Incipit nonus liber Almansoris: cum
expositione eiusdem clarissimi doctoris Sil
lani de nigris de Papia.

## Otus timor

dei præcueniat et prici
piat opa mea felicita
bitqæ ea: q[ui] omne q[ui]
mouetur ab alio mo
uetur. Ut Aristote. v.
physico coru. Ideo cau
sa mouens me Silla
num de nigris de pa

pia ad scribendus super nono libri Almā
foris tractatu de oibus egritudinibus a ca
pite usq[ui] ad pedes contingentibus est: ut
cōplacerez illustri principi ac etiam magnifi
to d[omi]no d[omi]no Baleacio vice comiti virtutus
impiali vicario comiti generali virtutib[us]
preclarissimo et ideo virtutus comes meri
to noiat et pe[]cozdialiter mibi dilectissime:
Quia libri Almansoris ponit modus sa
lutis satis b[eu]is in oibus egritudinibus.
Ideo hunc lib[us] salutis volo nuncupari
In quo ordo talis seruab[ic] . Primo quid
sit dispositio explicabitur. Secundo que et
quot sunt cauſe. Tertio que et quot sunt fi
gna manifestabitur et de pr[onostico] aliq[ud]
addetur. Quarto modus salutis in oibus
egritudinibus applicabitur quibus oibus
deus felic[em] terminuz imponat.

### De cephalea et emigranca. c. j.

In principio huius libri quatuor: iqui
rantur. Pr[im]uque et quot sunt eius
cauſe. Secund[us] quis fit libri titulus.

Tertium cui parti ph[ie] supponatur.

Quartus quis sit ordo h[uius] libri ad alios lib[or]ios
Ad prim[us] dicendum q[ui] cauſe h[uius] lib[ri] sunt
qu[ui]: s[ic] efficiens materialis formalis et finalis.
Lauſa efficiens ſuit Raſ. zacharie filiis pre
cepto regis almansoris filiis yſaiis uel p[ra]ſias: et
ſic patet q[ui] ſit nomē auctoris. Lauſa materiał
est subiectu h[uius] libri. ſ.corpus humanu ſana
bile ab oibus egritudinib[us] a capite uſq[ui] ad pe
des et egrotabile. et ſic pat[que] ſit intentio lib[ri]:
q[ui] est determinare de oibus egritudinib[us] a capi
te uſq[ui] ad pedes. Lauſa finalis est duplex ſcil[]z
operis et operatoris. Operis est perfecta cogni
tio eor[u] que traditur in hoc lib[or]. Sed opera
toris c[aus] est duplex. ſ.mediata et i[me]diata. Lauſa
i[me]diata est per cognitionē eor[que] traditur i
hoc lib[or]. Scire curare o[es] egritudines cōtīn

gentes a capite uſq[ui] ad pedes. Lauſa mediata
ē multiplic. ſ.exercicii pr[ati]intellect[us]. Remanē
tia eius post moriē in fama iuventū pr[ati]obli
uionē cōtingentē i ſenectute. Acquisitō honoris
Lopia amicu[ri]: et ſic p[ro]q[ui] ſit utilitas libri. Lau
ſa formalis est duplex. ſ. forma tractatus et for
ma tractandi. Forma tractatus est modus qu[em]
tenet aucto: in lib[or]. ſ. diffinitiūnus diuſiui? et.
Forma tractandi est diuſio libri in tot capitula
quot ſunt passiones de q[ui]bus determināt. Ad ſe
cund[us] dicend[us] q[ui] titulus libri est. Incipit nona
pars libri almansoris: q[ui] ſuit ille cui p[er]cepto ſuit
factus: et ſic p[ro]q[ui] quid ſit nomen libri. Ad tertium
dicend[us] q[ui] ſupponitur ph[ie] naturali. Ad quar
tu[d] dicend[us] q[ui] uſte liber est nonus in ordine. His
eni totus liber habet decem partes. In prima
determinat de anathomia corporis humani et
membrōp. In ſcōa parte determinat de ſignis
corporis humani et ph[ys]onomie. In tertia de
virtutib[us] medicinar[u] simplici[u]. In quarta de
cōſeruatione sanitatis. In quinta de deco[]rano
ne. In ſexta de p[re]ſeruatione iter agenti[u] a no
cumētis extrinſecis. In ſeptima de chyrurgia.
In octaua de cura uenencu[u]. In nona de omi
bus egritudinibus a capite uſq[ui] ad pedes potě
tibus accidere. In decima de ſebribus.

Irca rubricāc[ia] e[notād]u p[ro]q[ui] e[gritudo]
e[ duplex. ſ. generalis uli[li]s et particula
riſ. Uniuſſalis d[er] q[ui]to[rum] modiſ: uno m[ō]
uiu[d] p[red]icatiōis et ſic mala complexio e[gritudo
uliſ. Simiſt d[er] uli[li]s solutio et t[in]uitat[us]: p[red]icatur
eni de mor[bo] et de figura. Secundo d[er] e[gritudo
uliſ uia occupatiōis uel cōtinentie: et ſic ſebus
d[er] e[gritudo] uniuſſa[ł]. T[er]tō d[er] e[gritudo] uni
ueraſa[ł] uia indiſſerētie: et ſic ap[ost]ema d[er] e[gritu
do uliſ: q[ui] l[ui] ap[ost]ema ſit in uno méb[ro]: p[ōt] ta
men fieri in aliis. Quarto dicitur egritudo vni
ueraſalis uia virtutis et inferens n[oc]umentu toti
corpo[ri]: et ſic ſincopis tremor[] cordiſ et app[oe]
ria dicuntur egritudines u[li]ſes: q[ui] o[es] virtutes
cadunt ſub eis. Sed egritudo particularis dici
tur p[opp]osſit[u] quatuor: modiſ. Uno modo ra
tione p[re]dicatiōis q[ui] n[ō] p[re]dicatur n[ifi] de vno
et ſic mala c[ō]plexio p[ri]splexi inducta dicitur e[gr]
tudo particularis. Sc[ō]o egritudo dicitur par
ticularis via occupatiōis: q[ui] ſol[u] una partem
corporis occupat. et ſic app[oe]plexia dicitur par
ticularis capitis egritudo. T[er]tio dicitur e[gr]
tudo particularis uia indiſſerentie: q[ui] ſic ſit in
uno méb[ro] q[ui] n[ō] in alio: et ſic app[oe]plexia e[gr]
tudo capitis q[ui] n[ō] alteriūs méb[ri]: et uſi[]n tribus
modiſ capitur ab Juicē, tertio t[em] n[ō] m[ō] a Raſi.

a ii

De cephalea

in isto nono almanfors. Quarto dicitur egritu
do particularis uia uirtutis: q; nò infert nocu
menti toti corpori. et sic paruus morbº qui non
ledit oëz uirtuté dicitur egritudo particularis.
Secundo notandú circa rubrica capituli cum
dicit de cephalea et emigranea: cp sex sunt noia
quo; qùdlibet ipotat dolores capitis. l. Lepha
lea: Emigranea: Duú: Clauº: Ab monopagia: et
passio galeata. Differit aut: q; Lephalea è do
lo: coprehendés totú caput sive magnº sive par
uus sive biuus sive longus. Emigranea est do
lo: capitis existés in media parte. l. dexter a ut si
nistra usq; ad radicé oculor. Duú est dolo: có
phendés totú caput qñ est multú fortis et croni
cus et videtur cp quis percutiat caput cù baclo.
Clauº est dolo: existés in altera parte determi
nata capitis ut supercilio: et apparet cp caput
pugatur cù clauo uel acu: ut aliqui vulgares vi
cunt cp sunt fascinati aut incátati. Paffio galea
ta est dolo: capit úbicúq; fuerit qñ é i vtlimita
te súe malicie. Et monopagia est dolo: existens
in quarta parte capitis. Sed ultra reperitur so
da cp idè est cp dolo: capit is est nomen gliale
ad predicta. Ad ppositus RAF. per cephalea3
et emigraneá intelligit oës dolores alios et non
cur aut de noibus: q; medicina est scia reruz et
nò nominú seu uocú tertio de accidenti. Tertio
notandú cp dolo: capit is pueniens ex sanguie
ut plurimú in parte anterio; q; in anterio; pte
est rethe miralile còtextú ex uenis et arteriis in
quo sanguis retinetur. Sed pueniens ex colera
est in parte dextera. nás q; in parte dextera est
kufis. fell q; est còtentiuá colere a qua mía
coicatur uel uapo: melácolus uerius parté si
nistrá. Sed pueniens a flegmate è in parte po
steriori. Rò q; pars postero: est frigidio: plus
aggregans flegma et dí scòm plurimú: q; non
semper ita est. Dubitatur vtrù dolente uno uè
triculo cerebr; oës alii doleant. Arguitur cp sic
dolente stomacho vesica uel matrice aliqui do
let cerebrú: ut per experientiá patet ergo ize. có
sequencia tenet q; maióre uicinitaté habet unus
uëtriculus cù alio q; cerebrúz cù aliis mébris.
In oppositú arguitur. Ana uirtute cerebrí lesa
alie nò necessario sunt lese: ut dicit Hal. tertio &
accidéti et Aui. prima tertii & ize. tenet 2sequentia
q; uirtutes nò leduntur nifi ledantur ventriculi
Bicendú cp nò: q; mala còplexio potest esse in
uno ventriculo faciens dolóre et nò in alio. Isté

q; unus uëtriculus potest ê cò fortiò: alio expellés
superfluitates debilior. Ad rationé negatur có
sequencia. Ad probationé dicendú cp licz experte
uicinitatis illud deberet êc: tamé propter colli
gantiá maióre ratione otus nervo; iter cere
brú et alia mébra fit plus ille dolo. Secundo
dubitatur quis dolo: debet esse periculosior an
partis dextre an finistre. Probatur cp par; de
xtre sic paraliß partis dextre est periculosior si
cut dicit Auicé. Icò a tertii cañ. c. de paraliis igi
ze. còsequentia tenet a simili. In oppositú ar
guitur: pars dextra est fortiòris uirtutis: ergo
part; dextre est minus periculosus còsequentia
tenet: quia uirtus est que curat morbos. anice
dens patet: q; in parte dextra est epar qò è prin
cipiú sanguinis et humorú ergo sijnú est cp ps
dextra est nobilior. Pso solutione notandú cp
morbº potest dici periculosus quatuor modis:
Uno modo ratóne acuitatis materie et malicie
accidentiú et sic dolo: auris est periculosio; i. in
uene q; in sene: et sic dolo: dextre part; é piculo
sior. Scòo mò q; diuturnior et sic dolo: finistre
part; é piculosior. Tertio mò q; fiat a fortiòi c
et sic si dolo: dextre partis fiat in discouenientia
particulariú è dsterior. Quarto mò róe debilita
tis uirtutis et sic dolo: finistre partis est deterio;
sue periculosior: ad rationé non ualet còsequen
tia nec similitudo: q; paralisí fit a materia fri
gida et cù fit in parte dextra fit cù discouenienta
particulariú: fed nò sic est de dolóre capitis: q;
potest fieri dolo: a mala còplexione cù materna
uel fine materia. l. sili uel diffimili illi parti. Al.

Uando rubedo et téfio et gravedo
in facie et oculis cù istis affuerint et
tactus calidus sentitur et pulsus su
erit magnus ex cephalica minutio facien
da est in parte in qua est dolo: vel in qua
dolo: magis infestat. Silla.

Sta est nona pars libri Almanfors in
qua determinatur de oibus egritudini
bus còtingentibus a capite usq; ad pe
des que dividitur in nonagintaquiç capitula
generalia secundú cp de nonagintaquiç dispo
sitionibus determinat partes patebunt per ca
pitula. Primú capituluz qò est de cephalea et
emigranea diuiditur in duas partes. Primo
determinat de eis prout prouenient a causa in
trinseca. Secùdo prout prouenient a causa ex
trinseca. Prima diuiditur in duas
primo determinat de eis secundú cp prouenient
a causa calida. Scòo quâdo a causa uel mate

2

## De cepha. et emigra.

ria frigida. secunda ibi. quod si cù soda. pri ma i. duas. primo quâdo a sanguine. Secun do quâ a coler a. secunda ibi. Si autê. Pria in quinque: quia primo pittit signa quí fit a san guine: et ponit curam per flebotomía. Secûdo per unû locale remedium. Tertio per dietam. Quarto per mediciná solutiuá. Et quito itera to ponit curam per quedá alia localia. Secûda ibi. Deide aq. Tertia ibi. Eger uero. Quar ta ibi. Uenter aut soluatur. Auita ibi. quod non. De prima dicit quí apparerét ita signa. prú rubedo in facie et in oculis. Secûdu tensio. tertiú granoed. quartu qo sentitur calidi tas ad tactu. quintu quia pulsum fit magnus. His signis apparétibus pro cura oporet face re flebotomía de cephalica illius partis in qua est dolor. Notandú de ratône signorú. Ró primi é rubedo: quia in tali multus sanguis est in cerebro cuius paré cóicatur ad faciem et ad oculú. ideo et. Uerificatur secundu: quia é tensio ratione multitudinis sanguis extendens. Rató tertii est: quia sanguis é mult? et gravus. Rató quarti est: quia sanguis é calide cóplexi onis: ideo caliditaté tactui representat. Ratio quinti é: quia ppter multitudiné et pítiam san guinis іrgit necessitas eventádi maió: calidú cordis. Ubitatur utrum fitienda flebotomia i cephalæ i parte i qua é dolor. Arguitur qo non per gal. tertio regis auctorú in cémento illus pt. Quádo dolóz ad spatulas. Ubi vult qo fiat flebotomia de parte opposita. Probatur ratione: quia per illam fit diuerfio materie flu entis ad locú dolous. et. Tertio i corpore pót eé multa reple: sed illa ictante non debem? icipere a flebotomia cephalice: quia plus attra heretur. et. Picterea apparentibus signis predictis posset cóiungi aliqua causa phibens flebotonomía: sient ipregnató: etas: debilitas virtutis: cóstipatio uentris. In opposituz est Ráb. Pro solutione rationis est notandú qo dictum rab verificatur. primo presupposito qo non fit aliqua causa phibens flebotomias. Secundo uerificatur supposito qo in corpore nó fit repletio magna: quia stante illa ordo flebotomie primo debet eé de saphena illus partis. Secundo de basilica. tertio de cói. quarto de ce phalica. Ratio quia púis debet fieri flebotóia de illa uena que trahit materiá plus ad partez distané et cum hoc euacuet. Item verificatur dictú rab. supposito qo materia fit pauca fluxa: vel pauca fit in fluxu: ita qo plus fit intentio ad euacuandú qú ad diuertendú. Et in hoc patz

solutio ad rationes. Ad prima probat tertiú dictú. Ad alíuz probat prúmú dictú. Secun do dubitatur vtrú dolóre exite i posterio: pte capitis debeat fieri flebotomía de vena frontis. Ad sic arguitur per ypo. quita particula affo risimorú. Posteriora capitis dolentia et. In oppositum arguitur per rab. qui vult qo fle botomía debeat fieri de parte in qua est dolóz. Huic ridetur qo vel sanguis faciens dolóz capitis est in fluxu ad caput seu ad partem po sterio: et sic debet fieri euacuatio in fronte: qa intentio é diuertere pemiſſa trí vii. s. d véa bia chii dextra. vel posito qo materia fit modice qua titatis: vel sanguis é fluxus ad parté posterio: et sic non cónenit: sed debet fieri uentosatio cuj ſcarificatione: quia i parte posterioi nó reperi tur vena que flebotomari posuit. Secûdo pín cipaliter é notandú qo doló: capitis é accíns ſe quens malá cóplexioné vel solutóné continui: vel vtrúq. et sic patet qo caufe dolóz sunt tres ſ. solutio continui: mala complexio: vel vtraq. Tertó notandú qo divisiones particulares dolóz capíſtunt tredeci. Pria est dolózum ca pitis. quidam est a causa extrinſeca. et quidam intrinſeca. Caufe extrinſece pít reduci ad vnú: et ſunt. xiii. Prima é caſus uel percuſio uel obui atio. Secúda é caliditas aeris uel ignis: aut di erú caniculariú uel ungtóz calóz: et filia his. Tertia é frigiditas niuís uel aeris uel aquarú. Quarta é nimia ſiccitas aeris uel ungtóz. aut Quinta nimia húiditas aquarú aut pluinarú aut lacuú aut ungtóz. Sexta é flat? vento: et marie meridionaliú aut borealiú post austra les. Septia ſunt uapóref extríeci elevati a reb? fetudis ſicut ſút cadauera affa fetida aut ex aro matib? ſicut ſút liliú roſe: muſcus: aut cù alígs respicit puteos átiquos: aut cauernas pſúdas Octaua é ſupfluus mot? ſiue aliaie ut ipet? ire: aut furo: is. aut corporis ſicut curſus: labó: coi tis ſuperflu? . Móna cá é ſicut ſónue nini? aut pſunct? et inó: dinatus et in tpe nó ſuo et uiglie ſuperflue. Becia cá balnea ſuperflua et inó: dia ta et sulphurea et filia. Undecia cá est inanitó ni mia aut comestio ſuperflua et crapula: aut rece ptio cibo: fumo: o: ſicut ſunt alleú: unú forſe: cepe: ſungi fructus. Buodecia cá é terribilis ſo nus ſicut tonitruú. Beciatertia cá é nimia capi tis coptura. Sed cæc intrinſece dolózis capitis ſunt aut sanguis aut colerá aut ſta aut malia: aut aquositas uel uétositas: uel ſimplices ul: co posite uel uermef qo pít in capite generari: ut di cit Auicé, auéte in do: lz ſit de raro cóingétib?

a. III

Capit. Dolores capit.

Secunda diuſio principalis dolor capit. qui
dá fit a mala cópłone fine materia.ſ. calida uel
frigida: ſicca ut húida simplici uł cópoſita. qui
dá fit cú materia q é aut ſanguis aut ſla aut co-
lera aut młia uel aquoſitas uł uétotitas: simpli
ces uel apoſite. Tertia diuſio dolor capit q
dam é morbus per ſe t appellatur qń gs noia
tus morbº no pceſſit ſz ſm vitatez pceſſerit ma
la apło uel ſolutio ținuita: t io ista diuſio nó
é realis ſz vulgaris. Auidá é morbº per accis:
t appellatur qń talis dolo: ſequitur apa aut ſe
bi: aut alios morbos. Quarta diuſio pnci
palis dolor capit quidá fit per cám apriá in ce
rebzo: ut qń cá cóliucta t añs é in cerebro nó ali
unde pueniens. Auidá é dolo: per cóitaté ad
aliud mébrú ut qń uapofe ascendút a stóacho
uel matrice epate t splene. Auita diuſio pń
cipalis dolor capit quidá ab itus: t appella
tur qń morbº é subtus craneú. ſ. in ſba uel ipá
nictul uel vétricul: t é quidá ab e: t est qń est in
partibº cooperientibº craneú t in locis uicis er
terioibº. Sexta diuſio pncipal: dolor capi
tis: quidá cóinet totus caput: t uocatur cepha
lea: aut ouú aut paſſio gallcata. Et qdá cótnz
parté capitis: t ſi una medietaté di emigranea:
si quartá parté di monopagia. ſi moírez parté
di clauº. Septia diuſio dolor capit: quidá
puenit ſubito in tépore sanitatis nullo morbo
pcedente: t ß est ppter multitudiné materie aut
ppter ventoſitaté. Auidá paulati accidit t ß é
ppter paucitaté diſcrasie. Octaua diuſio pń
cipalis dolor capitis: quidá é debilis ſicut é i le
targia: quidá forſtín in tantú q aliqú fr angit cra
neú: t aliqń inducit spasmú: aliqń accidit pue
ris aliqń uuembº. Nona diuſio pncipalis
dolor capit: quidá é qui ſiſt crisim: quidá nó,
exemplú primi ut ſi in die cretico aduenerit do
lor capit cú rubedie faciei cú appitòibº lampa
dum ſiſt crisim per fluxú ſanguinis nariú: t ſi
ueniat cú titilatòe labú inſerioris cú dolore ipo
cúdrío: ſiſt crisim per uomitú. Decima di
iuſio dolor capitis: quidá est forſtis ad quez có
sequitur alius morbº ſicut alienatò spasmº uigi
lie apa: Auidá est ad qué ſequitur nullú p[di]
cţo: quia debilis t corpº nó est p[paratum].

Undecia diuſio dolor capit: quidá é cum
reumat: t est qń aliqd distillat a capite ad par
tes determinatas: ſicut ad aures oculos na
ref pallatú t pect aut stóachú. Et quidá est ſin
reumat: t est qń nullú pdcóú apparct. Ad
ppofitú raf. ſolú de oibº his facit tres diuſio
nes: qua: pma est dolóú capit: quidá est re

cens quidá antiqu? Secunda dolor capit qdá
fit a cá extríſeca: quidá a cá intríſeca. Tertia do
lorú capitis: quidá fit per cóitatem: quidaz per
cám apriá. Quarto est notandú pncipfr de
ſignis dolor capit. ſi cáe dolor capit ſint extri
ſece distigui p[rit per iudicia pacientis t aftatiú
t per uſuiz t per tactú t per iuuantia t per no
centia. Sz ſi cauſe ſint intrinſece stati debemus
cóſiderare ſi doló: est cú materia: aut ſine ma
t distiguitur ſic. Si doló: est cú materia habet
ſigna. P[rimú ſuitas in capite. t ró patet. Se
cúdú ſi inclinet caput uelut ſi or et t bido eueut
ſi tíc ſentit ſe gravez t turbatú t magis doló
ſum: tíc est cú materia. Tertiú ſignú est qń ſu
perſuittateſ p[luces uadút ad pallatú uel ad na
res uel ad oculos: ſz ſi doló: ſit ſine materia ac
cidunt ſigna praria predictis. Signa g calidi
tatis ſine materia ſunt caliditas t inflamatio.
iuuamentú ab infrigidatibº t p[uatio capit g
uitatis. Signa frigiditatis ſine materia ſunt
paruitas color t inflamatóis paucitas extenu
atoís faciei p[utó rubedinis t malicia cogitati
onis. Signa ſiccitatis ſine materia ſunt p[ceſ
ſio euacuationú: aut exercicio: ſuperfluor uigi
liarú ſuperfluar coitus t angustia. Signa
húiditatis ſine materia ſunt ſtupò: ſz tń doló
nó fiat ex húiditate ſine materia. Sed ſigna
doló ex ſanguie ſunt caló t rubó: apparitio
uenar úuſtabiliú in albedine oculó. Signa
doló ex colera ſut púctura: modicatio: ſitis: f
flamatio: citranitas coloris. Signa dolóiz
a ſlate ſunt color uergés ad albediné: ſomnus
guis: multitudo ſuperfluittatú: doló: plúrus.

Signa dolóú a mía ſunt paruitas coloris:
liuo: ſomnia terribilia: ſuitas t pód: t filia.
sicut etas cóſuetudo temp[ó]plexio. Signa
a uentoſitate ſunt túnitus mor de loco ad locú

Signa uermiú ſunt purit in naribº anbeli
tus fetens omotio iuolútaria: ſentitur in uétre
corosio: doló: púgitu: timó: doló: cù qeſcit
corp. Signa p[ropter ſenſibilitates] ſunt: quia
ppter quacúq[us] cám dolet facile t frequéter.

Signa doló p[ro] cù reumat[em] cognoscútur per
distillatò p[er] nares aut oculos aut pallatù t
per tuſtim t filia istis. Signa dolóis p[ucie]g
p[ro]pter cám ppá i cerebro ſút: q[ui] doló é p[tim]u
ſine iterpellatò: nocuntú i reliqs operatòibº
cerebrú ſicut tenebrositas i oculo: g[uis] ſón: g
uitas capit cù bóitate dispòsis alio[rum] méb[or].

Signa doló p[er] cóitaté ſút: q[ui] doló itendi
tur t remittitur ſm q[ui] accidit mébro cóicáti t ſic
accidit doló cú iterpellatòe. Et ſi a stóacho

["3", "Sole censuit, ut patro N. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1.

ctuce portulace et roſ coſtur i aqua et fiat ut ſu pza. Et ſi ututé resolutiua q̃ras túc mellilotú ul camomillá ad oium pódus addas. Ad idez ualz ſuffumigiú h. M. sandal, citrinon roſ. ru. nenufar aí. 3. ii. cáphore. 3. i. ſpice. 3. 5. ponan tur i uſa e neo stricti orificiú cú aq roſ. q̃ztú ſuſ ficit obturetur orificiú bulliat ſup cinéré: dei de apiatur of z accipiatur ei fumuſ et éxptú.

Et ſi ſolueſ uolum? M. sandalor ligt alo es roſ. aí. 3. ii. floz camomille. 3. iii. aque roſ. quátú ſufficit fiat ut ſupza. Ad idem valet ca purpurgiú h. M. olei uioſ. roſ. nenufarini cuz modico cáphore et naribus iponatur. ul ſic. M. opii cáphore aíi partes equales diffoluátur in oleo uioſ. et distilletur in naſum. uel ſic M. olei de ſemine cucurbite: olei de ſalice et naribº ipo natur. Ad idé valet odozamentú h. M. olei roſ. cú aceto cóquaſſati. ıſtis in uſa e positis ſi at odoramétú. Quarto notandú q̃i ſita có petút actu fra marie in corpore multú raro et ca lido vтуe exíte forzi et materia multú calida. ró p5. Et notandú q̃uidá ſunt quor capitiq̃ modica inſrigidatio ſufficit ſicut capita ſenuz et pueró muheriú et eunuchó et alború et húido ru et alioz oium hútum caput debile q̃ de faci li incurrút letargiá et dolóre capitis. Quito no tandú q̃illa inſrigidátiá nó debét pói ſup par té poſterioſe: q̃i ibi é nucha a qua oriuntur ner ut vii timetur ne nímiſ ledátur. vnde frigidú nu micé é nervis qnto affoſimó. Œt q̃ pars po ſterio: é nímiſ dura quátú ad os. vnde non pe netrant: ſed poni debét ſuper anterioſe parté. ſ. ſupza fronté uel comíſſurá: quia ibi poſſunt pe netrare et nó timetur ó neruis. 21.

Eger óo a carnibº et uino abstícat et
comedat adſciá citriná et tapſil et herbaſ
frígidas et fructus frígidos. Silla.

Ponit curá per dietá et dicit q̃e egder debet se abstinere a carne et uino q̃e. q̃i multiplicát fa guiné. Secuſo dicit q̃e debet comedere adſ ciá citriná et tapſil. ró q̃i contrariantur male có plexioni ſanguinis cum ſint frigide et ſicce 2ple x onis. Tertio dicit q̃e debet comedere olera frígida. ſ. lactucas portulacas cucurbitas códi tas cú aceto uel agreſta uel uino granator. ró q̃ui quia parú generant de ſanguine: et cú hoc con trariantur ſibi salté in una qualitate. valet etiá mica panis lota in aqua frígida cú ſuperponi tur uinú de granat: ſimuliter lètes. Quarto di cit q̃ui etiáz debet comedere fructus frígidos. ſ. puna pira perſica poma cytonia cocta in pui nis. ró q̃i tales fructus 2trariatur ſanguini so

la in una q̃litatum. Notádu q̃e adheſia curi
na é ebus factus ex létibº coctis cú aq quibus
additur acetú et parú croci. ſed tapſil é cibus co-
ctus ex lentibus coctis ſine alia mixtóe. Seci
do notandú circa prímu dictú q̃i ſi patiés eſet
deblis poſſet comedere carnes edi uel pullorú
códitas cú aceto uel agreſta uel uino granator.
Tertó notádu q̃e pot? cóueniés cét aq decoctó
nis berberis ul púnoz: ul aq cocta ſimplex ul
uinú de granatis cú aqua frígida uel uinu5 de
bile cum q̃druplo aque frigide. 21.

Uenter aŭt ſoluaſ ex mirobalanis ci
trinis et prunis et tamaritidis et zuccaro
albíſimo. q̃i ſi ita nó ſufficiut ſeia malua
uſici i aceto poſita agitéq̃uouſq̃z ad ſpil
fediné puëtát dgbº éplz capiti ſuppoſa ex
pſilio quoq̃z et aceto épht ſici utile é. Sil.

Ponit curá per mediciná solutiá et dicit
q̃e euacuatio per ſecellú debet fieri ex mirobola
nis citrinis tamaridis et prunis cuz zuccaro al
bíſlimo. Notandú q̃e in dolóre capitis a ſan
guine medicina laxatuæ ponitur in hac forma:
M. p[un]o[na]z damascenóz. 3. x. tamaridez. 5. 1.
corticú mirobalanóz inſuſonúz in decoctóe p[re]
dictóz per nocte. 5. 1. 5. fricétur de mane ſoniter
et colétur et colature addatur zuccari al. 3. 1. et
míſtetur in auróza. Dubitatur q[ui]raſ ó do
cet primo digere materiá. iuxta affoſimú p[ri]
me p[tic]ule. Digesta medicari 2e. Ríndetur q[ui]
sanguíni nó debetur digestio. per Auic. quarto
cari. ſen. p[rio] trac. ii. ca. de cura putridá[que]
ne nerali. Sed ſtati diceret aliqui videtur q[ui]
cóueniat medicina talis: quia per ipſam nó euca
poratur nec euacuatur ſanguis peccans faciés
dolóre capitis: igi[que] 2e. R[espó]detur q[ui] ſilla valet
in euacuando coleram modo in dolóre ex ſan
guine aliqua eius pars colericatur. T[he] q[ui] mú
dificatur corpú s a ſuper fluitatibus cóibus in
ſtomacho et teſtinis contentis. Q[ui] ſi ita.
Ponit iterato curá per alia localia et diuiditur
in duas ſm q[ui] duo ponit. ſecúda ibi. Ex p[er]ſilio
quoq[ui]. De prima dicit q[ui] ſi p[re]dicta nó ſuſſece
runt: cóuenit ut capiti ſupponatur emplim ſení
ex ſemine maluauſiſt in aceto poſito agitando
quouſq[ui] ueniat ad p[er]ſtitudiné. R[ó] q[ui]a h[em]
plaſtríu ſua frigiditate remouet malá diſcráfiá
calidá. et quia linitiú é mitigant dolóre q[ui] nó
faciebant alia que erant ſicca. Notádu q[ui] re
cepta hui[que] emplí p[ot]ic ſic formari. M[ar]ceni q[ui].
i. 5. ſeis altee q[ui] ſufficit ad incorpo[ra]ndú ſonifi
me cóquaſſati: oíá miſce et fiat emplim liquidúz
mediocriter. Ex p[er]ſilio quoq[ui]. Ponit ſecu

De cepha. et effi.

locale et dicit quæ utile est si fiat emplim ex psilio et aceto quin remouet malæ discrasiæ calidæ pueni enté ex sanguie. Notandù quæ filiù dæ cæ ite grù et nò conquasfatù sicut dicebatur de altea. Rò q[ui] in centro est calidù imo cauterizatiù: ut Auic.ii. can. ca. de psilio et mucilago eius tolla tur et fiat emplim. Ualet hoc emplim. PR. succù extremitatù uitis cù nascitur et disponatur cujus farina ordei et oleo roß ponatur sупра frontem et loco extréitatù uibò pòt pòi succus sempuie solatù ut vêge pastori: ut lactuce et sibi? et. Al.

Si aŭt cù istis fuerit i pulsu velocitas et in tactu sentitur caliditas: h[uius] nec in facie neq[ui] in oculis fuerit rubedo nec têsio. In principio soluæ uêter: de cide siant ea q[ui] dirixi mus. narib[que] aŭt oleu iij nec iecia violatu: uel oleu cucurbite dulcis aut nenufaris oleuz aut oleu de florib[que] salicis: quor[que] quodlibet s[et] ut niueq[ui] ifrigidatu capiti s[et] p[ro] fundat cù mi triak ut p[ro] dirimus. Eger quoq[ui] odoret cá phoræ et aqua roß. et salices et viol. et his filia. Q[ui] s[et] egritudo mi]tu iualescat s[et]uma tur opij[que] caphoræ viniuſciuſq[ui] quatum p[ro]derát duo grana ordei q[ui] diſsoluta i olo de salicib[que] mittútur i nares et aures. Sil.

P[on]it cura q[ui] cephalea et emiganea p[ro]ueniter a materia colerica: et diuidentur i quatuor. P[ro] p[on]it pon cura per mediciná laxatiuá. Se cùdo per unctioné. Tertio per dietá. Quarto per odorantá. S[co]da ibi. Marib[que] aŭt. Tertia ibi. Et nutriak ut p[ro]diri. Quarta ibi. Eger v[ô] odoret. In p[ra]ia dicit qu[em] habetib[que] emi graneá cephaleá ubi apparét ita signa. P[ro]miú velocitas in pulsu. Secudú q[ui] ad tactu p[ro]pitur caliditas. Tertiú q[ui] in facie et in oculis nòs sentitur rubedo nec tensio: arguèndú est dolor fit a colera. Secùdo dicit qu[em] istis signis appa r[é]tib[que] fieri euacuatò per mediciná laxatiuá deide debét fieri ea q[ui] dicétur. Notandù q[ui] rò dictòru s[ic] uerificatur. p[ro]miuſq[ui] colera pecanf cù fit multú calida iducit magná necessita té euétandi calidú cordis: g[ui]rè. Secudú ne rificatur q[ui] colera cujus fit calida ualde taliter se repnítat tactui. Uerificatur tertiú q[ui] colera a n[ò] est rubei coloris: iò n[ò] causat rubediné. J[h]t[em] q[ui] est p[au]ce quátitatis n[ò] causat extésioné. Se cùdu dictú v[é]nificatur q[ui] per mediciná laxatiuá euacuatur colera: iò rè. Uerificatur q[ui]tú q[ui] ibidit: q[ui] remedia localia debét sequi euacuatò né regulariter. Et iò d[ur] exponi. i p[ro]mis soluatur uêter. i in p[ro]mis soluatur ul'p[ra] soluatur: dei de rè. n[ò] ut ſonat uocabulú. Secùdo notan

dù quæ digestiu[n] debet p[he]cedé: q[ui] colera n[ò] debz euacuari salté eradicatui neſi ipfa digesta et d[ur] digestuum c[æ] tale. PR. enduie ſcariole lactuce dulcis nouvelle aii. AD. i. ſumitatu[n] papauers al. Œ. ii. iii. ſeinú fr[or]p. AL. ii. uwa[]p paſtarú n[ú] dar[ar]z. Œ. ii. floz violar sandalor[que] rubeor[que] oiuſz aii. Œ. i. zuccari al. Œ. i. fiat s[ir]upuſ clarificatus uſq[ui] ad q[ri]t[em]. v. detur. Œ. i. ſ. cù duplo aq[ui] tepide et B q[ui] colera eſ b[it]tilis. et ſi colera c[æ]t groſſa ad datur radicu accor[i] et ciperu aii. q[ri]t[em]. ſ. anſi ſeni cultu ſeis basilicòis oiuſz aii. Œ. 5. et non ponatur papauer nec q[u]t[em] ſeia fra: q[ui] nimis igroſſat.

Aliau digestiu[n] ſi colera ſit b[it]tili. PR. s[ir]upi endiuie s[ir]upi viol. s[ir]upi nenufaris oiu[n] aii. q[ui] ta p[ar]s. Œ. i. ſ. miſce. et ſi colera c[æ]t groſſa ad de orizacare tátundé ap[os]ite. Notandú q[ui] laua tiu[n] p[òt] c[æ] tale. PR. floz viol. nenufar[que] aii. Œ. i. floz ſticados arabici. Œ. ii. q[ui] dirigunt respicien do ad caput: p[run]oq[ui] damascen[que] núero. x. ta marindor. Œ. 5. uwa[]p paſtar[que] múdatar[que] ab arill[que] Œ. i. icoritcu mirob[alan]or[que] citrinor[que] bene g[u]osor[que] iſuor[que] per nocté i decoctóre p[di]ctor[que]. Œ. i. ul. ſ. fricétur de mane ſoſtiter et colétur: et colatúr ad datur caſſie múde b[ri] p[ig]uis. Œ. i. fiat colatura uſq[ui] ad q[ri]t[em]. i. ſ. mistretur i auro[ra]: et ſi p[ass]io é ſoſt addátur diagridii. Œ. iii. aut ponatur dia p[run]is. Œ. iii. uel electuarii de succo roß. Œ. iii.

Ad idé in ſorma cóſectóis. PR. electuarii de succo roß. ul' diar[un]is. Œ. 5. malaretur cum ſi rupo nenufario ut dirigat ad caput. ul' addatur aliq[ui]d ducés ad caput ut peonta et p[of]iciatur cujus zuccharo in ſorma dactu[n]. Ad idé in ſorma pillar[ur]z. PR. reubarbari. Œ. ii. maſticis. Œ. i. ſea monee. Œ. 5. ſiát p[ille] cum succo rute ul' apu nel uino do[bo]rè. Œ. 5. i. ſ. cum téo[re] virtut[em]. ul' Œ. 5. i. et me li'. Maribus aŭt. h[ic] p[òt] curá per iectó[que] et dicit p[io] q[ui] d[ur] imitti n[ar]ibus oleu[]z viol. aut d[ur] cucurbit[que] dulcib[que] aut de nenuſare aut oleu[]z de florib[que] salicis. S[co]da dicit qu[em] ſi etia[que] applicetur ab e[rr] fundédo ſuper caput iffatú ſuper niue in uat. Notádu[m] q[ui] r[ò] dictò[que] é q[ui] olea p[he]cdá ſunt frígida et humida iò remouct malá discra ſiá cátaz a calo[re] ſiue applicétur n[arib]que ſiue ab e[rr] ap[po]xientur. S[co]da notádu[m] q[ui] loco iſto ruſ p[otes] ponere ſuccos ifrigidátes ut é ſucc[em] solatú r[em]puie lactuce dulcis i q[ui] ifúdatur p[àn] duplicat[em] ul' ſupa canapia ut magis ifrigi d[ét]. Ad idé v[]z B. PR. lacin[em] m[il]eris cù albumine ouo[]z b[ri] agitetur et ifundátur ſupe canap[ie] et ponátur s[up]ra fr[ò]t[em] et t[ha]. Ad idé v[]z ed[oc]atio decoctónis flo[ar]um violar[que] nenufaris et ſohorú salicis. Ad idem ual[et] lotio extremitatum et

tibiæ facta ex decoctoë uitis salicis nenufaris
uiol, et quattuo:eminu frigidor. Et nutriak
lic poit curá p odo:améta et diuiditur in duas.
Plùo facit B qn é debét. Scöo qn é forit dolor
secuda ibi. Qd si egritudo. De pria dicit q
patiés dz odoare cáphora flois salicis:uiolas
aquá rob. 2 filia. ró qz talia cù sint frigida fmo
uét malá discrasiá a colera. Notádu q receive
pta raf.pnit sic formari. N. floz uiol.néufarú.
flox salicis an. 3. i. roß ru. 3. i. cáphore g. ii. ce
re quátú sufficit ad incorporendú ul puluerizé
tur :subtk misce oia malaxádo cuz aq rob. 2 si
at pomú i medio pforatú:ul fine cera ponatur
puluii páno lineo ad modú pomi. Qd si egrit
tudo. Póit curá qn doló: é forit et dicit qua
do doló: é fortis sumátur opii 2 cáphore an. g.
ii. dissolúatur i oleo de salicib 2 mittatur i aufs
et nares:qz forti egritudini fortis cœubit medi
cina. Notádu q si ex iftis stupefactuïs pce
der z nocumétú aliqdz dz poni i pua qútitate ali
gd eif strariú ut caftozeú croe casfalignea dif
solutis i aliquo oleo calido ut camóille ul tyria
cæ. Scöo notádu q illa olea qn ponútur in
aure debét pòi i pua quaúitate ut due gutte et ac
tu tepida et parú debét stare ne putrefiat. Al.
Qd si cù p[ dicti]egritudinib]nibul eor que
dixim] affuerit: fueritq] egritudo an[tiq in
p[ nicipio uétcr cù pillis cochijs soluak : q
ego feci. c[ ofectó p[ ilkarú cochiap. N. pul
ueris pigre. 3. r. coloqntide. 3. iii. et tertia3
scamonee. 3. ii. et 5. turbit flticados an. 3. v
fiat pillé ex iftis: et ſunt doſes. r. Sil.

Bic póit curá cephalee et emigrance qn fu
erit a materia frà. fl. flatica. et diuiditur in duas.
Prio póit curá p mediciná laxatiua3. Scöo p
localia. secuda ibi. P[ ositq] yó. De pria di
cit q cù soda n[ò] fuerit aliqò eor q d[à] cù ſút d[ò] ru
bedine: et egritudo fit cronica ſupple arguéduz
é q materia fit frigida. Secúdo dicit q i tali
calu p[ú] dz fieri euacuatú cù pillis cochijs q]
descriptio é hec. N. yere pigre. 3. r. coloqntide.
3. iii. et tertia. scamonee. 3. ii. 5. turbit flticados
an. 3. v. fiating pillé ex iftis. Notádu p[rio róe
dcozú verificatur p[]mú:q[] materia frigida non
p[òt] iducere rubediné. Sil[]r materia frigida cù
ſit diſſicil['] reſolutóis facit egritudiné cronicam.
Secúdu viſicatur q[] pillé cochie euacuat mate
riá flatica a capite. Secúdo notádu q] mate
ria frà faciés doló:é capit é duplex: q[]dá flatica
et q[]dá m[]kica. flatica é duplex q[]dá cù reumaté
et q[]dá ſine reumaté. Tertó notandú q] matéia
flatica ſine reumaté an[] evacuatòz p[ú] dz dige

ri. ró p[3]. Digestiu] é B. N. radicu] acorici
an. q[]r. 5. aristo[. rotúde. 3. ii. iterio[.] ſquile. 3. ii.
utriuſq] saluie. c[étauree mio[.] maióane folio[.]u
lauri bethóice rute an[]. N. i. an[.]i maratri ſeis
ſiteleos ſeis basílicóis an. 3. 5. l[]qricie uua[.]paf
ſap] múdatap ab arill. 3. i. utriuſq] ſticados flo
rú anthos an. 3. i. aceti. 3. i. mel[.]l[]ci zuccari an[
ß. 5. fiat firup[.] clarificat[.] uſq] ad q[]r. v. cui ad
de ſi materia é frigida multú garioſil. cubebaz
ſpice pipis an. 3. ii. Ad idé p paupibus. N.
oximel[?] p[]positi ſquillitici. 3. i. aq decoctóis ſal
uie uel roſimarini. Ad idé solutiu] i forma pil
lular[]. N. pillarú cochiap. 3. ii. pulpe coloqnti
de b deli subit puluerizati an. 3. 5. misce oia ma
laxádo cù firupo d ſticados. fiat pillé d[é]tur i i
trotu lecti. Ad idé b forma decoctóis ligde
N. floz ſticados arabici floz boragis buglos
ſe an. 3. 5. uua[.]paf] múdatap ab arill. 3. i.
3izibe. al. ſeis basílicóis an. 3. i. turbit m[ú]di b[]
gumosí iteri] agarict an. 3. 5. c[]ortícú mirobalão
rú kebulo[.] ifuforú p nocité i decoctoë p[]dicto[]
3. i. 5. ſricétur de mane foſtiter et colétur et dulco
rétur cù. 3. i. 5. zuccari: admistretur colatura in
auro[]. Ad idé i forma p[]fectóis. N. 3. 5. inib.
3. i. 5. pipis l[ó]gi galange an. 3. 5. erodi maſticis
an. g. vu. turbit g. vi. diagridii. g. ii. polipodu. 3
i. cubebaz peonie nucis muſcate an. 3. 5. ſtica
dof. 3. i. cù. 3. vi. zuccari: fiat p[]fectó cù uno cito
niop et doſ é. 3. i. ul. 3. ii. S3 in materia flatica
reumatica digestiu] dz e[]e tale. N. saluie folio[
]cipſi an. N. iii. maſticis olibani an. 3. 5. ligni
aloes. 3. ii. mel[.]l[]ci zuccari albi an. ß. 5. fiat firup[
] clarificat[.] uſq] ad p[]tes. v. q[]i in materia reumatí
ca frà flatica p[]petút calida ſtiptica q[]lia ſút p[]di
eta. et p[]ita iuétú é dyaolibanú. Auarto no
tádu q] raf n[ò] póit curá doló capit a matéia
m[]kica in q] digestiu] dz e[]e tale. N. boragis bu
gloſe radicu] acorí radić cypt c[]ortícú ſenici
petroſilini an. 3. i. iterio[.] ſquille q[]r. 5. utriuſq]
saluie maióane folio[.]u lauri bethóice melliffe:
fúiterre an. N. i. utriuſq] ſticados floz áthos
an. 3. 5. floz boragis bugloſe an. 3. i. aceti al. 3
i. mel[.]l[]ci zuccari albi an. ß. 5. fiat firup[.] uſq]
ad. v. Ad idé. N. pillap[.] de lapide lazuli uel
de lapide arméo. ul pillap[.] inda[.]p. 3. i. peonie. 3
5. p[]ficiatur cù firupo d ſticados. Ad idé alio
in forma p[]fectóis. N. yere ruffini uel yerelogo
dion: lapidis lazuli abluti an. 3. ii. ſeis basílico
nis. 3. 5. puluëi[]zetur puluerizáda malaxétur cù
firupo de ſticados et minifretur in introitu le
cti. Aliud ad idem in forma confectónis.
N. diasene. 3. i. uel confectionis hamech. 3. ii.

4

## De cepha. et emi.

Aliud ad idé i forma liqda. ☞k. floz boragis buglosse sticados arabici an. ʒ. 5. liqricie rafe uuarú paſſarú an. ʒ. 5. i. thymi epiſthi ſollicdozus ſene polipodú motái an. ʒ. 5. ſeis basiliſois. ʒ. ii. fiat decoctó i ſero capiło 7 i decoctó éperen tur cortices mirabolanoz ido[ p[ n gumoſo[uz per nocté. ʒ. i. fricétur de mane forſtiter dulcor[ tur cú. ʒ. 5. zuccari 7 mistretur in auroza. Ad idé. ☞k. pulueriſ ſene. ʒ. 5. c[ brodio pulli detur

Quito notáduq ubi n[ posſet patiés ſumer[ mediciná laxatiu[ per os p[ uèit appoxiatio cliſteris u[ ſuppoſitoru[ 7 i materia flatica. ☞k. de coctóis malue mercuria[ aneti rute ſurſuris lib. i. yerepigre pulueris zucari an. ʒ. 5. ſalis. ʒ. ii. olei aneti u[ rute. ʒ. iii. ſuppoſitoru[ ad idé ☞k. cołoquiſide. ʒ. i. ſell thauri. ʒ. ii. ſalis: ban[ rach an. ʒ. i. p[ ſiſciatur c[ melle. Luftere i ma[ teria ml[ica. ☞k. decoctóis malue viola[ buglos ſe fúterre ſurſuris. lib. ʒ. caſſe. ʒ. i. ſene polipo diu[ epithi an. ʒ. 5. olei oliuazus. ʒ. iii. ſalis comu[ nis. ʒ. i. Almanſo[.

Postq[ vò uèter solutus fuerit iſúda tur caput ex oleo ſanbacio 7 oleo d[ ben 7 mittak i naſe[. Eger quoq[ odoret algaſiá 7 iſuſſleſk muſe[ narib[. q[ ſi egritudo mul t[ iſetauèit ſumaſk euſo[biu[ 7 caſtorei am[ boz an. vi. ps. ʒ. uni[ 7 diſsoluta in pauco oleo ſanbacio mittak i nares 7 aures. In cepbalea vò ca[la emplim b[ fróti 7 tépozi b[ é i p[ onédú cu[ hec é p[ ſectó. ☞k. ſe. lactu cap[ ſief me mithe ſandalor[ albo[ 7 rube orú: ſaſel roſa[ opij: fiat ex eis emplim p[ q[ aceto 7 aq[ rosata cópsera fuerit: fronti iponak[ ſup q[ d[ mittak p[ an[ aceto 7 aq[ ro. iſuſus q[ c[ caleſcuſ s uerit ite[ ifundaſk 7 deſup p[ onak[. Linimétuz vò cepbalee fre. ☞k. caſtoereu euſo[biu[ pip ſinapi ſtora cérutá marubiu[: q[ ſicata 7 pulueriſata 7 etia[ tricóiſata miſcean[ 7 cóſpgáſ uio ve teri ex gb[ 9 fiat trocif. 7 deſicce[. c[ uq[ neče fuerit ex vno i vino veteri aut oleo costio uel cámi llio diſsoluto. fiat fróti emplib[ ml totiés. b[ eni emplim oi antiq[ cepbalee con ſert n[ solú ſuppoſitorú ʒ etia aurí iicetú q[ ſegk iu[ d[ tép[ p[ q[ ʒi aliquo d[ p[dcis olis re solutú fuerit. Egro vò vinú vetus 7 forte d[ adú é. C[ u[ aút cepbalea p[ hebdomada[5 vná p[ ſcuer auerit eger i balneu mittéd[ é: 7 ſup caput aq[ i q[ camóilla 7 amarae[ 7 neue[ 7 sticados arabicu[ cocta fuerint ſi[ aut sigillati infundenda é. Sillanus.

Hic p[ oit curá p[ ſmedia localia 7 diu iditur

in ſex. ☞rio p[ oit curá p[ iunctóné 7 capurpur giu[. Sc[do per odoramétu[. Tertio per vnimen t[. Quarto per balneu[. Quito per potú. ſex to per embrocationé. Sc[do ibi. Eger quoq[. Tertia ibi. Linimentu[ vò. Quarta ibi. Eger vò. Quita ibi. Bú aút cepbalea. Sexta ibi Et ſup[ caput. Be p[ ra dicit. p[ io p[ q[ fuerit ſacta euacuatio per mediciná ſup[ia caput deb[5 fundi oleu[ ſanbacinu[ 7 oleu[ de been. Notá d[ q[ tale locale d[ appoxiari p[ misſa euacna tóe. ☞k q[ tale c[ ſit calidú attrahit materia[. ʒ p[ p[ uènt q[ remoueat malá p[ p[ lexió[ fram et reſoluit ſi parú de materia remáſerit 7 b[ uel ap p[ oximádo ab extra ſup[ia fróte u[ p[ onédo i na rib[. Sc[do notandú q[ oleu[ ſanbacinu[ é ole um basiliſi mio[is uel olei floz ſanbaci. T[er t[ o notandú q[ ad idé ualet b[ cerotum. ☞k. olei laurini uel nardini. ʒ. ii. addatur caſtorei euſo[ bu pipis an. parú c[ cera fiat unguétu[ u[. ☞k. olei de bafamo u[ de caſtoreo. Ad idé ualet b[. ☞k. tiriace u[ mitridati c[ ſucco méte miſce 7 iu perpone. expertú é. Eger quoq[. Hic ponit eu rá per odoraméta. 7 diu iditur i tres. ☞rio p[ oit curá q[ n[ dolo[ é debilis. Sc[do q[ é fortis. T[er t[ o p[ oiterato curá ſode q[ n[ fit a materia ca[la p[ emplim. Sc[do ibi. Q[ d[ ſi egritudo. Tertia ibi In cepbalea. Be p[ ra dicit q[ patiés d[ odo rare gallá muſcatá. Sc[do dicit q[ narib[ d[ in ſufflari muſcus. ☞k áboz: q[ illa caleſaciut ce rebrú. Notáduq ad idé ualet b[ pomú. ☞k. laudái puri. ʒ. 5. ligni aloes ſtoacif calamite an. ʒ. 5. garioſilo[urú nucis muſcate basiliſe an. ʒ. 5. pulueriſétur pulueri[ áda c[ pistello ca[lo miſce oia c[ aq[ roſ. 7 fiat pomú perforatú i medio: 7 b[ p[ io pauperib[. Ad idé nigella ifuſa i aceto de[n exiccata i páno lineo odorata. Q[ d[ ſi egritudo. Ponit curá q[ n[ dolo[ é fontio[ 7 é. ☞k. eu ſo[biu[ caſtorei an. q[štú é ſexta parl. ʒ. i. diſsolua tur i oleo ſanbacio 7 mittatur i aures 7 nares. ☞k q[ foriter caleſaciut 7 ſo[ú egritudini forſt cóuèit medicia. In cepbalea. Hic iterato po n[ it curá cepbalee a materia ca[la 7 dicit q[ in ce phalea a materia ca[la p[ uènit b[ emplib[. ☞k. ſeis lactuca[ ſief méthe ſadalor al. 7 ru. ſaufel roſ opui al[ p[ ergátur aceto 7 aqua roſ. ☞k p[ ʒ. Linimentu[ vò. Hic p[ oit curá ſode a m[ afigida p[ linimentu[ 7 d[icit q[ ſi unus trocifus qui p[ oni tur in littera diſſoluatur in vino ueteri u[ i oleo costino uel camomillino 7 fronti applicetur: iu uat. Secundo dicit q[ ſi mittatur de eode[ i au re iuuat. Ratio utriuſq[ eſt: quia tale remedi um caleſacit cerebrum. ☞ primo notan

Reſolutio apponens capitis post emeratos

Omnium sanctorum

Et exegit Ptolemeus

dú ʻ descriptio trocícorú é hec. Ṭe. caſtozeum
euſorbiu piper ſinapin ſtoſacé rutá marubiu
ſiccentur et puluerizétur alſpatur uino ueteri: et
ſiant trociset et ericcentur. Secuſo notandú
q. ad idé valet hoc emplim. Ṭe. laudá puri. Ḫ.
iii. macis. Ḫ. v. milii parú torzefacti. Ḫ. i. s. terbé
tie. z. i. puluerizétur et miſce cí oleo camomillio
fiat empím et applicetur ſup comiſtur am capite
taſo. Ṭe. radicis cucúeris aſinini abſinuhi con
quæſtati an. Ḥb. ii. aque dulcis oſi cóis an. qú
tú. i. buliant ſup cineres calidos uſq[]o ad conſú
ptioné ʻsbitá. fiat empím et cú d decoctóe fiat em
brocatio ſuper parté dolenté. Ad idé. Ṭe. em
pli apostolicó. Ḫ. iii. malaxetur cú oleo camóli
lino et extendatur ſupra comiſturá ad quátitáté
dolentis. Ad idé valet ſacculus talis. Ṭe. be
thóice ſicce. Ḥb. i. floz melliloti milii paruz tor
refacti an. Ḫ. i. floz ſticados ar abicii floz áthos
an. Ḫ. ii. cóquaffentur excepto milio fiat ſaccul
pile? ad formá capitis. Eger uero. Ponit cu
ram per potú et dicit q[]e egro debet dari unum
potens et antiquú. Ratio q[]ui tale é caliduz ideo
remouet malá cóplectioné frigidá. Jtez quia ex
ipso restaurátur ſpú aiales. Notandum q[]
uinú debet dari in paeca quátitate ne uinuz re
pleat nímis caput neq[]o cerebrú. Lú aút. Po
nit curá per balneú et dicit q[]e cz cephalea ſteſe
rit per una hebdomadá eger debet intrare bal
neú. Notandú q[]e balneú é duplex. quoddaz
é uſe quoddá ticulare. Unueraſale eſt triplex.
quoddá aereú ſicut ſuphe et caleſacit et ericcat.
quoddá é balneú ignis. ut ponere patientes in
furno calido p[]o remotioné panis: uel ponédo i
ſtufa ſicca. quoddá é balneú aque calide ut ſul
pbureú: uel parté decoquédo herbas calidas.
Sed balneú ticulare eét ſuffumigatio ſcá cz
herbis calidis positis in ſirupo ſupra uel ablu
tio facta cú decoctóe herbarú predicta[] ſupra
caput. Et ſupra. Ponit curá per embroca[]z: et
dicit q[]e ſupra caput debet fundi decoctio cámil
le ſanſuci ſticados arabici. ratio patet. Notá
dú q[]e ad idez valet hec ablutio capitis. Ṭe. utri
uſq[]o calaméti origani ſanſuci ofiop. folio[]ú lauri
an. Ḥb. ii. flozú anthos uel ameos utriuſq[]o ſt
cados an. Ḫ. i. buliát in. Ḥb. vi. aque uſq[]o re
deant ad. Ḥb. iii. et forſi[] erit ſi bulierit in lixiuio
facto ex cinere ſicuú uel uitis uel cauliu. Ad
idé. Ṭe. maiorane ſaluiſ flozú cámiſle folio[]um
lauri ſticados an. Ḥb. i. buliát i aqua ut dictú é

uel lixiuio et abluatur caput et ſricetur. Ad idé
valet ſuffumigatio hec. Ṭe. thuris ſandar ace li
gni aloes an. 3. ii. ponátur ſupra carbones et re
cipiatur ſum cú panno et ſricetur caput ante ci
bú cú pánis calidis et pectinetur. Ad idé valz
masticatio hec. Ṭe. masticis uel piperis u[]l pire
tri uel cubebarú uel zinzib. et fiat masticatio et
ſaliua expuatur. Ad idé valet gargaríſma B
etz. oximell cí ſinapi u[]l pipe. uel Ṭe. ſerepigne
cú oximelle ſquillitico et diſtěperetur cú aq dco
ctionis origani ofiop ſicce uel piretri. uel. Ṭe. ye
repigne diſtěperate cú decoctóne ſaluiu: uel oxi
melle ſquillitico. Ad idé valet ſternutató ta[]t.
etz. ellebo[]i al. ſubtiliter puluerizati. 3. i. et nari
b? attrabatur. Jt[]é. Ṭe. caſtozei uel euſorbiu u[]l
piretri. Ad idé valet capurpurgiu B. Ṭe. aq
maiorane. 3. ii. et narib? attrabatur: deinde laue
tur aqua calida. Ad idé valet ſuc[]o cucúeris
aſinini et ſoſtiter apperit. Ad idé valet ſeſſctó
dcá aurea alexandrina uel pliri arcoticó uel di
anthos uel tyriaca uel mytridatú uel diacasto
reú u[]l diacoci u[]l kebuli codin. 111.

Q[]o s[]i cephalia quotidie an[]i comeſto[]z
iuadat et p[]o comeſtioné reccedat succurren
dú é infirmo an[]i hora[] q[]u venire conſuenit
dando eis bucellas panis i ſucco granati:
aut vue acerbe aut horú ſiliu ſuſas. Silla.

Ponit curá ſode proueniétis per cóitatez
ad ſtomachú: et dicit q[]e dolo[] capitis accidit
an[]i cóeſto[]z et recedit p[]o cóeſto[]z p[]ara do[]s exhi
beri bucella páis ſiſuá i uino g[]nato[]p: aut agre
ſta et ſiliu. Ró q[]ui talis do[]lo[] puéit p[]pter fluxú
colere ad os ſtoachi. I[]z ſi puéi at exhibédo bu
cellas páis ſiſuas i ſucco g[]nato[]p an[]i hora[] cozu
gádo et stiptigádo os ſtoachi phibet fluxú cole
re q[]re re[]t. Notádu q[]e do[]lo[] capitgdá puéit
p[]pter cámp[]púá exníté i cerebro: et d B ſupra di
xi. gdá per cóitaté ab alio mébro et d íſto b. Sz
tak p[]o cóitaté p[]ót puéire a ſtoacho u[]l ab epate
u[]l a ſplene. Ad p[]positú itelligí de eo q[]uouéit
per cóitaté a ſtoacho: q[]ui ſept[]o accidit p[]pter ma
io[]é colligátiá. Jt[]é ta[]l do[]lo[] p[]ót puéire a mate
ria c[]la u[]l frigida. Ad p[]positú raf b p[]ót curá
pmi. S[]c[]o nota q[]ui cura do[]lo[]is capit[] puéi
eng ab alio mébro duo reqrútur. Unu[]z ex par
te mébú máda[]ſ. S[]c[]o ex parte mébú recipie[]ſ
Ex parte mébú máda[]ſ reqrútur tria. ſ. euacua
tó per flebotóia u[]l per mediciná u[]l per clistere
u[]l per cauteriú. S[]c[]o alterató male 3plonis.
Tertó phibito aſc[]efú u[]papo[]z ad caput. Ex par
te mébú recipie[]ſ unú reqrútur. ſ. ſo[]ſtató capit[]
B ubi do[]lo[] n éét cretic[]o q[]ui ipdiec[]críb re[]t. 111.

De scothomia et vertigine.

Siát cephalea cōtingat ppter multā in
sole morā sufficienter ex oleo roh. et aceto i
frigidatis curari poterit que tamé si ex hoc
nō quieuerit ex aliis infrigidātibus curan
da erit. Si aŭt soda adhuc perfeueraucrit
et fortiori fiat neq[ui] villo mō remoueatur et
timeatur ne eger visu[que] amittat et aqua ad
oculos descendat tép[or]n5 arterie sunt inci
dende et extrahende. hoc tamé q[ui] núc lo
quimur est p[er]ter n[ar]q[ui] itétiō[que] i l[ux] libro. Sil.

Ponit curā sode puèniétis ppter cám extri
secā. l[ux] ppter multā morā in sole. Et diuiditur in
tres h[uius] q[ui] tria ponit remedia. secūda ibi. Que
tún. tertia ibi. Si aŭt. De prima dicit q[ui] sì doló
capitis p[ro]uenerit ppter multā morā in sole tún
cura potest fieri ex oleo roh. et aceto infrigidatīf
Ratio q[ui] per hoc remouetur mala discrasiæ ca
lida inducta a sole: et hoc si fit fine materia. De
secūda dicit q[ui] sì doló nō cesserat ex aliis infrigi
dátibus fortiorib[us] curari d[ur]. Ratio q[ui] fortiter
alterabunt. De tertia dicit q[ui] sì soda perfeuera
uerit et fortificetur et sic timor depditiōs uisus:
uel q[ui] aqua fluat ad oculos tunc arterie tem
pozum sunt incidende q[ui] talis fit ex accensu ua
pozú. Et subdit q[ui] hoc nō pertinet ad hác parté
fed sup[er]a ubi determiat de chirurgia. Notādú
q[ui] ex dictis p[ot] haberi distinctio doló[rum] capitis
et cura i generali. Dolor capitis è duplex. Aui
daq[ui] est causatus ex c[á]s extríſeca t[em] ille est duplex:
Quidá cauſatur ex reß[ui] inducétibus malaz c[ó]
plexiōz frigidá et curatur per calida: quidá cau
ſatur a solutióe cōtinui et curatur per chirurgiá
Alius est doló cauſatus a c[á] intrinſeca: et talis
est duplex. quidá est cauſatus per cám prop[er]iōz
existent[em] in cerebro. quidá per cōtatez ab alio
mébro: et talis è duplex. l[ux] c[ui] materia è fine ma
teria. Dolor puèniés a materia in cerebro exi
ſtente et n[ó]o per cōtatez curatur per euacuantia
et alterantia. Sed puèniés per cōtatez ab aliis
mébriis phibetur per prohibitioné ascensus ua
pop[er] t[em] euacuando humorz et alterando malam
cóplexionez. Sed doló p[ro]uèniés a cóplexióe
mala fine materia ſeu per cám p[er]priá ſeu per c[ó]
taté curatur per alterantia ſolú ſe.

De scothomia et vertigine c. ii. Sil.

Jrca rubricá est notandú. primo q[ui] i
ter scothomiá et uertiginé est cōuenien
tia et differentia cōueniunt. primo q[ui]
utraq[us] cauſatur ex uap[or]ibus existentib[us] in spi
ritibus uisibilibus et in neruis obticis ex parte
anteriori cerebr[us]. Secundo cōueniunt q[ui] utraq[us]
infert nocumentú uisui ſensui c[ó]i et v[ér]tuti ymagi

natiue. Sz dr[ent]q[ui] scothomia ex uap[or]e grosso
fumoſo g[ui]atur: existéte in vii[us] sp[ú]s uisibi[li] ip[er]
méte ſi[ti]tudiné in v[ér]tute ſeu pot[é]tia uisíua: et pro
pter hoc uidentur res extra que n[ó]o ſunt ad ſimi
litudiné illius rei h[uius] coló[que] et ſimilitudiné illius
uap[or]is et illa ſpecies ip[er]ſſa in illo humo[re] cri
ſtallino ip[er]mit i ſensu c[ó]i in imaginatiua qua[ſ]
uidetur q[ui] apparent res extra que non ſunt. Et
dicitur ideo scothomia a scothos q[ui] est uidere et
mia q[ui] est muſca quasi uisio muſcarú. Sed uer
tigo est a uap[or]e fumoſo existente in vii[us] sp[ú]s
uisibi[li]s et uenis et arteriis partis anterio[ris] qui
cú mouetur inducit motú in ſpiri[tibus] p[ter] ſb
tilitaté uap[or]is ip[er]mentis ſua ſimilitudiné ſui
motus in pot[é]tia uisíua. deinde in ſensu c[ó]i et
ymaginatúa: et ideo uidetur ei q[ui] res extra que
n[ó]o mouetur moueatur. Ex bis pat[iz] q[ui] homo i
ſcothomia n[ó]o cadit in terra uel raro: et in erti[
gine] sic: uel ut in plurib[us]. Secundo notandú q[ui]
sit uertigo: est eni uertigo qua[ſo] homo ymagi
natur q[ui] res mouetur ſup[er]a ip[er]i et q[ui] eus cere
brú et eius corpus inuolútur quare accidit alí
quádo ut q[ui] n[ó]o regat ſe imo q[ui] cadat. Tertio
notandúq[ui] uertigo et scothomia posſunt capi
duplicater. primo quantú ad originé ſua[ſ]z: et sic
ſunt actio leſa coruſpte uisus: q[ui] primo uisui cor
rúpitur ex illis uap[or]ibus: q[ui] uisui apparét res
que n[ó]o ſunt uel extra moueri que n[ó]o mouentur
Secundo posſunt ſumi quantú ad earu[n] co[pl]e
mentú: et sic ſút actio coruſpta v[ér]tutis ymagina
tiue: q[ui] uirtus uisíua ip[er]mit in imaginatiuam.
Quarto notandúq[ui] scothomia et uertigo ma
gis nocent uisui q[ui] aliis ſenſibus exterio[rib]us.
Prima cá quia nerui uisui ſunt pro[pi]nqui[to]res
imaginatие q[ui] organa alio[rum] ſenſu[rum]. Secuda
cá quia in scothomia et uertigine est coruſptio
sp[ú]um et uirtus uisíua magis habundat in spi
ritibus: p[ro]pter hoc eni nerui obtici ſunt conca
ui: ut pat[iz] quarto de accidenti et mor[bo]. Tertia
cauſa est uertigo est reſpiciens motú: q[ui] credit
q[ui] oíia moueantur in gyrú: sed per uisú[que] magis
motus percipitur q[ui] per aliu[que] ſenſum: ideo ma
gis app[or]p[ri]atur uisui. Quinto notaudú qua[
uis scothomia et uertigo noientur noie acciden
tiu[ſ]: q[ui] ſunt actio coruſpta uisus: q[ui] scothomia
dicatur quasi uisio muſcarú: et uertigo dicitur a
uerto uertis. posſunt tamé dici duplices morbi
unus có[m]similis: q[ui] in cóplexione fit ratióe male
cóplexiōs cauſate a uap[or]ibus in cerebro. Ali
us est morbus officialis: q[ui] fit op[il]atio in ner
uis et uis[que] sp[ú]um in anterio[ri] parte cerebr[us]. Se
xto notadúq[ui] apud medicú tres ſút c[ae] v[ér]tigis

De scothomia

I. *pimitua* años et *piuæcta*. *La pimitua* sunt res Æn naturales mltiplicátes uapores i cerebro sicut ebi uaporofi: ut allea cepe et filia. Et fumofa ut legiia oua frixa vinu nouu mouëi circulariter aspect* ad res lumiofas et h? *La años sunt quu or huoæ: qz ex quolz huoæ pïnt elevari uapo res. Læe piuænte sunt uapores elevati ab aliis huoærb? et si sunt grosli fit scothomia. Si vò sunt libitiles fit vtigo. Septimo vò de lignis scothomie et vtgis. Signa qn fuerit ex reuolutòne su pza ipz: uel ex reuolutòre reþ senfatap uel ex per cussioe manifesta sunt ex re ipsa iducéte. Signa qn fuerit ex uapoæ giiato uel retéto in ipò cere bzo: sunt ancessio doloz capiùs tynnitus et tene brositas lóga uel fixa an oclos: et i gustu et odo ratu abbreviatio et pulsatio i arteriis anirioib? et spatuï. Signa qn sunt a fanguie sunt uene in flate et facies et oculi et pulut rubea et calida et fònus grauis: et laxitudo: et pulsatio et ipib? et uria spilla et libruffa. Signa ex colera sunt uigilie i klámatio absq[us] multitudie gravitaþ: ymagina tiòes citrie uel uræe: urina aurea clara u'l citri na. Signa ex flegmate sunt gravitas: timo: py gricia: mltitudo somni: albedo oculo? et corpif humiditatú mltiplicatio i toto corpe: urina indi gesta alba spilla: gulositas et idigestio. Signa ex mliæ sunt gravitas nò multuz intèsa: uiglie: cogitatiòes et ymaginatiòes coztupte: uria cla ra ibtilis idigesta: capilli nigri. Signa qn ueni unt a cerebro pasio tinua: nò sentitur nocuñ tù i aliis mébus. Signa qn per cóitatez pasio nò è tinua nifi qn afcédút uapores et sentitur i alio médio nocumétù. Signu pnoticú ifi fùt sanguinei et amici epilepticò nec nò appople ticoù: quare si multiplicant malum regimé ca dunt in illas pasiones të. Alman.

Um aliqs illud q[us] a[n] e[ui] è circula riter moueri viderit: et oculi tene bræscút et cadere voluerit: et facies et oculi i cadè hòra rubucrit: vene quoq[us] q[ui]unt p[ro]aures grosse appuerit: ex ipis ve nis miutio facièda è. Et vétose i collo et ti bijs sunt ponède. Q[us] si p[re]dicte vene Æ ap paruerit et facies fuerit rubea: sanguis ex basilica erit miùvod: et vétose i tubijs fùt ponède. In hac p[re]terea scothomie sp[er] et i ea qua a[n] dixim[ur] caput ex oleo ro. et aceto è infundendù. Eger quoq[us] calida cibaria vitat[ur] dz. U[er]ter quoq[us] ex apozimate miro ba[cr]citrinor[us] q[us] i. c. de cephalea diximus est soluendus. Silla.

Hic Ra[k] ponit cura scothomie et vtgis. Et

diditur i duas. *P[ro]io qn* fuerit a fanguie. Sc[do] qn à latc. sc[do] ibi. U[er] àt nec i facie. P[ra]ia i duas. *P[ro]io p[ò]it curá qn fiút a materia sanguí nea ptéta i cerebro. Sc[do] qn a fanguie ptéto in alio médio. sc[do] ibi. Q[us] si p[re]dicte. Be p[ra]ma dicit q[ui] cù appuerint hec signa. *P[rim]* u signuz qn vr circulariter moueri q[ui] corá se. Sc[do] q[ui] oculi obscurátur. Tertius q[ui] voluerint cadere. Quartú facies et oculi appent rubei. Quintuz vene q[ui] p[ro]aures sunt appent grosse supple ex ille signis arguédù è p[ro] scothomia et vtigo tiút a san guie ptéto i cerebro. Sc[do] dicit q[ui] flebotomia dz fieri ex ille uenis. Notádu p[ro]ne dictor q[ui] rò p[mi] è q[ui] p[pter p[nt]iaz sanguis i cerebro ele uátur uapores mouêtes sp[us] uibibiles circula riter: iò appet illud. Sc[do] v[ic]ificatur q[ui] multi uapores cóicatur ad oculos iò obscurátur. T[er]icatur tertiu q[ui] p[pter] motu q[ui] sen i sp[rit]utub cere br[ia] corp[n]no p[òt] sus[te]tari: q[ui] nò è instr[ul] omnia p[ro]portionatú. A[er]ificatur q[ur]tu q[ui] aliq[us] pars sanguis cóicatur ad alias p[tes] iò rubificatur. A[er]ificatur q[ui]t[u]q[ui] per flebotomía illa[na] uena rù euacuatur sanguis peccás et diuertitur I[] t[u] diuersio fit pauca ex quo sanguie replétur uene ut d[er] in qnto signo. Scièdú t[u] hic q[ui] Ra[k] hic itelligit p[mi]sa et p[ru]suposita flebothomia è sc[do] phalica brachu vbi n[ò] fit aliu[de]p[hib]és. Potádu q[ui] dicit Ra[k] i tertio signo. Et cadè uoluèit q[ui] aliq[us] è in vtigine ca[si]t et aliq[us] n[ò]: q[ui] q[ui] p[af]sio è nimis for[si]t et è iferés nocumétu i p[te] poſte riori q[ui] è p[ri]cipiù vtutis memoratiuie: sic è ca[si]tus q[ui]re t[uc]e affìmilatur epilepsie: I[]s fit d[ria] q[ui] in epi lepſia fit p[ra]tractio i ca[si]. Sz i vtigine n[ò] è p[ra]ctio I[]s ca[si]. Sz q[ui] è pasio de bi[li]: q[ui] pauc[do] lo[z] et pauc[do] vapò n[ò] iferés nocuñtú i parte poſteriori sic n[ò] è ca[si]. Et v[et]ose q[de]. P[ò]it cu r[à] per u[et]oſas et dicit q[ui] i cura h[ab]t debét p[oni] vè toſe i collo i t[ibi]us. R[ò] q[ui] per h[as] diuertitur sanguis et euacuatur. Q[us] si p[re]dicte. H[ic] ponit curá qn scothoia et vtigo p[uen]tút a fanguie cói cato ab aliis mébris: et dicitur i q[ui]to[us]. In p[ra]ia p[ò]it curá p[ro] flebothomiá et v[et]oſas. Sc[do] per i unctiòz capi[ſ]. T[ertio] per dietá. Quarto p[ro] me dicinaz laxatiu[sc]. Sc[do] incipit ibi. In h[ac]p[te] rea. T[ertia] ibi. Eger quoq[us]. Quarta ibi. U[er]ter v[ò]. Be p[ra]ma dicit q[ui] n[ò] apparuerit p[de]ca[si]t et facies fuerit rubea dz fieri flebotóia d[eb]filica. R[ato] q[ui] signu è p[ro] sanguis cóicatur ab alio médio et p[lo] ab epe iò të. Sc[do] dicit q[ui] uentose sunt ponende i tubijs. R[ò] q[ui] diuertút sanguí né ad loca dustátia a cerebro. Notádu q[ui] sic vé toſe valét i tubijs diuertédo: ita p[os]itó pedú i aq[ui]

Et uertigine.

caſa ualet diuertèdo uapores ad inferioſa 2 ſic
remouet dolóſe dubitatur utp. alio huoere a ſan
guie peccáte 2petat flebotóia.ro p3: q1 ſi húor
eét admixt? ſagui 2petit ſi ſi tunc 2petit euacuatoſ
cú farmaco te. In hac pſterea. Hic pòit curá
ſcothóie 2 uertiginis aliude caufate 2 p cóitaté
per inuunctione 2 dicit q in hac paſſióe 2 in alia
que fit a materia existente in cerebro: cóuenit ut
fundatur ſup caput oleu roſ. 2 acetú. Ro qula
iſta p[ro]hibét aſſéſu z uaporú ad caput repercu
tiendo 2 cófortando. Secuſo q1 alterat malaz
cóplexioné in cerebro. Notandú q dictú Raſ
est uex q[ui] paſſio est in principio uel auuguméto 2
q[ui]n materia est in fluxu fed in statu 2 declinatióe
q[ui]n materia est fluxa n6 uerificatur dictú Raſ.
q1 tunc cópetit resolutiuu sicut embrocatio ſca
er decoctióe camomille folioſi lauri 2 ſimilium
Bubitatur utrú medicamé dictú repercuſiuu
2 resolutiuu cópetat. Arguitur q n6: q1 ſupra
mébú principale n6 cópetit poné repercuſua.
Scöp batur q n6 ſit fiendú q1 tunc fieret inſlá
matio. Ad primu dicendú q ſuper emúcto: uu
 cerebro uel alterius p[ri]cipalis mébi n6 p[er]ueniút
repercuſua: 15 ſolvent auctores. ſed ſupra cere
briu ſic. Ad ſcöm dicendú q tale valet in róe cò
iuncte caufe 2 maius ſegtur iuuentú q5 no
cumentú. Eger quoq?. Ponit curá per dietas
2 dicit q eger non d3 affumere cibaria calida.
Ratio q1 illi ebullitioné inducút in ſanguine ex
qua ascendunt vapores ad caput qui ſunt cauſa
iſtarú paſſionú. Secuſa c: q1 talia nutrientia
multiplicat ſanguiné 2 colerá a quib9 iſti vapo
res eleuútur. Notandú q ſicut o3 cauë a cibis
predictis: ita o5 cauë ab aliis reb9 non naturali
bus multiplicantib9 ſanguiné 2 colerá 2 ebulliti
oné 2 motú inducentib9 sicut a ſupfluo ſomno
ſupflua uigilia 2 respiceſ in fundú a loco alto 2
ſic de aliis. Scöo notandú q dieta p[er]ueniens é
ſ. q debét uti lentib9 coctis cú agreſta códiit cú
vino granatorú pánico milio 2 ſilib9: aliq[ui]s de
bent comedé carnes edi pullo: uu códitas cum
agreſta uel aceto 2 poſt carnes comedat piruſ
uel pomú coctu: uel comedat lactucas u[li] poſtu
lacaf cú aceto códitas. Be potu bibat aquá de
coctiòis berberis uel granor? granator: uel bi
bat aquá zuccari cú p[er]filio: u[li] bibat uinú debile
bñ liphatú. I[é]ter vero. Ponit curá per medi
ciná latatuá 2 dicit q euacuatio fiat cú decocti
one mirobalanor? citrinor: de qua dictuſ est in
c. de cephalæa. Ro q1 per illá euacuatur colera
Notandú q 1 uertigo 2 ſcothomia fiant a cole
ra cura est ut prouocetur uomit9 cú ſyrupo ace

toſo 2 aqua calida uel aſſ decoctiòis aneti 2 ſe
mis atriplicis ſi uomé n6 poſſet bibat decoctio
né hanc. R. mirobalanor? citrinorú. ſ. i. 5. pi
ſentur 2 bulliant in H. 5. aque cú. ſ. i. pruno
rú: 2 accipiatur. ſ. iii. illus aq 2 in illa aſſ adda
tur. ſ. iii. ſyrupi roſ. uel violati detur an diem.
Ad idé valet. R. aq casei H. 5. reubarbari. 3.
i. 5. dimittátur in H. 5. aq casei ante dié coletur
2 detur infirmo. Ad idem R. ſ. vi. decoctionis
p[ro]noz. x. tamarindorú. ſ. i. elli de ſucco roſ.
3. ii. 5. Ad idé. R. tamarindor? máne an. ſ. i.
diffoluatur cú. ſ. vi. aq decoctiòis p[ro]noz. Al.

Lú aŭt neq3 in facie rubedo neq3 ſe. cú
ſcothomia fuerit: attédendus est an ſit ſto
machi ſubuersio 2 naúſa que ſi affuerit
piuſ vomerê cogédus est: deide de pillis
cochiis doſi vnaſ ſumat: 2 a frigidis ab
ſtineat cibis. Sil.

Hic ponit curá ſcothomie 2 uertigis a mate
ria flegmatica: 2 diuidentur in duas partes. P[ri]
mo q[ui] est per cóitatez ad ſtomachú. Scöo q[ui]
est per p[ri]a cám in cerebro. ſcöa ibi. Si auté
neq3. Prima in duas. Prumo ponit curá per
euacuatióz. Scöo p dietá. ſcöa ibi. Et a frigi
di. Be p[ri]a dicit q ubi tá i vtinge q5 i ſcothóia
n6 fuerit in facie rubedo nec ſe. o3 cóideraſ an
ſit ſtomachi ſubuersio 2 naúſa: q1 tunc argué
dú est q fit a materia frígida per cóitatez a ſto
macho. Scöo dicit q in tali cá debet p[ri]9. p[uo]
cari uomitus: deide d3 fieri euacuatio cú pillis
cochuis. Notandú q naúſa est uolútas uomé
di fine effectu. Subuersio est frequés voluntas
uomédi: ió addit frequétiá ſuper naúſa. Scöo
notandú q 1 in ſcothomia n6 est rubedo in ſa
cie nec ſe. est signú q p[er]uenit a frígida materia.
Sed q[ui] acidit ſubuersio 2 naúſa ſtomachi:
signú est q fit per cóitaté ad ſtomachú. S3 ró
remedii é q1 per uomitú euacuatur materia có
tenta in ſtomacho: 2 q1 pillé cochic euacuát ma
teriá flegmaticá a cerebro: ió te. Ad idé valent
pille auree: i mo plus euacuát a ſtomacho 2 ca
pite. Ad idé valet H. R. p[er]epeigre. ſ. 5. oximel
lis compositi. ſ. i. aque decoctionis p[er]ſopi uel
zedoarie. ſ. iii. uel. vi. Ad idem. R. p[il]larum
fetidarum. 3. ii. uel. 3. i. 5. ſyrupi roſ. ſ. ii.
aque mellis. ſ. iii. 2 detur in matutinis. Et a
frigidis. Hic ponit curam p dietá 2 dicit q d3
ab ſtunere a frigidis. Rató q1 frígida augét ma
teriá flegmaticá. Notandú q dieta p[er]ueniens
est. p[ri]mo q debet comedere carnes edi uel ca
ſtrati paruarú galinarú 2 perdicú fasianorú 2
oium anuí uuentiú in arboribus 2 in p[ra]tis 2

Be feo.et vertigine.

nó in aquis et ut p'urímú comedat carnes affa
tas et nó eliras et vitellos ouoç cicera fracta far
rú et rísum. Be potibus uinú debile et stipticum
qr propter debilitaté no fumat ad caput et propter
stipticutaté cófoztat stomachú. Bonú auté effz
ut biberet aquá mell'oco uini et hec dicta ét eét
coúeniens quádo proueniet a mla. Notáduz
cp si v'tigo et scothomia posſunt eſſe et fieri a ma
teria existéte in alús mébris ut epate uel matri
ce tí ut plúmuz proueniunt a materia existente i
stomacho:qr hic ſunt laciozes uie:quia materie
tr anſeunt per meri et yſophagú. Notandum cp
medicina uomitiua in tali casu est talí. M. radi
cú raphani filueſtris. 3. i. ſemis atriplicis affa
ri aíi. 3.5. fiat decoctio in. lb. i. aque quouſq
veniat ufos ad. 3. iii. coletur et colatur addatur
olei cois. 3.5. croci foſtiter cóquaffati. 3. i. quia
fit fortozio aceti. 3. i. detur in hora calidior diei
poſt affumptióez cibi unctuofi doſ. 3. ii. Notá
dú cp ubi per illa nó ſequitur curatio túc ſit cau
tertí et est tale. M. cantaridarú remotis capiti
bus et alís puluerizatarum. 3. ii. ſermen. 3. 5.
múſe malaxando cí aqua ardéti fiat massá po
natur ſup méb[us] ad qústaté uni analane. Al.

Si auté neqz aie ſabuerſio neqz naúſea
fuerint neqz caliditati ſigna apparuerint
venter ex pillis cochíjs multotiens ſolufa
Libaria quoq frigida oino vitet. Et gar
garíſimus fiat quo ſlegma deponatur in
naribus quoq ponatur aliquid de his q
narráuimus quo caput caleſtat. Sil.

Hic pôit curá scothomie et vertiginis quádo
fit a materia frigida propter cám propriá in ce
rebro: et diuïditur in quatuor partes qíu pmo
ponit curá per evacuationé. Secundo per dietá.
Tertio per gargaríſma. Quarto per effusioné
in naribus ibi ſeóa. Libaria quoq, ibi tertia.
Et gargaríſin? ibi quarta. In narib? De p
ma dicit cp ſi ſubuerſio aie et naúſea nó fuerint
nec apparuerint ſigna caliditatis debet fieri ſe
pe euacuatio cú pillis cochíjs. Notádú p[ra]
tióe dictoq cp quádo nó apparuerunt ſigna p[re]
dicta: ſignú est cp fit a materia frigida patz et cp
materia est in cerebro et nó cóicatur ab alio mé
bzo. Ratio quare debz fieri euacuató cú pillis
cochíjs est q[u] euacuant materiá flegmaticá a ce
rebro et quare debet fieri ſepe euacuatio est: qa
mo bus factus a tali materia est cronicus:ideo
debet fieri ſepe euacuatio ſuppoſita in dicet ióe
in materia. Libaria quoq. Hic p[ó]it curá per
dietá et dicit cp eger debet utare cibaria frigida
ró qr multiplicat materiá flegmaticá. Notádú

cp nó ſolú patiens dz vitare cibaria frigida: 3
vlr oia salté per aliqò tps ut per duos dies ant
per tres. Ró q[al]or naturalis nó repiens ma
teriá cibale in qua agit: agit in flegma et ſic resol
uit uel digerit uel puertit in ſanguínez. Et gar
garíſina. Hic ponit curá per gargaríſma et di
cit cp debz fieri per q[uo] attrahatur flegma. Ró
qr tunc euacuatur flegmatica materia a q[ui] ele
uátur uapòes faciétes scothomía et v'tiginem.
Notandú cp dictú Ráb. v[í]ſicatur in corpo: n
difisposito ad egritudines pulmonis uel ad ptíſz
et hoc uoluit Auicé. tertio caíi. ſen. p[ra]ma trac. p
mo. c. g[ui]ali de cura egritudinú capitis. Ró qr
per ipm materia trabitur ad pect[ur] et ad pulmo
né: ideo t[em]. Secundo notádú cp gargaríſma tra
b[é]ſ legma a capite ſic fit. M. bethonice yſopi.
áíi. AD. i. liquiricute rute uap[ar] paſſa[ar] múdatá[ar]
ab aril[í]aíi. 3. i. p[ire]tri rad cis preos receſtium
aíi. quart. i. ſeminis ſinapis. ſeis ſt[at]ſagrie
3. z[í]ib. al. aíi. 3. 5. maſtícis. 3. i. mellis eleci q[ri]t.
i. fiat aposíma pu[z] et claríſimú ufq ad quart.
úi. capiatur duo coclearia ſingula uice et patiés
teneat in o[re] diu et piiciat extra et fiat ante p[ra]n
diú uel ante cená. Ad id[em] valet maſticatie p[ire]
tri uel maſtícis. ſed qr p[ire]trú habet mòdicare
línguá igitur ponitur in panno lineo albo et po
nitur poſtea ſupra détes et ſic nó ſentitur tant?
dolóz t[em]. In naribus. Ponit curá per imíſſi
oné in naribus et dicit cp in narib? debz p[on] ali
q[uo] de eis que dicta ſunt que caleſacíunt caput
p[ó]s. Notandú cp in naribus p[ó]t p[on] illud q[uo]
puocat ſtermutationé ut elebo[us] alb[us] uel p[ire]
trú uel eufo[bi]ú uel p[ir]e et tale valet attraben
do f[leg]ma a cereb[zo] et euacuando filr valet: q[ui]
cò mouet cereb[us] et ſic caleſacit. Et filr in narib
p[ó]t p[on] aliq[ò] oleu resoluens et caleſaciens ſic
oleu de eufo[bi]o et cucumere afínino et ſimile.
Filr p[ó]t p[on] puluis talis et iſuſſlari nucis mu
ſcate uel nigello: et per hec intelligéda ſunt o[ia]
iftis ſimilia que debent approximari p[re]miſſa
euacuatióe. Sc[ó]o notádú cp si scothomía v'ti
go ſiant a materia m[í]ica cura dz eſſe talis: qa
Ráb. nó p[on]it dz eſſe digestiún tale. M. ſyrú
pi de epithimo. 3. ii. ſyrúpi de fumo terre. 3. i.
aque boraginis endiuie bugloſe aíi. 3. ii. u[li]c ſic
M. ſyrúpi acetoſi simplicis. 3. iii. decoctionis
thimi epithimi boraginis bugloſe. 3. vi. clarifi
cetur optime p[ro] duabus uicib[us]. Solutiúnú in ſo-
ma pillkari. M. pill[ar]z de lapide lazuli uel arme
no 3. i. uel. 3. i. s. Ad id[em] in ſo[ma] decoctionis.
M. dyas[ene]. 3. 5. polipodii. 3. i. mirabol. indo
rú. 3. i. p[is]centur o[ia] et bulliant in. 3. vi. aq[ui] do

2

## De frenesi:

nec remaneant. 3.iii. doß. 3.ii. detur imau an dié. Tertio notandú ʻ cura scrothomie 2 sti gins ʻ qí fit ex vapoze generato 2 retento in ipo ce rebro. é cerebrú 2 fortare 2 facere euapozatom cú aqua decoctóis abfinthii 2 flop camomille vel melliloti maióane roß. 2 ru. 2 facere ip3 ab stinere ab oibus leguminib 2 acutis vt cepis 2 alleis 2 specialr nucibus 2 vio potéti. comedat carnes. Comedat post cibú pira cocta vel meſ pilas: vel coriandrú 3 paratu vel coriandros 3 fectos. Quarto notandú ʻ cura ei 2 qí fit pp revolutom ei 2 supa feipm: 2f ex aspectu eorú 2 q reuoluuntur é qefcere 2 abſtinere a talib 2 reb 2 nocétibus. Uu ét debet ſono 2 tranglitate 2 abſtinere a motu forti 2 intenso.

## De frenesi. Silla.

Ircra rubricá notádu ʻ hec paſ ſio pót 3 drupliciter noari. 3ri mo freneſis. Secundo karabitus. Tertio ſirſen. Quarto apoktema calidú cerebrí. Dicitur freneſis a frenis vel pánicul refrenátibus 2l restringentib 2bam ce rebri ne ſoluſur: qa 2 vt plurimú h3 fieri in ipis pánicul cerebrí. Dicitur karabit 2 a ſuo accite q3 é alienatio: vi karabitus é nomé accidentis arabicú 2 qó iterpzetatur alienatio métis. Dici tnr ſirſen q3 é apa cerebrí uel capitis qua fit in arabico idé eſt 2 caput i latino 2 len. i. apa. Si cut birſen é apa pectoris 2 dicitur a bir 2 qé pe ctus 2 ſen 2 qé apoktema: Scöo notanduz 2q freneſis é onplex. 1. va 2 n uera. Aera é apa ca lidú cerebrí ad qó ſequitur métis aliéatio. Nó uera eſt mala 2pío calida cerebrí ad qua ſequi tur métis aliéatio cauſata a uapo: e elevato ab aliú mébris uel a toto corpore ſicut p3 in ſe. có tinna. Et dicitur paraſrenéſis a para 2 qé iuxta 2 freneſ quali 2 pinqua freneſi 2 qí in nó remove retur ille uapo: fieret uera: 2 hoc ſcpe accidit. Notanduz 2qí ſi freneſis uera dicatur apa cali dú cerebrú. nó é intelligendú 2 qí ſit quodcúq2 ca lidú: ſed ſolú illud qó eſt p effenci calm. 11 ſi illò 2 qé eſt de ſanguine uel de colera licet i ſtate 2 me lenconia p putrediné acquiratur calitas nó tì é freneſis: ſed litargia. Quarto notandum 2q tres ſút cauſe freneſis ſm medicos. 1. pàmitua aſicedens 2 piuncta. Pràmitua ſút res nó natu rales multiplicantes ſanguiné 2 corá 2 marie i cerebro: ut cibus calidus: aer calidus magna inattú: uigilie ſuperflue mo2 superfluus 2qúis ſint alie coatinuátes: ut etas inuenutis 2ptuo calida. Statio ad ſolé capite diſcoperto. Lausla anſcedens é ſanguis uel colera uel utrúq2 ſimíl

nñ faciées apoktema. Lausla piuncta ſút illi met húoíes actu faciétes apa i cerebro. Quinto notandú 2q colera faciens freneſis eſt triplex. 1. aduſta 2 ex tali ſiunt mamiaci. Colera ru. 2 non aduſta 2 colera a citria: oído i malitia é: qí 2 prima é deterio: scóa: 2 leóa tertia. Ratio p3. Sex to notandú 2q materia faciées freneſis. 1. ſaguís uel colera a pót 2tineri i pániculis. 1. i dura mire: uel pia mire: 2 in íba cerebrí. Dódo i maúta de terio: é illa. 1. que ſit in íba cerebrí. Scöo illa 2q ſit ipia mire. Tertio illa 2q ſit in dura mire. Ratio p3 bene ſpeculanti. Septio notandú 2q 13 fre neſis poſſet generari i quolibet uentriculo cere brí magis tì generatur i anterio: qúm anterio: uentriculus é calidio: aliú 2 i illo magis agre gatur ſaguís 2pter rethe mirabile ibi exnis qó é 2poſtitum exuenis 2 artariis: 2 ideo i freneſi plus leditur uirtus imaginatiua imo pót eſſe le la 2 alie ní. Ut dicit Bal. tertio de accidènt: 2 16 h3 pellimá iaginatio3. Notandú tertio 2qí i fre neſi é forſis mo2 2 ſenſus debíl. Ratio pàmi 2q: 2 freneſi cerebrú declinat ad calim 2 ſicú 2 pp ter materia freneſis 2 ſic nerui motiui ſiunt ſicí oes ad tactú 2 ad motú ſiunt uelociozes 2 ma gis obediétes níli deueniant ad tantá ſicitate3 2q corrumpantur: 2 cá eſt ex parte oigam. Alia cá q2 uirtut imaginatua iperat mouue 2 calidi tas excedit multú ideo foſtiter mouet: ratio ſe cùdi 2q: nerui ſenſitutiú ſút humidi plus: ut žuic. Pràma pàmi illo La. Bico 2q deus. Ideo in freneſi numí recedút a téperamento 16 debilita tur ſenſus: q2 mébrú non exercet ſuas operatio nes níli cú téperaméto. Almans for-

q

Yando aliqué ſebrís cócluſa i vaserit cú forti capitis 2 ocu lox graviedic 2 i facie atq3 in oculis veheſſis fuerit rubedo 2 capitis dolo: 2 horó: lumi nis affuerit 2 ipulſu velocitas 2 frequëtie ſupfluitas iueniunſ. ſigna freneſis certifi ma indicabunk. Qó ſi lingua nigra aut ói trina fiat. 2 pumſceak itellectus 2 multúz fuerit alienatus. 2 vigilauerit multú. iam freneſis pſecta erit. Sillanus.

Bic Raſis determinat de freneſi 2 diuidi tur i duaf. Prumo ponit ſigna. Scöo cura. Se cunda ibi. Ergo ergo. Pràma in duas. Pário ponit ſigna pnoſtica freneſis ſeu minus certa. Scöo ponit ſigna demóſtrativa ſeu magis cer ta. Scóa ibi. Qó ſi lingua. De prima dicit 2 inueniuntur uſtá ſigna. Prànum ſe. cótinaú 2 cóluſa. Scòm forſis grauedo capitis 2 ocuoló.

b

["Tertiù uchemens rubedo faciei et oculorum. Quartù dolo: capitis. Quintù horöz lumis. Sextù velocitas et frequéitia pulsus talia dicuntur signa frenefis certissima. Notandù de rône signor: verificatur. Primù: s. febus qù est con tinua cóclusa. rône sanguinis ascendentis ca put et apostematis. Verificatur scòm per idem Verificatur tertiù: q[ui] pars sanguinis ascendens tis ad caput comunicatur ad oculos et partes faciei ideo rubificantur. Verificatur quartù: s. dolo: capitis rôe male cóplexionis causate a sâ guine et rône solutionis còtinui que est i apostolate. Verificatur quintù quod è horöz lumi nis. Ratio q[ui] ex lumine magis iflamatur et agitatur. Ideo apparet cótrarietas et displicentia. Verificatur sextù: q[ui] p[ro]pter presentiâ sanguinis augetur necessitas magna corrisu eutandi. Quod lingua. Sic ponit signa demonstratua frenefis uel magis certa et dicit q[ui] si apparuerint uta signa. Primus q[ui] lingua fuerit nigra aut citrina. Secundus pmixtio intellectus aut alienatio. Tertius uigilie supflue: tunc frenefis è perfecta. Verificatur primù: p[ro]pter adustionem et caliditatem multâ. Verificatur secundù pp inflamationè multâ factâ i uentriculo medio: unde fit permutatio specie: Verificatur tertiù: p[ro]ter caliditatem que est causa uigiliar: Notandum illa signa sunt q[ui] frenefis è a materia sanguine nea et p[iet]er illa. I[ste]nunt alia. Repletio uenarum habitudo corposi grossa in qua sanguis è multiplicatus uſus rerù: s. generatium sanguinem. abhominatio. I[ste]nquele et p[ig]ricia in ea clamor post ſui dozmirè: extremo frigiditas et agita tio et anhelitus. I[ste]noz dinar[ur]ina rubea et ſpita a p[r]ncipio. Ratio patet. Secundo notandum q[ui] si frenefis fiat a colera. Signa ſut uchemens caliditas et acuitas febris còtinua alienatio mé tis uchemens: Tertium uſus ante eam rerum acutar: ut finapis albi piperis mel: uini acuti: rei salie et similis. Quartus uelocitas pulsus et ſpissitudo. Quintus defideriù attrahendi aeré ultra solitum còtinue. Sextum citrinitas faciei et oculor. Septimù inquietudo. Octauum clamor et vociferatio. Monú urina albificatur. Be cimù ſitis uchemés. Ratio omniú patet intelli genti. Sciendú è sic q[ui] si colera aduratur. Si sna hec oia intenduntur i suo eè et cum hoc disto[pol]itio demonii et rixa et inquisitio reß cu[z] extre mis et oculi turbantur ualde. Tertio notandú q[ui] signor: frenefis: quedâ significant frenefis ſu tur: s[ui]t illa que dicta ſunt in p[ra]ia parte. Et q[ui] dam presentè è ſunt illa que dicta ſunt in parte", "scòa. Quarto notandú q[ui] signor: frenefis que dam significant frenefis salubrè ut è diminutio malar: imaginatione et accidentium et materie euacuationè. I[ste]p[ro] fluxú sanguinis nariu uel p[ro]seces ſum. Unde segitur alienatio. Quedâ significat: frenefis mortalè: ut ſunt urina aquosa p[fe]ueraf egestiòis retentio et intér:io malor: accidentius. Quinto notandú q[ui] sic è ſermo de freneſi et q[ui] e pmixtio rónis q[ui] differentia è inter ſolidita è p[ra]mixtio rónis et inter:io malor: accidentius. Quinto notandú q[ui] sic è ſermo de freneſi et q[ui] e pmixtio rónis q

9

## De freneſt.

ſrontis uel naſi q; p hane magis euacuatur ma
teria peccans i capite. ſit et ſubtractio ſanguis
puocando fluxú ſanguinis narú. ſit et ſubtrac
tio per ventoſas poſitas i spatulis. ſt hoc debet
ſieri qn no pót ſieri flobotomia. Notanduz
q si freneſis ſit a colera euacuatio d3 ſieri uel p
aſſumpta per os uel per clúſtere. Clúſtere erit ta
le. M. lactucaſ dulciu. M. ii. ordei. múdi. M.
5. folioz malue mercurialis: uiolarie an. M. ii.
folioz nenufarú. 3. i. furfurú pugillum. i. olei ui
o'. q. r. 5. caſſie ſiſt. 3. i. diapunis. 3. v. ſiat cli
ſtere uſq ad quart. v. ſtomaco uacuo miniftre
tur. Ad idé. M. uio'. 3. ii. maluca. M. i. pru
noz 13. s. bulliant 2 in aqua accipiatur ex aq il
la 13. i. 2 diſſoluantur in ea. 3. i. tamarindorum
máne. 3. ii. zuccari uio'. 3. ii. olei uio'. 3. iii. ſalis
3. 5. ſacta mixtura omníu coletur 2 tepidúz ipo
natur. Sed euacuatio ſumpta per os é. M. ta
marindo'. 13. i. bulliantur in 13. ii. aque uſque
quo ueniat ad 13. i. 5. coletur 2 adminiſtrentur.
3. v. p. uice. prima ualem no ſolú euacuando ſed
ét alterando. Ad idez. M. máne. 3. i. 5. diſſo
latur illa cú. 3. iii. aque decoctóis prunóz cole
tur illa aqua 2 detur ante diem. Sed ſi materia
fuerit aduſta addatur cú prunis in decoctóe aq
ſene ſumiterre epithi an. 3. ii. polipodii. 3. 5. 2 cú
illa diſſoluantur mána 2 tamarindi. Ad idé
M. mirobaſ. citrinóz. 3. i. 5. prunóz. 3. ii. púſen
tur 2 bulliant in aqua donec medietas ſit cólú
pta coletur 2 colature addantur. 3. ii. ſupriu roſ
detur ante dié. Si aſt materia fuerit aduſta lo
co mirobolanoz citrinóz ponantur cú púnis
i decoctione. 3. ii. mirobolanoz indomum 2 ſup
addantur cum hoc ſene 2 epithi an. 3. ii. 2 cum
ſirupo dicto detur ut púus. Ad idem. M. reu
barbari. 3. ii. aque decoctóis prunóz. 3. iii. pul
ueriſa reubarbaro 2 pone i illa aqua tunc ad
dantur cum illis ſupriu uio'. 3. ii. dimittatur to
tú ſic per. xii. horas coletur 2 detur ante dié. Si
aſt materia fuerit aduſta ponatur in decoctóe
cu3 prunis ſene epithi polipodii an. 3. ii. Ter
tio nota q poſt talé euacuationé ſecure pót ſie
ri flobotomia de cephalica q est in manu i cur
uatura brachii uel ventoſatio i cruribº uel i ſpa
tulis uel apertio ſaphane. puocatio emoroida
ru: q; licet materia ſit colera tñ per illa infláma
tur ſanguis ideo 2c. Nutrimétu vero 2c.

Hic ponit curá per dietá 2 dicit q dieta debz eé
talis q; d3 ſüere aquá ordei ſel'uel bis i die cu3
cóſuetudine q er at tépore ſanitatis. Notan
dú q ratio predictóz est q: freneſis é egritndo
ualde acuata róe materie 2 accidentiú: unde tñ

d3 diſtrahi natura a cido imo d3 eſſe itenta cir
c digestionem materie: ió cópetit dieta ſubtil.
sicut aqua ordei. Síl[ut]alet q[ui] infízigida 2 húe
ctet. laxat uentré 2 opilationé apit 2 mlta iua
menta facit. Síl[ut]alet ſuccus granatorú ul pa
nis ter i aqua lotus. Notádu[ scó q] patiés
frenefis pót ét cibari lactucis 2 postulacis códi
tis cú aceto uel agresta uel cú cucurbi, coctíſ 2
ditis cú agresta 2 ſi eſſet debilis cú carnibº pul
lo[ſ] uel edi elixatis cú predictis herbis: uel cum
papauere 2 berberis 2 granis granator 2 agre
ita. Caput aút. Hic pót curá per localia 2 di
uiditur in tres ſecundú q trina ponit remedia.
Secúda ibi. Q[ò] ſi multe. Tertia ibi. Caput
p[r]cterea. Be pr[ia] dicit q caput debet ébro
cari cú oxirodino 2 medicamine ífrigidatuo in
quo ponitur acetú 2 oleú ro. Notandum q
ratio dicti est q[ui] tale medicamé est infrigidatiu
um 2 remotiú male cóplexionis calide induc
te a mala materia: q[ui] a colera peccante. Scó
cópetit: q[ui] prohibited ascensum uapóz 2 ad caput
2 ió tale ſolú competit materia exiſtente i fluxu
Scó notandú q[ui] in materia ſanguinea medi
camé ponitur infrigidatiu[us] tale. M. ſucci plan
taginis. 13. i. aque roſq. uarſ. i. aceti. 3. i. miſce 2
capiantur ſtupe canabine i ſuse i ſtilis 2 q[ui]eſſe
ponantur in anterio[ri] parte capití. Ad idé. M.
ſucci virge pastoris uel ſinceú barde hircine ul
ipogſticados: uel ſuccú acetose. S3 i freneſi
a materia colerica infrigidatiu[us] debet eé húec
tatiu[us]. M. ſucci lactice dulcis quarſ. v. aq.
roſ. quarſ. v. aceti. 3. i. miſce. Q[ò] ſi multe.
Hic ponit fm locale cóueniens in cura freneſis
maxime itendendo ad vigiliás. 2 dicit q[ui] uigi
lie fuerint multe ſumantur uio'. ſiccarú cortica
rú papaueris al. ordei excorticati lactuce dulcís
ſeminú eius corticú mandragóre an. M. i. bu
liant in aqua deinde embrocetur caput. multí
ualet hoc q[ui] puocat ſomnú. ſiat multotiens ut
fortio[ſ] fiat ip[er]ſſio. Notandú q[ui] ſomnº pót
puocari cum ab extra applicatí 2 ab intra.
Sed applicato[ſ] ab extra. quedá applicátur ca
piti 2 quedá collo. quedá testiculis. 2 quedá pe
dibus 2 brachiíus. Applicata capití hec. M. lac
tis mulieris puellá lactantis quarſ. i. ſ. Uitella
quattuó: ouo[ſ] forſiter agitato[ſ] farine papau-
ris al. quod ſufficit miſce ad modú unguéti flu
xibilis. Ad idé. M. caſſie lignee. 3. i. opú tebaici
3. ii. croci. 3. i. ſiat puluis 2 i co[po]zetur cu3 mo
dico aq roſ. 2 aceti 2 linitantur tempora 2 é for
te 2 expertum. Et applicatúr collo. M. aq frigi
de aque roſ. an. 3. iii. aceti. 3. i. 5. in fundantur

b ii

pánus lineus duplicatus hoc facit infrigidando cerebú: applicatum testiculis. M. aq. roß. 3. v aceti. 3. i. s. infundatur pánus lincus et applice tur testiculis et mulieribus sub mamill. et valet q2 illa mébza sunt nervosa et infiata infrigidant cerebú; et sic. puocant somnú. Applicantia pedi bus brachiis et cruribus. M. decoctis herba rúz frigidarú sicut folioz salicis nenufar. uio%. utis lactuca% abulantur tibie et brachia. Ad idé. M. terre sigillis. qrt. i. s. malaxetur cuz aq roß. et parum aceti ad modum unguenti ungá tur planum pedum et manum. Ad intra in foro ma cófectionis aplicate. M. cóserue uio%. cófer ue nenufar. aí. 3. s. semis papaueris albi. iuf qami aí. 3. i. zuccari al. qrt. sufficient cósciantur et detur cú aqua ordei uel aqua cocti. et est expi mentú Alexandri. Ad idé. M. seminis lactu ce feis papaueris al. aí. 3. s. zuccari al. 3. iii. si at targea grossa: uel puluis addatur semis en diuie seminis portulace feis zinzib. seis iufsiuia mi aí. 3. i. sed additur zinzib. ut virtus medicie melius penetret et cicius. Ad idé. M. diapapa ueris. 3. s. 5. Ad idem loc de papauere in forma potabili. M. firupi de papauere uel nenufarus 3. i. s. cú aqua roß. uel aqua ordei. Ad idem M. lactucis papaueris al. 3. ii. aque roß. uel or dei. 3. s. 5. Caput præterea. Ponit tertius loca le et dicit q caput debet inungi oleo uiol. ad mi xto lacte mulieris puellá lactantis infundendo coitú in illis de suponendo. Ratio q alterant malá cóplexioné. Et si hoc piiciatur i nares é mirabile. Ad idé inunctio facta cú oleo roß. uel de salice uel de nenufare: nel de papauere ut de populeon in quo sit aliqd aceti uel s mádra goza uel de iufqamo. Ad idé. M. olei mád: a goze. 3. i. s. opii tebaici. 3. s. misce et ponatur in tra nares. Secundo notandum q predicta maxime ualent materia exisfente i fluxu: 3 ma teria exisfente fluxa cóuenit resolutivú. Et unú est scindatur catulus lactans et euisceretur et ponatur actu calidus supra anteriozé parte3 capi tis. Ad idem. M. pulmoné arietis calidú et ap plicetur parti anterioz i si frigidatur ponatur in aqua calida et intra manus cóprimatur et ite rum applicetur et hoc fit multis uicibus. Aliud ad idé in forma cófectionis. M. floz: camomil le aneti maiozane roß. aí. A. i. bulliant in aq et fiat embrocatio. Ad idé. M. uiol. anthos melliloti folioz lauri aí. A. i. bulliant et fiat ut przediximus. Almansor.

Cum auté eger in principio hui? egri tuidinis i uiriú fortitudiné permanere in

uentus fuerit minuendus erit níſi ſuper in firmú timueris. Postq2 eius egritudo mi nui ceperit nequaq2 minuatur. Q2 si eius virtus iam diſsoluta fuerit ex alio regimé preferuetur donec cuadat. Sillanus. Ibi reuertitur ad ponendú cura freneſis p flebotomá et diuitur in duas. Prio quando est egritudo in principio. Seco quando est in d clinatione. Secunda ibi. Postq2 vero. De prima dicit q ubi eger reperatur cú fortitudie virtutis in principio debet flobotomari níſi ſit tí mor: de i firmo. Bubitatur utrú in principio fre nels cópetat flobotomia. Aidetur q non per Auic. quarta pími. c. de flobotomia circa prici piú. dicit eni q in principio flobotomia penit? dimittatur. q2 humores subtili: et fluere facit: et ſanguis admíceur eis et est cúz nihil euacua tur ex eo q euacnari opotet. In oppoſitu3 est raf. Bicendú q in aliquibus casibus pót i principio cópetere flobotomia. Primus caſus est q2 humores peccát ſua quantitate. propter hoc uerificatur afforímus ille ſecúde particule inchoantibus morbis 2c. Secundus caſus est magnitudo morbi ut in apostemate ſicut in ſq nantia freneſi pleuresi et huiusmodi ut phibea tur fluxus ad locú apostematum et per píns au gumentatio apostematio. Tertius caſus é q2 materia est furioſa tune eni n6 expectatur dige ſtio. Ad auic. dicendum q intelligit ubi mate ria peccat n6 ſua quantitate: uel ubi non é furio ſauel n6 ſit magnitudo morbi et apoftema: uel aliter q auic. loqtur ibi de cradicatíua. hie ro é ſmo de minozatua. Postq2 vero. Ibi pót curá freneſis in declinatione et dicit q si egritu do fuerit i declinatione n6 cópetit flobotomia. Ró q2 ſignú est q natura hab2 dominiú supra materia í resoluendo uel i euacuando. Sed na tura n6 indiget auxilio níſi cú non pót dñiari. morbo. Secundo principaliter dicit q si virtus fit debilitata n6 cóuenit flobotomia: ſed cóue nit pſeruatio cú alio regimine. Ró q2 debilitas virtutis phibet ab euacuatione. Notandú q dictú: Ráſ debet intelligi de uerá freneſi ab ſolute q2 fi in freneſi in declinatione effect signa dñi: ſanguinis ut repletio venarú. posset conce di flobotomia. Secundo notandú q debili tas virtutis é dupler. quedá: puenit ex repletioe et dicitur debilitas virtutis accidentalis et hec n6 phibet ab euacuatione. Et alia é debilitas q puenit ab euacuatione et dicitur effeſtionalis et talis phibet ab euacuatione. Ad propositum est ſmo de ſecunda debilitate et virtutis.

Be appoplexia.

## Be appoplexia

Sillanus.

Standú circa rubricá. Primo Apoplexia sic diffinitur ab auc. prima ter tii. Apoplexia é ociositas membrióú cù punatione sensíus et motus pp opilatione còtingentem in oibus uentricul' cerebri et i cur sibus spúus sensitiui et motiui. Secundo noti dí qu appoplexia duo ipotat. accidentis qó é documentú i sensu et motu qó est priuatio sensíus et motus et quantú ad hoc dicitur ociositas. i. priuatio sensíus et motus. Scòo appoplexia im porțat egritudinis effentiá q est ca huius acci détis et é opilatio: et quátú ad hoc dixit p[ro]pter opilatione còtingenté. Ratio p[ro]q: appoplexia est morbus officialis q[ui] opilatio. p[ot] dici morib[us] cósimí: q[ui] cóplexio malá frigida uí ca' ca[em] sc[em] q[ui] cá faciens opilatione caufat malá cópnonez ca'am ní frigida zé. Tertio notandú q[ui] cau se applíe sút tres. s[an] primitiua antecedés et cóiú cte. Primitiue sút res íi naturales materiaí mul tipicantes i cerebro. s[an] s'anguincá uí staticam ut magná crapula. potus ními[us] superflue ui gilie debilitas cerebrí. potus aque. aer frigidí et humidus pluie et uenti. Cansá antecedés est k'a uí s'anguinis nó opilans úentriculos cerebrí actu aptus tamen opilare. Causa cóiuncta sút illi met humores q[ui] actu opilant et túc est dete rius. aliquí non et túc é minus malú. Almá.

Um aliquis quasi domiens iacet et sìne sòmno stertit et cum púgik sì sentit túc ià patik app[ia]s. Sill.

Hic determinat de app[ia]. et dunditur in qt. tuó. Primo ponit signa applíe. Scòo distin guit applíam quantú ad suas species. Tertio determinat de app[ia] quantú ad terminationé Quarto p[re]sequitur ponendo curáz. Secunda ibi. Est auté. Tertia ibi. Ihec quidam p[ass]io Quarta ibi. Cú ergo itka. Be prima dicit q[ui]n illa signa apparent. Prímo q[ui] quasi domiens iacet aliquis. Secundí q[ui] sìne sóno stertit. Tertíu q[ui] pungitur non sentit. arguédú é q[ui] talis patitur applíam. Notandum q[ui] razione dicto[ur] verificatur primú: q[ui] sicut in domiente fit opilatio primi uentriculi unde cestat sensíus et motus. Sic in app[ia] pp opilatione z p[er]hibetur ne aer libere attrahatur uí expellatur ideo facit illú sonú stertó. Uerificatur tertíu pp opilationé p[er]fectá p[er]hibetur ne spúus animal[em] sensibilí transeat ad mébra. Scòo notandú q[ui] signóz applíe. quedam sunt p[er]nóstica. Et q[ui] dí demostratiua. Prónostica sút stupo[ur]. Uer tigo et dolo[ra] capitis. tenebrositas uíus inflatio

uenarú gulie et colli. gravitas et pigritia. U[na]na plena r[é] solutionib[us] multis et uaris cuius i sub statia é color pallidus. Bemóstratiua sút q[ui] posita sút. Tertio notandú q[ui] signóz app[lexie]: quedá sunt moralia et q[ui]dá sunt salubria. Salubria sút aduent[ur] paralíf post app[lexiá] Wortalia sút augumentatio malóz accidentiú speciliater q[ui] cú sternutatorio for[ti] patiens nó sentit nec mouetur. Notandú quarto q[ui] dif ferentia est iter applíam epilepsíá. Sincopin subeth et letargiá cú quib[us] v[ir] habere magnam c[ó]uenientiá. Differunt ení app[ia]t et epilepsía: q[ui] epilepsía est egritudo partis anteriori app[lexia] nó. Secundo appopleticus dí cadit cla mat. epilepticus v[o] nó. Tertio q[ui] in epilepsía é motus q[ui]nerui cótrahuntur u[er]sus cerebrum i app[ia] uero nó imó fit relaxatio. Quarto dif ferunt q[ui] in app[ia] apparet plus priuatio anhe litus. q[ui]z[ui] in epilepsía. Quinto quia app[ia] taró terminatur. Epilepsía uero cito. Sed c[ó]uenientiá est: prima ex parte subiecti quia utraq[us] fit in cerebro. Secundo ex parte materie q[ui] ut plin sunt ex flegmate. Tertio ex parte aduentus qa utraq[us] aduenit subito. Sed app[ia]t et sincopíf differunt: primo q[ui] in app[lexia] facies affímilatur faciei hois uui. In sincopi uero facies af similatur faciei hominis morţi rónē revocatónis spúus et sanguinis ad cor: et ideo é magnum dubiú utrú súnt uuii nel morţi q[ui] si pungátur non senciunt: et quasi oés dicunt q[ui] n[on] debent le peliri n[isi] post. Ixxii. horas et sút tres dies natu rales. Secúdo differunt q[ui] in sincopi defficiut s[it] pulſus et anhelitus in app[lexia] uero ut plu rimum reperitur pulſus et ét anhelitus. Tertio differunt q[ui] ante aduétú appoplexie caput eut graue: sed nó sic erit ante sincopim. Sed in hoc quenient q[ui] in utraq[us] p[ass]ione ſtant sicut corpo mornt[or]q[ui] sed app[lexia] et p[re]focatio diſſe runt in hoc q[ui] in p[re]focatóe matricis cú aduét apparet contòr[io] for[ti] sup[ra] genua: sed in app[lexia] nó. Secundo differunt q[ui] licet hítes p[re]focationé matricis non poſſunt reſpondere: i telligunt t[ui] et audiunt ea que dicuntur et p[er]abla tioné illius accidentis r[é]cordátur: sed app[le]p[lici] nó. Sed c[ó]uenient in hoc q[ui] in utraq[us] p[ass]ione corpus ſtat sic p[riu]atum op[ationibus] na turalibus sicut cóp[us] morú. Sed app[lexia] subeth letargia et cógelatio differunt: q[ui] subeth letargia et cógelatione non é p[riu]atio anhelitus sicut in app[lexia] est sal apparenter. Secúdo differunt: q[ui] habentes letargiá subeth et conge lationé ſentire poſſunt sensibilia excellentia: sed

b iii

appopletici non pp maiorem oppilationem. Tertio differat quia subeth letargia et congela tio pueniunt paulatim: sed apptia subito. Sed cœveniunt in hoc quia in oibus apparet corp' insenfatù et quasi mortuù. sed subeth seu stupo differt a letargia et congelatione quia i letargia ê sebris: et in subeth nò. Secundo letargia ê pas sio posterioris cerebrì. Subeth uero anterioù Tertio quia in letargia ê apostema: et subeth ñ Quarto notandù qu ad cognoscendù utrù ap popleticus sit viuus uel mortuus signa sùt duo Primù ut fumatur cotù carminatum uel lana bene carpiata et naribus et ori apponatur oib' fenestris clausis si mouet cotù uel lanà adhuc uiuit: si ñi signù ê qu mortuù. Secùdu signù fumatur ciatus plenus aqua: et oibus i domo quæ centibus ponatur supra pectus ul' cor si aliqüi ter mouetur ê viuus si non ê mortuus: et si nò tunc ê signum qu ceffat motus cor dis. Dubi tatur quare appopleticus debeat teneri. Ixxi. horas anteq sepeliatur. Bicendù qu paſſio è pperacuta ideo si fuerit viuus apparebit quro die aliquod signù si nò apparebit facies hois mortui cù egritudo per pacuta terminatur i qu to die. Secunda ratio qu in tali tpirè complétur motus spiritus et humoù in corpore. Tertia nò quia luna in tribus diebus tranſit unù signum de signis zodiaci: et ſm quod è i diversis signis diversimode influit: et ideo in tali permutatioe apparebit si fit viuus. Quarta ratio è quia sic è expertum per experientiá. Secundo dubitatur Utrù magis uel cui magis accidit apptia. An pueris ul' ſemibus. Et pbatur qu pueris qu pue rio magis accidit appoplexia: ergo et appople xia ſi nà tenet a simili: et ut plurimù ſunt a ſiti materia. Anis è Auic. prima tertii trac. v. c. de apptia. In oppositum è Auic. in dicto loco. Ad rationé negatur ſi nà: et nò tenet similitudo et cauſa è qu epilepsia fit a uaporibus elevatis a materia klatica ad caput et ad hec requiritur ca liditas elevans et hoc è in pueris. sed appople xia fit a materia klatica ut plurimù. Et ad hoc non requiritur caliditas elevans et hoc plus fit in ſenibns: quia ſunt frigidi naturaliter etc.

### Almanfor.

Est aŭt huius egritudinis quantitas ſim qu fortiter aut debiliter stertit. Si autem spuma ab oze exerit non è ei medicandù. Cù aŭt parum stertit egritudo est leuior. Hec quidè paſſio aut interficit cito aut in paralisim tranſit.

Sillanus.

Hic Rab ponit spés applie et dividitur in du

as. Primo facit hoc. Secundo ostendit per ſi gna cognoscendi que apptia ſit curabilis et q ñi Secúda ibi. Si tamen spuma. De prima di cit qu quantitas huius egritudinis è secundum qu fortiter ul debilr stertit. Dubitatur quot ſút species appoplexia: et videtur qu sint quattuor p Bal. in cémento secunde particule. ſ. soluè ap poplexi forſte etc. Prima in qua anhelitus è p uatus. Secunda è in qua è augustiosus et cum ſtertore. Tertia in qua anhelitus è fine ordine Quarta in qua è cum ordine. Secundo proba tur qu ſunt due spés p ypo. in affuimo soluere appliam etc. ſonis et debilr. Tertio pbatur qu sint tres p Auic. pria tertii. c. de apptia. Bicen dum qu spés applie poſſunt distingui mltiplici ter. Primo ex loco cause: qu cauſa applie faciéſ oppilationè ul è in uiis que ſut a corde ad cere brum et in arteriis appopleticis. Uel i uiis que ſunt in cerebro ad alia mébza. et sic ſút due spés. Secundo poſſunt distingui ex cauſa: et tunc disti guendo generaliter cá applie ul' é materia: uel i materia: ſ. mala cóplo fine materia et sic ſunt due spés. Sed specialiter cá applie pòt ée quili bet humo: licet ſepius ſit ſanguis uel flegma: et sic éent qttuo: spés. Tertio pìt distingui ex ma nerie: qu apptia ul' é curabil: et sic ſút due spés. Quarto pìt distingui ex qualita te qu uel fortis uel debilis: et sic ſunt due spés et sic distinguit Rab. Quinto poſſunt distingui ex accidentibus circa anhelitù et tunc bis Auic. Aut quattuor ſm Bal. Aut duas secun dum ypo. qu apptia uel é fortis et non curatur. Uel è debilis et curatur non tamen de facili. Bis ſi fortis. Uel talis è in ultimo in qua non appa rent anhelitus. Sed ſecundum lilium ex pte accidenti: è qdruplex et distinguitur sic. Pria spés è fine omni anhelitu et noce et spuma et cù ſenſu et motu. ſecunda species è quando ſuspi rat cum magna difficultate et è spuma in oze et uor è sicut strangulatorius. Uel inordinatio an helitus è magna ualde et difficilis. Tertia spés è in qua è ſuspiandi difficultas et inordinatio et aliquando quieſcit. Quarta spés in qua è ſuspi riuz: sed non è inordinatio ipſoium nec spuma neqz uor strangulatoriám. Quinto poſſunt diſtingui ex parte repletiòis: quia ſi oés vêtriculi

11

## Be appoplexia.

et meat?unt repleti vir et omnino tunc est maior species. Sed quando replentur cum quadam uаrietate tunc est media species. Sed quâdo repletio est vis quod ad medium est minor species et sì sunt tres species et sì patet ad dubius. Si aut spuma. Hicraf ostendit quæ appoplexie non est me dicandum et sì est in curabilis. Secundo dicit quæ habens appoplexiam si parus stertit tunc ta lis applia est leuio et sì potest curari. Notandum quæ spuma causatur in applia quando opilatio est magna in vis anhelitus. Unde calor cordis ebulit et facit ebullire humiditatem pul monis a qua elevatur materia viscosa ad ptes oris et cum aere comiscetur et fit spuma. Secund do notandum pro ratione dictorum Raf. Ue rificatur primum quia tunc significatur maxia oppilatio que non potest removeri. Uerifica tur secundum quia tunc significatur et opilatio non est tanta. Hec quidam passio. Hic Ra fis ponit modos terminationis applie et dicit quæ applia aut cito terminatur ad mortem : aut ad paralisim. Notandum quæ applia cito in terficit: quæ in ea fit oppilatio magna et cauſa suffocandi calidus cordis cito vt patet in illis qui suspenduntur per gulam. Sed aliquando terminatur applia ad paralefim: quæ materia est tanta ideo natura pot expellere ad membra: uicina. S. ad nervos inbibendo i illis et sì fit pa ralis. Secundo notandú quæ paralis ad qua3 terminatur applia fit ut plurimú in parte der tra. Ratio q2 pars dextra est calidio et rario: in porris vnde est magis apta fluere materia lic3 pars finistra fit debilio et etiam est deterior: etc. Almansor.

Cum ergo ista accidentia visa fuerint attendendú erit an pacientis facies mitti rubere: aut denigrari aut viridis fieri vi delectuéadmodú contingit cuâsanguis in aliquo mébto excoartatione retinetur: tunc eni sanguis ex duabus gidegui illico extra bendus erit. aut ex duab9 cephalicis. Ad sì ita non fuerit ino cuâ aerem attrahit au ditur in pectore ozegmó ex hoc clisteri erit elusterizandus. Luius hec est confectio. Hr. cologntide. buchozmarie centaunce mio ris. archauite el albi: omniu aí. CH. I. co quantur oia in tribus libris aque: donec ad una redeant. deinde colentur et ex me dia libra huius apoſimatis. fiat enema quæ sì cito exerit fiat iteru donec humoru ml titudo cuâ co exerat. Maribus quoq2 códi ù et elleborus albus suaviter influentur

et est ingeniandú: ut anacardinu cuâ idro melle: per os ad stomachum multotiens descendere cogatur. quatuq2 die se ex quo vnius aurei pondus i potu sumendu est: cuius descriptio est in. c. de paralisi. Sarta so pieterea ferrea calefacienda est: et capi ti multotiens adeo vicinanda. ut pacien tis capilli adurantur. Quod sì hoc modo non sanatur in medicando plus labora bif. Laput namq2 rademus: et ex fini nstri to ca storeo et fortiſumo acceto linie mus. Sillanus.

Hic RAF ponit curá applie. Primo quâ do fit a languine. Secundo qnî fit a flegmate. Tertio iterato qnî fit a languine. Secunda ibi. Quod sì ita non fuerit. Tertia ibi. In prin cipio aut huius. De prima dicit quæ appa ruerint signa dicta applie debemus còſiderare an facies pacientis uideatur rubere. In deni grari. Aut viridis fieri sicut 2tigit ex coartatoé sanguinis: q2 ſuple. arguendu é q2 fit a languie. Secundo dicit quæ tunc 03 fieri flobotomia dua ruénau guidet uel duar9 cephalicarum. No tandú quæ ratio dictor é verificans primum q2 fa9 guie retento cauſatur color: rubeus uel viridis uel niger. Uerificatur 6m q2 per flobotomia dictar9 uenar9 evacuatnr materia factiens appo plexia. Si ét post flobotomiam dictar9 uenar9 fiat flobotomia uene nasi uel frontis adduc ma gis evacuaretur materia applie. Secundo no tandú quæ ſanguis fit niger uel viridis in corporu humano quadrupliciter. Primo p aduſtione3 q2 calidú agens in humidú denigrat ut puma prumi doctrina 9rta. c. de humoribus. Et pat3 ad senſu: q2 ignis agens in lingna facit carbo nes qui ſunt nigri. Secundo per vià mortificató nis sicut patet de frigiditate extrinſeca denigrá te man9. Tertio qnî expellitur extra loca prna sicut patet qnî expellitur per intestina uel p uesi cam: et q2 ſpùs ſunt expulſi a languine q2 ſut cau ſa illustratóis. Quarto róe conſtrictóis: quia ſpùs ſuffocátur. Ad ppositu in applia é ſan guis viridis uel niger tribus ultimis modis. Quod sì ita non fuerit. Hic ponit curaz appoplexie qnî fit a ſtate et diuſiditur i duas. Próponit curá per clisteré. Secundo per localia. Secunda ibi. Maribus quoq2. Be puma di cit quod modo non apparuerint signa ſanguis sed cuâ attrahit aerem: auditur in pectore ozeg mon. I. ſonus factus ex humiditate ſatica opi lante viá anhelitus ſuple arguendu é q2 appoplexia fit a flegmate. Secundo dicit quæ tunc debet b iuú

approxiari clistere tale. R. cologntide bochoz marié centauree minoris arthanite ell'. al. an'. zB.i. coquantur oia in tribus ib. aque donec reducatur ad uná coletur et ex media libra fiat clistere. Subdit q. si cito exeat clistere fiat iterú donec euacuetur multitudo humor. Notáduí q. rasis non ponit curá p. digestiuó q. egatudo non dat morá ad digerendú cuz fit pperacuta Secunduz q.1 per os non pót assúmi pp abla tioné sensus et motus; et pp banc caufá nó posu it curá per euacuantia sumpta per os. Tertio notandum q. tale clistere cónuevit quia p. ipfuz materia slatica euacuatur faciens appliam. Loco illius ualet hoc. R. centauree minowm utriuóz faluie rute abrotá origani calcamenti. an'. AD. i. anífi marátri feis sicleos femunis ba filici an'. z. s. floum slicados arabici cíni an'. z. i. pulpe colloquintide. 3. ii. furfuris pugillum. i mell' anacardi olei costini an'. qrt'. s. salisfgéme. 3. i. ierepiſre gal'. vi. fiat clistere ufóz ad qrt'. v. Est ení valde approxiatuz in applia. Marib quoq. Hic pót curá per remedia localia et di uditur in qúttuó fm q. quattuó remedia pót Secunda ibi. Et est ingeniandum. tertia ibi Sartago přeterea. quarta ibi. Quod si hoc modo. Be puma dicit q. sternutatio debet ſie ri in ſufflando ſuaiter in naribus ellebowz al bum. Notandú q. ualet istud sternutatoium q. incitat vútú cerebri ad expellendú materiaſ z legmaticá t. morédicat miringas cerebú ratoe ſue acuitatis. Notandú q. loco huius ualet pul uis euſoſbii piretri piperis uel ſinapis uel ſuc cus radicis ireos: uel puluis ſemis naſturci. Tertio notandú q. p. illa sternutoria debent in telligi alia particularia que posſunt excitare vúu tem alia: ut ligature in pedibus coris et brachi is: forſis fricatio extremo? duplicatio digitop cópzelſio nafi: clamó: forſis. exſtrpatio pilloz ſuffumigatio cum galbano et euſorbio. Est ige niandum. Hic ponit curá per aliud locale. s. p ſumptioné unius ſectionis et dicit q. ingenian dum é ut pacienti faciant descendere ad ſtoma chuz ſepe anacardiuó cuz idromelle. Secundo uult q. debet ſuni ſel' i die pondus unuſ aurei cóſectionis cuius descriptio ponitur in. c. de pa ralíſi. Notandú q. ratio dictó? é q. hec cóſec tio é magne caliditatis et ex illa puenit ſebrís et illa cóſumit materiá applie. Dubitatur utrum talis fit cóueniens et arguitur q. nó. q.1 nulla for tis medicina cóuenit in applia fm Auicé. in pu ma tertú et in. c. de paralíſi q.1 materia est idige ſta. In opposituz é Rasíſ. Ideo dicendum

q. medicina potest dici tripliciter. Primo róné quantitatis. f. qn datur i magna quátitate et sic caſſia pót dici medicina forſis. Secundo róné qualitatis ut diagridiú. Tertio róné utriuóz. Ad poffitú in applia cóuenit medicina forſis in qualitate debills i. quátitate. et sic tollitur con trarictas. Secundo dubitatur utrú ſebrís con tingens in applia ſit bonum ſignú. Quod nó arguitur per Auic. prima tertii. c.8 appoplexia ubi dicit q. é ſignú mortale. In oppoſitú argitur ſebrís ſuperueniens ſpaímo é bonú ſignuz ergo tc. Lóſquentia t3 a ſimili. Antecedés eſ tpo. ſecundo afforíimoz. ſebzé in ſpaímo tc. Bicendú q. ſebrís in applia pót duobus moíis contingere. Primo róné apoktematis: q.1 ſit a poſtema cerebri. Et ſic é mortale ſignú. Seço pót ée ſebrís in applia ſine apostemate ut ex. p uocantib'q. ſebzé ut ponit Rasíſ hic et ſic é bonú q.1 curatur melius applia q.1 ſe. cóſumit illá ma tertá tc. Tertio dubitatur utrú in applia pót t. iungi ſe. Udetur q. non q.1 applia é morb' per peracutus ſine ſe. ut in cóntento ſecunde particu le afforíimoz. Aciutor morbo? Seço in appoplexia cor infrigidat aliqí in tantú q. ſequr in ſenſatus pulſus et anbeliúus ut dictuó ſuit er go tc. Lonſquentia t3 q.1 in ſe. é cordis inflam matio. In oppoſitú é Rasíſ implicite. et Auic. prima tertii. Bicendum q. applia ut plm nó eſt ſe. Ratio quia ut plurimú ſit ex materia ſla tica groſſa uilcoſa ſi putrida oppilante uentri culos cerebri. Secundo dicendum q. in appoplexia aliquádo potest eſſe ſe. ratio quia pót ée ſe. ex materia apoktemáte unó accidit putredo uel ex materia calida uel ex forſi agitatione ſcá in humoribus potest ſuperuenire ſe. Ad primá rationem dicendum q. Gal'. intelligit de appoplexia que ut plurimum ſit a materia ſlatica ſi apostemante. Ad ſecundum dicendum q. cum infrigidatione calói corſis per uia refolútoíos pót ſtare calói ſe. Quarto dubitatur utruó ap poplexia forſi ſit aliquiú agendum. Udetur q. nó q.1 moſturi ſolis pionoficis ſunt dimittedi. Et in comento illius afforíimi inchoantib' morbis. In opposituz é rasis et onneſ auctores me dicine. Bicendum q. i applia maiói nichil mo uere audemus: quia mortale. Sed pp compla cere amicis et cum protestatio e ſue pionofico pót aliqd medicus opari. In minori vó curati onis gíá pót medic' aliqd opari. q.6 q.1 talis eſt poſſibilis curatoíis fm q. pót Raſ. et ſic patet ad rationes. Sartago přeterea tc. Hic po nit curam per unum locale exteriuſ approxima

12

## De subeth et letargia

tù et dicit ᶜ sartago ferrea debet igniri et capit
uiciari sic et capilli urantur,ratò quia rône ma
gne caliditatis acquisite ab igne còsumitur ma
teria appoplexie. Notandú ᶜ talis sartago
si fit ad formá capitis ê melio:quia melius atti
git. Jsté non multum debet approximari ad ca
put.quia resolueret cerebum. Item si abrade
retur caput esset melius:quia virtus magis pe
netraret. Qs ßi ßímó. Hic ponit curá per
aliud locale et dicit ᶜ si nó curatur appoplexia
ex predictis modis adhuc est laborandum et li
nimentum debet approximari ex finapi: cafto
reo et aceto fortiſſimo. Notandú ᶜ ratio est
quia tale linimentum ê fortiſſime caliditatis ſi
in quarto ideo consumit materia,ſed ponitur
acetum ut virtus magis penetret. Notandú
ſecûdo ᶜ loco illius valet hoc. R.galbani ſera
pini oppoponacis an. 3. ii. sulphuris uini. 3. i. ſ.
terbentine. 3. i. puluerizétur puluerizanda et liq
fiant liquefienda miſe oia et fiat maſſa et exten
datur ſupra corium uel ſuſtaneú ad formá ca
pitis. Ad idem valet hoc unguentú et est arti
ficialius. R.radicis accou costi amari an. 3. 5.
siſeleos ſemen bafiliſi an. 3. i. olei nardini : olei
camomillini olei ò lilio an. 3. ii. uini al. 3. iii. mi
ſceantur oia puluerizentur puluerizanda et liq
fiant liqueſienda buliant ſuper carbones : uſq
ad cóſuptòs uini coletur et colature adatur cer
quatum ſufficit et fiat unguentú et ungatur totú
caput et tota ſpina doſi uſq ad anú. Al.

In p[ra]ſa aŭt huius paſſio[n]is ſp[e], poſt
[fl]obotomiá stringédu[] fortiter adiutozia
ligando ſupius paru[] sub cóiunctione ip[]o
rum cù spatulis et stringas tibias ſimilr.
[fl]apiti quoq[] ſuper fundendú ê oleu[] rob[]e,
et acetú uini et [fl]obotomía facienda ê p[ra]ſ
in pedib[] et poſtea in nafi exſtréitate. ſi[ll].

Hic reuertitur ad ponendú curá applie ſa
cſte a ſanguie: et dividitur in duas. Primo p[ra]ſo
p[ra]it curá per localia. Secundo p[ra]ſobotomía. Secu
da ibi Et [fl]obotomía. Prima i dual. Primo
p[ra]it curá p[ra] unu locale. p[ra] p[ra] ligaturá. Secundo
p[ra] inunctòm. Seco ibi. Capiti quoq[]. Be p[ra]
ma dicit ᶜ in applia facta a ſanguie.p[ra]z[]o flobo
tomía cóu[n]enit et forſtiter strigere adiutozia ſupe
rius ligádo sub cóiunctóe cóu[n]enit et ligatur co
xas. Notandú ᶜ cá dicto:uz ê q[]r per taleſ liga
turas attrabitur forſtiter ſanguif a cerebro ad i
feriora pp dolézé q[]r natura currit cù ſanguine
et ſpituu ad locu[] dolóris. Sciendú t[]n q[]r non de
bent longo p[ra]ſte ſtare imo una uice forſtiter ſtrin
gere et ſtati remouere ut nó fatigetur. Secundo

notandú ᶜ ligaturas debemus intelligere fri
cationes cóp[er]ſſiones dígitor genu[] miſi aurí
um: ſuppositóia clisteria acuta attrahentia ma
teríá ad inferio[ra]u el uentolas cù ſcarificatóe
poſitas in coxis et plus ualent q[]r inducút ſolutó
né cóinuitatis et aliquid euacuát de materia,
Capiti quoq[]. h[ic] ponit curá p[ra] aliud locale. l.
p[ra] functioné et dicit ᶜ ſuper caput q[]s ap[]proxima
ri oleu[] rob[]. et acetú uini. R[]o q[]r tale medicamé
ê repercuſſuum phibens ascenſú ſanguinif ad
cerebrú et uulet in principio: q[]r q[]n materia ê flu
xa nó conuenit q[]r retinet materiá i cerebro : ſed
tunc cópetunt resolutiua. Et [fl]obotomía. h[ic]
ponit curá p[ra] [fl]obotomiá et dicit ᶜ [fl]obotomía
p[ra]mo debet fieri in pedibus. l. in [fl]aphena. dein
de i uenis exſistentibus i extremitate nafi. Dubi
tatur q[]r uidetur ᶜ raf contradicat ſibi i[]p[]i q[]r i[]n
p[ra] i appoplexia de ſanguie dixit q[]r q[]s fieri [fl]o
botomía guideſu[]l' i cephalicis. h[ic] dicit ᶜ p[ra] in ſa
phenis uel extremitate nafi. Dicendú q[]s in ap
p[ra]oplexia ultiata debet primo fieri [fl]obotomía
ex ſaphanis deinde i extremitate nafi. R[]o p[ra]mi
ê q[]r ſit mai[]o diuerſio i illis. Tel n[]i est p[le]ctoria
et tunc p[ra]io deb[]oq[]s fieri [fl]obotomía ex cephalica
uel ex uenis guider. rató q[]r plus euacuát a loco
paſſionis et ultimo ad euacuandú materiam a
loco p[re]ſecte est fienda [fl]obotomía de uenis nafi
et ſic tollitur contradictio. Be dieta notandú ᶜ
raſis non ponit ᶜ talis debet eſſe cóntus aq
or. uel auene uel ſpelte: uel aqua cicerú uel b[]ro
dio pulli et carniu[m] edi et gallinarum : et nullo
modo bibat uinum. Sed ſi contentus aq[] mel[]k
que ſic fit. R.g aque. I[]b. iii. mell[.] 3. bulliát alí
quantulú ſi[]l et colentur. De subeth.

## Sillanus.

Notandum circa rubricam et litteram
quia in rubrica ponitur subeth et de lí
targia ſequitur in littera et cauſa ſuit:
quia p[ro]ueniunt ex ſimili materia. l. frigida et
humida et eadem est cura utriuſq[]s. Est tamen
differentia quia subeth ſiue ſomnus p[ro]ſund':
q[]s idem est paſſio anterioris cerebris. l. ſenſus
cómunis: ſed letargia est ap[]ostema p[ro]ſerioris
partis. Secundo i letargia ê ſebris rône 'ap[]oste
matis i subeth v[]o non q[]r non ê aſſa. Notáduz
q[]s subeth differt a ſtupore: q[]r i ſupore leditur
v[]tus tactua neru[]p. i subeth v[]o leditur ſenſu[]f
cóis. Secundo i ſupore est dimu[n]utio ſenſus et
mot': et ſit in uigiliu[]ſ. in subeth aŭt ê ablatio ſed
non ſit in uigiliu[]ſ. Secundo notandum q[]d ſit
ſomnus et diffinitur ab Auic. ſic p[ra]z[]ia tertii trac.
quarto. c.p[ra]z[]o ſomnus est r[ed]itmi[n]s a[]ialis ſp[]s

ab instrumentis senſuī ad ſunz principiū, ſi ad
coſ alias ad cerebruz pp qbd pruuantur organa
ſenſuī a ſuis operationib. Tertio notandú q
ſomn? est qdruplex prim? est totaliter naturalis
vt ille q venit in tprze ſanitatis tempore digeſtio
nis cibi et talis est triplex. ſonſis mediocris et de
bil? et ſuanis. Primus ſit ex uaporib? prime
digeſtionis. Scibus ſit ex uaporib? ſecude dige-
tionis q ſut medii. Terti? ſit ex uaporib? tertie
digeſtionis. Ut in aurora et ideo dicut comuni
ter vulgares q ſuaue è dormire in aurora. Ali
ter è ſomn? totaliter p[eter natura et ille q ſit a
morbo et a mala cóplione frigida ul humida:
cú materia vel fine materia et qa ſte ſit a mala
cóplione frigida et humida cú materia uocatur
ſubeth et fortiter oppilat partem anteriorè cere
bri vnde non potest diſſolui niſi cú difficultate.
Alius è ſomn? qui magis appropiquat ſomno
naturali ſicut ſomnus q venit post euacuatom
uel laboré uel exerticiu nimium. Alius est ſom
n? qui magis ſomno p[eter natura appropinſt
qualis è ille qui p[uenit ex ebrietate. Quarto
notandú q cauſa ſubeth est triplex. ſ. primitiva
antecedens et coiuncta. Primitiva ſut res non
naturales multiplicantes humoré ſtaticu frigi
dum uel humidu in corpore uel uaporem ut ei
bi et potus ad uent? peroxim frigiditas nimia
exterior inducta ex aere ſeu uento ex narcoticis i
terius vel exterus applicatis ut opiu mandra
go[ra iuſquiam? et papaver. Causa anſis ſunt
humores frigidi in cerebro habundantes v[ul
pores exſistentes in cerebro p[er vel p[ community
tem anteſq inducant dispoſitioné. Causa coiui
eta ſunt illi met humores vel uapores qui actu
caufant dispoſitioné. Quito notandú q signa
ſubeth ſunt ſomnus grauis cú oculis clauſis.
Ratio è p[opter oppilationem còſtingentem in
p[rimo uentriculo quare phibetur ne sp[us] aia
lum transſat ad inſtra ſenſuī et ideo è cú oculis
clauſis: et ſi è ex humiditate flegmatica color ſa
ciei tunc declinat ad albediné et ſi ex ſanguinea
tunc declinat ad rubediné et ſi è ab alius membruſ
tunc cognoscitur ex dolore loci q[ui] ybi è doló ibi
è egritudo. Dubitatur in q[ui] etate maxime ac
cidit ſubeth. Quidur p[rimo] q[ui] in p[uericia]: q[ui] in
p[uericia] maiò est humiditas ergo ſc. Secun
do ſpaſmus de repletione magis ſit i p[ueris] er
go ſc. Conſequéntia tenet q[ui] ſunt a ſimili cauſa
Antecedens p[ro]. In oppoſitú è ró hec letargia
magis ſit in ſenibus ergo ſc. Conſequentia te
net q[ui] non differunt niſi ex parte loci. Et n[unc] p[ro]
per experientiam, Bicédú q[ui] ſubeth magis ſit

in ſenibus. Ratio q[ui] in eis aggregatur flegma
grossum et in naturale. Ad rationes. Ad pri
mum dicendum q[ui] humiditas i p[ueris] è magis
naturalis uaporosa et resolubilis ergo ſc. Ad
ſecundú respondetur negando consequentia et
ad probationé dicitur q[ui] lic[is] ſit a ſimili materia
ti nerui ſunt debilioris uirtutis in p[ueris] ideo
p[ot] fieri ſpaſmus talis et n[ò] ſubeth. Et p[os]ſet
plurime questiones applicari. Sed q[ui] p[rae]ſens
liber è plus p[ra]ticus ideo relinquá et tendá ad
qónes p[ra]ticales et ad p[ra]tionalia. Almans[or].
Um aliquis q[ui]ſati dommiens iacet
et tamen ſentit et mouetur I[]3 ocu
los ſim plurimú h[]z clauſos quos
tamen dum vocatur cú clamore aperit: I[]5
terú ſtati claudat ià patiſ ſubeth. Silla.
Et determinatur de letargia ponendo cu
ram et dividitur in duas. Primo ponit signa.
Secundo curam. Secúda ibi. Qui cum clifſe
ribus. Be p[uma] c[it] q[ui] quando apparuerit
iſta signa. Primú cú dommiens iacet. Secúdu
q[ui] cú homo ſentit. Tertium q[ui] ſecundú plurimú
tenet oculos clauſos. Quarto q[ui] cum uocatur
fortiter aperit oculos: verú p[ost] statim claudit
eos ex iſiſ signis arguendú est q[ui] talis patitur
ſubeth. Notandú q[ui] letargia è duplex. ſ. vera
et non v[a]. Uera est apostema f[leg]maticú i par-
te posterio[]i cerebri. Non v[a] è apostema cópo
ſut ex f[leg]mate et colera: et ſecundú q[ui] p[ra]diatur
vnus humor vel alter vel e[ql]iter apparét diuer
ſa signa in facie de hac non loquitur hic. I[]3 dat
intelligere q[ui] morbus ſimpler idiget medicam
nibus ſimplibus et compoſit compositis. Se
cúdo notandú q[ui] ſp[és] letargie p[os]ſunt diſtigui
ex parte materie: et ſic ſunt due species. I[]f[ra]tica
et hoc è p[ra]p[ro]ſie letargia: et mel[ica]. Secundo
p[it] diſtingui ex parte partis in q[ui] ſut et t[uc]s ſut
tres ſp[és]q[ui] aut ſit i meatib? ſubſtantie cerebri
et hoc è vt plurimú. Uel in p[án]iculis. Uel in
ſubſtantia ſed hoc è raro: q[ui] ſa vel mel[ia] n[ò]
p[it] bene penetrare in p[an]iculis pp duriciem
nec in ſubſtantia cerebri pp uſiſcolitate. In uen
triculis aút n[ò] ſit q[ui] t[uc]s effet ap[plia] u[]l] epilep
ſia. Tertio v[o] p[os]ſut diſtigui ex parte loci et t[uc]s
vel ſunt in parte posterio[]i cerebri et hoc è vt
plurimum. Uel ſut in medio uel anteriò[]i et B
è raro. Tertio notandú q[ui] apud medicum c[ae]
letargie ſut tres. I[]p[ra]tia anſis et p[ia]ncta. p[ra]mi-
ua ſut q[c]u[q]res n[ò] naturales m[ú]plicátes h[u]o
r[é] ſtaticum ut cibi p[ot] co adiuut et p[ol]io ſra et
humida et etas ſenectutis et regio frigida et hu
mida. Causa an[os] ſunt humores frigidi habú

13

De subeth et letargia

dantes in cerebro ante quæ faciant letargiá. Cau
sa cömuncta sút illi met humozes qn actu causát
letargiá. Quarto notandú cp ratio signo? é qz
uérificatur púmum qz in letargia spúis aíalef ní
poffunt discurrere ad organa sensuú exteriorú.
Ideo quasi domiendo iacet. Secundú signú
uérificatur qz non é tanta oppilatio qui poffint
causari sensus et motus ideo lentit et mouetur.
Uérificatur tertium quia nó púit spúis libere diſ
currere ad oculos clausos. Uérificatur qúrtum
quia non é tanta oppilatio ut prohibeatur ípſ
fio in organo audituo si senſibile fit excellens.
Ideo cù fortiter uocatur aperit oculos et ſtati
poft claudit: qz ſtatim poft fit oppilatio phibéf
transitú ſpirituú ad oculos. Ulterius notan
dum cp p[]zeter illa signa sút alia signa. Primú
signú eſt obliuio. Secundú signú é ſomnus p
fundus. Ratio primi é: quia memoria é mediá
te ſicco. Sed in letargia materia ſ'atica frigida
t humida còinetur in parte posterio: cerebri
in qua fit retentio et memoria ideo të. Nó ſecú
di é quia in letargia nocumentú é magnú i ven
triculo posterio: et tale còmunicatur anteriori
ideo të. Item notandú cp signo? letargie qdá
ſunt pnoſtica. Ut ſunt gravitas capitis. Uer
tigo ſcothomia t ſomnus p[]fundus t filia ha
bundantia ſ'atithignificantia. Auedam ſunt ſi
gna demonstrativa ut sút illa q hic ſunt posita.
Auedá salubria ut ſunt diminutio accidentiuz
euacuatio materie per naſú t per flurux uéris
Auedam uero ſigna ſunt morialis ut sút augu
mentatio t còtinuatio accidentiú ut ſudo: frigi
dus retentio egestionis t urine p[]pter obliuio
nem t ſi applicetur ſanguíuga ſup fronté t nó
adheret quia ſignificat cp eſt paucus ſanguis
t ſi applicetur naribus forte ſternutatozum t
ſternutet.

Almanforz.

Qui cum clisteribus acutis que paulo
ante nominauimus curandus eſt. In os
quoqz ipſius mittimus idromel et labora
bimus ut descendat ipsum ení nutrimen
tum eſt itCAT eius
Silla.

Hic ponit curá et diuidentur in tres p[]tes.
Primo ponit curá per euacuationé factá per
clisteria. Secundo per potú. Tertio per localia
Secúda ibi. In os quoqz. Tertia ibi. Laput
p[]rieterea. Be prima dicit cp patiens curandus
eſt cù clisteribus acutis de quibus ante dictu
é ſupra. t. c. de apſia. Notandum cp ró dic
ti é quia dicta clisteria incitant naturá ad expel
lendú materiá: et attrahunt et euacuant materi
am a cerebro. Secundo notandú cp loco cli

ſteris cùenit tale ſuppoſitorium forſe. R. ſat
géme castorei puluerizati an. 3. i. conficiétur cù
melle et fiat ſuppoſitorium. Tertio notandus
cp si uenter eét ualde stipticus cùenit clistere le
nitium. Beinde clistere raf. Ratio p5. Anar
to notandú cp si pót fieri purgatio debz fieri cù
iſto solutuó. R. ierepigne. 3. 5. aque mell. 3. vii.
Ad idem. R. pulueris pillular[]z. cochiar[]z. 3. i. 5
ſirupi roſ. 3. ii. aque mellis. 3. iii. miſce. In os
quoqz. Hic ponit curaz per potú et dicit cp d3
erhiberi idromel faciendo cp degluciat ipſum:
quia é nutrimentum. Notandú cp idromel eſt
duplex quoddá é pauce cömſitionis in quo po
nuntur octo partes aque et una mellis. Sed ta
le non cùenit hic. ſed in pleureſi cùenit ſcom
Bal. et ypo. in p[]mo regiminis acutop. Quod
dam é multe cömſitionis i quo ponuntur qúto
or partes aque et una mell et de tali é hic ſmo.
Ró q[]i babet digere materiá róné clitaſ[]mel
lis et abſtergere. ſimiliter valet uia nutrimenti.
quia cum letargia ſit moſbus acutus et breuis
guialde conuenit cibus modici nutrimenti. Se
cundo notandú cp p[]idromel d3 intelligere ali
os pot[]digerentes et euacuantes materiá capit
de quibus dictum eſt ſupra de cepbalea. Ideo
recurras illic.
Almanforz.

Almanforz.

Laput p[]rieterea uſq[]z ad diatritú p[]mú
orirodino infundendus. P[]dost terciú aút
dié ſternutationé uocabimus. ex hiis que
nominabimus. Et rademus caput et linie
mus ex ſinapi et castoreo et aceto. Silla.

Hic p[]oit curá per localia et diuidentur i tres
Primo ponit curam p[]locale repercuſſuum.
Scöp p[]ternutatoriú. Tertio p[]locale reſoluti
uum. Scöp ibi. P[]dost tres uero. Tertia ibi.
Et rademus. Be prima dicit cp uſq[]z ad tres
dies d3 fundi medicamé repercuſſuum in quo
ponitur acetú. Notandú cp si intentio ſit ad re
p[]cuciendú acetú ſit parú. t ſi ad euigilandum
acetú ſit multú t ſic tollitur contrarietas in ter
Auic. t ſerap. Notandum cp tale repercuſſui
eſt illud in quo ponitur ſuccus plantaginis aq
roſ. t acetum t ratio partis eſt: quia tale p[]rohi
bet augumentum apoſtematis t ascensum ua
po[]zum ad caput: t hoc uſque ad tres diſe quia
uſque ad tres diſe materia eſt in flurx. ſed p[]
tres diſe materia eſt ſurax: ideo non competit
repercuſſuum ſed reſolutiunum. Notandum cp
ad idem ualent ſicationes pedum t cruriú for
tes cù ſale t aceto u[]l fine biſt et ligature. Ró q[]
diuertút. P[]dost tres vero. Hic p[]oit curá p[]ster
nutatóz t dić cp p[]tertiú dié d3 puocari sternu

tatio eú his que dicta fùt in. c. de applia qualia
fùt elleborus albus castoreú piper. Notandus
q. ró dicti est ita q. hec incitát naturá ad expel
lendú materia flaticam còtentá i cerebro; 2 dif
soluunt et euacuant dictá materia. sed nota q. ñi
cópetunt nifi post tres dies q. ante timendú est
g caufarent maióediffolutioné: q. nihil ò ma
teria é digestum nec euacuatú: sed postea nò sic
timetur. Secundo notandú q. si loco illi pulue
tis dicti fumatur succus auricule murum: nel
succus ficle 2 naribus imitatur solus uel mixt
cú illis pulueribus mirabile é in extrahédo ma
teris flaticá. Tertio notandus q. per illa ster
nutoria intelliguntur oíá que pít excitare natu
rá ad expellendú materia flaticá còtentá icom
caput. Ut ligature fortes in brachiis 2 cruribus
2 fricatòes fortes 2 existir patòes pillorù 2 bar
de 2 pectinis 2 auríu 2 uentose dolozóse q. fùt in
somno graví ideo opotet ut excitentur. 2 habe
antur tubicine 2 ſoni fortes non moriantur dor
miendo. Ad idé valet gargaríſma factú cuz
oximelle cóposito cú aqua doctoís feniculi uel
ifopi uel oximelle squilitico 2 aqua calida.
Et rademus. Hic ponit curá p locale resoluti
um. Et dicit q. raso capite debet fieri linimút
ex castoreo sinapi 2 aceto. Ratio q. ita fùt ca
lida in quarto gradu. ideo resoluunt materia3
flaticá in posteriori parte capitis còtentam.
Notandú q. loco huius valet emplú uel ungué
tum dictá in. c. de appoplexia. Ad idé valet ru
bificantia locú si fuerit ex sinapi uel aceto uel er
alleis piftatis mixtis cú aceto. Ad idem valet
si ungatur locus ex oleo de costo uel de lilio uel
de castoreo. Uel si epithimetur cum aqua ardé
tu uel uite òc. De congelatione. Silla.
Notandus circa rubricá. Primo quid
sit cògelatio. Hac congelatio é passio
posterioris partis capitis uel cerebri
pp quâ homo perdit senſum 2 motum i corpo
re. Secundo notandum q. aput medicos tres
sunt caufe congelationis. 1. primitiua añs 2 còiú
eta. Primitiua ſunt res non naturales inducé
tes foré frigiditaté 2 ſiccitatem i parte posterio
ri cerebri ſicut potus aque frigide. multa come
ſtio fructuum frigidòs uel infrigidatorum in aq
frigida. uinum mktum frigidum. uel cibi mktu
frigidus tráſiens per loca multum frigida. Cá
anís ſunt humores frigidi 2 ſicci antequi iducát
dispositioné. Cá coniuncta é mala còplo frigi
da 2 ſicca cum materia uel fine materia imobi
litás. uel ingroſſas spizitus ita q. nò descendunt
ad organa senſuum exteriorium unde cauſarét

senſum et motum.
Almanfor.
Um aliquis quasi dormiés iacet
t non mouetur. 2 licet ſint oculi
aperti. palpebzas tamen non mo
uet Stupidus est ſiue rigidus. Silla.
Hic determinat de congelatione et diuittur
in duas partes. Primo ponit signa. Secundo
ponit curá. Scöa ibi. Lurandus vero est.
Be prima dicit q. qnì apparent illa signa. P[ri]
mum q. aliquis iacet quasi dormiens. Scöd q.
non mouetur. Tertiu q. tenet oculos apertos.
Quartú q. nò mouet palpebzas. arguendus é
q talis est cògelatus. Notandú q. de rône dic
tor signoz. Verificatur: primú patiens ſtat q[ui]
dormiés: q. in congelatione frigiditas é maxie
in parte posteriori unde spùs redduntur imobi
les 2 ſic non poſſunt ire ad organa iò òc. Uerifi
catur ſecundú per verifiicationé primi. Uerifi
catur tertium ſi oculi ſtant aperti ratione ſiccita
tis: quia ſicut humiditas est cauſa clauſionis:\ита ſiccitas est cauſa apertionis. Uerificatur q[ui]
tum quia non mouentur palpebze ratione ſicci
tatis quia est cauſa fixionis. 2 ideo tales ſtant i
eadem dispositione in qua erant q[ui] aduenit eſt
congelatio 2 ſi recti erant ſtant recti: 2 ſi ſcribe
bant ſtant ſicut ſcribètes: 2 ſi ſرفicieb át celú ſtát
in illa dispositione: 2 ſic de aliis figurationibus
2 iò uulgares credunt q. ſint rapti 2 loquuntuz
cò deo 2 angelis. Scòo notandú q. reperitur
cògelatio letargia ſubeth 2 ſtupoq 2 quidentur
multú còuenire 15 differant. Lògelatio 2 letar
gia quenient. Primo q. utraqz é paſſio poſte
rioris ptis cerebri uel capitis. Scòo i utraqz est
ablatio ſenſus 2 motus. Tertio i utraqz est obli
nio. Sed differút quia i letargia oculi ſùt clau
ſi. In cògelatione uero aperti. Scòo letargia
fit a materia flatica faciente apostema i pte po
steriori capitis uel cerebri. Sed congelatio fit
a mala complexione frigida 2 ſicca cú materia
uel fine materia. Stupoq 2 ſubeth differunt q[ui]
in ſubet magis patitur ſenſus còmunis cú ſom
nus fit paſſio primi ſenſitiu. In ſtupoze magis
languet uirtus tactiua que est in neruis. Secú
do quia ſtupo: est diminutio ſenſus 2 motus:
ideo potest eſſe in uigiliis. Sed ſubeth est abla
tio ſenſus 2 motus: 2 nullomodo potest eſſe in
uigiliis. Stupoq 2 congelatio differunt: quia
ſtupo: est in uirtute tactiua magis. Longela
tio uero in motiua. Secundo in congelatio
ne oculi ſunt aperti. In ſtupoze uero non ſic.
Subeth 2 letargia differunt: q. 1 i letargia est
ſe. 2 apostema i ſubeth ií. ſcòo letargia é paſſio

## De paralisi graui.

posterioris partis capitis. Subeth uero anirio tis. Congelatio 2 subeth differunt q1 congela tio est passio posterioris partis. Subeth uero anterioris. Sc6o in congelatione patiens e cù oculis apertis in subeth uero oculis clausis. Tertio c6gelatio fit a mala c6plone frigida ut sicca cum materia ut sine materia. Sed subeth fit a mala complexione frigida 2 hùida. All. Cur adus vero e ex medicis subeth. Sil.

Hic ponit curá 2 dividitur in duas partes. Primo ponit c6uenientià inter letargià 2 con gelatom quo ad curá ex parte medicinay. Se cundo ponit curá quo ad duo localia. Secuda ibi. Hoc tamen addito. De prima dict q1 ha bens congelatom debet curari cù medicinis: cù quibus curatur hùis subeth. Notandù q1 cura congelationis 2 letargie c6ueniunt 2 diffe rent. C6uenientia prima est in qualitate: quia utraque est frigida. 2 cum cura debet fieri per contrarium. Secundo in forzitudine cù utra q3 materia e grossa difficilis eradicationis. Tertio in applicatione medicinarù q1 supra parte2 posteriorc6 applicari debent in utraq3 medicie. q2 quelibet e passio posterioris partis capitis. Sed differunt q2 medicine que c6ueniut 2 ietargia debent e6 appropriate humozi flegmatico Sed in c6gelatione humozi melico. Secundonota q1 medicine c6uenientes huic fùt medi cine ille de qbus dictu e6 in pmo caplo i cura cephalee 2 emigræca a materia melica. Ideo re curas illuc q1 ibi explicatur firupti c6ueniètes 2 medicine euacantes. Tertio notandù q1 dif ferentia e6 inter sternutationes que fiùt in letargia 2 c6gelatione. Pam sternutano i letargia fit cù elfo al. 2 in congelat6e fit cù nigro quia euacuat meliam. Quarto notandù q1 hac cura ualet hoc clistere. Hs. boraginis cum tota substantia buglofe cù tota substantia mercuria lis fumiterre an. B. h. i. maratri cusecute an. 3. i. tini epithi utriusq2 sticados an. 3. i. furfuris pu gillum. i. olei de lilio melt 4r3. 5. salifgème. 3. i. yereruffini ul'eregolodion. 3. vi. clistere fiat uf q2 ad. 3. v. plus ut' minus h3 diuersitates corpo rù 2 virtutis 2 in hoc medici errant qui tantus 2 dant puo corpori quantù magno 2 ita 2 firupo quia plus datur de firupo uni homini magno q3 paruo.

Almanfor.

Hoc t1 addito ut oleu sambucinu sup caput fundaf 2 in oi libra cuius fit. 3. i. eu forbij. Ipsi quoq3 caput ex e istoreo 2 eu forbio. 2 oleo sambucino liniak Silla. Hic ponit curá per duo localia: 2 dividitur

in duas partes sc6m q1 duo sunt localia. Secù da ibi. Ipsi quoq3. De prima dict q1 in cura congelationis conuent fundi sup caput ole um sambucinu sic q1 in eo sit eufo:biu ponédob. i. olei. 3. i. euro:biu. Ratio q1 retoluit materià. Notandum q1 medicina ab extra q1 foluit materià flegmaticá resoluit 2 melicam ideo potest e6 eadem. Sed ab ita approata alia est medicia q1 euacuat flegma 2 alia que euacuat meliam ut patet. Ipsi quoq3. Hic ponit curá per aliud locale 2 dicit q1 caput d3 lini 2 in eufo:bio castoreo 2 oleo sambucino. Ra tio quia differuit materià. Notanduz q1 ad idem ualet embrocatio facta cù decoct6e boraginis bugloſſe fumiterre ſticados thimi epithi q2 talia huit ppietat6 ſoluédi materià melicaz. De paralisi graui. Sillanus.

Notandum circa rubricaz quid sit paralisis. Bicendum q1 paralisis est mollificatio nervu2 cum ablatione ſefus 2 motus. Per hoc q1 dictur mollificatio differt a spafmo: q1 in paralisí est prolongatio nervu2 in spafmo uero est abbrutione secudú longú q3uis non ſm latum. Per hoc q1 dictur cù ablatione ſenſus 2 motus differt a ſtupore 2 tremore q1 dicuntur mio: paralisí ut uidebitur in pessu. 2 to dicitur in rubrica de paralisi graui. Notandú q1 paralisí est duplex. S. v. lis 2 ptilularis Universalis est que medietat6 corporis tenet secundum longú 2 aliquando ambo late re a excepto capite quia ſi eſset in capite tunc eſſ appoplexia. Particularis e6 illa q1 in uno mem brio tantú e6 ut in manu uel pede 2 ſic de aliis. Tertio notandum q1 cauſe paralisí ſecudú me dicos ſut tres. S. Pàmitiua: An1s. 2 Lòwuncta Pàmitiua est omne illud q1 auget humozem flegmaticum in cerebro. Ut ſunt res non natu rales ut ſunt cibi flegmatici pisces carnes porcine 2 ſites eis magna comethio fructu crapy la homnus ſuperfluus 2 etiam coadiuquant complexio frigida 2 humida. Similiter ſunt alie tres extrinſece ut caſus perculſio nervu2um at tratio ruptura 2 ſaſſio per tranſuerſum. Diflo catio ira timo2. Pàinia frigiditas exterio: clau dens 2 comprimens uias caliditas exalàs. conſtrictio. ligatura 2 ſic de aliis. Causa antecedéſt ut plurimum est materia flegmatica imbibita in neruis anteq3 auferatur ſenſus 2 motus.

Cum hoc etiam potest eſſe ſanguis uel me lencola. Causa coniuncta est materialist flgematica actu imbibita existens in poroſita

tib9 nervus: ratione cui9 auturut sensus et mot9 et hoc ut plurimù. Quarto notandù q9 inter paralisim et spasmù est cùnvenientia et differentia. Conueniunt p[ro]mo q[ui] in utraque passione est ab lano sensus et mot9: et loquutus de spasmo i facto esse: q[ui] in fieri è motus ut p[ro]s. Differunt p[ro]mo: q[ui] in paralisii plangantur et longum et minuitur scòm latu: q[ui] materia paralis è fleuida aquosa q[ui] fluid p[ro]positates ut patet de corrigia made facta: sed et spasmo diminuitur mébrú secundù longú ut patet et augetur et latu: q[ui] materia est grossa uitconsa ideo non fluid p[ro]positates mébrú. Scòdo differunt q[ui] pars mollificata in pali si sequitur partè saná ratione plongationis in spasmo uero pars spasmata trahit ad se partè saná ratioe contractoïs. Dubitatur utrú paralib sit morbus nel accidens. Bicendú q[ui] paralisìs p[ot] dupliciter siderari uel quantum ad cám que p[ot] esse mala p[ro]plexio uel cópolitio uel solutio c[ò]tinentis: uel apòstema et sic è morbus. Uel p[ot] siderari ratione eius q[ui] sequitur et sic è lexio virtutis motive: uel extensio mébrú q[ui] c[ò]sequitur et est accidens. Sed dubitatur sta tum qualis morbus è: p[rimo] m[ó] uel c[ò]simi uel officialis. Bicendú q[ui] est morbus officialis. Semp[le]t licet et posset esse consilis. Alman.

Um aliquis se mouere non valet aut unus vel plura ex mébris mo uere non p[ot] atque ex senfus ami sit ip[s]um paralisim ip[s]ius mébr[ia]t ut ip[ro] mébr[io]s incurrisse p[n]unciamus. S[ull].

Hec determinat paralisì et dividitur i duas p[rimo] ponit signa. Scòdo cura. Secunda ibi. Cuius curam. De p[rima] dicit: q[ui] c[um] aliq[us] n[ò] p[ot] se mouere et hoc quantu[] ad v[el]e corpus uel unu: uel plura mébra mouere n[ò] p[ot] et h[us] quan t[u] ad particulare. S[ic]t perdit senfus e[or] arguen d[u] è illum habere paralisim illius mébr[ia]t u[ll]lo r[u] mébr[io]s. Notádu[que] ultra signa predicta s[ut] alia signa paralisìs. pul[s]us è ocultus debi[rum] frequés iordinatus: u[rina] è alba et tenuis: aliq[ui]n t[ri] est multu colorata p[pter] renes n[ò] potentes segregare. uel r[ò]ne doloris u[ll]e febris c[ò]munica[ta]s: latus infirmu[que] est frigidum s[ic]t si esset i gla tie. Et sanu[que] sentitur calidu[que] ualde oculus aliquan do m[ior]atur. Hec s[unt] signa paralisìs abſo lute. Signa humor[us] peccantiu[que] si est ex ſtate color est albus i mébr[io]. Et signa flegmatis in to to co[po]tio. Si ex ſanguine pul[s]us è p[le]sus color corpos è rubeus. uene replete totum corp[us] p[le]n u[que] et signa ſanguinis p[re]ceſſerunt. Si ex melià erit mébr[ia]t luidu[que] et signa meliè p[re]ceſſerunt.

Ratio signor paralis raſ est. quia in paralisì fit opilatio nervorù i ouginibus i poroſitati9 eo[que]: unde p[h]ibetur tranſitus p[u]s alialis ſenſi bilis et motui unde p[di]tur ſenſus et motu[que] i mébr[io] uno uel pluribus et signa paralisì est uli[que] uel particularis. Tertio notandú q[ui] r[ò]ne alio[us] ſignor. pul[s]us è ocultus p[pter] frigiditate: debi[rum] p[pter] idè frequens p[pter] p[ra]uitate: m[ordinat]um p[pter] debilitate: virtutis. Qua[n] tenuis alba q[ui] materia tranſit ad cerebr[io] et ad nervos q[ui] subdit p[ro]s. latus iſi r[um] est frigidu[que] ratio q[ui] n[ò] tranſit p[u]s cuius p[ritia] membri[que] reddatur ca lidu[que] item q[ui] est p[ritia] materie frigide. Latus ſa n[ù] est calidu[que] ualde q[ui] p[u]s q[ui] ſolebant i[re] ad membri[que] paraliticatu[que] tranſeunt ad médium ſa n[ù]. Oculus aliq[ui]n minoratur. Ratio quia i parte paraliticata deficit nutrimentu[que] i. licet t[ri] p[pter] paralisim ſiue relaxatón[é] apparet ma gie p[é]minens ſic ut manu paraliticata apparet longioru[que] ſed t[ri] è plus macra. Sed r[ò] signo r[u] scòm diu[er]itate: apparet intuèntibus. Quar to notandú q[ui] signor paralisìs. quod s[ut] p[ro] noſtica et quod demóstrativa. P[ron]oſtica s[ut] ſupo: mébr[ia]t et tremor. Demonſtrativa ſunt ſi gna p[osita] a Rasi et alia p[osita] ſup[ra]. Quin to notandum q[ui] signor paralis[que] quod s[ut] ſalu t[ifer]a ſicut recuperatio ſenſus et motus. Secun do q[ui] mouetur nec mutatur mébr[ia]t a colo[re]: qué habebat i ſanitate. Signa mortalia ſunt continua ablatio ſenſus et motus. continua ma c[re]factio mébr[io]sum mutatio colo[rum] ad uiri ditatem uel macrediné uel nigrediné. Sexto notandú q[ui] in membro corporis humani aliq[ui]n auſert motus et remanet ſenſus aliquando au fertur ſenſus et non motus aliq[ui]n utrúq[ui] auſer tur. Laufa p[mi] q[ui] p[ri]itus motu[n]us è grossioru[que] ſenſitu[u]o et maiu[que] quantitas requiritur ad motu[que] q[ui] ad ſenſum unde p[ro]pter oppilationem ali[que] p[oteſt] tranſire p[ri]itus ſenſitu[u]us et n[ò] motu[n]us. Laufa ſecundi est quia p[ri]itus ſe ſitu[u]us aliquando impellitur per unum nervu[u]s et motu[n]us per alium. unde p[oteſt] fieri opilatio in ſenſitu[u]o et non motu[u]. Laufa tertu: quia p[oteſt] fieri opilatio in nervis ſenſus et motus ſi differantur per diuſos nervos uel in uno ſi differantur per unu[que] nervum. unde p[ro]hibetur tranſitus p[u]s ſenſitu[u]i et non motui. Notan dum p[er]ſimo de quibusdam ſignis p[ro]ſticis paralisìs. uel ad bonu[que] uel ad malum. In ſenſi bus paralisìs n[un]q[ui]s uel de difficili curatur r[ò] p[pter] debilitatem virtutis et. Scòm paralisìs proueniens ex diſlocatione aut ninua nervo[u]s

14

## De frenesi:

eotr actõe: aut ruptura aut icificatione per trāsuer
sù nô recipit curā. R ratio patet. Tertiù sì mem
brù paraliticatù minuetur: aut mutetur color
ualde malù e ratio patet et sic non est spes cura
tionis. Quartù tremor sù puениens paraliſi
bonum: ratio quia per illum motus caleſit et re
soluitur materia paraliſis. Almansor.

Eutius cur a incipiemus, pillulas feti
das quas cōposui dando, que. M. pulue
ris pigre, 3. r. colloquintide iterioris, 3. v. eu
forbij, 3. ii. et 5. castozi. piperis a ſe fetide
sapini oppoponaci. sandaragi idi. ſinap.
oim. vii. an. 3. i. centauree mioris elacterij
amboz an. 3. v. gùme in succo rute diſſol
uantur, et alia ex eis cóſiciank. et ſiant pil
lule et ſiant ex eis. r. potiones quaruz vna
poſtq[ui]z ego ſumpſerit p tres dies q[ui]ſcat, et
nutriatnr tunc cu aqua ciceris et oleo et ſi
napi. deinde bibat alia: potionê. q[ui] poſtq[ui]
ter fecerit p aliquos dies q[ui]ſcat. Silla.

Ibic ponit curā et diuviditur in duas partes
Primo ponit curā q[ui] p[enit]a cauſa it्रinſeca
Scōa q[ui] fit a cauſa extrinſeca. Scōa ibi. Q[ui]
ſi paraliſis, Prima in tres. Primo ponit cu
ram per medicinā laxatiuſ. Scōo per dietam.
Tertio p localia. Scōa ibi. Et nutriatur. Ter
tia ibi. Ambra: quoq[ui]z. Primo dicit q[ui] cu
rá debemus incipere exibido pillulas fetidaſ
ſin deſcriptioné que eſt. M. pulueris iere. 3. v.
colloquintide iterior. 3. v. cufo: bu. 3. ii. s. caſto
rei piperis aſſefetide ſer apini oppoponaci ſecta
ragi indi ſinapis an. 3. i. centauree minoris elac
teru. i. ſucci cucumeris afinini amboz an. 3. v.
gùmi diſſoluantur in succo rute et alia ex eis có
ſciantur et ſiant pillule. Secundo dicit q[ui] ſiant
d[omi]ſis. r. potiones et poſtq[ui]z una ſumpſerit quiſ
cat per tres diſe. et nutriatur aqua ciceri oleo et
ſinapi deinde debet ſumere alia. Tertio dicit
q[ui] cù fecerit tribus uicibus. debet quiſcere pez
aliquos dies. Notandú q[ui] ratio primi dicti
est: q[ui] tales pillule euacuant materiá facientem
paraliſim. Ratio ſecundi q[ui] virtus é debilis iò
debet ſumere parù p[ro] uice et ſimiliter d[ur] qui
ſcere poſt ut virtus ſubleuetur. Ratio tertii p[ro]
Scòo notandú q[ui] anteq[ui]z dentur iſte pillule d[ur]
ſcedere ſirupus diſſeuus materie fleſmati
ce in paraliſi et est talis. M. radicú acor q[ui]r[ati].
5. paraliſis. A. iii. herbe ipiconis utriusq[ui]z sal
uie bethonice mellisse utriusq[ui]z rute folioz lauri
an. A. i. ſemis uſeloes uilobalsami carpobal
ſami ſeminis basiſili an. 3. ii. liquiricie rafe una
rù paſſarù mundatap ab arill. an. 3. z. floriuſ an

thos vel amcos utriusq[ui]z ſticados an. 3. i. mell,
electi I[b.]5. ſiat ſirupus cù aqua pluuiali diſligé
ter clarificatus uſq[ui]z ad I[b.]i. Ad idé. M. radi
cum acor. I[b.]5. ſaluie. A. B. iii. floz. ſticados ara
bici q[ui]r[ati]. i. mell, electi I[b.]5. zuccari albi q[ui]r[ati].
ui. ſiat ſirupus clarificatus uſq[ui]z ad I[b.]i. 5. et é vald
appropiatius et é melior qui p[ot] fieri i hoc cauſi
Ad idé. M. ſirupi de ſticados arabici. 3. iii.
Tertio est notandú q[ui] solutinú quo é utenduſ i
forma pillulara p[ri]ncipio q[ui] n[ò] est ſic forte é. M.
ierepigre gal. 3. ii. turbiti bene gùmosi agarici
an. 3. i. pulpe colloquintide b[de]liuſ an. 3. 5. 3izi
beris al. castozi. an. 3. v. puluerizenda pulueri
3entur miſce omnia cù idromelle facto cù aqua
ſaluie. ſiant pillule et administrentur in introitu
lecti. Ad idé ualent pillule fetide M. ſeom
descripti óne poſitá et debent dari in corpore for-
tis virtutis. Ad idé ualét pillule de euſoſbio
descriptòe meſue. Ad idé ualét pillule de ſara
pino descriptòe meſue. Ad idé ualent pillule
de oppoponaco descriptòe meſue. Ad idé ua
lent cluſtere hoc. M. dectocti[s] ſaluie rute ſtica
dos centauree mercuria[] malue ſurſuris. I[b.]5.
addatur ierepigre ierehogodion. an. 3. 5. ſalis. 3
ü. olei comunis. 3. iii. Quarto notandú q[ui] tur
bith. 3. ſolum euacuat flegma ſubtilé: ſed cu. 33.
euacuat flegma groſſu: et ideo in paraliſi debet
pont parum de. 33. et in ſp[a]simo multú de 3[is]ub[.]

## Almansor.

Et nutriatur carne frustatim incisa et
i ſartagine frixa: et mutagéath in gbus ſut
ſp[er]ſes calide: ut p[iper] et his filia. In potu
y[ero] ſumatidromcl. Sillanus.

Ib[ic] ponit curá per dietaí. Et primo p[ro] cibú
Scòo p[ot]uſ. Scòa ibi. In potu vero. De
prima dicit q[ui] ego d[ur] nutriri carne frustati iei
ſa i ſartigine frixa cù qua ſunt ſp[er]ſes calide ut p[í]
per. Ratio q[ui] p[ro] hanc generatur nutrimentum
magis ſiccú unde magis ſumatur materia pa
raliſis. Notandú q[ui] p[ro] itá aſſaturá itelligit
alios modos ſibi p[ro]portionales ut i ſeru ſup[ra]
crathiculá i ſiles. ſi[tr] itelligit declinátes ad ca
lidú i ſiccú. Scòo notandú q[ui] carnes p[uenien
tes i cura paraliſb ſunt carnes caſtrati p[edic]iſ
ſiani turturis columbini i maxie antiq[ui] paſſereſ
turdi. r[ó] q[ui] ex h[ui]s generatur nutriſtú ſiccu.
Tertio notádu[]q[ui] cura palib[] nihil magis p[ue]
nit q[ui]z fames i ſeiuniu nigilie labor cù ſudo[]ul
motus for[ti]s. r[ó] q[ui] illa deſiccát materiá ſtaticá
i palib[] iò t[é]. Quarto notandú q[ui] q[ui]zuis ſint ml
te ſp[er]ſes q[ui] cóueniunt in paraliſi taz. ſimplicet q[ui]
cópoſite ut p[iper] et cetera. tamen iſte puluis eſt

appropiatus. M. interior est, nam omni elci q[ui]r[es]. S. corandri preparati. H. i. gariof. galante pipe ris cubebe domestice macis nucis muſ. an. 3. i. radicu acori. 3. ii. ligni aloes calami aromatici. an. 3. 5. grane tinctor. 3. iii. ſalueri ſicce flozus ſi cados ara. an. 3. croci. 3. ii. ſeminis anſi ſenicu li an. 3. iii. zuccari albi. H. 5. fiat puluis ſubtilis ponatur i paraside uel alio modo quo placet.

Ad idé. M. piperis. 3. ii. 5. garioſo. 3. i. carda
momi piperis longi 3.edoarie an: 3. i. ſpecie ma
cis croci an. 3. i. fiat puluis i utatur. Ad idé
ualet diacconus uel accous códitus uel diaca
ſtozeú uel potio ſancti pauli. In potu vero,
Hic ponit curá per potum dicés q[ui] patiens pa
ralſum debet ſumere in potu idromel. i. aqua 3
mel: ratio q[ui] digerit materiá i est pauci nutri
menti i per idromel poſſumus itelligere quécú
q[ui] ſirupú digestiuó materie i debz adminiſtra
ri loco uini q[ui] uinú ií cópetit i principio maxime
i paſſionib[us] ſnuor[us] ut dicunt auctores q[ui] é ma
xime penetratiuó i facit penetrare cibú crudú
ad nervos i in nervis cóuertitur in acetum q[ui]
maſie é iminicuz ſnuor[us]. Almansor.

Abeubra quoq ei ex oleo costino in ungank. Q[ui]s. 3. i. piperis. piretri. euſoſ
bij omniú triú an. tertiá. 3. i. caſtozei. 3. 5. omnia
diſſoluantur oía id media libra olei de keiri
aut de nárciso i yteſ eo. Sillanus.

Hic ponit curá per localia i diu iditur i du
as. Primo per inunctòm. Secundo per conſe-
ctioné. Secunda ibi. Diebus vero quibus.
De prima dicit q[ui] mébza paralitica debét inun
gi oleo costino q[ui] ſic ſit. M. costi. 3. i. piperis pi
retri euſoſbii an. tertiá. 3. i. caſtozei. 3. 5. omnia
diſſoluantur in H. 5. olei de keiri: aut 3. nárciso
aut oleo laurino q[ui] melius é. Notáduó q[ui] ró
dicti é: q[ui] illud oleum calefacit i exicat mébza i
q[ui] ſoſtat nervos i cóſumit materiá flegmaticá i
bibita i p[ro]ſoſitatibus nervor[us] i remouet ma
lá cóplexioné frigidá i humidá q[ui] est in paralíſi
i quotidie uto: illo oleo. Scöo notandum q[
ad idé ualet unguentú hoc. M. radicuß accou
lilii. costi. an. 3. ii. ſalueri ſicce. 3. iii. floz[us] ſicados arabi
ci. 3. i. 5. ſpicenardi ſgnáti an. 3. i. ſucci herbe pa
rálulis facta resídetia. 3. i. olei de nuce idica olei
naſturcii an. quart. i. uini. 3. iii. puluerizanda
pnluerizentur i cóquaſſada cóquaſſentur bul
liant ſit iſuper cineres uſoq ad cóſumptòm uini
coletur i colature addatur cere q[ui]tum ſufficit
i fiat unguentuz. Ad idé. M. bdeliú. 3. x. euſo-
bii. 3. iii. caſtozei. 3. iii. ſerapini. 3. iii. cere. 3. xv.

olei ſambacini u[le]lei de kerua. 3. x. bdeliú i le
rapinú diſſoluantur i aqua rute agrestis ſumá
tur cú aqua calida i fiat ungtrin. At idem ualet
ungtrin arogon nicolai. Ad idé ualet uNGUÉTUS
marciaton nicolai magnú. Ad idé ualet uNGUÉ
tú dictú in. c. de app[ia]. Ad idé. M. cere. 3. iii.
isopi bumide ſucci rute an. 3. ii. euſoſbii piperis
armoniaci croci olei balsami caſtozei glutis al
boti oppo[pon]ací an. 3. ii. sigie. 3. ii. 5. olei q[ui] ſu
ſicit. Ad idé olei benedicti olei ter bentine an.
q[ui]t. i. cere q[ui]tú ſufficit fiat uNGUENTÚ. Ad idé
ualet inunctio cum oleo de maior[ana] u[le] iunipe
ris uel cum oleo de croco uel de piperibus uel
cum oleo de gagate uel cu[z] oleo ph[oy]. Ter
tio notandú q[ui] loco olei uel uNGUENTI p[uen]it ta
lis ablutio. M. ſalueri ſicce. A[di]s. iii. conquaſſa i
bulliant in tribus H. aque puluia[]uſquequo re
deat ad H. ii. i in fine decocto[is] bulliat duabus
bullitónibus floz[us] ſicados arabici quart. 5. co
letur i colature adatur aque marine H. i. uini
al. H. 5. mell[em] electi quart. i. i[sta] é bona ablutó
in paralíſi. Tel loco decocto[is] ſalueri i ſicados
capiantur aque diſtillate e[ap]. Ad idem ualet
ablutio mébzi cum aqua ar[é]di de aqua ute lo
lum uel mixta cum medietate uini albi i exper
tus ſuz frequéter i dolobibus nervor[us] i ſpeciali
ter in u[ro]ze d[ui]i de becharia. Quarto notá
dum q[ui] loco illius ualet hoc emplim. M. ſucci
rute facta resídetia. H. 5. pulueris ſtercos colú
bini q[ui] ſufficit ad ic[or]po[]anduz miſce i fiat em
p[li]m liq[ud]um i extendatur ſup[ra] pánuz i p[on]a
tur ſup[ra] méb[um] paraliticat[us] i ſup[ra] nervo
rum originé. Ad idé ualet emplim cópetens i
appplexia. Sed addatur gúmi rute agreſ. 3.
ií. Quinto notandú q[ui] mébza que debent in
ungi uel emplaſtrari ſunt duo i paralíſiſ. mem
brú paraliticum i méb[ú]z a quo oiu[ntur] nerui
i u[er] ad illud iténdimus uerbigiá ſi in pede ſit
paralíſi debet inungi pes i cum hoc spina de[
si qua[t]úz ad parté inferioré iuxta alkatin q[ui] ab
illa oiu[ntur] nerui ad pedeſ. Similiter ſi man
ſit paralitica debet in ungí manus i tota spina
colí q[ui] ab illa oiu[ntur] nerui ad man. Ut uult
Auic. ſcoa tertií i Bal. primo de interioribus
ubi recitat de illo qui cecidit de mula i medici
aplicabát mediciná ſup[ra] parté paraliticá i ií
p[ſ]ficiebat i i[pe] ſe p[ſ]uit mediciná ſuper originib[
]neruor[us] i curatus ſuit. Sexto notandum q[
talia uNGUENTA i inuſtiones poſſunt applicari
dupliciter. Primo cum balneo. ſcoo ſine bal
neo. Si ſine balneo debent ap[pr]oximari prius
tacta euacuat[ó]e uniuerſali i tó errát nulgares

16

Beparalifi gravi.

vulgares cōiter et uetule que statim cù uenient
ad infirmu ponút aliqua remedia particularia
supra mébú non precedente euacuatòe. Secù
do poſſunt appoſtumari poſt balneú et ſel meli
us premitſa tì euacuatòe uſi qù meli penetrát

Notandú ſeptimo qú balneú cópetens i pa
ralifi est duplex.f.naturale et artificiale. Natu
rale é balneú aque marine uel sulphuree. Arti
ſiciale é duplex. vnus quod fit ex herbis ſupe
rius poſtis in ſirupo coperiendo balneú t reci
piendo ſolú ſumú. Aluſd est balneú ſpeciale có
petens ſolú in paralifi.f. R.aquá decoctionis
uulpis integre extractis uiceribus eu3 pelle to
ta fiat balneú dů uenter paciètis ſit bene p[ie]c
ratus: quia aliter poſſet ée cauſa dissolutionis
materie. Octavo notandú qú uétose ſine ſea
rificatòe cum ſtricto ouſicio appoſite ſupra ca
pita neruozum multú inuát. Ró quia calefaci
unt et excicant. Similiter fricationes ſacte in eu
dem locis cù ſale uel ſemine urtice uſi ſinapi.ro
per idem et totú poſt evacuationé fiat diebus ali
quot. Alman.

Diebus uero quib[us] quicſit dáde ſút
qua3z die, 3. ii. de anacardino qú R. 33. pi
retri nigelle costi melanopiſi macropipe
ris oggij oium aní. 3. i. myrrhe rute ſicce af
ſe fetide arſitol. baccar[us] lauri caſtoei ſeta
ragi indi ſinapis gentiane oium aní. 3. v.
mellis anacardi. 3. v. ungant cu3 oleo nu
cú; et cum melle cocto cóſciantur. B ení3
medicamen valde confert paralifi: appo
plextie toſture et tremói moſſee moſſibus
ſcorpionis et oibus paſſionibus frigidis. Et
ſpaſino humido. Que cù ſumitur illico
p[ro]ovocat ſudoé et ſkert ſebzé. q[ui] ſi ſúptuz
non aſſert ſanitaté eg[er] ab oí medicamie
per.x.dies abſtineat excepta dicta. deinde
ad ipſius curá redeundum. Silla.

Hic ponit curam per aliud locale. s. p con
ſectioné ſumptá per os et diuiditur in duas. p[ri]
mo facit hoc ostendendo effectus qui ſequun
tur ex aſſumptione. Secundo ostendit quid ſit
ſiendú cum ex aſſumptione huius medicine nò
ſequatur ſanitas. ſecúda ibi. Q[ui] ſi ſumptú.
De prima dicit q[ui] in diebus quiſet qualib[us] die
debent ſumi. 3. ii. de anacardio quod ſic ſit. R[
piretri. 33. nigelle costi melão piperis macropi
peris oggí. i. acori omniú aní. 3. x. myrrhe rute
ſicesshe arſitologie baccar[us] lauri ſectaregi indi
castorei ſinapis gentiane omniú aní. 3. v. mellis
anacardi. 3. v. ungantur cù oleo nucí et cù mel
le cocto ſp[ici]antur. hoc enim medicamé cóſert

multú paralifi apploplexie tremori toſture al
bazas moſſibus ſcorpionis ſpaſimo húndo. Et
omnibus paſſioibus frigidis. Secúdo dicit
q[ui] cum ſumitur tale medicamen p[ro]ovocat ſtati
ſudoé et ſebzé. ratio é: p[er]pter magná caſiditáé.

Notandú q[ui] ratio é duplex quare ualet hoc
medicamen: quia inducendo ſebzé et p[ro]ovocan
do ſudoé consumit materiam flegmaticá t re
mouet malá cóplexioné frigidá inductam in pa
ralifi. Similiter q[ui] cóſoſtat nervos q[ui] ponútur
multa conſoſtantia neruoz. ut coſtozeú anacar
dum: et ita utimur anacardis: q[ui]a conſoſtant
memorzá conſoſtando nervos. Tertio notá
dú q[ui] cum medicamé iſtud ſit ſoſtis uirtutíſ nò
debet appoſtimari in paralifi ſi precedant alia
electuaria magis domestica: et de illis est illud
quo cóiter utebatur gerardó. R. pulueres pli
ris fine muſco. 3. 5. interio[rum] cinamói electi. 3. i
ligni aloes ſto[ar]cis calamite nucí muſca. cube
be domestice aní. 3. v. macis grane tinctor[us] aní.
3. i. ſeminis aníſi ſeis ſeniculi corandri p[re]páti
aní. 3. 5. 2. ſerue accorí. 3. 5. coróticú citri. 2. d[in]u. 3.
3. 2. ſerue anthos u[ſi] adianthos 2. ſerue ſticados
arabici aní. 3. ii. aque ſalwie. 3. v. aque roſ. dóe
ſtice quar[bi]. 3. 2. uccari al. 3. i. ſiat elcúarium in
bol[]diligenter. Quarto notandú q[ui] ſita ele
ectuaria et unguenta que dicta ſunt in paralifi có
petunt q[ui] tam cá aní 3. 5. 2. iuctá ſunt frigide: q[ui]
ſi eſſent calide nullo mó 2. uenirent. Dubita
tur utrú illa die qua d[antur] medicie 2. p[et]at ele
ectariú illud. Bicendú q[ui] nò quia medicina ſo
lutia trabit ad interio[ra]: ſed hoc electuariú tra
bit ad exterio[ra]. Secúdo quia medicina ſolu
tiua euacuando debilitat: ſed hoc electuarium
quia ſoſtis est uirtutíſ cauſando ſebzé debilitat
et ſic adderetur debilitas debilitati quod non é
faciendú. Q[ui] ſi ſumptú. Hic ostendit q[ui] é
fiendú q[ui] ex aſſumptione huius medicine non
ſequitur ſanitas: et dicit q[ui] debz[us] abſtinere ab oí
bus medicinis per. x. dies excepta dicta. ratio
ut uirtus ſubleuetur. Secúdo dicit q[ui] poſt re
deundú est ad eius cura3. Ratio q[ui] uirtus 1a3
ſubleuata erit potens ad ſuſtinendú ſoſtitudi
nem huius medicaminis. 21.

Q[ui] ſi paralifiſis ex perſuſione aut ca
ſu enenerit: et acciderit ſubito taliter p[ra]
nebit núq[ui] ení ſanabík. q[ui] ſi non repétě ex
p[re]dictis ſed paulatim et molliſter inuſaſe
rit: loco p[er]ſuſionis emplim hoc é apponé
dus. Q[ui] R. fariná ſenu greci ſemé been
ſemen mahalep. ſemé resin b[de]liu[rum] armói
acú adipé anaſ cerá oleu de prinú. ex his

C

## fiat emplim et supponatur. Sil.

Hic ponit curá palisís facte a cá extríseca. Ic casu uel percussione: et dividitur in duas. Pri mo pót seu oíridit quó se hz ad curá qñ talis p uenit subito. Secundo qñ paulatiuè. Secuda ibi. Qd si nó. De prima dicit q si paralisís ex casu uel pécussione pueniat subito talis è icaRA bilis cù sic permaneat. Notandú q dietum rab hz uerú nísi ex tali casu uel pécussione iducé te subito paralis caufaretur dislocato: q1 tunc sufficit reducere mébrú ad locú: q1 ppter iliud fit ablatio séníus et motus. Scòo notanduz p róne dicti quia sigenú è q puenit a cá multuz forzi caufante apa uel opilatóz in nervis. Os si non. Hic ponit curá qñ palib uenit paula tive et dicit q si illa paralis è ex casu uel ex pécussione et fiat paulati in loco pécussione oz pom B emplim. N. farine fenugreci semen been semen mabaiep semé rísiní. i. semé pétadactali bdellíi armontací adipé anatis ceram oleú de lilio ex bis fiat emplim. Notandú q ró dicti è q1 B è mitigatuó dolóz confortat nervos et resdoluit

Secundo notandú q emplit ponitur i forma sic. N. farine fenugreci bdellíi armóiaci qii. 3. i. pip: o al. seis resim aní. 3. ii. adipis anat. 3. 5. olí de lilio uel irini. 3. 2. puluerízetur puluerízada liquefiant liqfienda míſce oia et fiat emplim exté datur ſupra pánú et ponatur ſupra locú pécuffú.

Ad idé. N. myrre oppoóaci aní. 3. v. casto rei. 3. iii. euſorbií. 3. ii. olei de lilio olei de narci ſco aní. 3. ii. ccre. 3. v. puluerízetur puluerízada et liquefiant liqfienda: míſce et extendatur ſupra pánú et ponatur ſupra locú. Tertio notáduz q in paraliſ ex casu uel percussione aliué è po nendú ſupra locú pécuffú et aliué in parte ſu periorí uixta nerú percuffúm ponédú è quod è dictú: ſed in parte ſupiorí dunt pót repercuffua et ſi materia fluens fit calida ponéda ſunt frigi a stiptica qualia ſút múmia bolú ar, ſumac. aní. 3. ii. cú oleo mirtio fiat emplim et suppone. ſi vò materia fit frá ponátur calida stiptica: qlia ſút nux cip: elli olub anú et incorporétur in uino stiptico. Quarto notandú ut in cóquaffatóe q apparet i toto corporé valet iduere pellé ouíſ calida recéter excomicatá. Dicit Gerard: reco lo q hébá quédá uicinú cóquaffatú totú et dbi lé et nó potuit flebotomari q senex. Ixx. ánó: ſe ci q haberet pellé multonis et iuolutus in eam: erat liberat in craftinú. Bubitatur utrú in paraliſ fit incipiédu cù forſib. q sic p3 per Ra sim q iepit curá cuz forſib: sicut cù pillís fetidís Secundo ſic. In ápate dú timem: ſuffocatóz i

cipim qa pín. cuz forſib. g in paraliſ t3 óña: q1 paraliſ alíq pót ſuffocare p puatóz mor: lacer tor: pectoris et diaſragmat: In oppoſituz est meſue auțe ga: ca. de paraliſi. Dicéduz q re gulariter in paraliſ et in paffionib: neruoz nó è festinanduz cuz forſib: a principio. Ró q talia agitant materias et deiciunt vćutes ſi ſunt euæ cuantia nó iueniétia materiá apertá. Secundo dicenduz q coacte ubi materia paraliſ uí spaf mi minaretur moré subito ppter mébróz ábe litus nocuntú poſſum?icipere a forſib. Ad rónes. Ad pumá dicenduz q rab intelligit prie miſſis leuib: medicinis: uel q illud qd dicit rab nó è principiú cure níſi coacte. Ad ſecunda3 pbat ſecunduz dictum. Bubitatur ſecundo cuius lateris palib ſit difficilioris cure an dextrí uel ſinítri. pbatur q finístri: q1 uirt: i eo è debi lio: óña t3: q1 curá pnciptr è uirtus. Scòo tre mo: lateris ſinítri è difficilioris cure. g: tc. aní: p3 per Auic. ſecunda tertíi. ca: d tremóre. et óña t3 a ſili. In oppoſituz arguitur. paraliſ der ta lateris fit a forſóri ca: g: tc. óña t3 per affoúſ muz ſecunde particule. In: mo: b. min: pichitan tur egrotátes. aní: p3: q1 lat: dextrú è calidí: ſi níſtro ſed paraliſ fit a frá materia. Bicéduz q palisís ton: lateris dextrí cuius principiúz in cipit a cerebro et nuca è difficilioris cure. Pria ró quia fit cum discuonenientia piculariúz. Se cunda ró q1 per illá debilitatur ſons calóis et nutrimenti. I. epar q d situatur in latere extro. Tertia ró q1 paraliſ dextrí lateris colligit maio ré parté materie q d extra pars è rario: et ma gis suscipíés materiá. Secundo dicéduz q palisís particularis uní mébrí tatúz ut manus uel pedis dextrí lateris in q ſeruátur illesa epar cor cerebrúz et nucha pót è facilíons cure. Ad rónes. Ad pumá dicédum q alius paribus palisís dextrí lateris è difficilioris cure. Id ſecundá et tertíá p3 solutio p ſecunduz dictum.

## De ſtupore et tremóre. Sil.

Notandú circa rubricá. Prio q ſtupor: è diminutio ſeníus tantúz ſi deſſatur ſeníus per unúz mébrúz et mor: p alíu:z ſed ſi ambo per unum neruúz. ſtupor: è dimutu tio ſeníus et motus. Secundo notáduz q flu por: è duplex. quidá è ſtupor: méſis et ſic è actio diminuta vútis imaginatúe: quia iperſce uma gnatatur nó auté loquitur et videtur q imagine tur: et talis ut plurimúz fit a frigiditate. Et qui dá è ſtupor: corporis uel mébrí: et talíſ è actó di uina ſeníus tactus ad qué ut plurimú ſequr di minutio mor: . Ad oppoſitú de ſecundo è bmo.

Be Stupozr et tremozr.

Tertio notādū cp Stupoz: differt a ſomno inatūrali doloz et paralifi. Biffert primo a ſomno i naturali: q: Stupo: ſit in vigilia. ſed ſomn' inna turalis nō. Bicendū etiā cp differt Stupo: a do loz: quia Stupo: est actio leſa diminuta ſenſus tactus: et doloz: ite Stupo: est nocumentu in tactu. ſomnus aut in naturalis nō. et in Stupozr nō è doloz: sed differt Stupo: a paralifi q: in parali ſi è ablatio ſenſus et motus. in Stupozr nero est diminutio ſenſus et motus. Quarto notanduz cp cauſa Stupozr è triplex. ſ. p[er]mittua anīs et con iucta. vel aliter cauſa in giiali est o[em] illud quod impedit tranſitū ſp[u]s ad nervos. Sed in ſp[ali] est dupler cauſa. una paucitas ſanguis et ſp[u]s: ut in ſenibus. Alia p[ot]e e[cc] superflua frigiditas exterior[em] ſeu interior[em] condensans ſp[u]s et opilās nervos. Alia ca p[ot]e e[cc] h[u]o: alicui? alicui ue nenofi. uel tactus cuiuſdam p[ic]ſis qui uocatur narchon. Alia cauſa p[ot]e e[cc] ſuperflua caliditas resoluens ſp[u]s: s[ic]ut è febrizs ardés: aut mo[ra] ſuperflua in ſole aut in balneo aut ſuperflua ſicitas coruugans nervos. P[ot]s[it] ſilt e[cc] ſtrictura li gatura uel c[ò]p[er]ſio s[ic]ut accidit q[ui] vnui méb[iz] ſtat ſup[ra] aliuſ. Alia cauſa p[ot]e e[cc] oppilatio facta in nervo a quolibet h[u]o: ſue ſit ſanguif oppilans ſu[ra] multitudiné fine ſ[la] rōne u[ic]ſofi tans. uel miſa ratione groſſitie[em] ſeu colera ad mixtōe alio[ſ]: ut plurimu[] t[em] ſi e[ra]. et de hoc p[se] quitur r[as]. Circa tremo[ſ]e notandū cp tr[eo]z est dupler. quidā tremo[ſ]e paſſio nervo[ſ] et e[pi]tularis. ſ. factus in manu t[em] uel in pede uel in capite. Alius è qui n[ō] è paſſio nervo[ſ] et iſte q[ui] q[ui] accidit in ſebrizb[em] materia mala ſparſa ſup muſculos: et t[unc] u[ir]tus expulſua u[uit] expellerè et fit tremo[ſ] et ſic è operatio u[ir]tutus expulſiu[em]. q[ui]q[ui] accidit ille a cauſa extrīſeca ut ab aqua fri gida ſparſa ſuper méb[iz] subito et dicitur u[li]ſ tremo[ſ] et de iſto utroq[ui]s n[ó] loquitur r[as] h[]: h[]z in x. almanfor[zi]s ubi tractat de ſebrizb[em]. Sed tr[eo]z qui è paſſio nervo[ſ]u[]r de quo loquitur r[as] h[]: diſ finitur ſic. Tremo[ſ]e motus p[re]tui naturā p[os]ſit ex motu u[ir]tutif[em] et motu mo[bi]. vnde qu[at]u[ſ] u[ir] tus eleuat t[em] mo[bi]b[em] dep[ur]imit. Aliter diffinitur ſic. Tremo[ſ]e diſpositio in qua è bellu[] conſtitue u[ir]tutus u[ol]uſtarie ad ſuperiora mu[v]etis et mo[bi] v[ol]uſtarie ad inſeriora dep[ur]mentis. Alter tremo[ſ]e diminutō motus ſicut Stupozr è diminutio ſenſus. Secundo notandū cp cauſa tr[eo]z ris è o[em] illud q[ui]s debilitat u[ir]tuté aut instrumé t[em] aut utroq[ui]s. Sed in ſpeciali una ca p[er]è debilitat ſanguinis et ſp[u]s: s[ic]ut accidit in c[ò]ualeſc[et]ib[em] et in parentib[em] ethic[á]. vnde u[ir]tus n[ó] p[ot]e regere

méb[iz]. Alia cauſa è accidentia a[ie]: s[ic]ut e[ui] ali quis est in alto et perspicit i fundu[]. et c[ui] aliquis est coram principe terribili s[ic]ut ſuit n[er]o. ut c[ui] est in aspectu leonis uel ira u[li] gaudi[us] ſuperfluu[m]. Aliter cauſa è triplex: p[er]mittua: an[is] et c[ó] iucta. p[er]mittua s[ic]ut ligatura frigiditas extr[i]ſeca: accidentia a[ie]: ira: gaudi[us] ſuperfluu[m]. ut cum quis est in p[ri]tua d[ui] terribilis uel fere uel aspectus ad locu[] profundu[]: potus u[ni]t u[li] aque frigid[em] paucitas ſp[u]s uel ſanguis. Alie cae pa tent. Cauſa an[is] è h[u]o: f[leg]maticus parat[em] in bibi in poroſitatibus méb[iz]or. Alia ca p[er]ſo[mi]n[em] ca p[ot]e e[cc] materia ſtatica i[bi]bita i poroſitatib[em] méb[iz]: et de tali loquitur r[as]. Et q[ui] ſup[er] hab[iz] eandé ca[iz] qua h[3] t[rim]oz. Jo[]s[] ſi d[eter]miat d[ur] ca ra ſtup[or]is et tr[eo]zis. Alia ca p[ot]e e[cc] oppilatio i méb[iz] fine u[icio] h[u]o[ſ]u[]. ut ex frigiditate p[od]éſa te u[li] forti ligatura. Bubitatur quare tremo[ſ] magis accidat capiti q[ui] aliis méb[iz]: t p[er]caput maibus ut patet ad experientiá. Dicendum cp cauſa è: q[ui] cereb[iz] è méb[iz] ſtatici i qu[o] ab[ú] dat multu[] ſ[la]: et q[ui] multe ſuperfluitates cóican tur capiti ab aliis méb[iz]. Al[ed] fecu[da] dicen d[ui] cp man[em] ſunt p[pp]inque capiti et ſunt méb[iz] ra ta faſis apta ut i[bi]batur in eis materia. alia ca quia ſunt méb[iz]a multu[] diſtantia a fonte calo[ſus] Jt[é] q[ui] ſunt plus occurrétia extr[i]ſeis alteranti bus quia ſunt diſcooperta. Almanfor[.

Um allgs ſentit ali q[ui]s ſu[or] méb[iz]: s[ic]ut è diſp[ó] pedis cu[z] ſit ſtupid[em]: dicem[em] i illo méb[iz] ſu porè e[cc] ap[ro]pter ei cura n[ó] est diſſeréda. q[ui] en[li] plógat t[é]p[]huius egritu dinis p[duc]it ad palisim. Silla.

Hic determiat de Stupozr et tremozr et didi tur in duas. P[ri]o determiat de Stupozr. ſedo de tremozr. ſecu[da] ibi. Tremo[ſ] aut. P[ri]a in duas. p[ri]o facit h[]. Secu[do] iſert cp cura n[ó] est diſferenda aſſignádo cám. ſedo a ibi. Quap[ro]pter. Be p[ri]a d[icit] cp e[ui] in aliquo méb[iz]u[]r è diminutio ſenſus ſicut ſuplet: c[ui] pes è ſtupidus ſignu[]r è q[ui] illic è Stupozr. Notanduz cp cum in méb[iz] aliquis ſentit s[ic]ut p[ú]ctura[ſ] acus u[li] ſor micar[ú] u[li] cp méb[iz] ſit obdo[mi]tat[ui] t[em] è ſignu[]r Stupozr. R[ó] p[3] ex dictis. Notandú cp r[as]. n[ó] ponit ſigna tremo[ſ]is quia patent ad u[ſ]um. Bubitatur quare in pedibus ſit mai[]o: Stupozr q[ui]s in aliis méb[iz]. Dicédú cp ca p[er]è quia ſunt ma[gi]s remoti a fonte calo[ſ]i et a méb[iz] a quo p[ue] niunt nerui ſenſitui: i[ò] minus habere debent ſenſationé. Et hec è cauſa quare l[ep]o: ſi reperi[ui] tur magis inflati in pedibus t[em]. Secu[da] ca

c ii

est quia pedes magis sunt ordinati ad motus
q[ui]z ad sensum. Quap[ro]pter. Hic ifert q[ui] cu
ra stuporis non est differ[é]da. Et dicit q[ui] cauſa
eſt: q[ui] c[um] prolongatur stupor ad paralisim tran
ſit q[ui] paralisis ſit ex eade[m] materia c[um] stupore: Iz
[é] majoris quátitatis: er hoc patet ratio. Mo
tandú q[ui] stupor: proueniens a cerebro ſi c[ó]tinus
auerit pronoſcatur apploplexiam uel epilepsi
am. Si stupor in nucha pronoſcatur paralisim
uel spasmú: et ita in aliis mébris. et aliquádo tre
mo: in aliis mébris. sed stupor i facie pronoſti
catur tortúr[á] in facie. Almanfor.

Curatur aŭt hoc paſſio ex aliqua parte me dicinarú palisíſ et cum dicta: et ſunctione ex oleo costino. q[ui] ſi inueterauerit paſſio: eger ex pillulis fetidis purgandus est. et cóp[let]io equanda ex nacardio et dicta. Sil.

Hic ponit curam stuporis et dividitur i duas
Primo ponit curá in generali remittendo nos
ad curam paralisíſ. Secundo in speciali, ſecunda
ibi. Quod ſi inueterauerit. De prima di
cit q[ui] curatur stupor: ſiut et paralisíſ ex aliqua
parte medicinarú et cum dicta et c[um] ſunctione
ex oleo de costo. Notáduq[ui] ſtupor curatur
ex aliqua parte medicinarú ſicut paralisíſ, ró
quia ſunt ex ſimili materia. iò etc. Sed non cu
ratur ex toto cum eidem quia forſtiozes medici
ne requirútur in paraliſi q[ui]z in stupore, nam for-
ti egritudini forſis debetur medicina ſm gaf. i
com[mento] illius afforſiſmi. Ellebor[us] perculotus
é carnes sanas hútibus. Similiter inſtupore có
uenit forſis dicta ſicut in paraliſi. ſ. decluínas ad
calidum et ſiccú. ró quia talíſ dieta cótrariatur
materie stuporis que é frigida et húida. Similr
 cópetit inunctio ex oleo costino quia caſeſacit et
conſumit materiá stuporis. Q[ui] ſi inueteru[er]it.

Hic ponit curam stuporis in speciali. Et di-
cit primo q[ui] ſi paſſio inueterauerit c[um] pillis ſeti
dis eger é curandus. ró quia ex bis euacatur
materia ſiatica a co[spore] que facit stupó[re]. Se
cundo dicit q[ui] co[ple]xio é rectificanda cum ana
cardina confectione. All.

Tremor: aŭt ex eſſé curatur ex quibus ſanatur stupor. Sillanus.

Hic ponit curá tremoris et dividitur in duas
Prívo ponit curam in generali: remittédo nos
ad curam stuporis. Secundo ponit curam i ſpe-
ciali: ſecunda ibi. Sed ſi ex. Aliter pót diu-
di in tres. Prívo ponit curá tremoris ſacti a ma-
teria frigida et remittit nos ad curam stuporis.
Secundo ponit curá q[ui] ſit ex potu aque frigi
de ſc. partes patebunt. De p[ra]a dicit q[ui] tr[é]o:

curatur ex eſſdem ex quibus curatur stupor. ró
quia habent ſimiles cauſas: Iz forſtiozes ſint in
stupore. Notandú q[ui] licet ex eſſdez medicis
posſunt curari tremor: et stupor. trí aliqua ſút ap-
propriata in stupore: et ſimiliter in tremore et pa-
raliſi. De numero quorú alique ſunt herbe: alíq
ſunt olea: aliqua ſunt cibaria: aliqua ſunt gume
Herbe appropiate ſunt: ſiut trifoliú cupatori
um et ſticados arabicú: et ideo de ists debet ſie
ri b[ab] in oibus receptis clisteriorú et alio[rum].

Olea ſunt ſiut oleú cucumeris afiníni: oleum
de aneto: oleú de ádacocha alio noie de sulphu
re herba mirabilem habens: p[pr]uetaté in tr[é]o-
re. Cibaria ſunt cereb[ú] leporis affatú inter
oía. ſecunda tertii c. de tremore. Gume ſunt ca-
ſto[re]ú: I[z] ualeat c[um] hoc in omnibus paſſio[ib]
neru[ó]ú. Sec[undo] notandú q[ui] in tremore cli-
stere cópetens é tale. R[ex] centaurce mino[ſ] utri
u[ſ]q[ui] ſaluie rute primule ueris: tipiconis: mercu-
rialis a[ii]. M[i] i. cartami múdati. I[.u] ſeis rute ſe
minis xileos ſeminis basílici a[ii]. I[.z] 5. agarici ele-
cti. I[.z] v. utriu[ſ]q[ui] ſicodos a[ii]. I[.z] 5. ſurſuris p[ug]il
lum unú melt electi olei de lilio a[ii]. quantú ſu-
fícit ſalis geme pillárú cochiarú a[ii]. I[.z] 5. ſiat cli-
stere v[ſ]q[ui] ad quart. v. et ſimiliter valet in parali-
si et ſtupore. Notandú tertio q[ui] ſigna tremo
ris ſacti a caſu virtutis ſunt: quia patiés et eſeit
in quocunq[ui]a labore et motu et reſeuatur ex omni
re nutribili: et q[ui] nullo m[ó] fame pati pót q[ui] ſin
copízat et tunc tremor: augetur. Signa tr[é]o
ris p[pter] u[ſ]um u[ní] ſunt: quia potus aq[ui] cóſert
et abſtunere a uino et potus u[ní] de granatis uel
de agreſta multú cóſert. Signa tremoris ſa-
cti p[pter] domini h[ú]o[ſ]ú frigidi ſuper mébrú
ſparſi ſunt albedo et mollities corpo[ri]s: p[ri]guti
es et ebetudo ſenſu[í]r. ró patet. Signa tremo
ris ſacti ab aliis cauſis ut ex frigiditate extrinſe
da ſc. habentur ex relatu inſirmi. Alman.

Sed ſi ex ſuperflui u[ní] potu euenerit
eger ab ip[so] erit abſtinendus. Similiter ſi
aquá que ex niue dissoluitur bibendo hác
incurrerit passioné ab ip[so] abſtiea t. et bal
neu calidíſſum ígrediatur in qua t[as] diu
mo[ſ]á faciat donec ſud[3]a quo c[um] egressus
fuerit in ſole affidue mo[ſ]etur. Silla.

Hic ponit curam tremoris in speciali. et di
viditur in duas. Primo ponit curam q[ui] ſit ex
ſuperfluo potu u[ní] ſecundo q[ui] ex potu aque. ſe
cunda ibi. Similiter ſi. Be p[ra]ma dicit q[ui] ſi
tremor: cótingat ex ſuperfluo uino ſumpto eger
debet ſe abſtunere ab illo. ró quia remota c[a]
remo[ctur] et effectus. Notáduq[ui] u[ní] facit

2

De tortura oris.

tremorem: quia est marie penetratōs: et pectit nervos et couvertitur in acutū in eis. Sīk si etc.

Hic ponit curā tremoris facti ex potu aque: et dividitur in duas. Prio ponit curā per abstinētiam aque. Secundo per balneu, secuda ibi. Et balneu. Be pūma dicit quī quis incurrez tremōre ex potu aque p curā debet abstineſ ab ipſa. rō quia remota cauſa remoetur effectus Et balneu. Hic ponit curam per balneum et dicit prio quī patiens tremōre debet igredi balneu calidissimū: et debet in eo tantu contrahere mora: q sudeb. rō quia tunc aquositas p poſſi tates nervuor erpellitur per ſudoe. Secundo di cit quī talis debet affidue morari in ſole, rō quia cōlunitur et exiccaur húiditas mébioru: q erat cā tremoris. Notandú qrociſi d ſticados ualent etra oem tremorem a pprietate et cōtra paralisim et torturam. Re. ſticados. 3. i. iſopi. 3. ii. peonie. 3. iii. ſiant trocici cù mucillagine dra gaganti et melle roſ. et ſitu unuſqulſa aurei uni? et detur in aurora cù aqua decoctonis ſticados et mellis. Notandú qraſis nō ponit curam si tremor fiat a debilitate a virtutis regétis mébria. Prio cura nutriatur carnibus affatis nutribilibus et aliqń elixatis ut carnibus pulluom hedī arietis ōnualis caponu p diciu ſalianorum oium auuui uuentium in arboibus et pratiſ et n in aquis et uitellis ouorú. de herbis poſſet cōde dere ſeniculú boraginé ze. Confortetur cere brú et cor cum electuariis dictis in. c. de mlia. De poribus potetur ex aqua mellis et aliqń poſſit bibere uinu optimu odciferu in quo ſit tā tum de aqua quantu de uino uel pluſ de aqua.

Tertio notádu q cura tremoris facti a letar gia fit letargiam remouído ſed facti a frigidita te ſine materia fit per caleſaciëtia: ſed facti ab accidentibus aie fit remouendo illa accidétia.

De tortura oris. Silla.

Notandú circa rubrica q toſtura oris est morbus officialis figurá et forma3 naturalé faciei corúpens. Aliter toſtura oris é inclinatio oris et labiop ad parté dextram uel ſi nistrá cù ipotentia claudendi altez oculomur: et cum exufflatione ex latere uno cum percipitur ut exufflet aerem uebementer. Secundo notá dum q cauſa toſture oris é duplex una é paraliſis partis faciei alia é spafmus ex repletione ukianitóe. ut plúmu nō est spafmus d ſpletóe. Al.

Um hominis os contorqń et unu de oculis ſuis claudere non ualet et si p[re]cipitur ei ut suſſet flat ab una tis parte exire uidetur: ipm tunc toſt

ſioné pati dicimus. Silla.

Hic determinat de tortura oris et faciei: et di viditur in duas. Prio ponit signa. Secundo p[ot]it curam. Secuda ibi. Luius curam. De p[ra]dia dicit q cù in aliquo apparét ita signa. Primú q os bois contorquetur. Secudú q n[ó] potest claudere unum oculum. Tertiuſ si p[re]cipiatur ut suſſet flatus uidetur exire ex una parte: t[u]c di cimus q talis patitur torturá oris. Notádu de ratione ſigno: uerificatur p[ri]num q ibi est paralisí uníus partis faciei uel spafmus. Sed in paraliſi p[re]ſirma cadit ſupra ſanam. i. ſpaſmo uero pars inſirma trahit ad ſe ſanam. ueri fiſicatur ſecundú: quia i altera parte faciei é spafmus uel paralisí in quibus é ablatio ſenſus et motu: n[ó] non p[ot] claudere oculum illius ptis. uerificatur tertiuſ quia p[ar]s ifirma é debilis. n[ó] non p[ot] claudere bene labia. Secundo notá dum q ſignú toſture p[ter] paralisím p[uen]ien tis ſunt debilis motus p[ter] materiam fluidá rela: ant[em] turbatio ſenſus p[ter] materia aquoſam fluétem ad uifceia ſenſuú, multiplicatio ſaliue et iputi p[ter] multitudiné materie aquoſe. i paraliſi ſentitur in cute ex utraq[us] parte leutitas. ratio p[ter] materiam aquoſa3 que cauſat mol iſiem. n[ó] ſentitur extenſio. p[er] q[ui]z i. p[er]q[ui]z i p[er] ſui flat: et extenſa abſq[ui]z rugist quia ibi é relaxatio que remouet rugas. Laret motu uuali: quia i paraliſi auſertur motus. apparet q meditetur hó et aſpiciat ad inferiòra. cauſa quia per ſilia relaxatur ad inferiòra. Sed signa toſture pp spafmu ſunt ſenſus turbati quodámodo: q[ui]z i ce rebio est materia flegmatica groſſa que l[u]z per turbet non t[u]s ſicut fluida. Extensio cutis q[ui]z de struútur ruge. Sed etra q[ui]z in sp[a]ſmo ſit cor[ug]atio. Dicitur q destruútur merito numeri q[ui]z alias fuerunt plures. uel destruútur q[ui]z eap[] fundamentu n[ó] apparet ſed latet occultu: ibi eri spatura lacerti faciei duri. r[ó] p[ter] sp[a]ſmus q é cauſa cótractóis. Abinóatur ſaliu. r[ó] q[ui]z in sp[a]ſmo facto a materia é maxilla igroſſata. ſed in sp[a]ſmo facto ex inanitóe patet declinató cuſ ad partem colli. r[ó] quia ibi ſunt principia miſto rum neruóum faciei: ſi in sp[a]ſmo mouetur nerui et contrabuntur uerſus principia. Alman.

Luius curam incipiemus cù solutóe uentris ex pillis fetidis. Autrimentu uero eius atq[ui]z ip[er]ſi potu ordinábimus ut in. c. de paraliſi diximus. Sil.

c iii

Hic ponit cura; et diuiditur in duas. Primo ponit curam torture, pueniétis ex repletione, se cundo ponit curam, puenientis ex inanitóe et ex culat se, secunda ibi. De tortura uero. Prima in duas. Primo ponit cura per euacuatós et remedia per localia. Secundo ondit gd facié duz qíi predicta facta non cóferunt. Secunda ibi. Quid si paſſio. Pria in tres. Primo ponit eu rá per euacuationé. Secundo per dictam. Tertio p localia. Secunda ibi. Autrimentú uero. Tertia ibi. Egritudini pterea. Be pria dicit qu in cura torture debem? incipere faciédo euacuationé cú pillulis fetidíſ. Notandú q[ui] p[ro] incipiendú é ab euacuatóe: quia raro medica mina localia debent aproximari: níſi premissa euacuatóe ut dictú ſuit ſupra. ſed ratio dicti est quia predicte pillé euacuát materiá ſlaticá faci- entem ſpaſmú nel paralíſim que ſunt cauſe toſt- ture ió ié. Secundo notandú q[ui] áteq[us] detur medicina laxatíua nel euacuatiua debet p[ceder] írúpus digesſiuus apportionátus in tortura et é. N[ote] radicú accoſí. I. 5. 3ízib. al. nu. muſ. aní. 3. i. mel[le] elci q[ri]r. iii. ſiat firúpus clarificatus uſq[u] ad. I. 5. i. et detur cú aqua decoctóis saluie. Ad idé ualem firúpus cópetens in paralíſi et in ſpaſmo. Tertio notandú q[ui] medicina laxatíua d[ex] é[te] talis. N[ote] pillarú cochiar. 3. ii. pulpe. coloq[ui]n t[ide] bdelíu puluerízati aní. 3. i. ſi patiens é fortis miſce malaxando cú idiomelle facio cu[us] aq[ui] ac- coſi: ſiant pillé ad quantitaté cicerú. Ad id[ex] ualent medicine solutiue i cura palíſis et ſpaſmi Autrimentú uero. Hic ponit curá per die tam dícens q[ui] autrimentú. i. cibus et potus de bent éc ſicut dictum é in cura paralíſi: vbi g[ra] comedat carnes oium bonarú auium degétiú in arboribus et p[ra]tis et n[ó] in aquis gallinas gallos: annuales: pullos galliná[que] affatos car- nes hedoy et caſtrator[que] affatas: comédat ciba ria o[dei] auene ſpelte et farris et c[ó]diátur cú pul- uere qui ſic fit. N[ote] nucís muſca. 3. i. piperis ló- gi caſto[ei] galange aní. 3. i. zedoarie. 3. i. 5. teré- tur et cribellétur. de potibus ſumat aquá mel[le] r[ó] patet. Almanfoz.

Egro p[re]terea quotidie in mane aníq[us] comedat finapi cú firupo aquoſo g[ar]sari z[are] faciem? et mittemus eu[us] in domú ob ſcurá et p[ci]piem? ut uná nucé muſcatá in parte oris que torta é teneat. narib[que] quoq[us] túc isſuk[ab]imus c[ó]diſi ut ſternutatio p[ro] uocef[que] Spondiles quoq[us] colli eius et facié eius et fronté ex oleo costino iungere cóne nit et é quotidie de anacardino uni? aurei

p[ó]dus ſumendú, et si paſſio hoc m[ó] solu- ta non fuerit ad u[é]tris solutioné et egríp- feruatione reſeundú é. De tortura v[ó] que n[ó] repente: ſed paulati accidit n[ó] loq- mur: ip[ſa] n[á]q[us] n[ó] c[ó]tingit níſi i ſrenesi p[er] nitóſa m[ó]te iá i[mi]něte et é ex ſicitate. Sil.

Hic ponit curam per localia: et diuiditur i[ex]. Primo ponit curá per g[ar]saríſma. Secú do per manſiones ostédendo in qua domo d[ex] ſtare. Tertio per unu[z] quod d[ex] ſunere in o[ne]. Quarto per ſternutoiú. Quinto per inunctó nem. Sexto p[er] ſectioné. partes patebunt.

De prima dicit q[ui] debemus facere g[ar]sari z[are] egrú ante comestioné cum finapi et firupo acetoſo. Notandú q[ui] anteq[us] competat iſtud g[ar]saríſma due c[ó]dito[n]ones re[qu]irútur. P[ra]ia q[ui] cop[us]í[te] euacuátu euacuatóe y[li] q[ui] cop[ue] exi- ſtente pleno fieret attractio maió materie p[ec] cantis ad facié. Secúda c[ó]ditio é q[ui] materia fit fluxa et hoc p[ost] tres uel quattuor dies: q[ui] ante q[us] materia eſſet fluxa fieret maió attractio ma- terie et fluxú materie maió. et r[ó] quare ual[z] túc eſt. q[ui] tale g[ar]saríſma subtiliat materiá tortu[ſ] cú hoc eam euacuat. Secúdo notandum q[ui] g[ar]saríſma raſ p[ó]t ſic ſoſari. N[ote] ſeíſ ſinapis q[ri]r. i. 5. aceti al. q[ri]r. 5. mel[le] elci q[ri]r. i. ſiat decoctio clarificata uſq[u] ad. I. 5. ad. N[ote] radicú accoſí q[ri]r. i. aceti. 5. i. ſiat decoctio par[ú] clarificata uſq[u] ad. I. 5. ad. N[ote] ualem g[ar]saríſma factú ex orímelle ſq[u]litico et aq[ui] decoctóis n[ucís] muſca. ſticados et p[ire]tri. Et mittemus e[ú]. Hic ponit curá per manſioné ostédédo in qua domo d[ex] ſtare. et dicit q[ui] debet éc dom[que] ob ſcura: q[ui] virtus uſiua é debilitata: q[ui] n[ó] h[z] níſi unú ocul[ú]i: ſed per domú luminóſa amplí[que] de b[ilit]aretur et per obſcurá iuaretur q[ui] aggrégá- tur ſp[ú]s. r[ó] q[ui] in domo lumíſa aſpícit ad di- uerſas partes: et in obſcuro n[ó] ió t[em]. Notan- dú q[ui] p[ro] cura torture d[ex] iuberi ut patiés a[ſp]i- ciat in ſpeculo de calibe ut per a[ſpect]ú ad p[et]z- 2trariá rectificetur eius facies et non ſolú ualem ſpeculú de calibe: u[ey] etiá quodlibet alíud. Et p[ci]piúmus. Hic ponit curá per unú q[ui] d[ex] te nere in o[ne] et dicit q[ui] multú ualem tenere in parte oris que é torta uná nucé muſ. Notandú q[ui] ratio dicti é quia ſubtiliat ſua caliditate materi- am et quia confortat nervos et r[ó]ne ſtíplicitatis confortat membrú. Notandú q[ui] ad idé ualem tales trocíſi. N[ote] radicú accoſí q[ri]r. i. 5. 3ízibe. al. 3. i. n[ucís] muſ. 3. v. puluerízanda puluerízen tur et quaſſanda conquaſſentur et infundantur in aqua ſaluie per duos dies et condiantur eu[us]

19

De Spasimo

melle eleó qò sufficit p formatione trocisci pon deris.ʒ.i.ſ.7 teneatur in ore.2 ſi unus eop tráſ glutiatur non est uis:immo é melius. Marib9 quoq3. Hic ponit curam per ſternutatoʒ dicens q Conueniens é ut narib9 inſuffletur có diſi ut puocetur ſternutatio. Condiſi é herba ſiſis ſpatule ſetide. Notandú prio q ró ptis est q per ſternutatoʒ expellitur materia púicta tortur ió ſe. Secundo nota q loco buius ua lent ſternutatona dicta.ſ.elleborus albus pire trú euforbúi caſtoſei 7 ſilia. Ad idé. W. suc ci auricule muríſ facta reſidétia.ʒ.i.oppopona ciſ caſtoſei pulueriſati an.ʒ.ſ. miſce 7 admíſtre tur cú rafcali. Spondiles. Hic ponit curas per inuſtioéné dicens q é coueniens ungeſ ſpò diles ſacíé 7 collú cú oleo costino. Notandú q debemus ungere ſpòdiles colli q origo ner uor ad ſacíé uenientium é in parte ſuperiori nu che in qua é nocumentú p[]nicipaliter in tortura. ſed uulet hec unctio q p[]ſoſtat nervos 7 q[]ſumit materiá. Secundo notandú q loco buius v3 tale unguentú. W. radicis accorí q[]rth. i.ʒ. 3izib. al.nucis muſ. an.ʒ. iii. olei costini.ʒ. iii. uini al. ʒ.ii. ſ. pulueriſanda pulueriſetur 7 cóqualſada 2qualſentur 7 buliát ſup cineres calidos uſp[]g ad cóſuptioné uini colectur 7 colature addatur cere quantú ſufficit 7 fiat unguentú 7 é ſpàle in tortura. Ad idé uulet hoc. W. oppoponacis quar[],i. radicú accorí.ʒ. iii. 3izi. al.nucis muſ. an.ʒ. ii. terbentie.ʒ. ii. pulueriſetur pulueriſan da liq[]ſiant liq[]fienda miſce óia ſit fiat maſſa po ſtea extendatur ſup[]pia alucá ul[]p[]pia pannuſ 3 búbace 7 applicetur ptib9 ſupòzib9 colli.ſ. ſpò dilibus. Notandú t[]ertio q in tortura cauſa ta a paraliſi p[]rit applicari olea reſolutiua dicta unguenta reſolutiua ablutiones reſolutiue 7 ſi milia:do q q[]n p[]ceedant molliſatiua. ratio quia materia é ſatis fluida ſiſtilis 7 n[]o timetur q reſolatur ſbtil[]e 7 remoueat groſſum. S3 i tortu: a facta a Spasmo de repletoë anteq[]s ap[]pli centur reſolutiua dicta molliſatiua c[]o]ueniút. r[]o quia materia in Spasmo é groſſa ió ſe. Et in hoc cóiter est magnus error[] medicoz. Quar to notandú q unguentú molliſatiún p[]petens i tortura cauſata a Spasmo é. W. mucilagis ſeis lini ſenngreci an.ʒ. ii. butiri ſine ſale.ʒ. ʒ. p[]gúe diſ anatuis.ʒ. i. olei amigdolap dulciu.ʒ. ii. oli 3 lilio. q[]rth. 5. cere modicú. liq[]ſiant liqueſiſdat miſce óia 7 fiat unguentú 7 é ualde bonú. Et é quotidie. Hic ponit curá per cóſectónez diens q eadé die é ſumendú p[]ódus aurei uni9 d p[]ſectóne anacardina. 7 debet dari c[]ú decoctóe

accorí. ratio remedii est q tale electuariuſ p[]uo cat ſudóre 7 ſebié. 7 ió consumit materiam tor[]ture 7 é ultime virtutis 7 n[]o cópetit níſi q[]n non ualent remedia alia. Notandú q ad idé ualſ hoc. W. nucis muſ. ʒinzi. al. an.ʒ. iii. conferne accorí q[]rth. i. zuccari al. q[]ztú ſufficit 7 fiat eleúa rium facta p[]ruiſ uniuersali evacuatòe detur.ʒ. i. quolibet mane. Ad idem uulet iera herme tis. Et ſi Spasimo. Hic on[]idit quid ſit faciéduſ q[]n p[]reſdicta remedia non conferúſ q[]n non remo uent torturá: dicens q redeundú é ad evacuati oné 7 p[]reſeruationé egri. Ratio q[]r signú é q re manſit de materia antecedente: ideo p[]reſezan dus é ne cadat in peius. Ultimo notandú q ultimú remediú é cauteriú unú in occipitio. ali ud in uenis poſt aures uel in radice mádiſule i parte torta. De tortura v[]o. Hic ponit curas torture facte a Spasmo d inanitóne exculſans ſe 7 dícit q non uult dicere h de tortura q aduicit paulatiue 7 non ſubito 7 cám adiungit q[]r talis non ſit níſi in freneſi morali. ró q[]uia moſis iam é p[]roxima c[]ú talis tortura fiat a ſiccitate húdiát radicalis 7 reſolutione caloríes naturál[] 7 ſpiri tuú: ſed moriſturi ſolis ſignis p[]ronosticis ſút di mittendi. Notandú q signú d[]istictiúní 7 quá do tortura ſit a Spasmo de repletione uel de iani tóé q[]uia a Spasmo de repletoë ſit ſubito: 7 a Spasmo de inanitóe ſit paulatiue: 7 p[]cesserút ſi gna aliq[]ut ſebzes uiglie inanitó 7 c[]ú hoc faci es é coruugata. Bubitatur q pars faciét i tor[]tura ſit permutata a figura: an pars egra q h3 Spasmuſ uel paraliſim an pars ſana 7 per p[]nó cui parti debét ap[]proximari remedia: an parti que apparet male figurata an parti q n[]o appa ret male figurata. Bicendú p[]rio q q[]u toſura fiat a paraliſi pars ſana apparet male figurata r[]o q[]r pars egra paraliſica cadit ſup[]pia parte q ſa nam: ió facit in parte ſana malá figurá 7 in tali remedia debét ap[]proximari ſuper parte q appa ret b[]i[]n figurata. Secundo dicendú q p[]i tortura fiat a Spasmo pars egra apparet male figurata Ratio q[]r illa p[]trahitur 7 p[]trahit ad ſe partem ſaná ió facit in p[]te egra malá figurá: 7 in tali re media debent ap[]proximari ſuper parte q é ma le figurata ſe. De Spasmo. Silla.

Notandú p[]rmo circa rub[]zicam q[]d ſit Spasmus ſm auic. ſecúda tertii. c. p[]ro p[]rio. Spasmus est egritudo nervuó q monentur lacerti ad ſua principia: 7 inobedien tes ſunt in dilatatione. Secundo notandú q Spasmus est duplex. Quidam ap[]portionat9 ad materiá: 7 talíſ é duplex. 1. d repletoë 7 inanitóe

c iii

et quidam ê non proportionatus ad materiam.

Appellatur enim spasmus proportionatus ad materiâ qû fit ppter presentiá materie: uel propter absentiá materie naturali. s. húdi radica lis. Sed appellatur spasmus nô proportionatus ad materiâ qû fit ppter spêm documenti ce rebro cóicatam: unde fit tractio dato qû nô fit ppter nervus repletionê uel corp inanitônem.

Notandú tertio qæ causa spasmi de repletio ne ê triplex. s. primitiva anis et cóiucta. Primiti uia sunt res non naturales cóicantes uel multi plicantes húdidatem in cerebro húano. s. fla uel mliam uel sanguinê lz ut plurimú kta. ut ci bi s'atici potus superflu? crapla somn? supflu? quies: et sic de aliis rebus nô naturalib? Load iuantes sunt cópfo frigida etas et regio frigi da. Antecedens ê húor ibibus in nervis áte qê faciat attractionê et ut plimú est fla lz et posset eê mliu uel sanguis uel colera licet rarò. Lá quinca sunt illi met húores ibibiti in porosita tibus nervus qui actu faciút spasmú. Quar to notandú qæ causa spasmi de inanitóe silt est triplex. s. primitiva anis et cóiucta. Primitia fût res non naturales extrinsece inamentes et sùmentes húdidatem nostri corporis sicut cibi affi angufia tra et trificia. Causa anis ê mala complexio sicca ſumens húdidatê ul' calida et sicca ut febres ardètes sicut caufon: uel mliu ul' complexio frigida fundata in nervis. Causa cóiucta est ipsa mala cóplexio sicca actu inducés tracationê in nervis ut patet in corrigia posita iuxta ignem uel solé. Quinto notandú qæ cá spasmus non proportionati ad materiâ ê dolor: causa tus in nervo uel ppter púcturá cû stilo uel acu uel fitibus. uel ppter púcturam scorpionis uel fitibus. uel ppter frigiditatê gelantê nervum uel lacertú ex quibus contrahitur nervus uer fus cerebrú. Sexto notandú qæ dísa ê inter spasmú epilepsiam et singultú paralisim thetba nú et cuzez. Et differút spasmus et epilepsia: qæ in epilepsia ê contracto oium nervuorú in spasmo nero unius mébri. et quia non cótingit ex: nocu mento cerebriz: sed ex nucha et fum qæ fit in alia et alia parte ita fit tractio in alio et alio mébri.

Secundo differút qæ lz in epilepsia fit tractó sicut in spasmo: posita tnî fit dilatatio. materia consúpta: sed in spasmo nô fit dilatatio nifi fiat euacatio. Tertio differunt quia epilepsia ê egritudo peroximalis: spasmus nero non. Bifferunt spasmus et singultus: qæ in singultu qui ê passio stomachi qüuis prius fiat cótractó stomachi: post remoucatur per expulsionê ma

terie sive fit fla sive uentositas uel uapo: eleua tus ad os stomachi: sed in spasmo non nifi uel at ad curam. Secundo differunt quia singultú non ê passio nervuorú: sed lacertoú ipfus stóa chi: sed spasmus ê passio nervuorú. Differút spasmus et paralisus quia in paraliſi ê membri elongatio in spasmo ſm longum abbruviatio. ratio quia materia spasini ê grossa dilatás neruos et per consequens abbrueians ſm longus: sed i paraliſi ê materia fluida aquosa subtilis relaxans. Differunt spasmus et thethan? qæ thethanus est egritudo officialis prohibés utututem motuam a contractione nervuor de quo rú aptitudine est ut contrabátur popter nocu mentum in nervis et lacertis. et spasmus ê egritudo qua mouentur lacerti ad ſua principia et inobedientes sunt in dilatatonê. Secundo differunt qæ thethanus ê ploprie quâdo lacerti interiores et exteriores equaliter téduntur et sic membrum ê tenſus. sed spasmus dicitur fieri qû nerui uel lacerti strabútur solú ad unam ptem trú et sic mébzu ſtat tractú. Conueniunt tamen quia ſunt ex eſdem causis. Differút spasin? thethanus et cuzez fit a uentositate grossa diltá te nervus et lacertos: sed thethanus et spasmus ſunt a materia húorali. et cuzez nô est nifi spasmus particularis. s. in oculo uel palpebræ et talis appellatur gráphus. trú solet cuzez ſeu alcuzes ſumi prout ê idem quod spasmus vel thethan?

Septio notandú qæ in spasmo poſsum? ſide rare vel motú malum tractuorú et sic ê accidens vel malam figuram que conſequitur ex talmo tu v'l oppilatóe et sic ê egritudo. Et iò aliqui au ctores dicunt qæ ê accidens: aliqui qæ egritudo non ê cura de hoc. Dubitatur i qua etate ma gis accidit spasmus. Bicendum primo qæ in puericia. Prima causa ê multitud húdidatís exiſétis in pueris vnde pòt libere flueí ad neruos. Secuda causa ê raritas nervuorú et mollicies vnde facilius recipiút materiaz. Tertia causa est malicia reginifin vnde generatur bu miditas ſatica et ibibitur in nervis. Dubita tur utruí sicut in spasmo auſertur motus ita au feratur ſenſus. Bicendú qæ non quia maiò quátitas ſpirituum requitur ad ſenſum qæ ad motum ideo Œ. Alman.

Um aliquod membrú alicuins cótrahitur et ad ſuam redit originé aut plura ex mébri. ſic disponuuntur ipsa spasinata eſſe pnunciabim? spasmus aút ſubito aut paulati inadit. Silla.

Ille determinat de spasino et diuiditur in

De spafmo.

tres. Primo ponit signa. Secundo notificat
spés spafmi. Tertio ponit curam. Secunda ibi.
Spafmus aut. Tertia ibi. Sed spafmo.
Be prima dicit qu ali quod medru strabitur
et redit uerius suu principi. u. uerius cerebrum.
uel si plur a mébza sic disponátur dicendus est qu
fit spafmus. Montandú cauſa quare fit con
tractio in spafmo est. ppter materiam grosiam
contentá in neruo que dilatat neruú et abbruui
at fm longum. Secundo notádum signa
spafmi de repletóe ſunt: quia talis aduerit ſubi
to et apparent signa repletónis. Sz signa spaf
mi de inanitóe ſunt: quia fit paulatiz et ex ſucces
ſione egritudinú euacantiu: et ſucceſſione eu
cuatónis facte per mediciná vel per ſe: et ſic de
aliis cauſis. Tertó notandú quónquó spaf
mi: qdam ſunt pnoſtica et quedam demóstrati
ua. Pnonoftica ſunt vt tremó et ſtupo: membri
diminutó mot per lógum tépus. Bemóstrati
ua ſunt vt actualis contractó nervóz verſus ſu
am originé cum ieptitudine dilatatónis. Aue
dam ſunt signa ſalutis vt receptio motus mem
bi et dilatatio eius. Spafm'aút. Hic ponit
spés spafmi dicens spafmus quidá fit ſubito
qdam paulati. Notáduq spafm' diuiditur
duplr. Primo penes figuram et ſic é tripler. Pii
mus i quo nerui contrabítur verſus parté do
mesticam vel áterioſe: et est qúi nocumentú est i
partibus anterioibus et vocatur antſonus.
Secúdus é i quo contrabítur nerui vúſus par
tem poſterioſem uel filuſtrem et est qúi nucui
est in neruis partis poſterioris et uocatur psto
nus. Terti é in quo atriantur ex utraqz pte
et túc mébrú ſtat erectú et é deterior et difficilio
ris cure et uocatur thebanus: et p tanto aucto
res faciunt capla disticta. Secuó mo diuidi
tur spafmus fm cam: et ſic ſunt třeſ spés spafmi
Una é ex repletóe. ex hóre ibito i pozosita
tibus nervóz ut plimú ſtático et aliqi est díp
ſus et aliqi aggegatur in una parte et ſit apa.
Secúda spés é ex inanitóe et ſit ex tranſumptóe
húiditatu ſubſtátialiú médiop paulati. Tertia
spés é a rebus inducétibus nocumentú i mem
bis ſubito et dicitur nò. appoſtionatus ad mate
riá et tunc in generali ſunt qttuo2. Prima é ſo:
tis frigiditas introducta in neruis et reducitur
ad spafmú de inanitóe. Ró quia illa frigiditas
condenat húiditaté nervóz et ſic eam minora
tur. Similiter etiá in illa qdenſatóe aliquid ó húi
ditate expeimitur et ſluit ad extra et ſic miotatur.
Aliqui tón reducút ad spafmú de repletóe. Se
cunda cá illius spafmi ſunt uermes mordican

tes os stomachi indueendo nocumentuz dnde
nirtus ſentiens contrabitur et ille reducitur ad
spafmú de inanitione quia ratione contractóis
aliquid effluit. Tertia cauſa est morſus animal
uenenofi et reducitur ad spafmú de replezione:
quia húiditas mala cauſata ab illo animali im
bibitur in neruis. Quarta cauſa est doler:
quia uirtus ſentiens nocumétuz contrabit ner
uos et talis reducitur de per ſe ad spafnum de
inanitóne: quia cum nerui contrabuntur: tunc
popter dolorem aliquid effluit de humiditate
nervóz ſed per accidens reducitur ad spafmú
de replezione,rató quia ad locuz dolores ſluit
humózes et ibibuntur in neruis. Al.

Spafmo auté ſubito euenienti cadez
preparanda é cura qúa in palifi conferre
dirimus. In eo tamen fricatóe manu et
iunctione ex oleo costino plº vtimur.

Sillanus.

Hic ponit curam spafmi. Primo de repleti
one. Secuó de inanitione. Secuá ibi. Spaf
mus uero. De prima dicit qu in spafmo de
repletione. Primo conuenit cura talis qualis
conuenit in iparalifi. Secundo dicit qu in cura
spafmi dicti debemus uti plus fricatione manu
um et vnetione ex oleo costino. Atanduz
q ratio primi dicti est: quia eadem est quasi ma
teria utriuſqz. l. flegma imbibitum in pozosati
bus. Ratio secuìdi dicti est: quia materia spaf
mi est groſſio: ideo tarde resolutur ideo indi
get medicinis foribus. Secundo notanduz
q spafmus de repletione et paralifiis conueni
unt in cura: quantum ad ea que approximan
tur ad intra: quia eedem ſunt medicine digesti
ue et solutive: Sed differunt quantum ad ea
que applicantur ad extra, quia in paralifi so
lum conueniunt resolutiua: quia materia est
fluida ſubtilis: et nò timetur q remaneat gros
ſum et remoueat ſubtile. Sed in spafmo de
replekione: quia materia est groſſa et uíſcoſa.
Primo utendum est mollificatiuis: deinde re
solutiuis: quia ſi econtra fieret: resolueretur
ſubtile et remaneret grosſum et putreſceret.

Tertio notandum q unguentum mollifi
catum competens in cura spafmi est. R. mu
cillaginis: fenugreci: ſeminis lini: aſſ. 3. ii. buti
ri ſine ſale: axungie anatis aſſ. 5. i. cere modi
cum liquefiant liquefienda: Et miſce et fiat un
guentum resolutiuum dictum in caplo de para
lifi ita q utatur p duos dies ungtó mollificatio
deinde unguéto resolutiuo per duos dies: et ſe
uadat ſtinuádo donec materia ſit resoluta. Ad

idé valet cerotuz isopi. Ad idé cerotuz diate
seren. Notanduz quarto q unguétuz reso
lutiuus spetens é unuz meſue qò icipit cerotuz
aliud forſtſimuz eufd é virtutis ad diſſoluédu
articulò duricies. Ad idé unguétuz aragon
descriptòe nicolai. Ad idé unguétuz marcia
ton descriptòe nicolai. Ad idé unguétum de
bdellio meſue. Ad idé unguétuz filagrii meſue

Quito notáduz q emplaſtruz molliſicatiuú
spetens in cura spafmi é. M. emplim ceroneuz
descriptòe nicolai qò ſufficit ad qütitatez mem
bri: molliſicat eni multuz duricié ſplenis mala
xetur cum oleo ſisamio: Iſ appaſet michi q hoc
emplim ſit resolutiuum ut uilt nicolaus. Ad
idé ad molliſicandumualet emplim ò melliloto

Ad idem valet diaquilon. Ad idé ualz ab
lutio hec. M. ſeis fenugreci ſeminif lini ſeis ane
ti an. quar. i. ſumitatuſ malue bismaſue barbe
ircine an. A. h. i. ſquaſſentur forſtiter buliát i. H.
iii. aque donec reedant ad. H. ii. coletur. t ò co
latura ſiat ablutio mébri: t postea ſiat ablutio
resolutiua dicta in. c. de paralifi uel uno ò mol
liſicatiua alia die resolutiua. Sexto notáduz
q eodem modo pòt fieri de balneo qì conve
nut primo molliſicatiuum factuz de herbis pòdi
etis: ſed in pluri qütitate, deide resolutiub deu
in. c. de paralifi. Ad idem valet hoc quod est
ſecretuq resolutiuum. M. ſeis aneti còquaſſati
H. iii. caiculum vulpis euſeratum unuz: buli
at in ſufficienti qütitate aq ufqz ad osſium ſepa
rationé. ſiat balneu in illa aq uel abluatur mé
buz. Septimo notandum q piguedies ma
xime appoſate in cura spafmi ſunt arúgia vul
pis leonis. Octavo notáduz q in cura spaf
mi de repletòe valet pellis vulpis portata. Al.

Spafm'uero qui nò repente Iſ ſuaui
ter accidit pòt ſebrè aut pòt multà uétris
ſolutioné: aut multù uomitù: aut ſanguis
fluxù malus é t uix curabilis. Silla.

Hic ponit curà spafmi ò inanitòe: t diuidi
tur in duas. Primo ondit quò ſe hz ad curam
dù spafmù de inanitòe. Secùdo pſequitur po
nendo curà ſecùda ibi. Quicquid tì. Be
prima dicit q spafmus q nò ſit ſubito ſed pau
latim ſuccedens ad febes uel ad euacuatònes
per ſecessuſ uel per uomitù uel per fluxù ſagui
nis talis é malus t uix curabilis. Notádum
q spafmus de inanitòe pòt considerari dupſt.
Uno mò in ſuo principio: t ſic é curabilis cum
remediis applicatis. Rò quia virtus in neruis
adhuc non é debilis ſicut t ethica in principio é
facilis curatòis ut auic. prima quarti. Secùdo

pòt considerari spafmus de inanitòe quaſtù ad
proſeffum, t ſic nò é curabilis. Rò q: consuſta
eſt húiditas naturalis t ſacta é etiam resolutio
caloris naturalis t spùs: unde virtus é nimis
debilitata. Ad propositum hic intelligitur ſe
cùdo modo. Secundo é notandù q spafm'
sequens ad ſebrè eſt duplex. Auidam é de ina
nitòe ut qúi ſebris ſupſit húiditates ſbales mé
broz. Auidá é spafm' de repletòe ut qúi ſebris
é ſolù potens ad diſſoluendù húiditates t non
ad resoluendum: ſicut ſol agés in glatié diſſol
uit ipſa. Ad ppoſtitù h intelligitur piro mò. Al.

Quicq'd tì accidit ei mederi incipiem?
Egro náqz ordei aquá: t iura unctuofa t
mollia ministrabimus: t in aquá dulcem
tepidá ipsuz mittemus t ſungem' ex oleo
uiol'tepido: t oleo de ſeibus cucurbite: t
hçipue nervuò radices in qbus spafm' exi
ſtit. In tina quoqz diu moretur t ex oleo
uiol'tinugantur. Be vino bibat patiens
parù qò tì multù habeat aque admixtòz
t cibis nutriatur húidis. Sillanus.

Hic ponit curam spafmi de ianitòe qúi é cu
rabilis. t diuидitur in quinq ptes. P. pòit
curam per potù aque ordei t p iura unctuoſa.
Secùdo per balneu. Tertio per unctòz. Quar
to p balneu t unctioné iterato. Quito p dicta
partes patebút. Be prima dicit q in cura ò
bemus incipe dare aqua ordei t iura unctuofa
t liquida. Notandù q ad nutrimétuz com
petens spafmo de inanitòe quíqz 2ditòes requi
ratur. Prima q fit facilis digestiónis: qúi uiri
est multù debilis. Secuda q fit facilis penetra
tòis quia uie ſunt multù ſtricte ppter de ſecctu
húozum t ſpirtuù. quia ibi é oppilatio attenu
atozia. Tertia q fit multi nutriméti. quia ſacta
est deperditio húiditatis ſbalis. Quarta q ta
le nutrimétu sit alteratiuù. quia i mébus é ma
xima ſiccitas t ut plimuz caliditas: t 10 d3 eſſe
ut plurimum infrigidatiuum t humectatiuus.
Quita q fit 2 Solidatum ut fiat melioz adhe
rentia in partibus mébri t ſi non habeat haſto
taliter salté habeat aliquas uel plures. Secun
do notandum q ex isto patet quare aqua ordei
competat. Rò qz é ſbtilis penetratòis t faci' di
gestòis. ſikr é alteratiua qz é frigida t humida.
t ſi coquatur i ea cancri fluviales ut testudies
nózales ut docét aucto: et bì abluti erit bòi nu
nutriméti t ſic erit nutrimétu mir abile t pſectum
quia hie ſunt quinq conditiónes dicte. Iſ quare
cópetunt iura unctuofa: qz ſunt facilis digestio
nis cito penetrantia t boni nutrimenti t mìti

21

De Spafmo.

ut aqua carníu et similia. Tertio notandum q
qžuis sint multi liquores humidi qui couenitut
in Spafmo de inanitöe tī inter cetera sút qttuo:
que spāliter cópetunt.primo qua sotbiaia: quia
sunt facilis digestiōts et facilis penetrātōs ibti'
substantie et multi nutrimēti:ideo quaſi totum
quertitur in nutrimentu.Secúdū ſueniens est
uinū multū limphatū:q1 facilis digestionis ſa
cilis penetrātōnis multi nutrimēti et alteratiuń:
et ideo uαlet in sincopi:q1 cito regenerat spūs et
relevatur virtus.Tertiū coueniens é aqua car
nis que ſic fit. M. galliná minutim incſam pōe
in uſa uitreo et duo coclearia a qua roſ. et vini
et claudatur illud uas ne posſit exire fumus nec
aliquis uapo: et ponatur in cacabo in quo buli
ta aqua et depelli debet gallina ut tota unctuſi
tas remoueat.Aliter pōt fieri et debilitate ual
de magna.babeatur capo et affectur ad partes:
et cú carnibus portinis lardetur et contūdatur
multum cum tozzulari apothecce et expmatur il
lud quod exhibit aqua carnis dicitur et ſi miſce
atur cú aqua carnis et detur cú illa aqua é ma
gis conſoſtatina.Similiter et meli? ponatur ca
po in uino per diem et conteratur ut dictuſ et et
ponatur in alébico et distilletur et illa aqua é ml
rú conſoſtatina: et qí patiés est debil addatur
unus uitellus oui et est res mirabilis.Aliter cú
filo ſuſpédantur méb1a pulli nô multú piſquis i
uſa uitreo lato et claudatur optie oſiciu nafis
ut aqua buliens nô posſit intrare et tuc dimitta
tur per tres hoſas uel circa deinde aperiatur et
succus qui egreſſus est coletur ppter unctuſoſi
tatem et tale diſdistillatú et ſi ponantur flore1i au
rei.x.uel pures erit melius adhuc q1 est magis
cordialis aqua illa.Auartu ſueniens é lac et in
ter alia é lac mulieb1re:deinde afininú:beide ca
punú.cá quia est facilis digestionis facilis pene
tratātōns et ſubtilis nutrimenti consolidatiuń ra
töe caſeitatis. et ſi est poſſible fumatur ex ubere
et uas in quo ponitur lac pōtatur in aſq calida ne
conúpatur ppter aeré. et ſi eét fluxus uétris la
pides igniti uel calips extinguātur in ipo.

Quarto notādū q ad idé ual3 restauratiuń
de carnib? cù spébus qô cóiter ſit per medicos
M.carníu pulli uel edi elixitatap. uſq ad qua
titare ſufficiente pítentur optie cù brzodio et 3u
charo qbus addātur spés infra scripte. M.car
damó garioſiloq cucubebap gáláge 3izib. nu
cis mul. dragagáti gúmi arabici an. 3.1. macis
croci an. 3.ii. et addantur cù ſtis spébus. uide
licet. M.amidi liqricie uuarú paſſarú pinearú
amigdolaq dulciu et mûdataq sebesten fiſticoq

ſemen cucurbitarū melonu cucumer papauer
al. ſeis lactuce portulace an. 3. ii. pëidiap. 3. iii.
aque bugloſſe que ſufficit ad infundendu zuc
caru addatur mellisse bugloſſe ſpodi ſumach
corticu citri dactilorú an. muſci paru confician
tur optie et ponantur in ſcatula et deauretur.

Aliud restauratiuń nicolai. M. liquricie roſ
zuccari an. 3. ii. dragagáti gúmi arabici an. 3.
i. sandaloq alboq et ru. an. 3. i. ſeis papauéis
al. 3. iii. ſucci liquricie amidi ſeis lactuce ſcario
le ſpodii an. 3. i. garioſi. 3. 5. ſeis cinami 3izib.
storacis an. 3. 5. croci. 3. ii. penidii. 3. iii. ſemuní
citullo:ú cucúeris melonis cucurbite an. 3. 5.
ſeis citonioq. 3. vi. penidiap amigdalap ſebesté
an. 3. i. ſſiciantur cú firupo qštú ſufficit zucca
i. 1b. xii. Et in aqua. Hic ponit curą p bal
neu et dicit q ſueniés é ut balneetur i aqua tepi
da dulci. Notandú q ró dicti est q tale bal
neu hüectat per uiá irro:tois:nde phibetur
resolutio hüidi radical. Secúdo q1 dilatat po:
ros: unde nutrimétu pót melius uéire ad mem
b2a. Secúdo notádu q moia in balneo d3
eé quouſq uene icipiut tumefieri et nô ultra: q1
tunc fieret resolutio et ió medicus tunc d3 éé prie
ſens. Secúdo notandú q loco balnei dulcis
aque tepide cópetút alia balnea. Pdrimú é aq
dulcis balneu in quo buliant res frigide et húi
de ut floes nenufaris uiolap et ſalicu3: et éé no
bilis ponatur res in ſacculo ad decoquendum
ne deturpetur. Secundu3 balneu 3 appópatú
é balneu lactis et é mizabile: quia ſicut uαlet ab
intra uαlet ab extra. Tertiu3 balneu é olei cóis
et puealet duobus balneis pcedétibus cauen
dum est tī a caliditate ipſus. Et inungemus

Hic ponit curà per unctioné dicens q debe
mus ungere radices neruq ex oleo violato te
pido uel ex oleo de ſeibus cucurbite et per illud
intellexit ſibi similia:ut oleu3 de ſeibus et oleu3
de ſalicibus. ró q1 tak iunctio phibet exiccató
nè. Notandú q ad idé uαlet hoc unguétum.
M. arungie galline arungie anat medulle uiti
li an. 3. 5. mucilaginis pſilu mucilaginis draga
gáti gúmi arabici an. 3. iii. olí uiolap. olí nenu
faq olí de ſalicibus an. qrt. 5. cere qštú ſufficit
liqfiát liqfiéda miſce oia fiat ungtrí quo unga
tur tota spia do: si 13 poſſint ugi alia memb2a.
In tina. Póit iterato curam p balneu3 et
unguenta ut dictum fuit ſup2a. De uino.

Hic ponit curam per dietam dicens q pa
debet bibere de uino: quod tamen ſit mixtum
multa aq. ró patuit ſup2a. Secundo dicit q d3
nutriri ex cibis hüectantibus. ró patet. No

tandú ʻq aqua debet misceri uino áteqъ patiès
bibat per longú tépus ut fiat bona comixto:et
illa aqua debet eъ bulita: deinde infrigidata:
quia erit melio: Secundo notandú ʻquinú
pót fieri debile duobus modis. vno mó per ad
mixture aque. Secundo infundendo pané ca
lidú in uino: et pío tanto per experientiá repitur
aliquis qui nó uellet bibere uinú in quo infúdi
tur panis affatus. Tertio notandú ʻraf nó
ponit curá si fit spasmus proportionatus factъ ex
punctura nerui. Curatur sic. ponatur de sup
quasi servens oleú de eufo:bio: et fiat emplastъ
de eufo:bio oppoponaco piretro 7 caftoreo et
aperiatur locus et cauterizetur euacuatóe uni
uerfali precedente. Si uero spasmъ é proportiona
tus ad materiá fiat et fco:cionibus: aut anima
libus uenenofis. detur tiriaca aut mitridatum
aut alia medicina que ualeat cótra uenenú. At
saluia arisfologia rotúda zizania bacce lauri et
similia. Si spasmus nó proportionatus fit ex vul
nere 7 dolore cur ari pót ponendo super locum\lea que mitigant doloré ut oleú de camóilla cali
dú oleú aneti 7 oleum de ſemine lini. Ad idé
ualet emplín de ſemine lini farina fenugreci flo
rú camóille ſemine aneti 7 radice maluauíſci et
debet condiri cú oleis predictis 7 farina orderi:
et debet pont actu calidú ſuper locum 7c.

### De epilensia. Sil.

Otandú pío circa rubricá ; q hec
paffio diuerſis noibus appellatur,
aliqñ.n.dicitur epilepsia ab epi qo
é ſupra: et leſis leſio quasi leſio ptis ſuperioruſ.
capitis: aliqñ di: mo:bus caducus q: facit cade
re ad terrá. Aliqñ di: mo:bus lunatic: q: gdaz
peroxíſmant ſin motú lune. Aliqñ di: paffio uſ
morbus infantilis: quia cóicatur multú infanti
bus 7 pueris. Aliquádo di: mo:bus herculeus
ppter ſui foſtitudiné ad ſilithudiné illius homís
quia hercules appellabatur. Aliquádo di: mo:
bus diuinus: uel quia a deo creditur fieri. uſ q;
locú diuinú poſſidet. f. caput. Aliquádo dicitur
mo:bus pedicon ab impedita pedú operatóe:
q: i epilepsia pedes ino:rdinate mouétur. Aliqñ
dicitur ieranothon a iera quod é ſensitiuum: et
nothos quod é nocens q:fi nocens ſensitiuus ptí
bus. f. cerebro quod é memb:z ſensitiuú ppter
virtutes animales. Aliquando di: mo:bd ʻmen
ſalis: quia frequenter uenit in quivuis plus ex i
ordinatòc in cibis diuerſis 7 uinis: unde elevá
tur uapores ad caput facientes peroxíſmú epi
lepsſie. Secundo notandú ʻq epilepsia é egri
tudo phibés mébra aiata a ſensu 7 motu 7 ere

ctione nó integre ppter oppilationé contingentem
tem in uentriculis cerebú 7 in meatibъ 7 spúns aia
lis. ita auicé, ait pma tertii. Aliter epilepsia est
mo:bus officialis cerebú offendeni ſensú 7 ere
ctioné toti corpori cum perturbatóe motuſ ma
xima ppter oppilationé in ventriculis cerebá:
non principalibus. Tertio notádum ʻq epilep
ſia dupliciter fit. Auedam éper cá mppriáz in
cerebzo 7 dicitur pprie epilepsia. Auedá p cói
taté ad ſtomachum 7 di: analensia. uel per cói
tatem ad aliquod aliud extremó 7 di: cathalé
ſia. Quarto notandú ʻq epilensie tres ſunt
cause. f. primitiva ane 7 conjuncta. Primitia fút
res nó naturales multiplicátes materiá malaz
in corpore uel in cerebzo. uel excitantes materi
am malam ut cibi 7 potus. uſ multitudo cibo
7 potuú ut crapula 7 ebietas: multitudo cibo
rum fumosolum ut cepe 7 allea 7 fructus 7 die
ta decilans ad frigidum 7 humidú: ſuperflua
quies multus ſomn? 7 alie res f:aticú humo:ez
multiplicantes: quia ut plurimú cauſa é f:la: 7 f3
tetiam cauſa primitiva pót ée mala qualitäs ho:
ribilts 7 fetida: ſuentis auſtralis duſoluendo 7
borealis cóprimendo. ſilt ſuffumigatio galbái
uel apii uſ comu capzini 7 ſic de alius rebus exci
tantibus. coadiuwant etiam regio frigida 7 hu
mida 7 etas. f. infancie 7 cóplexio ſimilis. Lau
ſa ane é f:la ut plurimú. Deinde mía. Deinde fa
guis. Deinde colera 13 raro. Cauſa conjuncta
est malus uapò: elevatus ab illius materia indu
cens ſonumentú in capite. rône cuius uirtъ ſen
tiens ſonumentum contrahitur 7 cótrahuntur
nerui. Et ſignu ʻq cá coniúcta ſit uapò: é: quia
peroxíſmus é breuis: quia ſi cauſa coniúcta eét
má húozalis peroxíſmus duraret longo tépoí
quiá humo: non poſſet resſoli nifi tépo:re lógi
oui 7 hoc ut plúmú. Bubitatur utrú epilepsia
ſit mo:bus uſ accidens. Dicédu ʻq ſi in epilep
ſia consideramus malú motú spalmoſum ſic é
accidens. ſed ſi consideramus cauſam illiъ mo
tus que é oppilatio uentriclorum uſ iuariuſ ſic
est egritudo Et ſi queratur que egritudo dica
tur. respondetur ʻq é egritudo iuarú 7 recepta
culo:ú: 7 ſic est mo:bus 2) poſitionál licet poſſet
dici 2) mo:bd 2) ſikis 2) ſiderádo malá 2) p:loné qua3
inducit materia faciens epilepsiam. Bubita
tur ſe:do utp: i epilepsia ex toto auſeratur ſensu
7 motъ. Arguitur ʻq ſic p ga:ll. tertio 8 iterio:ibъ
vii. c. ſic dicété. 7 alia huiъ paſſiòis. f. signa 7 ac
cidentia: q: compatiuntur nec uident nec au
diunt nec aliquo ſensu ſentiunt neq3 méózatur
neq3 intelligunt, 2) firmatur per experientiá: ga

22

## De epilepsia.

uidemus epilepticos eê fine sensu et motu. In
oppositú ê Autc.pria tertii et gaf.in cômento af
fousmor secunde particule epilepticô iuueib.
Probatur per rationé:in epilepsia nô ê perfec
opvilatio nec cópleta ergo nô extoto aufertur
sensus et motus ōna ê euidens in diffinitôe: nô
integra oppilatio. Bicêdú φ prohibitô sen
sus et motus dicenderatur dupliciter. Uno mó
in se: et sic quibusdá accidit ablatio sensus et mo
tus:quibusdá é diminutio. rô quia uidem? ali
quos epilepticos ex prauitate porismi iacef fine
oi motu et sensu:unde uidem? aliquos non re
cordari habuisse nocumentú:fed aliquos uide
mus habere leuê porismú: unde intelligút et re
cordátur. Secúdo mó prohibitio senfus et mo
tus epilepticô ús côsideratur in cópatêe ad suá
cám cóparádo ad appoplexiá et sic sensus et mo
tus in oi epilepticó curabili a porismo. ê nô íte
gre phibitus. rô q: in epilepticó nô ê perfecta
oppilano. Sed diceret aliquis quò gê in aliquo
epilepticó sensus et motus eêt ex toto ablatus.
Bicendú φ si oppilatio nô sit integra: tîn illud
paruz qô ê de spú senfitiuo et motiuo uadit ad
mébia et illud quod ê in uentriculus ppter. mali
tiam porismi non pôt exercere operatóes suas
sensus et motus ut patet. Sed statim diceret
aliquis de quodam perorismo appoplexie filr
dicuntur. Bicendú φ non:quia abduc mun? trá
sit de spú in appoplexia q:5 in epilepsia et diffici
lius remouetur in appoplexia oppilatio q:5 i epi
lepsia:to senfus et motus sub hæ còsideratóne
dicuntur magis lefi. Ad argumétu p3 solutò.

Bubitatur tertio utrú húor anteß zuerta
tur in uétofitatê uel uapoie postet facere epilen
fiam. Arguitur φ nô per aueroim tertio colli.
et ulti.ca. Et pbatur per rationé suá q: si sic tue
epilensia nô cito accideret et cito dissolueretur:
2n5 est ſim per experientiá. pbatur rôe: q: bu
moz salté ſat cus non sic cito dissoluitur. Secu
da ratio ſternutatio nô fit ex materia ſatica ni
ſi còuertatur in uentuz. g nec epilepsia: 2n5 est
gaf. in cômêto affousmor septie particule: ſter
nutatio fit:2n5 patet: quia ſternutatio ê epilep
ſia parua. In oppositum ê gaf. tertio de inte
rioibus. c.v. de epilepsia, et illud quod dictus
fuit assignando caufas epilensie. Bicendus
φ ſm plurimú humoz nô facit epilepsiam nifi
couertatur in uapoie ut probat auerois. et alií
doctores idem uolêtes. Secúdo notandum φ
humo: pôt aliquádo facere epilepsiam dato φ
nô conuertatur in uapoie. rato quis húo: pôt
stimuiare uirtutê cerebrı ad expellendú. uel per

qualitatem uel per quâtitatê: g pôt eſſe cá ut ce
rebú contractive moucatur: et ſic erit cauſa epi
lenſie. Ad auctoritatê auerois p3 φ uult ſim di
cú. Ald rôes. ad p imá negatur ōna. Ald ar
gumentú dicendú φ humor uilecosus et grosſus
in médio latarum uiarú pôt cito colligi: et cito
dissolui per utam eliquationis. cauſis ení ſlatis
pôt cito fieri ad uentriculos: ſimiliter eus expt
lio per palatum et nares pôt cito fieri et cócarí
neruis et terminari ad paralisim l3 hoc ſit raro.
Ad ſecundá negatur anís. Ald probationé dicé
dú φ gaf. ibi erraut uel φ intellexit ſim plúmuz

Bubitatur quarto: utrú epilepsia fiat in seni
bus probatur p[io] φ ſic per aueroim tertò col
liget. c. ulti. dicit ení φ qui paciuntur hác egri
tudiné ſunt callidi et húidi: sicut puèri: aut frigi
di et húidi sicut senes. Secúdo in ſenibus cóti
git frequéter appopleſia. g 2c. 2na tenct perſit
anís é ypo. v. afforùs. ſexte particule. appoplexia
maxie ſit 2c. Tertio in ſenibus é materia groſſa
potens facere oppilatónê: g 2c. In oppositú
ê auc. p[ia] tertú. c. de epilepsia: et haliab: nono
theorice. c. pp[ro]. Bicendú φ epilepsia raro ſit
in ets. f. ſenibus. rô quia in ets é paruus calo
scitans ad expellendú materiam. uel ad colli
quandum quod requiritur in epilepsia. Ad
rationes: ad prima negatur auerois. uel dicen
dú φ loquitur de mía et non facta oppilatóne
a materia ſatica. Aliter φ loquitur δ epilepsia
contractua facta a uapoibus malignis que ſe
pe ſit in ſenibus et nô de epilepsia facta ab húo
ribns. Ad ſecundam rationem negatur con
ſequéta. rô quia ad appoplexiam non requiri
tur calo: motiuss: ſed ad epilepsiam ſic. Ad
tertiam dicendú φ non ſit a materia groſſa tan
tú: ſed requiritur moto: illius mater. e. f. calo:
et ille non est in ſenibus. Alitan.

Um aliquis cadit in terrâ et to:que
tur et cómouetur et intellectus amit
tit dicimus ipsum epilepticus forze.
φ si spuma erit per os aut secu mingit aut
sperma egrreditur aut egestio: paſſio tunc
eſt gravior et vehementior. Sill.

Ibic determinat de epilepsia: et diuidentur in
tres. Primo ponit ſigna. Secundo ostendit p
ſigna quâdo epilepsia est difficil. Tertio pôit
curam. ſecunda ibi. Qô si p[as]mus. Tertia
ibi. Si aút. Be prima dicit φ cú apparent
ita ſigna. Prumú φ gs cadit i terrá. Secúdú
φ contorquetur et mouetur. Tertium φ perdit
intellectum arguimus ibi eſſe epilepsiam.

Notandú φ ſignor epilepsie: quedá ſút p[io]

noſtica: et quedâ demonstrativa prionoſtica ſút
uertigo ſcethomia incub? Bemôstrativa ſút
illa que ponit raf. verificatur primû q[ui in epile
psia p[ro]h[ib]etur ſp[us ne] deſcedat et tranſeat ad
méb[ra vi] p[irtus] n[ò] p[òt] regere corp[?] Secûda
câ é no[ment]ú ſubito euemés i cerebro: qua[]
ui[rtus] ſentiens no[cum]ét ſugit: iò cadit i terrá
u[er]ificatur ſecu[d]ú in epilepsia corp[?] c[ò]torque
tur p[ter] no[ment]ú aduendi[s] ſubito cerebro
et quia n[ò] é facta oppilatio totalis. U[er]ificatur
tertiú: q[ui] illa paſſio inſert magnú no[ment]uſ
 cerebro p[ter] malos u[ap]o[es: unde u[irt] a[ia]k
interio[ n]ò p[òt] ſuas operationes exercere.

Secundo notandú q[ui] ultra ſigna dicta ſunt alia
ſigna. Primú é citrinitas lingue et u[ir]iditas ue
narú ſub ſigna: ſub ſigna ſit u[ir]iditas p[ter] in
frigidationé u[el] mor[ti]ſationé ſanguis partiú
capitis: et quia p[ar]s grossior ſanguis c[ò]tinetur
ſub ſigna apparet i[bi] magna u[ir]iditas que d[í]
citrinitas et p[òt] t[í]n u[er]ificari d[ò] citrinitate. Aliter
t[í]n in epilepsia p[ter] no[ment]ú in anhelitu ſit
aliqualis inſtálmatio et i[pi]rótib? et ſic colericatur
i[bi]: unde ſigna ſic t[igitur]. Secundú ſignú quia
antecedit c[ui] ut plurimú mutatio corp[is] a c[ó]ple
xione ſua: q[ui] et hoc ipſa ſit. Tertú é gravitaſ
in capite. ſ.c. é materialis et p[pr]e c[ui] iraſcitur.
r[ó] quia i[ra] cómouct materias et facit cas ma
gis ledere. Quartú é coartatio in motu lingue
i. i[pediment]ú in loquela. r[ó] p[ter] no[ment]uſ
 cerebri. Quintú ſonnia mala p[ter] idem. Se
xtú obliuio p[ter] frigiditaté c[ó]p[ton]is cerebri
ue[]l p[ter] humiditaté. Septimú pa[vo]r de p[re]te
ritis et t[ui]mo[]r et e ſuturis p[ter] paucitaté calo[ris]
et ſp[us]: unde n[ò] ſút audaces. Octau[ú] é c[ò]ſtri
c[itio] p[ector]is p[ter] no[ment]ú cerebri. Monú
é i[ra] et acuitas i[re]. et i[ta] n[ò] p[ter] ſeru[or]em ſan
guinio[]: ſed q[ui] é paucitas ſanguinis et calo[ri] et ſi
ſiat a k[ate] r[ó]ne húiditatis faciliter fit ip[re]ſſio:
q[ui] quadam u[ilitate] animi p[ter] paucitaté calo
ris exiſtimant ſe p[ar]uipendit i[ó]t appetút vidcá[]z
et i[ta] c[ui] ſignis raf dicantur. T[ertio] notádu[d]
q[ui] ſigna epilepsie ſunt ſm diu[er]ſitatem cauſar[ú]
Signa q[ui] ſit a ſanguine ſunt. Primú iſlato ue
narú que ſunt in collo et gula. Secundú diſp[ó]
q[ui] p[ſoc]ato[is] an[cedit]. T[erti]u[] ſignú guitas et la
xitas. Quartú m[ultip]licatio saliue dulcis. Aui
tú ſignú rubedo c[ui] ſuſcedie quadá i oculis et ſa
cie. Sextú u[apo]: calidus ſentitur in facie et capi
te Septimú urina uidetur ſp[illa] et r[ubea]: aliq[ui]
ſubruſſa. R[ó] p[3] intelligétib? Signa q[ui] ſit a
k[ate] ſunt urina in qua apparet frequéter aligd
ſimile u[it]ro liquefacto. Secundú saliua ſp[ui]no

ſa m[à]t[á] e grossa. T[erti]u[] é pa[vo]r et tim[ó]. Quar
tú albedo oculo[rum] et corpo[ris]. Quintú p[igri]
tia e gravitas. Sextú obliuio: ſed ſon[?] quies
etas c[ò]plexio regio ufus rer[ú] in p[re]terito ſunt
notanda: quia iuuant ad ſignificadú ſuper ma
teriá egruſdinis. r[ó] patet. Signa q[ui] a m[à]tia
urina pa[llida] ſubtilis: turbatio ſenſus: ſuria de
ſipientia col[ó] faciet et oculor[ú] ſuſus: ſicitas li
gue paucitas humiditatum regimen ſine dicta
multiplicatiu[a] m[le]: tempus autu[n]ale. Signa
q[ui] ſit a colera ſunt col[ó] citrinuſ in facie et i ocu
li:s: saliua citrina: s[oli]ditas cum ſuria et motu:
urina r[ubea] ſubtilis et acuta: ſicitas ligue et for
tis agitatio per lectum: p[er]oxímuſus br[eu]to.

Signa quando ſit a u[apo]re: ſunt quia inſir
mus ſentit t[init]ú et motum elevatónis u[apo]uſz
ex aliquo médio et in mulieribus maxime imú
de in matrice p[ter] menſtru[em] retentum p[re]ſer
tim in monialibus viduìs et u[ir]gibus et habili
bus ad coitum. Signa q[ui] ſunt a u[erm]ibus
ſunt ſigna u[er]miuſz. ſ.c[ó]cauitas oculor[ó] odor q
ſentitur ex eis. fricatio naru[]u]z obtene[]bzio fa
ci[] et oculo[rum] palpitatio coru[m]. Notádu[m]
quarto q[ui] epilepsia quando u[enit] p[ter] cauſa[]z
pp[ri]am: ſigna ſunt quia p[ox]ímuſs aduendiens
n[ò] p[re]ſentitur: continuus dol[ó] capi[t]as: guitas
et perturbatio ſenſuum. r[ó] patet. Signa qua[
do] per c[ò]itaté ſunt. quia p[re]ſenetur p[ox]ímuſs
dol[ó] ſentitur in loco in quo é materia pa[ſ]lióis
Et ſi é p[ter] c[ò]titatem admirach cz u[en]toſita
te: ſi ab epate cz ſuedie partis d[ext]re: ſi a ſple
ne cum ſuedie partis ſinſtre: ſi a renibus pol
luit ſe i p[er]oxímo: ſi a u[es]ica ſecu[]z mingit: ſi ab
inteſſis emittit eg[ós]: ſi a matrice méſtrua ſunt
retenta: et i[ta] de aliu[s] p[or]to[n]abiliter. A[ui]nto
notandum q[ui] ſigno[rum] epilepsie qu[edá] ſunt ſi
gna salutis: qu[edá] ſunt ſigna incurabilitans.

Signa salutis ſunt p[ox]ími p[ſen]tatio. Si p[or]
xímuſs recor[da]tur et u[ere]c[u]datur p[ost] p[or]
mum: ſed r[aro] u[ad]enit p[er]oxím[?] ſi epi]éſia p
ueniat ante iuuentuté: ſi p[rou]eniat ex malo regi
mie. Signa i[cur]abilitatis ſunt q[ui] n[ò] p[re]ſen
titur p[er]oxímuſs: et q[ui] multu[]z durat p[er]oxím[
]q[ui] n[ò] u[ere]cundatur nec recor[da]tur p[ost] p[or]
xímuſum: q[ui] p[rou]enit p[ost] etaté t[uent]utis: qua[
do] ſepe u[ad]enit q[ui] parentes ſunt epilepticus.

Q[ui] ſi p[sp]uma. H[ic] per ſigna oftendit qua[
do] epilepsia est diffi[ci]et et d[iet] q[ui] ſi p[sp]uma e[xit] p
os et ſec[ui] m[ig]it. i[mi] emittit uriná i[ act]u p[or]xiu[m] ſi
p[sp]uma u[] eg[ós]cúc ſignú é q[ui] p[al]lio é p[ra]uio[?]
difficilíto: r[ó] quia t[unc] cogitur u[irtus] expelleſ
uiolenter tale ſup[er]fluitates et ſic euacuat eas

23

## De epilepsia.

irregulariter: iò et. Notandù cp in epilepsia fit spuma quia ibi fit difficultas in anbeliu: vii diffolutur aliqué húiditatespter ilámatio nem que fit in mébris spúalibus quibus admi ſecur aer et ſic expellitur ad os. Al.

Si aut eger ante acceſſoné ſentit qſi ailquod ex aliquo ſuorú mébro: elevari et ascendendo caput petere: et deinde ſin copiſatur et cadit. tunc oportet in hó aq: ſentit illud anteq: illud accidat mébr q5 piedim? a quo procedit ſoſtiter ligare p hibebit náq hoc acceſſoné uenire. In té pore uero getis corpus multotius erit euæ cuandú cum pillulis cochiis. Silla.

Hic ponit curam et diuidentur in duaf. Pri mo ponit curam qn fit per cóitaté. Secundo qn fit ppter cám ppriam. ſecuda ibi. Ad cù epi lepsia. Prima in duas. pimo ponit curam q5 est per cóitaté non determinando ad aliqb mébrú. Secundo qn est per cóitatem ad ſtoma chá. ſecuda ibi: Eger yo. Pria in duas. pri mo ponit curá qn est in tpe porími. Secundo qn in té pore quietis. ſecuda ibi. Tépore yo q etis. Be puma dicit q5 ſi eger ante acceſſó5 ſentit aliquod ex aliquo ſuor mébro: elevari et ascendere ad caput et cadit et ſincopizatur: tinc oportet anteq: accidat illud mébrú a quo fit il la cóicatio ſoſtiter ligare: ró quia hoc pribibz ascensioné. Secundo quia per ligaturam fit di uerio ne uapores ascendant inducendo dolozé cum ſanguie et spú currente ad locú dolous: et per ligaturam intelligit ſibi ſití: ut preſſionez digito:ú manus uel pedú: fricatione ſuentas ſuper collú fine ſcarificatóe. In tpe yo getis. Hic ponit curam qn est in tpe quietis et diuidi tur in duas. Drio ponit curá per euacuationéz ſecundo p localia. ſecuda ibi. Et loc: a quo. Be pria dicit q tépore quietis corpus est ſepe euacuandú cú pillis cochiis. Ró q5 tales euæ cuít materiá katicá a cerebro faciéte epilepsíá 13 debet fieri ſepe: q est egritudo cronica: ideo debet fieri paulati et ſepe. Notandú cp in epi lepsia per cóitaté ad aliquod mébrú nó ſolú est euacuandú cum pillis cochiis imo d3 admíſce ri cum eis medicina app: op: iata illi membro a quo cóicatur illa materia. Herbi gratia ſi puéi at a renibus uel uſeica cú pillis cochiis debet admíſeri benedicta ut euacuetur materia non ſolú a mébro recipiente ſed etíá a mandante: et ſi pueniat ab epate apponatur reubarbarum ſi a splene lapis lázuli epithimú et ſic de aliis.

Secundo notandú q ante illas medicinas de

bent pcedere firupí digestiui cópoſiti ex medici nis reſpicientib mébrú cui cóicatur. verbi gra na ſi proueniat a matrice ex retentóe méſtruó debét apponi app: op: ata 2tra retentione3 men ſtruó: ut rubea tinctoró q filia. et app: op: ata cerebro poliú montanú topus. Si a remib có petit ſanfraga pipinella millefoliú pétasilon et fila: et ſic de aliis mébrus. Alman.

Et locus a quo exorif paſſio ex ſinapi et pipe et euforbio ac melle anacardi: erit epiſtianus et epiſtia dimittiendú erit do nec uſeicek et uſeice rúpantur: et aqua q5 i eis é collecta effluat: ipé quoq5 nó cito ſut cósolidande quinimo dimittende: ut q5 i eis colligitur emanet: deinde cóſolidenk: hoc eni huius egritndís oio existit ſalus. Ad ultimú uero uentofe cú parua ſcarifi catóe ſuperpone utile é. Sillanus.

Hic ponit curam per localia: et diuidentur i duas. Pimo ponit curam per unú. ſ. epiſtia Secundo per aliud locale. 1. per uentofas. ſecun da ibi. Ad ultimú yo. Be prima dicit q: lo euf a quo oritur paſſio d3 epiſtarii ex ſinapi pi pipere euſorbio meile anacardó. Secundo dicit q tale epiſtia d3 dimitti ſup locú quouq5 uſi ecutur et uſeice rúpantur et aq egrediatur. Tertó dicit q tales uſeice nó ſunt cito cósolidande uſ quoquo aqua egrediatur et ultio debent cóſoli dari: quia é certa cura egritudis. Notandú cp in forma ponitur emplim ſic. Re: ſeis ſinapi piperis euſobii ſubtilr puluerizato: n3 an. 3. 1. mellis anacardi quantú ſufficit ad incorpandú milce oia et fiat emplim liquidú ul: maſſa. Se cundo notandú q d3 pon ſupra mébrú ad qua titaté o: obi ul fabc. Caufa partis é cá cor: odé di uel cauterizandi locú ex quo ſeqtur euacua tio male materie que erat cauſa huius paſſiós.

Tertó notandú q per illud cauteriú raf: itel ligt alia cauteria ſiue actualia ſiue potentialia: et unú in forma pót ſic ponit: et hoc ponunt et cói ter utuntur practicantes. Re: cátarid: ap: réotis capitibus et aliis. 3. 1. mell anacardi ferenti an. 3. 1. aceti for: tiffimi q ſufficit ad ico: por: andú: pulueriza:nda puluerizétur pone modicú ſupra mébrú in mane donec fiat apulla et postea per foretur cú acu et filo et filú remaneat ut aq possit exire ad placitú. Ad idé. Re: lapóis nigri liq di calcis niue puluerizate an. 3. 1. milce. Ad idé et for: ti? Re: cátarid: ap: ueter calcis pulueri zatar an. 3. 1. ſucci affodillo: q. ſufficit ad ico: pandú: milce oia et fiat maſſa. Lauterium ac tuale ſit cum ferro uel auró exterius ignito: et

per decé dies teneatur locus aptus ut materia
expellatur pfecte sic q poatur circuì. Quar
to notandú q cá quare oz dimitti super locum
donec ueticetur é:q agens nó inducit actione3
in quocúqz spacio tpis:io debet stare loco 2 té
pore sufficienti. Notandú quito q cósolida
tuú cóe é tale. M. aristologie rotúde radicum
ireos sicce myrrhe olibani sarcocolle aní.3.i. ce
ruse lote litargarii. p nocté infusi in aceto aní.3.
5.olei rob.3.iii.cere.q. sufficit puluerizáda pul
uerizétur. misce oia 2 fiat vnguetú. Ad ultimú


Hic ponit curá p aliud locale.1. per uétolas
2 dicit q etiá utile é sup locú ponere uétolas cù
leu íscarficatóe. Ratio q2 euacuatur languis a
mébrio ne fiat cóicatio ad cerebrú: sed debét po
ni uentofe cù íscarficatóne pauca: quia multuz
debilitaret mébrú 2 post uentofas debet 2for
tari. Almanfor.

Eger uero si aní accessioné nauseaí aut
tristiciá aut cor dis tremorzé sentit. 2 deide
egritudinis accessio sequitur: cogéd? é ml
toties uomere ex aliquo uomitu. Deide pi
grá in potu sepe accipere cóuenit. Stoma
cho quoq5 emplim ex spica 2 rob. 2 masti
ce 2 cortice thuris cù uito odo: co poné
dú é. Nutrimentú 2vo ei? totú taliter statu
endú é ut pauca: fit superfluitatú: sicut ca
ro frixa in sartagine: 2 caro cocta i gasol.
2 cib? qui fit de aue quadá que h3 in pala
to dentes 2 uoca: taguid 2 caro de uola
tilibus et edina. Sillanus.

Hic ponit curá epilepsie per cóitaté ad Sto
machú: 2 diuiditur i duas. Prio ponit curam
per medicinas. Secúdo p dietá. sceda ibi. Au
trimentú. Pria in duas. prío ponit curaz
per euacuationé. Secundo per locale. fecúda ibi
Stomacho quoq3. Pria in duas. prío ponit
curá per euacuatóné per uomitú. deinde per se
cessiz. fecúda ibi. Deide. Be pria dicit q si
eger sentiat nausea: am aní accessioné seu tristiciá
aut tremorzé cordis: deinde seqtur accessio egri
tudinis debet cogi ut sepe faciat uomitú. Ao
tandú q ubi eget aní accessioné sentiat nausea: az
Arguitur q epilepsia é per cóitaté ad STóachú
2 túc ró partis est: quia per uomitú euacuatur
Stomachus a mala materia a qua uapores ma
li ad cerebrú elevátur. Secúdo notanduz q
medicina uomitina póte é talis. M. radicuz ra
phani filuelstris in qua fit virtus elli.3.ii. 2 fic fit
perfozetur radix raphái 2 poſtea ponatur unú
frustú elli al. 2 fet per duos dies aut per tres:
2 deide remoueatur elebo?: quia túc radix ra

phani retinet ſtutez elli. M. ſtradices raphái
ſic páraturi.3.ii. ſeis atriplicis ſeis rape aní.5.i.
aſſari.3.5. cóquaſſentur 2 buliant in. Ib.5. aque
redeat ad qrrt. 2 coletur 2 addatur colatur 3u
chari.3.5. corticú ſanbuci rasi uerſus parte3 su
perioe3.5.i. quia quádo raditur uerſus partem
inferioré puocat flurú uentris olei ſiſami.3.5.
uel olei cois loco eius aceti.3.5.i. accori.3.5.i. misce
2 admisſtretur in calidiori hora diet 2 fit tepidú
2 ſi ponatur in eo casu elli g. v. erit forio.
Tertio notandú q ſi nomitus non poſset. puo
cari quia materia declinat ad parté inferiorem
ſtomachi. vel quia etiam os stomachi ſit forte,
cópetit tale cliftere. M. radicif yreos.3.ii. arſt.
rotúde.3.5. cétauree minoz mente abſinthii ſal
uie rute 2ſopi polipodií montani malue mercu
riaí aní. AD. i. ſeis ſifeleos ameos ſeif aneti dau
ca carui ſeis basilici aní.3.5.i. ſeminis peonie.3.5.i.
ſurſuris pugillú.1. mell elli qrrt.5. ſalis cois.3.
ii. yerepigre.3. vi. ſicle.3.5.i. fiat cliftere uſq3 ad
qrrt. v. Deinde. Hic ponit curá per ſecelluz
2 dicit q 2ueniens é in potu ſumere pigrá. Ró
qua euacuat húo2es malos existentes in Sto
cho fine leſione ut auic. xiii. tertii trac. v. de cu
ra idropif, quod nó inuenitur in alia medicina
io é utilis idropicis. Notandú q anteq2s de
tur illa medicina laxatiua debet pcedere firup?
digestiuus materie. M. radicis ireos radicif pe
onie corticú radicú ſeniculi aní. quar.5. arſiſo
lie rotúde.3.5.i. ſinterior2 squille 3.5. méte abſin
thii aní. AD. i. 5. polii mótaſi 2ſopi uſci quercum
utriuſq3 ſaluie utriuſq3 rute aní. AD. i. aníſi ma
ratris ſeis peonie múde aní.3.5.i. ſeis ſifeleos ſeis
basiliconis aní.3.5. liquiricie rafe vuarú paſſaz
múdatarú ab arill aní.3.5. i. floz sticados arabi
ci.3.5.i. ſucci ſumiterre uel aque.3.5.1. mellis electi
Ib.5. zuccari al. quar.3. iii. ſiat firupus ſufficien
ter clarificatus uſq3 ad. Ib. i. 5. Secúdo notá
dú q pigra. gal. é valde debilis in euacuatóe
ſua: io poſtet darts talis medicina poſt firupum
M. yerepigre gal.3. ii. 5. pulpe coloquintide be
deli aní.3.5. 2 ſi patiens fit forſis. 3.1. maſtici.
ſ. iii. puluerizáda puluerizetur miſſeatur oia
malaxando cù ſucco abſinthii ad quaſtitate cice
rú detur in introitu lecti uel iam cena pcedéte.

Notandú tertio q poſt mediciná cópetit ta
le electuarii. M. margaritharú electarú.3.5.
galáge iteriorú cinamomi aní.3.ii. zedoarie.3
5. coriandri peparati coralli ru. aní.3.5. i. nucis
musca. garioſi. cucube domestice ſyne ticto:um
ſeis aníſi ſeis ſeniculi aní.5.4. sandali aromati
ci maſtici aní.5. v. diptami uſci quercui ſemis

28

### De epiplesia.

peonie munde añ. 3.ii. corticú citrini eóditi. 3.5. candi. 3. v. carniú uuarz paſſarú bene pingui uum. 3.5. cóſerue roſ. ru. cóſerue ſticados ara bici añ. 3. iii. aque roſ. de damaſco. q. 5. zucca ri albi. 1b. 5. ſiat electuarii p moſſellos. Ad idé. 1x. pulueris diamente pulueris diagalan ge pulueris roſate nouello añ. 3. i. 5. pulueris pli ris fine muſco. pulueris diamargariton coriá dri p[re]parati coralli ru. añ. 1. 5. corticú citri con diti. 3. 5. candi. 3. v. carniú uuarz paſſarum brí pinguitiuii. 3. i. cóſerue roſ. ru. cóſerue ſticados arabici añ. 3. ii. aque roſ. de damaſco quart. i. zucc. alb. 1b. i. 7. ſiat electuarii. Ad idé et est se cretum Gerardi quod facit ieiunio stomacho et precedente purgatóe. In aqua calida diſſol uantur. 3. ii. maſtícis electi minisſretur abſque eo q[ui]s coletur totu̯ tepidum: q[ui] inter omnia ſto machú conſoſtantia maſtír é elegantius. Sto macho quoq. 3. dic ponit curá per unů loca le ap[pr]oximátů stomacho. 1. p. emplim: et dicit q[ui] stomacho d[3]z ap[pr]oximari emplim factůs ex ſpica roſ. maſtice cortice thuris c[ui] uino odoriá fero. ratio q[ui] conſoſtat ſtomo̊ rón[e] ſue stiſticita tis et phibet ascenſú uapor[é] ad caput: ſimil[ér] re mouet malá c[ó]p[li]oné frigidá ſicá et humidam Notandú q[ui] emplim i forma p[ot] ſic p[oni]. 1x. maſtícis 3r[.]i. ſpica nardi roſ. ru. obli[b]ái añ. 3. i. conquaſſentur cóquaſſáda miſce oia mala xando c[ui] modico uini odoriſeri ſiat emplim te nue ad modú ſcuti extendatur ſupra corú: et po natur ſupra ſtomo̊. Ad idé quo Jordan[é] comu niter utitur. 1x. laudami puriſtimi maſtícis añ. 3r[.]5. obli[b]ái 3. ii. galáge zedoar[é] ameos añ. 3. i. 5. roſ. ru. sandal. al. et ru. añ. 3. i. mente ſicce emathitis añ. 3. ii. terbentine. 3. i. pulueriſáda pulueriſentur cóquaſſanda cóquaſſentur cum piſtello calido oia malaxando cum ſucco abſin thui ſiat emplim ad modú ſcuti ut dictú é. Au trimentú vero. Hic ponit curá per dietá: et di cit q[ui] nutrimentú d[3]z eſſe pauca[ſup] fluitatum ſicut é caro aſſata i s[ar]tagine uel i caſſula uel i veru. Notandú q[ui] carnes c[ó]nuenientes ſut ſicut caro caſtrati perdicú ſaſion[or] et omni[us] auium uiuentiú in arborib[é] et pratis et nó i aquis c[ó]di te c[ui] pipere longo galága zedoaria et croco. ra tio q[ui] per has non auugumétatur materia mo: bi. 1. ſ. ſta c[ui] detur nutrimentú ſiccú. De potib[é] notandú q[ui] d[3]z eſſe aqua decocto[is] peonie. 1. ra dicis peonie i qua ponitur mel. Secundo notá dum q[ui] idem quod dicitur de nutrimento. 1. q[ui] d[3]z é[é] calidum et ſiccum d[3]z itelligi de aliis reb[é]tnó naturalib[é] q[ui] debent tendere ad calidum: et

ſiccum: mutando de ſomno ad vigilia[é]: et muta tio de quiete ad motum. Dubitatur, quia uide tur q[ui] carnes aſſate non c[ó]nemant: q[ui] ſunt diſ ficilis diſgestionis: ergo et, 2. ſi tenet: quia v[it]us i epilepsia é debilis pp malittá materie. Bicen dum q[ui] debet dari in modica quantitate quia tunc est ſacilis diſgestionis. Almanfor.

Quod ſi cum epilensia ſensuum aſſue rit et debilitas nec aliqua de p[ predictis] ſigni k[icalibus] inueniatur ergo pillule coch[ie] multotiens ſunt tribuende. Et eius cóſer uatio ſubtilianda et cibaria que diximus danda. Sillanus.

Ponit curaz epilepsie q[ui] ſit p[ro]pter c[am] p[riam] in cerebro: et diuſitur in duas. Primo ponit curá q[ui] ſit a ſtate. Secundo q[ui] ſit a ſan guine. Seda ibi. Si quis autem. P[ria] i tres Primo ponit curá per evacuationé. Secundo per dietá. Tertio per localia. Secunda ibi. Et eius Tertia ibi. Et gargarimus. De p[ria] di cit q[ui] ſi cum epilensia fuerit debilitas ſensuum et nó inueniatur aliquod de ſignis p[redictis] ſu p[ra]: tunc arguendú ſit q[ui] ſit p[ro]pter cauſam p[ro] p[riam] in cerebro. Secundo vult q[ui] egro dáde ſunt pillule cochi. Notandú q[ui] ad cognoscen dum q[ui] epilepsia ſit p[ro]pter c[am] p[ro]priam i ce rebro ſunt illa ſigna q[ui] ponit Rasís: et q[ui] p[osi] ta ſunt in notabilibus et patet. Sed ratio re medii est q[ui] pillule coch[ie] euacuant materia fle g[maticá] a cerebro. Sz quare ſeperó é: q[ui] egri tudo est longa et una uice non potest euacuari materia: quia uirtus non tollerat. Secundo notandú q[ui] ante exhibitioné iſtarú pillularůz debet exhiberi talis firupus. 1x. ireos radicú accorí radicú peonie radicú ciperí: interio[rum] ſquille añ. quart. 5. arſtrologie rotonde. 3. 5. 1[sp]ó: utriusq[ui] ſalie rute maiórane poli[mon] tani tozmétille uſci quercimi añ. 1b. i. anifi ma ratri ſeminis ſifeleos ſeminis basiliq[ui] 3. i. ſe minis peonie munde. 3. ii. liquiritie rafe uarú paſſarú mundatarum ab aril. añ. 3. i. floz an tbos floz utriusq[ui] ſticados añ. 3. i. ſucci ſumi terre uel aque eius. 3. ii. zuccari alb. quart. iii. melk e[ci]. 1b. 5. ſiat firupus diligenter clarifica tus uſq[ui] ad. 1b. 5. Notandú tertio q[ui] pillule co chie quas ponit rasís posſunt uigo[ari] sic. 1x. pillular[á] cochiar. 3. ii. pulpe colloquintide b[ede] lúi añ. 3. 5. uel. 3. i. ſi patiens ſit fortis. ſeis peo niemunde. 3. 5. pulueriſanda pulueriſentur 1b tiliter: miſce oia cum ſucco rute et ſiant pillule. multú eni est ap[pr]oxi]tatus ille ſuccus. Ad idé ualent iste pillule. 1x. pulpe colle quintide ſica

d

dos castorei omni an. 3. i. iere. 3. iii. agarici. 3. ii. turbith. 3. i. tereantur et conficiantur dob est a. 3. 5. usq ad. 3. i. Quarto notandú q. cú p dictis eger d3 pseruari ante tpus i quo d3 ueni re poximus et ut plim in uere et autuno et semel i hieme et sef i estate. Et eius conseruatio.

Hic ponit curá per dietá: et dicit q. dieta é subti lianda et cibaria de quibus dictum é: supra sút danda. Ratio q2 p dictá subtilem natura redi tur magis intenta circa materiá flaticá ad resol uendú éá. Ratio secundi é dicta supra: q2 debz dieta declinare ad calidú et siccú: ita ét intelligé dú é de aere et aliis filibus. Notandú q. si té pus eét pluniosú debet patiens stare in domo facta sicca per artificiuz: q2 in domo ponantur herbe appropiate epilepsie: ut ruta poliu2 mó tanum ifopus peonia et si ex his cón ponatur pul uinar et ponatur ad caput valet: et formatur fic R. isopus utriusq2 sticados rute peonie polit: montani floz anthos an. AD. i. uel an. 3. i. con quassentur et fiat puluinar ad quantitaté unius palme et medie ex vtraq3 parte et teneat fb capi te de nocte. Almansor.

Hargarismus quoq fieri d3. Et ster nutatio ex bis que diximus puocanda ac naribus peonie puluis subtilisim? q. fit si milis alcohol infuflandus. Si gs aút cú epilepsia infacie et oculis rubedinem ba buerit: et venarú grosfiemi: flobotoman dus erit a saphena. Sanguis aút ex carno fitate tibiarú cú ventosis erit extrahédus Capiti prierca oleú ro. et acetú superfun datur. Et abstineat a vino et a cepif et alle is ac sinapi et potris et apio et fabis: et ca uebit poftremo ab oibus fumuy caput af cendentíu et replenté generantibus. Lon fectio electuarii quod omni spéi epilepsie remediu2 affert. R. piretri ſifeleos ſticados omniú an. 3. x. agarici. 3. v. cordumenti re centif et acuti affefende optime aristologie rotundus omniú an. 3. i. 5. deinde extraba tur succus ex squilla mixtus cú pari quan titate mell: coquatur et conficiatur ex eo spés et fiat electuarii ex quo patiens quo tidie fumet et caucat fibi a cibis grosſis. Electuarii hoc oibus epilepsie ſpibus ex cepta una sanguinea quam Bal. noiauit et nos ét et lá fecimus mentioné opitulatur cui dixit cóferte flobotomía ex saphena p. us et poſtca ex basílica deide eius regimé fit ex bis que sanguiné in corpore minuít et iſum inſrigidant. Sillanus.

Hic ponit curá per localia. a diuicitur i tres f5 q. ponit tria localia. Secunda ibi. Et sternuta tio. Tertia ibi. Et naribus. Be prima dicit q. in cura epilepsie pétit gargarism? Notanduz q. gargarisma qpetens é. R. radicis ireos ra dicis peonie squile an. qrt. 5. isopi polii mótaí an. AD. i. piretri. 3. ii. femimis staphisargie ma ſticio an. 3. i. elli al. 3. ii. ſeis peonie munde. 33. al. an. 3. v. uuap paſſap ſine arill. 3. ii. acceti 3. 5. melléti quaré. i. ſiat decoctio clarificata ufque ad. Ib. i. Notandú q. ratio remedii eſt. q2 eu cuat materiá flaticá exſistentété i cerebro cauſa té epilepsia: et d3 fieri ſpeedente euacuatòe vli: sicut et alia remedia ptcularia ne agitetur plus materia et attrahatur. Et sternutatio. Ponit curá p aliud locale. p. p sternutatom: et dicit q6 d3 fieri sternutatio cú bis q dixi? 5. i. cura letar gie et apptie. ró q2 p hoc ictatur vtus ad expel lendá materiá flaticá i cerebro cótentá. No tandú q. hoc sternutatoi2 pót éc tale. R. com cis mediani sáuci ſucci ſicie ſucci maiozane fa cta ſefidétia an. 3. 5. elleboi al. euſo: bui castorei ſeis peonie puluerizató an. 3. v. mtíce óia et cú naffali iniſciatur i nares ieuino STó. Ac nari bus. Hic ponit curá p aliud locale. p. p infuflano né in narib? et dicitur caputpurgiu díces q. pul ſus peonie subtilisim? ut alcohol d3 iſuflari i nares. Notandú q. alcohol é puluis q. poni tur i oculis. Notandú q. ró dicti é: q2 puluis peonie valet róné őlitatis pme: et é calidus: ſiſt róe őlitatis ſecunde: q2 subtiliat róe őlitat ter tieq é a forma ſpccifica. Sebo notandudú q. ſi iſto puluis diffuolatur cú ſucco rute et narib? iniſciatur et erit meli? q2 ruta h5 pprätaté mira bilé i epilepsia. Tertio notandú q. p illas iniec toés itelligit ſilia habentia pprätaté circa epi lepſiá őlia ſút balnea odozaméta ſomentatóef capitis ſuffumiga. collo ſuſpéſa q6 dá óiones et ſilia. Odozamétú. R. rute puluerizate iſtilr 3. i. ponatur i páno lneo ſoſme rotunde et odo ret. Ad idé valet hoc. R. pulueris peonie. 3. i. ponatur i páno vt supra. Ad idé. R. ſucci gü mi rute aggreſtis. 3. 1. farine od3. 3. 5. aceti. q. ſufficit ad incorpoandú fiat ut supra. Sométa tio capitis d3 fieri cú decocte omne herbariu2 poſitay p. puluinar in magna quátitate. Palne um de bis ét pót fieri in magna quátitate corpo re pu? mudiſcatio et poſt eritú d3 dari metrida ti. 3. 5. cú aq peonie: uel tirtace. Aurea alexádi ne: uel ycre hermetis uel alia hóra. 1. i. ſero uel i mane ad quantitaté duar. auellana2. ſuffumi guí ex radice peonie uel ſeie valet. Ad collum

24

## De epilepsia.

suspensa. He ligni crucis: tale nō pmittit ca
dere et expertus sī i filio blassani de laqua. Ad
idē corallī uel smaragdō collo suspēs. Ad
peonta. Semen uel radix iuuat collo suspensa.
Oiones sicut cū aliqṣ é in porſimo: ſi aliqṣ po
nit os ſup auré patientis et dicat ter iltos ſuſ.
Gaspard fert myrrhā thus Helchion Balda
ſar aurú. Hec tria q ſecu portauerit noia iguz
Solutur a morbo xpi pietate caduca. ſtati
ſurget et pbatú é. et dicitur ſi ſcrabantur et portā
tur ad collu q̃ p[er]ſecte curatz. ad idē alia oſo et
dicitur q̃ ſi pater et mater uel patiens uel ame?
iciunat tribus diebus et poſtea uadát ad eccl[es]
ſiam et audiát miſa et poſtea ſacerdos fidelis di
cat ſibi ſupra caput illud evangeliu q[ui] dicitur
i eiuniis q[ui]tuo: t[em]p[er]: et in uigilius poſt ſestú ſá
cſe crucis: Ubi dicit er at spumans et ardens: et
hoc genus demonii nō euicitur nifi c[um] oratione
uel ieuio: et poſt q[ui]ſſe ille ſacerdos duote legerit
ſupra caput quod ſcribat et portetur ad collum
curatur p[er]ſecte. ſona facta er cozio lupi a capite
uſq[ui] ad caudá ualet. Ad idē ſi fit decorio afini
Aßſtatico. H[.]p[.]iretri. 3, 5. Staphilargie. 3, 11
ſalis armoniaci. 3, 5. c[ui] maſtice et c[er]a partibuſ
eqlibus miſce et ſac formulas ſicut auellanas: et
maſticetur in eiunio. Ad idē. H[.]p[.]iretrú c[ui]
maſtice et c[er]a inco[u]nenienti quantitate cōmuxtú
et maſticatú ualet. Ad idē ualet unctio c[ui] oſo
de maſtice uel sp[ic]a ſupra caput. Ad idē pectina
tio. Si quis. H[.]c ponit curá epilepsie facte a lá
guine: et diu iditur in duas. P[io] per euacuatio
né. S[ec]o per dieta. S[ec]a ibi. A carne p[ter]ea
P[er]ia in tres. P[um]o ponit curá p[er] euacuato[3]
Secuſo onidit a q[ibus] o[ſ]b[us] abſtunere. T[er]tio ite
rato p[ōt] curá epilepsie facte a materia frígida
et hoc per uná c[ō]ſectioné. Secunda ibi. Et ab
ſtineat. T[er]tia ibi. Ellectuarii: P[uma] in du
as q[ui]: P[io] ponit curá per euacuationé: Se
cundo per unú locale: Secuſa ibi: Lapiti:
p[uma] in duas q[ui]: P[um]o ponit curá per euacuationé factá per flobotomiá: Secuſo per ué toſas: Secunda ibi: S[ang]uis: De p[ia] c[it]it
q[ui]s quis habuerit ita ſigna. H[.]r. rubedinem in
oculis et facie et groſſitić venarú o[ſ]ſi flobo
tomia de ſaphena. Notádu q[ui] ubi i corpe ſit
p[le]cet oria. p[ri]o o[ſ]z fieri flobotomia de ſaphena:
ita itelligit R[as]q[ui] diuertit ad parté: magus di
ſtanté: deu[i] de cephalica. deinde de uena frótis
uel n[af]t: deinde de uenis q[ui] ſunt ſub lingua: q[ui]
euacuant imediacius materiá c[ó]tentá i cerebro
S[ang]uis. H[.]c ponit curá p[u]entofas ponédo
eas i tibiis et corio. R[os] q[ui] per eas ſit euacuato

ſanguis et diu ersio iſo re. Notandú q[ui] p[er] itas
itelligit u[é]toſas p[os]itas i patut[em] i locis carno
ſis que magis diſtrahunt. Lapiti. H[.]c ponit
curá per unú locale d[ic]ens q[ui] ſuper caput deb[us]
poni oleu roſ. et accetú. Notandú q[ui] quantitas
d[os] e[ſ] tres partes olei et una aceti: et tunc ratio
remedi é q[ui] é repercuſſuum frigidú et ſicum:
unde phibet aſcenſu ſanguinis ad caput et alte
rat malá [e]p[li]o[n]é i[pi]eſſa[ſ] a ſanguine et [p]etit il
lud euacuato[ſe] p[miſſa]. Et abſtineat. H[.]c
oſtendit a q[ibus] o[ſ]e abſtinere: q[ui] a vino cepiſ
alleis ſinapi p[or]is apio cauabit. i. cauib[ui]q[ui]
rialibus caput habentibus et v[er] ab oibus u[a]
pozoſis que p[it] reſplere caput. R[atio] p[ri]o p[er]
Notandú q[ui] q[ui]s ab oibus itſi ſit generaliter ab
ſtinendú: t[em] é specialiter abſtinendú a q[ui]q[ui]
a tota ſp[é] comouent epilepsiá. p[ri]mú é cozium
capre epar: cornu. Unde epilepticí cornu capri
no ſuffumiganti ſtati cadunt. Secundú é gal
banú ita q[ui] n[ó] teneatur nec odozet nec ſiat ſuſ
ſumiqiú. T[er]tú é myrrhá unde n[í] ſiat ſuffumi
giú. Quartú é apium. unde recitat Gerardus
q[ui] udit unum q[ui] epilepticus erat q[ui] q[ui]c[ito] uidit
apiu quod i[no]to erat ſtati c[cc]cidit epileptic[em].
Quitó oſſa odozata et ſuffumigata re. Et elle
c[tu]arii. Ponit iterato curáz epilepsie facte a
materia ſia per electuarii: d[ic]ens q[ui] in tali p[er]
tit electuarii hoc. H[.]p[.]iretri ſiſeleos ſticados:
an[.]3, 7. agarici. 3, 9. co[du]meni recentis et acuti
aſſe optie arſtologie rotúde et lon. omniú an[.]3
i. 5. deide extrahatur ſucc[em] ex ſquilla et miſce eu[ſ]
pari quantitate mell'coquantur et ſiát ex eſ p[er]
t[em] q[ui] de hoc ſumat quotidie patiens. Notandú q[
]r[ó] dicti é q[ui] hoc e[ar]iú caleſacit: et reſoluit ma
teríá epilepsie et [p]oſtat caput et é ultimate ſuſt.
Ad idé. H[.]m. margaritarú e[ct]a[ri]z. 3, 1. g[ar]ioſilis
galange n[ui]cuis m[uf]. c[uc]ube domestiſce an[.]3, 5,
ſlo[]p cinamódi. 3, 11. g[ne] t[ic]tor q[ui] ligni aloes ſto[ra]
c[is] calamite an[.]3, 5. sandali calami aromatici
d[or]onici romái an[.]5, 7. leis peonie m[ú]de uſſei
quar[em]i diptái an[.]3, 1. carniú u[na]z bene p[í]gui
uum. 3, 1. p[er]ſue anthos p[er]ſue ſticados: cóſer
ue boraginis an[.]3, 11. aque roſ. damasc. zucca
ri albi an[.]1. H[.]i. ſiat electuarii. Ad idé. H[.]p[.]liuſi
ſine muſco diama[rg]ariton an[.]1. H[.]5. Sed ſi e[ét]
b[ri]n diues loco diama[rg]ariton ponatur diab[re]
ſiat electuarii. Ad idé. H[.]p[.]iretri ſor[tr]q[ri]k[em].
diu]datur in fruſtra parua remolliatur deinde
c[ó]ſiciatur c[ui] zuccaro 7, 33. Sumatur un[]b[ol]uſ
ſt[ó] eiunio et ante cená: p[ire]trú ení c[ó]ditú per ſe
ualet iter oſia electuaria. Ad idé. H[.]p[.]erſue ſq[ui]
le facte ad ſolé uel ſupra carbones eu[ſ] zuccaro

d ii

albo et sic fit: habebatur silla et ſmoueatur pellis exterior? q[ui]e dura: et sicca pittetur foriter i moſtario et puluis zuccari comixt[ui] fiat ſerua ſicuit fit ſerua roſ. ut de uol[ui] ponantur i naſe mun do ad ſol[ui] p[ro]ttuor dies. comedatur ieuuno ſto de mane uel ante cen[ati]u: uel fiat ſupra carbones calidos ſi ſi poſſumus expectare. Ad id[em] ſiſeleos aureos tres baccap[ur] lauri, 3. iii. arſitolo gie rotunde radicis peonie an[.]i. au. ii. caſto[er] et 2o c[ui]ſ. ſg[ule] an[.]i. au. i. ſſiciantur c[ui] melle diſp[uato]: et da oi die c[ui] a[que] mellis uel c[ui] ſecaniabin facto c[ui] aceto ſq[litico]. Ad id[em] ſ[ic]p[iretri] ſiſeleofiſticados an[.]i. 3. x. agarici. 3. v. coz[umeti] af. ari ſto[.]r[io] affrodiſt ligricie carpobalſami fiat ut ſupra. Ad id[em] ſ[ic]peonie. 3. i. macis ſpice c[ui] ci coz[allo]p[or] ru. margaritay n[ò] p[fora]ta[]p[or] an[.]i. 3. 5. cinam[oi] n[ui]ſis. muſ. garioſi[]t. 33. p[iper]is lon. cardam[oi] melegete an[.]i. 3. ii. ligritie. 3. v. anacar[] di. 3. i. 5. muſi amb[ie] an[.]i. 3. vii. ter antur optime et ſſiciantur c[ui] melle diſpumato bene cocto uel c[ui] ſirupo bene cocto facto c[ui] 16. viii. zuccari 18. eni p[odit]u[ta]t ad epilepsia paralis[iz] et 18. p[al]m[ú] de repleſt[oe] et ſeruat memoriá[]t remouet obli uioné ſensu ebentes curat. Batur ad moduž n[ui]ſis i auro[za] et poſt illud bibitur a[que] mell[io] p[ot] et dari voléti ire ad domiend[ui]. Tertio notá[] d[ui] q[ui] loco but[ui] electuari p[ot] dari puluis talis. ſ[ic]interior[] cinam[oi] elci garioſi[]t galáge n[ui]ſis muſ. macis cubebe domſtice an[.]i. 3. i. i. omniuž gener[ui] p[ipis] cardam[oi] ſeis an[.]i ſeniſiculi. ſeis peonie munde. iſopi. ſicce. diptá[ui]ſi quercini an[.]i. 3. i. croci. 3. ii. candi. 3. v. fiat puluis p[o]tatur i ſacculo de aluta. utatur i ſalſamentis c[ui] oib[re] rebus: et ſi detur ante digestionem ſo[ſtat] caput. Ad id[em] ſ[ic]peonie. 3. ii. p[entaſilon] oppo[na] c[is] an[.]i. 3. i. lapid[ó] q[ui] inueniuntur i primo uétri polo[] c[ur]i irundinis c[ui] i[ć]iciditur quo[]r unus é un[]i co lo[ri]s et alter é diuerſo[]p[or] co[lo]p[.] 3. ii. terantur o[io] et detur. 3. i. c[ui] uino decocto[is] primule ueris ut[ui] c[ui] ſeriat: uel c[ui] melle ſq[litico]: et detur ſemel uel bis i ebdomoda. Ad ide[es] ſ[ic]peis galli trici. 3. 5. uſiſi quercini. 3. i. tozmétille. 3. i. 5. fiat puluis de quo dentur. 3. ii. ante aduentu porſi mi c[ui] a[que] decocto[is] peonie valet eni a p[ri]priétate

Ad id[em] ſ[ic]peon[ei] ſoffi[ui] anterior[] partis capiſi[]bo minis c[ó]bust[or] ſeis peonie munde an[.]i. 3. 5. to[]rmétille uſiſi quercini an[.]i. 3. ii. fiat puluis et valet a p[ri]priétate. Ad id[em] ſ[ic]p[uluer]is coru[] cerui detur c[ui] uino. Ad idem. ſ[ic]p[uluer]is iec[]conu milui. Ad id[em] ſanguis agni dicit gerardus.

Ad id[em] uſeſica apri c[ui] tota urina exſiccetur i furmo et detur ſingulis diebus ad modú[] fabe

c[ui] oximelle. Notand[ui] quarto q[ui] in cura epi lepsie comedere ona coru[]p[or] mirabiliter iu[n]uat.

Id[em] faciunt carnes irundin[ui] comest[em]. Ad idem cori lupi datu[] multu[] iu[n]uat. Ad id[em] caro uulpis iu[n]uat valde. Quinto notand[ui] q[ui] in cura epilepsie ſuc[re]rute facto residentia c[ui] mo dico asſe ſetide iu[n]uat valde et optie valet. Ad id[em] ſanguis muſtelle c[ui] urina pueri multu[] ual let. Ad idem ſanguis edi bibitus ut dict ſe rapio. c[ui] ſanguie. Simiſter ſanguis teſtud[ios] nemorialis valet. Ad id[em] valet ungula aſini: q[ui]busta[]t et in pulueré redacta et c[ui] aceto ſo[ſi] lini re caput. Serapio de ſtremitatib[]aialu[]i. Ad id[em] valet omne coagulum diſſolutum i aceto et datu[] i potu[]: et specialiter coagul[ui] lepo[]mu[n]uz: ut dicit Serapio de mente alio[]p[or] c[de] coagulo. Ad id[em] valet epar aſini q[ui] comeditur ſto ieu[ui]o ut Serapio. Ad id[em] valet ſel uſi[] q[ui] ex e ſo fit c[ohol] Serapio c[de] ſelle. 11. Al.

A carne p[ri]eterea et vio abſtineat et bi bat ro[]b acetoſo[]p[or] fructu[]i. capi[]tio[]q[ui] ſu p[pon]atur ea q[ui] ip[ſum] inſtrigident. Silla.

I[le]c ponit curá[] epilepsie ſaſte a ſanguie di cens q[ui] d[oz] ſe abſtinere a carne et uino. R[ó] é q[ui] multiplicá[]t ſanguiné. S[co]do d[ic]t q[ui] d[oz] ſumere ſucc[ui] fructu[]i acetoſo[]p[or] c[it]ri limon[is] agreſte et granato[]p[or]r[ó] q[ui] repugnant ſanguini utra[]q[ui] tate. Tertio uul[]t q[ui] capiti d[oz] apponi iſianta r[ó] q[ui] phibent aſcentu[] uapo[]p[or] et alter ant malaz p[ol]oné calida[]. Notand[ui] q[ui] ſie a q[ui] dicta ſut non iu[n]uant recurrend[ui] é ad ultu[m]u[] remedium quod é cauteri[ui] i parte poſteriori ſi. n[ó] valet ſi at c[ó]miffura. Notandum ſecundo q[ui] ſi epi lepsia fiat a melia l[]z raro contingat: et q[ui] raro p[ringit]i: ideo R[af] non ponit curá[]; p[ceedend]už é hoc modo. D[iger]atur primo materia c[ui] ſi rupo[] dicto ſupra i cura dol[or]is capitis p[ueni]tis a melia hoc addito q[ui] apponantur illa que a tota ſp[é] respiciunt epilepsia: ut iſopus ruta. polu[] montan[ui] peonia. Beunde fiat euacuatio c[ui] medicinis poſtis loco dicto. Si v[ó]o epilep[]sia fiat a colera quod ét é raro: et ideo R[af] n[ó] ponit curá[]. D[iger]atur p[imo] materia c[ui] ſirupis dictis i. c[de] cura dol[or] capitis p[uenientis] a colera hoc addito q[ui] in ſirupis ponantur medi c[ie] dicte epilepsia respiciétis. deide fiat euacua[] tio c[ui] medicinis dictis in p[red]icto. c[de] euacuá[] tibus colerá[]. Si uero epilepsia fiat a uermi bus curá[da é cura uermi[ui] de qua dicetur i. c[]. determinato. De incubo Sill.

Notand[ui] circa rubri[c]a q[ui] incub[?] idem é q[ui] ſtrangulato[]. Uel é egritudo qua

26

De Incenbo

hó sentit cù ingreditur somniú fátasma graue
súp se cadens: et cópaimit ípím et angustiatur ei^
spús et intersecatur uor ípius: et eius mot? et for-
tasse prefocatur pp poróz oppilationé et cù ab
illo seperatur excitatur subito. Ita ponit Auic.
puma tertú tract. ḿrto.c.de incubo. Aliter fini
tur sic. Incubus é egritudo ul santasma corp^
agruáas motú et loquellá ipediens. Scöo no
tandú cp ím mediciná tres sunt cæ incubí.l.p-
mitua años et diuncta. Primitiva est frigiditas
adueniens posteriori parti cerebrí cópaimit éá
p qua phibetur spús ad iferiora descendé. Si
militer somn^
factus sup repletó cibi et potus:
unde ascendunt fumí grossi et mali q no pít cò
fumi a calóe naturálí oppilátés cerebrú. Cau
fa años sunt húores habundantes in cerebro et
alius partibus a gbus pít elevari uapozef gros
ſi oppilátés cerebrú: et pít eſſe languis colera
ſiá uel melia. Cauſa cíuniecta ſunt ipsí uapozef
i cerebro existentes actu ledentes et q1 cauſátés
oppilationé i parte posteriori cerebrí ratione
cuus prohibetur descensus ſpirituüm ad inſe
tiora mébria: et q2 primo deficiunt in extremis
iò primo uidetur patienti q illud fantasma ící
piat deſcendere a pedib? deinde pailati ocau
pat torú corpus ſm cp uapores plus occupant
et iò loſtur mugiendo petens auxilió: et píeter
ritus totus et pauidus pp ſumú corruptú. Alii
q2 dicitur cp c4 incubi é demon ſm uulgum.
Aliqúi dicut q é uétula calcás et cóprimens cor-
poza. Notandú quato q hec egritudo ſiue diſ
politio magis ſit i ſomno q3 in uigilia: q2 i uigi
lia ſút porí apti et in ſomno ſunt opilati ídeo qe.
Dubitatur quare accidit multú incub? ſupine
iacentibus. Bicendú q c4 é: q2 talis modus ía
cédit é c4 oppilationis faciendo materia ad po-
ſteriora deſcendere. Unde tertia prúm.c.de ſó-
no et uigilia dicitur cp ſupine iacere é maluz et
ad malas přeparandas egritudies.l. epilepsíá
appliá freneſim incubú: q2 superfluitates ſa
cit ad posteriora deſclinare. Almanfor.

Um gs in ſóno qſi ré graue aligd
súp se cadere ſé ſcrit ícubú pati nú
ciandé. In ipius itaq3 cura non
é tardanda ipſe enim epilepsie pambulus
eſt ipsam namq3 p[eccedit. Sillanus.

Hic determinat de incubo. Et diuiditur i tres
Prío ponit ſigna. Scöo ponit cám p[roſi]ſicaſ
quare cura nó é tardanda. Tertio ponit curaz
Scöa ibi. In ipſius. Tertia ibi: Eger quoq3
De prima dicit q cù quis ſetit in ſóno qſi rem
graué cadere ſuper ſe dicimus talé pati ícubú.

Notandú q in ſóno ſentitur illa gravitas pp
oppilationé róe cuius nó pót uirtus regere mé
bía. Scöo notandú cp ſigna p[er]ſation[í] distigu-
útur p iudicia patié. I3 ſigna humo[]p freqinter
dicta ſút. In ipſus. Hic pót cám p[er]oſiſicaſ
et cám quare cura non é tardanda: q2 p[er]ſiſca
tur epilepsia uel ſubeth uel appliá uel sp[ar]ſmú
uel paralíſim: aut morté ſubitá. Ró p3. Secú
do notandú cp si incubus p[uen]iat in uigilia est
deteri? ró p3 q2 ſit a forſtiori cá: et si p[er]ſt excitati
oné ſudet ſudo[re] frígido et ſit cù tremore cordíſ
eſ p[er]ſimú ratio patet. Al.

Eger quoq3 ní i colore rubeº ſnerit et ve
nas habuerit p[le]as ex s[aph]ena erit minu
endº. Et uétose i carnoſitate tibia[] ponen
de ſút. Eger p[iet]erea a potu uini et i[er]um
dultiú c[ò]ſtio[é] abſtinendus erit et p[ic]ue
ab oí re q[ui]tú generat ſanguiné. Silla.
Hic ponit curá et diuiditur in duas. Prío oſt[é]
dit curá q[ui] fit a ſanguine. Scöo q[ui] fit a [ſ]tate.
Secuda ibi. Q[ui] ſi huic. Prúma in duas. p[ri]
mo p[ó]it curá p euacu atóm. Scöo p dictá. Se
cuda ibi. Eger p[ter]ea. Prúma i duas. Prío
p[ó]it p[le]botomía. Scöo p uétosas. Scöa ibi.
Et uétose. De p[ia] dicit cp si eger fuerit rubeº i
colore et habuerit uécas groſſas do[ſ] fieri fleboto
mia de s[aph]éa. ró q2 ſignú é cp i corpo[]e é p[le]c
to[ia]: iò ut fiat diuérſio do[ſ] fieri tal flebotomia
deinde p[ost] de cephalica: deinde p[ost] de uená
frontis uel nasi uel uená[]p ſub lingua: I3 tún Ra
ſis non dicat in ſa. De ſecunda dicit q u[é]tose
cú ſcarificatóe debent p[on]i in p[te] carnoſa tibia
rú. ró p3 ut ſupra in. c. p[ced]éti q[ui] Eger p[ter]ea
Hic ponit curá p dietá dicés q eger do[ſ] ſe abſtí
nere a potu uini et a c[ò]ſtio[é] rerú dulciú et p[é]
pue ab oí re m[ú]tiplicáte ſanguiné: ró q2 tal die
ta diminuit ſanguiné. Al.

Q[ui] ſi huic contrariú accidit uenter ex
p[il]kis cochis multotíés erit ſoluen[]dus. Et
c[it] regimé ſutiliandú. Exertio quoq3 uten
dú erit et mébria iferiora erút f[ri]cada. Sil

Hic ponit curá q[ui] p[uen]it a [ſ]tate et diuidi
tur in tres. Primo ponit curá p euacuato[]z ko
per dietá Tertio per exerctiú, et fricatio[es]. Se
cunda ibi. Et eius regimé. Tertia ibi. Exerci
tio quoq3. De prima dicit q si apparet c[ó]tra
riú eius cp dictú est. q2 nó ſit rubedo ſed poti
albedo et nó ſit repletio uená: lepe debet fieri
euacuatio per ſeſſum c[ui] pillulis cochis. Ró
p3. Notandum cp ante exhibitioné pillularu[]z
debet p[re]cedere ſirupus digestiu[]s fleſmati[\]s
dictus in. c. de epilepsia. Et eius regimé. Hic

d. iii

ponit curā per dietā et dicit ᶜ eius regimen dʒ
diminui: rō ut cōsumatur materia s'atica et dʒ
declinare ad calidú et siccú sicut in dieta epilep
sie. Exercitio quoqz. Hic ponit curā p exerci
tiú et fricatóes: dicens ᶜ in cura utendú è exer
citio. Rō qz resoluit et exiccat materia s'aticam.
Scö dicit ᶜ mébra inferiora ſunt fricáda. rō
qz per hoc diuertitur materia a partibus capi
tis. Notandú ᶜ per exercitia et fricatóes de
vent intelligi oia illa q excitant uirtutem ut cla
mor magnus: ideo talis dʒ habere sociú dilec
tú q statim cú audit ipſum lamentantez excitet
eú ſiue cú fricatione forſti ſiue aspersione faci-
cú aqua roſ. Scö notandú ᶜ ſi incub? fie
ret a magna frigiditate capitis dʒ inungi caput
cú oleo costino laurino uel rutaceo et ſilibus et
ſi fuerit a nimia repletione stói ſiat uomitus cli
ſtere et ſilia. Tertio notandú ᶜ in cura incubi
cóuenit ut cōſotretur cor et cerebrú cum electua
rio qz ſic fit. R. cor. allop. offis dʒ corð cerui ma-
garitá non perforatá: an. 3. 5. ſirici cóbusti.
3. 5. galange cardamói melle gette mirtillop. pi
peris longi gáz nucis muſ. peonie an. 3. 1. 5, ci
namói. 3. 1. macis croci an. 3. 1. 3. zuccari albi. Hb.
tui. ſiat electariú durú: et pót fieri cú melle me
li? in hieme. Sumatur mane et ſero ad modum
nucis et bibatur poſt illud aligd aque decoctio
nis peonie. Ad idem ualet diacameron. Si
militer et diambra. Ad idéa ualet ſi fumatur bis
in ebdomoda p. qualibet uice in aurora. 3. 5. ti
riace cú. 3. iii. aque decoctionis peonie et uidebi
tur mirabile. Notádu quarto qz i tali poſset
ét fieri cauteriſ in anteriò parte capitis i loco
comſure coronalis specialiter poſt purgatóres
factas. Quinto notandú ᶜ modus cure uti
us eſtruditis è sicut epilepsie. qz materia è eade-
Má icubus ti è aliud qz parua epilepsia.

## De melancolia. Sillanus.

Notandú primo circa rubucá q me
lancolia pót duplér ſumi. Uno mó
prio hüore melácolico. Secundo mó
prio quadá paſſione cerebrz ſic noia
ta. Ad ppositú hic ſumitur ſecúdo mó. Se
cundo notandú q mía ſecúdo mó dicta capi
tur duplér. Uno mó generaliter: et ſic est nomen
generale ad maniá caninam et lupinam ſiue de
moniacam et ad milam pprie dictá. Secundo
modo capitur prio mía pprie dicta ſolú. Ter
tio notandú quid ſit mía pprie dicta, ná mía
eſt mutatio extimationú et cogitationú a curſu
naturali ad coſumptionem et tumóre et ad maliti
am ppter apſonem mícá facienté ſiluestré lpi

ritú in uìis cerebrz i facienté íp m timidú ppter
tenebras ipſus: sicut tenebze extrinſce solitari
um timere faciút ſecúdú q pplexio ſrigiditatis
et ſiccitatis 2trariátur lplú debilitans ipſú et ſic i
eo uidetur eé leſio pluriú ŷutut. Quarto notá
dú q apud medicú tres ſút cauſe mlie. l. piniti
ua anis et puncta. P[r]imitiva ſút res nò natura
les multiplicantes mliam ut cibi mliſi sicut len
tes et ſabe et alia legumina carnes antique caſe
aules carnes bouine lepo[]p cuniculo[]: unum
groſſum panis azimus tio: et tristicia et pplexio
frigida et ſicca. fitr et regio frigida et ſicca: et as ſe
necutis etc. Lausá anis è humo[]mícus an
teiqz actu inducat coſumptioné in uirtute eſtiatia
ut imaginatua. Lausá piúcta è húor mlie?
existens in cerebro u[]l in alio mébro iudicés co-
ruptioné in uirtute imaginatua ut eſtiatua.

Quinto notandú qz ólia est inter maniá ca
nina: et milam pprie dictá. qz mania canina cau
ſatur ex mía generata ex ſanguine q[]siu rema
net in materia cá adurées. et ſic é in poſtimo gar
rulant et gaudent róne ſanguis et tristátur róne
mlie. Ab anta aút lupina uel mía lupina cátur
ex mía cauſata ex aduſtione colere: et in tali ſit
rixa furia et agitatio: et a vulgarib? dí q[]d demon
intraut copus et? et eé paſſio difficilis ad curá
dú. Ab ólia pprie dicta cauſatur ex mía natura
li buliente in cerebro: et aliqni cátur a mala com
plexione frigida et ſicca ſiue materia Iz raro ab
illa: uel ex mía cauſata ex aduſtione alio[]p húo
rú dú tì caliditas ſit ſeparata ab illa materia.

Sexto notandú q melancolia pót p[]siderari
duplér. P[]r]io mó quantú ad ſui originé uel ap
priehensioné. et ſic è actio co[]zupta uirtutis ima
ginatiue. uel quantú ad ſui p[]lementú: et ſic est
actio co[]zupta eſtimatiue. Septio notandum
q mía pót fieri dupliciter. uel per cauſam p[]ro
p[]riá i cerebro uel per cóitaté: ut quia nap[]o: m[]i
cus cóicatur cerebro a mébus inferiorib? ut a
co[]de k[]o ipocondritus splene renib? et a retenti
onibus mébro[]p uel hemoroidar. Octauo no
notandú q[]p[]s melie ſút q[]ſi inſinite. Auidá eni
timent caú ſeli ſup[]ra se. Quidá timét q terra
absorbeat eos. Auidá timent latrones. Qui
dá ne lupus a creditur eos. Auidá imaginan
tur res corá oculis ſius que nò ſunt ſe. Auidá
imaginantur ſe factos eé reges: aut lupos: aut
demones: aut aues: aut inflíza artificialia. Qui
dá ridét: q[]dá p[]lorant: q[]dá abhorrent aquá.
Auidá èt melici illiati ſunt literati: et liaſte: lo
loquuntur. Auidá p[]phletizant: et hoc nò uide
tur reducibile in cauſas rato[]les nobis notas

21

De Melancolia.

t sunt plures alie spés quas omitto popter ml'
titudinem earum. Almanfo:

Um alicui cogitationes male fine
caufa acciderint et timo: et tristi
tia in eo prieualerit. mlie principi
um in eo ê. Cuz aut res ad hoc deucenerit
ut ctiam ea que cogitare ceperit ore pmat
verba sua atq. acus pimisceat: tam mlia
perfecta ê. Cui g he male cogitatòes et tri
sticia et tribulatio accidut anteç pualere
incipiant succurrêdus ê: quia si priealue
rint cura est difficilis. Sillanus.

Hic determinat de melàcolia: et dividitur
in tref. Primo pòit signa. Secundo reddit cau
sam quare cù apparent male cogitatòes nò est
differenda cura. Tertio ponit cura. Secunda ibi.
Cui g he. Tertio ibi. Ob si cù mlia. Pri
ma in duas. Primo ponit signa mlie q. q. et prn
cipio. Secundo qnî in sui zplemento. Secunda ibi.
Lú aut res. De prima dicit q. qnî in aliquo
apparent ita signa. Primo q male cogitatòes
accidut fine cis. Secundo q. timo: et tristicia et eo
priealent: tunc dicimus q. mlia ê in sui principio
Notadú q. mlie tres sút egus. prio qnî false ia
ginatur vel estimat: q. imaginantur illd q. n'ia
ginandú. nel estimat qd n'ê estimandú. Se
cúdus gradus ê qnî ore pserút qd mente cócipi
unt: quia loquutur fatue. Tertius gradus ê
qnî cóplent ope quod méte cóceperut sicut aliq
mlict qui nò definut ire nuc buc nuc illuc: et ne
sciant quo nadant. et di cuttubuth. Secundo
notandú de rône signo: Zerificatur primum
q. humor: melicus repugnat spiritibus sui iba
ingrossando spus ex sui qualitate q. frigidus
et siccus. Zerificatur fina quia sicut homo exus
in mébris timet et trifatur. sic spus per melias
et uapores melácolicos obtenebrantur: et ideo
ê timo: et tristia et. Cum autem res. Hic pòit
signa melie qnî est in suo cóplemento dicens q
qnî res puenit ad hoc qd patiens proferat ore
que mente cócipit. Sil: verba et actus suos per
mócet: signu ê q. melia ê in suo cóplimento.

Notandú q. supra Rab in precedèti parte po
sút pumú gradú melie q ê male cogitare et fal
se imaginari nunc in hac parte ponit fin gradú
melie qui ê pferre ore qd menti zcipit. Scdo
notandú q signa melie sunt simplicia: quedam
sunt prostica et quedá demonstrativa. prosti
ca sunt timo: pusilanimitas extimatio mala ri
mo: fine cá: uelocitas ire dilectio solitudis: tre
mo: tuertigo et sonitus prie i mirach. De

monstrativa sunt qnî predicta sunt confirmata.
Tertio notandú q ratio signorù est. Primo
timo: et pusilanimitas ppter tenebrositatem
melie uel uaporous melici obtenebantis spirit
extimatio mala rône melie iprimentis speci c3
tenebrosa. Tioz et velocita scire q talis icipite
solitari? et si qs illú a suo pposito diuertit ira
tur et q: imaginatur ab oibus paruipendi est di
lectio sollitudinis ppter obscuritate melie que
movet ut sit sollitarius et nò còversetur cu5 ali
quo et fit aliq n tremo: ex vaporibus ascendent
bus ad caput et sonitus et tinitus proprie in mi
rach. ppter idem q ibi elevatur mali uapores
ê fastidium ppter multitudiné uctositatis suble
uantis cibus. Quarto notandum q signa me
lancollie cerebralis sunt hec superfluitas cogi
tationis affiduatio sollitudinis ipotuitas ad
aliquâ rem ut ad terraz antecedens i somniatæ
egritudines cerebrz antecedens et non apparèt
in mébus cerebro cóicantibus documenta.

Accidentia sunt ualde magna et continua rato
p3 intelligentibus. Signa mellàcolie per cóita
té per totum corpus sút nigredo toti corporis
t arefactio et retentio eius q cósueuit euacuari
a splene et a stó et hemoroidibus et méstruis ue
hemens nigredo pilo: antecesio cibò melicòl
licorú. Antecesio sebsum putridarum cronica
carum et diuèsarú. ró patet. Signa melie pp
ter cóitaté ad splené sút multitudo appetit? pp
ter effusión melie ad os stó: Pancitas dige
stionis stó: ppter fitaté melie: multitudo rugi
tus lateris sinistris. Inflatio splenis ppter uen
tositates: et hoc non se paratur ab eis: qnóz est
sebris quartana. Natura é levis ppter indige
stioné q gecit apud digoem. Signa melie pp
ter cóitaté ad mirab. sút gravitas i mirach: et
attractio ad superiora naufea inseparabilis et
corruptio digónis. Eructuatio acetosa. Sputú
humidú. Rugitus et exitus uentositans. et iue
niunt tuuamentum dolo: é in stó: aut iter utraf
q3 spatulas pprie post cibum anteç3 digeratur
Signa qnî mlica paflio fit a sanguinea melácol
lia sunt q patié é cum gaudio et rifu ppter pzo
prietaté sanguis-nò é tristicia uehemens. oculi
sunt rubei. Uene sunt plene cibi multiplicátes
sanguiné precesserunt. Siç melie qnî é a colera
sunt: q é cum saltu et cum furore et cum luppino
sitate et cum terribili aspectu: et appellatur a q
busdá demonium. Siç melie qnî fit a flate é cù

d. iii

pigritia pancitate caliditatis et cum quiete.

Signa quando fit a melancollia est cogita
tio plurima: audacia minor quam in aliis odi
um cuius non obliuſatur et cetera. Lú ergo

Ibic reddit cauſam quare cum hee male co
gitationes apparenta cura non fit differenda: et
dicit q[ui] cum accidunt male cogitationes tristi
tia et turbatio succurrendum est antequam inci
piant p[re]cualere. Reddit cauſam: quia si confir
mentur et p[re]zieualeant cura est difficilis. Pro
noſticatio fluxus ueluarices quando uemunt
habentibus melancollicam passionem est bo
nus. Notádu[m] q[ui] ratio huius dicti est quia
ſi confirmetur ſignum est q[ui] facta est forſtie im
præſſio in membro principali ſcilicet in cerebro
Item quia talis egritudo fit ab humo[re] melan
colli-co: et talis repugnat curati[o] ratione ſubſa
tie: quia est humo[rum] grossus: et ratione qualitatiſ
quia est humo[rum] frigidus et ſiccus unde contra
riatur calo[i] naturali qui curat morbos.

Unde quartana curatur difficiliter.

Almanforz.

Quod si cu[sum] melancolli[a] fuerit dolores
ventris et inflatio[rum] malus colo[rum] et digeſtis
onif[us] co[rr]uptio[rum] et v[or]mit'acetoſus. Et excre
tionis multitudo. incipienda est cura cum
phlebotomia ex basílica: aut saluatella ſi
nítre manus. Et ſi ſanguis vifus fuerit ni
ger dimittatur egredi in multa quantitate
ſubtilis autem et rubeus ſi fuerit restrigen
dus erit illico. Eger vero ex rebus linienti
bus est nutriendus vt ſunt aleſſidabegi q[ui]
sunt ex carne edina et arctina et mittédus
est in balneum in quo non diu mozetur.

Sillanus.

Ibic ponit curam melancollie et diu iditur in
duas. Primo ponit curam melancollie proue
nientis a splene. Secundo a capite. Secun
da ibi. Si autem. Prima i quattuor.
Primo ponit curam per euacuationem. Se
cundo ostendit quibus est utendum post eu-
cuationem. Tertio ostendit a quibus est ab
ſtinendum. Quarto ostendit circa que me
dicus habet attendere in cura talis melancollie
prouenientis a splene. Secunda ibi. De
inde tribus. Tertia ibi: Eger vero.

Quarta ibi: Et studendum. Prima in
duas. Primo ponit curam per euacuationé
factam per phlebotomiam. Secundo per
euacuationem factam per ſeſſum. Secu
da ibi: Post hoc autem. Prima i tres
Primo docet facere phlebotomiam. Secu

do docet curam per dietam. Tertio per bal-
neum. Secunda ibi. Eger vero. Tertia
ibi. Et mittendus. Be prima dict q[ui] ſi
cu[sum] melancolli[a] fuerint ita signa ſcilicet dolores
ventris et inflatio[rum] malus colo[rum] et co[rr]uptio[rum] dige-
tionis et uomitus acetoſus: debemus incipere
curam faciendo phlebotomiam ex basílica: aut
saliuſatella manus ſinſtre. Secundo dict
q[ui] ſi ſanguis fuerit niger debet dimittu ſuere ſeu
diminui in quantitate multa, ſed ſi ſit ſubtilis
rubeus debet ſtatim restringi. Notandus
q[ui] ſi melancolli[a] poſsit eſſe per communitate
ad alia membra ſcilicet ad cor: quia generat ſpí-
ritum uita[rum] turbidum et groſſum. Uel ad
epar uel ad splenem. Uel ad matricem. Ibi ta
men ponit curam eius que est per communita
tem ad splenem: quia ſepius accidit ex quo ſple
nem est receptaculum melancollie et illa cura
curantur alie. Potandum secundo de ra-
tione ſignum melancollie prouenientis a
splene. Primo est dolores ventris: quia p[ro]pter
abundantiam humorum in splene: et p[ro]pter
coligantiam ſplenif ad stomachum debilitatur
virtus digestiva stomachi: et ſic generantur ne
toſitates que ſunt cauſa dolores et inflationis
stomachi: et ſic u[er]ificatur primum. U[er]ificatur
ſeundum: quia malus colo[rum] est p[ro]pter maliti
am digestiónis. U[er]ificatur tertium ſcilicet co-
ruptio digestiónis p[ro]pter malitiam melancol
lie habundantis in splene. U[er]ificatur quartus
ſcilicet uomitus acetoſus quia melancolli[a] p[ro]
flut ad stomachum et corrumpitur converuen
do ad acetoſum. U[er]ificatur quintum: quia ſit
multum ſputum p[ro]pter malitiam digestiónis
ratione cu[sum] generatur multum de phlegma
te uſicoſo in stomacho. Tertio notandum
q[ui] ratio remedu est: quia per euacuationem fac
tam ex basílica uel ex saluatella manus ſinſtre
ut brachii euacuatatur ſanguis melancollicue q[
]peccat in splene et ſi ſit niger debet dimittu egre
di: quia ſanguis melancollicus est niger et groſ
ſus et ſic euacatur materia peccans. ſi ſit ſubti
lis restringatur: quia tunc talis ſanguis est co-
lericus qui est ſicu[n] f[er]num melancollie et ſic n[ó]
euacatur materia peccans. Dubitatur i ba-
bentibus passionem melancollicæ peccato me
lancollie: quare competat phlebotomia cu[sum] n[ó]
peccat ſanguis. Dicendim q[ui] melancolli[a] ma-
gis conuenit cum ſanguine: quia est ſer ſanguis:
et quia melancolli[a] non est ſic ſeperabilis a ſan
guine. Sed ſi dicetur q[ui] ſanguis magis contra
riatur in complexione melancollie q[ui] phlegma

28

melancollia

ti. Bicendum ʻ licet ex perte complexionis ita fit tamen ex parte multiplicationis non quia si sunt ab eodem calore. Aliter licet sic fit; tamen ex parte euacuationis non est simile: quia phlegmam propter uiscolitatem adheret: et non sequi tur sanguiné in euacuatione sed melancollia in immo egreditur cum sanguine: et ideo posuit phlebotomiam: et Aluc. etiam quarta primi caipitolo. XX. de phlebotomia dicit ʻ hominem melancolici debent sepe phlebotomari, et in phlematicis prohibet. Eger vero. Hic ponit curam per dietam dicens ʻ eger debet nutriri ex carne edina et aretina. Ratio quia ex ea ge neratur sanguis bonus et multe quantitatis q[ui] restitut melancollie: et ex quo fit resumptio corporis et specialiter conuenit hoc, quia spleneti ci sunt macri propter idigestionem in epate.

Notandum ʻ per illa iura debemus etiam intelligere alia iura ut gallinarum pullosum ut tellos ouozum et similia humectantia et sanguis multiplicantia. De herbis vero bozagii nem et buglossam comedat. Et mittendus.

Hic ponit curam per balneum: dicens ʻ patiens debet ponit in balneo et in eo paru[m]mo rari. Notandum ʻ ratio pruni dicti est: quia balneum aque dulcis humectat corporis. nam ibi peccat materia per frigiditatem et siccitatem. Ratio secundi est quia si diu staret in balneo: magis resolueret materiam subtilem et sic exercaret: et ideo quidam bonus curabat quarta nam paucis diebus: ipse enim administrabat balneum omni die bis ut materia melancolli ca citus expelleretur in perorizmo: et sic ifra mé sem curabat quartanam. Alia causa est quia balneum inducit letitiam: sed in passione melà collica est tristicia: et cetera. Al.

Post hoc autem decoctione de epithio quæ ego composui vtatur cuius hec est confectio. M. mirobalanorum indozum. 3.x-po[tip]odii. 3.v. sene. 3.viii. turbith. 3.iii. sti[cados]. 3.x. pa[s]sulap[em]nucleataru[3].x. epi[thimi creten[s]is. 3.x. omnia excepto epithi[mo in tribus. 1b. aque coquenda sunt. do nec ad una libram et mediam redeant. cù q[ui]z hoc factum fuerit addatur epithimum et illico ab igne remoueaf et dimittaf do nec infrigidari ceperint. Cúq[ui]z frigidata fuerint manibus fricata colentur. Deide suman[que] agarici due tertie. 3.i. aloes. 3.i. sal[ind]. 3.5. elli nigri q[ui]ta[3]. 3. vius et confici antur cù melle. aut cù iubel. et fiant ex eis pilke que per tres horas ante decoctionis

exceptionem fumende sunt postea sumaxf decoctio. Deinde tribus diebus quiescat. In his autem diebus quibus quiescit ni[que] triatur ex eis que p[re]cepimus. et i potu s[ui]mat vinum subtile et clarum et bene odo riferum. Post hoc quoq[ui]z iteru[s] solu[n]dus est ut prius. hoc vero ita prediximus tercio iterandum est quarta quoq[ui]z potio et dan[da] est. Eger vero ab omnibus qui colorá generant nigram abstinendus est: ut sunt carnes siluetres omnes et caro vaccina et caprina vetusté et fabe. et caro salita et ca[sa]eus vetus et lentes et p[re]cipue lentes et omnia humefactua. Cinnu[s] p[re]terea gros[sum] labores et vigilias euitet. nec patia[que] famem nec sitim vino vero subtili in potu vtatur et p[re]cipi[endum est ei vt]dormiat. Et est studendum in splenis curatione ex bis que in sequentibus i capitulo de splenis curatione dicturi fumus que augumé tatur. Os quoq[ui]z stomachi confostandus est. et p[re]cipue ex medicinis quarum men[tionem in sequentibus facturi fumus cu]z egritudines stomachi nominabimus.

Sillanus.

Hic ponit curam per euacuationem factam per fecessum. Primo per decoctionem. Se cundo per pillulas. Secunda ibi. Deinde su[m]tatur. De prima dicit ʻ post phlebotomi am conuenit decoctio de epithimo que est. 1. R. mirobalanorum indozum. 3.x-po[tip]odii. 3.v. sene. 3.viii. turbith. 3.iii. sticados. 3.x. pa[s]sula rum enucleatarum epithimi creten[s]is. 3.x. omnia excepto epithino coquátur in. 1b. iii. aq[ui]z donec ad. 1b. i. 5. reddeant. Lumiq[ui]z hoc factum fuerit addatur epithimum: et omnia ab igne remoueantur illico et dimittantur donec incipit an[que] infrigidari et cù infrigidata fuerint manib[us] frica et colentur. De secunda parte ponit de seriationem pillulat[que] est. 1. R. agarici duas tertia[3] 3. unius aloes. 3.i. salis in di. 3.5. elli nigri qua[t]tá. 3. unius conficiantur cù melle: aut cù iulep: et fiant pillule. Subdit ʻ tales fumende s[ui]t per tres horas ante assumptioné potionis vel decoctionis: et debet c[om]plere recapi u[3]q[ui]z ad dies. xvi. et qualibet die anteq[ui]z detur decoctio pillule. omnes que sunt i recepta s[ui]t fuméde p[er] tres horas ante. Notand[ui] ʻ ratio dictoy é. q[ui] tales pillé et talio decoctio enacuant ph[la] gros[li]z agrega t[ui] róe debilitatio epatis p[ro]pter colligantaz cù splene et mel[ia] a qua s[ui]t principaliter illa pa[s]sio et quare debent s[ui]p[er] tres horas an[que] decocto[3]z

q[ui] pillule non pos[uit] operari in tam brei tem
po[ie]ideo adveniente decocto[n]e pill[es] dissolu[n]
tur et sif[er] pficiunt una operat[om]. Tertio no
tand[us] q[ui] hora assumpto[s] quenien[on] non dz ee
in die agitat[or]is et cömotionis materie sicut in
die poxrimi: q[ui] in lla die non dz ee assumptio
aliciuus medicie. Ut Auic.puma q[ui]r[es].c. de cu
ra putrida[rum] in generali. Sed in hora getis:q[ui]
uirtus c[um] fortis magis apta eu acuato[d]. Nota
d[um] quarto q[ui] anteq[ui]z detur medicina dz p[ro]cede
tur sirupus digestiuus materie existentis in s[ple]
ne et e[rum] talis. Et radicu[m] feniculi petrosilini acco
ri radicis ciperi an[ti].q[ui]r[es].s. radicis raf[an]i radicis
api an[ti].z. i. radicu[m] corticis cappar[or]u[m] media e
tamar[ici] frasi[n]ini et gemestre an[ti].z. s. eupator[ii]
calameti absinthe[m] capil[u]ene. endiuie sciariole.
an[ti]. Et a[mi]nifi maratri cus[c]cute seis postulace se
minis melonis indi an[ti].z. i. ligritie rafe uuaruz
passa[rum] s[ine] arill[ar]i an[ti].z. i. succi boragin[is] succi su
miterre deputato[rum] an[ti].z. ii. floz[us] boragin[is] bu
gloſſe floz[us] sticados arabici an[ti].z. i. mell[em] elci.q.
iii. zuccari alb. Et s. temperentur cortices i ace
to for[ti] p[ro]n[ot]e satir sirupus p[er]ſecte clarificat[ur] uf
q[ui] ad. Et a[mi]nifi adminifretur c[um] decocto[rum] bozagi
nif[us] floz[us] tamar[ici] floz[us] sticados arabici an[ti].z.
5. thimi epit[i]h folliculo[rum] ſene polipodi[rum] q[ui]cini
an[ti].z. 5. anifi. z. iii. ligritie rafe uuar[us] paſſar[u] ſin
azill[ar].z. vi. sat decoctio i ſero capi[n]uo. et in decoct
tione tép[er]entur per n[ot]e cortic[u]mirobalano
ru[m] bene g[ui]moffor[u].z. i. s. fricentur de ma[ſe] for-
titer et colétur: et colature addatur. et adminifre[t]
tur ſi e[rum] delicatus c[um] z. i. zuccari al. uel cádi dul
cozetur. Ad idem ualent tales pill[es]. Et yere
ruſſini. z. iii. lapidis lazuli puluerizati et subtili
z. i. miſſe malaxando c[um] modico sirupu[m] ſumiter
re ſiant pillule ad quátitare c[icer]u[m]. Ad idé p
debilib[us] ualem diaſene. z. 5. Ad idé q[ui]ſecto ha
mech. Ad idé pulueris ſene:z. 5. c[um] aqua la
cit[s]. Deinde tribus. Et ic on[dit] quomodo eſt
p[er]ceedend[us] poſt euacuationé d[icene]: q[ui] poſt pri
ma euacuato[m] debet q[ui]ſere tribuſ dieb[us]. Et dz
q[ui] uirtus c[oh]ſoſtatur per nutrimentu[m] q[ui] uirt[us] ſuſt
debilitata p[er] medicina et iter ato poſſet latari.
Secundo d[ic]it q[ui] his tribus dieb[us] dz uti dieta
de qua d[ic]it u[m]. R[o] patet. T[ertio] d[ic]it q[ui] p[ro]
debet dari uin[u] subtile clar[u] odouſer[u]. R[o] q[ui]
generat bon[u] s[anguiné] et ſp[u]s claros q[ui] contra
riantur ſpiri[tibus] groſſis in melia. Quarto
d[ic]it q[ui] iterato poſt dz evacuari ut p[riu]s: et sic
quouſq[us] quarta potio ſit exhibita. R[o] q[ui] mate
ria melia e[rum] diffi[c]ial[em] euacuato[d]is: et ideo paulatim
debet ſieri euacuatio. Sed intelligend[u] e[rum] q[ui]

s[em]p dz præmitti digestiu[m]: q[ui] c[ronicis] egri
tudinib[us] debet ſieri paulati digestio et paulatim
euacuatio et. E[ger] vero. Et ic[um] oftendit a q[ui] buf
[em]t abſtinend[u] d[ic]es q[ui] e[ger] debet ſe abſtiné ab
oibus generantibus meliam. T[er] ſut carnes ſi
ueſtres o[es]: et vaccina caro et hyrcina et magna
ru[m] capi[r]u[m] ſabe caro ſила ſilaſt caſeus antiquos l[es]
tes p[ci]pue. Similiter o[ra]na n[ifi] ſint humectati
ua qualia ſut[ur] borago bugloſſa et ſilia. Secun
do d[ic]it q[ui] dz abſtinere a uino groſſo q[ui] aggre
gat meliam et ſp[u]s turbidos. debet abſtinere a
labore et uigiliu[s] q[ui] exccant. T[ertio] d[ic]it q[ui]
non debet pati ſam[é] nec ſiti. R[o] qua i talib[us] d[is]
poſitóibus corpus exſiccat[ur]. Quarto d[ic]it
q[ui] debet uti uino ſubtili. R[o] qua generat ſpiri[t]
ſubtilis et cla[ro]ſ qui contrariantur melancolie.

Quinto d[ic]it q[ui] debet dormire. R[o] qua c[ele]
bratur melior digestio et humectatur corpus.
Nota q[ui] studens non debet uti carnibus ſalif
nec alii generantibus meliam: nec uino groſſo
quia ex bis generatur nutrimentu[m] groſſu[m] et ſpi
ziturs groſſi humidi turbidi. unde cerebr[u] non
bene disponitur ad ſpeculari et ſtudere. Et eſt
ſtudend[u]. Et ic[um] oftendit circa q[ui] medicus h[us] in
tendere i curatione melie p[uenientis] a splene-
dicens q[ui] debemus attendere in curatione ad
splené cum h[us] de quibus dicetur in. c. de cu-
tione splenis. Ratio qua h[ec] paſſio p[ri]ncipal[er]
dependet a splene: i[u] ſi ſplé é durus dz molliſi
cari. T[ertio] d[ic]it q[ui] debemus attendere ad ſto
machum c[oh]ſando os stomachi cum h[us] q[ui]
dicetur in. e[ad]é dispoſitione stomachi. rato[rum] qr
a splene ad os stomachi c[öm]unicatur melia q[ui]
infrigidat et debilitat os stomachi: i[u] conforta
ri debet ut p[ro]hibeatur receptio melie. Ali.

Si autem c[um] melia ea que nominauiu[m]?
non fuerit et acciderit poſt ſreſenim u[m] l[os]
sá morá ſub ſole. aut p[er]cussioné in capi
te. Flebotomia ex cephalica faciéda e[rum].

Sillanus.

Et ic[um] ponit curam melancolie cerebralis: et di
uiditur in duas. Primo ponit curam quando
ſit a materia calida uel a melancolica cauſata
per aduſtionem colere uel ſanguinis. Secundo
ponit curam quando ſit a melia innaturali.
Secunda ibi. Si autem. Prima in duas.
primo ponit curam flebotomiam. Secundo
per localia. Secunda ibi. Et capiti. De pri
ma d[ic]it q[ui] ſi cum melancolica n[ot] fuerit ea que
dicta ſunt: sed ſequatur poſt ſreſenim: uel lon
gam mor[u]am ſub ſole. Uel poſt p[er]cussioné i ca
pite. ſuple arguim? meliam e[rum] i capite ultio cere

29

## Be Melancolia

bria a principio d3 fieri flebotomia ex cephali ca. 1Ró q1r per ipflá cuacuatur materia q é cau fa años 7 de illa q est c6iumecta. Notandú q ibi capitur m1ka:ut é c6is ad maniá:et hic capi tur mania caufata ex melia caufata ex adustóe fanguis uel colere q5diu c4 adurens tenetur in materia: et sic uenit poſt freneſi:z:q1 freneſis cau fatur ex ſanguie et colera: et qnì uenit aduſtione generat meliam nel maniá:et q5diu remanet ca liditas tam diu remanet mania. Similiter pp longá mozá ſub ſole aduruntur humoſes 7 c6 uertuntur ad meliá:et q5diu ſtat caliditas taz diu ſtat melia. Silr pter perſuſioné capitis ſanguis et ſpùs rône dolous ascendit et fit inflá matio et adultio 10 7c. Notandú q1 paſſioe caufata a materia melica cópetit et medicina et qnìq5z sirupus 3petit:et sirupus 3peteés i mania e. 1R.lactuce ſcariole altee aní. 1D.i. flox uiol. nenufaris rob.ru. an. 15. i. ſucci bozaginis ſucci ſumiterre ſucci pomor acetoſop aní. 15. ii. acoti. 1gllutici. 15. t. pio cá piuncta zuccari al. 1qrt. iii. ſi at sirupus clarificatus ufq ad. 15.1. Laxatiuń d3 éé tale. 1R. flox bozaginis flox uiol. flozum nenufaris aní. 15. s. una paffa mundatarú ab arill. 13. v. epithimi ſolliculop ſene aní. 15. i. antifi. 13. ut. fiat decoctio i ſero caprino. 7 i decoctione téperentur cortices mirobalanop inſop uel ci trinop. 15. i. pio cá antecedente corticis miroba lanop inſop. 15. s. 1Ró cá piuncta fricetur d ma ne forſiter et colentur et colatura de mane detur

Almanfoz.

Et capiti studiń adhibendú ex reliquo regie q diximus, pprie. Aqua pterea tepi da ab alto loco ſup caput fundéda é. Dei de oleu 10. cù aceto uini capiti inſunda: et lac muliebze deſuper mulgeaſ. Marib9 êt oleu de ſemibus cucurbite dulcis. et lac muliebze iniiciatur. In balneus quoq ſe pe mittédus é. et multú ex aqua tepida ca piti é ſupinſ fundédú. Eger êt oia que odo riſera frigida ſunt odoret. Sillanus.

Ibic ponit curá p localia. 1Río i generali re mittédo ſe. Scceúdo i ſpeciali. Scòa ibi. Aqua ptererea. Be pria dicit q1 circa caput ê attéden dú cù hiis q dixim9 lupta i cura freneſ. Notá dú q q5uis erut ponéda m1ka ſup:adca:ut i p dicto. c. de cura freneſ: trí ſunt due ablutiones ſpáles i mania. una é ablutio capitis cù decoctóe pedú i capitis mótonis i ſeis papauerſi al bi. Scòa é decoctó folioſ ſene: et alioq cù ſeib9 t flozib9 bozagis et bugloſſe. Aqua ptererea. Iic pòit curá p localia i ſpeciali: et diuiditur in

quoq ptes fm q qnq5 localia ponit. partes pa tebunt. Be pria dicit q aq tepidia d3 ab alto ſup caput fundi. Ró q1 talis hüectat. deide q1 reuertitur ad frigiditate: ifrigidat et sic phibet aduſtione materie. Deinde oleu. Iic pòit ali ud locale: dicés q oleu ro. cù aceto d3 fundi tu pza caput. Ró q1 é frigidú et stipticu: et sic phibet ascenſu vapor ad caput et aduſtitó3 i mate ria. Silr lac mliebris d3 mulgeri ſupra caput. Ró q1 infrigidat et hüectat. Maribus. Iic ponit curá per aliud locale dicés q narib9 d3 i mitti oleu d ſeie cucurbite oleu de salicib9 i lac muliebze. Ró q1 alterát et phibét aduſtione m i materia: et iſta debét fieri i principio uel i augu méto qnì nó é itentio resolutioés. In balneu. Iic ponit curá per aliud locale: dicés q patiés d3 ſepe poni i balneo: et dicit q d3 in eo mozari multú i fundi ex aqua tepida ſupra caput. Ró q1 phibet aduſtione materie ppter ſua3 hüidi taté et resoluere facit pp caliditate: ul salté hüec tando disponit illá ad resolutom. Eger êt. Iic ponit curá per aliud locale. diceno q eger ét d3 odozere ſia. Ut ſút rose ſandali uiol. ró q1. phibent aduſtom materie: et q1 ſút aromatica con fortát caput: et p recepta recurratur ſupra c. de cephalea et emigranea et ibi patet. Al. Si aút cù m1ka nihil fuerit eop q diximus i principio. matrix vena dextrí brachii ap partiéda erit: et ſanguis cóſideráduſ. et vt p4diximus faciendú erit et regendú. et poſt q5 hoc regimen ifirmo adhibueris per ali quot dies qescere dimittédus é. deinde ut prius i cura eius incipiendum donec ſani tatis fiat reſtitutio. Sillanus.

Ibic pòit curá mlie cerebra: ſacte a melia na turali et diuiditur i duas. 1Prio pòit curá p ena cuató3. Fo onítid qd fiédú ſit i dieb9 getis. leda ibi. In dieb9 yo. Pria i duas. 1Prio pòit curá p flebotomía. Fo p mediciná laxatiuaz. 1p pil tas. fa ibi. Pille. Pria i duas. 1Prio pòit cu rá p flebotomía. Fo onítid circa qd d3 éé iténo i cura melie. fa ibi. Studiń. Pria i duas. 1Pri mo facit q dcm é. Fo onítid qd fiédú p flebo tomia. fa ibi. Et poſtq5. Be pria dicit q cù in melia nihil fuerit ex bis q dixim9 i principio d3 fieri flebotóia d uena c6i q d3 uena matrix bra chii. 1Dxtri. Fo dicit q d3 siderari ſanguis et d3 fieri ut dictü é: quia ſi eſset groſſus deb3 dumitti egredi: ſi ſubtilis debet restringi. Notandú q qnì non est aliquid eop que diximus uel que dicta ſunt. Signú est q1 puenit a melia naturali et cù hec nó ſit in capite nili q1 comunicatur ab

epate vel corde dz fieri flebotomia totius cor poris. I. de uena cōmum que respicit partes ſu periozes ut caput et inferiozes ut cor et epar.
Sed quare dz fieri flebotomia est ppter cómix tioné cù tanguine: et sic evacuatur sex eius que est materia peccans. Sed qre debet inſpici ſa guis: qz ſi uideatur niger in magna quantitate debet evacuari qz evacuatur materia peccans ſed ſi ſit subtilis dz reſtrigi qz nò euacuatur ma teria peccans. Et postqz. lbic ondut qd fiendú ſit post flebotomiá dicens q post hoc regimen dz quietcere plurib' dieb'. Kó ut virtus ſuble uetur: deinde é pcedendú in cura donec fiat re ſtitutio ſanitatis. Ut ex hoc uellit q reſtitutio d bet fieri paulatiue et lepe: qz materia melancoli ca é difficilis evacuationis.
Almanfoz.

Studiu vero totu erga melicos est obferuandú é vt ipinguék et carnoſi fiat. ex quo ení pigues et carnoſi fuerit illico ſa ni erunt.
Sillanus

Oſtendit circa quod cadit tota intentio me dici in curatòe melie: et duo facit. Prio pmittit hoc: Secundo ondít qbus pſicitur: Secunda ibi. Libi át. De pria dicit q tota itentio medi ci i curando melicos é ut fiant pigues et carnoſi qz ſi ſic: cito ſient ſani. Ró q: remota é mala cóplexio frigida ſicca que faciebat illam paſſio nem.
Almanfoz.

Libi aŭt qui illis cógruít ſut caro arle tina et edina et gallinacea et país de ſimu la. oppirus aŭt panis nullo mó est eis có gru'. vinú quoq subtile et clarú eis cóve niens é. vinú vò grosſum nó est eis bonú nec nigrú. lac aŭt recéter ab uberib' extra ctú dún adhuc calet eis cóſert et píſces rece'tes et ſiſami de zuccaro facti et oleo amig dal'. P. deterea audire cantilenas et gaude re et habere ante ſe res delitósas et dorimi re plurimú cóſert eis. ecotrario vò cogita re et ſolus morazi et vigilare marie nocet eis. P. illule que colorá nigrá expellunt de qbus datur bis q decoctioné ſumere neq untr. epithi cre'téſis. 3. xx. polipadit aga rici ambox an. 3. x. elli nigri ſalis indi ábo rú an. 3. y. ſticados. 3. vii. pulueris ierepi gre. 3. xv. bibat ex eis. 3. iii. In diebus ycio gbus gefcit eger dz ſumere electuariu qd vocat lectificans: qd. R. mellisse coric. ci tri garioſi gallie muscate maſticis croci oriétalis nucif. muſ. cinamomi cardamói nehere. miſch. behéa albi et rubei zedoa rze dorouici. eis ozimi majoris ſeis ozimi.

garioſi omniu an. partes equales muſci. quantú é decima pars. 3. vnius deinde ſu matur Kebuli. xx. et embi. xxx. et terantur et in tribus libris aque coquank donec ad vná redeant et colentur i colatura vò ad datur mel'. lb. i. deinde bulliant donec aq. cóſumpta ſit. post ex hoc melle conficiatur ſpés p[redicte] qd tún in pondere ſit tripluz ad species de quo cù necesse fuerit ad ma gnitudiné aueliane ſumendú é. hoc enim medicamen letitiá et coloris pulchritudi né et digóis bonitaté operatur et retardat canos.
Sillanus.

Hic onſtendit qbus p[ſicatur] dicta itentio: et diuidentur i duas. Prio explicat cibú et potuz cóuenientes et diſcúoenientef. Secuło explicat quaſ alias res non naturales. Secucla ibi.
Præterea audire. De prima dicit q cibi cóve nientes ſunt caro edina arietia gallinacea et pa nis de ſimula. i. ſazina frumenti. Ró q: generat ſanguiné laudabilé ? trariu melie. Scö de cit q panis opirus. i. azimus nò cóuenit. Ró q: é oppilás: et ſic generat malú ſanguiné meli cú. Tertio dicit q uinú clarú et subule erit ? ueniens: qz generat ſpúſ subtilés claros cótra rios melie. Quarto dicit q uinú grosſú non é bonú. Ró q: é oppillatiu generás meliam. Quito dicit q lac recenter extractú ab ubezib' dún é calidú é bonú. ratio q[ui] bene nutrit et húec tat. Selo dicit q píſces recentes: et ſiſamú de zuccaro factú et oleu amigdal' ? ſerunt: Ró quia húectát. De ſo dicit q audire cantilenas dul ces et gaudere et habere res delitósas i ſui p[er] ſentia et dorrire ? ſerunt: ró q: delectant iam et clarificant ſpúſ et ſónus et húectat. Secuło dicit q cogitare et ſolus morati et vigilare marí me nocent. Ró q: exſicant corpus et ſunt cá mul tiplicatóis melie. Pilule. P[omt] curá pe[ra] me diciná: dicés q n[u] valétib' ſuere decoctioné p[ue] nuít p[ille] euacuátes meliá q ſut. R. epithi cre'téſis. 3. x. polipo. agar. ábóz an. 1. elci. nig. ſal' idi. an. 3. y. ábo. ſicados. 3. vi. iere pigre. 3. xvi ſſiciantur cú ydromelle vel firupo de ſumoter re et ſumátur ex eis. 3. iii. Notádu q an exhibit[é] illay pillulay cópetunt firupi diſgestiui di cti in. c. de cura doloy capit[is] a materia melica ideo recuratur illuc. Secuło notádu q post euacuationé p[ueniunt] oia particularia dicta lo co allegato ſupra. ſtricatónes ſacculi ſomenta tiones ſternutoria et ſimilia. Sed ſomentatio ? ueniés é. R. folliculorú ſene thym epithi boas gis bugloſſe an. 3. 1. cóqſſetur et bulliát duab'

7

Be Latarro.

ebullitionib? i quattuo. ff. 35. aq in qua decocte caput fomentetur. Ad idè fiat fomentatio cù fucci boraginis fucci fùiterre anî. ff. 5. 7. ite fùt ſpeciales quas tenet Berardus. Sternutori um 2petens est. ff. 1. lactis mulieris 3. 5. elli ni gri pulverizati. 3. 1. miſce et fiat iunctio in nares et ſi ite puluis distipeteretur cum ſucco ſicle erit fomiffimù valde. Tertio notandù 2 loco pil lular pòt dari firup2 laxatiu2 talis. ff. 2. floz bo zagis bugl. ſticados arabici anî. 3. v. polipodiù qvrcini 2 agarici eſci anî. 5. 33. ſeſi basilici anî. 3. 1. fucci boragio ſucci fumiterre 2 opuzato2 anî. 3. 1. zuccari alb. ff. 5. fiat firupus parù cœctus et pa rum clarificatus uſq ad qyr. 11. diffoluitur et ſi rupo dyagridii. 3. 5. 7. ſepe ponitur in medicis: ad excitandù uirtutes alia2 medicinarù ſuce2 roſ, recentiù maſticis anî. 3. 11. iii. Ad idè valet tal colatura 2 pìſeruat a paſſione melica. ff. cpi tbi qyr. 5. anii. 3. 11. 2quaſſa et ebulliant ſimul una bullitione in. ff. 1. ſeri capzini colentur et colatura adminiftretur. Ad idè. ff. mirabola nor2 indor. 3. 1. 5. pittentur et boliant cù. 3. 1. pizu nor2 ſicco2 in. 3. vii. aque donec medietas 2q ſit ſumpta coletur et cù illa colatura adantur máne. 3. 2. In diebus vero. Hic offedit qd ſit fiendù i diebus quietus: dicens 2 in diebus qetis 2q ſumere 2 electuario 2 dicatur lentiſac 2ff. mellifſe costicis citri garioſi2 gallie muſ. maſticas croci orientalis nucis muſca. cinamói cardamói: nebere. miſch. been alb. 2 ru. zedoa rie dozonici ſemis ozimi maiotis ſe. ozimi. gaioſi2: omnù aſi partes equales muſci quantù è decima pars. 3. unius deinde ſumatur kebuli rr. emblici. rr. terantur 2 in. ff. 1. ribus aque co quantur donec ad una redeant colentur et i colatura mittatur meli. ff. 1. inde de buliat donec aqua ſumpta fit poſtea ex illo melle 2ſciantur spés predicte 2 tamen 2 pondere ſit tripulum ad spés de quo cù necesse fuerit ad magnitudinez auellane ſumendù è hoc enim medicamè letitia 2 coloris pulchritudine 2 digestionis bonitate2 operatur et retardat canos. Et ex his patet ró qre hoc electuariù ſeu medicamè in paſſioe me lankolica valet: q2 poſtat cor 2 alter at malá 2 p[ioné: melicá 2 q2 euacuat 2 fa q2 m[úplicatur p2 indigestioné p2 mirabolano2 kebulos 2 reța2 dat canos: q2 canicis cauſatur a 2 fate putzido i cerebro. Notandù 2 loco h2 valet hoc. ff. margaritay eſtag. 3. 1. iacinti ſinar agdi dorói ci romani been al. 2 ru. anî. 3. 1. floz cinamomi galáge nucis muſ. macis. 33. al. anî. 3. 5. gariof. piperis longi. cubebe domestice ligni aloes 2sto

racis calamite ſemis basilice anî. 3. 5. croci. 3. i. muſci boni abre eſt e anî. 3. v. corticù citri 2diti 3. 5. ligrite rafe. 3. ii. candi. uua2 paſſarum fine aril' bene pinguiu2 anî. 3. iii. ſucci pomor dul ciu bene deputati. 3. i. ſerue bugloſse boragio anî. 3. ii. aq roſ. 3. i. 2 zuccari al. ff. 1. fiat eſtag. Ad idè. ff. 1. letitie gali. dyabo2aginati pliris cù muſco anî. qyr. 1. miſce. Ad idè valet dia margariton. Ad idè diarodó lilii. Ad idè ff. ſerici còbusti. 3. i. coralloz 2w. 3. 5. offis de corde cerui. 3. ii. margaritay 2 p[ofu2a2. 3. iii. cardamói. 3. 5. p[unorú mundato2 ligritie rafe iſopi anî. 3. ii. nucis muſc. garioſi2 piperis lògi. cubebe galáge anî. 3. i. 5. cinamomi. 3. v. macif. croci. anî. 3. i. 3nccari. ff. vi. in hìc evo confici antur cù mellu2 difpumati 2 cocti. ff. iii. 2 addá tur in fine muſ. 3. ii. Sumatur mane 2 ſero ad quantitaté nucis magne: 2 poſt bibatur aliqd uini al. clari odoriferi: hoc eni electuariu2 ulti mum è ad confortandù cor 2 cerebrú 2 animaz gaudè facit 2 uſu1 rectificat 2 imouet malas co gita2óes: rectificat memoríá 2 poſtat digom 2 multiplicat humiditaté natur alè i toto corporate

Notandú unú còe i cura paſſionis melie 2 aptio hemorroida2 2 uenay ani uel puocatis ſanguinis menſtruò 2 apertio ſaphene i pede puocatio uaricú i cruribus maxie valet i cura

Scòð é notandú aliud còe 2 ultimù remedi um p2 exhibitioné medicinarú 2 fiat unú cauteriù i pte anterio2: 2 duo in cornib2 posteriori b2 capitis p[undado uſq ad os ſi eſt poſsibile dimittatur loc2 apt2 uſq ad dies. 2 p2 poſse 2 ſic gíæ De ſimatur egritudo melica. De catarro.

Otádu circa rubrica2 2 catarr2 pòt ſu mi tripliciter. 1. p2 pe magis pprie 2 có muniter. Lóiter ſumitur p2 reumat: ſeu p2 fluu materie ab uno mébrio ad aliud vii cùq2 fluat: 2 io dicitur reuma q[ui ruens] materia Sed. pprie ſumitur p2 fluu materie a capite ad tria mébria maxie ad nares ad ſauces 2 ad pec tus: 13 poſet materia fluere ad nervos ad flóz 2 ad alia mébria. magis pprie ſumitur p2 fluu materie a capite ad pect2 2 ſic distiguitur 2ra corrizá 2 branchnium qua2 i coriza fluit materia ad nares. i brancho ad ſauces i catarro ad pect2. Et p3 i his v[erb]2. ſi fluit ad pect2 dicatur reuma catarr2. Ad ſauces bzách2 ad nares eſto corizá. Ad p[er]ſitú h[ic] ſumitur scòð mó catar rus. Scòð notádu 2 catarr2 pòt fieri tripli citer. p[io] per uia diffoluto2 is ut a ſole u[que] a bal neo u[que] ab aliu2 reb2 uaporofis aslump[it] ut alle is cepis ſinapi pipere ex qbus diffoluitur mate

ria i capite iuie calida iuie fra. Secundo pôt
fieri per uiam copressionis uel coftrictionis: fi-
cut a frigiditate extrinseca coftringente ut patet
in spongia madefacta si coftringatur fluit aq.
Tertio pôt puenire ex multitudine materie iuie
sit colera iuie flegina iuie ab alio extriseco agé-
te. Notandù q[ui] apud medicù tres sunt caufe
catarri. s. primitiua antecedens et cōiuncta.

Primitiua fùt tres extrinfece diffoluentes uel
côpriuîtes: sicut aer frigidus nel calidus. Bal
neu mozari ad solem : et uentus australis ul'bo
realis. Similiter cá primitiua sunt res nô natu
rales multiplicantes materiá colericá uel fleg
maticaz. Causa años ſunt humores coleriei uel
flegmatici iateq[ui] caufent fluxú a cerebro ad na
res uel ad fauces uel ad pect[ui]. C[aus] coniunta ſút
illi humores q[ui] ſuunt a cerebro ad mébra iſe
riora. Bubitatur qui hoies facilius incurrút ca
tarrú: an hítes caput calidum : an frigidum :
Bicendum q[ui] hítes caput calidú citi? iuurrút
catarrú acaufis extrinfecis q[ui] hítes cap frum
q[ui] húit pozos amplos et latos: iu frigiditas ex
trinseca citius penetrat: Secundo dicendú q[
habentes caput frigidum citius incurrút catar
rum et facilius a caufis intrinfecis. Ratio quia
in ipsis pori ſunt clauſi: ideo non faciliter pati
untur a cauſa extrinseca: fed a caufis intrinfecis:
quia habent cerebrú debile: unde nutrimentuz
ueniens ad ipsum non debite couertitur i ſb[as]
cerebrú: et ſic aggregant materiam per indigetsi
onem: ideo non est mirum ſi mulieres uadunt
capite diſcepto magis q[ui] uiri q[ui] húit cap magif
frigidú et ſic pozos húit clauſos.* Almanso[rum].

Um caput alicuiſis in egreſſioe bal
c nei diſcopertum fuerit aut post ex
ercitiu[m aut post aliud fuerit que
aer frigidus et uentus ſeptemtrionalis et
accidit in naribus et palato p[ur]uitus et c[]
motio et ſternutationo.
Sillanus.

Ib[ic] determinant de catarro: et dividitur in
duas. Pr[io] ponit ſigna. Secundo ponit curá
Secunda ibi. P[annus] tunc. Be prima dicit
q[ui] ubi caput alicuius in egreſſione balnei: aut
post exercitiu[m uel aliud fuerit diſcopertu: et ſue
rit aer frigidus: et uentus ſeptétrionalis. Si in
naribus et palato uenát p[ur]uit cómotio et ſter
nutatio ſignificamus ſup[er]a catarrú. Notan
dum q[ui] cá partis est: q[ui] i egreſſione balnei uel
post exercitiu[m caput est rare factum et in pozis
apertú: unde aer frigidus uel uentus ſeptátrio
nalis ſuperueniens capiti diſcoperto caput pe
netrat et cópunit humiditates cerebrú: v[n] diſſo

lute inducunt p[ur]itú cómotioné et ſternutationó
et per consequens inducút catarrú. Notado
ſebo q[ui] ſigna catarri ex cá calida ſunt ſubtilitat
et acuitas materie catarrú. Inſámio rubedo in
facie: asperitas nariu[m: caliditas vehemens p[ur]
ritus: et amaritudo cuz acuitate que ſentitur in
gula. Signa catarrí ex materia frigida ſunt
eminencia oculo[rum] c[ui] albedine et pallo[rum] faciei:
oppilatio nariu[m] uſcoſitas et grolſities materie
fluentis in potentia attrahendi aeré per naſum
destructio olfactus re[que]. Ratio p[ro] 2. Notan
dum tertio q[ui] ſigno[rum] catarri: quedar[á] ſunt ſigna
tantum: quedar[á] ſunt ſigna de caufe. Signa
catarri calidi que ſunt ſigna tantú: ſunt q[ui] cap
ſentitur calidum ad tactum: quando humo[rum] de
ſcendit p[ungit] et mordicat: facies uidetur rubea
uel citrina. Sed ſigna que ſunt ſigna et caufe
ſút cibi aſumpti calidi ut cepe alkea pori aer ea
lidus cóplexio calida etas inuentuis. Signa
catarri frigidi que ſunt ſigna tantú: ſunt q[ui] ca
put ſentitur frigidú ad tactum q[ui] humo[rum] deſcen
dit n[ô] mordicat facies apparet palida ul'alba.
Signa que ſút ſigna et caufe: ſút res extrinſeſe
multiplicantes ſlegma aquoſú uel res compi
métes uel diſſoluentes ſicut multiplicatio acuſ
frigidi: oplecio frigida: etas q[ui] ta[ps]a ſuz. Al.

P[annus] tunc caleſaciendus é et capi
ti ſuperponéduſis in quo tandem moztur
donec eſer calorem in capitis profundita
te ſentiat penetraſſe. Betnde nigellam:
Bodozare incipiat. Et p[ro]uocetur ſternu
tatio. Et caucaſt ne ſupinuſ taceat et come
dat parum. A uino quoq[ui] óio abſtineat
Sillanus.

P[on]it curá catarrí frigidi ubi materia fluit ad
pectus. Sebo ponit curá coruſic[ie] ubi materia
fluit ad nares. Seco[ba] ibi. Si quid. P[r]uma in
duas. P[r]umo p[ò]it curá catarrí pu[en]entis fir
ſebre. Sebo ponit curam catarrí p[rou]enientis
c[ui] ſebre. Seco[ba] ibi. Quod ſi neq[ui]s. P[r]uma in
duas. P[r]umo ponit curá q[ui] p[ar]ſſio é debilis.
Sebo q[ui] p[ar]ſſio é forſtis. Aliter p[r]umo ponit cu
ram q[ui] p[ar]ſſio ſut a materia frigida. Sebo q[ui]
ſit p[ar]ſſio a materia calida. Seco[ba] ibi. Quod ſi
p[ar]ſſio. P[r]uma in quoq[ui]s. P[r]umo ponit curáz p
appositioné p[á]ni calidi ſup[er]a caput. Sebo p
odo[ra]mentú. T[er]tio per ſternutationé.uar
to p[er] decubitum. Quinto per dietam partef pa
tebunt. Be prima dicit q[ui] debet p[á]nus ca
leſieri et ſuperponi capiti et debet tantum mora
ri q[ui] eſer ſetiat calitaté penetra[re] uſq[ui] ad p[ar]ſ
ditate capitis. Ro[que] q[ui] p[ar]n[um] p[er] ſuá calitaté p[er]ſút.

31

De Latarro.

materiá e removet malá cópionem inductam i
cerebro. Notandú q loco illius panni cali
dac posſunt apponi alia calida resoluentia ut pac
culus de milio et ſale torefactis: et pót poni ſic in
ſoſa. Mx. milii. 3. iii. ſalis cósis. 3. 5. torefiant
ſi in ſartagine uel in tegula et ſacculus ad quan
titaté unius palni ſiat et applicetur capiti. ratio
patet. Ad idem uulet ſal in magna qútitate
ponatur in vino et pannóſtiter cópessus pôa
tur ſupra parté capitis et é experimentú arnoldi
de uilla nova. rô quia deficcat. Ad idé uulet
hoc unguentú. Rx. ſtercoſis colúb ini gûme ru.
agreſt. caſtoſei ſeis ſnapis. aii. 3. i. euſobii. 3. 5
olei ru. quart, i. cere q uſſicit puluerizanda p[]l-
uerizétur et ſquaſſanda q[]ſſentur miſce oia et ſi
at unguentú curſible. ungatur q[]miſura i par
te anteriori raso capite: et est ultie virtutis et ual
de exiccatiú. Ad idé uulet cauteriú ſactum
in occipitio primo: deinde i qmiſura ſi ſit necef
ſitas cauteri. rô p5. Ad idé uulet emplaſtrú
dictum in cura doloſi capitis facti a matéia fri
gida. Notandú q catarrus pót curari q[]ttu
02. modis. Primo mó per diminutioné materie
ut per mediciná laxatiuá e resolutiua. Secundo
per alterantia e ingroſſantia materiá quia in ca
tarro materia puno eſt fluida et ligda sicut in
p[] principio. Deinde incipit fieri groſſa sicut in au
gumento. Deinde uemit ad mediocritaté q[]ui ma
teria eſt bene digesta sicut in statu. Tertio cura
tur per phibentia illú flurú ut ſi fluit ad p[]ect
p gargarifimata. phibentia illum flurú et p illas
pillulas ſub lígua. Quarto curatur p diſtracti
oné materie ad parté contrariam. uerbi grá: ſi
materia fluit ad p[]ect diſtrabatur materia ad
nares. uel per cauteriú ſactum in parte poſteri
ori colli uel nuche. et ſi materia fluit ad nares di
ſtrabatur ad of dando gargarimata trahentia
materiam ad os. Notádu q si catarrus ſiat a
materia frígida d[]3 ſieri igroſſatio p stiptica ca
lida. ut ſut mastix olibanu núx cip[]eſſi et ſilia.


Ad idé uulet talis firup? Rx. ſaluie ſoliuſz
cipſi an. 3. i. ligni aloes. 3. ii. mell[]ezi zuccari
al. aii. 3. 5. ſiat firup? uſq[]b ad ſr[]t. v. Notan
dú q post ingroſſatám materie cópetit euacua
tio cú pillulis chochius que ſiunt. Rx. pulueris
pigre. 3. x. coloqntide. 3. iii. 7. tertia ſcamonee. 3.
ti. 5. turbith ſticados an. 3. v. ſiant pillule groſſe
ad modú eicerú cú ſucco rute uel apiu do[]b é. 3.
ii. Notandú qnto q post purgatiom conuenit
dare patientib? cú nadunt dozmitú de confetó
ne. 33. que ſit ſic. Rx. 33. múdati nó cocti neq[]b ex
ſiccati. 3. iii. ligritie múde. 3. 5. mellegete gario

ſilás nucíſ musc. cardomomi an. 3. ii. ſiat electua
riú cú ſirupo facto ex 15. iii. zuccari ſumatur
ad modú nucíſ: et poſt bibatur uinú limphatú
calm actu et pót ſümi ó máe. Similiter hoc elec
tuariú et adminístratur in itroitu lecti. et ſic ad
mínistratú impedit curſum catarri et lenit alpe
ritaté et facit totú q[]b de ſſate i gutture ſtinctur
pectore expellere atq[]b exſpuere fine difficultate
et ſupfluú digitú hora expulsionis inuenitur 15
ét electuariú conſoſtat ſtóm et oia méb[]ra nutri
tiua. Ut ait Guilielmus placentin[]p. Deinde
nigellam. Hic ponit curá p odoramétam dicés
q[]b d[]3 odóiare nigellam. Ratio q[]b cú ſit calida
et stiptica d[]3 cóſumare materiá e alterare ma
lá cóplexionem cerebrú e phibere fluxú: et deb[]3
toſeſieri et poni in pano lineo i forma rotunda
q[]b urtus magis attinget. Notandú q[]b p ni
gellá itelligit oia alia calá e stiptica. Ut é p[]lùs
talis. Rx. ligni aloes storacis calamite an. 3. 1.
5. nucíſ muſ. nucíſ cip[]eſſi olibáí costi ſicci an. 3
i. nigelle torefacte. 3. ii. ſiat puluis et ponatur i
pano lineo i forma rotunda. Ad idé i forma ro
tunda perſoſetur pomum et impleatur puluere
olibani et coquatur pomum ſub cineribus calú
et odóetur: et illo comuniter utebatur Gerard?

Ad idem. Rx. laudami puriſimi p[]raſſi an.
3. i. ligni aloes storacis calamite an. 3. 1. 5. nucíſ
muſ. nucíſ cip[]eſſi plibani garioſi an. 3. 1. am
bre effecte. 3. 5. puluerizenda puluerizentur et ſb
tiliter miſce oia cú aqua roſ[]b. malaxando et ſiat
pomú perſoſatuſ in medio: ut poſſit penetrare
corda per qua teneatur. Sed p[]ro pauperibus
ſiat fine ambra. Et p[]rouocctur. Hic ponit
curam per ſternutationé dicens q[]b i cura catar
ri. f. in materia frígida debet p[]rouocari ſternu
tatio. Ratio quia per eam euacuatur materia
catarri et diuertitur q[]b non fluat ad pectus. S5
que p[]rouocant ſternutationem dicta ſút ſupra
ſepe. Ut eleborus albus p[]iretrú euſobium: et
ſic de aliis. Bubitatur utrum ſternutatio có
ueniat in cura catarri: p[]ro batur quod non per
Salienum ſecundo pronoſtico[]um illa parte.
ſternutatio uero cum reumaté. Secundo per
Tuic. quinta tertu. c. de catarro et coruina ubi
dict q[]b est nociuá. In oppoſtuum est Raſ.

Bicendum primo q[]b ſternutatio ante dige
ſtionem materie et euacuationem in catarro cit
nociuá hanc p[]bant auctoritates alegate et rô
q[]b cú ſternutatio ſit fortis. motus attrahit ma
teriá aliunde et ponit materiá i fluxu. Sedo no
tandú q[]b ſternutatio poſt digestioné materie e
euacuationé é landabit. 15 itelligit raf. p[]batur

per rationem: quia significat utiutus expellétis
fortitudinem et non malitiá materie. Et caue
at. Hic ponit curá per decubitú: dicens q pati
ens debet canere ne iaceat lupinus. Ratio qa
timetur ne per illú decubitú materia fluat ad
partem posteriori: et tunc cú pars posterior nò
habeat manifestos meatus per quos materia
fluat: timetur ne fluat ad nervos et faciat spaf
mum et paralihim: et ideo patiens d3 stare cum
capite alto: ut precipitur in actu practico ppter
caufá dictá: et quia timetur suffocatio etc. Et co
medat. Hic ponit curá per dietá dicens q pa
tiens debet comedere parum. Ratio q natu
ra non habens materiá cibalé i quâ agat agit
in materiá catari et plumit eá. Secundo dicit q
d3 abstinere omnino a uino. ratio q: e uaporó
sú et cú sít tale calidú disfolluit materiá et auget
catarrus. Notandum q in cura catarri con-
uenit abstinere a somno diurno. precipue poſt
cibú: q maioz fit euapo: ratio et retentio in capi
te. Similiter non debet stare ad solem nec ad
igné. Ratio quia diffoluendo materiá augent
catarrú. Similiter bonú é abstiere a uocifera
tione et clamore et a loquella fm possibilitatem
Secundo notandú q ibi cónuenientes sít car
nes edine arietine cataratorum alialium et pullo
rum et auinm degentium in arboribus et pratis
t non in aquis affando et aliudó elixando et
uítelli onomz. Sed potus conueniens est ut bi
bat aquá melt uel aquá decoctóis ligritie ifopi
t mellis: uel uinú albú debile in quo ponatnr
duplú eius de aqua. Tertio notanduz q poſt
cibú et potú debet accipere aliquid claudés os
stomachi phibens ascensú uapoz3: ut corian
dros preeparatos panem affatum et citoniú co
ctum.

Almanfóz.

Quod si passio ex appositione panni
calì alleviata non fuerit nec minuitur per
ipsam fiat flobotomia ex cephalica. Et sol
natura natura ex rebus que non crafspant
sicut hec decoctio qua in potu sùmere de
bet qui tuſum patitur et in pectore asperi
tatem habet et indiget uentris solutóne q
R.wiubas.xx. sebesten.xxx. paſtularum
enucleatarum. 3.x. uſolarum ſiccaſum. 3.
iii. radicis liquiricie farcte. 3.v. ficc cirias
x. coquantur in tribus librisque donec
redeant ad. i. et colentur et in colatura diſ
ſoluantur caſſie. 3.y. terreniabi. 3.x. Sil.

Hic ponit curá quando passio est forſis. Uel
aliter potest dici q ponit curá quando catarrh
ſit a materia calida: et dividitur in duas. Pío

ponit curá per flobotomía. Secundo per medi
ciná. Secunda ibi. Et solnatur. De prima di
cit q si passio non fuerit alleviata uel duminuta
ſ.catarrus per appositione panni calidi d3 ſieci
flobotomia de uena saphena: aliqui dicunt q3
de uena cephalica. Bubitatur utrum floboto
mia ſit conveniens in cura catarri: arguitur q3
g non q3 est canſa fluxus humor ergo etc. Ante
ceden p5 quarta p5mi. c. de flobotomia: et con
ſequentia ſatis patet. In oppofitum est Raſ.
Bicendú primo q3 ſi catarrus ſit a cá ſi a quan
tum est ex parte materie nullo modo conuenit
flobotomia. ratio q3 per talem flobotomía ifri
gidatur caput et augetur materia catarri. Se
cúdo dicendo q3 ſi i caſu premissis ſit repletio
in toto et materia catarri ſit digesta unde nò ſit
timor de fluxu humoium cónenit flobotomia
róne repletónis. Ró patet aliter non: q3 augé
tur fluxus. Tertio dicendú q3 ſi catarrus fiat a
materia calida et fluat ab itus ad extra. ſ.ad na
res uel ad os: uel liguum uel ad palatum non
cópetit flobotomia. Ró q3 diſtrahit materiam
et trabit eam ad itra quod non est fiendum.
Quarto notandum q3 ſi catarrus fiat a mate
ria caſa et materia fluit ab extra ad itus ſic có
petit flobotomia: q3 per illam fit euacuatio illi
us materie. Et hoc sequitur magis inuamentuz
q3 nociumentum et ſic patet dubiú. Notanduz
q ante q3 fiat flobotomia phibeatur fluxus vii
dicit Bozdonius q catorosi flobotomati ppe
tuo ſiunt rauci: et fluxus prohibetur p gargarif
ma et p pillulas retentas in oze et eſt ſecretum i
cura catarri. Gargarisma phibens fluxuz ma
terie calide. IR. firupi de papauere diamorion.
an. 3. iii. aque roſ. aque dulcis an. quart. i. vini
maligranati. 3. 5. miſce gargarizetur actu calin
Pillule phibentes fluxum materie calide pínt
eé tales. IR. ſeminis papaueris al. ſeis poſtula
ce ſeminis lactuce an. 3. i. diadragaganti gùmi
arabici croci an. 3. 5. et ponitur crouſ ad reſre
nandú opium amidi penidi an. 3. i. opu. 3. v.
puluerizenda puluerizentur miſce óia ſiml'cuż
firupo de papauere ſiát pillule cópſe ad qua
titaté parue fabe retineantur in oze. Ad idez
IR. gùmi arabici diadragaganti amidi: ſucci li
quiricie ſeminis citonioz 3. pſili an: ſiant pillule
gróſſe ad modum fabe cù mucilagine pſili et
teneantur ſub lingua. Ad idem. IR. ſucci liqui
tie zuccari al. an. 3. x. amili draganti amigdala
rum dultiú excorticatarz an. 3. v. ſiant pille groſ
ſe cù mucilagine ſeminis citionóz et teneantur
ſub lingua, inſpiffant enim catarrum acutum:

## De catarro

t leniunt asperitatem catarri et dicunt pillule bi
chiche et. Et soluatur. Ponit curâ per medi
cinam dicens quod solui uenter cù cembò no exaf
perantibus. qualis est hec decoctio. Iª-inubas
xx. sebesten. xxx. passularù enucleatat. xxx. x. uio
lap sicca. xxx. iii. radicis liquiritie fracte. xxx. v. fi
cus citrinas. x. coquantur in tribus. Iª. aq. do
nec reheat ad una coletur et in colatur diffoluá
tur cassie sit. xxx. xii. tereniabin. xxx. x. Notandum
q medicina Rab valet i catarro caufato a ma-
teria calida: quia illa ponit in recepta euacuát
colerá. Secundo notandú q talis medicina po
test apporprimari fine digestione precedente: qu
est medicina lenitua et euacuat coleram et írmo
uet tussim et asperitatem. Ratione lenitatis et a
plationis. Tertio notandú q s detur medicina
fortis debet precedere firupus digestuus talis
Iª. ord ei mundi. III. iii.eminis papaueris alb.
quart. i. iuiubat sebesten an. numero. xx. floz
uiolay floz nenufap roh. ru. an. 3. i. zuccari al.
qr. iii. fiat firupus clarificat usq ad. Iª. i. stur
cú aqua decoctionis ord ei. Ad idé. Iª. firupi s
papauere. Iª. i. et detur cum aqua decoctionis
ord ei. vel cú aqua decoctoís inubarú nel sebe
sten. Aded cina laxatia post firipum est hec.
Iª. floz. uiolarú nenufarú an. 3. i. punozum
damascenóz. x. tamarindóz electozum. 3. i. si
at decoctio in aq in qua diffoluátur cassiefist.
munde bene piguis. 3. i. electarii s succo roh.
vel diapunus. 3. iii. fiat colatura usq ad qrf.
v. detur in aurora. Ad idem. Iª. decoctonis
punoz. 3. iii. et sit feruens. deinde addátur reu
barbari. 3. ii. dimittantur simul per horas. xii.
adminus poſte a coletur et in illa colatura addá
tur firupi roh. 3. ii. et detur in aurora frigidum i
eſtate: tepidú vo in hyeme. Ad idez i forma
pillarii. Iª. mirobolanoz citrinonu2 abſq mu
cleis. 3. 5. reubarbari. 3. i. aloes ſcamonee an.
3. v. maſticis liqricie. an. 3. 5. fiant pillé cú mu
cilagine pſilii vel ſeis citoniorum doſ sit 3. i.

Ad idem. Iª. electuarii de succo roſap. 3. 5.
malaretur cum modico firupi nenuſaſtiant pil
lule ad quatuoritatem cicerum admistrentur in in
troitu lecti. Notandus qrto q post euacua
tioné non post exhiberi hoc electuarii. Iª. dia
papaueris diadragaganti frigidi an. qrf. i. zuc
cari roh. 3. ii. penidiaz cadí subtiliter pulueriza
ti an. 3. i. et ſi é dedicatus addantur folioz auri
xx. miſce. Ad idem. Iª. diadragagati frigidi
3. 5. pulueris diapapaueris. 3. ii. conférue roh.
ru. nenuſa. an. 3. iii. cadí. 3. i. pendit qrf. i. aq
roh. elce. quart. i. zuccari albi quar. iii. fiat ele

ctuariú. Ad idez diapapauer. Ad ióe dia
radó. Ad idez loch de papauere. Notan
duz quinto q odóre are pepe aquá roh. et attra
here per nares é ualde vile. Ad idé odóre
caphóram sepe. Ad idem odóre sandalos
vel roh. Ad idem valet pomuz vel puluis di
cus in cura dolorú capitis a materia calida: ió
recurratur illuc. Ad idem valet vapóatio ſa
da exaq decoctionis viol. ſic. et ord ei excoztic. et
papa. al. et camomille recipiat in os fine inſtro.
uel cum inſtro quod dicitur embótu. et inſtrm
quo ponitur uinú in ugete post vapóatione3
ungátur nares cú oleo uio!. Notandú ſexto
q in catarro a calida cauſa dieta qpetens é q
comedat succú ord ei farri auene et ſpelte in quo
succo ſemper ponátur penedii. Comedat cíba
ria facta ex ſpinachís cucurbitis atripulíbus
portulacis et filibus et ſi eét debilí ſomedat car
nes hedóz et pulloóz alteratas et códitas cú po-
tulacis cucurbitis et filibus. Si uero sit euſe.
ſue fine ſe. Potus conueniens é aqua ord ei uſ
aque decoctonis ligricie vel zuccari. uel aqua
frígida in qua ſit firupus roh. uel uiol. ut uinú
albu debile agresta cú duplo cíuo de aqua fra.

In cura catarri de materia frígida. Barga
rísma prohibens fluxum materie frígide. Iª.
myrrhe olibani an. 3. i. nucis cípſſi nucímuſe.
maſticis an. 3. 5. fiat puluis et buliat in. Iª. i. ui
ni stiptici donec reheat ad. Iª. 5. coletur et cú co
latura fiat gargarísma. Pille ad idem. Iª.
maſticis nucis muſ. nucis cípzeſſi an. 3. 5. ſtoa
cis calamite olibani an. 3. i. 5. carníu uuar paſ
farú bene piqúiú penidiarú an. 3. ii. pulueriza
da pulueríétur et ſquassanda conqnaſſentur:
míſce óia cú idiomelle fiát pillé cópſſe ad qua
titaté ſabe teneátur ſub lígua de die et de nocte.

Sirupus digestuus. Iª. radicú ireos radi
cis enule cápane an. 3. i. ifopi capilloz uen. recé
tiú an. Ad. i. liquiricie rafe uarú paſfarú fine
arillis an. 3. 5. íſta ualent p[ro] pectore et capite.

Ad prohibendú fluxú catarri. Iª. maſticis
olibani an. qrf. 5. nucis muſ. nucísćpſ. an. 3. 5.
melk roh. qrf. iii. fiat firupus clarificat usq ad
Iª. i. admistretur cum decoctone liquiricie.
Iª. Medicina laxatia. Iª. pillap cochiap. 3. i. 5.
agarici electi pulpe coloquiſtide an. 3. 5. saliſgé
me. 3. iii. puluerizanda pulueríétur subtiliter
miſce óia malarando cum idiomelle facto cú
aqua saluie ſiant pillule ad quátitáte cicerú. dé
tur in introitu lecti. Electuariú. Iª. interiorum
cinamomi. 3. i. 5. nucis muſ. ſtoacis calamite
an. 3. i. zuccari albi. Iª. i. fiat electuaríus. Ad

e

idem pro paupibus transglutiatur tria grana oli
bani. i. tburis al. omni nocte et uaret loco electu
arii. Almansor.

Qo si neq flebotonia profuerit neq ventris solutio et ide ad pectus descende rit et supuenerint tuſſis et ſebris illico fiat flobotomia. Et patiens a carne abstineat et vino et in potu fumat aqua ordei et mu raba violatū q[ui]diu calor fixus pfeueraue rit et tuſſis fuerit sicca et aspa.¹ Silla.

Bic ponit curam catarri puenientis cù se
bre et tuſſi: et diuiditur i duas. P[r]gio ponit curá
per flobotomía. Secundo p dietá, ibi ſecunda.
Et patiens. De p[ra]dicit q[ui] si in cura catar
ri a materia calida ſi profuerit flobotomia nec
solutio uêtris et materia fluat ad pectus unde ſe
quatur ſebris et tuſſi ſtatim debet fieri floboto
mia. Notádu q[ui] p[ot]e e[que] flobotomia et solu
tio n[ot] p[er]uerint p[ter] multitudinem materie et
ſed qa[que] ſupuenerit ſebris ſignum et q[ui] a[ter]ia est
intra uenaſ et tunc c[ó]petit flobotomia et hoc q[ui]
materia é a colera. Notádu ſecundo q[ui] iſto
calu ubi materia fluit ad pectus et faciat mala
accidentia. utile é distrahere materiam ad p[te]z
opposita p[er]ſus n[af]um: et ponit fieri ſic. N[ar]
moniaci. 3. 5. p[ire]tri ſtiliter pulueriſati. 3. 2. mi
ſce malaxando c[ui] ſucco radicis ireos fiat maſſa
et e[que] gladio accipe modicu[que] c[ale]fac ad igné et
pone in naré et videbis aqua c[ó]tinue diſtillare
et é ſpále remedi[n]. Ad idé. N[ar] succi radicis
ireos facta refidétia q[ui]r[i] i. p[ire]tri ſtaphisargie
an[que] 3. 1. miſce q[ui]bóbacé in predictis infuſioinbus
et ponatur in naribus tepidú et. Et patiens.

P[on]it curá per dietá dícens q[ui] patiens d[os]
abſtinere a carnib[que] uino. r[ó] q[ui] augent ſebre[z]
Secundo dicit q[ui] in potu debet ſumere aqua ordei
et muraba. i. ſirupú uio[li]. donec calor ifixus
p[fe]uerauerit et tuſſis fuerit sicca et aspa. r[ó] q[ui]
in frigidat et húe[ctat et lenit pectus et ingroſſat ma
teriá et hoc in materia calida: ſed in materia fri
gida d[os] bulliri c[ui] aqua ordei aliq[da] capil. uene.
uel uſopi u[li]q[ui]ř. p[ri]mo p[ter] malá q[ui]p[on]é p[ec]
torús fine materia ut in ethica. Secundo rato[e]
indigestionis materie quia é liquida ſbtilis n[ó]
obedienſ virtuti expulſue. Ad p[os]positú est ſecú
do m[ó] et iò opor[et] q[ui] reducatur ad mediocrita
tem c[ui] ſirupo violarum. uel aqua ordei et ſic de
alüſ ſiſibus. Almansor.

Sed postq[ui] calor: generit et tuſſis mol
lificata fuerit et ſcreare inceperit huius de
c[ot]io quaq[ui] die c[ui] muraba violato dan

da é donec pectus múdificetur et tuſſis ſe
detur et uor clara reddatur. Que. N[or] ſic
citrinas. v. iuibas. x. ſebesten. xx. paſſula
r[ui] alban enucleatarú. 3. x. liquiricie erco:
ticate. 3. y. coquátur ufq[ui] ad diſolutiones
et colenk deide et denk oi die. 3. iii. c[ui]
raba uiolato. 3. y. Si yero tuſſis inuetera
uerit diuq[ui] permanserit t[uc] ońdemus qua
liter curanda ſit cum de tuſſis cura tracta
bimus. Sillanus.

P[on]it curam catarri p[uen]iétis c[ui] ſe. et tuſſi q[ui]n é est in p[ro]cessu plus: cuius ſign[ui] é q[ui] calor: remittitur et tuſſi appar[iz] húida quia incipit ſcre are. et diuiditur in duas. P[ri]mo facit hoc. Se cundo ponit curá tuſſis q[ui] iueterata é ſi ſic réit tit nos alibi. Secuda ibi. Si uero tuſſis.

De p[ra]dicit q[ui] postq[ui] calor: remittus fuerit et tuſſis mollificata. quia iam incipit ſcreare d[os] dari oi die donec pectus múdificetur et tuſſis ſe detur et uor clara reheat decoctio que talis est. N[or] ſicus citrinas. v. iuibas. x. ſebesten. xx. paſſularú alba[que] enucleatarú. 3. x. liquiritie excorti cate. 3. y. coquátur ufq[ui] ad diſolution[io]z. c[ét]ur ex hac colatura omni die. 3. iii. in potu c[ui] muraba i. ſirup. uio[li]. 3. y. Nota q[ui] iſe potu: p[uc]it q[ui] materia é calida et q[ui]n est facta digestio. r[ó] pat[iz]. Si t[ui] materia éct rigida indigesta debet addi in illa decoctio[e] capill. uene. et uue paſſe et n[ó] ſi rupus uiolat. Si uero tuſſis. Bic p[ro] cura tuſſis remittit nos et dicit q[ui] ſi tuſſis fuerit anti qua et diu permanens ońdemus qualiter ſit cu randa cum tractabimus de cura tuſſis. Ap tandú q[ui] tuſſis p[ot]e dici antiqua duobus m[ó]is: Uno modo r[ó]ne multitudinif materie fluéb[us] c[ó]tinue. Secundo r[ó]ne debilitatis mébru mandá t[us] t[is] cerebr[us] et recipientis ut p[ect]onis. Al quod ſi coriſa in naribus diu p[er]ſeuera uerit et non fuerit calo: flúrus erit restrin g[é]d[us] ſuffumigádo n[ar]ſ p[ra]tiectoriún. Sil.

Bic ponit curá coriſe q[ui] flúrus materie est a cerebro ad nares. et diuiditur in duas. P[ri]do i generali q[ui] fit a materia frigida. Secundo in ſpáli. ſecunda ibi. Q[ui] si q[ui]d p[er] nares. Be p[er]ma d[ic]it q[ui] flúrus in naribus p[er]ſeuerauerit et n[ó] fuerit calor: flúx[us] restrigédus é ſuffumigan do nares per traiectoriún. r[ó] é quia per illam p[er]hibetur flúrus materie ad nares ideo q[ui] igroſſant materam facientez coriſam. Almá.

Et si q[ui]d p[er] nares: k[u]uit ſubtile ac acu
tú et citrinú fuerit ſuffumigatio fiat ex ſul
fure p[ri]us in aceto infuſo et poſtea ſiccato
aut ex fabis aut ordeo excorticat[que] et aceto

33

De optalmia

prius infusis et postea siccatis aut ex zuc
caro albo et sandalo albo. Qò si neqz ca
lor neqz rubor in facie fuerit suffumigatio
fiat ex costo, aut thure hec náqz suffumiga
tio fluxum restringit. Sillanus.

Hic ponit curà corrizi i speciali: et diuiditur in duas. Primo ponit curà qùm materia fluens è calida. Secundo quando materia fluens est frigida. Secunda ibi. Qò si neqz. De pria dicit q qui illò quod fluid p nares sit subtrile acu tů citrinů debet fieri suffumigatio ex sulphure prius infuso in aceto deinde ericcato: aut ex fa bis aut ordeo ericcicatis et excorticatis et prii aceto infusis: aut ex sandalis al, et zuccaro. Arò partis è: q qui sulphur sit calidù: tì acgrit frigiditare ratòe infusioris in aceto et cù sulphur de se fit sic cù et ratione aceti quod est sicum in grossat materià et phibet fluxus humo: ad na res. Similiter fabe et ordei eroccitate valét qù ponuntur in aceto qo: acquirunt maiò: frigidi tate: et ericcationè unde phibent fluxú: quia i grossant materià: Similiter pòt dici ò zuccato albo: et de sandalis: quia infrigidando igrossat iò: etc. Notandù q qui p illas suffumigatiòes Raß intelligit sibi similes. Una è ur sulphur grossi buliat in aceto rubeo et fumè accipiatur per nares. Ad idè valet suffumigatio aceti p dicti positi sупà lapide árdentem. Ad idem valet suffumigatio facta ex decocto: ordei nù farú et feminis papaueris albi etc. Qò si neqz hic ponit curà corrize in speciali qù fit a mate ria frigida dicens q si nec calo: nec rubedo fue rit in facie: fiat suffumigatio ex costo et thure. Et verificari sp qui talis restringit fluxú. Arò q qui sunt calida et stiptica et materia fluens est frigida ideo etc. Notandù q per ilſtà suffuſationè intelligit alias similes. Ut è suffumiga tio nigelle posite super tegulà ardentè asperſaz uino et fumus recipiatur. Ad idè suffumigató facta cum ligno aloes olibano et maſtice positiſ supà p[unas ita] pulueriſentur oia excepto olibano et patiens recipit ſumú illú. Ad idè ſuffumigatio unius illo[rum] tantú. Ad catarrúz ò ſcendentè a capite. Iutú armenum pulueriſatú et ſumptú ſerapino de luto ar. et Auicè, pria ter tì de armate. Ad idè decoctio facta ex isopo ruta ficubè et melie ſi ſumatur in potu ſerapio. et de isopo. Ad catarrú frigidú valet olibanuſ z myrrha. Si ení teneatur i ore abſcindit flurú melie i practica. et c. de catarro. Ad idè valet spica retenta in ore et è uerificatú i uuamentuſ ſublime et precipue spica nardi. Ad fluxum

catarrì cali valet ſuffumigatio facta ex fàdara
ca triturata et posito puluere in aceto et postea
ſuperfundetur lapidi ardentí melue i practica
De optalmia. Sillanus.

Notandú circa rubrica in generali.
Pumo quid sit oculus. nà sic diſſi
nitur. Oculus è mébrú instrumen
tale uíſus. Luius cóplexo è húida
in forma rotunda cum quadá planitie ex septé
tunicis cum tribus húoribus perfecte cópofi
tum. Dí mébrú instrumentale qù è uidédi ístru
mentú. Bicitur cuius cópò è húida qì i eo do
minatur aqua: ut patet per arístote. in li. de ſen
ſu et ſensato. et rône patet quia terra non è a do
minio in oculo cum fit grossa. multuz enim ípe
diret tranſitú specierú uisibilium. nec ignis nec
aer. ppter eòz subtilitá: quia de facili reſolue
rentur. Bicitur cuius forma est rotúda. rò patz
ut eét magis remotus ab extrinſecis alteratúb
ſ.numentis. Nam forma rotúda est remotio:
a leſione quacunq alia forma ut auero. ſecundo
colliget. c. de uuamentis uirtutis motue. und
ponitur q antiquitus castellani fac ebant tur
res rotúdas. ut machina non posſet eis nocere
Bicitur cum quadá planicie non ex toto rotun
da ut ſpés uisibiliú in oculis bëant fixionè: q qui
eét ex tota rotúda ſpés uisibiliú non magis ha
berent fixionè in águlis q[ui] in alio loco. Bicitur
et septem tunicis et tribus húoribus perféé có
poſitú, et per hoc differt ab oculo cui deſicit ali
quod illo[rum] ut è in oculo ceci: quia l[ux] ponatur
ex bis non tì perfecte ut oculus ſani. Secun
do notandú de anathomia oculi. Circa q[ui] ſiè
dum q in oculo ſunt septé tunice et tres húores
ſituati inter predictas tunicas. Prima uerius
intra è ſelirotica q iuigitur imediate cum cra
neo et ſoutur a dura matrice. Secunda poſt illá
est ſecundina et ſoutur a pániculo subtili deò pía
matre. Tertia p[ro]illá è rethina et d[omi] talis q[ui] facta
ad modú rethe poroſa ut poſſit melius extendi
ad retinendum humo[re]t ſu tre] ſerfallinum et
[or]itur a rethe mirabili cerbi. Quarta è aranea
ſtilis et diaſana ut nò ipediatur receptio ſp[er]ú
uisibiliú in humo[re] cristallino et ſoutur a rethia
et ſunt ſicut due ſcutelle q[ui] coniunguntur ſeòm
orſicia includentes in ſe duos humo[re]ſ. ſ. utre
um et cristallinú. Quinta est uuea et est perſoſa
ta et eius ſozamen dicitur pupilla et est perſoſa
ta ut ſpés uisibiles melius poſſunt p[ra]tranſire ad
húorem cristallinú et ſoutur a tunica ſecundina
et recte ſe habent ſicnt due ſcutelle magne que
coniungitur et includunt oia illa predicta. ſer

c ii

ta est cornea per quam uidemus et est ad modum cornu lucidi et oritur a tunica feliciotica et filtr ha bent se sicut due scutelle in oculis cœuncte et exéplum est de hoc sicut de cepe in quo est tunica superio: maior est cœsque tur alia maior et sic quo uisq[ui] ematur ad fundu. Septima et ultima est piunctiva que est alba et dicitur piunctua: q[ui] p[ro]nigrit totu oculu ab ante cum partibus faciet et oritur a pániculo imediate cooperiente craneum: et dicitur zinziamater. H[uius]ores autem sunt tres: s. albugineus uitreus et cristallinus. situs eorum est. Et am inter tunicá rethiná et araneá contine tur humor uitreus et cristallinus est in medio sicut rei in medio regni et cor in medio corp[is] et est principaliter pars oculi: quia plus habet de di spositionibus requisitis ad uisioné: quia pl[ue] cla rus et diasán². Post cristallinu uersus cerebrú est uitreus quia nutritur ex eo quia vitre p[ha]rat nutrimétu cristallino. Adó inter nutritóes et nutritú non debet cadere mediúz. Albugi neus uero h[uius]o: continetur inter tunicá araneá et uueam: quia est superfluitas cristallini: et pro p[ter] hoc fuit posita uuea tunica in medio ut n[ò] lederet h[uius]oem cristallinu. Tertio notandúz circa rubricá q[ui] obtalmia é apostematio sive in flato que accidit in palpebus oculor uel i oculi donec aliquí cooperit totam rutunditaté oculi. Aliter diffinitur sic obtalmia est a[pa] calidú cótinctue oculi naturaliter q[ui] fit a sanguine uel colera accidentaliter est uel p[pter] putrefactóz q[ui] fit ab humouribus frigidus. uel p[pter] attrac tionem h[uius]o[rum] sanguis et sp[ú]s ad oculu vn[ò] ca lefiunt h[uius]ores oculi. Quarto notandú q[ui] cá obtalmie uel é extrinseca uel intrinseca. Extrin seca p[òt] esse: aut a sole fumo uel puluere. Lau fa intrinseca p[òt] e[que] ex fluxu alicuus h[uius]o[rum] ſim p[licis]. s. a sanguine ſl'ate colera uel milia. uel ab humore cópoſito ex his. Aliter p[òt] d[ic]i q[ui] cau sa obtalmie é triplex. s. primitiva án[is] et c[ó]iúcta Primitiva ſunt res non naturales multiplican[ts] aliqué h[uius]oem in corpor[is] ut cibi et p[òt]s. Si militar p[òt] e[que] res extriseca ut sol fum⁴ et puluis. Causa án[is] ſunt ip[s]i h[uius]ores in corpor[is] multipli cati apti c[urrere] ad oculos. Causa piúcta ſunt ip[s]imet humo[res] q[ui] actu faciunt. s. apostema i oculis. Notandú q[ui] obtalmia é duplex. s. ue ra et non uera. Aera é que cauſatur a fluxu h[uius]o[rum] ad oculu qui ibi[bitur] in poroſitatib[us] cótinctue cauſantes apostema. Non uera é que cauſatur ex causa extrinseca fine fluxu h[uius]o[rum] ad oculu ut a fumo uel pulué: quia rarificatur humiditaſ ibi que rarificata occupat maió: lo

cum q[ui]s ante atq[ui]s nidetur q[ui] ibi ſit a[pa] c[ui] non ſit et talis faciliter curatur: q[ui] remota causa extra ſeca. Subitatur in quibus oculis magis fiat obtalmia: an in magnis an in parvis. Bicéduí q[ui] in magnis. ró quia ad eos plures ſuperfluitates delegátur ceteris partibus: quia h[uius]t lati ozes uas. et quia sp[ú]s magis disperguntur et p[pter] hoc peuus uident. Subitatur ſecundo: in qua etate magis accidat obtalmia. Bicéduz q[ui] in puerticia. ratio p[pter] e[que] ingluíue et e[que]uus molliciem et e[que] teneb[io]ſaté et humiditatem.

Subitatur tertio in quo tépore anni magis accidat obtalmia. Bicendú q[ui] in vere rón[é] caliditatis et humiditatis. Ratón[é] caliditatis. s. diſ solventis humo[res] congelatos in hyeme: et q[ui] aperuntur pori. unde humo[res] ſunt magis ap tiniatu fluere ad oculum. Al.

Um ea que in oculis alba ſunt in rubedinem mutata fuerint fluxe rintq[ui] lacrymione et in angulis oculi lo[ſu] lacrymalibus lippitundo collecta ſu erit dicemus tunc egrú pati obtalmiá. Et quato plus ſinthomatú vehementia: aut ipſo[ſuz] affuerit minozatio tanto plus erit obtalmie forſtitudo aut ipſius debilitas. de tertio: a[ut] obtalmia est c[ui] alba oculorum vidétur inflata et adco elevata ut oculo[ſu] cooperant nigrediné et palpebre inuerſe tur. Sillanus.

Hic determinat de obtalmia et dividitur i duas. P[r]io ponit ſigna obtalmie. Sc[uo] cu ram. ſecuá ibi. In principio. P[ra]ia i tres P[r]io p[òt] ſigna abſolute. Sec[undo] p[òt] ſigna ſonitudinis et debilitatis obtalmie in generali. Tertio ponit ſigna q[ui] obtalmia est ultiate mali tie. ſecunda ibi. Et quanto. Tertia ibi. Deteri o: a[ut]. De p[ra]ia d[ic]it q[ui] apparétiſta ſigna P[rim]ú q[ui] alba oculor ſunt mutata ad rubedi né. Sec[du]z q[ui] lacryme ſluunt ab ocul. T[er]tium q[ui] in angulis oculor ſuerit collecta lippitu do tunc dicimur egruz pati obtalmiá. Notá duz q[ui] de rón[é] ſignor. P[r]io alba oculor mu tantur. p[pter] fluxuz sanguis ad cœunctuá. ró ſecundi p[pter] ſonitudiné ſpperfluiratis deſé déris ad oculuz. R[atio] tertu cauſatur h[ippitu] do u[er] ex p[te] materie aquoſe fluxu ad oculu que n[ò] p[òt] uerti in nutrimentu[z] et ibid[é] igroſſatur uel cauſatur ex p[te] debilitat[is] ſututis nutrimentu[z] non potétis ſuertere nutrimentu[z] in ſiam oculi: et ſigt mo[ité]. et de h[ac] n[ò] loquitur raf[er]. Sec[un] do notáduz q[ui] ſigna obtalmie p[pter] ſanguiné ſunt uebeméta rubedis apitio uenar[em] i oculto:

3e

De optalmia

Et in fronte: inflatio magna adueniens cum do loe et grauedine multitudo lachrymarú cù lip pitudine. ratio patet. Signa eius que fit a co lera sunt dolo: cum púctura in modú ac: ul' fpi ne: inflatio cum rubedine trabétur ad citrinita tem: cursus lachrymarú adurentiú et excosticá tű loca que tangunt: lippitudo et inflatò et téfio minto: qú in sanguine. rô patet. Signa eius qú fit a f'ate sunt gravitas non cù ardoe. undatò magna absq[ui] rubedine que tű fi tangitur cedit tactu et fit in loco ipfessio cum digito. multim do lachrymarú aquosarú cù lippitudine nô di gesta: habitudo corporis humida. rô patet. Signa eius qú fit a m'ia sunt paucitas inflatòis absq[ui] rubedine. diminutio lachrymarú t'ippi tudinis: nigredo corporis extenuata: dolo: cuz quadaam grauedine et fractione loci. rô p[ro] 3 itel ligenti. Signa eius que fit ex caufa extrinse ca discernuntur iudicio patientis et reuelatòe ipsius ifirmi. Et quanto: Hic ponit signa fortitudinis et debiltatis obtalmie in genera li: et dicit q[ui] quanto fuerit maiò intenfio nel reiſsio accidentiù tanto erit obtalmia intenſio: u'l remuſſio. Ratio quia acciis infequitur egritu dinez uelut umbra corpus .ut gal'.tertio de ac cidenti. g quanto egritudo è forno: tanto ſút ac cidentia fortoira et ecuerto: re. Deterior aſt.

Hic ponit signa obtalmie q[ui] obtalmia è ulti mate malitie. et dicit q[ui] deterior obtalmia è ubi alba oculo: videtur inflata et elevata ut coepre riant nigrediné oculo: et palpebze inuerſentur. Ratio quia ſiſt multitudiné humorù unde p[ro] hibetur tranſitus ſperum uibibiliú ad húo:em cristallinú apoftema calidum quod fit a palpe bris donec coopertat duas orbitas cum totali tate ſua. Notandum ſim ſerapioné.c. de ob talmia q[ui] spés obtalmie ſunt tres. Prima infla tio et elevatio facta in oculo a caufa extrinſeca: ut a ſole puluere nel fumo et quieſcit quando q[ui] eſcit cauſa extrinſeca. Secunda spés elevatio q[ui] accidit in oculo q[ui] currit aliquid ò materia. ad conjunctiu: propter debilitatem mébri recipié tio: ſ. oculi et virtutem mébri repellentis. ſ. cere briz: et ſita est deterior prima. Tertia spés est apoftema callidum quod fit in palpebris doec forſan cooperit duas orbitas cuz totalitate ſua fìcuit corium et ſequitur inflatio et dolo: durici es et rubedo que apparent in oculis et reſplentur uene ualde cum copertura palpebzarum et forſaſe inuerſantur ad exteriora et ſit difficilis mo tus earum et est albedo oculo: alto: nigredine ipsius et illa est deterior. Alman.

In principio uero curatiòis obtalmie cephalica è flebotomanda ex manu ul' ex brachio partis cótrarie in qua è oculus in firmus nifi leuis fuerit obtalmia et quàto forto: fuerit obtalmia tanto plus è minu endú de sanguine. Deinde ueter ex miro bol. citrinis et tereniabin et ſucco fructuus soluendus è. Eger a carne et a vino et a re bus dulcibus abstinere debet et cibum mi nuere. Silla.

Hic raf ponit curam: et dividitur in duas. Primo ponit curam per eucauacioné. Secundo per dietam. Secunda ibi. Et. eger. Prima i du as. Primo ponit curam per flebotomia. Secundo per mediciná. Secunda ibi. Deinde uenter. Be prima dict: q[ui] in principio curationis obtal mie debet eger flebotomari ex cephalica man? uel brachú partis contrarie in qua è ocul? infir mus. Secundo ponit exceptioné nifi obtalmia ſit leuſſima. Tertio dicit q[ui] quanto obtalmia fuerit forto: tanto de sanguine debet eucauari plus. Notandum q[ui] in obtalmia ad hoc ut fiat flebotomia de parte contraria duo regrun tur. Primum q[ui] in corpore ſit magna plenitu do lb auerois et auic. precipiát in hoc cauſi fieri flebotomiam de saphena euſſé partis. deide de basilica euſſdem partis. Secundo requiritur q[ui] materia ſit in fluxu quia materia exilſete flu ra non competit flebotomia de brachio contra rio. unde n[ò] cópetit diuersio fed eucauatò ma terie peccantis que ſit per eandez partem. et sic patet r[ò] primi dicti. Ratio secundi dicti è q[ui] sp[er] obtalmia ſit parua per colluria et aquas p[ò]re ſolui materia obtalmie: n[ò] cópetit flebotò a Ratio tertii quia quàto obtalmia est forto: t[à] to ſit a pluri quátutate materie ideo plus ò ma teria è eucauandum. Notanduz ſecundo q[ui] uena cephalica que est uena capitis p[ò]t capt u'l in brachio uel in manu inter pollicé et indicem Si in manu ul'est una uena iter pollicem et idi cem. uel in brachio i curuatura: et ſi ambo ſunt inſirmi de utroq[ui] brachio fiat flebotomia.

Tertio notandum q[ui] poſt flebotomia: ce phalice partis cótrarie uel euſſé cópetit flebo tomia frontis que est in angulis oculorú. uel de uenis que ſunt retro aures ímo in obtalmia an tiqua aliqui ſiciduntur artarie tépo[rum] a cirur gicis. R[ò] quia p[illa]s imediati? eucauatur ma teria obtalmie. Quarto notandum q[ui] loco flebotomie cópetit uentofa posita in posteriori parte capitis et in parte ſuperiori colli cum icifi one uel ſupra ſpatulas. Notandum quinto

cuii

q obtalmia habet q̧tto: têpota sicut alia apo
stemata. l. principium augmentû statû et decli
nationé. ial Principiú cius é qûn lippitudo é aquo
ſa et ſubtilis in oculis. Augumentû é qûn ta'l lip
pitudo iepit igroſsari et dealbari. status é qua
do é ingroſſata et dealbata et multa claudé ocu
los. Declinatio é qûn ta'l lippitudo iepit dimi
nui et còſumi. Deinde uenter. Hic pôit cu
ram per euacuationé factá per mediciná dicés
q post flebotomiá uenter debet curari. i. eu
cuari có máma mirobolanis et ſucco fructum
ſolubiliú. Notandú q dictú raf habet ueri
taté quando obtalmia cauſatur a materia cali
da ut a ſanguine uel colera q ille medicine eu
cuant colerá: et ſótingeret q eêt maximus do
lo: pót fieri euacuatione fine digestione pcedente
qui é materia furiosa róe accitiiu: sed ſi fit par
uns doló: pót precedeŕ digestiuú et tale digesti
nú et euacatiuú posita ſunt ſupra. c. de dolóe
capitis prouenientis a colera. recurratur ergo
illuc. Sed ſi fit a ſlate cópetút digestiuum et
euacatiuú posita ſupra. c. de dolóe capit. pue
niétis a materia ſatica. Sed ſi a mía puent
quod raro contingit ępetunt digestiuú et euacu
atiuú posita ſupra in dolóe capit. prouenétis
a mía. sic ſi q in digestione ponátur herbe ap
propate oculis que ſunt bethonica verbena eu
fragia celidonia rutá filer montanus ſeniculus
Et eger. Hic ponit curá per dietá dicens q
eger debet a carnibus ſe abſtinere et uino et re
bus dulcibus. Ró q talia multiplicát húozes
qui ſunt apti descendere ad oculú marie q ob
talmia fit a materia calida. Secùdo dicit q pa
tiens debet minuere cibú. Ratio q calo: redi
tur magis intentus ad consumendú materiam
Notandú q in obtalmia a materia calida di
eta conueniens é ut comedat lactucas poſtula-
cas cucurbitas códitas cú agresta. uel ſuccum
farine od dei auene similiter et ſpelte códitis cuż
lacte amígdarú uel agresta uel poſtulaca. Si
aút patiens fuerit debilis poterit comedeŕ cari
nes pulloz et hedí elixatas cum cucurbitis uel
poſtulacis uel lactucis ęditis cum agresta: uel
uino de granatis. De potu. Bibat uſq: ad
ſiné aquá od dei uel aquá decoctóis berberis uſ
p: uino: uel aquá mixtá cú agresta uel uinuz de
granatis. In ſine aút pót bibere uinú albú de
bile liphatum cú triplo cius de aqua. S:z in
obtalmia de materia frigida. Dieta ſit ut pati
ens comedat aquá cicez: ul farrú uel farinam
od dei uel auene. condiſtur cú puluere que ſic fit
R. cinamomi. 3. u. cardamomi. 3. u. croci. 3. u. fi

at puluis cribiatus. J. post dies. v. pót comedeŕ
carnes edi pulloz caſtrati elixatas cú ſeniculo
bo: agine et petroſi. et de potibus bibat aquam
mellis uſq: ad dies. vii. uel aquá decoctóis u
bubarú mellis. post uero dictú tépus pót bibe
re uinú album limphatú. Almansor.

Ad q ista non sufficerint ſic albi i la
cte inuencule puellá lactantis fricandus é
et in oculis distillandus. Silla.

Hic ponit curam per ea q approximantur
ab extra. et dimiditur in duas. Primo ponit cu
rá que debet obteruari an declinationé. Secú
do ponit curá quando é in declinatòe. ſecunda
ibi. Si aút oculus. Prima i tres. Primo ponit
curá per unú approximandú oculo: et é colirú
ſecundo docet remouere lippitudiné. Tertio
ponit curá per quedá alia qne cópetunt in cura
ſecunda ibi. Et lippitudinis. Tertia ibi. Et
eger. De pria dict q si predicta non suffice
rent in cura: tunc ſief album dz fricari in lacte
mulieris lactentis puellá et distillari in oculum.
Ró est quia abſtergit et múdificat. Notan
dú q ſief p colliríu uel trociscus unus diffolut
in aliquo liquore ex quo ſit colliríu. Secùdo
notandú q alia conueniút in principio. Alia in
augumento alia in statu et alia in declinatòne,
nam in principio ępetunt repercussiva habénta
duas przietates. Prima q non ſint nimis for-
tia ne condentem humoré in oculu et ne nimis
infrigident oculum et alterét. ſecunda ut ſit dolo
ris mitigatua: et ideo nó cópetút ſicca nec alpe
ra: fed in augumento et statu cópetunt partiz re
percussiva et partim refolutua et nunq: matura
tiva: quia tunc ſanies corzoderet tunicas. non
eni est hic sicut in aliis mébritis. ſed in declinatòe
totaliter ępetunt refolutua. Tertio notáduz
q in obtalmia a materia calida repcussiva que
ępetút i principio: q: d: ſút simplicia et q: d: ępo-
ta. Simplicia ſút duo. unú albuméou ſoſter
agitatú ex quo una gutta i ocult d'ſeflelletur. ſec-
dum é lac mulieris puellá lactantis stati ab ube
re mulium ponatur in oculis. Lópoſita ſút pa
mú. R. aque roſ. electe albumé ou ſoſterit agi
tatú et díspúatu miſce et fiat colliríu et una gutta
uel due ponátur in oculo uel in ambobus ſi ſu
erit doló. Ad idem. R. mucilaginis ſeis c
tonioz uel pſiliu uel d: agagázi. 3. u. albumé uni
us ou ſoſter agitatú et díspúatu: z lacticus mulie
ris puellá lactantis. 3. i. 5. miſce et fiat collirium.
Et ſi est dolo: magnus fiat mucillago in aqua
decoctionis ſeis papaueris. Et ſi doló é ul
timo addatur i collurio opii gra. iii. et é ualde er

34

De optalmia

pertum. Ad idem. R. ceruse lote. 3. viii. gum
mi arabici. 3. iii. opii dragaganti: ani. 3. i. teran
tur fortissime: miſce cu albumine oui. fiat colliri
um et ponatur in oculo. Ad idé. R. folioruſ
ſolari flozum camomille roſ. ru. paru. piftetur
et buliant et incoſporentur cu faria ordet fit em
plaſtru et ponatur tepidu ſupra oculum. Ad
idé coquatur tria poma i igne uel in prunif mû
dentur post coctione cù quibus uitella triu. ouo
rù miſceantur et tepidu ponatur ſupra locu.

Illa q. cōſerfit in augumento et statu obtalmie
ſunt. Primu. R. lac mulieris ab ubere eiectu
abſtergit eni mûdificat et repercutit et mirabſt
comendatur. Ad idé. R. mucilaginis dra
ſaganti ani. 3. ii. lactis mulieris q. ſufficit et fiat
colliriu. Ad idem. R. ceruse lote farcocolle
nutrite in lacte afine opii dragaganti ani. 3. 5. fi
at puluis ſubtiliffimus incoſporetur cum aqua
pluiali et ſufficit diſtilleretur cù lacte mulieris
fiat colliriu et est secretum. Ad idé. R. tucie
bene p[re]parate caphoze ſubtiliter puluerizate:
ani. 3. i. aqua roſ. 3. i. nini albi. 3. 5. miſce et una
gutta ponatur in oculo et ualet in dolore oculo
rum in declinatòſe. In declinatòſe vò obtalmie
de materia calida. R. camomille melliloti ani.
paru. fiat decoctio et ponatur ſpògia et exprèſſa
ponatur ſupra oculù. Ad idé ſiant ablutoſes
manu. et facie ſepe cum aqua decoctoſis melli
loti floz camomille et roſ. ru. In obtalmia
uero de materia frigida q[petentia in] principio
ſunt hcc. R. roſ. ru. flozus camomille ani. 3. 5.
conquassentur et fit ſaccus ifundatur ivino q[do]
ſit actu frigidù et bene exprèſus ponatur ſupra
locu. In anguméto et statu. R. mucilaginis
gùmi arabici mucilaginis fenugreci ani. 3. ii. ſar
cocolle infuse in lacte mulieris myrrhe aloes ci
namomi caſtoei: ſubtiliter puluerizati ani. 3. 5.
ſiat colliriu. An idé ex farina fenugreci et mu
cilagine eius et flombus camille micτis fiat em
plaſtru et pòatur calidù ſupra oculù. Ad idé
R. camomille melliloti ani. 3. 5. p[ist]etur et inco-
poſentur cù mucilagine fenugreci dragaganti:
tuitell. duop. onorù ponatur ſupra oculù.

Item in declinatòſe 3. p[oni patiens in] balneo
ſeu in ſtufa. Ad idé. R. farcocolle. 3. x. licii
oloſes ani. 3. ii. ſpume maris croci ani. 3. i. 5. ſucci
celidonie. 3. iii. ter itur ſubtiliffime ut alcohol ut
buliant in uino albo et aqua roſ. et coletur liqui
dù et mittatur in oculi et ba g[oz]ſa ſuper oculi

Ad idem. R. abſintbii viridis. Ad h. licii. 3.
5. farine fenugreci. 3. ii. farcocolle. 3. x. ſucci ce
lidonce. 3. 5. aloſe. 3. ii. ſpume marif croci ani. 3

i. miſce ſik et fiat in forma empli ponatur calidú
ſupra oculú. uel extrabatur ſuccus uel aqua et
oibus p[ist]atis ad inuicem coleur et ponatur in
tra oculú: Ad idé ſiant ablutiones manu. et
pedú et faciei ſepe et aqua calida decoctoſis ab
ſinthii molliſoni floz camomille. Al.

Et ſi lippitudinis multudo fuerit in
ocul[collecta radius coto inuolatur et ma
defiat in aqua et cum eo oculus ab ilia lip
pa mûdetur. deinde puluis albus aſp[ag]ak
et ſupponendo oculis aliquid et cotu ſua
uiter elecutur ſuſtenteſt et ligeſt. Et eſter in
domú tenebroſa[]z mittatur. et ingeniádu
quátu possibile è ut ſomn? puocef. Laue
at t[ui] ne ſuper oculú ſikrúm dormiat et ne
caput dep[er]ſum ſit ſed ſuperius elevatú
Nec vestimentorú capitis ſint ſtricta nec
in faciés ſe diu proijciat. Sil.

Hic docet remouere lippitudiné. et dividi
tur in duas ſm q[per] duo docet remouere. ſe
cúda ibi. Deinde puluis. De p[ha]ma dicit q[
]ui multa lippitudo fuerit in oculo collecta cù ra
dio inuoluto cum coto inſuſo in aqua mundiſi
cetur oculus. R[ó] q[ui] talis aqua habet ſtutem
lenitiuá ſuper fluitatum. Deinde puluis.

Hic ponit curá cù alio dicés q[post] ablutione[ſ]
s factam puluis albus 3.5 aſp[ag]i ſup oculo et deb[]
ſuauiter ſupponi aliquid ut b[ó]bix uel aliuq. 1.
tenta ſuper oculo et ligari. R[ó] q[ui]a talif puluis
cōſumit ſuperfluitates et abſtergit. descriptioné
uero illius pulueris ponit infra. Notandum
q[ui]llud quod ſupponitur et ligatur ſicut téta uel
cotú debet ſtatim remoueri ne puluis c[ui] ſit ſic
cus noceat oculo. debet etiam remoueri ut di
cit g[ordon]ius c[ui] lacte mulieſis. ratio patet. Et
eſter. Hic ponit curam per quedar alia dicés
q[ui]e e[ger] debet mitti in domú tenebroſa[]z. R[ó] q[
]ui]rón e[lu]cis è attrahere. vnde fieret maiò[] flu
xus h[ú]ború ad oculú: et rón[e] luminis sp[ú]ſis diſp
guntur et resoluítur: unde debilitatur ocul[?].

Secundo dicit q[ui] ingeniandú è q[ui] puocetur ſo
nus. R[ó] q[ui]a calor: revocatur adintra et forſi-
catur et p[ó]t digerere et cōſumere materiam. ſed
hoc debet è de nocte et non de die. Tertio di
cit q[ui] patiés debet cauere ne dormiat ſupra ocu
lum inſirmú et non ſket c[ui] capite discopto: aut
dep[er]ſo 3. potius elevato. R[ó] utriuſq[ui] ſtue
rent h[ú]bo[ſes] ad oculos. Ís ſi obtalmia fuerit in
oculo dextro 3.5 iacere ſuper ſimſtru[ſ]i et ambo
bus debet iacere ſupinus: et ideo tenétes caput
curu. ut plurinú habent oculos humidos.
Quarto dicit q[ui] capitis ſeu vestimenta capitis

e iii

non debent eê stricta. Ratio q; ppter stricturâ
fieret dolo? circa oculos et sic plus attraheretuz
de materia. Quito dicit q patiens non debet
diu prosternê super faciem: quia fieret maior
flurus ad oculos. Almansor.

Si aŭt oculus leuio: fiat 7 dolo: sedet ac lachryme minuant flebotomia iam fa cta 7 ventre solo. Balneû mltotiens igre diak ex hoc enim passionis relige dissoluë tur. Silla.

Hic ponit curam qnî est in declinatione: et di
uiditur in duas. Primo facit hoc. Secundo
revertitur iterato ad curâ obtalmie qnî predcâ
nô sufficiunt secunda ibi. Qd si in oculo. Be
prima dicit q si oculus fiat leuior et dolo? remit
tatur? et lachryme minuantur flebotomia 'p'mif
sa 7 1'olutione uentri patens debet ingredi bal
neu. Verificat se q ex hoc materia que reman
sit resolutetur. Notandû q loco hui? balnei
spongia infusa in aqua decoctionis camomille
t melleloti exp:essâ et posita super oculum mul
tum uulet. Alman.

Ad si in oculo húorositas 7 grauedo re
manserint puluis citrinº est imittendº. Ex
bis aŭt q hñti obtalmiá mktú conferút est
vt frons 7 palpebze ex hoc linianf epithi
mate. Qd. R. sief méithe ro. aloes'licii fa
dali ru. fausel. croci orientalis omnúi an.
partes e'qles fiant er eis pille. cùq necesse
fuerit resolua? vna ex eis in succo coziadzi
aut i suco endivie. aut i aqua rob. 7 linia
tur cù eo si de? voluerit. Silla.

Hic reuertitur ad curâ obtalmie quâdo pie
dicta deficient 7 diuiditur in duas. Primo fa
cit hoc. Secundo ponit descriptiones grûdaz:
medicinarum de quibus fecerat mentioné. Se
cunda ibi. Sief albû. Prima in duas. Prìo
explicat unû qnod uulet indeclinatione. Secun
do unû qnod uulet in principio. Secunda ibi.
Ex bis aŭt. Be prima dicit qd si remâserit hu
miditas 7 grauedo puluis citrinus erit mittêd
in oculû. Descriptioné ponit statim. Ratio qz
habet uirtutem absterfina? et còsumptiuá non tî
debet diu dimitti ne efficetur oculus. Notá
dú q ad idem uulet aqua cuiuſdá bidelii cù aq
lucrabatur pané suú 7 ê. R. lapidis calamina
tis. 3.5. tutie quinques ignite 7 quinges exticte.
in aqua rob. e'lcá. 3.5. gariofil'. numero. xxx. te
rantur cuz. 3. û. mell'. uini albi. H. iii. pulueriza
da puluerizentur 7 cribellentur subtiliter miſce
oia. Si effet necessitas magna adde camphore
3.5. Ex bis aŭt. Hic Rafis explicat unû qd

ualet in principio: dicens q ex hùis ualét hñti ob
talmiá, 1. i principio é ut frons 7 palpebze linan
tur ex hoc epithiate. H. sief memthe rob. licii
aloes fausel sandal'. ru. croci orétal' omnúi an.
partes e'qles fiat pille 7 cù fuerit necessitas dis
soluátur cù suco coriandt aut aq rob. aut celi
donie. Notandû q remediú rafis h3 vîtem
obseruatis. Primû q obtalmia fit in principio:
q2 illa ſút siptica phibétia fluxú ad oculú. Se
cûdo ubi materia fit calida: q2 illa q ponútur i
epubtiate ſunt ſia siptica. Tertio q obtalmia
fiat ex fluxu humoú ad oculos descendentiúz
p uenas exteriores: q2 fi per intrinsecas nô ua
leret q: virtus nô psfundaretur: sed tuc magis ua
lerét odóamenta 7 alia dicta in. c. de catazro 7
doloz capitis. Secundo notandum q loco
hui? ephitiatis uulet tale emplm quo cóiter uti
tur. Gerardus in materia calida. H. acatie san
guis draconis: an. 3.1. boli ar. 3. ii. fiat puluis 7
inco:poretur cù albumine oui agitato: fiat em
plast zum 7 applicetur ſupra tempora. Notá
dú q in materia frigida competit tale repercuſ
ſum ab extra. H. aloes myrrhe myrti acatie
an. 3.1. maſticus olibani an. 3.5. fiat puluis 7 in
corpo:zetur cum albumine oui bene agitato qd
sufficit fiat emplm 7 ponatur ſupra frontem 7
timpora. Almanfor.

Sief albû. H. ceruse ablute. 3. x. sarco
colle grosse. 3. iii. draga. 3. i. opii. 3. 5. fiant
ex eis pille ſorme lentis ſimiles. Pulis ci
citrinº. H. sarcololle grosse. 3. x. aloes. 3. ii
croci. 3. ii. mirrhe. 3. i. licii. 3. ii. 7 his optie
tritis imittak pulis cù op'fuerit. Puluis al
bº. H. sarcoloccá albá 7 pingsue q mittif
in lac mlieris q meli? é cù alicut? tuuécule
fuerit 7 dimittak in vmbzâ donec ſiccef
7 teraf optie 7 oibº. 3. x. ipsius addatur
de sief memithe. 3. ii. q iteruz optie trita re
ponanf 7 cù op'fuerit i oculû mittantur. Sillanus.

Hic pôit Raf descriptioné medicinaz de q
bus dictú é: 7 diuiditur i tres ſm q tres ponit
descriptiones. Secunda ibi. Puluis citrinus
Tertia ibi. Puluis albus. Be prima dicit q
sief albú i forma ponatur sic. H. ceruse ablute
3. x. sarcololle grosse. 3. iii. dragagáti. 3. i. opii.
3. 5. fiat ex hùis pille ſiles léti. Notandú q ibô
colliriú uulet i auguñto 7 statu obtalmie 7 nó
i principio. rô déa ſuit ſupra. Pulis citrinº Hic
ponit ſed am descriptioné 7 dîr citrinº. H. sarco
colle. 3. x. aloes. 3. ii. croci. 3. ii. myrrhe. 3. i. licii
3. ii. ex his optie trii mittatur pulis cù op'fuerit

58

De ulceribus oculorum

Puluis albus. Hic ponit tertia descriptò nem: et di puluis albus. Ke. farcocollaz albaz et pingué que mittatur in lacte mulieris iuúcule dimittatur i umbra dœc excicetur et teratur op time et ibus. 3. x. ipsius addatur sief menthe. 5. ii. que iterú optime trita reponátur et cí opus fuerit in oculú mittatur ad remonendú lippitu diú: et est de quo fecit mentioné supr a rasís.

De ulceribus oculorum. Silla.

Ostandú circa rubricam q. ulcè ca
pitur dupliciter. Uno modo p solu
tione còtinuitatis sive sit cí sanie si
ue fine sanie. Secundo notandum
q. causa ulceris oculorú est duplex. l. intrinseca
et extrinseca. Extranseca ut calus et percussio. In
trinseca est húor calidus acut? salius corvodes
tunicas. et fit aliquí ex successio bothor. Aliqni
pter percutione. Tertio notandú q. principi
um ulceris aliqué interius et frúpitur exteri?
i. frúpendo pcedit. Aliqni principiú ulceris é
ab extra et frúpendo pcedit ab intra: et d istis
primú est deterius ceteris. Al.

Um i oculis fornis dolor et pectó
nociua ac pulsus sentiúk et lachri
max fluit multitudo et palpe
bze eleanck et oculi apion loca q. sunt i al
bis ipsor iueniunk rubea. aut cui totú su
erit rubeú: vnus locus magis rubere luéik
aut in nigredine locus aliquis albº appa
ret pulstula iam in oculo extorta é. Ad hác
vo curanda passioné necessari? é medic?
valde istructus i curis oculor nos tí cura
tionis ipsi? fumas et aggregationes dicem?
Dicimus itaq: q. vlcera q. icotúcta nasci
tur hoc é i albis oculor nó adeo sunt timé
da vt ea que in cornea hoc é in oculi nigre
dine fiút. Deterius vó ulcerú é illud qó
in nigredine sub pupilla existit eminentia
náqz ad istum est velociter. Silla.

Hic rasís determinat de ulceribus oculo
rú: et diuiditur in quattuor. Próio ponit signa
Secundo ostendit qúlis medicus fit necessarius
ad curationé ulceris oculorú. Tertio ostédit q.
ulcus oculor è deteri? Quarto ponit curá. Se
cúda ibi. Ad hanc vó. Tertia ibi. Dicimus.
Quarta ibi. Horú aút. De pria dicit q. qí
i oculo apparét hec signa. Próio fornis dolor
et púctio nociua et pulsatio sentitur. Secúdum la
chrymarú multitudo fluit et cuz palpebze eleuá
tur et oculi aperiútur alba oculor apparent ru
bea et si totú fuerit rubeú unus locus iuenitur
magis rubere qú alí. Tertiú qn in nigredie ocn

li. l. in cornea apparet locus albº iftis signis ar
guere dêmus qn in oculo é ulcº fine pulstula ad
quá de necessitate sequitur ulcus. Ró signorú
est pria primi: quia ex materia calida pungitiua
cátur dolor et púctio nociua. sed puliatio fit pp
generationé et augmentatónem saniei. in cui
atoróe fit ebullitio et pulsatio. Ró secúdi q2
pp doloré é flux? húor. unó fit flux? lachyma
rú et multitudo. Ró tertii q2 róné doloris fit at
tractio sanguinis ad cóiúctuá unde alba ocul
lorú apparent rubea. Ratio qrti q2 corpº dy a
phanú dó et délatur fit albu2 ut apparet de aq
2gelata et albúie oui cocto: q2 fit dealbatio. Sz
cornea é corpº dyaphanú et pp generató2 ulce
ris odensatur et sic dealbatur. Sz qn fit ulcus in
coniúctuá fit color rube? q2 fit extensio in uéis
q2 attrabitur sanguis cí piúctia fit corpº habés
nenas ió apparet color rube. Ad hanc vero.

Hic ostendit qlis d3 éé medicus ad curati
ones ulcerú oculor dicens q ad curationé ne
cessarius é medic² valde istruct². Scöo dicit q
onódit fúmas et aggregationes curatòsis. No
tandú q cá primi é q2 medicus errans i illa paſ
ſione causat nocumentum magnú. iò etc. Dici
mus ita. Hic ostendit q2 ulcus oculor fit de
terius dicens q2 ulcerá que ſunt in còiúctuá:
q2 in albo oculor nó ſút ſic timenda ſicut illa q
ſunt in cornea. Ratio quia talia ulcerá plus di
ſtant ab humore cristallino et a pupilla q ſút pán
cipaliora in uſione. Secundo dicit q2 deteri?
ulce2 é quod é in nigredine sub pupilla. Ratio
q2 é magis ppinquú húor cristallino. Al.

Hozum aút ulcerum curam cuz flebo
tomía incipere debemus: et sanguinis ex
trahere multitudinem fm q possibile ſu
erit. Consequenter autem venter ſoluen
dus est. Et eger ſibi cauere debet a carne et
vino dulci et eſſe contentus herbis frigi
dis et in potu ſola aqua vtí. Sil.

Hic ponit curam ulcerum oculorum et di
uiditur in duas. Primo facit hoc. Secundo po
nit curam uestigii remanentis post consolidato-
nem ulcerum. Secunda ibi. Cum autem. Pí
ma in tres. Primo ponit curam per euacuatio
nem. Secundo per dietam. Tertio per localia
que applicantur ab extra. Secunda ibi. Et eger
Tertia ibi. In oculo vero. Prima in duas.
Primo ponit curam per flebotomiam. Secu
do per medicinaz. Secunda ibi. Consequenter
Be prima dicit q debemus incipere curam ul
cerum oculorum per flebotomiam extrahendo
multitudinem sanguinis fm q fuerit possibile.

Notandú si fit magna repletio, ąpeti flebotomia de saphena euſidé partis deinde de basi lica. deinde de cephalica: et si non fit magna re pletio ſufficit de basi lica. Ratio predictorum é q[ui] per flebotomía phibetur fluxus humor[us] ad oculos: qui fit in ulceribus oculorum. Secundo notandú q[ui] ad idem ualét uentose poſite ſupra ſpatulas et i collo c[ui] ſcarificatóſe. Consequen ter autem. Hic ponit curam per evacuatione[]z per medicinas: dicens q[ui] poſt flebotomá uen ter debet euacuari. Nota q[ui] illa euacuatio d[ur]bet fieri c[ui] mitobalanis mána et ſucco fructu[us] ſolubilium: q[ui] materia ulcerú é acuta mordidi cativa. Ad idé ualeſt euacuató facta c[ui] cluſte ri. Notandú ſecundo q[ui] poſt euacuationem univerſalé est quenienſs euacuatio per gargarifma et ſternutationé facta. Et eſter. Hic p[os]it cu rá per dietam et dicit primo q[ui] eſter debet cauſe re ſibi a carne et uino dulci. Ratio q[ui] multipli cant humozes maxime calidos et acutos q[ui] mul tiplicati de facili c[urr]ut ad locú et augent ulcus. Secundo dicit q[ui] d[ur]e é q[ent]us herbis frigidif Ut ſút ſpinachia lactuca poſtulaca cucurbita et endima, ró q[ui] remittunt acuitaté generando humoſé frigidum. Tertio dicit q[ui] potu d[ur]z uti ſola aqua: q[ui] uinú é uapofozú et eént cá diſſolu tionis humor[us] in loco ulcer[em].

All.

In oculo v[olo]niti oſſe albú c[ui] lacte mu lieris é mittendú. Et si pulſuſ íá alleniari et ſedari videtur ſperandú é q[ui] egritudo ſol uatur ſine ſaniei collectione. Quod si pul ſatio p[ó]t ſanguis extractioné et ventris ſo lutioné ac ſieſ albi imſſioné quiſeſere nó videtur parua fidutia i hoc quod dixim[us] est habenda. Sillanus.

Hic ponit curá ulceris oculi p[em]edia loca lia q[ui] app[or]imantur ab extra et diuiditur in du as. Primo ponit curá q[ui] p[u]ſtula ſunt parua Secundo q[ui] ſunt magna. Secuda ibi An[ni] ſue rit. Prima i duas. Primo ponit unú locale q[ui] quenit in g[ra]ſatione ſaniei. Secundo ponit alínd quod quenit q[ui] materia couertit ad ſaníe. Se eúda ibi. Est itaq[us] prima i duas. P[ri]zo facit q[ui] dictú é. Secundo p[ó]it ſigna q[bus] d[ur] cognoſſe q[ui] egritudo remouebitur ſine collectóſe ſaniei. Et q[ui] nó. Secuda ibi q[ui] si pulſus. Be p[ra]ia dicit q[ui] in oculo a principio é mittendú ſieſ albú c[ui] la cte mulieris. ró q[ui] repercuſſiu[us]: et ſic phib[us] flu xú materie ad locú ulce[]z. Anod si pulſus. Hic ponit ſigna et docet cognoſſe q[ui] egritudo imo uebitur ſine colleóſe ſaniei. u[l]q[ui] nó. P[ri]zo dicit q[ui] si pulſatio uidetur alleniari et remitti ſperá

dú é q[ui] egritudo terminabitur ſine collatióſe ſaniei. Secundo dicit q[ui] si pulſatio videatur alie uarii et remitti meli[que] et si nó remittitur p[io] p[ro] ſie botomia et solutino[que] uentris et mitſſioné ſieſ albi húda é parua fiduciá. ró p[ro] dictorum é q[ui] pulſatio cauſatur róné generatoíſis ſaniei p[ter] bullino né humor[us] acutorú. Sz si pulſatio remoncatur ſignú é q[ui] ſanies non generatur. All. Est itaq[us] tún ſieſ de olibano mittédú i ocu lú et p[ila] alioq[ui] oculo ſupponéda et c[ui] liga tura stringenda aí n[ó] q[ui] hoc cuenbat ocu lus ſuaüiter est ligádus et ſine ſuppoſitióe pile et non ceſſes in oculú de ſieſ de thure ſepe diſſillare donec ſanies in p[ila] uideaſt. Ex quo eni hoc viſú fuerit ſieſ de plúbo vt[ia] necesse é vſquequo p[ro]ſunditas ſiat pla na et tota raro gencreſt. ea t[in] que diximus tunc ſunt facienda c[ui] p[u]ſtula n[ó] é magna Sillanus.

P[on]it curá per aliu[n] locale quod p[u]eit q[ui] materia couertitur ad ſaníe i diuiditur i duas. Primo ponit curá p[ro] m[ú]dificatína. Secundo p[ro] carné generáta. Secuda ibi. Ex quo eni. De prima dicit q[ui] q[ui] ſanies generatur tún ſieſ d[oli] bano d[ur]z mitti in oculú. ſecundo dicit q[ui] p[ila] ocu lo é ſuppóenda et cum ligatura stringenda. Ter tio dicit q[ui] tu nó debes ceſſare mittere uel diſſit lare ſieſ in oculo donec ſanies apparet i pupil la. Notandú q[ui] u[le] oculi p[ó]t m[ú]dificari tripli citer: et ita quod libet u[le] q[ui] primo c[ui] abſterſuſi ut idromelle ſacto c[ui] a[que] p[lu]niali et melí ró. co lato et q[ui] ponatur p[á]nus duplicat[us] ſupra oculú ſecundo cá attractoíſis ſaniei ſieſ c[ui] collirio ra ſis colato et quo ponatur armoniacú quod ma xime attrahit imo ſm auctores trabit ſagittam a corpore. Tertio c[ui] desiccatauius ut c[ui] pulvere trichie dicto ſupra: et uſte tertius mod[us] é pericu n[os]. Ad p[ro]poſitum capitur ſecundo modo et ponitur ut ſupra. Ex quo eni. Hic po nit curá per carné generantá: et dicit q[ui] poſiſz u[ſum] fuerit erit necesse uti ſieſ de plumbo quo uſq[ui] p[ro]ſunditas ſueſt plana et tota caro genere tur. Ratio patet quia tale ſieſ est generatiu[m] carnis et unitiúu q[ui] é desiccatauiatium non ſup flue et hoc conuenit in generando carné, ad de ſiccandum humiditatem ſuperfluam memba que impediret generaticé carnis. Secundo dicitur quod ea que dicta ſunt: ſunt facienda c[ui] p[u]ſtula non est magna. Ratio quia in uinl[em]a g[no] requiritur fortiu[m] unitiuum quod non est in illo collirido. Almanfoz. Quoniam c[ui] magna fuerit, fuerint q[us]

57

De ulceribus oculorum

q[ui]xta pupillá: aut inferius: est tunc necesse
ut c[ui] eleyfir mediceck ne vuaea egrediatur
ad pile quoq suppòem et ligaturá è rede
undú. Eger p[ieterea] semper supinus iacef
debet et a forti motu abstinere. Silla.

Hic ponit curam q[ui] pupilla fuerit magna
et diuiditur in duas. Primo ponit curá p vnuz
locale. Secundo p[ot]it per q[ui]dam alia. Secunda ibi
Eger p[ieterea]. Be prima dicit q[ui] ubi fuerit
puppula magna circa pupillam uel iferit? tunc erit
ei necesse ut in cura approxietur eleyfir. i. quod
dam medicamé ne vuaea egrediatur. ró q[ui] forti
ter excitat hoc colliriú et fortiiter è unitiuú ut p3
per ingredientia. Secundo dicit q[ui] redeúdum è
ad suppositioné pile uel ligature. ró p3. Eger
p[ieterea]. Hic ponit curá per quedaz alia lo
calia: et dicit q[ui] eger d3 iacere supinus. ró ut bu
mozes fluant ad parté strariá oculop. s. ad par
tem posteriozé. Secundo dicit q[ui] debet abstinef
a forti motu: q[ui] talis dissoluit húozes qui disso
lun fluút facilius ad oculuú. Al.

Cum aút caro in loco ulceris perfecte
generata fuerit. uel locus apostematis car
ne repletus fuerit remanebit ibi in oculo al
bedo. q[ui] s[ui] ulcus profundú fuerit: albedo
erit grossa. et s[ui] in superficie t[em] cornee fue
rit erit subtilis. ulcus quoq s[ui] a pupilla fu
erit remotú et steterit sepatim p[ro] se vestigi
um illud quod redimet nichil mali faciet
Si aút iuxta pupillá q[ui]q[ui] fuerit p[ro] ulceris
curationé vestigium remanens probibe
bit visionem. Sil.

Hic ponit curá uestigi remanentis p[ro] con
solidationé ulce[rum] seu vulnerú. et diuiditur i tres
Primo ponit uel docet cognoscere q[ui] albedo
remanens è grossa u[rum] ibtilí. Secundo doc3 co
gnoſcere q[ui] uestigi remanens nó ipedit uſio
né et q[ui] ſic. Tertio ponit curá. ſecunda ibi. Ule
quoq. Tertia ibi. Quap[opter]. Be prima
dicit q[ui] cum caro fuerit in loco ulceris p[fecte] se
nerata remanebit in oculo albedo. Ró q[ui] pp
condensationé factá in mébzo habente diaſani
taté ſit albedo të. Secundo dicit q[ui] ſi ulcus fue
rit profundú albedo erit grossio. Ró q[ui] ſit ma
io: condéſatò: et ſi ulcus fuerit ſupficiale albedo
erit ibtilis. ró q[ui] nó ſiet tátá podenſató. Notá
dú q[ui] p[ro] curá ulce[rum] oculop. tria p[ra]nit remanere.
Prumú è cicatrix que nó p[ot]t p[fecte] curari i mé
bro spmatico: ſed paliarí. Secúndú è color alb9
et talis p[ot]t recipe curá uel magná paliationem.
Tertúi è albugo et q[ui]dá ſupfluitas uice q[ui] nó est
p[fecte] curata seu remota i cura et est ſuper co:

neam et uacatur p[an]us seu tela. et de hoc deter
minabitur ifra: Ulcus quoq3. Hic doc3 co
gnoſcere q[ui] uestigi remanens nó ipedit uſio
né et q[ui] ſic. Primo dicit q[ui] ſi ulcus fuerit remo
tum a pupilla et steterit sepatum tunc uestigi
remanens non ipedit uſioné. Secundo dicit q[ui]
ſi ulcus fuerit iuxta pupillá tunc uestigi rema
nens p[oft] curationé ipedit uſionem. Ratio q[ui]
poterit coopire et restringere ſozamen pupille.
unde non poterunt recipi ſp[es] uſibiles i cristal
lina. Al.

Quap[opter] t[uc]e utendúz est rebuf et
medicinis quib[us] vestigiù quod dirix[em] ab
ſtergi et deleri p[oft]it. Sief de thure. R.
armoniaci ſarcololle ambo[rum] a[n]3. v. thu
ris. 3.x. croci. 3.ii. cofician[ex] mucilagine
fenugreci et fiat er eis ſiek. Sief de plum
bo. R[ex] plùbi vſti antimonij tuic[e] ablute:
calcuocume nó gúmi arabici dragaganti
oium a[n]. 3.viii. opii. 3.5. teran[ke]t et c[ui] p[ano
ſirincio q[ui] ſit subtilissim[que] cernák et cribellé
tur et conspergank ex aqua pluutiali et fiat
er eis ſiek. Sief er quo caro in ulceribus
oculop[er] generak et vuce egreſſio phibetur
et vestigiù subtiliatur. R[ex] climeje ablute tu
cie ablute ceruse antimoni thuris omniuž
a[n]. 3.ii. myrrhe. 3. i. ſarcololle grosse. 3. i.
3.5. ſanguis dra. aloes opii a[n]. 3. i. fiat ex
eis ſiek. Eleyfir quo est ytendum cum t[em]
metur ne ex ulcere vuce sequatur egreſſio
R[ex] antimonii ematiſt ábo[rum] a[n]. 3. x. acatie
3.iii. aloes. 3. i. teran[ke]t et fiant ex eis ſik. et
admiſtrentur apud neceſſitatem. Sil.

Hic ponit curam et diuiditur in duaf. Pri
mo ponit curam in generali. Secundo ponit de
ſcriptionem quarúndam medicinarú. ſ. collirio
um de quibus ſupra fecct mentionem. ſecunda
ibi. Sief. Be prima dicit q[ui] iam utendum è
medicinis quibus uestigi remanens p[oft]it ab
ſtergi et deleri. Sief. Hic r[a]k ponit deſcripti
onem quarundam medicinarú. ſ. collirioú de
quibus fecit mentionem. et diuiditur i quattuor
ſim q[ui] quattuo: ponit deſcriptòes. [Partes pa
tebunt. Be prima dicit q[ui] ponit deſcriptòne
ſief de thure que talis est. R[ex] armoniaci ſarco
colle a[n]. 3. v. thuris. 3. x. croci. 3. ii. aspergantur
ex mucilagine fenugreci et fiat ex eis ſief et istud
collirium est mundificans per viam attracto[is]:
ut de[n]iuit ſupra et d[ur]o distepari q[ui]b[us] uice cum
lacte mulierif. Sief. P[ro]t deſcriptòne ſief de
plumbo et est talis. R[ex] plumbi aduſt antimo
nu thucie ablute calen cecumenon gúmi arabi

ci dragagáti oium añ. 3.viii.opii.3.5.terátur et cui páno brtilissimo & firico attaminétur et cóspágatur ex aq. pluinali fiat ex eis sief. et tale é carni cum generatuú et consolidatuú in ulcere puo. Sief. Ponit descriptionem alterius sief ex quo caro in ulceribus oculor generatur et uuee egresſio prohibetur et uestigiú subtiliatur et est. Re. clymie ablute tucie ablute ceruse antimonii tburis oium añ. 3.ii. myrre 3.5. Iarocolle groſſe. 3.1.5. sanguinis dzacoms aloes opii omniú aii. 3. i. fiat ex eis sief cum aqua pluinali et valet ad generandú carné in uulnere magno: q1 mul tum cósumit húvidaté. Secundo q2 valet ad p[ro]hibendú egresſionem uuee: quia é for[te] unitiú p[pter] eius stipticitaté. Eleyſir. Ponit d[omi]ptioné sief dicti eleyſir et é tale. Re. emathit. anti monii ambor añ. 3. r. achacie. 3. iii. aloes 3.1. fiat ex eis sief et admíſtretur apud neceſſitatem eius et valet ne ſequatur egresſio uuee p[ro]pter eius stipticitatem.

De his q[ui] extrsecus cadút in oculis. Al. Amatur refina et per oculú tra hatur. et extrahit illud quod in oculo cecidit. Sillanus.

Hic ras docet ſmouere ea que cadút i ocul[ut] pilus uel palea dicés q[ui] debet ſumi refina. i. gúmi p[er] i. trabi per oculú quia extrahit quod cadit in oculú ratio dicti est quia refina róe ſue gúmositatis é cá ut ea que cadunt in oculis ad hereant et exean cum ea. Notandú q[ui] loco illius docent auctores lanare oculú cum aqua calida dulci. Ad idé valet ſepe mitté lac ab ubere in oculú. Secundo notandú q[ui] ſon valent predicta elevatur palpeb[ra] ſuperior et ex trabatur cíu ungula parua úl corigia gracili úl tenaculis et inuerſetur palpeb[ra] ſuperior.

De albugine q[ui] ſit in oculo. Sil.

Notandú circa rubricam q[ui] ſex ſunt paſſiones oculorú que inter le h[ui]nt p[u]nenientiá et d[omi]nam. ſ. nubes tela al bugo p[an]us macula et ungula. Ló ueniút in hoc quia p[er]t fieri ex h[ui]noe eodé: et ut plurimú f[al]atico. ſed differút in groſſitie et ſbtili tate in p[ro]ſunditate et ſuperficie: quia nubes fit ex p[ar]uca materia eníte in ſuperficie come. Al bugo fit ex groſſior materia q[ui] tela: io apparz ibi colo: albus. Ad macula é ex groſſior et pluri materia q[ui] albugo. et ideo ſemper magis p[ro]ſú datur ad itra. P[an]us fit ex groſſior et pluri ma[ter]ia q[ui] aliqua dictarú et fit ut plurimú in p[ro]n t[ua]: et é ad modú carnis addite. ras ponit so lú curam albugiris et ungule quia cadé é t má

et cura aliarú macularú et ex eſidé. curatur. Al. Ibugo que in oculis contingit est v[est]igiú post ulcerum curatione3 remanens q[ui] cósolidantur, que cum in oculis p[u]eror fit leuioz é ad curá dum q[ui] cum ſenibus. Cú eni fit in ſenib[us] fortat[es] ad ſanandú ipoſibile est níſi ſub tiliffima fuerit. Silla.

Hic ras determinat de albugine oculi et di uiditur in tres. Pramo ponit quid ſit albugo. Secundo on[dit] quando é faciliis curatóis et q[ui] difficalis. Tertio ponit curá. ſecúda ibi. Que cum. Tertia ibi. Hec aút. Be p[ra]sia d[ict] q[ui] albugo q[ui] contingit i oculo é uestigiú remanés post cósolidationé ulcer[us] q[ui] consolidantur. Que cum. Hic ponit curá q[ui] est faciliis cu ratónis et q[ui] difficalis et d[ict] q[ui] ubi albugo fiat in oculis p[u]erorúm talis est leuioz ad curam dum q[ui] quando p[uenit] in p[ro]ceſſu etatis. Ró q[ui] h[ui]o[es] ad oculú p[uenientes] ſunt magis re ſolubiles et tunice oculor ſunt rariores magis ſusceptibiles alteratóis. Secundo d[ict] q[ui] al bugo fiat in etate post p[ueri]tá: ut in iuuentute uel ſenectute talis é ipoſſibilis curatói m[í]ſi ſue rut ſubtiliffima. ró q[ui] h[ui]no[ faciens] albuginé é groſſior et tunice oculor ſút duriores. Quod ſubdut p[er] q[ui] p[pter] facilitaté et ſubtilitate reddi tur faciliis reſolutóis. Notandú q[ui] ſignum remanés post cósolidatione3 ulceris. P[an]mú é ci cátrox et de hoc nó é ſermo: q[ui] nó p[ó]t durart. Se cundum é quod[ia] infectio cauſata a ſiute in co: nea et uocatur albugo et de tali é ſermo. Mo notandú ſecundo q[ui] albugo curatur ueloci[us] i p[ue]ris q[ui] i uuenibus et ſenib[us] et ſimiliter i uuenib[us] q[ui] ſenibus. Ratio é duplex. P[rima] quia i p[ue]ris humores ſunt ſubtiliores q[ui] i uuenibus et ſenibus: et ſpecialiter ſenibus. licet uirtus fit de bilior in ſenibus quare ſunt magis apti reſolu tioni. Secuda cá é q[ui] i p[uer]is oculor h[ui]no[ef]s ſunt clari et t[ú]nice rariores q[ui] in uuenibus et ſe nibus: unde maio: potest fieri et ueloci[us] altera tio et per conſequens curatio. Al.

Hec aút paſſio ex his medicaminib[us] cu randa é post q[ui] egcr balneú ingreſſus ſue rit aut facié ſup vapóre aq calide quouz rubea ſit. enuerit: ſi t[us] ex hoc medicamie i venis rubedo oculi et doló: p[uen]uerint p aliquos dies ab eo gescendú donec oculus gefcat et post ad idé remouendú. Be dicamen valde vtile ad albuginem remo tuendá et cito eradicáda ego quoq[ui] n[í] vid[ui] q[ui] ego meli[us] aut e[ſ]le cét ad albuginé r[mo]

58

De scabie palpebrarum et sebel.

uendant. 1ª. massacumie spume maris: 1er
corix magni lacerti baurach zuccari hygëi oiu
aíi. partes equales. deinde sumātur accoci celi
donie oium aii. partes. x. coquātur in. Ib. i. aq
donec ad qert. redeat et coletur et ex hac aqua i
bibātur spés quas dixim? ita q. confiātur ex ea
et siccentur in umbra. deide ite? terantur et con
lpergātur ut piz? et siccétur. Almanor.

Qd postq[ui]s quater factu fuerit siccenſt
et terantur et in oculis mittantur. hoc eni
medicamen nulli ut p[er]dictus comper exi
ſtit in remotōe albuginif. remouet eni hoc
medicamen groſſam albugine etià ex ocul
animalium. Silla.

Iblic ponit curá per unú locale. l. p balneú
et naporationé. Secuſo per alind locale. l. per
colliriu. Secunda ibi. z. Medicamen. Be p
ma dicit q. hec paſſio é remouéda faciédo egx
balneari. uel faciendo facié egri ſupra napóreſ
teneri aque calide ufquequo rubeſca t. Secun
do dicit q. ſi ex his puèniat rubedo et dolo: in
oculo quicſcendú é et poſt ad idé redeuſdú.

Notandú q. anteq[ui]s predicta apetát requiri
tur debita purgatio corporis per flebotomiam
p medicinas per gargarifimata p sternutoria t
ſiſta de quibus dictú é ſupra. ró patet: quia ſie
ret maió: diſsolutio. Notandú de róné dcó
rú et p[io]zui p[er]dicti q. albugo ſit ex materia fle
gmatica groſſa. tó indiget mollificatóe et ſbtili
atione ut diſponatur ad resolutioné. ſed hoc ſa
cit balneú et iuſſumigatio aque calide. et idez ſa
cit ſi i aqua coquatur malua b[us]imalua palea oz
dei et auene. ſi[li]r aqua decoctionis ſenugreci ex
perta é. ró ſecundi: quia ſi balneú et euapóatò
ſint cauſe rubedinis et dolous eo[rum] dimiſſio d[ur]
éé ca[mi] mitigatónis quod ſub dit quia é redeuſdú
Ratio ut fiat bene mollificatio et ſubtiliato? et p
paratio ad resolutioné. Medicamen. Ibi
ponit curá per alia[da] medicationé ſeu per alio[lo
cale. l. colliriu dícens q. medicamé ualde utile
ad remouendú albuginé cito quo non repitur
melius nec equale é. 1ª. massacumie. i. aq. nitri
et d[ur]aqua uao[sp] uiridiu sp[ue] maris ſtercorix
magni lacerti. baurach zuccari hygéri oiu[os] aíi
partes e[ſ]les. Deinde ſum átur accu celidonie
ambo[sp] aíi. 3. x. coquátur in. Ib. i. aq. donec re
deant ad q[ui]tam coletur et ex aq[ui] imbibas sp[é]s
quas predixi ita q. confiátur ex ea et ſicentur
in umbra. deinde iterú terátur et alpergátur ut
p[er]tus et excécétur: et poſtq[ui]s q[ui]ter factum fuerit ſic
cétur et terátur et in oculu[mi] mittantur: et remouet
1ª. medicamen groſſam albuginé etiá in oculis

aialiu. Notandú q. ratio dicti é quia 1ª me
dicamen est abſterſuum et cóſúptiunú: ut p[er]s
materialia ingredientia q. n[ò] ſunt corporia et ſic
est extra periculú. Notáduz ſecuſo q. albu
go u[que] macula aut est recens aut anſiq. ſi recens
apetunt spálite: q[ui]tuo[sp] colliria. 1ª. p[er]dimú q. inſi
atar ſiue inſectetur lac mulieris frequéter et po
ſtea puluis ſbtiliſſimus offiſ ſepie. Secuſdú
colliriu valet. 1ª. ſucci folio[sp] papaueris ruffi.
ſucci centauree miorus facta residentia aíi 3. i.
mell. 3. ii. miſce. Ad idez valet ſuc q. herbe paſ
ſerine et é herba cu[mi] q[ui] paſſeres recuperát ſibi ui
ſum. Tertiú é. 1ª. 1[er]corix irundinis ſbtilr
puluerizati. 3. 5. ſauí mel[li]q. ſufficit ad incorpo
randú miſce et incorporétur cum aq[ui] accoci: uel
eufragie fiat colliriu et é mirabile. Quartúz
est quo utitur gerard[us] cóiter. 1ª. sp[ue] maris
3. u. zuccari albi. 3. 1. ſiat pului[mi] ſbtiliſſim[mi], led ſi
albugo ſit anſiq. d[ur]o p[io]z mollificari albugo cu[mi]
lacte et aqua decoctionis ſenugreci: uel malue
bis[ual]uque palea ozdei u[que] hauene poſtea quenuti
colliria. 1ª. p[er]dimú é raf[ui] quod é ſumme bonu[m].
Secuſdú é colliriu corticuz ovo[sp] recentiu[z] mo
dicum 2bustoz ſtercor[sp] lacerte uiridis sp[ue] ma
ris ſarcocolle nutrite in aqua celidonie. ceruſe
lote aíi. 3. i. lapidis calamariis thucie b[ui] p[ra]
rate ſerapi galbant aíi. 3. 5. offiſ ſepie. 3in5ib.
aíi. 3. 1. ſellis vulturis. 3. ii. puluerizáda pul
ueriſtur ſbtiliter miſce cu[mi] aq[ui] celidóie. Ter
tum est ſecretu[z] et est aq[ui] roſimarim facta ſub ter
ra: et ſit hoc m[ó]heatur olla utreca munda et im
pleatur floribus roſimarim et ponatur 1ª terra
in eſtate calida per. x[al] die[os]. Alqua illa uocatur
aqua roſimarim. Quartum é. 1ª. flo[ru]i eris
3. 1. thuris. 3. ii. uitrioli uiridis de quo ſit incau
stru[3. 5. sp[ue] maris celidonie rute roſimarí
ni aíi. 3. x[ui]l. illa quatuor[sp]. 1. celidonia ruta roſ.
rubea. et accoci p[u]ſétur ta[z] diu donec medietas
ſit cólumpta coletur et cum illa colatura miſcea
tur puluis aliarú re[z] et ſiccétur in umbra et poſt
exiccationé terátur iterú ſuper marmore et ſiat
hoc q[ui]ter. in fine auté optime teratur et cribelle
tur et cum p[é]na ponatur ſuper albula. Hoc me
dicamen 2[or]fat uti[li]um et delet albuginé ab[li]q[ui]
dolore et angustia. Notáduz tertio q. ultimú
remediu[z] é q[ui] remoueatur albugo p[er] carurgiam
cum acu t[em].

De scabie palpebrarum et sebel. Sil.

Notandú circa rubucá q. sebel é mor
bus officialis cauſatus ex replectione
uenar[que] oculi et maxime cóiunctive.

Notandú ko q. illo caſu ſeu morbo poſſut

eë qnqz mo:bi ofliciales. ]Primo i uia q: oppi
latio. Secundo figura q: illud quod dz eê gib
boſum in oculo est planu: uel ecótra. Tertio in
quátitate q: é additio rei p[eter naturá. Quar
to i numero q: é aliquid p[eter naturá fupia
iunctiúa. Quinto i situ quia est inſuperficie illò
quod debet eê in p[iosundo. Notandú tertò
q repletio p[ot eſſe per uenas exſtrinſecas t úc
est magna i facie t rubedo t qnqz peruenit per
uenas inſtrinſecas t tunc non apparet tanta ru
bedo. Nota quarto q scabies é asperitas
pua cú rubedine acciis p[ot obtalmiá t ulcera
t existit inſtrinſeca parte palpeb[æ affimilatur:
cú palpeb[æ cú inuersatur t specialiter cronica
ficui ſicce ſicſe uel diuſe. Notandú quito q[ò
cá huius egritudinis é plurimú ut egritudo an
tecedens ut obtalmia uel ulcus: ſed cá é tenés
é carnositas generata a materia ſalſa deriuata
a cerebro per uenas ad oculú. Notandum
ſexto q s[í]l Raſh determinat de ſebel t ſcabie in
eodem capitulo: q: per eafdem medicinas ímo
uetur. Dixit tamen Gerardus q núq[]z udit q
ſebel curaretur nifi cum ferro. Notandum
septimo q ſigna huius paſſionis t utriuſq[]z ha
bentur ex uíu[]t t ex tactu t[em]. Almanfor[].

Am palpeb[æ inueraſk t interius
apparet rubea t aspera t ſcabieſc

adest. Et cum ſuper alba oculo: ú
ſuper nigrediné videk similitudo p[áni
culi er uenis rubeis t grossis testis adest
paſſio que vocaſ ſebel. Hic vero due
paſſiones ſunt graues t cronice t uir cu
rabiles. Sillanus.

Hic determinat de ſcabie t ſebel: t diuſi
tur in tres. Primo ponit ſigna. Secundo ofſt
cit quomodo he paſſiones ſe habét ad curati
oné. Tertio ponit curá. Secunda ibi. Hic v[]o
duo. Tertia ibi. Patiens. Puma diuſiditur i
duas. Primo ponit ſigna ſcabiei. Secundo po
nit ſigna ſebel. Secunda ibi. Et c[]u ſup
He prima d[]icit q[]ui palpeb[æ inueraſtur t interi[
apparet rubea t aspera t úc é ſcabies. Et c[]u ſu
p[er] h[ic] ponit ſigna ſebel t d[]icit q[]ui ſuper alba
oculo: t ſuper nigrediné uidetur similitudo p[á
niculi er uenis rubeis t grossis testis tunc est
ſebel. He v[]o due. Ostendit quomodo ſe h[]int
ad curá: d[]icens q[]ui hee due paſſiones ſút gues
t cronice t quaſi incurabiles. Ratio q[]i materia
é multa t valde grossa: quare é difficilis ad re
mouendú: ió aliq[]n opo[]tet facere ichtioné cum
ferro. Almanfor[].

Patiens t[em] dum ſan[em] est flebotomia ex

brachio t fronte t ventris solutione vti
debet. Et in comestione vitare dactilos t
ſifamos de melle t vitet ebrietaté. Sil.

Hic ponit curá t diuſiditur in duas. P[umo
ponit curá q[ui] ſiſe paſſiones ſút recétés. Secun
do q[ui] ſunt cronice. ſecúda ibi. Q[ò] ſi paſſi
nes. Puma in tres. Primo ponit curá p[ea
cuationé. Secundo per dietá. Tertó per illa que
app[or]imátur ab extra. ſecúda ibi. Et in come
ſtione. Tertia ibi. Et q[ui] n[ò]. De p[ra]ma d[ic]it q[
patiés dz uti flebotomia facta ex brachio t fr[ò]
t e t solutó ventris. Notandú q[ui] anteq[]z po
natur medicamen in oculo cópetit flebotomia
t solutio ventris ad phibendú flúxú h[]uózú ad
oculú. Et in comestione. Hic p[ò]t curá per
dietá t d[ic]it q[ui] in comestione dz euitare dacti
los t ſifanos de melle. r[ò] quia ex iftis multipli
catur materia t ponitur apta ad flúxú ad ocul
los. Secundo d[ic]it q[ui] debet euitare ebrietatem.
r[ò] quia replet cereb[]z t oculos. Alman.

Et q[ui] non est plenus ſepe ingredi bal
neú est ei utile. Sillanus.

P[on]it curam per ea que app[or]imantur
ab extra t diuſiditur in duas. p[r]io ponit p[al
neú. ſecundo per colliria. ſecúda ibi. Et fr[eq]ue
ter. De prima d[ic]it q[ui] q[ui] corpus n[ò] é plen[]
ſepe ingredi balneú é utile. r[ò] quia subtili et
mollificat materiá t diſponit eam ad reſolutó
t d[ic]itur q[ui] corpus non é plen[ú]: quia in corpe
pleno fieret maior ſluxus ad locú. ió t[em]. Al.

Et frequenter imittere oculo ſief rube
um ſi[ſ]r cóſert. ſieſ rubeú R[em]. ematitis col
cothar códusti ambaz[que] a[n]. 3. iii. heris. vſi
3. ii. myrrhe croci ambo[que] a[n]. 3. i. pipis lon
qi. 3. 5. cóſpergan[que] ex vino v[eteri] t ſiat ex
eis ſieſ. H[is] p[ter]e[a] r[eg]ritudin[que] confert ſieſ
viride. cuius descriptio in. c. de vngula có
tinetur. Sillanus.

Hic ponit curá per colliria t diuſiditur i du
as ſm q[ui] duo p[ò]t colliria. ſecúda ibi. H[is] p[ie]
rea. De p[ra]ma d[ic]it q[ui] ſepe mitté in oculú ſie
rubeú é utile. r[ò] q[ui] tale é abſterſiu[]tú t p[ü]ſi[]tu[]tú
Sc[ò] ponit descriptó: ſieſ p[é]dcí t é talis. R[em].
ematitis colcothar 3buſtí a[n]. 3. iii. eris uſi[]. 3.
ii. myrrhe croci a[n]. 3. i. pipis longi. 3. 5. p[]ſpá
tur vino v[eteri] t ſiat ex eis ſieſ t[em]. H[is] p[ter]e[a].

Hic p[ò]t curá p[er] alio: ſieſ dicés q[ui] h[ui]s ábabe
egritudinibus confert ſieſ viride. Descriptio
ponitur in capitulo de vngula. R[em]. 3. zinari. 3.
. iii. colcothar uſtí. 3. vi. arſenici rubeú: ip[er]
me maris b[aur]ach omnium a[n]. 3. i. salis armo
nuiací. 3. 5. amomaci. 3. ii. armoniaci cum ſucco

79

De la chrymalibus cù p:uritu

rute dissolvatur et spès ex eo conspergantur si at et eis sicut est eni mirabile. ro quia corodit illas uenas paruas. Notandù φ ultra colli ria p[re]dicta sùt alia valde utilia. Primú é. Re. cortices unius oui cum de gallina oritur infun dantur in aceto forti per dies. r. et postea desic centur puluerizétur subtiliter et ponatur puluis in oculo. Secundú colliriú. Re. salis armonia ci infusi per noctem in succo rute postea siccati stercoris murú zuccari albi sbrtiliter puluerizati aní. 3. ii. fiat collirium cu[2]z aqua eufragie aut cù lacte mulierú. Alman.

Ad si passiones iste vetustè siant sea bies fricatòne indigebit et sebel extractò ne non t[em]nemture hùbus libri cùnent ut de his tractemus. Silla.

Hic ponit curam q[ui]n predicte passiones sùt antique dicens φ si ille passiones fuerint antiqui et cronice: scabies indigebit fricatò ne cu[2]z ferro et sebel indigebit incisione. Secundo dicit φ ad hunc libum non pertinet hic modus cure: sed supra ad septimú ubi determinat de cirurgia.

Notandú φ scabies p[òt] curari cum zucha ro albo: uel cum sale armóiaco uel cu[2]z spuma maris. uel cum ferro cù quo uentosatores faciunt plagas et fiat talis fricatio φ sanguis inde ecat et cum eo etiam aliquid de illa carne asp fa. et scabiosa remoueatur. et est melior mod[us] re motionis malicie. post abrasioné cum ferro ab bluatur locus cum aqua calida et aliquato ace ti et distilleret super fricatòe cùmnú masticatú in pane in ortu solis ponatur sup[2]ra locú rasúz et scabiosum. puluis citrinus qui sic fit. Re. sar ecolle. 3. r. succi celldonie sicc. 3. ii. licii aloes aní. 3. ii. croci. 3. 1. s. spume maris. 3. 5. terantur i mortario et super marmoze cribellentur et fiat puluis. Secundo notandú φ sebel opor[2]z fu spendi cum uncinis. deinde incidi cum raso[2]no et hoc non bene fit nifi per illú qui usus é i ope ribus istis. deinde ponatur sup[2]ra locú aqua ci mini masticati in pecia. uel uitellus oui cum al bumine postea puluerizetur locus cù puluere citrino dicto: uel cum collirio uiridi uel rubeo fuptadictis.

De lachrymalibus cum pruritu. Sil.

Notandú circa rubricam φ lachry male é duplex. l. maius et minus. Maius sunt duo anguli iuxta na sum. Sed minus sunt duo alii an guli extrinseci. Notandum secundo φ 13 in qualibet parte oculi posset fieri p[ur]ritus ratòe h[u]boris acuti et salfi: tamen in lachrymalibus in

terioribus magis sunt p[er]t[er] superfluitateſ acu tas et salfas descendentes ad ipſos latitudie ui arum exiſtentiú in ipsis maiorum. 21

Adiùia tenera sumatur et tera tur et siant ex ea magdaleones parut et ex oleo violato inungá tur et oculis ſuperponan[2]k. et in hora dormiendi ligentur. roſatum t[em] me lius est et citius c[ò]ſert. Et ſi hoc non ſuffe cerit l[è]tes abſoq corticibus et ſumac et ro. ru. et granati carnositas ſumantur et con trita ex careno conspergantur et moſe em p[la]ſtri ſupponatur. Ad ſi non ſuffecerit: p[riu]ſklobotometur patiens ex cephalica. deinde ex vena frontis et ex venis q[ui] ſunt in lachrymalibus angulis. venter quoq[us] frequenter solvatur et multotiens balneú ingrediatur. Sillanus.

Hic determinat de p[ur]ritu apparente in la chrymalibus oculor[2] et diuiditur in tres. P[ri]ponit curam per unú locale. Secundo p[er] aliuſ Tertio ponit aliam curam q[ui]n primú non ſufficiet. ſecùda ibi. Et ſi hoc n[ò]. Tertia ibi. Ad ſi n[ò] ſufficeret. De prima dicit φ uolendo re mouere p[ur]ritú a lachrymalibus endiùia tene ra debet ſumi et eteri et ex ca debenti fieri mag dalones parui et inungi ex oleo uio[2]l. et ſupponi oculis et in hora dormiendi ſuperligari. R[atio] remedú quia ipsum alterat malá c[ò]plexionem calidam cù ſit frigidú et ſic remouet acuitat[é] bu moris facientis p[ur]ritú. Secundo dicit φ oleu[2]z roſ. é melius q[ui]z uio[2]l. et citius confert: quia é ma gis repercuſſuú: et ſic repercutit materiam q[us] non facit violatum. Et ſi n[ò]. Ponit curam p[er] aliuſ locale q[ui]n primú n[ò] ſufficit ad curam. Re. l[è]tes fine corticib[us] ſuach roſ. ru. et carnosi taté ſnati et 2trita cù caréo q[us] é magis ſrm et ſhpticú. Notádu φ carenú al[2]ro. i. niu[2]num coctú c[ò]siter accipitur p[er] uino ceruſo: 13 spálr ſüitur p[er] quolibet succo 1spiffato uſq[us] ad tertiaq[us] pté. et de 1ſto loq[ur] ras. Ad ſi n[ò]. Hic p[òt] curá p[er] q[ui]dá alia remedia q[ui]n p[re]dicta n[ò] ſufficiut dicés p[am]o φ si p[re]dcá n[ò] ſufficiát patiés debz flobothóari 8 cephalica. ro q[ui] diuertit a capite et ab ocul[2]húo[2]es acuios. deinde 2petit floboto mia ex uena fró[2]t: et ex uéis q[ui] sùt i lachrymalib[us] ro q[ui] imediati[us] fit eucautio materie acute facié tis p[ur]ritú. Sebo dicit φ uéter de[2]s pepe euacua ri cù medicia. l. p[er] q[ui]z euacatur h[u]bor acut[é] ut colera uel ſla salfú. Tertó dicit φ veniés ét est ut ingrediatur balneú. ro q[ui] remittit acuitatem h[u]ború. Notandú φ in cura p[ur]rit[us] 13 rasís

posuerit curam modo predicto est pcedendum
Primo euacuando cum flobotomia nel cú me
dicina, deinde cōueniunt predicte medicine fri
gide approximate ab extra. deinde cōuenit bal
neum uel spongia sepe ifusa i aqua tepida. Ul
tio cōuenit ablutō oculi cí aqua celidonie ver
bene eufragie uel seniculi piúcti uel diuſim.
De ungula. Ó

De ungula. Ó Sillanus.

Standú circa rubrica q ungula est
excrecentia media inter carnosam et
nervosam. Unde ungula è macula alba in nigre
dine oculi tendens versus pupillá atisalis cuius
figura è ad modú ungule. Notandú ſecun
do q ungula è ex frigida materia coagulata et
côdenata i loco que distillat a cerebro. No
tandú tertio q ungula è duplex quedam levis
et ſubtilis no plurimú prohibens uſioné. qáda
grossa et cronica prohibens uſionez. Notá
dú quarto q quedá fit incipiendo: ut qíns causa
tur ſine alio mozzo precedéte a materia grossa
ſlegmatica. quedam fit per uiam ſeque ad ali
um mozbú z óz accidés ut qíns ſequitur ulcus
cum oculus non perfecte múdatur a má. Al.

Al.  
*Um aliquid pánicło ſimile ex an  
gulo qui è er parte naris oriri vi  
detur et albú oculi cooperire et p  
uenit uſoz ad nigrediné. generat paſſio q  
dicitur ungula. Luius nocumentuz tunc  
soluenduz é peius cum puenit uſoz ad ni  
gredinis parté que è iuxta pupillá. Silla.*

Hic raf determinat de ungula: et diuiditur i
tres partes. Primo ponit ſigna. Secundo docz
cognoscere quando è parua. Tertio pôit curá.
ſecúda ibi. Luius nocumentú. tertia ibi. Hec
igitur. Be prima dicit q cú aliquid ſimile pan
niculo intrinſco pániculo oculi uiderur ori et
albú coopire et püertatur uſoz ad nigredinem
ſignú est q ungula è in oculo et hoc ex uſu me
dici pót cognosci qíns est parua hec paſſio dicés
q qíns hec paſſio prouenit ad nigredinem uex
pupillam: tunc talis paſſio non est parua. rató
quia ſua groſſitie prohibet tranſitú ſpecierum
ad cristalliná. Al.

Ibæ igif paſſio dum ſubtilis è cum ſieſ
diviridi et ſieſ de calcanto è medicanda. Si
autem vetuſta fiat et grossa cum ferro est
euelenda. Sil.

Hic ponit curam: et diuiditur in tref. Primo
ponit curá qíns est ungula recens et ſubtilis. Se
cúdo qíns est antiqua et grossa. Tertio mentioné
fecerat de ſieſ de caláto et de ſieſ uiridi ponit de
ſcriptioné illorú. ſecúda ibi. Si aŭt vetuſta.

Tertia ibi. ſieſ. De prima dicit q qíns ungla
est ſbilis et recens curatur cum ſieſ uiridi et cuz
ſieſ. de calcanto. ró quia talia ſunt abſterſua
ſoſtiter coroſua et consúptua materie. No
tandú q ante approximationé talúz dz purga
ri caput cum pillis cochiúz et cum aliis euacuá
tibus ſta. Notandú ſecúo q ante predeá
colliria ſunt approximáda alia debilíza. Pri
mum. M. stomachú pafferú ercoſicatarz. 3.5.
olei amigdolarú ſeis bôbacis quod ſuſſiat mi
ſce ad modú unguenti. Secundum. M. uiride
eris uitreoli ſalis armoniaci eris aduſtí aní. 3.
5.triú genoúm pipis ſragmentóú ſcutelle ter
re uiridis ſarapint galbani aní. 3. i. ſellúb hircini
3. ii. puluerízétur ſbiliter cú ſucco maiozane et
modico mellis fiat colliriú. Si aŭt vetuſta.

Ponit curam in antiqua: dicens q si ungula
est antiqua et grossa è remouéda cú ferro. ró
quia no poſset remoueri cú medicinippter ei
duritié adherentiá et groſſitié. Moatnduq
talís ungula antiqua debet suspendi cú unximí
et incidi cú rasório. Deinde conſortari locus cú
albumine oui et uitello et oleo roſ. mixto. Deide
ſuper locú pót poni colliriú albú uel rubeú ſ3
descriptionem que statim ponetur. Colliriú al
bum M. ceruse lote. 3. x. opii. 3. i. pſilii. 3. i. am
li. 3. ii. miſtis cum lacte mulieris uel cú aſg roſ.
Collirium rubeú. M. eris uſtí. 3. ii. flozum
eris. 3. iii. myrrhe crocií aní. 3. i. pipis. 3. 5. tera
tur et miſtis cum uino albo et distillerur p alébi
cum uel terantur oia quater ſuper marmore et
inſundantur in uino quater et excentur et i ſine
cribellentur cí petia et fiat ſieſ ut puluis ze. 41.

Lorilium rubeú. M. eris uſtí. 3. ii. flozum
eris. 3. iii. myrrhe crocií aní. 3. i. pipis. 3. 5. tera
tur et miſtis cum uino albo et distillerur p alébi
cum uel terantur oia quater ſuper marmore et
inſundantur in uino quater et excentur et i ſine
cribellentur cí petia et fiat ſieſ ut puluis ze. 41.

Sief viride quod fert sobel et ſeabie
et ungule et albugini. M. ziniar. 3. iii. col
cothar vſti. 3. vi. arsenici rubei baurach:
ſpue maris olum aní. 3. i. ſalis armoniaci.
3.5. amóiaci. 3. ii. armoniacú in ſucco rute
bis soluatur et ſpex ex eo conspergátur et ſi
at ex eis ſieſ: é enim mirabile. Sief de calcá
to quod cōſert ungule. M. eris vſti calcán
ambor aní. 3. v. ziniar. 3. ii. ſalis armóici.
baurach arsenici sublunati olum aní. 3. i.
teratur et p hebdomadá unam dimittan
tur. Deide ſiant ex eis ſieſ et fricetur ungu
la cum eis. Sillanus.

Hic pôit descriptioné ſieſ uiride: et diuiditur
in duas. Primo ponit descriptionem ſieſ uiri
dis. Secundo ſieſ de calcanto. ſecúda ibi. Sief.

De pama dicit q sief uiride qo confert ſea
biei et sebel ungule et albugini. ponit ſie cí forma
M. ziniar. 3. ii. colcothar uſtí. 3. vi. arsenici in

R

De macula rubea vel alia re in oculo. De lachymis oculorum.

bei baurach spume maris oium an. 3. i. salis ar
montiaci. 3. ii. armoniaci cù succo rute diffoula
tur et spés ex eo spergatur et fiat sief Sief.
ponit descriptionem sief de calcanto quod cò
fert ungule. N. eris usi calcanti amborù an. 3
i. zimari. 3. ii. salis armòici baurach arsenici ib
lumani oium an. 3. i. terantur et per una hebdòa
dam dimittantur et fiat ex eis sief. deide fricetur
er eis ungula re.

De macula rubea vel alia re in oculo. Sil.

Notandú circa rubricá cp macula i
oculo rubea non é alid nífs fanguis
rubeus adherens conjunctive.

Secundo notandú cª causa huins
e dupler. s. extrinseca et intrinseca. Extranseca ut
percussio. Intranseca ut multitudo fanguis ra
tione cuius refudat fanguis extra uenas in al
bedine oculi. Almanfor.

Um in oculo ex percussione aut
ex re alia punctú rubeú fieri còtin
git fanguis qui ibi est diffoundº
est: postq[ui] est utio quieuerit. Sil.

Hic determinat de macula rubea et dividit
tur in duas. Primo ponit curam in generali.
Secundo in speciali, secuda ibi. Sustatur.

Be puma dicit q[ui] si contingat fieri punctú rube
um ex pessione vel ex re alia q[ui] fanguis ibi exi
stens est resoluendus. Secundo dicit q[ui] refo
luto debet fieri postq[ui] est utio quienit. Nò p[ro]
quia in tépore estuatónis fieret maior attraction
fanguinis ad locú re. Ali.

Sumat igik arsenici rubei olibani ar
montaci inrrba oium an partes c[oe]tief et
fiant ex eis sief q[ui] in succo coriádrí fricétur
t in oculo distillenk. Quádiu tún dolo p
senerat albumen ibi sumendú est et oleo
roh. cómíscendú et cotú ex eis inuolutum
oculo est supponendú. Silla.

Donit curam in speciali et dividitur in du
as. Primo ponit uná medicamen resolutuum
Secundo ponit curam intendendo ad dolorem
Secúda ibi. Quádiu tún. Be puma dicit q[ui] de
bet fumi arsenici rubei olibani myrrhe armóta
ci oium an. partes equales fiat ex eis sief fricen
tur in succo coriádrí et in oculú distillétur.

Notandú c[ui] in macula rubea q[ui]m materia é in
flurú còuènit primo flebotomia diuersíua ut fle
botomia cephalice partis contrarie vel uento
fato in spatulis et collo. deinde debet liniri uen
ter. deinde oporèt transire ad localia repercuſ
síua et ex eis primum é. N[om]. albumis ouí bene
agitati et una gutta in oculú distillétur et lac mu

lieris puellà lactat. Ad idé N[om]. petias íſuas
i suco solat. mixto cù albumie ouí oleo roh.

Ad idem infundantur petie in aqua decocti
onif coriádrí i qua diffouatur bolú ar. et pílitiú

Ad idé infundatur bóbix in albumine ouí
oleo roh. et superponatur oculo. Si aút matèta
sit fluxa intentio é ad diffouendú sanguínez in
oculo exítez. Et ex eis vtr é istud primú. San
guis recens colúbi vel turturis fi capiatur sub
ala et distilletur in oculú: et sui exptus multis ui
cibus. Ad idem. N[om]. olibani salis gême an
3. i. puluerizétur et distillétur in lacte mulieirs et
fiat colluriú. Ad idé. N[om]. aquá raphani distil
latá et est mirabilis q[ui] diffoulit lapidé in renibº

Ad idé ualent emplastra. Primum fit de so
liis raphani uuis passis mundatis ab arillio et
stercoze colúbino. Secundú fit ex foliis salicis
solú et é specialissimú. Ad idé ualz suffumiga
tio facta cum aqua decoctóis ifopi oziganí et si
milium. Quádiu tún. Hic ponit curá intèdé
do ad dolóre dicens q[ui] q[ui]diu dolo: p[rae]uerat al
bumen ouí cum oleo roh. debet miſceri et super
poni. Ratio quia repercuſsiuú est et doloal mut
tigatum.

De lachymis ocnlox. Sil.

Ostandum circa rubricá c[ui] lachym
me sunt duplices. s. uoluntarie et in
uoluntarie. Uo[al]untarie ſunt dupl[ir]

Primo p[ro]pter ratificationé meatu
um oculi: ut in gaudio. Secundo ex conſtrictio
ne ut in tristicia. Involuntarie ſunt duplici
ter. Primo ex magna debilitate contétiue ocu
lozú: et de íſtis non est ſermo. Secundo ſunt er
multitudine ſuperfluitatú DESCendentiz a cere
brio ad oculos: ut in habentibus cerebú humi
dum. et de íſtis loquitur raf. Secundo notan
dum q[ui] cauſa lachymarú pót eſſe incíſio ungú
le vel alterius infirmitatis in oculo existentis: q
cú ferro ab oculo remouetur. q[ui]q[ui] pót eſſe ml
tiplicatio húoris acuti: aut ſali: aut húidí non
acuti. Tertio notandú q[ui] signa lachymazus
p[ro]uvenientiú ab húore acuto vel ſalfo ſunt piu
ritus vel ardo: vel inflatio i loco qué lachyme
tangunt et q[ui] stomacho ieúno et tépore calido et
hóra calidiori magis ledútur et q[ui] usus rerú ca
lidarú acutazú et ſalfarú inſeſtat patientem, ró
ſignorú patet. Signa lachymarú que nó fi
unt a materia calida ſunt multitudo lachryma
rum sp[á]liter in hyeme et tépore frígido et poſt a
bum multiplicatur et non ſentit dolóre nec inflá
mationé nec puncturam in oculi ſ nec in partibº
quas tangunt. ſimiliter usus rerú húidarum et

f

nimus pot? uini eas multiplicat. Ratio sigo
rum patet. Almanfor.

Um lachrymales oculorú anguli
sp humidi videnf patiens quoti
die teiunus ingrediaf balneú. Et
in oculis iftud alcohol mittat. R.thutie.3
x coralli ru.mirabilis citrini.fricati aloes
omniú an.3.il.piperis.3.5.fiat ex eis pulís
qui affidue mittatur in oculo. Silla.

Hic ponit curá lachrymarú t dividitur i du
as. Primo ponit curam per balneú. Secuda
per colliriú. Secunda ibi. Et in oculis. Be
prima dicit qu ubi anguli lachrymarum oculo
rum fuerint humidi patiens omni die debet
ingredi balneú. Ratio quia balneú educit ma
terias ad extra t còsumit eas etc. Notandú
q dictú Ra af unificatur premisfa euacuanóe,
vlí aliter nocent. Et in oculú. Donit curá per
colliriú dicens q in oculis debet puluif poní q
sic fit. R.thutie.3.x.coalli rubei mirobalani:
citrini fricati omniú an.3.il.piperis.3.5. fiat ex
eis puluis qui affidue mittatur in oculum. Ra
tio quia é puluis multú deficcatiunis. Notan
dú q lachrime posſunt remoueri quattuor mo
dis. Primo cù repercuſtuus: secundo cù attra
tiuis materie ad parté contrariá. Tertio cum
euacuatiuis. Quarto cum ſumptiuis materie
Primo cù repercuſtuif sic. R.corticuz grana
tor lentíu exco:ticatap an. Ab. i. píſentur t in
corpo:entur cum mucillagine dragaganti. Ad
idem. R.aloes achatie pulueris glandiú licii
boli ar gùmi ar abici an.3.1. ifundátur in albu
mine oní uel cum mucillagine dragagáti pona
tur ſuper oculos t fronté. Ad idé ponantur
petie infuſe in ſucco ſemperuiue uel ſolatri mix
to cù agresſa t cù puluere glandis myrrhe bo
li ar. Ad idem. R.nuciscipressi mumie ſan
guinis diacóis maſticif draga. an.3.il.pulueri
zentur t incorpo:entur cù albumine oní uel cù
mucilagine dragaganti. Ad idem abluátur
ſepe oculi cum aqua pluviali decoctionis galla
rum myrrhe boli ar.nucis cipref. ſit aqua ab
lutionis ſemper calida. Sed cù attraſtiuis
curátur lachrymez sic de materia calida cum
phlebotomia uel cum uentosíſi. ſi ſint de mate
ria frigida curátur cum gargarilmatibus t cù
medicinis trahentibus materiá ad nares de q
bus ſupra dictum est uel cum cauterio facto in
occipito uel in loco ubi terminatur digitus me
diis qum cóponitur radix palme ſupra radices
nasi. p[uf]undo:ndo ufq ad os: t ſit cù ferro. poſ
ſet t[ui] fieri potentiale cù cantaridibus: t dimit

ti debet locus apertus ufq ad. xl. dies. Sed
cum euacuatiuis curátur lachryme cù phlebo
tomia ex cephalica q[ui] materia fuerit calida uel
cum medicinis euacuantibus materiá a capite
quales ſunt pilke cochie yerapigra t ea que po
ſita ſunt ſupra. c. de ſoda pueniéte ex phlegma
te: si materia ſit frigida. ſed cù còſumptiuis cu
rantur lachryme t exiccatiuis: t de his primuſ
tuchia cum aqua mirti in lachrymalibuf pona
tur. Ad idem puluis offium mirobalanowz
kebulop modicú cóbustop cum aqua mirti.
Ad idem. R. tucie ablute in aqua myrti.3.i.co
ralli al. t ru. mirobalanop kebulop cóbustop
modicum ſumach gallap masticis olibani alo
es opii oium an.3.5. pulucrizétur subtiliter mi
ſce cum aqua infusionis dragagáti t gùmi ara
bici diffoluátur cum aqua mirti: fiat colliriúz.

Ultimuz remedium é scindere aliquas uías uéis
téporú, ſed temendú est de v effectu nutriménti etc.
De debilitate uſus. Sillarú.
Otandú circa rubRICÁ q debilitas
uſus pót cauſari duplr. Primo ex
numento cauſato in o[gan]o. 1.in
oculo uel in partibus eius. Secun
do ex numento cauſato in inſtro ut in ſpiriú
bus uſibilibus. Primo mó ſit ex egritudinib
contingentibus in oculo ut accidit ex obtalmia
t ſilibus. Secu[do] mó ſit quin[que] modis. Pr[io]
modo per ratiſtantia nimis t diſgregantia ut
lux magna albedo etc. Secundo per ſpirituum
denſitáte ut ſunt colores nigri teneb[re] etc. Ter
tio per còſúpua t resſuolent: a ut uigilić t abſi
nentie. Quarto per phibentia tranſitú ſpiritu
um ad oculos ut ſunt húores phlegmatici epi
lantes uias t nervos ópticos. Quinto p[er]oſu
cantia t obteneb[ant]ia ut ſunt uapores et ſumi
grossi. Ad p[er]poſitú determinat h[ic]ras de v
bilitate uſus p[ro]ueniente ex numento in ſtru
mento. 1.in ſpiritibus tribus ultimis móis deis

Secu[do] nota q[ui] triplex é actio leſa uſus. 1.
diminuta co[zu]pta t ablata. Diminuta é q[ui] ob
iectú cóp[re]henditur eo modo quo é ſed dimimu
te ſeu iperſecte. Lo[z]upta é q[ui] obiectú [s]phen
ditur aliter q[ui] é ut patet in ſcotomia ut q[ui] co:
rúpitur debita ap[po]ſio potentie ad obiectú ut
patet in ap[ph]endédo rem nimis ſplédidam.
Actó ablata é q[ui] nihil ap[pr]ébéditur ut p[ro] in ce
cis. Ad p[er]poſitú p[io] t ſcó mo ſumitur. Al.
Si cum debilitate v[í]ſus h[ú]riditaſ
sína apparuerint maníſesta que
ſi tépore kamis t exercitiu part[u]per
diffoluántur pilke cochie multotiens crít

De debilitate visus.

tribuende. Mutrimentu quoq patientis desiccatiuus esse debet. Et eger semper co gendus e uomere. Puluerer etiam desicca tiui oculis sunt imittendi. Silla.

Hic determinat de debilitate uisus: et diuidi tur in tres. Primo ponit curam debilitatis ui sus qn prouenit ex replezione. Secundo qn pro uenit ex inanitòe. Tertò explicat quedù localia l. colluria ualentia in debilitate uisuf ex repletoè pueniente. Secunda ibi. Qd si cum predicta. Tertia ibi. Confectio alcohol. Prima in duas. Primo ponit curà per euacuationè. Secù do per localia. l. per immissione pulueris i oculù secunda ibi. Pulueres. Prima in duas. Primo ponit curà per euacuationè per fecesum. Secun do per uomitum. Secunda ibi. Et eger. Prima in duas. Primo ponit curà per fecesium. Secundo per dictam. Secunda ibi. Mutrimentù. Be prima dicit si cum debilitate uisus fuerint signa humiditatis manifeste tunc pillule cochie sunt tribuende. Notandù q signu debilitatis ui sus ppter húridatè a cerebro ad oculos curret tez sunt q multiplicatur post comestionè et som nù: et facientè nausè propie et q ante oculos ui dètur quedà húlidates aliqni in modù aque de fecendentis nel in modù nebule oculi húidi ap parent: emittù lippitudine indigestam post sò num spàliter. Rò ligno patet. Signa debi litatis uisus q est ppter stomachù abs qu eo q in cerebro sit húiditas vel aliqua talis infirmi tas. quia infirmitas cesserat et non fit sèmp: ideo fortificatur cù est replelio naueatiua et destrui tur cum fames adest et ieuunium et sobrius citi? sentit alleviationè medicamis múdificantis qn est ex stomacho qn qn est ex aliis cauf. rò patz.

Secundo notandum q pille cochie sunt cò uenientes qn materia peccat in cerebro. Ter tio notandù q anteq dètur dicte pille còpetit tale digestiuù. Rradicif accori corticù radicù fenici dauci carni seis syleris an. 3. i. roß. ru. uarù paſſarù ab arill'múdatarum an. 3. i. flo rù sticados arabici floz anthos an. 3. s. aq celi donie. 3. v. zuccari al. mellis electi an. 3. b. s. fiat sirup clarificatus usq ad qrt. v. Quito no tandù q si debilitas uisus uenit pp stomachus ut plurimù contingit: qn a stomacho elevantur fumi grossi qz digestio prima fit in stomacho: tunc digestiuù debet esse oximel còpositum vel squilliticù cum aqua decoctòis sifeleos isopi et feniculi: euacuatio fieri debz cù pillis aureis ul' stomaticis ul' cum pigra. Notandù sexto q si debilitas uisuf pueniret a materia mlica i ce

rebzo debet esse tale digestiuù. Rbugloſſe bo raginis corticù radicis fenici an. 3. quart. s. ma tozane. Rhi. ii. uerbene euſtragie rute siccè filéuſ montani ſumiterre an. Rhi. i. cufucute seis fenicu li an. 3. i. seis fileris ſebaficæ an. 3. i. s. liquiritie rase uarù paſſarù fine arillio an. 3. i. thumc epi thimi folioz ſene an. 3. r. i. aque boraginio aq ſumiterre an. 3. v. mellis electi zuccari albi an. 3. b. s. fiat sirupus clarificatus usq ad quar. v. Medicina laxatina è talis. R. yerelogodió. 3. s. malaxetur cù aqua fenici ſiant pille. Mutri mentum. Ponit curam per dictam dicens q nutrimentù debet eè disiccatiuù. Ratò qz ut húiditates exiccatúr et còſumentur: io còvèit ca ro affata. l. caſtrati pulloz turtuè perdich et fa ſianor. Be potibus uero utatur aque mellis q: melio: è uino. Notandù q uis uis fenici i oi bus ſuis comestionibus: et ante cenà et post est ualde utilis. et idem è de sifeleos. Et eger. Ponit curà per euacuationè dicens q infirm? est cogendus ad uomitù: et maxime qn est debi litas uisus ppter stomachù. Rò quia maxime exiccat et consumit materià facientè ipſam et mú diſicat stomachù ab húiditatibus ſupſluis. Pulueres. Hic ponit curà per localia. s. p pulueres oculis iponendos dicens q in oculis debent poni pulueres exiccatiui. l. positi ſupra. Ratio patet quia exiccant et consumút materià facientem debilitatè uisus. Allmanso.

Qd si cù predicta egritudine aſſueri eſſicitas et corpis macies nutrimentù crit augendù et vinù in potu est tribuendum ac ſuper caput ipsius aqua tepida funden da et incuruatio ſuper eam facienda. Bal neu přeterea ingrediatur i quo tî nó mul tum ſudet. naribus quoq oleuì s amigda lis dulcibus atq auribus è imittendum: oculis vò lac adolescentis quaq die è inij ciendù. qd etiam frequèter fieri còuenit. Hec quoq debilitatis viſus ſpés forio: fit i tpe famis: et cù uèter uacu? fuerit. Silla.

Pòit curà p localia et diuidentur in qtuò: fm q quattuo: localia pòit. parte patèt. Be pria dicit q ſup caput aqua è fundenda et incur uatio ſuper ea è fienda. rò q: húeят per viam irro: atòis ſbam oculi igitur et. Balneu. Ponit curà per balneu dicens q patiés debet ingredi balneu non tî in quo multu ſudet. ratò q: húeят totu corpus. rò q: quod ſudit quod nó dz multu ſudare. q: eèt cá exiccatòis. Mari bus. Ponit curà per aliuò locale dìcìs q: i naribus et aurib? debet mitti oleuì s amigdalìs

dulcibus: rō quia habet humectare cerebrus et per pīs oculos. iò 7c. Oculis. Ponit curas per alium locale dicens q in oculis debet poni qualibet die sepe lac mulieris adolescentis. rō quia habet hūectare sō az oculoſ. Hec quoq

Hic docet per ſigna hanc debilitaté uſiſs co gnoſcere ex inanitōe dicens q hoc cognoſcitur ex duob°. Primu quia fit fortior tépore famis Ró quia fit maior resolutio ſpirituú. Secundo q fit fortior qí ſtomachus é nacuus: pót t í po ni unieú ſignu. Notandú q ſigna debilitatís uſiſs ex inanitōe ſunt quia alleuiātur tépore ſo ni et post comestioné: hóa aút famis fit fortis: oculi quaſi ſicci vidétur: ſentitur pwritus hóa teiumii ſpáliſter. ró ſignorú patet. Al.

Conſectio alcohol qo valde acuit viſiſ q
cá húoris debilitaſc. M. tucie ablute et ſic
cate. 3. xx. deinde extrabat ſuccus ſanſuci
viridis et per noctez vná residere dimitta
tur et coletur ex quo tucia cóſperſa dimit
tatur quouſq siccetur poſtea teraſ. deinde
ſumantk. 33. pipis nigri macropipis celido
nie oium an. 3. ii. ſalis armóiaci. 3. i. cù tu
tia fuerit. 3. xx. qº hec oia terátur et ex ſucco
teneri ſenicli cóſpaganſ et ſiccatá iteſ terá
tur et reponant et cù necesse fuerit oculis i
mittak. ad B pterea valde cóſert ſie de ſel
libus. Sillanus.

Hic explicat quedá alia localia ?ſerétia in
debilitate uſiſs ex repletoſe et diuittur in duas
ſm q duo explicat. ſea ibi. Ad B pterea. Be
pzia ponit descriptó5 cuíuſdá pulueris. M. tu
cie ablute exiccate. 3. xx. deinde extrabatur ſuccë
ſaluci viridis et p nocté una residere dimittatur
t coletur ex quo tucia cóſperſa dimittatur quouſ
q5 exiccetur, deinde teratur: poſtea ſuātur pipe
ris nigri. 33. macropipis oiúz an. 3. ii. ſal' armo
niaci. 3. i. cù tucie fuerit. 3. xx. píſetur hec oia et
terátur et ſucco ſeniculi alſpergátur et exiccétur
et iteſ terátur et reponátur et cù necesse fuëit ocul
lis imittátur. et diq ſectó alchochol quod nalde
acuit uſiſ q debilitatur cá húoſ. Notandus
q in cura debilitatis uſiſs puenientis ex reple
tóe ualét plura alia. Primu ſemel in hebdoma
da recipere tyriace. 3. i. uel. 5. cù uino uel cù aſq
rute uel ſeniculi et é de melioribº rebus in debi
litate uſiſs et ſeruatoſe 7c. Ad idem. M. be
thonice celidonie enfragie isopi pulegii oiúz ſic
corú an. 3. 5. ſeis ſeniculi fileris mótani anſi co
riandzi pípati ſeis maioſancé ſeis basilici carda
mói an. 3. 5. interiorº cinamói. 33. galáge nucis
muſ. an. 3. 5. garoſit. pipis ló. ligni aloes poli

macticis ſpicenardi an. 3. 5. corRICis citri aditi. 3
iii. ?ſerue bozaginis ſerue anthos an. 3. ii. aſq
roſ. aque ſeniculi an. 3. 9. zuccari albi q. ſuffic
fiat electuariu in bolis. Ad idé mirobalani
kebuli aditi mirabiliter ualent. Ad idé elctú
ariu ſerpentú: é ení ſpále quia pellit ſuperfluita
tes a cerebro. ideo uulet in lepia. paratur enim
ſic. remouetur caput et cauda et coſtur in uino:
poſt cóſiciatur. Ad idé uſus ramóz rute iui
no hóa cóſtioſis iuuat et é expertú. Ad B pte
rea. Hic exéplicat ſecundú locale: dicen q
in cura debilitatis uſiſs ex replezione nalde có
ſert ſie de ſellibus. ró quia ſubtilat. Notan
dú q sella oia abſtergát oculú et uſiſum clarifi
cant. Ex aialibus prieſigatur ſel hirci gazet bo
uis leporis apí urí ſeſtudinis vulpis bedi ca
pze. Ex uolatilibus aquile vulturuſ aufuris
ancipitris: et oium uiuentiu de rapina: hprúdi
nú paſſeg galli et perdicú. Ex píſeibus: ſel fa
bze et pozi marini et ſunt iuamenti multi.
Notandú q per ita intelligit alia. Primu aſq
celidonie diſtillata: uerbene enfragie ſeniculi
rute ſingulariter et píuncti. Ad idem liquo: qui currit ex eſpat
pozi qí affatur et larde et cum pipere longo: et
uulet ſpecialiter comestú et oculos ſuffumigan
do: et hoc faciebat gerardus de solo. Ad idé
M. fileris montani maiorane rute celidonie eu
fragie ſeniculi an. 3. i. 5. 33. al. ſpice nardi pipis
longi garioſil. tucie pze pate ſarccocile brí nutri
te in lacte ligni aloef an. 3. 5. puluerizáda pulue
riſétur q uaffanda q uafſeutur liqueſiant liq
ſienda et miſce i eſtate calido solo exiite agitádo
quotidie ſicut zucca. roſ. in hyeme uero ſuper
cineres calidos reſeructur in uſe mundo et in
oculis diſtilletur 7c.

De tumote palpebzarum. Sil.

Ostandum est circa rubricá q cau
ſa tumoſis palpebzarum é dupler.
Una eſt extríſeca ut caſuſ percuſſio
róné cuíus ſit fluxus humoſum ad
palpeb: as. Alia eſt cauſa intrinſeca: et talíſ pót
eé materia calida. ſanguis ut colera et matéia
fra. ſ. phlá et mía. Secundo notandum q ſi
gna tumoſis ſunt et adé cúz ſignis dictis in .c.δ
obtalmia que ſit ex ſanguine colera phlátet
melancolia. Altmanor.

Pithimeſ exepitbiate quod i ea
pítulo δ obtalmia noiauimº. Sil.

Hic determiat de tumore palpebraz a cau
ſa extrinſeca ut a caſu uel percuffione in cuíuſ en
ra pétit emplin doloris ſedatiuú ut é emplin

L2

## De aqua descendente in oculis.

de uitellis oui cum oleo rosato factù. ratio p3.

In cura tumous palpebrarù a sanguine uel colera couenit predictù emplastrù. ro quia pio hibet fluxù mitigat dolore et alterat malá cóple xione. In cura qnì prouenit ex uentofitate có petit emplim factù ex farina milii et aqua senicu li et semine cymini. In cura qnì ex phlegmate prouenit cópetit emplim factù ex tiriaca: uel ex trifera magna et aloes cù modico aque seniculi et aceti. In cura qnì ex mlià puenit cópetunt primo mollificantia: deinde resoluentia et post emplastrù uel cerotù mollitiù cum oleo amig dalap dylcium.

### Be pilis inuersis.

Ostandù circa rubricá q[ui] tripler est pilor[us] seu in pilis palpebrarù nocu mentù. Prumù é multitudo pilor[us]. Secùdú é paucitas. Tertiù est pro longatio eop: unde aliq[ui] intrát oculú. Ad pro positú de tertio itelligitur. Secúdo notáduz q[ui] cauſa multitudinis pilor[us] palpebrarù é forſi tudo cauſarù generantiu pilos ut forſis calidí tas coüertens materiá in fumos of uapores: et multitudo materie ut fumofor[us] uaporùz et rari tas palpebrarù et paucitas pilor[us]. T[he] paucita tis é debilitas cauſarù generantiu eos. ut pau citas caliditatis non potentis quuertere materiá in fumos: paucitas materie et desitas palpeb[ra] rum. Sed cauſa plongationis pilor[us] é multi tudo materie. Almansor.

J[oh] pilus fuerit vnus aut duo alijs pilis palpebrarù cù mastice ſunt annectendi aut oleo seni uel radi citus euellant[us] et loca a quibus euulti ſunt cum ferro acuto aut acu adurátur. ſi auté multi fuerit necesse é aut caro palpeb[ri]c in cidatur: loqui t[em] de hoc nostri libri menſu ra prietrgeditur.

### Silla.

Hic determinat de pilis quersis ponédo cu ram: et diuiditur in duas. Primo ponit curam qnì pilus fuerit unus. Secundo ponit curam qnì pili fuerint multi. ibi secùda. Si aŭt multi. De p[ra]p[er]a parte dicit. ſi pilus fuerit un[us] aut multi quia duo intrantes oculú. Alh[od]us cure est du p[le]r. Unus ut cum mastice aut cù oleo & kerui ànectatur alijs pilis. Secùdus moduſ é ut radi citus euellatur et loca a quibus fùt diuulſa cau teriz[em]ur cù ferro ignito aut acu. Notandúz q[ui] cura h[uius] é remotio et modus remouédi est dupler. Unus ut remoueantur cù forſicibus et miſceatur cù pilis palpeb[ra]z et cum aliqua g[ui] ma adherent ut é masti[que] g[ui]na p[ini]t etc. Secundus moduſ é ut eradicetur et postea ei g[ui]natio

phibeatur. Et phibetur. Primo generatio cùs cauterio actuali: ut cù acu cauteretur porus p[ro]qué transit ille pilus. Ad idé fiat inunctò cù unguéto facto ex oleo mandragore et mucilagi ne psilù et modico aceti et caphore. Ad idem opiu[que] diffolutù cum mastice. ſi in forzamine post eradicationé p[os]atur cóſert. Si aŭt. Hic po[n]nit curá qnì pili fuerint multi dicés primo q[ui] cù multi fuerint necesse é ut caro palpeb[ri]c idatur. Secundo dicit q[ui] loqui de hoc non pertinet ad bunc libiù: sed ad vii. in quo determinat de ci rurgia etc.

### De aqua descendente in oculis. Silla.

Notandúz circa rubricá quid ſit ca taracta. Est ení morbus officialis l[ap]ilatio cáta ex aqua ſituata inter h[ui]óre albugineu[que] corneá tunicáz. Secundo notandúz q[ui] cataracta ſit ex materia phlegmatica uel m[í]lica descendéte a cerebro ad oculos eruente aliq[ui] inter uueá et corneá. Tertó notandúz q[ui] cataracta ſit aliq[ui] ex uicio cerebriz: quia uapores ueniétes a cerebro p[ro]nervos u[qu]z inter h[ui]óre albugineu[que] corneá tunicá ibi [en]den ſatur p[ro]pter frigiditáte oculi: unde coüertuntur in aquá ſicut patet de pluia q[ui] a ſole eleuátur uapores u[qu]z ad mediá regioné aeris: iò in p[ín]cipio videtur homini q[ui] uideat muſcas et ſikia.

Quarto notáduz q[ui] cataracta diuerſificatur in quantitate: quia aliq[ui] est magna opilás pu[pi]lá: et tunc p[ro]hibet u[ſum]. Aliq[ui] é parua ſol[um] uná parté occupans et ſic non phibet u[ſum] ex toto. Uel occupat ſol[um] parté infeirozé uel ſu periozé uel mediá: ſicut in medio: et tunc o[ſi]a videtur ſic perſoare. Quinto notandúz q[ui] ſp[é]s cataracte ſut tres distiguédo ex parte ſbe l[ap]tilis groſſa et mediocrit[em]: et uocatur cataracta ſbtil[em] in principio q[ui] aqua é multu[que] liquida: et talis n[ò] p[òt] remoueri acu: sed medicinis ab intra appli catis et ab extra. Uocatur qn[ui]z groſſa q[ui] é an tiq[ui] et aqua é p[ro]gelata multu[que] et tal[em] n[ò] curatur acu nec medicinis: et p[ro]pter adherétiá ad p[tes] oculi non p[òt] curari acu. Uocatur auté media q[ui] ta[li]s aqua n[ò] é multu[que] liquida nec p[ro]gelata et talis p[òt] curari cù acu. Notáduz ſexto q[ui] ſigna ad cognoscédu[que] cataracta ſit in media diſpón[e]. Primú é ſúptu[que] ex parte color[is] uel albi ut mar garitay. Secundúz ſignum é ſi patiens p[òt] di minute reſpicere claritáte loci. Tertium ſi clau[ſ]atur ocul[em] infirm[em] et fricetur palpeb[ra] aliq[ui] ad ſinistrá et freqnter et apiatur post. ſi illa aqua dilatetur et p[ò]rebat ad diſpóné primá. Quar[tu]t[em] ſi claudatur oculus ſanus et pupilla oculi ifir

f iii

mi apparet q dilatatur. Septio notandum
q spès cataracte diuer significantur ex parte loci:
quia quedá fit ppter opilationé ner ui: qua iba
oculi et color eius no nariatur et uocatur gutta
serena. Auedam fit ppter opilationé factas ex
materia in tunicis oculor. et hec é duplex. Que
dam fit ex aqua descendente que non é firma
ta aliqñ: et aliqñ é còfirmata. Quedá fit ex ma
teria simili aque descendenti: et é plus grossum
generatú in tunicis oculorú et dicitur alchami
nat. Octauo notandú q sigua aque incipiens
descendere sunt q an oculos videtur volare ali
quid in modú muſcarú. ro quia materia que p
ſentatur cristalline faciens illas spès est ſbtilis
t rara io: et. Signa cronice et firmate ſunt:
quia p rohibet uilum. Ro ppter groſſicié mate
rie. Secundo videtur pupilla cù aspicitur opila
ta. Ro ppter materiá grossam. Tertio videtur
aliquid eſse rei extranec in modú tele vel pánit
habens colorem extraneu a cornea et uuea i pu
pilla et modi illius ſunt plures: quia quedaz est
clara: quedam ad modú puris. Signa ei q
in modú puris ſunt. Primo qn medicus 2mo
uet caput inſirmi còmotione forbi videt maniſe
ſte pus ad inſeriora descendere. Ro ppter flu
xibilité et qn medicus erpitur cù acu de eleuæ
tóe ſi ſit cataracta còfirmata deſcédit ad inferi
ora. si no eleuatur ppter ſpiffitudinem ſua absq
coglutinatde ſbe puris. et hec é dìa manifeſta
inter pannú t pus. Signa eius que é pp opi
lationé nerui optici et dì gutta serena. ſunt pio
qn antecessit doloz frontis et oculor. Ro patet
Secundo in ſba oculi no apparet aliqua macu
la imo uidentur clari. Ro quia opilatio est in
neruis et no in ſba oculi. Almanfor.

Uandoq videc[a]t alicui q ante se
héat cimices uel alia parua corpo
ra ſubrilia et radiosa. Quod ali
quando cá stomachi aliq[ui]n ex prop[io]no
cumento ipſus oculi contingit. ideoq diſ
ferentia inter hec duo cósideráda é neq
p[ro] paZO é habendú cù hoc accíns euene
rit. Ex eo náq[us] q cauſa stomachi accidit
non est multum timendum q oculo nocu
mentum inferat. Ex eo uero q ex prop[io]no
uicio oculi contingit valde timendum est
hoc enim aque principium exiſtit. hec au
tem paſſio dum recens est et in principio
cum medicinis curabilis est. ſed cum iam
ad perſectioné deuenerit ſanari no p[ò]t ni
ſi cum icitione et forſtasse etiam inciſio pro
dess[ae] non poterit. Silla.

Hic determinat de cataracta uel aqua de
ſcendente in oculi et diu iditur i quatuor. Pu-
mo ponit ſigna cataracte incipientis. Secundo
docet cognoscere qn hec paſſio é curabilis et qn
no. Tertio docet cognoscere quâdo hec paſſio
prouenit uicio stomachi et qn uicio cerebri vel
oculi. Quarto p[ò]t curá eius q é p[ò]ria oculo.
ſecúda ibi. hec aŭt paſſio. Tertia ibi. Qua
p[ò]pter. Auarta ibi. Cú aŭt. Prima in q[ui]no
primo ponit cur á cataracte. ſecundo ponit di
uersitaté ex parte cauſe. Tertio ostendit q hec
paſſio qn accidit no é puipédenda. Et quarto
ponit que ſit deterior cataracta an ſacta ex uito
stomachi an ex uicio oculi. ſecunda ibi. Q[ui]
q[ui]. Tertia ibi. neq[us] p pauc[us]. Quarta ibi.
Ex eo náq[us]. Be prima dicit q aliq[ui]n alicui
apparet q habet ante ſe pulices: aut alia corpo
parua ſbtilia et ſuple. hoc est ſignú cataracte. ro
quia tunc inter corneá et al bugineíi ſunt uapo
res ſm qu[or] Grosſitiem et ſbtilitatem uidentur
ab extra diuera q no ſunt. Q[ui]d aliq[ui]n. Po-
nit diuersitaté ex parte cæ dicens q hec paſſio
aliq[ui]n contingit ex uicio stomachi: aliq[ui]do ex
pp[rio] untrimento oculi. ſub dit q io hec d[ia] é
cognoscenda inter ipſam. ro p[os] p pauc[us].
Hic ostendit q hec paſſio dum accidit ſi
est paruipendenda. ro q[ui] p[ter] ip[ra] ſequitur ma
ximú nocumentú in uíu. (ablatio: et deide toti
corpo). Ex eo náq[us]. Hic ostendit que é dete
r[io]n: an ſacta ex uicio stomachi uel oculi: dicens
q si accidat ex cauſa stomachi no é multuz tí
mendú. ro quia ad mundificationem stomachi
ſequitur mundificatio illius et remotio illius. I[]
ſi accidat ex prop[io]no nocumento oculi: est valde
timendú. Ratio quia talis prop[io]ne dicitur cata
racta et non ita faciliter remouetur. Hec aŭt
paſſio. Hic ostendit quâdo hec paſſio é cu
rabilis cum medicinis et quâdo no. P[rio] dicit
q quâdo hec paſſio est recens: quia non é con
firmata: ſed in principio tunc est curabilis cum
medicinis. Secundo dicit q quando est croní
cu tunc non p[ò]t curari níſi cum depositione cù
acu: aliq[ui]do non. Ro est dicta ſupr[a]. No
tandum q cura cum acu sic fit corpore múdiſi
cato tempore ueris vel autúni: recipiatur acus
rotundi capitis et perſoetur cornea a parte la
chymali minori ueriis inferius et voluèdo acú
ſit ſouea in tunica coniunctiva et tranſit illa acus
inter tunicam vucam et corneam et caput illius
acus aſcédit ueriis ſuperius et trabitur ueriis
inferius. et quando est tracta pa[z] quietat et po-
ſta trabat acum. deinde ponat emplim sup [io]

23

De cataracta sive aqua descendente in oculis.

cú ex uitellis oni et oleo roſ. Alii addút crosum et patiens ſtet in loco obſcuro, vii. diebus oculis clausis. Al.

Quapropter d'ia inter hec duo p[ro]ſade dilegeter e[rum]itigáda q[ui]e put dicem'. Q[ui] imaginatòes q[ui] vidèk vtriq[us] appareſt ocu lo extimáduz e[rum]oc stinger[em] ex vitio ſtoa chi et ecouerſo. Et c[um] imaginatòes i hora faſtidiij et in hora male digestióis pla ſoli to vidèk in hora aŭt famis et laboris paui tiora apparent exiſtandú e[rum] etiá b[us] ex ſtoa cho e[rum] et ſi ex quo iſte imaginatòes accide rút duo p[er]ſterieſ méſes aut plures i pupil la n[ò]o fuerit viſa c[ò]turbatio exiſtandú eſt hoc ex ſtoacho e[rum]e. Q[ui] aŭt iſte imaginaſtòes cibi aggregate fuerit piſkas cochias in pom tribue: et ſi paſſio oino remoueſ: iſa exiſtia tòſes p[ro]ſicte certificate crunt. Si aŭt vni tr[em] oculo apparucrit et vno m[ò] in horis o[ui] bus p[im]anſerint exiſtandú e[rum] vitiui aque adſſe p[ri]cipue c[um] in pupilla n[ò]o fuerit obſut p[ra]ſatio n[al]q[ui] ſi fuerit i[mi] pupilla dubitato i[as] tunc erit ſublata. Silla.

Hic docet cognosſere p[rio] q[ui] hec paſſio p[u]nent u[iti]o ſtomachi. Secuſdo q[ui] u[iti]o oculi, ſecuſa ibi. Si a[ut]t. Be p[ra]zia dicit q[ui] d'ia e[rum]o g[no]ſo[c]e a inter p[ro]ſicta. Be ſecuſo dicit q[ui] ap[er]t iſta ſigna. P[rim]u imaginatòes p[ro]ſade app[are]nt i[m] utriuq[us] oculum. Secuſdu et c[um] hec in hora faſtidiij et male digeſtio[n]is app[are]ſt plus ſolito et pauiſtores in hora famis et laboris. Ter t[ui]u poſt q[ui]s ille imaginaſtòes app[ar]ueriut et p[re]ſte reant duo menſes uel tres et in pupilla n[ò]o fu[er]it ſaliq[ua] conturbatio uſa. Iſtis ſignis arguéduz e[rum]b[us] p[er]ſatione e[rum]o u[iti]o ſtoacho. P[at]et r[ò] signo r[ui] bene i[t]uenti. Notandú q[ui] ultra p[ro]ſicta ſi gna additur aliuq[ui] ſignú, ſi aliuq[ui] allieuatur et ſuatur t[ui]c e[rum] ex ſtoacho, r[ò] patet. Si a[ut]t. Hic docet cognosſere q[ui] hec paſſio e[rum]o u[iti]o oculi dic[es] q[ui] p[ro]ſicte imaginatòes accidant h[ui]u vnú oculú tr[em] p[im]aneant oi t[ep]e q[ui]es. ſi in pupilla n[ò]o appareat obſcuratio arguendú e[rum] ibi e[rum]o u[iti]o aque. Subdit q[ui] ſi fuerit obſcuratio in pupilla t[ui]c n[ò]o erit dubiú, r[ò] hui[us] p[ro]s. Almantoz.

E[rum] a[ut] paſſio in oculo p[ro]p[ra] fuerit p[ro]hibendú e[rum] infirmo ne cum uentosíſs m[ú]nu at ſanguiné nec ex br[ach]io: nec comedat piſces nec o[ia] que h[ue]c[are] p[ui]t.

Sil. Ponit curá ei[rum] q[ui] e[rum]o u[iti]o oculi: et dividitur i duas. P[rim]o oſtédit a q[bus] e[rum] abſinédú. Se c[u]ſo p[le]quitur p[on]eſdo curá, ſecuſa ibi. Uen ter p[ro]q[ui]s. Be p[ra]zia dicit q[ui] ſi hec paſſio fue

rit in oculo p[ro]p[ra]p[ro]hibendú e[rum]o ne fiat euacua t[io] ſanguis c[um] uentosíſs uel p[he]botomia[us] ex br[ach]io. R[ò] q[ui] hec paſſio e[rum]o ex materia frígida et remouendo ſanguiné magis infrigidaretur: i[ó]t[em]e. Secundo dicit q[ui] patiens n[ò]o d[u] comed[é] piſces nec al[ea] nec al[ia] humectantia: q[ui] ex eis magis augeretur materia cataracte. Notá dum q[ui] dictú R[as] uerificatur níſi q[ui] uellet in grossare cataracta: ut acui ſubiicatur, i[ó]t[ui]c có petút piſces ſed affati. Al.

Uenter p[ro]q[ui]s frequenter soluèd[em] e[rum]o ex piſſis cochis. Et e[ger] ex caleſactiuis et de ſiccatiuis nutriend[em] e[rum]o id[romel] p[ri]eterea in potu eſt ei tribuendú. Sillanus.

P[ro]ſeqtur p[on]eſdo curá et dividitur i tres. P[rim]o ponit curá p[ro] euacuato[us]. Secuſo p[er]di etá, tertio p[er] localia, ſecuſa ibi. Et e[ger] Tertia ibi. Et i oculi. Be p[ra]zia dicit q[ui] caput e[rum] purgan d[ui]s e[pe]c c[um] piſſis cochis, r[ò] q[ui]a c[um] illíſ matéia p[hi]latica euacuatur a capite facies cataracta[us].

Ad idé valent p[ille] lucis méſue. Ad idé va lent p[ille] ſine quibus e[rum]o n[olo] nicolai. Ad idé p[ille] de i[er]a magna, Notandú ſecuſo q[ui] an[ex]hibitioné p[il]karú p[ro]petit firup[em] p[ro]ſeſtii? d[ict]em. in. c. de obſilitate uſus t[em]. Et e[ger]. Ponit eu ram per dietá. Et p[rim]o dicit q[ui] e[ger] d[u] nutriri ex c[ib]is caleſactiuis et deſiccatiuis. R[ò] p[ro]s. Se enndo dicit q[ui] in potu e[rum]o d[and]um id[omel]. R[ò] q[ui] uinú e[rum]o nimis uap[or]ioſum et hoc debet e[rum]o t[ep]ore ſue curationis. Notandú q[ui] c[ibi] c[ó]ueniéttes ſunt carnes caſtratorú pullo[ſ] perdicum kafia norú turturú colúbo[ui]ú et o[ui]um auiú viventium in p[ra]tis et non i[am]quis et plus affata q[ui] e[ſ]irata. comedat ſeniculú et ſemen eius. condiantur et c[ib]aria cum p[ulu]ere qui ſic fit. R[em] p[ip]is longi h[ui]u. c[in]amomí. h[ui]u. cardamomí. h[ui]u. croci. h[ui]u. uel. i. s. Alman.

Et in oculis ſiek de ſellibus mittendus. ſiek de ſellibus q[ui] p[ro]ſicit aque in principio et dilatatói pupille et eis qui poſt occaſu[ſ] ſolis non uidet et tenebrositati uſus que eſt ex h[uo]re. R[em] ſell gruis ſell favot ſell ir c[ini] ſellis ancipitris ſell aquile ſell p[ro]ſdicis oiu[ſ] ſiccor p[ro]vnu[ſ] aut p[lu]ra. ſumátur quo q[ui] de oibus. h[ui]u. isto[ſ] ſiccorú euſo[bi] colo quintide ſerapini o[ui]um a[i]n. h[ui]u. t[rip]ita agre e[ſ]étur et cóſpergátur ex ſucco ſeniculi tene ri et mittatur in oculum. Silla.

Hic ponit curam per localia: et dividitur i duas. P[rim]o in generali ſecuſo in ſpálí poné do deſcriptioné quandá ſiek de ſellibus. ſecuſa ibi. ſiek. De prima dicit q[ui] in oculis mitten

f. iiií

dum est sief de fellibus. Ratio q[ui] habet vtutes
ſtuliandi et ſumendi materiá spálr fel auuì de
rapina uiuentiut aquile. ſiek. Hic ponit
deſcriptioné sief de ſeibus et p[ro]ſicit i[principio]
aque et dilatatoís pupille et eis qui poſt occaſuz
ſolis non uident et debilitati uſus que ex húoze
eſt. M. ſellis gruís: ſellis faboth p[il]cis ſellis vr
ſi ſellis ancipitris ſellis aquile ſellis perdicu : oi
um ſicorú unú aut plura ſumátur pro oibº, 3.
x. isto:ú ſicorú coloquintide ſerapini euſoibii:
oium an. 3. 1. trita aggregétur et conspergantur
ex ſucco ſeniculi teneri et mittátur i oculú. Mo
tandú q[ui] loco huius valet colliriú B. M. balfa
mi ſellis ancipitris an. 3. ii. elſi al. p[ip]is an. 3. i
conficátur cu aqua raphani fiat colliriú et oculí
inſilletur. Deinde odoret maiot[aná] freqnter.

Ad idé. M. ſel capre gruís aquile vulturis:
aut aliquod ex istis et in ſcutella uitreata miſce
cu. 3. i. tutue. 3. 5. armoniaci. 7. 3. 5. flo[or] eris. 7. 3.
i. ſalis ru. 7. 3. 5. ſpúe maris que oia trita et cri
bellata ſint in qua miſtoé addátur ſucci celido
nie ſeniculi rute an. 3. iii. vii. al. 1b. 1. hoc totus
distilletur p[ale]bicu. uel dimittatur hoc totú ad
ſolé per. xl. dies: poſtea coletur et ite: ponatur i
uſaſe uitreo ad ſolé per dies q[ui]tuo: et reſeruetur.
Si aŭt nó ponatur uinú: exccatur hoc totú ad
ſolé et ſit puluis ex oibus q[ui] teritur ſup marmore
in fine dierú. xl. quattuo: et ponitur in oculo. 1b
puluis delet mirabl[ir] cataractá. Secundo no
tandú q[ui] raſ ponit ſi egritudo prouenit a ſtoa
cho curatur cu exhibitón eomself ſquillitici uk
cópoſiti. 3. 5. aque decoctionis ſeniculi iſopt. 3.
iii. deinde cu euacuatóe facta cu p[il]lis cochus
uel ſetidis uel aureis de octauo in octauú cu di
eta ſicca et cum potu aque mellis.

De noctilopis.id é de illis qui poſt oc
cationem ſolis non vident. Sil.

Irca rubricá é notandú q[ui] aliqui
ſunt qui bene uident de die et male
de nocte, et aliqui qui male uident ò
die et bene de nocte. M[or] utriusq[ui] é
ná q[ui] ſp[ú]s ſunt valde ſb[til]es et clari b[í]n uidét ò
nocte et p[pe] nocte: s. p[ro]pe occaſum ſolis q[ui] ſpi
ritus aggregátur et condéſantur adueniente no
cte. p[re]cipue é uerú in h[ń]tibº ſp[ú]s ſb[til]es et pau
cos. ſed male uident de die q[ui] róné lumis dici
ſp[ú]s magis ſpergútur ut patet in cartis. 13 ſp[ú]s
q[ui] ſunt groſſi valde bene uident de die et male
nocte. q[ui] in nocte ingroſſantur nimis. in die vò
ſtiliatur róné lucis dici. Secundo notáduz
q[ui] aliqui ſunt b[í]n uidétes a longe et male de p[pe]
et illud q[ui] ſp[ú]s ſunt groſſi et multi. et cá é q[ui] ta

les ſp[ú]s indigent multo lumine et magno motu
et hoc eſt in re que uidetur de longe et nó in re q
uidetur de p[pe]. Alii ſunt qui bene uidét p[pe] et
male longe: et hoc é q[ui] ſp[ú]s ſunt pauci et ſb[til]es
quia non ſuſtinent magnú motu nec magnú lu
men: óc. Alii ſunt qui male uident a longe et
a p[pe] et illud é q[ui] ſp[ú]s ſut grossi et pauci: q[ui]róné
paucitatis nó p[nt] ſuſtinere magnúz lumen nec
magnú motuz q[us] reſcritur ſi res a lóge debeat
uideri et róné grossitici indiget ſtitiatòe que ſit
per magnúz motu: 3 magnúz lumen. et hoc nó
p[ó]t eſſe ſi res uideatur ò p[ro]pe. Alii ſunt q[ui] b[í]n
uident a longe et de p[pe] et illud eſt q[ui] ſp[ú]s ſunt
clari multi ſb[til]es: q[ui] róné claritati et ſb[til]itatis
non indigent ſubtilari: et sic nó indigent multo
lumine nec motu: et p[er] p[í]s bene uident de p[ro]
pe. ſed róné multitudinis p[nt] ſuſtinere magnú
lumen et motu: et óc b[í]n uidét lógiqua. Al.

D hoc utile exiſtit epar i[rc]inuſ
ſcindere et ponere ſuper vná ſe
ctioné p[iper] longú et coopire ip
ſuz ex alia ſectóe p[ipe] lógo i me
dio exiſte: deinde ponere ip[er]ú in furno et di
mittere ip[er]m donec aſſek et deſiccek et n[í] có
burak. quo ſacto p[ipe] longúz q[us] in medio
erat ſumaſ et b[í]n terak c[us] pauco muſco.
deinde ex liquore ex epate aſſato expeſſus
fuerit asp[ak] et ſiccek et in oculú mittatu:.
aut fel cap[ri]nú cu melle miſtú in cucuna
ſup i[gn]é coquaſk: deinde r[adi] in eo illinit?
imutak in oculú. Q[ui] a[ut] magis yalet ad
hoc é ut s[ieſ]t ò ſettlib[em] in oculú mittatur. Si
a[ut] hec nó ſuffecerit véter ſoluak et ſaguſ
ex duabus cephalicis et ex fróte minuatur
et regímen ſubtiliétur. Sill.

Hic determinat de noctilopis quantus ad cu
ra: et diuiditur in duas. P[er]io ponit curá p[er] que
daz localia. Secundo onidit quid fiendus q[ui] p[er]
dicta nó ſufficiunt. Secunda ibi. Si a[ut] hec.
Prima in tres ſpm q[ui] tria localia ponit. ſecúda
ibi. Aut fel. Tertia ibi. Q[ui] a[ut] magis. De
prima dicit q[ui] valde utile é facere quod p[ó]tur
in littera. 1. ſcindere epar cap[ri]nuſ et ponere ſup
uná ſectóné p[ipe] lóguſ et i[pl]uz coopire cum alia
ſectione pipere in medio exiſte. deinde ponere
ip[er]um in furno et dimittere ip[er]um donec excece
tur. quo ſacto p[iper] quod in medio erat ſuma
tur et bene teratur cum pauco muſco. deinde exli
quot[em] ex epate aſſato expeſſus fuerit cóp[ga]
tur et ſicetur et in oculú mittatur. Notáduz
q[ui] rón[em]edii é quia ſtiliat p[ter] p[iper] longúz
t[ua]let q[ui] epar h[ir]cina[mi]n iuua t a tota p[ro]p[ri]eta

De dilatatione pupille.

te quocumque sumatur. Aut fel. Hic pōit aliud locale dicet q. fel cap. num cuz melle mix tum in uale ſuper igne miſeatur. deide radius eo lunt? mittatur in oculuz. Rō remedii è quia ſel h5 uirtutè ſbtilandi et mel h5 vututè abſtergè di et acuendi òc. Qò aut. Ponit curà per aliud locale dicens q. illud plus ualet. ſ. ſie de ſellibus in oculis miſtum. Notandus q. per illud intelligit oia que dicta ſunt in. c. de debili tate uſus. ideo recurratur ad illòc. Si at.

Hic ostendit quid fiendú qn predicta nò ſuffici unt. Et dicit pio q. ſi predicta nò ſuffecerint d5 fieri euacuatio per ſeſſum. Rō ut euacuetur materia phatica a capite que cauſat groſſitze3 in ſpiritibus et turbulentú. Secundo dicit q. ſanquis ex duabus cephalicis et ex frōſte debet diminut. Ratio ad remouendú plenitudiné in corporze ſi ſit. vnde cócantur multi uapores ad oculú. Tertio dicit q. dieta d5 ſubtiliari. rō p5.

Notandú q. de cura illius qui de die uideŕ non pót é ut regatur dieta ipſuatua generatiua ſanguinis groſſi et p[.]ſſi ut ſunt extréa porcel loúz et alſialium et agnoúz. et bibat vinú rubeum non dulce limphatú: ponat in oculo aquá roſ. mirtás cuz ſucco ſolatri et gúmi arabico et draga ganto et p[.]ſilio q. inſpittant sp[.]úm claruz et ſubti lem et tunicas raras et oculú reddut robustum. Apire illos tales in hoc caſu ſepe in aqua ueri frigeris é ualde utile. rō p5 de ſe.

De dilatatione pupille. Sil.

Notandú circa rubricam q. pupilla idem est quod ſoſamen tunice uee Notandú ſecundo q. in pupilla ſit dupler nocumentú. Unum est dila tatio. aliud é conſtrictio. Bilatatio é duplex. ſ. naturalis et accidentalis. Naturalis est a prìci pio ſener atòis. Accidentalis fit poſt generatio nem: et talis ſit q. cauſa extrinſeca ut a caſu uel p. cuſſione. Uel q. cauſa intrinſeca et hoc dupl[.]r nel ex inanitòe et hoc ex ſumis maſ deliciatib[.] vueá. vel ex repletoë ſ. ex h[.]uóibus aquosis relaxáni bus tunica uueá: de h[.]c é plus ſermo. Sed con strictio é duplex. ſ. naturalis et accidentat. Na turalis ſemp est ad bonú: quia in eo uirtus est unita. Accidentalis est duplex: ut ex inanitione ſ. cum tunica est exccata in omnibus partibus quia tunc partes contrabútur. Uel ex repletoë ſ. ex humoze grosso exiſte inter tunica uueam et comeam compimentem uueam ab intra.

Rasíſ solum ponit curam de documento quod est dilatatio: quia eadem est cura dilatati onis et conſtrictionis quando fuerit a repletoë

Tertio notandú q. ſigna dilatationis ex h[.]ui ditate ſunt. Primum q. ipſa pupilla uidetur di lata. Secundú humiditates fluít per oculú na res et palatum. Tertium quia apparét ſigna bu miditatis cóia in facie capite et in oculis. Quar tum quia fit ſubito et non paulatim. Ratio p5.

Signa eius que fit a ſiccitate ſunt arefactio oculorum et frontis. Secundú quia h[.]uiditater nec apparent nec fluunt ab oculis naribus et pa lato. Tertium quia paulati fit et non ſubito. rō patet. Signa eius que fit a dolore aut p[.]cuffi one manifesta ſunt ex uariatòe iſirmi. Al.

Um pupilla adeo dilatato: uidetur vt vndiq[.]z pertingat ad albediné

fueritq[.]z hoc poſt vehementem ce phalee dolorem: parua é habéda ſiducia in eius cura. Silla.

Determinat de dilatatione pupille: et diuidi tur in duas. Primo ostendit qn dilatatio pupil le é incurabilis. Secundo ponit curà eius que é curabilis. ſecunda ibi. Sed ſi. Be p[.]uma di eit q. ubi pupilla. i. ſo[.]r amen uuee dilatetur ſic q. p[.]rouenat undiq[.]z ad albediné et cótingat p[.]9 uebementé dolorem tunc parua ſiducia est ha benda in cura. Notandú q. ratio dicti est q[.] ſignú est q[.]p[.]rouenit ex ſuperflua inanitòe. vn de exccate ſunt humiditates et tunice oculorum Ratio patet. Secundo nota q. ſi dilatato: p[.]ueniens ex dolore eét in principio et non eét mul t[.]ú dilatata curatur ponendo ſup oculú létes ex corticatas piſtatas et mixtas cù bolo ar. et cum puuere mirtillorú et aqua roſ. et vino granator[.]z ſucco berberis. Ad idem. R[.]k. ſolatri ſemp uuee plátaginis miſce infundatur in eis et poná tur ſuper oculis ſepe die et nocte. Ad idez in fundatur petie in aq roſ. in q[.] diffoluta ſit tucia: ponatur ſuper oculú. Ad idem ualz cateriuz poſtú in posteriori parte capitis. ſ. in occipitio et in anteriori p[.]fundando uſq[.]z ad os et p[.]sulter poſt purgationé cù pillis de tera p[.]uenientibus ad dolorem capitis. Al.

Sed ſi dilatato parua fuerit: tunc affi dua ſolutioné ventris ex ccohijs multot[.]i ens et ſieſ ſi ſellib[.]r in oculos é mittéd. Sil.

Ostédit qn dilatatio é curabil ponédo curà et diditur i duas. Prò p[.]oit curà ei q[.] fit q. a cù ítri ſeca. ſecò onédit quó ſe h[.]z dilatatio pupille p[.]ue niés ex p[.]cuffiòe q[.]ztú ad curà. ſa ibi. Q[.]s ſi pu pillam. Be p[.]ria dicit q. ſi dilatato pupille é p[.]ua p[.]ro cura oportet affiduaſ uétris ſolutioné eu z pillulis cochijs. rō p5. Secundo dicit q[.] in oculo debet pont ſieſ de ſellibus. Notandú

q anteqż dentur pillè cochie debet priemitti di gestuum. Almansor.

Qo si pupillá post percussioné dilata ri contingat non è inde timendú: q; remo uebitur. *Fiat itaqż emplim ex farina faba rú et camomilla et euiscó cù vino et aqua Sillanus.*

Hic ostendit quò se habet dilatatò pupillep ueniés a causa extrinseca. s. ex percussione q;žtuz ad curá. et diuiditur in duas. Primo facit h. se cundo pòit curá. secùda ibi. *Fiat itaqż. Ponit curaz di cenç q debet fieri emplim ex farina fabaüz ca momilla mixtis cum aqua et uino. Notádu p;rio q hoc magis còpetit in pcesſu quia abſter git et mûdificat.* Notádu fecùdo q h. empla strú repercuſsiuð p[etit in p[incipio]. s. tale. h. fa rine fabaüz farine ordet an. 3. ii. olei roß. 3. 5. unú uìtelum oui bene agitatum: cum succo en diuie miee quantu sufficit. *fiat emplim. And idem aqua roß. et succus solatri uel ſempuiue cù albumine oui ponatur ſup oculú. Tertio notandú q in principio debz phlebotomari ex cephalica partis 2trarie. Ratio patet.*

De fistulis que in angulis lachrymalibus fiunt. Sil.

Notandú è circa rubricam q fistu la est ulcus solididú concauð exteri? strictum et interius latú cù calosita te in fundo. Secundo notanduz q fistula cátur ex húoribus male qualitatis flu xis ad oculú in lachrymali qui húores ad ocu los fluxi corrodút carné lachrymalis anguli et vlercant. deinde generatur calositaſ. Uel pòit fi eri fistula p[pter apà cerebru non perfecte cura tum. Almansor.

Um águltus lachrymalis refudat et cum priemitur ſanies et vir ab eo egrediatur fistulaz pati intelli gitur. Sillanus.

Determinat de fistula lachrymali: et diuidi tur in duas. Primo ponit ſigna. fecùdo curaz. secùda ibi. Que cù cauterio. De p[rima] di cit q q[ui] illa ſigna apparuerint. *Primuz q an gulus lachrymalis refudat. Secundú cum pie mittitur ſanies et vir ab eo egreditur: arguim? ibi e[que] fistulaz lachrymalé. Notandú q ró si gnorú est. *Jerificatur p[rimú] quia in fistula est concavitas interius et strictura exterius. io; non egreditur uirus et ſanies que generatur in fistu*

la: nisí fiat còpreſſio in dígito. Almansor.

Que cum cauterio curatur de hoc tì. log plus è q;ž huic n[ò]ro lib[ro] attineat. Sil.

Hic ponit curam fistule. et diuiditur in duas. Ponit primo curam per cauteriú. Secundo per mediciná. secúda ibi. *Nos tis. Be p[rima] di cit q fistula lachrymalis curatur cum cauterio Subdit q loqui de hoc non pertinet hic. Mo tandú q in cura illa nihil est melius q;ž cauteri um potentiale. ró stati appebit. All.*

Nos tis iam ei adinuenimus medicamè q si adhibitú fuerit ip[am] p multos men ſes adeo tard are facit vt eger ſan? videak.

Medicamè aút illud è. h. aloes thuris farcocolle ſanguis draconis balauſte anti monij alúis oium an. partes eq[les] ziniar quátú est quarta pars vni? fiát ex eis ſiek. Cúqz necesse fuerit fistula in tantú p[ma]ſt vt quicq[da] ſaniei in ea còtinetur egrediak. deinde ifirmus ſuper lat? in quo n[ò] è fistu la iaceat et de p[é]dicto ſiek aliquid diffouak in aqua de q;ž i angulo lachrymali tres gut te aut q[ttuo]t; itimartzenk magno exſite in terſicio inter p[ro]tectioné vnius gutte et al teri?; quo facto eger p tres ſic iaceat boras. In mane q[uo]z ſequenti die ſik[;] fistula bene p[ma]ſt et fiat cadé cura q p hebdóadam vna[;]z fieri c[ó]uenit et etiá tam diu voneca fistula nihil egrediak c[u]z p[imitur]. Ex hæ náq[;]z cura locus multis m[é]ſibus ſicuſ per manebit. B curis oculo[;]z quátú huic lo co necesseariu[;]s effe putauim? iam ſatis dein effe credimus. Allia vò q ſunt de curis q p ferrú exercen[;]k dimittam? q multis indi gét medicamib[;]s. Sút aút q[da] ex eis q ilo tis i q[b]d[;]e deco; atc]e tractabim? et ſanita tis eſtodia còtinentur. Sil.

P[ó]it curá p mediciná et diditur i duaf. P[ri]mo facit h. fo ip[ò]t ſiné. Fa ibi. Be curis ocu l[o]. Be p[ra]s dicit q i fistule cura iuèrú è me dicamè qo approxiatú ſic curabit ut uideatur ſan? Scödo p[ò]it descriptó[;]z. h. aloes thuris farcocolle ſanguis draconis balauſte antimonii alúis oiu[;]z an. p[tes] eq[les] ziniar quátú è q[ra]tæ p[is]h? .fiat ex eis ſiek et cù necesse fuerit fistula ita tú p[ma]ſtatur ut q[ec]q[da] ſaniei in ea p[]tinetur egredia tur. deide ifirm? ſup latus i quo n[ò] è fistula iace at et de dc[ò] ſiek aliq[da] diffouatur in a[;]q de qua i angulo lachrymali tres gutte ul q[ttuo]t; p[ic]uan tur. Tertò dicit q h. dz fieri p hebdomad[;]z ſic tis q fiat oi die et q iter una gutá et alía cadit ip[ac]iú. ró f[medi]u q p[;]sút p[]solidat et carné g[hi]at

24

De dolore auris

Notandù qh cura fistule è dupler. quedam
uera t quedá non uera: sed blanditia t fit cóso
lidando superiora quod fit per desiccatua: tò
bis esset medicamè rasis. Lura uera perficitur
quattuor intentóibus. Prima intentio è aperif
foramen. Secuda è mundificare fistulá. Tertia
è remouere callostaté que è in fundo. Quarta
è regeneratio carnis t consolidatio. Prima in
tentio perficitur iplendo foramen cù gentiana
uel cù medulla sanbuci. Secuda intentio fit cù
idromelle facto cù melle roß. colato t aqua ru
te t uino fristico t si non bétur uinú fristicú per
se buliant in eo roß. t si sentiretur ardo: er mú
dificatione fistule distilletur intra fistulaz. albu
men oui. Ad idem fomentetur locus cù spò
sia infusa in aqua decoctonis gallaz t fumach
t modico mellis. Tertia intentio pòt perfici cù
cauterio.s.ferro. Similiter pòt perfici cù medi
cinis. t I3 poſunt eſſe multe tri siant spáliter alioq
Prima è. PR. armoniaci attraméti viridis eris
cantaridaz: remotis capitibus t aluis salis ar
moniaci auripigmenti calcis uive aluis aní. 3.1.
ſtiliter puluerizétur t incorpoztur cum urina
pueri virgínis in umbra t desiccétur t ponatur
modicí i fistula quolz máe. Ad idé. PR. folio
rú rute celidonie agrimonie aní. AP. 5 2quaſſe
tur t buliant in tribus libris aque ardentis quo
uſoq rezent ad qrf. 1.5. coletur t colatura ſue
tur t una gutta uel due iponátur: t talis fit per
gozdomú. Ad idé. PR. 33. al. 3. ii. 7. puluerizé
tur ſbtiliter t buliant in uſe in quo fit dissolútú
mellis. 3.5. uſque veniat ad ſpiftitudiné un
guenti. Ad idem. PR. olei uetuſtioris qò poſ
ſit repiri aceti uini boni veteris t electi aní. HB. ii.
litarguri ſbtiliter puluerizati t cribellati. HB. 1. co
quátur illa simul in casola per dié uná integrá
donec nigrú t relucens fiat. deinde de illo fiát
tente t ponátur in fistulis. Be ppütate eni era
dicat fistulá t desiccat. Quarta intentio qò est re
generatio carnis t cósolidatio perficitur fir. PR
aloes olib ani faracolle nutrite in aqua ſenicu
li ſbtiliter puluerizato: aní. 3. ii. olei roß. 3. ii. ce
re quantú ſufficit t fiat unguentú. Ad idem
PR. pulueris radicis ireos. Secundo notan
dum qo ultra duo pieticha ſunt alia duo ſingu
laria in cura fistule. Primú è potio. PR. folioz
agrimonie folioz rute foliozúz oline aní. AP. ii.
2quaſſentur t buliant in. HB. iii. uini albi ad có
ſuptioné unius. HB. coletur t colatura admifre
tur. Iſta etiá potio curat oém fistulam còtínua
ta in quocúqz loco fuerit. Ad ides colligatur
agrimóia cù oróe ónisica poztetur ad collú t cu

rat ſistulá. De curis oculorú quátú fuerit ne
cessarium dictum é. Secúdo dicit qo alia qo de
bent curari per ferrú t per cirurgiam hic dimit
tátur. Tertio dicit qo quedá ex ets ſunt que con
tinentur in bis que dicta ſunt de decozatóe tò
conſuaratóe sanitats. Notandú qo I3 Rasis
nó dicat de dieta debz tiri abſtinere a falb acut
t mlícis t phlegmaticis t uino forti t acuto. ró
patet.

De dolore g ſit in aure. Sil.
Jrca rubućá est notádu qo triplex
est nocumentuz qò ſit in aure. ſue
actio leſa auris est triplex. s. diminu
ta ablata t corupta. Diminuta est
qñ percipitur ſonus ſicut è led diminute t è qn
non audit níſi forſtiter clamanté. Ablata est qn
nullus ſonus percipitur t uocatur ſurditas.
Corupta est qn percipitur ſonus extra qui non
est. t ſic percipitur obiectú aliter qh é. uel qn cor
rúpitur bona pioportio ad obiectuz ut in ſono
horúbili. uel quádo corúpitur bona cópó mé
biu uel bona cóplexio uel búa unio. Secúdo
notandú qo cauſa dolous auris é duplex. s. ma
la 3plexio t solutio continuitatis. Mala 3plo
est duplex: quedá é cum materia t quedá é fine
materia ut caliditas frigiditas etc. Mala 3plo
cú materia faciens dolozem auris est duplex. q
dam a cauſa extrinſeca ut frigore uel uéto. que
dam cátur a cauſa intrinſeca t hec é duplex: q
quedá est cum ápate: t qòdam fine ápate. Sine
ápate pót fieri ex quolibet húore. s. ex ſanguine
colera pblate t mkia t ſiſt cù uétoſitate. Sz cù
ápate uel calido uel frigido. ſed solutio t inui
tatis est duplex. qòdam cauſatur a cauſa extrinſe\ca ut a caſu uel percuffione. quedam a cauſa in
trinſeca. t hec est duplex. q1 quedaz cátur ex ué
toſitate ibi exrite: ut in tinitu uel ſonitu: quedaz
a malo humoze corodéte. Tertio notanduz
qo signa dolozis auris puenientis a cauſa extri
ſeca bétur ex relatione inſirmi. Signa dolo
ris auris ex caliditate fine materia ſunt: q1 pío
ſentitur calo. secundo q1 leditur a calidis. te:
tio est leuitas. Ró patet. Signa quádo ſit t
frigiditate fine matéia ſunt: qua primo ſentitur
frigiditas. secundo q1 leditur a frigidis. Tertó
é leuitas auris. ró patet. Signa qn fit a ſan
guine fine ápate ſunt rubedo faciei gravitás ca
pitis t frontis pulſatio uchemens: inſlatio uéa
rum téporú t frótis: ſenfatio ſaporis rei dulcis
in lingua fine priefentia eius. Signa qn fit a
colera ſunt doló acutus modicatiunis: citri
nitas faciei: et loci: amaritudo lingue. Et
vomitus colericus. Ratio patet.

Signa qn fit a phl'ate fine aſate ſunt dolor remiſſus: gravitas capitis: ſuſedo et albedo ſa ciei et loci et inſupiditaſ ligue.ro patet. Signa qn fit a mſia fine aſate ſut dolor capitis aggra uatiuſ ſuſedo faciei et loci inſupiditas ligue.ro p3. Signa qn fit ab aſate ſut dolor ſbito ad ueniens et ſebris.ro p3. Signa qn fit ab apo ſtemate colerico ſunt dolor itollerabt p[ducés] aliqni ad ſreſeim et p[uctura] cù modicatòne et uigiliis: inquietudo et mala toleràtia patieſ: ſiſ et ſebris acuta. Signa qn uèit ab aſate phle gmatico ſunt ſebris leta dolor ſuatiuº dolor re miſſus.ro p3. Signa qn fit a ſolutòe 3tineſ ſunt q[ui] uèit cù p[uctura] et modicatòre dolor au riù ſonſiſimus.ro p3. Almansor.

Jcú dolore qui fit in aure fuerit i facie inflatio et pulſatio ex cepha lica erit minuèdus. et oleu rob. et oleu de flozibº ſalicis tepidù cum pauco aceto è imittèdus lac quoq[ita] calidù ut ex mamilla egredif imittèd[er]it multotieſ Uéter pterea ex mirobal. citrinis et ſcamo nea et aloe vehemèter ſoluatur. q[od] b[ó] m[ó] ſit. M. mirobal. citri. 3. rr. et puluerizate in duabº. lb. aque coquátur donec ad duas tertias vniº. lb. redeat et colenf. p[or] b[ó] ſumat tur aloes. 3. i. ſcamonee. vi. ps. 3. vnus ag gregétur c[ó] rob de citoniis et fiat ex eis pil lule que p[duaf] boras an decoctionè ſumá tur: deide biba decoctio. q[ui] s[í] doló: n[ó] que uerit pa[ſ] opij in oleo rob. resoluti in auré mittatur. Sillanus.

Betermiat d dolore q[ui] fit in aure et dividitur in duas. P[r]io ponit curá eius q[ui] fit ab húozali materia. Secundo eiº qui fit ex uétotitate. ſecun da ibi. Si aút cù. P[ri]a in duaf. p[r]io ponit cu rá eius q[ui] fit a materia ca[la]. ſecundo eius q[ui] fit a materia frigida. ſecúda ibi. Cú aút dolor. P[ri]ma in duas. p[r]io ponit curá a materia ca[la] puemiente fine aſate. Secundo ponit curá eius q[ui] fit c[ú] aſate. ſecunda ibi. Et ſi pulſatio. P[ri]ma in duas. p[r]io ponit curá q[ui] doló: è de bilis. ſecundo q[ui] doló: ab aſate calido è forſis: ſecúda ibi. Q[od] s[í] doló. P[ri]a in duas. q[ri] p[r]io ponit curá p[le]phlebotomía. ſeſo p[medici] ná laxatiuá. ſecúda ibi. Uenter pterea. P[ri]ma in duas. p[r]io facit hoc ſecundo ponit curaz p[localia]. ſecúda ibi. Et oleu rob. Be p[ri]a d[ic]it p[ri]o q[ui] s[í] c[ú] doló qui fit in aure appareát illa signa. P[ri]mú inflatio. Secundú pulſatio. arguendú è q[ui] ſit p[an] ſanguie. Secundo d[ic]it q[ui] in tali cauſo d[z] fieri phlebotóia a cephalica. No

tandú q[ui] r[ó] ſignor p3. ſed r[ó] remedèu est q[ui] p[le]phlebotomía ſactá ex cephalica euacuatur ſan guis faciés malá 3p[loné] ſue diſpóné. et d[z] fieri phlebotóia ex cephalica eiuſédc partis q[ui] inten tio è euacuatio 13 ex cephalica 3trarie ptis q[ui] intensio è diu[n]ſio. Et oleu. Hic ponit curaz p[localia]. et p[ri]o d[ic]it q[ui] oleu rob. et oleu d[] salici bus c[ú] pauco aceto in auré è mittendú. Se c[ú]do d[ic]it q[ui] lac calidú ut extrahitur de mamil la ſepe auribus è inſtillandú. r[ó] utriuſq[us] p3. q[ri] habent remouere malá 3p[loné] calidá: et p[osé] qués ſedare dolóre. q[re]t c[u]. Notandú q[ui] ad idé valet i[ectio] albuminis oui bene agitati. Ad idé valet oleu uio[.] c[uz] modico caphore.

Secundo notandú q[ui] ad i[ectioné] que fit in aure requiritur. P[ri]mo q[ui] illud q[od] inicitur n[ó] fit frigidus: q[ri] omne frigidus è inimicu nature. J[t]c[ui] q[no] ſit calidú q[ri] resolueret calorez. et aeré 3naturalé aur[ie]. Secundo requiritur q[ui] iniciatur in parna quátitate quod è ne remæcat aliquid intra. T[er]tio q[ui] ſet modico tpe q[ri] n[ó] d[z] stare ultra tres boras ne illa húiditas coruumpatur. Quarto anteq[ui] un[us] iniciatur aliud expellatur. A[uito] q[ui] ad hoc ut illud quod inicitur in auré moetur: patiés iaceat ſupra parté ſaná. Ser to notandú q[ui] anteq[ui] aliquid iniciatur corpo[rit] fit mundificatú bene d[ic]it p[ter] picul[í]t et c[ó]t[er] fit oppoſitú et potius p[cedendú] è cum ſuſimi gatòb[ui] et emptis. Uenter. P[on]it curá p[mediciná] laxatiuá d[icens] q[ui] d[z] fieri euacuatio cum mirobal. citrinis c[ú] ſcamonea et aloe. Se cundo ponit deſcriptioné que talis est. M. mirobal. citrinorum. 3. rr. puluerizentur et in. H. ii. aque coquátur donec redeat ad duas tertias unius. H[b] colentur poſtea ſumatur aloes. 3. i. ſcamonee ſexta p[ar]s un[ui]º. 3. corrigatur c[ú] rob. de citoniis et fiant ex eis p[ille] que per duas ho ras ante p[otionem] ſumantur. Aerum è q[ui] talis p[ra]ctica non est in usu. Notandum q[ui] d[ic]tú R[ati]ſis maxime uerificatur quando materia est calida colerica. R[atio] è quia hec medicina eu cuat coloram. Secundo notandú q[ui] ad idé valet euacuatio facta cum aqua decoctionis p[ro]no[rum] tamarindorum mane et ſimilium. ut e[us] aqua decoctionis p[ro]no[rum] et reubarbari. T[er]tio ad idem valent clisteria lenitiua c[u]. Q[od] s[í] doló. P[on]it curam quando doló è for tis d[ic]ens q[ui] n[isi] doló quicuerit parum q[ui] in oleo rob. diſsoluti debet p[oni] in aure. R[atio] quia ſtupefacit et remouet dolorem: quia remo uet ſenſationem et est cura periculosa.

Almansor.

Be dolore auris

Et si pulsatio redierit et tribus dieb? perfeuer auerit oleu sifamínu in quo anat aut galline adeps fuerit resolutus in auré sepe mittak ibi náqz est pustula que matu ratione indigit. Silla.

Ponit curá puenientis ex ápate calido et di viditur in duas.puo facit hoc. fecundo docet cognoscere qn est generata sanies. secúda ibi. Lú aút dolo. De prima dicit q si pulsatò redierit et duranerit tribus diebus oleu sifami nú in quo adeps galline fit dissolutus vel anat sepe in auré inuiatur. Uerificat se: quia ibi est pustula que indiget maturatòe: Notanduz q in dolore auris ex ápate languine puo yue nit euacuatio per phlebotomía ex cephalica in brachio vel manu. vel uentosatio i collo i spæ tulis. deinde euacuatio cú medicinis statim di ctis. Secuło notandú q medicine ápatum auris differút in duob? a medicinis alioru ápa tum. Prìo in repercussuvis.nó en cópetit re percussiva ne materia repercutiatur ad cereb. Secuło in maturatiuis q maturantia alioru?z debent ée calida et húida potentia: sed illud au tis d3 ée paż siccú cú caliditate et húiditate ſm gak. serto de ingenio sanitatis. ii. c. Notadú tertio q qn est pulsatio ſignu est q ibi est gene ratio saniei.ná in generatòe saniei fit ebulitò et per cósequens pulsatio et p tanto cópetit medi camen maturatiu? dictum. Ad idé pót fieri hoc emplim. Arfarine ſtilis furmenti qrrt. 5. mucilaginis ſeis lini fenugreci aii. 3.5. piguedi nis anguille dí affatur litargirii ceruse olibani aii. 3.5. pulueriſtur aceti. 3.1. 5. olei ſifamini. q. ſufficit pinguédis anatis. 3. 1. 5. fiat emplim me diocriter liquidú. z pót applicari ad exta z pót poni in aure. Ad idé. M. radicis malauafi ci núero. vii. decoquátur et extrahatur ab eis lig nú quod in medio exiftit et ididatur frustatim: postea cófundantur cú pilo z incorpentur cum farina fenugreci ſeis lini z butiro z ſeis aueti. z flore camòille z fiat emplim. Ad idem. M. mucilaginis malauafi ci ſeis lini ſeis fenugreci aii. 3. iii. incorpoétur cú cepe lilú cocto z cú. 3. 1. ſeis aneti z cú. 3. 1. floz camòille. z. 1. 5. buti ri z fiat emplim z ponatur ſupra auré calidum.

Quarto notandú q si fuerit apá frigidú q raſ nó ponit curá. Prìo cerebrú debet purga ri cum pillis cochis: z si copus fuerit plenú p? purgatónez. fiat phlebotomia de cephalica vel uentosatò in ſpatulis itra auré ponatur oleum de spica calidum: vel oleum de amigdalis ama ris ſupra auré ponatur emplim quod ſic fit. M.

capita allei cocta núero quattuor z cepas coc tas in prunis uel in igne quattuor pistentur per fecte postqz múdate fuerint et incorpoétur i. x. uel. v. uitell. ovor z. 3. iii. butiri uel axúgie por: cine. Ad idem. M. abſinthii cocti z ptusi. 1b. 5. z incorpoétur cum mucilagine ſeis lini z fenu greci cum. 3. iii. mell z cum capitibuſ quattuor allei cocti ponatur ſuper auré est ení bonú. 11.

Lú aút dolo: quieuerit putredo iam tunc collecta erit. idcoqz plus subito ex in ſperato de aure egreditur. Sillanus.

Docet cognoscere qn sanies est generata di cens q ubi dolo: quieuerit tunc saniei é genera ta: z ſignum é q poſtea subito egreditur 8 au re. Notandú q facta ſanie remittitur dolo: quia remittitur ebullitò in materia z solutò có tinutatis non fit magna z p[ro]pter hoc dicit af zoſimus ſecunde particule. Circa generatò né famei dolós z febis magis accidút zc. 11.

Lú aút dolo in aure fit post fastidioſaz facietate: aut post ventos frigidos oleu in quo ruta auí cepe cocte fuerint in aure di stilletur. Et si hoc nó ſuffererit oleu? i quo turbith coctú fuerit distilletur. aut oleu de lilio ſumak z cuiqz. 3. i. ex ea miſceatur eu forbi? recentis. 3. 1. h. caſtorci. 3. 1. Silla.

Ponit curas dolous facti a materia frigida et dwiditur i duas. Primo ponit curá per loca lia. Secundo per euacuato?z. ſecunda ibi. Sed si hoc. Prima i tres ſm q tria localia ponit. ſecuda ibi. Eſti hoc. Tertia ibi. Aut oleum?

De prima dicit q ubi dolo: prouenit in aure poſt fastidioſam facietatem: aut ventos frigi dos oleum in quo ruta: aut cepe cocte fuerint distilletur in auré. ró quia calefacit z ſumit ma teriá zc. Et si hoc. Ponit ſecuſú locale dicés q si predictú non ſufficiat oleum in quo coctu?z fuerit turbith debet diffilari in aurem. ró quia non ſolum consumit íno etiam euacuat materi am. Aut oleu?z. Ponit tertiu?z locale dicés q ſumatur oleum de lilio z unicuiqz. 3. 1. de eo miſce euſorbi? recentis. 3. 1. z caſtori. 3. 1. rato q resoluit z consumit materiam. Notandú q inter alia ſuccus fraxini ita q ponatur i una pe tia magna ſupra ignem et quod distillabit ualz

Ad idem ſuccus rute cum modico mellis. Ad idem oleum coſequiſtide valet. 11.

Sed si hoc non ſuffererit venter ex pillu lis cochis ſoluatur. patiens quoqz balne um ingrediatur in quo ſudet. vinú quoqz vetus z forte ei tribuatur.

Sillanus.

Ponit curam per evacuationem et diuiditur in tres. P[ro]rio ponit curá per evacuationem. S[c]o do per balneu. T[er]tio per potú. S[ec]uda ibi. P[ati]ens quoq[us]. T[ertia] ibi. T[in]u quoq[us]. Be prima dicit q[ui] s[í]p dicta n[ò] sufficient: venter c[us] p[il]kts coch[us] debet euacuari. R[atio] q[ui] s[í]gn[uz] est q[ui] ibi sit materia que non p[òt] consumi cum predictis: sed p[il]k[é] cochie euacuant predictam materiá. Notandú q[ui] ante approximatione dictar[ú] p[il]kar[ú] debet approximari digestuum dictum in cura dolores capitis prouenientis a phlegmate. P[ati]ens. P[ó]it curá per balne u[m] dicés q[ui]n[u] for[ez] et antiqu[us] debet exhib[ei]

Notandú q[ui] hoc c[ó]uenit facta euacut[ó]e. r[ó] quia resoluit tunc et costumit resíduu materie et remouet malam c[ó]plexione frigidam. Sed ante evacuationem n[ò] c[ó]ueniret quia dissolueret ma teriá in capite: sed t[us] c[ó]petit aq[ui] mellis. Al[1]

Si a[ut] cum dolore auris sonitus et t[in]itus fuerint atq[us] ventositas panicu[s] s[í]ue miliu[i] s[ar]tagine tor[ac]factu calidu[m] multo tiens supponatur. Auris quoq[us] s[ú]per u[na] por[è] aque in qua s[í]nt cocta métastr[ú] et s[í]t c[ados] arabic[us] et sanfucus teneatur. Be ca storeo p[ér]terea et eusfor[bi]o in oleo sanbacio dissolutis quor[us] vn[u] quodq[us] quattuor[us]. Ó. ordci ponderis in auré mittak. S[illa].

P[on]it curam q[ui]n d[olo]r auris p[uen]it a u[é] toſitate: et diuiditur in tres ſm[us] q[ui] tria ponit loca lia. S[ec]unda ibi. Auris quoq[us]. T[ertia] ibi. Be caſto[re]o. De prima dicit q[ui] c[u] dolore au ris ſit ſonitus et t[in]itus et uentositas: tunc p[ani] c[u] uel miliu[i] aſſaturn in ſartagine ſuper auré de bet ponu. Notandú q[ui] p[an]icu[l] uel miliu[i] aſſat ur uel tor[ec]it ur aliqua humiditas resoluatur: et t[unc] ratio remedu[i] é quia hoc c[ale]ſactu[i]u[m] est exccatiu[n]: ideo t[em]. Ad idem u[ale]t c[ale]ſactu[rum] ex ſurſure et ſale mixtis et calidif. Ad idé u[ale]t ſacculus factus ex bethóica ſicæ. Auris quoq[us]. P[on]it localia dicens q[ui] auris deb[us] p[oni] ſupra u[ap]or[é] aque in qua cocte ſint menta ſtrum ſticados arabicum et ſanfucus. r[ó] q[ui] ta[k] ſuffumigatio est cauſa resolutónis uentofitatis. Be caſto[re]o. P[on]it curam p[al]iud locale: dicens q[ui] de caſto[re]o et eusfor[bi]o quát[us] p[ó]derát quattuor[us] grana ordci debent p[oni] in oleo s[á]ba c[ino] et diſsoli[us] et in auré p[oni]. Ad idem oleum de aneto in quo caſto[re]um ſit diſsolutúz aut eu for[bi]um. Ad idé oleum nardinum et oí[as] ita olea. S[.]oleum ſanfuci: oleum de ruta: oleum ea momille: oleu[m] de amigdalí[s] amaris: oleu[m]z ane tinu[z]: oleu[m] laurinu[m]: oleu[m] de p[fil]io: oleu[m] d[ar]ci

ſco: oleum de perficis: oleu[m] de crisomilt: oleum de ben: oleum de keru[m]: oleu[m] p[ug]illinu[m]: oleum de cinamomo: oleum de nucibus etc.

De ſvlcere quod ſit in aure. Sil.

Otádu[c] circa rubricá q[ui] cauſa v[le]t r[is] é tripler. Una est apofema et cuinu[rum] ruptura ſanies remanſit in au re et per c[ó]sequés ulcus. Secuda é húiditas ſuperflua descendés a cerebro ad au rem q[ui] digeritur a natura et in ſaníé coúertitur. T[ertia] é debilitas virtutis imutative auris n[ò] potenti[s] coúertere nutrimentu[m] in ſui naturam et remanet húiditas et fit ſanies. Sec[ù]no tandum q[ui] ſigna ulceris in aure ſunt doló[u] ac tus cum acuitate et gravuedine et fetor[us] et q[ui] ſanies egrediur a loco. r[ó] patet. Al[mi]nato[rum].

Um plus ab aure egredíſi idzomel tepidu[m] multotiens in vna die in aure é distillandú. Beinde h[em]e dicamen optime faciens ad hoc é imütten d[ú]q[ui] recipe sarccolle aloes et ſanguinis diaconis t[ur]uis ſquame ferri ziniar: o[la] aceto diſſoluan[que] et in aurez mittan[que] aut il c[ini]u[m] melle imütinu[m] in predictis intigaf: et ſic imittarur. p[ati]ens itaq[us] ex hoc medica mine et idromelle medicetur donec ſanus ſit. S[ill]anus.

Hic determiat de ſvlcere auris ponédo cu ram: et diuiditur in duas. P[ro]rio ponit curá per medicamen múdificatiu[m]. Sec[ù]no per medi camen consolidatiu[m]. S[ec]uda ibi. Beinde hoc

Be p[ra]zìa d[ict] q[ui] b[vi] ſanies egrediatur ab au re m[ú]totiens idzomel tepidu[m] in vna die est auríu b[ò] inſtillandú. Notandú q[ui] auris p[ò]r mun diſicari a ſanie dupliciter. P[ro]rio cum applicatís ad itra. P[rim]um é idzomel. Secundum é ſue cus ſoliq[us] o[li]ne c[u] melle. et d[ic]it au[ic]. q[ui] est ulti m[u]. T[er]tú[u] é aqua decoctionis p[il]ciu[m] ſalfo[rum] Quartú[u] é vinu[m] decocto[s] b[eth]óice. Quintú[u] é ſuccus ſerpétarie c[u] melle. Sec[ù]no p[ò]r mun diſicari c[u] applicatís ad extra trahentib[ò] ſaníé Et una descriptio é hec. R[.]galbani. 3. ii. armo niaci trabétie cere a[ſi]. 3. s[.]ferapi. 3. ii. ſuci cepe 3. i. s[.]myrthe caſto[re]t a[ſi]. 3. i. pulueriza[dá]a pul ueriz[é]tur miſce oías malaxando cum oleo lauri no ad modú ceroti. Beinde h[em]e.

a

## De sonitu: sibilo: sive tinitu aurii.

Notandù q[ui] si sanies i ulcus pueniát a ma
teria calida cópetit tale cósolidatiuú. R. squa
me ferri frixe in sartagine extite quiquies i ace
to acetum innuando, 3. ii. olei roh. q[ui]t. i. aceti
3. vii. cere. q. sufficit. fiat unguentú i téta infusa
auri iponatur. uel buliat in oleo roh. i modico
aceti i de colatura mittatur in auré una gutta i
die. Si materia fuerit frigida puenit tale có
solidatiuú. R. myrbe. 3. ii. castorei aloes afi.
3. 5. olei laurini q[ui]t. 5. aceti. 3. v. c[ere] quantum
sufficit i fiat unguentú. Si aút fit facta fittu
la in aure piciatur fel thauri c[ui] urina puéi uir
ginif. uel uinú decoctóis olibani albi. i illud ex
pertum é. R. vini rubei mell. afi. 3. 5. 5. eli. al. 3. i
5. misce i tenta in eo infusa in auré mittatur uel
ea que dicta sunt in fitula ocui ualét. Secú
do notandú q[ui] sepe purgare ulcus auris omne
sive nonú sive antiquú fuerit c[ui] unguento apo
stolorú iuut.

### De sonitu et tinitu. Silla.

Irca rubricá é notandú q[ui] instrim
auditus é duplex. quoddá est deſſé
dens a cerebro ad auré ſpím deſe
rens alialem: et i c[ic]utur nerui audi
tini. Quoddá é recipiens et é auris c[ui] aere exi
ſente cónaturali in ea. Secúdo notandú q[
sonitus z tinitus é cómotio acris cónaturalis i
aure exerte et é corupta actio auditus: quia per
cipitur extra eſſe quod non est. Notandum
tertio q[ui] cauſa ſonitus et tinitus aut est exterior:
aut iterio. si exterio: ſic é od illud quod mouet
aurem uioleter et c[ui] ipetu sicut uentus reclusus
uomitus curſus laboriōus círcuolutio crapu
la ebrietas multiplicatio cibor indigestibulum
cafus ſames anguſtia et similia. Si cauſa fit i
trinſeca cauſa est p[pin]qua aut remota. si remo
ta: ſic est críſiæ aut búzes aſcedentes a ſoma
cho aut a toto corpo[re]. si p[pin]qua aut é p[pter]
claritáte ſensus quia ſp[u]s est ſicus et neruus:
aut p[pter] debilitatem capitis aut corporis aut
p[pter] uapo[re]m groſſum et uentosum qui percu
tit aerem generalem in aere. Quarto notan
dum q[ui] ſigna ſonitus et tinitus a cauſa extrinſe
cà ſunt nota ex iudicio patientis. Signa qua
do prouenit a cauſa remota. uel per cóitaté ſút
quia uenit cum interpollatione et ſentitur altera
tio a mébro cóicante. Ratio patet. Signa
uero per cauſa3 propriam et propinquam ſunt
quia uenit continue i in aliis mébriis non é no
cumentum. Signa q[ui] fit p[pter] debilitáte ner
ui auditini uel capitis ſunt: q[ui] omnis ſonus le
dit instrimú i non audit niſi ſonos bene fortes et

distinctos. Signa q[ui] fit ex acuitate ſensus au
ditus ſunt quia ſoſtificantur i inſestar plus tem
pore ieuinii i post repletioné minus ledit i que
libet cauſa parua occurrens ſentitur. Signa
eius qui fit a uentofitate ſunt quia ſentitur aſſé
ſus i deſcensus ſicut cum bulit muſtú: i ſi uéto
ſitas uergat ab hüriditate uidetur ſibi q[ui] p[la]uat:
i ſi uerat ad groſſitiem uidetur ſonus uni'mo
lendini. si ad ſiccitatez uidetur ſibi quasi ſonus
arború cu[z] frangútur. Signa eius qui fit ex
repletione capitis ſunt q[ui] accidit post ſtrictura3
uentis i post repletioné naueatiuá. Ratio p[ro]
Est gravitas capitis i debilitas audit[ur]. Al.

Et fortasse q[ui]s3 cótingit ex ſi
tilitate ſensus audit[ur] eius cla
ritate cuius ſignu est q[ui] in tépo
re famis augetur i in hóra ſacti
etatis i ebrietatis minuitur que pp[ria] no
indiget cura niſi ſuperskluitates obtineat.
Tunc eni de opio diſſoluto in oleo imitten
dú est q[ui]s[uo] duo grana ordei póderát. Sil.
Hic determinat de ſonitu et tinitu uel tre
mitu: et diuiditur in duas. Primo ponit cur a3
quando p[uen]it ex subtilitate auditus. Secúdo
quando ex uentofitate. ſecúda ibi Si aút. p[ri]
ma in duas. Primo ponit ſignu diſſicinú q[ui]
prouenit a subtilitate auditus. ſecúdo ponit cu
ram. ſecunda ibi. Túc enim. De prima di
cit primo q[ui] ſonitus et tinitus aliq[ui] continunt
ex debilitate ſensus auditus i claritate. R[ó] q[ui]
quelibet parua cauſa occurrens ſentitur. Secú
do ponit ſignu distinctuú dicens q[ui] tépo[re] fa
mis augetur. R[ó] quia tunc no[mi]peditur p[pter]
fumofitaté ſed t[em]repletoís diminuitur. r[ó] q[
tunc aliqui uapo[res] aſcedentes reddút or[ga]
nú auditus magis obtusum. T[ertio] dicit q[ui]
tia non indigent p[er]ua cura niſi ſupersluant.
Túc enim. Hic ponit curá q[ui] prouenit ex
acuitate ſensus dicens q[ui] de opio quantú p[ó]de
rant duo grana ordei in oleo é ponendú i i au
ré mittendú. r[ó] q[ui] ingroſſat ſp[ú]m auditus i re
mouet ſensum mébri hoc tr[í] est p[ic]ulóſu. Mo
tandú q[ui] loco dicti remedii ualét hoc. R[ó] op[ii]
ſ. i. castorei. ſ. i. misce i aceto i due gutte poná
tur in auré. Ad id[é] oleú coctú cu[z] ſie p[apa]
ueris i mirtillo[p] distilletur in aurem. Notá
dum ſecundo q[ui] dieta in tali est ut 'comedat la
tucu[as] portulacas i cucurbitas farrú farine or
dei i hauene conditam c[ui] a[gr]está i r[iz]um. Be
potibus est uinú l[ip]hatum cum aqua decoctio
nis berberis uel aqua granator[us] u[l]aqua deco
ctionis ſumach i a[gr]está. Almanfor[.

Si ait hec cù gravèdine capitìs et audi
tus debilitate affuerit oleu de scie raphái
et oleuz de amigdo'amaris et oleu rob. in
quo castorec fuerit resolutù sùt imittèda.
auris quoq supponenda è vapori aque i
qua sanfue sticados arabicùs absinthiuz
mentastrú oziganú cocta sint. Et véter mì
totiens ex pillis cochlis è soluèd. Et ciba
ria minuèda et vinu dimittendú. Sil.

Hic ponit curam quin su a ventositate et diuidi
tur in tres. Primo ponit cura per localia. Se
cundo per evacuationem. Tertio per dictam, se
cùda ibi. Et venter. Tertia ibi. Et cibaria.
Prima in duas. Primo ponit curam per iniec
tionè in auribus. Secundo per suffumigatònez
Secùda ibi. Auris quoq. De pùm a dicit
q si sonitus cum gravèdine capitìs et debilitate
auditus oleu de feminine raphani oleu de amig
dalis amaris oleu rob. in quo castoreu sìt disso
lutù sunt imittenda. Ró quia capite purgato il
la olea habent resoluere ventositatem. Notà
dum q per illa possum intelligere sibi similia:
ut iniectio aque raphani olei laurini. Ad idè
iniectio succi serpertarte cù melle. Ad idem
iniectio olei de been. Ad idè succè cepe. Ad
idè aqua rute posita in aure cuz hóbice. Ad
idem oleu de amigdalis amaris in quo diffolu
ta sit ruta uel aliquid eufoibii. Ad idem oleu
de spica in quo diffoluatur opium castoreum et
eufoibii. Ad idem si diffultetur acetù d cocti
onis elli nigri mefue. Auris quoq. Pòit
curam per vaporationè dicens q aurif d5 poni
supra uapoè aque in qua cocta sint sanfue sti
cados arabicù mentastrú et absinthiú. Ró qa
tať vaporatio è cár diffoluendi ventositatè et de
bet recipi per canná uel per aliud instim. Ad
idè vinu decoctionis beibonice et è expimentuz
gordonii bonú. Et venter. Pòit curaz per
evacuationè cù pillis cochüs. Ratio quia eu
 cuatur ſla a cerebro a quo elevatur ventositas
que est caufa sonitus et tinitus. Et cibaria.
Ibic ponit curam per cibaria dicens q cibaria
sunt minuenda. Ró quia calo redditur magis
intentus circa materià ad resoluendú eam. Se
cúdo dicit q vinú è dimittendú. Ró quia tale est
uapoſoſum et cómouet ventositates et uapoſes.
iò ſc. Notandú q debet abstinere a porus
leguminibus nucibus et ſitibus oibus uapoio
ſis ſc.

De gravèdine auditus. Silla.
O standú circa rubricá q nocumen-
tú in auditu: aut prouenit a natuini

tate: aut post. Si post aut pucnit per viam crif
aut per crifim uel fine crifi. Si fine crifi: aut est
ab intra aut è ab extra. Si ab extra sic è calus
uel per cuflio tonitruum puluis pulices: uel alie
res cadentes in aurem. Si ab itra: aut è ppter
nocumentú in instro auditus: aut ppter cópaſ
ſionem aliozú mébrozum. Si ppter cópallio
nem alioz mébroz sicut ſunt paſſiones capitis
aut dentium: aut retentio flurus et filia. Si pp
nocumentú instrumenti auditus hoc è: aut pp
ſpùm qui puèit a cerebro per neruú et osſa: aut
pter nocumentú quod è in foramine. Si pto
pter ſpùm aut róne quantitatis diminute: aut ra
tione qualitatis ſue. quia è nimis calidus uel ni
mis frigidus uel nimis groſſus. Si ppter ner
uú et osſa hoc è ppter tria: aut ppter malaz có
plexionem calidam uel frigidam: hüidam uel ſie
cam simplicè uel cópoſitam cù materia uel fine
materia. Aut ppter moſbú officialem: sicut est
duricies oppilatio nerui optici apofema. aut
pter moſbú cóem sicut è solutio continuatis.
Si ppter nocumentú quod est in foramine: aut
in locis uicinis. hoc è ppter tria. fl. ppter malá
cóplexioné calidam uel frigidam etc. Tel ppter
moſbos oficiales: sicut è opilatio facta ppter
ſaniem: aut húores aut nerucá: aut carnem ad
ditam: aut uermes aut apofema et filia: aut pp
moſbú cóem sicut è solutio continuatis. Se
cundo notandú q de signis fi pucnit nocume
tum auditus a natura uel caufis pmituis uel
alius egritudinibus capitìs uel alioz mébroz
uel ppter crifim: signa ſunt manifesta volenn
considerare. Signa fi fuerint ppter nocume
tum quod fit in foramine: ponatur in loco húo
ſo et erit manifestuz uilui. Signa fi fuerit pp
nocumenta intrinſeca i nervo aut ofſe aut aliis
ubi è per le indiciu de auditu fi è cù materia est
cum grauitate capitìs et loci. Secundú signu ſu
mutur a wuantibus et nocentibus: q: ois diſcra
ſia leditur a ſimili et wuatur a contrario: et cib
multú devenitur in cognitionem diſcraſe: licet
oporzeat aliquas códitoſes attendere: ęs nunc
obmitto. ſi diſcraſia fuerit calida ſentitur ab in
tra caliditas et leditur a calidis. ſi fuerit frigida
ſentitur ab intra frigiditas et leditur a frigidis:
t wuatur a calidis euacuatòe facta. ſi fuerit ſic
ca adunt nigile ut plurimum leuitas capitis.
ſi fuerit ab hüiditate est tumor in facie et de faci
li incurrit reuma et est cù grauitate. ſi fuerit ab
apate est ſemper dolor magnus et pulsatò et ca
lor: et ſebis saltèm effùmera. ſi fuerit ex ulcere est
ibi punctura mordicatio et dolor. Tertó no

LS

De Grauedine auditus

tandum ᶜ ad sciendę experimentu̇ utrū in au
re sit humiditas aut aquositas: aut sanies: aut
alia res. Ṣpungiā 7 caeleſt iigne et pānus li
neus duplicatus calidus ſupponatur ſpongie
et applicetur auri et domniat delup. Si inuenat
pānú maculatū est ex illis: ſi uero non tunc paſ
ſio auris nō é ex humiditate nec ſanie nec aquo
ſitate: ſed ex alia re. Notandú quarto ᶜ ſur
ditas auditas é duplex: quedá est cauſata ex le
ſione origani a principio generationis: 2 talis est
incurabilis. ſurditas uero accidentalis est du
plex. Auedá é noua 2 illa é curabilis: et quedá
est antiqua: 3 é poſt 2q̧ transit duos annos: 2 ta
lis é incurabilis. Notandú quito ᶜ hic ca
pitur grauedo auditus uel pro actione diminu
ta uel ablata auditus. 3II.

Um in auditu contingit gravitas
considerandú est an ſit ibi ſoſditi
es qua uocat cera que fit in aure
que ſi inuenteraerit mundef cú medicinif
ſim 9d̂ diximus aut cí cura man? Silla.

Bic determinat de grauedine audit? et diu
diur i quattuor. Primo ponit curá qñ puèit ex
ſoſditie q̧ uocatur cera. Secuдо q̧ puenit ex
repletione et uentositate. Tertio ponit curá quá
do puenit ex inanitòe. Quarto ponit curá quá
do puenit poſt frenefim: 2 remittit nos. Secú
da ibi. Si aŭt ſoſdes. Ibi tertia. Si autem
auditus. Ibi quarta. Ad ſi poſt. De p[ra]
dicit q̧ ſi in auditu p[ro]uenit gravitas c[ó]ſiderá
dú est: an ſit ibi ſoſdities que vocatur cera i au
re. ſecundo dicit q̧ ſi fuerit iueterata dʒ euacua
ri cú medicinif ſim q̧ dictum é. Aut cú opera
tione manuali. Notandú q̧ ſoſdities auri
aut é in ſupſicie 2 ſic p[ó]t removeri cú operatio
ne manuali. Uel est in p[ro]ſundo 2 ſic p[ó]t remo
ueri cum medicinis mundificatiuſ 2 aperitiuſ
de quibus dictum est. Almansor.

Si aŭt ſoſdes non affuerint, et euenerit
hoc poſt ſacietaté fastidiosam que éa p[er]ſe
ſit, aut eſgritudiné acutam auris ponenda
é ſuper vapóre aque in qua ea que p[re]ſidixi
m[us] cocta fuerit traiectorio íterposito quo
uſoq̧ vapó ascendat quod hoc modo ſie
ri c[ó]uènit. Res aŭt iste in cucuma habéte
os acutí coquan. deinde traiectoriuſ 2 or
cucume ſupponat, 2 ne vapó egredi poſt
ſit p[ar]nis inuoluaſ 2 auris ſup os traiecti
ri ponat. Iſtud p[re]terea ſieſi auré mittak
Q̧.R. coloq[ui]tide. 3. i. baurach tertiá. 3.5.
uniº castorei aristo[].ro. ſucci abſinthii om
niuº ani. 3.5. costi quartá. 3. uniº euſo[bi]tu ſex

tá. 3. ynius ſell vaccini quantú ſufficit ad
p[re]dicta conficienda. ſiat ex eis ſieſ. Cum
q̧ necesse fuerit ſumaſ unú i oleo d amis
daſ amaris resolutú 2 imittaſ auri hoc.n
valde vtile existit dolori phlatico 2 véto
ſitati 2 ſóitui 2 tinitui qui ex groſſo fuerit
2 ſurditati q̧ é ex groſſis humorib? Silla.

Ponit curá q̧n p[uenit] ex repletione 2 u[é]tos
ſitate, 2 diuſiditur in duas. Primo ponit curam
p[u]ap[or]ationé, ſecundo p[im]ilificationé i auré. ſecú
da ibi. Iſtud p[re]terea. De prima dicit q̧ ſi in
aure n[ó] fuerit ſoſdes: ſed Gravitas auditus ſi
at poſt ſacietaté uel repletioné que p[re]ſeſſit uel
pp egritudiné acutá auríſ: debet poní ſupra ua
porationé aque i q̧ ea q̧ dicta ſunt. I. ſanſue? ab
ſinthiú ſticados mentaſtrú ouiganú cocta ſint.
ſecundo ponit modú quo recipi dʒ uapo: quia
res debent coqui i inſtro. I. in uſe 2 poſt circú
uolui debet uas ne uapo: egredi poſſit 2 auris
ſupo: ſificio p[on]i dʒ. Ratio q̧ h[ic] p[uenus] ſolu
mit materiá 2 resoluit uentositate. Notandú
q̧ anteq̧ ap[pr]oximetur hoc locale uel alud dʒ
p[re]miti euacuatio cú pillulis cochiu 2 áte exbi
bitioné pillular[us] dʒ p[re]miti ſirupus ſup[rad]ict?
Iſtud p[re]terea.

Ponit curá p[]iniectionem
in auré: dicens q̧ in aure dʒ poní ſtud ſieſ. R.
coloq[ui]tide. 3. i. baurach tertiá parté. 3. uniº ca
ſto[ei] aristo[].ro. ſucci abſinthii omniº ani. 3.5.
cofi quartá parté. 3. unius euſo[bi]tu ſextá parté
3. i. ſellis vaccini quantú ſufficit ad conficienda
p[re]dicta ſiat ex eis ſieſ 2 cú fuerit necesse unum
in oleo de amigdalis amaris resolutú in auré
mittatur. Sebo explicat iuamamenta ei dicés q̧
utile é dolori phlatico 2 ſonitui 2 tinitui p[ueni
entib ex uentositate groſſa 2 ſurditati q̧ é ex bu
moub[us] groſſis. Notandú q̧ cá remedi é: q̧ co
ſumit u[é]tositate 2 materiás q̧ é cauſa gravitatis
auditus. Ad idé. R. baccap[ra] lauri. 3.5. teran
tur 2 buliát 2 miſce cú oleo de lilio 2 ponantur i
auré 2 ualent. Ad idé. R. oleu laurinum in
quo ſit bullitú ſpoliú ſerpentis. Ad idé ole
um iuiperis: oleu balsamı oleu amigdalaruſ
amararú. Ad idé ualent dicta in. c. p[re]ceden
ti de ſonitú 2 tinitú. Secundo notandú q̧ p
illa localia intelligere poſſumus alia. I. garga
riſimata ſternutationes caputpurgia 2 maſtica
tiones. Almansor.

Si aŭt audit[ie] debilitas poſt ieniu[n] vi
giliaſ q̧ cōtingit ſuerit q̧ facies extenuata
et oculi cócaui eger balneu ſepe igrediaſ
Et largiori cibo ac potu vtak. Et in ſóno
ſiat p[er]fundior. Super caput quoq̧ aquaq̧

I

["prima dicit qu loquendo de cura fistule pfece tra\nsit metas hui libri. De secuda dicit qu sere oes\nhomines maximu incurrunt errore in cura bu\nius passionis unde maximu sequitur nocumè\ntu. Et hic ipse intendit excitare nos illud explicá\ndo qo é cogruu in cura buius ppter quod pot\nfimus cauere a dicto errore. Et dicemus.", "Prosegtur et diuiditur in duas. Primo pmit\ntit documentu obseruandu in cura fistule pene\nprantis. Secudo ponit curá illius per medicinas\nibi. Si aŭt illud. De pria dicit qu fistula pe\nnetrans ab utraq3 parte si fuerit distás ab ano\nnó é tangéda aliquo mó ferro et rónez aſſignat\nq2 ex incisione facta cù ferro còngitig ſtere egre\ndi iuoluntarie. Ró quia lacertus cōstringés et\ndilatans é incifus. Secuda cauſa q2 talis fistula\ntoto tempore uite .I.egri ſic permanere pót non\ninducés magnu documentu nec puëit ex eo alt\nud níſi refudatio et fluxus. Si aŭt. Pòit cu\ncum fistule ſanioſe: et diuiditur in duas. q2 prio\nponit curá in generali. Secundo in spáli. ſecunda\nibi. Modus Prima in duas. primo pòit in\ngenerali q2 fistula é ſanioſa et profunda. Secundo\nq2 é pauca. ſecuda ibi. Cú aŭt nó. De pria\ndicit q si illud qo egreditur a fistula fuerit mo\ndicatuu et acutú et fetidú et quátitas còtinue an\ngeatur talis fistula erit ſanioſa et cum herpestio\nmeno. Secundo dicit q in cura talis succurré\ndú est cú medicamine acuto et cú eo quod perſi\ncit itentiones oés anteq2 dilatetur. De ſecu\nda dicit q si fistula non refudat níſi paru et qüſi\ntas nó augetur quotidie nec malus é doloz: túc\ndebet medicari cú medicamine exccatiuio döec\nexccetur et detumeſcat et non refudet aliqd lógo\ntépoze. Tertó dicit q si refudatio revertatur\ndebet exhiberi medieamen acutú et ſic blandiri\ntoto tempore egri. Modus. Ponit curas i\nspáli: et diuiditur i duas. Primo explicat medi\ncamé ponendo modú approximatóis. Secundo\nostendit quid ſiendú q2 nó pót approxiari mó\npredicto. ſecuda ibi. Si vó. De pria dicit q\ndebet exhiberi medicamen factu ex collirio: de\nqno dictu est in cura fistule oculi. et hoc d3 fieri\ndonec egrediatur quod in fistula tinetur. ſecú\ndo dicit q si tenta pót ingredi inuolatur radi\ncoto ex predicto medicamine iniucto et mittatur\nin fistula3. De ſecunda dicit q si radius non\npót ingredi in eam dissoluatur medicamé in aq\net debet ſbleuari cora egri ſupposito puluinari:\nt infirmo ſupino iacente p[]dictu medicamé d3 i\nfundi ſup fistulá diſtilládo et d3 fieri de mane et\ncirca nocté per tres h[]cios. Dicit etiá q debet ſe", "dere in aqua de eurcuma et lauari ex ea. Mo\ntandú q cura fistule penetrantí est ut totu corp\nmúdificetur cù pillus fetidis: aut ex decoctione\nmirobat: in寅 kebulop ſene epithimi ſumiter\nre dulco: at a cum zuccaro roß. ueteri. deinde to\nta fistula mundificetur ufq ad longaoné cù vn\ngueto uiridi facto ex melle roß. et alue zuccoti\nno et flore eris mixtis et tritis equaliter aut ex\npuluere affodilop et dilatetur os fistule cù ſtia\nde spógia: aut cum medulla cané mellite aut cù\nteneritate arithologie rotúde et cù fain fuëit cau\ntézetur locq ufq ad p[]ſuń deini réouetur cru\nita cum butiro. deinde incarnetur illud cu[]z pul\nuere thuris minuti rotúdi et in fine cósolidetur\ncú puluere nucis cipressi ze. Cura fistule nó\npenetrantis é ut múdificetur locus cù ungueto\nuiridi dicto uel cù pulueré affodilop et dilatetur\nos ut dicté é et poffet cauterizari: quia cauteriú\nomné remouet malá cóplexioné mébri et diffol\uit materias corruptas tentas in mébri et stri\ngit fluxú ranguis. Bedicamen ualde bonú\nad fistulá ani. R. aceti uini fortilſumi clari olei\nnetuſtioris qo poffet inueniri ani. H. i. litargiri\npuluerizati et cribellati. H. 5. coquátur ita döec\nmigrú et lucens ſiat deinde ex eo ſiant téte H. eni\nnalde exccat abſq3 mordificatóe et ſolidat pla\ngas recetés et vulnera et ulcera atiqua cósolidat\net múdificat. Ad idé. R. aloes ſarccolle thu\nris ſanguinis draconis aluis zuccarini ani. 3. florú eris. 3. ii. ſiant ex eis ſief cú ſucco ſumiter\nre et reponátur ta díu q indureſcat et cú necefl\nſuëit p[]oatur unú in fistula et p[]oatur oi die ufq\nad. vii. dies mundificat eni d proprietate fistulá\net finaliter conſolidat.", "De eſtensione ani et m[]ricis. Sil.", "Ostandú circa rubricá de exitu ani\nq cár exitus ani é duplex. Una ére\nlaxatio lacerti ſeu muſculi retinéres\nſeces: hoc ab h[]uóre relaxáte lacer\ntus. Alia cár é apa inteftni faciens ip[]lu5 delcédé", "Secundo notandú q signa exitus ani ppter\nrelaxationé fút: q2 per imiffioné cù digito pótí\ningredi anuſ fine doloze. Signa exit? ani pp\nápa ſunt q iteſtinú nó ingreditn ríſi ip[]ellatur\ncú digitis: doló loci cú eminéta máſſesta et cú\nduritie. Tertio notandú circa rubricá d exitu\nm[]ricis q exitus m[]ricis é duplex. I. cár extrinſeca\net intrinſeca. Extranſeca é ſicut caſus et percuſſo\nſuperfluº coitus ſellio ſuper lapidé frigidúz uel\nstatio in aqua frígida uel unctio cù unguétis ſi\ngidis. Cá intrinſeca é u[]f apa m[]ricis é ſic exitur\ntra uel relaxatio uel molliſcationi ſiue palisſet"]

99

De egressione ani et matricis

hoc vel ab huo re ibibito in p[]cauitate m[]ricis u[]l
pter fluxu h[]uiditatis aquo se ab aliis m[]ebris
ad matricé. Quarto notand[]u q[] signa exi[]tma
tricis ad extra p[]pter relaxationé s[]ut multitudo
h[]uiditatis fluentis a ulua mollities mébrion
et laxas. Signa exi[]tus p[]pter a[]p[]a s[]ut dolo[]
infrsecus et aliq[]i sæbus: sæbis et aliquem duri
ties. Pronosticatio exi[]tus matricis extra nú
q[]s u[]l difficulter curatur. Alman.

Um anu[]s extra egreditur carens
aspate et ita disponitur q[] si impel
latur ingreditur. ceruse balaustie gal
lar[]i aluis antimonii o[]ium partes s[]uman
tur equales et in p[]luere redigant: et s[]uper
ex o[]lo ro[]b. calefacto inunctu pluerizentur
et anus intromittat et constringat q[]o t[]n
fieri convenit posth[]o eger a sella reuerus
fuerit ne eu[]t cito ad sellam furgere sit nec es
f[]e. Sumatur ét galle balaustie cupule glan
diu[]s folia mirti et coquano[]k in aqua donec
rubea fiat et sedeat i[] ea et laue[]f ex ea. Q[]
si anus qui apostemo[]sus est ingredi mini
me p[]ot eger aqua calida[] frequenter ingre
dia[]k et in ea sedeat et ungat an[]i ex cera et
oleo camomillino: aut anetino donec igre
dia[]k. C[]ui[]z intromittus fuerit ex his q[] no
minauimus curek. Uulua preterea si egres
ſa fuerit similiter erit medicanda. Eſt t[]n
necesse ut for[]titer ligetur et ut egra ſemper
ſupina iaceat et cora ſuperius eleuek. Sil.

Determi nat de exi tu ani et m[]ricis: et diu iditur
in duas. Primo ponit cur á exi tis ani. Secundo
matricis. ſecu da ibi. Uulua p[]terea. P[]riia i[] du
as ſim q[] duo p[]ot remedia. ſecu da ibi. Suma[]
tur. De p[]riia dicit q[] c[]ui anu[]s extra egreditur
et ſine ap[]ate cuius ſignu[]e: quia ſi digit impellit
ingreditur t[]c debet anus ſup[]spargi pulue[]tali
M[]e. ceruse balaustis gallar[]u antimonii aluis
o[]ium an[]i. partes equales puluerizetur et s[]uper
an[]u prius oleo ro[]b. ſalis ini[]ctu ponatur. dei
de anu[]s intus mittatur et stringatur. ro[]d q[]i talis
puluis é stipticus ſed oleo inungitur ut meli[] re
ticatur puluis ſup an[]. Ad idé. M[]e. ſumach
5. 5. gallar[]u anthere nucisci p[]er ſi myrrhe o[]liba
ni an[]. 3. i. fiat puluis cum quo ſmapi zetur itesti
n[]u: ſed prius inungatur oleo ro[]b. Sumantur

P[]onit aliud remedi[]u dicens q[] ſumatur cu
pule gládiu[]l galle balaustie folia mirti: coquan
tur in aqua donec fiat rubea et sedeat in ea et ex
ea lauetur. ro[]d q[]i ſunt stiptica. Ad idé fiat bal
ne[]u de foliis nucis cip[]isi. Ad idé ualet ſessio
ſi fiat in decocto[]e achacie u[]l ſeis myrti taffibar

bass[]i u[]l caude equine. Notand[]u q[] in cura
perfecta d[]z precedere balneu[]: deinde inunctio
deinde puluis. Q[]d si anus. P[]onit curá exi
tus ani q[]i ſit p[]pter a[]p[]a cuius ſignu[]: q[]r n[]ó p[]ot
ingredi p[]pter p[]reſſioné digiti éger d[]z ingredi
aquá calida[] et ſedere in ea. Secundo dicat q[
debet inungere an[]i et c[]era et oleo camomille u[]l
aneti. ratio q[]r illa mollificant et ſedant dolo[]rez.

Notand[]u q[] balneu[]o q[]e cópet[]ut in exi
tu ani é eorum q[] mollificant et ut malua bismal
ua ſenugrecu ſemen lini et anetu[]. Siliter ſolum
balneu[] aque dulcis valet i hoc caſu. Uulua
p[]terea. Ponit curá exi tis matricis dicés q[
si matrix egrediatur extra eodé m[]o é curanda.
Secundo dicit q[] t[]n é necesse ut for[]titer ligetur
et egra iaceat ſupina et cora ſuperius eleuetur.
ro p[]rimi. q[]: eadé uidetur cá exi[]t ani et matricis
R[]o ſecundi q[]i in tali ſitu matrix melius aſcedit
ad locu[]s ſu[]n. Notand[]u q[] ad exi tis matricis
ad extra ſex p[]ordiné regr[]utur. P[]riio uentose.
Secundo ſuffumigat[]o. Tertio balneu[]. Quar
to unguentu[]z. Auinto ſuppositu[]i. Sexto em
plastru[]. A[]bod[]é ut dicetur de oibus per ordi
né. Uentose ſint tres. Una p[]o atur ſup[]ia umbli
cu[]. ſed alii dicunt I[]b. m[]amilla: et una ab utroq[]
latere et ſit ut matrix aſcedat ad locu[]s ſu[]n u[]l ad
ſuperto[]a. ſuffumigatio habeat o[]llá paru[]a
in q[]i ſint carbones igni[]t et ſupponatur puluis
talis. M[]e. camomille achacie radicis bifo[]te
an[]. 3. II. p[]ſidie balaustie an[]. 3. II. aſſe fetide. 5. i.
masticis o[]lib ani galbái an[]. 3. II. 5. n[]ucif cip[]i gal
la[]p folio[]z mirti an[]. 3. 5. v. et c[]ui iſtro d[]z ſeci p[]um
circu[]teg[]edo p[]anis o[]llá ne ſumat aſcedat ad na
res ſed d[]z tenere aliq[]o d[]o uſe p[]ante eas. et t[]c
ratio remedii é. quia ex fetidis est p[]positu[] facié
tib[]o m[]ricé aſcedé et stipticis p[]hibétib[]o deſcen
ſum et d[]z fieri uentos is exſi[]tibus. Balneum
ſit tale. M[]e. ro. ru. quar. 5. mirti radicis taſſibar
bass[]i an[]. M[]e. i. to[]rmétille radicis bifo[]te ante
de m[]asticis o[]lib ani an[]. M[]e. i. ſucci matricarie
ſucci lauendule an[]. q[]r. 5. aſſe fetide q[]r. i. c[]óquaf
ſentur et in ſacculo ponatur. buliant in modico
uni[]i stiptici et ſbmergatur. ro[]d per ide[]z ut ſup[]ia.

Unguentú c[]u[]z quo d[]z inungi orificiú m[]atri
cis vel uulue int[]o et extra et renes. M[]e. olei myrti
ni olei de lilio olei m[]asticis an[]. 3. II. 5. aſſe fetide
radicis bifo[]te to[]rmétille an[]. 3. II. cere. q[] ſuffi-
fiat unguentú ut ſup[]ia. ſuppositu[]i u[]l p[]ef
fari[]i in dura ſba p[]ositú in collo matricis. M[]
aſſe fetide. 3. i. puluerizentur puluerizáda m[]ſee
mal arádo cum oleo m[]irtino. ſiat m[]afa de qua
fiat ſupposito[]i, ro[]d ut ſup[]ia. Empí[]m quod

O II

## De superfluitate menstruorum constringenda

immediate debet p[ro]i super uuluȧ n[am] e ite[ur] accedat
MR. g[uum]i p[ini].z.ii. th[ur]is maſticis an[].z.iii.nu[ci]ſp[er]ſſi. z.ſ. liqueſiant i[mi] olla noua c[ui] oleo d[m]a
ſtice ſiat em[pl]im. Al[ui] id[é]e. MR. maſticio quar.
i. obi[b]ani. z.ſ. nuc[is]ci[pr]eſſi gallar[ui] mirtillo[rum] an[]
z. i. p[is]die balauſt[ie] an[].z.ſ. ter b[]entine. z. i. pul
ueri[za]nda pu[]lueri[]ſetur conquaſſanda quaſſe
tur c[ui] p[ist]ello calido miſce oia ſi malaxádo c[ui]
oleo ſiat em[pl]aſt[ur] tenue ad qua[t]itáte uniuſ pal
mi p[arui] in longitudine t[em]diui i[] latitudine exte[
datur sup[ra] p[an]u. Ultimo n[ota]d[ú] q[ui] cura
huuſ paſſioni[s] u[]a[et] u[]omitus qui t[ra]bít ad su
periora

### De superfluitate menstruorum constringenda. Sil.

Irca rubricá é notádu q[ui] méstrua
fluú[t] naturaliter qualibet renu[]oluto[
ne aut renouatione lune ſel[]. ſecu[]dú
q[ui] conuenit etati mulier[ui] et aliu[s] p[ti
cularibus t[ur] d[ur]ata diebus trib[us] q[ui] ad. v[]u. ſe
cund[ui] duerit[ate]s c[]óplexion[ui] t[ur] q[ui] men[]strua
cu[r]runt in qua[t]itate qualitate t[ur] ordine t[ur] ſút
mulieres ſane caſte t[ur] ſecunde. q[ui] aút illa mutá[
tur t[ur] ſunt eg[]otatiu[e] incontiné[t]es t[er]ſteres:
t[ur] ſi generant ibecilles t[ur] mo[]bidos gen[ar]t p[ue
ros. sup[er]fluú[t] ergo aliq[ui] p[]eter naturá t[ur] ſunt
cá mo[]b[]o[rum]. Secund[um] do notádu q[ui] cauſa ſup
fluú[rum] fluxus aut é intrinſeca aut extrinſeca. Si ex
trinſeca ſicut[us] cauſus t[ur] percuſſo abo[]ſus partu[s]
inaturalis magnitudo numia uirge, ragadie in
vulua mulier[um]. Si cauſa intrinſeca aut p[]pter
v[]tuté aut p[]pter méb[]ra: aut p[]pter h[]uo[]em. Si
p[]pter v[]tuté b[]oc é p[]pter v[]tuté expu[]ſiuá t[ur] mu[d]i
ficationé toti[us] t[ur] ſic é ad bon[ui] qua[t]t[ui] é ex h[]: aut
é p[]pter v[]tutis debilitaté conté[t]iue t[ur] b[]oc é mal[ui]
Si fuerit p[]pter méb[]ru b[]oc é quia méb[]ru é rap
molle l[ar]u molliſicatu[n]u lat[ui] t[ur] apert[ui]. Si ſu
erit p[]pter h[]umóre h[]: é q[ui] p[]ecca[t] r[]oe nimie q[]u[]t
tat[us] t[ur] n[ó] p[]ot] cóp[]rehendi in u[]aſi[us]: aut r[]oe q[]li
tat[us] male: ut quia nimis ſubtilis calidus uene
noſus ſalſus acutus mo[]rdicatu[n]u p[]utrid[us] t[ur] fri
gidus aquaſus ſubtilis. Tertio notand[ui] de ſi
q[ui]ns ſi fuerit a cauſis ex[tr]iſecis h[]étur ex iudicio
patientis ſi diligens inquiſitor[or] uelit éa medicus
Si v[]o fuerit p[]pter c[]as intrinſecas t[ur] fuerit cum
v[]tute forſi t[ur] é c[ui] bona colo[]zatione tolerá t[ia]
t[ur] alleniatione. Sz[ui] fuerit ex debilitate v[]trug
t[ur] mulier[ui] é diſcolor[ata] t[ur] debilis t[ur] male tole
rat. ſi fu[]eit ex méb[]ru cognoscur ex h[]itudine co[]
po[]ris. ſi é piloſa ex[]tenuata macilenta t[ur] de facili
paſſibilis. ſi fuerit ex h[]uor[ui] qua[t]itate cognosci
tur ex p[]lecto[]na: q[ui] uene ſút plene. ſi fuerit ex bu
mor[ui]s peccantis qualitate. l[]. caliditatis t[ur] é ca

lo[] ſiti[m]o[]r]d[]icatio t[ur] cognoscurit ex color[em]. ſi ſu
erit ex ſaguine color[em] menstruoz[ui] p[]u]entur ad al
bediné. ſi ex col[é]a t[édit] ad citrinutáté. ſi ex phle
gmate ad albediné. ſi ex m[]tia ad h[]uó[]e t[ur] nigre
diné t[ur] eſt optim[ui] ſign[ui] ad diſtiguend[ui]. P[]ro
noſticatio fluxus menstruoz[ui] ſup[er]fluus duci[t] ad
egritudines ſ]úp[]tuiuas. l[]. ad idrop[]ſim[.] p[]itſim[.]
ethicá: d[]olo[]z[]e doſi: t[ur] paſſiones ſt[om]achi. l[]. de
bilitaté digestiue ablationé appetit[s] t[ur] filia.

Conſectio p[ro] retentione menstruoz[ui]. MR.
zuccari ro[]b[]. z. ii. l[]upidís emathitis trociſc. de
charobe trociſc. de terra sigill[em]. et trociſc. de ſpo
dio an[]. z. i. milceantur t[ur] pouátur in ſcutella par
ua t[ur] deauretur. Unguent[ui] ad idé. MR. olei
maſticio[] olei abſinthe an[]. z. z. ſ]olei mirtillo[rum]. z. i.
pulueris maſticio[]. z. i. puluis troc. de karabe.
troc. d[] terra aſigil[em]. b[]oli arméi lapidif emathitati
z. z. ceſ[] p[ar]p[]a]t fiat ung[]tui]n addas aceti. z. z. z. 11.

Ko ſup[er]fluuis menſtruuis c[]óſtrin
gend[is] : trociſci de charabe per
hebdomadá vná, ſunt d[]andi q[]d
ſi non c[]ótulerint c[]óſectio de ſco[]zia deſt. Et
fiat minu[t] ex basílica. Uentofe quos ad
mámillas apponátur. Et in comestione
d[]iſ v[t]atur ſt[]ipticis. Et hoc medicant[em]e ga
ſibi ſubticiat. q[ui] MR. obi[b]ani balauſtiarum
gallar[ui] antimonu achacie aliu[s] oſu[]p[ar
tes equales. puluis h[]oz[]um optime tritum
cum pauca lana ſubiciatur. Femurue
ro t[ur] d[]o[]z[]um ex epithatibus que in c. de
fluxu v[]étris no[]lauim? epithietur. Et ſede
at in aqua de curcuma. q[ui] ſi ſita n[ó] contu
lerint ex alio peſario acuto fiat immiffi[]or
mancant in vulua. Silla.

P[]onit curam quando menſtrua ſup[er]flu
unt: et diuیدitur in tot quot remedia ponit, par
tes patebút[er]. Be prima d[]icte q[ui] p[]ro ſup[er]flu
is menſtruuis reſtringendis debent dari trociſi
de karabe per unam hebdomadam cum aqua
plantaginis. Ratio: qua ſunt frigidi.
Ideo alterant: et ſunt ſt[]iptici: i]deo reſtrigunt
uiu[s] t[ur] forma specifica reſtringunt ſanguinem
flueuté. Ad idem ual[]z potare. z. i. cor[]allowu[s]
cum. z. i. aque plátaginis ante p[]z]andi[ui] t[ur]t[ui]
de nocte. Ad idem pillule facte ex trociſ ſlip
ticis t[ur]. Q[]d[]o ſi n[ó]t. P[]onit alio[] remediui di
cés q[ui] ſi non c[]ótulerit debet dari conſectio d[]o
ria ferri. r[]o patet. Et fiat. P[]o[t] aliu[d] reme
dium d[]icens q[ui] conuenit phlebotomia facta de
basílica. r[]atio quia diuertit t[ur] euacuat aliunde:
t[ur] t[uc] si peccet ſanguis competit phlebotomia di
recte. ſi aliu[s] h[]umor[em] conuenit phlebotomia

## De e re ten to e men struor 2 e op puocatione

indirecte. Uentofe quoq. Pōit alid reme dium dicens q uentofe debent poni ad māmil las. l. sub eis. ró quia ppter colligantiá māmil larum cù matrice diuertút ad superiút materi am t é remediú forte t familiare t sepe expert? ſum. Ad idé valet ligare btachia: q1 etiaz di uertit materiá ad ſupiora. Et in comètioneI

Ponit aliu d remediú ſelicet per dieta dícés q in cibo debet comedere stiptica sicut ríſuz lě tes far coctú carnes affatas uinú groſsum stip ticú. ratio patet. Et hoc Pōit aliu d remedi um dicens q debet ſubici talis puluis. M. oli bani balaufte gallaruz antimonú acacie alúſi oiuſ aíí. partes equales pulueriétur ſubtiliter t cum lana ſupponatur. Ad idem M. folioz plantaginis. CH. S. conquaſſa ſupponatur.

Ad idem ſucci płaſtaginis. H. S. troc. karabe ž. S. míſce t coletur t excoletur t ex colatura ini ciatur in matricé. Ad idé ſupſſoſtoriú ex aca cia t ſucco ſanguinarie t ſuppóatur. Ad idé t é ſecretum iniectio ſterconis aſſiní t valet a pprztate. ſenur yo. Ponit aliu d reme dium dicens q ſemur debet epithumari ex epi thimate de quo dictum é ſupra. c. de cura flur? uentris. ratio patet quia conſtringit. Ad idé ſiat epithima ex ſucco plantaginis t trociſcis de karabe t c. Ad idé valet emplaſtrú de ſterco re aſſini recenti factum. Ad idez M. ſucci plá taginis. H. i. aque roſ. q. r. i. aceti. ž. S. coraſſo z rubeo z um karabe lapidis emathiz boli ar. mir tillorú cupularú glandiú olibani aíí. 3. ii. terre ſigil. q. ſufficit puluerizanda pulueriétur míſce oia sicut duo empla unú ante t aliu d retro. ró patet. Et ſedere. Ponit aliu d remedium di cens q debet ſedere in aqua de curcuma. t est balneú factum ex radice rubee tictorium t é ra dir cum qua tinguntur panni: Ad idem ualz aqua mirti t corticis radicis ulmi t corticis ra dicis quercus: t aliozum stipticozum sicut ſunt cortices granatorium balaufiarum glandes lě tes folia nespílorum citoniozum pirozu: Ad idem valet balneum aque decoctiois aluminis puluerižati t est expimentum uetularum infalli bile. Notandum q predicta remedia ualent multum quando fluxus est ò ſanguine colerico unde ſi predictus ſanguis fit aquoſus competit balneum t emplaſtra facta per res calidas t sti pticas ut olibanum mastix nux cipreſſi uernix laudanum myrrha storar calamita aníuſz aſſú t bis ſimilia. et hec ſunt simplicia calida t stipti ca. Sed frigida t stiptica ſunt camphoza aca cia ſpodium coriandruſ ſanguis draconis ſan

dali lapis emathitis ypoquifidos bolus ar. eu pule glandium ſumach galla mirtus balaufſtia plantago quinč ſemina frigida ſanguinaria et ſimilia. Ad ſi n. Ponit aliu d remedium dicens q ſi predicta non ſufficiant: debet vari peſſarum aliu d acutum t diu teneri in uulua. ratio patet.

## De prouocatione menſtruor. Silla.

Irca rubricam notandum q men strua currunt naturaliter ab áno. xiii. uſq3 ad. xxxv. uel. l. uel. lx. ali quando citius: aliquando tardius: ſecundum diuerſitatem complexionum t alioz particulariu3. Sed retinentur aliquando natu raliter ut infra annum. xii. t ultra. lx. aliquando retinentur pieternaturaliter ut in temporibus medius. Et ſciendum q menſtrua plus deſciunt in mulieribus q5 ſperma in urif. Secu do notandum q menſtrua fluunt ſm etatem lu ne: puellis fluunt in prima quadra: iuuenibus in ſecunda. Sed illis ſue magis proſeuerunt i tertia quadra: t alius in ultia. t ex hoc poſſum? percipere q iuuenes debent phlebotomari in noua luna t ſenes in antiqua: quoniam ar: ſimitatur naturam t ideo bene dicitur. Luna uet? nerteres: iuuenes noua luna requirit. Tertó notandum q menſtrua retinentur pieternatu ram pproter cauſas extrinſecas: aut intrinſecas. Si pproter extrinſecas: aut pproter nimum ex ercitiu m famé accidentia anime nimiá pingue dinem ſebrem ptifim ydropifim cyaſtricem in uulua t híus ſimilia. Si pproter cauſas intrin ſecas uel ratione uirtutis hoc é pproter alíquá de malis complexionibus debilitantibus uirtu tem: ut mala complexio calida cum excedit: aut frigida hnmida uel ſicca: unde debilitant expul ſutam t non expellit ſuperfluim: aut ratoé mé bá: aut quia os strictum corugatum oppilaſtú clauſum: sicut est matrix t orificia uenarú. Si pproter humo zem uel pproter quantitatem uel qualitatem humo zum: ut quia ſanguis erit ni mis grossus uſcoſus frigidus t ſic de alius. Si pproter cauſas intrinſecas ratione uirtutis diſ cernitur. Quarto notandum de ſignis. Si fuerit retentio menſtruorum pproter cauſas ex trinſecas faciliter cognoscentur ex indicio patien tis. Si pproter cauſas intrinſecas ratoé uirtu tis discernitur ex ſignis malarum complexionú q ſi ſit mala complexio calida ibi é ſitis pulſus uelocitas urina intensa t alia ſigna caliditatis. Si uero ſit mala complexio frigida mulier est discolorata: ſónolenta. cù paucitate ſitis pulſus

o ut

tarditas urina remissa. Si ratione membi co
gnoscitur ex habitudine. S. est pinguis super
flue uel nimis extenuata, si propter apostola ut
cicatricem in matrice. Si ratione humorum di
cernitur propter qualitatem: ut q. sanguis est ui
scolus grossus frigidus et cognoscitur ex habi
tudine: superflue pinguis uel ex regimeine pre
terito multiplicante humores grossos et uisco
fos causantes oppillationem. Pronostica
tio: si menstrua retinentur preter naturæ medi
cus potest pronosticari alteram ex his passioni
bustant multas. S. mania mña caligo et epilep
sia ad hoc quantum ad cerebrum: sed quanti
ad spiritualia membra ptisís tussis suffocatio:
sed quantum ad naturalia nausea ydropisís: et
quantum ad mèbza isferiora podagra. Al.

Um ex retentione menstruoſa ma
gna ſequitur paſſio trocſi. de niyr
rha dentur. Quod. 1R. mirrhe. 3
iii. lupinorum optime tritorum. 3.v. folio
rum rute mentastri pulegii cervini rubee
de qua tigitur asse ſerapini oppoponacis.
ontrocis an. 3.ii. inſormentur menstruis et
erant. 3.ii. ex quibus detur in die unus
cum aqua in qua ſemcn iuniperi coctum
fuerit. hoc nanq medicamen adeo uehe
més exiſit in p[]rouocádis menstruis et
ſetú exequiati ſi qua eo ſepe utak. Uentofe
quoq sub curuature poplitis ſut ponéde
et phlebotóia ex ſaphena facièda è p[]ostre
mo quoq uétoſe kéori ſut ſupponéde. Sil

P[]ouit curam retentionis menstruorum: et
diuiditur in tot quot remedia ponit partes pa
tebunt. De prima dicit q. cum ex retentione
menstruorum ſequitur magna leſio tunc debét
dari trocisci de mirrha. Ratio patet quia inci
dant materiam uiscolam ſubtiliant aperiunt: et
mundiſtant matricem et ſic etiam conſonant
expulſuam. Secundo ponit deſcriptioné. 1R.
mirrhe. 3.iii. lupinorum optime tritorum. 3.v.
folio[rum] rute: mentastri pulegii: ceruini: rubee
de qua tingitur ſerapini asse oppoponacis om
nium an. 3.ii. inſormentur trocisci ponderis. 3.
ii. ex quibus detur unus in die cum aqua d[]co
ctionis iuniperi. T[]ertio dicit q. hoc medicamè
est ita potens in p[]rouocatione menstruorum
q[]ui etiam ualet ad extrahendum fetum. Potan
dum q[]ui in p[]rouocatione menstruorum quedá
approximantur per ſuperius quedam per inſe
rius: et quedam ab extra. Approximata per
ſuperius. ſuper os 1R. rubee tinctorum maio
ris. 3.ii. leuſtici spargi graminis radicis ciperi

an g[]rt. 5. ſiſleleos. 3.ii. mellisse. Ad. ii. arthmi
ſie ſauine valeriane pulegii calamenti an. Ad.
i. xilobalſaí caronbalfami an. 3. i. spicenardi. 3
5. ſiquiritie rafe uuarum paſiuarum mundataz
an 3. i. flozum anthos flozum ſticados arabi
ci an. 3. i. mell'el'ci. 1B. 5. zuccari al. g[]rt. iii. ſiat
ſirupus clarificatus uſoq ad 1B. i. 5. detur cum
brodio cicerum. Ad idem. 1R. ſauine pulegii
et rubee maioris aní partes equales ſiat d[]coctio
cum uino albo ſubtili detur ad bibendum. Ad id
idem. 1R. trisere rubee maioris an. 3. 5. ſeminis
ſiſleos. 3. iii. ſeminis ſenugreci ſakeolozum
rubeozum cicerum nigro[rum] an. partem. 5. co
quantur in. 1B. 5. aque quouſoq reedat ad partí
i. coletur et colatura cu[]z modico zuccaro admi
niskretur et multum aperit. Ad ide[]z valetá
distillata rubee maioris et est multum ſoſtis
Ad idem ualet uſus trisere fine opio quolibet
mane cum aqua cicerum uel cum uino albo
Ad idem. 1R. caffie liguee. 3. ii. troci. caffie an.
3. i. pulueriſentur ſubtiliter et detur ad bibédú
cum uino in quo bulierit ſauina et ſubito p[]uvo
cat. Ad idem puluis caffie liguee c[]u uino da
tus. Ad idem. 1R. mirrhe casto[]ei ſto[]ace:
omnium an. aur. i. ſauine cinamomi ambo[]w
an. au[]r. 5. ſconficiantur c[]u melle doq. è au[]r. ii. ſi
detur cum uino est melius. Ad idem. 1R. ſa
uine. 3. ii. asſe armoniaci rubee an. 3. i. ſiant
pille et ſunt au[]r. Ad id[é] troci. 3. ii. uel. i. detu
ad bibendú. Similiter dy acalaméti. 3. i. Valet
ét dy acinamomú c[]u rubeea tincto[]. Ad id[é]
cozdumenti triti. 3. i. Approximanda p. iſer[
ſ. p. uuluá ſut ſuffumigia. 1R. co[]loquittide. qua
tú uis cui[]p[] recipiat ſumú ſup carbones ponen
do c[]u inſko et ſtati puocat. Ad id[é] ſiat ſuppo
to[]tiorú c[]u asſa ſerapino et euſo[]bio. Ad id[é]
ſuppo[]tatur euſo[]biú c[]u aceto et ſtati puocat
Ad id[é] ſiat ſuppoſito[]tiorú ex asſa fetida armonia
co et ſerapio uel ex ſola asſa. Ad id[é] ſuppo[
to[]tiorú ex trifera magna et puluere aloes et maſſi
ce. Ad id[é] itigatur cotú i[] oppopobalſamo et
ſupponatur. Ad id[é] 1R. radicis g[]éciane pu
legi regalis an. 3. ii. nigelle. 3. i. carniú ſicu[]m ca
ricarú. q[]ui ſufficit ad i[]corpo[]andú puluerizanda
puluerizétur miſce oia c[]u ſucco maiotane et ſiat
maſſa et ligetur i[] ultio c[]u filo ut p[]oſſit extra[
f] hoc p[]eſtariú n[]i iſert doló[]e i[] collo matricis et
Berar. eo valde utebatur. Ad id[é] 1R. radi
cis g[]enciáe. 3. ii. ſe. ſtaſiſagrie co[]loqntide n[]igel
le an. 3. i. 5. carniú ſicuum ſiccaru. q[]ui ſufficit ad
incorporandum oia miſce c[]u ſucco mercurialis
fiat maſſa et potest ſoſtificari c[]u eſſo l'euſo[]bio.

## Be ragadiiis et kisuris que sunt in uulua:

Ad idem, ♀, benedicta. 3.5. stasilagrie co logntide nigelle puluerizaru an. 3.1.5. misce malarxo do suco cucumeris afinini. 3. i. succi mercurialis qrt. 5. misce et fiat suppositoriu de bombace infuso supponatur. Ad idé. ♀. ra dicis ru. maiozes radicis cipi an. 3. qrt. 5. succi ar themifie isopi Sauie calaméti pulegii mótaí an. 3. i. feminis sifeleos. 3. i. nigelle. 3. ii. pulpe co loquintide. 3. 5. mell. olei de lilio. an. 3. qrt. 5. succi arthemifie. 3. i. benedicta. 3. vi. fiat pessariu. Et iniiciatur in matricé ad modú clisteris duabus uicibus: Ad idé galbanú. Ad idé ungula afini uk'ercus afini: Uel oculi piciu salitoziú s proprietate valent. Ad idé bucchormarié i. panis porcinus. Ad idé supponatur radix serpentarie. Ad extra approximáda p balne um. ♀. arthemifie Sauine an. 3. iii. malue bif malue bzance urfine an. 3. i. seis feniculi seis petroß. anífi aneti affari dauci. an. 3. 5. floz ca momille floz sambuci floz anthos urtiusqó si cados. an. 3. i. fiat facculus sup quo sedeat i bal neo et illud apit uias et mollificat. Ad idé un guentú ♀. mucillaginis femis lini femis fenu Greci an. 3. i. butiri fine sale. 3. ii. axungie galli ne anatis et anferis medulle uituli. an. 3. 5. olei si samini olei amigdalaz dulcium an. 3. v. fiat un guétú quo unguatur ante et retro. Ratio quia mollificat et dilatat et debét pcedere alia reme dia. Uentofe quoq. Ponit aliud remedium dicens φ uentofe sunt ponende i curuatura po plitis. Ratio q[ui] trabit sanguinem ad inferioa.

Ad idé ligature doloze in coxis et fricatio nes fortes. Et flebothomia. Ponit aliud re medium dicés φ flebothomia é fiéda ò saphe na. Ratio q[ui] ppter colligantia quá habet cum matrice trabitur fanguis ad inferioa et hoc fa ciunt moniales et alie nolentes impregnari. Postremo. Ponit aliud remediu dicés φ ul timo ualét uentofe si superponétur femoii. Ra tio patet. Notádu φ i. p[ro]vocando méstrua p[ru]s debet fieri pur gatio comúis mulieris fecú d[um] exigentia humo[]p cantiu[]i deinde app[or]ia re diuertica et puocatua menstruó. Simpli cia materialia sunt rubea maio[]r arthemifia oii ganú calamentum diptamus anisum maratrú ciminu[] sifeleos spicanardi squinátum calamus aromaticus myrrha affa oppoponacú piretp cuscute castoreú sella nigella muſcus ſerapinú coloquiida pipa affa[]p. Sauina: iunipus: radix apii: b[ri]uſci ſemé ſparagi: ſcolopédrie et iſta ſut calida. Sed frigida materialia ſunt iſta simpli cia ſcariola ſemina quattuor comunia frigida.

i. melonif cucurbitú cucu. et citruli ſemé endiue ſemen lactuce ſemen ſcariole. Et ex hiis potest fieri pessarium emplim: unguentú: puluis: oleu potio: uk' balneu: uk' quodcúq aliud cú ſimilia.

## Be ragadiiis uulue.

Sillanus.
Ircas rubicam est notandum φ raga die ſunt quedá ſaſſure cú quibusdam eminentus carnoſis a quibus cú ſrica tione cú uirga non per ſe emant ſanguis. Se cundo notandú φ canſa ragadiarum matricis aut est extrinſeca aut intrinſeca. Si extríſeca ut caſus et p[u]cſſio et partus innaturalis et groſſiti es uirge uiri ipſitio medicaminis acuti: sicut est nigella et ſimilia. Sed intrinſeca est sicut ru ptura apoſtematis humoſes acuti coroſiui et ſanies que egreditur. Tertio notandú φ cau ſa ragadiaz: ſi ſunt extrinſece ſigna habétur ex iudicio pacientis. Si intrinſece ſunt ex ruptu ra apoſtematis cognoſcitur ex ſanie que egredi tur et que p[e]ſesserunt ſigna apoſtematis matri cis que dicentur: si aút ſunt ex humo[]ribus acu tis coroſiuis est ibi calo[]z dolo[]z et p[ú]ctura mo[] dicatio et inquietudo: et ſi ſint ex exterioribus ò facili discernitur ex exéutibus et dolo[]re et ex ipſitione ſpeculi i uulua: q[ui]t úc apparent ſi ſue rint ragadie u[]l ulcus u[]l uerruca. P[ri]onofi catio ragadie uulue ſunt difficilis curationis et ſpecialiter ſi ſint ex p[ro]ſundo. Al.

Et curande ſunt ex medicamine de ragadii an. Pessazúz quoq[us] ex adipe anatis et isopo et crotó. et medulla curis ceruini mixtis cum cera diſolute in oleo de lilio. aut naroſcino ſubiiciatur. ſi neq[]s ſebris neq[]s acu itas affuerint. Quod ſi illud fuerit cú calo re et acuitate oleum roß. adhibeatur. Ex ungto quoq[us] de ceruſa ſimiliter fiat pessariu, ſi aút calo[]z fuerit uchemétio: ſuma tur succus po[]tulace. ſemperuive lactuce aut mucillago p[si]liu et fiat tabula de plum bo ſimilis marmori in qua teruntur colo res habens in circuitu labium paruum et ponatur in ea aliquid de p[re]dictis succis: et cum p[is]tello plumbeo adeo ſuper ip[ra]ſaz mo[]eatur: ut de plumbo p[re]dicto liquo[]z multum misceatur et inſiſſetur succus ex quo fiat pessariu po[]tq[]z oleu roß. ei admi xtum fuerit et supponatur hoc enim medi camen cancro uulnerato q[ui]e i matrice op timú exiſtit et aliu[]s ei ſilibus. Sillanus

Ponit curam et diuidentur in duas. P[ri]dum ponit curam in generali. Secundo in ſpeciali.

O IIII

Secunda ibi. Pessarii. De prima dicit quragadiematricis sunt curande sicut ragadie que sunt in ano. Ratio quia cadé é causa et loca sunt propinqua. Pessarii. Pòit cu rá in speciali et dividitur in duas. Primo ponit curam quando non est acuitas so qñi é acuitas et fe. sive calor. Sa ibi. Qô si De prima dicit q debet subici pessarium factum ex adipe ana tis yfopo croco et medulla cruris cerui mixtis cum cera dissoluta cum oleo de lilio: aut naris co posito q non sit febris neq acuitas. Ratio quia glutinat scifuras et non timetur de calidi tate. Ad si. Ponit curam quando est calor et acuitas. Et primo dicit q si ragadie sint cù dolore et acuitate oleum roß debet approximari. Ratio quia remittit calorem et acuitatem Secundo dicit q pessarii debet fieri ex ungué to de cerusa ratio patet: quia alterat malam plexionem et consolidat. Tertio dicit q si calor fuerit maio debet sùm succus portulace ul mu village seminis psilii que fuerit dissoluta super plumbo sic q de plumbo dissoluatur aliquid admiscendo oleum roß. quia magis alterat et q solidat. Subdit q hoc medicamen ualet etiam cancro vulnerato qui est in uentre. Notan dum q ragadie si sunt extra ualet unctio solú. Si sunt intra ponatur tenta. Si uero sunt in cò cano vulve ponatur pessarium. Secundo notá dum q ad remonendum ardozem ualet suppo sitozum de bombice infuso in aqua roß. uel in aqua plantaginis. Ad idem ualet ablutio cù aqua calida solum. Ad idem balneuz decoc tionis rerum frigidarum et ut mirtillozum roß. lentium et similia. Ratio patet. Tertio notan dum q ante còsolidationem ualet decoctio yso pi cum melle aut ydromel cum radice yreos. Consolidatiuum in forma unguenti potest esse tale. N. dragaganti gùmi arabici infusorum in aqua roß. aloes ceruse lote olibái loti sanguis draonis an. 3. i. litargiri. 3. 5. olei roß. 3. ii. cere quantù sufficit puluerizenda puluerizentur sì tiliter misce omnia simul et fiat unguentum con solidatiuum. Ad idem in liquida subfantia ad iniciumdum in matricem potest esse tale. N. ceruse lote aloes olibani sanguinis draonis. boli. ar. an. 3. ii. conquassentur et bulliant in. 11. 5. lactis caprini donec redeat ad q. r. i. coletur et colatura iniciatur in matricem.

Be apate quod fit in matrice. Sillanus

Irea rubricam notandum q causa apostematis matricis est duplex. 1. et terio sicut causus et percussio superflù?

coytus aborùs innaturalis obstetrix cum est i docta et similia. Aut causa é interio sicut est re tentio menstruói retentio spermatis retentio humoris acuti ad locum descendentis: sicut est sanguis colera phlegma uel melia ventositas uel aquositas simplicia uel composita. Secù do notádu q signa apostematis calidi i matri ce sunt fe. doló uebemens inter umbilicum et pectinem renum et yliorùm vigilie et inquietudo difficultas urine et egestionis et frequentia pul sus doló capitis et oculorùm propter continui tatem et coligantiam: difficultas anhelitus do lor stomachi et nausea. Signa apostematis frugidi omnia accidétia fùt remissá. Si spà fit conversum ad duritiem cognoscitur: quia re uertitur fe: quia resolutum é subtile et gravitas et duracies in pectine. Pronosticatio omne apoktema matricis est difficilis consolidatònis et specialiter quàto magis apropinquat ad itra

Almanor.

Jcum ápatibus istis adest calor et febris flebothóia ex cephalica fiat. Et patiens aqua ordei nutria tur. Et liniantur renes et femur et ilia et su mé ex ephotimate apostematis calidi et in frigidetur locus quantum possibile est. Si uero postquam febris et acuitas quicuerit et remanserit ex apostemate calido ali quid exit actionibus liquidis curetur: multic in huusmodi liquidis sedeat do nec mollescat et maturetur. Pessarium mollificans dura apoktemata matricis: et conferens dolozibus i ea factis et paulati ea quiescere faciens. N. adipis anatis me dulle cruris cerui uel medulle cruris vacci bdeli moll' croci uitelli oui affati fecis olei de seminibus: fecis olei de lilio oium an: partes equales dissoluantur i vio aut roß et fiat ex eis pessarium est enim optimum ad sedandum dolorem et mollificandum duritiem matricis. Patiens pieterea sede at in aqua in qua coquantur fenugrecù: et camomilla et mellilotum et cauïum er tremitates sigillatim aut omnia simul.

Sillanus.

Ponit curam apostematis matricis. Et pio quando est calidum. Secundo quando est conuerum ad scilicetim et duritiem. Secunda ibi. Si uero. Prima in tres. Primo pòit curá per flebothomiam. Secundo per dietam. Ter tio per unum locale. Secùda ibi. Et patiens. Tertia ibi. Et liniatur. Be prima dicit q qn?

52

De ulcerib que fiunt in matrice et ei cácro

cum apostemate matricis sit calor et sebísis obz
fieri flebothomia de basilica. Ratio quia pro
hibetur fluxus trabendo materiá aliude et eua
cuando eam. De secunda dicit q patiens ob
nutriri aqua ordei. Ratio q remittit caliditate
et se. De tertia dicit q debent liniri et epithia
ri femora et renes et alia ex epithimate apostæ-
tis calidi et infrigidari locus i quantum est poſ-
sibile ratione ardois: Notandum q in cura
apostematís matricis quátum ad localia a pín
cipio extrabatur succus plantaginis et coletur:
et tepidis iniciatur in matricem et frequenter.
Deinde aqua decoctionis gallarum lenciu ba
lauſtiaruſ ſumach roſ. et sandal iniciatur i ma
tricem: Deinde mundificetur matrix cum decoc
tione yſopi ab ſintbii mell. roſ. uini albi et lacte
coletur et colatura iniciatur per pessarium. De
inde utatur isto unguento. M. dragnetis gü
mi arabici inſuſorum ceruse lote litargiri anni
di ſanguinis draconis boli ar. roſ. ru. an. 3. 1.
corticis eris. 3. ii. olei. roſ. et cere. q. ſufficit. Et
ſi unguentum non poſset attingere locum deco
quantur ita omnia in lacte cum oleo roſ. cole
tur et colatura per pessarium iniciatur. Deinde ſi
cinem uoveris regenerare fiat unguentum ob
aloe mirrha et thure sacocolla ſanguinem dia
conis litargirio et thutia lota cum oleo roſ. et ce
ra fiat unguentum coquatur in lacte et coletur et
iniciatur cum instrumento. Si uero. Ponit
curam apostematis matricis quando est cóuer
ſum ad duritiem et diuiditur in duas ſecúdum
q duo ponit remedia. Sed ibi. Patiens pte
rea. De prima dicit q poſtq acuitas quicuit et
remàsit duritues debet eſſe cura iniciendo i ma
tricem aliqua liquida mollitina. Secundo pòit
descriptionem unius pessarii q est. M. adipis
anatis medulle cruris cervi medulle cruris uac
cini bdelii molis croci nitelli oui affatit fecit olei
de lilio aní partes equales diſsoluantur in uino
uel roſ et fiat pessarium cauſam affixat: q se
dat dolozem et mollificat duritiem matricis.

Patiens. Pòit aliud remedium dicens q pa
tiens debet ſedere in aqua in qua ſint cocta ſe
nugrecum ſemen lini camomilla mellilotum ex
tremitates cauſum: quia mitigat doloré et mol
liſicat. Ad idem balneum de lilio conquaſſato.

De ulceribus que ſunt in matrice et
eius cancro. Sillanus.

Jrca rubricam est notandum q ul
cus matricis est solutio facta in ma
trice cum ſanie: sed cácer est aposte
ma durum mlicum. Secundo no

tandum q cancer fit a materia mlica adusta in
filtrata et inserta in uenis circúndantibus locum
que expirant ſuperfluitates mlicas. Tertio no
tandum q signa cancri ſunt quia incipit ad mo
dum ciceris uel fabe et uene apparent circa lo
cum ſue natuittatis nigre uel liuide et ſit còinue
augmentatio cum duritie et calore et puliatione
in loco quouſq in loco ulceretur. tempore uco
ulcerationis emanat ab eo uirus uiride uel ni
grum flués ut acetum uel aqua et fetet fetore ex
eunte a cadauere q est in uia putrefactionis et
facit deambulationem continuá. Pronostica
tio ulcer a matricis poſſunt curari. Sed cancer
in matrice imposſibilis est cure uel difficillime.

Almanzor.

Am a vulua fluxerit ſanies spíſa aut uirus tenue ſi ex propin quo manat loco: neque fuerit ibi profunditas fetida: neque putrida ſumenda ſunt aloes et mirrha et ſanguis draconis: et sacocolla atque oli banum et loco ſuperponenda donec con ſolidetur. Si autem ex loco manuerit remota est pessario quod nominauimus in capitulo ob ſanguine et ſanie fiat proſidnia. Si autem quod fluxerrit est fetidum odorem habens malum ex pessario ſecun do acuto fiat iniectio poſquam locus muſſicatus fuerit ex aqua et melle iectis per instrumentum eneum. Si uero cum hoc quod fluit fuerit púncto et dolo: et aposte ma durum quod tactu discernitur ſúmo pere cauendum est ne aliquo acuto medi camine tangatur. Sed fiat iniectio ex cum fricatione plumbi quam diximus aut ex unguento de ceruſa. Et flebothometur ex basilica: et custodiatur ab omnibus q toleram nigram signunt et ſemenibus et ſpeciebus que pro condimento admiscentur cibis.

Sillanus.

Ponit curam ulceris matricis et diuiditur
in duas. Primo ponit curam quando est in
xetréitaturibus. Ko qne i iteriòb. Fa ibi. Si át

De prima dicit quod cum a vulua uel matri
ce erit ſanies spiffa uel uirus ſubtile ſi fuerit in
loco propinquo debet ſupponi aloes ſanguis
dragonis mirrha ſarcocolla et olibanum. Ra
tio quia est consolidatium. Scieendum
tamen quod debet premitti mundificatium
cum ſdromelle factum. Si autem.

P[ronit curâ q[ui est in interiòb]: et diuiditur in tres. P[rimo] ponit curam q[ui] illud quod fluit non é multú fetidú. Secúdo q[ui] est mulm[us] feti dú. T[ertio] q[ui] é multú durú. Secúda ibi. Si aút T[ertia] ibi. Si uero. De prima dicit q[ui] si la nies fluat ex loco remoto et profundo debet fieri iniectio c[ui] eo q[ui] noiaTIMUS in. c. de sanie et san gune. Secundo dicit q[ui] illud quod fluit é feti dú h[uius] malú odóre debet fieri ex p[ess]ario acu to iniectio p[rem]issa evacuatione universali et p[rem]issa múdificat[ione] loci c[ui] id[omi]nelle, r[ó] patet. Si uero. P[ronit] curâ q[ui] apa é durú et p[ro] c[omo] sequens cancer. Et p[rio] dicit q[ui] si cum eo quod fluit fit p[unctio] et doloz é apostema durú quod discernitur ad tactú. P[rimo] cauendú est ne ali quo medicamine acuto tágatur, r[ó] quia auget malitiam. Secundo dicit q[ui] debet fieri iniecto c[ui] fricat[ione] p[lu]bi de qua dixit: aut ex unguento de ceruſa, r[ó] quia remittit acuitaté. T[ertio] dicit q[ui] debet fieri phlebotomia ex basilica, r[ó] quia diuertit ne materia fluat ad locum. Duarto q[ui] debet cauere ab oibus multiplicantibus melá coliam. et.

De p[ref]ocatione matricis. Sil.

O standú circa rubricá q[ui] p[ref]ocat[ó] matricis est ascensio matricis ad s[ui] periora uſq[us] ad dyafragma. Se cundo notandú q[ui] cauſe p[ref]ocatio n[is] matricis ſunt húo[res] uentosi exiſtétes i ma trice qui accidunt ex ſpermate retéto, et hoc acce dit potſume viduis que cóſueuerút coire et m[ó] n[ó] coeunt et p[uell]is adultis que carent uiris uel etiam accidit ex co[rru]ptione húorú in matrice.

T[ertio] notandú de ſignis q[ui] mulier d[u]c iur rere p[ref]ocationé matricis patitur ſcotomiá et uertiginé et dolóre capitis et ſentit res ascenden tes ad superiora et ſentit ſupra ventré manus c[omo] p[reſſa] et tenet genua flexa: et ſi uocetur p[po]io no mine bene audit et intelligit: ſed n[ó] p[ó]t respó[d]e et p[ost] peroxím[u] de oibus reco[d]atur. B[iff]ert ab epilepsia: quia hic n[ó] é ſpuma i o[re]. B[iff]ert etiá ab appoplexia: q[ui] hic n[ó] é tanta difficultas anhelitus. B[iff]ert a litargia: quia hic non é ſe bus. P[ron]ostificatio licet ſpecies p[ref]ocat[ó]is matricis ſint multe t[í]na[lla] que ducit ad difficul taté anhelitus est p[eo]io: et ſi cum hoc peroxím[u] eét longus frequéter moruntur: et hoc iam vidi

Atrú in p[ref]ocatioe ſit mortua actu discerni tur s[ic]ut in appoplexia et cyato pleno aqua p[os]i to ſupra p[ect]us et ex coto carminato ſupra na res.

Allmanſo:

Im méſtrua per longu[] spaciú t[é] poris retenta fuerint, aut mulier a cómixtioe uiri diu abſtinuerit i[z] valde affectauerit et euenerit gravitas et doloz in iſerio[bus] partibus ſemor[s] et ſeſerit q[ui] aliq[uo] surſú trabi apte ſumin[us] for tasse p[er] ita ſupuenit et ſincep[s] et q[ui] mor tua cadet. p[pendi] quoq[us] uir poterit q[ui] ipa attrahat acré uel habeat pulſú et forſitan p[ſoc]abitur et morieſk[] et forſasse ſanabitur laborioſe t[í]n. hec itaq[us] paſſio ullo[]ct vt eue nerit curanda é cui[]t[á] cur é vt pedes ſon[iter] ſricen[k] et ligen[k] et ventosa magna ſui ni ſupers[ó]ak[] et obstetrici quoq[us] p[rec]ipia tur vt digitú oleo bene redolente inungat et in circuitu oris vulque d[ú] est int[é]bene c[omo] moueat. Harib[us] p[ret]erea condif[í]s inſuſiſk[] et circa aures ipſus uoces clamádo p[er]ſa tur et nihil q[ui] bene redoleat oſſaciat íno redolétia et algia remouean[k] et p[ect]e et ei[nt] inferiora ex eis epithimé[t] et narib[us] ma lú reddentia odo[re]m applicen[k]t. vt ſtere caſto[re]e u[ſ]t sulfur. C[ú] aút ſanitiat[ia] reſtituta fuerit ex hoc medicamine cure[n]k é n egritu do redeat. Ad ſi hec egritudo p[ost] méſtu orú v[en]erit iſtrictóné ea denk[] q[ui] méſtrua puocant et i pedibus fiat minutio et véto ſe in eis apponan[k]. ſi aút p[ost] longam vi ri diſu[ct]ioné contingat ex quo etiam ſpe accidit incipiat uiri consuetudiné habere aut obstetrix iteret ill[ó] q[ui] ſpe d[ix]im[us] i[oi] pauco tempore aut medicamia q[ui] minuſk[] ſpma denk[] q[ui] p[red]ixim[us] et denk[] trociſa de mirrha quos in. c. de menſtruis p[ro]vocan dis nominat[imus]. Silla.

Determinat de p[ref]ocatione matricis: et diu ditur i teſ. P[rio] ponit ſigna p[ref]ocat[ó]nis mani c[is]. Secundo ponit vn[ú] documentú. T[ertio] p[ost] curam. Secunda ibi. Et forſan. T[ertia] ibi. Lu ius cura é. De p[ra]ſia dicit q[ui] apparent ſita ſigna. P[rim]um q[ui] menſtrua fuerint longu[]t[em] retenta uel talis mulier abſtinuit a coitu l[ó] ual de affectaret. Secundum est gravitas et doloz in parte inferiòs ſuminí. T[ertio] q[ui] ſentu q[ui] aliquod ſurſú eleuari a parte ſuminí et p[ol]ea ſperuenit ſincop[s] et cadit quaſi mortua. u[ſ]n[ú] ur p[ó]t perpendi q[ui] habeat anhelitú uel pulſum ar guere debemus ſuper p[ref]ocat[ó]ne matricis. r[ó] signor patet. Et forſan. P[ron]it un[ú] docum t[ú] d[ic]ens q[ui] hec paſſio aduenit ſubito est cu randa. verificat ſe quia uel p[ref]ocabitur et mori tur: uel de difficili ſanabitur. Ratio quia n[ó]

c3

## De mola matricis

pōtare longo tempore fine anhelitu: Et eius cura. Ponit curā et diuicitur in tres. Piuō ponit curam qīn é in actu prefocationis. Secun do docet preferuare qīn prouenit ex retentōse mé struorú. Tertio docet preferuare qīn proueit ex abstinénia uiri et affectz eú, secuda ibi. Li ait Tertia ibi. Si ait. Prima in tot quot reme dia ponit partes patent. Be pria dicit qu cu ra est ut pedes fortiter fricétur et ligentur, ratio quia fit diuerset ad inferioza. Secundo dicit qu debet precipi obstetrici ut inungat digitú oleo bene redolenti sicut é oleu de lilio et ipfium mo ueat i circuitu oris uluel: ro qú inducit titillatō né in loco et hoc facit aliquale duersioné et inci tatur matrix ad'descendédu inferius. Quar to dicit qu debet prouocari sternutatio ponédo in naribus pulueré eli albi: ro quia in sternuta tione fit forius motus: unde fit copressio ad iſe rioza. Quinto dicit qu debent proferri uoces magne fortiter clamando iuxta aures. ratio qú expergefactio et motus spirituú ad exterioza fit.

Sexto dicit qu non debet odóre alífió odo riferú: sed pectent et inferioza debent ex eis epi thimari. Septio dicit qu debet narib⁹ appli cari reddéntia malú odóre: qualia sít affa fetuda galbánú castoreú furſur pluma cóbusta et solee ſotulariú cóbuloſorum et capilli robusti. Secúda ro qú matrix currit ad aromatica ſugit fetida et in collo matricis debét poni aromatica. No tandem qu odoríſera que ponitur in collo ma tricis ſunt muſcus ambia et ille puluis. Et ſto racis calamite ligni aloes gair. an. 3. i. 5. fiat puluis et ponatur in panno li neo et ſupponatur: et ſi ita nò ſuffecerint ſupponantur ſuppoſitoria acuta dicta in. c. de pionu catione menſtruó: quia talia trabunt ad inferi oza. Eutaíut. Hic docet preferuare mulieres qīn p[ro]ſocatio p[ro]uènit ex retentione meſtruóz dicés qu cum mulier fuerit reſtituta ſanitati ubi timor ſit de aduentu poſt retentioné p[ro] p[ro] p[ro]e liatione dentur p[ro]uocantia menſtrua. Secúdo fiat p[he]botomia in pedibus: qú de ſapheníſ.

Tertio apponatur uentose in coris. ratō qú omnia p[ro]uocant menſtrua ut dictum ſuit ſupe rius. Si ait. Docet preferuare mulieres qīn p[ro]ſocatio p[ro]uènit ex retentione meſtruóz dicés qu cum mulier fuerit reſtituta ſanitati ubi timor ſit de aduentu poſt retentioné p[ro] p[ro]e liatione dentur p[ro]uocantia menſtrua. Secúdo fiat p[he]botomia in pedibus: qú de ſapheníſ.

ut ruta agnuscaſtus et filia. Quarto dicit qu dé tur trocici de myrrha. ratio quia mirabiliter p uocant méſtrua et ſperma. Notandú qú rafis non facit mentionem de precipitatione matricis p[re]cipitatio ergo matricis eſt: quia matrix decli nat uerſus alterá parté. ſi ad ſuperiore di p[ro] catio: ſi ad inferiore caſus ut dictum eſt. Se cundo notandú qú p[re]cipitatio matricis accidit p[te]r cauſas extrinſecas ut é caſus p[er]cussio ni minus coytus ſessio ſuper lapide frígido. uel in aqua frígida uel iniectio ex aliquo frígido. Uel accidit p[te]r cauſas intrinſecas: et t[uc] accidit aut a paraliſi uel mollificatione nervoú et lacto rum et concurſu aquoſarú humidar[us] uerſus ma tricem uel p[te]r húiditatem aqueam. Tertó notandú qú ſigna p[re]cipitationis matricis ſunt quia extenditur doló in altero lateruz et graue do. et ſi paſſio fuerit occulta obſtetrix debet p[ó]e re digitú in collú matricis et ſi ſo[ra]men intrinſe c[u] nulla eſt p[re]cipitationo et ſi eſt tortuſum t[uc] est p[re]cipitationo uel diſlocatio. P[re]noniſticato ſi diu ſteriter diſlocata matrix de difficili curatur aut nunq[us] et p[es]ſime ſi exít extra. Cura ſi p[ro] uenit ex replezione p[rius] purgáda é matrix. dei de eſt ponenda uentofa in latere ſtrario que ſit magna precedente balneo aque dulcis tepide. ratio quia molliſcat et uentofa trahit ad mediú.

Beinde ponatur alia uentofa ſuper umblicú cum reducta ſit ad locú naturalé. deide fiat ſup p[os]itóriú factum ex cera longum et groſſum ad quátitatem ſer digitorú ad modum uirge et un gatur ex oleo de lilio: ut ſubſtineat corpus ma tricis. Donatur eſt p[ri]ſticiuſ ſupra m[atri] c[em] dictum in. c. de p[ro]uocatóe méſtruóz.

Balneum conſticiuſ matricis. M. folia qú eus folia n[ep]iſilo: folia ſoſe ſummitates beda guar folia cipreſſi in quátitate. Ad. i. pro quolz summitatuſ myrti valeriane nepite an. Ad. ii. fiat ſacculus ſuper quo ſedeat in balneo. Ad idé ualem p[os]itóriuſ istud. M. n[uc]is cipreſſi gallaz nò perſo[ta]rú querci floz. ſquámá flo rú cameleonte uel camomille an. 3. 5. ro. rube. 3. ii. pilo: lepo[ris] 3. 5. fiat puluis ponatur ip[ro] no lineo raro ad longitudiné unius digin et eiº groſſiemi infundatur in uino decoctionis floz camomille calido et ſupponitur.

### De mola matricis. Sillanus.
Diádu círea ru. qú mola m[í]ricis eſt du p[le]x: q[ui]dam uera et é fruſtú c[ern]is enor miſs et q[ui] fine ſi gura. 1. ſi uera é q[ui]da uentofitas aggregata i m[í]ſce u[li] aquositas iducés iſlatóz

Secundo notandum ὁ mola causatur ex me
titudine languinis menstrui mulieris quando
currit in matricem cum carentiaeminis uiri et
posito ὁ eét semen uiri et non eſſet potés unde
non poſset fieri embroi fed generatur quidam
globus emorris et credunt mulieres ſe eé preg
nantes et tamen non ſunt. Tertio notandù ὁ
mola affinilatur iprengnatópter multa. Pii
mo q[ui]r menstrua retinentur. Secundo q[ui] uêter
eſt tumefactus. Tertio q[ui]r sentitur motus ſicut i
pregnantibus. Quarto quia mânille induran
tur. Quinto quia cadit appetitus. Sexto diſco
lozatur mulier. Et hec omnia ſunt in p[re]gnatib[us].

Sed diſlinguentia inter iprengnationé et mo
lam ſunt quia non est ordinatus motus in mola
ſicut in p[re]gnatione: quia res ſanimata. Se
cundo quia uenter eſt durior in mola nec ſic tra
hibilis ſicut in p[re]gnatione. Tertio quia non ſit
motus de latere in latus nifi cum compreſſione
t Wolentia. ſed in p[re]gnante non ſic eſt: q[ui]
la eſt res inanimata. Quarto in mola pedes et
manus ſunt molles ualde et apparét digiti bræ
ues in p[re]gnante uero non. Quinto in mola ſi
est mulier ita habilis ad mouendum ſicut in ve
ra p[re]gnante. Sexto quia ut plurimú in nouez
mensibus discernitur fetus; ſed in mola non eſt
tempus determinatú. Pronosticato. Adola
universaliter è difficilis cure.naz aliquádo ſtat
quatuor annis: aliqui ſtat uſq[ui] ad terminú uite
et non recipit curam. Aliquando vò egreditur
quoddam frustum carnis. aliquando ſanguis
multus. aliqui uétositas multa. patet 7c. Al.
Tilieribus plerù q[ui] accidit paſſio
ex qua p[re]regnantiú dispositionis
similitudiné incurrunt uenter ná
q[ui] crescit et diſcolozate ſunt et retinét mé
strua:motus tamen q[ui] est in hac egritudie
nó est ut motus infantis licet q[ui]q[ui] de ſuo
moue[k] loco cù duriter tangit. ad ultimuz
vò cù angustia et dolóre frustú carnis in
ſorme ac ſi pareret emittitur. plerù q[ui] vero
ſolú modo uentositas et humorú multitu
do emittuntur et deinde minui[que] uêter et
remouen[que] accidétia. Postq[ui] uero temp[us]
pterierit in quo ſcitur puerú debere mo
ueri ſi adſset trocisci de mirrha dàdi ſut
et aposíma de ſeminibus et oleu de refina
ad bibendú. et peſſariuq[ui] ex ruta et menta
ſtro et alia p[re]ſaria p[re]dicta i. c. de allevia
tione partis ſunt imittenda doſes quoq[
que] p[re]pulis fetidis frequenter tribuède ſut
cum hoc enim cito cuadunt. Sillanus.

Tilieribus plerù q[ui] accidit paſſio
ex qua p[re]regnantiú dispositionis
similitudiné incurrunt uenter ná
q[ui] crescit et diſcolozate ſunt et retinét mé
strua:motus tamen q[ui] est in hac egritudie
nó est ut motus infantis licet q[ui]q[ui] de ſuo
moue[k] loco cù duriter tangit. ad ultimuz
vò cù angustia et dolóre frustú carnis in
ſorme ac ſi pareret emittitur. plerù q[ui] vero
ſolú modo uentositas et humorú multitu
do emittuntur et deinde minui[que] uêter et
remouen[que] accidétia. Postq[ui] uero temp[us]
pterierit in quo ſcitur p[re]ueri debere mo
ueri ſi adſset trocisci de mirrha dàdi ſut
et aposíma de ſeminibus et oleu de refina
ad bibendú. et peſſariuq[ui] ex ruta et menta
ſtro et alia p[re]ſaria p[re]dicta i. c. de allevia
tione partis ſunt imittenda doſes quoq[
que] p[re]pulis fetidis frequenter tribuède ſut
cum hoc enim cito cuadunt. Sillanus.

Determinat de mola et viduiditur in duas
Primo ponit cōuenientiá qua habet mola cù
fetu et d[omi]nam. secundo ponit curam. secúda ibi.
Postq[ui] vero. prima in duas. primo p[re]it cō
uenientiá. secundo d[omi]nam. secúda ibi. ad potus.

De prima dicit ὁ in mulierib[us] aliqui accidit
paſſio h[uius] similitudiné cum iprengnatóre: et hocq[
]uienter tumeficit et ſut diſcolorate quia retinétur
mestrua ſicut in p[re]gnátibus. De secúda ponit
d[omi]nam dicés ὁ motus q[ui] ſit in hac egritudie ſi
est ſicut motus infantis: quia ſolú mouetur d[ui]
duriter ſit cop[er]ſsion fed f[et]us mouetur ad utrá
q[ui] d[omi]nam p[er] se. Scقا d[omi]a é q[ui] mola ad ultimú
ergeditur frustú carnis n[ò] figuratú cù águſtra
et dolóre. et aliqui ſola uétositas. Deinde minui
tur uêter et remouetur accidentia. r[ó] p[ro] p[ost]
q[ui] v[o]. P[ó]it curá mole et viduiditur in tot quot
remedia ponit. partes patét. De p[ra]bia dicit q[
]ui p[ost]q[ui] ſentitur tépus in quo fet[que] d[oz]moueri tra
ſiuffe uſq[ui] ad decé menſes et n[ò] mouetur: tunc
trocisci de myrrha ſunt d[andi]. r[ó] q[ui] puocant et
aperiút. De secúda dicit ὁ etiá uenit decocho
de ſeibus. r[ó] q[ui] apit ſbtilat et puocat. D[et]
tia dicit ὁ oleu de balfamo é dandú ad biben
dú. De quarta dicit ὁ d[oz] fieri peſſariu[que] de ruta
t métaſtro. Siliter ualent alia peſſaria dicta i. c.
de alleviatione ptus. De quita dicit ὁ p[re]pilis
fetidis frequêter eſt tribuendú. r[ó] q[ui] ſunt ualda
ſoſtes in hoc. Notádu[que] p[re]dicta etiá ualda
ad extrahendú ſetu ſue ſit moru[que] ſue uuus et
ulcera p[re]dicta ſut alia. Primú ſuffumigato fa
da ex vngula afini et ualat e p[re]pictate. Ad id
ſuffumigatio facta ex laudano: uel ex myrrha
galbano et casto[reo]. Ad idé p[re]ſpositiú r[ó]
elti nigri ſtatisagrie aristologie ro. pulpe: coło
quitide armótiaci an[que] 3. ii. ſel[li]t b[ou]ni. 3. i. pulue
riżanda puluerizétur diffolnatur in ſucco arthi
misie misce et ſiat p[re]ſpositiú, ex ſiſte poſſet fiéi
peſſariu[que] in ſoſma liquida et mittere in matraca.

Ad idé peſſariu[que] factus ex oppo[na]co et ar[it]
stol[que] ro. cù ſucco arthimisie et extendatur ſuper
aluptam ad quátitáte un[que] palmi et duo[d] digito
rú. Ad idem R[em]ucci rute. H[ob]s. myrrhe pul
uerizate. 3. iii. pulpe coloquintide. q[ui] ſuf. misce
oia et ſiat empl[que] mediocriter liquidú et ponatur
ſupra uentrez calidú. Ad idé R[em]galbani. 3.
ii. infundatur c[ui] c[ui] lacte capiuno. 3. i. s. et ſtatim ex
pellatur et hoc ad diſſicultaté p[art]e. Secundo
notand[que] q[ui] oia p[re]dicta ualent ad diſſicultaté
partus et ultra hoc ualent alia app[ox]oriata ab in
tra et quedam app[ox]imata ab extra. Ad intra
app[ox]oriata. R[em]pulueris corcione caſſeſſit. 3. vi.

ce

## De mola mricis. De sterilitate et prohibitione impregnationis

cum uino albo et cum brio dio cicerum rubeoú. Ad idem. 17K. myrrhe costi stozacis calamite aní. 3.5. armóiaci electi saune aní. 3.1.5. fiat puluis. Ab extra. Prúmú est agrimonia cuz ra dice et radix ponatur úsus matricé et cù peperit remoueatur ne matric defcendat et exeat. Ad idé magnes alligatus core. Ad idem corallus rubeº alligata core cù radice uerfus matri cem. Ad idé radix serpentarie. Ad idé ſima ragdº alligatº core. Ad idé cyclamen ſi fue rit alligatum ſuper ſemur parturiétis facit cito parere Serapio. ſimiliter capis aquile. Ad idé. 17K. affari castozi ſtiliter pulueriatoz aní. 3.1. detur cù decoctione cicerú rubeoúz. Ad idem puluis ſiteleos.

## De sterilitate mulieris et prohibitione im
pregnationis. Sillanus.

O standú circa rubrizá c sterilitas
ides é g prohibitio impregnatóis
Alterius notandú de causis sterili
tatis: 12. sterilitas aut accidit ex par
te mulieris aut ex pte uiri aut ex parte utriuq
Si ex parte mulierto: aut accidit ppter cás ex
trinsecas aut intrinsecas. Si ppter extrinsecas
aut quia mulier potauit aquá in nimia qútitate
uel quia cóninuat cibaria nimis acetosa uel ma
la uel accidit ppter accidétia anie: ut ſunt ira ti
moz et ſilia: uel accidit cù poſt coitú saltat u'l ni
mis uelociter monetur: uel é mulier malitosa q
cepit aliqua ſterilitaté faciéta. Si aŭt é pp cau
ſas intrinsecas túc accidit ppter mébza genera
tionis uel ppter totú corpus. Si ppter totú cor
pus hoc é uel ppter paſſiones notas et manife
itas cerebrì cordis epatis ſplenis uel stomachi
12. méstrua ſunt reſteta: uel q. nimis fluít: u'l q
nimis píguis: uel q. puella é uel uetula. Si aŭt
fuerit ppter mébza generátóis mulieris uel pp
matricé túc accidit illud: uel ppter mozbos cò
poſitónales uel 2 similes sicut é mala 2 plexio ca
lida uel frigida humida uel sicca uel 2 poſita ex
bis: uel pp mozbos oficiales: ut uerruca emo-
roides: aut píguedo in oſicio intrifeco: aut ſtri
ctura aut nimia laxitas: aut amplitu do aut op
pilatio aut tortura aut ppter solutioné 2tinui u'l
ulcus. Si fiat ſterilitas ex parte uiri uel accidit
ppter cás extrinsecas u'l intrinsecas. Si ppter
cás extrinsecas ſút sicut ſupfluus coitus potus
aque frigide u'l nimia fre quétia et uſus ciborum
acetosorú uel alterius male qúlitatis. uel q. é pu
er uel decrepitus uel crapulator uel ebriosus u'l
quia utitur ſuperfluo coitu u'l ppter accidentia
anime uel q. ſasinatus u'l q. ſupſit quedaz ſteri

lia. si ppter cár intrinsecas aut ppter totú coup
aut ppter mébza generátónis uiroz. si ppter
egritudines mébzoú pripualiú aut nobilium
uel eis adiacentiú: sicut cor cerebrú epar ſtoma
chus ſplen. uel q. bene tuueniles u'l guidez poſt
aures ſunt icise. uel quia nimis píguis u'l nimis
extenuatú. si ppter mébza generátionis túc ac
cidit. uel ppter mozbos cósimiles: sicut ppter
malá còplectioné ſpmatis et testiculo: calidam
uel frigidam humidam uel ſiccam uel ex bis cò
poſitam: uel accidit ex mozbis officialibº: ut q.
uirga est nimis longa uel nimis brieuis uel quia
mollificata uel ſpaſmata et testiculi ſimiliter uel
quia testiculi nó ſunt aut ſotamé uirge est toſtu
oſum. Uel accidit ppter mozbuz comúne: sicut
ppter solutioné continuatís uel ulcus. si autes
fuerit ſterilitat ppter utrunq: quia ambo cóue
nunt in malitia còplectionis: uel quia disconue
nunt et malitia est nimis intenſa: quare ſemina
non poſſunt ſe contempare uel corrigere ad iui
cem. uel quia unus anticipat emſionem ſemis
ante alium: quia ſimul debent emittere ſemina.
Uel accidit ſterilitas popter membza quoniaz
nó ſunt proportionata: ut quia matrix est nimis
ampla et concava et uirga est nimis brieuis. Se
cundo notandú de ſignis. ſigna ſterilitatis pp
caufas extrinsecas ſunt manifeſta ex iudicio pa
tientis. ſigna ſterilitatis ppter egrittudinez
totius corpus uel mébri pripualis ſút nota et
ſignis aliarú egrittudinú que pceſſerunt. Et si
gna ſterilitatis ex malitia còplectionis calide ſut
q. urina é itenſa et circa genitalia est multitudo
piloú calo: et púctura et appetitus ad coitú. uel
uelor emſiſo ſeminis dilectatio nimia: méstrua
citrina et ſunt calida tactu et ſunt animoſe: pulſus
uelor ſitis uelocitas in motibus et in oibus ſuſ
actóibus. ſigna ſterilitatis ex malitia còple
xionis frigide ſunt oppoſita. q. urina est remiſ
ſa: paucitas piloú: paucitas desiderii ad coitú
paucitas menſtruóz et corum albedo: tarditas
emſiſionis ſeminis modica dilectatio in coitu
pulſus tardus paucitas ſitif: pigritia in motibº

Signa ſterilitat ex mala 2plexione ſicca: mu
lier é extenuata parum uel nihil emittit de ſemie
in coitu. urina paucá tenuis: labia uulue arida
et ſicca. Signa ex mala còplectione húida ſut
matrix humida et poſt méstrua remanet húida
et quasi ſemper exit a matrice quoddam liqduz
aquoſum et fluidum et non delectatur in coitu: et
matrix est humida et liquida ſic q. non potest re
tiné ſemé et hec cá plurimú piúgitur frigiditati.

Signa ad cognoscendú utrú mulier ſit pata

ad [J]cipiendú. Prímu é suffumigetur mulier i
ferius cù aromatib? et tunc si penetrat odorufq
ad nares parata é conceptói: et si non penetrat-
tunc é ibi oppilatio phibens transitú suffumigi:
t hoc experimentú ualeit in uermib?. Scòm ex
perimentú supponat mulier do[.]sú allei aliquali
ter [a]quafatú et còsideret si iuenit saporé et odo
rem eius i[]o[.]e: q[]t tunc é parata conceptói. Si n[]o-
t hoc é ad sciendú utrú in ea é oppilatio. Terti
um experimentú [q]p proiciatur duo [s]permata in
aqua et quodcùq natat in aqua ex parte illius
é defectus. Quarto piiciatur due urine super la
ctucá et ex eo é defectus cuiú urina exiccat. Qui
tum experimentú sumatur quiq grana fruméti
septem o[]dei et septé faba[] ponatur in uale ter
reo et mingat super ea un? ábo[]z et dimittatur se
pié diebus tunc si grana nascitur n[]ó é sterilitas
in illo t[]e. Sextú sumatur aristo[.]l. auf. i. teratur
et [a]ficiatur cù melle et superponatur cù lana tunc
cida a mane ufq ad meridié i[]eiuno. Si tunc dul
cessit saliuæ eius [a]cipiet masculí. Si amariscit est
[J]cipiens feminá: et si n[]ó alteratur non é [J]cipiés
neq [a]gnás t[]. Signa lúpta ab urina s[]út uri
na in principio é habés coloré citrinú clara de-
nás ad albediné uel ad colorem yreos et sup ip
sam apparet aliquid simile nubibus et quodcú
q[]b sit in ea apparet: sicut cotú carminatú et eti[]q
s[]co eo sunt granula ascéndentia et descendénta: [f]3
in fine ip[]zegnatónis apparet rubedo: et q[]n mo
uetur urinale uria p[]egnátis c[]ôturbatur. Sed
alia signa ip[]zegnatónis lúpta ab aliis sunt: quia
retinétur méstrua et p[]sternitur appetit? Bifco
loratur mulier: mámille indurátur: uenter tumí
dus fit: et ultimo sentitur motus embrionis.

Signa masculinitatis: mulier est melioris eo
loris et plurime leuitatis et agilitatis et múdious
faciæ et melioris appetitus et quietior, accidenti
um et sentit gravitatem lateris: et q[]n mouetur se
tus mascul? mouetur a latere dextro et mamilla
dextra p[]ius ingrossatur et p[]ius fluit lac ab ea.
et lac eius est grossum et uilcolu[]z: et fit pulcus ei'
dexter plen' uchementò et frequétiò: et q[]n mo
uetur a loco mulier p[]ius mouet pedé dextru[]z
q[]h sinistrú: et cù egreditur sustétatur p[]ri supra
manú dextrá et é oculus ei' dexter levio: ueloci
o[]ifq motus. [P]ronosticatio: mulier fecunda
magis uuit sana: fed citius canescit et átiquatur
a Bulier sterilis magis p[]eruat iuuentut éuam
fed est magis egrotatiua q[]h q[]n est sterilis.
Lura. Notádu de cura sterilitas malitia
applexionis male calide si particularia p[]ueniant
In primis fit phlebotomia de basilica, deinde

de saphena: deinde utatur & s[]irupo ro[]b. u[]l'uior
uel de endiuia. deide purgetur cù trifera farra
cenicha et reubarbaro. deinde fiat stufa c[]u b[]et
bis frigidis. deinde utatur rubea trocif. deinde
utatur zuccaro ro[]b. tria[]sanda[]r. et dyada[]gagen
to frigido. deinde odo[]et ro[]b. cáphora sandalos
aquá ro[]b. deinde p[]ellarium fiat de sterco[]re et de
matrice leporis et semé mercurialis cu[]z modico
melle ro[]b. et c[]óinuet o[]deatá et pané o[]dei nó lo
lú per dies: fed ét per menſes et per annos: et si
fuerit necesse utatur p[]iscib? Iquamosis de aqui
mundis. utatur coráduis et ſalfaméto et utatur
lacte acetoſo et o[]dinétur ſer res n[]ó naturales i
gradu oppoſito donec calo: ex p[]dictis ad t[]pe
ratú ſit reduct? S[]z si ſterilitas puenerit pp ſri
giditaté et h[]uiditatem eius cura est ut digeratur
materia per h[]uc modú. R[]. rubee maió[]r arbi
mesſe faue an[]. H[]. s[]olio[]z mente folio[]z abſin
thiú ſümitatú o[]igani calamenti an[]. 3. ii. ſiqnán
ſpice nardi calamí ároatici an[]. 3. ii. anúi mara
tri ameos ſílecos an[]. 3. iii. mellio ro[]b. H[]. u[]ſat
ſirupus. Et matéria digesta c[]u tali ſoluto[]na eu
cuetur. R[]. benedicte theodózicon emperſſicon
an[]. 3. iii. ſtule masticis an[]. 3. ii. miſce et ſhat pu
lule. Ad idé pilke ſetide. Deinde ſiant ſuſe et
in ſuſa ponátur ea q[]i et s[]irupo ponútur et iueta
ſuſe detur auree alexádine metridatí an[]. 3. 4.
miſce et ſiat multis uicib? deinde mundíſtura
matrix. R[]. ſirupú c[]u aqua decoctóis ab ſimbi
myrrhe coloquintide et miſce et piiciatur. 3. iii.
matricé et deinde utatur it[]o electuario. R[]. pu
ueris trifere magne fine ópio: pulueris ſiomati
con [a]poſtatiui cóſerve cytrágulo[]z an[]. 3. i. l[]igni
aloes ambre greſſe an[]. 3. ii. muſci. 3. u. zuccari
al. q[]. u[]ſ. ſiat electuariu. Ad idé si n[]ó ſu[n]er ſe
cunda. R[]. teſticulú dextrú uerriſ ſi vult maſcu
lú et ſinistrú ſi vult femellá et desiccetur i[]mbia
et puluerizetur et R[]. limatur ébo[]ris ſeis ſiſle
os matricis leporis et coaguli eius an[]. 2. ſiat pu
lius et utatur illo puluere mane et ſero cu[]brio
cicerú aut carniú aut uino al. p[]ót poní puluis
liquiritie aut zuccari. Et si ſterilitas ex h[]uidita
te lubricáte et lubricitate matricis. cura é ut pur
getur c[]u pillís factis ex pulpa coloquintide tur
bith hermodactalis. 2. 35. mixtis et incorpó[]sa
c[]u uino in quo ſit maſtix diſſolutus. ntatur vo
mitu facto ex ex aqua decoctóis radicis rapha
ni acuti ſeminis aneti ſeminis atriplicis: et ſina
pis ſilr et cepa[]z i q[]. 3. i. oximell' opſiti diſſolu
tur. Recipiat ſumum factum ex pipere euſo:
bio ſto[]race uel ex ſimilibus fiat p[]ellarium talc.
R[]. myrrhe aloes masticis thuris obliſi nu

59

tio cipressi et folioruæ eins blance bifancie ligni
sloes galange ceduarie nucis muf. aluis súach
cupulari glandiú an. 3. i. cóficiatur cuæ oximel
le squillitico: siant pessaria et supponatur et tene
antur una hora. Ordinétur sex res nò natura
les gradu opposito donec hüdotitas et lubicitas
ad téperamentú redeant. Si sterilitas puëit
ex siccitate utatur isto pessario. N. cerebi cerui
et vituli butiri uaccini fine sale et adipis captarú
sere et mellis quanti sufficit fiat pessaria et sup-
ponatur. Ad idem tâge sepe os matricis cù
adipe anatis anseris et galline mixtis ad iuices
et liquefactis siant ex his pessaria et inítatur in
matricé sepe. Et quasi oi die sedeat i balneo de
coctionis maluauíſei flore camomille ſenugre
cimalne boraginis et lingue bouine. Utatur ele
cuaríis reſtauratuís et ipinguátibus. Sumat
iura gallinarú et auíu pinguíu cù utitello ou et
pulueri cardamomi et troci. Bormiat et qescat
et sic de aliis hüectantibus sicut in leticia et gan
dio. Si ſterilitas ſit ex uentofitate utatur laua
tone facta ex decoctione ameos amomi carui
ciminí puleguíi calamenti ſíſeleos et utatur pulue
re itarú ſperú míſce cù pipere longo. Et appo
nantur ea que consumút uentofitaté per modú
emplastri ante et retro. Pessaria ſuppoſitioria
emplaſtra ſuffumigia clisteria et balnea ex his
fiat in quibus ſit ruta et ſemen eius naſturcium
aníum ciminú anetú castozeú agnuscaſtus et ſi
milia ſumat sepe electuaria calida et dyagalaga
dyaciminú et tangat sepe os matricis cù oleo &
costo uel spica et oleo balsami et é melius in quo
pôatur aliquid ſíſeleos et pulueris peonie. Fi át
ſterilitas ſit ppter pinguédiné matricis tunc pef
ſarízetur cù aurea alexandrina et tyriaca et sale
et milio et nuce cipressi et nitro torrefiat et fiat pef
faria et ſaccellationes. Fiát ieiuníu et dieta ſbiti
et pauci nutrimenti et exiccatiuæ : et cópetit ira tri
ſticia ſolicitudo uigilie plurime durus decubit?
et ſimilia. Si vò ſterilitas ſit ppter ſtricturá oſiſi
cù matricis balneetur ſepe cù decoctoé bismal
ne palee ordei et auene. Fiát pessaria et paulatie
ingroſſentur de apio anío cymino et melle. Et
ſi fuerit neceſſariu fiat multa pessaria de ſtagno
quedá parua: et quedá magna et iuolúatur in la
na et aragon et supponatur ut ſint ita groſſa q[ui]
at quasi quedá violentia. Si ſterilitas ſit ppter
nimíá amplitudiné orificii matricis: balneetur
in aquas ſlipticis: ut ſuit caude egne plantagis
ſumach myrtillo[rum] nucis cipressi maſticis thu
ris galle boli ar. cupulari glandiú et ſimilia: et
ex ſtis pôt fieri pessariu. Ad idez ablatu co

vulve et sedeat per hozá in aqua calida decocti
onis gallaz nucis cipressi et gúmi arabici et ime
diate remoueatur et exiccat os vulue cuæ peta li
nea múda et pôatur circa ipsas uulná et circa os
eius petia lini in re que sic fit. N. galle nucímu
ſcate an. 3. iii. gaŕ. 3. i. uini ſliptici aliquátulú et
ad igné caleſiant. Notandú q[ui] ea q[ui] ualent
a. pprietate ad conceptioné et p[ar]ant mulierez
ad ſciendú ſunt ſemé baucie q[ui] teritur et po
tatur cù uino odoríſero et ei[mi] radix comeditur:
et hoc p[ro]tinue uſq[ui] ad duos méſes. Ad idé d[ur]
i potu urina elephantis. ualeſt eni a pprietate et
mirabi[li]é ad ip[re]gnationé. Ad idé bibat mu
lier de rasura ebors q[ui] é maximi iuuanenti.
Ad idé ſemé ſíſeleos et é expertú et datur mu
lierib[que] ſecundia in potu ut multiplicet generatò
né. Ad idé in forma pessarii. N. ameos tera
tur et misceatur cù medulla oſſis cerui: aut uitu
li et supponatur cuæ licinio uel lana ante hozam
coitus die p[ro]io uel tertio p[er] purgatóné méſtruo
ruz. Ad idé coaguluz leporis q[ui]e mifceetur cù
butiro cocto et supponatur. Ad idé ſtercus le
poris cù oleo roſ. mixtú et ſuppôatur cù licinio
Ad idé ſupponatur ſuccul peonie ſeie uel ma
uſic et misceatur cù puluere ſeis eiuſde et é mira
bile. Ad idem ſiat ſupponitoúi de ſelle gazel
li masculi et ſupponatur cù eo aliq[ui]d de teficul[
]ulpis et ſtercoris eiuſde. Ad idé ſuppoſitio
ſellis uulpis et leporis et leonts aní. pond[que] tertié
3. vius. Ad idé ſuppoſitio ſtercoris leporis
Et notandú q[ui] oia illa que ſupponútur i vul
ua c[ui] impregnatòis plus ualent in die quarto
p[os]t purgationé q[ui] aliis tépoúbus quáuis i oi
bus ualeant t[pi]ibus. Optimú pessariu é illud
q[ui] ſit de oleo de been et de oleo balsami et oleo
ò lilio. Colliriu bonú ſiat de maſtice myrra
galla castoreo et oleo nardino. Expimentuz
q[ui] ſaciebat gulielmus t[he] ſuo múdificabat mu
lieré ante méſtruationé cù aq[ui] miroba[la]. hebulo
ru roſ. ru. et dulcorabat i[pi]am cù zuccaro roſ.
ueteri et dabat de illa aq. 3. iii. uel cuæ uino ſlip
tico rubeo aní dié per hozá et ſaciebat ſel u[li]bis
anteq[ui] méſtrua acciderét et p[er] purgationé men
ſtruóz mulier oib[que] dieb[que]. v. p[er]mis p[er] una hozá
sedeat in aq[ui] decoctoís roſ. ru gallaz balaustia
et radicis peonie píſtaſ grosso mó: et cù exibat ò
aq[ui] itrabat lectú et exiccabat ei[mi]uluá cù páno li
neo múdo et ſtati imediate ſupponebat cù cátde
la u[li] licinio ò báſamo cù pulué peonie. et oi die
p[er] méſe i ortu ſol: u[li]s t[ó]acho ieuuno cóedebat ò
ſemie ſíſeleos. 3. ii. uel per ſe uel mixtas cum
ameos. Et in hoc inuenit miracula plus aliis.

Experimentu qo fecit domina de la turre te
pore quo fuit cù dño martino de laturre et bene
succesit sibi. Primo faciebat tale balneu. M.
murtilloz roſ. aſ. Iſ. 5. corticis mádragoſe. Iſ.
5. corticu galle vel valeriane. Iſ. iii. buliant oia
iſta aliquatulú poſtq[ui] fuerit piftata grosſo mo
cum duab[us] fitulis aque in qua ferrarui extingút
ferruz ignitum et in illa cù fuerit tepida ſedeat
continue mulier cù fuerit purgata a ſuis men
ſtruis per dies. ix. oi ſero ch uadit domitú. cù
intrauerit lectú ſupponatur sibi cädela intra os
matricis que ſic fit. M. + lei roſ. 3. i. muſci. 6. vi.
ambræ pondus granop. xx. puluis cortici man
dragore pulueriſate cù petia lini. 3. 5. miſcean
tur oia iſta. Ultima vo die ſui méſtrui in auro
ra diei ſumat trifere magne. 3. 5. cù uino rubeo
calido. et hoc faciebat de q[ui]to in quartu: oi t[em]
mense donec iprengabatur: q[ui] abſq[ui] dubio ſi
fuerit posſible h[ui]e filios cù tali homine ipſna
bitur. Experimentu aliud p[ro]batur et ipſuz
ſi posſibile fuerit q[ui] medicina ad ipreſnatione
poterit p[ro]deſse hec p[er]derit. M. corticis mádza
gore peonie agnicaſt ro. ru. piperis lógi caſſie
lignee aſ. 3. 5. p[is]ſentur grosſo mo et buliant in
uino rubeo odóziferò q[ui]d ſit. Iſ. vi. raz diu q[ui] re
ſolúatur. Iſ. ii. coletur et de illo uino bibat multi
er in auroza diei. 3. iii. 7. 3. 5. trifere magne d q[ui]
to in quartu p[er]terq[ui] in diebus in q[ui]b[us] h[ab]at mé
ſtrau. deinde oi ſero cù uadit domitú p[ie]terq[ui]
in t[he] méſtruóz ſedeat in aqua q[ui] ſic fit. M. Iſ.
ii. aque ferrarioz in q[ui] extingút ferru ignitú et i
ea buliát hec. M. arthimitſe paparis albi corri
cum mádragoſe agnicaſt ro. ru. peonie et caſſie
lignee aſ. Iſ. 5. p[is]ſentur grosſo mo. omni ſero ſa
ciens ip[er]am tepidá et ſp[er]herbe dimittatur in aq.
Be hernia eminentia et ruptura. Sil.

Ircra rubriſcá é notanduz q[ui] hernia
est dupler. quedá inquinalis: et que
dá testiculóz. et hec é multiplex: qa
quedá é uentofa quedá uaricofa: q
á intestinalis: et quedam h[uo]zalis. Inguinaſ
é tumó apparens i iguine. Sed hernia testicu
loz[us] est tumó apparens in testiculis. Sebo
notandú de causa bernie aut crepature: q[ui] aut
ſit p[ter] cauſag extrinſecas: aut intrinſecas. ſi
cauſe fuerint ipreſſe: ut ſunt cauſus et percuſſio
aut labó exercitiuó coitus uor alta: et hoc p[er] ni
miá repletioné: q[ui] tunc de facili rúpitur ſyſac. ſi
militer p[ter] curſú labózioſú et tuſſim labózio
ſam. Si p[ter] cám intrinſecá t[ue]c ſit inquinalis
p[ter] relaxationé ſyſac. unde itestina uel zirb[
]oſcendút et cátur eminentia in loco. sed hernia

testiculóz cátur ex uentofitate in burſa testiculo
rú et aquofa ex aquoſitate et carnoſa ex carnoſi
tate addita testiculis et uerrucoſa ex ſanguie m[í]
co replente uenas et ſiunt uarices groſſe. ſed ie
ſtinalis ſit ex descenſu intestinóz in burſa ſteli
culóz. ſed h[uo]zalis ſit ex descenſu h[uo]zu plí
corum. Tertio notandú de ſignis. ſi hernia
est uentofa é rugitus et mouetur uentofitas de
una parte ad aliam: et é leuitas ſpectu aliarú
et ſit ſonit[us] ad modú timpani. ſi é aquofa é molli
ties aquofa et cito cedit tactui. ſi é carnoſa uide
tur testicul[us] ſueſactus fine dolóre et duritie. ſi vo
fuerit uaricofa é dura oblongata ad modum
uaricum uel rugaruſ. ſi fuerit inteftialis reuer
titur ſatis de facili ſi taceat ſupin[us]. ſi fuerit h[uo]
rat[us] diſcencitur: q[ui] cosp[us] é repletum fine dolóre
etiá et cedit tactui et é molliſis media iter carnoſa
et aquosam. Sz d[ia]a inter relaxatóz et ruptuſz
é q[ui] cú aliquis é ſupra pede ſuos et impellit abe
litú usſus inferiòra. ſi de facili ad impulſions
anbelitus descédit é ruptura. ſi nó est relaxató.

P[ro]zonoficatio ois ruptura de facili curatur
a principio p[re]cipue in p[er]ueris. uaricofa é diff´erent
curatoſis. led inteftinalis poſtq[ui] é antilú iudetur
incurabi[n]us p[er] cyrurgiá et I[]z multa p[mi]tatur
p[au]ca a medicis attenduntur. Alman.

Um aliquis in mirach vétris ha
buerit eminentiá q[ui] cú ſupinus la
cuerit et cú leuiter digitis lo[em] có
p[ie]ſſus fuerit retnoueſ et cú ſederit rédibit
paſſio adest q[ui] ruptura d[er]. Qui hoc itaq[us]
patitur ſibi cauere debet ne poſt coſectioné
moveaſ neq[us] cóedat fabas et hoc p[re]cipue
neq[us] katecolos neq[us] lentes neq[us] olera neq[us]
aliqué cibú inflatiuó. Studere etia[us] d[ur] ut
eius uenter ſp[er] ſit molliſ. hoc náq[us] regine
posſibile é ipſuz euadere dolóre. Loco pre
terea aliquod ſemp ponendú est obstacu
lum. et stringendus et p[er]ſue cum ſe moue
re uoluerit. B[ios]ſus quoq[us] ſi fuerit et ven
trem habuerit grauem non debet uti mo
tu: níſi uenter p[rius] ſub umblico ampla cí
gatur ſalcia. Emplaſtrum ad rupturas
M[.] gallarum cip[re]ſi partes. ii. myrrhe cí
peri ſanſuci gallarum achacie olibant gú
mi árabici: oium aſi. partem vnam gúme
prius in uino ſoluantur et aggregetur c[ui]
eis reliqua et ſuper rupturam egro ſupino
iacente ponatur et stringatur lo[em] e nó ſol
uaf vſq[ui] ad trea u[li] sept[em] dies. poſte egro
ſupio iacéte ſoluaf. et illo eiccto d[em] odéem
pláſtro ſuppóak ex I[]. n. phibek ampliari.

56

## De hernia et ruptura.

In ruptura aŭt testiculorù pellis oſei au
sumentaſ quod ſit aut ppter uentofitatè
aut ppter aqua que ibi congregatur: aut
quia intestina descendut ad locu ultú. Si
uero ppter intestinorù descensum còtigat
erit grauis et dolosus et ſentiet dolorem
cù ſangetur. Taliter itaqz patiens ſicut pze
dixim regendus è et emplaſtrù ptedictus
superponédu est et locus ligatura affidue
stringendus è. Ruptura enim cù non ſtri
gitur dilatatur et angumentatur ſemper.
Si aŭt capſe aque fiat locus apparet luci
dus et terſus huc itaqz confert epithimari
epithiate quod in.c. de idropiſi noiauim?
Aqua vero in hæc egritudie plerùq petit
inferiora et ſruit inde unde eger per aliqd
tépus ſanus efficitur ſed poſtea redit egrì
tudo. poſtq[ui ergo aqua fluxerit curandus
eſt eger ex cauterio et medicamine acuto.
ex hoc enim p[ro]ſus curabitur nec redibit
egritudo. de hoc ult loqui plus è q[ui]b[us] no
ſter crigat liber. C[ui] aŭt hec egritudo uen
toſtratis cauſa còringat locus ſricandè è et
er oleo ſambucino i quo caſtoreu et eukor
biu[us] diſſoluta ſuferit inungendus et ex eo
dem intus in uirgam guttatim diſtillandè
eſt. Sillanus.

Determinat de hernia et diuidentur in duas.
PIO p[ro]ſi ſigna: ſecundo curá, ſecuda ibi. Qui
hoc itaqz. De p[ra]ià dicit q[ui]p[er] aliquis habue
rit eminentia in mirac uètris et cum ſupin[que] iacu
erit et locus digitis p[re]ſſus ſuerit remouebitur
et cum ſederit redibit p[al]ſio arguendus è q[ui]b[us] ru
p[ra]tura et per coſequés hernia. Qui hoc itaqz.

P[on]it curá p[ro]iò in generali, ſecùdo in p[al]áli,
ſecunda ibi. In ruptura. P[ra]ià in duas, p[ri]
mo on]dit a quib[us] dz se abſinere, ſecùdo ponit
curá in generali, ſecùda ibi. Loco p[ter]ea:

De prima dicit habéſ herniá dz se cauere
ne poſt coſtiouè moueatur, rato patet. Secú
do dz ſibi cauere ne cibú comedat inflatiu[n] ut
ſabas ſaſeolos lentes et ſilia ratio patet. Loco
p[ter]ea. P[on]it curá in g[iali] et diuidentur in dn
as. p[ri]mo facit hoc. ſecùdo applicat unu reme
dium. ſecùda ibi. Emplaſtrú. De p[ra]ià dicit
q[ui] loco dz ſuperponi alioqu obstaculú ut bra
cale et conſtringi et p[ra]ſie cum uult ſermoné ſace
re et p[ro]ſerre. ratio q[ui] p[ro]hibet deſ céſúz. De ſe
cunda explicat unu remediú. ſ. emplaſtrú. et po
uit deſcriptioné. N[ext] gallarum cipzessi partef. ii.
mirte ciperi ſanſuci gallaz achacie olibani gu
mi arabici. parté uná gume p[rius] diſſoluantur

in uino et aggregétur cum eis relique medicine
et ſuper rupturá egro iacente ſupino ponatur et
ſtringatur locus et nó ſoluatur uſq[u]z ad tres uel
quattuor dies. ratio patet, hoc emplaſtrú é ſi
pticuz et unitiu[n] partiu[n]. Ad idé N[ext] gluminis
p[ic]ciu[n]. 3. ii. colofonie. 3. i. 5. picis naualis armo
niaci aní. 3. i. incidatúr per frusta et inſundantur
per diem et nocté in. 3. iii. aceti albi. 2. 3. i. olei è
maſtice liquefiant in patella colétur et colature
addatur maſticis thurts boli ar. ſanguis draco
nis mûmie gumi arabici ſeis fenugrei ſubtiler
pulueri[za]tú aní. 3. iii. miſce diu agitando fiat
emplastrú. Ad idé N[ext] coſticu[ri] triu[que] 2[olid]a[]
uiſci quercini aní. 3. 5. maſticis olibáí aloes aní.
3. ii. ſanguis draco[n]is boli armeni gallaruz nu
cis cipzessi dragaganti ſubtiliter pulueri[za]tú
3. ii. miſce diu agitando fiat emplaſtrum. Ad
i[le]z. N[ext] radicu[ri] trium conſolidarú aní. 3. 5. ſama
ſticis. 3. ii. acacie balauſte aní. 3. 5. pilo[uz] lepo
ris. 3. iii. uiſci quercini. 3. i. picis naualis. 3. ii. ce
re noue. 3. v. pulueri[za]nda pulueri[za]tur liqueſi
enda liquefiant miſce oia malaxando cum oleo
roſato. fiat emplaſtrú et ponatur ſuper loco rup
ture et poſtea brachale deſuper ligetur ut ſupra

Potandú q[ui] in ruptura ita ſupta per os va
lent. P[ro]muq[ui] patiés ſumat quolib[us] die è ma
ne in potu. 3. i. pulueris radicis valeriane c[ui] u
no. Secúdu é naſturciu[n] integrú administraſtus
cú uino. T[ert]iú é radix burle p[astro]is minutiffi
me incíſa admiſtrata c[ui] uino. Quartú est uinú
cú decoctione uuciſcipref. bibitú. Quintum eſt
pes colúbinuſ et pes cameleonte pulueri[ze]ntur
et p[ot]étur. Sextú é ſeroſularia i potu ſupra. Se
ptimú é p[lu]ſus utriuſq[ui] 2[olid]a dat[que] i potu. Octa
u[n] é p[lu]ſus cauſ[que] egne et ſuc[que] ei? In r[up]. P[ó]it
curá i p[al]áli. p[rio] p[ó]it curá iſlatóis testic[lo]p. P[ó]
p[ó]it curá 8[un]a diu[é]ſitate. fa ibi. Si v[ó] pp. 8
p[ra]ià dic q[ui] ruptura p[ell]oſei augi[nt]ak l[ui]pp[er] ué
toſitaté l[ui]q[ui] l[ui]pp[er] iteſtia q[ui] deſ céſút. Si v[ó] pp
p[ó]it curá q[ui] p[u]eit pp 2[olid]éſú iteſtio[.] P[ó] q[ui] p
uèit pp aquoſitate. 3. q[ui] é pp u[é]toſitate. fa ibi.
Si át. t[er]tia ibi. C[ui] át. 8 p[ra]ià dic q[ui] p[er]tigat in
ſlató testic[lo]p pp 2[olid]éſú iteſtio[.] erit ſguíz et do
loioſa et ſétiet dolore c[ui] tágek pp ſéſib[ilit]ate ite
ſtio[.] P[ó]it d[ic]it q[ui] patiés é regé[d] 8[un] q[ui] de[n] é in
ponédo épl[iz] ſupra locu[]. de[n] 2[rigé]edo c[ui] bra
chali. r[ó] q[ui] n[ú] 2[rig]iſk dilatak ruptura. p[u]ſ trí
d[in]t itroduci iteſtia. r[ó] p[3]. Si át. P[ó]it curá q[ui]
é p[pter] aquoſitate d[ic]éſ q[ui] fiat pp aq[ui]z loc[que] ap
parz lucid[é]. r[ó] p[3]. P[ó]it d[ic]it q[ui] in talib[que] p[u]eit epi
t[ hima] dictum in capitulo de idropiſi. T[ert]io
d[ic]it q[ui] aliq[ui]na aqua petit iſeriora et p[u]eit ut fiat

p

cauterizatio, ratio ut aqua non reheat iterum.

Notandum q. i hernia aquosa primo conue
nit emplastrum uel fométatio talis. M. scleleos
cimini an. 3, i. floribus camomille melliloti an. 3.
cóquassentur et buliant in. Ibis. iii. aque quouſuz
reheat ad. Ibi. ii. coletur et cù colatura tali fiat so
mentatio. deinde facta fomentatóe cópetit tale
emplastruz ſtipticum in radice testiculorum. M.
masticis quar. i. nucis cipressi. 3. 5. dragagátı gu
mi arabici an. 3. ii. puluerizása puluerizentur.
cóquassanda cóquassentur misce omnia mala
xando cuz pistello calido et cum oleo rosato fiat
emplastruz perfo:atu5 i medio per quod possit
intrare uirga et ponatur in radice testiculor: quia
přohibet ne materia fluat et illa debét pôi p: cau
terium. Li ait. Ponit curam quâdo é pio
pter uentofitatem dicens q. locus est fricádus
cum oleo fambacino in quo caſtozem et eufo:
bium fuerint diffoluta, ratio quia diffolutuit uen
tofitatem et resoluit. Secundo dicit q. de eodez
est distillandum in uirga guttatim et ponatur in
radice testiculorum, ratió per idem patet.

Ad idem valet ſacculus de ſurſure et cimino
bulitus in uino albo, ratio quia resoluit. Ad
idem emplastrum hoc. M. ſucci ebuli vii. al.
an. qnar. 5. farine sabarum. q. ſufficat fiat épla
strum. Ad idem fiat emplastum ex ruta cimi
no agnocasto calamento baccis lauri ſafuco et
ſto:ace, ratio patet. Ad idem ſedeat in aqua
decoctione predictaruz reruz. Lura hernie
carnose quia rafis non ponit est. ut in piro mol
lificetur cum emplastris et gumis et pinguedini
bus. deinde applicentur emplaſtra et unguenta
resoluentia dicta. Sz alio modo pôt curari per
cirurgiá ſic ſcindendo pellem cum rasario et ex
carnando ipsas a carnositate et tunc eleuetur to
ta carnositas cum ſuis radicibus ſm q. fuerit
possibile. et poſtea continuetur pellis cuz ſutura
et conſoſtetur locus et confolidetur. Lura her
nie humo:ralis est ſieut cura aquoſe et uentofe et
ſatis dictum est de illis.

### De podagra sciatica et artetica. Sil.

Notandum circa rubricam q. inue
niuntur ita nomina gutta artetica
podagra ciragra et sciatica. Butta
est nomé generale et ita artetica ad
omnem dolo:em factuz in iuncturis ſine pedis
ſue manuum ſine ancharum. Podagra dici
tur quando materia est compulsa in ligamentis
et lacertis pedum. Eyragra uero quando ma
teria est compulsa in ligamentis et lacertis ma
nuum. Sciatica uero quando materia fluit ad

loca ancharum in loco qui appellatur vtebu3
licet etiam ſciatica posſet fieri ex mala complexi
one. Secundo notandum de cauſis harum
paffionum q. cauſa aut est interio: aut exterio:
Si exterio: sicut est caliditas nimia diffuſo:.
aut nimia frigiditas condensans aut ocium ni
mium aut retentio alicuius quod couſueit flu
ere aut nimium exercitiu: p: saturitate aut coi?
nimius precipue poſt repletionem aut crapula
uel nimia repletio cibi et potus. Si cauſa fuerit
terio: uel prouéit ex abundatia humo: sicut ſa
guis phlegmatis colere mlie ſue ſint ſimplicet
ſine apſotii. Aut ex parte mébi: quia rarus lap
ſum amplú dilatatú in uilibufu: aut fo:aminib:
aut ex parte uirtutis ut quia mébzi est debile: et
hoc a natura ut quia filius podagrici et hoc per
accidens. Tertio notandú de ſignis ſi dolo:
arteticus fuerit fine grauédine é mala cóplexio
materia. Si ait cum grauédine é mala có-
plexio cù materia. Signa cù prouenit a ſan
guine ſunt colo: rubens dolo: magn? intenſiu:
extéſiu: et pulatiu: uria ſpiffa rubea pulüſma
gn? plen? quod magis t:pe matutinali affligit.
cóplexio ſanguinea etas adolescentie uite ſuari
tatis tépus ueris p:ceſſit gaudiu: et regimé ſagut
né multiplicans. Signa t:ni debiliter ſumútur a co
lera q:ni materia é int? p: funda. Signa q:ni puéit
a colera ſunt dolo: acutus penetratiuus multi
intéſius colo: citrin? urina colo:ata et t:tenuis: ege
ſtiones colerice pulſus uelor tact? calidus et p:ce
p:cupie p:ticula patiés et é colerie? iuueis q: euor
rit et labo:rauit et tépus é calidu: s. eſtas et p:ceſſit
regimé m:tiplicáſs colerá et magif affligit hóra
mot? colere. s. hóra diei. Signa q:ni puéit a ſle
gmate ſút dolo: modie? et colo: nò é mutat? de
quo ſit cur:ádu uria réiſſa u: p:iffa egestio mu
cillaginofa et é tactu frigid? et é phlitié? et ſenexé
p:hyemale et p:ceſſit regimé m:tiplicatiu:u: ſtaſ
et éhó malt regis et diues. Signa q:ni puéit a
mlia 13 raro 2tingat ſút dolo: modie? patiés et
tenuat? urina réiſſa et tenuis et é mlie? in p:plexi
one. tép? autónale et p:ceſſit regimé m:tiplican:
u:u mlie. Signa q:ni puenit a ventoſitate ſunt
dolo: extéſiu: ſine ſuedie et p:ceſſit regimé m:ti
p:licatiu:u: uétotitatis. Sciendú circa p:de: q.
i cognitóe cauſe decipiunt medici plusq:z i alius
vbiq:ia paſſio iuctur ar: erit a má f:ra et ap:po:
bim? f:ra. et iuua:ub:út. s. ſtupeſaciédo mébi:u: et
do lo:é ſedádo. et ex h:is credim? q: cát ſit ca:la 13 ſit
ſra. ſit: aliquádo erit ecótra. s. cát erit calida et
ap:po:rimabimus calida et iu:nabunt exalan
do: ſi corpus non fuerit plectoricum. Et ex

A

De podagra fciatica et arteticha

hoc credimus φ causa sit frigida: licet sit cali
dar: et sic sumus decepti. Secuda dæceptio puerit
aliciui q[ui] miua materia fluit ad iuncturas et tunc
inducet dolore magnú et siet attractio colere: et
sanguinis ad locu et apparebit rubedo et calidi
tas exterius et creditur φ materia sit calida cum
ti sit frigida; cōsideretur ergo locus quo ad ta
etum: et si cōplexio cōsuetudo et etas et aer et tép
anni conveniut in caliditate. p[ro]abile esse uide
tur φ materia sit calida et sic per oppositum φ
materia sit frigida. Pronosticatio omnes iste
passiones ut plurimú sunt hereditarie et p[ic]ipue
podagra: Uina spiſſa miſt uelut subiugaliu
aut uerices ſunt cura huius egritudinis: Siati
da et podagra c[ui] ſunt curate de facili p[ter]mo
dicá occasioné reuertuntur p[ter]mo ſituß membru
et latitudinem meatu[que] et in aliu[que] iuncturis non
ſit. Bolo: artheticus no[que] inducit sp[as]miu q[ui] non
est incoſdis et nervis ſed est in ligamntis. Eunu
chi no[que] podagriza neq[ui] clau iunt. ſ[quant]u er
p[ate] coituſ ſed ex aliu[que] ſic. Inter o[ſ]e dolores iu[n]t
curar[que] ſciaticus dolo: est maio: licet aliu[que] dicát
φ podagricus: q[ui] flurus humo[que] ſit maiu: et co
artatio et comp[re]ſſio maiu. Bolores arthetici
ducunt in mébro matice[que] et tenutat[que] Bolores iu[n]
curar[que] frequentus accidút in uere p[ter]mo huo
res qui tunc mouentur qui fuerunt aggregati
in byeme. Secu[que] plus ſiut in autu[n]no p[ter]
inodiationé tempores et regiminis Al.

Al.  
Um in iuncturis fuerit dolo et apa  
Et locus c[ui] tangitur fuerit tactu  
calidus et colo[rum] rubeus egeri ſi do  
let i dextro pede er dextra ma[n] phleboro  
metur. A ſinistra et ſi in ſinistra er dextra est  
flebothomádus et locu[rum] ex hoc medicami  
ne ſeleniédus. Epithima N.roſ. ru. ſádali  
fauſel ſcief memithe boli armeni ap[ei]m om  
nin[que] partes equales ex iſtis in aqua et aceto  
dissolutis fiat epithia p[ili]tui quoq aceto iu  
futu[que] in carta miſſum ſupponat et c[ui] tepu  
erit mutef et loco eius aliud ſnpponatur.  
Silanus.

Determinat de passionibus iuncturarum et
anteſſ deveniatur ad textu. Notáda ſunt que
dam generalia obſeruanda in cura h[ab]a p[ass]io
num. Aſi p[ass]io ſit ex mala c[ō]plexione tantú
conueniunt ſolú alterantia: et ſi ex materia tunc
digeratur p[riuſ]s: deinde materia euacuetur et ſi
materia est ſimpler ponantur simplicia: et ſima
teria est c[ō]pofita c[ō]ponátur et diuſerimode ſe
cundum diuſeritaté c[ō]ponétiu: deinde confide
remus an materia ſit frigida et tunc non p[one]

mus nimis calida q[ui] materiá traherent ad lo
c[ui] et refolueretur ſubtile. Si materia ſit calida
non ponantur nimis frigida: q[ui] c[ō]détant mate
riá nimis et hoc níſi cogeret nos uebementia do
lou[que] et tunc ponantur reſſeſſa et paru[que] mo[ſ]étur.
Beinde consideretur de flebothomia: q[ui] non
cóuenit a principio: q[ui] reddit humo[ſ]es fluxi[bi]
les níſi materia effet sanguinea et alia particula
ria cóueniunt. Beinde considerentur medicine
laxatiu[e]: q[ui] non dentur fortes a principio. ſed
ſi dentur ſit hoc in parua quantitate. Beide c[ō]
siderentur balnea aque dulcis: ſed in ſclinatio
ne possunt fieri sulphurea et ex aqua marina.
Beinde considerentur cauteria unguéta et em
p[la]: quia nullum remedium locale fiat níſi cor
p[ore] mundificato et bono regimine ſuppoſito:
níſi malitia accidétis nos cogeret ad hoc quaſi
ſtupeſcientia ponátur. Beide conſoſtetur mé
brú mandans ut non mittat materia z mébru[que]
cui mádatur ut n[ó] recipiát. Beinde diuretica
p[ſ]iderentur q[ui] non p[et]unt a principio: q[ui] p[ac]
unt materiá fluere ad locu[que]. Beinde p[ſ]iderétur
medicamina que inutari debent. Beide conſi
derentur uomitus: q[ui] mirabiliter uuat ante ci
bú et poſt. Beinde c[ō]siderétur c[ib]aria que de
bent declinare ad groſſitiem ne humo: de facili
currat ad locu[que] H[ui]s g[na]liter uſiſs raſ determi
nat de podagra f[ci]atica et arethica: et diuiditur i
duas. P[amo] ponit curá q[ui] ſit a calitate. ſc[ó]
q[ui] ſit a fritate. ſc[ó]a ibi. Cum auté. P[rima] in
duas. P[rimo] ponit curá p[ass]ionis q[ui] é p[ſ]ens
Sc[ó]o docet p[er]uare ne aduéiat. ſc[ó]a ibi. In
tépore. P[rima] in duas. P[rimo] ponit curam
q[ui] materia é in fluxu. ſc[ó]o q[ui] é flura. ſc[ó]a ibi.
Cum auté. P[rima] in q[ui]tuo[rum]. P[rimo] p[ó]it cu
ra per phlebotomiá. Sc[ó]o per localia. Z[er]tio
per mediciná latatiuá. Quarto per dietaz par
tes patebút. Be p[rima] dicit q[ui] in iuncturis
dolor affuerit et apa uel ilfatura et locus ad tac
tú fuerit calidus et colo[rum] rubeus arguédum é
φ ſit a materia calá. R[ó] signo[rum] p[er] ſc[ó]o p[er]
cura dicit φ ſi dolo: fuerit in pede dextro d[u] ſie
ri phlebotomia de brachio dextro et ſi in ſini
ſto de ſiníſtro. R[ó] p[er] q[ui] p[ro]hibet fluere ſanguí
né ad locu[que] euacuando et diuertendo materiam
Notandú φ i podagra ſi p[uenit] phlebotomia
níſi in ſanguinea. aliter eni ſubtilat humo[ſ]es
et eos facit fluere per corpus. Et locus. P[ó]it
curá per localia et diuیدitur i duas q[ui] φ duo lo
calia ponit. ſc[ó]a ibi. P[ili]num. Be p[rima] dicit
φ locus é epithimandus ex hoc medicamie. N[ó]
roſ. rub. ſanda[que] ſauſel ſief memite boli ar. op[pi]
p[it]

síí, partee eſques i istis in aceto i aqua diffusus
fiat epithima. Ró qz phibet fluxum repercutien
do. De ſeóa dicit pſiliu in aceto inſuſú i i pánif
imſſum ſupponatur. Ró qz alter at malá com
plexioné. Notandú q in podagra calida re
peritur duplex empl'm. Unú quod ponitur cir
cá locú ad phibendú fluxú i debz eé totaliter
ſtipticuz. Aliud qoſ ponitur ſupza locú erit aút
parti dolóu ſedatiuó. Primú empl3. M. mir
tilloz ſumach boli ar. aíí. 3. 5. sandali albi i ru.
acacie: pſidie balaustie gallaz an. 3. i. aque roſ
plantaginis aíí. qrt.i. olei roſ. qrt. 5. aceti. 3. i.
farine oſdei aut lentiú. q. ſufficit pulueriſanda
pulueriſétur misce oia i fiat épim mediocriter
liquidú. Ad idé. M. sandal. al. i ru. amidi.
ceruſe lóte aíí. 3. ii. ſe. papaueris. 3. 5. camphož
3. i. olei roſ. qr. i. butiri fine ſale qrt. 5. mucilla
ginis ſe. pſillií. 3. i. 5. uitelli duoz. ouovn agitati.
puluerizáda puluerizétur misce oia i fiat épiz
3. 5. cósſiciátur ex hùs pillé q erunt doſ. i. pilla. ró
ut ſupza. Notaíí q ſi pecet colerá fine alio huo
re 2petit pu2 digestiuó hoc. M. enduie. A. vii.
roſ. ru. qár. 5. oim sandal. 3. 1. zuccari al. I. ib. iíi
at ſirup. clarificatus uſq3 ad qár. v. Pótheri la
katiuó tale. M. electuaru de uſco roſ. 3. v. uil. 3
5. qó é apptopniátu iuncturis. Ad idé. M. cari
carú piguú. 3. i. uel. 3. 5. unaq paſſaſ múdata
rú. 3. v. cortic. mirobalano. ctrinóz inſuſo p
nocté in decoctóe p[ dicto]z. 3. i. fricétur de máe
ſoſtiter i colétur i colature addatur electuaru
de uſco roſ. 3. ii. fiat colatura uſq3 ad qrt. i. 2
detur in aurora. Eger vó. Ponit curá p diétis
dicés q eger d3 nutriri ex cibis fùs i ſtiptis
Ró q[ ró]e ſtipticitatis claudút vias i ró]e call
tatis reprimunt colerá. Seóo dicit q d3 abſt
nere a uio i p[ ſectóibus de melle i carne. ró q[]
talia multiplicát colerá. Notaíí q pot] pót é
aque oſdei uel aq decoctóis p[ unor uel aq fra
cú uino granator. Cú aút apatis. Póit curá
qíí materia é fluxa dicens q ubi caló remiſſus
fuerit tunc admistretur ea q resoluút: ró quia fi
gnú é q materia é fluxa: po ponit deſcriptòm
M. cerá i oleo de lilio resolutá cui admíſceant
mucillago ſenugreci i ſe. lini. deinde terátur fil
donec misſeantur. fiat inunctio. Ró q[] molí
ſicat i resoluut. Ad idé. M. flop camomille mel
liloti aíí. q[ r. 5. roſ. ru. 3. i. ſe. ſenugreci ſe. lini aíí
3. ii. ſurſuris pugillú. i. p[]oſſetur i bulliant in
Ib. ii. aq dulcis quouſ3 redeát ad q[ r. iii. coletur

Ad idé. M. olei roſ. quart. i. aceti. 3. i. agité
tur ſoſtiter adinuicé ungatur ení locus: q[] mul
tú dolóre mitigat i phibet fluxú humoú.
Ad idé. M. pulueris iuſqami parú caleſacti ſu
p[]a tegulá i calidus ſupponatur. Ad idé fri
cetur locus cú aceto tanto. Ad idé lac mulie
ris mulſú ſupza locú uel cúz petia ualet. Ad
M. lactis uaccini. I[]b. 5. opíi pulueriſati. 3. 5. pa
nis filiginis ſoſtiter 2quaſſati. q. ſufficit fiat em
plaſtruz mediocriter liquidú. Ad idé ſi linia
tur cú ſanguie menſtruo tollit dolóre Serapio.

Ad idem ungatur locus ex oleo roſ, uel de
mírto uel de nenuſare. Ad idé epithietur lo
cus cum uſco ſolatri uel ſemperuiue uel plata
ginis uel omnibus ſimul.  
Al.

Uenter přeterca ex apozimate mirobal.
2 hermodactil. ſoluak. Alpozima. M. mi
robal. citri. 3.xv. pulueris turbith fricati:
polipodii ambox aíí. 3. iii. ſene ſe. ſumiter
re aíí. 3. iii. hermodactili al. ſe. endiue ſe.
apii roſ. oim aíí. 3. ii. coq. in tribus libris
aque donec ad uná redeant deide máib
fricent 2 colenf 2 bibantur cú zuccari ita
burſet. 3. x. Si gs auté apozima fastidiaue
rit pillas iſtas ſumat q in lecto iacêtes ſur
gere 2 icidere faciunt 2 pedibus ambula
re: pill q non valentes ićedere faciunt ſuz
gere. M. aloes. 3. i. ſcamonee q[]rt. 3. i. roſ.
ru. tritap ſextá. 3. i. hermodactili albi. 3. 5.
inſo: menk ex eis pillé q erunt doſ. i. Eger
uero nutriak ex cibis fris 2 stipticis 2 ab
ſtineat a uino 2 c[]oſecti]ibus q ex melle fi
unt 2 carne. Cú auté apatis caló generit

t eúis íſtâmatio ex bis q caló apatinu re
ſoluút reliſcas cureſ. Quo[]u n[ú]t. M. cerá
in oleo de lilio resolutá cui admíſceat: nu
cillago ſenugreci i ſe. lini deide terantur
ſimul donec uniank 2 fiat ex eis epithia.

Sillanus.

Ponit curam p mediciná laxatiuá: 2 diuiditur
i duas ſeóq 2 duas pótit. Seóa ibi. Si gs aút
Be prima dicit q uenter debet solui ex coctio
ne mirobalano[]um 2 hermodactilo[]um. Et
pont deſcriptioné M. mirobal. citriuó. 3. xv.
pulueris turbith fricati polipodu. aíí. 3. iii.
hermodactili albi ſeminis endiue ſeminis apíi
roſ. aíí. 3. ii. ſene ſeminis ſumiterre. aíí. 3. iii. co
quantur in. iii. H. aque donec ad uná redeat,
deinde manibus fricentur 2 bibatur cú zuccari
taberzet. 3. x. 2q cuacuat colerá. Ee ſecunda di
cit q[] ſi quis non ualeſt ſumere mediciná p[]dictá
in ſo[]ma decoctionis ſumat pillas que facut
ſurgere 2 ambulare n[ú]o valentes. Et ponit de
ſcriptòm. M. aloes. 3. i. ſcamonee q[]rt. p[]t[]é. 5. i.
roſ. 2. v. tritap. vi. parté. 3. i. hermodactili albi. 3
5. cósſiciátur ex hùs pillé q erunt doſ. i. pilla. ró
ut ſupza. Notaíí q ſi pecet colerá fine alio huo
re 2petit pu2 digestiuó hoc. M. endiue. A. vii.
roſ. ru. qár. 5. oim sandal. 3. 1. zuccari al. I. ib. iíi
at ſirup. clarificatus uſq3 ad qár. v. Pótheri la
katiuó tale. M. electaru de uſco roſ. 3. v. uil. 3
5. qó é apptopniátu iuncturis. Ad idé. M. cari
carú piguú. 3. i. uel. 3. 5. unaq paſſaſ múdata
rú. 3. v. cortic. mirobalano. ctrinóz inſuſo p
nocté in decoctóe p[]dicto]z. 3. i. fricétur de máe
ſoſtiter 2 colétur 2 colature addatur electaru
de uſco roſ. 3. ii. fiat colatura uſq3 ad q[]rt. i. 2
detur in aurora. Eger vó. Ponit curá p diétis
dicés q eger d3 nutriri ex cibis fùs i ſtiptis
Ró q[ ró]e ſtipticitatis claudút vias i ró]e call
tatis reprimunt colerá. Seóo dicit q d3 abſt
nere a uio i p[]ſectóibus de melle i carne. ró q[]
talia multiplicát colerá. Notaíí q pot] pót é
aque oſdei uel aq decoctóis p[]unor uel aq fra
cú uino granator. Cú aút apatis. Póit curá
qíí materia é fluxa dicens q ubi caló remiſſus
fuerit tunc admistretur ea q resoluút: ró quia fi
gnú é q materia é fluxa: po ponit deſcriptòm
M. cerá i oleo de lilio resolutá cui admíſceant
mucillago ſenugreci i ſe. lini. deinde terátur fil
donec misſeantur. fiat inunctio. Ró q[] molí
ſicat 2 resoluut. Ad idé. M. flop camomille mel
liloti aíí. q[ r. 5. roſ. ru. 3. i. ſe. ſenugreci ſe. lini aíí
3. ii. ſurſuris pugillú. i. p[]oſſetur i bulliant in
Ib. ii. aq dulcis quouſ3 redeát ad q[ r. iii. coletur

58

Be podagra sciatica e artetichca

et colature additur aceti albi. 3.5. et fiat sométa tio. Ad id emplin factum ex ſemine ſenugreci ſemine lini aneti maſticis imcorporati cù mal nautico decocto et mundificato a ligno interiori et piftato cum biis addantur. 3.21. unctuofatit ſuel piguedinis anatis anſeris et galline: hec.n. ſedant dolóre et resoluít abſo3 attractioe: Al

In ſpíre auté ſue icolamitatis et propie circa tépus in quo egritudo euadere confue uit et quá marime in uere affueſcat flebo tomia et uentrifolutione et ex bis que col lerá expellunt ru. Et a potu tini abſtineat et a comestióe eorú que ex melle conficium tur et a carne et ſint eius cibaria acetofa et ſliptica et bis ſimilia ex bis que inſrigidát zébria aſt que banc confueuerút incur rere passioné min9 ſolito laboré pati affue ſcant et pécipue cíz tépus inuſationis ſi nief et cí corpus fuerit plenú et uene ple ne et fuerit diu ex quo neq3 minutus neq3 ſolitus fuerit

Sillanus.

Docet preferuare a podagra ut non eueniat Primo per euacuationé. Secundo p dietá. Se cunda ibi. Et a potu tini. De pama dicit q[ui]e pore ſue ſanitatis et pécipue illo tépore quo có ſuenit egritudo ſua uenire et maxime in uere d3 uti flebothomia et euacuatione p ſecſſum cum eis que euacuant colerá: ratio quia cú iltis ma teria euacuatur: que ſi retieretur faceret poda gram. Et a potu. Docet preferuare p dietá dicens q[ui]e debet cuare a uino et confectionibus de melle et ſimiliter a carne: ratio q[ui]e multiplicát materiá que effet cauſa podagre. Secundo di cit q[ui]e cibaria debent eſſe acetofa et ſliptica inſri gidatius. Ratio q[ui]e n[os] ſút apta ad fluxum. Ter tio dicit q[ui]e membria que cóſueuerunt incurrere egritudinem banc debent fatigari minus ſoli to et pécipue cum cóiungitur tépus inuſationis et cum corpus fuerit plectonicum et uene plene : et diu fuerit q[ui]e non fuerit flebothomatus nec eu auct. N[os] q[ui]e mor[er] caleſacit illa mébria. Al.

Lú aút cú dolóre incturarú neq3 calor neq3 rubo: i colóre fuerit fueritq3 eger fri gide cóplexionis et locus tactu ſentitur fri gidus in p[r]cipio: curatóis eius pille maio res de hermodactil ſatirió meſahara om niút an. 3. y. ierapi. 3. x. c[]glogntiò céta. mi. ábor an. 3. vetforbi. 3. ii. turbith. 3. x. ſec tarigi indi ſinſide. ſinapis pipis castoeri oium. 3. i. iſo[]métur ex eis pille ex qbus a duabus. 3. 7. 5. aut. iii. ſuman[.] hec nanq3 pille valde cóſerút: q[ui]e n[os] valétes ſurgere in

cedere faciunt. Epithima ad podagrà fri gidam. hec castoeri ſtozacis ligde euboi bi mirrhe aloes achatie oiúz ptcs equales ex bis oibus vino veteri admiuſtis fiat epithi ma. Cú itaq3 dolóz generit succurra pati enti ex diſtillatióne mſte aq[ui] calide ab aito et inuítio fiat ex oleo de litio. Et emplin de bdelio molli et ſtozace ac ſenugreco et ſeis lini et armoniaco ſuppona[que]. Q[ui]e n[os] có ſicia[que] armoniacú[que] et bdeliú i uio veteri re ſoluátur et alia oia eis admiuſceak exqbus fiat emplin et ſuppona[que]. hec nanq3 egri tudinís ſpecies é que in lapidis duritiem tranſit et reddit mébria et iuncturas ſügiſ similia. Aua pp banc habens paſſioné a fastidio et ab aq[ui] frígida et a cibis Grosſis abſtineat et a frequenti ebrietate custodia tur eiq3 precipiendú ut d[um] sanus é motu utatur: et a coitu abſtireat p[]cipue cú ſatur fuerit neq3 balneú igrediatur neq3 exerci tef poſt comestióne uinúz p[]terea uctus et p[ur]ú bib at eis quoq3 dum sanus est uta[que] utiná p[]rouocare cóſueuerunt. Silla.

P[]onit curá podagre p[]roueniétis a materia frígida et diuidentur in duas. P[]rimo p[]oit curá p[]mediciná: Secundo p[]dietam. Secunda ibi hec nanq3. Prima in duas. P[]rimo ponit cu r[á]p euacuationé. Secundo p[]localia. Secun da ibi. Epithima. Cú ita[que] hec prima dicit q[ui]e ubi cum dolóre iuncturarum n[os] ſuerit caló ne que rubor et eger ſuerit frígide cóplexiónis et ad tactum ſentitur frígus. arguendum é q[ui]e a fríg diitate. Secundo dicit q[ui]e p[]io cura debent d[ar]it p[il]le de hermodatilis maioribus que ſiunt he bermodactilos ſatirion meſahara et é p[]spés t[ui]mali. an. 3. y. ierapi[que]. 3. x. coloquintide centau ree minoris. an. 3. y. euforbi. 3. ii. turbith. 3. x. ſectaragi indi ſinſib[que] ſinapis pipis castoeri an. 3. i. ſo[]mentur p[il]le. et do[be]. eius eſt a. 3. ii. uſq3 ad. 3. iii. . P[]onit iuamétu: q[ui]e hec p[il]le faciunt ſurgere n[os] ualétes ambulare. N[os] q[ui]e euacuant materiá ſtikicá: et cum hoc húnt ſlipticitáte et clau d[ar]t uias ne húo[res] poſſunt deſcédé. Scédó no t[á]du q[ui]e áteq3 fiat talis euacuationé cóuenit dige ſtuiú hoc. hec saluie p[]rimule ueris yue an. A[th]. i. zuccari albi. he. i. fiat ſirupus clarificatus p[]ſe cte uſq3 ad q[ui]e v[.]e cóuenit materia exiſtéte i flu xu. S[]3 materia exiſtéte flúra cóueniút ſyrupus talis. hec accori g[]éciane an. 3. ii. aritol. ro. 3. i. ypericon saluie yue p[]rimule ueris herbe arthe tice foliorum lauri camedreos camepitheos. an. A[th]. i. aníi maratri ſe. peóie an. 3. i. ſeis ba

p. III

Tua a frígida

siliconis cinamði. Æn. Æ. 3. 5. liquiritie rafe uuarú
paſſarum mundatæp. Æn. Æ. 3. i. utriuſq. sticadoſ
floſ anthos Æn. Æ. 3. i. aceti squillitici. Æ. 3. i. meſſ ß
ſ. zuccari ārt. iii. fiat ſrypus clarificatus uſq.
ad ß. i. 5. Sed laxatiuſ ſit tale. ß. turbith
bene gúmosi iterius 7 exterius Æ. 3. 5. hermodac
tiloq. eſſ cóp. 3. ii. dyagridii. Æ. 3. 5. maſtícis. Æ. 5.
zuccari. Æ. 3. i. fiat p[uius] 7 detur ārt. pars p[u]ſerif
una uice 7 potest fieri i pillis. Ad idé ß. pil
lulap. artheticæp. Æn. Æ. 3. i. miſſe 7 formétur pillè
ad quátitatè cicep 7 détur. 3. iii. i introitu lecti.
Ad idé p[uius] hermodactiloq. alboq. mundato
rum. 3. ii. turbith. Æ. i. dyagridii. Æ. 3. iii. zinſibe.
3. ii. zuccari. 3. ii. icorpo[retur] ad iuicé. Epiſhi
ma. Ponit curá p[]localia. Et p[]rio ponit unu
locale q[ui] materia é in fluxu. Sc[ò]do admístrat lo
calia materia iá fluxa. Sc[ò]do ibi. Ú. itaq. 3.

De prima dicit q[ui] ad podagrá frigidá ualeſt epi
thima hoc. ß. ſto[racis] liqde caſto[ri]e euſo[bi]
mirte aloes omniuſ aní partes equales: 7 ex eis
oibus cum uino ueteri miſtis fiat epithima 2c.
Notandú q[ui] in podagra fra 2petit duplex em
p[li]m. ß. p[ri]mo d[u] p[oni] circa locu] dolores 7 debz
e[ſ]e mirſtícu[]. ß. n[uci]s cip[reſſi] mirrhe ma
ſticis thuris aní. Æ. 3. 5. gúmi arabici draſaganti.
aní. 3. iii. aque ſaluie. ß. 5. aq. rob. Æ. 3. i. aceti. Æ. 3. 5.
farine n[uci]s cip[reſſi]. q[ui] ſufficit miſſe o[ia] p[riuſ] t[n]
puluerizata 7 fiat em[pl]m mediocriter liquidú
7 p[ó]t p[oni] ſup[ra] locu] facta euacuat[ó]e.
Alud em[pl]z d[u] p[oni] ſup[ra] locu] q[ui] é mitigatiuſ] ſeda
tiuſ] 7 r[es]olutiuſ] ß. mucilagin[is] ſenugreci ſe.
lini, aní. Æ. 3. i. butiri fine ſale quart. ß. olei ſiſamini
olei rob. aní. Æ. 3. ii. cineris radicis cauliú. Æ. 3. 5. c[er]e
q[ui] ſufficit fiat em[pl]m uel ungtm. Ad idem ua
let ſacculus ex ſemine lini 2quaſſato q[ui] ſacculus
ſit bullitus in a[que] 7 fortiter 2p[re]ſſus.
Ad idé v[3] em[pl]m de ſtercore uaccino recenti: 7 é expeſi
mentuſ] r[u]ſtico[]. Ad idé. ß. ſenugreci 2q[ui]ſa
ti. Æ. 3. 5. aceti q[ui]r. i. bulliát diu ſim[]t 7 i fine d[oc]to[
n]is addatur meſſ q[ui]r. ß. 7 fiat em[pl]m ex radice
ſp[enta]rie melle 7 ſtercore cap[ar]z. Ad idé q[ui]ttu
2[ui] ſitella 2o[u]q. b[ui] agitata pulueris hermodac
tili. 3. iii. miſſe 7 fiat em[pl]m. Ú. itaq. P[ò]it cu
r[á] q[ui] materia é fluxa dicés ß. p[ri]mo q[ui] c[ui] doloz
fuerit remiſſus fiat distillatio ab alto c[ui] a[que] cali
da. roq. q[ui] r[es]oluit 7 molliſicat. Sc[ò]do v[3] iunctio
ſea ex oleo d[u] lilio. T[ert]io d[ic]it q[ui] v[3] ép[li]z de b[de]
lio molli 7 ſto[ra]ce 7 ſe. ſenugreci 7 ſe. lini 7 armo-
niaco 7 fiat hoc mó. armoniacú 7 b[deli]u in uio
ueteri diſſoluátur 7 c[ui] eis alia miſſeátur 7 fiat
em[pl]m. Ad idé. ß. armoniaci oppo[pon]acif
ſalbani diſtemperato[]z i aceto aní. Æ. 3. i. picis na

naſ q[ui]r. 5. miſſe malaráo c[ui] oleo coſtio fiat em
p[li]m 7 ex[te]datur ſup[ra] coſiú. Ad idé v[3] ſom[era]
tio aq[ui] dulcis c[ui] decoct[ó]e uulpis ite[gre]. Ad idé
v[3] ſométatio aq[ui] ſulphuree naturaliter uel artiſi
cialiter talis Ad idé ß. ſoliq[ui] maió[ae] rute
aní. ß. i. flo[ſ] anthos flo[ſ] camomille utriuſq.
sticados. aní. Æ. 3. i. conquaſſentur 7 buliát i/aqua
c[ui] q[ui]na fiat ſomentatio. Ad idé oleu] uulpiuſ]
:oleu] costinu] oleu] uip[ar. Ad idé ß. diaculon
q[ri]t. i. malaxetur c[ui] oleo coſtio 7 ex[te]datur in
p[ra] coſiú. U[li] ß. ſecis olei de ſemine lini mucu
laginis ſenugreci piq[ued]inis anatis medle cru
ris uitult olei de radice cucumeris alini piq[ue
d[í] gallie armo[aci] oim aní. p[ar] diſſoluátur ar
m[ó]iacú c[ui] aliquo oleoq. 7 c[ui] c[er]a q[ui] ſufficit ſi
at unguentu[]. Ad id[em] balneu] ſi decoquatur uul
pis in oleo. Ad idé enap[or]atio c[ui] decoctione
deſticados. ſciédu] q[ui] oia ualeſt euacuata ma
teria c[ui] clisteribus medicinis 7 uomitu q[ui] m[í]t
ualeſt in hoc cau[]. ß. ſec nanq[ue]. P[ò]it curá p[
]dietá dicens q[ui] debet abſtinere a ſaſtídio 7 ab
a[que] frigidá 7 a[ci]bis groſſis 7 freſſi] ebietate
Ratio quia augét materiá. ſec[ú]do d[ic]it q[ui] d[ó]
eſt ſanq[ui] debet uti exercitio. Ratio q[ui] debet
resoluit. T[ert]io d[ic]it q[ui] debet abſtiere a coitu.
Ratio q[ui] debilitat iunctur as 7 facit lubricare
materiá 7 ip[am] reddit aptá ad fluxú. Quarto
d[ic]it q[ui] non d[u] ingredi balneu. Ratio q[ui] diſſol
uit. A[ui]nto d[ic]it q[ui] n[ó] d[u] ſe exercitare poſt co
mestioné ratio patet. Sexto d[ic]it q[ui] uinú debet
esse p[u]z 7 antiquu. Ratio q[ui] caleſacit 7 expeſa
t[em] resoluit 7 debet fieri in deſclinatione. Septimo
d[ic]it q[ui] debet uti p[ro]oućantibus uriná. Ratio
q[ui] ſuperfluitas révatica erp[ell]tur p[ur] uriná. 21.

Dolor v[ó] qui ſciaticus uocak é g[ab] an
cha p[ar] coxá totam uſq[ue] ad genu in longitu
diné p[rt]endíc. q[ui]nq[ue] ét in longitudine ad v[ó]
ge similitudiné extenſus: p[er] cruſ uſq[ue] ad pe
dé descendit 7 t[unc]e ſi in c[ó]plexione d[í]nat]
fuerit calo[]z 7 i[ur]tina tictura ex basílica ma
nus euinſé de] partis p[riuſ] minutio faciendi é
de]inde ex ſciatica.
Sillanus.

P[on]it curá ſciaticæ p[ass]iſi]os: 7 diuſiditur in
duas. ß. p[ri]mo facit hoc. Sc[ò]do d[oc]et preferua
re a tali p[ass]iſo[ē]. Sc[ò]do ibi. Taliter p[re]terea p[ri]
ma i duas. P[ri]zo p[ò]it curá q[ui] ſit a materia cali
da. Sc[ò]do q[ui] ſit a materia ſugida. ſec[ú]da ibi
S[í] a[n]t. De prima d[ic]it q[ui] doloz ſciaticuſ é ille
qui ab ancha per coxam totam uſque ad longi
tudiné extenditur per cruſ uſq[ue] ad pedes p[er]
sí]tudiné uirge. Sc[ò]do d[ic]it q[ui] ſi fuerit i] cóple
xione d[í]niu[]z calor[í]z 7 u[ri]a tincta: arguendum

59

De podagra sciatica et arteticha

est q[ui] fit a caliditate. Tertio p[ro] cura dicit q[ui] p[ro]mo d[os] fieri phlebotomia de brachio eiusdem p[ro]tis; deinde d[os] fieri ex sciatica. R[oh] q[ui] phleboto mia prima plus diuertet q[ui]s[er] euacuet t[em] sc[ó]a p[li] euacuat.

Almanso:
Si aŭt egri c[ömple]rio frigida fuerit et co loz fuscus sepe puocandus è nomitus ex apozimate rakani c[um] firupo acetoſo. Lora quoq[us] ac pedes. et crus ex oleo in quo ca stor[em] et euforbio[rum] et stor[ar] sint resoluta iungantur affidue.
Sillanus

P[on]it curam quando fit a materia fra: diuicitur in duas. P[rimo] ponit cura per medi cias. Sc[ó]o per cauteri[us]. Sc[ó]a ibi. Si egritu do. P[rima] in duas. P[rimo] ponit cura quan do d[olo]z non è manfiuus. Sc[ó]o q[ui] è masu[rum]. Sc[ó]a ibi d[olo]z in cora. P[rima] i duas. P[rimo] ponit cura per uomit[us]. Sc[ó]o per unu locale. Sc[ó]a ibi. Lora quoq[us]. De prima dicit q[ui] s[an] p[le]rio egri fuerit frigida et color fuscus argue: d[u] est q[ui] fit a frigiditate. R[oh] p[ro]s. Sc[ó]o dicit q[ui] p[ro]cura d[os] uomit[us]. puocare c[um] decoctione rafaniti et firupo acetoſo. R[oh] q[ui] diuertit materia[ze]t et euacuat et multu[rum] ideo ualet in passionibus mem bi[or]z inferior[us] et d[os] fieri euacuatio c[um] pillulis fe tidis et hermodactilis. Lora quoq[us]. P[ó]it cu r[á] per unu locale d[ic]ens q[ui] cora et crus debét inungi c[um] oleo in quo castoreu euforbio[rum] et stor[ar] sint diffoluta. R[oh] q[ui] resoluit materiá sciati ce passionis. Et sciéd[ui] q[ui] solu[rum] c[ö]uvenit materia existente fluxu et non quando materia è in flurum et p[riu]s q[ui]petut mollificatiu[m] ut fit apta materia ad resoluend[us]. Ad idé[rum] ungatur locus ex oleo de lilio uel de sp[ic]a uel de costo uel de vulpino: uel de laurino. Ad idé[rum] emplastretur locus uel anche c[um] emp[lo] facto ex maluanoíco p[ar]ato et farina senugreci et seis[us] lini mixtis et incorpo[raz]itis c[um] butiro et c[um] pinguedinibus au[i]n[us]. Ad idé[rum] ungatur loco[rum] melle et puluei izetur ſemé naſtur c[ui]; q[ui] aufert dolo[re] Serapio. Notand[us] q[ui] materia existente in fluxu debet inungi locus oſto roſ. uel mirtino u[l]de absinthio forſtiter calido tangendo locu[rum] c[um] p[é]na ſua ſuaiter. Ad idé[rum] lo cus epithimetur c[us] ſucco solatri et ſempuive et absinthi[us]. Ad idé[rum] emplastretur locus c[um] eius de herbis decoctis et p[is]tatis et ic[or]po[ra]tatis c[us] farina ſeis senugreci ſeis lini et oſdei c[um] aliquo predictorum oleorum. Ratio patet. Al.

Auod ſi dolo[rum] in cora maſiuuſ flat eger ex almuri nabati et baurach clisterizek et ex enemate acuto quod i. c. de appoplexia noſauimus. Collirium quoq[us] ex cyclamie

et cologntida factu[rum] ſuppóaſt. q[ui] eo uſq[us] ſie ri c[ö]uvenit donec eger excoriatione ſcurrat ex ea eni dum accidit plerúq[us] c[ó]ſequiſk ſa nitas. Si aŭt paſſio inueterauerit: ſapis ſu matur et c[um] ſimo columbino eiusdem quan titatis teratur et ex apozimate ſicu[rum] conſi dian[tur] ex quibus coxe emp[im] ſuperpona tur quod t[á] diu dimittak donec in loco ne ſice plene aqua ſiant et ſicdan[que]t et fluat aq[ui] que in eis è: et uaporek locus c[um] aqua cali da. deinde eger per aliquot dies quieſtere dimittak: et ſi nond[us] ſanitati restitutus ſue rit ad banc cadé cura redeundum est. Ad ſi egritudo ualde maſiu[m] fuerit et longi temporis et timetur ne v[ite]br[us] resi[li]at: aut egreſſus fuerit. locus ex instrum[eto] quod rote affumulaſ cauterizandus est: et inten datur c[um] coctura ſuper caput anche aput core principi[um] ponenda huius inde rei ſer moſciatio iſtius noſtri operis metas traſſe dit. Taliter p[ri]eterea patiens in t[ri]e ſospita tis uomer[em] e[c]ſueſcat et ſolueret ventrem et regimen ſubtiliare et a cibis groſſis et ſre quenti ebzietate abſtinere.
Sillanus.

P[on]it cura q[ui]n d[olo]z è manſiuus. P[rimo] ſacit hoc. Secundo q[ui]n est antiquus. Secunda ibi. Si aŭt. P[rima] in duas. P[rimo] ponit cura per clister[em]. Sc[ó]o per ſuppoſitorum. Sc[ó]a ibi. Collirii[us] quoq[us]. Be p[ri]a dicit q[ui] ſi d[olo]z in cora fuerit manſiuus eger d[os] clifterizari ex almi nabati et baurach et ex clisteri acuto de quo dictu[rum] est in. c. de appoplexia. R[oh] q[ui] talia clifteria distraunt et euacuant materiá ph[il]ati[c]a groſſa. Be ſa dicit q[ui] d[os] ſupponi collirii[us] factu[rum] ex ciclamine et cologntida et debét talia fieri do nec eger incurrat excoriationem: quoniam ali quando ſequitur ſaluſ. Si aŭt. P[on]it curam quando hec paſſio est antiqua d[ic]ens p[ri]mo q[ui] ſi hec paſſio fuerit antiqua debet ſumi ſi napis cum ſimo columbino eiusdem quantitatis teri et confici cum decoctone ſicuum et fieri em plaſtrum et ſuperponi. T[ertio] dicit q[ui] t[á] diu debent dimitti donec ſueſice ſint in loco et aqua impleantur et ſcindantur et fluat aqua. Ratio patet. Auod ſi egritudo et. ponit cura per cauterium d[ic]ens q[ui] egritudo fuerit manſiu[m] et longi temporis et timetur ne ertebr[us] egrediatur for[as]: aut fuerit egreſſum locus est cauterizandus cum instrumento quod ſimilla tur rote et ponatur ſup[ra] ancham: quia consi mit materiam existentem inter ertebr[us] et p[ix]i

dè. Et subdit q[ui] hoc nò ptinet ad h[uc] locu. Ta
liter. Docet preferuare a dicta passione dicens
q[ui] exiftéres in t[em]z sanitatis debet uti euatiòe p
uomitù et per ſeſſum et ſubtiliare regimè et ab
ſtinere a cibis groſſis et a frequenti ebzietate.
Ratio patet. Be gibbositate Silla.

Ortádú circa rubucá q[ui] triplex est gib
bositas:quedá fit uerſus pté interiozé
quedá uerſus parté poſteriozé ſeu ex
teriozé q[ui] còtingit ut plurimum:quedá fit uer
ſus utranq[us].s. anteriozé et exteriozem dextrá et ſi
nitrá. Secundo notádú q[ui] cauſa gibbositatis
é duplex. s. intrinſeca et extriseca. Extranſeca:ut
casus et poffio. Intranſeca fit q[ui] ligan[ita] ſp[ó]
dillium colli et spatulaz relaxantur: aut implen
tura materia currente illuc. Uel ppter apa na
tù in loco:ut ppter uentositare mouenté et ip[el]
lenţe ip[ula] oſſa et facienté resſilere de loco uel po
pter sp[af]smù de inanitione. Tertio notádum
q[ui] ſigna gibbositati ppter relaxationé ſunt gra
uitas et mollificatio corporis et regimen p[er]teritù
Signa q[ui] ſit pp apa ſút dolo: i doz[o] ſiue in lo
co an[icedens] cù ſebribus acutis et magnitudo
pulſus. Signa ppter uentositatem ſunt q[ui] infir
mus ſenit c[om]otioné et tensioné p[or] l[og]u tép[us]
in doz[o] antequa ueniat gibbositas. Signa q[ui]
ppter sp[af]smù de inanitione ſunt quia apparet
iu corporé c[os]umptio et extenuatio. Prtonosti
catio gibbositas poſt eius c[os]firmationé a qua
cùq[us] cauſa còtingat non potest curari. Sed in
principio ſic. Si gibbosita uenit p[ro]pter asma
et tuſſim interficit ante iuettuté iuxta affoſſimú
ſexte perticule quicq[us] ex asmate gibboli ſiunt.
Gibbositas que fit uerſus inferius est mortak.

Almanfoz.

Um gibbositas fieri incipit pille
maiores de hermodactilis dande
ſunt et oleu de rasim cù apoſiate
de ſeibus ſepe ſumédú. To[que] quoq[us] ex olo
ſábaco i quo ſto[ar] ligda et caſto[eu] et eu
ſöbiu resoluta ſint freqnter inuiguédis et
a cibis frigidis et groſſis abſtinédú. A[qua
ét calida i q[ui] cocta ſunt métaſp[er] t[em]ſucus
et ſticados arabic[em] ab alto ſup locu distillá
da é. diu[que] freq[uis] ſricatio et inuictio ex olis
calidis faciédá é. Ad ſi his q[ui] h[ac]e patitur
egritudiné p[uer] fuerit balneu ſolúmo et i
unctiones ſufficiut ex his q[ui] dixiús. Sil.

P[on]it curam gibbositatis que fit p[ro]pter re
laxationem. Sc[ó] po[it] curá eius que fit p[ro]pter
apa. Sec[ú]da ibi. Si a[ut]t. Pr[im]a in quattuor
Pr[im]o ponit curam laxatiuá. Sec[ú]do p[or] un

ctioné. Tertio p[or] dietá. Quarto p[or] embrocatio
cationé et unctionem partes patent. De pri
ma dicit q[ui] cum gibbositas incipit debent fieri
dari pille de hermodactil. Ratio quia euacuat
materiam flatamic que est cauſa relaxationis.
Ad idé pille fetide uel cochie. De ſecunda dicit
q[ui] est ſumédú oleum de pentadactilis cù de co
citio de ſeminibus. Locus. P[o]it curá per
unctioné dicens q[ui] locus est unguédis ex oleo
sanibacino i quo ſto[ar] liquida et caſto[eu] et eu
forbium ſint diffoluta. Ratio q[ui] talia diffoluút
et ſubtiliant materiá flatícá. Ad idé emptim
quod ſit de b[delio] oppoponaco armoniaco et
ſerapino diſsolutis in uino mixtis et in corpora
tis cù p[ing]uedinib[em] auíu et farina ſenugreci et
ſeis lini. Et a cibis. P[on]it curá p[or] dietaz dícis
q[ui] est abſtinendú acibis frigidis et groſſis. N[ó]
p[ó]z. A[qua] ét. P[on]it curá per embrocationem
et inuctioné dicens q[ui] aqua in qua decocta ſunt
ſanſucus mentaſtrú ſticados arabic[em] doz diſil
dari ab alto ſup[ia] locu. N[ó] q[ui] calefacit et ſefol
uit. Secundo dicit q[ui] poſt doz fieri fricatio ſonis
et frequens inuictio ex oleis calidis. T[ertio] di
cit q[ui] ſi ille qui patitur h[ac]e egritudiné fuerit pu
er balneu z ſolú et unctiones ex his q[ui] dicta ſunt
ſufficiunt ſepe numero abſq[us] aliu[ſ] medicis. 21.

Si a[ut] cum gibbositas incipit eſueriſte
b[ris] a p[red]icto regie o[io] abſtinédú é. Sz apo
ſia ex herbiſ factú cù caſſaſ. i potu é tribu
endú. Flebotomia quoq[us] ex basílica facié
da eſt. et empla vehementia loco ſuperto
nenda ſunt. Sillavus.

P[on]it curá q[ui] ſit ab apaue uel q[ui] é ſebris:
et diuiditur in duas. P[rim]o ponit curá in gene
rali. Sc[ó] in ſpeciali. Sc[ó] ibi. Sz apo[ſia].
De prima dicit q[ui] fuerit ſebris q[ui] gibbositaſ
incidit é abſtinendú a p[red]icto regimine: q[ui] ca
lefacit et. Sz apo[ſia]. P[on]it curá in ſpeciali,
et diuiditur i tres. P[rim]o ponit curá per medi
cinam. Sc[ó] per phlebotomiá. T[ertio] p[or] unu
locale. Sc[ó] ibi. P[le]botomía. T[ertia] ibi.
Et empla. De prima dicit q[ui] doz dari in potu
caffiaſt. cù decoctione herbarú frigidarum.
Ratio patet: q[ui] euacuat leniendo et alterando.
De sc[ó]a dicit q[ui] debet fieri phlebotomia ex ba
ſilica. N[ó] q[ui] diu[ert]it et euacuat. De tertia dicit
q[ui] empla ſunt ſuperponenda loco. Notádú
q[ui] in principio doz ungi locus ex oleo roſ. u[l]m
tino et empla[ri] locus ex roſ. m[irt]is sandal[em] et ſa
rina o[dei] et ſilibus. In declinat[ó]e ungatur lo
e[que] cù oleo de camomilla l'aneto l'de lilio et p[ó]
tur ſup[ia] locu ép[li]z factu ex maluauíſco p[á]pato

EX

De Uaricibus

De elefancia

karina fenugreci et se. lini pinguiedinibus auis
f. anferio anatis et galline. et ultimo possüt addi
ppter maioté resolutióné et fortificatóm loci ar
moniacú b delú oppoponacú dissoluta in oleo
de ca nomilla et mixta cú aliis rebus deinde
fortentur spondiles posteriozes et ossa pectoris
cú ligaturis plumaceolis et substantacut factis
et stopa madefacta et peciis nuolutiis in albumie
ou positis et locatis sup emplim dictú. Ponan
tur postea a stelle forziter cópresse ut bene tene
ant ne spondiles possint amplius disiocari. Se
cundo notandú cp ís gibbofitas fiat a uétosita
te. Cura é ut a principio pcedatur cú reb car
minibus uentoſit até et specialiter poſt purga
to n: uel cí pillulis fetidis uel de hermodactíl.
supra locú ponatur emplim factum ex pullegio
calaméto ouigano carui cimino farina lupinóp
fenine lini et fenugreci mixtis et incorpozatis ſiml
Silr armoniacú cú oleo de coſto uel de lilio be
ne molliſicatú pſecte opatur i hoc: q. ſoluit ué
toſit até et ossa ſuis ppius locis firmat exicando
loca leta. Ultimo ponatur empliz qó fit ex ſina
pi stereo colúbino et ficubus ſiccis et incorpo-
tis ſimul 7c. De uaracibus Sillanus.

Ostandú circa rubricá q. uarices ſunt
tue grosse virides uel nigre plene ſan
guine melancolico iuolute ſup crus ap
parentes et hoc ſit cauía uaricum. Signa ſunt
manifesta ad ſenim. Dionosticatio. Uarices
non bene recipiunt curam. 7ll.

Am uene grosse et plene et diuerto
mó curate et virides in crure ap
paruerint egritudo que uitis uoca
tur adesse significaç. hec aút egritudo ze
quétius accidit his q multú pedibus labo
rare consueuerunt et qui cibaria que cole
ram nigra generant ſepe ſumunt. Silla.

Determinat de uaricibus et diuiditur i tres
Primo docet cognoscere uarices: Scdo oſte
dit a qibus magis accidunt. Tertio ponit curá
Scba ibi. Hec aút. Tertia ibi. In principio.
De prima dicit q. ubi uene grosse et virides ple
ne et diuérimode curuatc in crure apparuerint
Signu est q. ſunt uarices. De ſecunda dicit q.
hec egritudo frequentius accidit coluſetis itine
rare uel ſerre onera et frequenter utentibus ci
bariis multiplicibus meliam. Al.

In principio itaqú curatióis huius paſ-
sionis basilicá minuere cóvenit. Et uenté
et his que colerá educút nígram ſoluerre
quor mentioné fecimus in. c. de melia hec
aút ſepe facienda ſút. Et ab oibus a qibus

meliam patientes custodiu[nk in hac egri
tudine abstinendú. Positq[ui] vo hoc regni
diu adhibitú fuerit ex uenis quan i crure
apparuisse diximus minutio fiat. a quib[
]sanguis tam diu fluere dimittatur donec
quicq[ui]e i cis é euacuetur. Beinde h[uius] patiés
coleram nigraz expellentibus utatur et ex
basilica minuatur et caucat ſibi ab oibus
que colerá generant nígram. Sillanus

Ponit curá uaricú. Et primo q[ui] ſunt in pri-
cipio. Sc[do] q[ui] ſunt in declinatóe uel i pessú.
Sc[ba] ibi. Positq[ui] uero. Prima i tres. Pri-
mo ponit curá per phlebotomía. Sc[do] p medi
ciná laxatiuá. Tertio oſtendit a quibus é abſtí
nendú. Sc[ba] ibi. Et uenter. Tertia ibi. Et
ab omnibus. Be prima dicit q[ui] in principio ?
ueniens é facere phlebotomía de basilica. Ro-
quia prohibet ne ſlmat ſanguis ad partes iſerio
res. De ſecunda dicit q[ui] conueniens é ſolué ué
tré cú euacuantib[us] ſoluentib[us] melicaz de qbus
dictú é ſupra. c. ò melia: Subdit q[ui] ſita ſe ſut
ſienda. Ro patet. Positq[ui] uero. Ponit curá
q[ui] é in pessú dicens q[ui] ſi paſſio ſit i pessú fiat
phlebotomia ex uenis q[ui] ſút in carne tantum q[
]euacuetur totú q[ui] é contentú in cis. Ro q[ui] mate
ria existente flura cóvenit euacuatio 7c. Sc[do]
refumit quodda dictú dicens q[ui] patiés natatur
euacuantibus meliam et fiat phlebotomia a ba-
filica et abstineat a multiplicibus meliam.
Potandú q[ui] aliqui ſunt utentes cauterio. Sed
ſi fiat debet fieri i uena ſuperiori a qua o[que] alie
oziuntur fm longú: deinde dz emplim ſipticuz
ſupra cauteriú pom i ſupra alias uenas puenti
emplim factú ex farina lupinóp cúz aqua decoe
tionis tamaríſci: aut emplim de ſimo capiuno t
uno 7c. De elefancia. Sillanus

Ostandum circa rubricam q[ui] elefacia
est duplex: quedam est large dictum:
ut quedam inflatio manuus uel pedú
a quacu[n]q[ui] re causetur: ſiue a perculſione: ſiue a
calu: ſiue a ſluxu humorú: et de tali n[ot] determined
nat quia de facili curatur. Alia é elefancia p[ro]
pie dicta et cauſata ab humoze multum grosso
phlegmatico uel melancolico uíſcozo ibibito i
pozofitatibus pedum uel manuú i ſic patet cá.
Sc[do] notandú q[ui] signa elefancie ex ſanguine
melico grosso ſunt caliditas loci ad tactú tene
broſitas in colore. asperitas loci et aligd ex emi
nécuus et exiſus ſanguis nigri ex locis curis uel
pedie uria spilla et tenebzoſa i uſus rerú gene
rantiú ſanguiné grosſú. Siq[ui] eleſanie ex ſtate ue

hementer grosso sunt grossitudo eruris et pedif
abifq rubedine et itena asperitate loci et tactus
loci uidetur frigidus absq calitate ad minus i
tenfa et non habet eminentes pustulas ut supei
oz.pnonosticatio postq fit manfua no curatur
fed in principio bene pōt curari.

Illecc passio postq massua fuerit
incurabilis e. Lü autem incipit si ei
subvétatur et ut dz medicata fue
rit aut sanat aut máct sic nihil addét. Sil.

Determinat de elefancia. et diuiditur i duaf
Prumo ostendit qni est curabilis et qni incurabi
lis. Scöo ponit curá. Scöa ibi. Cum ergo:
Be puma dicit q postq hec passio fit mâflua:
é incurabilis. Ró qz ppter antiqtatez illiuſmo
bi debilitatus é calor naturalis peduz qui erat
deblis. Similiter qz talis passio fit ex humo
bus groſſis ifiltratis nó de facili remouibili?
ſcd o dicit q si fuerit in principio et medicatur ut
dz uel curatur uel prohibetur eius augmenta
tio.ratio quia tunc uirtus est forſtis et muatur p
medicinas.

Lú ergo pedis groſſities augeri videſt
et color obſuſcari : uene quoq q uites uo
canf apparere ceperit eger quotidie cogé
dus é uomere et custodiendus ab ambula
tóe et ſtatoe et uenter uomitu pècedente ex
pillis maiorib de hermodactilis soluèd
é deinde ad uomitu redeundum p illud 15
quoq multotiens fieri oz. Eger pieterea
a cibis groſſi é abſtinéduis: et tibia a calca
neo incipiendo ſurſú vſqz ad genu strigé
da:an tí còstrictòm epithimáda é ex aloe
et mirra et achatia et ypogſtidos et alumi
ne cú aceto forſtis diſsolutis ex basílica quo
qz manuſ cótrarie partis minuó facienda
é neqz erectus ſtet níſi pes strictus ligatus
fuerit neqz epithima ullo mó dimittat. uo
mutu quoq frequéter uta: Qd si paruſz
interceſſerit Spatiú a precedenti uomitu et
appetit gescere uapóra ipſú cuz ſemínib
cauli z sticados arabico cinere de uitib
z lupinis z mentastro z ſtercore caprino
z faria ſenugreci z liniatur ét ex aqua cie
ris p Spatiú unius diei: aut duoq. Ipe eni
h egritudinis máximá resoluit partes ad
qz leviorem reddit.

Sillanus

Ponit curá et diuiditur i sex. Prumo ponit curá per uomitú. Scöo per ſecefſú. Tetio per dietá. Quarto per ligaturá. Quinto per phle botomiá. Sexto per vapóratónes partes pate bunt. De prima dicit q ubi groſſities pedif

uidetur augeri et color obſuſcari et uene que di
cunturuarices apparere ceperint.tunc eger co
gendus est uomere.ratio patet. Scöo dicit q
dz cauere a deambulatòe .ró p3 qz é cá fluxus
humorú iferius. De ſcöa dicit q debet fieri so
lutio uentris cú pillulis de hermodactilis maio
ribus et hoc facto p[rauf]omitu. ró qz cuacuant
materiá ph[aticam] et melicam groſſá. Deter
tia dicit q eger dz ſe abſtinere a cibis groſſis.
ratio patet. De quarta dicit q tibia a calca
neo incipiendo uſqz ad genu stringenda eſtra
tio est.qz prohibet ne humores DESCÉDÁT. Sub
dit q ante conſtrictioné et ligaturam dz epitbia
ri ex aloe mirra accatia ypoquiftidos et alumie
uel bolo az.cú aceto forzi diſsolutis. ró qz aftri
git et phibet fluxum materie ad iferiora. De qn
ta dicit q é fienda phlebotomia manus córa
rie partis et hoc qn est in principio: et fit a ſagu
ne melanicolico. Ideo qz diuertit. ſcöo dicit qú
debent stare ſuper pedes.ró qz humores DESCÉ
dunt. Tertio dicit q dz uti frequenter uomitu,
ró patet. De sexta dicit q euaporatio dz fieri
cu decoctoë cauli ſticados arabico cinere de
uitibus et lupinis et nitro et ſtercore caprino et
rina ſenugreci: z liniantur etiam ex aqua ciens
per spatium unius diei uel duoq. ró qz refuol
z exſeccat. Ad idem valet ſi pes q[ui]crus fræn
ter teneatur i ſtufa ſicca facta ex renib[us] resolu-
bus: ſiout ſut ebulus laurus ruta z ſilla.

De ulcera toë rnu q exteri[us] fit i cute. Sil.

Otaudú q[ui]ulcerá renú ſunt duplica.
quedá intrinſeca facta in ſba renu z uel
i lacertis eozú qui uocantur lumbi zò
iſtis dictum é lupra. Alia ſunt extrinſeca z ſunt
manifesta ſenſui et de iſtis p[ro]ſequitur raf[er]. Al.
Um aligs longo p[re]ſupinuſh
doſum iacet loca renú plurinúm
q[ui] rubét z mala ibi ſunt ulcera.
Sillanus

Notandú q[ui]raſh hic determinat de ulcereib
exterioribus renum. et diuiditur in duas. P[ri]
mo affignat cauſas generacionis eor. Secun
do ponit curá. Scöa ibi. Eú ergo. De p[ra]uma
dicit q[ui] cum aliquis lógo tempore iacet ſupin
ſupra doſum loca renú ſunt rubea z ſunt ibi
ulcera.ratio patet.
Allman.

Cum ergo loca iſta rubere cum auguſt
to uſa fuerint milium ſiue panicum: aut
folia ſalicis ſub eo ſternenda ſunt et ipſe i
die multotiens est eſtenuandus. Loa quo
q[ui]que rubent aqua roſ. ſuper niuez inſtr
ſidata rozanda ſunt et ſlabellanda. Os

X

De ulceratione renum. De dolore qui fit i mébris manifestis.

si calor; p[er]seu[er]uerit ip[on]a[cr] epithia & alu
brati q[ui] s. i. de a[patibus] notauimus. Et si
uesice t[em]ulcra ibi exor[ta] fuerit ex unguen
to de ceru[s]a curentur. Silla.

P[on]it curá t[em]diu[i]tur in duas. P[r]umo po
nit curá rubor[is] apparént[us] an[] ulcerat[om]. Se
cundo ponit curá ulcerat[is]. Sc[ó]a ibi. Et si.
De prima dicit q[ui] ubi loca apparuerint rubere
miliu[n]t[em] panicu[n]t[em] folia salicis s[í]t[em] ea sterné
da. N[os] q[ui] alterát malá q[ui] poné. De fa dicit q[
]loca p[re]dicta s[í]t[em] roranda a[que] rof. et klabelláda p[3]
Sc[ó]o dicit q[ui] si calor; p[er]seu[er]uerit d[os] ap[poni]
epithima d[em]in. in. c. de a[patibus] p[3]. Ad id[em] v[3]
ungt[em] alb[us] gal. uel ungt[em] populeon u[n] folia
uitis infusa in a[que] rof. uel folia salicis. Ad iòs fru
stra cucurbite. Simi[que] et lamina plúbea per[ro]
rata. Et si. P[on]it curá ulcerat[is] dicé[que] si u[que]
sic[que] t[em]ulcra s[í]t[em] o[ta] debét curari cum unguen
to de ceru[s]a. Ratio patet quia consolidat

De dolore q[ui] s[í]t[em] mébris manifestis. Silla.

Ondú circa rubrizá q[ui] doló in ex
tremitatib[que] s[an]manib[que] uel pedibus po
test causari uel a c[á] exteriori[us] vel iterio
risic[ut] a casu uel percussione et s[í]tibus. Si ab i
teriori uel a mala q[ui] ponone cum materia uel fine
materia. C[um] materia ut calida uel frigida. C[um]
a[pat]e uel fine a[pat]e uel a solutó[e] c[ost]inuitatis.
Ad p[ro]positú R[a]s ponit curá q[ui] fit doló a ma
teria ca[la] uel fra. Sc[ó]o nota q[ui] dolóis p[ro]ue
nientis a materia ca[la]. s[igna] funt rubedo calor[
]puritus t[em]. Et si s[í]t[em] cum duritie et umore loci
a[pa] calid[em] futurú significat. Sed s[igna] q[ui] fit
a c[á] frigida funt p[ur]iatio rubedinis t[em] calidita[que]
et s[í]p[ro]t[em] et fuscedo gravitas et formicatio. H[ec]
cum affuerint paralisim uel mortificationem s[í]
guificant caloris. Al.

Um doló in manu aut i pede s[í]t
eger it[er]rogádus é s[í]t ex p[er]cussione
hoc ei accidit aut s[í] aligd sup ipsú
mébrú cecidit aut s[í] sup ipsum diu iacuit
aut s[í] cótingit ex cau[s]a extrinseca. Silla.

Determinat de dolore q[ui] s[í]t in mébris extre
mis. s[an] in pedibus uel manib[que] t[em] diu[i]tur in du
af. P[r]umo docet iuvestigare q[ui] s[í]t a cau[s]is exte
rioribus. Sc[ó]o p[ó]it curá q[ui] s[í]t a c[á] intrinseca
Sc[ó]a ibi. Si a[ut]t. De prima dicit q[ui] ubi doló
s[í]t in manu uel pede d[os] interrogari eger s[í] acci
dit ex percussióne uel s[í] aliquid cecidit s[í]p[ro]a mé
brum uel s[í] diu iacuerit s[í]p[ro]a membrum s[í]cunt
provenit a cau[s]a extrinseca. Al.

Si a[ut] ab exteriori[us] c[á] s[í] cótingerit loc[em] do
lens cósiderádus é an[] s[í]t magis rube[que] qu[á]

reliqui[que] corp[a]ut s[í]n. s[í]n enin toto corpore ru
bicu[d]ior fuerit ex ca[li] ap[atis] medicamine
curádus erit et s[í] mébrú neq[us] fuerit ca[li]du
neq[us] rubeú. sed iá quotidie obfusca[que] et sic
catur a[que] ca[la] ab alto sup ipsú distillanda
é et ex oleo et c[era] resoluta iungédus et d[í]
mittédus sic donec doló sedecatur. Silla.

P[on]it curá primo q[ui] fit a c[á] calida. Sc[ó]o
q[ui] s[í]t ab exiccató[m]e[bri]. T[er]tio ponit curá q[ui]
s[í]t a materia frigida. Sc[ó]a ibi. Et s[í]. T[er]tia ibi
N[os] s[í]. De prima dicit q[ui] doló s[í] fiat a cau
s[á] exteriori[us] d[os] considerari locus dolés an s[í]t ru
b[icon]dío: reliquio corpore, q[ui] sic d[os] curari ex
medicamine ap[atis] calidi. s[an] oleis frigidis et
oleo ro. uel niol, et s[í]tibus. Notandúq[ui] et t[al]i
casu cónenit flebotomia. Et s[í] doló s[í] fuerit i pe
dibus fiat flebotomia de manib[que] et ecuóerso
Et s[í] ponit curá q[ui] s[í]t ex siccató[m] dicés q[ui] mé
brú n[os] fuerit rubeú uel calid[em] sed quotidie ob
fuscatur et exiccatur d[os] distillari a[que] ca[la] ab alto
Ratio quia humectat deinde unger[em] ex oleo et
cer a dissoluta patet t[em]. Al.

N[os] s[í] locus grossior uideak[que] et tactu ét
fridio[que] s[é]tiatur freq[unter] erit fricádus et a[que]
ca[la] in q[ui] sansucus et camo. et s[ic]ados a[ra]
b[icus] cocta fuerit ab alto ut dixim[que] sup ip
s[í]t erit distilláda et ex oleo de Keiri citrio i
ungédus. Regimé quoq[us] subtiliád[us] erit
Ipe u[er]o utatur exercitio[que] et i balneo s[u]det
s[í] a[ut] ista n[os] suffecerint u[eter] ex h[is] soluak[
]q[ui] h[uid]itates educunt. H[é]brum pretcrea
s[í] tactu sentitur frigid[em] fricetn[em] prius et d[os]
inde iungatur ex oleo costino et s[á]bucio
et oleo de been tepidis et h[is] similibus.

N[os] s[í] ista n[os] suffecerit ex unguétis que in
capitulo de parali[s] nominauimus iungé
dus erit donec sanetur. Sillanus

P[on]it curá q[ui] doló s[í]t a materia fra. t[em] diu[i]tur i tres. P[r]umo ponit curá per q[ui]das localia. Sc[ó]o per e[u]oné. T[er]tio iterato per localia. s[á] ibi. Si a[ut]. T[er]tia ibi. H[é]brú. P[ra]ia in duas P[ri]o p[ó]it curá per duo localia. s[ó] per dietá. s[á] ibi. Regimé. De p[ra]ia dicit q[us] s[í] loc[em] appare ret grossior et ad tactú frigid[em] erit fepe fricádus ut fiat rarificatio poror deinde d[os] fieri embro catio ex a[que] decoctóis camom. s[á]luci et s[ic]ados arabici. r[ó]q[ui] resoluit materiá fram. s[ó] dicit q[ui] d[os] inungi c[ui] oleo de keyri citrio. Ad id[em] ex oleo costio uel de lilio et s[í]tibus. r[ó] p[3]. Be s[á] dicit q[us] regimé et dieta d[os] frtiliari q[ui] ad quátitaté r[ó] p[3] ut calor naturalis reddatur potétor ad resoluendú. s[ó] dicit q[us] d[os] uti multo exertitio.

Tabula capitulorum dini Sillani sup nono Almansoris

RÓ QI calefacit et resoluti. Tertio dicit qu d3 suda
re i balneo. RÓ P3. Si aút. Pôit cura p eúoné
dicés q si ista mò deci sufficiat d3 fieri eúo cù
medicinis euacuátib9 materiá phlaticá vbi gra
cù pillks de hermodactilis ul fetidis ul medica
mine de turbit. Abébrú vo. Pôit iterato cu
rá p localia dicés q si mébrú sentur frigidú d3
fricari. deinde ungii ex oleo costio et sábucino et
de been et silibus. Sebo dicit q3 si sufficit d3 i
ungi cù unguétis de qbus dem e in.c. de parali
si donee seçtur sáitas. Ró q1 sút fortioris vtrut.

<table><tbody><tr><td>Lap. de cephalea et emigranea.</td><td>sol.</td><td>.i.</td></tr><tr><td>Lap. de scotomia et vertigine.</td><td>sol.</td><td>.vi.</td></tr><tr><td>Lap. de frenesi. sol. viii.</td><td>ca. de applia sol.</td><td>.x.</td></tr><tr><td>Lap. de subet et litargia.</td><td>sol.</td><td>.xii.</td></tr><tr><td>Lapitulú de congelatóie</td><td>sol.</td><td>.xiii.</td></tr><tr><td>Lapitulum de paralesi.</td><td>sol.</td><td>.xiii.</td></tr><tr><td>Lap. de supore et tremore.</td><td>sol.</td><td>.xvi.</td></tr><tr><td>Lapitulum de tortura onis</td><td>sol.</td><td>.xviii.</td></tr><tr><td>Lapitulum de Ipaumo.</td><td>sol.</td><td>.xviii.</td></tr><tr><td>Lapitulum de epilenpsia</td><td>sol.</td><td>.xxi.</td></tr><tr><td>Lapitulum de incubo</td><td>sol.</td><td>.xxv.</td></tr><tr><td>Lapitulum de mellancolia</td><td>sol.</td><td>.xxvi.</td></tr><tr><td>Lapitulum de catarro</td><td>sol.</td><td>.xxx.</td></tr><tr><td>Lapitulum de obtalmia</td><td>sol.</td><td>.xxxiii.</td></tr><tr><td>Lap. de ulceribus oculop</td><td>sol.</td><td>.xxxvi.</td></tr><tr><td>Lap. d bis q extrinse. cadút i ocul.</td><td>sol.</td><td>.xxxvii.</td></tr><tr><td>Lap. de albugie q fit i oculo</td><td>sol.</td><td>.xxxvii.</td></tr><tr><td>Lap. de scabie palpe. et sebel</td><td>sol.</td><td>.xxxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de lachzimaliú pruritu</td><td>sol.</td><td>.xxxviii.</td></tr><tr><td>Lapitulum de ungula</td><td>sol.</td><td>.xxxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de macula ru. i oculo</td><td>sol.</td><td>.xl</td></tr><tr><td>Lap. de lachymis oculop</td><td>sol.</td><td>.xl.</td></tr><tr><td>Lap. de debilitate uifus</td><td>sol.</td><td>.xl.</td></tr><tr><td>Lap. de tumore palpebiap</td><td>sol.</td><td>.xli</td></tr><tr><td>Lapitulú d pilis iuensis</td><td>sol.</td><td>.xlii.</td></tr><tr><td>Lap. de aq deséédete i oculis</td><td>sol.</td><td>.xlii.</td></tr><tr><td>Lapitulum de noctilopis</td><td>sol.</td><td>.xliii.</td></tr><tr><td>Lap. de dilatatione pupille</td><td>sol.</td><td>.xliii.</td></tr><tr><td>Lap. de fistulis in angul lachzimaliú sol.</td><td>xlvi.</td><td></td></tr><tr><td>Lapitulum de dolore auris</td><td>sol.</td><td>.xlv.</td></tr><tr><td>Lap. de ulcereq q fit in aure</td><td>sol.</td><td>.xlvii.</td></tr><tr><td>Lap. de sonitu et tinitu auriiú</td><td>sol.</td><td>.xlvii.</td></tr><tr><td>Lap. de graviedie auditus</td><td>sol.</td><td>.xlvii.</td></tr><tr><td>Lap. de vmbus auriiú et puis aiali.</td><td>sol.</td><td>.xlviii.</td></tr><tr><td>Lap. de hüs q extrise. cadút i auré sol.</td><td>sol.</td><td>.xlviii.</td></tr><tr><td>Lap. de fluxu sang.</td><td>narium</td><td>sol.</td><td>.xlviii.</td></tr><tr><td>Lap. de ulceribus narium</td><td>sol.</td><td>.l.</td></tr><tr><td>Lap. de aapatibus narium</td><td>sol.</td><td>.l.</td></tr><tr><td>Lap. de diminutione olfatus</td><td>sol.</td><td>.li.</td></tr><tr><td>Lap. de dolore dentium</td><td>sol.</td><td>.lii.</td></tr><tr><td>Lap. de extractione dentiú</td><td>sol.</td><td>.liii.</td></tr></tbody></table>

<table><tbody><tr><td>Lap. de ?gelatione dentiú</td><td>sol.</td><td>.liii.</td></tr><tr><td>Lap. de mortificatóe dentiúz sol.</td><td>sol.</td><td>.liii.</td></tr><tr><td>Lapitulum de chola.</td><td>sol.</td><td>.liii.</td></tr><tr><td>Lap. de ginguis sanguinolét sol.</td><td>sol.</td><td>.ly.</td></tr><tr><td>Lapitulum de casu ueece</td><td>sol.</td><td>.ly.</td></tr><tr><td>Lap. d ságuisugis q bibútur sol.</td><td>sol.</td><td>.ly.</td></tr><tr><td>Lap. de hüs q intrant gutur sol.</td><td>sol.</td><td>.lyi.</td></tr><tr><td>Lap. de grauedine lingue</td><td>sol.</td><td>.lyi.</td></tr><tr><td>Lap. de magnitudine lingue</td><td>sol.</td><td>.lyii.</td></tr><tr><td>Lap. de rannla q nascitur sub lingua sol.</td><td>sol.</td><td>.lyii.</td></tr><tr><td>Lap. de aapatibus lingue</td><td>sol.</td><td>.lyii.</td></tr><tr><td>Lapitulum de squimantia</td><td>sol.</td><td>.lyii.</td></tr><tr><td>La. de tuffi sol.</td><td>lyiii.</td><td>La. d armate. f. lt.</td></tr><tr><td>Lapitulum de pleureſi</td><td>sol.</td><td>.lxi.</td></tr><tr><td>Lap. de peripleumonia</td><td>sol.</td><td>.lxiii.</td></tr><tr><td>La. de sputo sang.</td><td>sol.</td><td>lxiii.</td></tr><tr><td>Lap. de tremore cordis</td><td>sol.</td><td>lxvix.</td></tr><tr><td>Lap. de collirica paſſione</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de debilitate stói</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de dolore et aſpate stói</td><td>sol.</td><td>lxvi.</td></tr><tr><td>Lap. de lingitu</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de apetitu canino</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de dolore epatis</td><td>sol.</td><td>lxvii.</td></tr><tr><td>Lap. de yctericia</td><td>sol.</td><td>lxvii.</td></tr><tr><td>Lapitulum de idropifi</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de dolore ſplenis</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de illiaca et colica paſſione</td><td>sol.</td><td>lxvii.</td></tr><tr><td>Lapitulum de fluxu ventris</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de difficultate urine</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lapitulum de lapide</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de aſpate qd fit i renib? l uesica sol.</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lapitulum de ardoze urine</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de mictu ſaniei uel sang.</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de fluxu urine</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de vmbi? q i uétre generátur sol.</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de emorroidi. ſut. et raga. i ano.</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de egreſſioe ani i mícis sol.</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de ſupfluitate méſtruop sol.</td><td>sol.</td><td>lxviii.</td></tr><tr><td>Lap. de p:ouCATóE méſtruóu sol.</td><td>c.</td><td></td></tr><tr><td>Lap. de ragadius uulue</td><td>sol.</td><td>.ci.</td></tr><tr><td>Lap. de aſpate qd fit in mřice sol.</td><td>sol.</td><td>.ci.</td></tr><tr><td>Lap. d ulcerib? et čacro mřicis sol.</td><td>sol.</td><td>.cii.</td></tr><tr><td>Lap. de p:ocatione mřicis</td><td>sol.</td><td>.cii.</td></tr><tr><td>Lap. de mola matricis</td><td>sol.</td><td>.ciii.</td></tr><tr><td>Lap. de ſterilitate et phibitoë iprægna sol.</td><td>sol.</td><td>.ciii.</td></tr><tr><td>La. de hernia et ruptura</td><td>sol.</td><td>cv.</td></tr><tr><td>Be podagra et sciatica. sol. cvi. d gibosit.</td><td>sol.</td><td>cviii.</td></tr><tr><td>Be uarciib? sol. ex.</td><td>sol.</td><td>ex.</td></tr><tr><td>Lap. de ulceratóe exterius in cute renú sol.</td><td>sol.</td><td>ex.</td></tr><tr><td>Lap. de doloubus membrop exteriorip sol.</td><td>sol.</td><td>ex.</td></tr></tbody></table>

Impſum Uenetiis per Bernardinu de tridi
no ano dni. M. cccclxxviii. die. xxx. marcii

Incipit recepte magistri Petri de Tù
signano super nono Almanforis.

A descriptione recetparù con
uenientiù ągrue nono Alman
foris talis ordo seruetur. Pii
mo in vniuerfali dicentur dige
ftiua humorù tam simplicia q3
2posita. Scòo dicentur eua
cuatina illo2 appiòriata tam
simplicia q3 2posita. Tertio
dicetur digestiuñ cuiuſlibet humoris
et illius educ
tiuñ ſiml: Quarto ponétur doſes solutiuor
Quinto dabitur modus ęparatóis eo2.
Sex
to dicétur medicine simplices a ępate mébis nì
corporis digestive 2 solutие cuiuſlibet humoſis 2
ducénta vtutes eap ad média pticularia. Septi
mo dicétur soluëtia simplicia 2 2posita a determi
natis mébis. Octauro dicétur medicie mébto
rú pticulariù caleſtacie 2 inſidiatie tá simplices
q3 2posite. Nono incipió pone curaz cuiuſlibet
egritudinis iuxta ordineú auctores adendo ątünne
aliq2 ppias 2 pticulares ſceptas utiles 2 exptas

Becimo graduabo medicias uſitatas adédo
aliq2 pticulares opationes eap 2 expônes quorù
dam còmunium vocabulorù in medicina

Tractat2 prim2 digóe humor2. Bigerétia colaz
Medicine simplices digestive corè ſunt hec
viola:roſa. endiuia: lactuca: ſempuiná: poſtulaca
citrulus: cucurbita: ſeia cóia ſia: f.cucurbite melo
nis: cucumeris 2 citruli: ſadalus: ſpodiù: cáphora
berberi? iuſqam? ſcariola: epatica: capilluſ uene
ris: aqua: acetu3: succus granator2: et fucci frigidi
papaver lentigo: aque nenufar 2 ſimilia.

Lópoſita digerentia collerá cóia. Sirupuſ
acetóſus ſimpler 2 2poſitò: oxizachar a sirup. uio
latus. Sirupus rolatus. Juleb rolatus 2 violat?
Sirup. de endiuia. Sirup. de nenuſare. Sirup. 8
fructib2. Et ſile ſirupi dátur cù aq caſa simplici
ul cù 8coctóe simpliciù p[ dictòp. Et q2: zuccar2 pa
rú tendit ad calitaté 2q 2ſi tépatú é in calitate 2 ſi
late 2 zuccarú ru. est calidú in 8o gradu 2 ió ſiru.
oes 2 marie debétés digeref colam ſiunt cù zucc.
al. 2 bono 2 nó cú ru. Et pót de nouo 2poni talis
sirup. M. endiuie lactuce poſtulace an. A. i. viii.
ſeminú frigido2 an. 3. 5. papaveris al. 3. ii. flozuz
violay berbero2 floz nenuſaris rolaf ru. an. 3. 1.
zuccari. B. i. ſiat sirup. q é ſatis alteratiuus. Et ſi
uelles hre aliquá ſbtiliatóm cù hoc adde radices
acori caparò anſi ſeni. maratri ſe. basiliconis 2
ſilia. Pót fieri ét ſirup. digestiuus colere ét 2 edu
tiu2 illi2 ut uidebitur i tertia pte principali ifra. Ali2
siru. optim2 M. ſe. cóiuz. iii. ſio2. 3. ii. floz violay
nenuſaris rolaf ru. an. 3. i. endiuie ſcariole lactu
ce an. A. i. ſumitatú papaveris al. 3. 5. uini gra

nator2. 3. iii. zuccari. q. ſufficit acetoſetur cù ace
to uini granator2 et ſiat firup. Alius 2 brieuior. M.
sirupi violati. 3. i. sirup. rolati. 3. 5. l'sirupi endiuie
ul sirupi nenuſaris ul acetofi simplicis. 3. 5. l'ozoi
3acare. 3. 5. détur ut ſupra. Nota ę firup. ubi pòi
tur multi acetú ſbtiliat 2 ió qnù uis alteratom 2 ſb
tiliato2 utere eo. Et quáto acetú é magis acetofú
2 de ſbtiliori uio 2 potétiòi táto magis ſbtiliat.

Bigerétia phlegma. Medicine simplices.
digestive phlatis ſút pulegiú origanú calamentú
ſaluia maiorana méta ſaturegia ſpilú rutá qnq2
radices. l. radix ſeni. api petroſ. ſpagi brusſi ſeis
anifi ſeniculi bedeguar yſopuſ pip. 33. garioſil. ca
pillus ueneris mel acetú ſgliticú ſqla. Et pnt qua
ſi enumerari medicine oés caſe 2 ſicce. ſed gía brie
uitatis dimittantur 2 ſufficiant.

Medicine cópoſite phlatis digestive ſút oxi
mel ſimpler 2 2poſitú mel ro. oximel ſgliticuz. Si
rupus de eupatorio. Sirup. herodis cui2 2descriptò
hec é. M. ſqlle. B. i. ſe. ſeni. 33. anifi piretri yſopi.
ciamói garioſioly costi acori an. 3. i. pipip amomi
famí an. 3. ii. dauci leuſtici amos coſiumenti.
an. 3. x. aceti forſis. B. i. 5. mellus. B. ii. hec oia ifú
dátur i aceto 2 bulliát ad ſufficientiá 2 poſtea cola
2 addátur ſupra dem mel diſpumatú 2 ſpés poná
tur i ſacculo 2 uſui referuetur. Valet qn phla eſt
grossú ualde. Valet ét ydromel 2descriptóe meſue
Et firup. de calamento. Et firup. de piaſio. hie ét
é firup. cóis 2 bonus. M. qnq2 radicú radices ra
fani an. 3. ii. ſe. api. 3. ii. ſe. ſeni. anifi puroſilini ca
rui thimi epithimi an. 3. 5. ſeminú cóiuz frigido2
an. 3. i. 5. ſcolopedrie capilli ueneris an. A. B. i. flo
rú boragis rolaf violay an. 3. i. cù bono zuccar2
ſiat firupus. Bantur ifi ſirup cum aqua calida
uel cum decoctione predictorum. simplicum.

Bigerétia meſaz. Medicine simplices di
gestie melie ſút borago bugloſa thimú epithimú
capurus tamarifcus ſcolopedria uinú aromaticú
balneú dulce gaudiú liqritia paſule polipodium
gramé camédreos cuscute afarú gétana lupinus
acor2 spica nardi agn2 caſtus amidgda amare lu
puli ſumusterre ſicla cicorea roſimarín2 pef locuſte
et 2 espés zedoarie ſemé rafani cácer marin2 nigel
la pipinella 2 hiis ſimilia.

Lópoſite ſút ifte oximel ſgliticuz mel ro. Si
rup. acetofus ſimpler 2 2poſitus. Sirup. de fumo
terra 2 alii. Et hie ſirnp2 marie v3 in digóe melie
facte per adustoné. et cù eo mto curauí a quarta
na ſeqnte alias ſebref. M. caſedule. i. cicozé lané
dule. i. anthos pipinele lupulop. qnq2 folii trifoliíi
lingue azietis capilli ueneris endiuie cù ſuis radi
cibus boraginis ſumiterre radicis bugloſe 2 floz
boragis 2 ſumiterre epatice bedeguar quercule
maioris 2 minorus corticú radicú. capar2 receſtiú
corticú radicú tamarifci ſcolopedrie cù radicib2

21

an. 3.ii. prunorum sebesten an! núero. 3.5. sene euf
cute timi epithimi feniculi an. 3.5. liquiritie paſſu
larum ſticados an. 3.ii. predicta buliant in aqua
ſimplici. 1b. vi. uſq[us] ad mediú demum colentur 7
collature addatur ſucci bugloſe ſucci prunoz dul
ciú an 1b. i. 5. diſſoluatur in eis zuccap. 1b. ii. meſ
roſ. 1b. 5. 7. fiat ſirup[9]. Et ex húſ simplicibus mul
tos potes ſyrupos [ponere] 7 predicti ſyrup dari
debent cú aqua calida u[li] cú decoctione [p]diotú
Et nota [p]thimus 7 epithimus nunq[us] debent po
ní ebulitione cum aliú rebus q[ui] virtutes eor exi
rent in fumos ſed q[ui] decoctiones facte ſunt debét
aponi cú decoctione 7 cum manibus bene fricari
malasando: 7 primo mó virtutes remanebunt in
decoctionib[9]: Electuarium solutiu[n]. 1R. p[lu]eris
benedicte. 3. i. exule ermodatilorum an. 3. ii. alo
es. 3. ii. maſtícis.

Tractatus ſcùs û solitiuuis. Soluentia coler am

Solutiuæ ſimplicia. coſe aloes ſcamonea abſin
thium eupatolum lupulus mirobalani citrini mu
ſus terre. Reubarb[ar]a aqua casei ſucus roſ. cia
ſaſiſt. viola tamaridi p[ú]ua mána p[li]iú esula ca
pilli veneriſ haſce volubil[em] ſuccus uiolat[em] 7 hiúſ filia

Compoſita electuarium de ſucco roſato. p[ille]e
cuiuſlibet materie dyagridiate: 7 nota [p]medicis
vſitate composite purgantes col[as] ét alios humo
res purgant. Quia p[cedentes] magiſtri uidentes
ſimul colerá coiter d[ni]ari i corporib[em] humaſis c[ó]p
poſueſt col[as] c[ú] purgatib[em] ph[la] ſicut dyarob c[ú]
reubarbaro e[ recepta hec] é. 1R. turbit al. g[ú]mosi
camulofi. 3. i. 33. 3. 5. reubarbari. 3. i. ſpice 3. 5. c[ia]
m[ó]i garioſi[em]. an. 3. ii. galange p[iper]is longi maci.
an. 3. 1. dygridii. 3. iii. ſuc. albi 3. xvi c[ú] u[í]o c[ito]
nio[]o] fiat [p]ſectio ſiml[em] medicias purgátes. Medi
cie purgás col[am 1R] uiolarú floz[ú] boragis an[] 3
i. ſeis lactuce ſcariole pot[ul] ace tamarido[ri] an[] 3
5 ſeminú c[ó]iúz 3. ii. iuubarú sebest[é] an[] núero xx
prunorú núero. xx. ſcolopédrie lactuce ſcariole ca
pilli ueneris epatice malue me[ci]urialis fiat ex h[is]
decoctio 7 i ea diſſoluátur mirobalan[or] citrinor[]
3. v. reubarbari. 3. ii. ſuci cas[ie] fiſtule. 3. i. 5. tamari
d[or]o. 3. 5. ſirupi niolati. 3. i. oia ſimnl miſceantur 7
ſtét ſiml[em] per dié] poſtea colétur 7 exprimátur alí
qualiter 7 d[ét]ur i auróra hec medicina e[] exhiben
da delicaſ[] i q[b]o] colá marie d[ni]atur 7 i t[pi]re exti[u]
marie 7 corporib[em] m[ú]tú colericsi] 7 c[é]. i. doſ. alia me
dicía. 1R. p[ú]ua núero octo tamarido[ri] 3. i. t[ho]p
decoctio c[ú] aſ] fiat in q[ui] ifundatur. 3. i. mirobala.
citrinor[em] p[dié] 7 nocté] 7 b[ri] exprimátur 7 colétur 7
collature addatur zuccari al. 3. i. detur in auróra é
eni leuſis multú. Ad 1b alia c[ó]is. 1R. uiolarú endi
ue lactuce an[]. 1R. 5. pruna núero. v. tamarindor[\]p
ſeminú c[ó]iúz paſſulá[em] capillo[em] ueneris floz[em] bo[]
gis an[]. 3. ii. fiat horú decoctio c[ú] ſufficienti aqua
Et p[di]ciete decocti] addatur cas[ie] fiſtul[em]. 3. i. electuarii

de ſucco roſa[]p. 3. ii. u[li] reubarbari. 3. 5. ſpice. 3. i.
et omnia miſceantur cum cinamomo et aromatizè
tur et detur totum in ſubſtantia.

Soluentia ph[la] Medicie ſimplices eductiue
ph[ati]s mirobalani kebuli embilici bilirici falſe
ma coloqntida turbith agaric[em] ſticados yreos be
en farcocolla ſerula cucumer aſinin[em] hermodacil
li eufo[bi]ú ſq[la] aſarú poliú urtica. 33. a[q] cauliu
m zucca[]p ru. eupato[ri]u pip isopus sicca oppopona
cú arſtologia cartamú c[é]taurea ſerapinú eſforu
ſabue[em] anacard[em] p[ire]trú polipodiú lactuca aloes

Lópoſita blancha teodózic[em] anacardinú b[ú]
dcá ſtomaticó laxatiu[m] paulinú ierapígra p[ille] at
tetice p[ille] fetide p[ille] aurée p[ille] eu[]o]bii p[ille] co
chie p[ille] fine q[ibus] c[é] nolo p[ille] de hermodacit[
maiores] 7 miores] et filia. Decoctio purgás ph[la]
1R. ſcolopédrie eupato[ri] capilli ueneris an[]. 1R.
i. ſeis aníſi ſeni. epithi agaric[em] cuscute p[etro]ſi[em]. car
tami turbith ſe. api[em] ſene an[]. 3. ii. fiat ex eis decocti
cui addatur b[ú]dicte mirobalan[or] chebulo[]z an[].
3. 5. oia ſiml[em] maneát per diem demu] coletur 7
de tur i auróra 7 c[é] una doſ] cois. Electuariu[m] meu
ſolléne quo uto[]. 1R. c[iam]oí optimi 7 electi gario
ſi[em]. nu. muſ. an[]. 3. 5. maci[em]. gar damoí ligni aloes:
an[]. 3. 1. 33. 3. 1. turbit opti[em]. 3. vi. diagridi[em]. 3. iii. ſuc
cari: 1b. 5. diſtéperatú c[ú] u[í]o citoni[or] c[ó] doſ] c[é] a[]
iii. u[]b ad. iii[em]. 5. 7 purgat ph[la] principa[]r 7 aligd
coke. Et uitádu[m] t[pi]re magni eſt] c[é] ſed i oí alio t[pi]re
mirabile[em]. Dyarob c[ú] turbit. 1R. turbit al. g[ui]
ſi 7 c[ánulo]ſi. 3. i. 33. 3. 5. cinamói garioſi[em]. an[]. 3. ii.
galáge p[iper]is longi maci[em]. an[]. 3. 1. diagridi[em]. 3. iii.
zuccari. 1b. i. fiat [p]ſectio c[ú] u[í]o citoni[or] c[ó] doſ
coí[s] c[é] 3. 5. Dyarob c[ú] agarico. 1R. agaric[em]. 3. i.
salgéme[em]. 3. iii. ſpice. 3. iii. 5. cinamomi garioſi[em]. ga
láge maci[em]. an[]. 3. ii. dyagridi[em]. 3. iii. polipodi[em]. 3. i.
5. zuccari albi. 1b. 5. c[um] u[í]o citonioru[]z 7 aqua
cómuni p[er] confectio cuin[em] doſis eſt. 3. 5

Soluétia meſtam. Medicie ſimplices soluéſt
meſtam ſut epithimú ſticados mirobalan[em] n[í]grí ke
buli polipodi[em] esula lapíſi lazuli lapis armen[em] ca
lament[em] montan[em] ſene ſumuſterre cas[ia]ſiſt. u[ol]
bilis maior[em] lupulus elebo[us] n[í]ger ſal indus car
tamus fal[géma] et ſimilia.

Lópoſita catartic[em] ip[er]iale dyafene iera ruffi
ni yera logodion teodózicon empíſticon r[yp]ogdíli
dos] et ſimilia. Decoctio soluens meſtam. 1R. ſene
thúmi epithimi cuscute an[]. 3. i. polipodi[em]. 3. iii. flo
rum boraginí[em]. 3. i. uiolarum. 3. 5. prunor[em] núero
xxx. paſſulá[em]. 3. i. ſe. aníſi fenicliu petroſilíni api[
an[]. 3. 5. ſcolopédrie capilli ueneris camédreos eu
pato[ri] an[]. 1R. i. fiat ex eis decoctio] 7 in ea diſſol
uantur mirobalan[or] indom[em]. 3. iii. kebulorum
diſafene an[]. 3. iii. ſucci cas[ie] fiſtule. 3. i. lapidio lazú
li ablati[em]. 3. ii. ſtét oia ſimul per dié] poſtea colétur
et dentur in auróra 7 eſt doſis una 7 magna.

Electuarii quod p[ot]dari in o[bus] egritudinib[us]  
i q[uo]b[us] e facienda uli e[no]t in q[lip]stipatis ad q[er]serua  
t[om] sanita[que] an[em] et post cib[us] et euacuat[que] col[que] et ph[ra]  
t[em] meliam: et m[und]ificat [que] s[âguine] et lenit p[ect]ib[us]  
uet uento[bit]at[que] M[ark]e sena caſe tamarido[que] reubar  
bari uiolap[que] polipodii an[em] 3. 5. ligritie munde peni  
diariu[que] cad[em] an[em] 3. iii. o[ta] buliát in decocto[que] p[rau]  
ſca[que] de polipodio 3. i. 5. et collata p[ter] caſiá et tama  
ridos candi et reuubarbi et deca[que] decocto[que] ſirupi  
3a c[um] ſuſſicienti zuccaro: poſtea adde reliq[ui] et fiat el  
lectuarii. Electuarii alund M[ark]e pulueris b[ridicti]  
3. i. eſule hermodactillo[que] an[em] 3. i. 5. aloes 3. ii.  
conſi cum, I[bi]. i. mellis.

Soluëtia humo[ſe] aduſtoſ. Medicie ſimplices ſolutie h[u]o[ru]s aduſto[que] ſut he a[que] caſei ſene miroba lai idi ſumuſterre uolubil[que] lupul[que] reubarba. et ſilia.

Compoſite ſunt ſi[cut] medicin ex biſis compoſi
te dicit dyascene dyareubarbaru et ſimilia.

Soluëtia aquoſitate. Medicie ſimplices edu cètes aquoſitati[que] ſunt turbit aloes capilli ueneris ſalgéma euſo[bi]u[que] kerna aristo[que]. cètaurea cucuer aſinuus ſuccus coſticum eius et ſimilia.

Lópoſite ſunt pill[é]e a[gr]egatiu[e] et q[poſ]ite exiſt
ſimplicib[us] i[cap]ituli p[ic]tularibus dare habebis.

Soluëtia aquá[que] citriná[que]. Medicie ſimplices edu cètes aquam citriná[que] ſunt yreos agaric[que] cučuer an[em] n[in]e[ra]p[im]um mezereon esula es uſt[us] et ſimilia.

Lópoſite ſut pill[é]e de mezereon et ſiles q[poſ]ite de predictis et clare habebis in c[que] de yd[ro]p[ici].

Purgatía [que] s[âguiné]. Medicie ſimplices purgá
tes ſanguiné ſút casiaſi, mana tamaridi terenabi
inuabe borago capilli ueneris epatica ſcolopédia
cibalaria ſempuina v[icular]is uole. v. ſp[es] muo
bat. berberis malua agrestiſt ſerum capinu[que].

Lópoſita decoctio lenitua mundiſc[que] [s]âguiné
aphk[ate] et a[que] a[que] et a[me]ſia et iò q[ui]ſ in principio cu
inſubſet ſe q[pet]it. M[ark]e uiolap[que] flo[que] boragis an[em] 3. 4. 1.
p[runo]z n[ú]ero. xxx. ſebesten. xx. capilli ueneris ſco
lopédrie ſcariole an[em] M[ark]e i. ſe c[ó]riu[que] 3. 1. mirobal[
 citrinop[que] id[que] kebulop[que] t embilico[que] an[em] 3. iii. et
 decoctio et in ea ponátur casſiſi. ſirupi uiolati an[em]
 3. 5. máne. 3. v. et ſtet p[er] dié demum coletur et detur
 in aurora et est doſis una leuſis.

Tractatus tertius de digerentibus et soluentibus ſimul et primo colere

Digestiva h[u]o[ru]s et solutia ſimul Et p[ro]mo colè
M[ark]e p[runo]z ſebeste an[em] n[ú]ero c. tamarindo[que] I[bi]
mirobal[que] 3. iii. ſucci roſ. recenti[que] 3. iii. máne ca
ſieſi an[em] 3. iii. ſiat ex iſtis ſirup cuz a[que] 3. zuccaro et
poſtea ſunde ſi illu aceti. I[bi]. i. ſucci granator[que] I[bi]
I. 5. decoq[ui] c[um] facilitate demú accipe diagridii boi
3. vi. ſere et iuga i[páno] ſbtili et p[ice] in ſirupo et deco
q[ui] ſemp f[ric]ando p[án]u uſq[us] dum proficiatur et iò deco
to[que] meſue diſtincto[que] vi. doſi eius é. 3. iii. p[er] circa
Digestiu[que] ph[ra]tatis et solutiu[que] ſimul M[ark]e radi.

ſeni. petroſ. graminis ſcolopédrie ediuque an[em] M[ark]
i. radicis ireos iſopi an[em] 3. ii. capill[que] ueneris. M[ark]
i. hec buliát in a[que] ſuſſicienti ebulito[que] prima òmú
adátur iſta grosso m[ó] p[lu]erizata et buliát ſimul.
Scòa ebulito[que] M[ark]e mirobalan[que] kebulo[que] 3. i. 1.
agarici. 3. 5. i[al] g[éa] ad. 3. ii. polipodii 3. ii. turbit op
ti. 3. 3. an[em] 3. iii. deinde liquefiat i ea stomatico laxa
tiuu[que] 3. i. et c[um] zuccaro fiat ſyrup[que] lóguos ſm artem
dob[que] est. 3. iii. Eodé m[ó] ſumatur alud d[ig]estivu[que]
k[à]tatis 6 ſup[ar]adictus in prima parte et dum é in ſuo
ſieri ad iſné ponatur ſolutiuu[que] f[leg]mati[que] quo uult
eu acuare t[í]n correctu[que] ut iſra dicetur et ligatú in pe
tia i deco[ct]estino ph[ra]tatis quouſq[us] d[om] DIGESTIVU
um ſit perfecte coctum poſtea ſirupizetur et cum
aceto acetoſetur et uſui ſeruetur.

Digestiva melie et solutiu[que] M[ark]e radicú caparo
rú tamarisci an[em] 3. i. radicú. v. graminis an[em] M[ark]
i endiuie ſcolopé[que] an[em] M[ark]e 5. ſumiterre ſcabioſe lapa
cii acuti g[an] M[ark]e. cu. eu[c]ute 3. ii. uiolap[que] boragí. bu
glo. an[em] 3. i. buliát i ſuſſiciét i a[que] p[ra]ia buliutura et i
ba bulito[que] adatur ſoliculop[que] ſene mirobalan[que] in
do. an[em] 3. i. thimi ephiti an[em] 3. 5. thimú et epithumú
lauétur et ſricétur in deco[ct]one poſtea adatur
eletuariu[que] de ſucco roſ. dy acatolicon an[em] 3. i. et cum
zuccaro fiat ſirup. longus 3[us] arté doſ é. 3. iii. u[l]c[ir]
ca. E nota q[ui] h[os] ſirupos potes variare ſm q[ui] u
rias solutiu[que] uide per te i[ps]um.

Tractatus quartus de dosibus solutiuorum
simplicum p[amo]m

Aunc q[ir]to ponéde ſút doſ solutiuor[que] n[ó]im 3[us]
uſitator[que] magiſ: et p[á]mo ſimplici[u] q[o] poſuítat[que].
Scamonee doſ é a[trib]o[ſ] granis uſq[us] ad. xii. A[reu]
barbari doſ é a. 3. i. uſq[us] ad. iii. in decocto[que] est a
ii. uſq[us] ad. iii. casiſiſt. é a. 3. 5. uſq[us] ad. ii. hezmodati[
que] a. 3. i. uſq[us] a. iii. agarici a. 3. i. uſq[us] ii. in decocti[que]
a. ii. uſq[us] ad. iii. lapidis armenti n[ó] loti doſ é a. 3. 5
uſq[us] ad. i. 5. et loti a. 3. i. uſq[us] ii. lapidif laſulu[que] loti doſ
é a. 3. i. uſq[us] ii. ſed n[ó] loti a. 3. 5. uſq[us] ad. i. ſene doſ
é 3. ii. uſq[us] iii. iſuſe a[ut]a. 3. iii. uſq[us] a. 3. i. polipo
diu[que] doſ é a. 3. ii. uſq[us] vi. mirobal. citrinop[que] doſ é a
3. ii. ad. v. inſuſop[que] é a. v. uſq[us] ad. x. kebulop[que] et indo
rú doſ é a. 3. ii. uſq[us] ad. iii. inſuſop[que] a. iii. uſq[us] ad. x.
emblicop[que] doſ é a. 3. i. 5. uſq[us] v. inſuſop[que] a. v. uſq[us]
ad. xii. A[hec] ſunt doſ medicina[que] maiop[que] et mino[que]
ſm ſiuaz meſue. Et nota q[ui] melius é inſra b[ſ]iſtě
q[ui] exq[u]ſiſtſime euacuare poti[que] a[test]eris mino[que]
q[ui] maiop[que]. Scòa nota q[ui] b[ap] medicinaru[que] aliq[n]i
q[ui] dantur in ſba aliq[n]i dátur ſolú earum iſſusiones
aliq[n]i ponútur i decocto[ibus] et colantur. Quan
do dantur in ſubſtantia: regritur mino[que] q[ui]tatas
q[ui] q[ui] pouútur i decocto[ib]o[que] q[ui] magna ps uadit
i ſumú ergo maiop[que] regritur quátitas in decocti[que]
et q[ui] ponútur in iſſuſione quátitas mino[que] regritur
Q[ui] medicine ſolutive inſunduntur debét p[er] q[ui]s
debitum iſſuſiones colari c[um] p[á]no l[íne] u[l]c[ita]mina
A[i]

et digitis bni exprimatur virtus medicinaru ut vir
tus medicine remeneat in liquore et sba abicienda
eft et iste modus soluèdi ualde tutus est.

Bolis compositorum usitatorum.

Biarob cù turbit dosis ê. a. 3. ii. 5. ad. 3. vi. dia
rob cù reubarbaro dosis a. 3. ii. 5. usq3 ad vi. Ele
tuarii met dosis ê a. 3. ii. 5. usq3 ad v. Diarob cù
agarico dosis ê a. 3. ii. 5. usq3 ad vi. Electuarii
de succo ro. dosis ê a. 3. ii. usq3 ad. 3. 5. diaptunis
dosis ê ab. 3. 5. usq3. i. yerepigre commis dosis est
ab. 3. 5. usq3 ad. 3. 1. ßündcè doß ê ab. 3. 5. usq3 ad. i
3. Bláce dosis ê a. 3. ii. usq3 ad. iii. Stomatici la
xatiuú ab. 3. 5. ad. i. Teodocici anacardini ab. 3.
5. usq3 ad. i. Pauli ab. 3. iii. usq3 vi. pilláp astetica
ruz. 3. i. pillè. de hermodatilis. 3. i. pillè auree. 3. i
pille cocie. 3. i. Catartici iperialis ab. 3. 5. usq3 ad
ii. Diafene ab. 3. 5. usq3. i. teŕ rufya. 3. 1. 5. usq3 ad
iii. yerehogodion a. 3. ii. usq3 ad. iii. Teodoucon
ipiticis a. 3. iii. usq3 ad. vi. Et nota ê hee medicie
dú aproximát p euacuatióe húor dnti dari cù aq
òscotòis resp. respicienti húores quos volumus
euacuare q1 ex se sunt idifferéres qſi ad méb zum
qd'libz 3 qſi êt ad húoſs ſim ñ ſic ad húoſz sicut
ad mébza ut dictú ê in fecundo capitulo.

Tractatus quntus ò þparatióe medicinæp sim
plicium predictarum.

Bádus ê modus þparatòis mediciæp sþpleciu
þdictaþ et 7q Ahef. i. suo ò còsolatióe áplá fecit do
citans ioú cù brouitate tráfeuudé û. Dico ergo ê
ſcamonea qn þparatur dequogtur i citioio et da
tur cù sirupo. ro. uſ cù zuccaro ro. uſ violato aut
aqua òcoctoìs maſticis aut citioniorum aut miro
balanozú citrinozú. Reubarbarú þparatur cum
ſero capno i quo bulita ſuit spica nardi aut cù bo
no uino et datur cù aliquo ipſoſú. Et in eſtate da
tur cù aqua enduie. Caſſiaſtula datur cù òcoc
tóde còt. Turbit þparatur cù tertia pte 33. et datur
cù melle ro. colato l'ni colato l'cù aqua paſſularú
nec od ml'tú 2teri. Agaricus þparatur cum tertia
pte ſalgéme uſ. 33. Et datur cù melle ro. col. et 33
ml'tú 2teri. Hermodatilus þparatur cù maſtice
cinamomo .33. an pt. v. 7 miscetur pòſtea datur
cù oximele uſ melle ro. col. lapis armenus ſic pie
paratur primo terratur in uale lapideo uſ metalli
no deide lauetur cù aqua d'ci uigefics terrédo de
mum lauetur òcier cum aqua ro. et datur cum dia
boriginato et aq bugloſe et uno odouſero lapil la
zuli þparatur ut lapis armenus. Sene þparatur
cù. 33. ſalgéme an. deinde datur cù decoctòe borà
gis bugloſe violaþ maſtic. garioſil. cardamomi.
polipodiú þparatur cù anio ſeni. garioſ. cinamo
mo cumo. 33. demú cù aq mellis datur aut paſſu
laþ. mirobaláí þparatur cù amigdaú dulcib aut
paſſulis ſeie ſeni. et spica et datur cù ſero caprino
ſeu ſucco ſumi terre l'cù decoctòe còt. Et ſufficiát

hec ppter breuitatê. Si uis ulteri ò qre in Æſetue
Tractat? vi. de medicis simplicib? ducentibus
v'tutes digestiuorum et solutiuorum ad menbza.

Ædnicie simplices ducéres v'tutes digestiuor
7 solutioz ad mébza i qb? 7 aqb? volum? digeſe 2
euacuare húores dicétur nunc. ná digestia et cenui
ua pdcæ vr idifferéter euacuát a quocuq3 mébzo
p admixtioné igr mediciaþ simpliciú dicendarz di
gerét ſic húores i una pte corporis q ní alia. Et
ſilt euacuabút ſic ab una pte qo ní ab alia vbigia
Orumel digerit phla absolute 2 ní plus i una pte
corporis qua i alia ſz per admixtioné cù no. mu-
peonia cubebis ſic digerit phla i capite q ní i altus
mébris. Et ſi detur cum caparibus et tamarilico di
gerit in ſplene 2 ſic de aluis mébrio 2 i ó he medica
ne appellari pínt medicie a p'pantes l'pticlarizat.

Bucètes ad cap. Ædnicie igr ducéres ututef
digestiuor 2 solutiuor ad caput ſunt iste nur mu-
ficados cubebe peonia poliú maioriana balfam'
lignú ei femé ei anacard? thus castozeú folú lau
danú mellilotú acoz? lignúz aloes myrrba came
dreos camepiteos squilla spica nardi gentiana:
yſop? ßna pini pipe ſerapinú. Bucentes ad pect
Ædnicie ducétes ad pect? 7 pulmoné ſunt yreos
yſop? lqritia paſſule caplt. uene. qla amigdał.
pini plmo uulpis piaſiú mel zuccarú dragagáus
pflúi fenugre. oddeú coc? amcos corduméi ſucul
caulú ius galli antq naſturciu5 xiloaloes auela.
opponoacú mirra ſerapinú mrapan? ofodulus
aristol. olibanú liliú. Bucètes epar. Ædnicie du
cètes v'tutef aliaþ ad epar ſút spica ſnátú cupato
rſu fumasterre cufute édiuina abſithiú lactua aq
oddeí ſádali ſpodiu asaru ſenicuí. aníu amigdale
amare folú dauc? cinamomú ſpagi aq cicerú ka
medreos arnoglossa volubil' yreos laur? aq caſi
ſgila vinú dulce poliú. Ædnicie recètes al'in ſto:
Ædnicie retinentes v'tuté aliarú i ſto q ní idigét
medicif ducetib? v'tuté aliaþ ad eú ſút hec galága
coctana mala ſnata maſtix mirt? et qſi oia ſitica
Bucétia ad ſplè. Ædnicie q faciút uenire ad ſplè
ſút tamaricú ſcolopédria caparis rubea tintoz
ſglla asaf ſcozdeon dauc? calamétú spica bucho:
marien coſtices ſalicis ſalgéma ſal idus acor? yre
os piaſiú abſinthiú cupatouí aníu ſeni. cufute
agn? castus camepitheos amigdale amare. Duce
tes ad renes 2 ueficá. Ædnicie q ducút ad ſnes
2 ueficá ſút ſaxifragia miliú ſolis petroſilinú mace
donicí cátarides radices qnoz. ſ. ſeniculi petroſi.
apú ſpagi brusci. iii. ſeia fría. ſ. cucurbite melonit
cucumeris citruli. Bucentes ad matricé. Ædicii
ne que ducunt ad matricem ſunt p'legeum cala
métu ſauina juniper? matricaria mozzella rutá pi
piella mileſoliú pétacilon rutá myrrha ſauia mé
ta rubea tinctor lupini 2 óes ducétes ad fines 2 ue
ſicá ét ducút ad matricem. Ducétes ad i'tucturas

Medicine qucut ad iucturas fút sqlla asa:
33. acco: poliu oppoponacu aq porzi fuce canliu
cordumei fcordeò ciedreos camepitios amomú

Tractat septim medicis euacuatib a quo
libet mébro. Et prio a capite. Múc dicéde fút me
dicine evacuatie a quolz mébro simplices t opofi
te a capite evacuátes medicie simplicefút iste.co
logntida agaric sticados aloef la. lazuli lapis at
men epithimy sqlla fal id kebuli indi.

Lóposite fút hec. perapigra biacha yera logo
dion theodouco anacardinu pill'e cocie. pill'e au
tre: pillule de yera.

Soluëtia a pectore. Ad medicie simplices euacu
antes a pectore et pulmòbe fút he. Algaric isop vo
lubil sar cocolla caffiasiftula yreos cologntida.

Lóposite fút. Paulimú dyafene pill'e d agari
to descriptòe mefue qh hés ifra. c.ò tussi. Ele
tuú meí supi descriptú i scòa pte. Ad medici
ne simplices.

Soluëtia a stóacho. Ad medicie simplicef euacu
antes a stó t ab itestinis fút he. Ab sinthiú aloes
mirobalani. Et oés medicie solú lenitie sive lábi
ficatie et 7t compreſſiue.

Lóposite fút. Dyapunis stóatico laratiumum
atarticú impiale yerapigra pill'e d yerapigra pil
lule stóatice descriptòe mefue. Et é hec recepta
R. turbith. 3.x. maſticis. 3. iii. roh. 3. iii. aloes bo
ni ad pondus oium confice cum fucco abfinthiú.
t in omni tpe ualent. dosis est. 3. i.

Soluentia ab epate. Ad medicine uacuatiue ab
epatc simplicef. Algaric aqua casei uolubil maióz
lupul reubarba. fuce cro. abfinthiú fum terre:
eupatozú mirobolani citrini tamaridi yreos me
zereon ferapinum farcocolla.

Lúposite. Dy apunis trifera faracenica. pill'e
de reubarbaro descriptòe meſue quaç hec é rce
pta. R. renbarbari. 3. iii. ſucci liqricie ſucci abſin
thiú maſticis an. 3. 1. mirobal. citrióz. 3. iii. 5. yere
pigre 3. x. ſeis apí ſeniculi an. 3. 5. trociscóp dy
rodon. 3. iii. 5. ſpice cú aqua ſeniculi. Dob é. 3. i.
datur in ſero cum aqua casei.

Soluëtia a splene. Ad medicine simplices euacu
antes a splene. Algaric fene epithimus eleborus
niger calamentum montanum.

Lóposite fút dyafene: pill'e idi descriptòe hali
ut recitat meſue. 7t fút multú singularc: quóz re
cepta hec é. R. mirobol. idóz elli nigri an. 3 v.
agarizi lapidis lazuli loti pſecte ſcolopédie ſalis
indi an. 3. iii. ſucci eupatozí spice an. 3. ii. garioſi.
3. 1. perepígre. 3. xii. ſiant pill'e cú ſucco apí. Dob
é. 3. vii. d antur cum aqua casei.

Soluentia a iucturis. Ad medicine euacuantes
a iucturis et mébris remot ut réibus t utesica ſim
plices fút. Hermodati? turbith 7 oppoponacú
fal gema fal indú ſerapinú eufo:biú centaurea cu

cumer afrain elebo? niger polipodiú farcocolla

Lóposite fút he. Ellin de ſucco ro. benedicta
hermodatilata. pill'e de benedicta. pill'e artetice.
katarticú ipiale. Et notádu q nò solú p[ dicte
medicine euacuat a p[ dictis mébas ſed et p[nt eua
cuare a quolibet mébro ſi detur cú medicinis ba
bentib virtuté ducendi solutina uel viutes eorù
ad mébrú a quo uis euacuare.

Tractatus octauus de medicinis ſoſtatis c
libet mébrí. Et prio capitis. Múc dicende fút me
dicine mébro? ſoſtatie calide 7 frigide simplices
7 oposite. et pumo de calidis.

Calide medicine simplices ſoſtates caput fút
istc. Saluia ruta maiórana betonicha peonia fa
turegia camomilla ſerptill pulegiú calamentú ſi
ler montanú ſeniculi lignú aloes xilobaliamum
carpobalsamú foliú thus laudanú folia lauri ſi
cados melegetes ſqa nux muſcata cubebe ábra
muſcus mellilotum.

Lóposite fút. Aurea alexandrina. Pliris ar
coticò diacastòe dyarodó iulii diátoſ cú muſco
Frigide medicie simplices caput ſoſtates fút
Papauer albú inſqam lactuca niola cáphora:
mádragoa folia mirti folia ſalicis acetum.

Lóposite fút zuccar roſatú violatú dipapauer.

Confortantia pect 7 pulmoné. Ad medicine ſim
plices caledaciètes pect 7 pulmoné. Isop maru
biú yreos enula cápana camóilla radix altee uua
paffa ſqa lignú báſami mirra ſerapinú litiú ca
pilli ueneris liquiricia spica 7c.

Lóposite fút. dyacalamentú dyapaffiá dyay
opus dyaris lohoc de pino 7 similia.

Ad medicine simplices ifrigidátes pect 7 pulmo
né fút iuinbe sebesté diagagátú gúmi arabicum:
amidú ſe. papa. amigdale dulces uiole cádi mo:
celsi ſandali zuccarum.

Lóposite ifrigidátes. dyapapauer dyadaga
gátú dyapeniduiz fine ſpéb zucca. ro. zuc. uio.
Lóforía co. Ad medicie simplices qor ſoſorát
7 caleſaciút. melíſa borago enula cápana gario.
cardamomú roſmarinú lignú aloes ábra muſc
os d corde cerui croc méta abe been cortex citri
dozonici cubebe ozimú garioſlatú polium.

Ad medicine simplices t[é]pantes cor q et fút t[é]
pata fút he. t[ac]ict q[aph]ir t[imarag]d belirici au
argentum bugloſſa.

Lóposite caleſaciètes cor fút. dyamargariton
dyacinamomú cordiale dyamargaritò p[li]uſar co
ticò dyaboraginatú. Electuariu letificás uide in
c.ò mía almáforis dyátos. Elcúartú d lapidib.

Ad medicie simplices ifrigidátes cor cáphora úi
ola margarite coralli rasúra eboris p[ó]a odo[ri]ſea
rose ſpodiú ſandali oés karabe nenufar lutú ſigi
latú coriandrum.

Lóposite fút. dyarodó abatis fine ſpéb zuc

A iiii

chay roſatú 2 violatú firup9 viola? 12 nenuſar?:
tria ſandali man9xpi perlatú, troſci de bolo ar
meno. Troc. de caphora. Lôfortátia ſtoachú

Medicie simplices ſtöm caleſaciètes ſút méta
ſaluia maiózana abſinthiú marubiú aníſ ſenicu
lú ciminú maſtir galága garioſl9. 33. cinamomú
macis ſquilla ſpica raſan9 ſenugrecú. Lôpoſi
te ſút. Diatrion pipereò diagálaga roſata nouel
la mel ro. col. nô col. dianíuſz diacimimú diacala
mentú 2 ſilia. Medicie simplices ſtöm inſrigi
dantes ſút. roſa viola plátago lactuca cucurbita
melones poſtulaca cucúeres ciruuli mala ſnata
acetofa citonia pira agreſta acetú 2c. Lôpoſite
ſút. diacitonité cú zuccaro fine ſpébuſ zucca? ro.
violatú firu. ro. uio. 2 triaſádali. Lôfortantia
epar. Medicie simplices caleſaciètes epar. ſpi
cu ſgnátú cinamomú aſſap eupatoriú abſinthiú
ſum9 terre radices qnq capill9 ueneris te. ſe. ani
ſi caruí ameos costú. Lôpoſite ſút diaciminuſ
diacofa roſata nouella dianíuſ diacalamentum.

Medicine simplices infrigidates epar ſút en
diuca lactuca poſtulaca epatica viola ſeia earum
aq2 oddei ſandali ſolatrú ſpodiu caphora qttu9
ſemia frigida aqua ro. aqua endiuie acetú berbe
ris 2 ſilia. Lôpoſite ſút triaſádali zucca? roſ.
uio. 2 ſilia. Lôfortátia ſplen. Medicie ſim
plices caleſaciètes ſplené ſút. caparis tamaríſus
cicoſa ſcolopédzia arſtologia cortex median9 fra
ſini cortex radicú genetfr borago bugloſſa naſtur
ciú calamentú armóiacú calam9 aromatic9 ruta
thim9 epithimus amigdale amaſ aq frasseni ani
ſi ſeni. caruí ameos radices qnq ſglla acetuz ſgl
litiči agn9 caſt9 lupin9 bdeliu castoreu. Lôpoſi
te ſút. diacaparis diacalamétú diaciminú 2 ſilia.

Medicine simplices infrigidates ſplené ſút la
tetuca endiuia ſemina earu ſandali ſpodiu quattu
or9 ſeia ſra acetú. Lôpoſita ſút diaboriginatuz
triaſádali 2 ſilia. Medicie tpane c'è q pn't admi
ſtrari p.nocuńto ſtoí epat ſplenis fellis 2 izeſtino
rú 2 ſút ite. cáomilla mellilotú radix lilí borago
nenuſar9 ſum9 terre capillis uenéis 2 ſcolopédria

Lôfortátia renes. Medicie simplices cale
faciètes renes. ſaxiragia miliuſ ſolis petroſelinuz
macedonicú eruca ſemé ei9 urtice cucube brodiuſ
cicez rubeo9 radices qnq ſpica nardi ſpica celti
cu ſquinátú peritaria ſenatoës daue9 iuniper9 g3a
na pini 2 ſilia. Lôpoſite ſút. diacalamentú elcua
riuſ ducis filoátropos. Medicie simplices inſri
gidates renes ſút nenuſar. ſe. lactuce poſtulace en
diuie papauer albú vga pastoris ſeia còia ſia q9t
tuo: pſiliuſ vinuſ citonio9 plátago 2 ſiſa. Lôpo
ſite ſunt. firup9 nenuſar9 firup9 acetofus ſtoaticú
frigidum. Et omnia ſplené 2 epar infrigidantia.

Lôfortantia matricé. Medicie simplices cale
faciètes matricé ſút artemíſka ruta ſaluia ſauina:

aſſa rubea tictor unipus pulegi6 mentaſtrú cala
méſú myrrha oppoponacú ſupini ſpica Ignantú
galia cinamomú calam9 aromatic9 ſapinú 2 ofn's
simplices caleſaciètes renes deé. Lôpoſite ſut
q9 dicte ſut ſupia. Medicie simplices inſrigidá
tes matricé 2 apofite ſut eadé cú mediciníts simpli
cibus 2 apofitis inſridátib9 renes. Lôfortátes
iucturas. Medicine simplices caleſaciètes iun
citur ashermodactik. ypicon ſqla armoniacú aſſa
rú caſtoreu eufobiuſ ſtoz: ligda mirra naſtuciu
ſterc9 uaccarú origanú calamétú ſinapis. g. pini
cortex radicis caparorú artetica camóilla enula:
galia raſan9 ruta ſapinú. Lôpoſite ſut ſ affecting
a nacardina electuaríu diamarte oxim ulian ori
mel ſliticuſ. Medicine simplices inſridantes
iuncturas ſut ſolatrú ſempuina lactucas endiuia
mirt9 mucillago pſiliu acetuz aq ro. bolus armen9
apium. Lôpoſite ſut eadé cú uſridantib9 renef
q9 dicte ſunt. 2 et ſirupus de ſeibus frigidif. firup9
limonuſ 2 ſilia.

Tractatus non2 de cura egritudinú particula
riu2 a capite uſiq ad pedes ſm ſapiz. 2 prìco 6 ſoda
Munc nono deſcédéduz é ad receptas particu
lariuſ zegruſtinuſ ſequédo ordiné capitulorum
almáſozi2 prìco dicem9 ea q9 apetunt in ſupremo
uenitculo aialiuſ. Primo 6 dicem9 receptas có
ueniétes i. c. ſode. 2 qn é a cã calida pma é recepta
raſ q9 ſic poni d3. M. aque roſ. olei ro. aní. 3. uí.
acetí. 5. 2 quaſſentur ſil2 et capiti apponátur. 2 no
ta q9 qn rafis noiat acetú cuf alius mediciní lig
dis de aceto d3 ſoluz ſumi qrta pars. Et hec re
gula vitaté h3 in oibus dicédem 13 poſſi ſumi quá
titas maior. Mo. ſo q9 q2 medicine poſite a rafi
ſunt magis apopate alius2 10 medicus ſemper
d3 ab illis incipere 2 qn ille deficiunt ponátur alie
símlés illis quas ponit rafis salté in ſutut.

Euacuatiuum cole rafis ſic ordinari pot. M.
punoy damascenoy nuñero. x. tamarindoy. 3. i.
corticú mirobal. infuſozi3 i6 coctoë punoú per
uná nocté. 3. i. 2 in mane misce 2 cuz maíb9 fricen
tur bn2 et coletur p9 ea addatur zuccari albi. 3. 5.
2 détur ad bibenduſ in auroia caſa. Et ſi ilundá
tur mirobalái citriu per nocté 2p9 moduſ expma
tur 2 détur aq ad bidédú multuſ valet. ſitr 6 pw
nis 2 tamarindis. Empílm raſ sic ordinatur.
M. aceti qrtuz. 1. 5. ſe. altee. q. ſuf. ad incorpoſaú
2 misceátur 2 fiat épílm ligduz aliqíl2 2 extédatú
ſuper páno 2 capiti apponatur. Et no. q9 pericu
luſ 2 ét magnúz é multuſ fría apponé parti capiſ
poſtëiori 35 n é ſic 6 parte aníori. Lura ſi cù ſo
de ſut colera. Bigerétia colerá in capite ſaciète
ſodá. M. 6 ſirupis digerétib9 colerá in piza pte et
addo ſirupuſ 6 néuſare q9: ſututé poſtat ad caput
uel illos ſirupos diſtp a cù 6 coctoë aliquo9 ſipli
ciú poſtátúi ſututé ad caput dcóriu in. vi. pícula.

Ad idé. ☞.oxizachare firupi endiuve ſi. nenu
faris an. 3.5. misce ad inuicé 7 detur cù decotone
aliquor simplicu portatútù vútuté ad caput q ét ſit
ſia. Ad idé. ☞.feinú cōuq zqtuor ſi oruz. 3. ii.
floz violaz neufaris ro. ru. an. 3. i. endiuve ſcario
le lactuce an. ☞.i. ſumitatú papauéis al. 3. 5. ui
nignator. 3. iii. 7 cù zuccaro ſiat firup? 7 cuz ace
to uini ſinator acetoſetur. Soluëtia colerá a ca
pite. ☞.medicie ſcripſi ſupi? i ſa pte hutes ſol
ue colerá q iewep. medicia hec purgás colerá cui
addas ſticados. 3. ii. qz dirigt éá ad caput. Allie
medicie ibi deſcripte optie ſut ſi addatur aliquid
qo dirigat ad caput. Ad idé. ☞.electuaru ò ſuc
co ro. 3. 5. uel diapunis. 3. 5. diſtépetur cù firupo
nenufarino 7 detur in aurora. Epithima infri
gidáo. ☞.aç ro. 3. ii. aceti. 3. 5. 3. quacqueſetur optie
7 fiat epithima ſup pte coronali capiſ. Ad idé
ſpiciis pót addi ſuce? solatri portulace ſempuive

Ad idé mucilago pſilúi cù aceto multú nalz oi
bus mombis capitſis calidus. Et no. φ anq.3 poná
tur illa ſia debét euacuatòes p[er]ſeffe ſtate capite
repleto. Doruſeru ſoſtás cereb[us] ab extra ra
ſis frigidú talr ſiat. ☞.floz violaz ſalicis uel ne
nufaris an. 3. i. ro. rube. 3. 5. cáphore. 3. i. cere. q.
ſufficit 7 fiat pomú cù aq. ro. Et meli? é ſi ſiat ſine
cera 7 p[o]ātur i ſindòe illa pulueriſata 7 ſepe ſp
ſa cù aq. roſ. Ad heddicamé apponédú p[] ipositi
oné narcotico[sp] i nares uel aures ad remouéduſ
ſtupóre q seq poſſu 7 quéut cuiqz mébzo cui appo
ſitu fuerit narcotici. ☞.caſſiſignée. 3. i. pulueri
zetur 7 miſeatur cù oleo 7 i nares uel aures mit
ſatúr p[] emiſſioné narcotico[sp]. Et ſi ſtupo fuerit i
duct p[] miſeatur cù caſto[re]. 3. 5. croci. 3. i. 7 diſſol
natur caſſiſignea cù ıſtit in oleo de costo 7 mitta
tur i aures uel nares. Cura ſi cã ſode ſit phla.

Bigerëtia phlegma i capite q[ui]n nó diſtillat i ſo
da cã ſia. ☞.radicú accori ciperi an. 3. i. aristo
logie ro. 3. ii. iterioris ſlque. 3. i. utrinqz ſalvie cé
tauree mioris maiorane folioz lauri betóice rute
an. ☞.i. anſi maratri ſe. ſílelos baxilicóis an.
3. 5. liqi itie rafe uuaz paſſar múdatá ab arillis
an. 3. i. utriuq[us] ſticados floz anthos. an. 3. i. ace
ti albi. 3. i. mellis 7 zuccari albi an. ☞. 5. ſiat firu
puo ſim arté. 7 ſi materia foſet multú ſia p[]nit addi
iſte ſp[.]ſ. garioſilo[sp] cubeba p[]iperis an. 3. ii. et
ſiet multú acut? 7 delectabit. Ad idé alt? firup?
 ☞. firu. de ſticados. 3. i. melk ro. co. 3. 5. miſce.

Altí q[ui]n matéia é mltú groſſa ☞.oximell[á] po
ſiti firupi ò ſtica[dos] oximells ſq[ui]litiſis an. 3. 5. ſua
tur cù. 3. iii. aq decotóis ſticados nucis muſſa.
ſalvie an. 3. ii. zuccari rubei. 3. ii. 7 digeritur cum
digestis i p[]na p[]te dcis. uide ibi. Digestuum
phkat diſtillat a capite. ☞.saluie floz cípſi an.
 ☞.i. maſtificis obliq[us] an. 3. i. nucis muſ. nucici
 preſſi an. 3. 5. ligni aloes. 3. i. melk zuccari an. ☞.

5. ſiat firup? ſim arté. Et no. φ stiptica calida p[er]ſert in ito caſu quo[sp] tabulá. r. c. udebis p[]ordinem.

Sirup? ualés paſſionib? capitis ſis? 7 neruoz
 ☞.saluie ſticados folioz lauri calaméti ıſopo ozi
gani ſanſuci méte radicú accori ſeni. petroſili. ſpa
gi endiuie an. ☞. 5. paſſular[á] múdatarú granó[sp]
pini ſeinú cólum roſar[á] ap[]ii anſi an. 3. 5. cubeba
rú ſeinú peonie garioſil. nucis muſc. an. 3. i. 5. ſpi
ce. 3. 5. cinamomi p[]iperis calami aró atici an. 3. 5.
ligricie capa[to]z an. 3. iii. ex decotóe p[]dcóu cuz
melle 7 zuccaro ſufficiéti ſiat firup? Et ſi uis φ ſit
ſolués ad de cartami polipodii hermodatilo[sp] aní
3. 5. agarici. 3. vi. falisgème 3. 5. turbit. 3. ii. 7 i pe
tia ligata bulaſt cù preſcis 7 acetoſetur cù aceto
ſq[ui]lítico. Euacatiuſi phlegmatis a capite. ☞.e
p[]illar[á] cochiarú. 3. ii. pulpe coloqntide v delii an.
3. i. p[]ſiciatur cù firupo de ſticados u[]l]aq saluie et
ſiát p[]ille ad modú cicer? 7 detur 3. i. q[ui] 7 ſut fortes.

Ad idé. ☞.p[]illarú cochiarú. 3. 5. p[]illarú ò ye
rapigra. 3. ii. reſciátur cù firu. de ſticados 7 ſiant

Ad idé. ☞.p[]illarú eleſagia[sp] p[]illarú aurearú
p[]illarú de aloes 7 ſut appro[sp]ate. dosí 3. 5. i.

Ad idé. ☞.floz ſticados arabici floz boragís
bugloſſe an. 3. i. paſſularú múdata[sp] ab arill. 3. i.
3. 5. ſe. baxilicóis an. 3. i. anſi. 3. i. agarici turbit
múdati iteri? 7 exteri? an. 3. 5. cor ticú mirobaláo
rum kebulóz infuſorú per nocté 1 decotóe p[]dcóu
rú. 3. i. 5. fricétur de mane forſtiter 7 colétur 7 den
tur in aurora. No plq 2r nimis forzia é ſufficeret
tertia pars ei? i una dosí. Ad idé ☞.e. yerepigre
3. vi. agarici. 3. i. ſpice croci an. 3. i. falisgème 3. na
ii. diſſoluátur preſcá cù decoctióe ſticados nucis
muſ. saluie an. 7 é dosí còis. Ad idé. ☞.e. melk
ro. co. firupi de ſticados an. 3. iii. agarici. 3. ii. tur
bith. 3. 5. 3. 5. ſpice gra. iii. falisgème 3. ii. yerepigre
3. 5. diſſoluátur p[]dcá cù decoctóe imediate dicta
7 p[]pinétur calida i aurora. P[]ille cochie 3. 5 al
mansóre. ☞.p[]ulueris pigre. 3. v. coloqntide. 3. iii
7 tertía parté ſcamonee. 3. ii. 5. turbit ſticado[sp] aní
v. 3. ſiát p[]ille cù firupo ſticados. Boſ é ut ſupra.
Et nota φ in puluere pigre de qua intendit ☞.ras
que eſt ſim gal. nec ingreditur aliquod ſolutiuum
nifi aloes oíá alia ſunt ad p[]foſtanduſ 7 alio[sp] ſolu
tiuap malitiá reprimendát ſcamonea auté pótur
ad incitandú vútem. P[]ille cochie galient 7 q[ui]ſi
equaliter purgat colerá 7 phla. ☞.a. aloes maſtific
coloqntide ſcamonee ſucci abſinthii partes equa
les et ſiant p[]ille. Pomum caliduſ cóſoſtatiuſ
 cerebr[us] frigidi. ☞.laudani. 3. 5. ligni aloes ſto[ra
cis caláite an. 3. i. garioſilo. nucis muſ. ſeminis ba
ſilicóis an. 3. 5. 7 cum aqua ro. in qua ſit aliquid
de muſco ſiat pomum. Et ſi addatur de abra plus
ualet. Item nigellla torreſacta ligata in panno
ualer ſi odoretur. Et nota φ muſcus ambra croc?
et ſimiles medicine q[ui] ingrediuntur medicinas cò

A iiii

positas in parua quantitate semper debét distem
perari cum magna diligentia cum liquoribut ur
bi gisa fi. 3. i. musci ingrediatur unú pomum p[ro]io
distemperetur cú modicissima aqua et bene t[em] po
stea dupletur aqua illa quouſq[us] fuerit bene disté
perata t[em] iterum aqua dupletur.

Cura ſi cá sode ſit melancolia. Bigestium
melancolie existentis in capite faciétis sodam: N.
boraginis bugloſſe an. 3. i. radicu accori radicis
cipi corticú radicú ſeniculi petroſi, an. 3. i. itéri
ſquille. 3. i. salut[em] ſanſuci maiorane foliolum lauri
bethóice mellif[us] ſumiterre an. A[th]. i. anſi mar
tri ſe. basiſiconis an. 3. 5. ſemis liquiriti r[ate] uua
rum paſſularum mundataruſ ab arillis. 3. i. utri
uſq[us] ſticados floz[us] anthos an. 3. 5. floz[um bo]
ginis: floz[um] bugloſſe an. 3. 1. 5. aceti. 3. 1. mellis
zucchari an. 3. 5. fiat ſirupnis diligenter ſm arté

Ad idem. N[ext] firupi de epithimo oximell[us] ſim
p[lic]iſis an. 3. vi. ſiat decoctio cum aqua boraginis
ſalut[em] ſticados nenufaris t[em] detur in mane.

Euacuantia melancoliam capitis. N[ext] yere ru
ſi. 3. ii. yerelogion lapis lazuli bene abluti. 3.
i. ſe. basiſiconis. 3. i. t[em] cú ſiru. de ſticados. ſi[mi]t
lule. cuus doſis. 3. i. uel circa. Ad idem N[ext]
floz[um] boraginis ſticados arabici an. 3. 5. liqui[re]
r[ate] r[ate] uuaru paſſarú múdatarú an. 3. thimi
epithi polipodu quercini foliculorú ſene an. 3. 5. 5.
anſi ſeminis basiſiconis an. 3. ii. ſiat decoctio i. t[em]
ro cap[ino] t[em] nocte infundátur corticú mirobo[rum].
indorú bene gúmoſorú. 3. 5. diſaſene. 3. ii. caſſiſi
ſtule. 3. 5. 2[em] in mane coletur t[em] ſt[em] una doſiſt[em]

Si uis alias medicinas solutiuas. Recurf ad
ſecundam partem. Et ſi uis componere ſirupos
alios a predictis digerentes humores i capite po
tes ſumendo simplicia respicientia caput calida
ad digerendum humores frígidos frígida ad di-
gerendum humores calidos ſacere decoctioné
et demú ſirupizare ſm artem. Itez. N[ext] tiriace
auree alexandrine an. 3. ii. miſce t[em] detur cum mo
dico boni vini hoc multum ualet t[em] det bono máe

A[th]edicina extrinſeca in ſoda frígida em[pl]im
ſm R[as]im leue. N[ext] laudani. 3. iii. marubii. 3. v.
milú modicum torſeſacti. 3. i. 5. terbentine q[ui]tum
ſufficit ad inco[por]andum t[em] emplaſtrum ſiat ſeu
c[rot]um cum oleo camomillino.

Potest ex his etiáz fieri ſacculus t[em] ponatur ſu
p[ra] comíſurá ſagitalíſt t[em] prohibet curh[us] humidi
tatuſ ad partes inferiores t[em] oculos. Posſunt et
am alia addi ſi uolumus. Item ualet etiáz em
plaſtrum r[as]iſ ſed est multum ſoſte quia ingredi
untur ipſum calida in quarto.

Aliud et mediocre. N[ext] radicum eućucris anſi
nini abſinbii an. 3. ii. aque dulcis olei an. quátú
ſufficit bulant ſimul ſuper p[er]tun[as] uſq[us] ad confú
ptionem tertie partis. Et de decoctione ſiat eb[ro]
catio; et de ſba ſiat emplaſtrum. Auicé, mirab[tr]

 commendat eum.

Sacculus contra ſodam frigidam leuſi. N[ext]
bethouice ſicce. A[th]. 5. floz[um] boraginis mellif[us]
mili modicum torſeſacti an. 3. 5. floz[um] antho-
ſticados arabici an. 3. ii. conquaſſentur t[em] ſiat ſac-
culus. Alius ſacculus for[to]rú N[ext] bethonice ſicce:
rute an. A[th]. 5. floz[us] anthos. ſticados arabici
an. 3. 5. i. ſeminis basiſiconis ſeminis rute an. 3. 5.
q[ui]ſſentur t[em] ſiat ſaccul[us].

Et nota q[ui] r[ate] nec alia medicina ſimplicia ſi[mi]
ptica non competunt in predictis emplaſtris ſue
ſacculie q[ui] prohibent resolutionem 13. conſoſent.

Ad idem ſacculus factus ex milio torſeſacto
cum quarta parte ſalis et flozibus camomille. u[ae]
let multum.

Ad idem N[ext] ſticados camomille calamenti
maiorane foliolum lauri an. A[th]. i. foliolum ſene
nucis cipreſſi corticum citri an. 3. ii. cubebarum:
nucis muſcati garioſi[lo]z[um an. 3. i. macis ſpice i
cperi calami aromatici an. A[th]. ii. piperis nigra. 3.
5. cum predictis pulueri[za]tis ſiant duo ſacculi p[ra]
capite. Et ſi uis for[ti]us caleſacere: addatur ſter
cus columbinuſ finapis an. 3. iii. caſto[rei] euco[bi]
an. 3. 1.

Actio ſiat cum oleo de lilio nardino c[os]ſio
de caſto[reo] camomillino anetino. Et c[os]p[edi]
tis pulueribus t[em] cera potest fieri unguentum t[em]
caput ungatur.

Emb[ro]catio etiam potest fieri ex decoctione
predicторium et emb[ro]cario caput.

Item lotio cum aqua uite multum ualet.

Sacculus caleſactuus et resolutuus mate
rie frigide. N[ext] corticum citri nucum cipreſſi an.
3. i. 5. ſticados camomille maiotane foliculoz[um]
ſene ana. A[th]. 5. nucismuſcate cubebarum garioſi
loz[um] ſpice ana. 3. 5. 1[er]coz[is] columbini ſinapis
ana. 3. 1. 5. laudani ro. ana. 3. ii. et ſiat ſacculo

Ponéda in lixiuio de quo caput lauetur. N[ext]
ſticados floz[um] camomille foliculoz[um] ſene folio
rum lauri: aſſari maiotane: ana. A[th]. 5. teran[tu]
aliqualiter. Suffumigano.

Fumigium ſiat ex thure ligno aloe: maſtice:
nuce muſcate ſto[ra]ce calamita.

A[hom]itus cum aqua r[as]ani: et oximelle p[ro]
nocetur.

Hargarisma ſiat ex decoctione maſticis acu
ri liquiriti paſſularum ana. 3. 5. 1[opi] y[reos] ana
3. ii. p[ire]tri ſan[tr]aſſe 3[un]zib[er]is ſinapis ana. 3. li
conquaſſentur.

L[ister]ia conſoſtantia.

L[ister]ia conferentia dicentur capitulo d[ur] pa
lifi et epilenia.

Cap[im] de ſcotomia et uertigine.

Biuertentia quando est de materia frígida
Lauterium potentiale. N[ext] cantaridarú abſaſſe
alis t[em] capitibus t[em] cum ſermento miſſeantur t[em] cu[ss]

aceto vel aqua vite et ponuntur post aures in occi
pite ad diuertendu :qniqz in tibius:qniqz in naribº.
Uomitiuum.

Uomitiuum.

Uomitiuum bonum, ☞ paradicem unam rafa
niet et in ea infige ellebori nigri aliquas partes:et
skent per noctem: demum extrabe partes elebo
ri a rafano et buliat rafanum in aqua et coletur
t colature addatur coci. 3. i. aceti. 3. iii. et dentur
duo coclearis et plus ualz si fiat aſumpto cibo per
duas horas.

Et si uis digere materias que ſut in capite re
curre ad receptas prime partis.

Et ſi uis euacuare recurre ad receptas; c. de ce
ſalea et emigranea et ad receptas que dicentur in
capitulo de paralifi.

Digerentia. ☞ irupi de ſticados. 3. i. oximeſ
3. 5. fiat decoctio simplicium ducentium ad caput
Euvacuatiua

Euaciantia. pillule cochie pillule & yerapigra
Halieu & similia.

Elisteria conferentia in hac passione dicentur
capitulo de epitensia et paralifi.

Bargarifmata et caputpurgia ſunt conferëtia
in declinatòde. Bargarifma deponens phſa a ca
pite q pètits ſolum illuf qui nò ſunt pati ad paffio
nes pulmonis pòt eè tale. ☞ betonice yſopi an.
2. h. liquiritie rafe paſulay mûdatay ab aril an.
3. i. piretri radicis treos reccenſi an. 3. i. ſe. ſaxiſa
gie. 33. an. 3. 5. maſti. 3. i. mellis. 3. ii. fiat apofima
uſoq ad ſumptioné tertia partis et fiat bis in die
mane et ſezo et teneat patiens in oze diu poſtea cici
at ualet ad deponendu phſa a capite. Ité ad idé
piretri poſitum in uino albo uel aqua cala uel in
uolutu in pano línea ſbtili ne mordicet retentum i
oze ualet ad deponendu phſa a capite. Ad idé. ☞
ſnapis origan piretri pipis longi faluie an. 2. ☞
i. buſiant in uno urceo aque uſoq ad ſumptioné
medietatis et coletur. Ad idé. ☞ piretri pipis ma
cropiperis. 33. an. 3. ii. ſnapis. 3. vi. macif. radicu
yreos calamenti acori an. 3. iii. buſiant in aqua uz
cei. i. uſoq ad ſiemptòm medietatis et colature ad
datur yerepigre mellis an. 3. i. et fiat gargarifma.

Caputpurgia. ☞ aque maiòreæ. 1. b. aceti ſq
litici. 3. ii. et miſceantur. Ad idem. ☞ aceti ſquilibi
et. 1. b. pulueris origái piretri macropiperto ſina
pis an. 3. 5. miſceantur et est ſorte. Ad idem et é ex
pertum. ☞ ſolia herbe que uocantur morſus ga
line. i. pipinella mino. et fricentur nares nam inde
faciet fluere humiditatem. Et nota q in caputpur
guis et gargarifmis debet aponi aliquid ſat ut cere
brum stimulet. Et ſi ſozet oppilatio magna appo
nant baurach uel de còmuni in maior quàtitate.

Sternutatoria. ☞ rute filuſetris condifi an.
3. ii. puluerizcentur et cum péna ſufflentur in nares

Ad idem. ☞ nigelle ſnapis condifi an. 3. ii. ſa
lios. 3. i. pulucrizentur et cù péna ſufflentur in nari

bus educit materias et caleſacit cerebú. Quão
dautem est a cauſa calida primo fiat phlebotomia
a uena cói poſtea a cephalica ultio de uenif ſronſ

Uentofatio in spatulis et in natibus etiam ſoſert

Euacuentur et digerantur humores cum pudi
ctis in prima parte et ſecunda.

Dimittantur omnia caleſacientia ſanguinez ac
etiam multiplicantia illum.

Etiam uomitns in hac calida cauſa ualet.

Clisterè. ☞ decoctionis foliorum uiole mal
ue blitis mercurialis metretam unam olei viola
ti. 3. iii. caſie yerepigre an. 3. i. ſalis parú et fiat cli
ſtere còmune.

Capitulum de freneſi.

In freneſi et in aliis morbis peracutis ſicut ſq
nantia finocha colicha et ſimilibus incipiemus a
solutuis ſepe quia periculum est in mora. Quan
doq tamen exhibemus digestiva quia materia
expectat digestionem uel quia facta ſit minoratio.

Digerentia coleram in freneſi digestiuus ergo
frenefis ſit digestiuum colere ſicut firupus viola
tus uel ſicut firupus nenufarinue uel firupus de
papauè albo et etiam de papauere nigro propter
ſonnum.

Soluentia colerá. Solutiuu colere i freneſi do
ſic fieri. ☞ solutui alicuiuibus colere deſcripti i ſe
cunda parte et miſce cum aliquibus ducentibus
ipſum ad caput de eis que dicta ſunt in ſexta par
ticula ſiumas o solutuis dictis ducetubº a capite i
vii. parte reſpicientibus coleram.

Clisterè lenitiuum. ☞ decoctionis malve blitis
mercurialis uiolazum ordei flozum nenufario me
tretam unam trifare Saracenice. 3. i. diaprunis. 3. i
5. olei violati. 3. iii. ſalis parum et fiat criftere.

Nota q tamarindi ualent multum quia alterant
et euacuant cauſam quando ille paſſiones uel alie
cóſimules ſunt a cauſa calida. Et nota qñ freneſis
est de ſanguine medicine poſite ab extra debent
eſſe frigide et ſicce qñ aút de colera ſie et húide.

Epithima in freneſi de ſanguine. ☞ ſucci pła
taginis. 1. b. ſucci burſe pастous aque rol. an. 3.
iii. aceti. 3. ii. et in ſtis infundantur pecie et ponan
tur ſuper parte anterioi capitis. Ad idé. ☞ uio
larum lactuarum ordei fracti mundati an. ☞
coſticu papaueris radicis mádtagore nenufaris
an. ☞ 5. ſe. uis qamus papaueris lactuce an. 3. 5
camemille melluloti malue an. ☞ 5. ex ſufficien
decoctioe hoz fiat embíoca ab alto ſup cóſura:
coronali cù spongta et i ſuſa in ea et hoc cópetit in
quocunqz tempore. Ad idem. ☞ ſucci ſemper
uue ſucci lactuce ſucci portulace ſucci solatri an.
1. b. 5. aque roſate. 3. iii. aceti. 3. ii. miſceantur et fi
at ut ſupra hoc etiam prouocat ſonnum maxime
ſi apponátur ſucci papaueris 3. iii. Si uis narco
ticare adde de oppio et ſucco mandragore et ſi ſuc
ci nń hútur accipiuntur aq q ſiunt i lábico. Et ſi uil

emplim facere adde ad predictis aqua farie ordei quantum sufficit et cù cibus predictis fiat emplim. Et nota q. uta fria utraq. solu etpetunt in principio q. qii materia fluxa e t? furmata fregesi etpetut ree solutia uik resoluëtia cù repercussiuis. Catulus puus lactans reuferat positis super captie raso ualz multu. Et si uis somnù inducè fsa euiferatio ne catuli pone intus catulù de pulue iusqami p to tù et appone capiti. Ad id v3 columb9 sullus p doresu. Silt gallus silt pulmo arietis si capiti ap ponatur et qii pulmo infrigidatur ite? calefac bìn in aq calida et reaponatur et uulet. Et hec ualent i e?cùq. fregesi q. resoluunt materiá apat. Embro ca et optia e. Et hec decocto q. resoluunt q. q5uis aliqua calida apponatur. M. violarum melliloti malue anthos foliorum lauri corticum papauer9 an. AD. ii. bolant in aqua et fiat decoctio.

Untin ad fónu. M. lactis mulieris lactantis
puella. 3. iii. albumina. iii. ouorù fortiter aguato
rum farine papaueris albi q. sufficiat aceti fortiſſi
mi. 3. i. ponatur i pano et capiti aplicentur. Et ſi
uis potes cerá apone et facè uengtin. Ad ide3. M.
olei mandragorati nenafarati roſati ungti popu
leon an. 3. 5. puluis iusqami mandragore corticu
nenuſaris an. 3. 5. cere. q. ſufficit et fiat unguentú.
Ad idè et e fortus. M. iusqami. 3. i. opii tebaici
3. ii. croci. 3. 5. et incorporéur cù modico aq ro-
t aceti et liniatur frons. Ad idè aq rosata cù aceto
infrigidando testiculos inducit somnú ſilt urridá
do collú inducit somnú. Sed mulierib9 inſtidádo
mámillas inducit somnú. ſilt inſtridando manus
et pedes. Ad id. M. terre ſigill. 3. iii. miſceatur cù
aq ro. et aeto in modú ungti et nó ſit actu fridum
et solú pedes ungas et puocat ſomnú. Electuariu
ad ſonú. M. 2. serve violap. 3.ке néufaris an. 3. 5
ſe. papaueris albi. 3. i. ſe. iusqami. 3. i. zuccari. q.
ſufficit et miſceantur oia ſicut zucearú ro. et datur
cb aq ordei oi die. Tragea ad ſomnú. M. ſe. lacte
ce ſe. papaueris albi an. 3. ii. ſe. endiune ſe. porula
ce. 33. an. 3. i. iusqami. 3. 1. 5. pánis zuccari. 3. iii.
et ſiat tragea grossa. Ad id. M. ſe. papaueris. 3. i
ſe. lactuce ſe. poritulace an. 3. ii. ſe. iusquiami. 3. i
cucube maſtícis an. 3. 5. zucca. 3. iii. et ſiat tragea
et hec magie appropiatur capiti. Ad id lac papa
ueris in cibis ſuis in mane et in ſero e bonú. Item
pilfe de opio ſunt fortis et ſic ſiunt. M. opti croci-
caffie lignée an. partes e?les detur una p[ro] uice
uel due ad plus et dantur in caſib9 ultis. Et nota
q. in fregeni ſi non e aliud q. probibeat p[io] phle
botomia de cephalica deinde phlebotoma uenaf
frontis et appone ſanguifugas aut puoca ſangui
né per nares aut uétoas ad ſpatulas. Et ſcias q.
nil melius e in fregeni q[ui]emoroidas puocare p
uocatio auté emoroidarum habebitur in. c. ſuo
uide ibi. Et ualent ſcarificatio aurium et e util in

extremitatibus. Capitulum de applia.

Bistrahentia humiditates a capite excitantia
v'tutes ligature extremo? fricatones cozùde. Ex
tersio digitop. 2. frictio nasi sternutatio clamores
ſuffumigatio cù bdelio galbano et ſimilia.

Suppositoria et clisteria. M. mellis cocti. q. ſuſſicit et addatur puluis euſobii salſgeme uel utri- dyagridu yerepigre coloqntide agarici an. ptes equales et ſiat suppositoria longa et grossa. Item ſiant et suppositoria ex ſelle bovis et ſapòe albo cù melle et ſine melle et uulet in paraliti epiſpitia ſpaf mo tremore et ſtupore et tortura. Jtè. M. agarici euſobii oppoponaci an ptes equales et cùz mele ſiat suppoſitiorum.

Clistere. M. centauree coloquintide an. AD. 5
polipodi mercurialis an. AD. i. anifi fenticuli cimi
an. 3. 5. tene. 3. iii. rute camomille an. AD. iif
cum siccarum numero x. cartami thimi epithi
mi an. 3. 5. ſiat decoctio lenta excepta thumo et epi
thimo de quibus ſiat ut ſupra cui addantur olei
rute. 3. v. agarici turbit. 33. an. 3. i. yerepigne. 3. i
ſalis parum et ſiat clistere Et aliquater forte

Ad ide3. M. camomille rute aneti ſalutè orga
ni calamenti centauree minoris an. AD. 5. colegni
tide. 3. 5. ſicados ſur furſiſcule mercurialis an.
AD. 5. carthami. 3. i. ſiat decoctio ex p[re]dictis cu
adda tur olei 8 caſtoreo. 3. iii. yerepigne. 3. iii. meli. 3. 5
ſalſgeme. 3. i. agarici. 3. 5. bridicte. 3. 5. et ſiat clifſe
re et hoc forte eſt. Ad idem. M. anii maratri leis
xifeleos feminis basilicóis an. 3. 5. centauree mio
ris ſalutè rute abrotani calamèti origani an. 3. i.
ſicados arabici coloqnt. an. 3. iii. ſur furſis. AD
5. ſiat decoctio cu addatur mel' anacardi. 3. iii. oſi
de ruta. 3. iii. salſgemme. 3. ii. yerepigne. 3. i. elſon
3. iii. et ſiat clifſe et e forte. Et ſi uis clisteria lenova
recuras capitulo de paraliti et reperies leutter ſol
ventia mediocriter et fortiter ſoluentia

Stenuare faciétia. M. 2. diſi. 3. iii. 5. piperis al.
et nigri caſtorei an. 3. 5. rute cápeſtris. 3. i. pulueri
3entur ſimul et naribus inſuſſentur. Ad idem
M. nigelle ſinapis an. 3. i. aloes. 3. ii. pulueriſen
tur ſimul et hoc extrabit humiditates per naſum et
est leue. Ad ide3. M. piretri. 33. ſinapis ana
3. i. pulueriſentur ſimul plus agitat q[ui] educat.

Ad id. M. coloquiti6 elebori albi an. 3. i. caſto
rei. 3. 5. nigelle ſinapis piperis an. 3. ii. pulueriſe
tur et naribus inſuſſentur et est forte multum naſ
exiccat et ſuperſluuitates educit ad extra per nare

Emplastrum Rasís est utile et potest ſic fieri.
M. ſinapis. 3. vi. caſtorei. 3. ii. aceti. 3. i. et cù cera
oleo de coſto : uel de caſtoeo : uel de euſobio
fiat unguentum uel emplastrum magdalcon.

Ad idem. M. galbani ſerapini oppoponacis
an. 3. ii. euſo: bii ſe. ſinapis caſtoei trùs generus
piperis an. 3. ii. sulphuris. 3. i. 5. terbétine. 3. ii. gu

meliquefiant cù oleo de costo et fiat magdaleon et extende ſuper como facto ad forma capitis et e me dicamen multú caldu et exiccatiunú.

Unguentú. M.piretri piperis euſoibii castoſi an.3.5.1. sulphurif.3.1.5. accoſi costi an.5.5. ſiſeleof ke. b. basiliconis an.3.11. ſquinań.3.1. ſucci rute olei nardinti olei camóille olei de litio an.3.3. u. cere. q. ſufficit aceti parum et fiat unguentú et est valde de cens in hoc casu. Ad idem. M.euſoibu pipēis isopi calami aromatici costi castoſi glutinis ci bat oppoponacis. an.3.11. ſtozacis.3.1.1. cere ci trinei quantú ſufficit et cù oleo antiquo uſo costo uel oleo calido fiat unguétu. et ſi addi pót olei de balsamo.3.5. adhuc erit melius. hoc unguentú est valde ſolenne. et nota ipſum q. ipſum ſum ex pertus multotiens.

Capitulú de ſubet letargia et congelatione.

Pumo instanduz é ad diuertendú. Et q. i sò no nô profundetur et iô ſiant ligature et fricatòes extremitatú, plicatio digitoú toſio nasi depila tio barbe et pectinis. clamores magni. ducatur in trifticiá. et uideant res que tristart ihit. etuá ſiant sternulationes cù predictis in c. de appoplexia. ſiant etiá ſinſpoſitona et clifteria acuta cù predictis in c. de appoplexia. et ſiant unguenta et emplaſtra predicta i. c. de appoplexia. Et nota q. ita for tia nô cónueunt ſic in principio iz preecedat aliqua euacuatia per uomitú uel ſeſſum uel fiat aliquò clistere leve ò ſcripſi in c. de paralíſi. Aoltut ſiat cù candela uel pèna uel manu. Itè detur decoc tio raphani cum oximel ſimplici et uomat. Itè de tur uomituu ſcriptu in c. de ſcotomia et vertigie

Euacuetur cù pilſis cochuſ uel pillis de yera pigra. B. uel aliqua alia medicina deſcripta in ca pitulo de paralíſi. Et nota q. ite due paſſiones ſubet et litargia q. 2: conueniunt in cál iz differant ex parte ſitus: q. litargia est paſſio partis posterio ria cerebri. et ſubet é paſſio partis anterioſis. curá tur eodé mò et cù eſidé mediciné. Longelatio uero é paſſio partis posterioſis ſed é a cá frigida et ſicca et iò in cura eius iz miscere aliqua humida cum calidis et in cura cuiuſlibz paſſionis medicie debent eé ſoſores q. ſút de materia grossa. Mo tanduz tì q. frigidiora pínt applicari ab extra píti áteriou qú parti posteriou et calidiora ſerút pl? in congelatòe qú ſubeth.

Embroca ad caput. M. ſticados roſmarini ru te origani maiozana folioz lauri isopi calamenti buliát in aqua ſufficienti usq. ad ſuptioné medi etatis et fiat ab alto embrocatio ex predictis et po tect fieri ſacculus.

Capurpurgiú ſiat cù aqua maiozane: et posſu muo facere bulire in ea aliqua calida de predictis ſicut ſticados rutam etc. Et ſi egritudo perſeue ret et digestione indigeat recurre ad capim de so

da p digestiuis et ſiſr enacuatis iſto mò. quia ſu berth et litargia ſut ut in plurib? a materia phlica. M. digerétia phlegma et evacuanta illud. Et q. 2? gelatò ſi é cù materia ſit a materia ſra et ſicca. M. digerétia materiá m'licá et evacuanta illam.

Cliftere i ? gelatòe. M. mercuriaſ ſuiterre mellif ſe ſene polipodu boragis bugloſſe anſi maratri an. M. i. furfurif an. M. 5. ſiat decocto in aq ſuf ſicienti et coletur et addatur colatur yere rufini ye re logodion an. 3. 5. olei rute. 3. 11. ſalif paruz et ſi at clistere. Clifteria ſerétia i hac paſſiòe dicétur i. c. de paralíſi et epilepsia.

Capim de palíſi tremoí tortura et ſpaſmo ò re pletòe. In cura palib et aliaſ egitudinu neruo ru m'tiplices medicie ſerút qú receptas tibi ſaſ plene ſcribá. Nota tì q. in principio a leuorib? é ichoádu i fine vò a foróub? i medio mediocri b? ut auic. pria ſen. tertii. c. ò cura egritudinu ca piſ. Medicie ſerétés ſut solutia digstia cliste ria toſotána néuos affúpta p osungta eſpa ota balna ſuſe ebioce. puocátia ſebiét euapozatona gargaríſmata capurpurgia uétole phlebotomia iternotona : pillule. de omnib? dicta.

Medicie ſoluétes ſút triu modop qdá leuiter ſoluétes qdá ſoſuter qdá medio mò. In principio ſpetút leuiter ſoluétes quaq qdá ſút pilſe: qdam elcúaria: qdá ſeſtores: qdá potòes. quedam pul ueres incipiendo a pillulis.

Pille leuiter ſoluétes: ſút pilſe almáſoſis ſci pte i. c. ò dolóre ſtoachi et ſút leuiter ſoluentes ibi ponétur eaz ſcepta. et doſ eaz et utiles valde ſút.

Pille alie coës q. ét ſut utiles the pestiléne. M. ligni aloes calái aróanci xilobalſami gaf. nucis muſ. 33. spice galáge croci cináomi carpobal. car damói abſinthe méte apii petro. ſeni. ſileris montani leuſtici an. 3. 5. myrrhe. 3. 1. reubar. ad pon dus oiuz aloes epatici ad pód? reubar. et aliarú repre et cù bono uino ſiát pilſe groſſe ad modú ci cez. doſ é an. 3. 1. usq. ad. ii. Et hec ét ptoſot mé bia nakia alia et uitalia. Pille alie coeſ. M. murſ croci an. 3. 1. aloef. 3. 11. ſiát pilſe groſſe ad forma ci cez. doſ é. 3. 1. usq. ad. 3. 11. Pille mediocriter ſoluéſt. M. aróanci ſapi oppoſóacis castoſi ba chaz lauri ſticados zedoarie macis anſi maſſic. ſeni. cardamói. 33. ciamói spice nar. gaf. galáge nucif. muſ. cubebe croci xiloaloes ſquátı. v. guim mirobal. an. 3. 1. turbith. 3. 11. aloes ad pondus oiuz ſice cù ſucco ſaluie uel maióiae muſci g. iii. et ſiát pilſe. doſ é a. 3. 1. usq. ad. 3. 1. 5. Pille alie fetide Almá. i illo. c. M. puluſi pigre. 3. 2. cognitide itélioſis. 3. 2. euſoibu. 3. 11. 5. castoſi pipis affe ſapini oppoſóaci ſeitaragi idi. 3. 1. caſſie ſuapif an. 3. 1. cétauree mioris elacterii. ſucci cucumeris aſinini ana. 3. 2. gumme in ſucco rute diſſolua tur et alia ex eis conficiatur: ſiant pillule.

Earú doſe é an. 3.5. uſq3 ad. i.5. et hec regrut dige
ſtioné i materia q1 soluſt ſatis et multú. Pille
alie eitá ſut que arabice appellátur et multú ualét
in dolore capitis quátúcú q3 fuerit antiquus. M.
aloes. 3. iii. mirobalanóx citrinóx kebulóx ébli
cop beliricox inſóy maſticé dyagridiá affaríro.
an. 3. i. croci. 3.1. castorei. 3. iii. p[]ſiciátur cu3 ſucco
canúli et ſiant pillé. Boſ earuz é. 3.5. uſq3 ad. i.5.
Expertus ſum maxime in dolore capitis antiquo
nec multú ſoluunt. Pille artetice alie ſut q ap
p[]opantur ad arteticá fram. M. ermodatilo[]p tur
bit agarici a ñ. 3.5. caſſielignee ſpice nardi gario.
tilobalſami carpobalſami. 3. 5. macis galange
aſſe fetide ſe. ſeni. ſaxiſragie ſe. ſpagi brſuci ſno[]p
ſolis roſap ſaliú gème an. 3.5. aloes: ad pondus
oium p[]ſiciátur cu ſucco ſeni. Boſ é. 3. u. uſq3 ad
3. iii. Pille alie ſecurioſes et per me multú ex
perte. M. mirobalanóx citrinóx. 3. x. aloes. 3. ix.
33. 3. ii. pipis nigri et longi an. 3. i. sinapis. 3. ii. ce
teræ ſalis indi coloquiinde an. 3. ii. pendion. 3. iii.
tépera cu ſucco pori et ſiant pillé. Boſ é. 3. i. uſq3
ad. i.5. Pille alie de ſerapino. M. ſe. apií ſe. ar
meli an. 3. i. ſerapini bdéliu an. 3. ii. yere. 3. iii. pul
pe coloquiinde agarici an. 3. i. turbith. 3. vi. ſiát
pille cu ſucco ſeniculi. Boſ é an. 3. ii. ad. 3. iii.

Sút etiá pillé de agarico. et pillé aggrégatue
uide a meſue deſcriptóe. ix. et ſte ſufficiát. P[]il
lule ſoſtir ſoluentes. M. euſobüi coloqntide
agarici ſerapini bdéliu an. 3. ii. aloes. 3. v. maſticé
3. ii. p[]ſice cù ſucco pori et ſiant pillé. Boſís é an.
3. 5. uſq3 ad. 3. i. Earú uſus nó placet q1 educédo
intestina excoriant et nimis calefaciút ſm meſue.

Pille ſetide maiores ſm meſue. M. aloes tur
bith an. 3. vi. ſerapini armóiaci oppo[]pacis bde
lii ſe. armel. mirabolani coloquiinde iterioris aní
3. iii. ſcamonee. 3. ii. caſſie hermodat. ſebrá caſto
rei euſobüi agarici an. 3. i. cinamomi croci carda
momi ſpice an. 3. 5. gume inſúdantur in aqua pori
facta ad capellú ſiát pillé grosse aliquátulú. do
ſis é an. 3. ii. uſq3 ad. 3. iii. Pille herofaldine
M. hermodatilo[]p. 3. ii. aloes. 3. ii. 5. dyagridiá. 3.
i. coloqntide. 3. ii. euſobüi turbit an. 3. ii. 5. Boſís
an. 3. i. uſq3 ad. ii. Mó placet q1 solutua nó ſunt
bene correcta: Pille de oppoponaco 3.3 meſue
distinc. ix. utiles ſunt in paraliſi ſpáliter et ſút forſi
ter ſoluentes et uſus earú é tutioq 3.5 uſus pillarú
de euſobio uide ibi. Alias receptas posſe3 po
nere: ſed ita ſufficiant. Electuaria solutua leui
ter. M. cinamomi macis nucif. muſc. garioſi[]l. aní
3. i. 33. 3. ii. acco[]i. 3. iii. turbith. 3. 5. mellis qua[]tw3
ſufficit et ſiat electuariú. Electuariú aliu[]d ſm me
ſue alcaſ boni ſaporis. uide diſtic. iii. Boſ é an. 3.
ii. ad. iii. Electuariú dyafinicó ad idé deſcrip
tú a meſue diſtí. iii. et appellat eú p[]ſectio de dactúl
bonú et expertú p[]me. Boſ é an. 3. iii. uſq3 ad. 3.

hui. et eo utó audacter. Conſectio de mana ex
inventione. B. posita a meſue diſtinc. iii. mirably
ual3. uide ibi. Jerapigra Nicolat etiá é dí ſiſi
ſed quia amara nó pó ſupí in forma electuariu:
oportet q1 distempetur. et ió poná ipſam cù potó[i]
bus mediocriter ſoluentib[]. Et nüberetur inter
ita dyacaffiaſtula. cuius hec é deſcriptio. M.
p[]unóx viola[]p an. 3. 5. buſiant in ſex. M. ba[]u uſq3
ad p[]ſumptioné medietatis et addátur colature máe
caffie ſistule an. 3. 1. tamarídox. 3. iii. buſiát uſq3
ad sp[]ſiſtudiné demú addátur candi puluerían.
3. iii. penidii. 3. iii. zuccari. 3. 1. firupt iuol. 3. i.5
ſiat electuariu. Boſ é an. 3. i. uſq3 ad. 3. i. 5. et
medicia p[]delectatis. Electuaria medio mó ſol
uentia. P[]rimú ſit electuariú méu tuperib[]deſcriptú
in ſecúda parte de ſolutuis ph[]latis. Aliud é dia
citonité ſm meſue di. iii. uide ibi. Bisſene ual
de bonú M. nucis muſca. galange garioſi[]li uſu
macis ligni aloes cardamomi pipis longi. 33. cia
momi an. 3. i. ſene turbit an. 3. i. 5. avelaná[]p mó
datá a costice exteriorí. 3. iii. mellis quátú ſufficit
et ſiat electuariú ísto mó. recurétur auelane et icor
po[]rétur cù melle: ad ultimú vó addátur aromata
Boſ é an. 3. vi. uſq3 ad. 3. i. Electuariú ad idé
q3 dí cefarís et húoſes purgat a longe et citá opa
tioné facit. M. macropiperis. 33. ſcamonee turbit
an. 3. u. ſe. apií ameos p[]iretri ſalts taba[]zeta[]n. 3.
i. zuccari. 3. ii. ſiat electuariú cù uino citoníó[]p
ſis é an. 3. iii. uſq3 ad. 3. v. Alia dimittatur m[]b
ordúne. et hec ſufficiát Electuaria fornia. Jera
hermetis ſm meſue diſtí. iii. Boſ é an. 3. u. uſq3
ad. 3. iii. Jera coloqntide ſm raſi3. uide in me
ſue di. iii. Boſís an. 3. iii. uſq3 ad. 3. iii. Altb q3
mirabile é in paſſionibus neruó[]p marie in palíſi
M. castorei mirobalanóx citrinóx an. 3. ii. aloes
3. i. 5. aſſe mirre euſobüi an. 3. ii. 3. i. foliú cinamo
mi calami aro. 33. tamaríſci nitri galbani ignáu
ſpice oppo[]pacis reub ar[]b arí ſerapini ſto[]racis
caláite an. 3. i. 3. 5. ſaxiſragie dauci maratri pau
cedani apú petrosílu ſto[]racis rubee ſanguíniq dia
coní curiá cardamomi maió[]zane an. 3. iii. agarí
ci maſticis ſalis armo. 3.edo arite an. 3. 5. ſatwregie
íſopi camédreos pulegii origani bafsamite méte
aquatice bráce urſine basíliconis ditami rute ſeis
arúſtologie longe et rotúde lauri ſucci cauſis agie
ſtis affarí saluie bdéliu an. 3. 5. epithúmi polipodú
carpobalſami an. 3. 1. radicú laureole caparó[]iú
anacardó[]p ſauine gentiane corticú mandragóre
an. gra. xi. absinthe preosia[]n. 3. v. mellis. q. uſu.
et ſiat electuariú. Boſís e an. 3. ii. uſq3 ad 3. iii. p[]
fermentationem duó[]z menſiú et detur cù alíqua
decoctione respiciente méb[]zú a quo uis evacuarí
etíaz materiá qua[]n uis evacuare. Hic etiá polſz
enüerári electuariú quod diamarte dí: po[]nú ab
Auicé: Ko canone tractatu primo: cuius doſis est

m.3.ii. usq ad. 3. iiiii. Aduertèdâi ê q. et medi
tius oib? sicut ê turbith agaricê reubarbar? pûit
tieri medie foriter soluètet mltiplicádo qûtitates
earû. et eap uſuo è magis tut? q? facê alia medici
nalia ita for. tia q. ip ſumitur cù piculo et io uitáda
sút quâto plus fieri pût. Cofèctôes leuiter sol
uères. p quo ſcias q. oia elúaria pdcâ pût redu
ci i formâ pſectônû si fiât cù zuccaro bono et q? no
bî pût tot pulueres icôpart oz q. dosis fit maiòz
Biarob cù turbith in hoc uale multû. M. tur-
bith albi camilloſi et gûmosi. 3. 5. cinâomi gario.
an. 3. ii. galange piperis macis an. 3. i. diagridu.
3. iii. zuccari al. 1b. i. et cù uno ſnatòum aq. ſim
plici an. fiat pſectio. Bosis an. 3. iii. usq ad. 3. iii.
Jtê diarob cù agarico e? recepta hès in fa pte
de medicis solutis. et hec ſufficiât 13 multa posset
addi. Cofèctiones medio mò soluentes potes
adde de solutis et minuè de alius nó solutis i rece
pta diarob cù turbit sicut addè turbit et diagridi
um et minuere alia. vbi gis. M. turbith. 3. iii. 33.
3. i. diagridiu. 3. vi. cinâomi gaf. galâge pipis an.
3. ii. macis. 3. i. zuccari. q. ſuf. cù aq. ſimplici. et uio
citoicoz an. 1 et fiat pſecto. Silr fit diarob cù reu
barbaro et uz qn mâ forèt mixta ex phîate et colèa
M. reubarbari turbith an. 3. iii. 33. 3. i. s. galâge
piperis an. 3. i. croci macis spice an. 3. i. zuccari
1b. iii. uini citonioz. 1b. ii. fiat p[ef]ecto. dosis è a. 3.
ad. vi. p[er]ît et addi diagridiu. 3. iii. et erit foritus
Diarob cù ſene. M. ſene múde. 3. i. ciamôi gaf.
macis masti. an. 3. 5. diagridiu. 3. 5. et cù zuccaro
fiat p[ef]ecto cù uino ſnatòp. do[]b è ab. 3. 5. ufq ad
3. vii. et hec ſufficiát. P[er]ît et fieri alie p[ef]ectôes
foriter soluètes sicut diarob cù turbith et mezere
on ſcionea coloqntida. Diarob cù turbit et euſor
bio bdelio et ſitlb? 3. q. no ſut i uſu dimitto ſcri
ptônem. Et meli? è et reducè i forma eltù q. meli?
puátur et p[or]toptônatur ad iuicè et et meli? fermen
tatur. Potônes leuiter solutie. M. cassie. 3. i.
diléperetur cù őcoctôe cîi et aromatizetur cù cia
momo. Becoctô cóis ſic fit. M. ordei. 3. iii. p[un
noz]nûero. vii. liqritie tamaridop anſi ſeni. an. 3
5. aq. 1b. iii. buliant sik. ufq ad ſup[er]toz tertie ptis
léto igne. Alia potô. M. bûdcè. 3. i. distépetur
cù őcoctôe cói et arô atetur cù ciamomo. Alia
potô et é magis app[or]ata ıſtis paſſiob? M. yer
pigre. 3. i. distépetur cù őcoctôe cói et arô atetur
cù ciamomo. Ad idè cassiefiſtule. 3. 5. ellùt ſolu
tui mei d[omi]cripti i ſa parte ő medicis. 3. ii. 5. disté
peretur cù őcoctôe cói et arô atetur cù cinamo.
mo. Et no. q. cuilibet p[er]dcâ potônû p[ot]addi
3. 1. ellù de ſucco ro[sp] et pl? et citi? faciunt operati
onè ſuâ.nâ el[im] de ſucco ro. asse pa[]z soluit 13 ſo
lutua cito facit soluè. è eni calcar alia[]p. medici[]p
ut aut meliue. Potôes medio mò soluètes et uo
catur medicine salutiferê. M. cassie. 3. i. agarici.

3. i. 33. cinamôi an. 3. 5. infúdatur agaric? 33. cina
momâ in melle ro. co. in moritario per dié. i. et bîn
tere cù p[er]istello reubarbari. 3. 1. spice. 3. 5. reubar
barum et spica infundantur in uno bono ul[er]o
caprino uel aqua endiune per diem. Deide fiât ex
pressione bone et ſba abuciatur et caſſia distépere
tur cù dicta expruſione et decoctône cói cui adda
tur ſalis gême. ii. grana et aromatizetur cù ciamo
mo et detur calida. hec medicina c[aus]euít c[ô]iter
ducere ſex uicibus et purgat melácoliam caput pe
cntus renes matricé etc. Et educit a nervus et marie
ſi dimiſſa decoctôe cói distéperetur cù decoctône
respicientium nervos. Et diuſſicatur quia qua
doqz additur ell[im] ő ſucco ros[ar]p. 3. i. qua[d]oqz ſu
mitur. 3. i. cassie. quandoq[ur] ſumitur de agarico et
reubarbaro an. 3. 5. et hec ſiant im diſpônes coz
porú. Et tépo[re] quo reubarbarum erat in bono
fozo multum utebar h[ac] medicinê.

Potio alia. M. benedictc. 3. 5. uel. 3. vi. tur
bith. 3. i. 3in3. 3. 5. distemperetur cum decoctione
c[om]uni addatur ſalis gême p[ô]dus granorum. y
turbith. 3. 5. 3in5ib. 3. i. ſalis gême p[ô]dertis quat
tuòr granorum distéperetur cum decoctione com
muni uel decoctione rerum portátium uirtutè ad
nervos sicut decoctio ſticados peonie artetice pa-
ralitice ſolù et filiù. P[er]ît multe alie ſik[es] ſcrìbi.

Becoctô c[om]unis ex prunis liquiricie ordeo
paſſulis et tamarindis.

Potiones fortes. M. yere hermetis. 3. vi.
distemperetur cum decoctione polipodii ſene cen
tauree cinamomi prunorum ordei et addatur ele
cuarii ſucci ro. 3. 5. et aromatizetur.

Ad idem M. ycre coloquïtide. 3. i. distempe
retur cum decoctione c[om]ni et aromatizetur cù
nuce muſcata. Ad idem. M. ſeminis anſi ſeni
culi petroſili. apii an. 3. 5. ſene thimi an. 3. û. 3. ii.
paſſularum. 3. i. agarici coloquintide ſer apini an
3. ii. caparorum. 3. iii. turbit. 3. i. eſtule. 3. i. meſe
reon. 3. 5. polipodii cartami ana. 5. 3. ſiat ex eis
decoctio lento igne et coletur: et colatuſr adda
tur chatartici imperialis 3. i. benedictc. 3. ii. aro
matizetur cù cinamomo. hec medicina licet ſo-
tis ſit p[ro]pter multa solutiuæ que ingrediuntur:
tamen hec solutiuæ resoluuntur in ſunuz p[ro]pter
ebulitionem et ideo uirtus eius remittunt.

Et ſcias q[ui]o quando volumus fortes medicinaſ
melius est eas ſumere in forma p[ill]ularum, quia
p[ro]pter longam moram quam in stomacho tra
hunt attrahunt humores a remotis. Et quan
docunq[us] contigerit p[il]lulas translutiri non pos
ſe. p[is]tentur et tribuantur in apozimate app[or]p-
ato humori et membro a quo uis cuacuare.

Puluis leuiter soluens. M. aloes. 3. i. myr
rhe masticis an. 3. 5. ciamôi gaf. an. 3. ii. c[oci]t. 3. i.

zuccari ad pondus omnium et fiat et pulnis doſis est ad libitum ufq ad. 3. 5. Nota q aloes qua to magis est lotus tanto magis confortat ſoma chum et tanto minus soluit et quanto minus est lo tus tanto magis soluit et minus ſtomachum con fortat. Alius q ſatis est in uſu et datur i qcúqz eta te et quacúqz hozą quia etiá datur cum cibis. R. ſene. 3. iii. ciamói. 3. i. tartari. i. ſecis uini q adetur pietibº uafis. 3. i. p[lu]erizétur et fiat puluis ſi uis ad de zuccari ad pódº oiuz dob é ad placidum ufqz ad. 3. 5. Alius et est ultimº. R. ſene epithimi paſſu larú floz boraginis polipodii recéts añ ptes eq les tritúretur poſtqz polipodiú fuerit exccatum et cribelétur. Bátur cú zuccaro i eſtate i hieme cum melle dob é ad placidú ufz ad. 3. 5. Pulueres medio mò ſoluetes. R. turbit optimi et ei ſin cor tice exteriozi. 3. i. ufz. 3. i. 33. 3. 5. p[lu]eruizétur et mi ſceátur dob é a. 3. ii. ufz ad. 3. iii. datur i máne cuz aq cala. Et ſi uis ex eo opationé foriozem exhibe ip[3] cú decoctóe dactillo[per] hermodactillo[per] i cina mò. Jste p[lu]is mirabil[R] p[deſt] guſtos. Alii. 3. R. ſoliculop ſene. 3. viiі. ciamói. 3. ii. garioſił. 3. 5. tar tari. 3. v. diagridii. 3. 5. ſiue. 3. v. et fiat puluis dob é a. 3. i. ufqz ad. 3. iii. et ſoluit bene. A lius purgans p[hl]a marie de stó 7 epate. R. turbit. 3. 2. 3. ii. ke bulop[ér]iclo[ú]i añ. 3. ii. 33. 3. ii. 5. ameos domesti ci. 3. ii. ufz. al. 3. ii. fiat puluis doſis é a. 3. i. ufz ad 3. iii. Alius maxie efficacie i gutis et paſſiobº ner uóú frigidis. R. hermodactillo[per] 3. xii. ſit turbit ſcamonee añ. 3. x mirrhe ſolii añ. 3 5 33 garioſił: ariftolegie lon. 2 roſe. ſparagi bwiſchi anſi apis añ. 3. ii. 5. fiat puluis. Betur i mane cú aq calida doſis eiº a. 3. i. ufz ad. 3. i. 5. Aliº quo ego ufor ma xie efficacie. R. 33. 3. 5. añ. 3. ii. ſalisſgeme. 3. 5. tur bit. 3. 4. 3. zuccari ad pódns oium eiº doſis é a. 3. 5. ufqz ad. 3. iii. AD multi alii p[nt] fieri et de duerſis ſo lutzus q ní bene ſoſent ſecuri ex eo q ſolutiua non bene corriguntur i iſtis p[lu]eribº iò p[di]cti ſufficiát q[ur] ſunt ſecuri ualde et poſſumº eis uti ſecure et tute Et nota q turbit nunqz d3 multuz 2teri ne adhe reat stó 7 ſemper d3 ſecum. 3. amiceri. Agaricº autem ſemper bene 2teri oportet.

Pulueres ſoluetes piculofi ſut et iò dimittedi
Abodus tamé aponédi ſit talis. R. 2diſi. 3. iii.
diagridii. 3. i. 5. 33. piretri kebulozum citrinòzum
emblicorú maſticis ſpice xiloaloes sandali albi et
rubet añ. 3. i. zuccari ad pódus oiuz. Eius doſis
quátuzcunqz parua periculosa é ſimiliter potest
fieri de hermodatilo euſo[rbio] affa fetida et ſimili
bº. Alius. R. diagridii. 3. 5. turb. 33. 3. iii. elebo
i albi foliorum mezereon coretozum añ. 3. i.
5. zuccari ad pondus oiuz et fiat puivis. Doſis é a
3. 5. ufqz. 3. 5. et é periculofus. Et hec ſufficiant de
dictis ſolutis in dictis paſſionibus

Bigestiva in p[di]ctis paſſionibº et primo firupi
Bigestiu[us] principale é firup. de ſticados 33 meſ.
distinctòe vi. Et detur cú decoctóe potante ſtu
té ad mébú ubi é materia. Aliud. R. cinamomi
garioſił. nu. mu. galange ſpice nardi xilobalſami
carpobalſami xiloſaſſe amòi carui ſaſucci maſtí,
ſqnanti celtice anſi ſenicu. api aſſari petroſi. ſica
dos dauci cufcute eupatorii ſalüe herbe palf se.
aneti costi acori cipt añ. ptes eqles fiat decoctio et
cú melle firupiżetur et parú musci addatur et fiat
firup. longus quo utatur fine alia decoctio[m]e máe
t s[er]o stó ieuuno. 3. iii. p[]ç]libet uice. J[é]t nota q li
cet o[x]imel digerit in talbº paſſionibus ſecundum
melue distinctòe vi. R. zinian. 3. 5. ſolii ſohozú
ſalüe et reliq[ui]e ibi. Dob é. 3. ii. cú cala mane et
ſero. Aliu[di] quod dicitur firup. herodis. R. ſgſle
H. i. 33. ſe. anſi ſeni. piretri iſopi cinamói garioſił
costi acori añ. 3. i. pipis cinam[i]o amòi añ. 3. ii. dau
ci ameos leuſtici carui añ. 3. x. aceti forſis. H. i.
mellis. H. ii. hec oia infuſandur in aceto et buliát
ad ſufficiencia poſtea cola et addatur ſupradictum
mel diſpúatu[]i et ſp[es] ponátur in ſacculo et uſui fier
uetur. Dob. 3. ii. cú decoctóe poſtátte ſvtiúe ad mé
b[ú]i ubi é materia. Puluis digestiu[]º in p[di]ctis
paſſionibus. R. cinamói. 3. iii. 33. 3. ii. pipis. 3. i.
mirtilo[per] 3. i. 5. galáge nu. m[u]ſ. ſolii cardamói me
legete garioſił. añ. 3. ii. ſileris m[ó]tani. 3. iii. eufra
gie rute ſicce celidonie añ. 3. ii. 5. cribelétur b[ú]n zuc
cari ad pondus oim et fiat puluis. Dob é. 3. ii. da
tur i mane stó ieuuno cú bono uino. Et diaradó
abaſ[que] digerit materia ph[l]aticá si detur stó ieuuno
doſis é. 3. 5. H[ic] poſſent p[on]i o[es] firupt dige[ci]
tes materia ph[l]aticaz ponit in. c. de ſoda ſia uide
ibi per te illa.

Confortantia nueros aſſumpta per os con
ferentia factis euacuationibus. Electuarium a
nacardinum deſcriptum a rafi capitulo de parali
ſi et p[ron]ocat ſeb[em] et facit ſudo[em] uide ibi dob
eſt a. 3. i. ufqz ad. 3. ii. ieuuno ſtomaco p[ot] b[ibi] pa
rum uini b[til]is ſicut ribolium. Aliud et é potio mi
rabilis que p[ot]em dari omni mane a p[ri]capio ufqz
ad ſiné ſiue purgatio p[re]ceſſerit ſiue n[ó] que exicá
do digerit et resoluit et nervos p[of]ortat. R. yue aní
ſi foliorum rute añ. A. H. ii. buliant cum tribus. H
aque ufqz ad. H. i. 5. et coletur cuinſ colature. R.
3. iii. tiriace átique. 3. i. misceatur ſimul et detur flo
maco ieuuno. 33. conditum ſumptum ſtomaco ieuı
no etiam uale[]t et bibere parum poſt p[re]dicta do[
t]ione ſine tiriaca p[ro]ſicit multum. Acozi condi i[te]
cetera ualent et omni h[oz]a poſſunt ap[pr]oximari ?
diuntur s[ui]t. 33. uide melue distinctione quarta.

Ualet etiam dyacalamentum diatrationi ſiperu
on uide descriptions a p[re]ſue distinctione pu
ma. Tiriaca antiqua paſſionibus nervorus 35
de materia ſia uale[]t. Dyaciminú et uale[]t et quaſi

oſſe ſeſtſes calide. Et poſſunt cōponi addendo
aromata plus ſt min? put fuerit neceſſitas.

Et cliferibus lenitiuſis. M. brodiu carni. lb.
ii. olei. 3. iii. casie uſ zuccari. 3. i. melis ro. colatu.
ii. ſalis paſt et fiat clīſtere et ſi uſis ſume de brodi o i
minori quātitate. Aluſi. M. decoctōnis malue
blinis mercuriā ſurſuris. H. ii. olei camomille. 3.
iii. ſalis paſt casie uel benedicte. 3. i. fiat clīſtere po
teſt et addi uitellus un? oui uſ duo? p[ro]p[ro]t addi i de
coctōe anifi ſeni. cimini camomille et ſilia et rema
neant cōia et p[er]ferunt i principio. Clisteria media.
M. decoctōis centauree polipodi malue camōil
le blitis ſurſuris cartani anifi ſeni. cimini o[bat]e
an[.]i. H. i. ſ. olei rute. 3. iii. benedicte ycrepigne an[.]
3. i. melis ro. co. 3. ii. ſalis parum et fiat clīſtere.

In bis poſſumus addere ſenugrecuz alta melli
lōt ſic quicſcas et ſitia et remanēt medio mo ſoluen
tia. Et nota q[ui] quātitas clīſterior 3.5 eſ 3.5 quātitā
té corporis cui approximātūr n[ati] corpo[re] p[ue] qua
titatus 3.5 eſ parue quātitudis. Clisteria forſtia.
M. cētauree polipodi coloquntide an[.]. H. i. carta
mi. 3. iii. anifi. ſen. petro. cimini o[bat]e ſeis. aneti
ameos an[.]. 3. v. malue mercuriāt pitarie calamé
ti moſtani o[rig]āi rute pulegii an[.]. H. i. ſicu[]ni ſicca
r[u] nu[er]o. x. fiat decoctio lenta i. H. iii. aq. uſ[]s ad
p[lu]ptioné tertie partis et coletur et colature addá
tur olei rute. 3. iii. b[ri]ſi dicte casie an[.]. 3. i. ſal[]gēme. 3.
ii. agarici turbit an[.]. 3. i. et fiat clīſtere. alia p[ro]p[ro] fieri
ualde forſtia q[ub]b[us] 3. é utédu[n]i n[ifi]s ſit neceſſitas maſſ.
Un g[ui]n de euſo[bi]o mirabile. M. olei antiqui
multu. H. i. ceſu. 3. ii. liſi fiat c[er]a c[ui] oleo ad igné
et c[ui]citiur de ſi euſo[bi]i. 3. i. castorei. 3. 5. et fiat un
g[ui]n hoc eni mirabile é in p[ass]ionib[us] ſeruor[]t exp
tus ſu. Aluſi. M. ſerpétēs ſicut ſut bisſe et apu
tatis capitib[us] et candis ſp[acio]. iii. digitop[us] et iterio
rib[us] delectis fac fruſtra duo[rum] digitop[us] et p[oe] i olla
uitreata h[ir]te i medio un[us] ſund[us] perſo[ra]tūr ſuper
quo ponātur illa fruſtra: deide p[one] o[ll]a in calda
rio pleno aq[ui] buliétē quouſq[us] distilleret p[ig]uedo
ad ſund[us] poſſea depone o[ll]a ab igne t. M. illius
p[ig]uedinis. 3. ii. ſucci cētauree. 3. 5. radicu[]n capa[]zo
tu p[ire]turi euſo[bi]i castorei an[.]. 3. 5. cere. q[ui] ſufficit et
fiat ung[ti]m et multu[]z 3.5 gutis et dolorib[us] ſeruor[]t B
et mirabile é i p[er]ſo[ra]tōde ſeruozum olea omnia.

Olea caſa i B valent ſicut oleu de costo c[um] rece
pta uide a rafi. c. de p[ar]alifi. Oleu laurinu. Oleu
anacardinu. Oleu de lilio. Oleu de p[iper]ibus
et ſilia has q[ui]mo[]z receptas uide a meſue diſtictōe
xii. Oleu u[pi]n[ui] mirabi[]l et operatur uio[]s meſue.
Ung[ti]m optimu. M. ſucci ſalui. 3. i. abſcintihui
maio[]zæ apu an[.]. 3. 5. bachap[ur] lauri iumiperi casto
rei an[.]. 3. vi. marciat[ion] olei lauri an[.]. 3. 11. cere ru.
3. v. aceti paru[]z et fiat ung[ti]m et é utile ualde.

Emp[li]m de ſinapi optimu vide ſceptá a meſue
distictōe. xii. Et recorderis eſuere ip[er]as de horá

in horá ad uidend[ui] operationem ne nimis ulceret.
Emp[la] oia in. c. de apſia utilia ſunt in hoc caſu.
Balnea ſtufe embroce et epithimata cōſerunt ſed
plus 3[em]ſert ſtufa i paralifi quá balneu q[ui] ſtufa pl[ui]
3[em]ſumit q[ui] diffoluat balneum et econuerto.

Fiat ſtupha ex arthimiſa mentaſtro marubio
ruta o[rig]ano para[et]ica naſturcio i in exitu ſtufe
detur tyriace antique. 3. i. ſte her be poſſunt poní
in ſtupha ſuper prunis in aqua buliente et ſic inte
rius ſine alio.

Embrocatio admistranda ſuper caput et loca
neruſa. M. flo[or] camomille. H. 5. yue folio[rum] ſal
uie e[up]ato[ri]i ſanſuci ſicados an[.]. 3. iii. decoquan
tur in quattuor. H. aque uſq[us] ad. iii. fiat embroca
tio. et ét p[ot] fieri ſicut ép[li]m cum herbiſ isſi.

Ad idé M. camouille ſicados e[up]ato[ri]i ſanſuci
o[rig]ani folio[rum] lauri an[.]. partes equales ſenugreci
v[3] parté mediá et coq[tur] et fiat embrocatio.

Epithia ét rafis deſcriptú in. c. ò gutta ad guttã
frigidá valet in hoc caſu.

Balnea natural[ir] caſa ſicut sulphurea alumi
noſa ſerea et ſilia multú valent q[ui] exicát illas ma
terias et 3[em]ſont nervoſ. ſed premutède ſut euacu
ationes et alia requifita. Balneu in quo bulie
rit catulus ulpiſis euſicerat et canis multú valet.

Et valet balneu aque[]maris q[ui] exiccat marie
ſi non balneatur caput. Fiant et alia balnea a[]
tificioſa cum aqua dulci q[ui] predicto[ri]u uirtuté h[ir]t.
Nam in aqua dulci ponútur ad balneand[ui] res
que exiccant et nervos conſo[nt]ant ſicut ſulfur ſina
pis et ſtercus colúbinu ſal cinis pulegiu[]n ſicados
artetica para[ti]tica et 3[em]ſilia. et extinguitur ferrú
ignitum. neq[us] predicta diu buliant q[ui] uirt[ui]t
ueretur herbarú. Et nota q[ui] poſt balneationé
ſtand[ui] est in loco ubi bene ſudare poſſit: q[ui] aliter
materie agitate per balneu ire ad extréa et lederét
neruos. Et nota q[ui] poſt ſudoré et balneationé af
ſumere aliquid de p[red]ictis 3[em]ſerétib[us] nervos op
tum[ui] est et per istú o[din]é uidi multa bona ſequi.

P[ro]vouocantia ſebré et de his c[ui] quibue q[ui] peri
cul[ui] est aliquiditer puocare ſebré marie corpore
repceto: ideo ibtiliter inſiſtéd[ui] é. P[ro]vouocána ſe
b[iz]é duplicia ſunt. ná q[ui]da[]z ſumátur per os et que
dam approximátur ab extra. Aſſupta per os ſut ſi
cut electuaria calida ſicut tiriaca átqua metrida
tú p[er]ſectio anarcardina ſcripta ſup[er]a i. i. c. affa ſe
tida castoreu[] ſinapis q[ui] datur simplicia uel miſta
ad duplum cum melle. Que exterius ap[pr]oxi
mantur ſunt ſicut olea calida multum. Et B ſpeci
ale est. M. olei petrolei ſue de costo ſue laurini.
H. i. canium leonis. 3. iii. buliant dicte carnes in
fruſta inciſa parua quouſq[us] dictum oleum ſit con
sumptum ſecundum tertiam eius.

Alliò ad idé, M. alieº oleo p[ro]dcóp. H. i. ono[rum] for
micap[us]. 3. iii. et buliant ſimul uſq[us] ad consumptóz

tertie ptis. Ad idem aliuſ. M. alicui? olei p[ro]deç[us].
Ib. i. pipis piretri euſo[bi]i ſi. 3. 5. puluerizentur
et bulliát i p[ro]dicto oleo uſq[ur] p[ro]sumptòm tertie ptis
Modus operandi e iste iungas pulsus brachioz
et tempòz ex isto oleo aliçliter calefacto et ét emuc
torzia sicut ſib aſcellas post aures et inguina et p[ro]
pundriu destrú et sinistrú et uiris pudibùda et mu
lierib[us] mámillas ſepe i die. Aliter pone illu[us]
tus ſebz[us] puocari i uno loco bene calido et da co
mede[us] res calidæ aleatá vel ſinapíſum i ma
gna quaſtitate u[er]piperatú cù bono uino et potéti.
t post modú[us] cù aliquo p[ro]dictorum oleorum faciaſ
unctionem in omnibus locis p[ro]dictis.

Euap[ora]toria b[oa] ſút et maxie q[ui]n euap[ora]túr
collú [s]pondilia pars capitíſ posterio: ceruix facieſ
mébruz paraliticú. Et istud è solemne ualde. M.
yue aſſe calamenti [ſ]ticados ſaluie an[.]i. 3. ii. aceti.
Ib. 5. aque. Ib. iii. bulliát ſim[que] ad p[ro]sumptòz medie
tatis demú[us] fumatur lapis molendini et igniatur
et phiciatur de dicta decoctoè ſr lapide ignito et eua
pozetur mébrú et post euaporatom p[ro]dicte herbe
ponátur ſr mébrò euap[ora]tò et dimittatur per mo
dú[us] empli et ſblequet effect[us] optimus. Et expert[
]ſú[us] ſepe nátus p[ro]fundatur et icidit et refolut húo
res et iò multus v[iz] i [ſ]ciatica. Ualet ét euap[o]zatiu[us]
factú de p[ro]dictis herbis bulitis in aq[ui]s ſi ſi fumo te
neatur locus leſus cooper[ato]n p[ra]nus hoc et ual[us]
i] ſuper lapide p[re]dicto ponatur ſolum facut[us]. Et
est [ſ]ciendum [p] post fumigationem debet ſtare in
loco calido p[ro]pter ſudare posse.

De gargarímatibus et caſpurgiis. Nota q[ui]s
gargarímus fit ad v. intentòes. P[ro]io ad altera[]
dú[us]. M. piretri finapis ſtaſſagrie acori an[.]i. 3. i.
pipis. 33. an[.]i. 3. 5. bulliát in aq[ui] coletur et addatur
colature ſalis armóiaci caſto[ei]s. 3. i. et fiat g[ar]
garíſma et v[iz] ad exiccádu humiditates i o[re] exiſt[
]tes. Aliud. M. radicú acori. 3. ii. piretri. 3. iii. ſi
napis. 33. an[.]i. 3. i. nu. muſ. 3. iii. 5. aceti. 3. ii. meſ[.]
]3. iii. aq[ui]. I[b. ii.] buliánt oia ſim[que] uſq[ur] ad p[ro]sumptiòm
Iſté. M. aceti ſalitici. I[b. 5.] origani piretri macro
pipis finapis an[.]i. 3. 5. puluerizentur ſbtiliter et mi
ſceatur et fiat caſpurgiú. Sc[do] fit ad eucauan
dú[us]. ut. M. caſto[ei]. 3. i. p[ra]nis pozic[ui]n p[iro]peris bau
rach pulpe coloqntide euſo[bi]u felis taurini ſbtiltr
exiccati an[.]i. 3. ii. oia puluerizétur ſbtiltr cui[que] p[lu]euiſ
accipe. 3. ii. aq[ui] maióane. I[b. 5.] et fiat caſpurgium
mirabiát ení caſ purgat. Et si uíſ leu[ui]nillo fac o[ia]
eq[ui]liter bulire ſim[que] et cola. Et aq[ui] maióane utere p
[gar]gárísmo. Aliud. M. ſnap. 3. 5. meſ[.]. 3. ii. ace
ti. 3. vi. buliánt lente ad igné ad p[ro]sumptòm medieta
tis deinde accipe h[ab] decocto[is] post q[ur] colatu[us] ſueít
3. i. aq[ui] 3. iii. et fiat gargaríſma. T[ertio] fit gargarí
3]atio ad abſtirgendú materias de ptibus gulle.
Quarto fit ad [ſ]stringendú u[er] ad [ſ]pingendú ca
tarú. Auto fit ad [p]oſitas itét[us]. Caſpurgiú

M. euſo[bi]i caſto[ei]i an[.]i partes c[eq]les diffuſatur
in oleo roſ. in quo buliát è costum et de eo diffiſt
tur in naſum et multu[z] exicabit et bene succedet ei.

Aliud. M. coloqntide radicí ſilice nigelle gra
no[]p armel an[.]i. partes c[eq]les buliánt in aq[ui]maiora
ne et coletur et fiat caſpurgiú. Alia ſi uíſ quere
in. c. de apſtia uide ibi.

De phlebotomia et ventosíſis.aro p[ro]p[etit] p[he]
botomia in egritudinib[us] nervu[us] et ſi accidat eueni
re q[ui]s ſit ex ſanguine tunc p[ro]p[etit] phlebotomia di
ueriua per angulum unu[us] ut ſi paralisí ſit in bra
chio lateuis dextrí fiat in ſiníſtro ad p[et]ſiferioſe
Et aliq[ui] p[ting]it fieri per águlos duos ut ſi parall
ſis eét in brachio dextro fiat in ſiníſtro pede et in
hoc operetur prudentia medici.

Uentofe p[er]ſifíme p[er]ſut ná aliq[ui]n confer[ut] ad
euacuatom materie cauſatis paralíſim et tunc c[oe]
p[et]it carificatio et marime q[ui] materia fluit ex uen
toſitate. Et quát[us] materia fuerit p[ro]ſundio: tát[us] ſi
at carificatio p[ro]ſundio: Aliu[us] ſerunt ad attrahen
dú[us] p[ro]ſú[us] ad mébr[ia] paralitica poſtq[ui]ſ c[æ] euaqua
tio et tunc n[ú] fiat carificatio q[ui] p[ro]ſú[us] attri acti per u[er]
toſas exalar[et] et euacuar[étur] imo 05 [p] q[ui] p[he] atto
p[er]ſitio alicui? p[he] faciat cruſtá ut p[ro]ſú[us] illici attraci pe-
maneát. Et poſzetur locus leſus ex ſui calitate et
hec cruſta fiat aspergéd[io] picé naualé ſi mébr[ia] u[er]
toſato uel aliá g[um]am. Et debét apponiuentofe
cú multo igne et h[æ]e capita ualde stricta et p[ro]ſito el
leuari et c[ú] elлуate fuerint asperg[é] de puluere pre
dicto ut hec ſufficienti in curis egritudinú nervu[us].

In g[bus] nota q[ui]s materia faciés p[ra]ſalímu[z] groſ
ſior[u] videretur materia faciente paralíſim et q[ui] tu
bit euacuat a ſe p[he]l[ia] ſbtil[em] et ſi miſceatur cum 33.
euacuat phlegma groſſum iò maió quantitas.
33. 03 amicſa cum turbit in cura p[ra]ſalími q[ui] in cu
ra paralisí. In tremore v[iz] a p[ra]ſeta[]upatoi
um [ſ]ticados garioſilata perforata caſto[ei]. In
fine paralisí poſt ventoſa in mumia ſumac farco
dela c[us] oleo m[irt]ino. Nota q[ui] p[er]liſis q[ui]s u[er]
bos u[er]q[ui]e u[er] aliud a[ui] alium ſbito euicerat[us]
in cura dicta[que] egritudinú. In cura p[ra]ſalíni de ina
to[que] in ſco e[que] n[ó] curatur iz[ui]n p[r]ncipio. Libar[ia
debét h[æ]e p[ro]dicto[es] q[ui]b[us] p[er] cura p[er]ſicitu.
P[ra]mi q[ui] p[er]ſint faciliſ diq[ó]is. Sc[do] q[ui] p[er] ſit faci[]l[em]a
altera[ina] p[er]ſonis q[ui] fra et hu. Quattuor ſunt ci
bazia p[ri]ncipal[ia] p[ri]mu[z] oua ſo[br]bia. Fm uinú[us] m[]
tum limfatum, tertium aq[ui] carnis. q[ri]tnu[z] lac p[ra]ſi
tatis mulieris et poſtea aſine. Triplex è balneum
p[er]ens p[ri]mu[z] aq[ui] dulcis in quo bulierint herbe
ſrie et hu. uiole ſalicíes nenufaríos. Fm lacticí, tertíu[
s] decocto[is] carui. Et inter alia humetácia et p[he]b[é]
tia q[ui] marime p[er]ſert p[ig]uedo p[iná] è hoc. M. aſin[
gie anſerí saline medule uituli an[.]i. 3. 5. mucillagi
nis p[il]ilu[] dragaganti g[ú]mi arabici an[.]i. 3. iii. olei

violacei olei nenuſaris an.ʒ.ʒ. cere .q. ſuffi. aceti
paru et ſiat unguentum.

## Capitulum de epilepsia.

Digerétia in epilepsia. R. rute utriusque salutet
maioane ifopi sicce an. AD. S. radicu preos acco
ri ciperi interioris ſlque amcos uſci quercini polii
origa calaméti artifologie ro. an. 3. ii. ſemi. aniſi
maratri ſiſeleos ſe. baficonis ſe. peonie an. 3. iii.
liquiricie múdate paſſulari múdatari an. ʒ. 1. nu
cíſmuſca. cubeba piretri an. 3. i. flop anthos ſti
cados radicu ſeiculi bruſci an. 3. 5. ſucci abſinbii
ſucci ſumiterre an. 3. 1. 5. cù melle 2 cubcazo ſuffici
entibus fiat ſirup9 q acetoſetur paſ. cù aceto ſql
litico 2 ppietur cù decoctue peonie rute nucímuſ
ſcate. Et ſi uelles eius caliditare remitte eidè ſca
riole coriandri recétis ſeinú cíom an. ʒ. 5. Ité
pót ſumi de firupis p[red]cdis digerétib9 phlegma in
púma parte uel d[is] in. c. de paraliſi 2 cù decoctò
ne c[er]u valentiú a. p[pr]ietate epileniá p[pon]e. Et
nota q regulariter p[ug]edus è epilétic9 in áno ſex
uiabus: bis in uere bis in autuino: ſel in eſtate ſel
in hyeme. Et no ét q q[ui] p[io]di ſut in aduentu
lune uel in auguméto è ſignu q[ui] materia è húida.
2 q[ui] ueuiunt in declinatòde lune è ſignu q[ui] è ſra.

Res valentes a p[pr]ietate a[tra] epileniá peòdia
ſuspensa collo uel interi9 aſſupita. Ité ruta freqn
ter odozata 2 ſuccus ei9 cù modice aſſe fetide. Ité
uſcus querciu9 i collo ſuſpé9. Ité ifop. Ité poliú
montanú. Ité coriú lupi marie caude 2 capitis 2
fiat er hæ pelle zona 2 ſi r zona de corio afni.
Ité ſanguis muſtele cù urina infantis 2 corio ei9
Ité p[ir]etrú cù melle mixtú. Ité ſemper nard9 in
collo ſuſpéſus. Ité coagulú leporis potatú. Itéz
oſſa capitis húani 2 marie part[ér]tioris aduſſa
et puluerizata. Ité legatur uersus ad auré epiléti
a. Gafpar ſert myrrhá thus melchio2 balthiſar
aurú. Nec tria q ſecú poſtauerit noia regú. Sol
utur a morbo rpi p[iet]ate caduco.

Cóſoſtantia 2 ſerétia ſca purgatòne. tiriaca
mitridatú aurea alexádrina pliris arcoticó nicho
lai dianthos diamargariton meſue eſſu de g[é]cis
meſue accori 2 d[iti]. Aliud. M. pulueris diamáſ
plueris diagaſlaga p[lu]ueris roſate nouelle an. 3. i
5. pulueris arcoticó fine muſco pulueris diamar
gariton coriádi p[re]p[ar]ati corali rubei an. 3. 5. cor
ticú citri 2 d[iti]. ʒ. 1. 5. candi. 3. v. carni[um] uuarum
paſſularum. 3. 1. confue ro. ru. conſerue ſticados
arabici an. 3. ii. aq ro. quátú ſufficit zuccari. ʒ. ii.
fiat eſſu. Aliud 2 meſt9. M. aque calide. ʒ. iii.
pulueris maſtícis. 3. ii. miſceátur ſi 2 n[ò] coléutur
2 potétur oi mane iuuno stóacho q[ui] epiléſia p[ro]
uent ex ſtò 2 è res ſingularis. Aliud. M. mar
garitarú múdata[2] 3. 1. g[ar]. g[al]áge nucímuſc. cu
bebe d[é]ſtice an. 3. 5. flop ciami. 3. ii. g[ue] tictòp
ligui aloes stoacis calamite. an. 3. 5. sandali aro

matici ſerici crudi d[or]onici romani an. ʒ. 5. v. ſe. pe
onie uſci quercui diptái an. 3. i. cariú uva 2 p[af]
ſarú pinguiú. ʒ. 5. 2 ſerue anthos p[er]ſicados
arabici ſerue boragis an. 3. ii. zuccari. ʒ. 1. 7 c[uz]
aqua roſata fiat electuariú. Aliud. M. puluèis
artoticon fine muſco diamargariton an. ʒ. 5. dia
brie. ʒ. ii. muſci. 3. ii. 2 fiat electuariú. Puluis
optim9, M. cinamói g[ar]. g[al]áge mací nucíu mu
ſcate cubebarú. 3. ii. trú g[ene]r pipis cardami ſe.
anifi ſeniculi ſe. peonie ifopi sicce ditami uſci 2
qu c[ini]. 3. i. croci. 3. i. candi. 3. v. zuccari fm t[er]tia par
té oium 2 fiat puluis de quo utatur i cibis 2 omni
mó. Puluis ualens a forma ſpecifica. M. g[ali]
tia. ʒ. 5. uſci quercini. ʒ. i. to[rm]étule. ʒ. i. 5. 2 fiat p[]
uis de quo admistrétur. 3. ii. ante aduétú p[ax]umi
cú aqua decoctióis peonie. 2 nota b[ri]. U[k] ſic. M
oſſiú capitis húani departe anteriori 2 buſto[ru] ſe
minis peonie an. ʒ. 5. to[rm]entile uſci qu[erc]ini an.
3. ii. 2 fiat puluis. Soluentia in epilepsia. pulli
le cochie p[ille] de yerepígra p[ille] fetide y[era] diaco
loquintidos y[era] hermetis y[era] g[al]ieni. Tel ſic.
M. yere g[ali]ei. 3. ii. 5. pulpe coloqntide b[deli] an.
3. 5. maſtícif grana. iii. ſe. peonie. 3. ii. c[ù] ſucco ru
te ſiant pillule g[rosſe] ad forma c[ic]eris. d[os]io á. 3.
i. ſue. 3. ii. Res que mouét epileniá odozare
galbanú uel fomentatio apii uel coru capuni có
buſtio[ia] h[ec] mouét epilentiá. 2 et ce] aleu por
rum ſinapis ſabe uinum 2 ſumáta ad caput.

Biuertétia ligature extremo[2] to[ri]sio digitop
2 p[pr]ie paruorium tractio n[afi] auris 2 similu.

Cauteria cóſerétia ſuper cómíſſurá coronalez
uel in parte posteriori 2 ſunt remedia que debérét
fieri q[ui] alia n[ò] uvalent. P[ri]imum è emplaſtruz ra
ſis quod ſic fieri debet. M. ſinapis p[iper]is euſo[
bii] puluerizato[rum] subtiliter an. 3. i. mellis ana
car d[ini] quantum ſufficit ad inco[po]zandu 2 fiat
emplastrum liquidú et fluidum. Item fiat cau
terium cum melle anacardino 2 cantaridib9 abſci
ſis alíſ 2 capitibus et ſermento 2 aceto ſonitíſimo.
Item pót fieri ex p[red]ictis fine melle anacardino

Item pót fieri ex calce uiva et ſapone nigro an
2 cum ſucco affodiliorum inco[po]setur. Aliud 2
est mirabile et cito operatur. M. corticum ouorú
et cortices primo cópum]atur manu et poſt lauen
tur et ſricentur pluribus niabus cum pluribus
aquis abuciendo cortices ſurſuraceos. Secundo
lauentur cum aceto ſonii eode modo. T[er]to ſuma
tur terra de qua ſit olla in qua vitriolum liqueſit
2 fiat duo urceoli ſe inuicè claudentes 2 p[ó]atur
ad ignem uitariòrum et ſtent per una dié 2 una3
noctem. deinde auferátur 2 reſoluátur in pulueré
cortices p[red]icti cuius pulueris ſumatur. 3. 1. argé
ti ſublumati. 3. i. 2 cum p[ist]ello cito miſceátur 2 ſla
tim poſt addatur ſaponis albi tendentis ad nigze
diné. ʒ. i. 2 bene cum p[ist]ello conquaſſetur. demú

B

["fumatur supra manum et cum saliua balota pna\nfiat. Pōt etiam fieri cauterium actuale cum fer\nro ignito uel argēto uel auro. Et nota q taliter\nfiat cauterium q no proueniatur ad pāniculī co\noperientem craneu et teneatur cauteriū apertum\nsaltē per dies quattuor et melius e s itabit p decē.", "Unquentū ad consolidandū cauterizationem\nM. arithologie yreos myrrhe olibani farcocolle\nanī.3.i.5. dragāgāti gūmi arabici fāguis dracōis\nanī.5. ceruse lore litargi ii infusi in aceto per nocte\nanī.3.ii.olei ro.5.iii. cere quātum sufficit et fiat un\nguentum. Itē valet unguētū de ceruſa.", "Prō uomitiuīn qnē epilepsia e a stomacho ſeur\ncre infra capto ò apetitu canino. Prō clisterib\nin epilentia et ſuppositiuis ſiſr recurſa ſupra ad\ncristeria mediocriter et ſoſtiter soluētia descripta i\ncapitulo ò paraliſi Et ad ſuppositia ſonta ōſcri\npta in.c. de ſubet. Aliu d e ppriu in epilensia\nM. radicis yreos arithologie ro. anī.5.5. cētaurce\nminoruſ mente ab ſintbii saluie rute ilopi polii mo\ntant malue blig mercurialis anī. M. i. ſe. ſiſeleo\nſe. aneti aniſi carui ſe. baxiliconis anī.5.5. ſe. pēoie\n3.i. ſurſurie pugillu unu. oia simul buliant in aq\nſuſſicienti et colētur et colature addatur olei rute.5\niii. mellis.5.ii. ſalis cōis.3.ii. yerepigre.5.1. et fiat\nclſtere. Prō ſternutatoriuis recuſe ſupra capi\ntulo de appoplexia qii ibi ſut multa et bona in hoc\ncatu. Prō gargarituis et caput purgiis recurre\nſupra ad capin de paraliſi ſe ſemper addaf peoni\nam et rutā et aligd de appropiatis 2tra epilēſiam.", "O donuſera in epilēſia. M. rutte ſiee ſbitr plue\nriżate.5.i. ponatur in pāno lineo in ſoſma rotuſa\nt odozetur qii hz vuté ſubtiliandi. Ad idé. M.\ngūmi rute agrestis.5.i. ſarine ordei.5.5. aceti. q.\nſuf. ad incoſpandu et fiat magdaleon et odozetur.", "Res a qbus spāliter e cauendu. Pnimu e cozi\num capre et comu eius et ei? epar neq d3 hiz ſuffu\nmigato alicui? priedō. Secuſu e ſuffumigatio\ngalbani et retentio eius in oze. Tertiu ſuffumigato\nmyrrhe. Quartu e apiu uinu potens et ſilia.", "Lapitulum de incubo. Lura incubi ſit eu\nra epilēſie et cū eſidē medicis cū gb? curatur epilē\ntic? curatur incub? uide i.c. pcedeti.", "Lapl3 de melācolia. Mbelācolic? e triplex\nſ male exiſtūmās malepferés oze qo exiſtiat et ope\nre exrequés qo exiſtiat et oium ponatur hie cura.", "Sirupi digerētes i passione melācolica. M. ra\ndicu petrosilu ſeni. ag. apii endiuie capilli ueneris\nligue ouine camedieos cāepitheos ab ſintbii mel\nliffe anī. M. 3. floz boragis bugloſſe ſtćados ui\nolap anī. M. i. ſe. aniſi carui ameos ſiſeleos ſada\nloz roſap ciperi berberis cufcute ſgnāti anī. 3. iii.\nliqricie rafe et muſdate paſſularum muſdatap anī.\n3. v. timi epithimi polipodi ſeu. anī. 3. ii. mirobal.\ncitriop kebulop indoz anī. 3. iii. gaf. ciaomī ſe. ba", "ſiliconis anī.3. i. myrrhe eroci anī. A. i. pynorun ſnie\nro. 3. ſucci boraginis ſucci ſumiterre anī.5. iii. et cū\nzuccaro ſufficiēti fiat firup? et acetoſetur aceto uiri\nuel aceto ſqllitico. Ali? firu. qnē miia e ſin ſplene\ndescript? in.c. de dolore ſplens uide ibi q2 optum?", "Ali? firu. qnē miia e facta per aduſtoné. M. en\ndiuie ſeariole lactuce anī. M. 3. floz violap floz\nnenuſaris ro. ru. anī. 3. i. ſucci boraginis ſucci ſui\nterre ſucci pomop acetoſop ſine ſiſictriu anī.5.ii.\naceti ſqllitici. 3. i. et cū zuccaro fiat firu. datur 35\nrebus poſtātib? vuté ad caput et ſplené ſi ibi e ra\ndix. Soluētia in paſſione miica. M. pillayda\nrū descriptōe hali. 3. ii. pillarū aggregatun. 3.5\nincorpoſetur cū ſucco boragis ſi? et ſiat. x. et una\ndōſis. Decoctō epithimi rafis cum pilko quas\nponit q pille pu? debét dari anī per. iii. boras q2\nelaps tribb? houis d3 dari dōcoctio epithi q tals\ne. M. mirobal. inдоp. 3. x. polipodi. 3. v. lene. 5.\nviii. turbit. 3. iii. ſtćados paſſularu mundatap epi\nthimi crethéſis anī. 3. x. oia excepto epithio i trib\nlibus aque decoquātur donec redeant ad. H. i. s.\npoſtea addatur epithimū z illico ab igne dēpona\ntur. Lunq2 infrigidata fuerit manib fricata co\nletur. Pilke que dōtari per tres hoſas anī di\ntá decoctioné. M. agarici. 3. ii. aloes ſalis idi anī\n3. i. elli nigri parté qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke. dōſis e. 3. 1. Pilke ét rafis descripte\ncirca finé ſcibi capli valet in B. Pilke alie. M.\nyere rusini. 3. iii. lapis lazuli bñ abluti. 3. i. miccā\ntur et cū modico partep qrtá un? 3. 2 cū melle uſle\nſiant pilke

zedoarie dozonia se.ozimi maioris se.ozimi.gari
ofila ani.mucfa quátú é pars decuma uniº part.ð
mú fumátur kebuli.xx.emblici.xxx. et terátur et in
tribus libas aq coquátur donec ad una redeant
et colétur et in colatura ponatur mellis.H.i.demú
buliant donec aqua súpta sit et post ex hoc melle
pficiatú predicte spés qm tím sit in pondere triplú
ad spés et uſui ſeruetur.dolis é quátitas uniº aue
lane.Et letitia coloris pulchritudiné bôitaté dige
ſtionis pcurare ad canicé retardat. Electuari
um de lapidus etiá valet diamuſcum ét valet letiſi
cans co: ét valet.oia a meſue ponútur.vide ibi.

Capitulú de catharro. Bigerétia qí má est frícidá fluens ad pect? M.radicis yreos enu le aní.3.í.íſopi capilli ueneris aní. AH.í.liquiritie paſſularú múdatár aní.3.í.mастicis olibani aní 3.í.nucímuſcate nucíſciprefi aní.3.í.7. cum zucca ro fiat firup9 cuius détur.3.ii. cù decoctóe cótra tuſſim.3.iii. qua ponit rafis recept a cuius est hec. Hk.inubas. xx. ſebeni. xxx. paſſularum enuclea tarú.3.x. niolarú ſiccarú.3.iii. liquiritie incife ibi lit er.3.9. ficus citrinos núero. x. coquátur in libus tribus aque quonſuſ ad una redeát colétur.

Allí sunt firupi digerétes mám frigidá a capite fluenté ad pect? qui descripti ſut ſupia caplo ò do loe capitis. uide ibi. Solútia materia frigidá de capite. pille cochie hoc faciút. Silr pille de ye rapigra. Balieni ét medicie quasi oés descripte in capitulo de paralíſi: uide ibi. Alia medicia pót ée ista. R.pille cochiarú.3.í.5. agarici.3.5. pulpe coloqueat de belii aní.3.5. salifégé gna tria pul veriétur ſbtiliter et miſceátur et cù idiomelle fcó cuz aqua saluie incorpontur et ſint pille grosſe ad quátitate ciceris. doſis é.3.í.5. Electuariu5 ad mmiftrandú in ſero in introitu lecti. R. cinamóí electi.3.í.5.nucímuſcate ſtoracis calaméte aní. 3. 5.ligni aloes maſtícis olibát aní.3.í.liquiricie paſſularú enucleatarú aní.3.í. candi.3.5. zuccari. q. ſufficit et fiat ellm et zuccarú liqueſiat cum decocti one ad pectus ſuperius descripta. doſis eſ.3.5.5.

Íté tráſglutitur in ſero qíi intratur in lecto tria
grana turis albi adeo é utile q non est ſibi com
par ſtante catharro grosſo. Pomú landani et
ſacculus ad caput et unguentú. R. landani puríſ
ſimi.3.í.ligni aloes ſtoracis calamite olibani aní.
3.5.nucímuſcate nucíſciprefi sandarice aní.3.í.ni
gelle cinamomi garioſi. aní.3.ii. galiemuſcate.3.5
myrrhe ſpice maſtícis costi aní.3.í. ábíe.3.5. mu
ſci grana tria pulueriſanda pulueriétur et qual
ſentur cum aqua ro. et uino odoſíero et modice ce
re fiat pomum. Jté ex maiou parte p[redict]orú
pofett fieri ſacculus ad caput. Item poſſet
fieri ſacculus ex duabus partibus miliu tozefac
ti et una parte ſalis. Aliud odoramentum. R.
ligni aloes ſtoracis calamite aní.3.í.5.nucímuſc.

nucíſcipref. olibani coſti aní.3.í.nigelle tozefacte.
3.ii. pulueriétur et ponátur in pano lineo i forma
rotunda et odozetur. Unguentú exiccatiún iun
ctio capite prius raso. R.stercors colúbini rute
agreſtio ſemi. ſinapis castorei aní.3.í.euſobit.3.5.
olei rute quantú ſufficit aceti parú et fiat unguétú

Alia unguenta ceroti et emplaſtra et ſacculos q
re ſupia.c. de doloze capitis. Sirupi digeren
tes de materia calida de catarro. R.ordei.3.5. se
minie papaueris al.3.í.inubarú ſebestien aní. xx
florum uiolarú flozú nenusaris ro. rube. aní. 3.1.
zuccari quátú ſufficit et fiat firupus et détur de eo
3.ii. cum decoctóe ordei.3.5. iii. et détur in mane ca
lidus uel détur cù decoctóe p[redict]a ad pectus.

Si uis alios recurre ad primá parté de firupis
digerétibus colorá. Soluentia in catharro ca
lido. Pille de reubarbaro describende infra :de
cuius recepta ponit rafis: uide ibi. Alia medici
na pót eé ista. R. floz uiolarú flozú nenusarts aní
3.í.punorú núero. x. tamarindóz. 3.5. 7. fiat de
coctio in aqua in qua diffoluátur medulle caſſiſi
ſtue. 3.í. Electuarii de ſucco rosaf. 3.iii. uel dya
priunis. 3.iii. et colétur et détur mane calida. Alia
R. electuarii de ſucco rosaf. 3.5. differepetur cuz
decoctione ad pectus ſuperius et ſcripta et détur
bono mane calida. Si uis alias medicines fol
uentes catharrú requirás ad ſecúdam parté et ibi
inuenes multa. Electuariú cópetés in cathar
go de materia calida. R. diapunie diadragan
ti. 3.í. zuccari roſati. 3.ii. penidiarú candi aní. 3.1.
t misceátur cù firupo de nenuſare et fiat electuariu5

Vel aliter sic. R. pulueris diadragagáti. 3.5.5. pulueris diapuníu.3.ii. candi.3.í. penidiarú.3.iii. zuccari quátú ſufficit et fiat electuariu5. Odoi ferú in catharro ca ido. R. roſarú rubearú san dalorú al. et ru. aní.3.í. flozú nenuſaris flozú uio larú aní.3.5. ípodii.3.5. caſóre gra. iii. boli armeni nucímuſcate aní.3.ú. et cù aq roſa. et glutie ſümi arabici et cera alba et fiat pomú odouferú. La putpurúu trabens materias per nares. R. ar móiaci.3.5.5. piretri ſubtiliter puluëiſati.3.ii. miſce antur cù ſucco yreos et ò eo modicú caſeſacto ad igné trahantur per nares et mirabiliter trahet ca tharrum per naſú. Vel aliter sic. R. ſucci yre os.3.5.5. piretri ſaphisagrie aní.3.ii. pulueriétur et miſceantur et ſúatur bombix inſuſus in itis te pidus et ponatur in nares et tenetur diu. Sacu lus. R. milu parté. viii. ſalis parté. iii. et fiat ſacculus unius palmi. Vel aliter R. boni uini H. ii. ſalis. H.í. et buliant ſimul parú deinde p[ó]atur in uino et calidus capiti ap[on]atur.

Capitulum de oculis. et primo de obtalmia.

Bícto de receptis conferentibus capiti et par
tibus eius propter p[ass]iones c[ie] superuenientes
distinctas ſm unum quodq[ui] capitulum. Munc di

B ii

cendum est de receptis que competunt membris
oris a cerebro que sunt in copter passiones eis
superuenientes et pio oculis. Et pio capto. Apo
ta primo q tardare administratōnē medicaminū
ad oculos uſq ad tres dies ā utile q aliqni aſ
le euacuatōs ſufficiut uniuersales et particulārs
in cura obtalmie. Nota q ſepté ſunt herbe ocul
appropate portantes ſvtuté digestiuor et solutior
ad oculos. Et betóica berbena enfragia celidonia:
siler montanū ſeniculus et ruta. Et iò qñ volum
 digerere materiā phlegmaticā ſume digestiuum
unū ex eis que hés ſupra in c. de dolore capitis p
uenientis a phlate et adde de pzedcis herbis. Et
ad materiā mlicā ſimplr digestiuū. ibi ſume et ad
de de predictis herbis. Silr fiat δ colezica. Et idé
mod? ſeruetur de solutuo. Et nota q diuerſiōes
debent ée continue. ligando pedes et toquendo
digitos fricando extrema et ſilia. Nota regulā q
núq debet puocari ſanies in oculis q statim ſie
ret coroſio i oculis et tunicis eius. Repercuſſi
ua cóferentia in principio obtalmie calide duo ſut
simplicia repercuſſua que apetut in principio ob
talmie. Pum est albumen oui diſpūatū. Secun
dù é lac mulieris ab ubere ſuptù. Et ſciſ etiā q
lac abſtergit rōe ſue ſolitatis et iò i oi tépoſe qpe
tit. Et nota q repercuſſua nùq debét ée ita fra
q uſdenſat materiā in oculo. Et iò ſuccus ſolatri ſi
est ſeréſ. Scöo q nō ſit magne ſiccatatis ne do
lozé inferant. Hoc é est repercuſſuī ſeréſ in
principio apſtitú. N. aque ro. 3. i. albuis unus
oui conquaſſati. diſpūati miſceātur ſi una gut
ta uel due diſtillétur in oculú. Alind. N. muci
laginis pſili. 3. ii. albumen unius ou miſceantur
cú lacte mulieris lactantis mulieré q frigidù est.
et ſi dolo: magn? ſiat mucilago cù decoctòe pa
paueris et faldella bōbaci in eadé medicina po
natur inſuſa ſuper oculú et ſepe moueatur cù deſic
catur. Et ſi dolo: effect in ultima malita addatur
opi gra. iii. Uel ſic et uocatur ſief albú. N. ce
ruse lote. 3. viii. gùmi arabici. 3. iii. opu diſragā
ti aſi. 3. s. terátur et cribellétur ſbtiliter et cú albúie
fiat ſief. De iſto facit intentioné raf i. c. iſto δ quo
cú lacte mulieris diſtěperato ſuper lapide paruo
δ barberiis fiat coliriù. Illi. N. achacie ſan
guinis Draconis. aſi. 3. zoli armeni. 3. ii. fiat pul
uis et incorpoſetur cú albumine oui bene agatati et
fiat emplaſtrú ſuper partibus circúſantib? oclo
qñ materie fluant ad extra. Aliu ad frontem
et ſupercilia. N. achacie ſanguinis Draconis aſi.
3. ii. fiat pului? et incorpoſetur cú albumie oui agita
ti quátu ſufficit. Et nota q phlebotomia cephali
ce brachii oppoſiti in principio apſtit. Et i necesse
est reiterare phlebotomia fiat ex cephalicis utri
uſq man? Et ſi materia é flura fiat laqueatò ue
narù tépoſum. Et aliqni apponimus ſanguifugas

frontit et ventoſas ſuper nuchă cú ſcarificatòc. et
ſi illa non ſufficiunt facimus cauteriù ſuper 2mſ
ſuram coronálc. de hie plene habetur in c. de epi
lensia. uide ibi. Conferentia agumento et statu
obtalmie calide quasi ſunt eadé quia in statu nun
q2 conferunt maturatua ut hec ſunt. Pùmu? est
lac mulieris ab ubere ſumptu. Item. N. mu
cilaginis ſeugredi mucilagis dragagát. aſi. 3. ii.
lactis mulieris quantù ſufficit et fiat coliriù. Ali
ud. N. ceruse lote. 3. ii. Sarcocolle nutrite in lacte
aſine dragaganti opii aſi. 3. 5. gùmi arabia croci
aſi. 3. 5. fiat ſubtilſimus puluis et 2corpoſetur cú
aqua płuiali et tépoſe admisitratois diſſeperetur
cum lacte mulieris. Et nota q aſ pluialis mul
tum ualet ex ſui ſubtilitate in paſſionibus omniú
oculozum. Aliud ualens doloz oculoz. N. du
cie bene peparate cáphoz ſubtilſime puleriza
tis. 3. i. aque roſate. 3. iuini albi. 3. 5. i anteq
in oculo pòtatur d3 agitari cáphozia ut melio: fiat
pmiſtio et pio uice ponatur in oculo gutta una uel
due hec medicina dolozé repercutit et mitigat et re
ſoluit.

Coliriù ad oculos qo repiri in maſgine libi
et est ſecretum magiſtri petri. N. ſucci ſeniculi. 3.
iii. aque roſate. 3. xx. meiſlis boni et clari. 3. xv. mi
ſceantur et ponantur in ampulla de uitro munda
t ſket tribus mensib? ad ſolé pcontinue remouéd ſu
dum. et hoc fiat ſepe. poſtea de illo colato pone in
oculo te.

Epithima rafis quo epithimentur frons et pal
pebze habenti obtalmi in quocunq tépoſe. N. s
ſief memite rafis aloes licii ſandalı rubei ſauli. N.
anelana indica croci ouétalis aſi. partes equales
ſiant ex his pillule. Et cú necesse ſuerit reſoluatur
una ex eis ex ſuccu coziandri uel endiuie aut cum
aqua rosata et fiat epithima.

Puluis cittrinus rafis. N. sarcocolle 3. zalo
et croci aſi. 3. ii. myrrhe. 3. i. licii. 3. ii. puluſerétur
ſimul et cribellentur et ualet in fine obtalmie.

Puluis albus rafis. N. sarcocolle albe et pi
guis que in lacte mulieris mittatur et dimittatur i
umbra donec excicetur et optime tezatur et omnib?
x. 3. ipſus addatur ſief memite. 3. ii. que iteruz tri
ta optime reponantur. et cum opus fuerit in oculú
mittantur et mirabiliter mitigat dolorem.

Conferentia in declinatione obtalmie ſunt hec
N. ſpongiam inſuſam in aqua decoctionis came
mille et melliloti et eaz expume et ſuper oculo pone

Nota q medicinarum oculi alii ſunt alteratie
frigide ut ſucci ſolatri virge paftoris endiuie lacu
ce mucilago pſiliu aſ roſate. Alie calide ut mu
ſeus piper accozus celidonia. Alie conſtrictive
ut memite aloes crocus roſe. Alie excicatue
ut tucia anthimonium climia. Alie lenientes ſi
cut lac mulieris et albumen oui mucilago pſiliu fri

catio laulú. Alie maturatiue sicut aqua feniculi
vene ercus. Alie resolutie sicut farcocolla aq
feniculi. Alie stupefactue sicut succus pomorù
mandragore papaneris opiu3. Et nota qúa
euatione univerſales et specialiter a capite t þele
botomia ſepe debent reiterari nec una uel duab⁹
ſtare contentus et hoc non ſolum debet fieri i p[ra]
cipio. Sed etiam conferunt in augumento ſtatu t
declinatione. In principio obtalmie frigide hec
ſjeruit. N[ext] acculú roſarum rubearum conquaſ
ſatarum. 3. i. et infunde in uino albo actu frigido
et expirme et pone ſuper oculum. Item ſief de
ſpica diffolutum in lapide barberii cum aqua ſe
niculi iniectum in oculum optimum est t cuius re
ceptam infra habebis statim. Epithia ſue em
plaſtruz ad frontem t palpeb[ras]. N[ext] aloes ſucci
citrtmi myrre achacie aní. 3. i. masticis obliant aní.
5. fiat puluis et inco:poſetur cu[z] albumine oui agi
tati quantum sufficit t fiat emplaſtruz. Euacu
ationes univerſales fiat cum pillulis cochiil[es] pil
lulis de yerapigra et yeragalieni et ſimulam ſide
in. c. de dolose capití. dignenrétta t vacuantia ple
ne. In augumento competit itud t in ſtatu q[ui]
materia est frigida. N[ext] gúmi arabici mucilagis
fenugreci aní. 3. ii. farcocolle nutrite in lacte mulie
rié ſpica nardi myrre cumamomi aloes caſtoei ib
tilſſime pulueriſati aní. 3. 5. miſceantur t fiat coli
tium cú lacte mulieris. Seniculus tunc competit
quolibet ap[rox]imáſſet fit ex eo emplaſtrum cu[z]
uitellooui et cum p[re]dictis etiam uulet. In de
diatòe obtalmie frigide hec conferunt. P[er]ſio de
bet p[on]i patiens in balneo. Item lanetur cum
bono uino. Item potatio uini. Item ſpògia
predicta inſuſa i aqua camemille melliloti hec om
nia ſuper oculo ſunt ponenda. Hic infers[]i per
ordinem ſeribentur medicina rafis ad oculos p[ro]
pter non repetere que ſunt pluribus p[ass]ionibus
conferentes. Sief albú rafis quod dicitur ſief
p[ri]imum. quia ante omnes medicinas ad oculum
ponitur et deſcriptúz est ſuperius in ſolio p[re]ceede
ti ubi est hoc ſignum.

Epithima frontis conſtrictivum est deſcriptúz
ſuperius ubi est hoc ſignum.

Puluis citrinus est deſcriptus ſup[er]a ubi é hoc
ſignum aliud.

Sief thuris ſue de ture. N[ext] thuris. 3. x. armódi
aci farcocolle. 3. v. croci. 3. ii. fiat ſief t utere cu[z] la
ete mulieris cum fuerit ſantes in oculis ad modú
lunule citrine, maturat enim t consolidat ulcera
oculorum.

Rafis capitulo de ulceribus oculorum. Sief
de plumbo. N[ext] plúbi uſti antimonii tucie ablute
calcecumenon. I. es uſtum uel feces metallozum:
gúmi arabici aní. 3. v. opii. 3. 5. t fiat ſief. cu[z] aqua

pluiali uel albumine oui. t utere cum aqua roſa
ta t albumine oui quando ſantes n[ò] est in cornea
u[l] pupilla et quando intendis ulcus confòldare
t repleri carne. R[af]is capitulo de ulceribus ocul
lorum. Sief generatuum carnis. N[ext] clumie ab
lute tucie ablute ceruse antimonii thuris aní. 3.
ii. myrrhe. 3. i. farcocolle. 3. 1. 5. ſanguinis d[ac]óis
aloes opii aní. 3. i. fiat ſief t utere cum albumine
oui uel aqua feniculi facit carné generare phibet
enim eſpressioné uue t uestigium ſubtilat. r[af]is in
capitulo de ulceribus oculorum.

Sief alexre. N[ext] antimonii ſchedenagi id é la
pidis ematitis aní. 3. x. acacie. 3. iii. aloes. 3. i. t fi
at ſief cum succo rubi t adminifſtretur cu[z] albúie
oui t aqua roſ. in oculis distillando cum lapide
barberii uulet ut ſief precedens. R[af]is capitulo
de ulceribus oculorum.

Sief rube[uz] lapidis ematitis colcotar combu
ſti aní. 3. ii. myrrhe croci. aní. 3. i. piperis longi. 3. 5
aſpergatnr ex uino ueteri t fiat ſief. r[af] c. de t[ra]
bie ſue ſebel. Sief uirib. N[ext] uiride eris. 3. iii.
colcatar. i. uitrioli uſti. 3. vi. arſenici uſti baurach
ſpume maris aní. 3. i. ſalis armódiac. 3. 5. amonici
diffoluátnr in succo rute t ſp[é]ſis conſpergantur
t fiat ſief. r[af] c. de ungula. Sief contra macu
lam rubeá. N[ext] arſenici rubei obliant myrre amo
naci aní. partes equales fiat ſief cum succo corian
dri cum quo distilletur in oculo quouſq[us] doló p
ſeuerauerit. r[af]is. c. de macula rubea. Alco
hol contra lachrymas t c. N[ext] tucie. 3. x. coralli ru
bei mirobalanorú citrinozum ſiccatòzum aloes
aní. 3. ii. piperis. 3. i. t fiat puluis ſubtilſimus. r[af]
ſis c. de lachrymíſ. Alcohol contra uſtúz. N[ext]
tucie ablute t exicate. f. quinques ignito t extrac
te in urina p[u]eri uirginis: deinde iterú ignita t p[]
extincta in aqua ro. 3. xx. deinde extrabatur ſuce
ſanſuci uiridis et per noctem residere permittatur
t coletur ex quo tucia conſperſa dimittatur quouſ
q[u]b[us] exiccetur t poſtea teratur. demum ſumatur pi
peris nigri t macropiperis zinſiberis celidonei
aní. 3. ii. ſalis amoniac. 3. i. poſtea oíá terantur et
succo teneri feniculi conſpergantur t ſiccatá iterú
terantur et reponantur et cum neceſſe fuerit poná
tur in oculum ſief. r[af]is. c. de debilitate.

Sief. de ſellibus. N[ext] ſellis gruuis ſellis saboth
ſm quosdam est p[is]cis habens roſtruz longum.
ſm alios est lucius ſellis hircini accipitris aquile
perdicum omníz aní. unú. ſiccú quoq[us] p[ro] omni
bus. 3. x. illozum ſuccozum euſorbi: colcomintide
ſerapini aní. 3. i. trita aggreſſentur ex succo ſenicu
li t ponantur in oculo emeti. i. illius qui n[ò] p[ò]t ui
dere poſt occaſum ſolis t uulet aliquiditer in p[an]
cipio dilatationis pupille. N[ext] r[af]is capitulo d[u] aqua
descendente in oculú. Sief menite. N[ext] menite

B iii

tamedreos corticum turis myrrhe aloes sarco
colle atramenti ariftolegie rotunde an.3.i.ter an
tur sicut alcohol et utere.

Lapitulú de ulecribus oculorum.

Fiant primo evacuationes uniuersales et phle
botomie im modu lepius dictu super? et reiteren
tur sepe ac et diuerfimode diuerfiones. Primo
ponitur sief albú diſsolutú cú lacte mulieris. Et si
nó confert ponitur sief de thure cú lacte mulieris
et fila de bóbace posita ſuper oculo donec ſanies
ſit egreſſa. Tertio poitur sief de plúbo ad gene
randn carné et si egreditur vua amicetur sief de
alixiri. Quarto utimur medicinis remouëtib?
ueſtigi. et dicetur .c. de albedine. Nota q. tri
bus modis extrahitur ſanies de oculo p.rio cú ab
ſterſuïis ſicut cú ydnomelle facto cú aqua pluia
li et melle ro. col. et pano lini madesfacto i decó idó
melle tepido. Secúdú é cú attractivuis ſicut sief d
thure quod mirabiliter attrahit adeo q. ſagittas
attrabit ad ſe et hoc maxie é rône amôiaci. Tertio
cú deſiccantibus ſief é cú pulueſt tucie exticte plu
ries. Emplastrú cú mucilaginib? q. maxie ual5
in bis ulceribus. R. se. lini fenugreci an.5.5. et te
rantur bii et milceatur cú lacte afine uel mulieris
quantú ſuſſicit et dimittitur per duas hozas et po
ſtea ab eis diſtrahátur mucillagines cú petia linea
ſbtil forzi et cú eis milceatur aliqd croci: q. matu
rat et resoluit. Et si uis ipm facere cú aliquati rep
cuffione adde de mucilagine psilii. et si uis cú ali
quali ?trictione pone de mucilagine citrinòu cuz
eis. he eni mucilagines debét poni ſuper oculum
cú ſanies fuerit in cornea tam diu qú ſanies fuerit
euacuata et resoluta et nó ulteri? pôendo ſemper
de sief de thure ſicut dictú é ter uel q'ter in die im
q. fuëit necessariu et sic óbét euacuari ulcèa oculo
rum. Et nota q. hec egrito do é periculofa et est
difficilis cure qn prouëit anariolis.

Lapitulú de bis que cadunt in oculo.

Bucere gúma pint per oculú in hoc valet. et
lauare oculú aqua calida et etiam lac mulieris ab
ubere mulctu valet. etiam si necesse é aperto ocul
lo capiatur cú tenaculis paruis et leuibus.

Aliud. R. bethontice berbere celidonie eufra
gie isopi pulegu.

Lapitulum de albedine que é in oculis.

Nota q. albedo ueniens ppter cicatricé curas
nó recipit nota ſed qua'dá paliationé. Befedatio
proueniens ab huo'ze phlegmatice uel alio modo
purgato bene recipit curá et hoc melius in pueris
qú in senibus. Et ſeias q. hec egrito do núqú cura
tur níſi beneficio cirurgie. ſi albedo est ſubtilis et
in corporibus teneribus affiduatur euapozató cú
aquis calidis et balneif et sepe administratú ſit pul
ueris poſt puluerizationé huius pulueris. R. sar
cocolle albe zuccari tabar et spúa martí an. parteſ

equales fiat pulnis et puluerizetur ſuper oculú et
iterú adminifretur ſtercus lacerte ſarcolle can
di alexandriani an. et puluerizetur et puluerizat có
ferunt ſuper oculú. Item pulvis offis ſepie cuſ la\cte mulieris puluerizatus múltu valet. Item ua
let succus lingue pafferis et est herba cum qua'rú
dines ufum recuperant. Jt. R. ſtercoris irundi
num exiccati.5.5. ſaui mellis. q. luf. ad incoſpoíá
dum milceatur et distéperentur cú aqua ſenitalit
uel saxifragie et fiat colliri. Jt. R. spumemaris
3.ii. zuccari.3.iii. et fiat puluis ſubtilſim? Etno
ta q. albugo sepe debet mollificari cú lacte mulie
ris ab ubere uel cú mucilagine fenugreci cú deco
ctione malue et bismalue. poſtea debent medicari
cú medicamine rasis cui nullú póteé sp ar fibi in
bonitate. Aliud é t. ualens et é aqua roſmarit
facta ſub terra et fit ſic habeat uitrú mundum et
impleatur floibus roſmarini et obturetur et pona
tur in eſtate ſub terra. xl. diebus magni eſ?

Lapitulum de ſebel et ſcable. Pumo opor
tet facere corporis múdificationé cú phlebotóia
solutione ventris et ventofatione et alius diuerſuïs
Et ſi é antiquata oz ut fricetur ocul? cú folio ſi
ut ſanguis egredatur uel cú alio faciente euacua
tioné illius ſanguinis deinde lauetur ocul? cú ac
to et aqua rosata et emplastretur cú uutello ou et
oleo roſato. Loliiriu basilicon. et ſi res nó eita
antiquata utatur colirico basilicó cui? é hec recep
ta. R. clime.3.x. aloes.3.viii. pips macropipe
ris 3iniar. i. erugo eris.3. iii. baurach.3.iii. gar
damói gáir. R. spice an.3. i. ſalis amoniaci.3. i. ſmu
ſci.3. i. cáphoze.5.5. et terátur et fiat sief et admite
tur qn necesse fuerit cú lacte mulieris. Aliò co
lirium quod remouet pruritú et ſcabié oculó? et
confert ſebel et tenebróſitati uſiſus de quo dicta
ach q. énéditur pondere auri ppter eius excellenti
a3. Loliiriu qó úéditur pódé auri. R. tuac em
blico? an.3.i. antimoní aur. ii. croci memite an.3.
i. cáphoze aur. 5. galiemuſcate dauic. i. ſalis amonia
ci.3. i. terátur et trictóe bona in uade lapideo múdo
et púice ſuper é aqúa pluutalec in qua uſiſu fuerit
per dies duos ex mirobalanis nigris cicer.3.ii.
poſtqú fuerint triti demú cola aquá et infunde et
ea parú ſuper mediciná et dimitte exiccati demus
fundé de aq. priedcá et fiat ſicut pni. et pauliſper ef
fundendo et triturádo uſqú ad toti? aq. plúptonez
deinde fiat colliriu cú aq rosata et uino albo uſi
fiat alcohol ſubtilſim? et admifretur ubi operat.

In hoc ét valet coliriú rubeú et coliriú wride.
Rasís. uide ibi. Aliud auicéne. R. cortícus un?
oui recéris dû administratur agaliá et infundatur
in aceto forti. ix. diebus poſtea exicetur et ſubtilſi
me puluerizetur et de illo puluë in oculo pódatur.

Et nota q. bonum est uti continue reb? mollifi
cantibus ptes octi sicut decoctio fenugrea cí ſilí

Capitulú de lachrymis cù pwritú. Epiti
ma ad fronté rafis descriptú in. c. de obtalmia in
auguméto de cá callida ofert. Aliu d ualens ad
doloré oculóz tachrymas. M.laná nò lotá t cò
buratur et ei ceneré diligéter tef et ex eo cù albúie
oui sup fróté t tépoía lauetur t ati mae fluxú et
lachrymaz tollit et áputat. Aliu optimú ad la
chrymas t tenebroſitáte. M. ſucci granatorz ace
tolóz cocti uſqz ad mediciaté colati. B. 5. demú
pone ſuper ipſum ſief memite aloef boni puri licii
croci an. 3. ii. multe. i. idromellif qò ſit ex uino aq
7 melle dauich. ii. demú pone i uſe nitreo et obtu
ra oficiu ei? et dimitte ad ſolé diebus çttuor: et
utere in oculis mane 7 ſero. est eni exptú bonum.

Aliu d conferens ar doz asperitati egrimdibus
aſſuetis calidis et ei qui patitur deséſú colé: et ei
cui videtur uua res due. M. ſarcoſolle in lacte nu
trite mulieris dieb? plurib? 3. iii. dragagáti albi
olibani ſcoue ſerri margaritaz nò perſoſatarz an.
3. tres ſpice inde climie argéti aurí an. 3. i. 5. amidi
ceruse an. 3. ii. tucie ſbrubee. 3. iii. tere oia t iblebe
cí aqua ro. ſic còterédo demú fac excicari demúz
ibibe in ſucco granatorz acetoſoſú ſiat ſicut pzuus
demú cù aqua ſolatri demú pone cáphoz. 3. i. zu
chari tabarzet. 3. i. 5. demú tere ultia 4tritòe et ſiat
ſief et utere cù aqua ro. et albúieoui et lactic mulie
ris. Aliu pannú corodés ſanguiné et pruritú
remouens ab oculis et lachrymas ſtringut. M. tu
tie alexandrine. 3. i. tere optie in mortario in. B. i.
optimi uini albi acerbi et mitte aliquátulú de coſo
uino cù dicta tucia et duc optime 4terendo et ſemp
adde parú uini et iterú duc bene et tátú ſic ſiat quo
uſqz totú uinú intromittatur. poſtea mittas in ua
ſe rami et ſac bulire ad igné aliçliter et p? remove
ab igne et adde aloes epatici optie puluerizati. 3.
ii.duc bene. et cù fuerit bene fricatú pone i ampul
la 7 ufui referua. et cù necesse fuerit pone duas uel
tree guttas i oculo 7 duc ſupinus p duas hozas.

Et nota q in hac positòe sicut in aliúſ oculóz p
cedut euuationes phlebotomia diuersiones et
ſilia ſepe ſuperi dicta.

Capitulú ò ungnula. Angule cura melioz
è denudatio ei? cù ferro ſi groſsa è et resíduu ei? cò
ſumè cù reß aſtrigétib? et abſtergétibus et coro
ſuis ſicut è ſief uiride et ſief de calaméto poſito a
raſi. Si vero ſubtilis è ſiat ſine ferro cù p[ dictis et
aliis leuioib? ſicut ſút ita. M. stóacorz paſſerú
ſcoitcapz. 3. i. olei medule ſeis bóbacis q sufficient
ad icorporádu miſeatur ad modú unguéti ligdi
Aliu d. M. viride eris nitrioli ſalis amóiaci eris
uſtí. an. 3. i. fellí ycrini. 3. ii. pulerizétur ſbtilr et oi
ſucco maiózæ et modico mellí ſiat colirú. et nota
q illa p[ecedunt euacuatónes phlebotomia di
uerſiones et ſimilia ſicut in aliis.

Capitulú de macula rubea oculóz ulò alia re

In principio hui? p[etut euacuatónes phleboto
mia diuersiones et ſilia uétosatoés in patuſ et epi
tima ad fróté. M. af descripte ſupit. c. de obtalmia
alia et repcuffiua q ponútur in obtalmia cauda i
p[incipio et augumto ſupra oculú cù bóbace: sicut
bol? armen? lutú sigilatú chimolea cù albúieoui

Scòa cura p[incipiú. 1. augumto et statu distil
letur in oculú ſanguis pulli colúbini aut turturis
et capiatur de ſib? ale dextre et ſit recés. ét ualz aq
raphani distillata in oculú tepida. Et ab extra
ponatur éplaſtrú de ſolus raphani et paſſularz cù
modico ſtercoris colúbini et ſiat euapozatio cù re
b? resolutis in. c. de obtalmia dicti. 1. ſenugéco ca
móilla melliloto roſis et ſilib? In fine p[oatur
i oculo coliriu gabrieľ et ſon? illo è ſief ſabeth.

Sief p[erés macule rubee. M. thuris myrrhe
croci et amoniaci an. 3. i. arſentici. 3. 5. 2. ſiat ſief cuz
aq ſeniculi admistretur. Aliu p[erés bonum.
M. thuris p[é]. i. tere ultra prtioné et ſüde ſuper
ip[ ex aq pluniali in q ſint diſoluti ſalif maffé ſal
amóiaci et ſak gème an. ptis 1 p[é tertia 4terrátur
et diſhletur mae et ſo. Sief ſabeth. M. arſeici loti
et iblimati ómú loti et fricati cù aq coriádrí. 3. iii.
ſarcochole pipis amóiaci lapis lazuli. an. 3. i. di
ſtabletur et diſſoluatur amóiaci cù aq diſolutú ſit ex
ſale amóaco. 3. 5. 2. ſiat ſief et uter cù lacte m[ierif

Be lachrymts. Nota p lachryme magis còti
gút oclis magnif 35 puſi et maxie capit exenti húi
do. Et nota factis euacuationib phlia ex diuerti
tatibus. Primo ad tempóa et ad frontem reper
cuſiua conferunt que dicta ſunt i ca. de obtalmia

Secúdo rſolutia sicut h[é]plm poſitú ſup am[is]
sur. M. laudái. 3. 1. amóiaci. 3. 1. maſticic. 3. y. mi
lii múdat tozefacti. 3. ii. m[í]ſeátur cù oleo cáemil
lio et ſiat épi3 i lógiudie palmi et lantudie qttuor
digitop. Tertò p[er]út exccatia. M. tucie. 3. ii.
puluerizetur et cù aq myrrhe ad oculú p[ó]atur ſo[]
titer exccat. Ael ſic. M. pulueris offiú miroba[]t.
kebulóz ebustóz et cù aqua méte ſiat colirú. UP
ſic. M. tucie uſt[é]e et ablute cù aq mirti. 3. i. cozalli
albi et rubei offiú m[í]zobalanop kebulóz ebustóz
ſumach gallaz aloes maſticis olibant opii an. 3.
i. puluerizétur ſbtilr et cù aqua ifusionis dragagá-
ti et gúmi arabici ſiat colirú. T[ie] valet i h[é] coliria
descripta ſuperiò lachrymalib? et pwritu. u[n]i ibi

Cap[im de] uſuſ debilitate. P[rem]iffis eva
euaciónibus ſepe reiteratis et ph[ía]ia ſi expediret
diuersionib[æ] ſepe reiterat admíſtrari p[ó]t tiriaca
3. i. 5. cù aqua ſeniculi ſto eiuno. T[ie] m[í]zobalaní
kebuli p[od]iti quacúq[]b ho[ra] valet diei. Aliu M[]
bethonice berbene celidonie eufragie ifopi p[ule
gui ſiccori an. 3. 5. fileris móta[]i ſe. ſeniculi an[]i
co riádrí p[re]pati ſe. maiózæ ſe. b[á]ſilicóis macis car
da nól an. 3. 5. cinamói. 33. gálige nucísmuſc. an.
3. i. pipis lógi aloes folii maſticis ſpice nardi an.

B. III

3.5. corticu citri. 3.iii. ſerue boraginis ſerue an
thos aní. 3.ii. zuccari. q. ſuf. 7. cuz aqua ro. 7. aqua
feniculi fiat electuariu de quo ſepe utatur. doſ est
3.1. uel. 3.1. pio uice. uel circa etiá oculo ponéd? é
liquo: qui egreditur ab epate hincio affato i quo
ſunt poſita multa grana pipis longi et bene p[or]
tat uilum. Tiriaca cú aqua feniculi multú ualz
dolis é. 3.1. etiá ualem ſuffumiú ad oculos factú
ex decoctione uapor 7. epatis bircini. J[tez] 7. 5
plus aliis ualem aqua distillata celidionie feniculi
berbene eufra. maio. rute ſinglariter ſomiste po
ſite in oculo et ualem coliriu raſ q[ui é] ſuperí deſcri
ptú é et alcoqol 2tra uilnm. J[te] hoc ualem. M[.] ſi
lerif mótańi maiotane eufra. rute celi. ſeni. an. 3. i
5.33. ſpice nardi pip. lógi gaſ. tucie bó p[ate] sar
cocolle nutrite i lacte. ligni aloes aní. 3. 5. ſellis an
guille fellis ácipitris fellis hircini de quolz unum
balfami. 3.ii. melí. roſ. co. 3. 5. puluerizétur liſiáſt
míſceantur in eſtate i ſole calido 2tinue agitádo. 2
ſi fuerit hyems ſiat ſup prunas 2r refuetur in uſae
uitreo 7. oculí inſtituletur.

Capitulú de pilis ſuerſis. P[ili] uerſi curan
tur. v. moíſ. f. adheréta uí iviſcatóe cauterio or
die cú acu abzuiauóe palpeb[re] 2r ſlectóe 7. euilſio
ne phibétiú. M[ota] q[ui] ſel erici 2r ságuis ei[]cú ca
ſto[]eo 2r evugie ſeri ad iuicé 2r ic[]pata 2r ſducta ad
ſo[]ma ſiliu léti uí ſquamis p[]ſciuí. phib[]z g[]hatóné
pil[]o[]p marie ſi euilſo pilo diſpéétur cú ſalia ho
mis iuicuni 2r p[ó]atur ſuper loco und ſuil[]ſo é p[il]ho
ra una 2r mitigat doló[]é. Tumo: palpeb[re] eteni
uierſató curatur cú cirurgia ſequndo curatiuú pal
peb[re]. M[ota] palpeb[re] curátur iicidédo cutiz 2r ap
ponédo énuí ſal 2r nitri ubi nata ſtabat 2r p[]modú
δ[]up 2r albue oui 2r címo. ísta oia hínt 2pleu ci cí
rurgia. ideo ulterius dicendum.

Lap[im] d[am]q[ui] ſeédéte i oc[]l.3. In cura imagina
mi ſignificató kateractas 2r iiniti aq[ui]d oc[]lo[.]p[]rio
diétur dicta. 2o euacuetur cú app[.]op[.]aí 2r p[he]le
botoétur ſi expedit 2r diuertatur. t[er]tò p[of]oétur
uíſus cú his q[ui] deſút. c. 2r ſdilitate uíſus. uíod ibi
Quarto admíſtrétur 2r iſraſcript[us] medicis clarifi
citib[] 2r refoluétib[] 2r m[á]s i ocu[]l exínt[é] ſicut é coliri
um ſem ex aqua maiotane feniculi rute roſa[.]c[]o
ſo[]tánta t[í]n c[ú] cináomo pipe lógo sp[ica] nuicímuſ.
2r ultio ponatur ſic[] de ſellib[] 2r ſcript[.]b 2r a rafi ſup[.]ra
rubricá. Alliud M[.] ſellis ancipitris balfami aní.
3.ii. electuarii albi pip[.]is aní. 3. i. puluerizétur 2r c[ú]
aq[ui] raphái ſiat coliriu. Alliud M[.] ſell bircini aſſe
fetide. 3. i. p[.]oítur i p[á]no l[í]neo múdo 2r ſricetur ſb[.]ti
liter quouſq[ui] torú diſſoluatur demú addatur bal
fami. 3. i. 2r ſiat coliriu. Alliud M[.] ſal amóiaci op
pop[.]oaci aní. 3. i. diſpéperétur c[ú] lacte mulieris 2r fi
at coliriu. Et nota q[ui] oia dicta in. c. ungule mul
tú ualét 2r odozare maiotan[é] é res ſingularis mul
tú. Si aút cataracta ſirmata ſo[]ret c[ú] acu d[]poí
d[]ſcis euacuatib[] 2r aliis adhibiſneú[s]. c[ú] ſueít

d[]poíta ſup oc[]l.3 p[ó]atúr ép[.]t[]ſem d[am] uítello 2u[]p[.]ſatú o[]lo ro. l[ui]o[.]r ſtet i loco obſcuro 2r atro t[é]o
t[é]s ab oi motu aie 2r c[]o[.]p[.]s p[.]d[.]s. i[.]r utatúr p[.]o[.]r
tátib[] 2r uí[.]s 2r maxie colno ſcripto i obilitate uí[.]
curatur ét itra baláis 2d[.]i[.]t 2r alia ſaciat é q[ui] mandat
auc, uideas p[.]te. M[ota] aſpicé acute i oc[]ſis afinaí
fm[.]oét cataractá é q[ui] d[á] mirabile auenzor.

Lap[.]3 d[am] dilatatóe papille. F[á]t p[.] evacuatós
v[]les. 2r fiá[]t 2r tie diu[.]r[.]io[.]ſe ſic cauté[.]iú apte p[.]o[.]ſio
res laque i oc[]lo[.]ſcarificató auriu 2r ſilia. 3. fiá[]t 2r
derátia ſaef. 2r q[]rto admíſtrétur 2r ſoluétia hó[]vó[]e eri
té i oc[]lo faciét[é] dilatató[.]s ſicut alcohol ex felle edi
cú ſucco ſel. 2r pauco ſale amóiaco aut ex felle hirci
aut ex felle t[est]udis aut ex capitib[] 2r údinú aduſto
rú 2r é ſiat ex melle c[ú] ſucco celidóie é t[é] exptú. ſup
fr[.]tót é v[ó] p[ó]antur ép[.]k[]a 2r epith[.]imata repercuſſua
2r refoluetur ac etiam ſuper oculi.

Lapi. d[am] ſiſtúq[ui] 2r ág[.]his lacrialiu ſút. M[ota] q[ui]
ru[]ta é d[em] 2r reb[.]m[.]r abilitib[] 2d h[ac] egritudiné 2r p[.]pe
ſc[]o é p[.]l[.]o ex ea c[ú] ex[.]p[.]ſſioe g[.]nator sanás. In h[ac]
cura c[]tuo[.]2p[.]r ordiné ſút obſuáda. p[.]m[.]q[ui] p[.]at am
p[.]lítat ulc[.]e[.]t ſic q[ui] ſúd[.]u 2ideát 2r 5 ſut c[ú] d[]po[.]g[.]ia uí
medulla ſábuci l[']tritici l[']ra[.]ſozio. ſc[.]d[.]o q[ui]m[.]ſiſce
cú caro calosa q[ui] é i f[.]u[.]do q[ui] é radix ſiſtule 2r 5 ſut c[ú]
cautéio actuali l[']potétili 2c[.]s 5. M[ar]éci 2r attri
méti cátarida[.]z abſe[.]ciß alis 2r capitib[] 2calſi uíne ſa
l[.]is amóiaci alú[.]s aní. 3. i. pulu[.]e[.]étur 2r i[]c[.]o[.]pentur
cú uria puero[.]2v[.]gis 2r 2ſiccetur ad umbra 2r modi
cú p[.]o[.]atur i ſiſtula quol[.]s máe 2r p[.]q[.]e m[.]údiſſeur
loc[.]. Alid[.] bonú. M[.] 33. 3. iii. uíride erí. 3. i. p[he]
ri[.]zétur ſb[.]tilt 2r buliát i aceto. 3. 5. ſuq[.]o 2r uéant
ad p[.]ſiſtudiné 2r unguátur t[é]t[é] 2r ponátur i ſiſtula

Alliud M[.] folio[.]z rute agrimonic celidomé aní.
A[.]d. 5. c[.]oq[.]uſſentur 2r buliát in. H[.] 5. aque uíte u[]l
rute u[.]ſq[ui] redeát ad medietaté 2r coletur 2r co
latura due gutte uel tres p[.]nt p[.]oni qualibet die in
ſiſtula. T[er]tio é mundificatio 2r id ſit c[ú] id[.]omelle
facto ex aq[ui]rute 2r melle roſa. co. 2r ét c[ú] uino c[]o p[.]i
p[.]tico n[.]l[.]p[.]tícato c[ú] roſis. Q[u]artú é carnis rege
nerató 2r p[.]ót fieri c[ú] iſto medicamie. M[.] aloes olí
bái ſarcocolle nutrite i aq[ui] f[.]cículi aní. 3. ii. o[.]let[.]o.
3. ii. c[]ere. q[ui] ſuf. 2r fiá[]t ungtrú 2r p[.]ót fieri c[ú] pulu[.]e radi
c[ú] yreos. Alliud 2r m[.]tú ualz i ſiſtula. M[.] folio[.]
agrimóie folio[.]z rute aní. A[.]d. 11. 2[.]g[.]ſſentur 2r buliát
i. iii. H[.] uini 2r coletur 2r q[.]lib[.]z die p[.]oátur i ſiſtula

De dolo[.] aurí[.]s. R[e]cepte adiecte tractatúi egí
tudinú aurí[.]s 5[.]z ordín[.]o[.]n[.]on almá[.]ſo[.]r 2r i[.]p[.]api
tuló[.]p[.]m[.]ú é d[.]oló[.]e q[ui] 2r aure. L[irca] il[.]d[.] ca
pitulú no. p[.]q[ui] ſer ſút 2r d[.]ito[.]es obſuáde i his q[ui]
ciútur i auré[.]p[.]ma q[ui] ſí[.]d 2r ſí[.]t m[.]tú calid[.]u nec fri
g[.]id[.]s 5[.] tepid[.]u. ſa q[ui] ſit i p[.]ua q[.]titate. t[er]tia q[ui] ſlet
paruo tempó[.]e: qua sufficit mozari per tres ho
ras. Q[u]arta q[ui] anteq[.]u aliquid euicatur p[.]um[.]z
ſit expul[.]um. Q[u]inta du[.]z aliquid inicíatur patíes
ſtet in latere ſano. S[.]exta q[ui] locus ſit bene mundi
ſicatus c[ú] dentíſſim[.]o p[.]pter to[.]tu[.]ſitaté aurí[.],

Nota q̣re repcuffina nūq̣ḥ apetut apatiḅ au.q̣ re
putet ad cerebru. Bo maturatiua apatú fr debét
bhe vtuté exiccatiu aliqlr ad q̣u pacuom au. ut ait
s.v. de ingéto sanitat atra illú medicu. Asatu:
materie caſe. M. farine fruimit. q. ſuſ. mucilaginif
ſenugreci mucilagis ſe. lini aní ſ. ſ. píguéd gal.
l'aguile cu aſatur. 3. ii. litargiri ceruſe olibi ptue
riſatoz aní. 3. i. acu. 3. i. ſ. olei ſiſamini. q. ſuſ. mi
ſceatur et fiat aliqlr liqdu éplz. Et ſi materia ſuèit
fra pōatur plus de mucilagib et loco ping. gal.
ul'aguile píguedo anaſ l'ulturitis. ité qú materia
fra ſit éplm de cepe decocto ſb. cinerib cuz butiro
qú materia é fra 15 v5 et expimétu meſ. M. colo
gntide. 3. i. buliát i oleo. 3. vi. uſz redeat ad. ii. et
illo oleo mitte. ii. gutas i au. ité ſuccé ligni fraſi. cù
pōitur ſupia carbōes frasinú et diſoluitur ſuccus
ille et reſeruetur i uſe et ponātur tpie neceſſitatis
ii. gutte l. i. ex. expimétu é mirabile. ité. M. ſuci ru.
3. ii. met. 3. i. caſto. 3. ii. miſceatur ad igné létú ex
pertú é anic. Balneu i quo iſgreditur it materia ſit
fra ſit cu herbis. ſ. de ſicados camo. cimi. banicf
lauri qú cā doloris é uétotitas ſit ſaccul ex bróti.
sicca et mktuz v5. Sílr ſaccul ex anſo et cimi. et 15
totefieri. Ad 10 qí doló mktú iſeſtat. M. olei. 3. i
opii. 3. tria caſe ligne. 3. ii. croci. 3. i. et miſceatur
Jſt filonitú cù oleo ro. ul'cú lacte qú doló é frid
cú ſibilo. M. olei de amig. ama. 3. i. olei de caſto.
3. 5. muſci. 3. iii. miſceatur et fiat iſtioct. Jſt v5 ad
idé o. nardinú ole. costinú ole. de litole ole. de ru
ta et pót addi butirú bín lotú et adpeſ galie ul' an
ſeris. et 15 valét lúbrici terrestres et vmes q. ſt at ſb
urceis ſi etétur et puluerizétur et miſceatur cú oleſ
p[é]dictis. Aliud. M. calam. abſinti cinamo. ouca.
ſaſuci floz lauri aní. M. i. cimi. aniti aneti. aní. 3. 5.
terátur parú et reis decoct aliqliter i aſq ſit eua
poratio ad au. Empfm anadinú et qí ſedatuum
cuiuſcúq doloris. M. radicis alce ſolioz camo.
melliloti violap siccay aní. M. 5. fabap farina oz
dei aní. 3. ii. olei camomi. olei amig. dulciu aní. 5. i
5. et fiat ſm artem emplm et é bonú et conueniens
Capitulum de unlere quod ſit in aurem.

M. armoniaci terbentine cere aní. 3. 5. ſerapini. 3.
n. ſucci cepe. 3. i. 5. mirre caſto. aní. 3. 1. miſceantnr
oia cú oleo laurino. Empfm mūdificás ſanté ab
aure. ſucc folioz olive cú mele i iect i aure pur
gat eá a ſaie et é experimétu anic. Jſté aq decoctio
núp píciu salitop ul'olivaz salitay idé facit inieeta
i au. ad 10 uinú ſcotú cú beto. ad 10 orimel qú é
materia mktú fra. Ungtín et mūdificatiu ulceris
mūdificata ſaie. M. ſqua. ferri frtri i ſartagie exti
cte quncs i aceto ſi ſuńado acétú. 3. ii. olei ro. ce
re aní. 3. i. et fiat ungtín de quo téta iungatur et po
natur i auré. Ad 10. M. ſqua. ferri p[ar]ate buliat
i oleo ro. ii. ptíu 7. iii. aceti. et 8 colatura ponátur
ii. ul'. iii. gute in auré. Ungtín p[oli]satidatú ſerent
qú puèit a materia ſia. M. mire caſto. alo. aní. 3.

5. olei lau. 3. i. aceti. 3. 5. cere. q. ſuſ. et fiat ungtín. ad
10 i sifk'a ſit fcá i aní. M. met. 3. 5. uini ru. 3. ii. mi
ſceatur et cét téta iſuſa i p[é]deis mittatur i auré. Et i
15 15 uria pueror vgio cú ſele tauri. Et oia q dcá
ſút i ſitula lac: ymali ponatur licinú cú ſele tau
ri et ponatur i aure. Ad 10 7 forni M. ſcoute ferri. 3.
5. ſricatur cú aceto i ſartagie. 7. et p[é]modú auri p
pietur pap ad itra. Ad 10 qí é doló. M. uini po
tentis. 3. ai. aq píciu salitop. 3. 1. 5. fundatur i auré
qú é uenies et é doló cú ſaie.

Hic q[é]ſert ea q dcá ſút i. c. de dolóre auris. Suf
fumiguí ſem de stipitib fabap i aq mktú remouet
tinitú et ſonitú auris qú cauſatur a materia ſia fu
mosa. Ad 10 v3 p[é]cripta i folio p[é]cedenti. uide ibi
aliqú euenit sibil et ſonit ex acuitate ſus audit? et
túc deſtilla oleu ro. decoctú i aceto forni való.

Aidem ualem lac mulieris. Ad idé grano rum pini. 3. 5. caſto. 3. ii. terre utriuſz cuz aceto et tepidú diſtilla i ané. Et qú fiét ex uétotitate groſ ſa fiat iſa ſuffigatio. M. aneti calaní. oug. ſaſuci rute ſticados camomil. floz lauri aní. M. 5. i. buli ant i aq ſufficiéti et fiát euapo[ato]es ad ſoramina auris p[í]nſím debitú. Purgato[és] fr p[í]mittatur.

Cap[im]n de ſuedie audit. Oleu laurinú in
iectú i auré qú puèit ex repleſtoe. Sílr oleu amig
dalap amarap. Sílr oleu balfái ole. iuniperi. Et
nota q poné gutá olei ſinapis de. iii. i. iii. dié i au
té n'audient liberat eú. Gen. narrat i ſuis p[é]ſillí
q curavit qndá iuené a ſurditate ná ſecit euz uti
pillis arconicó poſtea diſtillaitur i auré mirá cum
ole. Sapí. et lau. Ad 10 diſtilletur i au. ea q h[it] di
solue et resolué húo[es] crudos ſicut ſút mel ſel ſal
capre ſucc ru[.]óle. aneti. 2. ſilia. Et nota q purga
tóes et diuſióes continue ſút in hoc marie neſe
ſarie et ideo non ſunt dimittende

Cap[iz] ad extrahédú v[é]m[é] de aure. M. uini
3. ii. met. 3. iii. olei ro. 3. iii. miſceatur cú 3 albumi
núb. ii. ouor demú lana iſundatur i p[é]deif i ſplea
tur au. de iſta lana poſtea ſb iſta lana extrabatur
de au. et p[é]paciés acúbat ſup au. p. ii. horas. alio
M. olei de abſinth. olei amig. ama. aní. 3. 1. pulue
riſétur aloes miſtú i au. p[one] 15 regulas p[é]dcá
Ad 10 v3 diſtilatio cucúeris aſiní i au. et ſi adipo
natur diagridu melt. M. ſucc. cucuerie aſiní. 3
ii. diagridii. 3. i. miſceatur et gutati ponatur.

Cap[iz] de biu[]s q[é] figútnr i auré ab exteriorib?

Apoſſitio uétose magne capieſ totá au. extra
bit o[é]z ré de au. Ad extrahédú aquá de aure apo
ſitio ſaculi facti ex reb exiccariib s[í]t cimio aníſo
et ſilib[é] ité ábulare ſup uno pede capite ielíato fr
au. in q[é] exiſtit aq. ad idé q[í]n[í]s ſufficit ſuſio ole. cali
d[ó]p s[í]t olei camomi. olei ane. de amig. amarí.
Ad idem fiat euaparatio auri cum ſlombus camo
mille ſemini lini in aqua.

Capitulú de ſanguine ex naribuo. Sanguis flu
és ex naribus reſtringitur ſex modis. Primo

per infrigidanciæ ex qbus sanguis ingroffatur si
cut lactuca séperuina aqua ro. et acetuz et silia et si
expedit adatur optimum. Juſquiamus mandra
goza et similia. et ideo. Id idem pannus lineus
infusus i aqua et aceto et expresus expositus archa
colum multum ualet. Similiter infrigidaſp
tulas ac etiam infrigidare epar multú ualet. Em
plastrare etiam frontem ex frigidis et tempora.
Secundo modo restringitur cum stipticis sicut a
cacia ypoquiftidos bolo armenco coralo lapide
emantites terra sigillata: de aliis quia restringüt
orificia ucnarum. Et ideo ualet hoc emplasty
M. succi plantaginis aque roſate an. 3. iii. aceti. 3
5. albumina nozum ouorum terre sigillate quan
tum sufficit miſceantur et fiat emplastrum liquidú
aliqualiter. Ualent trocifci ex puluere conſtricti
uo et cetera. Recepta ſcribitur a. Aſbefue et é talis
M. ſanguinis draconis gùmi arabici afati antef
i. ſeminis roſarum acacie ypoquiftidos ſpodi ba
laufte boli armenti terre sigillate ematites corali
rub. an. 3. i. 5. ſeminif papaveris ſeminis portula
ce coenu ceruini adbuſt i. cineris galarú nuces cip
ſi an. 3. i. pulueriſentur ſbtiliter et incoſpoſtur cù
ſucco plantaginis et fiant trocifci poſſunt etiam re
duci in ſoſmam emplastri et ſuper tempora appo
nantur. Tertio modo restringitur cōglutinatuis
conglutinando orificia venarum ſicut tue miſtir
dragagantum ſarina uolatil in molendino terra
aranea et similia et hoc miſceatur etiam cum frigi
dis et magis adbereant. Quarto modo reſtri
gitur cù reſtrigétibæ ſoſma ſpecifica ſicut ſtercus
aſſinum ſuccus eius cinis eius interiectus ſterc
po: cinum carabe: po: tullaca: menta: et eius ſuccus
qui duu ſtetit in inclauſtro tella aranee. Et nota
quod omnem fluxum ſanguinis ſtercus aſſinú
restringit quocunque modo ap: po: ximetur: ſiue
emo: to: dalis ſicut ſic ex uulnere et maxie ſuccus
ſtercoris. Quinto restringitur fluxus ſaguio
nariú cum diſtrahétibæ ſiue interueniat euacua
tio ut phlebotomia cefalice ſiue epatice uel ſafe
ne uel uene magne que est in ſpatulis uel alteriuf
uene i parte diuerſa ſiue eu a cuetur ut cum uétos
poſita ſup: a menb2o a quo pronenit fluxus ſiue
ſit epar ſiue ſplen et cum ligamibus exteriòrum
ſicut brachio: um coſarum mamillarum teſticulo
rum et per apositionem uſticarum ſoſtiter pungé
tium ad extrema et ſub afelis et aliis partibus co:
poris. Sexto modo restringitur fluxus ſan
guins cum cauteriſantibus inducendo cruſtam
ſuper orificiis ucnarum a quibus manat ſanguis
ſicut atramentum arſenicum calx viua inſufflan
do eam in nares etiam ferrum ignitus ſi caute po
natur alumen operatur a qualitatibus et forma
ſpecifica et etiam cauteriſat multum facit laudes
Auic. de balneo alumioſo i restringédo méstrua

Emplastratio fiat et inunctio in timposibus et frd
ti et gypso et albumine oui comitis. Item ſa
guis dracons bolti armenti terre sigillate an. pillo
rum lepois uſto: um et cum albumine oui miſcea
tur et fiat ſuellum. Item ſicia maiò apofita ſu
per epar ipſum constringit.

Capitulum de uulneribus que ſiunt in interio
ribus partibus narium.

Recipe mednlla uitelli oui dragaganti gùmi
arabici an. 3. ii. olei ſamini. 3. i. cere quantus ſu
ſicit et fiat unguentum. Ad consolidandù ua
let ungueutum de ceruſa ſcripto a Nicolao. Ad
idem. M. olei amigdalarum dulcium. 3. i. olei zo
fat. 3. 5. butiri loti adipis galine mucilaginis dra
gaganti an. 3. ii. cere quantum ſufficit et fiat ungué
tum ad remotionem eſcare. Ad idem quando
egritudo est fortio: parum. M. ceruse. 3. 1. 5. mer
dafégi. 3. 5. plumbi aduſt i. abluì contriti. 3. 5. ace
ti parum cere quantum ſufficit et cum ſufficienti
oleo mirtino fiat unguentum.

Capitulum de emorroidibus que nascuntur
in naribus et polipo.

Hec ſunt coroſua polipis et carnis molis. M.
arſenici citrini et calcis viue et floris eris an. 1b. 5
argenti niui. 1b. 5. ſalis amontaci. 3. ii. omnia ter
rantur et boliant in aqua et talis referuata reddi
tur coroſua. Et ſunt alia coroſua ſicut cautea
potentialia etiam aqua in qua calx ſit extinta ſi
in ea extinguitur argentum uiuum est coroſua.
Remouens dolozem poſt cauterium est utellus
oui cum oleo roſato miſtis roſis. Ad idé: et uule
calcis viue et exticte aſſéci citrini an. 3. ii. colcotar
flo: eris aluis an. 3. i. galap balaustiap an. 3. ii.
terrátur pzedcá i. mo: tario ereo et cum aceto fozi
mktú et trituratôe fozi mktú fiat trocifci et cù necef
ſe fuerit uté uno illo: trocifcor diftérperádo et po
ne cù lìſuio i. nares. Zut puluis i: nſſkletur in naſſi
Ad idé de expertis. M. attraméti et puluerizétur
ſbtiliter mane et ſero inſuffletur in nares.

Capitnlum de amiffione odoratus.

Succus preos cù puluere piretri oz in amſio
ne odoratus ab opilatôe iniectus i nares. Item
oleu: nardinú i. quo fuerit de puluere euforbú u
caſto: ei u: muſci u: de oibus ſilibus. Ad id. M.
san: uci camomille folio: lauri calaméti ſticados
an. 1d. 5. preos nigelle an. 3. ii. et cù aſ: decocto
nis predicta: fiat caputpurgiú. Ad idé. M. pilla
rú dyacasto: ei. 3. i. diſſoluátur i ſucco rute au: ſi
chle et fiat caputpurgiú. Et ſolú ſuci predicti ualet
Ad idem. M. nigelle coloquintide elebori
albi aſimi piperis ana partes equales et fiat
puluis et inſuffletur in nares. Odozare nigel
alm to: zefactam in pano: líneo ligatá multú nalet

Ad idem. M. sto: zacio calamite nucis muſcate
cubebarum garioſili nigelle ligni aloes ſpice cina

momi ambre musci et cum landano sufficienti fiat
pomum ut sup; dictum est. Ad idez fiat suffu
migui ad naref de camemilla et melliloto ruta ori
gano bulif, in aquis et uino simul.

## Capitulum de dolore dentium.

Phlebotomia uenarum labior in dolore de
materia sanguinea valet premiffa tamen phlebo
tomia univerfali hoc medicamé utile est. M. ma
ficis. 3. 1. saluie. M. i. buliant in bono uino. Ib. 5
donec reddeat ad qrtá parté. Et si doló fuerit d
materia frigida. Si uero de materia calida buliat i
aceto cömuniter tamen ponitur de aceto quantú
de uino euacuat ratione masticis phlegma mucil
laginosum stipticat rône saluie. Aliud. M.
paffularum mundatarum a suis bôtriis 3. i. dol
fòum aleòum mundatarum afi. 3. i. buliant i ui
no 7 aceto afi. 3. iii. et coletur valet quia euacuat.

Item acetum decoctionis spoliis perpetuis ual5

Item emplastrum factum de spolio perpetuis
valet et mirabile. Item acetum decoctionis co
loquintide valet quia euacuat phlegma. Item
valet uinum decoctionis edere. Item uinum d
coctionis afi uel casie et fumiterre. Ad medicamé
folène. M. piretri leminis saxifragie subtiliter pul
ueriżatozum afi. 3. i. cere albe. 3. iii. mifceantur si
mul et dens dolo: ofus ponatur i illa cer a mitigat
acuitatem et alia euacuat phlegma. Item ua
let facculus de ſemine saxifragie. Item ual5
radix diptami a tota ſpecie et ideo masticata ſimi
liter et radix celidonie i dente coroſo ubi est ſvmis.

Ex ſemine iuſquiami uel cum ſemine pori uel
ſeminis ſinapis multum valet in dente coroſo ubi
est humor putridus et corruptus. Bebet fieri mú
dificio cum medicina aliqua de predictis demú
ponatur aliquid de aqua ardenti. Puluis có
teniens ad remotionem defedationis demú. M.
ſoffis ſepie conchalarum marinarum albarú ſpu
ma maris nitri aluminis arſtologie zononde radi
cis cané uſte ordei uſti ſulfuris hufi cinamomi pi
peris longi omnia pulueriſentur et miſceantur cí
melle et poſtea ſricentur dentes. Item aqua
que diſtillat a uite quando inciditur ſi ex ea dêtes
lauentur mitigat dolozem dentium. Ad idé
et est expertum lauri ter in menſe cum uino cú quo
bulita ſit radix titimali p[er]feruat dêtes a dolóre

Lapin de détibus extrabendis et stringétibº

Lac titimali malafatum cum pasta uel cera
facta caffula denti coroſo corodit ligamentú den
tis ſic q[ui] per ſe cadit. Ad idem M. lactis tituma
li. 3. 5. radicis abrotani. 3. iii. radixis titimali. 3. ii.
mellis quantum sufficit et incoporetur ad ignem
et ponatur ſupra dentem. Ad medicamen conſtri
ciuum dentium. M. aluminis turis masticis ga
larum cipres Flori roſis marini afi. partes equa

les buliant in aqua pluviali in uino sufficienti et la
uentur dentes ex eo tepido. Ad idem M. cor
nu cerui uſti salis uſti myrrhe uſte afi. 3. 4. 1. et
cume fiat decoctio de qua liniantur singue a par
te intrinſeca et extrinſeca. Et nota q[ui] debet ſibi
cauere ab omni maſticatione et a tangendo iſpu5
cum manu uel lingua.

## Capitulum de congelatione dentium.

Liquiritia et ſuccus eius remouct cògelatio
nem dentium ſi masticentur. Ad idem maſtica
to portulace et eins ſeminis contriti inſuſi in aqua

Ad idem masticatio amigdalarum dulcium.

Item lotio dentis ex aqua salita calida. Item
ex lacte aſinino. Item ex decoctione arſtologie
longe valet abluendo. Ad idem lotio dentú
ex decoctione granorum lauri.

Capitulum de dentibus qui dolent cuz acre
frigida tanguntur.

Quodlibet oleum actu et potentia calidú do
lorem dentium predictum remouct. Ad idem
M. granorú lauri arſtologie lò. aluminis afi. par
tes equales buliant in uino sufficienti et ſepe ex eo
calido lauentur dentes. Ad idem et fortuſ ſu
matur predicta decoctio et adatur yerepigre. 3. i.
et calida lauentur dentes et continuetur per ho
ra. Ad idé valet ſi coluantur bene cum, turiaca
bona et antiqua et diu ſtetur q[ui] non aponatur alí
gs liquor ibi. Ad idez dyafinapiſmus ſi tenea
tur in oze. Ad idem valet ſi ungantur dentes
cú oleo de ſinapi et ſumatur predictum oleú et cuz
cera fiat caſula una dentibus multum valet. Et
nota q[ui] medicamina dentibus aponéda n[am] deb
té multí cala actu.

Recepte de egritudinibus oris et lingue.

Capitulum primum de ulceribus oris et puſtu
lis in lingua.

## Capitulum de ulceribus oris.

Abſterſio gingiuarú ſit cú ydromelle facto ex
melle roſ. uſ cú nio ru. i quo ſint roſe bulite. P[ul]
ma qu[em] hic ponit raf[us] ſolidat. Ad medicamé coro
dens materias coruptas i ulceribº. M. arſenici
rubei calcis aluminif galaz flori eris subtiliter pul
ueriżatozú afi. 3. i. unfundantur in modico acuti p
evdomodá uná et exicetur et iſtius medicine pona
tur. 3. 1. per uná horá ſuper locum ulceratú et po
ſtea inungatur locus cum oleo roſato ad ſedadú
dolózé et poſt modú ſiteretur quouſa materia ſit
tota ſumpta. medicina consolidans. M. galaz
3. i. aq roſate. Ib. 5. buliant ſimul uſas quo quarta
pars ſit ſumpta et coletur et cum colatura fiat ab
lution. Et nota q[ui] comedere perſica remouct ét fe
toic p[er]uenienté ex ſto. Et qui ulcera non ſut miſtú
p[er]ſuda valet decoctio ſea in uno ex iſtis. M. ratu
re p[er]gaméi aluis galaz afi. ptas e[qu]les et buliant.

Ad idem colutio oris ex mele rosato colato
misto cum decoctione copularum glandium gala
rum costicum granatorum et similum.

Lapitulum de fluxu sanguinis ex ginginis.

Lotio corodens malam carné gigiuæ. M. flo
rum olium. M. i. s. piretri et radicum an. quartù
unù yreos. 33. albi masticis an. 3. 5. mellis electi.
3. 11. fiat decoctio clausificata usq[ui] ad quartas tres

Lotio mundificans gingiuas. M. aque ca
momille. 3. 1. mellis rosati colati. 3. iii. misceantur
et cum panno infuso i predictis abluantur gigiue
ut lauentur cù uino decoctiòsis rosaz[em]. Regene
rans carné q[ui] bene fuerit mundificate. M. oliba
ni ligni aloes sarchochele sanguinis dracòsis f[ri]
liter puluerizator. an. 3. i. misceatur simul et de illo
ponatur modicù in gingiva. Ad idem et etiam
confirmans dentem secundum Auicennam. M.
laudani masticis an. 3. i. camphoræ sbitilter plüe
rizatorum grana. vi. misceantur malasando cum
aqua rosarum et fiat malæ et extendatur super pan
nù et ponatur sup gingiuas. Hic pulvis posi
tus super gingiuas corodit carnem malam et mú
dificat bonæ: regenerat carnem et confortat gingi
uas. M. aluminis fæment. 3. 11. salis cosci. 3. i. pul
uerizentur et ponantur super gingiuas. Pan
nus diffusus in aqua distilata foliozum cipfel[io] su
per gingiuas confortat auget etus partes unit.

Colutio oris prohibens fluxum sanguinis ex gin
giuis. M. balaustiarum aluminis rosarum arno
gloſe copularum glandium plantaginis an. par
tes equales bulant in uino rubeo sufficienti et ſu
ſiciaſ. et colatur os ex eo et optime valet quia cò
confortat gingiuas et reſtringit ſanguinem inde
fluètes et cetera. Ad idem valet colutio ex de
coctione galarum et foliozum olium rosarum lenti
um capitum rosarum et costicum granatowm.

Ad idem M. piretri radicis lilu. an. 3. i. ſumi
tatum galarum non perfozatarum balaustiarum
an. 3. 11. terrantur ſubtiliter et gingiuis aspergun
tur et cum eo ſricentur. Ad idem valet ſi ex p
dictis ſumptis in dos maiò: fiat decoctio in uino
rubeo cum quarta parte aceti et ex ea fiat colutio
oris. Et ſi est ibi ulcus perfundum addatur
aluminis due partes. et fiat decoctio. Similiter
cum dicta decoctione potest poni mel rosatum co
latum pro mundificatione ſaniei ab ulcere.

Lapitulum de casu uulue.

Quádo est a materia calida facta phleboto
mia et euacuatione uniuersali et principio cópetut
repercuſua ſicut itſa. M. decoctionis gallarù. 3
iii. dyamorón. 3. 11. miſceantur et fiat gargaríſma
ſ prohibit dilatationem. Item in auguméto
competit medicamen rosarum factum ex galis et
ſale amoniaco tritis ſimul. Item decoctio re

percuffina facta ex decoctione citri ſeminis rosaf
cum succo barbe p[re]cine et modico aceti in p[an]
pio p[ro]hibet dilatationem. Item gargaríſma
thuris masticis nucis cipressi cum dyamorón

Quando est materia frígida in proceſſu valet
hoc gargaríſma ſalueri ſeminis ſinapis an. 3. iii.
buſant in aqua ſufficienti et coletur et addatur co
lature melis rosati colati. 3. iii. et fiat gargaríſma

Ad idem valet gargaríſma factum ex oximele
ſinapi molito cum aceto an. partes equales.

Ad idem valet p[ro] elevatione eiſuoc. M. ba
laustiarum aluminis an. partem unam campho
ze parteʒ. 5. ponatur cum instrumento in uulam

Ad idem. M. antbere. 3. i. ſucci barbe ycie
3. 5. buliaut in uino et ex eo fiat colutio oris.

Ad idem. M. galarum partes duas ſalis amo
niaci partem mediam puluerizentur et ponatur
ad uulam. In inſantibus linitio ſinapius ex
galia aduſta cum aceto multum valet.

Lapitulum de ſanguifugis et alius que ingre
diuntur.

Decoctio facta ex rebus amaris interſlicit ſan
guifugam et c[as] ſacit remoueri ab adherentia gar

garisando. Item medicine ex ſolutione iter
ſicant ſi fiat gargaríſma. Item puluis reſhi
cutus ſanguinis conſuetus valet ad reſtrigend[us]
sanguinem poſtq[ui]s ſanguifuga fuerit remota et est
M. pulueris ſanguinis draconis terre sigillate,
áloes pilzorium lepo[ri]sis an. fiat puluis et ponatur
cum instrumento in gutture ubi ſit aſpita ſaguì
fuga ſi uideri poterit. Ad idem p[ro] tollendo
adherentiam ſanguifuge. M. aleo[rum] lipinou
coloquintide an. parteʒ. i. nigele part. 5. ſinapis
partem. 1. 5. buſant omnia in aceto wui ſufficien
ti ſufficienter et coletur et colature addatur ſalis
amontaci. 3. iii. et fiat gargaríſma. Ad idem
succus ſalicis gargaríſa an. ex prop[ri]etate. Ad
ideʒ valet gargaríſmus cum aceto et alia fetida.

Ad idem valet ſi p[ir]x liquida miſceatur cum
aqua et fiat gargaríſma.

Ad idem valet masticatio aleo[rum] et aperto
ore ſetur ad ſolem aſpita aqua frígida ante os.

Lapitulum de his que in guttur ingredium
tur ſue ſint ſpina ſue ſit os.

Ad adus extrahendi ſpina potest eſſe tribus
modis. Primus ut ligetur filus in capite
canpe recentis et q[ui]d illa canipa transglutatur, et
non masticentur foſtiter ne una pars aa alia tepe
retur et quando fuerit in gutture ſubito extrahan
tur. Et quia canipa est uſiſca ideo talis ſpina in
fingitur ibi et extrahitur cum canipa. Tel fiat
decoctio cum canipa et inde fiat gargaríſma.
Secundus modus est et c[ap]iatur de ſpongia
in parua quóſitate et ligata c[ui] ſuo i p[ua]quaſtate

transglutiatur et subito inde extrahatur sic cum
spongia extrahetur spina. Tertius modus
est ut fiat emplastrum de mucilaginibus seis lini
cú butiro et medulla caille et oleo amidgaldio d'eci
ualet multum. Ad idem ualet si perecuciatur in
collo fortiter. Ad idem ualet si uomat fortiter post
cibum sumptum et sepe. Ad idem si fiat garga
risima cum rob une i quo decocte une sicce ut sic?

Ad idem ualet si ficus transglutiatur ligata cu
silo modice masticata t inde subito extrahatur cu
dicto silo. Ad idé transglutiatur aliqua corda
duplicata t inde extrahatur debito modo.

Capitulú de gravitate lingue.

P. remiantur euacuatoës capitis et phlebotomia
si expedit fricare linguam cum saluta si expedit fa
cit loqui cicius et competit puertis et etiam quâdo
lingua paraliticatur. Gargarisma factum ex de
coctione saluie yfopi acori ualet ad faciendum lo
qui. Piretrum ligatum in panno si aliqualiter
masticetur ualet et sed si masticetur fine panno pu
stulas facit in ore. Ad idem ualet oximel squilli
ticum quando ex eo colitur os. Ad idem 18. có
difi. 3. i. euforbi. 3. s. puluerizentur simul et cum
eis fricentur lingua. Ad idem. 18. falis armo
niaci piperis finapis baurach. 33. taxifragie origa
ni sanfucci salis naptici an. parté. 1. puluerizentur
pultiliter et aque calide mifceantur et fiat gargaris
ma dieb? cotinuis et est res expta. Ad 18. me
lif rosati colati. 3. ii. salilgême. 3. ii. mifceatur et lin
gua sepe colluatur.

Caplín de lígua ¿ adco tumefcit q os egreditur

Hargarisma ex decoctione yreos finapis pire
tri et similis ſalet in hoc. Suluis fricatus ſup lin
guì factus ex pipe. 33. piretro et ſilibus ſalet. Ad
idé gargarisma facti ex decoctione datilop. ficu
paffularu cú uino dulci. Ad idé. 18. oximelis ſqil
lirei. 3. iii. rob uini. 3. iii. mifceatur et fiat gargaris
ma cotinu. Ad idé decoctio ſenugreci paffularuz
femculi radicis lilii ficu cui addatur melis rob.
colati. 3. iii. et fiat gargarisma continuum.

Caplín de gládula ſb. lígua et vocatur ranula.

Trocifici positi a Rasí in. c. ò pufula que nafci
tur in lígua fút crozodétes banc gládula ¿ é apa
exphlate. Ad idé. 18. origani pſici corticu grana
tor. falis an. ptes eſles puluerizétur et cú eis fri
cétur lígua infantis et est res experta. Etiam so
la fricatio cum sale aliquando ſufficit.

Caplín de ambabus apostematibus i lígua

Hargarisma factu ex decoctio piretri ſe. urti
ce yreos multu ualet i hoc. Nota si tr apa é cum
calitate tunc frigida spetunt et si cum fritate cala
Et nota q in paffionibus lingue multum ualet
phlebotomia uenarum eino ualet.

Capitulum de ſquinantia.

Recipe in principio quâdo materia est calida
gargarimus ex fucco lactuce v3 a compleñoie et
a forma specifica. Item gargarism9 er decoc
tione galarum ſumac et dyamozon. Itres gar
garimus ex decoctione mirtilorum ualet. Ité
18. sirupi de papauere dyamozon an. 3. s. aque
rotate. 3. ii. mifceantur et fiat gargarimus. Si
militer ualet tenere pillulas in ore prohibent de
ſcenſum reumatis calidi que posita ſunt in capitú
lo de catarro. Ad idem. 18. aque rotate. 3.
iii. acen. 3. i. mifceantur et gargariza. Ad idé
rob uini in aqua rosata similiter ſi ponantur uini
granatorum. In augmento. 18. liquiritie
raſe unaum paſſarum mundatarum ab artilis.
an. 3. s. caricarum pinguium. 3. i. ſeminis p[il]ii ſe
munis citoniorum ſeminis papaneris albi an. 3. s.
ordel mundati quart. s. melis. 3. ii. ſiat decoctio
parum clarificata uſq3 ad consumptionem medie
tatis et coletur. Ad idem. 18. dyamozon. 3. ii.
melis rosati co. 3. i. ſiat decoctio ſicuum liquiritie
ordel paſſularum datilorum et fiat gargarisma

In ſtatu competit oximel dyureticum et rep
cutitur materia. Unguentuz ab extra matuza
tiuum. 18. mucillaginis ſeminis p[il]ii ſeminif cito
tinorum an. 3. ii. medulle casieſtule butiri fine ſa
le an. 3. s. ſermenti caricaruz pinguium an. 3. i. uſt
3. i. olei violati. 3. ii. mifceatur et unguentum fiat

In ſquinantia frigida in principio quâdo ma
teria est frigida groſſa competit gargarimns ſb
tiliffimus ſicuit uſt. 18. radicis yreof. 3. s. yſopi ca
pilli veneris recentis an. 18. i. liquiritie rafe una
rum paſſarum e nucleatárum caricarum an. 3. i.
ſeminis ſenugreci ſeminis lini an. 3. s. ordel mun
dati quartum. 5. melis electi. 3. ii. ſiat decoctio pa
rum clarificata uſq3 ad quartos. iii. In ſtatu
ad rumpendum competit oximel ſquilliticum ma
turatiuum ab extra. 18. unguenti diatée quart.
5. mucillaginis ſeminis ſenugreci ſeminis lini an.
3. ii. medule casieſtule butiri recentis fine ſale an
3. s. ſermenti caricarum an. 3. i. olei amigdalaruz
dulcium. 3. ii. mifceantur. P[ill]ule ſuperius
descripte contra reuma frigidum retente in ore
ualet in principio ſquinantie. Gargarimus ex de
coctione morſus dyaboli continue ualet. Ad
idem. 18. oximelis compoſiti. 3. s. dyamoron. 3.
5. ſiat decoctio ſicuum paſſularum yreos y[ſ]opi.
mirti et apponatur modicum croci. Et ſi decoctio
fiat fine piretro pipere ſale et armoniaco et nitro
erit gargarisma valde fortius aliquo predictoruz

Capitulum de tufi.

Haturatiuuz in tufi ſicca calida et aspera fút
ſut firupus violatus firupus de papauere de in
tubis aque decoctionis ordel iuolarum liquiritie
paſſular[æ] ſebesten ſucc. al. Eú atiú i tali paſſione

In medulle caſſeſtus. 3. i. 5. diſtemperentur cus predicta decoctione et addatur in decocte pruna tamarindi an. 3. 5. ſeminu comuniu papauerit ca pilli ueneris an. 3. ii. Confectiones valentes dya dragasantum lac dyapapauer pendu liquiritia pillule bichechie rotunde sub lingua in tuſi ſicca et alperſa. Unguétum in tuſi ſicca et calida. 12. mucilaginis pſili mucilaginis dragasanti ſümi grabici an. 3. ii. alungie galiu medule uitulli an. 3. 5. olei violati olet amigdalatum dulciu an. 3. 5. cere quantum ſufficit et fiat unguentum. Ad idem. 12. olei violati cere albe an. quantum ſufficit et fiat ſparadrapus ad lungitudinem unu pal mi et ad latitudinem medii et ponatur ſupra pecte.

In tuſi frigida phlatica quâdo materia é phla groſsum in pectore exis cauſa tuſie valet iſte firu pus. 12. radicis yreos radicuz enule cápane an. 4. 5. yſopi capilli ueneris recentis an. 12. ad. ii. ſerpilli calamenti origani pſilii. 12. ad. i. aniſi ſenicli ſeminis urtice ozobi ſeminis ſenugreci ſeminis lini aſſi an. 3. 1. ozdei mundati quar. 5. liquiritie ra ſe nuarum paſſularu mundatarum ab arilis an. 3. 5. melis zuccari an. 12. 5. fiat firupus clarificat? ufqz ad quart. ii. Item valet firupus de ozobo uel de yſopo et est extenſo bonus. Item firup de liquiritia et fiat. 12. firupi de yſopo. 3. 1. de liquirita. 3. 5. fiat decoctio liquiritie ozdei datiloru paſſularu cù zuccaro. Item firup. de p[ra]ſio ori mel ſquilliticum pillule de agarico ſm deſcriptio nem meſue et auticenne cum quibus debet purga ri poſt firupum. 12. radicum lilii radicum ſenicli an. 3. 1. agarici. 3. i. turbit. 3. 5. pulpe coloquinti de ſarcocole an. 3. 5. yere pigre galienu. 3. ii. pul uerizentur et ſiant pillule cum ſucco capillozum ue neris et adminiſtrentur in introitu leti. Un guentum ad p[ect]us quando est tuſis humida de materia phlegmatica in pectore. 12. mucilaginis ſenugreci mucilaginis ſeminis lini an. 3. ii. olei amigdalarum dulcium cere quantum ſufficit et fiat unguentum et fiat ſparadrapus in quantita te ut ſupra. Ald idem valet bombr bene car minatus et madefactus in oleo amigdalaruz dulcium et calefactus ad ignem. Suffumigum ad idem. 12. yſopi. 12. ad. i. liquiritie paſſularum mundatarum ab arilis quartum. i. 5. ſeminis ſe ſenugreci ſeminis lini an. 12. quartum. 5. bullant in quattuor libris aque ufqz quo redeant ad duas libras et fiat cum tractione dicta in capitulo de catarro. Confectiones convenientes loch de pino dyapenidon loch ſanum et expertum est dya p[ra]ſium. Et é ſoſto: aliis loch de squilla dydris ut puto ſalamonis. Item ius galli antiqui cum quo bulliant ſemina cartami yſopus yreos paſſularum ſeminis urtice. Item a porpriate

multum valet hoc ſcilicet enula crocus pulmo uulpis bene lotus cum uino et exiccatus et detur 3. ii. cum bono uino dulci vel cum decoctione predicta.

Capitnlum de aſmate.

Adaturatiua materie aſmatis quando est groſſa phlegmatica firupus de yſopo firupus de p[ra]ſio oxumel ſquilliticum cum aqua decoctio nis paſſularum yſopi et cetera. Item ad idem gali cum bullant ſemina cartami yſopus yreos paſſule ſemina urtice cù aqua melis aut ad ſu p[ra]dicta aqua. Item valet pulmo uulpis ut ſupra. Confectiones bone in hoc loch de pi no loch ſanum et expertum: loch de squilla dya p[ra]ſium dydris enula omni modo et crocua quia ambo valent a forma specifica. Ad idem. 12. liquiritie. 3. i. une paſſule. 12. 5. capilli ueneris. 12. ad melis. 12. i. 5. coquatur ıſte res in. 12. viii. aque ufqz quo remaneat. 12. ii. et cum illa aqua tempe retur uinum ſuum. Ad idem ſummatur: malum granatum dulce et diuicatur in quattuor partes et in medio ponatur de zuccaro albo pul uerizetur et pomú claudatur et ponatur ſub cine ribus demum grana p[re]dicti pomi poſtquam ſte terit ſub cineribus aliquantulú eiciatur in uno uae ſe cù clocleari capiatur in ozé et teneat labédo pectus mirabiliter clarificat uoccm et confert tuſi.

Ad idem ſummatur ozidine duo boli foliolum enule campane cum ficubus maturis ficis.

Ad idem ſi eorum panis ſcilicet coctus cum anioſo ſeniculo et croco. Unguentum ſine em plaſtrum ſupra pectus. 12. datilorum pinguium caricarum pinguium an. 3. ii. radicum malue ra dicum bismalue an. quart. 5. conquafentur fori ter et bullant in aqua. Semum. 12. ſtercos columbini termentine rafine an. 3. i. miſcentur omnia in mucilagine p[ſi]lil[ina] ſeminis lini quantum ſufficit et fiat emplaſtrum et ponatur ſupera pectus. Evacuantia pillule almanfoſis hic deſcripte.

Ad idem pillule de agarico valent multum.

Capitulum de pleureſi.

Auando est in principio de materia vendo ſa uel ſubtili pauca uel aquoſa calefacto:ium fac tum ex duabus partibus miliu et tertia ſalis mul tum valet ſi fiat ſacculus et ponatur ſuper doloré

Et valet ſi fiat decoctio cum ſpongia. In pleureſi colerica uel ſanguinea digestivum ſueniens in p[ri]cipio. 12. firupi violati. 3. 1. firupi de liquiritio. 3. 5. cum duplo aque decoctonis ozdei uiolarum uiuبارum et zuccaro. Item ſyrupus de papauere valet ſaltem p[ro]pter uigi lias. Ald idem aliud. 12. enduie scariole epa tice latuce dulcis capilis ueneris recétis. an. 12. ad. i. iii. ſeuſz frigidòx mûdatòx ſeis malé bismalue

feminis bombicis mundati an. 3. i. floz uiolarz floz neufariz an. 3. i. zuc. 1. i. et fiat si. clarificat?

Solutuum in codé solutuuuz factu in tuſi cali da z sicca et multu ualens est hoc. M. medulle ca ſieſiſtu. 3. i. ſe diſtemperentur cuz decocte o:dei ligritie paſtularú iuivarum uiolarú prunorum. an. et aromatizetur cú ciamomo pót addi reubar barum. 3. s. ſpice. 3. i. et plus v3. Conſeções loch de papanere dyapenidó dyadragantum pille bi chiche retente ſb lingua. In auguméto et qíi ma teria é grossa maturatiuú. M. sirupi de yſopo. 3. i. ſe, cú aqua priedá. Ael fiat talis. M. yſopi capil. ueneris recentis an. M. ii. ligritie rafe una paſ ſulaz múdatap ab arilis an. 3. ii. o:dei. 3. i. ſeiuſ quatuor: floz mundato: ſeis bauſi ſe. ſparagi ſe nugreci ſe. lini an. 3. i. aceti. 3. s. melis quart. 1. zuc cari quartos. iii. fiat ſirup. Empím maturatiuuz priedie materie. M. radicú altee. M. ii. floz cina momi meliloti uiolarz ſiccarú an. M. 3. s. farie ſeis lini farine fenugreci an. 3. 5. farine ſabe o:dei ſari ne. 3. ii. olei amigdalaz dulciú olei anetini o:li uio larú an. 3. i. fiat ex bis oibus empím. Calesfactori um i bac materia. M. o:dei o:obi an: quar. 5. ful ſuris. M. 4. quascentur ſiml et fiat ſaccul ad fiat titaté uniuo palmi et buliant in aq et modico aceto et erpſeſe ponátur ſupra locú. Abitigatiuú dolo ri: i quacuqz pleurí ſi. M. malue bismaſle an. M. i. píſtétur et cú oleo uiolato et afungia pozcini rece: tis per modú empíl et ponátur ſuper locum ſz nó diu teneatur q3 rematuraret materiá. Soluti um qíi materia é grossa et digeſta. M. floz borá guíu floz bugloſe an. 3. 5. ligritie rafe una paſſa rú mundatap ab arilis an. 3. i. cartami múdi. 3. 5. fiat decoctio in q3 dissolutur casieſiſt. 3. i. agarici elei turbit gúmosi múdati interi et exteri an. 3. i. et fiat colatura uſz ad quarti. 1. s. Et ſi uif forti: ope vari quando materia é mła uti potes elebozo thi mo et epihimo et istis ſimilibus.

Capitulum de peripleumonia.

Huic 3petút recepte q3petunt pleuſeři qíi est 8 materia phlatica et peripleumonia é8 materia phlatica ut fit in plurib9uenit. An: vo periple monia est de materia colerica 3petút recepte que 3petunt pleuſeři quando é de materia colerica.

Capituluiz de ſputo ſanguinis quomodocubz egrediatur per os in uomitu ſanguinis. Electuarium istud v3. M. Byarodon dyapapa ueri triaſandali zuccari roſati facti cú rob ſiccis ci tonioz códitorú cú zuccaro ſine ſpeticbus an. 3. q3. 5. miſceantur. Ad idé. M. ſerue roſap rubearú 3. i. triaſaſdali. 3. 5. corali rub. karabe lapidis ema: tis ſe. porſtulace ſe. plantaginis an. 3. i. ſanguis draconis dragagáſ gúi arabici ſpodi an. M. i. pulueris zuccari. q3. ſufficit puluerizétur puluerizá da utbuliter et miſceantur oia in modum zuccari 20

ſati. Adi dem troci: eiobánis meſue administra: ti cú aqua plantaginis quazú rubrica poſita é in. c. de tuſi. Ad idem aque roſate potate ſucci urge pa: ſtoris potatus. Ad idem efficaciter uaret ſuce: plá taginis cum modico opii. Empíz ſuper ſtomacú ab extra factum ex ſucco plantaginis modico ace: ti et terra sigillata et etiaz plantago píſtatis cú mo: dico aceti empím uaret. In ſputo ſanguinis in tu: ſi et spiritualibus. M. trocifcozum de terra sigilla: ta. 3. i. trocifcozú de karabe. 3. 5. pulueriſentur et miſceantur cum aqua plantaginis aqua porſula: ce an. 3. i. 5. et in o:ze teneantur lambendo. Et: tro: ciſci deſcripti et experti in. c. de uentris fluxu infra uide rubricá. Ad idem. M. tiriace recentis. 3. i. 5. aceti aque porſtulace an. 3. i. 5. uel. 3. i. 5. Ad idem pulueris lupinozum lapidis ematitis et diſtempe retur cum aqua pluiali uel porſtulace pulueriſé tur et teneat in o:ze lambendo. Ad idé utile ſolia porſtulace maſticata. Ad idem lapidis ematitis. 3. i. cum aqua plantaginis. 3. iii. Ad idem grano rum mirti ſeminis plantaginis subtiliter pulueri 3ato:ú an. 3. ii. aque porſtulace. miſceantur et pote tur lambendo. Electuariuí. M. zuccari roſati an: tiqui. 3. i. 5. Electuarii conſtructiui. 3. i. manus xpi: plati triaſandali dyapapaueris an. 3. 5. trocifici 8 terra sigillata trocifici de karabe an. 3. i. inco:po:zé tur cú sirupo mi:itino. Ad idé aliud. M. pinearú mundatarum ab utroq3 cortice. 3. i. paſſularum mundatap. 3. i. 5. liquiritie subtiliſſime incife. 3. 5. 3. 3. i. cinamomi. 3. ii. amigdalarum dulciu:z ſuc cari albi ad pondus omnium et fiat electariu: ſi at tragea in forma ſolida. Loch ualens aliud ad idem. M. dragaganti. 3. 5. carabe corali rubei la: pidis ematitis boli ar. an. 3. i. ſanguinie dracóis o:ziganı gúmi arabici an. 3. 5. ſeminis porſtulace ſeminis plantaginis coriandri p:eparati an. 3. 5. maſticis olibani grana tria uuarum paſſarum pinguium. 3. i. aque roſate. 3. i. aque porſtulace. 3. i. zuccari albi. 1. i. et fiat electuarium quo uta tur tenendo in o:ze lambendo. Unguentuum ad pectus hoc unguentum est ſingulare quia re stringit ſanguinem et non auget tuſim sicut illud q3. scribit Almanto. M. olei roſati olei amigdala rum dulcium olei mirtillozum an. 3. ii. ſucci cito: nio:um cere quantum ſufficit fiat unguentum.

Ad idem. M. accacie ypoquiſtidos ſanguis dra: conis balaſtiarum gallazum maſticis ro. 3. i. 3 i. turbit boli armeni an. 3. i. olei roſati olei mirti ni maſticini an. 3. 5. albuminis unius oui cere qua: tum ſufficit fiat unguentum. Millule bichiche ſub lingua tenende. M. dragaganti ſeminis por: tulace parum asate gúmi arabici an. 3. 5. lapidis ematitis antere boli armeni terre sigillate kara: be corali rubei an. 3. i. mucilaginie p:lii. 3. i. pu: uerizentur subtiliter pulueriſanda et miſceantur

eú aqua potulace et fiat bichichie in forma lupini
Sirup. ∴strictiusus. M·grano? mirti fumac roſ.
balauſtaru3 antere copulat? glandiú galat? acu
tierpogſtidos an. 3. 5. sandalorú al. ſe. citonio? ſp
dpodii an. 3. ii. dragagáti gúi arabici boli ar. ſan
guis draconis an. 3. 1. 5. terre sigill. maſti. an. 3.
ui. turis papaueris albi. 3. ii. 5. lapidis ematiu. 3. 5
ſucci plantaginis uini citonio? an. 3. 5. diſpumé
tur ſucci et colentur et facta decoctóne cum aqúa plu
uiali et zuccaro al. ſufficienti fiat sirup. Purgano
cum farmaco. M·pilza? de agarico. 3. ii. pillarú
cochiarum. 3. 1. ∴ſiſtatur ſiml. Refoluëtia ſagui
nem poſtqua fuerit uena ∴solidata remanente in
qcuitate pectorif. M·tiriace antiq. 3. 1. 5. ſtur cu
3. iii. decoctóis liquritie et capilſ. ueneris. Ad idé
M·tiriace antiq. 3. 1. aceti. 3. 1. aq roſ. 3. ii. et miſce
antur et. Ad idé aq scabioſe v3. Et nota qúi ſpu
tu. puét a coruſpont. primo ſca phlebotomia 35
ſieri purgatio eius qúi é ca coruſionis. 3. 1ſi raro
ut nunqú cuadunt. Aſedicamé ultimúm i. et fluſu
ſanguis. M·piretri al. uſugami an. 3. v. terre sigil
late opii an. 3. ii. ſeis canapie croci an. 3. 1. 3. 1. ca
ſtoei ſpice euſorbiu piretri margaritay n perſoſa
tarú karabe zedoarie dronici an. 3. 1. cápho. 3. 5.
vi. ∴ſice cu mele roſ. coto. q. ſufficit. D ob é a. 3. 5.
uſ ad. 3. i. cú aq plantag. 3. 1. 5. uini ſubtilſimiu. 3. 5

Lapitulum de ptifi.

Sirupus ualeſ paſtis cataroſis ſanguine ſpué
tib. M·liqritie. 3. ii. capilli uene. 3. 1. aſi papaue.
al. p[]lmonis uulpis ſe. cóu3 ſzio? roſ. uiolat? ſe
ſeniculi croci pulue? caner? ſtunialú aduſtorú
an. 3. vi. iſopt ſicce. 3. 1. vſe paſſoris p[]látagis an.
M. 3. 5. ſe. citonio? ſe. malue iuiubay an. 3. ii. cube
b[]a? nu. muſ. an. 3. i. paſſular? 3. 5. péidu? 3. ucca.
q. ſufficit et fiat sirup. cú aqua p[]luniali ut ſótis cla
ri et detur i aurora. Purgatio cum farmaco qua
do e[]ct neceſſaria ſed evitanda quato plus potest.
M·pilza? de agarico. 3. ii. pillular? cochiar? 3. 5.
inco? porcentur pillule. Lo[]ch ualeſ pt[]ſis et cóſum
pt[]ſis et edueſ ſanié? et p[]ect? mundiſcans. M·[]eis
papaueris albi ſp[]odiu ſe. lini to[]ze ſacti croci amig
dalaz dulciu? an. 3. 3. iii. amidi gúmi arabici draga
gát? ſe. citonio? ſe. citulo? uum an. 3. vi. grano? na
ſturciu? croci amigdalar? amararum ſaba? an. 3.
1. 5. péidio? 3. v. diſſoluátur penidu cum aqúo ſótiu
et fiat loch. Potus ualeſ pt[]ſis loco lactis mundi
ſicans p[]ect? et ∴ Solidans ulcus. M·radicis yreſ
3. ii. y[]ſopt capilli ueneris recentium an. M·. i. or
dei mundati quartu? i. q[]ttu? ſe. frio? maior? et
minor? ſe. malue ſe. bóbaci mundato? ſe. ſéugre
ci iuiu?arum ſeſeſten an. 3. 5. liqritie raf[]e uua?p
paſſarum mundatartum ab aril. an. 3. 1. me[]t elec
ti quartum. i. zuccari alias quartos. iii. fiat firu.
cum aqua p[]luniali. Electuarium ad idé. M·. radi
cis yreſ ∴centium inſuſo[]um per noctem in firu

po roſato. 3. ii. pulueris dragagáti 3. i. candii p[]e
dio? um an. quart. 5. zuccari. II. i. fiat electuarum
Et p[]ot poní carniú t[]estudinis nemo[]talis p[]ara
torú ben quart. 1. m[]údatarú ab arilis. 3. 5. fiat ele
cuariú. Ad idé. M·. roſa. ru. q[]rt. 5. capitlorú uene
ris. 3. 5. paſſularú p[]lueris dragagáti. 3. v. p[]luerif
pulmonis uulpis. 3. 1. ſeniculi pulueri? ati. 3. 5. uuc
cari. q. ſufficit et fiat sicut zuccarú roſ. Ungueta
danda. c. de ethica zib extra ap[]proximanda v3 i
hoc caſu. Iſte valet electuarium restauratu? de
ſcribendum in capitulo de ethica.

Capitulum de tremore coridis et sincopi.

In cauſa calida tremoris trocici antorú q di
cuntur cáphorati ualent maxie dati cú aqua roſ.
Electariú ad idé. M·. ſerue roſarú ru. 3. 5. p[]er
ue nenufaris ſerue bugloſe an. 3. ii. margaritá?
3. i. iacintorú ſaſirorú ſmaragdotú ſe. citri ſe. ace
toſe corali rubei an. 3. i. sandalorú albo[]u coran
dri p[]reza[]ati ſp[]odii doronic been al. 2. ru. an. 3.
5. oſis de corde cerui inſuſi. 3. 5. aq roſ. limatúe
auri et argé. an. 3. iii. pulueriſetur pulueriſada et
fiat sicut zuccarú roſarú fine igue. Sacul? cordial
ab extra fiat ex 1ſi[]t pluere[]b et findone et gna. Epi
t hima. M·. aq roſate aq nenufaris an. II. i. luca
pomorú acetoſorú ſacta residentia. II. 5. aq bug
loſe aq meliſe an. 3. iii. aceti. 3. i. sandali ſenimis
citri ſenimis acetoſe an. 3. i. campho[]e. 3. 5. puſe
ris roſarú. 3. ii. 5. et fiat epithima. Odoratiu[m
ſume odoratiu[m factu3 dictú in. c. de cura dolo
ris capitis p[]uementis a cauſa calida. Sirupus
ualens in hoc et iuleb. M·. aq roſate ſucci pom[]e
acetoſorú aq bugloſe an. 3. quart. i. zuccari. II. 5. li
at iuleb uſq[]ad. II. 1. sirupus violatue firupus ne
nenufaris firup? de acetoſa firup? acetoſus firupus
roſat? In tremore et ſincopt a cá frigida troci
ſci antorú et ſua ∴ſecta diamuſcum. Ad idem M·
margaritarú. 3. 1. do[]zonici been al. 2. ru. 33. flo[]u
cinam[]i maci. Galange meliſe an. M·. i. garioſilo
rum cubebe bugloſſe meliſe: an. 3. 5. sandali ſeri
ci crudi grana tinctor[]i ligni aloes flo[]racie calami
te ſeis basiſicóis an. 3. 5. radicis bugloſe. 3. 1. cro
ci. 3. 5. corticú citri codiſi an. 3. ii. liqritie. 3. 5. cadí
3. carniú uua? paſſarú bene p[]inguum. 3. 1. aq
bugloſe. 3. 5. aq meliſe ſucci pomorú dulcu aque
roſate de damaſco an. 3. 5. muſi ab[]e an. 3. 1. uuc
cari. II. 5. et fiat electariú. Ad id o valct diamarga
riton dyacamereon ſimpler uel mixtú. Electuari
um de margaritis ſemper valet in quocuq[]us p[]ie
et ſincopt i quasi in quacuq[]us cauſa. M·. doronic
coſticum citri flo[]rum bo[]zaginis roſarum rubea
rum been albi et rubei coralorú rubeo[]um limatu
re eboris an. 3. 5. ii. ſp[]odii maci. gallic muscate ha
rabe oſis de corde ceeui sandalorú rubeorú an.
3. 1. 5. ſeis basiſiconis flo[]rum mo[]zelle meliſe cona
dri cinamomi cubebe cardamomi zedoarie p[]ice

nardi ligni aloef lete 2 bufte croci añ. 3.i. miroba. omniú. 3.5. margaritæ argèt iſoliati añ. 3.5. be rilicozú iacitòp Ímaragdòp ſaphiroz an. 3.1. mel liffe buglosse añ. 3.1. abrè. 3.5. cáphoí. 3.i. musci 3.5. succi pomòp redolentiú dupúati fucci bugloſ ſe añ. 3.ii. 7 cuz 3uccaro sufficiët 7 aque roſate 7 buglosſe fiat confectio ponèdo ſuper. 1b. i. zuccari pò qnalibet. vi. 3. in pulueris predictòp. Pòpò 12. aque buglosſe. 3.1. pulueris gaŕ. 3.5. malua ſie. 3.1. 7 múſeàtur 7 potetur ſùmo mane p unam hebdomadá oi die. Ad idé. 12. aq buglosſe mellitse an. 1b. 5. zuccari. 3.1. iii. fiat iuleb ufq3 ad. 1b i. Epiſhia 7 épim saccul 7 firup 7 12. aq mel liffe aque buglosſe an. 1b. i. aceti. 3.1. garioſt. 3.ii. croci. 3.i. musci. 3.1. puluerizétur 7 fiat epithia cú facculo. Ad idé. 12. laudani quar. i. corticú ci tri gaŕ. 3.1. musci electi. 3.1. termétine. 3.5. 7 cu aq buglosſe fiat emplaſtrú 7 ponatur tenue ad quan titaté uni9 palmi ſuper cor fiat saccul9 de predictis puluerib9 in ſindone de grano. Sirupi caleſa dictæs ualét. firup9 de abſinthio 8 méta 7 filla.

Capitulú de paſſione colerica. 12. roſaruz ba lauſtie galiemuſcate an. 12. i. 5. méte acacie mecte thuris an. 3.1. abſintu ipogſtidos ciperi gaŕ. ma ſticis an. 3.5. coralloz alboz 7 rubeo[sp]ice an. 3 i. panis uſt. 3.5. cápho[re]. 3.5. ter. atur p[]dicta 2[]roſo 5 mó 7 buliát cú vino citonioz aq roſate an. 3.5. vi uní nigri ſtictici. 3. vii. aceti. 3.1. 7 cu ſpògia infuſa 7 ex p[]ſſa fiat ſto[]i ſomentano .et de p[]redicti ſm ebultitioné p[]ót fieri optime ad ſtoachú 7 p[]ót de p[]dictis fieri saccul9 ad ſtòm. Inunctio ſiuе em plaſtrú ſiu saccul9. 12. olei maſticini olei citonio t[]rú olei mirtini an. 3.5. pulueris rosaz coralloz ru. méte an. 3.5. garioſilo[]z mirti an. 3.1. miſee 7 cuz modico aceti 7 cere. q. luf. fiat unguétú. P[]ót fi eri ét in forma eplastri. Ad idé. 12. laudái maſti 2[]os an. 3.4. quar. 5. olibani. 3.5. sandaloz rubeo[]z 7 al ború coralloz[]o ru. ſumach berberis an. 3.1. ante rie acacie ypogſtidos balaufte an. 3. 5. termétine 3.1. 7 cu oleo roſato ſiat emplaſtrú ad modú[]s ſcuti 7 ponatur un9 a parte an 7 aliuſ a parte p[]r9 et op poſito ſtoachí 7 inuoluto p[]ano[]z frigidozú inſuſo rú in aqua frigida reuolutor[]o circa guttur. Ad idé. 12. succi plant aginis aque roſate. q. luf. 7 fiat emplim. Experimétú multerú panis affati 7 pi ſtetur cui addatnr pulueris maſtici. 3.ii. 7 fiat ſac culus 7 caleſat9 ad igné ponatur ſuper ſto. Si rup9 ualés ad uomitú. 12. sirupi de méta mine fi ne ſp[]éb9. 3.5. trocicoz de tture 12. descriptòp. 3.1. aq ad duplú 7 caleſactú detur in mane. Reme dia aucto[]z ſunt ſpália 7 ſingularia ſpáliter u[]étos fa to diaconitonen fine ſp[]éb9 p[]r cíbú retinet uomitú Simuliuer corádrum preparátú poſt cíbú.

Capitulú de his que ſtoachú cóſotant 7 cíbo rú p[]ſicunt digestióné. In devilitate ſtoachi a

c[]a frigida:conſectòes calide ſtomatice diaciminú diagalanga diacinamomú dianízuſ diacitoniten cú ſp[]ébus diatrió pipereon ſm melue pluris arco ticon diaolibanú. 33. conditú tragea facta ex. 33. cinamomo garioſtilis aníſo 7 conandó. q[]nq3 ad ditur muſcus cú multo zuccaro. Ad idé. 12. ci namomi. 3.ii. 33. nucímuſcate cardamói galange garioſi. an. 3.1. macis lign aloes an. 3.5. aníſi. 3.1. pellicula[]p intrinſecarú ſtòrú gallinárú b[]n abluto rú cú vino bono 7 efficiatòp. 3. iii. zucharial. 1b. ii. ex his fiat confectio ſolida. Ad idé. 12. cina momi. 3.iii. galange. 3.1. aque roſate odoſſere. 3. i. zuccari quantú ſufficit 7 fiat p[]ſectó 7 b[]n restau ret appetitú 7 ea utere in delicatis. Ad idé. 12. 33. 3.1. garioſi. galáge an. 3.5. piperis corandri p[]ar ati an. 3.1. ſe. aníſi ſe. ſeni. amcos ſpice nardi cardamói an. 3.1. 3. 5. corticú citri conditi. 3.1. liq cardamói an. 3.ii. cari. 3.5. paſſulari m[]údatarú ab ricie rafe. 3.ii. candi. 3.5. paſſulari m[]údatarú ab arillis. 3.1. aque roſa. odoſſere quartú. 5. zuccari quantum ſufficit 7 fiat confectio. P[]uluis ſto[]a chum cóſotans frigidú. 12. corádui canamói an. 3.5. strú generú piperie galáge garioſilo[]z. 33. an. 3.1. 5. aníſi ſeminis ſeniculi an. 3.iii. croci. 3.1. zuc cari albi ad p[]ódus omniú fiat puluis. Ad idé 12. cinamomi electi 7 raſi. 33. an. 3. vi. galáge flo rú canamomi an. 3.iii. liquritie rafe 7 recentis. 3. 1.5. garioſilo[]p. um. x. ii. nucímuſcate. 3.1. maci car damomi piperis magni an. 3.5. zuccari ad p[]ódus omniú et fiat puluis. ito uto[] multum digerentia materia frigida[]a stomachi 12. oximellis simplicis uel cópofiti. 3.1. mellis rosati co. 3.5. aque abſinti uel ſeniculi. 3.iii. app[]o[]ximetur calidú. Ad idé. 3.5. firupus de abſinthio firupus de menta firup9 de ſumoterre 7 filés. Ad idé 12. méte apu abſinti capillueneris an. 12. i. aníſi maratri amcos an. 3.1. corticú radicis ſeniculi petroſilii an. 3.1. ligri tie rafe paſſula[]z an. 3.1. aceti. 3.1. mellis electi zuc cari an. 1b. 5. fiat firupus. Exacuanta materia frigida in ſto[]. 12. yerepigre. 3.1. turbith. 3.5. 33. 3.1. ſumatur 7 distéperetur cú decoctóné comuni 7 aromatizetur cú cinamomo. Ad idé pille de agarico pille de yerapigra pille inde descriptóné bali auctoritate melue. Stomaticú laxatiu[]n ſto machú frigidú conſoſtatiu[]n ab extra emplaſtruz 7 unguentú rafis ét ex igrediétibus emplaſtrú ſi fiat ſacculus. Ad idé. 12. maſticis galange 3e do arie amzos an. 3.5. méte ſicce abſintbu ſici an. 3.5. termétine cere an. 3.5. 7 cu oleo de maſtice fi at empliz. Ad idé. 12. olei maſticis olei 8 abſin thio an. 3.1. olei mirtini. 3.5. gaŕ. cinamói galáge an. 3.5. ligni aloes. 33. an. 3.1. cere. q. luf. aceti pa rú 7 fiat ungtin. 7 cu p[]dictis p[]ót fiéti cerotú adde do maſtice. Ad idé. 12. aq méte aque abſintbu maluſa[]e an. 1b. i. pulueris garioſilo[]zum mente cinamomi: ligni aloes: galange ana. 3. i. et fiat

L

epithima cum quo epithimetur stō cum filtro.
Ubiwa de citoniis descriptōe auctōr multū valet

Jtě vz amplecti infantē nudum ad debilitatez
digestiue t hre faceluz de pluma bīn minuta. Ad
didē. M.bachaz lauri maſticis anī. 3. i. cinamomi
ligni aloes ciperi sandaloz cubedaz anī. 3. 5. men
te abſithii roſ. ru. anī. 3. i. 3. i. ſpice macc. oza. rub
anī. 3. i. gale muſcate. 3. i. galáge calami aromati
ci turhis cimini anī. 3. ii. laudani. 3. iii. 2 cum ſuffi
ciéti quantitate rafine 2 modico olei maſticis fiat
cerotuz ſuper corio ſubtili extenſo ad moduſ ſcuti
Bigeretia materiā melicā in stō ligritie paſſu
lap anī. 3. 1. boraginis bugloſſe corticis radicuz ſe
ni. anili maratri cuſcute anī. 3. 5. 33. 3. vi. mek zuc.
anī. 3. 5. 2 fiat ſirup. Fm artē. Ad idé oximel ſqli
ticum aproximatum cum aq boraginis. Uide
ſupra medicinas soluètes mekiaz q2 ille hic ualeat
In stō obili a cá cala ſ perfectōes frie ſtomatice tria
ſadali zuc. ru. uiolatum. Diacitonité magis ſpbus
2 quaſi ſtomatice téperate. aromaticum roſatum
Rosata nouella. Diarodō abatis. Bigeretia
materiā colericā in stō ſirup. uiolat? ſirup. roſat?
Orizacara ſirup. de berberis 2 ille magis ſpinit
caliditáte aliuſ. ſirup. acetoſus ſimpler. ſirup. de
endiuta. Ad idé. M.édiwie ſcariole lactucaz anī.
M. 5. ſe. coiuz frioz. 3. i. abſinthii. M. i. roſaruſ
uiolarz anī. 3. 1. odei muſdati. M. i. uini gnoto:z
3. iii. aceti. 3. ii. zucc. q. ſuf. 2 fiat ſirup. clarificatuſ
Fm arté. Evacuátia materiā colicá de stō. Ude
dicine purgátes colerá tá ſimplices quaſ pofite.
Coſoſtantia stōz calidū ab extra aproximatū 2c.
ſucci plátaginis aq roſ. anī. 3. 5. aceti. 3. i. sanda
loz ru. al. coza. ru. coriandri pparati anī. 3. 2. ſe. ci
tonioruſ ſe. acetoſe anī. 3. i. ſarine odei quartuſ. i. 2
fiat emplm 2 caue ne diu teneatur. Ad idé. M. sá
daloz al. 2 ru. coriandri pparati ſe. acetoſe berbe
ris citonioz anī. 3. 2. ſucci citonioz. 3. 2. olei maſtī.
3. iii. puluerizétur puluerizédá 2 buliat léte ſuper
calidū cineré uſq2 ad ſumptioné ſucci 2 coletur 2
colature addatur cere. q. ſuf. 2 fiat ungutn 2 de 3
ungas stōm 2 é medicamé notabile. Ad idé fiat
ſaculus ex illis pulueris. Ad idé. M. aq roſ. aq
dendiue méte. 3. i. uini citonioz acetoſor. 3. 1. san
daloz al. 2 ru. coriádri pparati coraloz ru. roſar
ru. anī. 3. 2. cimarum abſinthii anī. M. 5. 2 fiat epi
thima ſiue ſomentatio.

Capitulum de dolore 2 apostolate stóci.

Bigeretia 2 euacuátia quaſcůz materias exi
ſtetes in stō hite ſut immediate ſupra 2 6 ſi repe
tunt. Emplz 2 apatis cali. M. sandalop ru. alb.
roſ. anī. 3. 2. plátaginis portulace abſinthii anī. 3. 1
5. ſarine odei. 3. 2. camphore. 3. i. olei roſati olei
citonioz anī. 3. 1. 5. predicta ad muicé buliát 2 fiat
emplm in principio in augumento fiat predictum
emplm cui addatur malue. 3. 1. maſticis ignanti

3. 1. 5. afungie galine anatis. anī. 3. 5. ſufficit. In ſta
tu fiat predictu emplastp cui addatur apii dacteli
ſenugreci bdelii ace. an. ex omnibus fiat emplm.

Ad idé M. roſa: viola: anī. M. i. cipii ignáti
sanda: al. 2 ru. anī. 3. ii. camemille meliloti abſin
thii. anī. M. i. farine odei. 3. 5. radicum maluani
ſchi. M. i. oll. ſpice. 3. i olet roſ. 3. ii. 2 fiat emplm
Fm aztem. Emplm in principio apostematis
duri 2 frigidi 2 etā valet in processu. Ad idem
M. camemuli meliloti cinamomi polii aneti. anī. 3. 5
abſinthii ſpice. anī. 3. iii. maſticis. 3. ii. aloes. 3. 5.
thuris. 3. iii. radicu: alce. 3. ii. olei roſ. 3. iii. 2 fiat
emplm cù mucilagine alce. Et dum fuerit i agu
métatio uſ statu adde amoniaci oppoſacis flo
racis. anī. 3. 5. adpits galie anſeris. anī. 3. i. oleu de
ſpica. 3. 5. 2 fiat emplm q6 é resolutiūn valde.
Jtě emplm de meliloto 3. A. deſue vz 3 ioi tépoze
Adbitigatia dolóie a cá frigida 2 uétotitate. Car
minatia uétotitate ut pofortatióes caſe predice in
mediate ſupra aq: rute carmiata alezádrini cuus
bec é receta. M. cláomi eli. 3. 1. 33. 3. 1. 6. garioſili
3. 5. galáge. 3. 5. nucis muſ. 3. vi. caudamō. 3. iii. ma
cus. 3. ii. piperis. 3. 5. folli. 3. ii. cimini. 3. 1. 5. croci. 3
iii. succari. 3. iii. 2 puluis ſubtiliffimus dentur cù
bono uino calido. Ad idé fomentationes caſe
ab extra ſacul ex ſale 2 milio. Uentositatem ſu
pia umblicuſ 2 ſumeŕ. Et nota 2 pcoctio maſticis
2 ei 2 afúptio pſteruat stōchú a malis egritudib?

Capitulum de ſingultu.

In ſingultu de repleſt6 pot? còſerctes 2 cóſec
tones ſtranutatoria hès ſupra c. de applia reſu
ibi. Aqua qua nominat aucto: mltuz 3. Jtě aq
rute ſupradicta in mane stō leiuno. Jtě hoc unu
M. diptami ſbtilr puluerizati. 3. iii. hriace. 3. 1. mi
ſceatur 2 cù bono uino diſtéperetur 2 vz in omni
dolore stō. Jtě. 33. conditú 3. Jtě. M. ſpice ſq
náti calami aromatici anili maratri méte abſinthu
costi anī. 3. i. croci ligni aloes garioſit. anī. 3. 1. ma
ſti. 3. 1. 5. roſa: 3. 1. 5. opu coriandri pparati ſe. pa
paueris caſe ligne anī. 3. 5. cù mucilagine pſillu in
ſoſetur trocisi uſ ſi wu cù zuc. fiat ſectio. Ab
extra aproximáda ſut épia ungta cala dea in pce
děti. c. ſitr 2 ſacculi. Item appoſitio uétose ſupra
stōm. Jtě ſomatio cù aq: rute. In ſingultu de in
natóe cura ſicut curatnr ethic? cù humectantib?
reſtaurátib? Pille mktu valètes in ſingultu a cá
calà. M. ſpodu édiwie portulace ligni aloea anī.
3. 1. 5. pulpe tamarindo: anī. 3. 5. ranči electi. 3. 1. cò
ſiciantur cum aceto in forma pillarum.

Capitulum de appetitu canino.

In frigidatia cá ppetunt caleſacietia 2 extiguè
tia u! extergentia materiā frigidā de o: stō dea
in. c. de his q stōm ſoſtát. Jtě va: et hec pille.
R. turbit al. 2 muſi agarici anī. 3. 1. ſpice. 33. anī. 3. 5.
p. ſuice stō leiuno. Jtě aq: rute in 3. 5. Jtě diacimi

tá in Ó 33 et res singularis. Ité vinú antiquum
purú et bonú mlú in hoc v3. In cá cala rob de
granatio multú valet 7 oia frígida ruptica phibé
tia dissolutioné in médus ac ét valent ea q dc fút
in cá calida de his q stóachú fortant. Facien-
tia uomere. WR. radicú raphani filuestris in qua
fit utirtus eleború. 3.ii.7 sic fit. WR. radicé et pfora 7
in foamine illo ponatur suppositonú elebori 7 po
nitur raphan? in terra 7 stat per. xx. dies. vel. 1.1.7
tunc remanet vtus elebori 7 removetur íba elli 7
fit elebo? albus. Et tunc. WR. radicis eius rapha
ni sic prepati. 3.ii.7. leis atriplicis finapí aní. 3.1.1. afa
ru. 3.5.2. quascentur 7 buliát in. Ó. 1.5. aq dulcis
quonc3q reedat ad qrtá parté 7 coletur 7 colatúr
addatur succi mediani corncis sábuci rasí uersus
parté superioré. 3.1.7. qr qn raditur vſus parté an
terioré puocat uomitú olei ſifamini. 3.5.7. zivant
tepidú. Ad idé. WR. oximellis simplicis. 3.1. aq
decoctóis raphani. 3.3.1. miscentur 7 ſumatur tepi
dú. Ad idé. WR. aceti. 3.3.1. aq decoctóis aquori
raphái fe. atriplicis. 3.3.1.7. dibatur tepidú. Adul
a solidízora 7 fortia possent fier i 33 illa sufficiant.

Capitulú de dolóre epatis 7 aq at in inflatónè
epatis. Sirupí ozuchara sirup? ò endiua ſi
rup? rostat? violat? sirupus acetoſus simpler. Ad
idé WR. lactue ſcariole roſtri pozcini utriusqúc
epice aní. AD. 1. endiute. AD. 1.1. qttuor coíú kóuz
aní. 3.1. sandalop al. 7 ru. 3.1. vim. 3.1. zuccar. q.
suf. 7 fiat sirup? ò decoctóe pdcóp? 7 ſi éent cú co
lera giosſa addátur radices ſeniculi petro. spargi
bwsſci 7 granimíis 7 acetoſentur. Euacuátia. de
tur medicia purgá colerá relpitiéſ epar ut ſupra

Ad idé reybarbarú qólubet v3. Ad idé WR
caffieſtule. 3.1. electuaru de succo roſap. 3.1.5. di
ſpéntur cú aq endiute. Ité valet diarob cú reu
barbaro. Lóſectóes ad idé trias ſádali zuccar ro
fatú violatú diarodon fine ſpèb? 7 filta. Epithia
unguétá 7 éplasta. WR. aq endiute. Ó. 1. aq rob.
aq solatri aní. Ó. 1. aq absinthe. 3.1.1. ſuct lactuce
accon aní. 3.1.1. pulueris sandalozú al. 7 ru. spodii
ſquináti roſap ru. aní. 3.1.1. cáphóre. 3.1. ſiat epubí
ma. Empíz ad idé WR. farine orderi. Ó. 1.5. ro. ru.
3.1.5. ſe. papa. albi. 3.1. ſucci absinthe fine residéta
ſucci solatri aní. 3.1.1. aceti. 3.1.7. cú oleo ro. fiat em
plaſtrú. Unguétú. WR. olei rob. 3.1.1. olei utolati
olei de ſpica aní. 3.1.1. aceti. 3.5. pulueris ro. spodii
ſgnáti sandali al. ru. aní. 3.1.1. cinamomi. 3.5. cápho
re. 3.1. cere. q. ſuf. 7 fiat unguétú. In frigiditate
epat qfcóes. Lóſectóes óes caleſacíetes ſut ét ca
leſacíetes epar ut diagalága diacinú diacostú dia
lacca 7 filta. Digestinú. WR. radicí ſéi. petro. apu
ſpgi bwsſci aní. 3.5. eupatorii. 3.1.1. aníſi maratri cu
ſcute aní. 3.1.1. ſcolopédrie diantos garioſulate aní.
AD. 1.7. cú zuccaro fiat sirup? 7 acetoſetur. Ad
idé sirup? de eupatorio calaméto ò ſumoterre ori
mel ppositú sirup? ò bisantus sirup? de acetoſ có

positus. Euacuátia diarob cú turbith electua
riú solutinú descriptóe tupert? c. u. pille aggíga
tiue de agarico 7 euacuátia phlegma ab epate.
Epithia eplim vnguétu in cá kia. WR. aceti. 3.1.1. ſuc
ci eupatorii fine residéta. Ó. 1.1. ſpice ciamomi aní.
3.1.5. 7 fiat epithia pót addi. aq abſinthe. Ó. 1.5.

Empílm. WR. farie orderi. 3.1. floz camóille mel
lilote aní. AD. 5. mucilagis altee. 3. v. ciperi 1gnáti
maſticis ſpice aní. 3.1. sandalop ru. calami aróati
ci eupatorii abſinthe aní. 3.1. spodii. 3.1. croci. 3
5. aceti. 3.5. oli ro. 3.1. ſicuú ſiccaz núero qttuor
olei de abſinthio olei nardini aní. 3.1.7. fiat eplim
in duricie epatis. Unguétú WR. olei roſatu. 3.5.
olei de abſinthio olei nardini aní. 3.1. sandalozú
al. 7 ru. spodii 1gnáti cimint aní. 3.5. cinamomi. 3.
1. eupatorii calami aromatici aní. 3.1. maſticis ſpi
cis aní. 3.1. croci. 3.5. cere. q. ſuffi. aceti paż 7 fiat
unguentum.

L'aplam d ictericia. In ictericia ex opilatòe
Sirup? WR. coſolopédrie ligue ceruie endiue epati
ce abſinthe cicoee aní. AD. 5. cufecute. 3.1. ſe. coiúz
floz boragis bugloſſe aní. AD. 1. capilloz uenéis
radicú ſenicí petro. bwsſci aní. AD. 5. 7 cú zucc. fi
at sirup? ſm arté q aróatizetur cú isto puluè. WR.
ſolu ſpice lace caſſie lignée aní. 3.1. ligétur i páno
lineo 7 buliát in sirupo.

L'aplam d idropíſi. Digestinú i idropíſi a ca
liditate epat. WR. lupulloz ſumiterre cupatorii ſco
lopédrie acóree aní. AD. 1. édiuie ſcariole ozulane
7 filuestris aní. AD. 1. ſe. coiúz floz lace ſpice nar
di abſinthe radicú apii aní. 3. 5. spodii sandalozú
ru. aní. 3.1.5. roſap. 3.1. aceti albi. 3.3.1. cú zuc. al
sufficienti fiat sirup? circa. Ó. 1.5. Ad idé WR. en
diuie ſcolopédrie capil. uene. aní. AD. 1. ſeni. ſe. pe
troſi. cufecute aní. 3.5. ſpice nardi ſpice celtice aní. 3.
1.5. zuc. q. ſuf. 7 fiat firu. 3.5. arté. Soluétia i idropi
ſi cú calate epat. WR. floz boragí ſumitere uiolap
aní. 3.5. ligritue múdate iniubaz paſiular abſinthi
aní. 3.1. prúa núero. viii. ſpice nardi. 3.1. fiat dócoc
tio i ſero capno 7 i decoctóe pòatur mirobaç. atri
noz. 3.5. fricétur 7 coétur 7 extrabantur medulle
caffieſtule piqutó. 3.1. reubarbari elci. 3.1. 7 oia
míceétur. Ad idé WR. ſeri capni. Ó. 5. radicú ire
os rćétú múdataz a coticé. 3.5. buliat ſil ad qfú
ptóz terie p[ú] 7 coletur 7 addatur colatúr zuc. 3.5.
electuaru ò succo ro. 3.1. Ad idé WR. radicú prof
ſucci ſceſt ſca rſidéta. 3.1. 7 bibát ſolú uf cú zuc.
et ét pót ſumé cú ono ſobilt l'modico ſeri capni: 7
mltú v3 7 exptú é. Ad idó WR. floz laureole pluét
3ator. 3.5. ifúdátur p duos dies náles i succo ci
tonióp 7 aceto aní. p[ú] ea icorpentur cú firupo rob.
7 fiat maſſa ò q pót dari ad pód. x. gnoz orderi:
7 é medicia forſt. Ad idó 7 é medicia optia. WR. ſi
rupi roſati. 3.1. aq dcoctóis folior laureole. 3.1.1.
7 aróatizetur cú ciamomo 7 cú illa dcapitur infir

L u

m²g dicit se laratiuī nolle fumē. Ad idé. M.ra dicī yreos ícétiū mūdatāp a cortice an. Ib. 5. ſi at ðoctó t cù illa ðoctóe fiat firu.cù zucel'melle at ſife firu. ſufficit i laxádo uétre t é mltu util. Ad iò. M. ſucci piaſu depurati t cù zuc. l'melle firupi zetur t detur mae 3tie t mirablǐ uz. Ad idé. M. pillarù ð reubarbaro. 3. ii. pillap aggizgatariù. 3. 5. icorpentur l'adde pillarù ð mezereò. 3. i. tù ſoſtes. Lurató idzopisìp p uriná. M. ſeri capri 5. iii. ſpice nardi. 3. iii. buliát ſil léto igne uifq ad plúptóz 3rte pt t detur oi mae colatn'p duos di es ná spica nardi iter cetera puocat unuá. Ad iò M. ſucci calamiti ſca íf sidétia t potetur i máe. Ad idé urine hois. 5. iii. oi mae potata et v3. Ad idé M. urie capne. 3. iii. ſpice. 3. 5. mell. 5. 3. paru bu liat t potetur i máe. Ad idé uinú ðoctóis floz áthos multú v3. Óſectó. M. ſpérú p triſada'l ſpép p diaradó an. 3. iii. t cù zuc. ſiat ſeſctó. In idzopisí ſca cù magnis opilatòib 9 epat t ſpléis t maxie i afelite. M. radicú ſei. api petro. bizuſ édi uie an. M. ſ. ſguáti cuscute ligríte calamiti origa ni yreos an. 3. 5. abſinthii rob. zuccari bedeguar capilluenéis an. 3. vi. floz bugloſſe anſi ſeni. eu patouia an. 3. 5. rebu arbari maſtícis agari an. 3. 5. i. ſpice ſoli aſari an. 3. i. ſeinu còin3 mltu ſol' dau ci an. 3. iii. ſuiterre pulegii sandalop ru. t al. an. 3. i. 5. epatádi puluèiſa. 5. 5. t ſi uis i futuro pſiple ne adde capparop ſcolapédie corticú tamaríſi corticú radicú capparop corticú medianop fralái an. M. ſ. thimi epithi an. 3. ii. polipodii. 3. i. 5. et har ðoctóe ſufficiéi aq fabóp cù. Ib. 1. zuccari t. Ib. ii. mell'fiat firu. t acetoſetur cí aceto bom ui ni aut cù aceto ifſusionis mezereò. Pille ad idé ſut pille aggiegatie pille ð reubar. pille mezereò trocisi ð lacha trocisi ð eupatoo trocisi de ab ſinthio. Óſectónes dialaca diacucurma diaro dó abag. Empl3 ad idé. M. olibát maſtícis myr re an. 3. 1. gnatop lauri. 3. ii. cipt costi an. 3. 1. 5. sté cos caprap t ouíu puluerizatap t exiccatop an. 3. iii. ſurfuris ſak nitri an. 3. i. puluerizétur pdcà t cù melle íſpíſetur t fiat épl3. Ad idé épl3 ð mel liloto épuéicés. Ad iò ungetur cù oleo ſſticop vò amigdalap amarap. Ad idé ſicu' caricarù pin guíu. 3. i. ſicados ſtercoſi colúbi. 3. iii. ſpice nar di maſtícis an. 3. 5. t cù uria capre t modico mell' fiat ſicut eplastp. In tipanite fiat ut ſupia t fiat cristeria carminátia.

Capl3 ð dolóre ſpléis. Digëntia qn' ma é c'a M. corticú radicú caparop mediatí corticís tama ríſi genefte an. 3. 1. édiuie ſcariole portulace ſcolo pédrie capil. uene. ícétiū an. M. i. qttuó ſeinu cò munu fóz mûdatóu ſe. poſt'ace ſe. api ſe. bivuſi ſe. lpgi an. 3. 1. mell' eli. gr. i. zuccari. i. q. ſuf. t fiat ſi rup9 pus t'n íſuátur i aceto cortices p dié. Ad idé v3 firu. acetoſus oximel simplex t filia. Sol uétia qn'é a má c'a. M. floz tamaríſi floz bora

gis floz bugloſſe an. 3. 5. vuarum pafarù mûdata rú ab arill. 3. i. anſi. 3. u. polipodii grci epubh. 3. 5. corticú mirabol. idorú ifuſoú per nocté i ðocó tó p[ictarú. 3. 1. ligeétur máe foſtiter t coletur t colatura admíſtarú ó mae i auroa. uel loco mi robalanóu diſſoluatur in colatura diſaſene pera ruſini an. 3. ii. Et nota q bibé cù uſaſis ſeis ex li gres tamaríſi ſuat ab egritubib 9 ſpléis t alúſ ac idétib 9 mal p[uéntib 9 ſpléi auézoar. Dige rétia qn'ma éſt ſia. M. radicú yreos radicí ac cozi corticú radicú ſeniculi petro. an. gr. i. iteriop lqle. 3. i. corticú radicú caparop medianop corti cù tamaríſi fraſini t genestre an. 3. 1. ſcolopendrie capil. uene. cétí sanamúde garioſilate camédicos camepiteos adiátof an. M. i. anſi maratri cufu te aſari ſe. portulace an. 3. 1. ligritie rafe vuap paf sarú mûdatarú ab arill. 3. 1. mell. 3. 5. zucca ri. 3. ii. fiat firup9. Ad idé oximel p[ositú oximel ſqlincú firup9 ð eupatoo firu. ð calamito firu. ð ſcolopédia t filia. Ad idé firu. ſcriptí. c. d ido p[isi pueniété a ſoſtib 9 opilatòib 9. Ad idé qn' est m[ica t cát m[iam. M. corticú radicú ſeni petro. radicú accózi radicú cipt an. 3. i. radicú rafam ra dicú api an. 3. 5. corticú caparop mediát corticís tamaríſi fraſini genefte an. 3. 1. germádeec ſcolo pédrie an. M. i. 5. eupatoo calamentu abſinthii capil. uene. édiute ſcariole an. M. i. anſi baratri cuscute ſe. portulace ſeni melonis an. 3. 1. blacte ſpice nardi gnaſati 9 e. basilicóis an. 3. 2. radicú paf ſularú mûdatarú an. 3. 1. ſucci boragis ſucci fumi terf an. 3. ii. flozú boragís flozú bugloſſe ſticadof arab ici an. 3. 1. 5. t cù zuc. t melle an. fiat firup9 et acetoſetur cù aceto uini i quo p[é] ſteritér radices i fuse p uná nocté. Soluentia qn'é má ſia. M. ta maríſi flozú boragís bugloſſe an. 3. 5. anſi mara trí cuscute an. 3. ii. thimi epithi agarici elci an. 3. 5. pafularú mûdatarú ab arill. 3. 1. t fiat ðcoetio t in ðoctóe diſſoluatur pera ruſini. 3. ii. lapidis la zuli nonies abluti. 3. 5. fiat colatura vnìstian. Ad idé. M. yera ruſini. 3. ii. lapidis lazult nonies ab luti p[uèiżatóu. 3. 1. 5. mifceásur cù firupo p[dc]ul oximelle p[osito] t fiat pille. dosis é. 3. 1. Lóle ctóes diacaparis diacalatitú diacimimú t filia.

Anguétú t éplaſtra. M. mucilagis ſe. lini ſenu grcci an. 3. 1. adipis gallie anſis anat an. 3. 1. bu tyri loti afungie pozcine fine ſale medulle bouine an. 3. 5. puluèi corticú tamaríſi talícis ſcolopédie corticú mediatí fraſini corticú radicú caparorum foliozú rute calamiti ſicic an. 3. 1. olei ð caparib 9 3. iii. aceti parú cere. q. ſuf. t fiat ungtrn. Empl3 ad idé. M. armótaci bdellí picie navaſ an. 3. i. corticú caparóu ſe. ſinapis ſcordeon ſtercoſo uacci ni ſtercoſis ouis exiccatóu an. 3. 1. 5. muclaquiis ſeugreci ſe. p[filu]li an. 3. i. p[lu]erizétur pulverizada t in foſtí aceto diſſoluatur gùme t cù oleo laurio fiat éplim. Ad idé. M. radicum malue bismalue

radicul cílii cepe s'alle se. li. se. fenugreci caricarú pi
guiú uuarú paſſarú fine arill an. 3.5. infúdatur in
aceto p nocté t postea bulati in sacculo t ſuper spléné póatur
igne t óia ponatur i sacculo t ſuper spléné póatur
mitabiliter remouet duricé spleis. Epithia ad
idé. R. orimellis simplicis. H. i. corticú caparóu
3.ii. absinthe. 3. i. pulueriſetur t cú orimelle buli
ant t epithiuetur cú filtro. Ad idé. R. unguéti di
altee aſſungie anáſ medullí uituli butiri fine sale
an. 3. i. olei amigdalarú dulciú. 3. iii. cere. q. ſuffi,
aceni paſt t fiat unguétum.

Lapín de colica. Digerentia mám phlecaz
faciéte colicá u'l iltacá sirupòð absinthisio siru. ò ca
lanito oximel ſgillitícú oxiel q. póitú t filia. Sol
uétia. R. cinamói. 3. ii. nucímuſcate ligni aloes:
ſpice cardamói macis aní. 3. 5. maſticis bacharú
lauri macropiperis aní. 3. ii. camonee p'parate. 3
iii. turbit optimi. 3. vi. 33. 3. q. ttuo't 3. zuccari. 3. iii. fi
at q. ſfectio ſolida, doſis é. 3. uſq ad. 3. iii. Ad
idé. R. diſaſſicon. 3. 5. uní. 3. ii. miſceátur ſit. hec
é levis t quoq t p'te pót appróxiari. Ad idé. R.
electuarii mei pulí t dſcripti. c. ii. 3. 5. t detur ſbito
Ad idé. R. perepígre magne. 3. 4. turbit. 3. 5. 33
3. i. diſtépentur cú. 3. iii. boni uní vel dcoctóe cói
Ad idé. R. turbit. 3. i. 33. 3. i. maſticis. 3. 5. zuc
cari ad pód'póiz ſiat puluis. Ad idé. R. pillap
ilicaz. 3. i. 3. 5. ul. R. diacitonité ſolutiú vel cú
spéb. 3. 5. d'ſócoés diacinú diateró pípeon
diagálága dianitú diacalanitú pliris circoticon
tragea cóis t filia. Jt'triaca mutridatú cú bono
uino. Ad idé dolózé multú iſestáté. R. tiriace. 3
i. trifere. 3. 5. filonii. 3. miſceátur detur cú uno.

Ad idé p paupib' aleu cóestú l'ciminú toréſa
cú paſt cú bono uino aní. t da p' cibú. Cliftéia
té ceteris media melio t et ſuppositóia. R. ſeis
aní ciminí aneti bacharú lauri amos ſenu. carui
aní. 3. 5. origái calaniti rute aní. 3. 5. foliozú ſicle
mercuria't cámille cétauree mions aní. 3. 5. ca
ſtozei. 3. i. 5. ſurfuris. A. i. cardamói polipodii
aní. 3. iii. agarici. 3. i. 5. buliát p'dcás ſufficieter t eo
létur t addatur colature olei rute olei aneti aní. 3.
ii. ſak cóis. 3. i. yerepígre caſſieſtule aní. 3. 5. melt
3. 1. 5. t fiat cruſté ſo'ter multú q'ni fiat níſi i maſſ
necessitate. Ad idé ius galli d'crepiti ártiq cú de
coctóe cartami polipodu cimini aneti cétauree aní
ſi ſeni. aní. H. ii. t addatur caſſieſtule yerepígre
aní. 3. i. olei rute. 3. iii. t fiat cruſtei t é optimú t eſt
ſat lene. Jt'tualét ſuppositóia de melle loga et
acuta cú agarico t oppopóaco u'l exula ſalgéma
t ſtercore muris. Clifté mollitiuít ſtante ſece ſic
cá. R. dcoctóis malue maluaniſa blitis mercu
rual' se. lúm fenugreci aní. 3. 5. i. ſicuít ſicca' núero
v. aníſi ſeni. aní. 3. 5. ſurfuríó. 3. 5. i. ſak. 3. 5. yerepi
gre caſſieſtule aní. 3. i. oíi rute. 3. iii. t fiat cliftere
Ad idé. R. paritarte abzótai cétauree minons
calaniti origani mercurialis aní. 3. 5. i. aníſi cimini

cartamí aní. 3. i. polipodii. 3. i. turbit ſerapini aní.
3. ii. fiat dcoctó cut addatur caſſe yerepígre aní.
3. i. olei rute olei anetími aní. 3. ii. ſal' paſt t fiat clifté.

Emplastrú unguéta t. Saccul ex sale t mi
lio caloctus t ſuppositus. Ad idé uétóſe magne
t póite lupíra umblicú. Jt't spóia ifuſa i dcoctóe
p'dictóp in cluſterib'. Jt't ſaccul ex ſe. lini cumo
toréſacto t ſurſure groſſo. Jt't baſnea cú her
bis p'redictis. Jt't éplastrá ex p'predictis. Jt'm
unguenta. Auando eſt materia calida ſirupus
uiolatus ſirupus de enduíta ſirupus acetoſus:
oiázachara t filia. Soluétia colerá in hoc valét.

Cluſtere ad molliſicádu q'ni é apa. R. lact uac
cini. H. i. caſſieſtule. 3. i. t fiat clifté. Jt't emplí
ex mollitiuis q'n é doló ab apa'te multú v3. Tra
cea carminás uétotitaté t phibés éa gñari. R. 33
3. 5. aníſi couádu p'parati aní. 3. ii. galáge cndebe
dóſtice nucímuſcate aní. 3. i. garíſi. 3. iii. ligritie
3. 3. zuccari ad pód' oium. pulueriſetur puleuízá
da t incidétur incidéda t fiat tragea.

Lapín de fluxu uétris. Frigide medicie ſim
plices kſtice ſút ute ſumach berberí p'pogtidof
balaustia gala acacia roſe gúmi arabicú lutú ar
menú lutú ſigillatú ſpodiú aſſú cáphóra gñá g2a
natoró p'ſemé portualce acetoſa couádrú arnogloſ
a' portulaca ábíra murti antere sandali coali't tan
guis d'acóis ſe. papaueris canda eqna cozígola
l'abúſeca plátago ſuc' et' ſemen et maxie aſſú t fi
multa. Fruct' ſi kſtici cítonia ſoibe ercula pira
ſilueſtra matá filueſtria comuia agesta moza im
matura. Sirupí kſtici ſi' rob citonio't ſine Ipé
b9. Rob de ribes rob ò agesta rob de comib'
sirup' mirtun' sirup' roſat'. uel ſic. R. aq plátagi
nis aq endiue aq rob. t cú zuccaro ſiat sirup' ſi
ue iuleb. Empím meu ſingulare. R. ſucci eſcu
loz ſucci ſo: bap ſucci corticuz gñatoró ſucci balau
ſtapi aní. 3. ii. p'wno'z fine offib' núero. xxx. uní ci
toniozú uní rubei aní. H. 5. olei mirtini olei cótí
o2uz aní. H. 5. p'luéis maſticis colofonie anté aca
cie filigis aní. 3. i. ſáguis d'acóis terre ſigillate boli
armenti aní. 3. 5. medianí co'ticíſ caſtanea' 3. vi. ce
re. q. ſuf. aceti paſt fiat emplím. Empílm ſim kſp
ticú p'ſoſtatiuít ptu'z circúſtánú. R. ſucci plátagi
nis uitú unú a j rob. aceti aní. 3. i. ſumach berbeis
an. 3. 5. miroba. o2uz boli arméi aní. 3. ii. coral. ru
ſandalo. al. t ru. áthere maſticis aní. 3. i. p'ſidie ba
laufte gallap aní. 3. 5. farine létuz. q. ſuf. pulueri
zetur ſbitú t fiat éplíz medioiter ligdú v3 mira
bíq q'ni fluxui úgitur mala clítas. Trocíſci ſi'kſp
tici trocíſci ò ſpodio cú ſe. acetoſe trocíſci ò berbě
trocíſci ò balaustie troc. de terra ſigillata troc. de
karabe troc. de ramich troc. de bolo arméo.

Lóſcoés kſtice t ſe zuccar roſatú ántquú tri
aſádali diacitonité fine spéb' man' xpi cú lapidi
b9. uel ſic fiat. R. ſádalop al. t ru. diarodó abba

L u

tis an. 3.ii. corallop ru. coriádri pípati an. 3.5. se
acetose se. citonioz an. 3.1. cinamói. 3.5. sferue ro
sa. ru. ficcap 3.5. s. aq. ro. 3.ii. zuccari qútú ufficit si
at electuarúi. 2. Hedieicis simplices caſe et ſliptice ci
minú affú amos aníu thus mira ſtoraz maſtir
nur muſ. nur cípſi landanú reubarbar atſuz ab
ſinthii méta lignú aloes cípi gario. caſe uſſa
pº ablato ſale p multá ablationé. Coagulú edi et
lepois. 2. ofcøes caſe diagalága diaciminú dia
cinamomú diacitonité cí ſpèbº tiriaca metridiam
a. Emplastp calidú. 1. aníſi címini naſturci
aſſator masticis obliái aní. 3. iii. ſucci absinthii. 3.
i. s. aq. ro. uitp unú aceti forſtiffimi. 3. i. ſarie nucis
cípſi. q. ſuf. puluerizétur puluëizáda e miſceatur
et fiat emplí alíqúiter líqdu. Sirupº cí féi. ſine fe.
v3. 1. rob de achacia rob de gnis mirti rob d ci
toniis aní. 1. b. 5. puluerts boli arméi ſe. roſa. aní. 3.
5. buliát ſil et ſirupizétur et utatur cí cido e extra ci
bú qv oz 2ra fluxú e ſebzé. 2. Hedieicis euacuan
ſtipticádo 2feres fluxui coléico. 1. miroba. citri
norú. 3. i. 5. kebuloz idoz aní. 3. i. reubar. 3. i. 3.
i. dragagáti. 3. 5. ifúdátur i uno citióip. 3. ii. aq
édiuie. 3. 1. p. dié et nocté e mane expiatur e colatu
ra ppinetur. Ad idé. 1. miclete. 3. vi. trocióip
spodii. 3. i. miſce cí aq pluuali e ppinetur i mane
2Búdificátia ulcera cí diſinteria p ſupi. 1. 1.
id: omell. 3. iii. aq. ordei. 3. vi. detur ſepe i die stó
ieiuno. Et bonú é clíſtè lauatiún. 2. of Solidatía ul
cera ſea múdificatò. 1. gúmi arabici maſtí. thu
ris karabe aní. 3. ii. ifo: metur cí firu. roſ. cí ſuc
eo absinthii et ſlat ſicut pille e ſumátur. v. stó ieiúo
oí die ſel aut bis. Ad idé zuccari ro. 3. i. 5. eleúa
ri 2stricti iferi 2sیرibédi. 3. vi. dragagáti. 3. ii. tro
cíſis d terra ſigillata. 3. i. icorpek e deſtó ieiúo. 3.
i. p uice. 2. Trocíſi expti e opti 2tra oez fluxú e ſe
bíé. 1. thuris ſaguís dracóis aní. 3. ii. 5. boli arméi
3. i. ematiß terre ſigil. 3. v. balaustie. 3. i. 5. spice cia
mói aní. 3. i. opii. 3. i. karabe. 3. i. 5. et ſiat trocíſi. 3.
i. cí ſucco por tulace aut aq cisterne. e alíqúi addi
alúis. 3. i. 5. e 1. b qn má fuerit húida mktú e qz 2stí
gút 1putú ſaguís i illo ca. ſeci métoné. Et ſcias cp
i ſinglo trocíſco ſolú ingredi d: cianona ps. 3. i.
opit 7 ſempie dari pínt. Nota cp iſta ſimplicia in
quocúqz qſi fluxu 2ferút púmú coagulú edi k lepo
ris e dek aní prádiú. 3. 1. e cená cú. 3. 5. aq. plátagis
2ecúdú é caſe 2 atiqua quo butiz totú e fal fue
rit réotú e d3 minuti icidi e dícies cí aq caſa laua
ri malarádo ípím e poſtea excicck e quolibz valet
appróxiatú. Tertú é tiriaca recés. 3. i. cuz aq
plátagis. 2uartú é naſturci affú admistrek cí
aq pláta aut lacte capno e daſ bis i die stó ieiúo
3. i. Quitú létes cocte i duab 2aq e p'ca aſſate i
patella cí modico aceto e píguedie caſtrati e dek
loco cibi. Idé ſaciút ſabe ppate. Sextú é dyaci
tonité fine ſpèbº aní cibú. Septimú é lac capnúz
a quo butiz é extractú i quo ſint exticti lapideſ flu

Secúdú é caſe 2 atiqua quo butiz totú e fal fue
rit réotú e d3 minuti icidi e dícies cí aq caſa laua
ri malarádo ípím e poſtea excicck e quolibz valet
appróxiatú. Tertú é tiriaca recés. 3. i. cuz aq
plátagis. 2uartú é naſturci affú admistrek cí
aq pláta aut lacte capno e daſ bis i die stó ieiúo
3. i. Quitú létes cocte i duab 2aq e p'ca aſſate i
patella cí modico aceto e píguedie caſtrati e dek
loco cibi. Idé ſaciút ſabe ppate. Sextú é dyaci
tonité fine ſpèbº aní cibú. Septimú é lac capnúz
a quo butiz é extractú i quo ſint exticti lapideſ flu

uiales ardètes l calida u'l ferrú. Sedo notádu
q tria ſút remedia ſingularia q 2ferút exter? ap
póxiata i quocúq fluxu. Púmú é apſoitó h? uétose ſuper umblicú. Et si flux? fuëit forſt pona
3. i. f. circa umblicú e a quolz alio latè alia. Se
cúdú é balneú rute qz multú diuertit. Tertium
ablutó pedú e tibiáu dectoë illi? herbe que
uocaſ calcatrepa e ypericó e plus v3 ſi lotó fiat
uſq ad coras e lotó radicis ſalicis e cosdumói v3
loco illi? 2listeria lauatio in fluru fiat ex aq. ordei.
b. i. aq. mell. 3. iii. nel fiat ex aq. ordei cí mel
le ro. co. Ad idé. 1. ordei. 1. ro. i. roſ. 1. d. flo
rú camemille. 1. d. fiat decoctó e colatúr addaſ
zuccari al. 1. ru. 3. i. e ſi uis cp fit ſedatiún doleus
addatur olei ro. 3. iii. ſepi caprav. 3. i. 5. 2listeria
ſtiptica 2solidatina. 1. g. gallan per: ſoratá ſuac
boli arméi aní. 3. i. dragagáti gúmi arabi. aní. 3.
ii. ſucci pláta: ſca e ſidétia. 3. vi. adipis ſn caprav
rété. 3. ii. uitellu uní oui e ſiat clíſtú cuz aq pluwi
ali u'l aq ferrea e ſit clíſt é i ſuma. 1. bi. Ad idé 1.
butiri recétus. 3. vi. ſaguís drachóis. 3. ii. e ſiat eli
ſte. v3 in quncuq diſinteria. 2listeré. 1. ro. roſ. mir
re balaustia: copular gládiú rizi gallaz ſuac aní.
1. d. i. buliát e aq cisterni 2 decoctis ipi. 1. d.
i. ſucci plátagis. 3. ii. olei mixti. 3. 1. 5. uitellu unus
oui aſſati ſepe caprav. 3. i. pulueris dracóis gúmi
arabici aſſi boli armenti masticis aní. 3. 5. carte bò
babis 2buste. 1. d. i. e ſiat clistere.

Capim d tenaſmone. In cura tenaſmóíno,
q tenaſmó é nimia uolútas egerédi cí modico u'l
nullo effectu. 1. decoctoís fenugeci furſurí ca
liú aní. 1. d. i. una megetá e caſleiat e p'ca ifúdaſ
fiſt e eger ſedeat ſupra eo expeſſo ab aq. e v3 firu
pº e ill' calidíſ fiat ſaccul? e ſedeat eger ſup co. Ad
idé ſomtató tassibarbasi l cataplaſmató. Suf
ſúgiut optis 2tra téaſimé. 1. folio: pirox eúu
loz citióip san. dia boli arméi balaustia: terres
gillate, buliát oia i uno e uadat ad aſela cí aſela
uit pria uice aníqz íciptat se expeſmë accipiaſ lapis
q fit caleſus igne ſoſtiter e puctaſ díto uio ſup
lapidé e pôaſ lapis ſb ſcáno ſb ano e ſeipiat an
illú uapo: é calidú e ſic fiat oí uice p'qz pria uice
exalauit aníqz íciptat p'më. Licinia lóga 2solidá
tia e dolo: é ledáta. 1. thuris opti mirre acacie:
ſe. iuſqami ſe. papa. al. gúmi arabici aní. 3. ii. croci
boli arméi aní. 3. 5. puluerizétur e ſiat liciná cí adi
pe caprav u'l caſtrati. Ad idé. 1. croci thurí gú
mi ara. aní. 3. i. opii. 3. i. 5. e cí albúe ouí e ſiat lici
nia lóga. Elcuaria 2strictia. 1. g. ſno: mirre ba
laustia: rosá corticú gñator aní. 1. d. 5. ſua: ſe
acetose ſe. plátagis antë berberis sandaſ. alboú
masticis spodii aní. 3. ii. ſe. papa. al. 3. iii. aníſi ſe. en
diuie cipi thuris aní. 3. 1. 5. coriádi iſuí i aceto cia
momi corallop ru. aní. 3. 5. acacie ypoqtilidos ami
cí cípſi gúmi arabici aſſi aní. 3. i. teratur terenda
e ſufficiéter p: predicta coquátur e aq cisterne deide

inſiſſenſ cù zuccaro albo 7 ſiat electuariuſ, poſſiz
addi 8 uio ſnatorz pay. Alid. M. gallaz balau
ſtaz cupularz gladiu corticu ſnatorz an. 3. 1. 5. terſ
ſigil. carabe ſida al. 2. ru. bo. armèi ſagui. dia. tu
ris maſticiſ ſe. papa. al. gùmi arabici aſſi pſiliuſ aſi
margaritaz nò pforața2 an. 3. 1. i. auelanaz affa
taz gnoziz uae an. 3. 1. ſpodii cinamomi an. 3. 3. 5.
ramich roſ. cipèi an. 3. 1. ſpice nardi carui ypoq
ſtidos an. 3. 5. 1. 2. 1. 3. 1. 7. cù zuc
caro albo ſufficiëti ſiat ſectò ſolida. Expintuz
ſumatur affis de arboz 9 dò ppſs 7 bì ſaleſi
7 ano nudo ſedeat ſuper ea 7 q7 aſſi 7 cipicipt tepesſè
heàſ alia caſa 7 ſic tá diu ſiat quouſq7 ſetiat calo
ré ad itra 7 ſi n hétur illa arboz ſumaſ de abiete.

Capiſm 8 difficultate migèdi. P[ro]zio nota car
mé illò. Strágur guttatiz ſur nil diſurq2 p hozaf.

Difficultas urine qnq2 pueit a cáu 7 p cuffioſe
7 qnq2 er ŏbilitate expulſive, qnq2 a ſpletòe. 7 illa
repletò qnq2 è ex ŏ tètòe urie lòga ut cù q7 diu ve
recùdia retinuit urinà, qnq2 er húorib7 l'ſanie qnq2
er lapide. Si è ex caſu 7 p cuffioſe ſiat p[io] phlebo
tòia basilicè 7 ſiat clistè, ſiat effuſio aq cè i qua ca
mòilla mellulotù roſ. bultierint 7 ab alto ſup loco
percuſsò p duas hozas p[ú]ciaſ, p[è]ea ungaſ locè
cù ikto ungto. M. mirre maſticiſ an. 3. 1. olei roſ.
3. 1. olei anetini. 3. 5. 5. cere. q. ſuf. 7 ſiat vngtni. Ad
idè v3 ſaccul9 8 ab sinthio bult7 in uino albo ex[pr]
ſus poſt7 p[up]a ſemur 7 loco percuſsò. M[ad]detur
iſurmo q[pe] ſepe còef migè. Si vò fuerit ex repletti
one urie tuc dòcubat ſup uètèr 7 2[pm]at forſtiter pe
tè q7 tuc ps iſero7 aperik cù uria egzidik. Sz fi
ex p[ſ]pletò e húorù l'ſantei l'ſaguis ſuerit he medi
cie ſjerùt. M[ed]icie 2poſite diaſp[on] litòtripò
uſtùu nicolai, tiriacæ atuq metridatù. M[ed]icie
ſimplices aq sp[agi] aq ſaxiſragie rafani ius ciceu
rubeo2 cù radicib9. 9. aq limonu v3 tra ſnù 7 ve
ſice lapidè. P[ul]uis optim[us] 8 quo ſu]atur cùz li
quo[re] duretico. 3. 1. p uice. M. ſeinu ap[pi] petro.
poède ſe. genefre ſaxiſragte an. 3. 2. ſe. ſéi, anifi ca
rui an. 3. 5. ſeinu còiu. 3. 5. miliu ſol. 3. 1. ſpice cina
mòi an. 3. 1. liqritie. 3. 11. zuccari albi. 3. 1. 5. ſiat ex
bis p[ui]us ſbiluſſim[us]. Mo. 15. 2. optim[us] 7 et eo p[ò]
uti utinve. Balneu ſue ſe[ic]upiù. M. ſoliozù cau
liù maluauſci creſonù ſue ſenacionu] paritazie ar
tetice floz camòille floz ap[pi] petro. radicu eòzùde
an. M. iii. ſiat balneu. L[ist]èia ſiat ex p[de]cis her
bis 7 i colatuna addatur h[ń]dcè. 3. 11. ciaſſeſtule ie
repigie an. 3. 5. olei rute. 3. 11. 7 ſiat clistè. Unguè
tù optimù. M. olei 8 ſcorpiòib9 olei costini olei 8
lilio olei aneti an. 3. 5. 5. adipis anati. 3. 5. paritarie
ſaxiſragie an. 3. 1. puluèis cimicù. 3. iii. cere. q. ſuf.
aceti pa] ſit ungtni. Expientia accipe totù zirbù
tauri uni9 recès ſue bouis iuuen] p[ci] 7 illud cale
fac ad ignè 7 calidù ſuppòe femoi 7 è mirabile i
puocado urinà. Ad idè v3 herba 9 nafcr ſup fù
dù naviu] ſtatiu] i aq ſalsa cocta i vio ibtili albo po

poſita ſup ſemur. Ad id 9 ſi ponatur cimices iter pel
lé 7 carné v[ge]. Mo. q[] artetica ab itra 7 ab extra
approxiata m[tu]tè puocatia. Mo. q[] oia frág[en]
tia lapidè q dicétur i ſeqniti ca. ualét ad puocatò]
urie 7 p[dcà i lloca. 7 dicebatur ualét et 2tra lapi
dè. Aq diuretica mg[zi] Tadei q mirabìè i puòe
urie ét frág[edo lapidè 7 réouèdo dolòre idolò] ſi
p[ſ]cè ſiat q[]aro 2[gt]igit 7 è m[tu]t medicia mea. M.
creſoni. M. ii. radicu. v. an. M. i. radicu. rafani
enule p[ecedim]i cip[iti] accorì pr[igi] macedòicì radicis
felicis radicu nalò dòbe albe 7 nigre treteat cíc[ei]s
aratici palib pipièlle an. M. i. milu ſol. 5[mi]s utri
uſq2 ſcolopedrie capil. uene. ſaxiſragie leuſtici po
lipodù ypicon melliffe pitarie aris[]tòl. euſragie be
tòice cau] agestis cico[ec] politici citrac adiati ca
medieos c[à]pitesos herbe ap[pi] an. M. ii. pilos[ele
édiiue radicis melote ſiluſetris an. M. i. naſturi]
filopédule rute ſiluſtris ſaxiſragie maiors extrèi
tatu uit] albe corticis genefstre corticu] radicis ru
bee tribulò] maiòp an. M. ii. ſifeleos iuq]ami ti
mi ep[ki] polipodii an. 3. 11. milu ſol. 3. 11. ameos
leuſtici ſene cufcute ſeinu còiu an. 3. 11. celtice ga
låge] sp[ice] an. 3. 5. anifi ſeni. an. 3. 11. cimiu cineris
ſcorpionu an. 3. 1. ſe. ap[ui] roſ. an. 3. 11. lapidis licis
lapidif ſpògie lapidis hoif l'pozi an. 3. 1. nucleo]
cereo] 7 p[ſic]o] 7 corticu] cácor] aduſto] ſterco
ris gallie ſtercoris colùbi ſglle an. 3. 1. oſſis mádi
bule luci ſaguis lepo]s ſaguis hirci an. 3. 11. iii. ſe.
genefstre ſe. naſturi] an. 3. 5. ſaxiſragie ſicce. H. i.
7 ex oib9 2ſtis ſiat aq p[ist]u mod. M. o[es radices
per ſe 7 minuti icidas 2 ere cù p[ite]llo] pa] eas et
p[òe] ad capellù 7 distilla] 2 ſua p[le]demú accipe ſe
mina 7 lapides ſit] 7 fac puluerè 7 iſúde i trib9 ur
c[ei]s uini albi ibtil] 7 p[òe] ad capellù 7 fac distillare
P[]ò]modu] o[es 2ſtas tres aq[]s accipe 7 ſit] misceas
7 uſui refua. U[ep]i ſi addatur cù lapidib9 a]n nitri.
3. 1. adhuc fiet for]to] ſu]t 8 ea ut]t unu l' 3. 11. et
p[]t] p[è]e necessitat] ſiz ſp] ſp[òach9 a cibis uacu9. et
ét bríteſ calculu] ut]ut] p[è] ſat]a]t] 7 i p[ſuato]e a do
lo]e ilio]9, ná i H[é] potiſſima. Et no. q[] ſuffumiga
tio cù p[elle] hirci in t[ét]òe urie diffolut e]a ſi n] fue
rit p[]cedèd] ab a]pate l' lapid] uia obturati]9 au]e]o]a.
L[api] 8 lapide renu] 7 uſe]ica. Ualétia 2tra la
pidè a p[]petate lapis iudate] cinis ſcorpioris lapis
p[]ſ]ogie lapis licis lepo]is ut]i cinis teſtab] ouo]2 a
qb9 eg]ſſus é puluis ſaguis hirci aq] rafái cauda
tremula quocu]q2 mó ſupta. Et no. q[] u]ſus ſu
erit còedere urticas ſecurabitur ab arenu] 7 g[ni]
one lapidis 7 è 8 ex]p[]c] an]e]o]a. Sirup[us]9. M. ſco
lopédrie capil. uene. tribuli ma[ri]ni ſaxiſragie cre
te marie pipinelle miliu ſol' leuſtici édiuic an. M.
i. radicu] ſp[gi] bruſci petro. rafani 5[mi]o an. 3. 1. ſe
minu] ſifeleos ſeinu] altee ſeminu] ſenug]ci anifi ſe
ni. an] 3. 5. ſe nú còin] 3. 1. liqritie múdate paſſula
rú] múdat]p an. 3. 1. cicep] ru. M. i. ſpice nardi. 3.

L. iiii

ii. aceti sglitici. 3. ii. mellis electi zuccari albi. a. lb
i. et fiat firu. 2. datur. 3. ii. p uice cu. 3. iii. aq rafai
l' alia d pdcif i ca. pcdetfi. Elcuiaria. R. elcuiari
ducis elcuiari litotipò an. 3. ii. mittcetur detur. 3
i. cu aq alijq diuretica d pdcif. Aliò. R. cinamòi
33. an. 3. 5. spice. 3. 5. cardamòi. 3. i. gari. nucímu.
eip iqnáti anifi an. 3. i. pipertis lógi z nigri an. 3.
i. se. melonum. 3. 1. lapidis spògie lapidis iudaici
méte uſte lapidis licis an. 3. ii. crete marie. 3. i. 5.
saxifragie. 3. 5. milii fol. 3. ii. 5. ſe. macedonici xilo
balfami carpobalpami anifi petroſi. an. 3. ii. ligri
tie. 3. 5. radicu spargi. A. 1. 5. 7 cu. lb. iii. zuccari
fiat elcuariú. pús debét incidi radices z dcog cù
zuccaro 2 pítari agitado. deide ſpèl addák. Aliò
ſorte mktú. R. pulueris scorpiòis uſt i uſtri uſt ci
neris radicis cauli cineris lepois fàguis hirci
cineris corticú ono? a gb? pull? è egzeflus lapis
iudaici gaf. nucímuſ. accori. 3. i. ſe. petroſi. dauci
pulegii gùmi arabici ſe. altee pipèiſ an. A. 1. 5. la
pidis spògie lapidis renał hùdi an. 3. ii. pulueri
zétur pdcà 2 ſociátur cù melle. doſiſ è. 3. ii. cu ali
qua aq diuretica. Nota q i cura lapidis 03 ad
miſtrari mollificatia ne lapis magn? idureſcat ex
approxiatò e uini hùtiu fràgèdi. Empím molli
tiúu qò appròxiari 03. R. malue bífmalue ſe. al
tee ſe. linit ficu carica[ piguì butiri recèt an. 3.
1. olei amigdalop. 3. 2. et ex oib? fiat épim 2 ponak
ſupia renes ſi ibi è lapis ut in femoie ſi in utesſa è
lapis 2 ſet per dié mediá. 2 illo remoto inungak
oleo scorpiu[ l infraſcripto ungto. R. olei ſcon
ponú. 3. iii. lapidis spògie cineris caude tremule
lapidis iudaici an. 3. 5. cere. q. ſuffi. 2 ſiat tungm.

Balneú mollitiu[ 2 mitigatuum doloue. R.
malue bífmalue pitarie abrotani crete marie ſe. al
tee fenugreci ſe. li. an. 2 buliát pap i aq ſufficiétip
balneo cù egredif inungak ungto ſupradcò.

Puluis ad idè optim? R. saxifragie anifi pe
troſi. piperis apú milii folis ſe. lpgi an. tere oia et
cribra cù melle mittc et da bibè coelear unú cuz
aq cala et è optim? et expert? p me. Ad 10. R. cori
giole. 3. 5. cicep ru. 3. ii. ſeinú melonú n múdatop.
3. 1. buliát in. lb. i. aq duleis uſquo redeat ad. 3.
vi. 2. détur. 3. 2. p uice cù modico zuccari to ieuio
2 v3 2tra renulas. Puluis. R. láguis hirci exic
cati. 3. 1. dek cù aliqua diuretica aqua. Et no? q
ſie p[araſ fàguis hirci, p[io cibeſ hirc? cù herbif
ſtiliatiuus 2 ictiſus ſicaſ pipinella saxifragia ſeia
melonú 2 filia. poſtea do coletur hirc? pm? fàguis
2 ultim? 03 abica 13 fecúdu retineri 2 exiccari ad
umb: 2: acidi minuti ficut fiút trocifci 2 uſui refue
tur. Et no. q aliq[ lapis utesſa claudit foramè
utesſe ut nil poſſit egzedi ò urina 2 tuc fút tria re
media. Prùmú è ut p[òtur digit? in ano 2 32ria
ut utesſa 2 ſic q lapis retrocedat int? 2 remoucaſ
2 uia urine. Secúdu q patiés ſtet ſuperius 2 q
eleuèc crura 2 2trigàtur an 2 retro uſuquo lapis

descendat ad fundu[ utesſe. Tertiú è q firinga
lintatur oleo amigdalarú dulciu 2 impona[ per
collum uirge ſic q pellat lapidé ad intra 2 è donu
ualde ſed bene ponatur firinga.

Lapi. de apate in renibus 2 utesſa p[erès in pu
mo qn è d materia calida. R. mucilaginis p[iliit
mucilaginis ſe. citoniorú an. 3. 2. olei ro. 3. 1. aq
denduie. lb. 5. ſe. porulace ſe. papa. al. an. 3. 5. ſari
ne ordel q ſufficit 2 ſiat empím mediocriter liqui
dum cum. 3. 5. aceti. Si ſit in p[io materia frigi
da hoc p[erst. R. pulueris rofarú abſinthi an. 3.
ti. olei ro. olei camomille olei amigdalarú dulcus
an. 3. 1. 5. flozú camoille melliloti an. 3. 5. farine or
dei farine fruméti ani quatu[ ſufficit 2 ſiat empím.

Emplastrú maturatiu[ quádo è de matèia ca
lida. R. radicú altee malue an. A. 5. ficu[ cari
carú p[igui]z. 3. 1. medulli cruris utuli buti adi
pis anatis an. 3. 5. olei camomellini olei amigda
larum dulcuz an. 3. 1. 5. floz[ camomille melliloti
an. 3. 5. farine ordei frumenti an. 3. 5. ſuf. 2 ſiat épla
strú. Sed ſuerit de materia frigida hoc cóſert
ad maturandú. R. p[igui]ú ficu[ caricap. 3. 2. ra
dicis lilu. 3. 1. mucilaginis nug[eci uci. ſelini an.
3. 5. olei amigdalap[ dulciu yd]omell paunce cóſti
onis an. 3. 1. farine tritica. q. ſuf. 2 ſiat empím. Ad
idè ualeſt empím de melilloto ſm melie. ſcà ma
turato[ p[er]unt m[ú]dificantia 2 c[ó]solidatía q oia
ſcribétur in capitulis imediate ſequentibus.

Lapi. de ardoe urine. Nota q ardo[ urine
pr[ouenit a] dupli[c] cã. una q qn urina è acuta róe
colere perimixte uel phlegmatiſalíi 2 de illo logk
hic. Alia cá p[òt] c[q] qn è ulcus in utesſa 2 in uis
urine qua licet non ſit urina acuta tranſiено per
ulcus ardo[é] cauſat et de illo logtur infra. P[ul]
uis rafis optim? 2 expertuo è ſepe per me 2 v3 m[]
tú. It[é] lac amigdalap[ dulciu cù decocito[ melo
nú uel cu aqua eius multú ualeſt ſi detur ipotó
ieiuno. It[é] ualeſt firup[ violat] cù aqua melonú

Empím sandalorú al. 2 ru. ipodii ſumac mirul\lorú an. 3. ii. acacie qpo quifides o an. 3. i. ſemunis
porulace feminis ſe. cucumeritis ſe. cucurbite an. 3.
1. 5. ſucci plantaginis aque roſate an. 3. ii. farine or
dei quatum ſufficit 2 ſiat emplaſtrum 2 ponatur
ad renes 2 ſupra pecté. Puluis ſeminú lacruca
rú 2 porulacarú cuz zuccaro è medicina experta
cuáda uiro antiquo anno incurrit ter uel quater
ſtum mo[rum] 2 liberatur in duobus diebus et
de eo ſumit cum omni cido et in omni ſuo potum
magna quantitate 2 est. 1. anno[ú] calide 2 ſicè c[ó]
plexiòis oib[ mébis ei? 2 qn excouatur i capitè
vge. iá ſeci app[ó]i ſuelú iſu[ú] i aq rosata i q h[í]ſa
cú ſuit ap[ú]i 2 stati c[é]ſauit doló. Lapi. de mi
cu fàguis 2 ſaniei 2 p 3 5 ò ulceib[ renú 2 utesſe
2 uia[] urie. No. q mic[]t fàguis 13 poſſit p[ec]è a
utesſa réib[ é]pate 2 aliſis mébis. raf[ h]olú ponit
cur[ qn] p[ec]edit a réib[ ]utesſa. Nota q trociu[ 2

karabe sút fri siptiei coglutinatiui a ppeſtate re
ſtringút ſang. p eius simplicia. Nota q cuchabit
i. karabe lapis ematites et coralus v3 a ppeſtate
i reſtringédo ſang. undecuqz ſquat. Trocicii alké
gi sút ultimi iuati i antiquo mictu ſang. i ulceri
b'renú i vesice i uiap urine ná pmo remittút ma
lá 3ploné calaz acutor búorú q: fri. Fo mundifi
cát ulcèa pp apitia q sút i eis ut ſe. apíi, tertio pso
lidátia ulcera ppter 3solidátia q sút in eis q bol
trocicii ò terra sigillít. trocicii ò karabe aní. 3.i, ace
úi. 3.ii. cere albe q ſufficit aceti parum i fiat un
gtm. Ahí regrík in antiquo mictu ſang. prius
múdificare p'ea 3solidare. Múdificatua ſolú i
múdificatua síl i 3solidátia ecce per ordiné. síru.
múdificás ſolú. M. capílauene. recctú. M. iiu. li
gritie múdate. 3. i. ſe. melo. múdati. 3. i. mek 3uc.
ái. 3. i. 3. fiat síru. ſm arté lóguſ. De eo daf. 3. iii
quolibz mæ. Alíi. M. capíl. uene. recetí folioui
arnogloſe aní. M. ii. ſe. melóis múdati. 3. ii. ſe. cu
cúeris ſe. cucurbite citruli mundati aní. 3. i. ſe. pa
paueris al. ſe. citoníó ſe. altee aní. 3. 1. 3. zucc. mek
q. ſufficit i 35 arté fiat sírup. Banک. 3. ii. cù aqua
melonú. Electuriú múdificás i bonú. M. ſe. me
lóis múdati. g. allzégi ſe. altee aní. 3. iii. amigdala
tú amaraz ſe. citruli capíl. uenerú. recetí ſe. yreos
viobi ligritie múdatg. aní. 3. 1. 3. ſe. lactuce apibau
cie aní. 3. ii. i cú zuccaro fiat electuariú. Bak. 3. i
p uice bis i die cù aq melonú i fine illa. Electua
rii 3solidáí. M. 3. ſolide maioris i miors aní. 3. iii
ſang. díra. boli ar. thurís mastí. aní. 3. ii. acacie mur
rbe aní. 3. 5. pilóp 3pice nardi. 3. i. dragaganti gúi
arabici aní. 3. ii. i cú zuc. fiat electuariú. pót i et ſie
ri sírup. ex íſís ſi res duplèk ul triplenک. Šrupus
múdifícás i 3solidás. M. 3. ſolide pentaſió. M. 3.
iiú. 3. zucc. q. ſufficit i fiat síru. i. Ib. deک. 3. ii. cú aq
plátag. i é remediú optimú i uelociter iuamituz
pſtat. Ad iò v3 sírup. ſact ex decoctóe foliòp agrío
nie flop plátag. aní. cú zucc. Electuariú ad iò. M.
ligritie múdate. 3. ii. ſe. melonú múdatg. 3. 5. ſe. ci
truli cucurbite múdatg. ſe. papaué. al. g. alkzelégi
ái. 3. i. cinami. mirtílóp aní. 3. 5. dragagáti gúmi
arabici iſuóp p nocté in aq ro. amig. dulciú exco
ticatáp pineaz múdatg. aní. 3. 5. mek ro. co. 3. i. aq
ro. aq plátag. aní. 3. ii. zucc. q. ſuf. i fiat electuariú
Et nota q lac caprínú quomócúqz ſumak ceteríſ
puaket i maxie ſi ſunatur cù uno trocíſco alkaké
gi. 3. 1. Míí quid i nobilis etatis. xxxxxx. ánorú uel
circa ex solo med: ca mine íſto fuit liber at'de ulce
ribus coli vesice a ſer méibus citra. Sirigamus

in ulceribus vesice primo cù múdificant sicut mek
aqua aq ord ei decoctio yreof i filia. Sćo aponí
m? 3solidátia sicut puluis ſang. draco. boli ar. ter
re ſigilate i ſimiliú i istum pulueré ponim? cuz la
ete uel aliquo liquore. Et nota q una vge é totnuo
ſa i io caute i ſine violentia ſiringentur in ulcerá.

Lap. de cura emſionis urine voluntarie.

Empím ſiue cerotum. M. laudani mast. aní. 3. 
ii. libani nucis cipr:ſſi aní. 3. ii. ligni aloes ſtoa. 
calamite galange cinamomi aní. 3. i. terbétine. 3. ii
oia misceantn cu3 píſtelo i cù ſucco méte fiat em
plastrú q aponík in ſoſma ceroti ſuper corio póa
tur ſuper pecté pilis picis abraſis ne accidat euul
ſio pilorum in remotiòe. Ad idé i plus v3 i polu
cioné M. ſucci méte. Ib. 5. maſticis olibani aní. 3.
5. nu. cipr:ſſi. 3. ii. ligni aloes galange aní. 3. i. pulue
ris cinamomi q ſuſſicat. Et ſi é pauper ponatur ci
mini affi loco cinamomi i fiat empi3 meditocritur
liquidú. Et pót ſieri in ſoſma unguéti cum cera i
modico aceto i inungatur pecten. In diabetica
paffióe a calitatis renú. M. ungti populeon olei
ro. olei nenufaris olei mirtini aní. 3. 5. acacie. 3. ii.
turí. 3. i. ypoqſtidos laudani aní. 3. 1. galarú. 3. 5
mucilagis pilú. 3. i. 5. aceti. 3. ii. cù cera fiat ungtm
Ad iò v3 ad polutóm plaſtra płuibi i mult locis
perſorata ifuſa per nocté uná i diem i aceto poſi
ta ſupra renes i ſit i cléricio q in ſpermate habun
dát mktuz. aliud ungtrú. M. ſucci lactuce portula
ce ſolatri aní. 3. 1. 5. aque ro. 3. i. aceti. 3. 5. farie pa
paueris al. 3. i. cere quantum ſuſſicit de quo fiat
unguentum i inungantur renes

La. de ōmib q i ano i uétre gnerák. Simplí
ces med. calé itérificiétes ōmes alo. turbit cologn
ti. oia gína felúí spátr felí lup. tau. nucglea. pſicorú
lupi. amig. ama. cétaureca costú abſinthiú ciamo
ru. preos enu. ale. pe. ſe. cauliú abrota. gétia. pflí
Grami. calamín. santo. ſiue ſticados. g. lauri lúbici
tereyres agrimo. i ſe. alezádrinú. còtter picalet
datur. 3. i. uel. 3. i. 7. 5. cù uino tépoze frigido i cù
aliquo ſucco frigido tpre caló q1 calefacit multú
Médicie frie terra sigillata coriandú ſucci plan
tag. radicú arboſs granati ſúmac ypoqſtidoí ſe.
portulace édinia lactuca amara granata acetofa
pomú aranciú gna citri filigo coru. cerui uſtú lac
aſine oia acetofa q1 icidút i ſbtiliát materiá q eſt
cá ōmúí u'l materia ōmúí ič. Inungaſ circa um
bilicú cù oleo petrolei v3 tra ōmes q1 eos iterſi
cit. ab extra ungtrú optimú circa úbílicú. M. olei
de abſinthio olei michaeł ſcoti olei ſel taurini ace
ti aní. 3. 5. terre ſigillate. 3. ii. ofſis de corde cerui. 3
i yere pigre alo. aní. 3. i. 5. farie lupinóp. 3. 5. cere
q. ſuf. i ungtrú fiat. Ald oleu michaeł ſcoti p vmi
bus optimú. M. abzotani dóſtici. 3. ii. abſinthií
3. ii. coriticis laureole. 3. i. ſticados. 3. iii. gétiane
3. i. uermiculóum. 3. iii. perſicarie. 3. iii. pomi
granati corticum radicum càne aní. 3. iii. gramis

ſii. III. poli idi. ſii. II. ſauie. ſii. II. ligue auis. ſii. II. ſ. ra dicum bachar lauri an. ſ. ſ. alo. 3. i. oia buliāt in oleo et aceto et pæ ea ſuſeúr tradatur ufui cuż ſue rit necesse. Z. iud. M. ſermét. ſ. I. croci. 3. i. aceti qò ſufficit et liqfiat de quo iungātur tipora ac etiá locè medi? in parte ſuperiori capit ubi é comiſtura ná miſtum v3 ad reſipénum et reſoluénum uapo reſ afcédeteſ ad eo qo reſpinit accidétia mala ſmiú optie ſignificat ſubet et ſiſta. Ad idé inungantur nares ſit cum ſurcula gutturis cum tiriaca antiq uè ierapigra. Ad iò v3 ß eplz qù é ſebris M. ſuc. ymiſcaris. ſ. II. ſuci folioſ p[ra]ſi an. ſ. ſ. aceti felis thauri an. ſ. ſ. aloes p[le]pe coloqntide. ſe. alezádi nit an. 3. I. oli amigdalay amaray. ſ. II. ſazine lupi nor qo p[re]ſuſ. et fiat eplz. Unguétu ſuſet mihi. M. ligni aloes croci an. 3. II. farie lupinoz. ſ. ſ. ſelis thauri. ſ. I. yerepigre. 3. v. olei amigd. amaray uè michaeſi ſcoti. ſ. I. terre ſigillate cornu cerui hu ſti ſumac an. 3. III. ce[re] q[ui] ſufficit aceti forſiſimi. ſ. II. et fiat ungtrin. Lópſita tiriaca antiq pilſe d[ur] oſe ierepig. a[gu] gramis diſtilata c. n. optin[mi] potus Ad iò qù é ſebris. M. oſdei. ſ. III. ſe. gal. gramis an. ſ. I. buliát in a[gu] ſufficiétu uſz ad ſuſpítiom ter tie part[re]t coletur et de illa detur ad potádu et adi tur paru aceti n[im] nocet. Et ſi vmes ſut i ano ſiat ſu positoriu[em] de reßoleſtátib[em] expulſiua ſicut ò car nib[bi]n[im] saliit. Et chistè lauatiu[em] et eductiu[em]. Et no ta q[ui] p[er]ſup[er]t debét amara da[mi]vmb[em] et p[er]ſiferi admi nſtrari dulcia et chiste, de lacte. Conſectio ſueta mihi. M. ligni alo. 3. 5. 33. maci[ſ]. an. 3. I. coznu cer ui uſt. ſ. ſ. méte marubii zedoarie an. 3. I. -J. ſzu cari al. 1b. II. diſoluátur p[de]ca in decotio[em] lupino. et ſed. graminis et fiat ſoſmule parue.

Lap. de emoroidib[em] ſiſtul et ragadius q[ui] ano fiut. Ad fluxu ſang. reſtringendú trocilei de kara be ſ3 meſue dati cù decotio[em] ſumac ſanguinez re stringút optie. Ad idé v3 electuaru[em] de ſoria ſeriu almáforis ſ3 ſumatur in paruá quátutateq m[í]mtú reſtringit Ad iò trocilei d[ur] karabe ſ3 almá. ab ex tra. Ad iò. M. aloes turis ſang. draco. bo. arme. pilo[zi] ſeporis ſibtilr inciforú an. 3. II. pulueriſetur p[de]ca ſinú acipe tel[ar] araneá molédini et cu albu mine oui p[de]ca miſceátur et liniatur loc[em] vi[n] ſang. emanat cu illo medicamine ſek reſtrinxi ſang. ſiu enté ex arteria incita [b] ſén a parte d[ó]ſestica tibie per. III. dies n[im] poterit ſiſtringi a medicin q[ui] p[er]ſue rat cure lucrat[em] ſui duca. xii. 7. x. brachia p[an]i pul chri ex curialitate patient. Ad idé M. balaufcia rú roſ. galaru nu. cipreſſi ſumac corticuz. ſ. m[í]rti acatie turis an. 3. 5. 3. q[ui]ſceátur aliquátulú et buliát i uio nígro stiptico et a[gu] an. partib[em]eqlib[em] et fiat ca thayplasma l[om]fetiatio cù ip[ò]gia. ad idé. M. olei ro. 3. II. ſumac m[í]rti an. 3. I. cere. q[ui] p[er]ſu. aceti paru[z] ſiat ungtrin et inungatur loc[em]. ad aperiédú emoroi das et ſang. fluat. Nota q[ui] v. modis aperuntur moroidas ut inde fluat ſang. Primo et é ſecuri

or cuſlobotomo ut n[im] claudátur q[ui] facl[er] ſolidant tur. Inſugatur iſto ungt[em] q[ui] é M. olei perſicoum ſ. II. medule crifolomiilorú corticú aleorum an. 3. ii. cere. q[ui] p[er]ſu. aceti paru[z] et fiat ungtrin. S[ed]o ape riátur cuż ſanguſugis per aliquá caná ut n[im] uadát per alia loca q[ui] euacuát ſag. melicú ut ait an[im] fen. III. prumi canonis in hoc differunt a uento ſis. T[ert]io modo aperuntur cum ſolitis ſicus u[li] cepe ita ut fricétur cu iſtis ſolitis ſotیر a p[er]e teroriu[em] uſu quo incipiat emitté ſaguiné et é coſi mo d[em] ml[ie]p. M[ur]to mo cu eo q[ui] p[er]t A[ſis] ut p[an]? d[ur] lana inſudatur in ſucco cepe et locus fricetur qa ille ſuccus é m[í]tú aperitunis et ideo aperit. A[mi]n to mo conor aperire cu iſto unguétu. M. aloes ſu co trini ſibtilr p[lu]crizati. 3. II. ſelis thaurini. ſ. I. aci. ſ. II. II. miſceátur ſimul et cum lana u[li] filtro i iſto li quore inſuse fricetur locus. A[liá] mediciná p[on] t[er]aſis et est expertum uide ibi. Ad mitigandum doloré emoroidar. Nota q[ui] tribus moſi ſedatur doló: emoroidarum. ſ. reſoluédo materiá minotú do materiá et molificádo et kuſeafaciendo et multú v3 emplin hoc rafis ca. de epate q[ui] dicitur emplin de epate. M. sp[ice] maſticas ciperi ſignanti calami aromatici coci méte deinde m[í]ſtur et méta in uino diſoluto cum alii miſceantur et ex hiis omnibus fiat emplin. Ad idem. M. mucilaginis fenugreci mucilaginis. ſe. lini an. 3. II. butiri ſui ſale ſepi ſinú cap. an. 3. I. uiteli unius ou[li] olei. ro. 3. II. cere mo dieu et fiat unguétu. Ad iò. M. folio[ſ] lingue aus folio[ſ] lingue canis folio[ſ]um malve an. M. u[li] ſe nugreci ſeminis lini an. conquaſcétur et buliát in aqua demú ponatur ſpongia inſuſa in illa aqua et erp[ia] ponatur in ano. Uel ſiat ſacul[em] ex victis her bis et ponatur in ano. Ad idé oli d[ur] crifolomie. 3. I. olei. ro. 3. 5. p[ing]uedinis anat butiri loti. an. 3. III. bdelii in p[é]dicto oleo diſeluti. 3. II. cere. q[ui] p[er]ſi ſiat unguétu mole. Ad idé q[ui] é doló m[í]tum inſeſtus M. diaglon. ſ. I. olei. ro. 3. 5. uiteluz un[mi] ou[li] coci op[an]. 3. I. miſce inungatur loc[em]. Ad idé q[ui] ma[x]p[em] doló é. M. opti. 3. I. diſoluatur in aqua ro. d[inde] accipe ſtuellum d[ur] bóbace et inſunde in dicta aqua poſtea apone ano et tencat modicum etna tiz c[er]ſabit et ſepe ſui expertus. Et nota q[ui] lanare anum cuż a[gu] tepida d[ur]lei p[he]biet euenire emoroidas. Ad ragadias in ano n[im] ſianos. Si ſunt cuż aduſtio[em] v3 ungtrin de ceruſa. ſi ſunt ſine inflama tóe v3 M. M. mucilaginis p[ilu]z. 3. I. p[ig]uedinis ga line reçe[ſ]t. 3. I. 3. 5. uitelú un[mi] ou[li] coci. 3. I. oſa miſceátur et inungatur loc[em]. ad ragadias ſa[i]ſotas apo ne medicamé coroſiuu pri[em]descripti. c[em] d[ur] polipo p[em] ea ſolida cuż ſaies c[er]ſauèit cù ſugétu d[em] c[er]uſa. Et ſeda doloré cu medicia descripta c[em] de polipe u[li] ibi ſceptas. ad emoroidas aparétes putridaf no. q[ui] tales emoroide p[em] curari planibus moſis primo p[er]apertión euena[em] et d[ur] illo dem[em] é. aliom[em] doloré ſedádo et d[ur] illo ét dem[em] é tertio m[ó] q[ui] c[er]ida

tur totaliter et tunc prius purgetur totu corpus aut phlebotometur spâr et qn sút nouele q: qn sút anti q plus debent restringi postea incidi et hoc fit m'tis modis. Uno modo sive doloz e quasi accipe filu siriici i'pilium eq fortè et infunde in aq ro. in q fuerit disolutu modicu opii et albue oui et ole.ro. et cíllo frica emorvidas ml' uicib'. ná róe frita. et cíllo illo frica emorvidas ml' uicib'. ná róe frita. et cíllo illo frica emorvidas ml' uicib'. ná róe frita. Tertò mo inciditur cú forficib' et súp ad mitigá dú dolóre pítur eplz de nitelo oui et ole.ro. p'ea interítur ad 2solidádu cú B ungtó. Ungtín ad 2solidádu p'dcén. R ceruse lote aló loti mastic. tu ris sang.dza. an. 3.5.olei rol. 3.1.5. cere. q. luf. ace. t'ap. t'fiat ungtrn. Quarto mo inciditur cú me dicis causticis et é magis piculóu. Rv vide heus anacar du b'tílr p'uluerízati an. 3.1.7. mícetur. ad 18 03 medicaín corosiú 8criptum.c. de polipo. Ad fistulae ani postea é ule' 2cauú 2fordidú strictú exteri' et interi' áplú cú calotitate ifúdo. pmo 8 it' ponatur medicamia corosíua dec fup 1' p'2solidá tia fr interédéo múdificatói. Et si expedit mitigan tia dolozis tâ hés caseas ictióné cú ferro ut dictat.

Cap. 6 egrettoe ani 7 mŕicis. Egretto ani fit a duplici cá píma ab húiditate molíficáte fine flá xáte lacertos ſtétinos fecit et tunc cú digito pót in troduci. Bo ab ápate ani iducéte gratuité et tunc cú digito ñ pót itroduct. Ppluis aponéb sup inte ſtio egſſo ñ apáto. R. ſuac. 3.5. galap antè nu. cíſſi ólibá an. 3.1. pulueríſek ſí b'tílr et p'ú ùga tur cú ole.ro. itestinú et p'ea addaſ puluis íſte ſu per eo circúqz et fiat ſic oi úice 2egredit extestinú Ad 18 03 balneú ſem de p'dicímo ſgult fiat pmo balneo Bo iungaſ ole.ro. 7.11. aponaſ púis. qn égredit an'cú aſpate fiat balneú cú aq ca. bulita cú camo. meliloto mal. bismal. se. lini fenugze. ane to p'ea ungaſ cú ole.aneti. postea alpgaſ 8 pul ue pdcó. Ad exitú mŕicis. Mo. triplex é ſit'ni natu ralis mŕicis. 1. ascéſus et uocaſ p'ſocató mŕic. Ad laſt 2 uocaſ p'cipitato. Ad eſt 2 uocaſ exit' et ò illo ultio é hic dicédu h' triplex é cá húitaſ ibibite in mŕice redétes paletícá. Ba apá facítes cá ſui gúita te descendé. Tertia mítitudo ſup fluitatú desćédé tiú ad 2cauítaté mŕicis. Pzio 03 fieri purgatio to t'corporis cú medicis respiciénb tales ſupfluita tes et cú uóitu q é melio: eúo q fiéi poffit et ſi expe dit et flebo. diuerſua. Bo ponanſ tres uentofe ma gne una p'óak ſup úblico ſa i latè ſintro ſvus pe c'té. 111. 1 latè 8tro. g. uná pót 8 máíl. Tertio fiat ſuttumigató ad mŕicé cú isto pulné. R. tormétile acatie rad. bistorte an. 3.11. pídie balauſt. an. 3.1. galáge nu. cíſſi folioz mirte an. 3.7. et fiat pluíſ et alpgaſ ſuper carbóeſ ita ut 7 p'cipiat ipé odoié et fiat uétob adhuc permanéib'. Quarto odoret redolétia ſibi grata sicut muſcuß ambra violas et

ſilia. Auito balneet ſe i aq bulita cú istis. R.ro. ru. mirti rad. tasibarbasi an. AD. 1. tointile rad. bistorte antè mást. ólibá an. 3.5. mŕicarie kalédu le licce an. AD. 1. aſe fetide. 3.7. 2p'sſencf 2qílcanda et radi. et herbe buliát i aq fabaſ ſufficiéti. Zilia li géſi i saculo uno et ille buliát i uino ſiptico postea mícéa uinú cílla aq et fiat balneú. Sexto cum egredit balneú iungat ofitiuſ mŕicis int' et eſ et circa renes B ungtó. R. ole. mirtini ole. de lilio: olei. de másti. an. 3. 1. aſe fetide radi. bistorte tor métile an. 3. 1. cere. q. luf. et fiat ungtrn. Septimo p'óak ſibi ſuppoſitoriú u'l p'efariú tale in colo mŕi cis p'exitú a balneo. R. aſſe fetide. 3.1. mástic. tu ris ſe. mirte galáge nu. cípſſi an. 3.1. pulueríſek 8 tílr et cú ole. mirtino fiat masá. Octauro utaſt isto ceroto qn 2tine posito ab úbílico. 1. ufz ad uuluá R. gúi pini. 3.1. thuris mástic. an. 3.1. gúi cípſſi 3.5. liqſiat oia cú oleo de mástice et fiat cerotú ló gú ufz ad quaſtitaté uni' palmi et latú ad quaſtitate medii palmi. Ad 18. R. mástic. 3.1. olibani. 3.5. nu. cípſſi galap mirtilo2 an. 3.1. p'ſidie balauſtia: an. 3.5. terbè. 3.1. et cum oleo másti. fiat cerotum i quantitate predicta.

Cap. de cura fluxuſ meſtruóz. Mo. q. flux' meſtruóz ſuprfluóz accidit ex trib' pmo qn mé brú eſt raro dilactatú et apertú et relaxatú nálr u'l p'ecusione. Bo qn éet mítitudo u'l acuitas l'flunbúi tas húóz qd h3 cogniſci ex receptádo ei' ipanno et lotóe pání p' 2 an exiccatóm inſpiciák color: q: ci trin' arguit ſang. colicú albedo phl'aticú liuiditás aquóſu. Tertio ex debilitatá ſtétie et foritndie ex pulſiue. Et i plib' ex róe acuitatá ſang. Et ió pmo purgek colá cú mirobal. citriní. Ad edicie poſite c. de uóitu ſang. de fluxu ſang. nariú et de mictu in B 03. R. pulueris coralo. ru. 3.1. aq plátaginis 3.11. mícéaſt et potétur qn uadit domituz nulla ce na p'cedéte et é res mirabilis experta. Ad idem R. firupi mirtilozum. 3.1. aque plantaginis. 3.11. et p'oteſt quando uadit domitum nulla cena procedente. Suppoſitoria et peleria qn ſang. é co lericé R. folioz plátag. AD. 1. 2quaſcétur et ſupóa tur et ſic' ſolus. Ad 18 trocíſcorz de karabe 83 50. meſue. 3.11. succi plátag. 3.1. mícétur et fiat p'efari um. ad 18 03 ſtere: afint recés ipolitus mŕicí. Em p'la ad 18. R. ſucci plátagi. 18. 1. aq euſdè. 18. 5. aceti. 3.11. coral. ru. karabe lapidis ematit bolt ar me. mirtillorú copularú gládiú olibani an. 3.1. ter re sigilate. 3.1. farine odei. 3.11. et cum oleo mirti et oleo citoniorum oleo rosato an. partes equaleſ fiant duo empla' et unum ponatur pectini a parte ante alud a parte poſt ſupra renes. Et ex istis po teſt fieri balneú. Nota q. fluxus íſte etiam po teſt p'uenire ex emorvidib' mŕicis et tunc curatur ſicut curantur emoroides ani.

Capitulú de puocató meſtruóz et fetus mor
tui et bus que faciut ad cóceptioné. Nota q re

tationis est tripler per oppositù caufe fluxus mestruo
sum. Syrupus ad mestruam puocáda et quæ per os
assumútur. M. rubee. 3. ii. radi. Iparagi brucii ra
di. ciperi an. 3. i. neptite valeriane fauine calamiti
pulegi. an. 3. h. melisse. 3. ii. se. sifeleos. 3. ii. xi
lobalfami carpobalfami se. melonu mundatoru
an. 3. i. spice nardi. 3. s. ligritie rase uuaq paſsaru
mundataru ab arilis an. 3. s. mel. ell. buccari an.
15. s. fiat sirupus h3 arté lógus de quo sumat oi ma
ne. 3. iii. hora 2grua. Cum sumpſit decéct de illo
sirupo sumat bñdicta distéperata cù decocte ru
bee tictor in dosi debita ut bene purgetur. Post
purgationé oi máe ſummat unu uitrú aq rubee ti
ctorú distilate ad capellú. Ité utatur oi máe de
artemifia duos bolos an pràdiú per lógam t'é
Ité ul trisare magne ſem opio quátita. 3. i cum
biodio cicerum 25 mktum. Ité potus iste si poti
nuetur bis in die et pro uice. 3. iii. mkt. 25 M. ra.
rubee tinctozum maiojis. 3. s. ſeminis ſicbleos se.
fenugreci faſelozum cicerum nigrorum an. 3. h. i.
buliat in aq sufficienti uſoq quo redateat ad q. par.
t coletur et d'coletur colatia illa cum zuccaro et é
mktum ulida in hoc. Balneum. M. artemifie
ſauie an. 3. h. iii. folioru costi dulcis folioru malue
bismalue bráce uſine an. 3. ii. se. malue bismal
ue se. baucie se. lini fenugre. cuscute se. ſinapis se.
lauédule ſaſſeleo an. 3. i. s. se. petroſili ſe. ane
ti aſari dauci an. 3. s. floz camo. floz sàbuci floz
anthos ſticados an. 3. i. ſeia ligétur in ſaculo con
qſate et oia buliát paru in aq sufficienti et ſup facu
lo ſedeat miler in coſc balneo. Pefaria ſup quodám
dure ſbe. M. rad. gessia. pulegii regal an. 3. ii. ni
gelle. 3. i. carniu ſicu. q. ſuf. ad icozpozádu ſqua
ſcétur q2qſéda et cù modico mercuria fiat maſa et
illo multu utoq 2q un iducit ardoré n3 excoziationm
akquá ſicut faciút aliq cóiter et foruq fieret maſa ſi
ſieret cù ſucco cucu. aſinu. Ald iò et é foruq. M. ra
di. gétia. 3. ii. coloqntide nigele an. 3. i. s. carniu
ſicu. q. ſuf. ad icozpozádu et fiat maſa cum ſucco
mercuriau ul cucu. aſinini. Ad iò. M. bñdict. 3. s.
coloqntide nigele an. 3. i. miſceatur cù ſucco cucu
me. aſinu et pót ſoſtificari cù elliò alb. Pefaria liq
da. M. ſucci cucu. aſinu. 3. s. ſucci mercuriau. 3. u.
miſceatur et itromittatur bóbix et iponatur uulne.
Alind et 25 et ad ipſgnatòm. M. radic. rubee ma
ioris radic. cipi an. 3. ii. artemifie ſopifi ſauie cala
mé. pulegii mercuria an. 3. h. se. sifeleos. 3. i. ni
gelle. 3. u. pulpe coloqntide. 3. s. me. olei de lilio.
an. 3. u. ſucci artemifie. 3. i. bñdicte. 3. vi. fiat pefa
riu sufficient p trib. uicib. Empia. M. bñdicte. 3.
5. turbit. 3. ii. nigele. 3. iii. melis. 3. s. et fiat empl
q uponatur i oficio uulne. Et iteru fiat aliuu ſu
p pecté q h3 mollificare ut 15. M. mucilagis se. li
ni fenugre. an. 3. i. butiri fine ſale. 3. i. afungie ga
lie afungie anat afugie anſis medule uituli an. 3.
5. armo. 3. ii. olei amig. dul. olei ſifami. an. 3. i. cù

modico cere fiat ungtin de quo inmungat ab um
bilico za pte retro. Flebotomia saphene pt iterio
ris multu 25 filr et uétofe. Nota q nigela et euſo
biu ppter acuitate cox iducut regadias imatrice
facilr. Ad puocádu ſetu moru qu nota ex trib
agnoscatur q ſet é moruq. Primo ex motu mu
lieris de latere ad latq 2q sic ſet mouetur q2q nó ad
heret ligameta. Scòo ex ſetoze mulieris in odoe
anhelit ná p tres dies fetet. Tertio ex lóga reten
tóe man calefacte i aq cala ſupra uétre q2q ſetuf
ní monetur é ſignu moris et 15 atéte agas. Exper
ta. M. galbái. 3. ii. lactis caprini. 3. i. diſoluatur
galbanu i lacte et detur ad potádu mirabili puo
cat. Pefariu ad iò. M. elſou nigri laxifragie art
ſtol. ro. buchoz marine. 3. laureole pulpe colegn
tide armoni. an. 3. ii. felis tauri. 3. i. diſoluatur ar
mo. i ſucco artemifie et fiat ſuppoimiu qu ex fitis
Cerotú ad io ſiò cerotu ex galbao diſoluto i ſuc
Co artéſie ad q2q titate uni palmi et duoq digitu
i lógitudiné. Ad iò et foruq M. ſucci rute. 15. mir
re. 3. iii. coloqntide qd sufficient et fiat cerotu ut pus
Ad facile partuz faciédus ſumat p5gnas cuz tráſie
rit octo méleſe cù dictio pique sicas 2tinue pigue aſa
tas an pràdiuq et cená. Fo illo pt2e aſcédat et dicen
dat ſepe calá. Tertio alin intret balneus aq dulcis
ubi ſint malue bismalue i pt pdcó. Wid facilem
partuz in actu pt ad itra. M. calie. 3. iii. buluat in
bono ui. al. ibtili sufficienti uſz ad p5uptóz mediata
tif et coletur et 6tur uitrú unu cù aq cicep 2 é ſecup
et eo utoq et addo cina. Ald iò. M. aſari caſto. an.
3. i. pluveriszét ibtilr et 6tur cù b2cio dicio cicep. 15.
M. ad iò. M. mire caſto. 3. rota. cala. an. 3. s. cia.
electi ſauie an. 3. s. fiat plus et icozpozetur cù me
le ad mòm pillar 6tur tma p uice de hora i horó
Decubat miler ſup uétre geib flexis et explicatis
ùblico et puocetur ſternutató l'uomitq 2q facile ſe
t expellitur. No. q. ſi agrumóia ligetur cœpe ape
uluuá puocat ſetu. filr et magné imo ſi teneatur i
máu. filr coal. ru. aligat 2cove destre. et croe
2qquaſſat 2 et 6o ſem sicut nux aligata cœpe. Abni
gátia dolore p ptú. M. cam. se. lini q2qfcetur et fiat
ſaculq et caleſcùs i ui. calò pòatur ſupra uétre. ad
iò. M. cepe al. unu coqitur i ciné ca. ut pifturò
dú milceatur ſecum butirú uaeinu fine ſale et ex
tédatur ſupra panum et applicetur ventri
Lap. 2 hius q faciút ad pceptóz. Et hec fut utilia
q2uis i ptinétia i 2d no. q tria faciút ad pceptòm
purgata matrice ut ſupra. Prtimú é 6letatio uiri
cù muliere et 15 faciat diaſatrò. Et 15 et é optimus
ell'ariu i puocádo coitú. M. pulueris diaſatrò.
3. s. galáge. 35. beé al. 2 ru. le. bautei ſe. cepe an.
1. caudaz ſticop. 3. s. pue ſicadof arabici coticu
citrina conditi an. 3. ii. cer beloym paſe colúbaz
paru asatox an. 3. i. ſiticox mundatorum. 3. ii.
t cum zuccaro fiat electuarim de quo comedat
unum coclear ante prandium et ante cená q2n ua

dit dormitú. Et adde in illo mulieris pulueris tri
fere magne fine opio. 3.i. Ad iò auelane àdite cù
zuc. 4 modico. 33. Ad iò. 33. àd itú. Balneú ad 3
fozandú retétiuá matricis. M. sumitatu mirre i e
cent. A. iii. folioz valeriá nepite melife artemi
fie an. A. iii. rof. ru. A. 5. 3. 3. scétur 4 fiat balneú
poſt 3. fuerit a meſtruis múdificata 4 detur. 3.i.
Et 3 illo puluere máe 4 ſero ſumat i exitu balnei
M. testiculóp lepois ericatoz. 3. 5. ſe. ſifeleos ſe.
artemiſe ſe. mercuriá an. 3. 1. raſure ebois. 3. iii.
zuccari ad pond. oim 4 ſiat puluis 4 parú bói ui
ni odóziferi bibat p. 3 4 ſiat B per dies tres 3tinue
Et poſſetſieri cù ſolo puluè miſto cù uino. Et p.
tres dies ponatur hoc pessariu anq. 3. uiro piuga
tur. M. testiculóp lepois ligni aloſe raſure ebois
an. 3. ii. coſiciatur cù aq. decoctóis cameleonte ſu
perponatur colla matricis. Et qnì uult ſe uiro con
ungé amoueat 4 túc uiro piugatur pámſis que
auc. docet pámittè ut mulier bene apetat. Et nota
q emuſio ſei é i matrice ſtet uir strictus cù mulie
re per p. p. modú uoluat ſe ad lat. 4 iponat iBto
pessarii. M. galle nò perfozate. 3. 1. gnáti. 3. 5. pul
uverizétur 4 ſiat ſaculus oblung. cù pano lineo ra
ro 4 ibili. Balneú reſtrictiúu coli matricis é iſto
M. folioz quercus folioz ſoibe folioz nespillorú
armoniá ſumitatu betóice gariof. cípíí an. 3. 1. 1.
1. ſumitatu ualariá nepite an. A. ii. buliant her
be i aq. ſufficiéti 4 reliq. ligétur i ſaculo 4 et buliát
cú doć balneo. Ad idé. M. nu. cipíei galarú nò
perfozatarú galarú quereº galarú gnáti florúz ca
meleóte an. 3. 5. ro. ru. 3. ii. pilzo. lepois. 3. 5. ſiat
puluis 4 poátur i pano lineo raro ad longitudiné
uni. 3. digiti 4 ei. grosſitié 4 ifúdatur i uino decoctio
nis florú camo. 4 i exitu balnei ipóatur colmo
tricis 4 fricetur. Nota q. si uir h3. 3. gáz paruá d3
poné pluuinar ſb. ano mulieris 4 si h3. éa nimis ló
gá d3 poné pluuinar ſb. et. coris. Et anq. 3. le úgat
do actú icitet bín mulieré ad coitú ofculádo tágé
do bín mamillas 4 fricádo pitoneá 4 é loc. 3. medi
iter anú 4 uuluá. Be ludo ligue taceo. ppter ho
neſtaté. C. 3. fuerit mker caſa q. cognoscitur ex
ei. anbelitu pmutato 4 qíli balbuciendo logtur ſe
uir actui expoáat 4 fit hóza q. 3. pleta pma diſegtio
é. Et uir emictat magná quátitáte ſe. 2. iò d3. raro
coyre q. istare per dies. xv. ul' circa. Be húí. 4 alíſ
ſcript. loór i meo tractatu de diſpóib. mébrozú
ſgmatiú. 3. Expímétú. M. pulueris ueretri tauri
bín exiccati pulueris méte an. 3. ſice cum mele 4 da
mane 4 ſero. 3. 1. mulieri qnì uadit dormitú. Elec
tuariú de margarit. deſcriptú ab auc. ſen. xxi. c.
de pieruatoë aboſus phibet aborsum quocúq
thre uide ibi receptá 4 iuua méma. Electuariu3 de
margarit. ſim auc. ſen. xxi. c. de regimine vti pze
sgnant. M. margaritarú ní pfozatarú piretri an. 3.
33. mastic. an. 3. iii. 3edoarie dronici ſe. apii caſſe

tardamo uel tapſie nu. muſ. cinamo. an. 3. ii. beè
al. 4 ru. piptis macropipis an. 3. iii. cinamomi. 3. v
3uccari albi ad pondus omnium 4 plus fiat elec
tuarium doſis est coclear unum

Capitulú de ragaditv uulve 4 ulcerib 4 eí

Pessariu mundificatiuú ulceris putridi matri
cis. M. ylop absinthi an. A. i. buliant i aq. ſin
ſiciéti 4 túc ſumatur uit. anú melis ro. co. 3. iii. 4
miſceatur 4 iniciatur i matrice. Ad iò decoctio
yreos cù mele. Conſolidatiuú. M. dragagáti gú.
mi arabici iſufozú in aq. roſacea ceruſe lote oliba
ni ſanguis dracóts an. 3. i. litargiri. 3. 5. olei rof.
3. ii. cere. q. ſuf. 4 ſiat ungtrii. Ad iò M. ceuſe alo
es olibani ſaguís dra. bolíar. an. 3. ii. 3. quaſcétur
4 buliant i. iii. 1. lací capáni ufquequo redate ad
medictaté 4 coletur 4 iniciatnr in matricé. d re
mouendú ardeć 3 Bombix iſuſus in oleo ro. 1. 3
iii. aqua plantaginis 4 ſimilia 4 t.

Capitulú de cura aſſatis matricis. Scias
q. hic 3. pétut medicamina cadé 4 eodé mò q. dcá
ſút i. c. de aſpatib 4 renú 4 uſeſi 4 iò 3. ibi recurras.

Capitulú de ulcerib 4 cancer is q. ſút i matrice
Nota q. i plus ſe h3. ulcus q3. cácer q3. ubi cancer
ibi ulcus 4 nò ecóuerto. Qnì ulcus é fine cancro
ea é dicta ſút in. c. de ragaditú hic 3. pétut. Si aút
é cácer malú acutú 3. pétut 3. 3. pcedé cura palea
tina 4 modicú ſe ipedire q3. mo: b 4 é i curabil 4 ma
xie in tali loco

Capitulú de ſuffocatòe matricis. Nota q
hec paſſio cauſatur ex ſpermate ſtèto sicut i uide
is uel ex ſáguie méstruo ſtèto 4 i illa nùq. ſit spu
ma i oze ligatio extrematuú 4 fricatio eozùde edu
cio rerú acutarú ad extrema ipoſitio digiti 4 uul
ua 4 3. motio labio: uulue cù eo v3. Et iſeri 3. fiant
odozaméta placibilia ſuperius odozaméta diſpli
cibilia muſe 3. ipoſitus in pano lineo 4 apoſit. colo
matricis mltú v3. Ad idé. M. ligni aloes ſtora
cis calamite garioſil. an. 3. 4. mulci ambre an. 3.
1. ſiat plus 4 ponatur in pano lineo 4 ſuponatur

Ad idé ualeſ ſupoſitoria dicta in ca. de retètòe
mestruep. Ad idé pécipitatione méſicis ea que
dicta ſunt ad exitú matricis 4 ani hic 3. pétut máxí
me quádo é ab húiditate molificáte 4 ſiſr balnea
4 empía ſtupica dicta in ca. de fluxu mestruep 4
ét dcá ca. 3. pécifiétib 4 ad ipreſnationem recuſ ibi
Et iſpat illud balneú q. 3. icipit balneú reſtrictiú
coli méſicis. M. folioz querci. 4 ſequés pri? taíí
fiat purgatio cù benedicta 4 firu. deſcripto ſupi
in ca. de puocatòe mestruezum.

Capſz de mola méſicis q. cunq. mod? distiguí
tur mola 4 va ipgnató nò pincuedine. pio q. fetuſ
p. xxx. dies mouetur ad q. libz. parte corporis 4
mola nò mouetur p. ſe 3. aliq. pté. 4o pedes 4 ma
n'aliqúado moleſtat defectú caloſis naturalis q.
non est in vera ipgnatione. Tertio q. mulier in
mola non est forſis ſed devilis: ideo non potest

moneri. Quarto 4q i mola ueter durior: è q5 i vo
3cepu. Auito fet portatur tpre dementiato fed
mola n. 1. J[es]fariu eductu mole. J[es] elebori alb.
opponoa. an. 3. ii. sef tauri. 3. ii. puluerizetur et fi
at i fuppositoriu? et multu v3. Ad id v3 q dicta sunt
i. puocatoe meſtruo? et i educto e fecus mortui et fi
uis fortius ade elleboriu. 3. ii.

## Lapitulum de hernia fine ruptura.

Empſim ad rupturâ itestinale. J[es] glutinis pi
ſciu colofonie an. 3. ii. piciſ naualis. 3. 1. 5. incida
tur p frustra et iſundatur i oſo maſticis et aceto an
eqiſter quâtuf ſufficit p dié et nocte poſtea liqſat
i patella et coletur et colatur addatur maſticis thu
ris boli azmeni ſaguinis dracóis: dragáti ſenu
greci ſbtilueri zafor. an. 3. ii. et miſceatur diu
agitado et fiat empſim. Ad idé radices trúj olo
lida? fabe inuerſe uſci q[rc]cini ſaguís dracóis boli
armei galazum nu. cipſi gúi arabici an. 3. 1. aca
cie p[ſidie balauſte an. 3. 5. pilorú leporis. 3. iii. ſe
pi yći. 3. i. pi. naualiſ. 3. ii. cozonoue. 3. v. et cu oſo
ro. fiat empſim et dz poni ſup loco et apostéa apò
bzachale. Et nota q[fi]t batur. 3. 5. radi. ualiariæ p[li]
ueriſate cù bono uno miſtu ualeſ. ſométatio
ad herniá aquosam J[es]rute agni caſti uorgái ca
laméi an. J[es]D. i. anifi maratri ſeis rute ſeis ſülre
os an. 3. i. floz camomille meliloti an. 3. ii. q[pl]ſſa
tur et buliát i trib q. J[es]aq uſq[uo] reddeat ad J[es]
duas et coletur et zpetit ad resoluténe aq. Em
p[ſim q[do] zpetit poſt q[u]s resoluta fuit aq ne reddeat
J[es]maſtu. 3. i. nu. cipſi. 3. 5. dragági gúi arabici
an. 3. i. et cu oſo roſ fiat emp[ſim]. ſaculus ad her
niu éuóſá. J[es]furturis et cimini an. 3. fiat ſaculus
et buliát in bono uno albo et calid aponatur bur
ſe. emp[ſiz ad idé J[es]fuci kebuli uint albi an. 3.
ii. olei camomilini. 3. iii. melis ro. co. 3. i. farine ſa
ba[q] p[ſufficit] et fiat emp[ſim]. Regumé quo gen
ti[que] dicit se curasse miſtos dicit ab herni interſiali
Et iá ſui exptus et b[ri] ſucſeſſit p[mo] accipiatur pel
lis unius caſtrati ăpilata et triturata optie et pona
tur ad capellú et ex aq distilata inúguatur loc? et
ſtati ſupiſe aponatur hoc emp[ſa] J[es]p[li]naualis
aloes uſq[am]t arſiologie lóge been c[roc]i radices
anagalis maioris an. 3. ii. cere albe colofonie an
3. 1. 5. litargiri g[al]bái maſticis g[al]a[ci]p[ſi] armo
niaci mumie ſanguis draconis oppoponaci an. 3.
ii. boli armeni. 3. iii. 5. cip[ſi] mirre thurts termétie
an. 3. ii. 5. uſci quercim J[es]i. ſanguis bumái. J[es]i.
et fiat emp[ſim] cù decto[que] pellis caſtrati depilati
et radicis maſuap[] apnonatur et ide n remoueatur
nifi q[ui] renouatur. Et fiat hoc electuariu de quo
ſumat mane et ſero in quátitate nncis cù uio ſbtili
J[es]radicis q[olide] maioris et miors an. J[es] 5. bo
li armeni ſanguis draconis mumie an. 3. i. radic.
b[u]ſi hebe et radicis falipendule an. 3. iii. galarú
cip[ſei]. 3. 5. ſang. dra. 3. ii. radicis ſiguli ſalamóis

et ſanete marie cucurbite agreſtis an. 3. ii. radicis
ſpargi. 3. iii. colofonie. 3. ii. radicis nucleo? J[es]i.
saturegie. 3. iii. pillá[]e poris. 3. ii. fiat electuariz
Et ſumat de illa aq distillato[ris] die et nocte J[es]ra
dicis q[olide] maioris et miors caude eque an.
J[es]i. rad. milcétor. J[es]ii. creóis rad. cucurb. agre
ſtis an. J[es]ii. herbe et radicis filipédule an. J[es] 5.
radicis maſuap. J[es]ii. fiat aqua per distillationem
et ſemper taceat ſupin? et curabitur in xxxxx. dieb?

## Lap[im] de podagra ſiatica et artetica

In gutta caſa duplici medicia utimur una cir
cæ locu dolot[us] ne materia fluat ad locu dolocu ſü
alia ſup loco dolozo. J[es]p[rima]e J[es]fumac miri
lo[]p boli ar. an. 3. i. sandali al. et ru. acacie galarú
p[ſidie] balauſte an. 3. 5. i. aque ro. aq plantaginis
an. 3. 5. i. 5. olei ro. 3. iii. aceti. 3. i. farine lentú u[]o
dei q[ui] p[ſufficit] et fiat emp[ſim]. Emp[ſiz] ſup loco
dolo roſo mitigádo. J[es]lact uacini. J[es] 5. opu. 3. i. p[ais]
ſiliguis forſtiffime q[u]aſſati p[ſufficit] et fiat emp[ſim
mediocriter liq d[ú]. 1 d idé J[es] sandalòg al. et ru.
amidi ceruse lóte an. 3. 5. ii. ſe papaueris al 3. 5. cam
pho[be]. 3. i. olei ro. 3. iii. butiri fine sale. 3. i. 5. uite
lo[]p duó[]o uonó[]o b[ri] agitator[] et cù cera fiat emp[ſim
Ad id. J[es]olei ro. 3. ii. aceti. 3. i. agitetur et locu
iungatur. Ad idó folia iuſq[am]i calcéſtua ſup tequ
la et poſita ſup locu doló[que] mitigát. Ad idó fricetur
locus foriter cù aceto forti. Et nota q[ui]ſcende ſunt
euacuaróes respectu colere et maxie cù medicia al
málois q[ui] p[rima]e hic. ſométatio q[ui] debetur in
declinatóe gute. J[es] flo[]p camo. meliloti an. J[es]i.
ro[]s. ru. J[es] 1. 5. ſe ſenugre. ſe. limi an. 3. 5. ii. ſurſuri
pugillú buliát i aq ſuſcienti ſuſufficient q[ui] ſit. J[es]i.
u[]lq[]o ad ſuſponé. iii. ptis et coletur et colature ad
datur aceti al. 3. ii. Ad gutá frá[]z ét út. ii. medicie

Una circa locum alia ſup[ra]p[rima]e: J[es]nu.
cip[ſei] mire maſticis thuris an. 3. 5. dragágán gúi
mi arabici an. 3. ii. aq salue. J[es] 5. aq. ro. 3. i. lace
ti. 3. 5. ſabe létúi p[ſufficit] et fiat emplaſt[ur]. Em
plaſtra conferentia in p[mo] muticátia doló[que] J[es]
mucilaginis. ſe. limi ſeugreci an. 3. 5. i. butiri ſún sale
3. 5. oh. 1. ſi amini olet ro. an. 3. 5. i. radicis cauſiú.
3. 5. 5. cere quátú ſufficit et fiat uŋguentú 3 et inunga
tur locus gute. Ad idé v3 ſaculus factus de ſemie
lini q[u]aſſatus bulitus in aqua et expréſus poſit[
] super loco gutoſo. Ad idé ualeſ ſtercus uacinu
recens politú super loco dolozo. Ad idé J[es]
ſe. ſeugreci q[u]aſati J[es] 5. aceti. 3. ii. buliát i aqua
diu et in fine addatur mellis. 3. iii. et fiat emplaſt[ur].

Ad id. J[es]uitellos duó[]o uonó[]o pulueris her
modatílo[]z an. 3. 5. miſceatur ſil[]t]onatur ſup lo
co. Ad guttá frigidá q[ui] é in declinatóe resolutua
t remolitua. J[es]diáqlon c[ú] g[ú]mis et molſicatur
cú oleo costio et extédiur ſup locú. Ad idé J[es]ar
mo. opobo. g[al]bái téper at[]o p[]i aceto an. 3. 5. i. p[ic]
naual. 3. 5. maleſcetur oia c[ú] oleo costio fiat em
p[]l[]z. Ad idó ungtil[]n ó ranis et é expertú bonú. J[es]

ſepi ranap.ʒ.ii.5. butiri agripe an.ʒ.ii.olei camo. olei aneti.olei caſto. an.ʒ.ii.olei ro.ʒ.iii. olei de coſto termétu an.ʒ.ii. eere al.ʒ. i. euſorbi.ii.ʒ.ii. ra fine. ʒ.ii. et ſiat ungto ſi iungatur loc? .Oleu ò ra ranis p gutta quo utebatur dîn's guido ò canoſa p ſuis gutt. R. ranap excoſticatar núero. xxxxx. iolei. ß. vi. buliát forſiter i cacabo bono copto uſ. ʒ. quo rae ſiqtqant et ſaciliter ſtragătur et ad ſu ptôz medietat olei demu accipiatúr et piftétur for titer cû oſſib'òib'gbus píſtag iterú ponátur in p dictú oleu et aliquátulú buliát demu dimittátur i frigidari oleu cû eis poſtea exprimátur per una3 petia lineá ualde forſiter et reſuctur oleu et inunga tur locif guttoſ hoc é qò mirabile et expertú. Ad idé v3 balneu ſulſureu. Ad idé v3 oleu costinum ad idé. R. folioz lauri zute maiozane an. M. i. floz. camo. floz anthos utriusqſticados an.ʒ.ii. ʒquaſſentur et buliát i aſq sufficiet i ſuffitiét cum aſq fiat ſométatio. Pto purgatòib'ſiendis i piro recure ad pma capit. ubi docetur digeri i eucaua ribumo: qubet de pſe. De ſciatica Rasis ponit curá 2pletá uide ibi. Empſz. R. pulueris hermo dactiloz.ʒ.ii. melliloti.ʒ.ii. camo.ʒ.ii. ro. ʒ.ii. croci. ʒ.ii. uitellos. vi. ouoſ farine ʒ.ii. aceti ʒ.ii. 5. icozpoétur oia cû aqua decoctòis gramíſi. Et fiat empkm ad omné dolozem arteticum.

Capſm de giboſitate. In principio stàdu é ad euacuationé medicie relaxátis muſculos cû hùis q prúſimus et cû aptuís icaſiuís lenétubus uétre i etate puertitú facim' mollificátiá sepe t p' modú aponim' empla q stringétia ut mìbza ad ſuì ſdeat ſatú poſtqz uidim' giboſitate. Et fiat molificatio per dies nouem. Emplaſtrum ſtpticú et reſtrigéſ aponatur ſupra ſpòdiles i iaceat puer ſupinus. Capſm de uarcibus. Nota q circa uarices ſo lú itendo ad euacuationé melſie. Et utoz phlebo tomia neqz aliquid circa uarices opor qz ñ ſunt i pediri alieni? i uita. ſi tì curare uelles fiat cauteriú ſupra uarices ſm longú uene a qua uarices onú tur et poſt modú pone empſz ſtpticú ſupra ne ma terie nouiter fluant ad uarices. aut pone empkm ſolú factú ex farina lupinóu et bono uino et ſitib? et atéde ad ſupiora mébza mádatia ípa emédado.

Capſm de elefancia. Elefancia cauſatur ex hùo2e grosſo et uíſoſo ibibito phlegmatico l' me lancoilico. Et curatur cù uomitu ſpíſo et phlebo tomia et emédatur pùs mébra naturalia. Mo. lin gùa ariet empla poſita ſup elefanciá auguſtú p hibet et detume c'ere facit. Similiter lutum sigila tum diſtemperatum cum aceto forni p'pétaté h3 iungtó mébzo tì cura h? est tadioſa níſi i principio et marie ſit medietaté ſenſatione ut dicit rasíſ. Et pone empla ſtiptica que ſupra ſunt dcán caplo. de podagria frigida. Reſoluétua ſunt ſic. oleu de Reſoluéua ſút ſcut oleu de caſtoz eo2e et sulphur

cù rasina pini et aceto: curat eã ſi p'tinuetur ſupra mébzu poſtea ſaſientur.

Capitulú de ulceratòe renú que ſit exteri? i cu te. Preſeruatur quis cú oleo ro. mixto cuz ace to parum. Si autem adſit ulcera unguenta frigi da adminístrétur exiccatiua sicut unguentum de ceruſa et similia.

Capſm de doloz e q fit i manifestis mébzu. Anodina dcá ſuperi? et pluries in hoc ſerut olei camomillinú anetinú de ſeie lini fenugrei floz ca momille ſe. aneti? et farie ordei et hi? Tn si é pur gatio neſſaria p'mittéda é ex pzi? Et ſi ſola ma la 2plexio ſit 2traria appoátur alter atiuia. Em plaſtrú mitigatuú cuuſcúq doloz. M. uitelloſ ouoz. v. opii. ʒ. ii. olei camemilini mice panie q: ſu 5. ad malarádu et fiaté pím bn molle et applicetur membro dolenti.

Lótra lúbicos. M. abrotani dòſtici. ʒ.ii. ab ſintii. ʒ.ii. 5. coricú laureole ſticados an.ʒ. 5. gétia ne. ʒ. vi. ſerúcelo. ʒ.ii. 5. pſicarie. ʒ.ii. cétauſe maio ris et moris an.ʒ. 1. radicú mon. ʒ.ii. coricú radi cú pſici coricú radicú aròdinis an.ʒ. 1. 5. gnie. 3. 5. polii mótań. ʒ.ii. 7. 3. ii. ſauine. ʒ.ii. lingue auto. 3. i. 3. i. bichap lauri aloes. ʒ. 5. buliant in oleo et aceto uſqz ad aceti 2fúptóné et de hoc ùnge uétre et renes. expertú et bonú. Ad tinitú auriú 7 òbi litaté auditus. M. elebori albi caſtozìe costi an.ʒ. ii. rute nitri pipis lògi an.ʒ. 3. i. 3. i. deide accipe ſuc ci radicis q comeditur ſucei pori olei ò spica olei camòille olei amigdalarú amarap olei aneti an.ʒ. 3. i. euſorbi. 3. 5. coquátur oia uſqz ad succo2 p'fú p tioné et de hoc tepido distillet in anrè. M. M.

Ad difficultaté urinádi. M. alkékegi. ʒ. 5. mal uafie ſialá uná deide distilla p alébicú et de illa aq ponas. ʒ. 1. uel. ʒ. 1. 5. in uno ciato lactis ſeinú còi um cali et da in potu. Licinú ad teſnaſmonem M. mirte coricú thuris croci opii gallap coricu3 ſnator bauluſtai gùmi arabicú an.ʒ. 5. terantur ſbitiliter et pſiciátur cú ſucco plátagis et albúe cui Epithia cordiale. M. aque roſate aq bugloſſe an.ʒ. iii. aq melliffe. ʒ. ii. puluerit utriuſqz sandal roſarú rubeap coricum citri an.ʒ. 1. 5. ligni aloes oſſis de corde cerui an.ʒ. 3. 1. cáphore croci an. 3. 5. qnqz additur puluis basilicòis et puluis electuarii ò yemis ſm diuerſas itentòes. Pille in dolos renali et lapide. M. ſperú diaſolab. ʒ. 1. pillarú alleſanginarú pillarú de ſerapio an.ʒ. 5. agarici p'parati. 3. i. 5. lapidis lincis. 3. ii. incorporétur cú aqua creſſonú aut paritarie et ſiant pillule. v. piro dragma: et ſunt efficaciffime.

Excellentiffimi doctoris dñi. Peti de Tuffigna no Recepte ſup nono Almantoſſ: ſeliciter ſimút Impresse Uenetis per Bernardinú de Tridino Anno dñi. Ald. cccc. lxxxiii. Die. xxx. M. artii.

Primus

Clarissimi phl Alberti magni: almi pſ,
dicatop; ordinis: epiſcopi Ratispoii, liber
oe anima p[rae]m9 incipir: cu[mi]9 tractat: p[rae]m9 est
oe modo quo cognosceda est aia. Lapi
tulü p[rae]m9 et est intelligio declaratæ q[ui] scietia
nalis est oe aia: et quis eius ordo.

Anib9que de corpe mobili: et de moribili ſm loci dicéda erat expeditis: iras ditis etià eis que de mobilib9 ad forma[m] tam simplicibuf q[ui] mixtus in v[ir] vide[s] bank[que] dicéda, determinatis nibilomin9 bis que de mixtura lapidu et minerarui, c[m]omemo[ra]da e[que] videbank[que] n[u]c tandé[que] filu[m] ad tractádiu aiatop; naturas suertim9 ordinem qu[em] in p[rae]ncipio n[or]u libroru[que] p[rae]cripſum9 p[rae]ia inſequédo. L[ui] a[ui]t o[ui]m aiatop; p[rae]ncipi[ui] ſit aia: n[os] poteru[m] aiata cognosci niſi per co[gn]nió[nem] ſuaru[que] aiaru[que]; ſic[ur]t et vnúq[ui]odq[ui] alio[que] n[os] cognosci niſi per forma[m] ſua[que] eo[que] p[rae] forma[m] est et p[rae]ncipi[ui] eſſe et cognit[i]o[n]. O[ui] er go b[ac]e de neceſſitate nos de aia facere inq[ui] ſu[n]o[m]em ante[que] de corpius aiatop; aliquid poſſum9 differere. Sunt a[ui]t aie opa[que] p[rae]ſiones: ſic[ur]t ſentire: do[mi]nire: et vigilare: et nutrire: et ſpirare: et mo[ſes] et vi[ra]tate de quibus oibus et ſilib[que] ſic[ur]t eſt reminißci et mouere: debet ſeci[ui] poſt ſi[am] de aia, q[ui] ex illis plus timu[n] dirigere videſt[ur] in scietia aiatop; corp[ui].

Licet ergo aia et opa eius et paſſioes n[os] ſint corp[ui] mobile q[ui] est ſ[mi]b[que] p[he] n[ati]s: est t[ui] aia p[rae]ncipi[ui] eemtuale talis corpi[s]: et ideo in scietia n[ati]o[mi] o[mi]z inqui[de] i[psa]. Et h[ui] quidé[que] de vegetatiua et ſenſitiva n[os] b[us] dubitatón[é] De rónali aia forſſa[ſ]e videſt[ur] alicui eſſe non veru[m] q[ui] i[psa] ſit corpi[s] aiati p[rae]ncipi[ui] et forma[m]: eo[que] p[rae]ncipia et ſorme corporu[m] opatión[es] h[ui]nt quas n[os] explét: niſi p[or]corp[ui] mor[que] et op[que]s ſic[ur]t viſus n[os] videt: ſin oculo: neq[que] v[ir] am bulatina ambulari ſine pedib[que]: vires autez rónalí[s] aie opani[m] ſine aliquo corpi[s] inſi[no]pter q[ui] et circa oia v[ir] opa[que]. Intelleci[ui] eni de oib[que] intelligit: et r[on] de oib[que] rociná[n]: et

volútas libera est suertédi ſe ad q[ui] voluerit, et b[ac]e generalitaté et libertaté n[os] b[us] alíq[ui] q[ui] p[rae]ncipio[que]; neq[que] alíq[ui] formarui neq[que] viru[m] corpi affixarui et obligararui. U[al]ide ergo rónalis aia cum ſuis virib[que] n[os] eſſe p[rae]ncipi[ui] et forma[m] vel p[rae]fectio[que] endiliebta greci, vo[c]cant alicui[que] corpi[s] vel p[rae]corpi[s] eſſe: et ſic n[os] p[ti]ere ad p[rae]bíſicu[m] tractare oe i[psa]. S[ui]a in telligédu[m] est aiam rónalé eſe in corpe bois et eſſe p[rae]fectio[m] ſua[m] q[ui] eſt b[os]: et ſ[mi]b[que] e[que] bois p[rae]fectio[n] n[os] b[us] affixioné cum bois alíq[ui] parte: ſ[mi]d poti[que] in eo[que] ſilibere et v[ir] intelli[gu]t et vult: o[n]idíſ ab oib[que] alíq[ui] c[ui] quibuf in n[am] generis cóicat: et in q[ui]t[u] talis aia p[rae]fectio[n] est b[ui] aiati venit in cóſideratio[m] n[al]ia ph[ilo]. Et b[oc] est q[ui] p[rae]clar[que] p[hs] a[ui]t in etbícit ſuis diſtingué[s] quedá eſſe n[al]ia b[os] ex genere: et quedá e[que] d[if]feré[tia]: que cóſtituwa e[que] ſp[er]bo[m]is. L[ó]icare q[ui] d[ic]t e[ui]a cócupſcere et ſentire boiem c[ui] alíq[ui] aialib[que] ſ[mi]b[que] cótoné ge neris, eſſe t[ui] bois inq[ui]t[u] b[os] eſt: ſolú intell[ectu] eſt. Qualiter a[ui] b[oc] ſit meli[que] ſi[am] c[ui] ſecúdiu[m] b[ui] scietie lib[que] tractabim[que]; nec mo[u]ere o[ſ] alíq[ui] q[ui] nos ſi[am] o[ſ] de aia traciam[que] et expanam[que] qui forſe occasioné e[rr]o[ſis] ac[pi]t ex eo[que] p[rae]videt o[em] nr[am] ſcia[que] o[mi]ri de ſenſu: animá a[ui]e et p[rae]cipue intellecu[n]a n[ul] lo ſenſu nobíſ manifestari. Ex quo e[ui]a occasioné acceperú[t] bereticí nullam b[mo]í animá eſſe cócedé[tes]: q[ui] nobis ad h[ui] róné[t] et intellecu[m] de[que] gloriouſu[d]edat: vt r[on] et intel[ect] e[mi]s reflexi ad ſenſum: n[os] t[ui] ſenſibilia: ſed etiá que ſub ſenſib[que] latét accepí[t] et pers[tr]actét. Latét auté ſub ſenſib[que] ſbe inſenſibíſ cum: et p[er]opaión[es] innotecú[t] nobis. Sic e[ui]a inſenſibiliu[m] c[ae] inſenſibiles: q[ui] c[ó]pa[m]us ſenſibilia ad ſuas c[á]s: et aduerimus oppoſitas eſſe p[rae]p[er]rates ſenſibiliu[m] eſſe c[ui]u[m]: et inſenſibiliu[m] efficié[t]i[m]. Licet ergo ſic o[mi]s n[ra] cogniſto a ſenſibilib[que] incipiat: in, p[er]ſúnda circa ea o[ia] que ſenſibilib[que] quocuq[que] modo attribuú[t]: non ſemp[stat] et termina[t] circa ſenſibilia: ſ[mi] ex o[mi]li[que] v[eb]eméter i[m]e[mi]ſum ad ardua et remota a ſenſibilibu[m] ſic[ur]t cá[m] p[rae]m[á] et intelligé[t]i[m]s et ſei[am]: eo[que] ad uertu[m] circa ſenſibilia negociádo: róninádo et intelligédo ſenſibiliu[m] quid dirates: ac p[er] h[ui]c ícipít querere de ſei[psa]: et de ſei[psa] b[ie] ſi[am]

a 2

Liber

nobilissimā. Lū autē ias certū ſit nobis de aia eē ſciąz: et q̃ hō ſcia eſt po naturalis ſcie facile aduertere poſſum¹⁰ ordinez iſtī? inter libros ſcie natural, Lū ei a coibº ois incipiat ſpeculatio et cōmuni? ſit mixtuz tīm q̃s mixtū et aiatū: ſcim? q̃ aiati noticia e tradē de poſt noticiā mixtorū in ſpē cōlſiderato? ADixta aŭt ſm ſpēs ſuas ſunt cōlſiderata i libro mineraliū, tradenda ergo erit noticia aiatōz cōtinue poſt illā. Et aŭt noticia eſt por noticia corporis aiati: cōgrue igif ordinamus banc ſciam poſt ſciam mineraliū et ante ſciaz corporū aiatorū que in vegetabilibus et aialibus erit termianda.

Lapituli ſecundū de nobilitate et villis tate ſcientie de anima.

Ilm autē opinamur certiffime oem
ſciētāi eſſe de numero bonorū bono,
rabiliū eo q̃ omniſ ſciētia de ſe expectabilis
eſt que vere ſciētia eſt: tamē magis vna q̃s
altera eſt de numero bonozabiliu̇ ppter al-
terá duarú cauſarú: aut ppter duas cauſas
ſimul: quarú vna eſ certitudo qua facit de
ſuis cōclusiōb? per demōstratioſe firmiſſi-
mas: que pcedunt ex p̃mis et veris: vel ex
bis que per p̃ma et vera ſumpſerūt ſidem:
sicut videm? arifmetricā et geometriā i ma-
tbematicis omnes alias excellere. Alterá
autē eſt q̃ melioru? ſbiecto?rú et mirabilioru?
Ad Meliora autē vocam? mirabiliora vel no-
bilioz: sicut icorruptibilis ſunt meliora cor-
ruptibilib?, Ad mirabiliora vero que altioſeſ
et magis difficiles et remotaf babét cauſas
talia eni omis ſapiés miraf et inquirir:sicut
in matbematicis videm? astronomiāz oſſ
alias ſcientias excellere: eo q̃ incomuptibi
lis eſ ſbiecti: cui? paſſiōes et paſſionu cau-
ſas oſe miraf vt lune et ſolif eclipſes. Adec
mireſ aliquis q̃ dicim? etiá ſciētāi ſiue noti
ciam eſſe de numero bonorū bonozabiliu: q̃n
ſunt quedā ſciētie quas no querim? po-
pter ſe: ſed vt nobis adminiculent: ad alia:
sicut ſciētāi topico? pblematu: et ſciētāi de
inſko ſciaru qui eſt ſilogism? et vliter ſciąs
ſmocinales. Et ille no ſunt vere ſciētie: ſz
modi ſciētioru oim: ſiuer in principio libroru

oſſiſſe nos meminimus. Et noticia illiu
modo? ſciēdi no vere eſt de numero bono
rú bonozabiliu: ſed poſſu de numero notici-
arú et bono? vtiliú. Donorabile quippe ė
quod ppter ſeiſim querim?: vtille autem q̃
volum? ppter alterú: adh aŭt bono? pmiu
virtutis eſt: et p̃cipue ṽutis que bovis vt bo
eſt que eſt ſtēplatina virtus: vt ſciētia et ſa
piētia et intellect? et prudētia et ars: vt dicit
pſa in. vi. ſuor et bicop. vtille aŭt quod eſt
ſicut inſtrum quo aliquid pter iſp̃int intendiſ
e p̃p̃m adipiſci. Lū iſgiſ ppter dictas duas
cauſas: vna ſciētia ſit ſup alterá: aut ppter
alterá ipſaru: dicim? nos in prioritate digni
tatis debere ponere ſciētia de anima ppter
vtræq̃ istarú cauſaru. nobilioſis eni ſbiecti
eſt q̃s aliqua ſciētia corporum et mirabilione:
q̃m omis ſapiés admirabif de cauſa lucis
intellecti? anime et paſſionib? eius. Et qua-
liter eſt omia quodam modo intelligibilia: et
q̃stum ad facere omnia intelligibilia: q̃s
tum ad ſleri omnia intelligibilia: et vuiu ſit
ſepabilis ois aia vel no. Et eſt certiſſima
rum demōstrationu: q̃n licet quo ad noſ ſit
occulta bīns p̃ncipia: eo q̃ noſtri ocul? intel
lect? ſe bab? ad ea que manifeſtissima ſunt
bmi nām: sicut ocul? yel ptiliōis ad lumelō
lis: tamē nibil manifeſt? eſt in nā q̃s ſon
origo ois cognitōis q̃b est lumé intelligen-
tie in nobis. Ad illud eni lumé certificam
quicq̃d certe ſci: et tuc ſciri iudicaf quado
illi coueniés inveniſ. Sic eni mediu virtu-
tis mozaſiis q̃b no eſt idé oib? examinaſ et
ppozitionaſ illi medio q̃b nā in? eſt in quo
libet: et eſt tuc ſatis q̃n illi cœguit. Sic nunc
eſt absq̃s dubio p̃mi lume ad quod exame
refer verouz et intelligibiliu int? eſſe a na-
tura: ppter quod egregie dicit at? p̃ncipia
nobis quodam modo eſſe innata: ſicut inata
eſt quodamndo forma materie. Lum igiſ
ſic ſit anima certificās ad ſeiſa: quicquid
certificat opoſtet iſa? ſciam de anima iore
certiffimá: et firmiſſimá eē demōstrationi:
t hō lumine decept? pla, putavit oim intelli
gibiliu cognitione eſſe in?: neq̃ aliqué ali
quid diſcere: ſed immemoſe recordar. Et
de hoc inferi? diſſerem, licet aŭt ſic in poſ-
tate dignitatis aie ſciam ponam? tam ė

Primus

ordine doctrine inſter ſciëtias naturales nò ponim? eam p[ra]mà, quia ordo doctrine non ſequi p[ra]itate dignitatis: ſed r[on]is ordiné tenet in quo de coloribus p[or] est ſpeculatio ſiuer dixim? ſupius. Lum a[ut] p[ter] ſui bo norabilitat[em] ſic in p[or]i dignitate ponéda ſit noticia anime: nò amſit etià v[rit]itat[em] eo q[ui] ſiuer dicit. Tulli? i libri de amicit[ia], omne boneſt[ui] plurimas ſibi babet adiunct[us] viuſlitates: licet neq[us] nomé neq[us] diſſinu[em] ſonſaſ ex illis, v[it]ilitas aut[em] eius p[ri]pua eſt q[ui] ad omniu[us] ſcibiili veritat[em] cognoscend[am] mar[im]e p[ſic]it: r[ex] p[rec]ise ad noticià v[it]itatis reru[us] naturaliui: cum ip[pa] ſit p[ri]cipiui ſormale r[ex]c[t]iale a[ial]inum: r[ex] n[ui]ſi per notitià a[ie] poteru[st] cognoſci corpa a[ial]ato[us]. In corpa[us] bis aut[em] a[ial]ato[us] r[ex] com[ix]io eſt ſimpliſt[ui] r[ex] ip[pa] p[ra]ſplicita: r[ex] ſic v[er]eri? ſcia a[ie] p[ra]ſicit ad noticià omniu[us] corpori naturaliui. Aſd veri- tatem aut[em] omniu[us] p[ra]ſicit p[ter] modi[us] quez dixim? ſupi[que]: in quo videlicet[us] apud ſe hab[us] lymé quod eſt veritatiſi ex amé trib[em] modis non ſimul ſed diuſiſis, quor[us] vn? eſt: ga p[ra]ſi cit ad natural[é] veritat[em] eo q[ui] ip[pa] pare nobi liffima eſt ſciëtie naturaliſis, alio aut[em] modo p[ra]ſicit ad diuina[em]: quia in iſta ſciëtia manife ſtatur nobiliſt[ur] p[ar] ſubiect[em] ſciëtie diuine. manifeſta[er] etiàs in iſta ſciëtia q[ui] intellig[é]tia eſt: r[ex] q[ui] ſepata eſt: r[ex] qualiter agit intelligibi lia: de quib[us] omnib[us] p[ra]mus p[er] inqui[rit]: r[ex] non inqui[rit]at de eis inq[us]tu[us] ſunt bec opera anime r[ex] parte[us] anime. Aſd quaſda[que] a[ut] p[ra]ſi cit: quia dat eis plurima p[ri]cipi[a]ta: ſiuer ad moralem cui dat eligentià r[at]onem recta[que] r[ex] p[er]eſim: r[ex] multa alia p[er] que reguſt[ui] c[i]tates in moribus.

Lapitalu[us] tertiu[us] de queſitis quid ſit ſub lectu[b]u? ſciëtie: r[ex] de difficultate ip[pi]us.

A[ut]e que de anima cognoscere per demòstrat[ione]: r[ex] c[ons]iderare per ſigna inqui[rit]im[us] ſunt natura ip[pi]us: qua ip[pi]us ani mati corpori natura c[ost]ituut: r[ex] ſubstantia ip[pi]us qua ip[pa] eſt b[im] ſe. Et hoc querimus de anima p[ro]mo r[ex] p[ri]cap[al]iter: eo q[ui] vn[ui] inſto r[ui] c[ou]nenit anime b[im] q[ui] eſt ſorma: r[ex] alteru[us] b[im] q[ui] eſt ſubstantia qued[am] inco: p[ea] diſticta

a natura corporis: poſtea a[ut] ſecu[d]ario in qui[rit]im? etià cognoscere quec[u]s accidunt circa ip[am] anima[que] per ſe r[ex] non b[im] accidéſs. Accid[é]tia en[i]m per accidéſa ſunt casualiæ: neq[us] poſſum? per ea certificare: r[ex] a[ial]ibus inſeſt certificari per c[am]. Sed accid[é]tia per ſe quoc[us] modo accid[át] canſas habent p[er] ſe determinatas: r[ex] ex bis demòstran[ce]: r[ex] io querim? cognoscere illa. Accid[é]tui aut[em] p[er] ſe anime duo ſunt genera. A[ued]a en[i] ip[so] r[ui] ſunt p[pe] paſſiòes anime b[im] q[ui] ip[pa] in ſb[at]ia c[ons]ideraſ n[ò] cointellecto corpe: ſiuer intellect? r[ex] voluntas r[ex] ratio. A[lia] a[ut] ſunt accid[é]tia coia ſibi r[ex] corpi q[ui] babet anima[que]: tamé accid[út] corpi n[ò] b[im] q[ui] eſt corpus t[ui]: r[ex] poti? ex eo q[ui] ip[pa] anima eſt in tali corpe a[ial]ato quod eſt corpus a[ial]iui. Et illo[que] accid[ent]i udbuc ſunt ono genera. Eſt ei paſſio que incipit ab anima r[ex] p[er]leſ p[er] corpus ſiuer viſus r[ex] audit?: r[ex] oio ſenſus r[ex] vegetat[io] omnis. A[lia] aut[em] eſt paſſio que incipit in corpe r[ex] reduſat ad a[iam]: vt ſonin? r[ex] viſgiliæ: que incipiut ab euapo[ai]oſe c[ibi]: r[ex] effi ciuſ ligam[é]tui v[er] solatio viriu[us] anime. EtDEC aut[em] duo querim? cognoscere de a[iam]: vt p[er] c[ete] ſciam? eam: q[ui] ſciédo natura ip[pi]? r[ex] iub[stantia]: ſcim[em] q[ui] ip[pa] eſt: ſed quid p[or] ſci mus e[pr] paſſio[b]e? v[ir]ib[us] e[ius]. Lum aut[em] p[pr]xia paſſio dicatur ouplíciter: b[em] eſt que é recepta in p[pr]io ſubiecto quod eſt c[ui]eus: r[ex] que ſolam p[ra]m ſibi ſormalé infert paſſionem anime: v[er]toq[us] modo querimus cos[gno]ſcere anime paſſiones. p[ay]tbin en[i] gre ce: latine ſonat recipere. Quec[u]s iſgi iba ſola r[ex] ſemper r[ex] v[bi]q[us] quaſda[que] p[pr]ietates recipiut: ſiuer línea curu[u] r[ex] c[ui]: r[ex] nume[r]us par r[ex] impar: illa dicunt: p[pr]ie paſſiòes ſubiect[em] illius: r[ex] ſic anima ſuſcipit ſenſuz r[ex] imagina: i[u]em: r[ex] fantasià r[ex] intellectu[u] bus[i]usmodi. Similiter aut[em] qued[am] ſunt agé[tia] actione que eſt p[pr]ia ſue ſorme: ſiuer luciſ lucere: r[ex] bor[u] ſorme actiue neceſſario ſiuer in aliquo paſſiuo ſibi appropiato r[ex] non in alio: eo q[ui] omnis actio tráſit in paſſum. Et hoc eſt quod dic[em] in ſedo de anima ar[u]. q[ui] actus actiuor[u] ſunt in pati[ete]: r[ex] talia agen[tia] in anima[que] inferétia e[i] p[ass]ioné ſunt ſiuer color agit in viſum: r[ex] ſonus in auditum: e.

a 3

Liber

omnino senſibile in ſenſum: et intelligibile in intellectu. Et de tali ppria paſſioe opor tet etiam determinare in libro vel ſciëtia de anima: quia abſoß talluſ ſciëtia vires anime neſcirent. Luz igitur in genere cogno ſcere queram de anima omnino et penitus de numero difficillimorù est: et quantuſ ad quelita: et quantu: ad moduſ inquifitois ac cipere aliquà ſidem firmà et certam de ipa anima. Cum enim ſicut in logicis determi natu: est ſit vna cois via et metbod? ad ſcien dam ibam que demòstratio est. Quare que rendu: est ſi ſit ſm ſcientiâ ita? qo: est eſſe rei dicit: et vocaſ diffinitio p qua metboduſ declarat: quæſtio que querit quid est eſſe rei in anima: et multis alieris rebus quatu: diſ finitoſes querim? ſcire. Fortaſſis videbitur alicui illa metbod? ſufficere de omnib? taſ de anima? qu: de alij de quibus querimus diffinitiſem quid est, dicet autè illaz metbo dum ſufficere pter duas ratones, quaruſ vna est: quia cum multo plura dicanſ de ali quo per accidés qu: ibaliter: ſufficit vna via que vocetur in ſecundo topicorù: ad ſcièdu omne quod p accidés ineſt alicui. Multo ergo magis vna via diffinitoſez venàdi que doceſ in ſeculo posterioru analethicorù vi demir ſufficere ad cognoscendu ſubstantiâ et diffinitiſem omniu. Illia ratio est: quia p prioru quecùb cognosſere volum? vna me ibodus que est demòstratio paſſiois de ibi: lecto ſufficit, et tunc a ſimili iteru p[rodicta] via et ſciëtia videbit ſufficere ad babendà ſcië tiam quid est omnis res per diffinitiſ nem. Si igit dicat ſic aliquis: oporſet querere ſi ſubſtàtia et quod est eſſe ipius anime ſit ſm doctrinà illius ſciëtie vel no: et hoc erit val de difficille: cum illa diffinitio ſit p genus et differétilas c[omo]pènda: et nobis occultum ſit genus et differétie sp[u]aliu reru difficillimù erit inuenire diffinitiſem anime ſm doctrinam illius metbodi. Si autè quis dicat q no: est cois vna ſciëtia in ſeculo posterioru determinata ſufficiés vt per eam cognosca tur omne illud enins querimus quid est: et diffinitiſem ſubſtàtialè: tunc erit magis diffi cile negociari ad venandà anime diffinitio nem: quia tunc oporſet p[ro]mo circa quodlibet

genus rei inuenire p[ro]pam viam: qua diffide est inuenire. Et cum manifeſtu ſit q[ui]t aliquis modus p[ro]pus cuiſlibet rei ad tunc dam ſubstantiâ ip[s]u: tunc querêdu quis ſit ille modus: utru[que] ex p[ro]ib? ex quib? est de monſtratio ſicut dixit ypoſtethis: aut ex p[ro]steriorib? ſicut p[ro]cedit omnino: ſicut dixit p[ro]clo aut est aliqua alia via que est collectio ofi finentiu per diuifionè et p[ro]ſitio eo[que] ſicut dixit ar[que] quoniam multas dubitate[n]es et et rores ex quibus p[ro]p[ro]s p[ro]ncipios oporſet q[ui] reere anime quid dittate: quoniam reru dueria ruſ d[u]nera ſunt p[ro]ncipia e[n]tialia: ſicut alia ſunt p[ro]ncipia numerorù: et alia planarù ſup ficierù: et ſm illa p[ro]p[ro]ie variant diffinitiſes.

H[oc] aut neceſtaru: est potiimù in alia querere que cum alij nullà penú? videatur babere couenientiâ: ſicut in ſequiubu erit manifeſtu: obi ostendef q[ui] neq[ui] omnino in vno genere cum alij ex ſubſtatione: neq[ui]o remouef a genere aliaru ſubſtariarù.

Lapiulù quartu: que oporſet inuenire ad inueſtagu d[ur]ppam aie diſſinitiſem.

Iſſinitiſibus autè omnib[us] exſistentibus ex genere et differétie col[atio]nua speciei: ſi conveniens autem diſſinitio de bet baberi: oporſet p[ro]mo querere in quo genere ſit fortaſſis: quoniam forte non est res que ſit in genere directe: ſicut genus vel ſp[ro]cies vel induidu[n]: et forte [que] in genere ſicut p[ro]ncipi[us] generis, potentiá enim et acus p[ro]cipia ſunt generu: et e[rum]que ſunt in genere: et ipa non ſunt directe in generem: quoniam p[ro]ncipi[us] aliciuus non directe col[atio]n[us] tur ſub ip[ro]ſo ſed est ante ip[ro]ſum. Eſse aute[us] in genere est eſſe ſub genere: ſicut manifeſtum est ex determinatis in p[red]icaméſis. Querendo autè viruſ quoc[ui]b[us] modo ſit in genere querem? utru[que] ſit h[ui]aliquid quod est ſubſtatione: aut ſit quaſitas: aut ſit aliu[da] quod d[u]nerorù p[re]dicaméto: licer omnes convenerit ip[s]am: aut ſubstantiâ aut qualiteratem eſſe: et ideo no: est nobis necelladium vt reliqua genera inducam? H[abito] autè genere ip[s]us anime: oporſet nos querere de diſferentia anime: qualiter ſclicices ſit in

Primus

genere: vtrù fit aliquid eòrum que sunt potè-
tia sicut dixerùt illi qui posuerùt eà bumo-
rem quèdam: aut fit de numero eòrum que
grece vocant endelicibie: quod latine sonat
perfecíones sive actus: sicut sunt formè eén
tiales actus et complemèta rerum naturas
lium. Hæc eni duo magnâ babent oriam.

Habitit is vero genere et differència anime
considerandù erit nobis vtrù anima fit ptì
bilis an impartibilis: quoniam quidà dixes
runt in omnibus corporibus eſse animam
vnam specie et numero: que tamè p diuèrſi
tate corporù diuèrſa operà: et alij etiam et
plato dixerunt in yno corpè plures eſse ani
mas specie differentes: sicut cp intellectiva
ſit in cerebro: et cœupiſcibilis ſine appetitùs
ua ſit in epate: et trafiſcibilis ſit in ſelle: et vi-
talis ſit in corde: et generatina in teſticulis.
Hæc autè ſequentia declarabunt. Si vero
conſentiatur in hoc cp fit indiſſibilis: tunc
opozet querere vtrù ſit ſimilis ſpeciè om
nis aia: et ſin diuìdaſ p indiſdua aut nò ſit
ſilli ſpèi ois ai. Et ſi conſentia cp aia nò
est ſimilis ſpeciè: tuc opozet querere vtrù
ſit in ſpecie differente: et ſint omnes ſpecies
anime ſub yno et eodem aſſignato genere:
ant cum h differant etiam genere: et autem
inquiirere eſt neceſſarii: quoniam quidà ſup-
ponentes omniù animatoù eſſe eadeſ ani
mas specie: quando tractant de anima: de
bumana ſolum loquutur et inquiutùt. Et p
boc credunt ſe ſufficienter de omni anima
terminàſſe: eo cp omneſ aie vt dicunt in ſpè
conueniit cui abab'boim. Et in hoc pèco
dicitur ſuisse plato: qui dixit omne: aie ſpe-
ciem eſſe in corpore hominis: et in corpore
bumano plures eſſe ſpecies animarù ſub-
ſecto differentes et forma. Hæc autè nò est
ſententia arſtotelis et perpatibicozù:
sed potius cp anima hominis yna ſit ſub-
ſtantia et ſubiecto: et babet pluralitatem in
viribus et potestatibus ſive potentis ſuis.
Et hoc in ſequentibus declarabitur. Ali-
dendum est ita cp nullo modo lateat nos:
vitrum ſit yna ratio omnis anime: sicut eſ
yna ratio generis ſim species ſuas: aut ſit
altera et altera ratio ſpecierù. Luſ eni nos
queſtuiù vitrum anima ſit ynum genus ad

omnes animas vel non: sed ſit ſpecie diſſe
rens tim: tunc opozet nos cauere ne ignore
mus vninocationè vel equocationè ſue diſ-
sinitiónis: ut ſciamus vitrum diſſinitio data
de anima ſit vniooca tribus animabus: ve
getabili, s. et ſensibili et rationabili: sicut eſ
yna ratio animalis ſine viui ad ea que con-
tinentur ſub eo: aut non eſ ſic fed eſt altera
ratio ſim vnam quâ q3 trium animarù: sicut
eſ altera ratio equi et canis: et dei louis vel
esculapi. Hæc autè ideo dico: quia ani-
tmal vninuerſale vt vninuerſale: aut nibil è de
quidditate particularis et realis animalis:
aut eſ posterius ipſo. Et ſimiliter eſ de oi
eomuni quod vninuerſaliter pèdicatur de ali
quo. Lanſa eni animalis que eſ p[incipinż
eſſe bui9 vel illius animalis eſ in ipo aiali
eſſe: et eſ p[icularis et nò p[cedit ipſum p[re:
sicut dicebat plato: quoniam ſi p[ederet ipm
non poſſemus habere noticià particularis
nifi per ipſum: sicut modo nò cognoscam
res nature: nifi ſcitis cauſis ex quib9 ſunt.
H[atura ergo formè generis vel differètie
que eſ in ita re demoſtrata in eſſe nature:
eſ in yno: et nò eſ in alio. Sed cù intellecti
noster accipit intentiones eſſentialiù p[nci-
piorù bius rei demoſtrate que ſunt poten
tia et actus: et abstrahit eas a materia et ab
individuantib9 alij s[ic agit in eis vninuer-
salitare: ſic vninuerſale posteri9 eſ quâdo vt
vninuerſale accipif et nò sicut p[us dixit p[lo:
q p[ederet h3 eſſe oia ſua p[icularia. Hæc
tamè natura que p[incipiù eſ cèntiale bui9
p[icularis demoſtrati p[us eſ ſim canſam et
intellecti qu[ res p[incipiata p[ipaz: q[ eliter
nò vèet cauſa eius cèntialis. H[ autè bec ve
ra ſint que dicta ſunt testa[ ar]. tranſatio ara
bica que ſic dicit. Et debem9 p[eruare nos
ne ignorem9 vtrù diſſinitio ei9 ſit eadeſ vt diſ-
sinitio viui: aut ſit alia in quolibet. Vbi g[ra:
diſſinitio equi et canif et bois et dei. vn[ au-
tem vninuerſale: aut nibil eſ: aut eſ poſtre
mum. Et hoc exponit auerrois: sicut bic
dicunt eſ. B[eca autem tranſatio diſco:
dat ab bac: et vt puto eſ mendaſa. H[abet
eni ſic. Didendù autè q[ten9 nò lateat: vitru
yna rò iſi9 ſit an sicut aialif è ſim vnüq[qs
altera, et ſi deberet cor dare cù arabica: ſie

Liber

deberet ordinari: vtrù vna ratio ipius sit sit
cut animalis: aut sit 6m vnüquodq3 altera:
tunc eni plana effet. Sed quia in multis in
uenimus grecas emendatores q3 arabicas
translatores: ideo t hoc sustinetes dicimus
q animalis est vna ratio vt generis. Si aŭt
animal 6m esse sumit in vnoquoq3 tunc va
riaf esse eius differeritis specierù libi adiun
etis: t tunc sic variatù habet altera t altera3
6m esse diffinitonem. t licet hoc sit verù: t
pnum magis cœueniés ad propositu est.

Et vt meli9 intelligat sciendù est: q plo
posuit in oi re triplex esse vniversale. Unù
quidè ante re quod erat causa rei formalis
6m esse pcedèes quia separatu ipm esse po-
suit. Secundù in re quod erat forma adbe-
rens ei vna in multis t de multis. t h vnü
dixit pla. in essentia esse vnü t in esse natu-
re t forme in omnib9. Ar?, aŭt in rœ dixit
vnü: t in essentia t esse plura. Tertii autè
dixit esse post rem: quod est intètio vniver-
salis in anima. t sic dixit etià q aia còis et
vniversalis erat ante omnes animas: t erat
causa ipfarù per quâ babet diffiniri et esse:
t 6m hoc effet vna vniversalis illi9 ratio de
omni anima: t hoc esse nò pòt: quia in pbi
lofobia pma h3 ondi id vniversale nullù
esse oio: sed omne vniversale vt vniversale
supiù ee: aut nibil rei pcedens re aut esse p9
re: sicut est intètio abstracta de pticularib9.
His aŭt oib9is tanq3 bis que nò bic
fed alibi sunt determinanda: dicim9 nobis
este nccàriù inquirere vtruz vna cois ratio
sit de aia in còi banda: que vnivoco cœueni
at trib9 alab9. l. vegetabili: sensibili: t ròsalì:
aut sit nobis querèda ppa rò 6m quàlibet
triù aiarù. I Soc eni nccàriù est: qr inferins
appebit q ratio data de aia que est endelis
chia coipis phblici potètia vitâ babètis: nò
oio 6m vnâ rònem quenit trib9 aiabus: nec
vn19 est altera t altera rò 6m vnüquâq3 ani
mâ: 6m q est altera t altera equi t canis et
bois. quia ita diffiniut: sicut bittia opposi-
tas differeritas: quarù vna nò est in alia: sed
rò aie in ptib9 suis est sicut figure. quia sicut
vna figurarù 6m potètià est in alia sicut tri-
gonù in tetragono: sic vna aiarù videf ee in
alia: sicut vegetatim in senfìtuo: t senfìtum

in rònali. Est igif nccàriù nobis multe ilia
difigrere: qten9 nò lateat que dicta sunt.

Lap'm gnù quo ordine oz pcedere q
rentem de bis que spectat ad sciam de aia.

Aquifitis aŭt bis oibus que de bis
sie but9 t de diffinictib9iam ingre
da esse vidèf: t si còsentiaf in hoc q in vna
quoq3 cope bois vel alteri9 aialis nò multe
sunt aie: fed vna in sba: t plures in partib
ptatiuls: t tunc vidèdu erit de ordine qonuz,
vtrù l. pus oz inqrere de tota aia 6m lervel
de ptib9 pus. Lum aŭt multe sint ptes: dif
ficile erit determinare oias ptii adimitc
quales apte nate sunt babere. quia inferior
sp claudi videf in supiori: ficut minos pias
in maiori claudi ciuſdè generif pratef: ficut
poteſtas pſidie s tribuni claudif in potella
te celaris fine inipiozis. Est tamè in hoc
magis difficile q3 in aliis. Dubiù aŭt iterù
est: vtrù parteſ anime que ſunt poticis pua
querende ſunt: aut opa ſine acions poicia
rù. vbi gfa: vtrù pua querèdu ſit de intelli
gere t ſentire que ſunt opa ſine acions po
tentiarù: vel de intellectua et ſenfìtu poic
tia pua ſit ingredù. Similiter aŭt t alia
t si còſtiterit q de opib9 potentiari pua ſit
inquirèdu: tunc iteru dubitabit aliquan05
pimo querere de oppoſitis hoc eſ obiectus
circa que ſunt opa: aut de ipis opib9 pua
t poſtea de obiectis. Alberbi grani: quani
am poſsum9 querere vtruz de lenſibili pua
sit querendù: q3 de ſenſu t ſentire: t de in
telligibili pua: q3 de intellectu et intelli-
ge re vel eſcovero. He enim quiſtoea ne
ceſſarie ſunt ppter duas cauſa, quariu vna
est: quia in quibus dà magis est nobis nota
natura toti9 q3 ptis: t notio: est nobis pias
q3 acus ei?: et q3 id circa quod opa: lict
in corporib9 que ſenſui subjecunt ſe babet,
Hos eni5 ſicim9 naturâ ignis in toto: t per
eam diffimus potètia parte2 t operatione:
t eins circa quod operat. Auedam autem
super que non cadit ſenſus ſunt occulta no
bis in ſubſtantia t partibus: fed ſunt mani
ſesta nobis ea circa que operant: t per illa
deuenim9 in opera: t per opera in poſtias

Primus

particulares: et per illas potéritas hlectura
mus de toto: sicut nos inueftigamus sub-
stantias separatas: etiam ipsam animam.

Allia auté cauſa est: quia etia in ipſis q
spúalia ſunt et ſo ſunt ſbiecta ſensib? noſtrif
duo ſunt genera potétiarù partialiù: et ynù
quidè gen? est aciue potétie: aliud auté po-
tentie paſſiue, aciue quidè ſunt ſactiue ſo-
marù et motiue: sicut intellect? actiu? et poie-
tie mouctes cor et organa mot?, paſſiue aŭt
ſunt receptiue ſoſmarù: et ſenſus et intelle-
ctus posſibilis. et in aciuis quidè ſcim? cp
potéria cauſab ab cénitia ſoſme: et opatio ſo-
dat ſpém: ſed opatio ſpecifica: a ſoſma: ſic
vicim? opatiónem lucis eſſe lucere: et ſi agit
in aliquid quod obſeuit aciioni ſue: illi etas
impmit ſpem et ſoſma ſua: sicut lux lucèdo
illuminat: et dat ſpém lucis illumináis: et
in talib? rect? ordo doctrine est incipe a ſoſa
torius agétis: et deuenire in parté et opatio-
né: et ſic in obiectu circa quod est operatio.
In paſſiuis auté ordo nature est ecueroſo:
quoniam paſſiu per ſe caréct ſpecie: ſed obſe
cui agit in eis ſpecie ſua: sicut nos videm?
oculù nullà babere viſiòis ſpém: ſed eſ po-
téria omnia viſibilia. Sed cum videt i acu-
te coloratu illuminatu immutat ipſum et
impmit ei ſpém. Et in talib? bm ſoem diffi-
nitua obiecta que pimo dat ſpém opationi
et potéiis paſſiuis ſunt bz natura pùia acti
b? et acuus potéiys: et poſtea viſio: et poſtea
vilus: et deinde potéria tota ſenſitiva, et boc
paret per diffinitiòem ab ar?, datà de viſiu
q vilus est ſuſceptiu coloris bm actù luci
di: vbi viſus diffinifc p colorez. Lum igitur
vtrùq genus potétiarù iſtarù in anima ino-
uenia oporet querere de viraq viarù p[re
dictarù in doctrina de anima. Non ſolum
auté oporet boc inquiri: ſed etià de accidé-
tibus isepabilit? quæcùs ſunt p[pa anime
vel partib? eius. Non ſolum eni videſ
vile eſſe in doctrina vt cognoscam? ſubſtà-
iliam per eſſentialia ipſus que ſunt quiddi-
tas eius vt per illà cognoscam? cauſas eo-
rum que accidùt per ſe ſubiectis illis quo-
rum quidditates accepim? ſed etià eouer
ſo cognitio eorum que per ſe accidùt alicui
ſubſtatie multù confert ad ſciendù quiddi-

tatem ſubſtatie. Sicut verbi gratia: ſi volu-
mus cognoscere quot numero anguli triá-
guli rectilinei ſunt equales rectis: vtile eſt
nobis: yt cognoscam? tam quidditaté ſub-
ſkantie: q[ui quidditaté paſſioe: yt verbi gra-
tia ſciamus quidditaie recti et quidditatez
obliqui que ſunt paſſiones: et quidditaté li
nee et quidditaté plani ſine ſuperficie: que
ſunt ſubiecta in geometria: t[uc bene c[olu-
deremus q[ui triangul? qui eſt plane trigonu
rectilineu? bz tres numero angulos equos
duobus rectis et non pluribus: et ſic eſt in
multis q[ui aliquado poſteriora ſunt magis
nota nobis que ſunt accidëtalia rei: et alí-
quado ecueroſo ſubſtátialia ſunt magis no
ta que ſunt po[ra. In omnib? eni matbema-
ticis po[ra in na ura et re ſunt magis nota: et
ex illis certificam? poſteriora: et ideo ſciétie
ille ceruſſime ſunt. In pbificis auté freqn
ter ſunt occulta nobis que po[ra ſunt bm na
tura et rem: et accidëtia nobis magis mani
ſeſtanf: et oporet nos t[uc ex poſterioribus
incipe et yenire in p[incipia: et ideo ſcie p[biſi
ce in quibuſda non babét verà certiudiné
sicut babét mathematice. Sed qu[ado inci
pimus ab accidétib? oporet q[illa accidé-
tia ſint p[le c[oueniétia et nota nobis ad ſen
ſum et fantasià et imagina[em: q[ui in illis
p[mo accipim? pbifica: et ideo qua docunq[,
bene et expedite ſcuerim? tradere ratiònem
accidétiu ad fantasià et imagina[ez nobis
notorù et cognitorù: t[uc etià expedui erim?
ad tradédu ratiòem de ſubſtàcia et de eo q[do
quid eſt. quia p[accidétiu cognitiòem statiz
deueniem? in ratióe et cogniùem ſbſtatie.
Sed cum p[cedem? a po[ri in poſteri? t[uc p[
cedem? per demòſtra[em. Omnis aut
demòſtratiois p[ncipiù eſt sicut mediù ipſa
diffinitio diſcés rei quidditaté. Utrù aut
illa ſit diffinitio p[biecti vel paſſiòis derermi
natù e in poſteriorib? : q[ui cui mediù debeat
e[ e bm n[az mediù in dem[raioe et debear e[
poſteri? p[mo: et p[us ſc[bo yideſ debere eſſe
diffinitio paſſiòis q[ui p[baſ de lbo. et ſi aliq[ui
p[ diffinitiònem p[biecti ſcif paſſio: oporet q[
illa diffinitio n[ò ſit data de lbo tm: inquà u
est ſubſtàcia qued[ vel ſubiectu in comuni
ratióe ſubiecti: ſed inquà u? eſt cauſa et ſom

Liber

passiōs: hoc est qʻ fluit ex ipso talis passio: p illâ eni scief qualiter et quare passio inest ibi ecto: sicut ybi gra: si diffiniat aia inqbruz absolute substantia intellectualis in corpea nō cognoscent accidētia et? et opa et obiecta Similiter autē si diffiniat ibm totu et nō ibm ptes: et diffinitio toti? et de ibm ap aiatu corp? vt dicaf perfectio corpis phisici po. vi. bīn. nō cognoscunt sufficieter passiones et opera et obiecta: quia partiu et opa et accidētia igno- ranک. Si autē dicaf aia esse principi senſus et mor? in toto et in partib? corpiſ ibm 2gruē tiam componenti vnū quod q3 mébū cogno ſcent omēs opatōes et accidētia pini et ob- ſecta: quādo fuerit diffinitio aptata cuilibet partis: sicut in ſcōdo libō declarabīt. Similif autē est in diffinitōe accidētiu que ſunt pn- cipiū demōstratōis: sicut dixim? Si enim deſ et eēntia paſſiō if ſin p ea que formalia ſunt in ipa: nō dicet cām qre ſunt accidētia aut accidāt talib? ſbie et? ſic ſi diffinieſdo di cam: eclipsis est defect? luīs. adbuc autē ſi apponā ibm et dicā: eclipsis est defect? luīs in luna: adbuc autē nō dicit diffinitio quare boc lune accidit: et quō ſoli lune ſuenit p ſe Si autē dicaf ſic. eclipsis est defect? luīs in luna ex terre interpoſitōne ad rectā dyame trū inter ſo? e et lunā ex motu ipiſu in capite yel i cauda dstraconis in ſtra grad? eclipſicos pueniēte: tūc diffinieſdo ſic dico: quid ē paſſio: et cui? est: et ppter quid inest: et quare ſo- li lune ſuenit: et p hāc diffiniiuem ſeif paſſionē inſeſe ſbiecto: ideo bec certificat: et h est principiū demōstratōis. Et ſilt est in paſſionib? aie. Si eni dicā ſic. ira est appetitus cōtrari doloris ex accéſione ſanguinis circa corpueniles. dico et quid est: et cui? est: et p- pter quid inest: qa cordi inest: et ppter boc q ſanguis accéſus est ex molestia ptédūc ſpūs ad repellēdā iniuriā vel illatā v opī- natā: et ideo cōturbanp affione: et ideo ſive ibm diffiniat ſive paſſio: et p diffinitiōem nō ſciq paſſio est ppā paſſio: h est cui inest: et quare inest: yel ex diffinitiōne: dec de facili ſecturari nō pīn: si diffinitio daf ex cólb? eentialib? ſbo vel paſſiō: q̃ coia ſunt p intē toes dyaleticas collecta: et ſunt vane eo q nō inducūt ad certiudinē verā demkatōis.

Lapitulū sertū: q 5 tractāte de aia in- grete viru béat alijq opōes ppas aut nō.

Lbitatōem autē babet etiā paſſiōs aie viru ſint oēs coēs ſibi et corpi vel ſibi et bīni corp? aut lit aliqua paſſiū ſibi ppa: que neq cóicet corpi: neq cóicet bas corpi corp?. h eiz necanu est accipe ex oocri na anime ad ſciendu viru ipa ſepeſa corpe yel nō: ſed tī nō est leue. Al autem mel? intelligat bec qo ſciēdūq alind est cóicare corpi in aciōe vel paſſiōe aie: et alind cóicare et qo cóicat corpori. Lōicat eni corpi in aciōe vel paſſiōe que nō expleſet neq ut ni ſi instrumēto corpā p vitiē affixā organo: ſicut ambnlatio vel viuſe que ſiut moru et paſſiōe corpiſ et p viures affixās ibis mébri: quoq ynu motu expleſi opaibōem: alie rū autez paſſiōe: quia recipi ipōm coloibus. Lōicare au: ei quod cóicat corpi est q ictet aliqua opatio nō fiat ſine motu vel paſſiōe alicui? pūs corpiſ tamē expleſus ſine alia operatōne que ſit yel motu vel paſſione alii cuius partis corpiſ sicut est intelligere len ſibilia et matbematica. Quia licet intellige re nō expleſat motu vel paſſione alicui? mé b2 corporāli: tamē nō ſit ſine acceptione foſme ſenſibiliti et imaginabiliti per ſantas ſiam que cóicat corpori in boc operatio ipiſus nō expleſet ſine motu et paſſione mébui corporāli: quod est organu ſantie. Opor tet eni formaſs imaginatoi et ſantie hert per motu a ſenſu faciu i ſpituī animali de tereſe formaſs buinſmodi: et recipi ealdum oporiet in parte cerebr2: que est: organu ſan talie virtutis: et ideo alind esse dixim? cóicare corpi: et alind cóicare ei quod comuni cat corpi in operanōe. Poslibile eni q 1 ſubſitāna incopea ex ſi in corpore vt acuus corpiſ cóicet corpori. Et poslibile et nō có municet corpori: ſed communicat corpori. Et poslibile ē vt neq ilto neq illo modo comuncicer: ſed habeat operatoſes que nul lam ad corpue habeat dependēnā: et boc inquirere de anima est neceſſariu valde ad ſciendu viru ſeparata est in agendo vel nō: et est ita questio vna qua marie defererat homines ſcire de anima. Zideſt autē in

Primus

plurib? luis passibonib? et partib? nibil oino
sine corpe pati u? l facere: neq? eni sine mo-
tu et passione corporis irascit: neq? cœlidit
neq? desiderat: neq? sentit vir secundu oem
senfum. Fra eni est accélio sanguinis cu
euapozatione fellis. Confidentia aŭt est ex
protenstione spius et sanguinis ex corde ad
exterioria. Sentire aŭt fit recepta sensibili
forma in organo sensus: que oia dicunt
motus et passiones corporæs. Sed maxie
ppu? et sepatu opus esse videat intelligere
co q vninerale intelligit qo est simplex et
benudatü a materia et appèd ius mæ. et iò
nò est forma impresſa alicui mébio corpori
cui motu expleaf intelligere: fed poti? est
simplex concepτus mérits ſine bic et nuc fed
vbiq? et ſemp in eade? rone manens. qo nò
est conjugiæ alicui forma corporali. Si aŭt
boc ipsum intelligere qo est opatio possibi
lis intellect? ſi in actu fit est i fantasia: aut
nò ſine fantasia: tunc neq? hoc opus vtibq
conſingit esse ſine corpore quod moueſ uel
pati in ipfa opatione: et tuc nò erit separa-
tim conjugiæ aie ſm ſe. dico aŭt intelligere
possibilis in ſtellec? aliqii est ſe fantasia: et
aliqii nò ſine fantasia nò simpliciter intelli-
gens q intelligere vnq? ſit fantasia: fed q
possibilis in ſtellec? accepit forma q est ex
fantalmate: opoſt et q fantastic mo? ad in-
tellectu terminet. Sunt autem quid? hoias
ideate nò diſcernentes vle a particulari: ſ3
ſequu? ronè vnuerſalis in particulari p-
miq? et illo? intelligere è fantasia forma-
lis: eo q imixtu est ei. Aliq? aŭt distinctu
accepit vnuerſale a particulari: qo est i ſan
talia forma: liti et illo? intelligere: eo q o? iſ a
fantasia: non est ſine fantasia forma li. Fas-
talia eni duplex est: q et ipa virius aie que
fantasimata recipit fantasia è: dicim q opa-
tio in ſtellec? possibilis est ſatalia u? nò ſine
fantasia. taliter aŭt diſtinguêdo coicás cor-
poriz: et coicans ei qo coricat corpori entrabi
mus errore? alex. qui dicebat in oibus alia?
cômunicare corporiz: et ideo nò eſſe separa-
bile a corpore. Nos eni ostendemus in ſe
quentibus q id qo comunicat non corpori
fed ei quod est comunicans corporiz: ſim ſe
est separatu: neq? consump? niſi ſim ſic et

simpliciter non: vel niſi ſim quid et nò ſim-
pliciter. Si quidè igif est aliquid anime
operu? aut passionu? ppu? vtraq? communica
tione exclnſa: tunc contiget vtibq animâ eê
separatam nuc in operaioe: et aliquâdo ſe-
parari a corpore et eſſe per ſe. Si vero nul-
la est ppria ipius: tunc non continget ipam
separari ſim eſſe et ſubstantiâ: licet forte ſim
diffinitiòem aliquâ non coexistens corpori
t in corpore intelliga. Erit enim tunc de
anima ſicut de matbematicis que non bas-
bent eſſe niſi in bac ſensibili materia: et ta-
men accidunt eis quedam non in materia
intellectis: fed acceptis ſim ſe separatis: li-
cut est videre in recto: quia ſine recte mul-
ta accidunt que non conueniut ei ſim q est
in mâ ſensibili: ſi cut est q ſpera enea tangit
ipm in puncto: que tamè ſpera enea nunq?
tanget ipm ſepatu in pùcto ſim actu: fed po-
tius target ipm contiuctu cu materia ſensibi
li nò in pùcto ſed in ſupficie: et tamè ſim in-
tellectu acceptu rectu: et nò i materia liznea
vel cupreat: vel alia materia ſensibili: nò tan
getur a quacu? q ſpera niſi ſim puncu: et ſic
erit de anima. Si eniz in omnib? partibus
luis: aut comunicat corpori: aut comunicat
comunicâtibus corpori: tunc potest accep-
separata ſim in ſtellectu inquatu? agit opera-
tione que non explek motu aliciuus partis
corporis: fed tamè ſim eſſe et veritate natu-
re nunq? erit separata: quia ſemper indiget
vel exiget illius cooperatiòem quod corpo-
ri comunicat: ſi cut ſpericu quod separatu
intelligit et diffinitur: fed tamen ſim eſſe in-
separabile est a corpore ſensibili. Et nos q
dem in ſequitibus ostendemus q anima
bumana multas babet operatiohes ſepara-
tas: fed modo inducemus ratónes quorùs
dam probantes q babet comunicates.

Lidentur eniz anime passiones omés
eſſe cum corpore comunicátes: licet in vna
ſit plus q in alia comunicáς: quia ques
daz ſiunt ſine motu locali partiu? corporis
et ſine phibica alteratòne: ſed tamè nò ſiunt
ſine receptione forma: vel intentionis foro-
me: que est alteratio comuniter dicta. Luz
motu autem et alteratòne corporis ſiunt de
ſiderium: manu etudo: timo: confidentia.

Liber

Adbuc autê gandiu̯ t amare t odire. In omnib9ei bis moneſt cor̄ bim dyastolem vel listolê: t compatif anîme corp9. Il dec autê indicat dînerlitas dominu̯ in paſſiòb9bis. quidaz enim in douris t manifestis pîculis paſſionu̯ coincidendibus in eos nibil ad irā puocanſt ppter complexionê faciā t stan9 tem in eis: t aliqui eorù no timent in talib9 sicut babêtes multu̯ sanguinê: t corda cali9 da. Aliquâdo autê alíqui a puis cauſis et infirmis periculo:u̯ monenſt et puocanſt ad iram quâdo corpus iraſcibile t ita dispoſi9 tum eſt ac ſi iraſcaſ: ſicut eſt in colericis ca lida bûtibus corda t ſanguinê leuē qui faci le dirigit ſurſum. Adbuc autê magis mani festan9 bec in bis qui timêtes ſunt ex ſuis corporis dispoſitiòbus quâdo nulla cauſa terrozis eſt in paſſiòbus: ſicut accidit mul9 tis viris qui ſicci ſunt: t faciī pauci ſpiriting ſt pauci caloris in corde. Manifeſtu̯ eſt er9 go ex dictis 9 paſſiones ſunt ratiòes que dam t intentiones que in piblica mă ſunt mota t alterata piblico moru̯ t alteratione Senſus autê t imaginatio: t cetere anîme ſenſutiue apprebêliòes no ſiut ſine recepta tione formaru̯ in organis corporu̯: que rece ptio quedâ eſt alteratio: licz no ſit alteratio piblica. Et ideo barnz paſſionu̯ ſunt tales ratiòes vt ſi dicaf: iraſci eſt motus bui9 cor9 poſis cuius ſanguis accéſus eſt: aut partes buins ſicut cordis quod moneſt pîno in ira bim listolê quâdo còurbaf: t poſt bim dyas tolez quâdo petit vindictâ: aut potêrie que coniucta eſt buic corpori: aut parti corporis t ab numêmo̦ illato: t ppter boc malu̯ in ſerendu̯ in vindictâ. Lum autê omnia bec i piblica materia scripta ſint: piblici erit cos ſiderare de anîma aut omni ſi omis anîma eſt talis: aut de anîma buiuſmodi que taliu̯ eſt operum t paſſionum.

Capitulû septimum: qualiter differêter còſiderat pibicus de eis que bic querutur a dyaletico t mathematico et meibabpibis cor9 mechanico digressio quedam.

Illicicus autê t dyaleticus diffiniu̯t differêter vnùquodq9 istorù que dixi

mus eſſe aie opera t paſſiones. Si eis que rimus quid eſt ira intendêtes de diffiuſione querere dicet dyaletice9 eſt appetit còrta q9 dolozis: aut aliquid buiuſmodi diffiuſiùs per intentôes comunes formales que non ſunt vâ cauſa rei, ppā: ſed intentôes comu[n]es inuête in pluribus t nulli, ppex ideo diffinit p forma que forma de ſe communs eſt t no appropriaſ ad eſſe rei niſi p[er]pam materiâ vniu[cui]uſq9 rei. Piblicê autê diez 9 q9 ira e accéſus vel aſcenſut t calefactio ſan guis circa cor̄ tangêſt, p[er]pam cauſas efficiête que eſt aſcenſus t calefactio ſanguinis t p[er]pia materiâ que eſt ſanguis cordis buiſi9 t ſubiectu9 quod eſt cor9. Et doc quid eſt alip[er] reddit materiâ p[er]pam, t p[er]piblicê: alius autê reddit speciè et intentione forma ſimpliez t comunê que eſt rei ratio comuns, A[lic] enim c[on]ſiderat rato[em] ſiue intentiòem comu[n]e rei eo q9 no descendit ad, ppria, ylle autem c[on]ſiderat principia realia que dant eſſe rei. H[ec]eſſarui autem eſt q9 uta realia p[ra]nicipia ſint in materia buiuſmodi que de terminata t, ppria eſt ſi erunt t habent eſſe in natura: ſicut etià domus ratio differêſt eſt aſſignata t c[on]ſiderata a dyaletico t mahe matico qui naturalê imita: ſicut are imita: tur natura. Dicet eni dyaletice9 q9 dom9 eſt operiſtui9 ſiue receptaculùi pibena aeris co[ru]p[to]n[es: que ſunt excellentia frigioes et excellentia caloris t corruptiòis imbrum t caumatù. A[di]atübaticus autê dicet q9 la pides et ligna ſic compaginata vel ligata. Alius vero ab utroq9 istorù eſt qui in bis materialibus determinatis p[re]ber in diffu[n]itiòe ſua speciè que eſt intentio domus p[er]p[er] finem qui dictus eſt: h[uius] eſt vt, p[er]babit co[ru]p[to]n[es: Queramus igif quis bovm diffinientui[us] ſit p[er]pibicus: utriu[us] ille ſit p[er]piblicê qui c[on]ſiderat materiâ t ignorat r[em]t in tentionis forma: aut ille qui ſolum eſt circa rato[em] que eſt comuns rei inti[no]tio t conce p[er]tus: aut ille qui eſt ex virisq[ui]oniam ex inducta differêtia matematici ad dyaleri c[ui] posſumus cognoscere eum qui p[ic]icus eſt p[er]pibicus: quoniâ di[mi]nus q9 quidâ illo rum quodâ modo v[er]tq[ui]e eſt: quia t p[re]bet forma rei, p[er]pter determinatu[em] ſiné induciti:

Primus

et p[re]bet e[us] in b[ac] determinata materia in
qua b[ab]et e[se] b[im] rem. Queram? eti[am] q[ui]
nos conceſſerim? q[ui] p[ro]ſicem? vtr[us]q[ui]
faci[t]vtr[us] ip[s]e ſit circa al[ia]s form[as] q[ui] ſint
forme que ſunt paſſiones materie determi-
nate: que nom[ine] ſuo et diffi[n]itio[d]e c[ò]cernut
materia corporis mobilis vt mobile: et non
ſeparat[ur] ab ip[s]a per nom[em] et diffi[na]ti[o]n[é] ſive
raioem: et ip[s]e p[ro]ſicem? c[ò]ſiderat tales inq[ui]t[u]
n[ò] ſeparant: et i[am] ſi b[im] al[ia]m aliqu[am] roem
ſeparari poſſent. Al[erbi] grati[q]uoni[am] p[bi]
ſicus est c[ò]ſiderat am[que] que nec nom[ine]
rec[ato]de ſeparat a p[ro]ſica materia: que eſt
corpus tr[á]ſmutabile inq[ui]t[u] est tr[á]ſmuta-
bile: et i[am] in al[ia] materia carnis et nomen et
ſpecies eſse pon[atur] erit equi[n]ocu[m] nom[em] et
ſpecies carnis ſin veri[t]at[em] non eſt in al[ia]:
ſed ſin ſimilindiné ſolam. c[ò]ſiderat eti[am]
ma[t]bema[t]ie[q]uati[t]at[em] que n[ò] eſt forma ſe
qu[em] tr[á]ſmutabile corpus inq[ui]t[u] tr[á]ſmu-
tabile: ſed pot[us] ſequ[em]s corpus inq[ui]t[u]z
eſt corpus: ſed p[ro]ſicem? n[ò] c[ò]ſiderat ſic qua[t]
tem: ſed pot[us] ſin quod n[ò] ſeparatur a
tr[á]ſmutabili corpor[e] inq[ui]t[u] est mutabile
qui c[ò]ſiderat qua[t]itat[em] n[ò] ſin q[ui] eſt qua-
titas: ſed ſin q[ui] eſt terminus magnitudinis
augm[em]i vel diminut[i]onis: aut ſin q[ui] eſt o[i]
ſpoli[t]us mobilis loq[e]. P[ro]ſicus i[gn]it[em] circa
omnia illa eſt quec[ui]z ſunt p[ro]ſici corporis
inq[ui]t[u]m est ſic tr[á]ſmutabile: et c[ò]ſiderat
omnia opera tal[is] materie et omnes paſſio-
nes eius. Quec[ui]z aut[em] ſunt quid[e] in p[ro]
ſico corpor[e] et n[ò] ſunt bis ſimilia: q[ui]s. ſint
forme et opera et paſſiones ip[us] p[ro]ſici co[
poris in eo q[ui] eſt p[ro]ſicem: ſed pot[us] a vol[u]
tate et arte inducunt[em] in p[ro]ſica corpora illa
ſunt alterius qui mechanicus d[ic]it: ſicut e[]
mechanicus qui d[ic]it: inſtruct[or] ſive arbi-
tect[or] qui [fr]structuras: ſive etiam medic[q]ui
circa corpus b[uman]u faci[t] incr[iter]iu[m] et
b[ota] et bui[s]modi inſtrum[em]ta. Scire enim
canſas corporis b[uman]i p[ro]ſici eſt n[ò] me[
d[ic]t: ſed forme que ſin eſse non ſunt p[er]a-
rabiles a p[ro]ſicis corporis? ſed ſemp[ie]nue
n[i]n[u]m: in eis: et tam[em] non ſequ[u]t[ur] corpus p[bi]
ſicem inq[ui]t[u] p[ro]ſicem eſt: eo q[ui] n[ò] ſunt p[er]
ſic[i]e corporis inq[ui]t[u] mobile eſt: ſi[z] ſunt ſin
raioem ante ip[ro]ſum: et ſequ[u]t[ur] corpus inq[ui]t

tum eſt corpus: et ideo dicat[em] eſſe p[ro]ſici cor-
poris ex remoti[d]e: quia ſunt eius quod ab
ſtrabit a p[ro]ſico corpore. Omne e[m] p[ro]ſicu[m]
corpus eſt corpus: ſed non c[ou]ertif: et ideo
abſtrabit corp[q]a p[ro]ſico corpore. Quec[ui]q[ui]
igif ſequ[u]t[ur] ad corpus ſin q[ui] abſtrabit a p[bi]
liſco corpor[e] ſunt ante p[ro]cipia p[ro]ſica: et i[s]
de illis erit al[ius] p[ro]ſiſopbus qui mathe-
maticus vocat: cuius tam[em] omnia c[on]ſide
rata ſunt in p[ro]ſico corpor[e]: ſed tamen non
trab[ut] raioem ab ip[s]: et ideo non c[oc]ipunt
in nominibus ſuis materia[am] ſenſibil[é] et mo-
bil[é]: ſed intellectual[é] magnitudiné t[m]. Et
bui[s]us ratio [é]: quia nibil diffi[n]if per ea que
conſequ[u]t ip[ro]ſum ſin natura[em]: ſed pot[us] q[ui]
que ip[ro]ſum ſin natura[em] antecedut. Et c[um]
omnia que ſunt tr[á]ſmutabilis corporis p[ro]
cipia conſequat[em] ſin natura[em] ea que ſunt p[ro]
cipia corporis simpli[citer] accepi: oportet ne-
ceſſario q[ui] nibil eo[q] que ſunt p[ro]ſici co[
poris vt e[m] p[ro]ſicu[m] c[oc]ipia[m] in ratione eo[rum]
que ſunt corporis vt e[m] corpus. Non ſunt
tam[em] illa ſeparata omnino: quoni[am] c[ip]iu[m]
in rat[ion]ibus ſuis subieci[m] intellectual[é] q[ui]
é magnitudo que ſin natura[em] antecedit cor-
pus vt e[m] corpus. Sicut aut[em] d[ix]im[q] q[ui] co[
pus per natura[em] antecedit p[ro]ſicu[m] corp[q]: i[t]
ens et ſubſtat[i]ia et bui[s]modi per natura[em] an
tecedunt corpus et magnitudiné: et ſunt i[t]a
ſin ſe ſeparata: et per accidé[s] coniucta[m] q[u]
materia corpor[u] que ſunt qua[t]a et mobilia:
quoni[am] i[t]a ſin ſe eſſe realiter inueniunt a[n]
b[m] in intellig[i]tis et ſubſtant[i]is separatis: et
de bis e[m] p[ro]mus p[ro]ſiſiopb[q]m q[ui] in p[er]
m[i]m[s] d[ix]imus libri p[ro]ſicor[u]. D[ix]im[q] eti[m]
multa de bis in ſe[do] p[ro]ſico[q]: c[u] certitudi
ne a[ut] b[it] in p[ro]ma p[ro]ſa determinari.

Tractatus ſec[u]du[s] p[mi] libri de anima
in quo agif de anima ſin opini[ones] alio[m]
capitul[u] prim[u] de bis qui diffi[n]iebat alia[z]
p[ro]coq[ui] ip[s]a e[m] motin[u] quodda[rum].

Al[ib]itabit aut[em] for[t]asse aliquis an
ver[u] ſit quod d[ix]im[q]oyaletici diſ[
finit[em] per ſolam form[u] e[ſ] dat[u]
cum forma pars ſit rei et non to[n][q] videſ for[
tasse n[ò] predicari de toto: ſicut neq[ui] dicere

b

Liber

poſſumus quod homo est anima: p[]dican[]ſa: a[]ut ea que ſunt oyaletica de toto: no ergo vid[]eſtur eſſe forma[]m[]p[]lices que p[]reſica[]ſ in lo g[]icis: ſed poti[]p[]ot[]eitia et act[]q[]ui[]ſi[]cta vid[]eſſe p[]recipue cu[]z ſimplex de c[]o]p[]olito vere no[]p[]redicetur: Adbuc aut[]e cum pot[]eitia et act[]us ſint p[]n[]cipia cuinſlibet generis: ſi[]cut in p[]b[]ſicis de declaratu[]i est et p[]c[]ipue p[]rincipia ſbe: et l[]ogicis ſui[]mat p[]dica[]ta genera y[]l ſpe c[]ies: videbunt omnia illa eſſe c[]o]p[]olita e[]t pot[]entia et act[]u: et non eſſe ſolus forma[]t et p[]speci[]ei int[]eſtiones. A[]mplius aut[]e omnino diſſinſtio c[]o]p[]olita e[]t: et null[]u[] ſimplex diſſi niſ: cum ſimplex ſit vn[]u[] sol[]u: et omnis diſ finito[]r]tineat plura: videbi[]ſ for[]te al[]icui et bis et simili[]b[]veru[] non eſſe quod dictu[]i est: l[]ogicis ſolam forma[]m[]a c[]o]ſiderare et p[]speciem. Similiter aut[]e non vid[]eſ p[]b[]ſicu[]i ſ]iderare materiā ſolaz: quia materia p[]n[]cipiui cogno ſc[]edi rem non est: et p[]batu[]i est in ſe[]do p[]b[]ſi ſor[]i: p[]b[]ſicu[]i debere inducere o[]es cau[]ſas.

Omnib[]s aut[]e buiuiſmodi raſo[]bi[]p[]r]espo[]ſades dicim[]p[]r] forma[] rei dupliciter p[]ot] c[]o]ſiderati ſi[]cut d[]icit an[]ic, y[]no eni modo conſiderat vt e[]t act[]us rei et p[]arſe eſſe eius: et boc modo non de re p[]reſica[]ſ. Alio a[]ut modo vt e[]t int[]eſtio rei abſtracta a re: et ſic p[]dica[]ſ: quia e[]t int[]eſtio toti[]us et no[] partis, to[]tu[] eni[]z p[]n[]cipiſa[]ſub qualibet forma[] que in ip[]o e[]t ſi[]ne ſit generis ſi[]ne differ[]eſte ſi[]ne ſp[]e[]i ſi[]ne p[]p[]rii ſi[]ne accid[]eſt: et bm [p] q[]ui p[]n[]cipiſa[]ſtās ſub aliqua illar[]u[]z forma[]ru: ſic abſtrab[]i[]ſ ab ip[]o vniueraſle: et e[]t illud vniueraſle int[]eſtio toti[]us ſai: et ideo p[]dica[]ſ de toto. Et bas in[]ten[]tiones toti[]p[]roſiderat l[]ogicis et qued[]a ea rum ſunt acce[]p[]te vt p[]l[]iſlices: et qued[]a ſi[]cut c[]o]p[]olite: int[]eſtio acce[]p[]ta a toto bm [p] ſi[]n[]g[]niſica[]ſub forma[] generis vt genus e[]ſt: et int[]eſtio acce[]p[]ta de toto bm [p] q[]ui p[]n[]cipiſa[]ſub forma[] differ[]eſte: et int[]eſtio acce[]p[]ta de toto bm [p] q[]ui p[]n[]cipiſa[]ſub forma[] p[]p[]rii: et int[]eſtio acce[]p[]ta ſi[]ne abſtracta de toto bm [p] q[]ui p[]n[]cipiſa[]ſub forma[] accid[]eſt p[]l[]iſlices ſunt et int[]en[]tiones ſunt toti[]us: et ideo de toto ſi[]cut dictu[]i est p[]dican[]ſ, quia ſi[]cut d[]ixim[]t[]o[]t[]u po[]test op[]time p[]n[]cipiſari ſtans ſub forma[] que e[]t eſſentialis et accid[]eſtalis: et ſi e[]t eſſentia li[]s pot[]est eſſe p[]arſe d[]u[n]iodo illa forma[] ſim

p[]liciter et bm to[]tu[] inſit et no[] bm p[]art[]e: ſi[]cut ſunt qu[]ed[]a accid[]eſtia que bm p[]art[]e inſut: vt etbiops qui dic[]iſe e[]t albi[]u den[]t: forma[] autem p[]speci[]ei c[]o]p[]olita e[]t: et quia diſinſtio v[]c[]it qu[]diti[]rat[]e rei y[]el p[]speci[]ei: ideo et ip[]a[] plura ſtinet: ſed no[] e[]t c[]o]p[]olita ex materia et forma[]: ſed poti[]m[]s ex genere et diſſer[]tia quor[]u gen[]e[]t loco materie: et diſſer[]tia lo[]co forma[]: tam[]e illud quod e[]t loco materie non e[]t materia ſed e[]t forma[] generalis ab []ſtracta: non a qualibet materia: ſed a materiā p[]p[]riā que e[]ſt. p[]p[]ositionata forma[] que e[]t diſſer[]tia. Et ſi p[]p[]zie velim[]loqui dicem[]p[]r] q[]ui e[]ſt abſtracta: no[] a materia ſed a toto bm [p] q[]ui p[]n[]cipiſa[]t to[]tu[] nomine materie p[]xim[]e: cut ſi dic[]am p[]n[]cipiſari domi[]n[]e bm [p] q[]ui c[]an[] matum ſen[]libile co[]p[]u[]s, ſic eni e[]t materia p[]p[]rima bomini: et quod abſtrab[]i[]ſ ab e[]ſi q[]ui ſic p[]n[]cipiſa[]eſt forma[] gener[]e q[]ui e[]t alia[]. Sic i[]g[]it patet qualiter int[]eſtiones c[]ommons abſtracte a rebus: alio[]quādo ſunt p[]l[]iſlices et aliquādo ſunt c[]o]p[]olite: et tam[]e tempi p[]d[]icant de toto: et qua[]do ſunt c[]o]p[]olite no[]t dom composite n[]iſt ex genere et diſſer[]tia: et non ex materia et forma[]: quor[]u[]s genus e[]ſt ſi[]cut materia: diſſer[]tia vero vt actu: bocmos do intellig e[]p[]r] q[]ui pot[]entia et act[]p[]ro p[]n[]cipia generi[]. Si a[]ut quis ob[]ciat: q[]ui bm boc ſi p[]o[]riēta e[]t gen[]e: et pot[]entia e[]t p[]n[]cipiui ge[]n[]eris: quo modo ergo eri p[]n[]cipiui generis dicem[]p[]r] q[]ui p[]o[]riēta ſimplex non e[]t gen[]e: ſted pot[]entia abſtracta p[]ro]bi[]am: et ſi illa diſtictivita e[]t intrinſeca ita q[]ui faciat ſumm[]u in y[]na ou dinato[]p[]ricabili[]t: t[]uc faci generaliſſum[] eo q[]ui ante illud nib[]il e[]t quod vniuoc[]e p[]ro] dice[]: ſed ſi diſſer[]tia e[]t quali extra q[]ui p[]nit in p[]art[]e p[]dica[]m[]e: p[]ro] vniuoc[]e p[]ro]bi[]am: t[]uc t[]ec gen[]e: p[]subalternu[] y[]el p[]ſem[], v[]bi gratiāc[]iut li d[]ica: ens p[]dica[]ſ vniuoc[]e. Si a[]ut add[]a v[]bi-ferentia que non co[]art in p[]dica[]m[]e: vniuoc[]e p[]ro] no[]ce: ſed in bis que p[]dica[]ſ equo[]ce bm ano logiā: vt d[]ica[] ens p[]e ex[]ni: t[]uc facio gen[]: y[]el ſi d[]ica[] ens in alio no[] p[]e: vt me[]lura en[]tis p[]e: vel vt diſp[]o entis p[]e. Si a[]ut d[]ica[]: ens p[]e a[]iatu[]: t[]uc facio gen[]e: p[]subalternu[] vel p[]ſem[] p[]subalternu[]: et ſimili[]t e[]ſt in alio[]s generi[]bus accid[]eſtui. Dicim[]p[]rici q[]ui pot[]entia ſim p[]l[]ex no[]t determinata p[]ro] diſſer[]tia co[]artian[]e

Primus

anologiā entis est principiū generis: et sima
plex est intentio. Que autem coartat in genes
re p[ro]dicabilis vnioce p[ro]dicato[rum]: illa no est
in genere nifi sicut actus in potētia: et no est
p[ro] principiū generis: nifi forte gener? quod alia
cōsideratōne est species. Et bis igif patet
qualiter logie? solas cōsiderat formas intē
tionu comunes. Similiter aut ex opposto
p[ro]bificus no cōsiderat materia solam: led si
cōsiderat materia illa erit bui? p[ro]bice forme
materia: et ideo materia bm cp[ro]cōpitā forz
me nomine et ratōe erit p[ro] principiū cognitio[n]is
t no pe: sicut et mechanico[que] null[em] ligna et
lapides cōsiderat nifi bm cp[ro] inducitur in eis
forma dom? quia aliter no esset vnq[ui] mate
ria diffiniēs: neq[ui] alioq p[ro] principiū cognitio[n]is
fed quia p[ro]bific? cōsiderat formas trāsimuta
tionis bm esset et esse babet trāsimutatio[n]is a
p[ro]blica materia: et ab bis que inſunt p[ro]bice
materia: ideo dicit cp[ro] p[ro]bific? mām cōsiderat
cōsiderat tamē domē cansam bm cp[ro] refer
ad esse quod babz in materia: quod ſolum
eſſe ſe nature: et reale. Et cōsiderat mouen
tem ſuie efficientē bm cp[ro] mouet mām et ſoz
mam bm eſſe quod babz in materia: et finē
bm cp[ro] eſt termin[m]us quo mouet mate
ria: et mouet ip[ro]ſam bm cp[ro] eſt ſubjecta ſorme
bm eſſe quod babet forma in materia. Et
ſic patet ſoluto eor[u] que in boc questio[ē] ge
nerabat difficultate. In logie autem de ip[ro]s
plane dicitu est vel plenius. Sed nunc re-
deundu vnde nostra ratio erat p[ro]pus. Dices
bomus autem p[ro]p[ro]s cp[ro] paſſiones anime non
sunt ſeparabiles a p[ro]bica mā aiatō[que] bm cp[ro]
sunt bmōi timo[rum] deſideriui: quo[que] diffinitio[
nes cōcernut materia ſenſibilē: et non ſunt
ſicut linea et planu[que] que ſunt p[ro] naturā ante
p[ro]bicu[rum] corpus ſicut dixim[que] eo cp[ro] ſequiut ma
gnitudine vt magnitudo eſt: et no p[ro]p[ro]icu[rum] cor
pus bm cp[ro] eſt p[ro]bicu[rum] corpus. Sic ergo p[ro]b
lice intendectes de anima determinare: neſ
ceſſariu[que] est vt simul eui bis que intēdimus
obvitem[que] de bis de quibus oz dubitare biu
voluci[que] tractare de anima. Et hoc est vt attē
damus diligēter opinionē p[ro]u antiquorum
reclutates omnibus illu[que] ſentiſas: quicunq[ui]
de ip[ro]a aliquid cōnuerit: vt biu quidē dicta
accipiamus. Si vo aliquid ab aliquo non

bene dictu est: hoc vereamur et abnūciam?
licet et hoc ip[ro]m dignu[rum] ſit narrato[e]: q[ui] nobis
dat occasione et abu[dare nos facit.

Lapitulū ſecundu de opinionib[que] eor[u]z
qui animā per cognoscitium diffinidāc[ia] eſſe
dixerunt.

Rincipiū aut[em] questionis est bm art[em]
demonstratio[n]is in posteriorib[que] analo-
ticis determinatā cp[ro] appono in p[ro]cipio ea
que maxime cōuenire viden[que] anime bm le
ip[ro]a[q]e bis māiſtabu[que] nobis ea q[ui] ſunt
posterius: et bm alioq cōueniētia. Anima-
tum aut[em] differt ab inanimato in hoc cp[ro] ba-
bet animā duo operat[em] in ip[ro] que ſunt mo
tus p[ro]ceſſuus b[us] locu[rum] et ſensus. vegetatiu[m]
enim a quibuſdā non dicunt[que] babere aiam
bm part[em] anime: vt in ſib[us] de plantis ba-
bebi[que]. Anima aut[em] rationalis non videb[em]
a quibuſdā bm eand[em] ratōneim nomē anime
participare cum alio[rum]. Animat[ur] ergo quod
perfectā babet animā: et que vere anima e[m]
differt ab eo quod non est animatū tali aia[m]
in eo cp[ro] eſt motiuiu bm locu[rum] et in eo cp[ro] ſen-
sitivu[m]. Et bec duo dicta de anima a p[ro]geni-
toribus nostris qui patres nostrī in p[ro]bilo-
sophia fueru[t] accepim[que]. Dicu[t] eim quidā
t maxime q[ui]t[u] ad comunitati[e] ois anime:
t p[ro]mo q[d]e q[ui]t[u] ad baliter inſesse omni s[oe]
animā ei eſſe id quod mouet bm locu[rum] totu[m]
corpus et membra[m]: non quidem ſicut natu[m]
ra mouet ad vn[u] et eod[em] modo: fed cp[ro] mo-
uet ad p[ro]lura et multis modi[s]: ſicut vegeta-
tiua ad digerere: nutrire et augere egerere et
generare: ſenſibilia aut[em] ad p[ro]lura q[ui] patent
Et bec dixerunt qui exiſtimabant cp[ro] nibil
mouet alioq q[ui]m in ſeipſo non moue[que]
putabant enim non posſe aliquid alio[d]are
diſpoſiti[em] quā in ſeipſo non babet: hoc e[m]
qua non diſponi[t]. Et ideo putab[em] id q[ui]
non mouetur in ſeipſo no[m] posſe mouere ali-
quid alteru[que] et quia mouet anima corpus ar
bitrati ſunt animā eſſe aliquid de numero
eor[u] que mouen[t] a ſeiſi[s]. Et quia eor[u]
que mouent p[ro]mi nifi cauſam materia[e]s et
corpo[ralē] videru[t]: omnino nibil diſtingue-
tes de cauſa efficiēte forma[m]i et ſinali: ideo

b 2

Liber

ponebant quid quod maxime motiuus est in corporibus eit anima. Est autem hoc caeio, et ignis: et ideo democritus animā dixit esse ignem quædam aut calore. Cum enim iste ponat omnium principia eam atbomos: que sunt infinitarum figurarum: sicut diximus in primo libro pygeneos: dicit illos atbomos constituere animā: que sunt spesi sive forme rotunde et figure. Et quia animā dicit esse ignem aut calore: eo quid vit calorez natura lem esſe instrumētūt anime: ideo dicit quie atbomi que sunt rotunde costituīn ignem et calore et animā. Atbomi autem ille sunt sicut deſciffiones minutiſſime que diſcurrunt in aere: que viden in radiis lolis: que ingrediunt per portas et fenestras domozū. Et a rum eim deſciffionu omne ſemé democritu dicit esse elemeta omnium rerum naturaliu. Idem autem dixit collega democriti leucippus: et nos ipse ratores posuim in primo libro pygeneos. Inter bec autem illa qum sunt rotunde forme et figure dicunt esse animas ppter id quæ bec figura omnino vel per omnia yt afterunt posuunt penetrare præcipue quado circumferentia est minima. Luiunt sunt due cauſe simul iuncte. Alna quidex: quia id quod secundu punctu tangit bis minuum tangit et maxime penetrat. Circuferentia au tem iperici quoque vertat non nisi feciſum punctu tangit: ſine ragat planu ſine iperici in eo quid est circumferentia. Figure autem alie etia ſm punctu qui est in angulo et ſm lat? posuunt tangere: et ideo non temp maxime penetrat. Alia autem cauſa tungenda igitur quæ cí linea circularis citiis obliuſt cíz aliqua ií nea recta verſus eàdem paré pioracia ad qua círuaſ circumferentia: et ideo min? reliquit penetratio: quia igitur videbat animā vbiq[us] adſſe corpori: ponebant ipam esse rotuði indiſſible penetrans per rotu: et quia rotundu est volubile de ſe: eo quoniam ſtatus alicuius ſuper punctu: cum punctus no fit locus alicuius: ſed ſuperſicies et rotundus quocunque voluſa ſemper est in yno puncio im: et ideo ſuum non est ſtare: ſed perpetuo moueri, ponebant arbitrantes animas: eſſe rotundu perpetuo mouens ſeipsum: et ideo potens mouere omnia reliqua: et hoc dixe:

run: sicut diximus: quia arbitrati sunt quod anima est id quod adibet animalib[us] nonum localem in toto et in membris: ppter quod dixerunt qu terminus et distinctio vitæ est respirationem: quoniam positio eorum fuit ſic veritas est quod omne animal habet cor. Límo bu[us] aliud quod habet in corpore vices coris: et hoc mori obstales et istoles erubis flat ex se ſpirituï vualem: ex mori autem inhere dereſi niſi eſſet ſpirituï refrigerano vel inſi rius in corpore exiſtens vel exterius: sicut in respirantibus: tamé ſpirituï quæcunque in corpore dominis factu dicebant eſſe respiracionem animā bmó[li] ſpirituï eſſe onus. Dicebant enim quod nullum aliud autu lium ſit celeſt i virtue ad vitam per qua ad inſundat niſi quæ aer qui continet corpora auta mata attractus in re: spiratione conducit leciti figuras ſpericæs per quas reſpinitæ eam ſoguras que interioza penetrantine exeanq[ui]bent animalibus motum: sicut principia ſemper per ſe mota: eo quod contingit quæſtere ppter ipſas per ſe pas motas et dictum est. Dicunt enim quod ingrediuntibus in animalia buiſimidi: figuris in relipitan do p[ro]bíbent ille que ingrediuntur ille que fuerunt diſgregati: probibent autem hoc operàres hoc est opera ſua facièces aerem conducere tem albi: mos rotundas et cendem ſantem eas intus et vendi[que] impleam: pe netrent: et moueant. Dicunt autem vnq[ui]q[us] alia[] vinere rà diu: quoncunque porſt p[ro]clere. Alidec autem quid q[ui]d inuenit a piagatis cis dictum de anima randem habebat inteligenţià quo ad hoc ponit p[ro]bale eſſe mo tium animæ: et qu[em] p[ro]pter illud habebi onſi. Et ideo quidam piagandi ponentem principia prima eſſe indiſſibilità in quinque aliquando dixerant qu[ia] anima erat atbomi rotunde: sicut et democritus vicebat. Ebuus causæ ſuit: quia no poterant videre c[omo] poſitiem aliquam in rebus niſi eam que est quârtratis: et cum illam in principia resoluerè velleni: putabant quod diuſto ſtare in atbomis. Alii autem poſter ſoee p[yr]patiendi subtilius aliquid intelliges viderunt vtrùq[us]. quia idem indiſſible non poterat eſſe mouens et motu: neq[ui]s poterat eſſe qu[ui]

Primus

multa moventia ynus figure rotunde bas
berent quædam ynam materiâ communè:
que moueret in omnibus eis et videbant
bene q[ui]boc mouens non fuit figura: et figu
ra est de confeque tibus naturam et esse b[im
rat]iòm licet concomitéb[im] temp[us] et ideo
quasi corrigentes dictum antiquòri patrù
fusum: dixerunt q[ui] illud quod est p[er] se mo
ués omnes albomos rotundas est anima:
tamè dixerunt conuenièes cum antiquis q[
]píma mouëtia mota sunt albomit[eo] q[ui] cò-
tinue mouëtur etiam s[ui] fit tranquillitas ní-
mia. Huius autem cauſa p[h]ísica est: quo-
niam albomí causant ex reliquijs vapóuſ
elevatòri dupliciter. quoniam quando ele-
uantur vapózes ſunt quedam minima mi-
nus commiscibilia, p[er]ter terrestre treatez q[ui]
alia: et illa euadunt in aerem quâdo cetere
partes vapóuſ elevatúr. Similiter aut quâ
do resoluítur vapózes: terrestria magis ſic
ca separatúr et manét in aere: et b[oc] quia ba
bent in se calorem elevant a loco vbi eleua
ta ſunt mouëtur ſurſum: et p[er] naintá gráuſ
que est ex terrestre treate mouent deòzum: et
aliquâdo ex mori ip[os] caleſiunt: et tunc ve-
locius reaſcédunt ſurſum: et ſic habét mori?
incertos in aere. In idem autem feruntur
quo ad dicti cauſam omnes illi qui dictunt
animá esse aliquid motuìi ſeipſuſ moués.
Omnes enim inſi conueniùt in hoc q[ui]mo-
tinuſ esse magis ſit p[er]túi et ſubſtanualius
anime: et q[ui] omnia alia moueátur, p[er]ter aní
mam: et animá moueri p[er] ſeipamit[eo] q[ui] ſup-
ponebant q[ui] nibil mouet p[er] ſe: níſi et ipsis
moueatur: ſic ut nibil caleſacit per ſe: níſi et
ipsuſ ſit calidum: et ideo p[onebá]t inſi om-
nia corpora p[h]ísica esse plena animab[mo]
nétibus ea còtinue. R[ato] aut[em] it[or]ú fuit que
polita est in octavo p[h]ísico: ù. Alidebát eíz
omnia mota et mouëtia reduci ad ynú mo-
nens ſeipſum primú: et putabant q[ui] effet in
moventibus: ſic ut in alio[us] cauſis formalí-
bus et efficientibus: que per ſe et vninoce
referuntur ad effectum. In omnibus eníz
illis eadem est forma in cauſa et effectu b[im]
raio[nem] et ſpeciem: et ideo putabant q[ui] mo-
tus quem largitur p[rim]um movenb[ui] quod
mouetur effet per ſpeciem et raio em in for-

ma momentís: et ideo dixerunt primú mo-
uens necessario moueri. Hoc aut[em] non est
necessariù in bis que per essentia ſuam to-
tam mouentur: quoniam in illa essentia ní-
bil potest esse motum. Et est ſimile buius
ac si diceremus calorem ſimplicez esse ca-
lefaciètem: in ip[os] nibil effet calidum: ne q[ui]
disponeref per calorem: et boc illi oſcutere
neſciuerút. videbant autem q[ui] mouens ſe-
ipsuſ non est níſi animatú: et ideo credebát
q[ui] anima effet p[ro]cipium mouens ſeipſum:
et qui primo p[onebant] numeros inter pita
goricos: qu[em] ad moduſ fecit plato: qui dixit
prima continua et ſolida p[ro]p[ort]ionibus nnn-
merorú fieri: ſic ut patet in ſecùda parte tb[is]
mei: dicebant animá esse numerú ſeipſum
moventem. H[ec] igitur politio antiquo[]z
veriffimam babuit cauſam dicti ſui: lic[es] ſal
ſa ſit in eo quod dicit: ſic ut p[ate]bit in ſequé
tibus. Similiter autem et anáragoras ani
mam dicit per ſe et eſsentialiter esse mouen
tem omne quod mouetur: et cu[z] anárago.
conuenit quicunq[ui] alius dixit q[ui] intellecr
]sgens purus et inmi[x]t[em] omne mouet quod
eit in natura. H[ec] enim politio é anárag-
t est ſubtilior q[ui] p[ro]bata: licet minus ſit cer
tificata per determinatiòm dicte[or] anáxa.
H[on] enim dixit anárago. animá penitus
idem esse cum intellecrú: ſic ut dixit demo-
critus. Democritus enim dixit idem om-
nimo et penitus esse animá omnem q[ui] in-
tellecium eo q[ui] ex b[if]dem albomis conſi-
tutur. Lum enim intellecium ſit virius ap-
p[re]bendens et distinguens verú b[im] q[ui] ve-
rum est adequatio rerum et intellectuum:
dixit democritus verum esse quicquid vi-
detur et ſentitur. Et cum idem obiectus ſit
eiusdem viriutis: erit b[im] eum eadé virius
ſensus et intellecus. Et ideo laudat H[o]
merum: et verum dicit eum dicere in b[eroi]
cis: vbi dixit q[ui] b[ector] s[api]és iacet: quonía
ſic ut dixit Bristoteles: in l[ib]io de proble-
matibus: H[ector] patiebát aliquâdo viq[
]p[er] ad ſensus amilióen et ameniam: et tunc
quia caruit ſenſu: caruit etiam intellecium
viu. Et b[oc] dixit Democritus H[omerú]
ideo dicere: q[ui] ſenſus et intellecium eſſent
omnino idem. H[on] eníz democritus vte:

b 3

Liber

batur intellectu tançs potentia quadá que est circa veritates simplices rerum abstraxtas a materia et materie appenditons: sed omnino idem dicit esse animá et intellectú. Anaragoras autem minus certificat de dictis suis que fit sua intentio. Multorienens enim inuenitur in dictis suis: quæ causam ve ritatis et motus bene et recte dicit intellectúi simplicem: et alibi confundit senfum dicto rum suorum: et dicit esse intellectum idem cu3 animá sensibili: et hoc sequitur ex dicto suo vbi dicit: quæ intellectus est in omnibus animalibus magnis et paruis et bonorabis libus que discernút intellectum vel bonesfum: et in bonorabilitibus que de bonesto in moribnibilis discernunt: et ratio fuit anaxa. quia vidit omnem multitudinem que est sub specie vna exire ex vna natura speciei: et omnem multitudinem que est sub genere exire ex vna natura generis: et ideo poftuit omne mouens per scientiam et cognitivem exire ab vno mouente primo per intellectú et non esse differentiam nisi in fin eum quod babet in hoc et in illo: et ideo dicebat senfus in substantia idem esse cum intellectu: sed per esse differenté: et eê cauſa est adumbra tionis eius. Et peccabat iste: quia licer vna natura prima fit ex qua exír: tamé ſunt díſerentie buic nature aduenientes: et alias esſentias constituentes. quia nos videmus quæ intellectus qui denominatur a prudencíta: et informa: virtutibus intellectualibus non videtur omnibus animalibus inſe: et licz natura intellectualis participetur ab omnibus bomínibus: tamen virtus intellectiva ad acutum relata: non equaliter ab omnibus participatur: quia videmus ynú multo magis esse disposiſum ad intelligen dum quæ alium. Et docigitur modo quicuſs antiquorum considerant quiddittatem anteme per id quod mouetur: dicunt animam esse aliquid quod maxime et primo et eſſent iatius motum est: ſiue hoc ſit athomus: ſiue numerus: ſiue intellectus: ſicut dixim.

Capitulum tertium de opinione que et motivo et cognoscituo animá dicit esse diffi

niedá in quo etiá est de opinionis collatis. Nicunt quæ autez dixerunt animá esse diffinienda:3 penes cognoscere et ſentire ea que ſunt attribuendo cognoscitumque esse velut magis essentiale et motumque esset sicut potentiæ que conſequitur essentiam anime: et iſti dicunt animam esse principia rerum naturalium materialia vel agentia: quæ alia principia non videlicet: et differentia alia inter eos dixerunt ita principia esse plus ra: et alia dixerunt ea esse ynum. Empedocles enim qui dixit ex: et esse principia: mates rialiæ quatuor: et duo agentia: dixit animas esse ex omnibus his elementis: et animam esse ynú quodqúod isto:5. Et ratio quidem inducens istos ſuit subtilis, videlicet encycnib: nibil est quod ſit potentiá omnia fieri: et nibil eorum fin actum in natura: nisi mates ria prima: et cum banc: prævitatè in cognoscentia potentia anime inueniſſet: et p[]cipe in intellecu potentiali arguebant cognitiuam potéiam et intellectum potentiaem esse aliquid materie prime: ſicut adhuc boſtate multu erranteſ faciunt noym et materiá idem ad bitrantes. Luctus adhuc aliam inducunt ratione: forzioem dicentem nibl reſtrigere potentiam materie nifi forma: propter quod videmus materiá determinata5 quantitate et coraricate esse pauciorio formarum capacem: quod ſit materia determinata quantitate in. Similiter autem materia non de terminata quantitate eêr amplius capacitaris formarum: quod illa que quæntate determinata est. Et doc autem est: quia ex forma non habet nifi formam p[]rimam, forma autem prima est que conſuamt potentiæ p[]rimam in ordine rerum naturalib: bocaué est intellectualitas: ſicut p[]babit in p[]baita p[]rima, bec igtif est potéia capiens omnem tomas inferiores p[]ampliudiné potéic materialis que est in ipfia. Ampli[]autem vna potesta: nature erit in oib[]in gb[]e p[]pucopiú vnú et idé. S[]3 potéia recipe forma: et acu n[]o b[]e quedá est p[]tus nature: que éc in materia et in anima: ierit ergo ratio: vnus et euisdem principi: hoc autem principium n[]o est nifi materia: ergo oporiz: et materia prima faciat h[] in anima. Iſte rationes t

Primus

simumque abduc detinent multos indus
rerunt primos phos ad hoc quidem as
nima est ex principus materialibus nature
Adbuc autem ipsi supsuerunt quam cogni
tio non existit anime nisi per assimilationem
cognoscentis et cognitissimam et verum est.
Adbuc autem ponebant aliam propositio
nem veram quibilibet cognoscitur nisi a prins
cipiis suis sicut etiam probatur in principio
pbuscumque intelligere et scire circa om
nes scientias non est nisi ex principis cau
sis et elementis rerum. Et posuerunt utem
tertium verum quanima cognoscat omnia
Et sillogizabant quod cognosces omnia sìs
mile est in forma cum principiis omnium
nibh autem est simile cum principiis oim
nisi quod est ipsa principia prima vel ex ip
sis principiis primis igitur anima aut erit
ipsa principia prima aut ex principiis pri
mis consilans: nec igitur sunt que inducere
runt antiquos ad oicendum animam esse
principia reruz vel ex ipسis. Et pater pater
citatem exercitus in studio non scinderunt qu
alia est potentia cognitionis et alia materie
quoniam illa que est intellectus possibilis
t cognoscutue potentie proporcionatur uti
t particulari quibus perficitur in actum
potentia autez materie proporcionatur for
mis in esse quibus in actum efficitur et
perficitur; propter quod i aia non est ma vel
inelligentia: sed potencia in aliquo mate
re similitudinam in aliquo diffimilis. Sibiter au
tez quodam antiqui videbant quod cognivio non
existit in anima nisi per assimilationem co
gnoscentis et cogniti: ut videlicet quod affi
miliatum sit per intentiones rerum et non p
essentias earumque intentio lapidis est
in anima et non ipse lapis non errasset. S3
nec scinderant illud et posuerunt assimilationem
non posse fieri nisi in formaam esse perfici
entem et dantem et ideo in errorem inducti
sunt. Sed de omnibus bis nobis inferuſ
erit inquirendum. Sed ea que bic dicta ſut
ad excusa tibidem antiquorum ſunt dicta et
ſciamns quoniam ſubtilis rationes fueru
tque eos induxerunt. Sic igitur Empedos
cles dixit anime assimilationem fieri cum
omnibus quia ex principiis est omnium et

ideo terra cognoscit terram et erber quem ac
tem esse voluit cognoscat et huc etiam
aqua et quia spiritualia est ignis ideo dixit
hoc manifestum esse quanima igne cognos
citum igitur et in efficienbus principiis idé
dixit quoniam concordia cognoscit concor
dia; et discordia cognoscit discordia. Et dec
igitur est opinio empedoclis de anima. Et
dem autem modo hæ est per eandem 10-3
plato in tibumo animam dixit esse ex eſe
mentis non quidem ex eisdem que dixit em
pedocles sed ex alioque plato omnium
posuit elemens; habuit enim idem inducens
quod habuit Empè. quantum ad similitud
inem intellectus possibilis cum materia
Et quæque ad hoc quod est cognitionem fieri
per assimilationem cognoscentis et cogniti
et quoniam fit cognitio rerum nisi per principia
rerum et ideo dixit cognosci simile simili et
res esse ex eisdem principiis ex quibus fit
cognite. Et verum in hoc oixi plato: sicut
pater et predictus. Sicut autem dixit et tiby
meo ita etiam determinavit in dictis suis de
phisæ prima ybi loquitur de primis rerum
principiis. Huius enim dixit quod ipsum an
sì quod est forma separata et est genus continés
in se species animalium existens ante hoc
constititur ex ipsa ydea nominalis et prima
longitudine et latitudine et a latitudine. Et
alia que sunt in alia coordinatione alterius
generis constitutur simili modo et non fuit
platonis intellectus irrisorius quemadmodum
dum multi crediderunt. In omnibus eni
vnitas est a forma et oporunt quod in quolibet
genere vno fuit vna forma prima in inten
tionem que est genus illud. Et illa forma
reduPLICATA de potéria in actionem特 species
dueras in rebus et duplicatur ad diuere
fos acutis: bancigitur formam quia separa
tam posuit plam vocantur ydeam quod latine so
nat forma: eo quod omnia sequentia formam.
Separatam autem posuit eo quod per essentia
talia sibi non dependet ab aliquo posteri
orù. Anullo ei aiati existentes in speciali
adbuc manent iba aiata senſibilis eo quod tra
bit ecnitià ab eis ſic iacque aut ydeo est in
ſtatio corporis: 10 prima principia corpora po
ſuit cujus ydea prata est principia aiat. Fluit aut

Liber

punctis ex vnitate et linea ex binario: et su perficis ex ternario et corpus ex qiernario. Quoniam si ego accipiam primum indui sible in hoc conveniet et punctus et vnitas si autem addidero dicens primum iudiais sible habens politioez in continuo tunc ge nero punctum; punctum igitur addit supra vnitatibus ratione. Quandocunque autem süt duo in genere vno: quorum vnum se babet ex adduione ad alterum: illud quod ex addizione est principatur a simpliciori. Et bac ratione dixit plato punctum principiari ex vnitate. Et bac ratione discreta quantitas est ante continuatioem: linea autem oritur a binario: quoniam linea constituitur in esse ex fluxu puncti in continuum: fluxus autez omnis vnius et eiusdez indiutibilis necesario est ab vno indutibilis puncto in alio indutibile punctum: et sic linea duo indutissima puncta babet actu quozue virunt quod tur ab vnitate: sicut binarius est perfectus in duabus vnitatibus: nec igitur ratio qua re linea oța ducatur a binario: superfices autem oritur a ternario quia tria puncta ponit in actum non possunt in continuo in lìnea vna prima simplici. Dico autem lineam prima simplice esse recta3 linea3 qum cura compositioem babet in partibus duitersi et circularis babet compositionem in formis duabus que sunt conjugum et cœcanu sicut in pbisicis et in de, ce, et, m. dictum est Tria ergo pucta posita a tribus vntiatibus ortas: si in actum süt positionem babentia non continuabit ea linea vna simplex quo cunque modo piorrabatur. Sed primum coținua8 ea est superficies: igitur superficiei continuas primum est in tribus punctis in actum politis in continuo. Si autem pù cta quattuor ponà: ita quod quartum differen tiam ponat a tribus oportet ut quartum fit gam in profundum continui quoniam si ponam in latum non faciet differentia ad tertium et si ponam in longum non faciet differentia ad secundum. Si autem pectis quatuor puctis nulla superficies vna continua bit ea: oportet igitur quod corpus continuet bec quatuor puncta discreta a quatuor vnitas iùbus exorta. Sicut autem dictum est ut vna

forma ydealit est in omni vno genere sicut dixit pla. et veru dicebat quod est resoluta omnia genera subalterna ad generalissimum et illius forma reduplicata per differentias format et constituit omnia alia ierentia et cœtingit generalissima resoluta est in ens et vnu que sunt omnium principia: ynum autem nibil dixit adire iupza ens in rem et iro vnitatem ydealem primam dixit esse omnium principium formalet; sed magnitudinem ab vnitate per dimensiones fluentem dixit esse principium materiale: et quod pbristica materia est illa que tres babet indetermi minatas dimensiones: sicut nos odiderim in fine primi phisicorum: hoc igitur modo dixit pla. principium omnium et formalet materiale esse numeros: et supponebat et cognosici ex principis suis: cognoscutur et ego ex talibus numeris qui sunt essentiaia reruz principia et cum anima cognoscat omnia: oportet ut anima sit ex primis numeris qui sunt essentiaia rerui principia. Et ad hoc autem probabat hoc pla. ex ipso babinb? perficientibus vires anime quia in media? qui conceptio principium est ut que sunt re rum simplices quidlitates stat in vno non flgens ex vno in aliud. Scientia autem quæ conclusionum est et effectus est demonstratio: necessario est duo quoniam exu abba bitudine extremorum ad medium in cœcione conclusionis: et sic de perfezione eius sunt duo quozum ynum efficacur ab al tero: et e sicut vnitas terminata vel sicut pectus fluens in continuum per directus vel discretus: et ideo singulariter stat fluxus et i vno ni obliquit? ad aliquid quod sit extra sì cum eiusdem rectitudinis. Opinio autem ec eius: sicut sit planti numerus quia numeri planti primi sive superficiei est ternarius: et pinio autem cum sit acceptio duplei exit quod ex vno sed non stat singulariter in vno sed dilatatur ad timorem contradictioem cu certa ratione non sit probata cœclusio. Sen sìs autem firmissime corporis est quoniam acceptiu? est corporalis forma neq: hoc facte sen? est exteriori: et etis sen sìs iterones qui particulariù formis is formant que ab icti uiduantibus non sunt sepate. Lum igitur

Primus

omnis acceptio ſiue conceptio aie: aut ſi
dlis aut p[icularis] et ſiquidè vlis t[uc] aut ſi-
plex aut c[ouple]a: et ſi è c[ouple]a aut è certe
ſtans in vno aut dilatata ad ſo[modinè] op-
ſoſiut et nò poſſunt eè plures: op[ortet] q[ui]a
oia que ſiunt in aia ſint per hec qu[uo]. Lù aut
ois cognitio ſiut p[ similitudinè] cognoſcètis
et cogniti ſiut dixim[que] op[ortet] q[ui]a aia ſiſi
tudinè habeat ad iſta quatuor. Lum igitur
vnitas ſo[ment] et b[inarius] et trinarius et eter
natus ſint ip[er] sp[es] ydeales que ſut p[nci-
pia rer[ut] ſut de numero elemèt[que] primo
res elemètantiu[que] op[ortet] q[ui]a ſit r[o] elemè
talis iſto[rum] numero[que] eo q[ui]o[s] res iudis
cant et cognoſcunt aut intellec[tur] aut ſcia:
aut op[inione] aut ſenſu ſiut dictu[que] est. Iſti
enim numeri ſut ſo[me] p[ime] et sp[es] et p[nci-
pia rer[ut]. Et p[la]c[u]de in thymeo dicit
aiam eſſe quali naturâ mediâ inter intelliğè
tiſt et n[am] et ſi ſic ſit media ſic op[ortet] q[ui]
numerus ydealis ab intelliğetia quidè b[im]
ordinem nature p[ductus] et ante naturam
eſtens. Hec igitur dicta ſint de platonis
op[inionibus].

Capitulù quartù de tribus in ſuma per
que aia ab antiquis diffiniebatur que ſunt
motiùs cognoscitum et incorporu[n].

Abitis autem bis que mouerùt anti
quos ad dicendum q[ui]a aia diffinie'da
erat per morium. Item q[ui]b[ab]itis eis ex
qui[ba]t al[ia]s videbat q[ui]c[et] diffinie'da p[co-
gnoſcitiu[n] fueru[t] quid[à] vtrùq[ui]s iſto[que] c[ouple]
cţies et diffinie'tes aia[s] p[ro]virunt: dicţies
aiam eſſe numeru[que] ſeip[sum] moue[t]: dice[s]
bant autem ip[am] eſſe numeru[que] p[pter] p[la]
tonis r[ō]nes: quia numeru[que] p[one]bant e[c]p[nci]
iu[n]o[m]reri rer[ut] vt ex illo poteriâ cognoſci
ti[u]a o[m]baberet et per ſeip[sum] moueniè dix-
cebat vt ex illo mouerent: c[or]pa per r[ō]em
ſupi[s]us introduciâ: et in b[ac]c aie diffinione[d]
plurim[ō]c[]onferunt antiquo[rum] sto[con]orum
qui[as] ex iſta videbatur eis q[ui]aiam p[bar]ent
in[no]talem eſſe ſiut inferius on[dem]us: I[z]
aut omnes c[ou]eniát in hoc q[ui]a oia eſt ex p[ni]
ciphi p[mi]nis: i[n]d[unt] in duobus: quo[que] vn[u]

è q[ui] ſint illa p[ncipia] p[ma]t et b[m] quot ſint nu-
mero. Adaxime aut d[rit]n in hoc q[ui] dicunt
quid[à] ex eis p[ncipia] rer[u]n e[c] corpor[ea] qui
dam autem dicunt ea e[c] incorp[ea] et miſc[et]
p[ncipia] ex bis: et ad h[ui]raq[que] referenda oi
cunt eſſe p[ncipia] et in multitudine p[ncipi]
ozu[que] differunt q[m]ui quid[à] e[orum] dicunt eſſe
vn[u]t et quid[à] p[lura] bis p[ncipi]us q[ui] pon[u]t tra
dunt aiam e[c] corpor[eam] vel incorp[eam] et
vn[u]t v[al] p[ura]. Qu[en] enim d[ic]ut q[ui] natura p[ni]
cipior[u] est motiua n[ò] est irrationabile ſiut
nos ſuperius oſtendim[que] et quia quid[à] pu-
tabant q[ui] p[imum] motiùu o[m] et incorporu[n]
est ignis: ideo d[er]unt q[ui] anima eſt ignis
quidam: hoc enim eſt ſubtiliffimum co[ra]
po[rum] ſpecie b[m] parties ſua[que] et inter om-
nia elementa maxime eſt incorpor[eus] et
ſp[ualis] et mouet al[ia] ſiut vid[et] cum ip[s]
fit maxime mobilis. Sed lic[ex] democritus
fallu[s] posuerit t[ui] dulc[iu]s c[eteris] dixit q[ui]
e[c] p[one] ſua c[ucta] canit q[m]ui retulit p[ter] quid
eſt vn[u] quod q[ub]m aie generali: d[ixit] e[c]
aia[que] q[em] et intellec[t]ui id[é] eſſe ſiut ſupi[s]
dixim[que] et c[ui] imi[ellect] et ſit eſſentia p[ma] que
capacitate ambit o[m]s al[ia[s]: d[ixit] q[ui] b[abet]
ex eo q[ui] atb[omi] rotunde p[imo] ſunt p[ncipia]
rer[u]t et ſut motiua ſiut aia eo q[ui] b[abet] figu-
ram que oib[us] figuris mobilior est: et p[ter]
pi[es] ſubtiliffimas: figura autem hec e[c] for-
ma rotunda: talem aut d[ic]it eſſe intellec[t]
et animam eo q[ui] velociter tranſit ab yno in
aliud: et ignem d[ic]it eſſe eiusd[é] speciei rot[u]
de: et ideo aiam e[c] ignem vel ex igne Aina
xago, autem licet melius posuerit q[ui] de-
mocritus: tam[é] non ad[o] dulciter h[ui]s ph[ia]z
d[ixit] q[us] minus certifican[it]: al[ic]ubi enim vi
detur quidem altei um dicere anima et iel-
lectu[s] ſiut ſuperius d[ix]imus: al[ic]ubi aut[é]
vid[et] vtrisq[ub] vi[rum] ſiut vna natura: et ideo et
intellec[t]ui posuit o[m] e[c] p[ncipi]u[que] maxime
t[olum] eudez d[ic]it e[c] inter oia q[ui] ſunt sim-
plicem et imi[xt]um et purum: et nos tam o[m]
dimus quare d[ix]it ip[s]um e[c] p[ncipium] q[m]
ſcz in eo eſt omnium capaci[as] ſic] in p[ri]ci
pio primo materiali. Simplicem autem di-
xit e[c] eo q[m]ui e[r]t ed[if] corpietate et H[ri]etate:
imi[xi]u[que] at eo q[m]ui com[ix]t? e[c] organo al[ici]
corpi[s] p[ra] ſu[ab] op[atio]em h[ui] remanet lepatus

Liber

purus aŭt est eo 〈p capit eȇntias puras rey
z t no eſſe iparum in materia: et materia ap-
pendicis: et bec poſtio in paucis peccat: sz
non certificat: quia dicit 〈p ab eodē bz z co-
gnoſcere et mouere: eo 〈p dicit itellectū oia
mouere: et hoc eē no pōt: q[ idē eodē modo
ſe bis non pōt eſſe materiale et efficiēs: eſt
aŭt materialis et paſſua potentia cognoſci-
tua et motiva: eo[que ſut efficiēs. Ex an
tiquis aŭt phis ytalic[: de quibus extat p-
tua reminiscētia ſuit melliffus qui opinat?
eſt iam p motiuu eē diffiniēdam: quia oſ-
xit magnetē babereiam per quam ferruz
trabit: diogenes autem ſicut et alteri quidā
dixerūt iam eſſe aerem quendam eo 〈p co-
gnitio et motio dicebant eam diffiniri: et
aerē dixerſt p[incipiū oiz; et ita eē p[incipiū co-
gnitiōs i alia: et eūde dixerſt eē ſubtiliſſimu
et ita eſſe in anima eundem aerem p[incipi-
um motus quo mouet anima. E[raclit? ap-
tem ciujs p[efius: oim p[incipiū dixit eſſe
vaporem: et ex ipſo costitui omnia alia et eui
dem dixit eſſe incorpo[raliſſimu et mobilis-
ſimum: eo 〈p ſemp finat et dixit 〈p nibil en-
tiu[ est 〈p non cōtinue mouetur: et ideo c[ui
cognitio ſit per affilicationem eo 〈p cogno-
ſcens oia ſit mobiliſſimu: et ideo ipſe et m[
ti al[ ſumum cordis et vaporem dixerūt eē
iam. Similem autem bis cauſam inducē
tem babuit almeō qui a quibusdam tbales
qui vnus de ſepte[ sapiētibus ſuſſe credi
tur. b[ic enim licet non diceret iam eſſe va
porem vel ſumum: tamen dixit 〈p eſt quod
dam diuinum q[5 moueſ ſemp mouens ſe
ipſum: et ideo etiam immortalem dixit eſſe
iam: quia ſit p[incipium mouens p[umum
Si enim daretur non moueri: tunc etiā no
moueret ſicut dixerunt. Si aŭt p[imum no
mouet tunc nibil: ſedo[ monet vel moueſ
ſicut babitum eſt in. viij. phico[ et ſic ceſſat
motus in tota natura q[5 eſt inconueniens:
oportet igitur 〈p ſe ſemper moueat. Eſt igi
tur im[ortalis. H[ec aut[ē ratio ſcripta eſt in
p[bedrone plaioſis: et ideo dixit tbales alia[5
cōparari o[ys celeſtibus im[ortalibus: q[ ſut
intelligentie mouentes quia mouere ineſt
aie ſicut intelligent[ys im[ortalibus: quia ex
ſe mouentur celeſtia ſicut et aimalia. Ado

neri enim vidit omnia diuina continue ex
ſeipſis ſicut solem Innam et aſtra et celuio-
tum. Almeon aut[ē tal[ē dedit de aia phis
propter hoc 〈p vidit animam mouere per
intellectum: ſicut et celu[m moueſ: et ideo
nimā dixit eſſe p[incipiū motus p[imu[; et
non posſe non moueri et non mouereticat
neq[ p[ma poſſut a motu ceſſare, dixim[? at
rōem bui[? in p[hīſicō[ libro v[itimo. Ma-
gis aŭt groſſi non aſeo efficaces ſones ba
buerunt inducentes eos od ponédū. T[ill
pus quidam vulgaris p[hilof[bus dixit
iam eē bumorē aqueu[; et videt ſibi 〈p hoc
p[ſuaerit a ſenie generatiōs 〈p aerē ciu[5
generatiō[ est bumidū aqueu[ 〈p cito reo-
piat membro[5 effigies, ſuit aŭt ca dicit 〈p
vidit virtutē formatiuā eē in bumido reten
tam p[uſiſcolitāte p[matis que format mē-
bra oia: et banc pu[taut eē bumidi naturas
in ſemine: 〈p nullā cām cōlidera[ut nifi mā
lem: dixit ergo p[imo bumorē formare i le
ipſo organu[; et poſtea bumorē ſeminal[ ra
dicaliter illi[ organis imbibiūn eē iam as
nimaliūn; et ideo redarguit eos qui s[anguinē
dixerunt eē alia[5 dico[ 〈p b[umor[ p[matis
no eē s[anguinē: p[ma aŭt generatiōs p[man
dicit eē iam: q[ format oia méb[ra et inſu[n
sicut p[ius dixru[ eſt. Aldbuc aut[ē al[ groſ
ſiōres s[anguinem eſſe iam dixerūt. y[lla
rōne inducti dixerūt ſentire magi[ eē p[pus
aie et p[illud dixerūt iam eē diſſinendam
quéadmodu[ dixit. C[resias. et cu videretur
corpus erangue p[ter frigiditāte obi[npe
ſcere in ſensu et ad reditu[m s[anguinās redre
ſensum purabāt videlicet ſenſiuiu[5 ſedem
babere in s[anguine: et eē s[anguinē et q[ ſens
ſum et alia[5 dixerūt idē eē: ideo dixerūt alia[
eē s[anguinē. Et et breviter dica[ oia elin
ta indicata ſut eē aia ab'aliquo antiquo[ p
ter terrā, banc ei nulli rerulerūt solā eē ele-
mentu[ vel iam nifi forte alíqui diceret ca
eē ex oibus elemétis aut oia elemēta ques
admodum empedocles, bui[? aut[ē ca tui:
quia cum duo ſint in quibus cōualeſcit vi-
ta calor ſcilicet et bumo: neutrum eſt in ter
ra: et ideo etiam a paucis elementu[m eē terra
ponebāt. ſed dicebatur eſſe ex distillans
ab oibus alij[ elementis et ſic ex alij[ eſſe

Primus

composita, vnde etiam illi qui sanguine ani
mas, esse dicebant primas operationes ani
me vegetabilis et sensibilis in sanguine vt
bumore, eê quę loco sanguinis esse dicebat
vel videbant. Est enim vtimum nutrimetum
sanguis intra venas ex quo est cibus et au-
gmentum et generatio et in anima sensibili
tensus; quoniam etiam spiritus alicis i quo
dixeruntur formè ad vires aie appbêfùnas
resolutur a sanguinis humore et iò sanguis
nepiorem esse dicebat illo et quoniam tâ sâ
guis qùs ſperma; operationes quas habent
in humido bìt; qò formaet ad membra cor
potio; ſiue i generatione ſiue poſt et cauſas
formales et efficientes videre non poterat
ideo animâ prìmû humidum et omniù bu-
midorum principiù esse dicebat. Animas
enim propter potétiam que est in ea ad oia
quodam materiale et prìimum principium
elle credebant: ſicut ſuperius dictus est.

Lapitulù quintum de còtradictioè opi
nonum in còi que diffiniebant iamè per
motum fui ipfus.

T ante2 ad ſummà reducamus oia
ex quibus antiqui iam dixerunt eê
diffiniri; dicimus quia ſunt que dixerunt
einſe ſubſtittialiter; hoc est motuz ſenſu
in incorporeum. Et nos quidem iam ante
offendimus rònes bonas et ſubtilès: que ſa
dixerunt eos ad hoc qò dixerunt ei inſſe
motum; quo ſeipſam mouet et ſenſu quia
ſenſum in ea idem reputabant cum intelle
itu: oèm virtutem apprebenſuâ ſiue cogni-
tuâ ſenſu vocantes. Sed in corporeù inſe
esse eidem dicebant bae ratiòe qù videbat
qù ois forma que determinat et perficit ma
teriam poſt corpoereitâc bim naturâ ſibi ad
ueniés duisibilis et corruptibilis est. Anio
mà autez videbat indiuisibilè et incompti
bilè: et ideo in corporeum dixerunt ei inſſe
per natura2. Amplius aut nullu2 corpora2
mouet ſeipſu ſicunt pbatuè est taz in pbiſicis
qù in celo et mundo: iam autem dixerunt
mouere ſeipſam: et ideo dixerunt incorpo-
reaz. Ampli? nulla potétià determiata cor
poreitate è potétià vel omnia fieri: igitù ne

ceſſario est incorporea. Althuc quicquid
bim eſſe in corpore est quantitatić babet per
ſe vel per acciis: formè autem que ſiunt in
aia cognoscente: ſtimplices ſunt nullius oi
no quatitatis exiſtes: igitur anima no pòt
eſſe corporea. His igitur rònibus et ſimili
bus inducti: dixerunt animæ inſſe p ſubſtà
tià in corporeù et per ipm iam diſſiniri ni-
bil incoſnemiens in hoc dicentes. Sed i ſup
poſtio incorporei multum errabant: ppter
nouitatem eorù i pbia qùm in corporeù eſſe
dicebat raz, qò tactui et viſui no maniſesta
tur: et ſic inčiderunt in errores diuerſos aſe
rem vel vaporem dicètès eſſe animã: boz
autem trium que dicta ſunt qò ſi libz reſuæ
runt ad alioq nature p[ra]ncipium eo q[ui] iam
videbant babere, pp[ra]rietate primi p[ra]ncipi a-
licui? in mouendo et quiſcendo vel cogno
ſcédo ſic ſup[ra] maſſeſtatù é. et iò illi q[ui]
q cognoscédo dixer[è] eê diſſinièda3 p[ra]nebat
aia3 eê alioq materie p[ra]me: etia3 id q[ui]
ſupp[ra]nebat eê mâm p[ra]na dicebat eê aia3
et iò dixer[ut] eã eſſe aut elemétu p[ra]mû aut
id q[ui] p[ra]pria còpoffitiòe còponi: ex primis
elemétis: q[ui] ſicut dixi p[ra]mû determinans
potentià materie p[ra]me est intellecual et co-
gnoſcitua natura: et i hoc ſi[mi]l o[mi]es p[er] vnû
dixer[è]t quo ad c[as] dicti: licet valde cènt oſi
ſumiles i determinado ſupp[o]tiu elementi q[ui]
aia3 eê dixer[ut]. Lanſa aut dicti ſuit q[ui] ſi[le]
ſili cognosſitur: eo q[ui] ois cognitti è p[er] aſſi-
mulatiòem et q[ui] aia cognosſit oia: et cogni-
tio re[pe]p[er] p[ra]ncipia reru: idco dixer[ut] eã cò
ſtitui ex primis p[ra]ncipi s re[pe]: Et quicu3s
inter eos dixerunt tantum vnã eê c[am] que
mâlis est entiu sùt elemétu aliquid dicetel
eê p[ra]ncipiù vnû. Illi etià aia3 vnû illud eê
dixer[ut] vt ignê vel aerê vel alioq alio[pe] ele
méto[pe]p[ura] q[ui] dicètès c[as] et p[ra]ncipia mâ-
lia dixit iam eê p[ura] vel p[ra]pria còpoſtio
ne còponi ex pluribus: ſicut ex ſup[pi]ns bas
tis facile p[òt] patere Anax. aut sol? còſide
râs alioq ip[er]sibilè et iminâle dicit itellectu
et nibil babere c[oe]n in eê c[ui] alijf elemétiſ cor
po[ra]lib[pe], voluit eni anaxagoras duo eê p[ra]
cipia et c[as] quo[pe] vnû eêt efficiès: reliqui3
mâle. et vnû q[ui] d[ic]e dicebat eê iſt[el]o3 oia ag[é]
té bim forma[ss] q[ui] b[us] ap[os] ſe et diſtiguèntem

Liber

terunt ex tribus que sunt i anima. Et in anima q[ui] est similitem, lucis p[er]me cane, et in anima q[ui] est imago eius; et est in ea q[ui] est iub ip[er]a in ordine tertio: quia s[im] naturam animam et primam causam est intelligentia; et quo ad hoc est anima in potestate alij[que] litem in ea q[ui] ip[er]a est forma ante corpora tem s[im] naturam existens; et hoc volumunt dicere summi ph[il]i: qu[am]o dixerunt eam etem eternitatis et temporis: quoniam tempus acce dit ad mutabilitatem subject: et materie natamque determinata est quatuorque, eternamque ad hominem per creationem intelligentie in mentem temporis. Scieuerunt ergo q[ui] cum anima causa sit primu[m] mouens: et ip[er]oq[ui]dem est p[er]substantiam sed mouet se iome ne q[ui] est per lagenitiam et bonitati in loa rum: eo q[ui] ip[er]m, p[ced]it in oe q[ui] est iurac[ui]m imobilitatis dicit in effectu procedere qu[am]o largitur ei etesse s[ic]e cae: qu[am]um poterçipe re s[im] anologiam cuiuslibet effectus: ita in intelligentia fluens ab ip[er]o largitur et p[ced]it v[er]ius et minus v[er]i m[oe] q[ui] est intelligentia alio et inferio[rum]. Et tertio aia sic mouet se in su[m]o vniorum: q[ui] est corpus vnicum et gano dando de vita et bonitatib[que] eius qu[am] tum p[or]recipere; et hoc dicebant motu aie quo mouet: et n[on] dicebat s[ibi] c[oe]niremo etus p[b]h[il]icos. In qu[am]um autem d[omi]nat in tertio ordine exis[que] est ip[er]a potentia quicq[ui] est: et sic sit in ea potuens cognitionis oim ad modum materie p[er]me. Sed ex ordine ad tempus et ad p[b]h[il]ica materia corporis c[ui] est ip[er]a perfectio est incorporea, et h[ui]s p[ap]ue conuenit anime rationali: cuius anime certe s[ui]t ymbre qu[ed]a: s[ic]ut in sequentis p[er]tebit, nec autem sententia perfecta colligit anime diffiniti[em]: s[im] ip[er]a est exis[que] a causa prima ad similindin[que] accedens materie et respiciens corpus q[ui] dicatur e[m]mo t[in]uum s[ui] ip[er]ius et cognoscituum et incos[por]o p[er]me. H[ec] quidem igitur tradita sunt ab antiquis de anima, et propter quas sic d[omi] cant causas: d[ici]u[m] est sufficieter s[im] p[er]tem intentionez.

Reliqui autem dixit esse chaos p[er]mus; et quo intellectus format et distinguit res: et lu c[ui]e substatiata et s[ub]stante bui[s] intellectus di xiti: esse aiam: et ideo n[on] babere c[oe]m mate riam cum alijs: et ideo esse ip[s]siblem om nino in esse: sed agere dixit eum formas su arum passione vel apprebensionu[m] in bis q[ui] intelligit s[ic]ut p[er]mus intellect? agit formas in rebus et iste iubiliter dixit: p[er]ter q[ui] lau dat arist[ato], eum in iu[m]tis locis: q[ui] ab illo du b[io] veritat[em] dixit de intellectu agente: s[ui] t[ui] quia n[on] perficitur intelligere et cognoscere in alia[s] nisi ex intellectu possibili et igni[tione] sensibili ideo n[on] sufficieter dixit: et c[ui] intellectus immaterialis sit: et nulli babeat aliquid c[oe]que: qualiter cognoscat res: et p[er] s[it]er quam causam determinata et distincta cognitio sit in eo: et c[ui] ip[s]e n[on] sit nisi l[ux] c[oe] munis intelligibiliu[m] Anax[non], non dixit nec p[er]spicu[m] est ex bis que dicta sunt ab eo vel ab alijs. Quic[ui]q[ui] autem in principijs ponut esse contrarietates: eo q[ui] non solam materiá dixerunt esse principi[m]: sed etiá contraria agentia dicebant: illi p[er]ter eand[em] causam qu[am] dixit? constituì dicitur aiam ex c[oe]trarijs. Quic[ui]q[ui] aut non dicitur duo c[oe]traria agentia sed ynum p[er]mus e[m] agens: s[ive] il s[ui]nd dicit calore s[ive] frigus: s[ive] aliquid bui[s]modi de contrarijs p[er]mis: c[oe]sequen ter etiá dicitur aiam esse ill[ui] vn[q]uod ponut esse principi[m] contrariu[m]: et vides q[ui] cons[se] quan[te]n b[anc]e ratione ex ip[s]is nominib[que] aie et operationu[m] eius. Quid[am] enim d[ic]ut ip[s]am esse calorem: quia p[er]ter calorem natural[em] est viuere in viuentibus cum anima s[it] s[im] suam substantiá principi[m] vite: s[ic]ut in se c[u]ndo bui[s] scientie ostendemus. Aliq[ui] aut d[ic]unt eam esse frigus: eo q[ui] vident in respiratione attrabi frigus ut temperetur cas[io]r cor dis in quo est lede[s] vite. Et scias q[ui] subtiliores omnib[que] fueru[t] qui diffinueru[t] eam incorporea et mouent[em] eip[s]am: et d[is] cebant eam esse cognoscituiá: nec non diu[i]sim: sed simul anime attribuentes: et de incorpor[io] quidem et cognoscituiuo s[atis] ad p[rae]fens patet p[ant]edicta. Et quod eam seip[s]um qualiter dixerunt iam p[er]ius dixi[m] mus. Sed adiungend[ui] q[ui] bec tria ph[il]i[s]

Primus

Lapinulum lestru et est dissensio deela
rans difficulates que oriuntur ex predictis
de motu anime.

Contradicendo autem istis opini
onibus qum in veritate in multis erra
bant primu considerandu est de motu quo
dicunt iam esse diffiniendu et non obvia-
mus contra hoc q ipfa dicitur esse motina
fed cora hoc q ipfa dicitur moueri a seipa
t hoc esse ei substantiale et intras diffinitio-
nec eius, hoc autem collideratu ideo est: quia
magis anime videf repugnare q alia duo
qno non tantum fortatiss falso est moueri i
eſse ſiblicut ſubſtantiale inest de cui? est ſub
ſtantia: fed vnui etiam ipſibilii e q ipfa p
ſe mouetur: ſicut mobile de cui? eentia no
emot? Si.n.de eentia ſua eet mor? ipfa e e-
ſi ſalutare neqz ſtitueret nifi per mou? ſic
ventus 6m diffinitu05 qua diffinitur q ve-
tus est aer motuſ a quo ſi auferaſ intellect?
motus iam non eſſet ventus: et ſicut p[ro]cel
la diffinitur: et q procella e aqua mota: ſuc
enim ſi intelligatur auferri ab aqua mo[u]s
iam no erit procella. Similiter igitur ſi aia
diffinitur per motum intellecto q motu? aus
feratur ab aia non erit iam aia: fed hoc e ir-
risorium: igitur ipſobile est aiam diffiniri
per motum. Amp.motus est actus imper-
fectus et imperfecti ſicut in ph[icis]p[atum e]
erit igitur hoc maxime imperfectus in quo
motus iam non est ſolum vt in ſubjecto: 13
etiam inrat in eentiam ipſius ſicut diffini-
ens inrat in eentia diffinit: eſſet igitur aia
imperfectiffima inter omnes res: ſi motus
eſſet diffinitiu05 euis: bis igitur ronibus p
batur iam no debere diffiniri per motum
De autem dicunt necessariu eſse omne mo
uens per ſe moueri nos i. yin. p[h]icoruz oni
dimus non eſse necessarium: quia in quoli
bet ordine rerum primum mouens no mo
uef et ita etiam in motibus aialium in qui
b? inuenit mouens motum: et inuenit mos
tum tantum: ac perinde necessariu est i or-
dine inueniri id qo est moués in. Adomus
enim mouens est cor et motum tantum for-
te manus aut pes. Adullum autem corpora
tum aut pars corporis p[ot]eſse mouens ta

tum vt in ph[icis] probatum est: ergo non cor-
porum est id qo est mouens tantum: et h
q est anima. Et non igitur inest ei motus ſic
subiecto quoniam id cui inest motus ſicut
subiecto id mouet: volum? aut ofſtedere q
ipſobile est aiam moueri: omne enim qo
mouetur altero duorum modorum motus
mouetur vel utroq[ui]s, aut enim mouet: 63 ſe
ipm et per se: aut 6m alterum: 6m aut alter
vicimus moueri adhuc duplíciter. Aliq[ui]
enim dicitur moueri alterius motu eo q[ui]
cut nauta 6nuis motu mouet aut inest et ſi
cut pars est in toto ſicut manus mouet mo
tu totius corporis: et vitruq[ui]s isto[rum] ſepa
tuz ab eo cui inest p[ot]e moueri per se. Q[ui]
nauta in nauti non mouetur pp[ro] motu
t per se manif estum est: quia nauta c[ui]
bomo non babet motum conuenientem ſi
bi per se nifi motum pedum qui est ambu-
latio. Et doc autez quando est in nauti et mo
netur motu nautis non vt[ur]et ſed potius na
uigatione. Non ergo tunc mouetur per se.
Scorn autem alteruq[ui]s etia dicit moueri qo
mouetur motu alterius: et cum ſepatur ab
eo nullo modo potest moueri: ſicut mouet
aibedo et ſcia for[io]s. ſo[rum] ſo[rum] licet 6m ſe nuq[ui]
moueri p[os]ſit. Lum autez ſic duplíciter di
catur aliquid moueri per se et p accens: nunc
non intendimus inquirere ſi anima moue
tur per accens ſed p[ot]uis ſi monetur per ſe
ip[sa]m et ſi p[rt]icipat motum: ſicut intran tem
diffinitione[m]uiam: et iam proba[ui]mus: et
iam p[ba]uimus aliam non p[rt]icipare mo[u]s
ſicut diffinituq[ui]s p[rt]icipat ſua diffini[ctia]. Re
ſat ergo vt probemus aliam non per ſe mo
ueri. Lum autem quattuor: ſint motus ſpe
cies: ſi 6m generales terminos numerem
licet tres tantum ſint 6m genera ſicut often
dimus in. v. p[b]ificorum: doc est loci muta-
tio: et alterato. et augmentu: et diminutio: 03
concedere q[ui] anima mouetur: q[ui] ip[sa] aut
6m ynam istarum ſpecierum motus moue
tur: aut 6m plures eorum: aut 6m o[que]. Si
igitur non mouetur anima 6m accens: tunc
op[oz]et q[ui] naturaliter ſit mobilis: et vt natu
raliter inſit ei motus ergo et locus c[ou]enit
ei per ſe quia o[m]a inſi mor? ſunt in loco 6m

c

Liber

aliquem modum: et hoc planum est de loci mutatione recta; quia illa de loco ad locuz est. Similiter autem planum est de augmèto et decremento; quia ibi incrementum sit in locum maiorem et decrememtum in locu minorem; de alteratioe etiam phica palam est: quoniam illa non fit nisi qualitatibus activis et passivis trastmutantibus corpora phisica Qualitates actiue et passiue dissoluntur vel constringunt partes materie quas mouent et bec dissoluto et constrictio non fit si mo tu locali ptium que ad muicê accedunt i lo cum minorem: quâdo constringunt et rece sunt ab inuicem in locum maiorem quan do dissoluerunt. Alia igitur erit in loco: cire scripta ita quæ principium medium et finem est et assignare in loco: ergo ipsa erit corpus et ex hoc sequitur quæ non sit primum mouêf quoniam omne corpus est motum ab alio di stincto ab eo per eentiam tui: vel dissicto ab eo per eentiam et lotum vt: pbatuz est i. vii. phisicozum et in. vii. Sequitur autem etias quæ ipsa non sit cognitiva omnium: quoniam iam pbaunimus superius potestia deter minata corporeitate: non potest fieri omnia: sequitur etiam quæ ipsa non sit incorporenm sicut per se poteret et sic ex illa sola pone: oia que anima diffiniunt süt destructa. Quare autem quilibet istorù motuì sit p se p ac cidens in. v. phisicoz a nobis est ostensuz Si autem sicut dicunt mouere seipsum est substantia anime: sicut diffiniens est substâ tia diffiniti: tunc oportet quoniam inut in loci ac cidens vt diximus album vel tricubitum moucri: nec enim monens in accis et di ximus ex eo quæ in sult ei qo p le monef qo est corpus. Et ideo non sequitur quæ albedo vel mensura tricubiti per se sit i loco: sz hoc sequitur de anima que in naturam et substantiam ponitur participare motum: non ei potest dici quæ circulariter mouetur quoniam hoc modo aia aialium non mouet corp9 ne q3 talis motus manifestatur in ipsa. Am plius omne qo monetur aliquo motu quo cunque illud moueri etias pòt motu h3 locu Queramus ergo de aia quoniam si ipa mome tur naturall tunc etiam mouetur violenter et ecuuerlo si mouetur violenter tunc etiam

monetur naturaliter. Eodem autem modo se babet de quiete. In quæcunque loci mouetur naturaliter in eodem quæcunque naturaliter. Et ad quæcunque locum mouetur violenter i eodè gefcit violenter sic moltraus ein. v. phisicoz: et pmo. ce. et mu. In qub süt locis aia beat mot? naturales et natu rales quetes et in quibus baveat mous vi olentos et quafates violentas non erit facile assignare etiam si licentia z baveat fingendè quia neq simile altquid poterit inuenire. Imp ex quo locales babet mous omne qo phisice quocunque motu per se mouetur et ea sunt einſdem nature quozum mome est ad locum vnum eundem. Si de qua iuris mouere ipsa erit ignis vel ignee nature. Si vero deur deo: sz moueri ipa erit terra vt terree nature qun ikt motus lunt isto: cu porum. Eodem autem modo sequim q aliqd sit de na mediop elementop li dicre ad loca mediop elementop moueri p nam. An aut oc qo est primu mouës seipm mo uet se in motum localem vt in phisicis de terminauius: et aia est primum mounens seipsum in ſuo ordine oporiet quæ aia mome at seipam loci mutatione quoniam autem ei dicitur mome re corp9 ronale est quonem at ipm corpus ſpeciebus motum quibus et ipa mouetur quando mouet seipam. Si autem hoc concedatur tunc eonuerlo verus è dicere quæ anima mouetur motibus quib2 moueef corpus et ex hoc sequitur quæ anima mouetur in corpus sicut in locum et non ſi cut in id cuius est ipsa perfecto. Lun in ſic corpus moneatur de loco ad locut oporit quæ aie tranſitus et morus fit de corpore ad corpus sicut de loco ad locu quo ad vegeta bilet et ſensituii et ronale aut ad minus ſin ptes illas traſſeratur que dicunt mome re seipas. Si ergo sit tranſitus de loco ad locu cum etiam pòr redire quâdo vult ad locus vnde exuti primo ergo potest ieter ingre di corpus qo moruus fuit ex hoc exiut ab eo aia: et sequitur ex hoc quæ eades corpo ra sepe reflurgunt et sepe moruntur qdè ab ſurdum. Si autem dicant quæ in accis mouetur de corpore in corpus sicut dixit pla, quando dixit a compibus stellis deprimi

Primus

aiea in bec corpora: quâdo autes de corpe
ad corpus veniunt in scöa et tertia et sic des-
inceps trâcorporatiode tunc depellunt, violé
tia maliterit quò gellerut in corpe sicut as-
liquâdo depelluntur aiat motu ipulsionis vi
olenter tunc sequit cp non naturaliter inſit
ei mouſt: ſic per motu diffiniri no debuit
Lui eni naturaliter inefl motus ſicut diffi-
niens iſpm oportet h3 huc motu no ab alio
aut ſin accen5 moueri ſed p eiſpm ſient nez
q dicimus qò id qò est p le bonu 7, ppter
le appetitebile ſin eandé bonitate 7 appetite
tum ſit, ppter 7 aliuſ bonu aut ex alia canſa
appeibile que ſit ſibi extrinſeca. Si autez
cocedatur aia ab extrinſeco moueri aliquo
boc non erit ſicut motus ipulsionis violen
ted ſicut dicimus ea moueri a ſenſibilità
ſin cp obiecta ſunt mouenia et ſenſus pari
entes q1 ſentiunt intus ſuscepiendo ſpecie
ſenſibilità: de boc aŭt motu nos in scöa bui?
ſcie libro determiabim? Imp, auté ſi mo-
net aia ſeipam naturale 7 ſubſtantiale: winc
vitqs moueſ a ſeipſalois auté moſus facit
difſtare mobile ab aliqua natura alioqui? ge
neris in quo eſt motus ſin cp conuenit ſin
generis diſerſitate: aut eni ſacti diſtare ab
vbi aut a forma aut a quaſititate. Si igeſ aie
motus eſt in ſubſtàta eius vt dicit aduerſa
rius aia per motu illum diſtabit a ſubſtituta
ipſus in qua eſt 7 per quaz inefl ei moſus
ſin ipſa alia? boc eni abſiqs dubio ſequitur
uſi dicaf ei motus ſin accen5 inſelle: boc at
nò ponit ſed potinſ cp motus ſit ſin ſubſtà
tia ipſus. Et motus aŭt eentialiter eſt diſtā
tia eius qò moueſ: q1 cum motus ſit enſi
dichia exiſtis in potenia ſin cp eſt in poten
tia oz cp omne qò moueſ diſtet ab eo in qò
moueſtur ergo ſi moſus inefl aie: vt ſubſtan
tia ipſus: oz cp aia ſubſtatiai diſtet ab alio
quo ſubſtatiali ſuo: 7 boc non eſt veru cum
ipſa ſut acus corporis: bec autez oia ſequi
tur nifi dicaf aiam mouere ſeipſam ſin ac-
cidestin 7 ſi boc cócedatur adbuc no ſegc
q ipſa per accen5 ſit in loco ſicut alia p acci
dens ſunt in loco q1 ipſa non eſt ps alioqui?
qò per ſe eſt in loco: per quâ ptè 7 ptes ei?
ilud refera: ad locum al'totuz. Eit eni pſ
aia vel aiai eentialis 7 no quâ litationa cuſ

dicitur cp ps p accen5 ê in loco intelligik de
illa prie que per ſe pòt eſſe in loco. Luz au
tez dicit cp albedo per accen5 eſt in loco: q1
albu corpuſ per ſe eſt in loco eſt albedo ſo-
ma ſitualis in albo 7 quaſitatiua quorum
eſt locus p accen5. Aia aŭt non determina
tur quaſitate per accenſ iò etià neq2 boc mo
eſt in loco ſed eſt in loco q2 extra locuz cor-
poris ſui no inueniſ: 7 h àt vocaſ a quibus
dam diffiniri in loco 7 boc mode p accen5
pòt dici in loco. Il dec igiſ ſunt que pbât az-
nimâ no moueri localiter: vel alio motu h3
ſe. Sed dicet forte aliquis cp ſi no eſt in lo-
co per ſe neq3 p accen5, pprie loquêdo: uic
forte vt deſ etià non debere moueri p accenſ
ſin locu7 precipue cuz ea q1 moueſ immobilia
exiſtia no moueant p ſe neq3 per accen5 vt
pbatu7 eſt in vii.nphicoz 7 inice, 7 mundo.
Sed ſciêdum cp ipia moueſ p accen5 motu
corpis q1 mouêndus nobis moueſt 7 oia
q1 nobis ſut: 7 io corpe trâſlato: nec neceſ
ſariz7 ê ea trâſſerri: neq2 ê ſi le de motorib
ſpa2 7 alabus aialuz: q1 ſpa manet ſuper
idem centrù: 7 motor qui no eſt acutus aliku
ius ptis pſe no moeſ ſin locu7 neq3 ê in lo
co: ſed corp2 aialiu7 tranſeunt de loco ad lo
cum: 7 io aie diffinitive in loco corpm exi-
tes: motu corporu7 mouentur per accen5 de
loco ad locum.

Capitulù ſeptimù de disputatiòe còtra
opinioes democriti 7 platonis de motib?
aie quib? mouetur in corpe 7 mouet corp?

Ilnt ât qui ea que dicta ſut caluniáſ
dicères cp no ê neceſſariù cp ſi aliqd
mouet motu cp moueat eo motu quo ipſu3
moueſ. Illud eni qò moueſ localiter pòt
monere alterando: ſicut ſol accedés 7 rece
dés: 7 id qò moueſ ſin alteratiòem pòt mo
nere moru7 locali: ſicut fantasia7 còcupia al
teratione delectabili y l'tristabili moueſe al'
motu pceſſuò: 7 illud eſt in alys mult? Si
militer ât dicùt quidâ cp no ſunt in q1tuo2
genera motus ſin que aliqd moueſ h3 mu1
to plura 7 io oicùt nos forte no ſufficienter
pbasse cp no moueſ aia cù moueſ. Sz ad
oia bec ſoluèda ſufficiéa babeſ doctrina ex

c 2

Liber

Libio p[ro]h[ico]p[ro]v[til]imo:q[ui]m[i] i ordine illo i quo
distinguitur monés tim et mouens et motu
et motu tim necessarium est et illud q[ui]s et mo
nés motu moueat eo motu quo ipsi moue
tur et bec fuit politio eorù qui dixerut iam
mouere mota et boc apperet ex roibus eo
ruz. in pbedrone eni ponitur rónes iste:et
monés per se non mouet nisi fm substatià
fuà. Est aŭt aia mouës per se: mouet igitur
fm substatià fuà: sed de cuin substatia il
lud moue[ ergo] mouës per se moue[. Et
aŭt moue[ ab alio cum fit mouës per se: et
igif[que] moue[ at seip[s]. Adhuc nibl dat alij
q[ui]s non babet: et dat q[ui]s babet: dat aŭt mo
uens motu ei q[ui]s moue[ ergo] babet motuz
in seipso et cui inest motus illud moue[mo]
vetur ergo omne moués per seipsum. Ad
buc cis forma que est in alio ab alio plus
est in alio per se q[ui]s eis cauſa quare forma il
la exis tar in alio ſicut calidu q[ui]s e[ in] frigido
ab alio opor et q[ui]s p[ro]s fit in igne qui est c[ui]
ca[lo]ris in frigido. Similiter mot est in cor
poze: ſicut in recipi eſte forma motus ab alio
oz igitur q[ui]s fit i alio p[ro]s ſic i c[ui]s.bec at e[ra]
ergo anime inest motus. Lui autem inest
motus illud moue[ : ergo aia moue[ in eo
q[ui]s mouet et motu quo mouet. Adhuc ois
cauſa mot est que est inter p[ro]mu monés et v[ri]
m[u] motu[m]ouet mota: aia est talif c[ui]s mot
ergo mouet mota. Adhuc mot est act mo
ueniis et actus mobilis ergo ſicut motu est
ſbiectu ei et moue[ : ita et mouës e[ subiectu]
eius et moue[. Adhuc aŭt quicquid ex ar-
monicis mouet numer] c[omo]niſ ex motore
et mobili: aia at mouet ex armonicis nume
ris ergo c[omo]niſ ex motore et mobili : et q[ui]
c[omo]niſ ex motore et mobili mouet motum
sia igitur mouet mota. c[omo]niſ aŭt aia ex ar
monicis numeris qu[em] admodu ſupra onſu
est.bec et bis ſimilia i pbedrone colligunſ
vbi pla. et dicit ſplum no p[er] verba ſed p[er]
sen ſum quorum qued[ata] M[acro]bius ponit ſu
per ſomniu[que] ſciptiòs et q[ui]d[ata] dimittit. Et ſut
ad ſoluèdu[ facilima] ſi quis bi in memoria
babeat q[ui]s dixim in libro p[ro]h[ico]p[ro]. Ibi eniſ
dixim et quicquid mouet motu p[er] se e[ mo]
p[ro]s et et mouët p[ro]mu in ordine mot e[ mo]
bile et ab ipso est mot et no in ipso: et boc io

et ip[ro]sum per ec[nati]a ſua q[ui]s no e[ mo]t? mouet
efficieter et n[ote] formal: et boc igno[rabat] pla,
vnde licet aia ſit inter p[ro]ma c[ui]s mouet et v[ri]
tim[u] motu quo ad p[ro]ductiòem in effectu: et
ſa in ordine motu corporis est p[ro]mu monu
et no ordinaſ ad illo q[ui]s v[ri]liuimo moue[ in cor
poze aiato. Et c[ui]s pla. duci et ignis est cau
ſa calidi: non ſumit ipe n[ote]s c[ui]s p[ro]taſ: et
calo[]z est p[ro]ma c[ui]s calo[]z p[ro]ſam ſua forma
lè: et ſi[mi] aia est c[ui]s motus: no quid[et] forma
ſz efficiens: et io baud qua[]q[ui]s moue[er et
mouet. Et ſi obiciat macrobi[que] cop[er]mo
ue[er] p[ro]ter aiam: ergo aia magis mone[que]
p[ro]ter ynu q[ui]s tale e[ illud] e[ mag] tale est
irrisoriu[que] q[ui]s illud no e[ in] efficièub? et effe-
nis ſz in p[ro]cipatibus fm ead[é] forma. Et
boc ſoli q[ui]s dicit de armonicis nume[rum]mo
uer plus fm pla. q[ui]s aliquid alio[que] q[ui]s
q[ui]s fm[ar]monià aptat cop[er]t: et fm armoniæ
e[ ip]ſa mouës et cognos[ci]ens ea q[ui]s cognos[tu]
A[m] no n[ote]s ſibi p[ro]pozi[ato]n[ui] mouet et non
n[ote]s ſibi p[ro]pozi[ato]n[ui] cognos[ci]et. p[ro]poſtu at
p[ro]mu in numeris e[ et] ita videc et et fm armo
nicos numeros iſtituta aia: et h[ui]s illos bis in
ſe plura: qu[om]um ynu[que] est mouës et alterum
motu? et ſic videc e[ mo]uës mota: plura ei
vt moue[ta]i: ad id[em] 2[stit]edui no c[omo]ni-
um: neq[ui]s e[ plura] vt mota tim. Si ergo plu
ra c[omo]niu[que] ad e[n]di rei c[omo]niu[que]m et
q[ui]s q[ui]sda in[or]p[ro]s ſit mouës et q[ui]sda motu. Sed
dic[em]du ex armonic? numeris forma[li]b[us] no
c[omo]niu[que] aiam: et ex armonicis numerati:
sue numeris ma[li]b[us]b[us] p[ro]poſiòs
ſic e[ p[ro]po]tio pr[at]i] ſe de ad p[ra]s et lubicen
et ad pt[ar]ic[em] p[re]ced[em]t i ordine nature: ſic eni
p[ro]pozi[ato]n aia it[ellige]tie vt recipi[es] illia
tio[es] ei? et p[ro]pozi[ato]n v[ri]li]b[us] vt p[ro]but
ſuis pt[ar]atiu[es]: et ſic pt[ar]atiu[es] et p[ro]pozi[ato]
cop[er]t et o[gan]iſ corporis ſic lubei[que] pt[ar]ati ſue
In tali at p[ro]poſi]o[m]e mone[que] q[ui]s aia ab iſte
ligetia et c[ui]s p[ra]ma: et h[ui]s ito mou no mouet co
p[er] et mouet vna pt[ar] alià q[ui]s p[ro]but mouet
iſerio[re]: et boc e[ p[er] impu[riu] et no ſiuer aia mo
uet cop[er]: et et p[ar]ado e[ra] ad cop[er]t et p[er]e[que]
mouet cop[er]t et o[gan]icu[que] et p[er]e[que] ad
de deliderata et fugièda ea q[ui]s c[omo]n: et boc
mo no mouetur: ſeruatur i[que] in io[bi]b[us] p[er]
po]tio ſic i ſequen]tib[us] iſt[i] LIBIT manifi]ab[us]

secundus

nó inuenimº alíquod ibm prímu quod fit
gen? córarietatu? supi9 inductarú. Et ió ad
buc remanet dubitú: ynu tact? fit senfus yn9
vel plures inducte etuá differére nó dicunt
córaria vltima: q2 vltima córaria in quólió
bet genere sunt simplicia: sed magnitudo t
putas: t lenitas t aspitas nó sunt vltima i
voce: sed orie sunt vocú mediá: sicut in li.
de senfu t senfato onidem9. Sír aút est de
bíf q sunt in colóre. Or aút in sensib9 tact? nó
sit gen9 onu p3: q1 st sideram9 ea b3 eé put
pbic9 ısta cósiderat: úc calidú trigidú t bûi
duz t siccú sunt in q1 itate: t leue t graue: q
causanc6 a raro t denso sunt in íba eo q sup
ibam nó addút nífi situz quéda q é in ptib9
materie, ofensum est igif demonstratие q
sensus tactus est plures virtutes tacrine: t
sic determinátê é yna superius inductarum
dubitationú.

Lapitulum trigesimúprimúm: q
caro non est organú3 tacius.

Emanet auté queréda hec qó: ytrn3
organú quo sentim9 int9 lit an nó. Or
auté organú tactuín exteri9 lit t fit caro que
mor occurrit tágibilib9 sicut quidá dixerút
illud est signu qó inducút ad hoc pribádú
q itatim fit senfus fin actú quádo tangunt
carné tágibilia. hec fuit cauía q dixerút car
nem effe organú tactus. viderút eni in alio
sensibus q nó fit senfus fin actú: nífi qua3
do spés senfibilis est in actu vel in senfus: et
arguebát ex hoc q cù senfus fit fin actú: q
túc babet spé3 senfibilé in organo: led tact9
carnis ad tágibilia mor est senfus tact9 fin
actú. mox igif spés tangibilis recepta est in
organo tact9. caro igif organú est: t nó me-
dium. Amplí9 auté pús tpe senfibile est in
medio q3 in organo: quoná organú accipit
quod reddit a medio: t mediúz accipit ab
objepto sicut stat ex p[ dictis. st igif mediú
effet caro pús effet qualitas tágibilio i car
ne q3 in organo: led nó est fin actú, senfus :

nífi quádo immutatú est organú: ergo qua-
litate senfibili exíite in carne: nó ecr adbuc
fin actú senfus: t h nos expímur forre fin: t
zptter ítas rónes magni viri de pypatez
ticozq secta dixerút carné nervósa effe orga-
nú tangendi alexander, f, t temíffi9 t po-
sterior eis anícé. Sed q2 ar?, opio bis non
cócordat: dicim9 nos nullú effe signu quod
induxerút ad pbandú q caro mox senfib9
occurrens fit organú senfus, cui9 p[ bano é
q si aligq núc circa carné suam extenderit
aliquid tenue sicut pellé nel mébraná t fas-
ciat senfú per tacitú tangibiliu ſenititer sicut
pús mox ut tetigerit tágibile significabit se
ſenfut: t nó est qualitas tangibiliu pús ipe
in mébrana uel pelle q[ senſat i corpoz: t
tamé cóſtat q mébrana nó est organú ſen-
ſus. Si aút aligq dicar q nó est iſt: q mé-
brana ſupinducia carné é extranea: t caro
est cónaturalis t mébrú animati corporue:
dicem q[ effe síle quaúi ad hoc q nó interci
dit alioq temp9 inter ſenire t eſſe qualita-
té ſenſibilé in pelle: ſed in hoc est oſſimi
le: qua caro eo q naturalis est certificat t
demonstrat certi9 ſenſibile q[ pellis: eo q ſi
cut diximus ipfa est pár[ ſentien is: signu
igif qó induxerút fallax est: caro aút ad tá-
gibilia videc: ſic ſe babere: sicut ſi circulari-
ter nobis aptat9 effet aer sicut ps actualis
aialio ſentientis exíis: túc eni p[ vná p[ tem
noſtra videremur ſentire: t ſonú: t odozé: t
colóre: t ab onitate illu9 p[is qua ſenirem9
videref effe ynus quidam ſenfus auditus
t vifus t olfactus. núc auté quonía deters
terminatum t oſtinctú est a nobis mediúz
per quod ſentimus tria ſenſata inducta: q2
determinata ſunt organa ipſo[ ſenſuum:
ideo manifeſtum est q predicti ſenfus plu
res ſunt t nó vnus. Mediu antem forma
coniunctum nobis uel determinatum non
facit ſenfus ynum uel plures : ſed portus
vna p[ poruo palíut t actiut facit vná t p[ la-
res p[ poriones faciunt plures, in tactu au-
tem est boc immantefut9 t latés: eo q me-
dium in ipſo nonipoteſt effe a nobis diſtín-
ctum. cuins cauía est q animata corpa ſen
tiúa omnia componunt ex tangibiliuſ p
eentiam corpoz: t ideo oportua q non per

Liber

q[ui] s[ic] t[ac]i[que] est yn9s[ens]us ab vnitate medij[us] non valerit illatio, quoniam s[ic] f[or]t dixim[us] ab vnitate medij[us] no[que] pbaf vnus for[es] s[ens]us; 13 potius ab vnitate organi passiui[que] bm raiioem et prospor[io]em ad suum ag[es], hoc aut[em] quod des mo[strat] q[ui] s[ic] t[ac]i[que] est p[lu]res et no[que] yn9est p[re]ci p[u]e t[ac]us qui est in lingua, ille eni t[ac]us tangit omnia que tangi possunt; et in[sp]ergit lapor[osa] s[ic] f[or]t dixim[us] bm eand[em] partem lingue in qua est t[ac]us, et si quidem ita est in toro corpe s[en]sibili[que] et etià alia par[es] que liber s[en]tiret lapor[osa] cum tangibilit[is]que vnioru[aliter] videre[que] est yn9 numero et sp[é] s[en]sus gustus et t[ac]us; et boc ide[ze] videre[que] est lingua e[er] animal, ut d[unc]e aut[em] discernunt t[ac]us et gustus eo q[ui] non bm qu[al]ibet p[ie] convertunt, quic[que] eni gustat lapor[osa] bm idem discernit tangibilit[ia] sed no[que] converiunt q[ui] quic[que] s[en]t sit tangibilit[ia] eo q[ui] bm id indut[et] lapor[osa]. Que aut[em] subiecto separa s[unt] e[ntialiter] s[unt] diu[er]sa; et ideo gust[us] et t[ac]i[que] e[ntialiter] s[unt] diu[er]si s[en]sus, licet aut[em] t[ac]us subiecto no[que] diu[er]s [lic]entem; tamen tot maliter p[ter] cam p[us] inducta necesse est t[ac]iuas virtutes diu[er]sas esse

Capitu[li]u[m] trige[s]um s[en]ce[dus]; utr[us] t[ac]us indigeat aliquo medio extriseco.

Et aut[em] sic s[en]conuen[te]r dem[o]stratis q[ram]us an medi[us] quod est in t[ac]u[m] actuali[s] p[as] tang[é]iis immute[re]t s[emp]t p[er] t[ac]u[m] corpori cuius accipit qualitate[s]; an etià in[sp] digit medio exterio[rum], hoc eni vid[et], scim[que] eni t[ac]iu[m] virtut[é] bab[é]tia no[que] habitare n[ifi] in aere vel in aqua, scim[que] etià q[ui] nibili tangit in aqua n[ifi] bm s[up]ficié bumida vel bume factià e[ſse], bumida aut[em] vel bume factià bab[é]s s[up]ficié bab[us] aliquid corpori bume di s[ibi] in s[up]ficie adberet[is]. Sz omne corpori babet s[up]funditare[que]; cum profunditas s[it] etià magnitudo s[ue] dimensio corporis, ergo inter quelib[us] ſe tangentia in aqua intercidit medium profundum habens in quo qualitas tangé[iis] prins est q[ui] in s[en]iu[m] t[ac]uset; sic cum omnium habitantium in aquis vltima repleta et inſuſa s[it] aqua omnia tangentia in aqua medio extrinſeco

Species ſuas t[in]ſed etià per ſuas eſſentias corporib[us] animatis coniugerétur in ſenſu et ideo opor[uit] q[ui] actu pars e[est] animati me diu[us] per quod talia ſentit. H[ec] potest eſſe s[impler] corpori ex quo componiſt corporus animatu[m] tribus de cauſis. Quar[us] vna eſt ſin banc inten[i]onem p[ri]ncipal[is]: quia s[ic]ut diximus ſupra: medi[u] null[as] actu deb[us] ba bere qualitat[é] illius ſenſibilis cuius e[m]s[diu[m]. Et hoc non potest n[ifi] altero ouor[u] modo[d]. Quor[u] vnus e[ſ]: q[ui] ſit omnino p[u]a tum: s[ic]ut abſon[u] et non coloratu[m] ad ſon[u]m et color[é] ſe bab[us]. Alter aut[em] eſt q[ui] ſit tempe ramétu[m] ad equalitat[é] et receſſerit ab excelentus qualitat[u] ſenſibil[u]; et hoc oport[u]m in t[actu] eſſe medi[d]us eo q[ui] ſentiens non potest omnino deſtitui qualitatib[us] p[mi]sc: cum ex illis componat. Lu[d] igitur iste qualitates ſin excellétiam ſint in s[impli]cib[us]; s[impler] corporus non potuit eſſe medin[u]z ad eas: n[ce] ex ip[os] potest fieri corporus animatu[m]. Secun da ratio eſt: quia ſi eſſet ex bis non eſt ſuſce ptibile diu[er]nitatis organor[u]. hoc autem re quirit omnis anima terrena: vt ſupra diximus. T[er]tia vero ratio eſt: quia oportet ali quod firm[u] eſſe animatu[m] corpor[m] commixtus ex aqua maxime et terra vt p[oss]int in eo ſie ri operaciónes vite et sp[us]. Si eni for[et] s[impler] aere[u] vel aque[u]; t[unc] omni corpori continuare[que] quod tangeret ip[s]um, ſi autem e[ſt] ex terra: t[uc]que non baberet aptitudin[em] ad viam p[pter] frigus et ſicitat[é] que ſunt o[n]que litates mo[trific]atione, relinquit[que] igit[ur] animatu[m] corpor[us] eſſe mixtu[m] ex aqua et terra: et ex alij[s]: et oportet vt medi[u] s[ibi] babeat coaptatu[m]: vt vndi[d]q[ui] tangat nocentia et s[en]conuen[ti]a: et re cedat a nocentib[us] et s[en]conuen[ti]ibus p[er] ſuam eſſentiam coniugatur. s[en]ceſſari[u] ergo eſt q[ui] in eo quod potest tangere: et babet poté[t]ia[ſ] t[ac]iu[m]am ſit aliquod corpor[m] medi[u] sic mixtu[m] p[er] quod ſi[n]unt omnes ſenſus tangé[d]: c[u] ſic s[ic]ut babitu[m] eſt ſint p[lu]res: h[ui]s aut[em] e[ſ] caro que mor occurrit tangé[ubus]. Et etià ideo: qua nulla pars dominis vel alterius ſentientis ita ad equalitat[é] medij[us] ſit mixta s[ic]ut caro. neru[que] eſt et vene et alia no[que] ita ad medi[u] ſunt tempora s[ic]ut caro: et ideo no[que] inc[ò]ueni[te]ter ſunt media. Et ſi for[es] aliquis inſerat ex h[ui]s

secundus

vunt in aqua per quod fit tactus ipsozum. eadem autem necessitate sequit boc in aere quia aer etiam bumidè est; et replet et infuns dit ultimas superficies se tangentiù, fit igitur tactus non in per medium intrinsecus sed etiam per medium extrinsecus. Autem est contra rationem tactus: quia illa se cons tigût quozum ultima sunt simul: non inter cidente aliquo alio corpora: sic igitur vens tactus non potest esse habitantem in aqua vel in aere: licet in aere magis lateat quæ in aqua: eo quonibibl est aer: sic ut animalia habitâ tia in aqua ut pisces: magis nos latè quæ in aere habitantia: eo quæ aer est magis puus: et minus tegit ea que sunt in ipso. Ex bis igitur oubium oriz: virum omnium sensibilium 6m vnam similindine fit sensus per medi um extrinsecus an quozundâ sensuus fit alio ter quæ in alio: sicut gustus et tactus videlicet accipere sua senfata in eo quæ tangit sult sen sibiâ corporali tactu hæ sua ultima. Si enim omnis sensus est per medium extrinsecus licet quidam cum hoc tangit sult sua senfata et quidam non: sed sunt lóge oistaria ab ipsis: et reduntur eis a medusæ que pino a sensibl immutata sunt: tunc omnia senfata senfumus per altera a nobis et extrinseca media: et tunc per mediù extrinsecus sentimòur et molle et alia tangibilia: sicut et ponere le: et visibile: et odozabile: et non erit differéntia in babédo mediù extrinsecus istoù quib quæ sensuus: hæ potius in sentièdo per medium extrinsecus lóge vel ppe et ppinquitas sentendi p mediù extrinsecus erit causa quare latet quæ quidam babent mediù extrinsecus cum tâcere babest: sed qo latet non erit causa non essendi mediù. Quoniam autem saperiò diximus: si posnam nos sentire p pellé mébrane nobis su pinductâ: que fit adeo tenuis quæ lateat nos omnino: quia pribet senfum: eo quæ percipi non potest si pas sit qualitas senfata in pel le: et per pellé in carne: licet sic lateat: tamque cento duobus pellis est media per quæ sentimus: et est mediù extrinsecus: sicut diximus de aqua et de aere. Autemus enim nunc tâ gere omnia que tâgi possunt: et nibil in senf su tactus videtur esse per medium: cum tamen inter ultima tangenti intercidat bumis

dum aeris et aque: quo repleta sunt ultima tangentiù: sicut diximus supra, videlicet igitur medium extrinsecus babere senfus tactus.

Sed ad becomnia oicimus soluente: quæ in veritate ita est quæ in bumido aque vel aeris se tangetia babent inter suas superficies intercidens aliquod bumidù corpuæ: sed tamé boc non est mediù nectariu ad senfum, sed accidit. Et in veritate est adeo eus, nuc et ita adberens se tangentibl quæ vno tascu numero tangit illud mediù et immutat senfum: et ideo tangit per illud: non sicut p mediù: sed sicut per aliquid accidéraliter fit bi circupolati. Et ideo differt boc mediu5 a medio quod est in specularibus 6m visus et in sonatuis 6m auditù: quoniam in vifusim auditu: et olfactu fit senfus: ita quæ nos in eis facimus nobis mediu5 aliquid quod agat in organu: et ab obiecto agatur in ipfus. Et ideo in illis sensibilibus medium aliquos modo 6m intentièm sensibilis agit in nos sensibile quod in ipsum egit forma sensibialis. Non quidem têporis poritate: quia in non mométo picipue in vifu immutat: et me diu5 a viliCit: et vifus a medio: sed ramen est ibi prioritas causæ quoniam senfus non immutatur: nisi causaliiter immutatù fit medium: et boc medium necessariu est ad senfum. Sed que sentiùtur vel sentiri possunt in gustu et tactu: non requirut medium extrinsecus,pter esse senfus: sed per accidés vel ad bene esse senfus, ad bene esse quidè gusti quæ sicut diximus: per accidés autem facti ppter infusionem ultimozù ab bumido aque vel aeris. Et ideo tangibilia non sentiùtur a medio: sicut fit in sensibus vifus et auditus et odozatus: sed potius sentiunt: simul cum medio quod infundit ultima. Et boc limite est clypeato qui percutitur: non enim sic percutitur clypeus: quæ clypeus pculfus viterius percutiat hominæ: et reddat sibi p. cullionem: sed potius simul vno actu percutitur clypens et clypeatus: et ita est in bis quæ se tangunt in bumido aque vel aeris. Nec igitur que bic dicta sunt: sententia est aristotelis 6m verum et subnolire intellectum eo rum que dicit in feculo de anima de tactu.

Liber

Lapitulū trigesimūtertiū: et est digressio dicens intentiones alexandri: themistus: auerrois: et auicenne.

Ed alexander et themistus bice diuere terut a yervitate et errauerut. Opinati sunt enim ars. Oxiſſe nō eſſe tactu babitan- tum in aere et aqua nifi p. mediō aerem vſ aqna: tanſus tactus indigeat medio extriseco: et ſunc negat h. de ratoe dicti ars. opponētes q. tactus animatoru in aere et aqua ſentit qua luates aeris et aque ſine medio: et ita nō ſo re mediuß neceſſarium ſemp in bis que ſe tangut in aere vel in aqua. et intellectuū būc etiā multi modernorum vſ latinorum babuerut ante bec tempa ſequêret esſa alexandri et themis ſt. erroſe. Sed cōtra iltos est ſinia auerrois dicent: q. loco et locatū ſimilia ſunt bim nāſ t. ideo habita ſia in aqua nō ſentire dicit ſli tates aque bim q. et loco cōnaturalis talib animalib. et idem dicit de qualitatib aer] et in aere habitantib. cum autê intêdumur qualitates itop elemto: et efficiuſ diffimi les animaliu qualitanb que habiat in eis h. nō ſit nifi yt dicit p. admixtionem corporu calido: vel frigido: cum ipse. Et in tīm p. ducit lau ſermoné q. dicit aqua nō calefieri nifi p. admixi:em corpor calido: et est ro ſua: quia frigiditas est naturalis ppeta:q. aſ ſicui caliditas ignis: et ideo manens aſq. pu ra nō deferit frigidatê vt dicit. Et igitur at nullaten boc credim forze veru: quia nos videm oculis aqua calefactâ per leipas re dire ad frigidatê: et boc non faceret nifi in natura ſua frigida. Et et cum nibil videas mus separati ab ea non debet redire ad frigidatê h. diu est commixta corporib illis calidis. Adhuc autê bim eum nunq. altera tio fir in simplicib elementis: que mutatio ê bim solam qualitatê: que omnia abſurda ſut ppter quod dictu ſuum non credimus eſſe verum. Bene eni dixerut alexan. themi. et auic. opināres qualitates aeris et aque ſentiri fine medio extrinſeco: ſed nō subtiliter ars. dicta intellexerut: quonla opinati ſunt ar. intellexi ſe tactu medio extrinſeco indigere. Auiſt autê ſit mediu in tactu: posteri dicet. Et autê dicit auerrois q. ſimilia per

tactuū non ſentian: et q. locus et locatū ſimi les babet qualitates in parte est veru: et in parte ſalum. cum autê omnis paſſio pmo ſit diffimuli: postea facta mutatio ſit ſillu: et ſenſus est paſſio quedâ: et q. ois ſenſus pmo diffi:is ſit et tunc ſua ſentit p. oblicu immutacionem. facta autê immutatio: et ſenſus est ſimilis rei ſenſate in ſpecie ſenli bili: et tunc non ſentit ſe immutari: ſed iam p. ſect: uſicat de ſenſibili: cui: apud ſe p. ciem babet et ita est de tacu. q. diu et qua litates tactu qualitanb? aialis tangents diffimiles ſunt: tunc ſentif boc q. tangi. ſi aut penetraverit et informuerit carné et cœtera mebza tangêita: tunc nō ſentim: apibus Et bui: ſignu et q. ſebicitâtes ſentiu: cas lorem inná:ez: eo q. excedit calore: plexio nis: et eibie: qui maiore: q. ſebicitâs bas bet calozé nō ſentit eù: quia inſommatem bza et factus est quaſſ náli: et ſic est in omni paſſione et in omni ſenſu. Et aut dicit locu et locatu ſimiles babere q. litates: nō oio ve rum est: quia loci ſlitares ſunt ſlitates ſim plíce: et locati ſlitates ſunt apolí: p. batu autê est in li. píge: neos: q. ſlitates mi: to: ſunt reducte ad mediu: et qualitates simpliciu: ſunt in excellentia. Et ſi dicatur q. simplicia in locis generatu: cōpitu: no ſunt simplicita ſed p. mixta: vide: boc e: nō omnino veru: quia licet p. mixta ſint: non in babet talem p. mixto: m que miſcibilia ou cat ad medi: ſed poti: in qua ſnu elementu ſuis in qualitatibus ſaluat: eſt: ſed non est omnino depuratu: ab altero quod euapora biliter elevat in ipso.

Lapitulū trigesimūrqu: de medio ta: ctus quid ſit et quod modis dicatur.

Aninó autem videſ caro et extremi tas in lingua in gustu: et ſic p. omia ſe babere in mediando: ſicut ſe babent aer et aqua in viſu et auditu et olfactu. in omnibus enim ſenſibus generaliter videſ couenire: q. illiu nullu: ſit ſenſus: quo ſicut inſtruméto ſentimus: quâdo ſine medio tangi: a ſenſu bili pimo: vt ſi quis ponat corpus album in oculi vlationu quo videm: sicut instrumento

Secundus

qui est bonum: cristallinus sive glatfalif. me
m itself est igitur ex hoc quod possibile tâ
gi quod est instrumentum tactus est int? 5
carne: et tamen non est caro ipsa: quæ sic ne
cesse est accidere in tactu sicut i alij sensibl?
sentibilia enim opposta sive medio süt id
quo sentiunt animalia sicut instrumento nò
sentiunt: sed tangibilia posita super carmen
sentiunt, ergo caro erit medium in tactu et nò
instrumentum, causa autem quare non sen
tiù instrumenta nifi a medio h est quita in in
strumèto est vis sentitina et bec non accipit
nifi spem in omni senſu: et ideo optet q et or
gano nò ſit nifi ſpés t io nò potett fieri tac
tus corporis bim nâm senſus: sed oporet
q ſpés ſit in medio t a medio fiat in inſto
led h videtur forze mirabile cum omni tem
prati p expimentum Acet nervos fore ma
gis ſentibiles quando tanguntur a ſenti a
bus q ipsam carnem quod est contra pdc
ta. Adbuc autê per anoibomiam pbatum
est quoniam caro non baber ſensum nifi ſi
bi ministratum a nervo t ideo videtur ſen-
tentia inducta esse salia nec solum in carne
ſir ſenſus: ſed in offibus quibusdam ſicunt
in dentibus ſicur experimento pbatur, et io
Alucê, et multi alij banc ſententiam aritstote
lis imitari contempserunt et dixerunt carnè
nervosam esse organum tactus et non esse i
taciu ſicunt in ceteris ſentibus quoniam tac
tus non tantum est vis quedam et potentiæ
ſenſitina anime: ſed e formæ que facit al eé
quoniam nullum animal est fine tactu et oe
qo babet tactum est aial t io tactus nò est i
vno mébto ſed est in multis ſicur omis for
ma ibalis actu quem h5 eentiali opatur in
tota mā t non in yna eius pte tni, et io dicut
tactu nò bke medium aliqo c9 adbuc indu
cut r6em: quia, l animal ſentiens ex tangi
bibilibus componitur et ex illis salutatur et cor
zumpitur: et ideo oporet q fine medio eis
dem coniugatur: nos autem veritatem fal
nare cupientes et reverentiam exbibere ari
ſto. principi phisic dictamus carnem eê me-
dium tactus: ſed carnem generaliter voca
m9 id quod vê caro est vel id quod est ſi
carni, ſimile autem carni dicim9 trip[ur acci
pi. vno quidâ mò memby quod loco car

nis est in animalibus ſangulnem nò babê
tibus, alio autem mò of caro vel simile car
ni id quod vicinatur medietati et equalitati
complexionis que est in carne ſicur dères
t ideo dentes creſcunt in bis in quib9 alia
offa non creſcunt et expimentum bius est
q et qui, dentes ſaperiores vel inſeriores
babent extractos ille videbit dentes illis
oppositos ſuper alios prolongari et hoc nò
eſt nifi creſcerent p nutrimentum, vide-
m9.n. in ſentibus quibusdam dentes extrac
tos creſcere quod non fieret nifi eſſent vi-
cini carnis complexioni quoniam caro ſo
la est que influit et eſſuit p nutrimentuz re
ſtaurata p totam vitam animalis et io dixit
Baltenus et autç. q dentes babent medi
um in taciu ſicut t caro ppter quod etiam
membra mollia quoy complexio ad equa
litatem carnis non accedit non ſentiunt ſi
cut epar t cereb? et bmòt: et ſi aliquando i
eis ſentitur dolo: h est in paiculis que ſunt
circa ſiſtantias eo p. tertio autem nò dicic
simile carni quod carni est commixtum ſi
cut nerui, non enim potest eſse q nerui mul
tum immixti carni non multu ſunt ſimiles
carni cum ex corde vel eodem trabant nu-
trimentum, cuius signum est: quia nerui in
viroq3 fine coniuncti offibus ſicunt nerui q
vocantur funes ſine ligamentum offium p
pter ſimilitudinem qua babent ad offa nò
sentiunt, dicimus igitur nervos ſenſitivos
in loco vbi ſensum babuerunt non ſentire ſi
fine medio tanguntur a ſensibili et h est in
loco vbi a cerebri ateriori parte oriiſ, illi ei
complexionem carnis nan babent ſed poti
us cerebri ynde oritur ſenſus. alibi autê vbi
carni immixtii ſunt et medietati carnis vic-
ni ſensum babent: quia illi ſunt plus bîtes
raioem medh in taciu q5 organi ronc

Lapitulum. XXXV. qualiter se babet
tactus ad tangibilia.

Et int aŭt ea que tangi p[it]q tangi
bilia vocam9 drie corporis pbici h3
q est corpus pbicu, dico aŭt illas
eê drias tales quales eas qualitates q e[ra]
adinicê distiguunt et determinant. s. calidu7 t
m

m

Liber

frigidus; bumidus; siccum de quib[us] in
fecundo pigeneos diximus ybi tractatum est
de eis. id autem quo sentim? sicut organo
in quo situs est senfus qui vocatur tactus:
primo est potentia bm[oi]s post alterato:
nem autem a sensibili facta[que] est actu bm[oi]
senire est enim quodam pati et ideo faci-
ens et agens senfum ad similitudinem sive
speciei est actu et patiens est potencia habes
formam agentis et cum opor[ate] omnes pos-
tes alii corporis esse mixtas ex tangibilitat
 differens necessitate est organi et medium i
tacti aliquo mo[rum] babeant istas quilibet et h[us]
q[ui]b[us] habet eas non suscepit eas quia nihil su
seipit id quod iam habet, cum igitur habet
eas ad equalitatem medq reductas h[us] mo[
non] suscepit eas, et ideo nullus omnino tac
tus sentit qualitate[s] sibi per omnia similes
fed tactus privatus est excellentia illarum
qualitatum h[us]q[ui]s in potentia est ad illas ex-
cellentias et illis immutatur a tangibilitat
et h[us] tactus simile sibi calidus et frigidus et
durum et molle et reliqua non sentit; fed ex
cellentias tan[que] ipse senfus existat in medi
etate quodam complexionis inter sensibiles
contrarietates et ideo non discernit sensibi
lia t[actus]; quia medium neutrum est extre
mo[que] et cum privatum sit utroq[ui]s mo[rum] poten
tia est vtrunq[ui]s et ideo discretis est ip[s]o[que], ad
vtrunq[ui]s enim ip[s]orum c[ognati]que est sicut al-
terum; quia medium compatu extremo est
extremus etiam cum extremum sit p[riu]iatio
que potest immutari ad s[uum] opposi[nu]s h[us]
modo consideratum id quo tangimus pot
immutari ad senfum ab extremo[que] utroq[ui]
et opozet esse in tactu sicut est in visu. Id ei
quo sentimus in visu album et nigrum nec
album nec nigrum est in actu: sed vtrunq[ui]s
potentia et similiter est in omnib[us] alij[s] sen-
sibus: et ita est in tactu q[ui]d quo sentimus
frigidum nec calidus est excellenter: sed me
dum quod est in potentia vtrunq[ui]s et actu
nenerum. Amp[utem] sicut visibilis et in
nislbiliter erat visus mo[rum] quodam diverso: sic
facit in omnibus sensibus sicut detemina
nem est ita etiam tangibilis et non tangibilis
est tactus non tangibile autem dicitur m[or]
tip[er] quod s[um] habet quam d[omi]nam et minorez

h[us] senfum mouere possit sicut passus est aer
quia non sentitur tactu. et etiam non tangib[us]
le excellens quod corumpit tactu: sic ignis
non tangibile autem q[ui]nallam habet t[act]
tus differentiam nullus omnino est corpus
quia sicut diximus t[actus] d[omi] corpa[que]
ca determinat: quia ex solis qualitatibus ta
cus corpus animatum estutur: ideo sola
illa per se corpi animato coюenunt vel con
trariantur et ideo sensibilia delectatio et sen
fib. lis tristitia non est nisl in tactu. i. alio au
tem sunt in h[us]tum vicinibus vel distantim ta
cius indicant delectationes. h[us] autem in li
bio de senfus et senfato certificabitur sic igi
dictum sit figuratuler hoc est sup[er]ficiens de
vno quoq[ui]s p[ro]pri[que] senfuum.

Tractatus quartus fecundi libri quæ
de cōmunibus senfuum.

Lapitulum primi q[ui] omnis senfus
suscepimus est sperum sensibilia.

Omninitur autem cōnuenientia
senfibus et de senfus cōmunibus
est post h[us] primus aui quod cōuer
cōnenit omnino senfui h[us] q[ui] est senfus est q[
]uis est in gradu illo apprebenfionis quod
acceptip[er] speciè sensibile[m]ine m[am]ma[n] p[er]ne
sicut c[er]a acceptip[er] fig[ur]a sigilli foliis abſijs eo
q[ui] aligd[em]a sigilli acuatu i c[er]a acceptip[er] fi
ſura annuli ſive sigilli aurei vel ferre[i] ſine
auro l[er] ferro et tam accepit aurea ſive ferre
am figam h[us] est eam que h[us] e[cc] materie ſue
erit et est aut[em] vel ferri et n[on] aliert? n[ib]il acci
pit tamè de auro et ferro et ſil[er] senfus acceptip
ymſcuinſq[ui]s ſenſibil[iter] ſp[em] colorem. s. et ſa.
p[ore]n et ſonu pati[que] ab bm[oi]s ſenſibilitat
ſp[é]bus n[em] in h[us]tum vnaqueq[ui]s ſenſibilitati est
vnum quodq[ui]s ſenſibilitati ſim[que] eſſe m[à]le h[us]
h[us]tum vn[u]nquinodq[ui]s illo[que] est in eſſe intentio
nali et h[us] r[ò]dem sicut prius in antecedentibus
diximus. y[ef] aut[em] forſaffis h[us] de t[actu] et guſtu
n[on]e ſo re ve[que] h[us] prius determinata: quia
diximus ſensibilia e[que] h[us] eſſe m[à]le fiem et
ſentientibus. Sed ad hoc intelligendus est
q[ui] nos vocam h[us] senfum ſtutem ſensibiles
in primo organo ſenſitivo ſitâ, illi, n[am] a me
dio non reddif[er] niſi ſp[er]s ſola ſenſibilis ſim[que]
vnaqueq[ui]s ſtutum ſenſibilitati iudeq[ui] g[aud]a

Secūdus

est oriarem sensibilibium que sibi obectum est, et doc modo omni sensui venit ipsum esse suscepit.ium sensibilibium ſpérui, ſine oí ma et eſſe materiali: inā tamen píte, id autem quod primum est quo ſentimus est id i quo ſensibilibium ſpés ſole ſine ma potentiá ſut púmo et poſt in actu quando iam habet eſt et ſequitur ex isto 〈 primum ſentiens cum est in aciu est tale: quale quidā ipsum ſentit bile ſed alteruz est eſſe eius binc et inde 〈 53 〈 q et in eſſe intentionali actus ſensus et 53 〈 q et in eſſe māli magnitudo quedam ſiue corpus ſim ſensibus, magnitudo enim ma terialis ſiecta ſensibns non est id quod ſe tiur in 〈 q ſensatum actus est ſenſus: 53 q et eſſe ſentituum quod est eſſe intentionale. Similiter autem nec ipſe ſensus in ſactus ctaſtus est magnitudo: ſed est ratio quedar intenationali ipſius ſensibilis et ſenſus ha benſs talem intentionem in potentia ſensibiles que inde est ipſijs, omnis enim po tentia alicuius et 〈 babet proportionem ad ipſum recipiendum que pportio ſi soluſa non erit amplius potentiá, oporzet enim po tentias primas p aliquid eſſe primas et precipue potentiá habituales que ſut ſicnt eſſe primum armoniam babentes ad actus ſecūdos qui eliciuſ ex ipſis, diximus autem ſuperius 〈 ſenſitiuſ primi perfectio est a ge nerante et ſpecies ſensibilium ſunt in ipſiſ: ſicnt actus ſecundi armóſe, ergo potentiá ſensitua proportionatur ſenſibili quod accipit. et ideo ex illo manifestum est ppter qd excellentie ſensibilibum comypunt ſenſus quoniam excellentie excedunt armoniam: et soluitur tunc pportio quo ad ſensibile co positum ſuit organu ſentiendi: ſicnt in sim pbonia qu àdo armonice extense ſunt chor de ſi quis forius 〈 q armonia pmiſtat pene ſerit chordas comypit armoniá. Alteri autem ex dictis manifestum est: quia plan te non habent ſensum, 〈 53 enim patiand a tā gibiſlib 〈 que agunt actione materie et nò tā tum actione ſpeciei et 〈 53 babeant quandam ptem anime tamen quia orga na plantanu non ſunt armonice proportionata ad solas ſe ſibilium ſpés recipiendas nò pínt ſetti re plâ te, carent autem bmoí armoniá in organi

ppterea quod terrestres ſunt et 〈 50 actiones eamur ab actionib 〈 mālibus elevari ſi pínt: ſed patiuntur paſſione māli non formali ſi cut diximus. ideo dicentes plantas habeſ onos ſensus guſtum. 〈 s. et tæcum ab 〈 q ou bio errant: quia licet trabant nutrimentum et alterentur tangibilius tamen nò indicat ſapozef: nec alterantur alteratione ſpét ratiu ſed alteratione māe 〈 b est igitur quod cœue nit ſensui oí inſom tum est ſenſus.

Lapitulum ſecundum vtrum aligd nò bìs ſensum patiatur a ſensibus.

Tbitabit autem forſtasse aliqui ſi aliquid patiatur ab odore 〈 boc est ab odoris simplici ſpecie quod im poſſibile est babere olfactum: aut a coloſe ſiue a caloris simplicis ſpecie quod videre non potest. Similiter autem eadem ratio du bitationis est in alio ſi enim qò est olfactib aciuum ad actum est odor et relatine dicuſ tur ad inuicem pprium actiuu 〈 ppriu pal ſiuum: tunc poſtio yno ponitur alterum: et destructo yno necesse est altez deſtrui. ige tur in quo est odor ſicut in pprio paſſiuo ne cefſe est babere olfactum ſicut ſequi yideq 〈 q nibil babens olfactum nò predi to pati atur ab odore. eadem autem est nò in alio ſensibus: quia ſicut ſepe diximus non que libet paſſina vel paſſibilia recipiunt actus actiuon quorumlibet ſed actus ſensibiliz ſecipiunt quedar paſſina 〈 53 〈 q armonice ſut ſenſitia eoq. ſimilr autem 〈 b idez manifestu ſe etiam ſicnt lumé.n. tenebza odor ſonus et alie simplices ſpés ſensibiles in 〈 q bmoí nibil oio agunt in corpora nò bìna ſensus actione ſpét im: ſed 〈 q agut in ipſa 〈 b é actoe nò ſpét ſed māe: ſicnt qù d' 〈 q tonitruus ſci dit lignu nò agit ad ſeſſuram ligni yidelic 5 ſoni ſpét ſimpl'x: 〈 5 potius aer p moru quo moueſ qui est ca ſonádi et p câm eade mul tu ſonantia ſcindut turres et muros: q aer 〈 5 timuus 〈 q ad audiut moueſ qùn deſert so nu et eü est in muris commouet muros. et 〈 5 etiam acuti ſoni dentes ledut comomen, do eo dem. 〈 5 aŭt ita ſit de ſpébus ſenſu 〈 qui ſunt p mediu duſas tamé tangibilia et

11 2

Liber

ſapores videlicet agere alterando i ea quæ nullus
babent ſensum et que ſunt inanimata. Si ei
illa dicentur non agere que ſunt inanimata
tunc non poſſunt aliqua inueniri a quibus
inanimata et animata alterarentur. Si autem
ceditur et a ſe nſibus tactus et gustus pati
untur inanimata queramus utrum ne etiam
a ſensibus alioium ſensuum triu[m patiantur
inanimata. Sed dicendum uti[que non od[em
paſſuum eſt ab odore ſuo et colore h[uius
paſſuum eſt ab odore ſuo et colore h[uius
paſſuum eſt ab odore ſuo et colore h[uius
intentiones ſensibiles: quia etiam ſi media
eorum patiantur ab intentionibus ſensibilitates
tamen media ſunt indeterminata: et nò ma
nent in eis tan[que formæ p[ermanentes iste in-
tentiones: et ideo non vere et ph[icæ patiunt
ab eis: fed tranſeunt pe[ra ad ſensus et ſerun
tur pe[ra sicut aliquid patientia b[im quid et n[am
simpli[que Sed tunc queri[que si odorare est etiam
pati aliquid a ſpecie tunc vna ratio patiur
medium quod eſt corpus inanimatum et ſe
ſus a ſpecie ſensibili et tunc b[im eadem pa
tiuntur et alterantur animata et inanimata
contrarium in li. de ce. et m[ui. nos determi
nanim[em, et ad hoc dictimus et odorare non
est abſolute pati aliquid a ſensibili p[cepto:
ſed potius odorare eſt ſentire et indicare os
dorem quod eſt secunda ſeſuſ p[fectio et nò est
n[am pati ſed opari aliquid et b[oc m[oe ſenſi
le ad operationem ſenſus non agit in id quod
est iaiasum. eſt igitur totius bui[n q[onis ſo
ludio ſiue determinatio et ſeſibile dupl[er ac
cipitur formaliter. l. et materialiter h[est ſen
ſibile in eo[que eſt ſensibile et b[oc eſt quod as
git ad operationem ſenſus et b[im h[uius non agit
n[ifi corpus animatum anima ſensibili lic
ſenſas et ſensatam ſunt correlatina: que po
ſita ſe ponunt et p[empta ſe p[imunt. si autem
accipiatur id quod eſt ſensibile in quocumque
ſenſu: tunc illud agit alterando etiam e[corpa
non animata: et b[oc modo ſenſus et ſenſas
tum correlationem ad inuicem non babent
et b[oc m[oe que cunque alterant animata alter
rant etiam inanimata.

Lapitalum tertii in quo est ph[atico]
q[ui] non est ſenſus pr[eter quin]que p[ro] naturam
medio[rum].

T[roni]a autem nullus e ſenſus p[ro]
p[ro]ius pr[eter quin]que qui vult vult
audire gustus tactus et olfactus
et bis que nunc dicemus accipere poterimus
fidem. si enim nos omnia ſensibilitas p[ro] medi
um nobis conjunctum et omnia ſensibilitas
p[ro]medium distans ſentimus utis quinque ſe
libus quos babemus tunc nullius nobis de
bet eſſe ſenſus: q[ui]m ſenſus n[ò] betur n[am] per
ſensibilium cognitionem que p[ro] mediúm con
inctum vel p[ro] medium distans ſentimur.
Q[ui] autem bis quinque omnia talia ſufficien
ter ſentian[em] inducendo monſtratur sic: in
p[ro]ficis enim oſtenſum eſt et omnis anima
liis cuius eſt aliquis ſenſus ile eſt tact? h[uius
non couerti[ur], b[unc] autem ſenſum q[ui] tact
b[ic]itur et eſt p[ro]medium conjunctum nobis:
ſufficienter babemus cum ſint plures. Q[ui]
autem ſufficienter tactum babeamus p[ro]
quia omnes differentia p[ro]ſobiles tangi p[ro]
bos tactus quos babemus ſufficienter ſen
timus. si enim deeſset nobis aliquis illo[rum]
ſenſuum deeſset nobis etiam organum et me
dium illius ſenſus. quecunque autem tangę
tes ſentimus illa ſunt ſensibilitas obiecta tac
tu: et illa babentes in ſenſu tactu cōtingent[em].
ſimiliter autem eſt de gustabilitate q[ui] ſuffi
cienter ſentimus p[ro]extremum lingue tangę
tes. igitur non ſunt plures ſenſus ad ſentie
da ea que tactu ſentiri debet ſine vtr[em] ſui
culariter h[uius] q[ui] gustus eſt quidam, non eго
nobis deeſt aliquis illo[rum] ſenſuum qui vult
p[ro]medium intrinſecum. ſimiliter autem p[ro]
baum q[ui] n[ò] deeſt nobis aliquis illo[rum] qui
ſunt p[ro]medium extrinſecum. quecunque enim
ſentimus p[ro]media et n[ò] ipſi tangentes tam
ſentimus p[ro]ſenſum intentionem p[ro]distat. Q[ui]
ſimplici[que] corpm que ſunt aer et aqua et ſut
media triu[m] ſenſuum. illa, n[am] sic e[ſunt] q[ui] ſut
mediatia diſtanter ad ſenſus. et h[uius] p[ro] ſen
ſibilitas poſſent ſentiri p[ro]organu yn[u]; ſi b[us]
ilud organum p[ro]de ſentiret ſufficienter illa
p[ro] ſenſibilitas ſufficienter baberet p[ro]ſen
ſus q[ui] n[ò] deeſset ei ſensibilium cognitio ſi
cut li dicerem q[ui] organu ſenſituiu eſset ex
sere et et aer eſt mediúm loni et coloris ille q
b[us] bui[n] organu ſufficienter ſentiret per
organu yn[u]o ſenſata differentia genere

Secūdus

Similliter autem si p[ra] organa et media sunt eindem senfati sicut aer et aqua que sunt media coloris inſtum lucida ſunt tunc habens illa plura organa ier[que] ſufficienter ſen ſir[que] illud ſenſatum et non deefſet ei aliquid in ſensibiliu[z] cognitione. Ex omnibus atque bi[no] arguo et habens organa ſufficienter omnia ſensibilia ſentientia p[er] media ſi nunc tum et p[er] medium remotum non habet deſe etiam alicu[n]us ſenſus, atque autem habens quod ſenſus habet organa ſufficienter omnia ſensibilia tam p[er] medium cōnſultum q[ui] per medium remotum accipientia, ergo non de eſt aliquis ſenſus bi[n]t[que] quin[que] ſenſus preſedictos. Et bec ratio eſt penes media ſenſu[m] accepta, medium enim ad omnem ſenſum eſſentialiter exigatur: ſed media[que] aut eſt cōnſultu[m] aut diſtātus et ſi cōnſultu[m] eſt aut eſt p[er] h[uius] medium quod eſt equalitas inter ſua ſenſibilia aut primatum eis omnino. Medium autem quod eſt equalitas eſt in tactu: quoniam omnino non potuit primari tangibili bus eo et ex talibus conſtitut composito eis ſentialis animati corporis, ſi autem eſt medium p[er] p[rin]ationem ſensibiliu[z] cōnſultu[m] tunc eſt gustus, ille enim eſt p[er] cōnſultum medium eo et ipſe eſt quidam tactus et ſu[m] medium primatum eſt ſensibili eo et ipſo illo non componitur ſentie[s]; ſed potius ſu[m] ſe ſible eſt indicās h[uius] quod eſt maxime cōne niens [pos]positioni eſſentiali et h[uius] eſt sap[or] qui ideo et sequela eſt complexiōsis indicat nu trimentum quo salutatu[rum] compositum aiatu[m] ſi autem eſt medium diſtans non potest e[e] terminatum corporu[s]; quia p[er] illud n[ot] poſſet eſſe tranſitus ſensibilium, op[or]tet igiſ et ſit p[er]iui[m], et autem eſ h[uius] dupli[c]e n[am]t: aut, aut, eſ h[uius] eam que eſt a ſupr[i]ori corporu[s] et i[ſic]e eſt medium viſus et hoc eſt in quatuor corpori b[us] p[ro]ijs: aut h[uius] n[am] alicu[n]us eſi in eip[so]to et h[uius] eſt dupl[ar]t: aut, aut, eſ c[ui] e[m]otu[m] gnānte ſenſible ip[s]um: aut h[uius] gnātionem a ſolo ſenſi[bi]li factam et p[rim]o quidez n[ot] eſt medi[m] ſon[ti] et h[uius] e[a] aer et aer et qu[ia] aqua nobilior[que] e[m]a gis eſt in aere et qu[ia] in aqua. Secundo autem m[ö] mediu[m] eſt odoris quod eſt etiam plus in ae re qu[ia] in aqua, quia licet bumidior[que] ſit qu[ia] aq[ui]tamen p[ro]pter sp[er]uālitate[m] ſut bumidi calis

do ſicco minus contrariatur q[ui] aqua que in corporatu[m] habet bumidum: et ideo p[er] diſ fundu[m] odoris in aere q[ui] in aqua. Eſt aut ſciedum ſensibilium p[er] media ſua non eſſe motum localē: ſed potius sicut diximus ſu p[er]a ſensibile formaliter gnāt intentione[m] ſu am in omni parte medu p[er] circulu[m] et ſpera[m] in circuitu[m] nec eſ yna numero intentio[m] ſenſi bilis quelibet in parte medu ſed diuerſe i[ſic] etiam ſupius diximus de ſonu[m] gnātione et h[uius] magis e[ alteratio] q[ui] motus localis n[ot] tam vere eſt alteratio ideo et non res: ſed potius intentio rei eſt generata in medio que i[ntentio] non eſt res ſepata vel rata in eſſe: ſed potius rate rei ſimilitudo sp[er]uālis. Si autem aliquis obiciat et ſi motus localis non eſt intentionu[m] ſensibilium in medio et tunc diſantia non debet impedire ſenſum et debe m[ö] equali[ſt] cito ſenture remotu[m] et p[pi]nquinu[m] Aldbue autem eſt alteratio et omnis alteratio e[c] c[ui] transmutatione bi[m] et i[t]a v[m] media debe re tranſmutari: dicu[m] e[ ad hoc quoniam ois vius ageſ efficiat: eſt in p[pi]nquinu[m] agere q[ui] in remotu[m] sicut dicit p[he] alpetrās et i[ſo] ſen ſibilia in p[pi]nquinu[m] p[por]tionatas ſuas gēnerant forma[m] et n[ot] in remotis quo[d] diſtātia extra poſſit e[c] gnāntis. Et h[uius] cōcedat me dia ſm aligd poſſe tranſmutari n[ot] t[em] ſim. p[er] t[ra] tranſmutāc[io] et et i[t]a n[ot] res ſunt velut diſtimus: ſed re[d] intentiones quaedam et p[re] c[ip]ue in viſu[m], in auditu[m] autem ſonus e[c] ma teriale b[us] in aere et p[er] reflexionem habet eſſe sp[er]uāle, odo[m] autem habet intentionale eſſe in remoto[m] et i[pi]nquinu[m] aligd habet de eſſe m[ä]li[m], gustabilis aut[em] et tangibili[m] p[er] m[ä]m cōt[i]i[g]u[m] medu[m] ſed t[em] medium n[ot] agit in or[an]gu[m] n[ili] eſſe intentionale, et ideo et v[m] et i[ſic]e in alio[m] ſensibus ſensibilia ad medi[m] ſe bi[n]t ita in gustu[m] et tactu[m] ſe habent media ad ſen ſum, bec igiſ eſt r[ot] p[er] media ſenſu[m] p[er]b[ans] nullu[m] in aliquo animali p[er]fecto dee[e] ſenſu[m].

Lapiml[ui] quartu[m] in quo p[er]b[ak] n[ot] e[e] n[ili] quin[que] ſenſus p[er] n[am] organo[m].

Reducem[que] et h[uius] aliam r[em] em ex p[er]te organo[m] ſenſus accepta[d] vicentie[m] et organa quib[us] ſentiut a[ialia] non

m 3

Secundus

Obec ât et tertiâz inducem? rôrem
suptâ a sensibuo p quâ nullu deelse
sensum animalibus perfectis ostendem?
bec enim efficacior est ad probandum c
numerus propriòm passivorum ex nûe
to propriòrum activiòm consequentissi-
me probatur. A Don enim alterus aliquod
corpus sensibile est et alia passio sive qua-
litas sensibilis que nulli sensui est propa-
qüle que dicte sunt ergo nullus deest a.
nimalibus perfectis sensus. nullum au-
té aliu d sensibile è ab bis que dicta sunt si
cur probabimus. Si enim esset aliu ali-
quod sensibile sensus illius ab aliquo ani-
mali haberetur: sed animal perfectissimù
est homo: ergo sensus illius haberetur ab
bomine. nos autem videmus bomine nò
babere plurium sensibilium sensus q[ui]
diceti sunt: quoniam sensibilia iudicant co-
uenientia et inconuenientia animalib[us] quo
tum sunt sensus iudicium autem conveni-
entis et inconuenientis potest accipi per il-
lud quod substantialiter convenit aut no-
cet aut per signum illius: et liquidem è de
co quod substantialiter cōuenit: tunc opor-
tet et sensibile innotescat per seipm: et ali
quid quod est pars animalis quia ad hoc
et aliquid substantialiter conveniat opor-
tet ita duo concurret scilicet et substantially
sensibilis per seipsum conveniat: quia spe-
cies generata ab ipso nò contigit substantiali
comporzam: et oporzet ut substantiali cō-
ueniat sentientis: et sic sensibile necessè est
continui per substantialiam sentient: et ex h[uius]
conquinetur esse tactus: et sufficienter habe
tur quando omnia contangibilia nobis s[an]
stantialiter per tactum sentimus. Si autè
per signum innotescit aut illud signuz est
propinquum aut remotum aut medio mo
do se habens. et liquidem est propinquus
tunc erit sequela commixtionis: et sic erit
lapor per substantialiam coniunctus gustui.
ti est medio modo se habens tunc è odor
qui cansatur a lapore. Si autem est remoti
tunc significat per ipsum rei formam: aut
per illud quod est ei? signum et non restip
f: et sic est sonus. Est autem numeru bûc
aliter accipere: quoniam sensus est ad no

titiam ordinatus et ad cibum convenientè
et ad substantialiam, bis enim tribus perfici
tur animal perfectum. substantialia eni[que
eſſe: cibus autem conferuationem in eſſe
disciplina autem est de perfectione anime
t precipue bumane. Si ergo sensibile ſit
magis disciplinabile tunc erit aut ex ipsa
rei forma deferens iuentioni: tunc est
sensus viſus. et ideo delectatio viſus ma-
time signum est c homo naturaliter ſcire
desiderat aut est per signum intentionis
reit: et sic est auditus deferens ius: doctrine:
quia autem omne quod quisque ſcit aut
addiscens ab alio: aut inventens per ſe
ipsum nonit: ideo iſi duo modi ſufficient
ad disciplinam. Si autem ſensus ſit ma-
gis ad cibum prosequendum cum cibus
non ſit niſi aliquid commixtus oporzet c
ſpès sensibilis ſit alient? comixt spès. ſpe
cies igitur ita cōsequitur proxime mixt
ram ita c est proximus effectus eius: et
ſic est lapor: aut est effectus eius non pro
ximus et ſic est odor qui laporem ſequitur.
Si autem est de bis qui ordinantur ad
substantiam tunc est ſpecies tangibilium:
Et ex bis patet quare homines viſum et
auditory babentes optime disciplinabileſ
sunt: et ſi carent odoratu viſu et anditu nù
quam disciplinantur perfecte. Sunt tamen
omnes ſensus alio modo et ſim quid of
ſciplinabiles: et ideo dicti c destructo quo
libet ſensu perit scientia ſensibilis eius:
tunt aliquo modo iudicares cibû: sed tc
aut iudicant p iſtioez pure spûale aut me
dio mò se bittè: tpmo gò mò iudicat viſi
a remotiſio: ſecundo at mò aut è ſbaliter ei
bans: aut prime iudicans cōueniens et in
conueniens in ipso. et pmo quidè mò est ta-
cus: ſecundo at mò est gustus. Si aŭt bz le
medio mò aut plus è mâle q[ui] spûale aut e
côuerſo: et pmo q[dez] mò è odo: qui mixt
corpis è: et ſecundo mò è ſon? qui è spûale
habet i medio nò tamen ſic viſus. be autè
sunt rônes ab arſtotele in ſecundo de sia
ſuse et breniter posite ppter q[ui] auſicenna
pſessè se arſtotele illo i loco ni itellexisse.
Lapitulum ſextam c[um] ſenſatorum om-
nium non potest eſſe aliquis ſensus.

Liber

a predicatis.

Dre autê aliquid dicet qu organum
aliqnod ppriu quo sentimus e eorù
hlibiliù que supra vocamuf sênfata còia: r
fic ille sensus qui ê ilius orgãi erit sestus
hùs pùmus ita qubfata còia iunt sibi ppa
Sed lioc eêt yex têbfata còia sentirem?
vnoquoq hù bz accidês r nô êentialr. id
qô sentimus p acciç dô duplr quorù vnù
ê quod accidit buic senfui iqtù ê boc: licz
nô accidat hùi inquatum ê sensus lic nos
visu sentim? dulce:boc.n.accidit vifui iqt-
tù iunctù ê suû sensibile cù sensibili gust?
tamê dulce nô accidit senfui inquatum est
sensus:qr tunc a nullo senfu piciperef siue
sentiref. alind ât est qô accidit buic senfui
inquatù est h sensus:zt etiâ hùi inquantù
ê hùs sicut dicim? qu videm? filiù deonis
r de illo diximus supra qô e sêfatù per ac
cidenz, pmo ergo mò p acciis senti ab a-
liquo hù hoc qô ab alio hùs sentik p le. si
ergo senfata còia sentirenf ab aliquo ppo
senf p le tunc absqz dubio nô sentirentur
ab alys nifi p accidens:ita qu forma eorùz
nullo mò depingeref in hù alio: sicut nec
forma oulcis decribif in visu. còia ât sunt
quinq que supra dixim? qu sunt morifat?
figura magnitudo nuerns: r vnù tam qô
ad nûerum reducif: r si aliq alia inueianf,
que a plurib? hlibus êentialr sentiunk ad
ita reducuntur sicut situs qui ê dimensio:
r magnitudo quedâ: r sicut p pinquitas r
remotio qu sunt etià reducta ad magnitudi
nem: r sicut aspitas r lenitas r rectù r cur
uum q videnk r tangunf que h figura vi-
denk collocari r q cunq alia talia piri iuei
ri. r io anicê. in suo sexto nàliùs filr ât r aui
cebzon et bebucbam p la q quq ponùr sê
fata. D autê oia ita a quocunq p dictoq
quiq hùs êentialr r nô accidetalr sentià
tur pbaf per hoc qu oia bec q sentim? mo
tu quodâ qui ê a hlibili in hù sêtim? In
illo aùt motu foia hlibilis vt passio quedâ
effici in hù: tali.n.motu sêtim? magnitu-
dine. r io magnitudo hlibilis in senfu effi
cif: r qr magnitudine sêtim? motu oz qu et
figurà sientiamus tali motu:qr figura ma-
gnitu do est quedam sic vel aliter termina.

ta. r quia oppositorù est idem hùs effenti
alis:ideo quicenç sentimus in eo quon
mouemur siue priuatum est motu numerus
autem sentimus negatione continul. r per
numerum proprietares. iam autem proba
tum est qu continuu quod est magnitudo
quedam essentaliter sentitur. r io oporter
q eius priuatio que est numerus essentias
liter sentiatur r vnuerfaliter dicatur qoq
sentik motu qui fit a hlibili in blum: r pal.
sio est hùs r sic perfecta ab agente sensibi
li a pluribus sentibus illud sentik êentialr
cù talis motus sit factus p le sensibili foia
motus.n.ille ê foia post forma: q quod a
hlibili patitur p mediù boc pati a medio
organù sensus. còia auti oia tali motu sen-
tunt a plurib? sèlibi: nibil igif eoium sê
tif p acciis sed vnùquodq eoium sentik
eentialiter: r hoc non posset esse sicut dixi
mus si senfata còia ppria effet aliciuf sen
fus particularis quia vnuf quiqz propriò-
tum num sentit tantum pmo fm naturaz
sicut vifus qui primo nô accipit nifi colorê
r h ipo colorù duras. est.n.vitùs pimo colo
ris: r postea dkarù coloris fm q probanti
mus in pncipio p hico: u q vy lapus ê parti
culari in sèlu. filr ât est in quolibet alio sen
fù. cù igif ita còia sunt
nô còtentâ nô erit ipa alici? senfus sèfata
pprìa. si autê diceref ab aliquo qu eêt. ppa
alici? sentus tunc seqref q ab alys sèlib?
pprins ita non coprebenderent nifi paco
cidens: r sic motus sentiref p vifù pacciis
quia ille motus sentiretur a vifu ficut nec
sentimus dulce per vifum:boc enim ita có
tingir quia nos babemus vtriusq sc illicet
tam albi q qulecis proprium senfum bz qu
effentialiter r subfentialiter vtiruq zno-
sentimus: sed album vifu r dulce gustu: r io
accidit nobis videre album quando indi-
cium gustus prius fuit de oulcii in hoc al-
bo. r ideo nô videmus dulce in eo quod
dulce: sed videmus hoc quod est dulce h,
materiam. r si diceretur qu non hoc modo
videmus dulce per accidens qu sc illicet ac
cedit buic senfui inquantum est senfus bic
tunc oporteret qu videremus ipsam per ac
cidenz oio ita qu accideret hùi iqtù ê hùs

Secundus

sicut videm? filiui deonls nò inquatù è deo
nis fili? accept? p aliquè alii sensù: sed in
quantù è alb? cui accidit deonis filinç eê
cuius foia nequaq? in visu describif: 13 ab
alia alioris sensus còpbensoe cuz yilibili
accipif.nos autè lâ ante pbaumus çp nos
bêmus sensù còem a pluribus sensib? eo-
nù que sunt sensa còla nò 5m accidè: sed
p le.nò igif è de îpif aliquis ppri? nequa-
sentirem? îpa êntialiter a pluribus còter
sed tanù 5m accidès sicut sentif filius deo
nis, ppria.n. sensibilia sentiunf: ppri sens
sus adinuicè: ita cp ynus sentit sensibile al
terius:nò quidè 5m cp îpî sunt êntialr oi-
stincti ad hoc sensibile vl'ad aliud: sed po
tius 5m cp sensus pluri sensibili est vn?
in 5bo nò inquatu sensus: sed potius 53 cp
sensibilia pluribus ynù sunt in ßlecto lic ci
trinù z amarù in colera: tuc.n. dicimus nos
videre amarum quando videmus citrinù
z non pot dici cp hoc sit alterius pprii cu
inſuncq onùz. vius.l. vel gustus quod
dicat cp bec uno ynù ſunt: qm hoc dicere è
alicuins virtutis que compat 5m dionem
z compònem ſensata pluriu ſenſu? z hoc
non pot ee, pprium alicuius coru: qz que-
cunq virtus compat inter ſelata pluriu 03
cp accipiat ſensata pluriu: z hoc nò pot ſa-
cere aliquis ſensus, pprius: z q: hoc non è
dprii alicui? ſensus particularis: io frequés
fit deceptio circa hoc cu ſupra offerdim?
pprium ſensu in ſensibili, ppriò nullaten?
decipl. deceptio.n. est eins virtutis que có-
ponit z diuident inter ſelata: qz ſepe cu acci
pit citrinù h ipm putat ee amarù: z ita mel
aliqii opinat forze fel. cu? at potetie sit iter
ſensata còponere z diuidente poteriz'dicef
Inquitret aŭt aliquis cui? ca nà dat nobil
ſensus plures ita cp plura ſensata ſentim?
z nò dat nobis nà vnù ſolù ſensu p quem
oia ſensata ſetiremus. Ad h diceréu è cp h
faç nà q[en]noſ nì lateât 2ia ſlata q[ui]eie
ter ſentim? p[er] ſelata, ppria. illa, n. neſcirem?
eè còia ſi oia, ppria ſetirem? p vnù z eudez
ſelü q[ui] ſut mot? z magiundo: z alia q[ui] ſupra
dicta ſut. Si.n. ſol? vius p quê ſentiremus
poë ſensatù z vius eèt albi z aliorù, p[ro]
tù: tuc laterèt magis còia ee còia q[ui] mo ſa-

ciat:videnk.n.oia còia eadem ee cù pprijs
eo q nò còsequerent nifi ad ſensibilia eiuſ
dem ſenſus: z videre colo: eſſe magnim-
do.nûc autè q[ui] eadè còia etià in altero ſe-
su ſentiunſ: facit maſſeſtù ee q còia altera
ſut a pprijs: quicquid.n. alijq[ui] ſequitur ad
vnù aliquado ad alterù diuersu è ab ytro-
que z cù còia yniat in ſe, ppria ſi còia non
bîn eſſent diſtincta a ppriys 03 q totu iud-
ciu ſensibiliù eſſet errore implíciti: z nibil
eèt certu in iudicio ſensibiliù, bec igif dicta
ſut ad h q non ſit ſextus aliquif ſenſuſ p
prius præter quinq determinatos.
Lapitulù, vii, z est diſgreffio declarans, v.
vires anime ſensibilis interiores.

Olètes aŭt nûc inquirere de virtib?
sie ſelibilis interioribus, pter faci-
lio: e intellectu p[ro]mo enüerabim? eas: z po
ſtea ſigillati exequemur de ipis. dicamus
igif cp in oi nà que plurib? cois eſt 03 eſſe
vnù ſonit ex quo illa còitas oriaf: ſelibilis
aŭt cognitio è còicata quinq ſelib? : z io 03
eè vnu ſotez ex quo ois ſensu oriaf: z ad
quê ois motus ſensibiliu refera ſic ad vl.
tinù finè: z h ſons vocat flus cois q q[ui]dà
bêt inquatù flus è: z q[ui]dà h[ui]quatu ſen[?]
cois è: inq[ui]tù.n. flus è bêt cp recipit reruſ
ſpés ſine mä: z tam p[ite]re mä q[ui] q[ui] p[ui] eſt
ois flus. inq[ui]tù at cois è bêt duo ſine gb?
ſelibilis 2gnitio nò p[ic]icif quoq vnù è iudi
ciu flibilis opatòis licut nos ap[pe]bèdim?
videre quâdo videmus: z audire quando
audim? z ſic de aliys. Si.n. hoc iudiciu nò
eèt in aialib? ni eèt latis ytilè videre z audi
re z 5m aliòs flus ap[pe]bèdere. Secùdum
àt è còpare flata diuerſoq fluù p hoc cp in
uenit ea in vno còi flato 2iùcta vel diſticta
h.n. non pot facere alig[us] flus, p[or]owz: q[ui]
cópatio iter p[la] è: z 03 còpaniè p[la] ſit b[re]
apud ſe: z io flus cois còpat flata dicèdo
citrinù ee dulce z vnù dulci alio p h cp ad
ip[us] referitur oiuz, p[or]oq fluù ſelata. h ig[ri]
cogút p[ore] flus coez, nos at p[epi]i nobil
ee 2gnitoez flibiliù foizq èt q[ui] res nò eſt
p[ie]z: z hec 2gnitio è alioris abſtractionis
q[ui] cognitio ſelibilis ſic ſupi? determiuim?
ſimus.n. cp altera eſt virtus que h[ui] tenet:

Liber

Et altera est virt? que bïi recipit: quonia? bïi
tenens perfici? sicco frigido: et bene recipi
els perficitur bûido, et cù sensibil? bïi reci.
piat et nò teneat re abîte: scimus sensibilè
virtutè vnuer saliter nã eſſe illa? que tenet
imagines rerù apud nos quâdo res ipe û
ſunt preſentes, nos autem in nobis circa
ſeſibiles fo? as triplicè expimur in genere
cognitionem quarù vna eſt que è circa for-
mas acceptas per ſenſu hoc mò quo ſenſa
te ſut, alia autem que eſt circa intentiòes q
nunq? in ſenſu fuerùt: ſi tamè a ſensiblìu
coeditiòb? nò ſut ſeparate: ſicut eſſe couen-
ens vel incoûeniès et amicu vel inimicum
et eſſe filium et non filium matrem et iì ma
trem ſicut ouis noſcit filium: et illi et nò alq
poſigit vbera lactando: et fugit lupum vt
inimicum et canem ſequitur vt custodem:
t vtraq? iftarum cognitionum eſt de bis q
ſunt apud nos re non pînte. Et autem et
quedam tertia que agit tam in ſormis ſen-
fatis q? in intentionibus componendo et
duvidendo que eſt quali ſomunis virt? ad
quam referuntur tam ſorme ſenſate q? in-
tentiones elicite ſicut ſenſata particularia
ad ſenſum còem. Refumamus igitur duo
principia per que diſtinguuntur vires iſte
dicentes q actum quod eſt ſormale non
perficitur eodem quo p[.]ſicitur paſſiuus q[.]
eſt recipiens et tenens, cum igitur quedar-
vit? ſit que tenet et recipit ſormas pri? ſen
ſata: illa erit paſſiuæ perfecta frigido ſicco
in complexione organi cuius ipfa eſt ac?
Cum autem in nobis ex perſamur eſſe co-
gnitionem intentionu? elicitari? ex ſensibi-
libus ſormis oporet eſſe aliquid quod eli-
ciat et agat illas intentiones: et illius erit q
ſi potentiæ activa agens intentiones illas
ex ſenſibus cuius perfectio in complexio
ne ſui organi eſt calidù ſpirituale et ſorma
le valde referuaturi: ergo ſormarum
ſenſatarum vocaverunt peripatetici imagi
nem alias imaginationem: et quibusdam
placuit q vocitur virtus ſormalis eo q b
uat apud nos ſormas, actiuus autem et eli
ciruum intentionum vocarunt extimation
nem: quia vero etia? ex perſimur apud noſ
iterum teneri intentiones elicitas ſicut te

nentur formè ſenſate: et non eſt ab eade po-
tentia tenere et agere ſicut dictu? eſt: nec id
tenens è quod tenet fo? as ſenſatæ et inten-
tiones elicitas ex eis eo q altior grad? at-
fractioni eſt intentio q[.] forma ſic ut ſupra
oiximus: ideo coacti ſunt inuenire virtutè
onime que tenet intentiòes elicitas ab eſtis
matiua virtute: et banc vocarunt memorià
Adbuc autem nos experimur nos vit co-
ponendo et diu idendo tam ſormis q[.] intè-
tionibus, facimus enim bomine? cum du
obus capitibus: et aliquid compoſtu? er
multiplici forma ſenſata et componentus
hoc cum intentionibus quas elicitas ba.
bemus apud nos. et oportet q facien fillib
ſit aliquid comune ad quod tam ſorme q[
intentiones referuntur ſicut ad quodam
comune. et hoc vocarunt fantasia? que ex
iſtens inter memoriam in qua ſunt inten-
ones: et imaginatiu? in qua ſunt ſorme ac
cepte per ſenſum vitur vtrifq[.] componen
do et diu idendo. et hoc opatur in ſormis:
ſicut et in vigilia, fantasia autem ab appa-
ritione dicta eſt: quoniam illè eſt malor: co-
gnitio quam babeat anima ſensibilis: et eſt
vtilium virtutis eius: et bec a vulgo in bo
minibus vocatur cogitatio: cuì tamen pro
p[.]rie cogitare rationis ſit proptium, bec au
tem fantasia plurimum confert eiùs recoz
dationi quod oblitu? eſt per hoc q mouet
intentiones ad ſormas: et ſormas ad inten-
tionem, per hoc enim venitur in simile alij
quid eius quod p[.]rius ſcimmi ſuit: et per il-
lud venitur in oblitum ſicut nos in libro d
memorïa et reminiscëtia ostendemus, bec
etiam eſt illa que itellectualia affimilat coz
po[.]ralibus. Intellectuales enim diu iſiòſ
vnus in multa affimilat diu iſioni arbo[.]ris
multos in ramos ſicut id quod facimiu? in
arbo[.]re porpbyr[.]i de diu iſione p[.]edicabilí
um et reſultatione quam facit ipse intel[
lectus poſteriori? in p[.]mis affimilat ſcalis
ſicut eſt id quod tradidit p[.]ttagora? s d ſoba
la aurea, ſin congruentiam autem operu?
paripatetici tradiderunt iſtis viribus ſiu?
o[.]s, n[.]orgàicæ eè tradiderùt eo q ſunt cè
p[.]ticularia tantù, omnis eni? fo? p[.]ticlaril
in m[.]a aliqua eſt: quoniam ſorma ſine omni

Secundus

mâ accepta est ylis circa quâ opatur itelle
cus, senfû igif coem in âteriont pte cerebri
poſuerut in loco ybi cœcurrut nerui ſentitù
ui quinçb senſuâ ſicut in quodaz centro q
locus medulofus êr bûmid? post quê lo-
cu ê duricief maior ex frigiditate cerebrâ p-
uenient: r illû dixerut tbeautû ſormarù in
quo retinent forze t immobilitâ qui tbeau-
tus imagiatua vel formaſ vocatur. In p-
ta autê parte medie celle cerebra vel cellu
le q calida ê ex motu mlti ſpù ad ipaz po-
fuerut extinuatâ q elicitua et actua ê in-
tentioni. tbeautû ault eius tefaniantè inten-
tiones qui moţia vocat in posteriori parte
cerebra poſuerut qui locus est ſicc? propter
nernos moruos q oziunt ab ipo. cuibus lis-
guî est: quia leſa illa pte pdivur vel ledimr
mcoia in oibus alialib? ſantaliâ autê que
couvert ſe ta up intentiòes q sup ſoſmaſ
poſuerut in medio medie celle tanç cen-
tru inter imaginatûa t moroţiâ. but? lignu-
ê: quia leſa media cella ûi babet ab aliquo
aiali ordinatû regimen vite eo q nò pòr vi-
fentatis forizs t intentionibus ſm q 03: et
tunc efficiitur animalia ſurieſa t rapida:
boc igitur ſunt que prelibare volum qe iſtis
vivit? et modo proliq? determinabimus
de vnoquoqz itorù t p. no de ſentit col.

Capitul. vii. de eo quod ſensu còi noſ ſe
tunus videt et audire t b3 alios opari.

I com? igif quia nos ſentim?: q1
videm?ndo videm? t ſentimus:
oportet q1 virt1 qua boc ſenum ſit alijq virus
aie ſensibilis. Queram? igtur virus? q1 ſit
illa virtus q1 videm? nos videre aut altera
a viſu. Silr aër querif de virtute qua ſenti
m? nos audire t olſacere t ſic de alioq viz
ſiat b per ſenſu3 primum cui? opatio illa
aut p aliquâ aliam virtuë. Si auros deur
q1 ſensu quo ſentim? nos videre qii vide
mus ſit alter a viſu tunc oportet q1 ille ſen
ſus ſit viſus eo q1 illo videm? nos videt: r
oportet q1 ille etia ſit coloris qui ſibyciſ vi.
ſuiq1 nò videm? nos videre: nifi per boc
q1 videmus nos in viſu ſpecie coloris ba
bere: r qui videt ſpeciem coloris in viſu vi
det colorem. et ex hoc ſequitur q1 duo ſensq1

eiusdem: ſint ſblecti ſiue oblecti. ſ. viſus: et
ille quo videmus nos videre quod est im
posſible: quia non multiplicatur proptius
patiens ex euſdem ſpeciei agente. Si eut
baretur q1 est idem viſus quo videmus co
lorem: et quo videmus nos videre colorez
tunc viſus erit ſutipius ſicut oblecti: et cu3
oblectum ſit agens: ſenſus patiens: ſeque
remer euſdem ſentum eê agens et patiens
quod iterum est imposſible. Si autem pro
pter hoc iterum diceretur q1 eſset ſenſus al
ter tunc queramus de illo altero vtrum vi
deat ſe videre an non: et fi non tunc cogni-
tio ſui ſensibilis est incerta comprehenſo-
quoniam quando videt non comprebena
dit ie videre: tunc eadem ratione alio ſen-
su videt ſe videre ſicut et in principio: et tunc
iterum de illo queret: et procedet hoc in
infinitum: ant oporet dicere q1 ille alius ſit
ſutipius index. cum autem eodez ſensu vi
deat ſe videre: et videat viſibile: et hoc in p
mo oicédm fieri eo q nà nùquam abun-
dat ſuperfluis ſed explet opera ſua per ne
ceſtari: ergo relinquitur q1 eodez ſensu vi
deamus viſibilità: et videamus nos videte
hoc tamen adbuc oubitationem babet: co
ſtas enim ex premiſſis q1 nibil ê videre ſm
actum nifi vitu ſentire colorem ſm actum
quoniam nos ſupra probanimus q1 ſpeci-
es oblecti quando est in ſensu perficit ipm
ſecunda perſecione que est ageret: oportet
igitur vt videtur ex hoc sequi q1 videns ſe
videre nibil alid ſit nifi videns colorem:
aut viſum habere colorem: et ita prumus vi
dens quo videmus noſ videre bab. bit co
lorem ſicut et pupilla. primum auros vidêſ
oicamus q3 influit oculo viſum: illo enim
videmus nos videre ſicut diximus ſupra
Si autem hoc detur tunc ſequitur q1 quan
do videmus nos videre q1 videre ſit color
vel coloratum quod est valde inopinabile
Dicamus igitur ſoluentes banc queſtio-
nem q1 manifestum est q1 non omnino est
vnum et vno modo dicium ſentire per vi-
sum. et buius lignu quidem est: quia etia3
quando videmus res exterioreſ non vide
mus vno mò: nec vno mò ind. cam? p viſu
discernêdo tenebras et luin. et filr poſſun.9

Liber

oicere q'visus sit dimerforu sicut colorati ê
aut obecti et est operationis aliter q[ui] obie-
citi: et tunc n[on] sequit q[ui] videre sit aliquid co-
loratu vel color.

Amplius autê soluentes inductas dubita-
tionê aliquar[em] postum? aliquo m[ō] cōcede
dere cōclusiōem q[ui] scilicet videre videntis
b[im] acutum sit tâqua coloratu b[us] non sic b[im]
pliciter sit coloratu. Id.n. quo sentimus ê
susceptiūn[us] sensibilis fo[re]: et informatur ea
fed suscepit e[am] s[ine] materia yt supr[ia] dixi?
cuius signu est: quia etiā abeuntibus sensi
bilibus rebus a p[rae]sientia sentientiūn[us] adhuc i
sunt sensus i. forme sensibiles et fantasie q[ui]
bus sensi biliter operant a: alia quâdo ima
ginan[que] remēcorantur sicut supr[ia] diximus
acus.n. s[ine] p[er]fectio rei que senti[que] senti[que]
b[im] actuī factus ê v[nus]: q[ui] vna fo[ra] p[er]fectio
ê virn[us]q[ui] fed alte[ra] est e[que] eius in sensibili
t alterum in sen[us]: q[ui] e[ste] sp[u]ale et intentio
nale b[et] in sen[us]: m[āle] a[ut] et naturale b[us] in
re sen[ata]: b[oc] a[ut] d[ico] de sen[us] et sensibili
b[im] actuī acceptis: yt q[ui] accipit[em] sonus b[b]m
actuī et audit[em] b[b]m actuī: t[ue]c.n. in v[nus] fo[ze]
acu sunt sen[as] et auditus q[ui] forma ê sen[us]
alteruī e[que] b[us] in sen[ate] et alteruī in audiu.
L[otingit].n. aliquādo q[ui] id quod b[b] audi-
tu n[on] audit b[b]m actuī: et l[otingit] q[ui] id q[ui] b[b]
sonuī in potētia n[on] sonat b[b]m actum: et t[ue]c n[on]
s[ui]r in v[nus] fo[ze] actu audiēs et sen[as]: cum
a[ut] id quod pos[ibilē] e[que] audire opeſ et actu
aliter audiat: et t[ue]c id quod p[ōt] sonare actu
aliter sonat: t[ue]c b[b]m actuī audiēs et b[b]m actuī
sen[as] ſunt ſi[mi]n[em] vna forma b[b]m aciuī: ſed p
ut ê in audiēte vocat auditio: et p[ut] e[que] in io
nante vocat ſonatio p[pter] diuereſuz e[que] q[ui]
babet in audiuī et sen[ate] sicut dixim[que]. et ſi
militer ê de viſu et ceteris ſen[lib]i. sicut iſi
tur auditio ê ſoni q[ui]da p[er]fectio b[b]m auditum
ita viſio ê coloris aliquo m[ō] p[er]ter quod
vidês ſe videre iudex est eius quod ê circa
coloris actuī in viſu. Eſt iſi[que] determinato-
q[ui]tionis b[b]mi[que] lotius q[ui] videm nos videre
t ſentim nos audire et b[b]m qu[em]libet senſuſ
operi sen[us] c[ó]i qui aliquo m[ō] ê idê c[ui] par-
ticulari et aliquo m[ō] diuereſus. S[ut] o[ſ]s ſe
ſus vn[us] in fo[ra] vir uti[que] ſen[fit]ie q[ui] ſon[as] ê v[b]
ru[n]tus ſen[us] particulariūn[us] et i[pi] p[ic]n[ulare] ſe

ſus ſut ſic rīni ex c[ó]i fonte deriuati: et b[oc]
sen[us] c[ó]i ê indiciuī circa p[ic]tulares acti[es]
q[ui] ſunt ſen[us] particulariūn[us] et b[oc] m[ō] ſele-
critur ytus ſen[fit]ia ſupr[em] se quâdo indicat d[ur]
ſeip[as]. sen[us]. n. c[ó]is qui formaliſ[que] ſelec-
tur ſupr[em] particularê indicâdo ſen[lib]r d[a]
eti[oe] et opati[oe] e[iu]: et b[oc] m[ō] ubi[que]
q[ui] idê ſu actuīn[us] et p[ass]i[n]t: agere.n. quod
d[á] est indicare et compare coponêdo et di-
uidendo: et b[ic] ê c[ó]is ſen[us] qui ê fo[ra]l, re-
cipe a[ut] et babere fo[ra]s ſensibiles ê p[ati]
t h[ê] ſen[us] particulariūn[us], n[os] t[in] ad b[anc]
ſtionê inferius in sequenti cap[lo] redibimus
ſubtilus de eadem oſceptantes.

Capitulum non[us] qua[er] ſen[fit]iuſ ſen[lib]
leq[us] idem in acu ſunt et diuera in e[ſ]e et q[ui]
liter correlatua.

Je a[ut] iā dicui ê q[ui] ſen[us] b[b]m acuſu
et ſensibile b[b]m acu ſunt simul et i[de]
i acu et diuera in e[ſ]e. W[oc] a[ut] ſic p[b]aur,
ois.n.motus qui ê exi[tu]s de poti[ue] ad as-
ciu: et l[ir]t o[ſis] acuio b[b]m q[ui] est acuio ab agête
in patiens: et l[ir]t paſſio qua abg[er]it aliquid
ab eo in q[ui] agit et quod moueſ ſui et eo q[ui]
agit ſive pati[em] b[b]m re ſicur od[é]dim in p[b]ili-
cis: q[ui] a[ut] o[ſis] ſen[us] pati[em] ab obiecto ſic an
diruſ a ſono o[ſ] necessario ſonu b[b] aciu in
quo ê ſon q[b]mo b[b]m potentiā in e[ſ]: ac[em].
o[ſis] est in eo quod de potentiā exi[tu]i aciu
et h[ê] patiens et moti[em] aciu.n. et m[ot]ini ac-
tus ſit in patiente genera[em] et n[on] e[con]verſo
t[in]o n[on] genera[em] et veru q[ui] de m[ou]eſ mo-
ueſ.n[on].n. ê verum niſi in p[b]iliſi qu[em]
m[ā] ê ynica per c[ó]rarietate m[ou]e[n]s et mo-
ta ſicut determinatu ê in p[b]iliſi et in lib[io]
p[b]ygeneos. in ali[o]s a[ut] inueni[que] aliquid agêl
n[on] aciu: et aliquid m[ou]e[n]s n[on] m[ot]i ſicur ê i
ſp[b]u[alib]i in q[ui]b[b]m ſensibile ê m[ou]eſ in mo-
tu: et medi[ui] m[ou]ens m[ot]u et ſen[us] m[ot]u
et n[on] m[ou]ens, c[ui] iſi[que] ſic est t[unc] o[p]oner ne
ceſſario q[ui] ſon[ati]s acuſus qui ê ſon[atio] ſit in
potente ſonare: et b[oc] ê solidu[em] planum cu[ſ]
aere ſibi c[ó]iuncto. ſimiliter autem poti[ue]
babens ſonum est ſen[us] audiuſ[em], ac[em] et
go ſoni ſit etiā i[nd]itu: i[ſi]q[ui] ſon[at] et audi[
]t est idem acuſus b[b]m e[ſe] diſſerens b[b]m o[ſ]aſ

secundus

hinc est in diuerſis potentia ſonu habentibus forciur notniam diuerſa. Quando eniſ est in potentia ſonante tunc vocatur ſonato, et quando est in potentia audiente: tunc vocatur auditio. Dicitur enim ſonus dupliciter ſim actum et potentiam ſicut et dupliciter dicitur auditus ſim actum et potentiam eadem autem omnino ratio est et in alij ſe ſibus et ſensibiliſus: ſicut enim acio est ali quo mo i agente et aliquo mo in patiète: q[ui] est in agete ſim q[ui] per ipſam deno iatur qua do dicitur agens et ſim q[ui] ipſe potens est as[ante] quando est in ocio: et exit in actualiter agere quando agit poſt ocium. In patiète autem est ipſa forma que influitur ab agen[te]. Similiter est de ſensibili et ſentiente: qua[do] do enim ſensiblile non agit in ſensum tunc est quasi in orto habens tamè forma qua p[er]ſentum est ad agere: quando autem acu] agit in ſenſu tunc est acus ſenſus in ipſo a quo deno iatur et est eadeſt forma p[lu]ſus ab ipſo et est in ſenſu qui potentia habuit ea non ſicut mutatio de acio in acuſtis ſed potius ſic in patiète q[ui] recipit forma agen[tes]: et ſic actum et paſſui est idem acus. Potentis eniſ agere et potentiam actionem agen[tes] reſi p[ere] idem acus est diuerſus bis e[cc] potentià liter agentis et potentialiter pacientiſ. Sed in quib[us]dam ſenſibus ſim diuerſum eſſe babet ono noſa: in quib[us]dam ſim alterus est inoiatum ſicut dixim[que] de potentià audien[te] et potentià ſonatè q[ui] acus ſonu est auſdito: et acus altei]rus ſonatio. In viſu aui]t acus potentie vidèns dicit viio: ille anteſ[que] qui est eius q[ui] de otio exi]t in actum quan[do] ut actiui] perficit viſum que est acio col[oris non est no]iata niſi per circulocur[u]em ex]p[er]maſ dicèdo q[ui] est acio col[oris in viſi]ſuz ſim acu] facu]t. Similiter aui]t in potentià guſtante acio guſtus vel guſtatio vocat: ſap[oris aui]t acio innoiata est: q[ui] aut[em] ſic vnus est acus ſensibiliſt et ſenſitui]t: qua[do] vtrun q[ui] ſim actum est: necesse est tunc ea ſic dicta ſimul coru]pi et saluari: q[ui] ſic corbelatina ſi]t que poſita ſe ponunt et p[empta] ſe p[im]ui]t et ſic ſimul ſunt et corumpu]tur audito et ſonu]ns et guſtatio et ſap[oris acio: et ſic de alijas. Qua[do] aut[em] vtruſq[ui] ſim potentia]z dicitur et

non ſim actum: tunc non ſunt corbelatina et tunc no] necessariu] est q[ui] ſimul coru]pantur et saluentur. Sed antiqui phisiologi non bene dicebat qua[do opinati ſunt ſensiblile et ſenſum quocu]q[ui] modo accepta eſſe corbelatina: dicètes nibi]l eſſe album vel ni]grum niſi qua[do est viſus de ipſo et nibi]l eſſe sa[pore]z niſi prout est in gustu: et ſic de alij ſe ſibiliſus et ſenſib[que] eni] vn] mo] recte dice baſt et alio modo non recte: ſensibili eni] et ſe ſu dictis dupliciter: bis quidem ſim potentià: illis non ſim actum de ſim actum dictis recte dixerunt antiqui: de dictis autem ſim potentià no] recte dicebant. Deccant igitur in hoc q[ui] simpliciter ſine distinctione corbelatina dixerunt ea que non simpliciter et ſi ne diſticti]ſe corbelatina dicunt. Et it[que] au]tem vlerius elicitur: qua] ſ excellentie que] dam coru]punt ſenſuz. Eſt ei vo]r et ſon[que] p[ro]tuerunt ſenſu] ſimbtonia qua]da]z et cor]ſonnia ſine p[por]tio et coſi]p]atio agentis ad patiès vo]r aut[em] ſine ſou]ns ſunt quodam] ſonu]t et idè ſicut diximus tunc oportu] q[ui] etià audi]tus ſit ſimbtonia quedatu] p[por]tio ad eun dem actum ad que] p[por]tional] ſonans et quia excellès plus mo]z q[ui] mobilis ſit ſe]ſus ideo excellenter acutu] et grave coru]punt auditum et ſimiliter excellètie ſap[or]u]t coru]punt gustu] et in coloribus ſine viſibili bus excellèter fulgidu] ſine excellèter opacu]m coru]pui] viſi]z et hoc de fulgido còſtat. Opacu] aut[em] coru]pit licet no] ita cito ſicut fulgidum cui]q[ui] ſignu]t e[cc] in carcerib[que] ſe]ne]bi]tis oiu] inclusi lumen non p[er] respice re qua[do egredi]nſ ad lumè, cauſa autem est q[ui] ſp[ui]s viſi]nus qui in neruo obtico flui]t ab oculis auerti]ur et repellit per tenebraſt et quia ſpiritu]s calidus eſt: cum auertif]t tunc frigiditas obdurat poru]m oculi et ex]ecat]ur oculus. Similiter autem excellentie ad] do]num corumpunt olſactum eo q[ui] ſenſus in còpoſituo] e]gan]i]ratio quedam còtem] perantie et p[por]tional] eſt et ideo ipſa ſenſibilia ſunt dulc]a] ſenſui qua[do p[ua] adducu]t ad ſenſum ſine excellentus et qua[do mi]xta ſunt p[por]tional]ibiliter ſicur acutum p[or]por]cionat]u]t et dulce salit]a]z: p[por]tional]ibiliter eni] ita ad ſenſum ducia delectabilia ſunt

n

Liber

eo'q organu quali mediu est sensibiliu bm
ppportionem medi còpolism vlr aùt sima
pbonia r còsonàtia sive pportio magis est
mixta q[ui acutum r grave excellència: simili-
ter aùt r tactus est medium in frigibilet ca
le factibile pportional: sensus ei semper est
pportio r contemp ratio: ab excellentis au
tem trifatur et corupitur.

Lapitulù, t. de probatione sensus còis
per hoc q[ui còponit et dividit inter sensata di-
uersum sensuum.

Ed nunc volètes redire ad inquira
dum fabiliter de sèsu còi p[er]timus ea
que determinàda sunt q[ui vn]q[ui sensus p
p[ro]us est sibi subiecti sensibilis qui sensus
sicut in organo est in eo quo organice sènti
unt aliaia bm q[ui s]ètunt bm aciu r ille sensq
discernit sibi subiecti sensibilis of[ras] sicut
dicim q[ui] albù g[ui] d[ui] nigri e[ui] s[ui]s dulce ve-
ro: r amarù dicimus e[ui]s gust[ui] similiter antè
se hoc babet in alijs. Am antè nò solu s[ic] sè-
timus sensibilia sed etià sentimus q[ui] diffe-
runt vel còneniùt album r dulce s[ic] de vno
quoq[ui] sensibilium in omnib[ui]n ponim q[ui]
cònenientias r of[ras] còpando r còponèdo
r dividendo senfata diversum senfuù ne
cesse e[ui] vt vnoquoq[ui] sensu h faciam? Hoc
enim alia virtute superfori que non s[it] sen-
sus h facere possumus. Qua omne indici-
um q[ui] est circa sensibilia re sensibili p[nte] e
iudicium senfus. Judicium aut[em] quo dici
mus album e[ste] dulce vel nò e[ste] albù oul
ce est circa sensibilia r sensibl: r id[ui] s[ui]
cuius est h iudicium: necessario est senfns
Hoc aut[em] iudicium non possum facere a-
liquo sensibilium pp[ro]toq[ui]. Si enim aliquo
fieri posset: t[ui]c vid[ui]re h debere fieri p tactu
q[ui] t[actus] p[le]s est: s[ic]ut diximus s[up]ius: s[ic]
ue aut[em] caro sive aliud dicaf e[ste] instrumen
tù tactus manifestum est q[ui] illud instrumè-
tum tactus nò est v[lit]imù ad q[ui] referùk sen
sibià diversum senfuù: s[li] eni s[ic] e[et] tunc
op[or]et q[ui] quando discernens discernit al-
bum e[ste] vel nò e[ste] dulce: tâgeret substan
tia albù r dulce: q[ui] s[upra] o[n]dimus q[ui] tact
non discernit aliq[ui] sensibile n[ifi] tactu sub

stàtiali tâgibilis: h aŭt videm q[ui] foze salfum
q[ui] albù e[ui] vel nò e[ui] dulce discernimus non
tâgentes ip[er]m. H[ec] p[òr]t dici q[ui] onub[ui] sensi
bus fiat indiciu illud: q[ui] in sepanis p[or]gana
r p formas viutibus nò còungi discernere
album e[ste] vel nò e[ste] dulce sed op[or]et vna
quad[ui] virtute vrtr[ui]q[ui] manifesta: e[ste] q[ui] dic
albù e[ui] v[li]n e[ui] dulce: r alter[ui] e[ui] dulce ab al
bo. Si enim duo sensus h dicerent h e[ste]
si[le] e[ui] q[ui] e[go] s[en]tire albù r in dulce p[or]oc
aŭt neuter n[fi]s seiret dare còuenientia l oſ-
ferentià inter album r dulce. Duo eni sen
sus p[tic]ulares forma r subic[rio] d[if]erunt q[ui]
subfatia e[or]um s[ut] duo organa r forme l[ui]
s[ic]ut v[is]us r auditiu: s[ic]ut on[ui] boies d[if]
ferunt suis formis r suis subjecui: r nò e[ste]
q[ui] v[n]iendo vel diuìdeò d[ipe]r vnum alteri
q[ui] tamè necessariu est q[ui] d[ic]it albù alteru
vel id[è] e[ste] dulci. O[por]et igi[ui] q[ui] al circuit
manifeſtui ſit: q[ui]n altera vel eadem ad inui
cem ſut albù r dulce: o[por]et igi[ui] q[ui] vnum
numero ſit q[ui] ponit alteritati e[vel] idemarez
inter ea r dicat q[ui]n altera vel eadem ſunt r
quod àmodo altera vel eadem q[ui]n eade[ui]t
aliq[ui]ado subiecio: r altera formis senibi[
libu]. Id ergo q[ui] d[ic]it ſic indicando de al
bo r onici e[ste] idem: r s[ic]ut d[ic]it vn[ui] solum
indiciu q[ui] est alteriàs vel id[ic]itas duocu[n]
s[en]ſibilior: ita o[por]et q[ui] ſit in intellectu non
còponête vel diuìdente duo senfata: qui ba
beat aliquo m[ò] vtr[ui]q[ui]. P[ate]i igi[ui] ex dicti
q[ui] nò est p[os]sibile indicare op[ora] senſibilia
separis ſenſib[ui] p[tic]ularibus: sed o[por]et q[
]vnico còi senſu fiat. Ex iſto aut[em] ſequitur
r adbibiù est ei q[ui] nò ſit indiciu illud in ſeu
paro t[pe]: s[ic]ut eni id[è] e[ste] q[ui] d[ic]it alteri e[ste] bo
n[ui] vel malu vel albù r dulce: ita etià idem
momentum est q[ui] d[ic]it ſic iudicado. Ques
cuq[ui] eni còponu[vel] diuìdu[vel] còpanur
r h p[ze]q[ui] i e[od]é mométo ſut còpolita v[li] di-
nita fm rem. Judiciu aŭt est bm q[ui] res e[ste]
O[por]et igi[ur] q[ui] indiciu ſit i e[od]é mométo
r nò ita q[ui] p[us] s[en]tient vn[ui] r iudicet de illo
r poſtea alteriù r t[ui]c de illo ponat indiciuq[ui]
ê igi[ui] id[è] r in e[od]é mométo indicas q[ui]n al
terum r alteru bonu[que] r malu vel albù r onl
ce q[ui] ipsa bm rem altera ſut. H[ec] volo di
cere q[ui] id[è] ſit mométiu b[ui] acci[n]. H[ec] e[id

Secundus

cōnnuī tps qbd b3 ptes pôresr poterioſeſ
h eni no eſt idè niſi p accidęs.l.qr adicunt
yni morui continuo l3 volo dicere qn in yno
indivifibili momento ponit alteritas inter
duo qii altera ſut vel idèitatas qii eadeſ ſunt
Eſt eni alteritas r idèutas relatio q eit ſi
indivifibili momêto duorù ſim rem. Et in
diciuie aie ad rem referſ. Yniedit ergo i yno
momento facere iudiciu, dico igitur alteru
eſſe bonu a malo: vel albú a dulci vt nunc:
dico eni qin vnú alteru eſt ab alio r nò dico
q alteru ſit nunc in quo eſt alteritas vnus
ad alteru r alteru in quo eſt alteritas relig
ad istud. Sed potius aia dicit ſic altera r i
eoedè niſic dicit ea altera eſſe: igitur viriſq
ad alteru ſimul eſt. Opitzet ig q oicens
illud ſit vnita r idivifibilis virisr dicat in
diciu in yno r idivifibili tpe. Hest autem
qbd dìctu è veru eſt de itellecu r fantasia r
ſenſu cói r de oi potètia aie còponète r diuì
dente r còpante diuerſa.

Capitulù, xi. in quo declarat qualiter ſe
ſus cói è yn? r idivifibilis r qualiter dimer
ſus

T vero obiectet forte aliquis q ea q
dicta ſunt eſſe vera nò pìne qii idè nu-
mero in yno indiſuſili tempore nò potest
ſuml moneri 3ys motibus, còitat auté qn
dicás de ſenſibus optz moneri ab ipis ſen
ſib9 udicás igif de albo r dulci vel de albo
r nigro qin eadeq v'l altera ſut optz q simul
moueaf motu formè viriſq boc aut ipoffi
bile videſt. ſi enim dulce ſi hoc eſt bim ppe
tatem formè ſue mouit ſenſu r intelliqenaz
amaruz mounbit viroq bò mò v'l moru cótra
rio r albú r iteru mouet ſim alia formàiois
auté diuerſitas oric a formaruz cótrar etate
r ſic idè numero r idivifibile mouet i tepe
idiuſibili motibus contrariay formaz qbd
è ipoffibile. Et licet h vno vdo ſoluere poſ
ſum9 dicètes q formè nò hùt còtrarietatem
nifi put ſunt in materia p eè materiale r iie
tiòes còtrarioz in aia accepte nò ſut cótra-
rie r lò in eode eè pìne: tìn qii in edim9 ad ple
nù declarare qiliter ſen9 cóis vn9 r nò vnuf
ſit aliter ſoluit9 inducrà dubitanòem r pri
mo volum9 dare ſolutioem ad hoie2 poſtea

aùt ſolutòez verã q demòstrat veritate näe
ſenſus cóis.

Dicimus igif pmo q ſenſus cóis è qbd
dam inſe parù r indiſuſibile eſt iudiciu enu
r in tpe idiuſibili ſim ſubieciu eè auè
ſuù eſt dinſum r ſepatù. Lòtingut igif dicere
re q quodamò inſe parù r indiſuſibile ſen-
tit diueria r ſepata r còingit dicere q diuì
ſu r ſepatù quodamò alio mò eſt illud qbd
ſentit diuſa r ſepata dicim9 eni q nullus
ſenſibilis iudiciu pſicif in organo ppru ſen
ſus qui recipit illud ſenſible: l3 omb ptcu
lare s nerui qui ad organa pprioz ſenſunz
dirigunt r còcauti ſunt vt in eif discurrat ſpi
rit9 q eſt yebiculù ōtutis ſenſitiè: dirigùt ad
anteriorè cerebri ptem q medietas qbd à eſt
r lipboniace còpolita ad oia ſelata ppria: r
nullum baber ſenſu potentè omb ſusctpere
r tibi eit organu ſenſus cóis r ab illu9 vnita
te ſenſibil ōtus q è ſenſul ppru eo q è finu
ſenſuù eſt vna loco r ſubiecro ſed p[ln]ralita
te forma[]p ptculariù ſenſuù è plures. Om
nes eni, ppru ſenſus emanât ex ipso. Et di
cemus tuc ſoluctes inductà dubitatione q
nò eſt içoneniés: q id qbd eſt yno mò vnus
r alio mò plura ſentiat diuerſa r contraria
Hita át ſolutio l3 ipediat obiectiòem quo
ad hoiem nò tamè ſoluit inductà dubitatio
né quo ad materia ſenſus cóis. Ydè enim
ſubiecto r idiuſible eſt potètia bìns cótra
ria r r itelligat dinſum p subieciù: adbuc
potètia b3 còtraria: r lò còtria potètia ilùt
ei qbd indiuſu ſubiecto r ei qbd eſt dinſum
ſed eè ei9 qbd actu b3 còtraria nò pòt eè idiu
ſu ſubiecto l3 o3 q diuſu ſubiecio ſit. Lon
taria eni aciu nò pìit in ſubiecio eode eè: r
ideo in eo q agit aliquid per formas còra-
rio[;]o3 q ſit diuſu: igitur impoſſibile è al-
bù r nigru eſſe ſimul i eode ſubiecto: ergo
nò pì aliqd pati p receptiòez ſpèi eo[;]x actu
vnù r indiuſible lbo: l3 ſim pùs babità ſo
lutionem ſic ſe habèt ſel9 ais r intelli[;]gètia
qin vel qin habèt ſpèi còtrarioz r diuerioz
dictu è eni q ſut vnú lbo r ples b3 formas
drinatas ab ipis nò ergo còneniés ſuit dcà
solutio. Lòuertemaf ergo bmonèr dicem9
qin ſelus cóis eſt ſicut terminus ſenſuum
p[nc]ulariù r q[ui] termin9 eſt forma ap[]pbèſio

N 2

Liber

ei diuſerop seneſatorc ê ad hoc finaſr vt oſio,
cernaſcuenicnta et orâ q est inter ea et quia
terminus talis et finis e forma iô dicemus
ſenſu3 coem eſſen taliter et formaliter vnû et
indivifibilê eſſe et p iba p particularia ad q diri
gic vitius eê ples eo mo quo matbema-
tici qda dicut puctuz in círculo q dicit eſſe
centrû vnû in ſba et forma nô inquatu duo
ſunt q[ui] ſic in ſe induiſubile est et nô ex diuer
ſis polituz et hoc modo non diſcernit nifi
vnû q est mediü circuli, p hoc autê q ipſuz
ſbaliter est mediü circuli e ipm pncipiù eſſi
tatis linearu ptractarù ab ipo ad circuferê
tiaz sic vno et vnû et m lta diſceruut. Opret
eni vnû eſſe p ibam et forma p qo inducăf i
oibus eſſutas et optiz ipm eſſe p la p hoc q
ê p[ur]iù quibus ſua medietas dat equalita
tê et ſic diuſid quodam p attributuom et i
ſquenti et ni p ſubſtatiu et forma q[ui] iba vna
e:z forma mediás q e ca eſſitatis vna est.
ſeom i[ui] q ouidif no vnû e:q[ui] ſic bis vtik
eodê signo: h ei mo ſignificat ouſiioez dias
metri in p[uto] qo e centrû e attribués yni
ſemidiametro equalitare p h qo est ei p[ra]
cipiù et equalitatez attribuit alieri p h q est
ei? finis et inquantu ſic vno termio vt duo-
bus vtik iudicat enim duo quita iudex est
equalitatis duarum ſemidiametrorum et
ſic ſeparata ſunt vt quodam ſeparato di
indicata. Inquatum vo e vnum in forma
et iba mediatis ſit iudici vni? et multo[rum]
yni[to]p vno quodâ et ſi[que]nti? eni toti? cir-
enationis iudici e ynû centrû et multaru3
linearum equalium e iudiciu p vnicâ cêri
mediarii em eo q illa c[ui]s e ois eſſutas
tis q e in lineis ab eodê c[etro] ad circuferen
tiâ p[ra]ctis. Sic oi eodê mo dicim q[ui] ſenſu3
c[oe]z forma[rum] p[re]ncipiù oiz ſenſu[rum] p[re]ticulariù
et eſſe forma a qua e iſluëtia i oib? p[ra]q[ui]s tê
ſibiliq[ui] e e ynû in ſubſtatiu et forma ſenſi
bilitatis ſed diſſicui p h q[ui]fluit p[re]ticularib q[
]organif p[re]ticulares ſenſus: et p[re]di[git] ſen
ſum buic vel illi p[re]prio organo et ſic iudici-
u3 diuſeru[rum] ſenſibiliu p hoc qo dicit ea eê
altera vel eadê adiucê e p vnû forma et ſb[
]ſtatiu et p diuſeru a p h q[ui] illud vnum aligd
attribuit diuſeris et iſluëtia habet ſup diuer
ſa: et h nô dicit diuſeru nifi p hoc q e diuer

ſoç: ſimplr in vnuz et induſum est.

Lapitulx, xi, et e digressio declarâs q[ui]
ter ſenſus cois est medietas omniu ſenſu

Diſitan autê obiçiet aliquif corra ea
que d[oc]a ſut dicê q[ui] e[mo]uês forma
le ead id q[ui] moue[ ab ip]o: moue[ at ſenſu]
pp[ra]q[em] eo mo quo ip[re] moue[ a ſenſub-
l: n[on] eni eſſet iudiciu ſenſator p[ra]p[or] in ſen
ſu coi dicêre ea altera ec vel eade niu ad ip
ſum trâſire[]t a ſenſu p[ra]p[io] cui p[ra]us occu[]r
vidêf igtu[] ſen[]q[ui] cois eê materialio: q[ui] p[ra]u-
Omne eni recipies recipit ſin potenâ m[ai]
le: ſicut in ani bitis ſepe determinatu e oz at
q[ui] ſenſu cois recipiat eadê quib[que] diſcernit
et iudicat: recipit at ſeva receptiôe: videmur
igtu[] m[ai]tior q[ui] eê q[ui] ſen[?] p[ra]p[rius] qui p[ra]ma reac-
p[ri]t receptiôe. Adbuc aut ſi ſenſus cois oiz
pp[or]o[] ſenſu[rum] recipit ſenſata[]r nib[ui]l recipi[]
ni[fi] q[ui] b[zi] aliquâ coicantia e[ui] recepto: iuicat
vi[ſus] qui n[on] recipit n[ifi] colorê p[re]t coicâ
tiam qua b[zi] c[ui] ip[so] et n[ô] recipit ſonu eo q[
]nulla b[zi] c[ô]po[]tatiem coicantie et p[ra]p[or]ioni
ad ſonu[ti]c vidêf ſenſus cois eê c[ô]po[]tatu3
quid ex oib[ar]moniis ſenſu[rum] p[ra]p[ri]e e[ra-
go m[ai]lior q[ui] c[ô]po[]titiò c[ui] o[si] ſeu p[ra]clan[; et
]ſic vidêf iteru n[on] eê vera p[ra]us iudica ſoluto
H[o] eni p[or]t d[ici] q[ui] ſenſus cois ſit cois per
modu[] p[re]di[cati] coiter d[ui] ſi ſenſu p[ra]p[or]o q[ui]
t[que] ſic eê ſenſus cois aligd de r[oe] ſen[?] p[ra]u-
nec posſet diffiniri ſenſu[rum] p[ra]p[ri]u n[ifi] et iuio-
ni[tu]de ſua ponere[] ſen[?] cois: iuicur b[ô]is di-
finitio in ſe b[zi] a[ial] q[ui] eo p[re]dicatum coe de
boie: h[at] n[on] eſt ve[]z: ſicut p[le] pater cu[li]b[zi]
D[ro]pter h[ui] dicim q[ui] ad bec et bis ſi[que] a[ia q[
]ſenſus cois eſt vna numero forma q[ui] e v[ri]s
n[ô] vt p[re]di[ca]bile: h[ui] ſicut c[ui] forma[rum] p[ra]b[
]es ea q[ui] oru[]ſ ex ip[ra]ſicut architeconica p[re]t
formam dom q[ui]r. S[ic]ut eni a p[ra]cipto diu-
mus a[ia] eſt ſup natura totâ c[ô]p[is] et iô un-
[si]p[mi]t et i[flui]t in totâ naturâ c[ô]p[is] ſuas im-
[pi]ſi[]ões et ſuas vires absq[ui] eo q[ui] imp[ma]tur
ſibi aligd a n[am]: et iô n[am] n[ô] agit in n[am] n[ifi]
etiâ agaf et p[ar]tia[]c ab ea. Omne eni mones
p[he]c[ie] moue[ eo q[ui] i ordine vn[ui] p[he]c[ui] non
inpp[oi]ſk alteri p[he]c[ie] ſa q[ui] a[ia c[ui] ſit ip[co]pea a[
]git in n[am] et n[im] p[ar]tia[]c ab ip[ra] natura: p[he]c[ie] eniâ

Tertius

oſtim? ſupra z ideo primu augens qò è vir
ius aie no auget nec alterat augmento z lı-
muliter eſt in oibus ſicut de prim) digerètè
Silk aúr pmú ſentiés no quidè in ree 13 nä
hè in quo púſa ſalua: tota virtus ſenitua è
ſenius cois qui è oigo ſeniuu, pprzuu: uia
q ab ipo derivaſ ſeniuu, pprzu uia q no e-
conuerſo coſtituif ab eis nec aliquid lui eſſe
babet ab eis. Et q dicit q ſelus, pprzu mo
uent iplu falſu è oio, 03 eni q ſenibile ppru
um ſpiali? z simplicit? fiat in ſeniu coi q3 in
ppzu o bác maiòz simplicitarè non dat ei
ſenius, pprius: ſed potius cois. In ipſo ei
eſt pſus lucidus qui è vebiculùt intrumè
tù ipſu? z ille put è inſtrumètuz ſenius cois
cóſert ei maiòz simplicitatè ſicur lux colo-
ribus z in tali actu z forma facta ſenſibilità
ppria pringunt ad organu ſenl? cois z tuc
iudicat de eis. Hæc pot dicit q aliquid cor-
pozeu oio cóferat eis agere in organu ſenl?
cóli: eo q forme corpales ſut ipfa ſenſata ſi
ſepate ab appédicis materie z ideo corpa
le agens qò in è inſtrumètù ei qò è corpo
reù: b3 q dat eis agere in organu ſenl? cois
qò formali? eſt q3 organa ſeniuu, pprzuom
z boc è qò intendit dicere aug?, qui dicit q
corpales forme no mouet aliam 13 potius ſa
lib formis factis in corpe aia luce tua facit
eas in ſeipſa. In tali aút ordine mouétiu?
z motoz id qò vltio mouet formaliſtimu?
è oim z pmú moués oim materialiſtimú z
boc ideo eſt q2 in tali ordine ſcòm mouens
no accipit virtutè motinà a pimo mouente
ſed ab alio qò eſt aliquid ei qò mouet: 13
in bis in quib? ſcòm moués accipit: vutuz
motinà a piori mouête vey eſt q vltimum
motu è materialiſtimú oim z min? bìs di-
gnitatis z simplicitatit: cu àt aia rónat ſit ſu
pia naturà z ifra itelligétià erit aia ſenſibil
infra ròem z ſupra naturà: ſicut ania vege-
tabilis infra ſenſibilè z ſupra naturà: z ido
ipſa eſt ſubſtària z forma quedà bìs vires
multas quarù quidè ipſa ſenſibilis vias eſt
potètia a generatio pecta babitu cónatur:
tali ſibi qui babit? eſt incboatio quedà z ar
monia oiz ſenſibilitiù forma: ſicut i genere
è incboatio z armonia oim d'arui illi? gene-
ris: z illa potètia ſic babitu cónaturali pſes

eta oia ſenſibilità b3 ptàte z actu nullú anq
oſtinguaf ab eis z i b ſeniu dicit a pho q
ſenſus è ſpès ſenſibilitiù z itelligés ſpès irel
ligibiliù. Talis àt forma vna limpler pba
bens piàe ea quòz ipſa eſt cà: z babet ea
actu qn distinguit ab alìquo illoz: z p b p3
solutio oim inductarù dubitationù. Et bec
è cauſa qre auicebrion dixit ſpès ſenſibiles
eè in aia z no acceptas ab extra. Itac etià
de cà oixerùt quidà vutare ſenſibilè p ſe eſſe
actiuà: z nullu? ſpèt eſſe recepitiuà q1 no re-
cie recipit eas 13 vna ſpès que è bitus po-
tetie ſenſitие distinguit ad ſenſibilità q lùt
in organis ſicur distinguit vytus yl's ad pti
culare in qò agit z circa qò opa'. De pinci
pio igic z virtute b3 qua dicim? aial babere
ſenſu z posſe ſentire ſit boc mo determina
tù, de alys àt vttutib? quaſis ſupra detegim?
ſub alterius libri principio inquiremus.

Explicit liber ſedus. Incipit terti? de
anima qui eſt de appenſiuus virib de itus
Tractat? pm? de virib? aie ſenſibilis. La-
i. z eſt digreſſio declaràs libri intentuòem
z de imaginatione

Hoc hoc aút tertio lìbro 8
anima iniédimus certifi-
care de aliys potentys aie
que restàt quarù pma di-
uilio eſt in apprebéliuas
z motuas q ofni p ròez
potètie actiue z paſſiue quarù potènlarum
nos ſupius aſſignauim? ofiam: qm potètia
actua ſenip libi tilis è co q ipſa è act? z Ip
còpleta ad agèdu z ſi aliqni no agit hè pè
defectiù ei? in qò agit z no ppter b q ipa tu
digeat acgrere aliigd p qò ad agèdu pſicia
tur. Daliuua aút distimi? è libi: q1 aliqni b3
forma: z aliqni no b3 ea: 13 cù acquirit eam
p alteratiòem tuc pot agere actiòem cuius
principiù eſt forma q è acqſita p alteratiòem

n 3

Liber

in ipa. Hec in forma aliqui dæc ei a genera
tioe sicut superi9 dix.m9 de potètia senilitia
aliqi at requirif p alterationem sicut est de
scia que è pectno intelleci9. Potentie igitur
appbensine generaliter potènte sùt pulsi
ue:nec bìnt principia agèdi nìsi p forma quâ
p apprebenfioem acquirut ppter qò euæz
apprebensine dicitur. Tales aùt no gener-
raliter sùt ois aie: sed senfitine et iellective
in. Et eas qdâ sùt apprebèiue deforis ex
iftètibus luts agèitb9 qdâ at sùt apprebéli-
ne ita cp fua agètia prima fiant et intus et il-
le q bìnt fua agentia de foris sùt lèfus de q
bus ia b3 cp sùt vires aie expeditu è: de bil
aùt que sùt apprebéline deintus nùc deier-
minabim9. Omo eni bas line sint ptes aie
fenlibilis line sint rónalis colungem9 eo cp
antiquo9 quidâ oés illas quâda ptem iel
lect9 fore oicebat sicut in sequèub9 oïndemur
Ald faciliorem aùt ielleciu antiquo9 inie
de boc volum9 loqui de trib9 vtub9 quas
fupza enumerau9 .f. de imaginata: et efti
matua et fataftica. Dicimus igitur ima
ginatiuam esse in qua imagines fenlibiliu
rebus fenlibilibus abſentub9 referuantur.
Hec autem imaginatua p19 abitrabu q5
feni9: qm ſenl9 no accipit forma nìsi re p件
iſta aùt referuat ea euâ re abnte ppter qò
eut àm auic. et algazelc. alia porèna è a ſen
ſu coi. Bonitas aùt bui9 organice virutus
aſſa est a bonitate ſenſus: q2 vonitas ſenſu
è in recipièdo 7 bonitas bui9 in reunèdo est
7 pure repreſétado: ppter qò 7 plures vi
dem9 eſſe subtilis in discreno ſenſibilium
7 no bìn imaginátes. Bìi at imaginátel ad
duo disponut: quo9 vnù è i maibematicis
q2 tales bìi diſtribuùt figura1. cui9 est cauſa
q licet in organo imaginatiois oia diſtribu
anè in ſefilibia diſtribuùt in ipò puit sùt vni
ta ſuis ſubieci7: 7 16 ñ è imaginabìl7 ſon9 p
ut è ac7 ſonâus 7 color. put è qualitas colo
ratì 7 ſic de alio9 7 ideo qò principaliter i eo
diſtribuicè quaúras 7 figura ppter qò bìnt-
tes bìndo organù pu7 et bìn2 politu optime
efficiunt imaginatiui et q2 cù h subules sùt
iteleci9 cù bonitate imaginations pfiiciùt ml
tu in maibematicis disciplinis. Si autem
bmòi boies abſtrabat a motb9 ſenſuum 7

sint ſemp ſolitari7 abſtrabat a cura carnis
7 delitys corpits efficiunt, ppbete. Notum
eni mult9 ſenlibiliu ſuo tumultu ipedit ma
nikeſtari in eis effect9 celeſtius. Silc at cura
carnis 7 delitie 7 solicitudines 7 ac1 multi
mùdani occupat alia3 ita q no pòr pèipere
impreſſiòes celeſtù: q2 aia ppter vnionem
ſua9 potétiarù in ſua iba 7 ate b3 colligatio
nè viri7 ſuarù q 9 nì intèdiſ opatio eius fm
vnà qua3 poictia nùc abſtrabat ab intènde
circa alias. Lut9 ſignu è q intire cognitans
aliquid nì aduerit ea q b3 pòculit: 7 ſi ſut
q aia occupata circa exteriora: no aduerit
motus 7 ipreſſiòes celeſtù q 7 iùt in ſuo co
pore abstracta. Ab bis aùt ſenſit talia 7 pa
rat eis imagines. q2 connaturale è ſibi ſub
imaginib9 còpalib9 cognoscere qequid ip
ſa cognoſcit: 7 in talib9 ipreſſiòbut celeſtù
radicant: illa ſo minia q aliquid ſignat de ſu
turis. Qualiter aùt ipreſſiòes ta nòmu, ce
leftù q5 iellige7a9 que sùt moiores veni-
ant ad alias atatium pma in phia ondewr.
Sed q bic ſufficit est q organu imaginaio
nie no o3 oio idè cù cù organo ſenl9 còle: 13
fm è d10s licet forte i ſba iu idè 7 boc ma
gis inſertus eru maniſesti.

Lupitulù. h. et est dignellio declarãs ea
que conveniunt ex estimatione.

A autem potentia que estimatua di
ciur ab imaginatione differt in ipfa
specie que comprebediitur: quoniam ſicur in
plantis est determinatum ita elicii intenno
nes que in ſenſu non sùt ſcripte: nec poterit
dict qoc boc ſit ſenſus officiù3 fm qo termi
nauimus ſenſatum per accidens in luperi
oribus: quoniam numquam contingit co
snotcere q uthe est tilius deonis nùl ba
beatur nonicia ftiliationis fm qò est in illo
nec unquam lupus miseretur nato ſuo nìs
ſi habet cognitionem 7 buiis individu7 7
qoc boc individuum est natus eius: openet
ergo aliquam eſſe virtutem aie eliciènt bus
tulmodi iucuèdes: et q no pot èc imagiato
nec penitus separata ab ea. Q. eni non ſut

Tertius

imaginatio patet: quoniam ad imaginem rei so
lam non sequitur motus vel effectus vel mie
vel tristicie vel fuga vel insecutio: ad imita-
toem autem morit: sequitur: istoqu quoddam vel
quodlibet. sepeta aut ab ipa penitè esse non
pōt: q[ui]m b[mo]t intentioes no accipit b[mi] ro[
nes] comunes et vles: ed pon[em] in hac imas-
gine vel illa nibil etun[em]s de c[oi]. opor[em] igitur
q[ui] sicut intellect[em] præciat: se h[us] ad speculati-
um: et a se h[us] estimativa ad imaginatoem:
tideo bec vius no penit[em] ap[bar]tina est sed
t motiva è p[oc] et determinat ad q[ui]d mo-
were o[3] a[ia]: et quo fugere: p[pter] q[ui]d q[am
ph[oz] b[ac] opionem esse o[ice]b[ari]: q[ui] tam e[m] no
toกรuit: quia opio ro[nalis] aie quid[em] babit[em]
est: estimatio aut omnium est quoque senfus:
sicut iam on[di]m[em], f[up]eri ei dixim[em] oia que
babét senfum babere motu dilatatois et co[]
strictiois ad minus: et c[ui]s ita aliquo modo
mor[em] mouean[em] ad cib[ui] opor[em]t imaginatio
nem c[ib]i esse apud eam: sed imaginatio so
la no mouet vt dictu est: opor[em]t igitur ita ta-
lia oia babere extimationem qua mouean[ur]
Tres ergo istos interiores senfus: senfum
c[oe]m. et: et imaginatoem et estimativa b[so]c[oe]
rial: quod aliqué vel aliquos b[abe]t de sen
fib[em] exterioribus: p[pter] q[ui]d ph[oz]a dixim[em] q[ui]
c[oe] bab[es] senfum b[so] delideriui c[ib]i quod è
fames: et o[3]e b[ui]s delideriui b[us] imaginatoez
et extimationez que no b[as]ed b[im] e[m]e differt
ab imaginatio: sicut i[am] dixim[em]: est aut e[m]
mativa magis actiua q[ui]s imaginativa: quo-
niam eliciere intétiones è aligd agere: et mag[que]
perfec[tu] è q[ui] speculari imagines solas: sicut
li specul[i]ui actiui imagines libi imp[il]as oice
rem[em] speculari: o[es] tamen vires aie aliquo
modo accine funt: eo q[ui] om[es] agunt aligd
op[em] vite: sicut lufi[em] dixim[em]: c[ui] de o[ff]n[mi]noe
aie b[m] su[m] b[m] loq[rem]ar, licet aut pl[em] acti
onis b[ea]t extimationa q[ui] imaginativa: tam e[m]
pp[er]taré passiue poténe h[us] in p[oc] q[ui] no agut
p[er] se: sed p[int]eiónez qua eliciet a forma acq[ui]
ta. Est aut adh[ab] aduerièd[ui] q[ui]s ita vi[em] aie in
boie: sicut et ceteere aliiq[ui] s[ui]g[ito]r[io]: et t[ui]c in-
ua[m]a r[oe]: et suad[ef] ad imitación qu[em] est imita-
l[f]ugièd[ui]: et ob banc s[ili]tudiné fun in boie ad
opionem ph[oz] q[ad]a sicut plato e[m] opinionem
qua[d]a[3] all[ere]b[ari]: et no differre in boie et in

brutis: nisi p[ro]magis esse obumbratã in b[ui]
tis: et min[em] in d[oi]ib[em]: sed fl[ui]m è q[ui] dictu: quia
opio est de c[oi] put est in plurib[em]: estimatio
aüt b[m] q[ui] b[m]o[ti] no recedit ab h[ui] induiduo
b[m] q[ui] est: et ideo in boie adiuta r[oe] no in
ua[m] nisi put è circa b[oc] vel llud: et t[ui]c d[io]ci[em]
pp[er] noie estimatio. s[it] àt ap[ro]a al[as] opio s[ili]fi
de plurib[em]pticularib[em] b[m] vn[am] intétioem in
eis inuëtia accepta: i[m] b[ui] no è estimatonis h[us]
cognit[i]o[s] expim[em]ialis q[ui] r[oi]is è: sed in m[ui] ip[s]
m[n]i[tr]at s[ibi] senfus et estimatio. q[ui] aut ita
v[er]i[em] sic i[u]cta è imaginator[i]: io organu ei[em]
am aut idè è c[ui] organo imagina r[oi]is: aut p[er]
p[in]qu[i] est vnum a[iter]t subitanaliter idem
existens: et b[m] esse o[d]pos[i]tionis differens:
sicut luf[ia] diximus.

Lapiulum tertium: et est dignissio de-
clarans naturam fantasie.

E fantasia post hoc determināt[em] di-
cim[em] ip[m]a e[m] potétiā ap[on]éie imagi-
nes c[ui] intét[i]oib[em]: et intét[i]oes c[ui] imaginib[em]
imagines et intét[i]oes c[ui] intét[i]oib[em] ad onpl[i]
e[em] finé qui è in pticularib[em]: yn[em] aut finis est
cognitio particulariu[m] maius q[ui]s in senfibilis
anuma haberi potest: et illius finis è s[ni]a de
h[ui] q[ui] fit id: et de alio q[ui] fit aliud: et lic de oi eo
de quo s[ni]a p[er]f[em] p[ro]modu affirmatiois l[ne
gatois]. Sec[u]em] aut finis è op[em] q[ui] ii[d]ef. ex
b[mo]t pticularib[em]: sicut op[em] in b[ui]n[ub]r[oe]z è
finis artis: et q[ui] talis cognitio in plurib[em]ia
lib[em] exp[i]le appet eo q[ui] videm[em] ea quedá el[i]
gere: et alia q[ui]da q[ui] refutare, ad elecciónem
auté et refutatioem p[ex]igif. s[ni]a et decretu[m]:
et j[ui] multi dixer[u]t q[ui] fantasia est aligd r[oi]is
no aut est intétio n[fa] verá esse electoem aie
senfibilis: sed aligd s[ile] electóni[q]d exp[i]le
videſ g[bus]d[a] in bratis: et in vno pl[em] et alio
min[em], nos auté videm[em] ea per modu aris
facere ca[as]: et p[ui]dere c[b]i in longu tép[em]:
cuiusmo[ti] operu[em] o[ze]c[em] p[ncip]iu[em] aie senfibil[
porétuā aliquā. h[ui] aut e[m] no p[ot] nisi illa vi[em] q[
]p[ot]it et dimidit imagines et intét[i]oes m[ui] s[em] o[d]
b[em] ita opa no in o[d]em videm[em] in q[b]em è imagi
natio et eliatio: h[us] in g[bus]d[a] q[ui] p[re]fectora fut
Oporet igitur fantas[i]a b[m] aliquid esse d[iſſe]

Liber

rentè ab imaginatòe et estimatina, licet eim
omès iste potètie passiue anime sint et pati-
antur a formis indiuidui: que sunt principia
cognitiòis sensibilis: que forme eedè eſſe yi
denſ: tamè mot9 paſſiòis no est idem: ſed è
ſm differètè gradù abſtractiòis: ppter qò et
ipſe potètie no penit9 ſunt eedè: ſed ſic ſu
peri9 oixim9 de ſelu còi: videtur tota forma-
litas ſensibilis ſiutis eſſe fantasie: et hù ma-
liter differètia babet ſm cp incboat ab orga-
no yni9 mot9 eius: vel ab organo alterius: et
boc modo videnſoës iste vires anime ſen-
sibilis eſſe interiores in yna eentialitate còi
et ſubſtàtia: differètels aŭt ſm eſſe materiale
in diuerſis partib9 cerebræ: in quo organiza-
tur iste potètie: que omnes ſunt organice. et
bec est cauſa quare arſ, plerisq[ui] in locis vii
tur iſtis virtutibus tanq[ui] eſtde: et equiuoc
donit nomè yniuſ p alteri9 noie: ſed li tamè
ſubtiliter diſtinguèt yt bic ſunt diſtincte: ſic
babèt diſtiguì. Oportet autè no latere cp
quado be potètie coniuncte ſunt ratiòni ſicut
ſunt in homie accipiut ordinè agèdi et opan
di et regimè a raiòe: et quia ratio diuerſica
tur ſm diuerſitatè eorùde de quib9 ratio
natio fit: ideo opatiónes etià fantasie multis
plicant valde. quado aŭt ſunt no cum ròne
tuc ipſe regut ad inſtinciù nature folu: et qa-
natura vno modo eſt in babèub9 ſpèm vnà
ideo opa fantasie in omnib9 babèub9 ſpèm
vnà i irritationabilitè ſunt vno modo: et ideo
omnis byzùdo vno modo facit nidù: et ois
formica vno modo puidz cibù: et ſic de alys
ſm viſa fantasie ad inſtinciù nature opatib9
bomo aŭt no ſic opaſ ppter diuerſa princi-
pia opis de quib9 ingrit p roem. et boc è qò
oixerùt p[ro]bi quidà in phia nàli admodù ex
cellètes: cp iste virtutes in brutis pon9 agùt
a natura 3 agat. in homie autè pon9 agunt
3 aganſ: quia in homine natura inſtialiter
tin 3 ſeruit eis: in brutis aŭt ſm aligd mo-
uet eas: pon9 3 moueanſ ab eis. ita etiam
vis eſ que multù impedit intellectuz eo cp
nimis occupat iam 2 p[ro]e et diuiliòe imagi-
nationù et intètionù: quarnz magna copta è
spud eam: et no tin pot componere accepta
a ſensibus: ſed etià ſingere bis filia. et quia
intellectus còceptiónes vt frequèter ſunt ſi

miles imaginatòib9 et ſiciorib9 fantasie: to
quado milcet còcepta imaginib9 et intètioni
nibus plerùq[ui] gnat deceptioem et errorem.
Maxime aut quado aliquid de celeſub9 et
diuinis intellecrui impmut: et h[uius] cauſa cp
ſomnia que ſunt pp[ro]b[ie] futurozum plerùq[ui]
applicata ad imagines ſunt illutiones et
damnatónes. Sed quado applicat cœpri
bus intelleci9 unginatòes et inteniónes co-
gruas: t[uc]a adbuc indigèt interpretationibus p-
pter cópones imaginationi et intètioni eo
cp no coueniut còceptib9 diuinis et celeſub9
imagines ſensibilis et intètionis nifi in me-
tbafora. De bis aut in ſcia de ſomno et vigi-
lia dicemus. Almulta vo ſunt animaliù bac
potètia no babètii: cui9 cauſa eſt cerebru de
fectus in talib9 animalibus vel diminutio.
Totù eni cerebru taliù parùp diſſert a mes
dulosa natura fluida: in qua eſ ſentibus et te
nuis imaginatio: et ideo ip[s]us inſitu9 no des
purant: et cerebwi eo[ui] no 2 foras ad bm[oi]
operatiónes animales perfectas.

La. ilin. et est dignissio declaras cp omès
vires aie ſut orgàice et agut mediare corpe.

A[n]nes a[ut] d[oe] vires a[ie] ſe[ſibil]i[ra] orga
nice ſunt et p[ra]ſtra corpalia ſua[] opa-
tiónes q[ui]citi: et h[uius] quidè de ſenſib[ui]g appre
bédùt de foris on[di]dere non eſt diſtictue: q[ui]
ſa[]b[ui]t[ui] è cp illi no ap[pr]bédùt nifi p[er] ſen[bi]
bilis p[ri]tua: ſenſibilia a[ut] corpa ſunt, corp[
]ui
a[ut] no è p[ui]s nifi corpi, ad v[ri]tutè eni corpeá
no ex[pi]gic p[ri]tua ſm ſiuu et locu: nec opat in
ip[ra] aligd, p[pi]q[ra]t s[lo]cal v[remotio]: ſic app[
]ui
in intellu et intelligibilit[ui]g, ſic ergo cóſtar cp
etià v[ri]tutes ſenſibiles ſunt i corpecaui eti[az
res ſenſibil[ui] p[ri]tual[ui] ſin ſitu et loco oppo[n]it.
de v[ri]tib[ui]a[ut] interiorib[ui]g q[ui] ſunt imaginatio
estimation[ui] et ſantalia idè 2 sta[]: q[ui]n in oib[ui]g
è ap[pr]bédio forme singularis ſm ſiuu p[ri]tium
ei9 et limamèra et qua[ti]tatè: cui9 deſcriptio et
p[ic]tura non p[ot]e e[n]i n[ſt]iro corpeo: q[ui] ſic
p[ra]b[ui]. Imaginemur ei q[ra]diu[ui] a, b, c, d, et
adiu[ui]gam9 eide duo q[ra]drata p[ra] oia illi e[ſ]q[ui]
t io[]o filia: quorù ſu[n] ſit e, f, g, b, adiu[ui]ctu ei
i ág[lo] a, g ſit ág[ui]l9 dexter q[ra]drat[ui] p[ro] im[ag]ia
ti: et alte[]p[ri] ſit i, k, l, m, adin[n]ctu p[ro]mo q[ra]drato

Tertius

in angulo b. qui sit angulus finiter: et statu
amus ita tria quadrata in imaginatòe nira
sicut bic vides ea fore depic: a: qro qualiter
appbédic: vnú bo: e e a dextris: et alie: a li
niti: et tertii fore medi: cui duo adiugif
aut eni: b e ex Ibo in quo distribuìt: aut ex
ipis qdratis: aut ex 2paíó: qdratòx ad ali
quid ex: nò aút pòt dic: q lit ex 2patòne q-
dratòx ad aliqd ex: q: lepe imaginamur b
qò nò 2pat ad aliqd ex: licut chimerà et ali
gâtè et regelapbù: et alia multa mostra que
imaginatèf singim: Si aút oica: e e ex ipis
quadratis: aut erit b ex eënua et figura qua
dratòx: aut ex aliquo accidère: non aút pòt
elle ex ipis qdratis: q: illa sunt vnìraiois
et equalia poia et silia: ita q nulla inquàtus
talia cadit inter ea dimeritas. Si aút oica:
elle ex aliquo accidète qo accidit eis: aut b
erit accidès infeTABe: aut seTABile: nò aút
pòt e e ex accidète isepabili: qm accidèt Infe
pabile ca: ex eientialib: 9 lui: b: et quo: eën-
tialia eade: sunt: b: ex accit: infeTABie è idè
essentialia aút triu quadratòx poia sunt ea
dè: et sic ppter accidès infeTABile: nò pòt e e
dca quadratòx imaginata oineritata. Si át
dicà q b è accidès seTABile: tuc intelligat
illud no inelle: et cù litud lit ca dimeritas
in magnitudine: tuc iam nò imaginabimur
vnú fore dextrù: et alie: finitùr: qò oio flin
est: q: adbuc stat imaginatio sicut pria: q5
din oicata quadrata sic ponù: elle coniuncta.
Remanet igif q b lit, ppterrea q tal: mo oi
tribuìt in organo imaginatois: qò est cere
brù. In quocùb aút forma lub differens
sit depingit: illud è coip: ergo organù ima-
ginatois est coip: si aút foree aliquis dicat:
q ita situs dimeritas p dextrù et finitùr et
mediù ex intellectu è attribuète eis ratoem
dextri et finitri et medy: b 2stat e e flin: quia
intellect dextri et finitri vlis est: et nò atur-
buit buic vel illit: nifi p flin pticular: quo il
lud est dextrù: et illua finitùr: et tertii è me
diù: et tuc redibit eade: qò: ynde causet bus
insmodi situs: oz igif q illud causet ex ima-
ginatòe: sicut et in 2nuo in quo distribuìt
tria quadrata modo pìdicto: q: in 2nuo nò
effic: vnú dextrù: et alterú finitùr: et tertii
medi: nifi p boc q distribuìt vnú i dextra

pere spacyt: et alterú in finitra: et tertiú in me
dio. Hita ergo est in imaginatòne: q vnú in
vna pere organi est: et alterú in altera: et terti
in terra, yt aút imaginatòis còfiderat ipfum
sic distributu: et p boc q sic distribuìt in o²-
gano; ergo ipa opat in organo: et e organica
Amp: aut nos imaginamur figurà et ima-
giné bois eiusdem maior: et minor: et b cari
nò pòt ex re: quita illa è vno modo: nec ca-
a forma: quia forma nò causat sui dimerita
tem ppter maioritatè et minoritatè: ergo sit
boc ex Ibo in quo distribuìt in quo ondumur
pl9 et minus, nò aút describif pl9 et min9 nili
in corpe; ergo organù imaginatium est corp
et ipfa virt organica: qua tali in corpe opat
idem aút est de eistimatua et fantasia: qm et
ille inteiòs ab imaginib appbélis non le-
parant oes igif oicie vstues organice sunt
corpe indigètes ad sua: opatònes: et p ita
intelligim oriam intellectui ab buinsmodi
virtutibus: quita ille oio inco³poreus est.

Lapitulù, v. de impobatòe erroris anti
quorum qui oixerù: q intelligere et sentire
sunt idem.

Zlonià antè sicut diximus superius
dubus diff. rens quibus animatùs
differt ab inanimato antiqui pèpue diffini
unt animam motiuº bmo locuº se3 et in eo q
ipfa oiscernit et int. lligit et sentit: videc eis
q intelligere et sapere: quod tamen simplicis
simum intelligere est sit corporalib instru-
mentis pfectum: sicut quodà sentire, oice
bant enim q intelligere est bmo fantasia: re
nò presente operari: et litogizabat b ex qua
bus affirmanus in secuda figura dicètes:
q senfui interiori cœnent iudicare et oiscer-
nere aliquid enium: cuins forma est apud
ipsum: et intellectui cœnent idem: ergo itel
ligere est quodà sentire: et i boc errore fuit
Lmpedocles: qui dixit voluntate: et appe-
tium augerit vel minuj ad prefens delecta
bile: iam in hominib q5 in animalib alys
volus: as aút et appet: nò non sunt nifi de ali
quo appbenso: cui habet iam noticia. Id
ergo quod auget pñtialiter volutatè et mu-
tat ea: est id qo semp sapere altera et altera

["Liber", "pſtat:pīns ergo p[re]ſtat ſapere t[em] intelligere.\np[rit]ia aŭt ê b[im] ſo[rm]a corpa[le]ſcut iaz ante\noſt[ê]dım[?] ergo intelligere t[em] ſape ê b[m] p[ſen\ntiá corpa[le]ſcut t[em] ſenſuſ, idê aŭt vult t[em] ill[ò]\ndictu[?] q[ò]b[]omer[?] d[ix]it:q[ò] d[ix]it q[ò] talís ê i[nt]\ntellect[?] in terreniſ b[ò]ib[?] q[]lez in die d[uc]e ſiue\n[od]ucit p[?] deo[?] t[em] viro[?] p[?] ei deo[?] celeſtii\n[.i] planetar[?] eſt ſol: eo q[ò] attribuit eis lumê\nt[em] motu[?] ſcut in ce, t[em] mu, o[n]dim[?] t[em] idê ê p[?]i\nviro[?] q[?] b[ò] gnát boiem ex m[?]a; t[em] ſol in die\naŭt p[?] luce [od]ucit ſol calo[?]ê ab interiori[]bus\nad o[rig]ana ſenſu[?] exterior[?] t[em] p[ſicit] op[?]es\nſenſibiles: t[em] ſi talíſ eſt intellec[t] únc itellec[t]\neſt vi corpea[?]liſcut t[em] ſenſus, vi[n] o[?]es bí op[?]i\nnantiq[?] p[?] intelligere ſit p[fect]m co[rgano] corpeo\nſcut t[em] ſentire: t[em] iſt[em] ſunt q[ò] d[ic]ut q[ò] n[ò] 211111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111111

Tertius

difficile vel terribile stati seq in effectu cōs
passio timoris vel tristicie. et hæ iò: qa opio
z estimatio sunt bim intècios reç vel sive q
dæ de reß. Sikel aŭt fit si opinamur l'extia
vèm bêm de aliquo de quo è còfidèdù: sic
de venièti, stati eni seq in affectu gaudiuß
vel sones bôni optionè vel extimationem, qùn
aŭt bim fantasia l'imaginaioem fugim alio-
quod terribile: l'oe quo eè: fidèdù nò seq
tur alio: passio in affectu: sed bêm nos ad
talia ydola: sic ad ea q nò sunt i re nccario:
sed sicut videm in piete reſ pictas q nò ſut
in re: et nò nemo timet leone piciù: l'upù pi
ciù. Imaginatio autè et fantasia adhimin?
bz de rei vitate q in piete: sicut fictus min?
bz de vitate rei q depiciù. Amp aŭt ſcia et
opio z prudètia: et ceteere vitutea intellecua
les: sicut z extimatio in ſenſibilib ſui ptes
acceptióis. nò accipit aŭt qò nò acceptat p
vò. imaginatio aŭt z fantasia ſingès ydola
a nullo tanq vò acceptat igitù nò è ps acce-
ptióis: ergo imaginatio z fantasia non ſunt
opio l'estimatio. De ſuntib aŭt inreſectua
lib q ptes acceptióis ſunt: et gb cò ſentim vt
veris ofſero altera èro. hæ ei ad, vii.eibicozù
ptinet libzù: in quo de intellectualib vò ſuntib
determinari habet, per ita igitur constat q
imaginatio z fantasia vt est cum imaginib
non est opinio vel estimatio.

Lap.vih.φ imaginatio v'l fantasia: neq3
ſenſus ſunt: neq3 opinio cum ſenſu.

Ed nunc aliter oz pcedere ob âtiquos
rù quorùdâ dicta. Ilhabiti è ei de eo
qò è intelligere: qùm altep è ab eo qò è ſenti
re. Dicebat aŭt antiq q qùda ps et quod è
intelligere è fantasia: q qùda aŭt opio z ſcia: et
illi dixerùt q fantasia z imaginatio ſunt in
telligere quoddà: Iz nò oc intelligere ſit ima-
ginatio l' fantasia, bâc aŭt dispuatiònem ſic
incboam q, et iam q qùda de fantasia deter
minauim q in quib ondim ipam nò eè opi
nionè l' estimationè: oz nos nunc loq de alte
ro qò iſi dicunt: vtrù fantasia ſit intelligere
gòdà: et accipiem bò fantasia gnàlî p ima-
ginatoe z fanta'ia vocates tota illa aie poè-
uâ bim quâ nobis ſit fantasia l' ydolu re n

pnte, ſic eni accipit fantasia xpe qù nò dceſ
bim metbafora, metbapho: ce eiz aliquado
ò: fantasia intellec q è cù fantafimate. bim
iſtos ergo g dicunt fantasia forè intelligere
qò dà: oz q fàtasia potètia ſit bitual bì z qua-
igit vez dicere de re ipa, be aŭt poètie et
ſi multe ſint: in ad pnis ſufficiù qwo: q ſut
ſenſus cois: opio: z ſcia: z intellect, arl eni
z prudètia q ſut etià vùntes intellectuales:
ſi: autez z lapia bim qò stingit vez dicere
nibil bìt ſiutudinis cù fantasia: q: lapia de
alatiimis z pnis z diuinis est: q nò imagi
nes bìnt, ars aŭt è pnetpiu factiuu cuz ròne
dirigète factoem z facturà. prudètia aŭt est
pnetpiu aciuim cù ròe: z dirigit in opabilib
p nos. Imaginatio aŭt nibil oio dirigit: Ix
poti impedit ocim directoem: ſicut è ondi-
mus. Silr aŭt, pbabim q, non è aliqs bit
iſta: vùntù qùs enumerauim. Si eni è ſen-
fus vel aliqua ps ei qò è intelligere: ſic illi
dicu: tuc oz q ſit bit? l' poètia bitualis bim
quà oſcenum? ſnando, l' bim quà verum l
bim dicim? affirmando vel negado: et tuc erit
aliqs bituì pnotatoz. Q: nò ſit ſenſus mai
ſeuè è ex bis q ducu: ſenſus eni ſicur ex s
dicu: p3 duplex ê, f. dici bim potèna: ſic est
ſenſus in bìte ſenſum etià qù dozmit z ſen
ſibus nò yni: et dict bim acu: ſicut è ſenſus
in viète ſenſus: ſicut è vùſus porèna ſenſus: et
ſicut è viſio actu ſenſus. ſic aŭt imaginarìo
nunqì ſit nifi in aliquo q b3 ſenſus: in ipa
nò eèntialf è ſenſus: q: ſi ipa eèt eèntialiter
ſelus: nunqì eſſ line ſenſu in potèna l'actu
accepta: sed aliquo ſenſu nò actu exnè ap-
parei ydola bim fantasia ſicut in excecat o
ſoniat l' imagina' colores quos aliqni vidit.
poſtea adducim etià doc q ſenſus qdè ſp è
ei qò pñtialf ad eſt: nò aŭt fantasia v'l ima-
ginatio: ſunt ei re nò püe. Aldb aŭt ſi actu
t eèntialf idè eèt ſenſus z fantasia b modo
dicta: tuc qb uſcuß ineſſet ſenſus: ineſſet et
fantasia oi nò dicta: et bim quàlibz ſua opa
tiòez: et h nò è vez: qi vùmes q ſut lùbuci
terre z muſcas z cimicel z pediculos z bu
ius modi incòpleta animalia nibil videmul
ad fantasia opari eo modo quo ſupza deter
minauim q opa ſantafie. ineſt in talib ima-
ginatio alio: z estmatio: ſupi q ei h è, pbatù:

Liber

Alidef in ar?, dicere formicas t apes non
habere fantastiâ:qɔ dio flin est:cu talia aialia
artificiose opêf calas:tr. pudideat in futuruz
slibi:tr. openi cœpuro aut hoc no ex vicio
esse phi:fed ex vicio trâflatois:q1 trâflato?
nô intellexit nullu aialiu que dixit ar?, fan-
tasiâ nô bie:tr. loco eoq trâflutit formicas t
apes:tr. corupit veritate mala ex trâflatoe.
Dieteresa senfus quidâ qui sunt xxpɔz sp
sunt veri, fantastie aût tr. imaginatones vt in
pluribɔ sunt falle:nô quidê veru dicêtes vt
fallum:qin babin3 est q1 no discernut affir
mâdo vel negado:fed hoc mo flin quo ens
ficu1 dicif flin:cû no sit i rei vitate sic fingit.
Amp aut qin opamur sensibilir circa re non
dicim? vidêt nobis bɔ:aut aliquid aliquid
gɔ nô su bmo rê:fed poti? dicim? q1 boc ê bɔ
in re:eo q1 senfus iudicat rê pînitê, cû aût ali
quid nô ex ope reali sentim?;fed fingimus
ipm re nô exiite:tuc dicim? q1 eê vidêf t nô
q1 ita sit in re:tr. tuc talis senfibilis cognitio
aliqni est vera:tr. aliqni falsa:q1 qin fightit vt ê
in re tuc est vera:tr. qin aliter tuc ê falsa. alis-
qin eni sicut pûs dixim? viiîones appent doz-
micib?;t de bis non dicim? q1 sunt: fed q1
vidêf t nô sunt, aut yo nec ipfa imaginatio
sive fantastia nô est aliqua viri?que sit de ea
rû numero que semp vera dicu1: sicut intel-
lect? q1 scia t lapia, fantastia ei tr. imaginatio
sunt frequêter falle, intellect? aût q1 scia t sa
piêria t viutes sunt sp vcre:sicut in, yi, etbis
cop bɔ ondi. Religî ergo videre si sit opio
eo q1 opio est intelligere quoddâ vt antiqui
dixerut:tr. opio est aliqni vera tr. aliqni falsa:
sed opioni que ê intelligere quoddâ inberz
fides ɔclusiôis, nô eni pôt eê q1 opinas nô
bêat fidê de bis de quib? bɔ opinionê, cum
ci dubitatio indeterminat? mot? sit rôis ad
vtrabɔ ɔtradiciôis ptê, ambiguitas aût am
bit vtrabɔ ptê rôis prôes equalf forzes:opi
nio stat in vna pte tr. creditrill prôes qɔ b3
ad illâ t nô ad aliâ: fed in formidat adbuc
alterâ ɔtradiciôis ptê pp hoc q1 sue ratôes
qɔ b3 ad altera nô tunt demkâtive fed pba
biles. tr. hoc p3 q1 ois opinas opione q
ê intellect? b3 tidê ei? de quo b3 optionê, nal
li aût bestiaruz talis inberet fides:13 multe
bestiarum babeât fantastiâ, lic3 enim bestie

acqefcat suis estiatôb? in nô hût fidê:t cre
dulitatê:q1 sic fecia effect ê demkâtis: ita fi
des tr. credulitas effect? e filogimi pbabil.
Amp, si ocm opinionê cœsequit fides quicq1
opinaf b3 fidê: sic aût fidê: sequif pfluasu ee
eo q1 null? e pfluasuf: nifi g b3 fide, pfluasuz
aût eê cœlegt rô:eo q1 null pfluadet nifi per
rôem, besitaz aût qbusda pôt fantastia ineê
ficut s ondim? :13 nô oib? in fit: fed rô nulli
inest bestie:ergo fantastia non ê rô: nec opio
p ɔnis. Ex ilis aût vlerius manifeftu ê q1
imaginatio etia nô e opio sive estimatio cœ-
iucta cû senfus: sicut quidâ dixerit: nec e opi
nio q1 fit p senfus sibi ɔiuncti: nec e ɔplexio
tr. opô optionis tr. senfus: sive estimatonis tr
senfus: q1 si eêt opio cû senfu fantastia: tunc
nô eêt fantastia nifi et? cui? e senfus fm aciù
vel poteriâ:tr. h ondîn? svpi? eê film. Idez
aût sequerec li fantastia eêt opio facia p sen-
fum. Si aût eêt côplexio sive opô opinionis
tr. senfus: tuc oz q1 al乎o mo bêt: pperates
senfus tr. ppêtates opiniois:qin cœponêntia
bm alîque modu1 dicu1 de spolito tr. ppeta-
tes eoq al乎o mo n2ueniut ei, nibl at boz
2uenit fantastie, e aût manifeftu nô eê kanta
fiam sive imaginatöem opioez cû senfu pp
id qô dicut q1 vere opio nô ê alud ab eo q1
vere e senfus, dico aût ac li dicaf q1 fantastia
e resuitâs ex albî opione: cui albi etia e ve
senfus tr. p se.nô ei vt oicu1 fantastia e ex al-
bi quidê opione: ex senfu auie boni:qin tuc
fantasia eêt opio tr. senfus etufde solu p ac-
cidês, apper igif ex eoq dictis q1 fantastia e
aliqud opinari: qô etiâ leniuf non bm accus
fed p se t eêntialif. Sz 5 istos e qô nos fre
quêter videm? bmo feli res falsaf: oe gb? in
cu senfu falso bêm q1 verâ acceptiôes opiois
vel scie, sol eni bmo senfum vilus vi eê vnt?
pedis in qûtitate dyametri: tr. in credimus
ipm eê mai: e bitatoe terre tota p optionê l
p sciam, si ergo fantastia e opio tr. lenfue l'co
pô vtriusq3: aut bô abhcit opinionê talê et reti
net senfum: aut retinet vtrusq3, l. senfus flin
tr. optionê vera. Si aût a bycit opinion: e ppter
senfum: tuc abhciit acceptio ya de re aliqua
q1 e saluata in eade vitate: tr. talê accep tem
2igit abycere eu q nô e latet nec discredês
tigit ergo idê saluatû discrede r credere

Certius

t nō credere simul:q; salus rei facit crede
re: t abiſcio acceptiois fac; non credere: t
boc è impoffiblè;q; ſicut oixim? non pōt
dici q; lateat eu zibil mutatiois facti ſi i
opināte vel in re de q; è opio:aut ſi retinet
opionè t nō abjectt ea: t fantasia est tal'co
pletio opinionis t blus:tunc fantasia erit ſil
vera t falza, ſi boc ſtare nō pōt: q; opinio
l' acceptio alia fantasia facta èndo mu-
tata re mutatio ipa latet discredentè: bic at
nulla è facta mutatio io, nō ergo pōt dici
q; ſatasia ſit aliquod vnù ſupra numerato,
tum: vel ſit ex illis compositum quid.

Lapitulū, viij. quid ſit fantasia bm verita,
tè put coſter agitur de imaginaſto ſatſie.

J aŭt volumus ſcire bm veritatem
quid è fantasia put coſter accipitur
p imaginaſtoe in q; oſtribuunſ imagines
t p fantasia que ytic ipſis ſm ſupi9 deter-
minatiū modi:ſciendùs eſt q; in oibuf q; ſic
ſe babet q; aliquid è motu ad formā pāmi
mouent? ſicut blus bm aciū factus motus
è ad formā ſenſibilis neceſſario etiā mouet
ad ſequeuſ ipm t p[porionaſ ſibi b; z co
munione mouent? t moti, opoſet iſiur q;
b; us ſm aciū factus t babès formā ſibili
mouet viutes ap[benſinas interiozes ſibi
primas ad ſp[em ſibilè qua babet, vide
mus aŭt ſantasiā eſſe motu ſicut ad formā
igitur fantasia erit motus quidā, t quonſ
am fantasia nù; q; è nifi in eo ſbiecto in quo
è t bus: t nō è yniq; in aliquo nifi in quo è
etiā blus: t è tanti de bis quorùs eſt bl? ſit
aŭtè motus mouent? nō a blu in potētia:
ſed poti? ab acu blus: q[mi moueſ b; foia;
bibilis que facit ipm actu, motus aut talif
qué facit b; q; b; aci; necellè è eſe ſilēz i foia
bli; bm aci; ſacto:igif fantasia b; veritatè
è potētia in q; è motus blus bm aci; ſi: nō
aŭe b; vocam moti ipam mot? succesſio-
nè: ſed poti? cù in mota ſint duo: vnù q; è
ipa succesſio bm fieri: alteru autè quod eſ
toia ſacta poſt formā: vocamus b; motum
formā ſacta poſt formā: q; to; foia que è in ſa-
tia ſit poſt illas que è in b; su coi b; p[po, et
quado dicim? q; è mot? a b; intelligim?

b q; blus è effectiu? b; mot? r n termin? a
quo ſit motus:q; ille abjec: in motu. Si at
fantasia dicaf motus a b; ſiu faci? t nō poie
tia in qua ſiue in quaz ſit bmōi motus erit
descriptio potētie p ſin; p[piu acutum: ſicut
bint oſcribi potentie paſſiue put ſupra de
terminati; è. Ex quo at fantasia è ia'l mot?
cōſtat q; nō è contingès ſine, b; ſiu qui aliqi
fuerit: t; forſe cù ipſa blus e; cù nō ſit necella
riu, t ideo fantasia nù; q; cōtingit in b; ſi n;
funt ſenſibilia ſicut plante: ſed illud q; bēt
e; multa cōtingit bm ipam facere t pati: t
bmōi cam ſupius allignanim? vbi ſigilla
tim de interioribus viribus aie ſenſibil egí
mus, t cōuenit ipam e; aliquādo verā: ali
quando k'am, bmōi autè cā orif ex dimeri:
tate ſenſibili; q; ſunt trip' r dicta: ſicut in ſu
periori libò determinaui? , t ſenſus per
ſe t p[po; ſenſatoru ſp; è verus: t ſi b; z fal
ſum h; è puilſimù: qua nō cōuenit ei fallu
ex ſe: ſed potius ex ſentiente vel ex mea
dy dimeritate: vel ex ſenſibil distatia ſicut
ſupius ondim? : t voco dimeritate ſentièt;
quado 2igit p infirmitatè male oſpónis
o; gan ſentiés: dimeritate aŭt medij q; ip
ſum non in ſicera t pura nā medij mediat
b; babet aliq; ſibi immi; tū, distatia at ſen
ſibilis ipedit vires ſenſibilis agentis i ſen
ſum: eo q; vis ois agentis in aliu d; p[po-
tionata ad determinata oſtantiā: aliter at
nō poſſet errare blus, p[pi? circa ſenſibile
p[piu: q[mi ſicut ſupra p[batu è ſenſibile p
p[mi è p[le actinu in ſel; t p[le actinu nō i
p[mi: in paſſiu; nifi tanti; formā p[piā t
cù illa recipit ſenſus non pōt e; e; erro: circa
td q; ſic recipit: t quo ad b; motus a ſenſu
factus è ver? eadè vitate qua ſelus è ver?
nifi aliq; aliu d ipediat, è aŭt aliu d ſenſi-
bile vt h; induidua b; mōstrata accidat ſen
ſui q; vocam ſenſibile p acci; n t illo in
cidit medi; in ſenſu:q; illud è p; cōpōnè t
dionem ſibil per ſe ad aliu d ad q; n ac
cipit ſelus: t aliqi; cōponit vere aliqi; ſle:
Tilius, n, albi nō menti: q; alb; ſi i[qi; w
āt alb; dicit e; boc v'l illud paffirmaſez
vel negatiòem ſepe menti. Tertiu; at ſen
ſibile è cōe ſenſibile: t b; è cōſequès p[pa
ſelata: p[pa, n, b; ſata inſut cōlb, cōia, n, ſut

0

Liber

i magnitudie et figura et iò iterù boc opo
nit et didit: et iò circa illa maxia sit dece
pito bm senfù: et iò ſelus interior q est fa-
talia fact ab actu blus exterioris qui è ab
bis tribus ſenſib, et iò duaf bêr càſ fal
ſitatis qù ũ vna est diſtàita a re: q accidit
re nò pìnte: et ì dirigit forma ſelibilis: qua
bêr ad rè sicut ſac ſelus, et iò frequètes ſut
illustrionef in ipa fantasia et in ſenſibus p
pint. Alia at cà fal ſitat è qua b3 a ſelibi-
lì p acciis et a ſenſibili coì in quorù copoſi
tioe et dione frequens è deceptio, vni lb ex
terio: ſen?pintis aliqi ſit ver? tamè alteri
interiozel ſelus q ſut preſentif et abnit ſerùt
ytiq3 frequèter falit et tuc maxie cù pcul
ſit qd ſeimum ſim ré. Si igif ea que dicta
ſut nulli alhò couenutiq 3 fantasie in coì ac
ceptet et couenuti ipi fantasie ſicut ià often
dim?tuc abſq3 dubio ſatalia erit mot? a ſe
ſu bm actù facto ſient dixim? ſupra.

Lapitulum, ix, de ratione nois fantasie et
utilitate eius.

Tlonià at vifus inter oës ſel?maxie
e ſenſus eo q magis bêt blibilis co
gnitiois ppter qd èt oifciplinabilis è ma
xime et marie ſormalis in quo è opatio ſe
ſibilis aie et qìli nibil opatiois nature qua
etià ob càm inter bis pm?c: et iò lum etià
a luce accipit: qm oculi luminaria dicunt
t vifus lumen lìinariù illo? et boc eſ iòdo
quia ſine lùie nò pòt videre: ideo fantasia
determinatù vì derivaù nomen a vifu b3
q: fantasia dì viſio vel aptio latine. et bui?
cà eſt etià: qm blibilia vifus marie pmanèt
t ſingutur in fantasia et alia minus et mini
me ſelibilia olfac? et iò rariffime ſomniat
quis de odorib? et buis cà eſt: q debikr
babemus bìc ſenſù, tactù aùt maxie babe
mus: tamè ſeruat qualitates in corpe ma-
gis q intentiones qubitatù in aia: et iò raro
ſomniat aliquis frigus vel calo: em nifi
frigecat vì caleſcat interius corpus ſed co
lores et figuras frequentissime ſoniat et so-
nos: eo q magis ſut illa babentia de ppe-
tate intentionis ſpùaliù: et iò de facili traſe-
unt ad ſatasià, qù aùt fantasinata ſunt ſilia
ſeſibus ſit ecuèrlo adeo ſient ad ſelibilia:

qm nò è aduertès rò vel effimativa cogni-
tio: et iò multa p fantasià opanſalìa ſicnt
ſupins dixim, alia qdè q: itellectù ìi bìnt
ſicut bruta: alia vero ex h q bìt intellectù
velatum ob alìquà amentià melàcolie vel
ebzietatis vel egritudis cerebìt aut ppter
ſonù q lb p e ſit ligamentù ſenfùz: tamè
etiaz ligat intellectù p acciis ſic quidà bo
mines ſut: et ibi opan p ſola fantasià. Sic
igif ſicut ſunt, v ſenſus exterioris vi? quan
ditus olfactus guſtus et tatens ita ſunt quan
que spùs interiores ſen?coìs: imaginatio
eſtimativa fantasia et méoria: fantasia omu
niter accepta claudit in ſe imaginacionem
et fantasià ppe dicta, de fantasia quidem
igif et ceteris iteriorib? ſenſibgd et ppter
quid ſint in tantum a nobis dictum ſit.

Tractatus ſecundus tertij libi de aia in
quo agitur de parte rónali. Lapitulum p-
mum qui tractatus est qualiter intellectus
poſſibilis est.

E pte aie autez rónalis qua ipa aia
cognoscit distinguendo et formando
agibilia et factibilia q pars intellectus acti.
uus arte et prudentia pſectus vocat, et de
pte aie qua aia ſapit pma et ya et ea que p
pma et vera accipiumt fidè q pars ſapitia
et intellectu pncipio2n3 perſic et ſcia: et vo
catur intellectus còtemplatiu? querere iic.
dimus in hoc fecindo tractat buiis tertij
libi de aia. Queram? at pncipalr de ilfa p
te tertia. et vtrù ſepata ſit boc pars a ſenſui
uo et vegetatio b3 magnitudinè h elim or
gani et locu ſient dixit pianto q odit el locu
et ſim organi qd est media ps cerebri pp
boc q est bm ipm ſedes rónis cellaz ſylo
gisticà appellauit vt altiduno ſit? orgaìi ſui
altitudinè rónis ſup aliaſ vintes demòstra
ret. qrem? igif vtrù ita ps ſic ab alijz ofat
p b3 corpale quod è magniundo qdà loco
a qubitibus organiù aliorù dinilat aut ì
ofat ibo corpall ſed róne tantù: que rò ſuſi
in aie partib? que vnite ſut in ſubfecto vno
quod est ipfa aie ſubſitàia: et ad illà qitio
nem reducif alia. Si, n. ſupponamus q
pars ita que vocat rónalis l'intellectual

Certiūs

p[er]tinet cun alij s viribus anime ad vnam aie
lbaz tunc oz certificare qua babet oriām ab
eis que ei ptes eiuf dem aie ſut t dicuntar.
Et queramns tunc forte quomodo stingat
itelligere ipi aie hoc e quere per q principia
q ſut ptes aie v l'nò t qualier intellecina t
Ispeculatia cù aia vnlat' et ſtinuèt et hoc oiui
ad ſcien d[ui] gravissimù. Queram q etià vix
intelligere ſit oio ſile ei quod eſ ſentire ius
q ſit p potëtia paſſinā ab aliquo oblecto:
ſicur biuè e de ſentire aut ipin ſit paſſionis
gen aliquod ab intelligibili in aia factum
alteru q[ui] ſentire aut ſi alioq bmōi ſile paſ
ſioni bius alteru tam ab ipso. In bis at
determinādis qonib pcedere non poſſu
mus ozdie eode quo enuerate ſunt: quonia
ſicur ſupra diximus opatoſe ſut piores: et
pùe potentijs b[ui] nos: et iò ab vltima ſu-
mem inſtitui, et q[ui] res difficillimas t cogni-
tione digniſſimas: io volo p[ro]mo tota ar[mi]s,
ſentiá p[er]n[am] is viribus ex planare: et tunc alij
o[ui]z pipatetic[que] inducere optiones. Et p[er]b
de p[er]lonis optionibus videre: et tunc demus
n[am] poere option: q[ui]m in iſtaz qonù d[omi-
minati]oio abborremus docio[ui]z latino-
rum yba eo q[ui] nobis videſ q[ui] etià in eom[us]
verbi s[no] mò gefcat aia p[er]ter quod ſinià
veritat nec ondùt nec ybis p[er]s autigut.

Rogo at et repotens iteru iteruq[us] rogo
socios n[os] ut dubitati]o[es que h[ui] inducunt
diligenter aiaduertat et si iu[nner]inert earu so
lutiem perfact[ur] deo imortali gr[as] agat im-
mortaleſ. Si at min[ui]nuenerint h[ui] ad min[em]
luci reponabat q[ui] ſciét dubitare de rebus
mirabilib[us] et altis et ànotati]o[es digniſſimiſt
et ad ſciam diuina mul[ui] p[er]ſicib[us]. Luq
eni ſcia de aia ſic a principio dixim q[ui] libi[us] de
aia ſit de mirabilibus id q[ui] h[ui] q[ui]renduſ eſt
in ea admirabili q[ui]de ceteris et altus: et e
id q[ui] h[ui] p[er]ip[er] ſcire deſiderat accipiam
ergo ar[mi]. y[ha] put in tertio de aia iacet. Di
cit at ar[mi]. q[ui] p[er]t ea p[er]supra d[ictio] mo cogno
ſcit et ſap[it] o[mi]z e[mi]s ipaſſible quiddam: q[ui] o[mi]
p[er]ſible e[mi]s cor[u]s vel v[it]us i corpe: et o[mi]t e[mi]
tr[á]ſmutabile et aut b[ui] ſe li corp[em] e[mi] paſſi-
b[ui]m aut p[al]terius tr[á]ſmutati]o[em] ſi e[mi] viſus
in corpe ſicur e[mi] viſus in oclo q[ui] tr[á]ſmutat et
pati[que] paſſiòb[em] oc[ui]s ſic e[mi] ſondi: y[bi] dixi q[ui]

h[ui] s p[er]ter tr[á]ſmutati]o[es] v[it]us viſus h[ui] p[er]ter tr[á]ſmutati]o[em] pupit[ur]neutru[em] at bo
r[ui] potentie cōnent itellec iſic in ſequen
tibus on[em]us. h[ui] ut[em] mo ſi ipaſſib[ui]s
pot[é]tia itellec tia: oz tamen e[mi] ſoſe ſuſcepti
uam sp[é]ruz: q[ui] al[mi] de potentia agente non
eſſicereſ acin itelligens. et oz q[ui] ipa ſit pot[é]
tia sp[é]s ille ta[l] at potentia no e[mi] h[ui] aliq[ud] de
m[ò]ſtrau[mi] et i[di]uiduau[mi] i n[am]: q[ui] ſe e[mi]t aut bec
materia aut bec forma aut boc compoſtu]
tunc eſſet boc aliquid demonſtratum. ma-
teria autem non e[mi] bec m[à] n[is] p[er] b[ac] ſo[am
facientem e[mi] eſſe materiā buuſ: et i[mi]e bec
m[à] no e[mi] pot[é]tia quelib[us] ſp[er]ma q[ui] v[it]as
ap[po]tionis euiu ad omnem forma impen
ditur p[er] boc q[ui] e[mi] b[ui]uſ. v[bi] giatiamate
ria eni carnis ſi pot[é]tia bab[us] o[em] formaſ
ſed t[ui] pot[é]tia materie p[er]me q[ui] no babet io[
m[à] alioq. n[ib]il eni e[mi] pot[é]tia id q[ui] iaz ba
bet bec aut[é] m[à] pot[é]tia bab[us] or[em] t[ui]o
non e[mi] pot[é]tia forma illa nec aliqua forma[
r[ui] q[ui] e[mi] de intellecu ſue ſo[n]e bite. et illi ex
empli[us] e[mi] q[ui] m[à] ſo[n]is nec pot[é]tia e[mi] ſo[ar]. nec
pot[é]tia e[mi] alia[mi] nec corp[em] àiatiu nec corpuſ:
nec ſba q[ui] oia illa iaz actu babet. Yntellec
tus a[ui] pot[é]tia ſuſelpit o[n]mo sp[é] ergo acu
nullá h[ui] ergo no e[mi] b[oc] aliquid ſicur h[ui] m[à]
Et p[er] ita[mi] e[mi] ro[e]z on[ide]q[ui] e[mi] h[ui] aliq[ud] ſi
cut boc op[oli]tu[n]ec boc aliquid ſicur bec
forma. b[oc] eni p[er] p[er] q[ui] forma ſi e[mi] pot[é]tia
ſuſceptina alcuiq[ui] b[ui] q[ui] e[mi] forma ergo p[er]
aie q[ui] e[mi] intellec[tus] poſſibilis non e[mi] b[oc]
aliquid p[er] b[oc] q[ui] e[mi] intellecu[ſ] poſſibil[em] iicet
at[em] ſit ſupra oc[em] mo ipaſſibil[em] et intr[á]ſmuta
b[ili]o: taui c[ò]tingit et p[er] b[oc] q[ui] e[mi] poſſibil[em]
ſimiliter ſe babet intellec tia p[er] q[ui] vocatur
poſſibilis intellec[tus] ad intellec[tia] ſicur
ſe babet ſenſus ad ſenſibilia. ſenſus enim
ſe babet ad ſenſibilia ſicur medieras et p[po]
tio forma[n]s armonice media exi[n]iſe ſenſi
b[ili]uq[ui] p[er] q[ui] o[mi] ſuſeipit quodam[em] ſic e[mi]
demus q[ui] intellec[tus] q[ui] vocat poſſibil[em] ne
dietas e[mi] itelligibiliu o[ui]m: et p[er] b[oc] ſuſeipit
ea h[ui] alia r[em] ſu medietat[em] i[mi]n]u et alia in i[te]
lectu. b[est] ergo ſol[ui] b[oc] gen[q]e[mi]potentie paſſi
ue q[ui] b[ui] aliqué mod[em] recipit sp[é]s intelli
gibiles: et ſimpli[em] non e[mi] paſſibil[em]: bec at et le
quentibus apparebunt euiu[n]tus.

02

Liber

Capitulī n. quīliter intellectus possibilis ſit
nā quedā imixta receptibilis omnīus eorū
que ſunt.

Isterius at de intellectu possibili lo-
quens arſ, dicit q. iſo: qm. oia intelli
git appbendédo foias oium necesse eſt q.
lit imixtus hoc e no mixtus cù corpeſicuntur
foia corporis aut ſic foia q. eſt vitus in corpe
Soia.n. corporis duplex e ſiplícis. l. et cōpo
ſut; ſimpliciū at foie.v. ſunt q. multiplicat
bī m nūe? cōpolito? corpora ex elementis
q. ſunt pma ſimplieia. foia at que e ytus in
corpe e ytus orgāica aie vegetabil ſ. bitibil
et iſo laudāduſ e anara. q. vera dedit cauſa
buius q. intellect? posſibil ſit imixtus qn
oixit q. imixt? e yt impet taſ ſupior oibus
et h eſt vt cognoſcat oe deſpectu ab ipso. de
ſpectu.n. vocat id cuius foia nō informaſ
bas.n. foias oſe deſpiciu itellect? taſ q. id.
gnas ſibi q. phibētes ipſ3 ielliſgere. Si.n.
eſt aliq foia iſormat? ad h q. eſt h aliquid
tuc hoc ipm phiberet: nec apperet ei in co
gnoſédo alienu et atrariuſ ab ipa foia t i.
pediret ois rei ągnitiſem que obcniſc ei: q.
trariuſ et diuerſu ab illa foia recipi. In eo n
pollet eo q. nec atraria nec deſpata pitt e e
in eo d. e. et id qo ineet ei nō bſet in potentia
t iſo ſi eét aliq foia mixta ipediret ne potê
tia ielliſigeret oia mālia. Sic igif eo q e im
mixt? e imālis et impaſſibilis eo q. pōt in
telliſgere aliq vel oia e aliquo mō de geneſ
ſtum paſſuaru. Id.n.qo e receptiuu ali.
cuius nō bét illud qo natm? e recipe in ſpe
lz poſſit brie forma in genere cuz biſ q. reci
pit ſuéiſi. Dixim? n. ſupi? d orgaſo tacit?
q. recipit excellés ſe tagibile cu i in babeat
media i ſe tagibiliu. mediu.n. ab extremo
dſt ſpe et cōuenit genere: itia etia nō e incō,
ueniens itellectu possibilé brie qde aliquā
forma qua efficif vnū de entib? mūdi i ge
nere nāe icorpee lz nullā bēat forma eorū
que ielliſgun ab ipso eo q. illa foia q. deter
minaſ in ens in genere nāe icorpee cu itel
lect? ab ipa cōuenit in genere et dſt ſpe ab
eis oib? ſic nos ifra oſidem? ifta.n. ppō
qua d: q. recipiens denudatu e a fois eo
ru q. recipe eſt natu necessaria e in oibus re
cipientib? ſicut pbaſ tā in mā q. in potê

ths oiux ſeuu et ex iſto necessario pbatur
q. itellectus possibil e in genere potentiariu
paſſuox et imixtus oio: co q. nulla e foia.
rū que recipiunſ in ipo que ſut aut foie cor
poou aut foie que lz nō ſint corpora tamen
ſunt orgāice in corpor. et p h accludi viteri
q. nō e paſſibil nec trāſmutabil: q. nibil e
paſſibile et trāſmutabile nifi mixtus. Alia
at e de genere vitiuſ paſſiuariu necesse e q.
ipe ſit mot? ab aliquo qo e acui: ſic vide
m? potentiā ſi ſu moueri: qm iſo q. ſibilia
ſut in actu iſo mouent ſeuus q. ſut in potēria
torze at vles. put ſut i multi? et nō ſut diu
ſe ab illis nō ſunt nifi i potēria vles et itel
lecte ſicut colores in potentia ſut i tenebſi
tales at foie nō mouere pitt itellectu. et iſo
cogemur iſeri? iuſtigare aliu itellectu agē
tem qui foias faciat actu ſepatas et vles vt
moueſ poſſint itellectu poſſibileq faciat
in formaſ trpictulari? qo lux tacit i co
loribus. Ex oibus at bis cōcludit arſ, q.
itellectus poſſibil i n e t nā aliq. specificata
p foiam q. id qo e potencia oia nō pōt eſ
ſe specificatu ſicut nec pma mā specificara
e paliqua formaſ, ſed ad h iu e t nā eius
poſita potentiā vt ſit voca? itellectus poſ
ſibil. Et in bec ono viuidiſ quou vnū eſt
qo e poſſictus et alteru qo e poſſibilis
et p h q e intellec? determina i ens qbdā
icorpee nāe: p hoc at q e poſſibil relpocu
oium oq pueo oium fois q. potencia ſut
i ipo vtrū at intellectualis ſua ſpecſican
do eui ens nāe icorpee claudat et diminu
at potētialitat e ſua ad ielliſibilia igrem?
poſteri? buc at poſſibil e itellectu vocam?
itellectu genera? r p quæ aia diſticte opinaſ
res pbabiſr et ielliſibilr diſtiguédo vnuz
ab alio et cogitat cu rone: et nibil e acu eoq
q. ſic diuerſimode indicar ante q. acu itel
ligat et diſtignat ea: ſicut oſe poſtie poſſi
ue nibil eoq ſut a gbus mouenf aſ binum
fozaru ſuoru motox. ad hoc.n. mouent q.
dent eis ſua foias. et poſt mozu illu sa q
mouenb bint eab i actu: hoc tamen in itelle
cu poſſibil al e q. in alio potentiu poſſi
uis ſicur in ſequéibus declarabil. Exce
bec e itentio ar? de nā poſſibil intellectus
qué poſteriore eo pīpatetici bae q. vſoq i dié

Tertius

erponut, et null¹ad plenú intellekit ob on
bióp difficultaté que sút in dictis istis.
La, 3. et é digressio declarásoubia qó cole
quun ex dictis de intellectu possibili.

Xpedire át nobis videbónbia p? tâ
gere: et poſtea videre solutiòes pipa
teticóu poſterioſi solutoe eo?: qúicú con
gruenti?ondef qó nobil verú ée videb, on
bia aút que oziunf ex dictis istis yel in dictis
illegút ex qítuoq ar, dicit de itellectu poſ
ſibi!ná ex qbus demóstrat taléqól dicta
é foze nám ei? Et in bil qítuoq necesse est
vt ois bón còcozdet qui nón aduerſus vitare
vult pteruire, vnú át de qítuoq é qú intelle-
tus possibilí imixi?e: bón ní mixíus co:pi
alicui, ſecundú át est qú ipé est ſepat, terri
um át qú é ipaſſibilí 13ú ſit recepiti? itelligi-
bili, qúri át qón é bón aligd, qre át ſit imí-
xtus ía dictú est fatis qútú ſpectat ad bác i
tentiòem, ſepat? at est ab itelligibilitá: et
in ſeipó ab itelligibilitá qóq é vt ſit ſuſcepti
uum oium eoq qó nón ée: ſi ée alicui eorú
yel plib? iuicutú ſic p3 ex dicti, et ibo ex
bis duob? cludif qú ipé est potentia oia i
telligibilia tâqóium ſuſceptibilis: qó aút
ſuſceptibile é oium nibil bón eorú bón aligd
nón é specificatú in ná i aligbó ens mûdi: et
ſic ex bis tribus ſeg: qón ébón aligd nec
aliq ná: níſi illa qón é ſiſiis mae pme qú vo-
caſ potéia oia que sút: et nibil eorú est actu
ańqó actualí illud itelligat. Tæ cipiam? igi
turoubia qón sequiſ et pimo: ſi. n. é imixíus
et ipaſſibilis et íntràsmutabil: tuc videb nú
quazfieri eorú aligd qón ſunt fm ée hoc mó
eternú quo íntràsmutabile est eternuz: ergo
nón ſit aligbó intelligibile: et ſic itellect? ſpe-
culariúns i eo nón é fact? Am, in quo oio
nibil ſit illud nón est potentia que priecedat
acú, est át tal oio íntràsmutabil: intellectus
possibilí igi: oio nibil ſit nec é faciú aligd
i ipó et ſic intellect? ſpeculatu? oio nón é fa-
cutus, adbuc át agées itellect? magé intràs
mutabil: qó possibilí, et ſic vterq: itellect? tâ
agení. 1. qó posſibilí ſut boc mo eterní: ſicut
ſut eterna ncëria et íntràsmutabilia, quncúq
át agens é necessariú et nón factú agens: ſy
ſpagens et paſſiuó é nccriú et íntràmutabi

le: tuc et factu ab agente i eo qó patif é ſep
intràmutabile: ergo ipeculatu? intellectus
qui fit ab agente itellectu i eo qui vocaú
possibilis ipé et núqó fact? et videb tali fa-
ctiòe qón ſit termin? eius qó é fieri et quazp
cedar potéia fm gnánioem et ipus. et bas
dubitatiòes de hoc ybo eliciunt theopbra
ſus et themistius. ſepatus át potenția ab
oibus pipateticis itellect? possibilí 13q: ſe
patu duo iporat quoq vnú é ſic ſepatú oí-
cimus denudatú ée a ſpecificatibus et idi-
uiduatibus: ſic pma vlia dicimus fore ſe-
pata. ſecundú át est ſicut dicim? lepatuz id
qó é potentia aliquid anqó bédat illud: plo
át terciú modú ſepati poſuit fm quez ſepa
ta dicimus qón ſunt diuíſa ſbo et loco: et bón
intellectuá aiam ſepabat a bſitua et moti-
na fm locú et vegetatina: ſed hoc mó min?
curarút loqui de ſepato pipatetici qú certú
fuit apud eo: iam ée bálr vná et diuerſi-
catá in ée fm vires. ró át demkatina qón idu
xit ar. qú intelleciú possibilé poſuit ſepatu
pmó mo ſepatióis: funda ſup duo neces-
faria: quoq vnú é qón ois cognitio aie fm cò
gruentia alíquá exiſit ei. et íó cògruétiam
armólacá oportuit ée 13? ad ſeſibile: et ima
giatióis ad imagiabile: et ſic ergo cognitio
vlis erit 13? c gruettá alíquá aie ſpecificatú
át et idiudatuó nón alíquá cògruentia ad
vle 13 pon? opponé in mó. cù ergo cgnitó
vlis ſit fm possibilé itellectuz 03 ípom toze
ſepatu bón mó quo vle é ſepatu. Secuda át
ppó é qú certi é vle fm qú vle é nón ée in re
qú quicqd é in re fm ée in ipfa é: et hoc é di
uitú et ticulare et nón vle níſi fm potentiaz
nón ergo é vle níſi pui é i uia: p é ergo quo
é in aia 03 ípom ée vle: hoc át ée brie nón pót
i oijuncto ſbo 13 ſepato tìm: ergo erit ei? lbm
ſepatu, buic át adbuc duas adliúxit rónes
vná quidé auerrois: et alterá auic. auerro.
quidé é ita: qúm ſi itellecús possibilí: nón effet
ſepat? a má et appédicnt mae: íc eét aut for
ma co: pis aut foia opan oigáice i eo: pe t
quocúqón dicereſ ſequi: qón id qó forzt i
ípfo iduiduareſ p ípom: lié qúlibet foia indi
uiduaf p ſuó lbm iduiduó: et ſic vle é ní 13
i ipó 13 pticulare: pticulare át nón níſi 13po
tentia é itelligibile: ſeqref ergo qú actu i tel

03

Liber

lectû ab ipso nò eest nifi b m potêtiâ intelle
tu qò é impossible:ergo ipossibile è intel
lectú possibilè nè eò nnudatu a mâ et appè
dicys mâe,auicè,ât forit?id conaf pbare
dicés q id qò è vle oz qf sit alicui? et in ali
quo:dico ât alicui?qm è illi?d quo pdcicaf
t e i aliquo:qm eft in itellectu:aut igif qò è
vle bz ab ipfa re cui?è vle:aut bz ab eo in
quo e:li ât bz ab eo cui?è h e a re:ergo vle
put eft ab ipa re fumpt actu eft vle:iz actu
e aliqd n idiget agête vt agat vle libi:pt è
rei vle de qua pdcicaf p feipm pot agere et
mouere itellectú possibilè t pficere ipz: er
go ad h qf agat n idiget itellectu agête qò
5 oés pipateticos e:q: oés illi poluerút in
tellectu agente cò corditer:iz eox quidâ ne
garút itellectú possibilè:lic patebit i seque
tub.nò ergo vle qf sit ab ipa re bz de q
pdcicaf. Adbuc ât vle put e i re:n è nifi po
tentia vle, li ergo a re ipa bz qf eét acra vle
oz q id e p le eest i potêtia t i actu qò ipol-
sibile e:qm id qò è in potêtia n fit i actu ní
fi p id qò e i actu, reliq ergo q beat eè vle
in actu p itellectú in quo e:z io oz itellem
eë sepatu t vy:q:z alr iduidnaref id qò è
in ipo:lepatu igif di lic dixim?puf:lic poté
tia ab actu qn nibil eoq è q apt?e intellige
t bec sepatio filis è le patiòi q dicim? tabei
lâ rafâ t bîn planatâ t ppatâ eë lepatâ ab
bis oib?q pigi i ipfa t scribi pnit: t io babi
lè ad ois scriptione t picture receptionem
Hjtos duos modos lepatiòis oés pipate
tici 2corditer itellectui possibili t aie rôna
li attribuekt. Siolcoq ât phia via bac n in
cetir:iz de bac min? curam?q:z nò qrimuf
h dicere nifi im pipateticop optionè, d aligf
ât deo glofo fauète pima in phia discepta.
bim? Hk ergo rônib? t caufis possibilis
vocat?itellect? ipaffibil? t imixt? t lepat?
vocat?e. Ex bis ât seqf qritu qò ei attribu
tur qf.n. n fit h aligd vnù lic dtermiatuz è
tynù ene in nà:qò.n.è h aligd nullo mò
pot eë lepatu:cu ipm in sua 2pône iâ béat
mâm p qua pticlariza? et individua foza
ei? t bz forma? et h aliquid: t nò pot eſse
ab illa foza le patu, h igif, th, ſunt q intelle
cui possibili attribuînur. t videmur leg ex
isto q itellect? possibilis è ynus nuero i ois

bus hoibus qui fût qui fuerut et erut, lepa
tù.n. p[ dicto] mò nò hêr aliquid i se per qò
efficiat ik[]t vel illius cù lepatù nò idindu
af: denudaf ât a mâ et iduiduâtib? lic se
paratu i itellectú possibil b[]z id qò eſt: t ic
ergo lepatus:erit ergo ynuicis i oibu?quo
ru o:ſſe intelectus. Adbuc autê id qò i
nà ſua còe eſt nò efficii: primum nifi per a.
liquid pp[]u ſibi adiunctu: sed ſimpl[]r lepato
nibil è adiunctu de pp[]is:ergo ſimpl[]r denu
datu nùq[]s efficii: pp[]u, è ât itellect? possibi
lis b[]m id qò è ſimpl[]r dnudatu quid.nùq[
igif efficii: pp[]us:erit ergo vn[]ois oibus:
t nulli de le pp[]us: h ât deliramèto videt
eë ſile:qm qò è yn[]u in oib? vnicâ bz p[]fecti
onè:ſcia ar p[]fectio è itellect? possibil, i quo
cuq[]s ergo accipiat ſcia in oib? b[]bit e:et
lic equef qf me acquirête ſciam aliquâ diſ
h[]o b[]bit t a: quiret eàdc qò expimèto ſal
ſu eë pp[]a:q phia biia a ml[]i? nò b[]h alij
ſcineruè eàdc. Est ât adbuc dubii i b[]ſi
dict?q:z ſi lepat? eë dicaf: intellect? possibil
lic potêtia ab actu:lic p[]pata tabula a p[]citu
ris:uic.n. videt b[]re relationem t. p[]pozi[]o[]ez
ad itelligibilia nifi lic mâ ad foza:as quorù
ât vna è rò. t. p[]pozio potèrie paſſue t rea
ceptie ipa ſut ead: t ic igif videt n[]i eë of[]ia
aliq iter p[]ma mam t itellem possibil t h[
ê obiecio t[]reopbraſt 5 ar]. ponè. Redeut
igt omia ita dubia difficillia ad. 3, p[]oble
mara quorum p[]mu[]z eſt qualiter b[]c ſim[]t
liter v[]ſicef d itellectú possibili qf sit ipaffi
bil t iſinurabil: t i[]n fit i potêna ſuſcepti
na p[]fec[]io[]l t ſuſcipiat eà ab agête monête
ip[]z. Sc[]om ât è q[]l[]r h[]et ſit q[]p[]e ſit aboi
ididuitate o[]io denudat? t i[]n vn?q[]l[]q h[]
b[]eat ſu[]n itellem. pp[]u, t tertu[]q[]l[]r h[]t il[]viſi
c[]ef q[]p[]e ſit id q[]b[]e: t ic vocat possibil ad
o[]ia q[]t ſut: t i[]n n[]i t[]u m[]a p[]ma, b[]it a[]oubus p[
mo volum? aptare r[]nno[]ez p[]h[]o[] quòu[]dâ
t p[]ea adiügef q[]b[]o nobi videt d[]b d b[]li, c
ueiut ât o[]e[]t pipatetici i h q[]p[]e ar?, ve[]p d[]i:q[
ont q[]p[]a n[]b[]c boie[]z posuit q[]i regulâ vi[]ta[]t
i quo ſumâ itellect? b[]uani p[]fec[]ioem d[]inò
ſtrauit: I[]z exponunt eu d[]inerslimode prout
congruit ynuicuiq[]s intentionem.

Lapitulum quartum et eſt d[]igreſſio de
clarans optionè alexâdri t et? ipbati[]o[]ez.

Tertius

Alexander atque ier discipulos aris
totelis aliqui summabitus est dicit
itelleci possibilem formam corporis
et ututem caram ab eis supra quâ irradiat in
telligencia ages que non est aie bois: sed se
pata, dicit, non, formam binae magne parne mag
nâ in simplicibea opacu dinaeritatc, facit em
nui ignem et alteri aquam et tertiu aerem et
quarui terrâ, qun atque solu vnica forma opa
tur tuc facit mirabiliores dinaeritates, in co
politis auct remanet hâ aliquem modum forma
eales et insup adhiciunt eis forma eposito,
rur et ius qun et ha mixtura ab excellentis et e
cedunt tunc in nâ mirabiliora opanet et pim
quidam recellos facit mineralia et lapides
quorum sunt formemâles, fecundus auere re
ceclus aiata p[ro]ficit quorunq[ur] est potentia[rum] forma
h[uius] mineralium et ita per grad[ionem]ioris et mio
ris tempanite et equalitatis et a[mi]na venientia ad
mediu h[uius] mixtura tandem p[ro]ficiunt forma que
vocat intellecûs possibilis qui potestâ eia
intelligibili et actu nullu hâ atque intellecûs est
in corpe bois et dicit sicut et rasura et plana
tio in tabula et non sicut ipsa tabula: sed po-
tius corporis est sicut tabula et intellecûs sicut
preparatio tabule ad scripturae nec et e[rum] se-
patus a corporis sed potius ab intelligibili
sicut priuano que dicit babilusque ad recipie
dù separa est ab bis que recipit: sicut et rasua
et planatio separa sunt a sepiura: et sicut qui
ber prænatio mæque non in ipse aci, et h[uius] dicit
aristotelis sentire quin dicit intelleciu possibilè
e[rum] sepatu, h[uius] atque ad huc roes duas yna quod
quæ iumit ex aristoteb[us] bis vbi dicit animâ
6m ibam vtr est e[rum] corporis organici endeli
chias, Si, non, h[uius] est verus tunc vninoce o[c]s aie p-
tes sunt endelecbie corporis: 03 igitur intellüm
e[rum] corporis endelicbiâ sicut forma corporalè et
lic erit c[ata] forma ex clore mixtura. Amp.
át potestâ mæ corporal et p[h]ice non p[ro]ficit nili
p[ro]forma que est ipsa potentiater et educat de
ipsa p[ro]motu et mutatricom. Stat atque a[mi]lis
q[ui]e intellectua est p[ro]fectio corporis bois quod est
mæ corpora: 03 igitur potentiatur sit et ipso
semie corporis et educat de ipso p[ro]motu et mu
tatiam igitur intellecûs qui est p[ro]fectio bois est
forma corporis opas i corpe sicut alie forma
náles: sed illud q[ui]e magis irrationabile est
in dicto isto est h[uius] q[ui]e ponit p[ro]p[ro]ma p[ro]fec

tio que est preparatio ad h[uius] hoc est ad itel-
ligibilitate suscipienda fit facta ex alternione
e[bor]u quia apud pipotencos o[c]s est ab an-
tiquo vulgatu p[ro]intellecûs est ingredié[s] ab
extrinseco et non factus ex eis nec poténtiati
ter exi[s] in eis. non, aliquo mò, p[ro]babile v[]
intelligibile est qualiter vtrius incorporea d[ic]ceter
nit res o[mi]o incorporeas et immales educat
ex elementis. H[ab]uc autem ex isto videf
sequi p[ro]mâ b[ui]m se p[ro]ponis varietate faciat
o[c]s formas absque eo p[ro] necessarie sunt alie
cæse sicut dixerunt biq[ui] calum et formuam
moventia effe dixerunt et negarunt c[as] p[ro]se
ag[er]ies quod t[em] a[le]x. dicere non intendit p[ro]
alibi ponit causas agentes. H[ab] autem q[ui]
demonstrative destruit dictum a[le]x. est q[ui]
q[ui]d[em] recipit in eo q[ui]e i[mi] corpe sicut forma cor
pis est p[ro]ticulare et indiudiu s[ic]p[ra]bale p[ro]a
que sunt in utuib[us] aie senſibilis: ut ergo in-
tellec[us] possibilis effet b[ui]mo[rum] forma recep
ti in ipso effet p[ro]ticulare et ſic non eſset intelle
cus acceptiu[us] vniuerſalis. H[ab]uc autem
in p[ro]bica doctrina parum faceret arisſeteles
ſi doceret nos p[re]patiònem t[em] ad intelligi-
bilia et non determinar[us] nobis ib[ui] illius p[ro]
parationis non est ergo intentio arisſotelis
vocare intellectum p[ro]ſibilem solam p[re]
paratòem ad intelligibilia suscipienda: sed
potius id q[ui]b[us] c[ir]ci[us] tali p[re]paratòi vocat in
telleciu p[ro]ſibilè. Et be[rum]ones auerrores h[uius]
alexádr[u] tenende: quia absque dubio a[le]x.
ti in multis bene dixerit t[em] in m[am] b[ac] pe-
tiis oib[us] determinant: et segi p[ro] dicto ei[mi]
mam c[ui] corpor perire et a[mi]z alterari alt[am]io
corpe et multa alia q[ui] absurdiſſima ſunt et
claro p[ho]mi[que] ſigna, quâ ob c[as] abſc[i]têda è
penit[em] ſnia ita et ex gen[io]boim exterminar n
da t[as]q[ui] erro: p[ellim] ex quo totu[que] nobiliar[us]
t[em] p[er]miitar[us] aie itiuiue legi d[omi]nuci roes q[ui]
iduciit ſup[er] p[er]as p[pe]oſes ſu[n]daui. Q[ui] at dicit
aris[to]. dicere q[ui]aia est p[ro]fectio corporis organici
et q[ui] p[ro]fectio h[uius] yna et cadê r[oe]s diu d[ic] vegeta-
bili et ſeliſibili et r[oli] o[mi]o flui è q[ui]nimo dic[er]
n[o]. s[ic] ex lapiorib[us] p[ro]q[ui]tillcs nulli p[ro]corp[is]
e[rum] aci, et h[uius] è k[pet]ere nec[em] c[ui] de bis ex in
p[ro]iorib[us] ſat? S[it]et. S[it] at q[ui]d[em] p[ro]ellec[em]
alis a[mi]a educat de ſei[que] falſiſſimù è o[mi]: h[uius]
potiſ[us] ipsa è ingredié[s] ab extrinseco a datore
formar[um] in m[am] et eſt ſimilitudo datonis

Liber

formarū g e itelligētia pma t ſi miſta corpi
ſicut oſticeſ vius vel forma corpis t io b
et e ſin, yey e ſi q ipsa eſt finis generatois
ſed iſte finis nō efficif in mā virtute quali
tatū primap[ro] transmutantiu mām: ſed pot
us intelligencia dat q[ui] mā e disposita p[ro]n
cipia nālia, t de b in libro de aliaibus vbi
de generatione tractabif erit agendu, in ſin
igif dicitu ſit de opinione alexandri.

La. v. t est digreſſio declarans opini
onē theoſtraſti t themiſtig t impoſationeſ
eiusdem.

Heoſtraſt aŭt t themiſtius viri in
ſecta pipoteticoz clarifſimi aliam
ſecut ſunt viā dicētes i aia ſi e e e n i
ſi intreſz agětě t nullu ill'ez poſſibilē i rōe
poſſibil g ſit ps aie rōk. dicebāt at h p vnaz
p[ci]pue rōem q[ui] eſt ita q[ui] s. in oib[ui] q[b]b[ui]e p[ro]
ma p[ec]io t ſecūda ita ſe b[ui]t ad iuicq[ui] q[ui] p[ro]
ma e intrāmutabil t eterna q[ui] ſecūda eſt in
traſmutabil t eterna, p[ro]ma at p[ro]ſecio boiſ e
itellc[us]. ſecūda e intelligere t ſo ſi itellc[us]
e imiſt e p[er]at e ipaſſibil t etern e t intelli
gere erit ſi[mi]r intranſmutabile t eternu ſtat
at q[ui] intellc[us] ag[ęs] e etern h nō quo dicis
in eternu e e in tranſmutabile. agěte autem
vno mō ſe b[ui]t e[rit] id i quo agit vno mō ſe
b[ui]s q[ui] al[ri] ag[ęs] eſſet ocioſum t ſic id q[ui] vo
cat itellc[us] poſſibil e eternu t actu e eternu
Sic. n. p[bar]uſ eſt in octano p[hi]cop[or] q[ui] mo
tore exiſte eterno t moto:motus neceſſario
e eternus. ſi[mi]t at iſti viri vid[em]e dicere q[ui] ac
tu ab agěte e p[er]speculatiuq[ui] intellc[us]. t intelli
gere nibi aliud e q[ui] denudare formas: t h
ē opus intellc[us] ag[ęt]is. h[ui]o io[stare] ſi p[ot]
q[ui] factu b[ui] ſu[n] nomē o[n]diq[ui] q[ui] ipſum nō eſt
ſp[er] nec eternu nec neceſſariu p[er]speculatiuq[ui] aŭt
fact e igiſ ſi p[ot] eſſe eternus t neceſſarius
In alio at loco iſti viri oicūt q[ui] intellectus
mālis eſ ps anime: ſed nō p[ic]licitur niſi ab
agěte t nō ab intelligibili, t io c[ui] tā agens
q[ui] poſſibilis ſi[n]t in tranſmutabiles factum
p[er]p[o]em ex viroq[ui] erit in tranſmutabile et
eternum p[ter] quod negant etiam intellec
tu pos[ſ]ibil[ic] e e vt poſſibil[ic]e an[ti] actu l[ux]cedat
eu e e in aia p[ut] eſ ſib[ui] l[ui]s agen[ti]s. Si at

queraſ ab ipſis de dictis arſitotelis qualit
intelligāſ que dicit de nā poſſibilis intellec
tus dicūt q[ui] intellig[ui]t de eo q[ui] e ſib[ui] agen
tis l[ui]is t illud lumen bitum ab ipſo e p[er]
culatiuus intellec[us]. L[ui] autem oicif q[ui] po
tentia eſt oia intelligibia t actu nullu oicut
q[ui] h[ui] ſic e[rit] quis lum[em] e t aliqui e[rit] ſup int
ligibilia t tunc ipsa denudato eſt acui int
ligere quod vocaſ p[er]speculatiuus intellectus
qui d[ur] adeptus. illi, n. ponut quadruplicez
intellectu in anima agentem. ſ. qui denudat
formas t poſſibil[ic] qui recipit lum[em] ag[ęt]is
t tertium p[er]positum ex viroq[ui] ſic diaſanu
lucidu quem vocant p[er]speculatiu[n]; t quartu
qui fit ſplendore l[ui]s babiti ſup intelligi
lia quem vocant adeptum. t bec opio mul
tu rationabilioſ e[rit] q[ui] a[lex]. t alioſ p[er]p[oti]e
cor p[ro]quondam. Si autem queraſ ab eis
d[ur] de hoc quod dicit arſito, intellec[t] ſic e
b[re]e ad intelligibile ſicut ſenſus ad ſenſible
ſe b[ui] t ita cum ſenſus ſit ſuſceptiui p[er]ſpectu
ſenſibilitu erit t intellectus ſuſceptiui p[er]
cierum intelligibilium t ſic intelligere non
eſt ſolum denudare: ſed etiam intelligibilia
recipe. Alm[ui] p[er] ſe agens fine poſſibili p[ot]
denudare. Si ergo hoc ſuſſicit ad intelliſe
re non opo[ſ]tet ponere aliquem intellec[um]
poſſibitem vel p[er]speculatiu[m]: ſed in agětě z
t p[er]speculatiu[m] adeptum. Sed ad hoc illi
reſpondent agětě ab ſolunum nulluſ eſſe in
anima quoniam intelligencia abſolue o g[em]
non pot[est] e e pars anime ſed lumen agen[is]
in poſſibili agentem vocari vel vocant t q[ui]
distinguitur intellectus in agentem t polli
bilem t p[er]speculatiu[m] eſt talis diuſio: ſicut
ſb[ia]stantia diuicitur in materiam t formam
t compositum: non fit b[oc]eoq[ui] q[ui] forma
diuſum eſſe babeat a compositio vel a ma
teria: ſed vt oſtendatur componentia eſſe
diuersarum naturarum: t a compoſito diſ
ferre p[er]modum simp[li]citaſis eo[mi]n. bec at
opinto ponit animam rōnalem b[ui] nullam
ſui p[tem] eſſe ſb[ie]ctum intelligibilium t nō
eſſe p[er]species intelligibiles in anima: niſi ſi
cut in agente eas: ſicut colores actu exiſſen
tes ſunt in luce que e p[er]p[ost]aſis eo[mi]n. Et
eſſet ſimile: q[ui] s[ui] a v[is]u procederet lumen
dans eſſe forma[m] coloribus: et hoc eſſet

Tertius

videre sic volut dicere * quod lumè agerit in pos
sibili intellecû & intellectualis forma dâs
intelligibili? sit intelligere & hoc sit esse in
telligibilia in aia & si yettem? & cecedere a di
cus arisito, nò eff et ista via abycienda, nunc
àt quia expr essè dicit aristo. * quiceli senitunù
se babet ad sensibile sic intellecui se bæ ad
intelligibile sicut dixim? nò yr b opinio cù
verbis aristo. * ponare. * Adonit aut tbeofra
sum precipue hæ quiceli possibilis in aia in
tellecù sepat? & nò hâ aliqd distincti quæ ille
a ma pma nò differret qum vtrùq potestia ê
oia & nibil actus: & iò ma pma deberet &gno
scere sìr formas sibi adueniètes sicut intel
cuè possibilis quod oio è absurdù: nò igitur
possibilis vocat intelliguè sicut in aia
Adbuc aŭt tal possibil intellecuè nò fit intelligibili sive trâlmutatoe & tye. ergo iste intellecuè possibil est & transmutabil & mixtus intellecuè i aia sicut ex supradictis è ma niteſtù. ergo i aia nò è tal possibil vocatus intellecuè. & iò ſita opio dubitaui in qoë illa
qua qtrit qualr etingit possibil è e intellecu
& t recipie intelligibili: qù supponit è e im
possibilis & intra mutabilis & imixtus.

La. vii. & c. disgræſſio declarans opinio
nè auëpace & abubacher & ipr obationem
cui deſz.

Bubacher autem magnæ apud abrabel
& auëpace alia viæ elegerant,pter su
pines.n. inductas toes &pter qualidæ que
adbuc inducetur &ens. & quæ in boibæ oibæ
pünbæ prieritis & futuris ynus & vnicæ nu
mero & specie è intelliguè. &t querètes qult
ter ille intinuaret boi cuiliber û intinuatoem
illà viderunt & vnionè cari ex pte intellecuè
possibilis vel ageritis cù ambo lìnt sepati & i
mixt & nulli bîntes aliquid cœc: sicut dixit
veriffime anoxa, viderùr aŭt ab alia pte quæ
id qò è vnù spè & núero apò omès vnà nu-
mero & spè bìre pſectiòem: & sic deberețeq
quæ vno boie accipiente ſiam quilibbó ba
berer ſiam eàde qò viderùt mìme fore ve
rù & iò dixerùt in aia rónali nò è intelligu
ſepatu niſi agerem possibilè at intelliguè è
dicuut corpiæ eo hæ nibil aliud è qù fàta-
sia. fantasia.n.aunt potentia intellecuè & ef
ſicior vt dicuut actu intellecuè qù ſepeſan ab i

tellectu agête. & qæ fàtasia nò è vna apò oſc
p fàtasia &tinuât & vnùſ intellectuali & itel-
lectus cù ptticulari quolibet hoie. Et ut eo
rù meli? ielligat opio dixerit iſti quæ cù aliq-
posſibilintellecuè in homine qui ſit ſobm in-
telligibili bæ quæ intelligibilia ſunt qæ dicu-
forme speculaiois de ſui ſbo in quo ſit in tu
ce agentis intellecuè denudata est intellecuè
& hæ nò pòt bke ſobm in quo ſit qum vllis è cù iò
est vbiqæ & sp: quiculi bke ſobm individuarec
necessario qum ois forma p suu ſobm indinie-
duaſ & termiſa: & iò dixerut iſti quæ vocat id
possibilis ſive potèria intellecuè qò è potèria
speculatiu?intellecuè & hæ est fantasia in fà-
tasia: & sic viden in pietuuenire cù tbeo-
ſraſto & tbeimitio i pte vidèſt illud dicere qum
& hæ quenuti quæ dicunt intelligere aie nibil as
liud è qæ formas denudatas in luce agen-
tis & quæ nò è aliqua aie ròliis quæ ſit bæ
intelligibili, diffentiut aŭt ab illis in eo quæ
tbeofrastus et tbeimiti? dicuut intellecuè poſ
ſibilè è aie ròliis ptem: sed núqæ è in poſe
tia quæ semper babet in ſe lumen agentis vel
ipsum agentem put lumen eſt ſicut diaſa-
ſanum iluminarum babet in ſe actum luci
Jsti autem duo viri omnino nulluè hæ modo
possiblem intellectuali esse in anima dicunt
& hæ autem quod dicunt esse intentionem ari
stotelis i tertio de anima: dicunt quoniam sic
inferius oſtèdemus dicit aristotelis quæ ſi fo-
me denudate effeſt in rebus extra animam
res effent intelligentes. dicunt igitur quæ ipa
forma denudata est intellecuæ in actu & pæ
mixta particulari est intellectue in potèria
& quia non subcitur forme intellectus e cef
qui pars anime est ideo est immixtus & in
transmutabilis & immaterialis: nec effici-
tur hoc aliquid per seipsum: quoniam non
subcitur ei, & hoc mo soluunt oubia ſupra
inducta. Sz omnino vidèc mirabile de vi-
ris iſtis qui multa ſbiliter intelleperunt quæ
non viderut aristotilis esse ſniæz quæ fàtasia
mouet intellecuæ mouès autem nò è mo
tum oportet igitur quæ morum a fantasmate
nò ſit fàtasia vel fàtasia. & stat àt potè ià
núqæ mouè acuæ qæ educi de ipa. ergo fàtai
ma nò pòt dici monès ipm speculauiu iel
lellecui. oz igituro io quæ aliquis intellect? qui

Liber

fit ps anime rôl' sit mot? a fatafmate :r itsta
rô cogit aristo. ponere intellectû possibilez
Rô at que? decep. abubacbé et auépace fu-
it ita cp mouës et mor? debêt bçe coticaôez
sicut agès et patiens còicât in Ibo. si igif fan-
tafma ê mouës oz cp id qô mouef icatôez
bêat cû ipso in Ibo eodem sic cû fatafma sit
particulare. oporet cp motum ab ipso sit p-
ticulare. Amîp mouës spêm fuaz dat ei qô
mouef ab ipso qii fuerit mouêf ynuocuî i aia
ât nô ê mouës nifi ynuoce bîm forma3 igif-
motû a fatafmate oz bçe fantasia3 forma3.
Ic, forntalis h autem fantasia est fensibilr :r
pticularis forma talê at nô bz ps aie sepate
nô ê igif aliqua ps aie sepate q moueaf vt
fbin a fanta mate, bis âr rîdere nô graue ê
qii nos onidemus inferius cp còicantia q ê
inter agès et patiens et mouës et morû phis-
ce nô eit inter intellectû possiblîr et id quod
monet ipsum ad forma intelligibl? et hgdê
dicit aristo. fed nô pbabim? et nô suppona
m? Iz at fatafma sit pticulare et senlibile nî ta
mê mouet intellectus sepatû possiblî exis
in actu pticularis senfibili: fed potius i ac
tu denudationis et abstracions quâ accipit
a lue intellcûl agentis: sic et colores eê ma-
teriale bitt in corpi9 coloratis: nô tamê per
boe mouêt ipsum: fed eſse forma1 qd acci-
piut a lune corruptibili: toru aût qô fugiut et
ut et ilti de quib9 pius biû: est oêc prier
alex. h est ne coganf dicere iurellecu1 poſſi-
bilê aliquid eê prime mâe sicut supra paws
it ex theofraſti dubitatione.

La. vij. et est digressio declarans opi
nionê auerroys et improbationê einſdê.

Ost oê5 aût itos venit auerroys
qui gloriatur cp ipse solus ſatiftres
cerit oib9 dubys eo cp ipe oia q dic
aristo. de intellecu possibili vius est salua
re cedit. n. cp sicut ſensis ſe babet ad ſen-
si illia et ſic intellectus ſe babet ad ad intel-
l gibilia recipiendo ea: fed dicit cp nô ê dio
ſe licet in aliquo sit ſimile sicut et aristo. of
cit nô eſſe impaſſibilitatê ſenſus eade cû im
paſſibilitate intellcûl. dicit. n. vninerſale qd
intelligit bçe ouplx ibm ynii gdê quo ê ve

rû: et altep quo ê vnû entiû müdi et vocat fb
lectû quo eit vnû pticulare fbîn rê eo cp in eo
cp res est vel nô ê noticia aie ya ê vel flâ cû
veritas intellectus fit adequately reruz et in
tellectuû. et quo ad hoc fbîn est vninerſale
in potencia vninerſale: quita contuluz est in
pticulari et est in alioquio ienſibility poêtiarû
et h mò vle nô ê vnû entiû mundi qô voca
mus vle q2 vninerſale prout est vnum en-
tius müdi qd vocam? vle qd ouvidif còtra
pticulare fbîn eû et fbîn veritatem eit in folios
nudis et puris intellectib? et nô in rebus eê
aia3 et de hoc tîn alibi ips erit ingredi. Sed
q bic diim? tîn ad ſue intçãonis manifeita
tionê inducûntur: dicitur igif cp cû vle babe
at oupler fbm cp non babz trafismationem
nifi ex ſiecto quo eit vnû q2 ex illo educi-
poëtia ad actu ſic indiget fieri et ſpe aliquo
t ex illo etia inducif latifusto p frequlê ino
intelligere. ex ſubiecto autê quo efficiens
ens in múdo nô babz trafismationê ſi recipif
in eo fine tis mutatioe aliqua sicut determi-
nas t distinguês a determinato et distinto.
Sic. n. ſupra oixim? cp ſelsn nô eit materia
ſenſibiliti ſz spês que q2 media ê ſenſibiliti
distiguic et deierminat ad ipfa ſic etia intel-
lectus et mlio amplius ê spes intelligibili
que est prinatio ad ipfa sicut mediuz et non
ſicur materia ex qua educat de poëtia ad
actu ſicur inferinf oftendef et ideo cp ſibyck
eis ſicur determinatu subcicf determinanî
t ideo non tfeicitur vnum de intellecu
poſſibili et intelligibili: ſicur ſunt vnum
materia et forma vîc ſic subiectu et accis
fed potius ſicur pefectio determinas est ide
terminato r pefcio: pp qd etia forma1 intel-
lectus q est forma ſpeculatina nô babz trâs
mutationê ex intellecu poſſibili ſz ex fan-
tafmate in quo ê sicut diximus et ſic ſatiffa
cit theofraſto querêti qualiter eê poſſit cp in
tellectus poſſibil sit ſepar? et intramutabil
et ſimiliter agens et tîn ſpeculamusus sit trâs
mutabil et téporat ſicur id qô exit de poten
tia ad actu. Et in veritate in ita solutione
bene ſatissacit et veru diclt auerroys. Iste
ât pp ſupius inductas rôes ſicur fere cim
aliy cedât vnicu possiblê eê itellem i oib?
boib? et cp ad h segt vlia eê eade apd oêf cp

Secundus

qui? 5c scia oiz eo? que sciuſ, q. r q5 querif q
luter tunc intellectus q iſta scia vni vniantur
q ſi alq soluit ſicut alq dicut intellecru nihil
intellige ſine fantasmate q nò e idé apò oés:
tiam nec ſciam elicitâ e eâ eâde apò oés q h
lenſiſe arifto, ybi dicit q intellcùs ſepatuſ
a corpe nò reminiscent q ſine fantasmate nò
intelligit q h nò retiner apò ſe qn? absoluit.
q iteru in h est quod dicit arifto, q intellecrú
conumpic alio quodaz interius corupto h
n. de e speculatio victu qui corruptioné nò
b3 ex poſſibili in quo eſt ſicut dixim? h3 po-
tu? ex fantasmate quod opter e e moués, iſte
aŭt q eedit ſém e e vnicȗ intellecru poſſibilé
ſic alq q buec fore immortale, q to ſpèm bóif
e e vnicá q incorruptibilé dicit que nì corum
pitur ex oria q 3ntimit spèm ſed poti? ſi cor
rùpíq h b3 ex genere q1 bác spèm cù ſua p3
ſecioe que eſt scia phie ſp dicit manere vni
cà aliquib? bóib? qn? dicit dicut astronomi
q arifto, loca müdi vicillitudinæ efficiur
bitabilia q in habitabilitia q nò destruif babi
tatio quartarù müdi cito vel ſbitos ſed cù nò
eſt bitata vna qrta: unc bitatur alia q phia
qin nò e in vna quarta tuc e in alia q h tomo
bié vt ſciaf q intellcùs ſpeculatiu? ex poſ
ſilibi intellectu nò b3 tranſmutatóem. Ad-
buc át cù deſ ſi e e vn? in oib? cù ex dict? ne
cessario pbatu? ſit e e incorruptibilé tunc mane
ret p3 morie q tuc bim nàm foret ociosus cù
ſit moriu? corpiis q nì moueret tuc ad corp?
nifi dicerem q ipſe tranſiret de vno corpe
i aliuſ corp? ſicut dixit plo ſed h é absurdu
q tuc nì multiplicareq bóies i diuerto nuero
ſ3 opteret q tot mòt eent bóies quor intellcus
ſequreſ ſic q nùq3 nascereſ aliquis qó nifi
aliquo boie moriuo q5 eſt ad ſenſu falſum
t absurduj ppter quod auerroyſ dicit qua
liter indeficiéter vn? exii ſp mouet alioq
corp? q nùq3 é e line corpe q fine ſcia. Pro-
bat át dicti ſui p duo q vidéſ ſibi e e nccia
quoq vnù eſt: q1 o e q5 numerat diuittur
ex vno alioqu cù diuifio ſit nuéri cá: nò aŭt
diuidiq bim nàm nifi ma corpa: qó igif eſt
oio ſine ma idiſibile é q vnicu poſſibil auté
intellcùs ſine ma é oio igif vnicq q indiſibi
lis i oibus. Inducit et arifto, q ſentiéte i li
bio ce, q mù ybi pbat vnicu e e müdu qm ſi

eent ples müdi opteret q ples eſſent celi p
mi q bi mouerenk a diuerſis motorib? q ſic
motores pmi eſſent diuerſi q nûeraioe auté
numeratù b3 mâm erunt igif mâli motoro-
res pmi ex quo vult babere q bim arifto, nu-
meratù numerat p ſua măz diuiza3 q oria
numero ſunt oria p mâm nò aŭt oria mâl'
inuenif qua nûereſ intellcùs poſſibil: măz
igif vnicq in oib? bóib? aliud auté deducés
ad inpoſſibile q1 ſi deſ q intellcùs poſſibi
lìs é vnù alíqd tunc receptù in ipſo é ſicut in
diuittatu ſceptù, q ſic nò erit vle in ipso, oés
ei 3corduer ueniuít in h q vle é vle ab vli
tate itlcs i quo é q nò vniſ buic q illi nifi
p fantasina mouel q in vno aliter q3 i alio. Sz
h yf oio mibi deliraméto ſile q induca3 ad
h 3quo3 rôes foruſtumas quaq vna é q noſ
ſcim? q oe 3poſitù efficiq h alíquid p vna3
forma 3balé que é ſua poſcio pma ſicut ple
rísq3 in locis dicit arifto, 3nat át q quilibet
indidu? bó é h alíquid, ergo ſua forma eſt
vnica que é pſciéſ ipm ſicut prima poſcio
h át é aia ròlis qua illi vocat intellecru poſ
ſibilé ergo ipſe eſt vnus in vno q aliuq in alio
Scóá é qm arifto, dicit pma i phia 3 ploez
loquens q principia re3 p particulariù ſunt po-
ticularia potiſtimum autem principio? eit
forma, ergo ipſa eſt p particularis in h pttULA-
ri, q ſic cù aia rónal que potiſtimu é intelle
cit poſſibilis ſit principiu bmoí p particularis
ipſa erit p particularis, tertia autez eſt q nul
lus motor vnus ſpecie q numero i in eode3
tempore ynitur duob? modís ab ip so quo-
niam nos videmus q nullus motorum ce
leftium babet duo corpora que moueat cù
bim nuep mobilium arifto, p3obat e e nuep
motorù q 1ík in artib? videm q null? nai
ta ouabus naubus fil ytic in vna navigato-
ne nec textor duob? instrumétis i vno ope q
ſic é in alij: ſi ergo deſ vn? núero e e poſſi
bil itlcs cù 3ket eu e e idiuato corpi attri-
butu yter ille multis mori ab ipso corpib?
q5 oio é 3 rónem q 3tra determiata i phia
qrta é ſi e e t vn? núero itlcs q eſt 3bal forma
bominis contingeret q plures boies vnà
i núero bkent forma q n vnà alialitatem qm
bomo eſt al e p ſenlitina q boc individual.
q homo eſt ex intellectu q nò individuatur

Liber

et sic contingere et natura generis indiuis
duaretur et differentia maneret vlis no idis
uiduata et cum species bim esse componat
ex viraq natura contingere et idem indis
uiduatum sicut species eest compositum ex
indiuiduato bim esse: et ex non indiuidua
to: et ex corruptibili que omnia sunt absur
dissima incoueniens autem illi conanc
euadere min9 euadunt, qualiter vno intel
lectu exiite in omnibus non omnes accipi
unt sciam yno solo sciaz accipiente qum licet
fantasma moueat intellectum possibilez tis
intellectus possibilis sol9 ba bet sciam Ipe
culatiuam et babet eam put est cōis omnīu
et no pōt dici et bim ptem babeat et b5 ptē ſi
bēat qum idifibilis ſba est itiles g9 necio vy se
g qoës bēat ea quoru5 ê itiles et sic redit su
p eos inconueniens pter quod euadēdu
confixerit fere oia que dixerit

Lapituluz octanu et est disgræssio de
clarans opinionem eoruz qui dixerunt nul
lam ptem anime esse intellectnalem et erro
tem eorundem.

Tlerut aŭt nonnulli anax sequêter
quo1 in aliquo videf sequi algazel
et in alíquibus dictis suis auic.g
pter dictas dubitatez dixerunt nullí p
tem anime esse intellectú. dixerunt autez q
oíis nã intellectina est lepata et nullí b3 alí
quid cõe et to no est intellectualis nãe b6 13
intellectitie vel intelligitie tantú et baf po
nút in, x. ordinibus cuilibet celo quos nouè
esse dicit attribuètes vnú ordinê: decimuz
aŭt torti spe actinop et passiuoz que mouet
oia illa ad formas et oib9 gnabilib9 et coru
pribilib9 formis attribuif b3 modú quo puit
illas recipe. dicunt antè ifsi p splêdorè itel
ligitiaz dari formaſ et io q2 aia bois nobili
oz est alíns: ideo plus splêdoris intelligitie
kfullat i ea ch i alíns sicut plus splêdor? luc?
resultat in claro colore ch in obscuro et bunc
splendor em intellectu5 esse in nobis dicunt
et q intelleus in nobis ſit idé q splêdo: ali
cui9 intelligitie lepate. in nobis h aŭt fir,
mât p duas rôes quay vna est qm ea quo-
rú o patio ſbalis ê eadem ſunt eadé in naiu
ra. opatio autem intelligitie in nobis et opa
tio intelligitiaz lepatarú est yna et eadé q ê

dare formas speculationis et diuidere eas,
ergo qo est in homine de nã intellecuali ê
aliquid intelligentie lepate. Allia autê ê ea
que iâ sepius inducta ê qum intelligêie non
sunt nifi vt moueat ſbiecta ſibi et non vt mo
ueanf ab ipsis et ideo dicunt et intellectus
moueri no potest a fantafmate sed spfemet
babet formas et dat eas sicut intelligie se
pate. Sic igitur abſoluunt omnia que ſunt i
ducta. Facile autê istud reſettuom qum b5 h
bô diffiniri no pôt intellecuali et roali cù ni
bil ſit de eſſentia ſua bim h etiam yane et fal
ſo vocauit aristo. ptem anime qua cognob
cit et sapit bim boc etiam animatu ab inaias
to no differret trib9 vegetatio. l. ſentituo et
nali et bim h in rationali non eſſet ſentitiuu
ſicut triganú in tetragano que oia ſunt ab
ſurda bim h itex no eſſet vnq3 aliquis bim
intellectu5 potentia ſciens ſed ſemp actu ſei
ens et h nullo mò est vey nec bim itoicos :
nec bim pipoteticol. stoici autem quo2 p ſt
princeps ſuit plato: eo yiderunt bim lupius
inductas rationes possibilem intellectum
esse separatum et impaſſibilem dixerunt ip
fuz non posse pfici aliquo corruptibili et to
dixerut ylia esse incorruptubilia et ſp eê apò
ei. Heripoi betici aŭt boiem in potênia ſci
entê esse dixerunt doulr potentia ſelicet re
mora et potênia ppinqua poëtia remora p
pter priuationem preparatóis ad ſcienduz
qii. l. no babet bitu alíquo mò potencia p,
piqua qii babet bitum ſed q2 intelleus eit i
potentia in fantafmate sicut dixim9 dixest
potentia ſcientem q no b3 fantasma acma9
liter in luce agenitú intelleus mouê ſinia.n.
eorú est intellecz nuch êe in actu nec on ſcie
tiam nec p9 nifi ſu fantasma mouës et i boc
ſedo n9 ſerit auic. nec algazel q2 dleut q1 ſic
via nê âpli9 necaria qii ê pueniú ad domuz
in qua manendum est: et ſic ſcale no ſut ne
ceſſarie ei qui iâ exaltatus ê i folio ita ſataf
ma no est necessarii et q la b3 bitu ſie et to
ſepe intelligim9 nibil oio de piciendi curâ
tes vel remiscettes ita et q incouenitía vn
diq3 videns ſequi: vîr mibi fore parduum
veritate attingere et difficultatez in bis eſse
explanat nobis ta clarifimorú virorú tanta
duiverſati e diſſentio.

Tertius

Læsdim non igitur est dignissimo declaratus
non est anicebnon et errorem eiusdem.

B oibus superius inductis diffentit
auicebnon in libro quæ fontè vite aps
pellanuit: quest òez ei theofrastrit no yaleſ dis
solueret cum itellectu possibilibus ſit quo è oia
ſierit mâ prima similiter quo è oia fieri co
ſentit quæ mâ prima et itellectu possibilibus ſint
eiusſê nature. Dicit eni et verù è quæ mate
ria est potêntia bns forma oës et reç pozo
reaz et icorporearù et p quâlibet formaß ſu
ſceptâ claudif coitas potêntie eius et coarta
tur. Et aut prima forma quâ ſuſcipit ielli
gentie forma qæ of iellectualitas et io poie
ntia itellectus posſibilis nò è i potêntia ad itele
cualitas est ſed remanet in potêntia ad omnia
alia. Postea aŭr cù ſuſcipit corporeitatem
amp.coartat potêntia eius in illa est in poe
tia ad omis corpales formas b3 spès corpo
rum differêtes et cù ſuſcipit corporeizatem
cù ſirotate: si nò est in potêntia nifi ad pbiſi
cop corporú formas et ſic restringit potêntia
eius p formarù ſuſceptiòes ysq ad indiui
duâ mâm qæ è in boc vel in illo cui potêntia
nò est cois. Sic igitur intendit dicere auices
bnon. quæ potêntia intellectu possibilis còit est ſic
et materie et io ſepata est a determinatòe for
marù quas potêntia et nò in actu b3. Et qun
ſic vls est potêntia eius io vle è qò b modo
èi ipfa. Q aŭt ita ſit eti ſenſerit iduci ſoez
poſt ſime vnâ: dicit enim quæ ſubitare et i po
tentia ſuſceptina eſse materie prime qdem
ppræiates exiſtunt. In quocumque igitur ita in
ueniuf: oz q et illo cænæ a materia. Inueni
unt enim in nâ poſlibile intellectu: oz igit
naturâ materie ò ſferre itellectui poſſibilí
Hòs eni pòt eê quæ idè picipitatu a multis nò
cæef ab vno qò est pîmu in genere illo: ſuſci
pere at formas et eê in potêntia ad illas et p
ſici p ipſas est picipitatu a multis: qm ab in
tellectu poſſibilí et a materia corporea et a
materia phica: oz igitur quæ boc cæef ab eo qò
è pîmu in genere utop: b aŭt est materia p
ma et ſic oz vi inquit auicebnon quæ naturâ
materie pìme itellectus poſſibilis ſuſcepti
vus ſit ſpérù itelligibili p naturâ et poten
tiam materie pìme qæ est in ipo. Si autez

querit qualiter hê cœigit quæ poſſibilí itellectu
oſcertaini formas et in materia pîma: dic b eê
pppter formaß poſſibilí intellectu? quæ itellectu
alitas: b eni natura facit iipm eſſe imagines
lucis itelligéntia? et io forme qæ ſut in ipo ſut
illustrate et nò in materia pîma vel i mâ cor
porù: et ideo est quæ oſcertain ea qæ in ipo ſunt
et nò mâ alia que talè nò b3 forma: et ſi dici
tur quæ potêntia itellectu? abiarit. dicit eê abſo
luta ſimplí et nò determinata p aliquâ tor
mâ eo quæ ipè nò è b aliqd determinatu i nâ
b dicit eſſe dictu: de formaß cœcâtibæ abituz
et cœitatè potêntie itellectu? et itellectualitati n
ê nifi illustrâs et nò coartâs. Thec igitur èſsen
tentia auicebrio. Sicut pòt ielligi ex et ybis
Thec at ſnia nequaquaß itare pot: nò eni pòt
dici quæ id qò absolute è forma: quæ boc ſit ali
quomò materia: aia at rónak in ſe et oës po
tentie eius ſut absolute forme et oib? naw
ralibus formaß nobiliores: nò igitur pòt dici
quæ ſit materia aliquo mò: quæ ſicur i.n. phico
rù pbatuz è materia et forma nùq incidùt
vnam in rem. Amp. forme determinantes
materiâ ſut ordinate ita quæ prima remanet i
ſeda: et ſeda in tertia ſi igitur intellectualitas
ê prima forma determinas materia illi oz
addi tertia quæ è corporeitas et qura quæ è cœra
rietas: et ſic viteri? b at udem? ni ee verum
Amp. at dictu illud nò ſuſeit rône ſufficié
ti qun idè ens in multis nò câtur ab vno qò
pîmu est i illis nifi vninoce ſit onu in mutual
ſubitare at: et eê i potêntia ad formas nò, yni
uoce è in intellectu et in materia: ſicut areſt.
dicit et noſ inferi? demòstrabim: et io auice
bnon nò pcedit. Adbuc at nò cœcordat dçz
ſu cuz ſnia areſt. qm areſt. dicit quæ ſi forme
vles b3 actu èent in reb? extra aiaz reſ ipſe
quarù ſut forme itelligât eas. Intellectuz
igitú nò facit intellectualitas et ipſa formarù
ſimplícitas denudatioß bim areſt. cá at dci
areſt. infra aſſignabif vibi et dictú ei? pbati
tur fore veriſſumú. Amp. at nò pdeſt ad in
tellectú et diſcrentiòem rerú et? diciú: atat ei
quæ reſ in potêntia ens itellecta ipſectá genere
rat ſciaz de re: forme at nò b3 actu ſut i mas
teria: et potêntia cœſua et ideterminata: ſi
igitú cognoscăt. put ab itellectu ſuſe et ide
terminátè cognoscúc et nò pùt ſut diſtincte

p

Liber

r determinate: tal' at cognitio reçyoio ê intut ad sicam rei et sic dicti auicebro nullâ facit itelligêdo vitilitate. Amp. at soluz h suffi cit ad intelligere cp ê eê formas bm potêtiam in itellectu cù potênia sp sit in itellectu semp oim formas intelligem. Adbuc at bm boc no fatalemate idigem? monete itellecti: nec seni accipiete formas sensibili: ex quib? vle elicif. Adbuc at bm boc ex itellectu et intelligibili efficereet vnuz sicut ex materia et forma ê vnû igif p intelligibile specificaretur itellect? et determiareet ad ens naturæ et sic a liqni eest lapie: aliqn lignû qd ê admodum absurdù. Et iô dictum auicebro dubia de i tellectu inducta soluere no pôt: nec homis mês eius dictis acquiescere pôt

Lapinius. et est dignissimo declarâs opinionem platonis et gregory niceni et eius erorem.

Regni? at nicen? et greco? sapiens
q? plures platonis phia ibidu viden
tes et inductis rônib? necessario sequi iam
rônale eſſe sepatâ et nô ?iuctâ corpori vt as
cum corporis dixerut eſſe cauſa anime eter
nita ê hz subſtânta: eo cp û iacip tû corpe vt
dicut hz poti i celo exuîres a còpib? ſibi ſtel
lis deſcedut et incooperant et iôo corpi vniri û
pint ita cp ſint corpm aci? et q? ſic ſunt sepa
te cù in ſu ſint induidue eê etià ps aie qê ê
intelleci? ſic separa. vle at qd ê obiecit itel-
lectus aliqn eê b? i aia et aliqn eê extra aliaz
Est eni vle vt dicif incoemptibile aliqn in
re exuîs aliqn in aia: aliqn i utroq et boc û
eê incouenieſs: qm? ê ybiq? et semp: et io cum
aia ſit loc? ei? eo cp ê in potêtia ad ipz ê i ea
et cù res e? ſit loc? ei? etià ê in re hz verius
e? m vbi hz forma? ê tîn q? vbi ê bm eê mâle
qd accidit forme: et io vlia veri? dicit eê e?
re hz in reb?. Dicit eni cp ois forma p h qd
est ca e? an? re cui? e? câ: no solu bm roem led
etià hz eê forma! et hz h pbabz oia in ſe i q
bus multiplicatur poſtea bm eê et h forma
ſic exuîs ê obiecit ip? itellect? qn? intelligitur
Hui? at câ e? qm? ſcia est ex necessariis. In
reb? at mutabilit? nibil e? pmanês necessa-
trius: o? igif cp necessarii p qd est ſcia ipforu

ſit extra res ipſas. Adbuc aui itellect? e qd
dâ pmanês et necessarii: qd at ê in ipſo i
eo vn prate? naturâ illi? in quo êq? h gene
raliter e veru de oi eo qd ê in aliquo q. l. sp
e i eo in quo ê bm prate ei? in quo ê et no hz
naturâ et prate et ei? qd iest: o? igif cp id qd
ê in itelču ſit pmanês et necessarii. Iſus
igif de cáis et ſilib? poſuit plato itellectu ſe
patu et vle ſic sepatu et cù vle bm ipſu nûq
ſit i potênia hz sp ê in actu sepatu et h ſufficit
ad intellectu: dixit ni eê vle collectu ex plus
rib? memorys et expimêris hz oim ſcias eê i
itellectu hz no côſiderare iam ea q fuit i pa
eo cp occupatiôe corpi et delectatore abitra
bîn e couvert at oculu ad ea q sp ſut in ea: p
ſudiu at nibil filuer de ſcia in boie: hz pon?
reordinari iam ad còtuendu ea q lûr in ea
yt reminiscaef oq q delectatoi e earnis to oc
cupatiôe sensibiliu obliuot tradiderat et h
tagit boeci? in libro quê de côlolatîo phe
edidit vicés cp fi platôis muſa pſonat reç
q quils? dicit imemor recordat: hz de bis
i ſcia de intelligibili erit querêdu. Huc autê
dictu ê optionê stoicop ſuiffe itellectu nô ſic
eê ſepatu cp no ſit ens boc aliqd hz pon? lic
q no ſit forma corpor vel act? corpi: et non
eê cù potêtia ſuſceptibilê intelligibili hz as
cu sp bère vlia ſecu: que in no in ſut i upfo
hz etia extra aliaz et aui reſ p[iculares. Hui?
at ê abcurdutas maxia et erroz p[esim]: qm
bm bec vna aia vuteras reſcipe pôt corpa q
qua rôe deſcedir i vnû a ſtella qpe recedêſ
eadê rôe pôr itrare aliud p? recellu ab eo in
quo ê: et hoc plato eê reçp afteruit: hoc at i p
mo bui? ſcie libò ſufficieter e? imp[obatum
Dictu at platôis no curat morbi illu quê
iduxim? qm? ponif itellect? eê i ſe qdâda idi
uidu? et iâ ip[ui? cluſum? cp quicq[do idui
duu no recipit i ſe aliqd nili bm eê iduidue
tur illud i ſic id qd est in itellectu no? e vle:
ſed itentio p[icularis et hoc no ê p[ncipium
artis et ſcie bm phôp traduôes et bm ipſaz
vitate. Adbuc at bm itâ iniam senl? et faia
ſie no erut nuli ip[edimêta ſcie et tuc ê mirm?
q aia eligeret tale corp? qd eê a p[fectio i
pediret. Amp. li on i[corporât aias vt dixit
plato: ſequi malivolos et iſpîciêes eê oêſ
celeſtes deos in tale corp? deſtradêtes ſikes

Tertius

sibi intellectuales aias in qb? p. maximos
labores vix p[rit vn?q[ attingere 3uiu[n pul-
eritudinis qua b[rit in seipis. R[ō at etiam
q[re boc di rit gregor[? platonē sequēs nlla
ēoio. Hugit eni incōueniēs ne forte cogaf
cōcedere aia[ cor[pi c[ corpe si cōcellerit
q[ incipit cum corpe et ill[? nullaē necessitas
q[ mō nō sequif q[ si aliquid incipit c[ aliquo
q[ cōtinuo cor[pat corupto illo q[ mō nō ici-
pit c[ ipso vt fit aliq[ po ei? vel aliq[ forma q[
nō b[at e[ nili in ipso et hoc nos in iquēritib[
o?ndem?. Adbuc at ablurdū q[ aia celest[?
fiat terrestris q[ equinoce b[rit nomē aie ces-
leſes et terreſres: aia at opis ſtelle: ſtelle e[
ppozicionata et c[ celeſtis: bec iſig ad iſerio-
ra nō deſcedit vt terrestris fiat. N[oc enim
nō mō e[ retorica[ tibitiēs idut: ſz iā terrā
idut v̇ute celeſi et forma q[ oio abfurdum
ē. Et iō bec toicop[ opio aut metbaphoris
ce dicta e: aut e oio fa: q[ m[ plato sicut et aliq
ātiqui oio p metbaphoricas ſtitudines tra
diderut: q[ de ph[icis itellexerūt cui? c[ fuit
q[ p[ppria expinere q[ ſenferut neſciuerunt

Lapitulū, ri. et e[ digressio declarās opi
nionē latinop[ et errore e[ coru?dem.

Arinóz aŭt p[or? plurimí c[ opinio
ne plaiois in multis ſentire videnf
dicūt ei aia[ rónale e[ iduiduā ouplici idí
uiduitate: q[ m[ dicūt e[a in ſe e[ boc a iquid
p m[āz icorporeā et ſp[ualē q[ e[ ſbiecti[ forma
e[? et ex forma b[etur et a[ iduiduā ſe[ n[az
ei? q[ o[ corp[ cut ipa e[ act?. L̇ocedūt etia[5
p boc q[ e in ipa bm e[ e[ iduiduata forma
D[icūt eni q[ ientiōes q[ ſut in itellectu poſ-
sibili oupliciter 3ideranſ, 1, put ſut abstra-
cter, put b[rit e[ in abstrab[ed o p[mo quidē
m[ō ſut forme v[les liberate a m[āt app[édi
e[n m[ae: ſe[ō at m[ō b[rit e[ induiduatu in i
tellectu poſſibili et p[mo quidez m[ō e[ vlia
p[ncipia intelli[ged: ſe[ō at m[ō n[ō couerit
ad ea intellec[? et iō n[ō impedit ſeiam talis
induiduatio forma[? Intellec[ū at dicunt
e[ abstrac[ui et imixt[? et n[ō e[ boc tali rónē
q[ imixt[? e[ q[ n[ō act? corp[is et q[ n[ō e[ aligd
intelligibili actu ſz po[étia t[mi et n[ō e[ boc:
q[ n[ō ſenſus e[ licet ſut ſicut ſenſ[? dicūt en[?

areſt.n[ō dicere q[ intellec[? ſimplr n[ō e[ bie
ſz p[mitſit de ſtitudie potétie ſenſus et poſe-
tie intellec[? et ſubiri[it q[ o[ e[ vt ſen[? et n[ō eſt
id[ e[ q[ ſenſus. Sz uti abſq[ dubio n[úq[ b[ri
intenu[em areſt.itellexer[? q[ m[ ex ouob?b[ſi
cōcellis q[ neq[ e[ immixt[? et ſe par[? ſeg[ ne
cellario ip[ m[ n[ o[ e[ b: et iō nibil e[ q[ dicūt uti
Adbuc at aia[ sicut dicūt e[ cōpoſita et idí
uiduā nulla oio pb[āt rōe nili q[ dicūt boe[c
uz oicere q[ i oq[ e[ citra p[mu e[ boc et boc
t[ e[ in aia cōcedūt e[ e[ boc et boc n[ o[ tinuo
inferri p[ōt boc et boc e[ mām et forma: q[ m[
etiá o[es p[patetici dicūt in aia rónali e[ i. el
l[ciu ag[ e[ et potſibilě: et t[mi non ob boc o[ ce
dūt in ea e[ mām et forma. Et ideo quid[as
vidéres bui? rōis debilra e[ aliud iduciu[ p
rōe dicétes nibil oio e[ ſbiectu accidenu: ni
ſi q[ o[ e[ p[oliu: c[ forma accidialis ſit o[po
ſitiōi cōtingés: materie ei ſimplici ſi forma
nibil accidu oio: forma at bm ſe ſbiectu eſſe
n[ō p[ot: c[ iſig aie accidat ſcie intellecuales
et m[te v̇utes intellecuales videbit[ ipa e[ e[
induiduara ſba et cōpoſita. Nos at in bac
rónē n[ e[ necessitatē o[ndim[? ſupi[? q[ m[ ſcia
q[ e[ in aia et alie v̇utes intellecuales non
b[rit e[ reale et rau[ in n[ā: et i[ in aia im: et boc
e[ e[ debile: et p[ot[? e[ eniſ aligd q[ ens et ta
lib? entib? rōis b[ri ſubycit id q[ in ſe n[ō eſt
idiuiduī ſed forma. Adbuc at bec opinio
ſuppouit q[ v[le ſit in aia ſicut in ſbo et forze
boc n[ o[ e[ vm. boc at in libro de intelligibili-
b?b[ declarari. Et at et bec opio oio 3ria
dicuſ p[ipoteticoz: q[ m[ ſicut ſenſitiva poté-
tia p[ma p[fectiōem b[z a generatiōe vt ſupi
us o[ndim[? et ſedam q[ e[ ientiire b[z a ſen[vi
li forma: ita etia intellec[? p[ma p[fecti o[ e[ sibi
cognata: et ſedam q[ e[ intelligere babet ab i
telligibili: aliter eni n[úq[ iteligerer aliquid
nili poſt bitu ſcie et boc oio e[ t[mi: cōtuit? ei
iteLLigibili vn? et iduſibilě e[ an[ ſeiam ſicut
et poſt. Et iſig itelligere itelligibil[ sp[ez
in itellectu b[fe. p[ e[ ergo q[ o[ intelligibilia ba
b[ét in itellectu itelligut boc at e[ e[ iduiduī
vt dicūt: ergo p[entiōez iduiduā res v[les
iteLLigut vel v[ir: et boc itelligi n[ p[. Adbuc
aŭt obcitz auerois: q[ si forma in intellecu
poſſibili b[ z[ e[ iduiduī et p[iculare: t[mi om-
ne iduiduī in ſe potentiá claudat v[le: erit

p 2

Liber

illud potênia intelligibile et non actu et sic in
telligibile yni9 erit alio intelligibile et d6 eil
li9 iep quereeref et ibit hoc i itinitu3. Amp.
at ex supi9 demostرات stat p6oem auic.
et areft. et aueroif q nulla necessitas ê q et il
lecti9 p6oi9 lepati9 et imixt9: nifi qvle cui sib
icif in tali ê lepatioc ergo oio fallsi ê q p e e
iduindanu vle fit in ipo. Ad buc at bm hoc
no erit mones itellectu meu idê cù eo qd e
in itellectu tuo: et sic cuz of fortes currere h
dicti7 erit c6e ad id qd e in itellectu meo et i
intellectu alteri9: et sic oia dicta q süt reru si
gnificata erut c6ia: fm q expimit itellectus
repq süt in aia qd eioo absurdu cù ipa res
sit lingularis. Ad buc at bm bec scia q e in
aia doctoris no eadê efficif in discipulo sed
generaf alia: lict si ignif generaref ab igne
qb e absurdu cù scie no dkant nifi p biecta
de quibb9 süt: scia at doctoris: et scia discipuli
sp süt de isbo codêc: et iste due yltime oblectio
nes süt auerrois in c6mento libri de anima

Lapitulù, xn. et e digressio declaras ve
râ finiam de oibus inductis dubys pipate
ticorum.

Dnib9 at bis bitis videc e dicêdu
 cu pipateticis q intellect? possibil est
 imixt? et lepat? et ipassibil et nò hoc aligd h
 q1iter hoc fit yt meli9 i.elligaf auic. dicta ac
cipiam? q areft. plus 3cordat: qm aia r6na1
 no e itellect? polf. bilis h3 itellect? possibilis
 yna ei9 ps e: et hoc senft. areft. qn dixit: de p
te auit aie q cognoscit et sapit aia et vocavit
 itellectu pi e aie et nò tota aiam r6nalê qlef
 at ptes bêat aia supra expediti e in scdo li
 bto but9 scie: dicim9 igif. aiam illâ q p[fecto
 bois e et r6na1 vocat e6 totu qdâ et e6 quâ
dâ e6ntia icorporeâ i aie ptate 3pletâ: et iò
 b3 in se ptaiê vite senftituâ et ptate vite ye
 getatinâ et ptate vite agêdi opa intellectiue
 et ipa e yna in fba vnies in se o6m istas ptâ
tes nales sibi et hoc licet supra pbatu fit: ti
 ad buc volum9 h iferi9 certi9 et forti9 ondere
e q sup milta de soluti6e dubioz introduc
 cop nobis vidêc e e fudata: nec igif fba h3
 qfsdâ vutes ex ipa flnctes q süt vutes et icor
 poree et hoc quenit ei ex h q ipa e inter o6f

nales formaes pptnqui6r et rmmilto: intetite
getie: et iò multas h3 vutes intelligite se
pateueni6tes: et bm6i sile vid: m9 oib9 un
formif q ppier nobilitate6 sue mae: qli poſſe
totu fumut agen6is: ignis eni si iuenit mam
ſbilê aridâ et aeree düddittatis multu bittu3
opaf in ea pprietates ignis plurimas. fl. lu
c6 et caloz6 et alia. In materys at magis diſ
ſi9 d6ſibi: negligit luc? pure opaioez, et opa
tur flâmâ fumolâ et caloz6 et in quibufdam
nib. 1 de ſtâma ſed im et fumû. Silr e de aia
quâ opaf ag6es pîmu aie in corpe bumano:
q maxie recedit ab excellennia 3trano2: et
ap2opinquat eqvitati cell: ag6es pîmu ſimil
limâ libi forma opaf q n6 tora imixta po: eſt
e6 mae h3 multas bêbi vutes no imixtas
et i hoc 3enftim9 alexâdro h3 differim9 ab
ipo in hoc q ipe p6ot aia3 generari ex elem
top mixura: nos at dori. 1 pduct ab agente
extrinſeco: ſic vulgaru e apud pipateticos
om3: q aia r6nalio iola inter forma nales
ex m6 no educaſ: h3 deſ ab extrinſeco: et q
ſilitudo lepat subſtâne e q agit cadico ex
maria ſua prate lepata et: et nullo m6 uicia
et vmbrata m6 corpi: h3 air ſic oicam9 itel
lecti e6 lepatu: in aia eſt c6ineta p alias vir
tutes ſua: q süt nales ſibi inqua: u e corpiſ
p[fectio: et iò h3 itellect? bim ſe ſit lepat?: et i9
tellect9 e potênia c6iucti: qm e ptas aie q h3
potentas qfsdâ c6iugif corpi: oe at tale qd e
c6iucti: et iò e et q h3 q e c6iuctu h3 nò coeſ
corpi in c6icat c6icati corpi: et h6 e qd lupra
bixim9 q itellect? c6icat in corpiſed p[ati q
c6icat corpi: fl. fataſie et imaginations et senſuit
et iò bim vitate6 aia e yna numero: et efficitur
vna numero: q2 p nales ptates c6icat corpi
pozi: qn in e6ntia ſua et p[ecution prate non
c6icat corpi: io h3 prates absoluta corpe
h at e videre i oi e6ntia nobili et i formif cor
patib9. Sol eni vn9 e numero p mam luaz
et i9 lux ſua no e determiata ad vnù nume
ro eo2 aligd q agit: e eni fol9 vi9 i determina
ta et vlis et agêdo vitâ i oib9 et generatioez: et
determiat c6ucta buic p[iculari agênt: et il
li et ſic e oi iba nobili: et h eſt ca d6ni p[hi q
oia aia tref nobiles h3 opatios6 diuina et i
telligite opani6em et ilia q e aie p[raia: bac
at via electa de oib9 vyis p[aboliorio? dicuti

Tertius

oia dubia solutus: q2 qn of q itellectu posse
bilé oz ee absolutus duplici absolutioe dici
m9nos cp nô pôr ee absolut? ab oi eo qo est
q2 r sic nibil eê oio nifi potëtia pura 2 illa i
rerû nâ nibil e ir intellectu ergo possibilé bz 5
i repx nâ nibil e c6 kiteremur q6 eio abiur
dû 7 sentio anicebò in hoc cp sua potëtia
p forma? itellectu nature termiat ad ens
ynû in mûdo 7 in nâ e determiata 13 oilfen
tio in hoc cp nô videf mibi sua potëtia e6e
materie potëtia: 2 sua nâ e6 materie nâ: sed
equinoca ad ipam. Intellect? at illu? pba
6ôls q inducta e cp id q6 e6 i potëtia oia fieri
oz absolutu e6 e? oz eû absolutu e6 a for
mis eoz q fùt: 13 en ielligat seipm: 1n iferi
uf ondem? cp nô oz eû e6 absolutu a nâ sua
ppzia: 2 determiat eû in ens vnû in nume
to entiu mundi si igitur itellect? e6 z vn9eoz q
fùt p 13am aie in q e6 idividua ad cop9p
sua8 potëtias c6lcares corpi z determiat i
prate ab aliis aie piatib9 diutâ p itellecna
litare p quâ alia yite opa pagit q2 alie potê
tie z rëmanet ylis z imixt? z nô determiat?
ad 13 aliqd p copati6em itelligibiliù. Et 8
boc bonu sile pôit auerois de medio i tacu
q6 p1atu? e excellentis tagibiliu z sepatu ab
eis eo cp potëtia e oia illa: 2 1n nô absolutu
eft ita cp nullo m6 sitt in ipò forne tagibi
les: q2 fùt in ipò put ad mediu fùt reducie
In bac at n1ia nobiscu 1uenfut z auerois
z anic. z ple5 alu pipateticop si fec itel e
c19posibil of e6 fecatimixt? at eo cp nô eft
mixt? corpi fic forma corpis: aut fic vt? orga
nita opans in organo corpis: fic eni ia dixi
m9itellect? e vt? subfate yuffime exentiis q
e6 aia rónale: 2 13 fùt no pmixta corpi p[ dictus
duob9môls: 1n e bûs ytutes quafdâ pmis
xtal corpi 13 itellect? e vt? ei? 11 bz cp ?mifce
tur corpi 13 pot? 6m cp ipa e imago itellect
pmi agetis z datis aliam rónale: z io ipoffis
bile e cp itellect? lit corpi pmixt? z io etam
agere nô pôt instrumêto corporæo. Yste at
duplices ytutes fùt nâles aie rónali: 6m cp
ipa e media eternitat? z repòs i orzôte co
stituta fic dixim? e. Et io dicit Ifa, phs cp
ê creata i umbra itelligëtie: est ei ipa umbra
t vekigiù qôdâ z resultatio itelligëtie lepa
te: ppter q6 qdâ p hi dixerut cp creata e6et

ab itelligêth: 13 de boc iferi9 determiabim9
p9q5 d ptib9 aie exeqmur. Ya igit p3 itelle
c19bo? iriu q attribuunk itellectu possibili
cp.l. e fecat? z imixt? z nô boc aliqd dtermi
natu: qriu at e cp of e6 ipaffibil? z boc oubi
tatiod 13 ex eo cp dicim9 itellectu e6 de na
mero vttntu pafluaq: z aliqn e6 in actu: alí
qn e6 in potëtia fed ad boc nos dicim9 cp in
tellect9 speculariu9 q e forma speciatina in i
tellectu possibili i duplici é potëtia q2 yna
e6 6m 2pati6em et9 cp intellig ad puculare i
quo ipm nô e nifi in potëtia q2 puculare nô
nili 6m porëtia 13z in le yle t 6m exiu illuf
potërie ad actu 13z viret z tps itellect? z tras
mutatîode z quo ad boc paflibil: alio auté
mo i potëtia e6 6m copati6em ad itellectum
possibilé in quo e6 yle i actu itellectu: z ifto
nô e nifi sub actu z forma itelligiblitat? z 7
bæc 13a luce ppetut itellect? q e agés: licut
colores e6 forma male quo mouct vitu babent
a luce corpori: z qn lb luce itit9 itellect? ynis
tur vle i. itellectu possibili : nô vni6 ei ficut
organo ficut fit in forma8 sensibili9 13 vni6
et fic determinâs vni6 dterminato: q2 bit? c6
nâlis itellectu possibili qui e6 ipa itellectua
litas: q2 posibil itellect9 vocat e 2 e nâ itelle-
ctual eiufdê näe e6 c6 itelligibili9 iqualum
fùt itelligibilia: 13 sua itellectualita e6 fu1a
z i6termiata; d6termiat a6 fic potëtia p aciu
z fic pfcif idetermiat p dtermiaru z io itel
ligibile eû itellectu possibili ñ fit ynû: fic lb
ieciu z accen8 fùt ynû: q6 accen8 nô e pfectio
sbiecti: nec etiâ e6 ynu3 ficut mâz forma8 fùt
ynû: q2 forma nô pfcit mam nifi 6m eêr io
stincta z diutua. yle at e idistinctu z idinifu
z nô pfcit e6: 13 pot? e principii cognitionis
eoz q fùt: aliqui oporeret nos dlicere cp itel
lect? eêt lapis qn itelligit lapidê z alin9 qn
iteligit alinu: z i bac lnia c6uenit noblcuz
auerois i comêto de aia i fic yle 2pat itelle
ctu io speculat9 itellect? ex 1b q6 e itellect?
poftibil? 11 n3 aliqua trasmutat6em nec pa8
sioez vam: z fic loluta e6 pma qitio de trib9
iductis qonib9. l. quo mo pôr e6 cp agés eft
1b a ftas: z fikr posibil: z 1n speciatui sit fa
cr? z mutabil: z ex ifto itelligit q6 ve diciu
e6 cp fic le 13 len? ad sensibilia tra itellectus
ad itelligibilia: nô quidê quo ad organu fes

p 3

Liber

Iª:q2 organu vnik forme ſelibili ſic ibm acci
denti: ſi tī vere accidēs dici oz iſtio ſenſi
bil: q é i organo:qm bm vitatc nô ê ens:ſz ê
aligd ent? no bm eê ent? nāe ſz hz eê abſtra
cţiōis: ſic p3 ex ſupra determiat? ſz ê ſilitu
do iter ſelü 2patu ad ſelibilia r itellectu cō
panu ad itelligibilia quo ad ipam vutuê ſel?
ſi organo 2siderat a r ad ſelibilia 2patā: ſu
peri9 ei dixim9 cp pma r pncipal forma ſeli
tiva q ê lê9 cōis cōpat ad ita: ſic dtermiata
ad ipa r ſic ê 2patio itellectualit? posſibilis
ad vlka ſic ad q determiat: ei9 forma1 tel
lectualitas r io dixim9 i.vn.phicoz i itelle
cualib9 nullā eê alteratiōem: ſz poti9 pſes
cţem idetermiatā mā finiétê. vle át ſic ad
duo ſublecta 2patum duplex hz êê:bm ei
cp 2pat ad ſubiectu in quo ê in potentia r a
quo abſtrabik facit i: tellectu vnq:q2 vitas est
adequatio reç r itellectu btm at cp cōpat
ad itellectu posſibilē in quo ê ſicut determi
nās i determiato r actus i potêta sic hz êê
vnū eni u mūdo q2 vle vt vle ņ dz eê eſt aiā
i cū át d: a phis cp vle ê aci9 Intellect? r itel
lect9 posſibil é i potêta: no pt ex h iferri cp i
tellect9 posſibil ſit mā r vle ſit forma:qin ſu
p2a onidim9 ex areſt. ſnia cp forma ſel9 cōis
idetermiata: forma1ior ê determiantib9 ipſa
t ê vna bm forma r ples bm māz:z similr
ê itellect9 ſpeculatin9: oeſ ei vnū ſut bm fora
mā itellectualit? r mli ſut h3 determian
tia:q2 vle determiat: nifi b3 2patiōz ad id
cui9 ê vle t a quo abstradif p itellectu, vni
en: at mka i actu ſi ſp ê magis formaie vni
tis t ex h vlteri p3 itellect9 vbi i quo cōue
niunt pbariōes pipatetici cp.l. ſpeculatiui
ſut vnū bm cp itellect9 ſut r non mli multiplicā
nifi bm 2patiōem ad ea quor9 ſut intellect9
tin igif ſut diciu in determiatiorc dicti: anax.
cp itellect9 ê ſepat9 r imixt9 r no h aligd t b
posſibilis.

Lapituiu.13.2. è d1greſſio declarãs ſo,
lutiem duap questionu difficiliu relicta2
ex predictis.

Unc at duas qſtiones q remanét qſtū
poſſum9 determiem9 vna at illaz est
q2 digit ex hoc cp itellectu ponim9 eê ſepatü
r sitt vle ſepatü ab idiuıduatib9 r q8 ſepa
tü ê idê apud oeſ: r ita videſ ad min9 de itel

lectu ſpeculativo cp idez ſit apud oïns r ſic
me accipiète ſiam etia ali9 accipit ea q8 est
ioio falſu. Altera at 2nigit ex hoc cp itellect9
posſibil potêta eioa: r sitt mā pma ex h
videc itellectu fore idê cù mā pma: r mā p3
ma deberet itelligere formas q ſut in ipa ſic
r itellect9. Sz ikas qôes determiare bm io
ducta opinionê no ê difficile. Ja ei 2celsis
m9 cp itellect9 ê ſepat9 bm ſe: r coluic9 cp per
hoc cp in eadê ſba exiis cōicat ei q8 cōicat
corpi p e: ſecut ſut ſatâſtia r senf9: r ſic itelle
ct9 ê doc aligd 13 no ſit aligd itelligibili ni
ſi qin intelligit ſeiipm r de hoc ifen9 ex are.
dictis roem reddem9: r io cōcedêdu ê cp h
iectu itelligibili no ê vnū nuero i oib9 r h
oſicordam9 ab anerroïr r 2cordam9 cu autc.
r algaſale r cù areſt. vt vri vbi vocat itellect
quo cognoſcit aia r sapit pie: aie: qgdê aia ê
pſectio corpiſ organici r n pt ê eadê nuero
iduereſis: ſz vlis ê itellect9 h3 ſer io q8 ê in
ipo bm ſe ê etia bm actu vle r h oz h3 pipo
teticos 2cedi eê cōe apd oeſ r ide illiſz vle i
aia mea r i aia tua: aluter oponeret dicere cp
boiez ſederer r bmoí est qbdā cōe ad id qo
ê i aia mea r i aia tua. Licet ei itellect9 me
us ſit idiuıdu9 r ſepat9 ab itellectu tuo: tam
bm q ê idiuıdu9 no b3 vle i ipor io no idua
tur id q8 ê i itellectu: ſicut nec colores idiuı
duat a luce abſtrabête eos: 13 pon9 a mate
ria r appêdito materie q ſut lii9 r figura r
bmoí. Sic igif vle vt vle ê vbiqz i sp idem
ioio r idê i aiab9 oiz no recipiès idiuıduatio
né ab aia: no in ſcia vnii9 est ſcia alieriu vel
ſpeculatiu ab vno est ſpeculatü ab altero: qm
ſpeculatio pſicif ex moru ſatâſimatis. Silk
at ſcia ex vüb9 est que ſiunt ex mulus mea
morus r expientos q no ſut eedê oim r h
ê q8 ſupra dixim9 cp ſpeculatiui itellect9 ſut
vn9 eo cp ſpeculatiui itellect9 ſut h3 ſut mul
tu bm cp illop vel illop9 ſut r baci determi
tióe 2uenit nobiſcu auerois: 13 i no abſtra
cţiōis intellect9 parup differat a nobis.

Questionê autê illâ quâ tbeofraſt9 volens
euitare dixit itellectu posſibilê nûq eê i po
têta r ſpeculatiu dixit ppetuı facillimù
h3 determinata ſoluere est quoniam forme
nullo modo similis ſunt in materia prima
r in intellectu posſibili r est ofka qdruplex

Tertius

Ina quid est principali qu formè intelligibile est i intellectual possibili: sic in magi foiali p[ro] ipsa determiato, foie aŭt sunt i ma p[ro]ma sic i mali i quo libiter bint: et h[ro]dia p[ro]s ex dictis. Secunda est: qu formè v[er]les simplices sunt 2pate ad intillèm possibile: foie àt diuise h[ro] e[st] p[ic]ulare et h[ro]t nunc exi[n]tes sunt 2pate ad m[am]: et i o[n]o intillit eas m[à] sic ut intill[è]s o[est] ei ad q[ui] [p]aſt: foie sic y[les] et simplicet et denudate h[ro] discretiòem foia[que] p[ata]z ad se: vt in seqntib[que] o[n]dem: et o[est] id ad q[ui] cos[]pank vt indiudive et diuise h[ro]e[st] in acu ab ill: et nulli[que] z[on]dis discretiòem et intillèm et bac[]dia z[uenit] nobisc[ui] auerzo[rum]. Tertia àt d[omi]na est: qu potètia m[à]e n[ò] è determiata ad ens in t[ill]actualis n[à]e b[im] qu[em] p[ro]ma m[àe]: potètia àt intill[è]s possibil[em] determiata è ad ens intill[è]tus lis n[àe]: et i o[n]o n[à] m[àe] n[ò] illustrat sua luce sup[er] foias q[ui] est i in ipa: fed remanet i teneb[ro] p[ri] natòis ois foie, n[à] àt possibil[em] intill[è]s supe[]r foias q[ui] est i in ipa illustrat: et i o[n]o o[est] e[as] discer[]nit: et i in bac[]dia z[uenim] c[ui] auiceb[ro] in li, font[em] v[ite]. Quarta d[omi]na est: q[ui] foie q[ui] est i in intill[è]s possibil[em] est i in eo[n]o indiudinate: et eo[n]o n[ò] o[n]o vnii[que] sibi sic s[bo]: nec sic m[àe]: et i deo intill[è]s possibil[em] n[ò] obligat alicui e[que]: sic m[à] et inst[ar]m in quo et per q[ui] foia[que] suas exerceat op[oe]s: fed remanet liber pot[es] op[ari]a circa e[as]: m[à] àt foias q[ui] z[uen] recipit sic b[im] recipit: et i o[n]o diudic[em] in p[tes] p[foias]: et efficac[em] p[tes] obligata euilib[que] foie: et illa exerzet op[one]s suas in ea sic inst[ar]o et s[bo]. li àt ita s[bo]tuli: s[bis] derat: sat p[ro]equo ex d[ici] potètia p[astu]a de materia et intillèm possibil[em] et t[uc] destructi[em] è s[ù]damè[m] sup q[ui] auiceb[ro] in li, font[em] v[ite]: tota sua fundat int[el]iòem, v[tr]u[em] àt a[ia] roalib[que] z[on]posita sit ex potètia et actu posteri[que] igrem? H[ec] egiz dicta sunt ad q[ones] soluendas a pipateticis de intellectu possibili inductas

Capitul[i]i, li, et est viglio[rum] declarans propter quod intellectus est separat? et im[n]ixus.

Ilon[i]a a[ut] in oib[que] bis optionib[que] sup[er] ponit intillèm possibil[em] e[est] lep[atu] et i[m]ixiti: h[ro] b[us] p[ra]bauerim p[ro] dem[ra]toem; vo[rum]? t[em] in h[ro] cap[lo] b[rev]iter inducere decez ex gb[que] h[ro] p[ra]bauerit pipateticis et p[ri]cipue auic[em].

in, vi, n[à]liu[que] suor, dece[que] àt eo[que] q[ui] inducem? sunt ligna et n[ò] cause: tria aut[em] eru[t] cause p[ro] que dem[ra]t intellectual n[ò] e[est] mixt[em] corpi: h[ro] e[est] lep[atu]: quod[que] àt eo[que] collig[ut] ex i[am] bitis quod[que] a[ut] ex b[ünd]is: sed hic b[rev]iter volu[m] e[am] enarrare. Quinu[m] a[ut] est: qu omnis virt[em] organica debilitat et destru[i]t per se s[ine] quod[que] alio destru[cto]: et debilitat q[ui] alij[que] oc[] ca[]lio infirmitat? et destru[i]ctois accidit orgão suo: sicut p[ro]s in sen[ti]b[que] interiorib[que] et exteriori b[us]: et alij[que] v[tr]utibus organici, intellectual àt nec debilitat nec destru[i]t per se s[ine] alio ex debilitate vel alicui[que] organi ex destru[ctone]: ergo intill[è]t? n[ò] è virt[em] organica, li àt destrui tur vel debilitat opatio ei? h[ro] est quod[que] alio corrupto intelli[que] sicut i[ac] n[ò] determinavi?

Secund[em] a[ut] est: q[ui] nulla v[tr]utu[m] organi caru[que] ap[ph]édit se vel inst[ar]m su[m]: q[ui] imagia t[io]n[em]c se nec inst[ar]m su[m] imagina[que]: et sic est de oib[que] alij[que] organici: et b[ui]c[que] diximus esse sup[er]us: qu[em] forma put est coniuncta m[àe]sue p[er] elle m[àe]: n[ò] mouet aliquam v[tr]utem a[ie]: et q[ui] figure organorum et virem a[ie] q[ui] s[it] b[ales] formè organon? iug[em] a[ie] p[ro]e m[àe] et n[à]le: i[n]o ea nullo modo ap[ph]édere p[er]int, intill[è]s a[ut] ap[ph]édit seip[em] et o[est] inst[ar]m corpeu[que]: sic nos inferi[que] o[n]dem? L[er]ii[em] est: qu vius organica q[ui]litatè p[ec]te a[ff]imilat[em] q[ui]ratib[que] su[m] organi: et etiam q[ui]litates su[m] organi nullo modo oisernit v[er] ap[ph]édit: quod p[ro]s in t[as]ctu qui n[ò] ap[ph]édit sibi s[ile] calid[em]: nec etià calid[em] op[lex]ionale: et li e[est] calo[que] sibi a[ff]ika tus: sicut op[lex]ional: qu[em]s e[est] op[lex]iòem destrués n[ò] sentirem e[ui]: sicut etib[que] su[m], calo[que] n[ò] sentit, intill[è]s a[ut] o[n]em qualitat[em] et su[n] et alio[que] oisernit et ap[re]bédit, oisernit eni su[n] intellectualitat[em] que est sua oispo[n] n[à]li[s] et o[liderat] seiam que in babitu est p[er]sa in ipso: egiz ipse n[ò] est organicus. Et h[ro] è signu[m] euidentinu[m] et o[u]ertibile sic[que] q[ui] est mediu[m] in dem[ra]toe. Quatu[m] e[que] t[em] nulla v[tr]utu[m] or[ganica] ap[ph]édit seip[em] s[ine] alio, quod[que] agente inst[ar]m: sicut est sp[em]s vel calo[que], itel[ect]ualè a[ut] n[ò]m p[ra]bauerim p[ro] dem[ra]toem; vo[rum]? t[em] in h[ro] cap[lo] b[rev]iter inducere decez ex gb[que] h[ro] p[ra]bauerit pipateticis et p[ri]cipue auic[em].

Liber

Quintn ê c inferi? ad demkatoem reduce,
m?:lz b eo ligno vitamur:q1 virt? corpea p9
fozte obiectu nò ap?bédit debile: lz intllc8
ex fori intllibili meli? ap?bédit min? intlll
bile q5 ait qd bïnt o?c senfus i vtrut sc de
termina? in trib9 cellu? capit?ia auit ronak
çu suis virib9 solis bòib9 ine? in quorù ca-
pitib9 nò determina? nifi tres celle: ergo aia
ròak cù suis virib9 nè e vt? corpea. Septim
at ê:cp acione? organica? vtrut p9 lx. ànos i
plib9 debilita?: r i alia etate sapia r scia vei
unt ad p?fecto? ifat9 r ?ora? bìm intellecù
Octauù aùt est demrario certa ducés ad
ipo?ribile, si.n. intllc8 eft z vt? opas k mix: a
corp: rùc n? intelligeret forma nìti recepta a
corp.e, qd aùt recipit in corpe aut recipit in
pùcio ex quo a gbusda diceba? opòi corp9
aut recipit in ipa corpif qubitate diuilibili, si
aùt recipef in pùcto:ntuc o3 cp pùciu actu se-
patu eet a corpe:qr non pot e? ibm foze nifi
actu enst: r b e flm. Si at diceref cp recipef
in pùcto, put ê in qpòe corpis: b e bìm poie-
tia exsidi pùcrù:ntuc cù finitra sint pùcia: o3
cp eet ex infinit? qd aburdù est. Si at reci
pit in ipo corpe q3to:ntuc effici diuilibile: et
sic foza intllibili diuilibil? effet p accn: sic
albedo q diuidi? diuise? corpis. ?itat at b
e? flm:qm fùt qcept9 qdâ intllc8 oio diuibi-
biles: sicut qcept9 enst? r vni9 alio? pimo?
Si at qdâ in reb9 fùt diuilibilia: sic denari?
r alq nuier: nì tì rò eop q e in intllcu è diu-
sibil, fitr at lz diffinitio diuilibil? fit: nò diffi-
nita? indiuilibilia fùt: r nò pot dici cp nò fit
in vna pte intllc8: r alte? in alia: qr tuc neu
trù p?fecte intelligere?. Adh at qcùq? p? in
se b?et alte? diffinièti illa ite? forer diuisi
bilis: r tuc o3 nì solu diffini? dem e? diuilibi
le: ve? etiâ qd 13 diffinièti i infinitù. Adh
aùt cù diffinitio diuidi? nec sic diuidi? sic q3
tn3 in media r medietat? media: sz diuidi?
penes ea q exigu? ad p?cim e? alie qd diffi
nif: intllc8 ergo nullo modo est corpe vtés

Ocnonu etià è demrario certa p câm q fac
intelligibile eſſe intelligibile: qm denudâs
ipm a méſura ſitu r figura r alys 2 ditòib9
mâe corporis facit ipm intllibile. B at ê n
pòt corpeù vel corpe opans: qm o? corpus
bz méſura r qubitare r figura r ſitu. cù iga-
intllc8 bmòi ſut denudâs fo?as intllibiles
intllc8 n pòt e? vtés corpe. Decimù eſt
quo o?c pipatetici 2 cozdarèr pbât e? e? ſe
patu r incorpeù: qm nibil vt?ef fo?a inſitua
r indeterminata eſt nifi incorpeù: cù o?c cor-
pozeù vt?ef fo?a finita r determinata: vle at
eſt infinitù potèna m l?tudinis r indetermi-
nata bïns còta?e r n? finita qubitare, cù ergo
intllc8 intllndo tali vt?a: ippe eſt in cor-
poreus ſeparatus r immixtus.

H Donu etià è demrario certa p câm q fac
intelligibile eſſe intelligibile: qm denudâs
ipm a méſura ſitu r figura r alys 2 ditòib9
mâe corporis facit ipm intllibile. B at ê n

Lapitulus, xv. quo p?baf c? intellec?t nò
est mixtus corpori p hoc cp ſua paſſibitas
non est ſimilis paſſibilitan ſentif.

Edeunteſ ergo ad pofitùm bìm ar?,
introduc?em oicim9 cp ex omnib9 q
dicta ſunt nò eſt rónale intellec?u poſſibile
dicere eſſe mixtù cùz corpe: oporeret.n.q
ſi eſſer mixt? cùz corpe cp ouo? alre? ſierùt
Si.n. eſſet vtrus cum corpe b eſt corporea:
tùc eſſet còplexionali: r uic eſſet qualitas
corporalis aut simpler que eſt calor vel ſtr
gus: aut alia que ſequif ex mixtio: illarum
aut eſſet vtrus addita complexiori: ſicut ani
ma organica: r tunc oporeret cp yteref coro-
poze: ſicut faciſt vîrutes anime ſentibilis.
Hunc aùt ex p[ dictis patet cp neu? u loqu
est: r ideo antiqui ſapientes quo ad hoc be
ne dixerù cp anima nò eſt materia ſed loc9
specierù: přer b solu cp non tota eſt loc9: qa
ſentibilis que eſt virt? cum corpore tráſma-
tatur: r b non eſt loci. ſimiliter ipfa eſt ibm
fozmet: r hoc iteru loco non còuenit: ſed bìm
intellec?u eſt ipfa loc9 specierù: quia bìm in-
tellec?u non eſſentialiter ſed p accidens ex
ſpecieb9 tráſmuta: ex p[ specieb9 ſicut dixim9
ö. r b eſt bìm id qd extra intellec?u est: r b e
fantafma a quo elici: yn uer ale: r non bìm
ipm intellec?u poſſibilè: r ideo ſi eſſu alioq
intellec?us qui nibil extra ſe intelligere:ns
omnino eſt intráſmutabiliti: ſicut è intillc8
ſbap9 ſepara: r p[ cípue intellec? e?eâ pùme
ſed de bis in p[ ma phia erit determinàdu.
aliud aùt in quo loco alſimilat: q: p[ ſpeb9 nò
ſbocic ſicut ibm eap: sz pot9 fo?a: ſe b3 ad

Tertius

ípos: sicut p3 ex püe babitis. In bis ergo
ouob9 filis ê intellect9 loco et spés locato: in
intellect9 nô ê ipa spés in actu: I3 in potênia
sola qû ê possibilíntillés. qm âi ní fit filis is
passibilitas sêlui et itellectui máisestuz ê ex
organis et sensu bim actu, dixim eni s ipaffi
bilê êc sêlú a formaí sêlibilíb9 eo cp est circa
ípas síc foia vna termiata ad ea síc ad qnqs
mâlia: et sìk ê itllés circa intelligibilia. foiale
âi nô ê possibile a mâli: to ipassibilê ê lêl9
et ipassibilê ê intillés: verútni sôli ipassibilíli
tate: et h2 uêit eo cp sêlus ê v9i9 organo: ite s
lect9 ât nô: et h2 evidêter ostendit ligno qô s
dixim. sêlus ei p9 valde sêlibile síc p9 intié:
sam et lucidâ albedinê min9 lêlibile súne mi
nus colozatú: síc viro: ê aliqd aliud nô pôt
videre. Et h2 cã ê:qr foia forí sêlib. I reddi
ta organo tenef ab ipo aliqhdin: et tuc b9 forí
ma illí9 pmí sêfati sêtit sêcudú: et io vidêf ali
q3diu intiá: et clara albedinê: et mor2 quers
tení se ad viro: videt viride: síc tecí pâno
albo tenuí. sìlr aút de eo ê et eade: de cã q9
magnú fonú anduit debíllo: et io ill9 q ouí
bitarút i molédino m1ar2 roar2: videf enâ
posfqs inde recedút nô recedere fonú molê
dino9 in aurib9: et io nô facite andiút súani
ter loquètes. sìlr ê de bis q bûnt liguâ ifecã
sapore forí: síc amaritudie l'ouçedie melí
postea alios sapores sênút qí mixtos illi:
et io vina nô saptiú p9 gustú mell: et infirmis
oia amara vidêf. b2 âi nê ita mirabile in gu
itu síc i alios trib9 sêlib9 q sút p mediu extra
secit: et q2 gustabile p b2am 2üngif gustú: et as
lia sênata còiügûr p spem suâ im. Idê âi ê
in odorib9: et i illcã iorú ê 3ünt: et q2 p9 valde
intelligibile: síc fù diúna et principia demra
tionú nô min9 intelligit min9 intelligibile: sicut
sunt 2clones: et enâ magí intelligit ex illo
qr valde intelligibile principiú ê ad min9 intel
ligibile, et h2 ên ê nò poí3 nísi io cp intellect9 ê
v9 nô organica: et io forme rerú mâk nullo
mô 2iügûr ei ppter qô receptio vni9 cù súm
plex sìt et depurata ab ê cám: nô ipedit, re:
cepídem alteri9. senfimí eni nô est sime cor:
pore organico: itellecni aút est sferam, eu
aút possibilíntellect9 fiat speculatu9 et sêat
vnüquod q3 intellectuím bim actu: tuc tal ina
tellect9 bim actu fact9 dicic lctés. fit eni intels

lectus possibilis ipm intellectu: sicut fit po
tëtia aci9 qnî ad actu mutaf sed h2 portimú
c in intellectem: eo cp intellect9 t intellectu fùt
idê fozaír síc p3 ex dicis. h2 ât tuc accidit qnî
pò: opari p sêita cp nô indigeat aliquo mo
toze: et h2 ê qnî iá b3 formâ: et bûc illèm gdâ
vocât adepu: et tuc sìlr ê in potênia quodâ
modo: sicut dicim9 in potênia eê bûntè bitû t
nô 2siderâtê q nô idiget mutari nifi de ocio
ad agere: et nô indig3 cp recipiat aligd: et io
diffimil'mod9 potêtie ê iste et ille quo in po-
têna effe oicebaf ân adiscere vel inuenire.
Istis eni ouob9 modis adipiscit scia cp ûe
qô g8 sêit aut disccês aut inueniês nouit et
tuc etia p se pòt intelligere: q2 ois potênia re-
cepína pòt opari qnî reducra fuerit ad actu
et tuc tiá intelligit seipm. sicut eni sentim9
nos videre et andire vna po: ê potênia qê sênus
ita intelligim9 nos intelligere eade potêntia
qê intellig9. in oib9 eim intelligibilib9 bim
actu intelligit intelligit seipm: q2 intelligit ea
eê en seipo: h2 ei ê intelligere speculari ea. s.
in seipfo: qô nô eê pòt sì seipm nô speculec
put ê sibm intelligibili: et intellect9 illi q nt
bil intelligút ex sêipos illis eêntiale ê magí
intelligere q2 bòib9: et h2 maxie ê i itellectu
pmo. D2 âi h2 dicim9 intellec: eê sibm itel
ligibilíti: nô tia o3 accipi cp sìt vê sibm: q2 sìc
quersio: et in seipm nô eêr vê intelligere: I3
eê sibm formaie síc cœ et indeterminatú sibm
determinatú? ipm. et io dixim9 supi9 cp forma
intellect9 nô opaf aligd in intellectu nifi de
terminatòem: sed port9 ecòtrario intellect9
opaf circa forma intellectualis discretoem et in
dicium et resolutòem et alias m1as opôses.
ob qô etiâ p3 cp nô ê spés intelligibilí i itel-
lcu tíc foia in mâ. et in h2 erravit auicebón et
m1i alhê pêipue latino9 errât in illo.

Lap. xvi. cp vnyus intellectus est qui di-
flinguit inter senfibile et intelligibile.

Icut aút dixim9 supi9 cp o3 cp 2pás
duo ad inuicê distiguêdo l'côponêdo
sìt idê in sêlibilib9 qô ê sêlus còis: ita etiâ ê
in intelligibili9. 2pás ei intelligibile ad sê
sibile: l' vnû intelligibile ad altez: et dicens
quod est alterum vel idem affirmando vel

Liber

negado: 03 q nō sit duo fed ynū pratiōem
eandē quā induxim? ſ ad p[bādū q p[mu5
sen ſum opans inter ſentata ē ynuz 2 idem.
Tidem eni[ in intelligibili[bac opatiōez
fiert:q[īn ſcim? q aliud ē magnitudo ip[sa in
vli: 2 aliud e[ magnitudinis ſm mām 2 in
pticulari apud nām. S[ir aŭt videm? q ali
ud est aqua: 2 aliud aq eſſe ſm mām 2 ptis
culare: 2 ſic est in multis alteris: q in oib?
b[is in quib? est 2p[ō que ex nā cōi forme: et
ex natura māe pticularis 2 induiduāt[ for
mā cōem. Sed b nō est in oib? q pticulare
ſm q pticulare non bz aliud pticulare: nec
cōe ſm q cōe bz aliud cōe: aliter eni pcede
refi n in ſininitu b: 2 io in quibusdā idez est b
2 eſſe eius: quia cōe ſm q cōe ide est b 2 e[5
ſuuz: quia nō bz e[5 nifi cois. 2 ſir pticulare
in eo q pticulare ide est b 2 eſſe ſuū: q non
babet eſſe nifi pticularis, ſicut ybi g[ra: idez
est hec caro 2 eſſe eius. licet eni ab bac car-
ne poſſit extrabi vl'e: q aliter non eſſet ſcia
de carne: tainc caro b 2 eſſe bui? carnis est
ide: 2 exepiū pticularis 2 ſensibil[ couenien[?
poni n in carne q[ in alio: quia caro nominat
mām vltimaz 2 p[am que nullo modo bz
cōitatē: quod ni facit magnitudo q vnīnoce
est in oi nā: 2 io cōe qde ē magnitudo. S[ir
aŭr 2 aq p[ncipiū ē oim 2p[oliq[ ex e[ lis: et
io cōe ē: fed caro dicit vl[i o mixu q[ mime
cōitatis bz. b[ac aŭt diſtinctiōem bz ponere
itelect? 2 dicere: q[īn ifta altera ſunt ad iuticē
a[teru. ſ. magnitudo 2 magnitudinis eſſe: 2
alteru aq 2 aq eſſe: 2 alteru caro in vl[i 2 al-
teru i pticari: 2 q alteru ē magnitudo caro
2 aq alteru ab viroq istop prōem cōitatis
Dicam? igit q vl'e 2 pticulare aia aut alio
2 alio: aut eodē aliter ſe bīnte diſcernit: 2 q
de diſcernēdo ſenſible p[ e 2 intelligibile
p[le absq[ dubio alio 2 alio diſcernit: q[īn v-
nu diſcernit ſenſu: 2 alteru intllctu, ponēdo
aŭt opatiōez 2 p[uicētiā 2 di[ia[ iter ea/ absq[
dubio eodē vtruq diſcernit: a[ r tīn ſe bīnte.
cu eni diſcernit carné: c[ rō carnis cōcipiat
mām ſelibilē: eo q dic for[ma q nō e nifi in
bac mā: ſic ſimū p[cipit naſu i ſua diſſunitōe
2 e[ mām illā nō o[ caro nifi eguoce: 03 q
itl'at? iuueſ ſeluiu: ſeluiu ei diſcernit mixtu
calidu 2 fri. bu. 2 ſiccu: 2 illo[? rō q[da eſt p

pozitio t[epameti mediās i tactu ē caro. caro
igit in roe ſua q p[cipt i l'intelligit p[cipit mās
ſelibilē e[5 quā n p[ot intli: 2 ſic carnif i ſelle
ctu 03 e[ re ſlexū ad ſenſible q[ō e[ aia: 2 q[ō
cōcipit rō carnis i ſe q[ diffinif caro: 2 d[ q
mediās in tacu p[portionabil[ comixtu ex
cal. fri. bu. 2 ſicco e[ caro, intllca? aŭt i eo q[
ſepatu ē a t[ mā 2 nō p[cipt eā i diſſinitione
sua ſic e[ intlct[ rve i eo q p[ba alio mō intt[.
rōem ei ill[? intllctuā accipiés nō idiget re
ſcuit ad ſelibile aliqd: 2 io c[ui extēla ad ſeli
bile carnis e[ p[ rōnem diſſinituā diſcernit
bz ſe ſic circuſexa ad ſeipam: q[ p[mo egres
dic a ſe ad ſelibilē mām in q e[ e[ carnif 2 re
girat i ſeipam trabēs vl'em rōem ex intllcu
co[ carnis. b at n oporuit eā facere i ſepa-
tu iućit p[ppā rōez intllč[ q[ itellexit. I[ at
nō ſit adeo magna reflexio i ſepat gbuſdā
ſic é i p[cept[ c[ mā ſelibili: ills[ tī bis re
flexio e[ q mathematica i abſtracione ſut bz
rōem. p[ecit u ſic ois p[alio mathēatico[:
diſſinif q e[ ſuui ſit i ſbo quodā: ſic ſunt b
i b. I b i b e di[ia: q[ simu i eo q[ e[ naſut: q[ō
e p[icu c[ mā ſelibili p[ceptu. r[em at p[cipit
ſb[ imagiabile: q[ō e[ ptinua lōgitudo. r[em
lgiſ n i intelligi nifi b: 2 ſic 03 e[ reflexionē i
suo intllcu: 2 io q[icuq[ intllſalie e[ alteri?
q[ō est e[ p[ncipiū: ſic caro p[ncipia p[ a calido
2 fri. 2 bu. 2 ſicco: 2 r[em q[ p[ncipiat a cōn-
nuo: ſicut ois p[pa p[alio p[ncipia p[ a ſuo fb[0
tūc 03 intellctu p[mo egredi ad p[ncipiū: li-
ue illud ſit ſenſible: ſive imaginabile: ſive
etiā intelligibile: 2 tūc reflectit ad intellctu
ei q[ō intelligit: ſic in intllcu r[em p[mo venit in
2ntinu b[is p[ncipiū mediui 2 finē: 2 tūc ve-
nit i intllcu r[em p[ q vid[ mediu nō exire ab
extremiés: ſic aŭt nō indig[3 egredi in intllcu
magnitudis: q[īn bz aliud bēat e[: 2 aliud ſit
ip[ā: e[ n[ ſuui q[ b[ in mā e[ de intllcu ei? et
io i intllcu ipi? n[ egredi c[ intllcs i alio q[da
S[ir aŭt e[ q[ q[ illa p[ simpler 2 p[mu ē: 2
nō bz ſele p[ncipiās aliqd ad quod egredi
oporreat intellctu quādo accipit naturam
aque intrelligendo. qua docuq igit diſſinit-
tio dicit q[ quid erat eſſe est alio[? quo[uīda
p[ncipiātui id q[ intelligi: s[ic recti e[ eſt
quo[uīda alio[? 2 carnis eſſe est quor[uīdam
alio[? tūc ſit qu[da dualitas intellctorum

Tertius

tunc oporiet q ant altero: aut eodē aliter se
babéie talia discernar: et si ea que principiát
sensibilia sunt vel imaginabilità: tunc per se
altero discernuntur: quondam discernunt potest
tia anime sensitibus. quâdo autem compan
tus discernunt eodē aliter se babére: quia di-
scernunt intellectu reflexus ad seipsum postq
fuerat reflexus ad sensitibile vel imaginabile:
z vintueralf loquêdo per modus quo res
intellecte in suis offinnt omnibus sunt separe
vel concepte cum materia: ita etiam oporiet
q differêter intellect? fit oe ipis. sed aliqui
diversitas bec est in solis intelligibili: alti
quâdo inter intellecta et imaginata: et aliqui
inter intellecta et sensata, si eni intelligi que
rant passiones divina: sicut intelligens aru et
entis vel divitatis: ibi q sba erit alid et eis et
alid quod ipa sunt: quia aliozů sunt in qui
bus babére eſſe: et tamem ibi intellectu? no egre
dic extra ſe: ſed in ſuite intelligibili bus regi
rat ab yno in alteru: ſed separata omnino i
quozů intellectum nihil accipit: sicut p[ra]ma p[ra]
cipia intelligit intellect? itans in seip[ra]ma
eni cóſſuma principia bab[ra]z apud seip[ra]lum: et
alia accipit ab imaginatioe et c[ir]p[ra]t alia a
ſentu et cum ip[ra]ſo: sicut patet ex inductis ex
emplis: et inde est q cogitativa indiget in
tellect[que dic]ic ſic: quia cogitat p[ra]cularia
ad eliciénd[us] ea que ſunt in ip[ra]: et illa no est
ſine r[no]: ſed r[ato]n in ea egredi: et iuua[que] ſenti
bibilib[po].e[th]mo: et ideo laſſutudo singit ex eo
gutado que numq accideret intellectui si ſo
lus ſtare in seip[ra]: et no egredere[ extra] ſe
ip[ra]ſo: sicut patet ex iam inductus. omne iſt
quod intelligit intellect[que] poſſibilis: aut iſt
ligit intelligentia simplifici: sicut ea q ſunt aliz
ud quod ipa ſunt: et alid et eſſu e[zu]. et illius
causa eſt: q illa intellectu ſui nulli debent:
quia ſunt p[ra]ma: ſiue ſint n[al]ia: ſiue maib[es]
matica: ſiue diuina: aut intelligit intelligen
tia circuflexa: sicut ea que idê iunt et e[re] ip[ra]
r[us]: q[ui] intellectu ſui debêr alys: et boc trip[er]
varia: q[ui] quâdoq[ui] debêr intellectu ſui ſen
ſibus: et q[ui]q[ui] imaginat[io]b: et q[ui]q[ui] intelli
gibili: et io triplicê o[mi]que intellig[em] egreſſu
et seip[ra]z reflexioe[z]. et egreſſus gaê vocat ex
têlio: reflexio at[que] circuflexio vocat: q[ui] termis
n[am] intellectualia a quo incipit p[ra]ma extêſio.

Lapitulū, xvij. quaſi intellectualis est ibi
receptionis et non transmutatiois: et qualiter
intelligit se.

Albitabit aŭt for: affis aliquis de oe
terminatis a nobis in p[ra]babitus. li eni
intellect[que] poſſibilis est simplex et impaſſi
lios: et nulli habet omnino aliquid c[oe]to: eo q
ip[ra]e non est h[uius]cuit optime dixit anar: quo
modo potest cum hoc dicti q intelligat alio
quid cum intelligere fit recipe aliquid et pa
ti aliquid: cum p[ra]batu ſit q omnis agēno et
patiens est c[oe] aliquid quod est subiectu et
materia p[ra] cui? c[ó]itare illud agit et alid pa-
tit: sicut in p[ra]mo p[ra]bico: est determinati, vi
debitur ergo q intellectualis poſſibilis intellig
gere fit recipe et pari aligd: cu[z] p[ra]batu ſit q
ois agê: is et patiētis est c[oe] aligd quod est
ibi et mă: p[ra]cius c[ó]itare illud agit et alid
pati: sicut in p[ra]mo p[ra]bificorum est determina-
nat[i]i, videlicet ergo q intellectualis poſſibilis c[ui]
intellectibili: q[ui] agitur in ip[ra]m quæat in ſbo: et
ſic b[ra]z aligd c[oe] c[ui] entib[que] itlit[que] et ſic ſin ê
q[ui] oic[em] ana[que]. Aliq[ui] aŭt illa soluam? ou-
bita: oem alia: mouebim? q[ui]ram? igit[que] fi ip[ra]e
poſſibilit[que] ê ynû de nuero intibiliu: aut
no: et i[ui] p[ra]t dicti q n[ui] ſit ynû de intibilib[que]: q[ui]
s onſi: ê q itlit[que] ſe: et io ê potêcia ſepata. Si
a[ui] itlit[que] ſe aut itlit[que] alia ſic seip[ra]m: aut i. itlit[que] ſe
ſic alia intibilia. o[mi] eni oare uio[que] alte: ga
o[mi] intibile in eo q ê intibile ê ip[ra]e intibili-
tatis ynû et idê: ſic o[mi] visibile est idê c[ui] alia
ſpe q visibile ê. si at[que] dicaq q intelligit alia ſic
seip[ra]m. c[ó]itat aŭt ex bif[que] o[mi] fuip[ra] inducta
ſunt: q ip[ra]e intelligit ſe ſic actu ſepatu a mă et
a măe app[ed]icibus: igit[que] et alia ſic ſepata intel
ligit: ergo formè ſepate ibi acti inium reb[que]
formè aŭt ſepate p[ra]cipia ſunt intillés: et no
e[re] n[am]e: ergo p[ra]cipia intillés inſut reb[que]: ſi c[ui]
n[am] n[ui] deſicta. i nccar[que]: cuip[ra] inſut p[ra]cipia
res intelligendi: illi inest yt? intillendi: ergo itel
lect[que] inest oib[que] reb[que]: h[uius]t[que] videm? toze flin
ergo no potest dicti q intelligat alia ſic ies
ip[ra]lum. Si aŭt ecuènro dicatur q intelligit
ſe ſic alia: alia aute[que] intelligit actu multa
cum materia: et ſeparat a materia et indubis
duannibus: ergo et[re]a intel[iger] ſe miri: c[ui]
mă: et ſepabit ſe ab ip[ra] et indunduantibus

Liber

ergo iste est mixtus māce: et patīc p. communi cationem māe cum rebus que agunt in iis: et sic fit, videt quod dixit anaxa, et totu quod superi9 inducti est. Dicem aut soluêdo p[ro]ma q[ui]em: et pati p[ro]bicu quod est cum motu: semp[ro] est ibi c[um]e aliquid agēti et patiēu q[ui] est ibi, ynde et p[ro]s dixim q[ui]m intellectus non est simplif potētia passiva intelligibili sed quodāmodo est potētia, est eni potētia receptiva t[em]: et nō p[ro]pe passiva: est ei potētia intelligibili: et ante q[ui] intelligat nibil est o[ino] intelligibili niſi p[ro]s q[ui] intellig acu ea: et q[ui] est fit o[us] ad m[ora]ni revocare que dicta sunt in fine p[ro]mi p[ro]bicoz. Et bis eni intelligit et d[uplex] est potētia passiva, quedā ei ex ſua potētialitate nō est niſi ibi et c[um]e receptiōnis ſimplicis, quedā aut[em] est ſua potētialitate et cauſa et ſbmi: et receptiōs et tr[at]ſmutationis, potētia eni māe que vna est contrarii ex ibi et cauſa receptiōs et tr[at]ſmutationis, p[ro]ter duo eni est ſbmi tr[at]ſmuta[i]iōs: et p[ro]ter vnus t[em] est ipa ſbmi receptiōs, quia eni c[ot]rarii: 3neſt ſibi: 3oz b[us] ab[us]i p[ro]tr[at]ſmuta[i]nem: et qua incoboatio form[em] inſt ei ante p[re]ſect[em] b[em] aciui: op[ortet illa incoboatiem p[re]cedere ad aciui p[ro]tr[at]ſmuta[i]em que est forma p[ro]ſomam: et eo et re[n]tue fluit potētia ei in actu. Et is eni duab[us] de cauſis op[ortet ip[am] ma teriā p[ro]s t[em] p[ro]bici tr[at]ſmuta[i]iōs q[ui] receptiōs. Tr[at]ſep[ti]o[n]i eni p[ro]bici p[ro]t: et ip[er] receptio est finis tr[at]ſmuta[i]iōs: et ideo receptio est i idiuſibili t[em]s: et tr[at]ſ mutationi i t[em] p[ro]: b[us] a[ut] o[ia] māiſefe p[ro]bata ſunt in p[ro]bici. Sz potētia cui nō iest contrarii: nec incohoatio receptibilis: illa non p[ot]e et ibi m[or]t: sed erit ibi receptiōs ſim p[lici]s: et illi9 ex [e]p[lo]r est q[ui] tam est nō p[ro] o[ia] ſi mile est tabula rasi et planata et p[olit]ia in q[ui] ſcriptura nec b[em] acti est: nec c[ot]rarii p[ro]ſcriptiure: nec incohoatio ſcripture p[ro]dispoſiōs medias inter acti et poteriāque p[ro]motu edu cat in aciui: sed t[em] est sufficiēter p[ra]parata ad recipiendā ſcripturā: et ideo recipit e[us] ſine motu: et nibil ab[us]eit a tabula: nec aliquid ili imp[ec]tus p[re]cedit in aciui: sed qua[libet] lit[er]am recipit et acti ſine motu adeptus ad quem non est in poteriā: niſi receptiva ſolus et ſic op[ortet accipere de intellectu pos[ſibil]it[em] et ſit in poteriā receptiva t[em]: cui intelligibili

tia p[ro]ma acu non inſunt: nec p[ro]potu[i]dem mediā inter acti et poten[n]ia inſunt ei: et iuc op[orteret eum eſse materialē et tr[at]ſmutabilēm ad acti: sed t[em] b[us] habet recipe ea et meuo ri modo q[ui] tabula, quia ſupra dixim q[ui]p[ro] est quodāmodo formali[is] ad ea: quod non tabula circa ſcripturā est: et est op[ar]iu[m] circa intelligibili: quod iteru tabula min[us] facut circa ſcripturā: tamē tabula exempli c[um]e nſenti9 est quod in rebus corporali[is] p[er]erat in[neniri ad incorpo[er]arui re[que] potētia demō strādā. O[portet a[ut] bic canuere al[que] erroris. Et ille e[us] dicit et intelligi9 pos[ſibilis] non b[us] ſimiludinē cum tabula: et c[um] p[ra]patione et rasura et politioē tabule, et cauſa p[ro]ter qua b[oc] dicit est: quia d[ix]it intelleciu pos[ſibilis] eſſe forma[co]: p[is]ic[ul] s[upri]t[em] d[ix]imus. nos, a[ut] d[ic]im q[ui] intelleciu est vn[am] rem p[re]ſectus in entib[us]9 et inco[por]ea: et ideo dicim q[ui] intelleciu eſſe pos[ſibilis] et intelligibili: et potentiātate eius ſicut r[at]ſura et p[ra]paratiōm. Sic iſque cum in recep[ti]bili[is] intelleciu eſſe pos[ſibilis] ſine paſſiōe et motu iſuci p[it] et ſine t[em]e quod libet intelligibili: et ideo indiget agēte douplici, s[quod] c[of]erat forma[m] mouēti et mouēte. intelleciu e[ni] agens conſert forma[m] intellectuali[tatis] et intelligibili et pos[ſibili] intelleciui: ſic ynu lume: et p[ro] cit diſanu: et facit acu eſſe coloris, sed intel[ig]ibile mouet i[ps]m diſtinguêdo eum: ſic color vīsum, et b[us] ſimile est: ſic ſut d[ic]erem q[ui] littere scriberēt ſeipas in tabula, talis at potētia receptiva ſoli au[n]enit intelleciui p[os]ſibilis: ita q[ui] nō ſenſui: quoniam quedam mās les diſpoſitiōes ad ſenſibile recipiēdu p[re]ſunt in ſenſui: ſicut calor vel frigus: vel buſiui: modi aliquid. In intelleciu aut[em] omnino nibil p[re]cedit: sed pure receptibilitati acquisitur, recepti b[em] acti. Et in i[ps]um ſenſum c[um]e co[d]dāt nobilic[ui] au[er]ois: ibem[us]i9: et ideo p[ra]ſtuus: et nicolaus p[ira]patici9. Et i[ps]tud n[u]c p[re]ſecte patet qualiter diſtingui: intelleciui p[os]ſibilis a materia p[ro]ma: et q[ui] paſſiōt[em] et receptio et poteriā: et omnia talia equinoce diſicitur de intelleciu p[os]ſibili: et alia p[re]tētus receptiuis. Et is a[ut] ſic determinatis ſoluem q[ui]em ſecu[d]ā: dicēres et p[ro]p[er] lectus p[re]ten[em] ſua est intelligibili: ſicut et alia intellecta: sed e[que] oria: q[ui] in intelleciu e[que]

Tertius

intentio p[ro]quam intelligit; non autem est in tentio quæ intelligitur alia res quæ ipse est in tellectus et non lapis yet alia tes, nibh enim omnino intelligi potest nisi p[ro]suaam v[erbem et formalis intentionem, nec ob h[uius] dicere quæ intellectus non sit intellecüs quæ intelligit se et an[que] intelligat nibh est intelligibili: et p[ro]ram et simplicè babet ad talia potentia re ceptinam quæ cum intelligit ipse est separatus et sua intentio p[ro]quam intelligit se e[rum]e s[er]pata intentio que aut sic sepata in intellectus sunt et s[ine] ma[n] in talibus idem est intellecüs et quod intelligitur. Scientia nan[que] speculum latina sunt et quod speculat[ur] est idem est e[rum]o quæ cum sit separatus s[ibi]p[ro]sens est p[ro]intentionem: et ideo abstracione non indiscet. Si autem in alio s[ibi]r omnino esset: tunc s[em]p[ro]est id[em] se[ra]t et res scitur et h[uius] est impo[s]tibile: sed ad h[uius] c[um]que plene soluendam est qu[er]ere quare intellectus non s[em]p[ro]intelligit h[uius] actum alia intelligibilitate: et s[em]p[ro]sum lit.n., def quod omne q[ui]telligit: intelligit p[ro]tentione[que] a se abstractam: tunc: et s[em]p[ro]s intellecüs s[em]p[ro]sum intelligat p[ro]b[us]i abstracione[que] abstractus aut non recipitur in eo et quo abstrahabit: sed in alio quodam, ergo si se sic intelligit intellecüs possibilis ipse ad intelligendum se indigit aliquo alio intellectu recipiéte suam intentionem et h[uius] abibit in infinitum. Et i[mi]ntelligit se et alia non p[ro]abstractionem: tunc alioq[ui]s inerit intellectus speculat[i]t[i]us: et sic alia eru[que] intelligentia s[ic]ut patet p[ro]supra inductam r[oe]s et, cum igitur vtriusq[ui]s istum s[it] in possibilis et dici quæ intellecüs intelligit se: et s[ic]ut alia et non s[ic]ut alia, s[ic]ut alia quid[em] q[ui]n intelligit se p[ro]intentionem suam et sic intelligit alia: non autem s[ic]ut se alia intelligit q[ui]n ipse se non abstrabendo intelligit c[ui]s s[it] s[ep]atus alia autem intelligit s[ep]ando et abstrahendo s[ic]ut in præmissis dictum est: et quia illa que abstrahit ante abstractionem sunt i[mi]potentia intelligibilitate ideo non s[em]p[ro]tientem in alia et ideo intellect[ur] non s[em]per est de illis quæ intellecüs non est talium intellectus et h[uius] nisi quando sunt s[ine] ma[n] non autem s[em]p[ro]sunt s[ine] ma[n], illi autem intellectui, s[ic]possibili, h[uius]c[ui]nem s[em]p[ro]intelligibile e[rum]o eo et s[em]p[ro]de nudatus est p[ro]sibi: et quia immat[ur] est h[uius]

intelligere s[em]p[ro]sum: s[ic]ergo perfecte fatit acutum est de questionibus quibus.

Lapitulum oecimui octauum de natu ra intellectus agentis et qualiter anima est composita.

Non autem i[mi]s genere enti[i]us h[uius] naturam in quibus est aliquid s[ic]ut materia oporiet et esse aliquid aliud in quolibet genere quoniam materia est potentia omnia illa que sunt generis illius sp[er]tes: et illud non potest p[ro]s[em]p[ro]sum fieri actus de potentia et ideo alterum necessitas esse in eodem genere quod s[it] principalest efficiens quæ omnia facit que sunt in eo v[erb]i sunt in eo quod est potentia omnia illa q[ui]tum in genere h[uius] quidem in p[ro]b[i]us planus est ex omnibus que in ph[isica] diximus, in se fib[us] etiam patet quoniam potentia color[i]n[us] fit actu color[n]i ab aliquo agente et autem in omnibus est, in semine, ordinavit natu ra agens quod est formans ad specie et id q[ui]d[em] format ad sp[er]em posuit in ma[n] seminis. Similiter est in omnibus, plura enim ad speciem v[nam] formata necessitas est quæ h[uius] agentes v[nicum] quod formet ea ad speciem illam est autem omnium intelligibilius h[uius] quæ intelligibilitate sunt s[ic]ut est etiam omnium v[erb]is intelligibili h[uius] quæ visibilitate sunt species quæ visibilitate sunt, optet igitur quæ ip[s]o[rum] sit agens vnum ad speciem illam formandam in eis, hoc autem agens duo facit in omnib[us] in quib[us] est quorum primum est quod se facit formas inductas et quo ad hoc est finis le arti factnoque que non accipit formas artificiato[rum] aliunde sed faciat eas de se et in ducit eas in ma[n]: sed in anima non est nisi facere formas intelligibles h[uius] quæ intelligibilibiles sunt et composito earu[n] non est i[mi]animad de res sed potius ad intellec[i]tus possibili et quo ad hoc intellectus agens in anima assimilat arti et intellectus possibilis affixat, m[aur]e: sed quæ forma intelligibilis put sp[er]a[que] ad aliud cu[i]us est forma in formando mouet et distinguit intellec[i]tus possibilé et non mouet nisi put in actu est. H[uius] autem de se i[mi]actu est sed in potentia ideo etiam intellectus agens p[er]satur lumini qui potentia colores fit actu

q

Liber

colores qui 6m actum lucidi mouent visiuz
et quo ad hoc inte lleus possibilis alis ages
allimilatur visui vel lumini, bec eniz duo e
necesse q. sint in omni eo quod e agens vir
ferens ynde moueat actum ab ipso, agens
enim facit formas et cum facit eas per suas
intentiones; tunc est factum principiù for-
marum lictur ars et cù dat els ynde mouest
tunc est faciens; sicut lux facit colores: et
bunc modum in anima rationali necesse est
eſſe bas orias: ita q. ynus intellectus sit in
ea i quo anima facit intellecta qui formatur
t distinguitur ab intellectis; et alius ſit quo
omnia intellecta facit et ſfert eis formaſ yn
de mouere poſſint intellectum poſſibilez et
ille est no quidem bitus qui ſit acciis q. no
est pars animæ: sed habet similudinez ba
bitus in hoc q. p. ipſum agit anima quâdo
vult et non indigeret aliquo ad hoc extrinſeco
pſciente vel opante et lictut babitus de ſe fa-
ciens formaſ iepatas intelligibiles q. put
ſunt intelligibiles: non habent de ſe forme
eſſe p[ut] ſunt in rebus quorum ſunt forma-
t: et est lictur lumen, lumen enim 6m quendaz
modum e[que] formaſ is colorum facit potêcia
colores eſſe actu colores ſicut diximus su-
p[ra]: et ſic ille intellectus potentia intelligi-
bi facit actu intelligibilia p. hoc q. ſepet ea
a mă: et a conditionibus materie resplendê
do ſuper ea: lictur lumen resplendendo ſup
colores facit eos resultare in lucido. Etic
autem intellectus est etiam ſepatus et immi-
xtus et omnino impaſſibilis et est ſbstantia
que est actu et ideo in hoc quod est ſepatus
et immixtus convenit cum intellectu poſ-
sibili i hoc autem q. est omnino impaſſibil-
posſibilis autem intellectus patitur quodam
mo: et differt 6m aliquid ab ipso, in hoc at
q. agens actu est et poſſibilis non b[us] natura-
nisi qua vocatur et est poſſibilis intelleus dif-
fert ab eo ſimpl[er] et h[uius] ſic eſſe optet quia ſem
per in omni natura in qua est ag[es] et patiæ
optet q. bonorabilines ſit agens q[ui] patiens
t illud quod est principiā p. ſuam forma-
lem actionem bonorabilinus est q[ui] mă i qua
principiatur hoc quod principiatur, differt at
b[us] intellecus a poſſibili q[ui] c[um] ſuum intelli-
gere nibil aling[ur] ſit niſi q. ſuus intelleciuale

lumen imbutur intell[c]us sp[é]bus: et resplen
det in eis no egreditur ſuum intelligere ex
ſeipſum, no enim est differentia inter intelli-
gés et intellectum in eo niſi ſicut lúis in ſe
t lúis quo imbuti ſunt colores ad actum et
ideo 6m actum ſua scientia est res ſcita, put
est ſcita sed intelleus poſſibilis q[ui] intellig
ea q[ui] no ſunt ipſe mer int[er]c: tunc ſua ſcia t
ſuum ſcius non ſunt idem. Sic ergo in duo
b[us] differét ſimpl[er] int[el]c agens et intelleus
poſſibil[et]: et in tertio 6m aliquid differét et in
duobus ſuenfunt: t[em]a lumen intellec[
agétis no egreditur ex: ſe h[uius] ad alud termie
tur et h[uius] est pp[er]um intelligendarum ſepat[ur]
t maxime intelligécie p[er]t et c[ae] p[er]t et 16
quidam crediderét eum no eſſe p[er]t a[me]n
ſed eſſe splendo[em] resultantem in anima
ab intelligéria ſepata et h[uius] inconveniens est
quia b[us] h[uius] in n[am] an[imæ] no eſſent iſta duo p[ra]
cipia agens. Et patiens et c[ui] illa ſint in omi
n[am] et v[oli] et p[iculari]. Vtutes, n. celeſtes ſunt
agentes et e[l]ales ſunt patientes et in ſeſe et
in oibus gnātis est virus formaſtua faciens
et m[à] patiens et impoſſibile est iſta ad eam
dem n[am] reduci et 16 manifeſſe errant qui
dicunt iſta duo q[ui] 6m idem ſint in anima h[uius]
differunt in hoc q[ui] eadem forma[]m q[ui] e[que]
patas ſit agens et 6m q[ui] e[que] incopata ſit pati-
ens q[ui] nos oſtendim p[er] supra q[ui] anima non
b[us] intellectu poſſibil[é] niſi inſitu est ſepata
t h[uius] cozdiſter dicunt p[hi]o[ſis]. Amp[er] autem i
intelligentos ſepatis ſunt iſte due d[omi]n[s] ſicut
dixit auerroy[s] et o[ſis] alij p[hi]t: q[ui] nec aliter
nec n[ui]erari poſſunt: nec intelligibilia b[re]t et
no ex[ci]p[er] ab h[uius] duabus or[is] niſi ſola p[ra]
ma c[ae] que nibil omnino intelligit ex[tra] ſeip
ſam do[m]n ig[ic]t q[ui] iſta p[er] duo radicant i alia
quo[que] vn[us] est ſicut forma[]t et alte[]p[er] ſicut m[à]
t placet nobis h[uius] multum dicunt auerroy[s] i
q[ui]o[s] t[he]o frasti ſolone qui q[ui]nunt q[ui]r differ
er potentiæ m[à]: et potentia int[el]cus poſſibi
lis et dixit q[ui] necesse est alia e[que] p[ri]cipia re[que]
corpo[ra]e[que] et incorpo[ra]e[rum. L[or]po[ea] enim
h[uius] m[à]t et forma[]m, incorp[ore]e aut oio ſunt
forme et b[ui]t in ſe id q[ui] e[que] vniversitatiar ex-
gés et id q[ui] e[que] poſſibile et h[uius] ſuenit intellig
tijs ſepatis oib[us] et 16 ſuenit eis reflectet in
m[é] intelleus ſui p[er] supra ſe q[ui] no poſſiz eſſe ſi

Tertius

esset tantum intellecūs agens in eis quia ille
nō nifi ſpgitur ad intelligibili formāſ tō re
ſlecti in ſeipſum: r ideo omne quod babet
lumen intellecīus in ſe reſkxum eſt cōpōſi
tum ex bis principis ſic aima rationalis
t est b aliquid tō nō est b aliquid quia est b
aliquid eo quod est ſbstantia pſecta ſoſma
li tō possibili patiente b5 quid tō non ſimpli
citer. Hoc est autem b aliquid quia non e
b pſectum ex ma tō forma tō est ſepata a ſor
ma intellecſum, cum n. anima ſu reſulta
tio quodam lucis intelligente ſepate eru t i
ipsa duo necessaria: quorum vnī est forma
lucis tō alteru e id in quo lux recipitur tō ſtat
vt fiat ens aliquid mūdi tō ab b eſſe anime
flaunt due ſutes quarum vna est intellecūſ
agens qui catur a luce recepta tō alius eſt i
tellecūſ possibilis qui cauſab eo i quo lux
recipitur tō in bis duobus pſecta ſbstantia
exiis ſepata anima est ſba pinaſens ſemp
tō non corupta p moſtem corporis: ſic noſ i
ferius oſtendemus: cum autem ſepatuſ et
immixtus of intellecūſ agens tō possibilis
ſi k b erit eodem mō in ſtvoq5 quia neuer
eorum est virtus in corpe: r ideo immixtus
e vterq5 eorum, ſi k aui vterq5 ſepatus est a
formis intelligibilium: tō ideo agens vliſ e
ad agendum tō possibilis vniverſalis eſt ad
recipiendum qo nō posset eſſe aliquo mō
ſi p[Specificat]entur vt eſſent ens aliquod: q[ui]
illud ageret ſoſam ſuam m: tō non ad om
nia. Ex bis igitur pater que ſit nā tō q[ui] ag[em]
tis intellectus p[prior]iates.

Lapitulum vigesimum de compato
ne intellectus possibilis et agentis et specu-
latiui.

Ex bis autem facile aduerti pōt φ
duo ſunt opa agentis quorum vnū
est abstrahere formas intelligibi-
biles quod nibil aliud eſi nifi facere eas ſi
plices t vles. ſecuſū eſt illuīnare p[ossibil]ē
intellectu sicut lumè ſe babet ad diaſanum
φ φ φ p[ſes] vliſ q[ui] din eſt vliſ ſemp ſit in
lumine agentis: et ideo quando recipi t pos-
fibili intellectu oz φ in lumine agentis reci
piaſ: et ideo opter p[ossibil]ē illuminari lūte

intellecūs agentis. ſi k autem p[ossibil]ēs on,
p[er] b5 cōpatoem: comparatur enim ad agen
tem ſicut compleus lumine ſuo tō comp[ar]
ad formaas ex fantas[has] elicitas ſicut moruſ
et forma[?e] ab eis que forme ſic speculate ab
intellectu p[ossibil]ē vocantur intellecūſ p[ecu]
latiūnus. p[eculati]uſ autem eniā duo b5
eſſe vnum quidem in lumine agentis quo
efficitur p[eculati]uſ. alterum autem ex cō
patione reru quarum ipſe eſt p[ecies] et quo
ad boc multiplicatur t variatur ſm poten
tiam t actum. Ex p[mo] autem eſſe non ba
bet p[mutationem] ſicut diximus (supr): t i6
quando p[am]iſtos intellecīus ad ſe inui
cem: tunc intellecīus qui eſt ſm potentiām
dicu[m] tempe p[or] eſt in induīndo quolibet
q[ui] pri[s] intelligimus in potentiā t nō tim
opaf int]cus agens adbuc in nobis aliquas
intellige]itas p[eculati]uſ poſtea autem cre
ſcenub[?] expimento t e p[ic]it i nobis ma
nifeſtari opatio intellecīus agentis p[epa-
tionem intelligibili: ſed yli b.n ſbain p[à]
do p[ossibil]ē intellecīu ad agētem tunc non
precedit tpe quoniam ſi p[en]ſi int]c]u[s]
nō p[ut] manifeſtan[]c in nobis: ſed ſm ſuas
ſbas tunc agens p[io]e eſt acto t informans
informato: ſed ſm bāc p[atione]z nō p[ōt] oſi
ci q[ui] p[ossibilis] aliq[ui]n intelligat t aliq[ui]n nō in
telligat: ſed potu[m] ſemp[] intelligit quia ſm
bāc p[ato]em nō i]n]giti nifi intellecui agē
ti cuius intelligere eſt p[eo] q[ui] nō egredit: e[]
ſei[m] ſicut dixim[?] ſup[us]. ſepatuſ.n. ſic in
tellec[ui]tam p[ossibil]ēs q[ui] agēs q[ui] etiā p[oli]
tus ex v[iro]q5 ſol[u]m oſi q[ui] v[er] eſt t eternu
ē t nō q[ui] aliquando eſt intellecūs t aliq[ui]n nō
e ſicut e p[eculatio] de reb p[icular]ib[?] t iſte
ſic ſepat[?] ſolus e t in[ortal]is t p[pet]u[m] p
man[es] ap[ō] aiam e t q[ui] fuerit exuta a corpe
q[ui] q[ui] mō intelligit aliq[ui]n t aliq[ui]n nō b i6 e
q[ui] moueſ a f[anta]ſmatib[?] q[ui] ſui in po[ét]ia int
ligibilia t i6 nō ſp[act]u] mouent: t ideo dixi
m p[upr]a q[ui] n[ō] ſp[manet] tal[u] intellec[ui]: et
i6 e t q[ui] tal[is] eſt in toto ſepatuſ intelleci[?]
q e p[uer]sio intellecūs p[ossibil]ē ad agēi e q tos
t[u] intelligere ſu[n] babet intra ſeipſum: tunc
n[ui] remiſcimur q[ui] ſmiſcētia ſit p[uer]ſi]o]z ad
p[icular]ia que ſunt in f[anta]ſmatib[?] t ki me
di]ate cogitatiu[m]a que eſt actus r[ois] p[eri]eſi
q 2

q 2

Liber

de particularib? et h? no babet intellcus possi-
bilis p? uersione ad ag? item: sed potius p-
uersione ad fa? atsima et ex illa pte est ve-
passibilis intellcus sicut ostendimus supi-
us et 6m h? corruptibilis est 13 in se sit 6ba p-
petua sline h? tam? fantasima et corruptibi-
li intellec? cogitatio de particularib?nibil oio
determinatum intelligit in particularib?: et 16
quando etingit ipsum separi ab actib? viri-
um sensibilis anime: tunc nec reminiscitur
nec imaginat 13 enim 6tantia ipsa r6nalis
tota separetur a corpe: tamen 6m quafda vi-
res no opa? nifi in corpore: et ideo cum non
est in corpore tunc null? a3 operationem fiel
lcus 6m uersiones ad illas 6m natura

Amplius autem adbuc aliiud est c6
sideratione dignum de istis intellectib? qm
in veritate qii? intellcus possibil? pcedit de
poteria ad actu tunc vii? minimia & sen-
su & imaginatione & fantasia qm ex senfu ac
cipit expientiam & expientiam memoriam et
ex memoris vnuerantale, cu? autem iam b3
sciam vocat intellectus adeptus & tunc no
indiget amplius &utibus sensibilis anime
sicut qui querit vebicul? ut dicit anicen, ad
vebendum se ad patriam cum puenerit ad
patriam non indiget amplius vebiculo, pos-
famus igitur dicere q sic separus intellcuf
qui b3 iam intelligibilia & no covertitur ni?
si ad acentem & ad seipsum est iatiu qd est
& quia verissime & qd est denudatu a ma &
a m?ae app? dicyfl, m?n, ppter prnat6n6 &
mutatione turbat yez? esse & tunc ille adep-
t? intellcus qui in simplici c6stit ut intellc? i
mortalis & ppetuns est, & in illo no remifci
mur nec yt Sur aliqua &tute sensibili quia
intellec? qui vt? remifc6tia & cogitatione &
passibilis & mutabilis: & quia passiuns est
corruptibilis est eo q c6icat corruptibili: &
conumpitur illo interi? corrupto eu? sit in se
6ba icorruptibilis. Sine hoc, n, tal paflius
intellec? nihil oio intelligit eo q ois nostra
fie oiorur ex sensib? 16 intelligere inttius
possibil? post mor6c & equocn ad intelligere
in vita qii? vt? sensib? 16 intelligere p? bitu
scie 6m sol? coversionem ad ag? est eguo
cu? ad intellig6du accipiendo fciam p? expi
metu & memoriam. Sic igif p3 q intellec?

ages est forma possibil: & sunt isti duo vnus
sicut c6positum: sed operationibus s6t diuer-
si sicut patet ex omnibus prius habitis.

Tractatus terius de anima de actio
nib? intellcus possibilis.

Lapitulum primum de intellectu in
diuisibilium diuferimode dictorum.

Is aui sic tractatis de natura in
tellectu? animo r6alis videam? de
actib? intellcus possibil: q sic me
19 ad buc declarabi? de na ei?: 2 q prior est
act? intellcus sup indiuisibilia q3 sup copo-
sita ob hoc primo de actibus intellcus sup
indiuisibilia est p[er]utandu, o, n, qd intel-
ligif vt vn? intelligif quia scire plura possu
m? sumul & semel fed intelligere mime, o,
g? qd intelligif intelligif yn?m, est aui yn?
qd d[ur] idiu? qii sp6l oppoif: & illd 6 ic6-
plexu, e, et vn? qd multimidi invidentur
opposu? est & illud e, d[ur]iu? 7 e vn? sic r6e
vn? & hoc e, vn? forma est q vn? qd simplr
e vn? qd est impartibile 6m r6 & illud p[ur]
one primum est yn?m intellectus autem vn?
a cus eu sit vn? de omnibus istis vnus est
indiuisibilium quidem igif que sunt incom
plexa intellig6tia sive intelligere quod e ac
tus intelligendi in omnibus bis est circa q
no est 6m eo q lict in ferius ostendem? n6
q3 accidit error intelligibium in intellectu
h? autem intellectus vocatur apud arabes
informato eo q intelligere talia est infor-
ni intellectu? possibil6 naturis formalib? eo-
r6 intellcus aui c6plexo?3 qui est enunti-
ationis vel c6po?is vocat fides p[er]seipsum
intellec? ad talia. In quib? igitur intellec
tib? ia 6m e & veru quia enuntiatione alicen-
ius de aliquo ia necessariu, e e c6 copoem al-
cui? de aliquo q: vn? inc6plexu c6 altere e,
ponif & illud affirmaq de ipso vel negatur
ab eo, talis, n, intellec? sunt de eo quod iest
6m q inest predicatu? 6bo, 6m, n, 2 6m non
sunt nifi in respectu c6po?is alic? c6 alio l6i-
usionis alicui? ab aliquo. Est at por intel-
lcus ic6plexo? q3 c6po?is 2 quodam6 can
fa ei? q c6po?is e qu6cadmodu? 2 empe, dixit
de na ingens q capita 6m n?3 germane est

Tertius

et in germino? nem et sibi cogruentius fuet
runt primo line ceruice que poitea p amicem
ciam suis germanis ceruicib? associata fuit
quando amicicia commilit res germanas
sibi in generationem repre. Sic. et. nec. et bec sepe
ta et incoplexa intelligitur et poitea germa
na suis germatis cōponuntur p intellectuus
et ab bis que non sunt germana diuiduntur
p negatione z b? ad h vi bi gratia incōplexu
quod est affimetros et incōplexu qb est dia
metros cōiunguntur cu d et q diameter est af
simeter et boe composito? est etiia intelliges
vnus qin non simpler accipiuſ vt p la ficut
dicit enunziando: led yt vnum in altero vel
vnu ab altero. Et bec ſi ſut enuiciata vt plu
ra ficut dicit enunciando ita intelligit. In
bis que ſunt incōplexa c̃u intelligunt nul-
lū confingitur ips vel oria tps. Dim. et. taliu
intellectus est prei simplici spſe que denu
data est a cōdiuioib? mae quaz yna e mor?
et altera tps et ideo talium intelligus abstra
bit ab ab oria tps. Lū at p apodem vnū
de altero ſignet licet in re non ſit composiſo
ſed vnio vnius cum alio nifi fin modum
cuiſda am eſſe quod babet vnum in alio et
h eſſe significatur p verbu norat cōpōnem
et quia lignatur in actione eſſe ideo optet q
figuret differentiā alioqua. e. et. n. tale meſur
ips et ideo intelligus intelligēs factor fuit ſi
ue p e: erito: um et futurozum falsum eſſet vt
ſi non album albo aponit veru autem qua
do aponit c̃u eo quod ſm veritatem e albū
et h atingit ſm quamlibet oriam tpiſ. Hs
n. soluſ faliu et verum e fin pnis tps vt ſi di
catur qin cleon est alb? vel no est alb? et h est
q erat alb? et q erit alb? et h no erat alb? et
in oibus autem bis apónibus lz verum et fal
ſum a re canſet: in cōpō p certo in aia e cōs
ponite. q tria ſunt in cōpōde. l. ibm et predi
catu et cōpō media: et tmi due ſunt in re res
videlicet cui aligd ieſt et qo ieſt et vnui eſt al
teri ſine medio et iō nibil in re rīndet cōpōi
nifi ipſa vnius duorum vnitozus ſed cōpō e i
aia vnictē q accipit pmo diuisa et poitea cō-
ponit ſm e e veru cui ſint relati oēs vnince?
q relatiuom et iō ſunt in re ſicut in ca eſſi
ciæt: in aia autem ſunt ſicut in ſbo. in aia at
dico eſſe quod est in cōposizione quas facit

anima in voce autem ſunt ſicut in ſigno.

Quicquid autem de bis ſit scieendum est bic et quecunque cōtingit dicere in commonendo cōtingit etiam dicere diuidendet: ſed cū cōponit anima tunc cōponit diuisa et cuu diuident tunc diuident cōposita: et iō ante oēm anime cōpōe z est diuilio et ante oēz diuisionem est compō. Est at in diuifione cōpolitio que diuilio notat qūi vnū negat ab altero et lic et diuilio et cōpō adueniés cōposita et diuisa referant: et in illo yt vnū yel vnita intelligit: et inde vnū cōposuī facit in tellcus cōponés in vnoquoq diuerſorum prius et poitea cōpoſitoru. Indivifum auct vnū quodq aliquando vocat induſibile ſi cur continuum est vnū: eo et induitum. idiuſi.n. dupl et potente videlicet et acut induiſum.n. acu est cōtinau lz potentia ſit induiſum et h tale intelligibile nibil pbbet yna ſimplici actione intelligus intelligi: ſic induiſibile: et h qni intelligit longitudinem et illu? cā est qin no intelligit lōgiudinem p ptes que potentia ſunt in ipſa accipicndo eā lz potus p vnam ſimplicé spem longitudinis que est forma vnius que vnit oēs ptes longitudinis faciendo eas vnum in ee i ac tu. actualiter enim vna longitudo induiſi. bilis est et ideo in tempore yno yel in mem to totā p spem longitudinis intellig et ſi er est in intellectu cōtinozus ſicut tps et alio rū: quia tempus ſimiliter est induiſibile ac tu et potentia diuſibile est ſicut cōtinau lōgiudito. ynde lz vtranz p tem babeant ante t post: tamen: quia intellectus non accipit cōrinuum p ptes ſed p spem totius: q nec partium quedam est nec ptes omnes: led quiditas vni? in actu induiſi exiſentis ideo yna et ſimplici actione intellectus intelligitur. Non.n. cōtingit dicere et p vtrūqz iſto rui intelligit p medium quia id quod intelligitur p medium ſui ſicut p ptem h est diuſum in actu non enim habz medium acu nifi diuifum in acu ſed illud continuum non est diuifum: ita ptes eius ſequestra: te ſint ſeorſum nifi potentia. res auct p qo d e in potentia no intelligit: ſed p id qo d e in ac tu. Si auct intelligus est vtrūqz intelligēs ſe orſum h e p ptem extra ptem tunc e rips in

q 3

Liber

teLLIGedi ynū diuIdiſ a tpe intelliGedi alteſz
Qnī qnī intelliGit ptē vnā tūc' in eodē mo-
mēto nō intelliGit altez.tunc.n. itelligere ā
in tpe qō e ſicut intelleſus ē. in lōgitudie at
diuſſa diuſuz e intelligere ergo i tpe iuiner
ſo p[icere] e intelliGere eſt vni? et alteri ptis
Si aut intelliGit longitudinē ſicut ynū i ac-
tu qō e ex vtris[que] ptibus q[ui] ſut in ea potētia
ſolū tūc et intelliGere e i ynico tpe qō p[po]
tionaſ intellectui lōgitudinis ex vtris[que] p-
tib[que] p[o]ſito et h[uius] vnicu et iduſi[que] tps itelli-
gedi:q[ui] vō ſi ſolū e aligd iduſi[que] quaſita
te q[ui] acu eſt quantitas vna:fed aligd dicif
ſpecie indiſiſum q[ui] forma]t e vnuu ſic caro
et lignu]z ſit indiſiſiblē nō potentia et p[pe]
ſicut quanti]z h[uius] p[ac]cens eo q[ui] e forma etuſ
q[ui] diuſiſiblē e p[er] et illo diuiso accidit iL-
lud diuidi ſicut diuiso ligno p[er]ſes et forma-
diu]diſtur p[ac]cui]t in]t illud q[ui] p[ac]cens ſic oi
uſiſiblē e p[er]ſes et forma indiſiſiblē eſt b[ui]
q[ui] ipſum indiſiſiblē ſic vnaica intelleſus ac-
tione intelliGit et in p[er]ſp[er]t in]biuſi]bili et vna-
[que] H[ac] at vnicā intelleſus ac]oem quidez vo
eat indiſiſiblē atam eo q[ui] tal]i vt ita dicā
intellecto]e aie p[diu]erſo]ſ ac]q[ui] nō diuIdi]t ca
lia e] ſui]t diuſi]bilia p[ac]cens diuſione ſui
ſbi et nō in]q[ui] ſunt h[uius] q[ui] ſunt p[or]ma]s ſua]s
ſic e] ſunt q[ui]ditates ſbiectoru] taliu], hoc iſi]g
q[ui] intelliGit b[ui] eſt diuſiſiblē et ſi diu]da]t:
tunc eti]a tempus intellec]tive diu]diſ:q[ui
p[li]b[que] p[li]b[que] intelliGit p[ita] et diuſa] b[ui]
acu]t e] ſed nō intelliGit ea ſic fed potiu]s in]q[ui] for-
ma et p[er]ſes: h[uius] nō e] ſepabile ab eis q[ui] t[he]
p[er]ſes p[h]ice b[ui] r[ō]em nō ſepan]c ab eis cum
mām et ſua] r[ō]e ac]pian]t et h[uius] indi]uſiblē ſa
cit talia ynui et intellec]tui eor[u] facit vnicum
et indi]uſi]m et tale indi]uſi]bile q[ui] e forma
ſac]t in lōgitudinem vnam h[ui] ſit diuſi]bilis
potentia,tale.n. vniens q[ui] eſt forma et p[er]ſe]
b[ui] ſi lōgitudinē vnā e] in oi]t]inuo] ſine ill]o po
ſi]t]o]e] b[ec]at in p[li]b[que] vt lōgi]rudo ſine nō b[ec]
at p[oli]t]o]e] z] in p[li]b[que] p[li]b[que] ſicut tps h[ui] autem talis
forma b[ui] eſſe nō ſit ſepabil a mā q[ui] vnit et
ſit indi]uſi]bilis p[ac]cens diuſione ſbiecti
t[ui] p[li]m]p[er] ac]p]t e] q[ui] vni[s]. nec e] diuſi]bilis
nec ſepabil a mā.o[que].n. q[ui]od itelliGit denu
dati] e] a mā b[ui] q[ui] ipſa e] indi]u]du]a] : ſicut
o[que] v]le p[er]a] p[ic]ulari. p[or] t[ui] t[ō] di]ſiniti

eſſe in ſe c[oe]cipi]ens mām]ſed illa nō erit in
diu]du]nans: ſed erit qua]l] oria] 3]t]itu]n]s ip-
ſam forma]m: qua]n nō e] ſol]u mā ſed potiu]s cā
ei? ſicut q[ui] diffini]és carné dico q[ui] e] medi]u
i] tactu ex ca. et fri. et bu. et ſic et lic]p]positiona
bilik nominádo 3]mi]t]u ca. et fri. et bu. et ſic
c]ui nō dico simplicé mā] h[ui] e] c]ui]m effectu]na
3]mi]t]u]ſi] carnis .multitudinē ergo intelliGit
3]pon]bi]ui intelle]ſus yn? ynuioce 3]p[ōis et
multitudinē pot]ential] ac]cipit intelle]ſus vni-
eus ynuioce actus et multitudinē pt]iu] māe
et ſibi] accidit vni]cus intelle]ſus ynuioce p[ei]
et forma]n. ſd autem q[ui] p[li]m]p[er] indi]uſi]m e]
ſicut p[unctui et vni]tas.o[is.n. p[li]m]p[er] diu]ſio
eſt et nō diu]ſiblē diu]ſio.n. p[li]ſit in p[uncto
t[ui] n[u]q[ui] diu]diſ: o[e] at bm]o] idiu]ſibile h[ui]
q[ui] e] indiu]ſibile noie p[riu]atio m[ō]ſtra]c e'] in
diu]ſibile ſicut dicim? q[ui] p[ui]t? e'] q[ui] p[es nō eſt
et ſic eſt in oib? alij]s p[li]m]p[er] indiu]ſi]bili]q[ui]
cut vni]tas e'] ſicut e'] n[u]. Qn].n. illa ſui]m]
vt p[ui]atio ſuaru] q[ui]t]it]atum t[ui] nō accipi]m]ur
in ſe: ſed in ſuis quantitatibus quas p[ici]
p[at] ſicut p[unct]e'] terminus linee et vni]tas i
aggregato]e n[u]e]t et n[u] in c[ō]t]inuatione p[er
terit] et futurit: et t[ui] nō noſceret noie et r[ō]ne
p[ri]nata: quando autem b[ui] ſe accipi]n]tur p[
]nationis n[omine] mon]strant]ur et t[unc] etiam
ut p[riu]ationes per ſuos babitus oppo]t]os
intelliguntur et bec ſut intelli]gibilia qua]ſi re
ſexa et vna et ſi]mi]s ratio eſt in intellec]t
omnium illar]z p[riu]ation]num.n]ni enim ita
d]c]ericemus quomodo p[os]ſemus dicere q[ui] in
tellectus cognos]cat malum quod p[riu]atio
eſt et igno]zant]am que eſt p[riu]atio ſicent al] b[ui]
mon]stratum eſt. In omnibus intelli]gibil]i
d]bus o]po]tet intellec]tum pot]entia p[ri]num
eſſe cognos]centem: et cognos]cibile p[os]tea e] ſe
in ip]b[ui] b[ui] ac]tum ip]b[ui] intellec]t] e]odem
re]manente. Qn]on]am ſicut p[up]a] ostend]i]
mus intellec]tus p[os]ſibilis diu]ſer]fi]catur
per intelli]gibilia ſicut materia diu]ſer]fi]ca]
p[or]ma]s. Et ideo acc]pi]ndo 3]noſ]cible
ac]p]it al]iquid extra p[er]ſum. Si autem al]i
cui]ns intellec]tus null]u] h[ui] on]ino contrar]a
]t]um: ſed intelli]gibilia o]po]tet q[ui] per al]i]
quod cognos]cat quod non habet contrar]a
]t]um: et hoc intellec]tus il]le qui ratio et can]fa
eſt intelli]gibil]um: et ille cognos]cit p[er]ſum

Tertius

et cognoscendo se cognoscit alia: et il
lud intelligere nullo mō egredimur extra se
et cū lit ratio oium sicut ars arti ficiatotu
oportet ipm eê sepatu ab oibus: et erit ſep
in actu et nuq[us] in potencia eo q[ui] intelligere
ſu[n] nunq[us] egredimur extra ſeſibi.n. ſemp
ê p[er]s: et bic ê intellectus intelligibili ſba
rum ſeparatorem: et maxime intellectus
caufe prime.

Lapitulum secundum et quid intelles
tus est semper vernus: et quid aliquando
verus aliquando falsus: et q[ui] actus ſensus
et intellectus ſunt actus perfectus et mot
simplices.

Adplius autem intelligibilia inue
nim[em]9 diuerſificata: quoniam quedā
ſut composita: quia alid dicitur & aliquo
quam compo:nem in eis facit intellectus:
15 faciat eam ſm rei congruentiam. et qua
do aliquid dicitur de aliquo sicut affirma
tio vel diuiditur vnum ab alio sicut nega
tio oporet q[ui] omnibus talis cōposito ſit ve-
ra aut falsa: fed non ois intellectus est ver
aut falsus: quia sicut ſensum inuenim[em]9 va
riari circa ſensibilia: ita intellec[n]t circa in
telligibilia. ſensus enim quando est ſenſo
bilis per ſe q[ui] de natura ſua facit ſenſum:
2 et cauſa ſenſibilitatis aliter est q[ui] quan-
do est ſenſibilis per accidens q[ui] de natura
ſua non facit ſenſibilitatem, ita etiam de in
tellectu intelligibili, intellectus, n. ſpecn
latiu[em]9 q[ui] de nā ſua ſpeculatiu[em]9 alt ſe b[us] q[ui]
ille q[ui] e[nt]ellect? p[er]accidēs. v[er]e at ſimplr
de nā ſua e[nt]ellect? p[er]speciatiu[em]? quonia b
ē motinu[em] intellect? p[er]ſoblibi: ſic ſenſible p
p[er]um e[nt]motinu[em] ſensus. L[ap]o autez intelli
gibili accidit ex cōnveniētia reru: et boc ſi
mouet intellectum ſim q[ui] buins est: et ideo
intellectus qui ſimpler conceptus est: est
eiusdem quod est res et foia ſbalis qua alí
quid erat eſſe: boc est quo erat eſſe semper
et perpetuo eſſe aliquid quia per formam
subſtantialem omne quod est aliquid: alí
quid et ſubſtātialiter est. Et bic intellect?
qui p[er]prie et per ſe intellectus est semper e
verus veritate rei ſim q[ui] verum dicimus id
quod vere e[nt] et veram babet eſſentialitatez
et non decipiur intellectus circa id: et b[us] in

tellectus non est aliquid de aliquonſed ſim
plex rei conceptus per forma ſua. Sic.n.
videſ q[ui] p[er]ium obiectu vius ſemp ê ve-
rū et non decipiſ viſ[em] circa id ſed n[ot] ſp veż
ê quâdo viſibile cōponiſ cui alioq ſic ſit i
viſibili per accidens vel c[oi]. non.n. ſemp
ê veru q[ui] album quod videſ ſit b[us] vel ſi ſit
b[us] quâdo vius c[icit] alb[us] eſſe boiem: vel
quâdo dicit n[ot] eſſe boiem. Sil[er] est de iel
lectu quando intellectus qui nibi b[et] niſi
simpliſe c[o]ceptu m[ētis] ſp veruſ ê. c[pon]eſ
at n[ot] ſp ê veruſ q[ui] accidit itellectu i[te]lli
gibile p[ac]ceniſ: ſicut ſelni ſeſibile p[ac]ceniſ, et
io in ilio fl[iti]caſ intellect? iparū. Quecunque
at ſine m[ā] ſut ſicui t[he] ſepate intelligt[ur] reſ
p[er] simplices reru g[odd]itates. et io n[ot] falſi
caſi]ellect? ipaz. Quecunque at vnus] realt
i e[que] aliquando accipiuf: non o[ch] q[ui] b[oc] fiat
p[er] acceptione reru et okarū et ſuèientiā ipa-
ſaru v[er] e[que] p[ic]lariu[m]. Et b[oc] accidit intel
lectui p[er] extensione ſui ad h[iti]nas ſiures.
et in t[ui] c[ō]positione et diuſiſio frequêns inci
dit mendaciu[m]. in clibus at ſepatis que n[ot]
bab[et] c[ar]ariu[m] in ſuis intelligibili bus eo q[
intelligibile null[us] extra ſe recipiut idez ê
ſim actu ſcia e[que] c[ui] re ſcita: et b[oc] maſie i
intellectu cauſe prime est veruſ q[ui] illa oio
simpler est et ſuum intelligere et ſuum iel-
ligibile cum ſuo intellectu ſunt idem oio.
in alij[us] autem intelligents que ſunt inſe-
riors ordinis etiā veruſ est ſed plus eſſe
rentie inter ſuum intelligere et ſuum intel-
ligibile ad ſu[m] intellec[um].bec autez e[ſſe]
rentia in parte ſuperius poſita est: led ad
plenum etiā ſubtiliter b[ab]et v[ici] in ſciens
tia o[wi]na. ſcientia autem nostri intellectus
est prius in potencia q[ui] in actu. et ſicui dixi
mus ſuperius q[ui] in indiuiduo q[oli]b[us] pri
or est potencia q[ui] actus. vninerſa]t autem
loquendo et ſimplíciter t[unc] p[ri]or est ſci-
entia in actu q[ui] in poſtia t[em]poreſ: ſicui
superius diximus q[ui] est in potencia nuq[us]
fit in actu niſi ex eo quod ê in actu. et ideo
in intellectu moratalium etiam p[ri]or est in
tellectus agens et bitus p[mo]z p[ri]cipto[z]
que ſcimus per naturam inquantum tera-
minos cognoscimus: bec enim p[ri]ncipia
ſut q[naſi] instrumenta quibus ag[em] educit

Liber

possibilè de potentia ad actû. Et bec istru
menta determinata ex determinatioè sèli
biliù oziunf expimentis et mòrizs monen
tibus possibilè intellectiù; et sic acquirit bác
sciam et illà, in tali àt motu intellectus qui
è simplex receptio intelligibiliù sìne motu
trælimutatiòe consideratioè dignù est qua
liter dicit ab alij motibus phicis. In sen
su enim exprèsse videç φ sensibile è agès
in sensituum ex potènia exiite in hoc φ sit
actu enſ; et videm? φ id quod est sic agens
in actu ipfensibile nibit pati oio etiam
quàdo recipit a ſensu no abycif aliquid a
ſensu nec plogredi de forma in forma flu
endo quæadmodù forma gnàta i mä. In
motu aŭt phico et agens pati aligd a pa-
tiente: et quàdo patiens recipit ea qò agès
còtinue fluit de forma in forma quousque
venit ad perfectiòm perfectio motus, et lo-
dixim? in phicis φ motus phicus è imp-
fectus actus existens in potentia fm φ
è in potentia, yn de quando ſensibile mo-
net ſenſum oportet φ alia fit bec spès mo-
tus a motu pbfico: cum duo ſint in diffini-
tione motus pbfici cum dicitur actus im
perfectus: alterum eorum accidit motui et
non est de eſſentia ſua φ, videlicet est imp-
fectex: ex ſui autè natura convenit ei eſse a-
cum: et ideo quàdo non est imperfecti tunc
est actus perfectus. Sic autem est quàdo
est actus ſensitui a receptione ſensibilis.
Ille enim est actus simplex et ideo no flu
ens de forma in formam: et ideo est actus
perfecti: et nullu modo viterius ad aligd i
potentia existens: multo magis autez boc
in intellectu: quoniam ſupra ostendimus:
qm ipſibilitàs intellectus in receptione
intelligibilium maior est qù impaſſibilitàs
ſensus in receptione ſensibilium. Et ideo
ſentire et intelligere ſimile est actui qui est
dicere ſolum ſive aliquid enüciare verbis
quia in actione que est dicere statim est ac
rio completa abſiq eo φ precedat ipsum
actio diminuta ſicut fit in moru pbfico in
quo diminutus actus continue precedit? et
pletum quonſq[us] compleatur totus motus
dicens autem exprimit of: cum simplici as-
ctione: et lic est ſentire et intelligere plus q[ui]s

ſentire: et hoc precipue è verù de motu ſim
plicis. Simplicem autem ſensum et intel-
lectum voco ſentium ſensibilis per ſe; et in
tellectum per ſe; et non ſim accidens intela-
ligibile.

Lapiulum tertium φ est idem intellect?
componens et diuſdens intelligibilità: ſicut
idem est ſensus communis.

Im autem determinatuß est aligd
eſſe conferens ſive letum aut aligd
eſſe inconueniens ſive triste tunc est ſenſu
per accidens aut intellectus per accidens
qui tunc aliquid firmat aut negat compo
nendo ſnum cum altero vel diuſêdo v-
num ab altero: et tunc aut mutatur per ap-
petitum et motum ſi determinant aliquid
letum: aut fugit propter appetitum et mo-
tum: ſi determinant aliquid triste, conferê
tia autem facientia leticiam et inconueni-
tia facientia tristiciam ſunt comunia: et ſut
circa ſensibilia tantù: et ideo oporzet φ due
paffiones anime ſim quas est letari et tris-
ſtari ſit quodâ agere appetitus et motus
quidam appetitus anime qui motus ſit ſe
ſibili mediante quod ſit aut boni aut ma-
lum aut aliquid binòi conveniens vel icò
ueniens ad leticiam yel ad tristiciam que
est ſim ſensibilem animam, et ideo p[ro]di-
xit φ ois delectatio et tristicia ſunt genera-
tiones facte in ſensibilem animam: et very
est q[ui]s dicit de delectatio ne babente contra
rium. Si autem est aliqua delectatio in co-
templatione eius q[ui]s diameter est affìlme
ter coste: illa non babet contrarium: et non
est anime ſensibilis. Et de illis in etbici-
erit querendum. Sed hoc quod bic scien
dam est φ leticia et tristicia in ſensibilius
sequitur fuga et appetitus: et per appetitù
motus: fuga autem et appetitus ideo ſunt
in prima radice ſua ſim acutum: quoniam
vna pars que est appetitius ſive motia ps
agitur: vna enim parſ anime est que pie
ſens delectabile appetit et tristabile preſeſ
fugit: preſens autem est appetitus vnuer-
salis fuga ſim acutum: quia contraria ſut
eiusdem potentié, et ideo idem est fugere
et persequi: et non alterum appetitium.

Tertius

et fugituum: neqz adinuicem omnia ista
sunt altera nec a senitino. Q autem idez
est eſſe appetituum et fuguum: dico in
in cōi:quia viruqz appetie aie et virunqz
êps aie ſenſibilis. Sed eê ista virinj ali
quâdo differens ê ſicut diſſernit pres ap-
petitus que ſut iraſcibilis et cōcupiſcibilis
de quib? nos inferius p[]ſequemur: en[]z de
motuus p[]ribus aie tractabim? Sed hoc
quidê notâduê ê q[]aie intellectie ſut ſantaſ
mata monentia itellectu: ſicut ſeliſbilia mo
uent ſenſu. Li aŭt ſe exiſted cog[]has intel
lectus: et determinat affirma[]do vel negan
do bonu vel malu: tunc ſequif suga vel p.
ſecuio. intellectus âr appetibile determi-
nans ſe baber in rōne vtétib? ſicut extima
tua i nō vtétib? rōne. Ex hoc apparet q
in talib? nequaqua[]z aia intelligit rōnalif ſine
ſantafmate ex quo v[]le eliciſ: et ê vnus iel
lectus cōpans et viuicicans oê q[]b[] monet
cui ſantafmatib? Sicut.n.dixim? ſuperi?:
q[]aer imutatus a medio bui? fecit pupillâ
agendo in ea ſp[]em ſeliſbilê qua[] recipit, a re
ipsa et pupilla alteru est ab aere a quo mo-
uer. Et ſi[]r auditus b[]et ſuum motinu: et
ſi[]r omnis ſenſus: ſed alteru ſenſitiuus q[]b[]
vli timu dicitur: quia v[]litio venit ad ip[]s: p
num âr dicitur eo q[]b[]i ibi est ſons et o[]zigo ſe
ſibilis virtutis ê vn[]u ſo[]rmale ad quod ter
minatur ſenſus particularis: et q[]b[] vn[]u ſen
ſitiuum ê vna medietas o[]ium ſenſibilium
ſicut aut[]e oftendimus ſuperius ſed plura
eſ ſm eſſe particularium ſenſuum q[]ad
ip[]m terminantur, p[]rins.n. dictum ê q[]b[]no
t eodê diſcernit: et quid ê ill[]b[] q[]b[] diſcernit
t quid d[]ſt dulce et calidum. Sed n[]unc dicê
dum ê quia ê vn[]u aliquid q[]b[]e p[]m[]u et v[]li
t m[]u ſenſituum quod ê ſic vn[]u: ſicut termi
nus ad qu[]e diu[]ersa terminat: et yn[]u ſic
punctu centri eſ vn[]u ad quod l[]ínea termi
nan[]c a[]cireuferentia venientes. Et ſimil[]t
intellectus ê vnus ad qu[]e o[]is mot[]aſta[]l
maru terminat: et eſ forma[]l respectu ſan-
taſie ſicut et ſantafia forma[]l eſ respectu ſen-
fus c[]o[]ie: et ſenſus c[]o[]is respectu ſenſu[]n p[
]ticulariu[]b[]ec aut[]e vera ſunt oc intellecu:
f ne ſantafmata ipsa moueant: ſiue moueat
intetiones boni vel mal[]i ex ſaſtaſmatibus

elicite.

Lapitulū. il[]n. q[]a e[]b ê analogia ſantafma
tû ad intellectû q[]e ſeliſibiliu ad ſeliſtuum.

St at eadé p[]roſus analogia et idem
nuernu ſenſibiliu pluriu compatoq[]
ad ſenſitinu vn[]u quod facit inter ea c[]ópa-
tioné et ſantafmatum plurium ad intellu-
vn[]u quod facit inter ip[]s a per r[]o[n]ef compa-
rationez, nibil enim omnino diſſert oppo-
nere ab aliquo dicente et querête qualiter
iudicat ea que ſunt ſimilia genere als diſſi-
milia: ſicut ea que ſunt vnus generis et po-
tentie quom[]o idê iudicat album et nigr[]u
oicemus q[]u iudicat ea ſicut v[]litima virtu:
ad qua[] terminat motus albi et nigri. Et ſi
militer ſi q[]rat aliquis quom[]o idem ê indi-
cans id q[]b[]e ex ſantafmate albi: et ex ſan-
tafmate nigri: oicemus similiter ſicut vn?
t idem terminat ad quem v[]litimi p[]rouen[]i
unt motus v[]triusq[]uoniam ſicut se b[]ent
res ſenſibiles ad ſenſituum v[]litimu: ita ſe
b[]abent diu[]ersa ſantafmata ad intellecu-
num v[]litimum. Si enim.d. ſut dulce t.c.
amar[]u quo ad hoc q[]u ſit ſimiliter et p[]
cies dulcis et amari.c.in ſantafia.a. aut ſit
res ſeuſibilis alba: t.b. ſit res ſenſibil[]ni-
gra: t.c.in ſantafmate ſe babet, ad.d. t.e.
aut ad.b. tunc opor[]et q[]u cum ſit ſantafma
amari t.d.q[]u ſicut.a.c. t.d. dulcis.a. t.b.
ſe babent mouendo ſenſituum v[]litimum
ynum: ita.c. t.d. ſe b[]abeant q[]u moueant i-
tellectum idem et c[]omutabiliter: ſic eſt et
quodammodo quo ad hoc q[]u ſicut se b[]ent
species in ſantafmate monentes intellu-
ita ſe babent ſenſibilia monentia ſenſum.
Et adbuc ſicut ſe babent species quoum
dam ſenſibiliu ad ipsa et econuerto. et hoc
contingit p[]ropter hoc q[]u ſantafia eſt mot?
a ſenſibili ſm acutum factus, et íde o[]po-
tet q[]u in ſantafmatibus ſic ſit ſicut in ſenſi-
billibus et econuerto. Si enim ſunt ſenſibi-
lia eadem in genere vel diu[]ersa: ita erunt
etiam ſantafmata mouëtia intellecum, ſi
ergo.c. t.d. q[]u ſut ſaſtaſmata c[]ópoſita ſunt
eiuſd gener? et einſo[]b[]l? ſic ſe b[]ent mou[]e do
itellectiu ſic.a. t.b. mou[]e do eu[]de ſenſu: et

Liber

tunc opor tet q. sult vnun t idem quo ad
boc t ab eadem virtute appr ebendumur:
licz esse virtutis illius bm q. refertur ad, b
fantasma t illud non sit idem etiam sicut
diximus q. est primi sensitiu non est idem
quando convertitur ad vnnum sensibile: et
aliud sicut diximus q. esse centri non est
idem h3 quod refer ad vnã linea t ad alia
boc at m6 p3 situandine e3 vnã in oib9 fan-
tasmatib9 t in sensibili9: t i nuero t i ana
logia. Sad6 aut6 r6 est si accipiant sensibi
lia t fantasmatina diuerforu generu3; diuer
foru aut6 generu sunt sicut fupza ost6dim9
in secundo que sunt diuerforu sensun3: si a
gd6 sit dulce, b. vo sit alb6: ergo ex bis ap
paret q. intellectu6 itelligit et accipit sp6s
que s6t i fantasmatibus; hoc aut6 no tant6
m6 veru e3 de fantasmatib9 q. a sensu s6t ac
cepta; sed etia de intec6ibus 6ucentis t i
conueni6tis qu6 c6 s6libibus accipiatur q.
nata s6t mouere appetit6, sic, n. i fantasma
tibus determina6 de conueni6t6 i incou6ien
ti p6 r6non; sicut decernit imitabile vel sen
sibile. Et ideo bomo extra sensu h3 actu
exi6s qu6do videl3 sensibile no s6t p6ns cu3
s6t in fantasmatu motibus: tunc mouetur p
terror6 vel gaudiu: no tant6 somniado sed
etia6 vigilando aliquado: t hoc sign6 est q.
qu6do aliquis e3 senti6s b6 reru p6nit6 q6
e3 fugli6du, verbi gr6 q. videl3 q. igni6 e3 in-
cend6s edificia i quibus bitat: hoc, n. vt fu
giend6 cognoscit c6ter ois b6 vid6s ill6
q6 ois vid6s illud fugit, ppter hoc q6 o: i
oratio: nã tua res agi6 paries du primus
ardef: b. n. in qui6 vid6s mouet ad fugam
Sic aut6 quicuq6 videt bores t senti6 q6n
plia s6t s6ne resi6t6do s6ne fugi6do mouet.
et sic se h3 in s6libibus t sensu: sic se h3 in
fantasmatibus t itellectu in boie vel i fan
tasia rocin6 tanq6 videt ea coraz ockis in
f3: t deliberado determinat futura b6a vel
mala ad p6nitia fantasmatina: sic p6cipue faci
unt mel6colici t domni6tes in somnis. sic
enim in somnis ad imagines mulie6 mo
nenk m6brz ad coi6n t p6fic6 delectatio ac
si eff3 res p6ns p6ter qua sp6s tales imp-
nant in corpora, qu6cunq3. n. in fantasdia e3 co-
ueni6s fora vel discoueni6s corpori statiz

v1tutes que sunt affix6 m6brzis mon6t cor-
pus ad induc6du illa: t i6 aliqui facti s6t
lepz6i t alio5 infirmitatibus d6ten q. ima-
ginat6ib9 lep6e frequ6ct6 d6n6f6 lalter9 i
tirmitatis cum in fantasmatibus dicat de
terminando alia aliquid esse tanquam le
tum vel tanquam trute: t si non sit b6m esse
tamen fugit tunc a trifftaut imitatur lenz
z vniuerfaliter sic est in omni actione: t as-
tionem v6co quod actuale potest agi per
nos sicut sunt omnia que ad delectatione s
vel triftitias pertinent: vel ad comunicati-
onem vite animalium inter se. Si aut6 yes
rum t falsum: accipiatur sicut actu ita q. n
sint accepta in rebus actualibus per nos:
que dicutur p6terita: tunc adbus sunt i eo
dem genere: quoniam sunt cognitiones in
fantasmatibus accepte sicut z bonuz z ma-
lum actubilia z p6terita: sed in eo q6 sim
pliciter est verum z falsum differt a bono
t malo quo ad genus cogitationis: quoni
am simpliciter verum non est in bis q. fem
per z vbiq3 sunt vera que sunt vniuerfalia
t bec non sunt in fantasia cogitatione v6
cognitione sed intellectuali potest6ria. Si6
m6lier autem de contrario quod simplici
ter est falsum: quia hoc est quod vbiq3 et
semper est falsum s6ne bic t nunc. differunt
autem verum z falsum a bono t malo q6 i
quodam sunt quod sit agibile per nof6erit
quidem verum z falsum in fantasia coa-
gnitione sed non bonuz z maluz, patet igi
tur q. in omnibus quozum species est in
fantasmatibus: sicut in pb6ficiis et etb6c6s
analogia est inter sensubilia z lenfuz z fan
tasmatina ad intellectum fantasticum com-
parata.

Capitulum quintum de intellectu mathe
maticorum et diuinozum.

Ed de bis que sunt abstractiveione di
eta sicut matbematica que in diffini
tione sua non concipunt materiam sensi-
bileru: videtur forasse alicui q. non sit ta-
lis analogia. Sz sclendum q. omnia talia
intelligit et accipit intellectus per sensum
Sicut enim accipit intellectus in bac ma-

Tertius

sensibili que est caro nasi eo q coriuncta est per eet et diffinitioem cum ma felibili ita accipit sepata mathêatica in fantasmate eo per eecôiuncta süt mae felibili iz p abstracito nem vel diffinitiòem sint abstracta. Lum eni intelligit simu qo in sua diffinitioe car nem nasi corcipitoq sc illud no separatu ac cipiat p diffinitiòem. Inquantù autem accipiat genus sui quod e curnuz in sua rône no accipit carnez nasi eo q bm vnâ rônez saluaf in qualibz ma tuc intelligit h fine i tellectu carnis. et quo ad hoc intelligit ma tbematica que bm eec no sunt sepata râqua sint sepata:qz sunt suis diffionibus abstra bentia ab omni sensibili mä. non ergo accipit ea sepata extra materia existetia: qa in rebus sp sunt coriuncta, et sic receptio ip forú est ex fantasmate. Sed cu acceptit intel lectus aliquid eorum quod ptundaç circa il lud: et picipies no eec de intellectu aliciuins eoq. materia sensibili abstrabêdo a mae lèsibili diffinit illud: talis ergo est intellect? ma tbêaticorú ex accipit ex fantasys sic et alio- rui intellect? q süt nàlia et actualia. In oi- bus bis videt ex ois nr intellect? ex fataf matib? oiaf. Que át sic ex fatafmatibus accipit intellect? intelligit cu ipre sit sepanus oporiet ex sint sepata ea q in intelligit: et cum oibus bis est in potentia: postea át in actu. Que át bz actu sunt itelecru tripü süt in ipso. quorú vnú est im actu scire et ager scias sicut ex ois bô e aial qn actualr ordinaç p dicatu ad sôm. secudus át est scire in bitu et nô siderare. terri? at e bire inchoatoez scie sicut qn de alioqu iterrogati icôrini: rîde re nô possum certissime in sciètes quidez in prio rîdebim? talê.n. sciam in potênia non bém im: qr sic oporiet dicere al’s oisce re an rùsion ex q no est vep silr nec i actu: qr nô actualr sideram? neqz etià pfectione in bitu: qr si brem qfecte bitu ppinquum possem rîdere cu vellem? Et ipm qdez motus asli: ak thesuro qui in visu applê dif. secund? aut thesuro reposito in terra tertius át thesuro recòdito q quidê hétur sed est reclusus et clauis in promptu nô ba betur vel inuenitur.

Lapitulû, vi. qualr itelligunt divina que süt sepata i quo est digressio declarâ h qo di xit alexáder: et implobatoez eiutd errans.

Js át babitis sciêdu q illud est res intelligens p sua effentiâ solum qo est intellectus oio: et vniversaliter est intellect? i actu sem existens: et hic est intellectus et intelligita omnino separata. et ideo neqz in potentia existens: sed semper in actu nî solum habens sed etiam faciens de se oia intelligibilia. et nibil eorum querit extra se ipsum bm ex intellectus est. Sed est questio de nostro intellectu qui coniunctus est ma gnitudini sensibilitum sicut dictus est eo q non accipit nisi formaç abstracta: a magnitudine: vtrum nunqz contingat ipsum in telligere aliquod sic separato? a magnitudine vel non. Si, n. contingit ipm intelligere separata tunc non semper accipitur a fatafmatibus et a magnitudine: sed hingit intelligitate sepate dante sibi formaç intel ligibles quod onobus modis esse potest ex videlicet coniungatur ei sicut efficienti tantu foias intelligibles in nobis aut coiungat ei sicut efficienti et foze. et si isto se. cando nô effet coïnnet? mális noster intel lectus aget intelligetas sepatet: tuc bec est fet maior felicitas et diminitas quedâ qz in tellectus bûanus còsqui posh, sec qo est granissima inter oës questioes que sunt d oia. Et arishtolef primitit se de ita quenit ome cò sideratiòem babere posterius: et nos non inuenimus eum considerasse de bis i aliqua parte libri süt de anima nifi forte h exciderit a libris suis qui ad nos nondur pernenerunt. Si autem obscure potest ba beri de libris eius tunc sicut dict: alfarabius ad incoatu babetur ab eo solum vbi vt videtur hoc esse quod dicit de felicitate contemplatiua. Nos autem propter doctrine bonitatem quantum dens bis dotare dignabitur: bic volumus perfecerari ut omnes simul determinemus operaticones intellectus. Sed volumus pamo oitê. dere dêa pipateticorú in bac questione et et postea sententiam nostram: et ostendemus in quo conuenit: et in quo differt a dictis aliorem peripateticog. et qr iter pipateticos q

Liber

pfecuti sút ar], p[ćipuns yt multi dixerunt
tuit alex, referamuf igtí p[mo q[liter ipe itá
gónè o[vermiauit, dixit, n. intellecTI posſis
bilé e[ gnàbilé c[u corpe bois et corruptibí
l[é eo q[ e[ct foia et ytus in corpe ſic ſupí'of
xim' qui itellect[ b[ m[ eú n[ é alíud q[ p[pa
tio ad itelligibilia ſuſcipièda et aptáda; ſic
raſura tabute; et plana é aptitudo ad recipi
endú picturá, et n[ ó íbá in ſe ens ſicnt é ta
bula; ſed é úm aptitudo ad itelligibilia ſiſ
coſluíóem e[orú inter o[es c[óplexi[ei ma
gis equalè; et ad e[qlitare celeſt[ m[ agi p[ fi
militindé vicináte. In b[ac át aptitudine
facit fo[as p[mo itellectus ag[es qui b[ íſt
é intelligéna ſepata et n[ ó ps aie exiſtés et
q[diu tatu[ ſacit e[ in actu educédo e[ ó po
tentia ad actú n[ cóungif intellectui posſi
bili níſi ſicut efficiés; et ſacit ſic ine[ intelle
cui ſpeculatiu[n qué etiá dicit gnàbilem et
corruptibilé in nobis q[ui p[ſic ad plenú i[
tellect[ pos[libiliti; et b[ét intellectú ſpecula-
tiún; úc demú c[óingif ei intellectui ag[es
ſicut foia; et b[ue quide núq[ intelligit itelle
cus posſibít; ſed c[u poſt oia intellecta[ con
tungit nobis vt foia; úc nos p[ípsú intelli
gim' oia alta ſepata et b[emus ſciam ip[sox
'tRedit ergo d[icu útius bois ad b[oc q[ ex
tanraſmatibus accept[ c[óinuaſ et vniſi no-
bis itellectus ſpeculatiu[ multo lumine
ſpeculatorú quod lumé largí ſius intelle
cus ag[es vt ag[es, et diſpom[ continue me
lus et mel[ intellect[ pos[libilis. Et ſic c[ó-
tum[ ſpeculádo landé vnitur ei vt forma[:
et intellect[ ag[es qui é vt íba ſepata o[ca no
bis vnita, et quia lubſtánia ſepata itelligit
alia ſepata: io tunc per agen[é vniſú nobis
icelligim' alia ſepata. Adbuc áut induxit
rónem q[ n[ é demóstratiua, dixit, n. q[ due
sunt o[patiés intellectus: quarú vna é fa
cere et quaſi creare forma[ as actu intellectaſ
ex porcita intelligibiliq[ et b[oc n[bil alíud é
níſi o[endare e[as et facere ſinſplices a m[á
t c[eteris idiutudáibus e[á, alia aur[é eſt in
telligere; et p[ma ita[ op[ationú é p[pter ſe
cunda. Et io c[us p[iccie ſint íſte due opati
ones in nobis; tunc p[fectus é intellectus
n[í. Et át p[fecta op[atio p[ma q[ui intelligi
bilia oia faci a ſunt b[ acrum: opatio át ſe

cunda p[fecta é q[ui p[ot oia intelligere p[id
quod b[et in ſe b[ò quaſi forma[et: b[oc aur[é
fit m[ p[dicto: et erit c[óinuatio et c[óicno
nobíſc[ intellect[ agen[is: et p[ eú altozum ſe
parato[; et b[u[ dedit exéplú i potéria ábu
landi: q[ui d[ p[fecta in ábulatibus qua[do
fuerit c[ófortata ad quaſibet ábulatioem p
ſiciendá b[ actú; et b[oc ſit ſuccessiue p[or
gáorú c[ófortatíem et ábulatio[ is y[ú. Sil
át d[ixit e[ q[ itellect[ tinue c[óforta[ et o[is-
poni[ ad mai[ lumé recipiendú p[ intelli
gibilia: et ſic c[ófortat p[ſicif ſepatu agenté
et forma[á, et b[ue modú vocaur intellec[us
adeprú qui é yltrim'gradus intellectie po
téne, p[ adeprú át intellig ſepata. E[ce b
é quettio alexandri b[ m[ q[ pot intelligi ex
verbis e[us in lib[ro ſuo de a[ia; et i lib[ro ſuo
de intellectui et intellecto; et b[ec é opio erro
ríbus pleá; et ad ípam plura sequun[ incó
uéníeta. et bo[ú quedá p[òt auerrois 5 eú
et quedá nos iducem', auerrois vero ſup[;
p[ot qua[da ſuppóné e[ verá; et b[oc é q[ in
tellec[us oib' modis effici[ itellect?; et b[oc
p[ćipue in reb[ ſepatis a m[; q[ fi n[ sú p[us
itellecta et v[ificata non intelligeren[ rónes
e[9. Et át ſic v[ificada: q[ui ſicut ſup[inf oí
ximus vel o[ndim' intellectus ois é foia q[
medietas é intellecto[; ſicur medietas in
tactu mediú eſt tangibilium. et ídeo ſic q[ui
do tangibile b[ acium imutat tactum effi
citur qualitas tangibilis et tactine virtutis
vna p[opter b[oc duſinguitur tactus, et óter
minatur per qualitatem rei tacte ita eſt q[
vna efficiur intellectualitas rei intellecte.
et ídeo oixúmu ſuperius q[ intellectus ta
crus et intellectus rei ſunt ynum: non ſicut
ſubiecum et acciden[; nec ſicut materia et
forma: ſed ſicut ea que aliquo modo ſunt
eiſdem forma[ sicut determinans et deter
minatum: ſic ſe babet omnis forma; m[áe;
quando vnitur ad extrema: et accipit aciú
eius: quia medium é aliquid extremi: b[ac
auté habita propolione obiectur c[ótra il-
lud: oicen[ q[ intellectus agens ponaf e[é
non p[ars ſed ſubſtantia ſeparata et i[coru.
p[ribilis: et ſpeculata ponaf gnàbilia et co[
ruptibilia: q[ intelligunt a nobis p[ agenté
intellec[ú qua[do fuerit nobis vt forma[níc

Tertius

opor te bit q cun tellectu agete siat ynnm
t sic icorruptibile fiat corruptibile qo e ab
surdù t nò intlligibile, e aut e incôueniens
oso dicere icorruptibile t separatu fieri for
mà corruptibil t separati corpei, ponit, n.
Isle int l'cm possibil e e corpo reu t p[uctù
t corruptibil e t agente e se incorruptibil e
t separatu t incorporeã substantia: t nò
p[dicto ignedi eã in nos: t hoc e e quod dic
arguit q ingredit ab extriseco mka sùt im
possibila que sequuf ad hoc q dicit int l'cm
possibil e e forma corpís yt in supertoib[]
idur in? patet at facile ex dict? q iſte nul
lã verã cãz alignare p[ot qonif inducte que
soluat eam: q n'lò modo videf vniri pos
ſe icorruptibile inco peu t ſepatu cù cor
pore ſeparato corruptibili z diuncto: quia
oio redit dem ſunz ad hoc q aut recipif d
novo aut nò recipif: li recipif tunc o[3] q fls
at imutatio aut recipientis aut recepti aut
vtriusq[]b, stat at q alexander nò p[ot dice
re q ſit i recepto: q[2] q hoc b[]m e[]t e[]m impu
tabile t necessarii, t ex hoc etià p[3] q non
ſit trásimutatio in vtrio[3], si aut e tráſmuta
tio in recipiſente: t[uc]o o[3] q recipiés fiat ſba
quedà q inerat p[us q vnif et ſic foia mæe
t t[uc] qritur ab eo quid e cã buins tráſmu
tationis t receptiòis: t nò poterit aligna
re. si aut dicat alſquis q ale ràder intelli
git q intellect[?] agès ſemp e in nobis: t[uc]
ſequif incôueniens maius cum ſp agar in
tll'cus v[]liter agens stati in fantaſmatibus
p[]tib[?] aget in tel'cui ſpeciatin[?] . t sic habe
bim?o[es ſcias ſpeciatinas ſine ſtudio et
ſine dociore: t erit ynnu mod[?] intell[?] ag[]
tis in nobis t an ſpeciation[?]: t hoc d[]cipi
mus e e ſlm: ita vero ſecutio ip[]ſibilit vi
def e e necessaria p hoc q ad int l'cm ſpecus
latinu nibil am[.] exiſig niſi p[]tia agentis
t p[]tia ſantafmatis t ſb[]m intell[?] poſſi
bilis, bec ſunt que dixit alexander t que
contra eum inducuntur.

Lapitulú, y[]n. t e digressio declaras opio
nem themist[]y t theopbrasti in solone que
ſtionil inducte.

It hemist[?] y[]t t theopbrasti dem ad b
redit q intell[?]us agens est forma:
t intell[?]us possibil vt ſupius dixim[?] t in

telligere in nobis nò est p receptiòem inti
gibilis: sed intillgere nibil aliud e q denu
dare p int l'cm intelli gibilità eo q l[ux] ag[é
tis e' circa ipsa t c[]c] luc[é] agenit: tunc circa
ipsa e intllre ea, bi aut e qui dicùt intll em
possibil e e separatu ſic agenit e i com[]rupti
bil[é] vtrùq e e dicunt q nibil inconuèiens
est q inco[?]ruptibil fiat foia inco[?]ruptibil:
t ideo reſp[]bêdendo alex. dicùt q iſe dixit
incò[?]poſſibilità, dixit, n. ſpeciatinu còtinue
generari t coru[]pri qui etiam vocatur in
tll'ctus in babitu: t tamen it[]num iſo[]mari
ab int l'cm agente inco[?]ruptibili sicut iſe
mat ſba ex ſua foia. Sic, n. eſſet coru[]rupti
le materia inco[?]ruptibil quod est inco[]ue
niens, t ſi hoc modo int l'cui vniretur no
bis indigeret int l'ctus agens coru[]ruptibili
ad ſuam actionem perficiendam que est
intelliger que omnia ſtare non p[]n: t ido
dictum alexandri iſt duo viri n'lò modo
ſequi voluerunt. Dicunt etiam iſt proba
tionem alexandri non valere quando v[]c
est q virtus perficitur conſatione t ex
ercitio quando est virtus generata in com
plemento enim generari accipit etiam c[]o-
plementum virtutum generataru: sed n[ò]
pper hoc p[]uenit ad virtutem que non e
generari ſb[]m q est generatum. Cum enim
alex, dicat tutel[?]m potentialem eſſe gene
ratum: t intell[?]m qui est in babitu ſi[]r eſſe
gnàtum: t ſin[]ſo c[]plementum generari e
generatù: tunc per bec duo n[ò] venit ad c[]o-
tinuationem t vnionem intelle[]ctus agen[
]tis qui est non generatus p[]ropter qo e iſt
fuerunt primi qui contemplerunt dictum
alexandri: t dixerunt t possibilem eſſe in
generatum t agentem t ſpeciatinu[?] qui
ſit ab vtrio[3] sicut ſuperiu[?] dixim[?] dicunt
autem int l'cm nostrum, p[]oſitum ex po[]
tiali t agenti eſſe coniunctum nobis per i
telli gibilità ad fantasiam mouente[?] relata
t sic p[]oſitum intelle[]ctum nobis coniun-
ctum per ſe ſufficiente eſſe ad intelli g[]du
sepata: t b[]nius vnicam r[]onem aſſignant
que a minori est ducta: t est r[]o topica, p[]
bilis yno n[ò] t n[ò] neceſſaria, dicunt, n. q
min[?] videq intelle[]ct p[]oſit q ex duob[
]separatis ſit de intelli gibili p[]cipiente m[]a[]z

r

Liber

Q[ui] de intelligibili quod ê f[il]le s[ib]l: et est in
de intelligibili intero cu[jus] magnitudine:er
go m[lo] mag[is] ê de intelligibili sepato.et
bec ro[rum] quâ inducunt nullo mo[rum] clu[derer] et
b[ic]eret intell[c]im: possibil[é] non e[que] separatu[m]:s[í]
cut d[ix]it alexander:q[ui]m in oibus virtutibus
corpeis sic ê aligd q[ui] in se valde activi[us] ê
nec c[ip]erit quo ad nos eo q[ui] expellit armo
niam virtutis:sic sol qui ê valde visibilia in
videlic a nobis. et sic posset e[que] sepata que
b[im] se sunt valde intelligibili non intelligi
tur a nobis: s[ic]eut etiâ ar. videlic dicere q[ui] o[si]
positio nostr[em] int[el]c[u]us ad m[â]nifestati[em] na
ture ê s[ic]eut o[ſp[o] oc[lo]rum vespe[til]ionis ad
lumê sol. L[ui] autem ponut int[el]c[u]em e[que] virtu-
t[é] sepatam: t[uc]e ro[rum] e[que] p[ab]abil. Sz ip
ſa c[am] aſſignat[ur] non pos[unt] quia int[el]c[u]us
agens quandoq[ui] agit in nobis et q[ui]n[que] non
agit: cu[jus] b[im] eos interuetur nobis. Adbuc
at[que] b[im] iſtos non est in nobis aliquid recipi-
ens intellig: et sic intellect? et intelligens non
fit vn[us] quod est ſtra pos[itiones] lapic[turn]
Auedam autem alia contra banc opint[us]
nem inducta sunt in precedentibus.

Lapitulum octanm: et e[que] digressio de so-
latione questionis au[que] space et alfaraby in
quo errauerunt.

Tempace autem qui tota vita sua
solitus s[uit] solvere iſtâ questionem
poluit intellectum material[é] eſſe corrupti
bilem et generabilem: et non eſſe aie rónal
partem: quia dixit et bunc eſſe fantas[ia] b[im]
q[ui] est in homine que intero eſt cum cogi
tatione potentia ſic superius d[ix]im? et a[n]
d[ix]itimus. Soluebant autez iſtâ quæſtionez
ſicut et alfarabius et poſt e[ui] albu[b]abel q[ui]
intellc[u]us agens ê n[am] bois et e[que] sepat? et io[
quâdo p[ite]l]igibilia p[re]c[er]et opat[ionez] ſu
am que ê creare et facere intellect[us] spec[ia]
ti[ó]is: et t[uc]que quasi liberat? intellig p[er]ſupu[ſ]
ca que ſunt sepata. Auempace autem poſt
bos veniés ad d[í]idit q[ui] b[os] b[im] intell[c]im b[os]
duas vires: vn[am] b[uman]a quâ b[et] inq[ui]tus
colligatur fanta[mat]ibus: alteram autem
oina quâ babet b[os] q[ui] est vestigiu[us] intellig
tie separe p[er] b[u]naná int[el]it concep[ia] c[ui] m[â] p
diviná at sepata. D[ec]s at iſt[em] tres vn[am] b[us]

rónem: fed oup[er] argunt ex illa p[ro]mo q[ui]
m[ò] yno ſic, ſupponút, n[am] oia spec[ia]nu[m]
que ſut in alia facta ſunt speculatio[n]ia poſt
pot[é]tia facta ſut speculatio[n], deinde ſuppo-
nunt alia[que] p[ó]nem que veriffima est: q[ui]
delícet o[ſ]e factu[rum] speculatio[n]u[b] b[et] quiddita-
tem, et terio iteru[m] ſupponút alia[rum] verá p[po]
s[it]i[que]m q[ui] videl[que] intelligens ê qui ſac d[ec]
quiddita[res] pot[é]tia intelligat e[que] actu iſel
lectas, et ex ill[rum] co[cl]udunt q[ui] intelligens in
natus est e[ſ]trabere forma[m] intelliguo[que]
quidditates e[con]um: op[or]tet igitur q[ui] vir
tutem illam b[abeat] per naturam ſeparatu-
tam. H[anc] autem rationem etiam al[ri] in-
ducunt ſic. ſupponunt enim p[ro]mo q[ui] o[ſ]
quidditas ſuppo[ſ]iti et singularis cum po-
tentia est potentia ſeparabilis ab ipso. Se,
cundo autem q[ui] quâdo ſit actu q[ui] t[uc] ſca[que]
quiddita[s] pura ab intellectu agente: et que
runt q[ui] ſit speculatio[n]u aut c[ó]p[ol]itu[m] ex g[da]
ditate et alio[que] aut est p[ro]s[im]r quidditas: aut
no[que] e[b]n[que] quidditat[é]t ia q[ui] ſit puat[io] pura.
et dicat q[ui] ê q[ui] poſtu[m] ex quidditate et quo
d[à] alio: t[uc]e cu[jus] ab oi c[ó]p[ol]ito intellect? ſit
ap[ru]tus ſepare quidditat[é]t intellig[es] p[er] ab
intellecto illo quidditat[é]t illa: et de illa g[da]
ditate erit ead[que] q[ui] ibit h[ui] in infinitu[m]: et q[
infinitu[m] fugit o[ſ]is intellig? ſt ad[á]t[u] e[mi]mo in
tellecto: et dicéduz ê q[ui] illa ê q[u]dditas pura
Si at dat q[ui] no[que] e[ſ]t quidditas Sz e[ſ]t puat[io]
pura: ſi e[que] p[ur]a: t[unc] n[ib]il e[ſ]t intellig[u] ſpe
culatio[n]u, nulla e[ſ]iá e[ſ]iá ſpeculatio[n]ia oio:
quod ſim[que] ê. Rem[ã]et ergo q[ui] ſit sepata et
abſolura q[u]dditas. Adbuc at alfarabi[que] r[ó]
n[é] inducit et ſic. ſuppo[ſ]it, n[am] intellig[é]q[
inq[ui]atu[m] ê equus ſiue p[ro]s[impl]icê quiddita-
tem ipſi[que] no[que] e[pi]rues intellig[é]ſed ynicu[m]:
ſi l[er] ê de intellectu bois: et v[er]ê de oi intel-
lectu q[u]dditat[is]. Si ergo e[ſ]icif p[lu]res iſel
lect[é]o[ſ]q[ui] aliquid ſit c[á] pluralitat[em]: doc au-
tê no[que] e[n]iſi q[ui] d[ol]uiſi[que] et d[iffer]re facit quid
ditat[é]t b[im] e[ſ]t et n[uep]o[m]: et b[oc] no[que] e[n]iſi forma-
c[ó]palis et i[n]dividualis in fantas[ia] vel in
ſensu. Quia i[g]icif intellig[é] p[ro]speculatio[n] q[u]
ditat[is] e[n]iſus apud me: alia[que] apud te: hoc
ê q[ui] forma imaginata i p[si] co[peo] cu[jus] quo
c[ó]poni[que] q[u]ddita[s] intellecta[que] e[ſ] alia apud me
et alia[que] apud te: et ſic p[er] imagina[ti]o[n]ez p[ó]ſi[que]

Tertius

Et iugif nobis itellect¹ speculati¹ qui de se ylis e:q superins e onſu q intellectuº bm q intellectuº no est individuº. Lü igif itellect¹ ſic ſepaſ lüte agētis pſect¹ eodem lüe: r p gradus alcedens ziungif itellectui ſepato r ſit intellect¹ speclatiuus qí dispò media ſiunctiòs iſtus: r hoc ſere e idem ac ſi oicaq agés bz pmo lum debile: qó no yalet níſi ſpeculari r yalet itelligere ſeparata: r poſtea acquirit lumé forze p qó i telligit ſepato. r q idé e intelligés quiddi tates quas a mā ſepatas bét: r quiddiſates ſepatozu: ſed ynicuiqz pót de facili pa tere q bec ró no valet níſi nos cócedam? q ynicuiqz ſut quiddiſates ſepatozu p ſe: r quiddiſates eop que ſepeſt ab intellcu a mā in qua ſut. Si.n. hoc eét veru tuc eí vitanif eét compbèdef ytroſq. Si át equos noce tunc nibil yalet ró inducta: r ſi dicaſ neq eé equiuvoc e neq penir¹ vniuoc: tunc oporret etia vintem intellectuam variari: ſuppolito hoc qó dicit ar? in. vin. etbi. q ois coguitio eſt in aia bm 2gruentiá 2gno ſcetis r cogniti níſi hoc eét veru tuc qlibet vitus acceipet qocunq: r ſic intellect¹ accip. pet ſensibile r alicuiq¹ ſenſus intelligibile qó olo eé no pót. Si auté darenſ quiddita tes ytraqz eét vnitas: tunc adbuc m lte ſma nerét dubitatióſ. Si át dicaſ intellect¹ poſſibilis eé corruptibilis: tuc qref bm pdcá qliter corruptibile vniq incorruptibili. r qó é tá in poſſibili q in ſpeculatio: qz viterqz pót co:ruptibil ab anépace. Si át poſſibi lis dicaſ eé incorruptibilis r ſepat? tunc reli quiq q qliter itelligit aliquid de novo: qa aliquid incorruptibile bm ibam no pót fieri nouú bm ſomá eo q ex mā r foza ſit vnú nonú. Adbuc át cù neqz ſit ſepat? qre mó intelligit r nó aſi cù p ſe ſit vno mó qó eſt ſepatu. Adbuc relinquiq qó bm iſtos: qre de ſepatis bm ſe no ſut ſie ſpeculatie: ſic ſut de iüctis. Si.n. ytrunq e én potestate níſi intellectu: tunc ſpeculabimur de iüct? 8 ſeparatis p ſepata ſicut ſpeculamur de cóiunctis: hoc autem nó é veru: quoniaz qí quid parú aliquádo ſpeculamur de ſepatís hoc facimus per coniuncta cù mā: ſic p moiú acceipim¹ motoré: r neſciim¹ specu

lari paffíones ſbe lplius: níſi que relate ſut ad moiú r ad corpora. Si.n. é aliqua bui? cã ıſt: quia bêmus intellectú conaturalez nobis ad tía ſpeclanda tunc 03 q oés ò ficiamus in ſcia ſpeculatiua ſepatozu: aut p[pterea q principia illius ſcie no ſunt iné. ta: ſicut deſicimus in albimia: aut p[pter boc q no ſamus exercitatí ſufficiéter: r v[trunq eorum é imp[robabile: qz tal d[fect] eſset generalis apud oés boies. Si autéz diceret aliquis q aliqui babét r aliqui no babent potentiá buius ſpeclatiui: tunc noſ quia no bêmus bmóí potentiaz equiuvoc diceremur homines ad eos qui bint bmóí potentiá. Lonſtat.n. ſummá bois potétiá eſſe pſfectioné in cóéplatióe ſepatozu.

Tap[ž.ix. et 2digressio qualr auicenna r agazel soluunt inductam questionem: et q itio dubitationi s eſt in dicitis eorum.

Tic etiam qóni latiffacere intendit auicen, r infecuto: eius algazel diſentes q in veritate intilltus poſſibili eſt in nobis p[mo ſicut tabula rasa r planata quéadmodú ſuperius eſt dictum: q[ui ad diſeit b[ó acqrit formaſ intellectas p h. q agens denudat eas r coingitug eas intelle cui poſſibili: r cum qlibet illarú formarú intell ectualitás acceipit ab agéte 03 q poſ ſibil in qualib[ž]uertaf ad agenție: r cù p ſecia iuerit couerſio eius ad agenție tunc có iungif intillctui agéti vt forme: r tunc p ip ſum intelligit ſepata. r io addiscere nibil aliud é níſi acquirere p[fect]a habitudinez q materia[ ad agentem convertatur: quaſ cum acqüirit tunc omnia ſcit actu ex h q converitiur ad agentem largiét[ e formaſ intellectas: quia ex ipſa emanant in aiam oés forme intellecte. dicunt.n. ıſt: q cum forme intellectus ſpeclatiui ſunt in aia q[ui] homo intelligit quádo vult: aut ſunt in aia ſicut in theſauro: aut ſunt ita in aia q 13 no ſunt in ipſa ſicut in ſbo: bz tamen eas qua[do] vult. Si auté eſſét in ea ſicut in theſau ro tunc oporret e q aia rónalis baberet me mo: t remíniſcentiá in oi actuali cóſide ratione qó ſlm eſt: quia ea que ſunt in aia

12

Liber

sùt abstracta a répore, et oïs mēorans mēo
rat sub oſia têporsis determiari, Adbuc at
theſauri p[roſic]it in tenendo: que ſit at nā aie
rōnalis q[ui] teneat formas nō pōt etiam dici
ab eo qui dicere velit. H[uius] ergo ſic res ſer
uate in aia. Si autem dicat q[ui] ſut in aia ſicut
actus in potētia: hoc eē nō pōt: q[ui] nibl ali
ud e[rum] intelligere et considerare ſim actus niſi
babere intellectuæ in aia ſim actu, aliq[ui] nāt
nō consideram q[ui]orù tamé bēm p[ro]ſiæm, vi
det autem q[ui] aŭt oporreat dici q[ui] nibil bēat
aia plus q[ui] ante diſcere babuit: aut o[mi] q[ui] ſit
ſorme ſpeciāte itt[itu] agēt[em]. Etat autem q[
poſteri]o[mi] nō dici nō pōt: q[ui] tanc eodē mō
ad intelligēdu[que] e[et] diſpoſit q[ui] a[n] ſiæm et
poſt: et e[et] ſp[er] imposſibil[em] ad ſciēdu. Relin
quiſ ergo q[ui] ſoſe intellecte ſut in itt[itu] agē
te: et q[ui] p[er] addiſcere acquitit aia aptitudi[es]
Suert[em]i diſe ad intelligibilia v[rum] intelligētiā
que larga e[rum] in o[datis] ſp[er]bus intelligibili
bus, et quotiēſcunt q[ui] ſuerit ad ea emanant
et ea in aiam intellectu[m]i, et bec e[rum] cōiun
cio[n] ſna ad intelligentiā ſepata: et p[er] illā ad
o[c]es alias ſepatas, et l[ui] d[ic]unt iſt[em] q[ui] etiam
veru[que] ſim aliquem modu[m] etiā poſt addiſſe
et ſic in intellectu[est] in potētia ad ſiderare:
ſed hec e[rum] potentia p[er]qi[n]em. Et at potentiā
iſta in hoc q[ui] poſſibil[em] nō b[us] in ſe intellige
q[ui] ſtari vt ſuert[em] ad agent[em] bēbit illu[m]. Lo
tra at d[omi]n iſtud ſut p[er]ſe q[ui]tuor rōnes: q[ui]
p[er]ma e[que] a[d]uc q[ui] e[rum] vt p[er]ſus. Qua[rum] poſſi
bil[em] p[er] int[el]ea nō remanētia in ip[er] acquirat
aptitudin[em] ſe diu[n]gendi agēt[em]: de hoc eni[z]
nullā aſſignāt cām. Secu[m]a autem e[que] q[ui] ſim
boc i[mediate] agēs q[ui]nuaf poſſibili p[er] ſci
entiā et c[ui] ſit inco[por]eus et ſepat[em] videt q[
eadē rōne q[ui]nuaf ei[que] a[n] ſiæm: et ſic p[er]
q[ui]nuaf ei[que] vt videt. Tertia at e[rum] e[rum] ſolu[m] agē
largi[que] poſſa in int[el]ectuæ: c[ui] ip[er] d[omi]nt genere
et ſp[er] o[d]s aſſignare auicē, que e[rum] cauſa d[omi]e.
Quarta at e[que] q[ui] c[ui] ſuert[em] poſſibil[em] ad agē
tem t[em]c fluui[em] ſorme int[ell]ce ad p[er]ſu poſſibi
lem, c[ui] ergo agēs b[us] ſe vno m[ō]: ſoſe fluen
tes ab ip[er] recepte in m[ali] erut vno m[ō]: et
hoc e[rum] q[ui] m[ō] fluunt ſorme onedam: et
eras alie, ſic e[que] de alie[m]: hec iſque ſut ad que
teducun[que] d[oc]a p[er]patetic[or]o[m]. Et ſut in eis plu
time dubitationes: ſic[ui] cuilibet de bis co

giti[rum] patet.

Lapitulū, et est digreſſio declarās quo
rundam modernorum ſolutionem.

Diſitā at dic[ui] aliq[ui] ſequēs o[c]a ati
quo[rum] docto[rum] q[ui] p[er]pateticos n[ō] tui
tanq[ui] p[er] int[el]igibilia ſunt in nobiſ in babitu
cu[que] acquisita e[ſia, ridiculū, n[ō] videt q[ui] in-
tellecta n[ō] ſunt in aia c[ui] babit[em] ſit qualitaſ
et q[ui]itas ſit ſim q[ui] quales noſ e[que] dicimur
Sepata autem ſunt i aia p[er] boc q[ui] abſtrabun
tur a ſantafmate q[ui] e[que] ſorum p[er] acci[n]. cum
eni accepimus in ſensu motu[m] ągnolcimus
moto[rum] p[er] boc q[ui] circa motu[m] p[er] funda[m]ia et
roſcinat de moto[rum] et ſba ipſius. Et a[ut] n[ō]
plex ſcia ex ſantafmate: quedā, n[ō] est ex ſa
tafmate iſta q[ui] ipſa ſo[a] intellecta e[ſi] ſo[a] ba
bens e[que] in p[ri]culari, quedā autem ſic q[ui] ſo[a]
intellecta n[ō] e[que] ſim eſſe in p[ri]culari: ſed i ſe
ſibili manifeſtātus op[er] eins: et p[er] op[er] ſic
p[er] effectu[m] venit in cām p[er] int[el]c[m]: et ſic ągnolcim p[er] ſepata: hec e[que] via q[ui] ſere ſequi[m] o[c]es
modernorum latino[rum], ſed iſt[em] in p[ri]cipi[n]s n[ō]
dueni[ut] c[ui] p[er]patetic[em]. ſi, n[ō] ſcia ſit qualitaſ
in aia: tunc ſcia n[ō] e[que] v[er] id quod e[que] in intel-
lectu[m] q[ui] e[que] v[erb]iq[ui] et ſp[er] p[er]patetic[em] cōcor diſteri
diſeru[t] q[ui] e[rum] motu[m] n[ō] e[n]i l[ui] in aia: et q[
yle int[nu]naſ in int[el]lectu[m] ſepato. Et bec eſt
obiecio[m] anicenne in qua[d]eſt ącozdaueru[t]
H[uius] p[er] ſit q[ui] quocu[m]q[ui] m[ō] aia venit in ſiu-
eti[que] e[ſar]u ſepata: p[er] boc veru[que] q[ui] in ti
ne ągnolciti[m] illa [ſbas] o[d]q[ui] ergo per aliq[d]
bēat viutu[m] ągnolcedi[m] ead: etat q[ui] n[ō] b[us] in
tellec[ui] p[er] diu[n]ci[m] c[ui] diu[n]io[m] et ſepore viutu[m]
tem ta[l]as [ſbas] ągnolcedi[m] ergo bēbit b[anc]
viutu[m] p[er] aliq[ui] aliu[m] intellectu[m]: et tunc rema
net q[ui] vt p[er]ſus: et q[ui] ſit iſt[em] ille et qua[rum] copule[m]
tur c[ui] anima. A[d]uc ſic p[er] addiſcere dicta
acquireret aia facili[que] aptitudinē ſuertendi
ſe ad intellectu[m] agentē [quā] aptitudinē n[ō]
babuit a[n] addiſcere: t[em]c ſcia in b[ui]m erit ſci
tre, c[ui] b[os] voluerit ex aptitudine tal[em] ſuerio
nis p[er] studi[m] acquisita: et boc quidē dic[ui] au[n]
cenna. Sunt tamé et alia ex quib[em] e[ſia in
aia: ſed bec emanat ab intellectu[m] agente i
tellec[ui] poſſibili[que] quotiēſcunt voluerit ille
qui babet b[ui]m ſciēdi[m]: et ſic vi[er]a ſut quedā
apud o[c]m intelligētem eadēt: et tamé n[ō] ſut
p[er] ſeipſa ſic[ui] res extorio[res]. A[d]uc autem

Tertius

potéia bni tenendi et potentia bni suscipiè. di no cânc ab eldè principijs liç sapins oïl lum è. Si ergo iste duæ potentie ponantur in intellectu possibili quâdo ponitur suscire pere intelligibilia speculata et teneſ ea: ſuc videtur intellectum eê compositum ex p[er]cipijs causantibns potentias illas: et hoc est absurdum: et ideo antiqui dixerunt p[hi]iosopbi concorditer omnes q[ui] intellectus possibilis non est tenere species intelligibili: sed suscipere tantum: intellect? qui dem faciens eas de seipso est intellectus agens: et cum facit eas tunc resultant in in intellectu possibili sicut forma obiecta specu lo resultat in speculo. et ex omnibus bis pa[ter] et q[ui] difficillima quætio est ea que est lus[per]ius inducta: et latini quidem vloq[us] buc neglexeruit questione illa, et buius causa è quita non quenerunt in positionibus luiſ: et in dictis peripateticorum: sed diuertes runt in ynam quandam alteram viam: et iduxerunt alia: principia et alia[rum] positiòes.

Capitulum. Et est dignissio declarans veram causam et modum coniunctionis in tellectus agentis nobiscum.

De ât diffèctim?i paucis ab aueroi qui inducit istam questionem in cons mento ſuper librum de animis cum omni bus enim alij s fere philosopbjs conuenit auerroy[s] in hoc quod dicit intellectu agê tem eê ſeparatum et non coniunctu anime et tunc ſupponit istam propositionem que etiam neceffarla est q[ui] omne quod est ſepa[rat]um et efficitur coniunctujs babet aliqua causam ſue coniunctionis: et tunc quertur que ſit illa causa coniunctionis per quam intelligentia agens formaliter coniungitur possibili et ſic anima efficiatur intelligens ſubstantias separatas. Nos autem in dictis istis nihil mutamus nisi hoc quod erit am arſistoreles mutasse videtur: quoniam oixit q[ui] sicut in omni natura in qua est patiens est etiam agens: et ita oporset in aia eſſe bas differentias, per hoc enim videt nobis nec de hoc ubiſtamus quin intelle

ctus agens ſit pars et potentia anime. Sz tunc dicentes cum eſſe partem: erit quid anime ſemper coniuncius ſicut pars: ſed lumen eius quo operatur intellecta? I5 h[uius] ſemper actu coniunctuſ est intellectui posſibilitätia etiam est ſeparatus vt dictum è ſuperius. Conuenimus enim cum omnibus bus peripateticis q[ui] intellectus agens maſgis est ſeparatus q[ui] possibilis. Item conuenimus cum eis q[ui] ſeparatum non consiungitur niſi causam babet ſue coniuncti onis. Et bis duobus ſuppoſitis accipimus alia duo ab alfarabio quorum vnuſ dicit in libro ſuo de anima: et alteruz in x. nicomacbie ſue que est etbica nichomati ca dicta apud nos. idem autem quod oſcit in libro de anima est q[ui] causa intellecti? duas babet operationes quorum vna est facere intellecta denndando ea a materia et altera intellecta intelligere et discernere magis differri babet per primam istarum operationuſ q[ui] per secundam: quonia pri mam babet per ſeipsum ſolus: et secundam babet c[oe]m cum ceteris potentijs paſſuifl. Id autem quod dicit in x. et bice est q[ui] fiducia philosopbantis est non consiungi agê ti intellectum vt efficienti ſed etiam ſic for me: et explanat hoc dicenda q[ui] intellecti? asgens cum agit et creat intellecruſ in nobis est efficiens coniunctus nobis tantum: coq[ui] tunc agit operatione ſibi ſubstantiali p[ro] quam diffinitur: et agit ſine nobis coagen tibus: I5 agat in nobis intellecta que facit ſed intelligere nostrum opus per intell[ic]m nobis coniunctum. Et ſi fiducia phantnis felicis est coniungi intellectujs ſicut ſorme tunc coniungetur ei ita q[ui] ipſum intell[ic]gat bomo felix in acta felicitatis, ſorma enim est per quam operamur hoc opus q[ui] ſi[n]m est inquantum homines ſum? Et ſi forte diceretur q[ui] bec coniunctio ſecunda est im possibili ſe ſefellitur hoc per hoc q[ui] nos vides demus animas felicium ſicut quando p[ro]ficiuntur anime eorum ſin optimum ſias tum ſapientie quando videlicet ſapifunt diutina que ſapit deus: et habent delectatio[n]em in bis per effectum: igitur p[ab]atur q[ui] bec ſiunctio erit bic in miſis: et è possibil

r 3

Liber

Sed nobis adhuc deë modius et cauſa eſ
functionis.in cauſa at quam inducemus:
t modo conveniemus in toto cujus aueroi
et cum aempace in parte cujus alfarabio di
centes q[ui] intellecta ſpeculata dupliciter ſi
unt in nobis. Queda[n].n. fiunt in nobis per
näm ita q[ui] no accipim[que] ea p[ro] aliquod l[ab
aliquo doctore; nec p[ro] inquifitiœs inuicem[que]
ea ſicuit ſut dignitates demòstratiun[que]
q[ui]r l[ui]t p[ro]ma et vera a[n]q[ui]sio nulla ſut q[ui] no
ſicim[que] ex ſu[n]ifi [in]q[ui]tus termios [con]noſcim[que]
noritia at termino[n]q[ui] no facit notitia p[rae]cipt
o[mi]nus nifi p[ro]ccid[que]s. Queda[n] at p[rae]clata ſi
unt in nobis p[ro]voluntat[que] q[ui] videlicet ſtude-
m[que] innenlêdo et audiêdo a doctore. et bec
oia ſiunt int'l[en] agête influênte eſi itellectu
alitat[que] et faciêdo bec itellecta eſ] intellecta
ſim[que] actu[n] intellectualis ag[es] c[oh]iungif nobis vt
efficiê[s] et q[ui] in oibus bis influit intellectua
litat[que] et denudati[que]m ſut oia ſibi ſi[mi]a i hoc
q[ui] ſepta ſut q[ui] nuda. et io[n] in oibus bis acci-
p[iti]n[que] intellectualis p[os]ſibil[que] lumê ag[enti]
[que] effici[que] ſibi ſimili[que] de die in die[que] et hoc vo
caſa p[ro]b[is] moueri ad [in]nuhat[que] et [in]ctio
nem cuj[em] agente itellectu. et ſic cuj[em] acceperit
oia itellecta bis l[ui]m ag[eri] i forma[n] ſibi adhe
rêt[que] et cui[que] ſit l[ui]m ſu[n] eo q[ui] l[ui]m ſu[n] e[n]
tia ſua e[que] et n[ui]e et i[n]q[ui]s t[em] adberet itellect[que] ag[em]
p[os]ſibili ſicut foia[que] et hoc ſic copofitu voca
int p[ar]ip[ar]eticis itellect[que] adept[que] et diuinus
et t[em]bo p[er]ſect[que] ad opand[ui] opus ill[ui]q[ui]
e[que] op[ui]m ſu[n]q[ui]t e[que] b[que] et h[ui]e op[ui]q[ui] quod opaſ
dens: et h[ui]e p[er]ſecte p[er]ſi[mi]m [con]plarit et intel
li[gi]ere ſepata. et iſte mod[que] et iſta c[oh]iuncti[que]
opatio [con]dat cuj[em] aristotele i. et. et. bice ſue
yb[em] ſer die[que] iſta et p[er]ſipn[que] [con]dat cuj[em] enſtra
cio et michaele effeſio qui[que] ſere in b[em]c ſêl[u]t
expon[em]t ar[que] ibidê. Lolligif, n. ex. bis q[ui] i
tellec[que] ag[es] trib[que] mod[is] diu[i]nq[ui] nobis iz
in ſe et ſim eentia ſna ſit ſepat[que], a n[ui]a.n. [con]
gitur vt potêita et virtus quod[ia]e ſed ſa-
ciêdo intellectualis ſpeculata [con]ſu[i]q[ui] vt efficiê[s]
et ex bis onab[que] [con]ſi[nt]iòb[que] no[n] e[que] bo[n] p[er]ſect[que] vt
opereſ op[ui] diuinus[t]âde c[oh]iungif vt forma
et ca[n] [con]ſiuncti[que] eius e[que] intellectualis ſpeculati
nus. et io[n] o[mi]z e[que] ſpeculatiu[n] an[ui] adepti[n]: et t[em]
bo[n] p[er]ſect[que] et diuina[que] effectus e[que] ad ſu[n] opus in
quatu[n] bo[n] et no[n] inq[ui]tus a[ui]e p[er]ſicliêdu[n]: et ſut

grad[que] in intellectualis ſpeculativo q[ui] ag[em]
dict[em] ad intellectualis adeptu[n] ſic p[er] ſu p[ro]culib[que]
In h[ui] at mo[rum] p[er] e[que] potêria itellectu[n] q[ui] actu i
tellectu[n]: et h[ui] e[que] ſepe ſupr[que] dixim[que] q[ui] poſ-
sibilis p[or] e[que] t[em]po[re] in vnoquòq[ui] iduiuduo
q[ui] bo[n] vtrùq[ui] intellectualis ſed actu at dict[em] in
tellectu[n] e[que] ſimpl[que] p[or] et hoc yfùps[que] in re lle-
ctus ag[es] p[er] e[que] a[de]p[er]us vt foia ingredit
ab extris[eco] in boie vt dict[em] ar[que] in. xvi, li,
aialiu[n]. Ex bis facile p[ro] oium onbitationu[n]
ſolo[n]. q[ui] n[ui]muerunt g[da] i bac [ſi]a q[ui] vi[do]
licet ex corruptibili et gn[ab]ili b[ui]m dicta ſie
ret yn[u]: cu[n] ex ag[ete] et ſpeculativo et poſsi
bili flat ynu ſicuit dicto mo[n] ſicuit ex ma[n] et
forma[n]. nos vero no[n] in totu[rum] veru e[que] dicim[que]
q[ui] p[os]ſibil[que] ſit corruptibil[que] ſed poti[que] ſepatu[n]
t incorruptibil[que]; ſicuit ſepatus et i[con]rupti-
bilis e[que] intellectualis ag[es] ſic patuit ex prius
biti[n]: iz autem ſpeculatu[n] ſit gn[ab]us ex poſt-
tia: attam[que] ſic p[er]ins o[i]timus ex ſbo eo q[ui]
p[os]ſibil[que] intellectualis no[n] bo[n] aliquâ traſmuta-
tionê: nec io[n] ſut yn[u] ſicuit ex trib[que] ſicuit ex
ma[n]. ſed solus p[os]ſibil[que] intellectualis e[que] no q[ui]de[n]
ma[n] ſed vt ma[n] queda[n], ad ip[er]m at vnif ag[es]
ſic lumê ad o[i]fanu[n]: t[em] ſpeculatu[n] ynuiur et
[con]parad ex p[os]ſibil[que] ſic inſtrkm. [con]parad at ad
agentê ſic minus foiale recipies actu[n] et v[em]
tutê a magis fo[ali]q[ui]ntunq[ui]n, duo [con]p[af]
ad vn[u] ſic ad ma[n]: yn[u]z illo[que] e[que] foia ſim-
p[liciter] et aliep[que] e[que] i[con]ſtrkm et imp[er]ſectu[n] p[er]
h[ui] e[que] deduct[em] in r[on]e alicui[n] ma[n]: et io[n] cum
ta ag[es] q[ui] ſpeculatu[n] intellectualis [con]p[an] ad
p[os]ſibil[que] itellectu[n]: ag[es] erit ſimpl[que] foia et
ſpeculatu[n] erit et ſimpl[que] foia ſed vt inſtrks
nifi.n. ita ponamus ni enademus obieci[que]z
inducta [con]tra auicêq[ui] cuj[em] ag[es] ſit yna et ſim
plex effentia no[n] p[or] e[que] cauſa diſtinctar[u]s
ſp[er]p[er] in ſpeculado. et io[n] ſpecatu[n]e[que] i[con]ſtrkm
ei[que] ad diſtignêdu[n] intellectualis p[os]ſibil[que]: iz a[ut]
con[ruptibile] ſi ſit v[em] ma[n] ei[q]q[ui] e[que] i[con]rupti-
bile eo q[ui] ſeq[re]p[er] q[ui] corruptibile efficeret i
corruptibile: tam[que] ſactu[n] eo p[or] ma[n]e ſic in-
ſtrumêtu[n] e[que] corruptibile, ſicuit v[em]t[u] celeſt[i]
ſut inſtrkm v[em]tutes e[k]ales corruptibiles. p[ro]
igif ſolo[n] q[on]is et oium dubio[que], mirabilis
at et optim[que] e[que] iſte status itellectu[n] adepti, ſic
p[er]eu.n. bo[n] ſit ſi[mi]ſi quod[am]o deo eo q[ui] p[or]
opari ſic diuia et largiri ſibi et alij[que] itellect?

Tertius

divinos et accipe oia intellecta quodammodo: bec igitur dicta sùt ad p[er]nis de solone uti¹ q[ui]s. ar[is]. at distulit eis ysq ad. x.eibice s[ue] ad solvédù. est at sciédu q[ui] ille sol? in ve riate modus e quo o[que] boies närl scire d[ur] siderat:q[ui] s[ko] solo m[ò] b[ô] e b[ò] et opaf que s[ut] bois. vide.n. eos qui sic intellectuú n[ò] s[ut] adepti:si dicas aligd de 2[ate]plabilibus n[ò] intelligú plus q[ui] bestie que i singulariù s[per] remanet 2[ognitione]. quod autem q[rit] viру intelecta maneat apud intellec[ui]n[ò] q[ui] actu illa n[ò] siderat s[ic]t o[ic] auic[é], per rònes s[pi]us iductas nos indicam? e[ve] rù:q[ui] c[ù] mediu[] 2[uni]ctiòs possib[il] ad ag[é] t[é] s[int] speculata o[3] ipfa m[à]ere: aut extréa divident. n[ò] tamè c[ö]cedim? q[ui] ipfa n[ò] est diffinita p[ten]et: z neq[us] etiá p[er]cipe sic[é] viut tes co[pi]ales: sed potius c[ù] aia intellectual[us] s[it]et locus sp[er]ui v[ul]m remanet v[ia] s[pe] culata apud itelec[ui]s s[ic]t in loco s[ue] gnastòif. D[at] obiect[em] q[ui] n[ub]il exigit[ur] ad specia[ra] ri b[im] actu[n]i si[ma] formá actu-e[que] intelectrá:di e[que] du[ex] videat q[ui] magis libera e[que] aia rónalis q[ui] s[en]fibilit[em] in h[ab]ibili autem extirpáta et ratasta[ria] libera est imaginari c[ù] voluerit: et qu[à] do imago e[que] apud nos. z io [l]z sp[es] s[it] s[ic]t in loco in intellec[ui]a vertit tam ab eis q[ui] vult z vertit ad eas qu[à]do voluerit. c[ù]s at bec s[it] 2[uni]ctio intellec[ui] adepti c[ù] heie o[3] scire q[ui] quid[à] nobilioris aie exi[res] q[ui] oia quer[é]da de ph[ia] q[li] p[er]ipsoos faci[le] i[ste]lligit[ut] sic[é] dicebat z hypocrate: z bo[p]e i[nt]elec[ui] s[ac] vocat? a ph[il] eo[que] plu[m] possit bil[que] o[pi] 2[ili]c[af] accedit ad itelec[ui] ve[z] q[é] ag[é]s: bec at aptitudo vera vocat subtilitas ex adepto vero subita inuenit med[io] termi ni quod e[que] c[à] que[s]iti vocat soleritia q[ui] vna e[que] v[it]utu[] intellectualium. qu[à]do at adeptus q[ui] totus e[que] p[er]fectio lumis agenti[ta] q[ui] p[er] se facit intelecta:unc ille pr[im]e e[que] ad cogno scendù futura ex p[er]nibus etiá illi frequen[ter] efficiuf. ppbete. quando.n.duo extréa h[é]nt c[ó]ungi p[er] gradù t[uc] multi gradus t[à] ex aptitudine näe q[ui] ex speculatio[m]e med[io] innenium: z b[im] e[que] d[iver]sitate[em] et nobilit[em] z minus nobiliter coniunguntur extrema.

Capitulum. ch. quomodo anima est oia

quodammodoque s[unt].

Tunc aut[em] ad pp[oli]tui renvertentes di camus recapitaládo dicta d[omi]nima quo ad potentias 2[enti]nas q[ui] ex bis que dicta s[ut] sequif[que] aia quodammodo est oia d[ico] quodammodo: quoniam ipfa n[ò] est oia b[im] e[que] materiale led b[im] e[que] intentionale sp[er]i Sp[es]. n. reż vniunf anime s[ic]ut recepiu[z] vniur recipienti:z b[ec] vnitas neq[us] s[it] p[rie] subiecti z accidentis: neq[us] m[à]e z for[me]: large tamè accepto lbo q[ui] subiecti o[is] ca[et] id q[ò] quocunq[ù] modo recipit aliud a quo n[ò] b[ز] e[que] mâle: led quo p[ici]if ad ag[re] b[im] potentiá n[à]lem q[ui] aia en[à] intentiòes que s[ut] in ea s[unt] vnum c[ù]s subiecto. D[at] aut[em] sic e[que] oia p[are]t per diu[i]siòem: quonia[z] omnia que s[unt] aut s[unt] s[en]fibilitia que s[ut] contiuncta c[ù] materia aut s[unt] intelligib[ia] s[ic]ut separa a mâ: z anima b[im] s[bum] e[fi]c[if] idem c[ù] s[en]fibilit[em]? z b[im] intellec[ui]m efficiif idem c[ù] intelligibili[s] eo[ m]o quo eadem actu dicu[que] quorù id[ec] est act[em] z e[que] s[it] differé: o[3] aut[em] querere ad bec demò strationé: quoniam per p[es] diu[i]sionis in[ducta] p[batio] non e[que] sufficiens. Accipias mus i[gu]tur ikam p[ro]ponem q[ui] qu[or]um di u[i]sio e[st] in eodem ipfa s[unt] eadem. reſ at z anima s[unt] eiufdem diu[i]sionis: ergo aia est quodammodo ois res. ſecatur. n. ſcientia intellec[ui]ta z ſenſus in ca[que] ſunt res quo dammodo: quoniam id quod e[st] d[às] eſſe z eſſentiá totá eſt forma vniuerſalis vel p[iculari]ſ. materia. n. n[ò] aſſumit ad e[que] c[ó]re rendu[que] s[ed] potius vt s[it] subiecti e[ſſe] z eſſe tie: z ſi fine lbo tali ſubſiſtere poſt z n[ò] q[ui]e retur m[à] a natura: quoniam e[que] magiſ ignobi litatur a materia q[ui] aliquid recipiat ab ip[fa]. eſſe aut[ez] rerum e[st] potencia vel actu z ſeparatum a ſenſibilibus: vel non ſeparat tum: z bec eadem s[unt] in ſenſu z intellec[ui]ctu: quando bec duo aie. ſenſitiu[em] z ſcire potens s[unt] bec potencia p[imo] z p[em]a s[unt] bec actu: quoniam ſenſus p[rim]o e[ſt]: z poſſea omnia ſenſibilitá: z bui[s] e[st] maxime ſenſitiu[m] p[rim]um quod e[que] ſenſus c[ó]to: id autem quod ſcire ponitur poſt intellec[ui]z e[st] potencia omnia ſcire: z poſt adepti in

r4

Liber

tellectus 6m actû sunt scita oia sicut dixim
supius, cum ât senstitiû et intellectiûn sicut
sicut potênia oia, hoc est necessê fieri altero
duop modop, aut. n. süt potêntia et actu ip-
se res extra aiam 6m eê mâle 6m qô dixe
runt multi philosophi de gbus in pmo li.
fecimus mentionê aut sunt potênia et actu
spes reç. nô antê pôt eê ç lunt ipse ref.nô
eni bic lapis demostrawf in eê mâli extra
animâ est in aia: sed spes lapidis ê in âta
et aia ê spes eius: sicut diximus eê sensum
spem senfibiliu: et intellectu eê potêntia spe
ciem intellectorum, anima fact 6m sêfus et
intellectu eê ficut mâus quedâ qê ê in alijz o-
ganis corpis, mâus. n. nô est organu vni
officio tâmus: sed iuuar qôdlibet organu ad
officiu suu, poziri ergo oni cibû et expedit
pedê et purgar et deobturat aurê et sic dô a-
lus acibus ipsi? et id man? ê organu orga
noz biis figurâ et cônponem quafi actiuaz
ad de organum, et ita ê senfus potêntia spes
intelligibiliu: per quê modû hoc fit supius
diximus, quoniam sicut necessê est ç mas-
nus fit formalio: organis: ita necessê est ç
pînum senstitiû fit formalius çs senfibilia
et pmo intellectus fit formalio: speciebus
intre ligibilitas, nec aut sufficienter pba
ta sunt in ante bitis: qin nulla oio sunt ſe
senfibilia que sunt sêpata a magnitudine cor-
po: quia oêc foze senlibilet sunt foze sibi
litu in corporibus determinate: et in maio
ribus maiores: et in mionibus minores. et
quia spes intelligibiles sunt in ſesib quo
cunque sulte ſinj abstracte decâ: sicut ma
thematica: ſiue bius et foze t paſſiòes et p
perpetates ipso: senfibiliu sicut nâlia et mo
valia: ideo stringit ç nibil oio ſentiêf nûq
eliquid pôt addiscere vî scire: qin sicut oi
xim? ari adeptu intellectuus ê acceptio ſcie
et fataſmatib? fantafmata ât nô bêt nibil
oio accepiens p senſu: et ſi in toto piret alí
quis ſenſu: piret in toto ſcia qê de ſenſibi-
li illius ſenſus deberet etici, eu3.n.qf spe
culec accipiedo ſeiam tunc necessê est ſil in
eo eê fantafma eo ç fantafmata intellectu
um ſut sicut senfibilia ſenſu excepto hoc
solo ç fantafmata abstracta a pñitia mate
ſie ſunt: sed ſenſibilia exigunt mam eê püne

Est ât fataſia 6m quâ fantafma in nobis
ſic: et drit ab affirmatio et negatio: qin nâc
affirmat ôis ê et nâc negatio: ê intellect?9
3pleciêf intelligibilia: et bec 3plexio ê aut
va aut ſla, et 1ô forze qreret aliqs qd drit il
lud qô pînum ê intellect? coplicres prieu
laria p cogitationê ab eê nûc fantafmata i
aia: principiu n. intellectus in nobis ê cogi
tatin?, nûgd.n. ipa fantafmata sunt ſi alia
ab intellectu. stat ât çnô. 13 13 nô ſunt fâ-
tafmata idê cû cogira io intellect: tamen
intellectus cogitationinô est fine fantafma
te: et 1ô etiam in dubium vêit sicut supius
dixim? vir intellectus 6m ç est in nobis
côluncus imaginarii et ſeu11 poliz aliqt
sepatu intelligere. intellectu.n. p9 mone
costat ç intelligit sepata, et nol diximus in
illa questione qô nobif videbatur: quonîa
nobis videtur ç in bac vita continua cû
agente formaliter: et tunc per agentem in-
telligit separata, quia aliter felicitas conſe
platina non attingeretur ab bomine i bac
vita: et hoc est contra omnef peripateicos
qui dicent ç fiducia còemplaria ê vt for
mâ attinqueret intellectu agenîc, est.n. sicut
dixim? supius respectu status nfi ictlect?
ſez in potêntia et in pectiöe potênte ad actu
et in adeputse, in potêntia ât eris? nullo mo
atnigit agenîc sicut formâ, sed dû pectif iue
monef ad cuncerez cû adepto: et tuc çqüi
b? de intellec tu nî eüictus: et çqüi caret
tin nô ê cüicems. bitis ât oibus intellectib?
tunc ê cunnet? et vocat adeptus: et ſic sunt
die intellectus nfi quattuo: quon? pînus
e possibil: vocat intelligens: ſecibus ât v-
niner salr ages: et terti? speculum? et quruf
adepr, acceſſus ât et nâc bitudine ad as
depiu vocat subtilitat et expedit? vus ad
pti in actu vocat ſolertia, ſutilitas ât catur
ex spêdo: intelligentie ſuper possibilez
e natura ſolertia autem est bona dispoſio
tio veloci: erinquentendi causas multas.

Lapitimum. 1. et est dignissio declarans
qu anima non moritur morre corporis: et qu
non fuit ante corpus.

Tertius

Et at oib9 biris de facili pbatnr animam rónale effe immoralez 7 q manet anima lepata a corpe et est r6 demostrativa; quia oc effentialiter se patum a corpe et q n6 dicat corpe se fed p alium manet lepatum a corpe anima at rationalis lic lepata e vt patut ex dicus, er go ipsa non destruit mozt corpis. Ampli us aut ois effentia vlb a qua fluunt pot6 tie nãles lepate bm leipas et suas opatio- nes est iba lepata cuius pbatio qf iba3 effet comixta corpi tuc potentia ei9effet po- tentia 2mixt et tunc n6 effet lepata sbitania aia aut e bm6i iba cu19ptef potentiales f6t intellec6us possibilis et agitus que sunt ptes p leipfal lepate, ergo et ipsa est lepata, lepa t6 aut in iba et actione n6 destruit destructio corpe, anima ergo rationalis destructio cor- pe destrui n6 pot. Supius et. m induxim.º in primo libro aristo, q id q6 est ex potencia intellecual6e n3z determiat6t ad e6 e6 aliqd i nã r in entib9 müdi intellectualis autem aia r intellec6us d se est determiat6i quid ad e6 r est aliqd p le exis in nã r incorruptibl- le ta ex potencia q ex forma intellecuali q ad e6 in nã declaraf vel determiat6 b autez facile patet ex omnibus que de separan6e intellectus dicta sunt. Auicenna autem lic p1obat et dicit, si enim anima dicatur coru6- pis aut dicetur consumpi per se aut coruppi t6o6e alter19 ex quo pend3 bm e6 fi at coru6- pa6 p se r tuc anq3s coruppa6 b3 potentia3 n6 pmanendi in effe. Lo6tat aut6 q b3 e6n di actum aut ergo b3 acu exendi et poten6 n6 effendi bm id6 r in eade6 radice: aut n6 bm idem fed in alia et alia, si dicaf q b3 bm idem viruq3. s. potentiam effendi r n6 e6n di tunc ab eodem erit actus effendi r n6 ef- fendi potentia, fed potentia n6 effendi i ois- bus b6nibus potentiam illa e a p1uatione que est in m6 p quam m6 effici6t b6m tra- s1mutationis, ergo actus effendi erit ab ea d6 p1uatione quod est impossibile q6n ac7 effendi erit a oiuino r optimo q6 est forma ei9 q6 ye e6, si autem b3 a dimeris tunc op- tet q aia fit 2posita ex dimeris quo2 vnus fit m6 b6s in se p1uationem r alte2 forma oc a6t q6 tal6 b3 m6m b3 esm tpe ante se,

ergo m6 ex qua sunt anime est a6 nies fi6 m6 corpm pbicor6 e ante ea r 03 generatio n6 r corruptionem aia6 effe ad nuicem fi6 corpm q6 est absurditas maria, ex b a6t p3 q b q6 in fine pani ce, r müdi dixim9 q impossibile est q gn6bile r corruptibile béat virtem sp effendi cum babeat virtu6 aliando non effendi debeat intelligi de bm6i gn6to r corrupt quod est 2polium nos, n, cedimus animam quodam6 ge nerari si generari dicaf quod incipit effe p? n6 effe r c6 dicim9 q b3 virtem sp effendi Si a6t dicatur q anima corumpur coru- p1tione corporis sicut pendens ex ipso tunc oiuidem9 sic dicctes q aut pender ex ipso sicut lil exis c6 ipso, aut sicut ex p1oriz: aut sicut ex posteriori, si autem simul exis tuc b n6 potest effe nifi altero onorum modo2 q v3 ipsa simulias fit effentialis vi triq3 et d ratione anime r corporis: aut quod fit acci- dentalis eis, fed si fit effentialis tanq3 ens de ratione eorum tunc anima r corporis e6n tialiter r bm suas diffinitiones referuntur ad inuicem ergo sunt effentialiter relata q6 falsum est, si autem est accidentalis vi triq3 vel alteri: tunc posito in ipso non effe non erunt dependentia ad inuicem r nibil seg- tur impossibile, ergo ex hoc non cozumpe tur anima corruptione corporis. Si autem pender tanquam e posterioriz: aut sicut ex p1 ori dicto bm causam: aut dependet ex eo si cut ex p1oriz tempore: tunc erit corporis ante animam licur natura propria: r potentia a qua effe r corumpi babet, ergo anima rati- onalis est forma organica r actus corporis quod multipliciter in pbitis improbatum est. Si autem dicatur effe materia corporis sicut ex qua fit anima b est absurdum quia sic anima effet ex materia corpori quod eti- am improbat6 e, ad os autem lo quimur et anima rationali tantum. Si autem dicaf q p6det ex eo sicut ex por b6 c6m: ruc aut es rit c6 effici6s aut forma6 aut m6l aut finak quia iam ostensum est q non est causa m6- lis: si at pendet ex eo sicut ex c6 efficiete b n6 pot effe q6n a corpore non effici6 nifi vir t? corpora eo q non agit inquantus est cor- pus: fed per qualitates actinas et passivas

Liber

que sunt in ipfa pbatû ê aŭt iam rônalem
n effe ytuté in corpore nec aliquid nîs cor
poris 3plexionem vel actionem corporaliz
qualitatuz ergo nô pendet ex eo sicut ex ef
ficiéte: fed neqz pendz ex eo sicut ex forma
quia supra multipliciter pbatû ê in fecundo
libio de anima q anima est iba t forma cor
poris t nô econuersto. Hæc pôt dici q pen
det ex eo sicut ex fine: quia lic effz corpus p
pier iam t nô econuersto qo falluz ê sicut ex
lupius babitis còstat. Si autez dicaf q aia
pendet ex eo sicut ex posteriori tunc quere
m? viruz pendet ex eo sicut ex posteriori h3
tempus aut ex posteriori h3m ordinem qui
e inter cám t caufatu. Et si priori nô ex eo
pendere dicitur tunc non destruif destrució
ne ei9 qun diuisa i tpe nô destruif lic q vnû
destruatur necessario destructione alterius
Et si stringat aliquado vnû eop destrui cù
alio hoc est cafu. Si autê pendet ex corpe
sicut ex posteriori h3m ordinem cæ tunc segf
q nô destruif destructione eius necessario:
quia destructo posteriori n necessario destru
itu r id quod prius ê. Et si stringat aliquan
do h cafu accidit. Nos autê n talê cám qri
mus destructionis: h3 autem bic sufficiéter
pba u fit animâ nô destrui more corpis h3
post mortem nobili9 effe accipe qun tunc tota
suerit bab3 ad intellectu agentem sicut ad
formam t p euz intelligere lepata a mâ qo
est suumum felicitatis ei9 h3m nâm t ponis
m? ipam in corpe incipiente corpe t h pba
tur ex hoc quia ois motor suo mobili apta
tur sicut patet ex prius bitis aia aŭt motor
ê corps: sicut.n. nulla nauti exñie null9 ordi
natur nauta ita corpe ppzio nô exñite n pôt
h3m ordinem eê näe aia. Demôstrat b9 rôes
i principio. vin. pbiſicoz t ad istud pbandn.
opte i prieçoqe qun tbi demôstratu ê q mo
tor nô potest effe ante mobile neqz post ip
lum neqz cù ipso ita q nô moueat t necesse
est hoc eê ita in minori múdo sicut in maio
ri: sicut ibidem dicit ê. Lonstat autê p oia
âte oicta q aie fbale est ita q p illud diffini
tur q ipfa sit motor corpis t li eêt ipfa cum
corpe t nô ante ipsum neqz post ipsum fac
ta t lic limul demôstratione pbatû est ppo
ſku z destructus ê error p[onis q dixit si

mas aïn corp9 ſuſſe ab eterno in spib9 ſtel
lis. butus aŭt modus qualr aia incipit cù
corpe t nô destruif cù ipo bêtur ex aïn bius
Lôstat aŭt q funt gradus in entib9 t qda
ſunt nobilia t quedam minus nobilia t q
nobilus inter oia est aia rónal. optet igitur
q ipſa maxie ſit elevata ſr mâm t ſimillia
caufis ſepatis optet igitur q ipſa ſit imago
cause ſeparate p ſeſſentam t potêtias quaſ
dam ſicut lupius dixim9. Substantia autê
tat l3 incipiat eſſe in corpe: q nî pêdet eſſe
et q ex cáſi nullo mô pôt interire cù corpe h3
bûc ordinê eſſentialê nô poſſum exponere
intelligibiliter nifi in ſcia diuina; vſq3 illuc
ergo differamus

La. xiii. z est d[egreſſio declarâs erro
rem eop qui dicut de oibus aiaq un ynam
remanere poſt mortem.

Zierunt autem quidam qui vidê
tes animam Ibaliter eſſe ſeparatâ
dicerunt eam nô individuari nifi
p corpus t ad corpus t ideo destructo cor
pe ex oib9 aialib9 nô remanere nifi vnicam
ſbam ſepatam t boz nos tegimns supza ex
rozem cù loqueremur de nâ intelleus poſſi
bilis. Sed quia deliramentu b eê putam9
z fuerunt viri magni in phia qui bûc abbo
rauerut errozem bonu nobis vidê ponere
fores rôes t demôstratias 3tra illos. Di-
cimus autê q li vna anima ſit ex oib9 aiaq
rônabilibus: aut boc ſit lic q ex aiaq b[ali
ter multis fiat vna aut ideo qz accidetaliter
multe ſut t b[ali remanet vna ex multi vel
oibus poſt moſtem corporis. Si autem pri
mo modo dicur hoc est abſurditas magna
qua cum omnis aima rationalis ſit ei dê
ſpei cum alia non remaneret ynum nifi col
lectione ex omnibus ſicut exercitus t turz
ba t populi9, bec ât simpliciter ſunt multe
aie t ſecundum gd ynum. viri autem ſapié
tiores fuerunt q vt dixerunt bec ſad abiq3
dubio ſecando modo dixerunt diccetes ais
mas non eſſe multa nifi ex respectu ad cor
pus t 3tra b forſtifímas quatuor ſuperius
induximus rationes vel demonſtrationes
bic ât dixi9 q ilud accidês quod fecit mul

Tertius

tas animas: aut est accidens quæ est in anima aut non est in anima. Si enim est in anima cum anima sit simplex, tunc oporiz quæ sit in tota anima et sic individuatio anime ad vnù erit individuatio ad alium. Et sic anime per illud accidens non erit moltiplicate per nu merur et contra eos. Adbuc autem quico quid accidit simplici toti simplici accidit. Illud ergo accidens toti accideret anime accideret ergo ei secundus quæ est in omnibus sic non multiplicarentur pet illud accidens. Si autem accideret anime tunc non indiui duaret animam. Adbuc autem babituz est quæ speculatiuus inest anime 6m ipsam: et sic speculatiuus intellect? est id est apud omnes quod omnino falsum est quia sic vno bomie existente sapiente omnis homo sapient est quod falsum est. Adbuc autem cuz anima rationalis sit simplex: ipsa est tota in omn. corpore in quo est ergo cum tota anima se cundum istos esset in vno et tota in alio et tota in quolibet: et hoc non est intelligibili quia ex hoc sequitur quæ tota esset in quoslibet et tota extra quodlibet quod est abstrur diu. Si autem dicatur esse 6 in corpore sed respicere ipsum: queratur quis sit modus illius respectus et dicunt quæ bic est respectus operationis et hoc stare non potest: quoniam cum operatio egrediatur a potentia et potestia sit in essentia oporitz et aequa essentialiter est ybi opatur et opatur in corpore ergo est in corpore. Adbuc autem subfaltia que est dæs esse et rationem est in eo cui dat esse et ratio nem: anima autem rationalis dat esse et rationem corpori ergo est in ipso. Constat autem falsum esse quid dictunt. Si autem græf modus coniunctionis anime ad corpus et individuationis superius a nobis bic est assignatus cum ostenderemus qualiter intellectus possibilis est separatus et coniunctus in anima intellectuali similiter nec opet hoc reiterare, dicit autem auicenna quæ est in anima babet individuans proportion licet na turam eius et nomen ignoremus. Sed cuz omne individuæ sit materia oporiz quæ illud individuans esset materia incorporæ in anima existens: et per formam que non est corporis perfectio et hoc concedunt ple

riqz inter nostros socios. Sed nos eis in nul lo contradicere volentes. Pbab ille reputamus quod nos supius diximus quæ id pba ri potest ex bis que insunt anime ifrut autem non est pbatu: sed ratione magis con fictum.

Tractatus quartus tertij de anima in quo agitur de motiuis viribus.

Lapitulum primuz que pars anime sit motina

Tloniam autem sicut ab initio ei ximus anima 6m duas diffinita est potentias quibus animatum vide tur differre ab animato. Oico autem iam que animalium est quia plante babent par tem partis anime potius q5 animam. nam in plantis neutra est illatum potentiarum q bus animatum ab inanimato differre vide tur. due autem potentie sunt discretium et motiuum 6m locu dicretio autem in coi di ets est op?ta intelligetie q5 6suf et 6 viroqz ilto rum iam babitum est. de mouente anie spe culandum est nunc quid sit anime et hoc est querere vitrum mouens in animalibus sit vna quedam pars anime que sepabilis sit ab alys partibus magnitudine: et subiecto sui origani sicut vitus sepa ab anditu sicut dixit plato anima in vires dividi aut tantus sepur ab illis roe potentie et vitutis et coa queniat cum eis in ibiecto aut etiam ipsu sit tota anima et non aliqua pars aliciuus aie sicut dixerunt quidam quæ sicut vegetabilis est vna tota anima et sicut sensibilis est vna tota anima ita motiuum 6m locum sit vna tota anima pficiens illud quod mouet 6m locum. Quia autem ex omnibus divisioni bus bis pars vera est quæ sit pars potentialis anime sicut patet ex prebabitis 6 suppoito illo qredù est vyz sit. ppria quedam pars se parata ab bis que suetà sunt dici ptes aie. Et que dica sunt et determinata süt a nobis aut est barum aliqua que sunt determinare. In bac autem questione res quæita mox i gerit dubitationem 6m quem moduz opor teat dicere anime partes et quot numro. nó enim sunt integrales neqz essentialis sicut

Liber

in prebabitis est determinatum: sed sunt ac tuales sive potentie partes, in quibus infe rior semper in suo superioſi salutatur. Quot autem oporiet dicere partes multum est, quod bitabile, modo enim quodam inſinite vidētur. Et ſi enim vellemus vocare parties q bus ſpecies motorum infernnt passiones inſinite, eſſe videntur: quia tunc multiplica buntur potentie paſſive ſim formas ſuoruz actiuvum. Et ſim hoc tot erunt appetitus quot ſunt appetabilia ſi tot ſut ſenſus q ſut ſenſibilia ſpecie ſi forma diſſerentia ſi hoc p cedit inſinitum numerum. Et ſim buec mo dam quidam philofophozum oter minant et diuident animam in rationatiuam et ea q ab animoſitate vocatur animatua quam q dæ vocat iraſcibilè ſi ea que vocat a q buſda appetitua quam platonici concupiſcibilez eſſe dixerunt, banc enim diuſionem ſim ſo las ſpecies obiectorum diuident platonici ſi non ſim diſerentias corporum animato ſum. Quo autem ſuſſicienter diuident iam vt iam dictum est tunc quelibet ſpecies ob iecti faciet partem anime ſpiritualem l'ſpe cialem ſi tunc erunt partes inſinite, penes enſi ſpecies obiectoſ inuenſunt ibi alie partes que magis diſerunt q[ui]s tref inducte diſferentes ſicut in genere boni actualis, ſi nos poſſumus inuenire formas obiectoſi in diuerſis generibus existentes hoc autem envidenter oſtenditur per hoc q[ui]s diuident ani ma ab ıſtis in rationalem ſi irrationalem ſi iraſcibilem ſi concupiſcibilem ſi eſt inſuffi ciens diuilio. Quia partes anime principa les ſumpte ſunt ſim diuerſionè generis ani matomum ſi ille ſunt vegetabilis ſi ſenſibil ſi licet vegetabilis aliquo modo dici poſſit irrationalis ſi ſenſibilè neq[ui] rationali neq[ui] irrationalis viſi potest quia ſicut dicetur in fine primi ethicozum rationalis nò è p[er] cén tiá neq[ui] irrationalis è quoniam paſticipat aliquo mò ròe eo quod perſuadetur ei rato ne ſi ſblacet ordíni rationis. Idem autem eſt de fantasía que ab oibus dicta altera è q[ui]n rationalis nec iraſcibilis : nec concupiſcibilis eſſe videtur, hec autem ſequentia demonſtrabunt. Si autem rationalis in ani moliſatem : ſive iraſcibilem appetium ſi

ne concupiſcibilem diuident penes obiec tozum diſerentias ſim, ſim babitam ratio nem inſinite partes anime videntur eſſe et hoc etiam eſt inconueniens, babet igitú ma gnam questionem cuſ barum virtutuſ fan talia ſi ſenſitua eadem ſit vel a qua earum ſit altera ſi precipue ſi quis ponit anime p[er] tes ſeparatas in loco ſi diſſinſione ſi nò po nit vnam in alia virtualiter: ſicut inſerior potestas continetur in ſuperioſ, Adbuc aut tem appetitua eſt vna eorum que ſim pla tonem b[us] roſem ſi potentiam relatam ad actuſ altera videtur eſſe a rationali cum ta men inconueniens eſſe videatur banc ſe questrare ab vtraq[us] vel ab altera eo q[ui] in vtraq[us] videtur contineri q[ui] còlineatur r[io] cinatua patet: quia voluntas non ſit niſi in rationali eo q[ui] omnis voluntas eſt ratio natuie potentie ſi voluerit e[ appétitus qui] dam. Similiter autem non ſequestratur ab irrationali quia in irròali ſit deſideriù ſi aiq[ui] ab aioſitate dict[ui]q[ui] iraſcibilè vocat ſi vtrùq[us] ipſo[rum] eſt appetitus q[ui] idam concupiſ cibilis. Concupiſcibilis enim appetit delectabile ſim ſenſum ſi iraſcibilè appetit ardu aut in quo eſt gloria ſicut vindicat[ur] vel glo riam vel victoriam aut aliquid buiinmodi quinimo ſi anima eſt illa tria que dixit pla to videbitur eſſe in ynoq[uo]q[ui] dicto[rum] tri um q[ui] r[io] et appetit discernere id quod ap[er] petendum eſt ſecundum rationem rectam ſicut eſt bonestuſ ſi partes eins. De bis aut tem questionibus bic non eſt intentio: forſi tan enim de bis alibi determinabimus in ſequentibus ıſtius tractatus. Sed de quo nunc ratio exiſtit ad queréduz hoc eſt quid ſit mouens ſecundum locum animal q[ui] ba bet motum ſecundum locum. Secundum enim augmentum ſi decrementu[rum] quod mo netur mutat aliquo modo locum quia aug mentum crescit in locum malorem ſi decre mentu[rum] decreſcit in locum minorem. Sed motor buius motus in omnibus eſt anima tis eo q[ui] angmentum ſi decrememtum inſunt oibus animatis ſi 16 stat motorè in b[us] mo tu e[que] vegitatioi p[er] cibù ſi generatioi ſic dixiq[ui] in ſecundo ıſt[ui]q[ui] volumiſ libro: de ſpiratione autem ſi inſpiratione que etiam motu qua

Tertius

dam parte corporis 6m locum perficiunt 6i
militer autem de somno 7 vigilia in quib
sit motus senfus 7 spirituum ab exterioris
bus ad interiora sicut in somno que 8 iis sunt
sine motu locali post bunc libum in pro-
pugnus locis dicemus. 9 Nos enim hic non q-
rimus de omni motu locali animati corporis
sed demotores iстиus motus tantum quo ai-
mal pcedit de loco ad loci 7 hoc p origana
t nec a natura formata.

Lapitulum secundum q. vegetatiuſi
6m ſe 7 ſenſituum secundum ſe : non ſunt
motua 6m locum.

Emotu autem 6m locum quid vi
delicet ſit animal mouens 63 pro
ceſſuſi motum de loco ad locum
nunc considerandum ſit q. quidem igitur
vegetabile 6m ſe : non est animal mouens
6m motum p. ceſſuſi erit manifestuſ ex hib-
que inducentur nunc. M. Motus, n. qui dic-
tur 6b motus p. roceſſuſus est ſemper prop-
ter aliquid quod est ſemper extra animal
motum 7 oſtar ab ipso propter quod dicut
yulgareſ q. bic motus p. ppter indigentiam
est: 7 ideo oportet q. fiat cuſ fantasia q. una
ginatur delectabile abſens: aut cum appe-
tiu 7 ſenſu qui appreſbendit delectabile ex
tra ſe preſens 7 p. robatur ex hoc q. nibil quo
non est appetens delectabile vel fugiés tri
ſtabile mouetur de loco ad locum 7 li mo-
vetur mouetur tunc violenter ſicut tranſpā-
tatum est lignum. vegetabile autem o de ſe
ſumptum neq. fantasia m. babet neq. appe-
tium ſenſibilem 7 iſo vegetatiuſum per ſe
ſumptum non mouet 6m locum: quia tunc
omne vegetabile 6m locum moueretur plā-
te igitur 6m locum mouentur. Et li hoc co-
cederetur tunc oportet 7 cedere q. baberent
membra organica sicut pedes vel alas qui
bus explerent buiſmodi motia 7 hoc no-
est verum. vegetatiuſum 6m ſe non mouz 63
locum. militer autem nec id quod ſentire
potest quod vocatur ſenſitiuſz 6m q. buiſe
prima 7 perfecta cauſa, banc enim cauſa 63
mouentem querimus solam 7 non cauſam
que remota est cauſa motus. Si enim ſenſiti

num in eo q. buiſmodi effet ſufficiens 7 p
fecta cauſa buiſus motus p. roceſſuſi : omne
ſenſituum moucretur 6m locum ſed 6b faſ-
sum est cum multa animalia ſenſuſ haben
tia videam? effe manentia in vno loco im
mobilia vſeq. in finem vite ſue. Quamuis
enim dilatentur 7 conſtringāt per queſt mo-
tum animalia cognoscuntur tamen non p-
cedunt de loco ad locum quia sicut iſ ante
dixmus nos non loquimur de motu quo
quasi creſcit animatum in locum maiorem
vel restringitur in minorem: ſed de illo tan-
tus quo animal procedit de vno loco 7 mo-
vetur totum in alium locum: nec potest alio
quis dicere q. buiſmodi animalia ſint im
p. roſecta sicut im perfecta dicuntur que oim-
nuntur per impedimēta nature in aliquo
quod est speciei ſue debitum 6m naturam
sicut monſtra que peccata ſunt nature sicut
diximus in secundo p. bificorum. talia eni5
animalia perfecta ſunt perfectione debita
ſue speciei 7 generāt ſibi tilitia 6m speci-
em. nec enim monſtra non faciunt, 7 ſi enim
monſtra peccent in p. rincipalibus membi?
cito moziuntur. Et li peccatum ſit non i p. n
cipalibus ſicut in manibus vel in pedibus
non generāt ſimile monſtro: ſed ſimile p. pe-
ciei vt frequenter. nec igitur animalia cum
p. producunt. ſibi similia perfecta ſunt specie-
rum ſuarum p. pefectione 7 recipiunt augmē-
tum 7 ocrementum per cibum. Si ergo il
la babent motinas virtutes 6m locum na-
tura dediſſet eis origana quibus p. perficeret
motum localem: quia natura non deficit in
necessargos nec abundat. Si enim p. deficeret
in neceſſargos tunc motor qui non baberet
organum effet p. ſuperſuus : quia nunquam
p. perficeret motum cuius ipſe effet p. principi-
um et cauſa. Si autem abundaret p. ſuper flu-
is tunc iterum fruſtra effet v. ultra necium cu
per p. pautiora eadem opera poſset p. perficere

Lapitulum tertium q. nec intellecti-
us nec operatiuſus 63 ſe ſunt cauſa motus
6m locum : ſed duo boruſ vel tris ſimul.

Liber

Ed neq[ui] rationativum scilicet ps
anime que ratiocinatur et deliberat
de operabilibus nec etiam vis que
vocatur intellectus speculatiuus sunt 53 se
causa efficiens buius motus quem voca
mus proceſſuum. hoc aur[ia] de speculativo
intellectu facile p[ro]batur quoniam specu
latiuis intellectus est qui accipit formas
denudatas a materys et ideo nibil itelligit
actuale per nos quia omnis nostra actio est
in ſenſibus et materialibus: et ideo nibil de
cernit fugiendo vel perſequendo. Semper
autem motus p[er]ceſſuus omnis animalis:
aut est acus fugientis nociuum aut perſe-
quentis ſine imitantus delectabile ſiue con
ueniens. Lum enim intellectus ſpeciati-
uis est de practicis que reus in eis rationé
veri non considerat ea prout ſunt practica 53
prout ſunt ſpeculativa ſicut est in scientia e-
tibico[rum doctrinali]tunc accidit ¢ intellec-
tus multociens intelligit id quod timendú
est 6m rationem: licet non eodem mó intelli-
gat quo timendum est: sed ſiderat paſſio-
nes eius differentias et accidentia per ſe ſci-
entia doctrinali ſicut ſiderat in alij[us] ſpecu
lauuis. Et ſimiliter considerat aliquando
id quod est letum et delectabile 6m rem ſis-
cut quando ratiocinatur de delectione
venereom[us] que est 6m tactum et non 6m vi
ſum et ¢ ip[s]a est p[ro]pter appetitum coitus
ad generationem ordinata, nec enim omnia
speculativa ſunt et tunc non iubet intellect[?]
timeze l[ex]electari: 53 pot[us] ondit vnus doctrí
nale alias delectabile quod est in venereis
p[ro]pter rem tamen que monet concupiscen
tiam aliquando cor moeurit vel aliud mé-
b[ro]zum: ſicut genitalia in quibus delectat[or]
talis vel timo: oftenditur: ied boc non p[re]
cipit intellecuus: ſed potins auertit ab tilo.
ſed pnitas rei adiuncta facit buiufmo[d]i mo
tus memb[ro]zum: et ideo non ſequitur mot?
p[er]ceſſuus ad rem illam: que non est conſi
derata vt circa que ſit opus: ſed vt ea circa
que est ſpeculatio intellecuus simplicis. Am
plius autem en[3] intellectus extendit ſe ad
particulare operabile et decernit et p[re]cipit
ſugere aliquid aut p[re]ſequi ſine imitari: tunc
adduc non est ſufficiens causa motus quia

ſepe tale decretum intellecuus practici circa
opabilia per nos nullus ſequitur motus p[er]
ceſſuus animalis. posſible enim est ut in
etibicis oftendetur ¢ aliquis ſanu[3] babeat
intellectum et corruptum babeat appen[t]u[3]
et deliderium et illi bene p[re]cipit intellecu[
s de fugiendo et turpi 2 imitando bono bo
nesto et ille tamen vicius paſſione turpis as-
git et mouetur 6m deliderium et non mouet[
6m intellectum et talis vocatur in etibicis q
dam incontinens, potest aute[3]z vocari inab
ſtinens eo q[ui] non abſtinet ab bis a quibus
intellectus p[re]cipit abſtinere boc autem et
argumento et ſimili videmus quoniam vi-
demus ¢ babens art[em] medicine infirmus
aliando non ſanatur et boc est ideo: qua
non mouetur et opatur 6m medicine p[re]cep
bic oftendit ¢ alterius q[ui] intellecu[?] et ſci-
entie magis p[pr]ium ſit agere et mouet 6m
ſcientiam et non ſcientie quia etia[3]z quando
inſirmus curatur magis p[pr]ium mouens
babet q[ui] ſcientiam baber: licet 6m ſcienti[
a] non mouetur et ſimiliter est in intellellectu
et ſcientia practica qui ſimiliter ſe babet ad
opera mo[rum] ſicut ſcientia ad regimen cor-
po[ris] et ideo dicunt mo[ra]les ¢ ſcientia pa
rum p[ro]deſt ad opera: ſed yelle operari in
tellectum multum p[ro]deſt. Ex boc autem
ſoſte aliquis crederet ¢ appetius moue
ret. Et nos eodem modo oftendimus ¢
nec appetitus est ſufficiens causa mot[?] nec
ſenſus cum appetim. Sunt enim quidam
vt in etibicis p[ro]batur qui continentes vel
abſtinentes dicutur ſicut religioli et beremí
te qui ſentient motus paſſionum : et tamen
non conſequuntur in opere : p[ro]pter quod
concedutur remanere in regimine vero et bo
nesto 6m ¢ p[re]cipit intellecuus et tales ſunt
appetentes et concupiscentes turpes dele-
cationes: et tamen non ſunt operantes ea
qu[ro]zum babent appetium et concupiscen-
tiam ſed ſequi[ur] intellecuus licet ergo q[ui]
lib[us] iſto[rum] ſit imperfecta causa motus:ta
men nullum iſto[rum] vnuerſalis est et ſuffi-
ciens causa motus animalium qui vocat
p[re]ceſſuus. op[or]et igitur ¢ ſufficiens et
vli[s] ca[ta] mot[?][it] 2gregata ex duoh[us] v[er]tib[us]
quo[que] vnus discernat et p[re]cipiat mot[us] et alte[3]z

Tertius

erequatur. Et sec duo sunt i boie appetit?  
τี่ intellectuina. intellectuina enim opatius seu  
practica discernit et precipit ad quid mone  
dum est et propter quid et quia est et ybi et  
quando et quantum et cetera buius modi ap  
petitus autem sequitur et perficit hoc quod  
preceptus est ab intellectuina. Sic ergo duo  
ina reque sunt mouentia in homine. Si aut  
tem dicuntur tria mouentia tunc erunt illa  
tria sic ordinata et duo sunt sicut ynum bec  
autem tria sunt intellectus practicus et ap  
petitus et fantasia est ut sicut intellectus quin  
ipso discernit morum et precipit sicut intelle  
cus et hoc dici operet quia multa anima-  
lia preter scientiam intellectualem de pari  
cularibus operabilibus sequuntur in moti  
bus fantasias. In alio enim animalibus  
preter hominem aut non est intellectuina aut  
si abusione dicatur esse in eis illius non erit  
vt rocinans quasi ex filosifmo sed erit vt re  
ctus a natura sicut diximus in secundo bui?  
voluminis et ideo omnia similia specie sitr  
opantur nec igitur sequuntur fantasiaem.

Dicam igitur qu virraq bee sunt mouë
tia bim locum intelligi videlicet et appetis
tus vel loco intellectus fantasia. Quotiens
cumq[ui] igitur intellectui vel fantasie apperit?
sentent motu precipienibus tunc erit mo
tus et erit talis moris qualis est consenfus
appetitus ad intellectum vel fantasiam. co
sensus autem butus ad fantasiam est vno
mo et ad intellectum duobus modis. fanta
sia at eui sit discrетina particularijs sefibiliti
non precipit motum nisi circa delectabile vt
nunc p[ui]s. Et ideo videmus cetera aliaia
non eſse continentia et abſtinentia a delecta
bibilibus in ſenſu que ſunt vt nunc delectabi
lia. intellectus autem practicus no ex con
uerſione ad oculum: ſed ex filosifmo pre
cipit opabile: et ideo cum filosiflimis no pec
cat tunc est motus abſtinentis et continent?
verbi gratia cu[que] dicat intellectus omne tur
pe est ſugiendum et accipiat ſo[n]nicari c[ui] be
lena eſſe turpe eo et est alieni t[ur]bori violatio
appetitus exequens binói motuin est c[ui]t
nens al[ernents]. aliqui autem filosiflimus
h[uius] in minori, p[ro]positione obumbrat[ur] al[ia] ob-
nubilatur ex nimio eſta concupiscentie: et

licet tunc bene vniversaliiter precipiſat intel-
lectus: tamen vis concupiſcentie non ſunit
per bene placit[us] videre particulare quod
ſb vniversali accipiendum erat et ſi videt il
lud non videt niſi ſpeculatine, oportet anſe
in operabilibus per bene placit[um] vi dere
qui viſio bec mixta est effecti qui est circa
quod precipitur operandum eſſe. Et i bac
ppositione omnis malus incontinens ob
dictam cauſam ignorans: et dicitur in mi
noze p[ro]positione ſic accepta no consentit ap
petitus ſb vniversali et ideo sequitur p[er]u
ſus mot? mouës at ill[uc]us è in vniversali p[ro]
positione. In minori autez p[ro]mixtus è fan
tasie que tacta est per affectum et bec è cau-
ſa et intellectus dicitur ſemper rectus et fa-
tasie aliquando recta aliquando non recta,
intellecms autem quia in bomine ex filosif
mo et ròne monet ideo sequuntur opa boſ
vere cundia et gloria quia m[ur]pe est abycere
regnum digniorum et sequi regimen eius:
quod commune babemus cum beſt[us] et h
est cauſa et peccatum et pena sequantur bo
minis opera, ſimiliter autem laus et bec h[ui]
sequuntur opera alio[rum] animalium, bec
etia[que] cauſa est et opera bonaſtate dicuntur eſ
b[ui]m naturam dominis inquantum bom[]o è
opera autez turpia et inbonesta dicuntur eſ
còtra naturam dominis inquantum est bo
mo.

Lapitulum quartum de differentibus
intellectus practici et speculatiui.

A tellectus q[ui] semper ratiotinat[que]
pputer aliquid quod est extra ip[s]m
et vocatur practicus quod idem so
nat quod operatiu[s] : operatiu[m] autem
comuniter yoco ſiue ſit operabile quod vo
catur actuale ſiue factibile, actuale autem i
in etibicis vocatur quod pertinet ad opera:
que ſunt circa paſſiones delectabiles et tri.
stables et circa opera communicationis in
ſicie et bec ſunt opera moris et bui[n]s intel-
lectus ad illa perfectio est prudentia, fac
tibile autem vocatur: quod in mechani-
ca opa fit manuali et intellec[n]us ad ip[s]m p[re]
tio è ars mechàica ſic[i] et etibic[i]s b[us] determinari

Liber

Vicem autem communiter vocamus practici i tellectum qui est tempaturus in bis et in aliis et buius ad intellectum speculatum pter doctrine bonitatem volumus inuenire drias quatuor quarù prima ê q fine differt eo q finis ois intellectus practici est extra ipsium sive sit opus sive opatum. opus qde in artibus est finis lictur in muicis in qbus cantus et melos vtilimus finis est qui exeretur in arte, agere in aliis vtilerius termis non est opus sed opatum. faber, n. non intèdit fabricare, pter fabricare sed pter gladiuº vº aliud vas quod sium, pprium opatum est finis sive artis. In actualibus autem finis è opatio que est felicitas ciiilis eo q bec est diminuitas et optima est inter operationes vtrum. Quilibet autem istoium finium est extra opantem et ideo mon acquirit, intel lectua autem speculativa finem suº pster femeripam b3; babet, n. verum speculatum in tbeozematibus quod finis eius est h. n. etiam est finis sui instrumèti quod demon stratio est et vocatur: nec extra illud aliquid acquirit quia verum est de bis que pter se volumus in speculativis: que essentia fit de phia, b. n. non sunt dialectica quia non sunt de mera phia nec süt etibica quia veruº taliuº querimus, pter opus: sed sunt natuº ralia matematica vel duina, pter qoº sìe platiuus intellecùs habens in le finem pfe citoº et nobiliuº est practico: et ideo penes ip sum pstit felicitas et beatitudo speculativa precipue quando fuerit adeptus agentem formã pur diximus in tractatu pbito libri iiiiuiº. Secunda autem dria est in forma quæ apprebendunt tam speculatiuus q3 intelle ctus practicus: practicus, n. accipit forma3 p3t est principium operis eni necessario ppeter h tria accident quozù vnù est: q ipse de cuitit ab vli ad pticulæ eo q ois nostra o8 patio circa pticulare est. Secunda aui est quia ipam formam ponit eo q omis practicus formam intendit ponere cum ope vli cum opato vt pater p inductione iá in moribus q3 in artibus, forma, n. domus exiºs in me te artificis perfecta ponit cù lapidibº et lignis forma autem còemplatòis ex rebº ex sepata p còtinuam abstractionem maior em

et minorè còponit cù alia et to vocatur forma abstractionis sive sepathonis. Et ex h acutissim terium q forma practici intellecius est forma ad rem extra anima puentiæ forma vo còemplationis vocatur a re et non ad re que puentiæ rebus extra ad intellectu, ter tia differentia est in hoc q in omnib2b2ntibus animam in terreis intellectus practici in acgrendo formam non vitur corpo re: sed potius bebet eam apud seipam led vitur corporeo instrumento qui educit eam formam in man extra se exilitem. Sed in intellecto contemplatuo est econuerlo: quia ipse vitur viribus et instrumentis corporalibus in acgrendo formam quia medi antibus viribus et organis corporalibus p ficitur abstractio et in ysu còsideraiois non vitur corpore aliquo et ex h est q or intellecτ practicus se extendens extra se ad pticula ria et ad instrumenta corpm. Sed intellecτ còtemplatiuus of se colligés inter seipum Et relictis corporis viribus et instrumentis tis colligit se ad vle quod è iter seipum et magis est intellectus anime contemplatiu? Q3 practicus et nobilius anime bonu è còté platio q3 actio et in decimo etibico2, pbatur Quarta vo et vtilima differentia est q ilicuf practicus eè cã rei q sibi ibicis sicut patet ta in actualib2q3 in factualibus. Intellecτs autem contemplatinus causat a re que sibicitur eidem eo q accipit forma2 contéplationis a re subiecta: et considerat eam bin q est natura rei. et ideo quia intellecτs prie cãe et intelligentia, separatu sunt causa rei et nuch causatur a re potius affinatur i tellectus eozum practico intellectui Q3 speculativo, de bis autem in prima phia pquirè dui erit. Sufficient autem nobis ad pitez se calculationem q sciamus q intellectus practicus sempeter aliquid eè et ideo n qui de hbo differt a speculativo: sed differt h3 eè et finem. Et se autem qo b3 ex forma qo è bitus practicus de quibus est in etibicis prie cetici nonè accipit.

La. v. qualiter vnum specie sunt mo
ventia et plura h2 biectum.

Tertius

Iscut autem intellectus est ppter alis
quid ita ois appetit? est ppter aliquid
qo? non babet appetits vel si appetit qo? ba
bet appetit illud h? qo? non babet sicut appe
tif delectabile bitii alijii non bm qo? e? bitiz
sed vt continetur vel vt alio modo babea
eo qe contingat plurib? mouis baberi idem
z iste appetitus quo appetitus bm actum
non practici intellectus est vt potentia ex q
eliciamr appetere: sed potius est id qo? e? vi
timum in ordine momentum et prtimu mos
ti hoc est principium motus et actiois et 16
appetitina e potencia diffincia ab intellectu:
z est illa que post intellect? vel fantasie mo
tiz et actione z sequit: mouedo lacertos et mu
sculos ad motu pficiendu. Et ideo cu? ad
motum aialem qui sic fit p intentione non
exigantur ni? si bec duo decernens. 1. et p1o
sequens rationabilr videntur bec duo mos
uentia appetitus vz z intelligencia practica i
boe. A appetitiu? eni per spem appetibilis
mouet sic utinum motus principium. Et i
telligentia mouet ppter appetibile q: itelli
geta? bm ex est cognitio quod? non mouet h
potius per hoc qe principium pmu intelligi
bile moue? est appetitiuum. Si autem no
apbe? deret appetibile z no traberec ab ap
petitu intelligencia non mouet et sed potius
decerneret non eſse fugiendz: ant in ſequé
dum vt appetibile. Similiter autem est
in bis in quib? fantasia mouet q: aialia bru
ta intellectus practici fantasia vnuntur que
practica dicatur sicut intellectus quia videt
ppter aliquid qo? est extra z quia apprebe
dit spem vt opabile vel appetibile: z qe est
forma opatina z q: ca? rei etia qe de formis
practicil ta? an determinanim? nec igitur
fantasia non mouet ſine ſpecie appetibilis
bm qo? e? appetibile: apperibile autem in eo
qo? appetibile trabit z inclinat appetituz er
go etia fantasia sicut z iec lect? mouet p hoc
qe miscetur appetitие z sic possum? dicere
q vnum ſpecie motinu est z hoc est appeti
tinuz. Quocunque enim est modo fantasia
decernens est motuz ppter appetitii: appe
timus autem mouens est ppter appetibilec
ſpè igitur ſut vnum z duo in ſbectus. Simi
liter autem quâdo intellectus cu? appetitun

monet z ideo etià est vnus ſpecie motus z
non duo nec vnus compositus. Si eniz da
retur qe duo ſpecie eêr intellectus z appetis
tus qn? mouet z qe eop? ſit motus filis z ſit
tamen vnus motus z cù hoc p le ſit qe vn?r
motoris simplicis no? est nifi vnus motus
opozet dicere qe intellectus practicus z ap
petitus mouerent bm vnum aliquid quod
est cœ vtriz? z ex hoc ſequeref qe mot? bm
locum per ſe eſset illis cœis z p acciis eſset
intellectus practici z similiter p acciis eſset
ipſius appetitus: ſicut babere tres angulos
p le est trianguli: z per acciis convenit ylo
cbeli. Sed bm hoc non vere eſset mouëtia
intellëctus z appetitus: opozet igitur qe ſit
vtrinsq? sed vnibus ppter alteruz. In nullo
eni motu intelleciu? videe e? mouens ſi ap
petitu ta? i rónabilit? q? in irrónalib? Ap
petitus enim cœ qôda eſt ad rónalem ap
petitum z ad irrónale: qn? volutas q solius
rois est appetitus rónalis: culus cauſa e q
volutas qôda liberrim? est i aia z illa que
tin p nos incoacte oës facimus ex volunta
te dicimur facere. Libertas auté oimoda ñi
est in bis que obligata ſut materie z ideo i
ſenſibili prie voluntas non est z ſi dicaf
bruta aialia volëtia alijii abufio ſit vocabu
li qe voluntaſ eop? p appetitu vel deſiderio
ſenſibili accipif. In ita enim voluntate
tota libertas est qo? ex hoc patet: qua? cum
coactio ad aliquid agendum vel in aliquid
conſentiendum fiat ex tribus cauſis, quae
vna eſt violentia exterior: ſceda at obligano
ad materiam in qua eſt: tertia autez est p ro
nem z ſilogismu per qué ratio cogaf ad co
ſenſum verum: ab omnibus autem bis co
actionibus deobligata eſt voluntas. Ladé
te enim coactione exterius in corpus libe
ra manet voluntas z diffentit interit? ab bis
ad que cogitur extra in opere. Similiter no
est virtus organica z ideo non agitur z ipel
litur a natura quêadmodum bruta ad opus
agitur. Similiter auté post 2clusio? ez de al
quo faciendo qo? de necessitate probatu eſt
voluntas adbuc est libera ad hoc volendu
vel non: z ſepe non vult hoc ipm. Hec eni
tota z ſola cauſa eſt ſui tantum: solu ei h suf
ſicit ad volendu aliquid in qo? cœnentit vo

e

Liber

luntas q: volum illud line oi alia ca: et iò
regnu3 volunatis simile regno tiranni qm
leges edit ad libitum et non ex aliqua cau-
sa vtilitatis rei, p, q, d sonat prouerbium q
o dicitur. Sic yolo sic iubeo lic pro ratiòe vo-
luntas. Regnum autem intellectus practi
ci simile est monarchie in qua rex sapiens
dñatur nibil oio diicernens nisi fm rónem
vtilitatis rei, p. Hec igitur voluntas costat
q est appetitus quidam. Et cum rationas
le mouetur sicut dictum est fm appetiu3
tunc monetur fm libera voluntatem. Ap-
petitus eni mouet extra ad appetibile. Et
bec est causa q omnis appetitus est cù quo
dam affectu còcupiscentie que est rei exres
rioiz. Et ex bis patet q intellectus et fan
tasia sunt mouentia propter appetiu3. Et
q in omni motu exiguntur ad minus duo
mouentia quozum ynum nunciat de motu
t alterum prosequitur. Linum igitur sunt
specie mouentia: duo autem per lubiectum
efficientia motum, et tria genere: intellectus
fantasia et appetitue: et in rationali ania ap
petitus est voluntas libera.

Lapitulum sextum q intellectus semp
est rectus ille, s. qui est mouens: fantasia at
et appetitus recta et non recta.

Hautem differentias hozum consiò
rare volumus q intellectus per hoc
q est intellectus nibil babés fantalmatis
admiixtionis et semp est rectus; hoc eni3 ni
bil alund est nisi potentiæ bituali babens ba
bitum principio: morium et factualiu3 in
quibus nullus est erroz. s. non esse occiden
dum non esse mecbàdum non esse turàdui
iustitia esse colendà: deum esse venerandù
pentes esse bonozando: rem, p. instauran
dam. Et in aribus similiter lictur architec-
tonica gravia subius ponenda et leuia sup
ea coluimgenda ec: prius dolanda esse vt bn
còiunganç et bmòt et ideo näles bunc intel-
lectum vocant naturale adiutorium vel in-
dicato: uì in quo vlia iuris sùr òscripta. Ap
petitus autem et fantasia sunt recta et nò re
cia: ppier qor et intellectus si exeat ex se in
fantalmata accidit ei rectitudo et curuitas

Luius probatio est quoniam semp quidè
vt dom est mouet appenditum ad aliquid su
giendum vel prosequendum: hoc est ad id
qo babet intentionem boni couententis yel
mali nocentis: non eni mouet ad omne bo
num. Est eni3 bòi non agibile p nos et ad
hoc non mouet led mouet ad acuale bonu
circa qo sùr actus et motus nostris p qo nos
operando et mouendo acquirere potissim
Omne autem tale bonum est circa plicula
tia: qo contingit se sic et aliter habere et ideo
aliquando est rectum aliquado non rectu3
et ideo cum appetitus et fataliafint circa ta
le bonum: contingit fantasiam et appetitu3
aliquado esse reciam: aliquado non recta3
Si eni id qo babet intentionem boni e bos
num simpliciter h semp et vbiq3 est bonu3
tunc fatalia et appetitus circa id sunt rea
Si autem est bonum et tunc et non simpli-
citer h est onpliciter: bonum enim simplici
ter babet in se duo quozum ynum est qo sp
bonum est, alterum autem qo vbiq3 et in ois
bus bonum est: per copolюnoez ad illa duo
dicitur bonum et tunc et bic. Secùdui auté
qo opponit ei qo semp bonu3 est tunc dicif
bonu et nunc quod preientialiter afficit dele
etando senfum et hoc est bonum qo profe-
quitur aial brutum et incòtincés. Sedem aùt
qo opponitur et qo est vbiq3 sic opponitur
et bonum qo est ex cau boc malum est: si
cut bonum est pignus reddere vel depofi
tum ei qui fidet rem comilit et tamen et bic
malum est: quis si pignus sit gladius et co-
mittens facius sit turtofus malu3 est ei red
dere gladiu3. similiter est in alys, et ideo cir
ca plicularia non oio potest dirigi veritas i
tellect? et ideo circa ea p fantasia3 et appesi
tum incidit rectum et non rectum: et ideo in
etibicis dicitur et ephycbeos qui dirigit i p-
ticularibus melior est iusto qui semper ope
ra sc3 vninerfalia turif nititur dirigere, ito
enim semper operationem mobilitas non-
mam et regulaz asseguim vniuerfaliù. Et
ideo dicit arest, q in talibus est directio sic
regula lebe edificationis. Est aùt lebe in
sula quedam babens lapides indolabileſ
et ideo illi ad regulam omnino rectam non
edificant: sed vnuur regula plumbea que

Tertius

ad torruras edificijs curuatã solu cauek vt no
oio fiat enomis curuitas. Recitudinem eni
feruare in opabilibus aliquando curuare ê
t meli? no nunq soluere legem vniveras
lem in moribus q? in tali casu et loco obser
uare. Ex oib? igi nunc babitis manifestus
est q talis potentiæ que appetitius no mos
uer quia et si alie mouent propter banc mos
uent vt diximus. Sicut autem bic diciu
est ita quidam non dividunt plures ponen
tes esse motinas potentias sicut rónalem et
irascibilem et concupiscibilem. Talib? aus
tem qui sic motinas anime partes dividut
contingit q et intendunt animam dividere
in qua libet partes que aliquo modo poté
tiam ad motus remote vel propinque in co
muni vel p[]iculari q valde multe b[]in eos
erunt parties anime. Drunt vegetabile sen
situum intellectiunz appetitiusz delibera
tium. Adbuc autem appetibile sive appe
titum sensibilem; bec enim plurimum diffe
runt b[]m igitus; et adbuc autem magis bis dif
ferunt concupiscibile et defideratium et ira
scibile quia concupiscibilis et irascibitis fut
duerfomum obteczum sed deliberatium
et appetitium posfunt esse eufdem. Qua
n[]uis autem sic multe vires accipiantur qua
tum quedam sunt motive et qued[]a non tas
men ille que sunt motive omnes mouent p
appetitum et ideo appetitium est per se mo
uens.

Capitulum septimuz q omnia mouen
tia sunt vnus specie et duerfa numero et ad
quem numerum et ad quam speciem.

Noniam autem appetitus aliquan
do sunt contrary ad inuicem propter
contrarietatem boni et ad bonum simplicis
ter accidit quedam pugn[]ar contrarietas in
mouentibus ex hoc q ratio decernens mo
tum contraria est defiderio sensibili quod i
petum facit per motus in appetibile quod
videtur bonum; bec autem contrarietas ap
petit[i]us fit in aiatis que senfuz habent per
intellectum. In talibus enim intellectus
aliquado precipit retrabere ab electione ſe
ſibili; defideri[]um autem impetum facit et

h[]cipit motu fieri per ipsum q[]o iam delecta
bile est eo q[]u nunc videtur vt nunc illud e[]c
dulce Et q[]u dulce e[]c ideo accipit hoc vt sim
pliciter bonum et simpliciter delectabile et
hoc contingit q[]u non videriam q[]u solum fa
cit delectabile hoc est preſens tempus: si ei
acciperet q[]u preſentia vt nunc tanium facit
delectationem vt delectaret preſens ad fu
turum et futurum ad preſens cognosceretur
non eſſe preſens bonuz simpliciter: hoc au
tem non facit appetitus ſed probabitur in
preſens ac ſi ſut simpliciter bonum et ſic pa
tet q[]u vt simpliciter bonum et appetit[i]us et in
tellectum ſed vt simpliciter bonum moués
et intellectum est simpliciter bonu[]z b[]m rei
veritatem; ſed vt simpliciter bonu[]z moués
appetitium aliquando non est bonu[]z ſim
p[]liciter ſed videtur et cum ſpecies mouens
ſit in ipſo quod mouetur et quo ad illum est
nunc bonum et simpliciter bonum accep[]u
tunc patet q[]u mouens omne erit vnum ſpe
cie et hoc est appetit[i]us et bec affimari pot
ſunt dicitus eractiui qui dixit omnem rem ſic
eſſe prout videtur. Ita eni[]z appetitus mo
uetur ad apparens; ac ſi ſit realiter bonum
q[]o apparet bonum. Sic igitur ſpecies mo
uens vt monens est vna que est quod vid[]o
tur bonu[]z simpliciter et inter mouentia qui
d[]e iam primu[]m mouens est appetibile et 15
e[]q[]u appetibile p[]m[]u q[]o ſic mouet q[]u nullo m[]o
mouetur. Adoniet autem non b[]m q[]u est in
re ſed in eo q[]u est intellectu[]z ſeu. imaginat[i]
numero autem et ſubiecto plura ſunt moué
tia et reducuntur omnia mouentia ad tria in
genere quorum vnum est mouens; alteru[]z
quo mouetur; et tertiu[]z q[]o monetur; moué[]l
autem duplex est: e[]t eni mouens vnum vi[\]s
delicet q[]o mouet imobile exi[]s q[]o e[]t pri[\]s
mo primu[]m mouens; alterum aut[]e mouet
cum et ipsum mouetur. Adonens autem
imobile q[]o e[]t primu[]z mouens est actuale
bonum vt diximus ſuperius mouens au[\]s
tem b[]m q[]o mouet cu[]p im mouetur est po
tentia appetit[i]ua: omne eni[]z q[]o appetit 15
q[]u appetit mouet cum mo[]rum ſit ab actuali
bono imaginato vel intellecto et ipſe appe
titus est actus quidam et motus appetit[i]ne
potentie: quia appetere conuenit et ſe appe

8 2

Liber

tius dicitur de potentia et operatione einſo-
dem: quod autem mouetur per appetitum
eſt aial cuius eſt mot¹ processiu² in reż que
appetitur ſim ³ appetitur. Quo vero ap-
petitur eſt orgau² corporere³ appetitus quo
p[er]citur motu² processiu³ luctu alia vel pes. et
q[ui] talis motus p[er]cessiu³ coſis eſt anie et cor-
po[ri] licet ſit ab ania veniens in corpori: to-
in alia ſcientia vbi inqui[re]mus de colibus
operibus aie et corpori agendum eſt de illo
vbi faciemus lib[us]que cauſa et differentijs
buius motus quem vocamus processiu³z

Capitulum octauum qualiter eſt motus
ſuccesseuæ ſecunduæ q[ui] ſit a motore i mobi
le ſim locum.

Linc autem propter bonitatez doctri
ne vt per opus melius cognoscatur
pars anie mouens dicemus vt in capitulo
t lumina q[ui] mouens in anialibus eſt mo-
vues organice organo pertinentemente ad motum
ſicut eſt abulatio et volatus ex tali loco vbi
principium motus illius et finis idem mé-
bzum eſt et eſt yna vis et eadem ſita in mé-
bzó illo: bic autem motus è ſicent mot¹gyra-
tis quando motum membrum gyrú babz
expulſionis et retractionis in eodem loco.
In talibus enim motibus expulſio eſt ſi-
cut principum et attra[ctio] eſt ſicut finis eim-
z ideo neceſſario babet duas quietes inter
poſitas ſicur patet cum expellitur cruſa de
xtris primo et retravitur in eodem: et ideo i
oi eo q[ui] taliter mouet quodda[que] g[er]ſcit et q[ui]
dá mouet tâ in p[ate] a[iali]s q[ui] i ioio et i p[ate] q[
sem quoniam omne quod mouetur in mé-
bus animalium mouetur in quodam imo-
bili ad q[ui] retravitur expulſum ſicent man-
mota expellitur et retrabitur ad membrum
aſſeli vel afficib immotum et brachium mo-
tum expellitur et retravitur ad cubitum im-
motu³ et adjuſtorium motum expellitur et
retrabit ab bumeris immotis: ſimiliter, au-
tem in roto corpore quia a parte dextra ex
pulsa ſtat p[ar]s a parte ſinistra et retravitur
motum ad ip[am] et ſic eſt in omnibus ſed i
volatilibuſt et in natantibus non eſt ita q[ui]
la mouent dextrum et ſinistru ſimul et nitinſt
y[ro]q[ui] latere ſimul: ſed tamen fit ibi expul-

ſio et retractio ad vnú imobile ſic dixim¹ ſu-
perius. In ſerpenſibus autem alias repé-
tibus no nullus perſicitur motus ita q[ui] mo-
ta anteriori p[ate] q[er]ſcit p[os] posteriori et vir[que]
vicillim cantat motum vnum qui p[er]ſcit ita
q[ui] p[os] anterior expellit et posterior retrabiſc
de omnibus autez bis differents habet de
terminari in lb[us] de morbi² a[iali]s vbi idu-
cemus qualiter ipi motu necessario une q[
etes interponunt neceſſario. Sed h[uius]c
eſt q[ui] cum imotibus a[iali]s p[er]cessiu³ alí-
ud quiete[rit] aliiud moueatur et idem ſi in eo-
principium vnde expulſio fit: et ad q[ui] ſit re-
tractio finis et principium altera ſunt rario-
ne licet magnitudine et ſubiecto idez ſin. et
buius cauſa eſt quia cum omnia que moue
antur a[iali]s motu omnia mouentur depulſu
et attra[ctu] ſicut d[ix]imus et depulſio et atra-
ctio ſunt ex eode in idez et ideo oporzet mo-
tum istum fieri ex eo dem in idem ſicui et cir-
culo et boc ſic imaginari debemus ſicut ſi-
ponamus moto[rum] circuli eſſe in centro:
tunc eni motus circuli eſt ex centro ita q[ui]
mo expellitur ſemicirculus d[ex]it re c[ò]inu-
que reiteratur ſemicirculus ſinistri ita eſt i
motu a[ialis] quia ex eodem expellitur orga-
nus motus et retravitur poſtea ad illud idé-
qui reiterando ſicut d[ix]imus iam ſuper ius:
et ideo meo iudicio mentitur auerrois dicéſ
coz eſſe quiesc[es] vnde ſit expulſio et ad q[ui]
fit attra[ctio]oporzet enim imobile a quo eſt
motus eſſe c[ò]inunctum organo motus. Lo-
ſtat autem q[ui] coz non eſt coniunctum bmof-
organis: ondit autem boc anotomia: cer-
tum eſt enim oim méb[oz]um motum p[er]ſic
muſculis a[iali]um. In omni auté mulculo
motiuo méb[zi] videmus neru[i] egredienteſz
ad méb[uz] q[ui] mouet p[er] q[ui] expellit a loco
ſue fundatioſis et videmus ch[or]d[us] in alia
p[ate] ad radicé méb[zi] derinari a fine muſcu-
li per q[ui] attribuit ad locu[i] ſiú: patet igitú no
eſſe coz bmói méb[uz]m: de boc in erit in li-
b[us] a[iali]s ſubtiliter inqui[rend]ú. Sz boc q[ui]
bic d[ic]itur eſt q[ui] vnum a quo eſt motus et id
quod non eſt aliaq[ui] signatum in membris
a[iali]um per ſubiectu ſed per rónemà ſolum
t[em] e[m]plicatu[rum] p[er] nume[que] méb[oz]uq[ui] a quo
mouent. Ad aut[em] eſt o[ui]o et y[ni]uerialiter co[mi]

Tertiis

Fiderandum ſim buiſus ſcie pprzetate: quia ſicut dictum est inquātum ynüqɔq aial e̲
appetitinnu in tantum est etiā motiun ſim lo
cum quia ſicut oiximus ſpecies appetibil
per h q̂ est appetita mouens est pncipium
et ideo intellectus et fantasia non mouet ni
ſi ſim q̂ ſunt ad appetitui ordinata vt decet
nēria motuni:appetitus auct est imediatum
pncipiū motus ſicut cōposiū ex appetbiſ
li ſpecie et informato ſpecie illa: et ideo mo
tn̂o fit ynqɔq ſine fantasia: fantasia autē mo
uens ois aut est rōnalis aut aialis aut boſ
aut est eiuf quod ienſum babz ſine ratione
ſicut biuta. Et fit motus ab bis dnab̂ hmi
q̂ babent ab aialibus. Et ideo ſi primum
moués consideretur tunc est yniuqz per cu
ius ſoſmā oia mouenſialia et h est ſoſm
appetibilis. Si autē cōſideremus moués
quodcùq mouet tuc ſut duo in genere mo
uentia et tria ſim ſpeclem. Quorum ynuz i ge
nere quidē mouens est vt decernens moti
alterum autē ſicut impetui faciens in motu
ſed in ſpecie ſut tria qin decernens e̲
duplex
quoq ynuz p rōez rectā decernittaliud auct
per extimitiōem boni vt nunc. Et prumuz
quidē est intellecτus: bz auct est fantasia. Si
autē determiari bz moués: vt cauſās moti
tunc opor:et duo eſſe ad minus quoquō ynü
determiat et alteru facit impetui et ſic ſut duo
monentia que ſunt yel intellecτus et appeti
tus yel fantasia et appetitus

Lapitulum nonum quid est moués in
animalibus perfectis et quando vnum mo
vet alud et econuerſo.

Ecüdū át pśicta oz ɔſiderare de ipſe
ſectſaialibq̂ q̂ ſi ſut ipſca bz luas ſpeli
ita q̂ aligd deſit eis de neceſſarjus ad ſpem
ſed ſut ipſecta in genere aialiū q̂ videlicz ſi
babent quodſa ſenſus quos babent ea aia
liā que pſecta ſunt: b auct ſunt que non bint
nili vnicum ſenſum qui est tactus et gultuz
quidem non ſim q̂ iudicium ſapiétium est
ideſt ſapozum ſed bim q̂ ipſe est quidā tact
b̂ eni ad delectabile non mouenſi nili tāgē
tia ipm:qin est pnis et ſim veritatem non mo
uenent de loco ad locuſ ſed in eodē toco mo

nentur motibus dilatationis et conſtricti,
onis: in bis dubium est quid ſit mouens
In bis eni non videtur eſſe nifi ſolus ſen-
fus eo q̂ non nifi pnte delectabili mouenſ
Et ideo querendū est viru fantasiā contin-
gat inſeſe talib9. Q̂ eni deſideriū inſit eis
videtur ex boc p[ro]bari quia paſſiones p[ro]
prie deſiderative potētue talib9 inſunt q̂ ſut
leticia et trifſtitia: b eni talibus inſeſe p[ro]
tur quia non dilatantur nifi in delectatione
et non contrabuntur nifi in trifſtitia cum de-
lectatio ſit motus mutationis delectabilis
t cōtristatio ſit motus ſuge trifſtabilis opo-
tet igitur deſiderium eſſe in talibus: deſide
tiū autē est appetitus ſenſibilis. Sed q̂
ritur quō fantasia erit in talibus q̂: ſine bac
non perficitur motus et oiximus ſuperius
t talibus non videtur inſeſe: quia ſicut oſ-
ximus in ante babitis fantasia accipit rē ſi
pnte ea in ſenſu et talis imaginatio non p[ri]
citur in talibus aialibus vt videtur cū nuq
nifi ad p[ri]s moucantur. Dicamus autem
ad boc q̂ talia non babent motum diſſinitu
tum et uoco diſſinitu qui e̲ ad locu̲ determina
tū p[ro] fantasiā et appetiū vel appetibile de
termiātū et ideo etiā babent fantasia idetero
minatiā. Luins cauſa est quia ſicut ſuperi-
us babitu5 e̲ ſenſus cōis ſormalis est et b[mi]
locu̲ diſtinctu9 ſenſibilit7 p[pr]ijus et reſpeciu ſe
ſus cōis ſormalis est imaginatio et fantasia
t ſic ſemper ſuperio[;] ſoſmalis est reſpectu
iſeriori: et ſunt ille vires diſtice in aialib[
9 p[ſec]t; et p[ſect]a ſigurā capitis b[ri]tib[9]. Albi
auct p[ſect]a ſigura capitis non est ibi nec ſen
ſus p[pr]ij perfecte inſunt neq[] ſuperio[;] viſi
bri diſtincta est ab iſeriori ſed organa ſibi
inuicē ſut p[mi]xta fantasia et ſenſus cōi] et ſe
ſus p[pr]ij et b[ri] p[ci]pue in aialib[9] p[ſec]tis q̂ no
bint aliquē ſenſu formalē b[ri] malē babent q̂
ſunt ſenſus tactus et gultus b[mi] q̂ est tacti]
quidā et q[ri] organa p[mi]xta ſunt eo q̂ talia a
nimalia neq[] cerebriz neq[] caput bint ſed
aligd loco cerebrī et aligd loco capitis ideo
fantasiā babet p[mi]xta cum ſenſu cōi] et ſen
ſum cōem p[mi]xiu] cū ſenſu p[pr]io. cuins li]
gnū est q̂ fantasia in talibus no̲ mouet nifi
motu ſenſus qui est ex p[ſentia rei et b[ri] p[mi]
xvio adduct et confuſam et p[mi]xtam et inde

83

Liber

terminariã fantasiae apphensione et hæcanſat
indiffinitu et confuſu motum. Sic igitur
patet et oibus ſensibili? inſet fantasia: fed
fantasia aliquado ordinabilis est a ratione
deliberante vt in bole et hæordinãs delibera
tio fantasiã et appetitù in ſolis est ronatiuſ
Lum eni ſic pcedit ad motu q[ui]us delibe
ratur vtrus h[uius] p[ro]ins vel alind agendu ſit: h
ià r[atis] œ op[er]ordinatis fantasiã et appetitù
més ât q[ui]r[ato]r cui? meditari est p[er]p[ro] act?
a metienndo dicif eo q[ui]aia ipa vno quodâ
qb[us] potêna ei? vnita meſurat et numerat ſa
taſmata p[ro]ado ea ad iuic[em] eo q[ui]a ipa imitaſ
melius q[ui] est melius apud ipam et magis
amatum q[ui] p[ro]t efficere eligendo ex p[er]luris
bus ſantafmatib? et c[um] ſenius et p[er]natum
vocat opinio: et ideo opinio acceptio eius ê
q[ui]s plurib[us] alio[rum] p[ro]poni et c[um] buiui ê
q[ui] opinio n[ō] habet imitari fantasiã fed po
ſius econuerſo fantasia debet imitari opini
one a r[oe] elici: ſatasia eni n[ō] habet opini
onez ex ſilogismo ſed potius opinio ex ſi
logismo babet ſantasiã q[ui]m opinio de vnis
uerſaliter est agendo et ſatasia est de p[ic]tus
lariter agêdo. Silogism[us] babet p[ic]tulari ſb
yl[ui]t n[ō] e[conuerſo] v[le] ſub p[ic]tulari t[em] ſub
diſcurſo ſilogistico b[us] opio ſatasiã t[em] n[ō] e[conuerſo] et ideo c[um] appetit? ſit p[ic]tulariù boi
t[em] n[unc] et bic n[ō] vnuerſalr b[us] appetit? opis
nionem ſ[ui]r b[us] ſatasiã t[em] in quib[us] virunq[us]
oq[em] ên illis ſin ordinem mouët r[o]t op[inio]
ſatasiã et ordinat appetitù: t[em] aliq[ui]s vincitur
opinio ab appetitù t[em] ſantasiã t[em] t[em] delibe
ratiuſ mouët a ſatasia t[em] appetitu eo q[ui]m
b[ra]ſ vel obubraſ ex c[ó]cupilc[étia] appetit?
t[em] ſatasia ſicut in c[ó]tinëtib? accidit. Aliquâ
do a[ut] ſit e[conuerſo] q[ui] ſantasia mouët a de
liberatina r[one] et opinione: bec h[ui]t se ſicut
ſit in ſpa celeſt. Sicut eni in ſperis ſpa iſe
rio[rum] mouët a motores p[re]me ſpe b[us] motu diu
nu[em] t[em] iſerior b[us] motu p[er]priu qui exi[t] a ſuo
motores p[er]p[ro] iu[am] ſe b[us] ad iuic[em] r[o] fantasia
et appetit? aliq[ui]s eni bec o[ia] monen[em] motu
r[ois] ſicur apparet in actib? c[ó]tinëtis et abni
n[em]us aliq[ui]s ât n[em] ſequiſ ſatasi]e et appetitus
r[o]em ſed mouët p[er] ſicur apparet in actib?
[ó]tinëtis et ſin nature ordinë motus p[er]p[ro]?
motoris ſp[er] est p[ri]ncipalior et q[ui]n mot? egredi

tur ab illo tunc ſemp[er]ops ordinata ſunt.
Quado autem vincit inferior t[em] egreditur
opus p[er]nur[us] eo q[ui] inferior p[er]iozem n[ō] b[us] ex ſilogismo ſed ſophiftice p[cedat] ex bono
vt n[unc] tanq[us] ſit bonu p[er] ſe effentia[rum]. Ad
net a[ut] iſte p[er]ioz tanq[us] in tres viree: quo-
ni[am] p[rimo] decernit v[le] dectez mor[us] ſeſiſi
q[ui] de tale facte[d]us est p[er] poſte ſb ip[os] ſimili
menſurat ſatasi]a p[ic]tulari: et terrio n[ō] qui
d[é] c[ó]cludit decernedo: ſed c[ó]clusio ſua e[mi]
pulſus ad opus p[ic]tavit: et de h[ui]s et
cis est declarand[us]. Sil[er] eni appetit? in con
tinëtis n[ō] b[us] c[ó]clusioem n[ili] ip[er]t ad opuſ
ſit igiſi iſte mot[em] viciffim vt d[ic]iti est. In
ſali aut[em] motu ſcibile v[le] n[ō] mouët ſ[ui] quaſi
quiſſencens est t[em] ſi[mi]t et h[ui]s p[é]ſiue v[em] est de
ſcibili p[eculatiu]o: de practico aut[em] etiæ ve-
r[ui] est ſicur inferius on[em]d[em]. D[in] enim
alia e[mi] v[em] opio de opabili? et ſi[mi]r r[o]t alia
œ opinio t[em] p[ricularis] q[em] est in ſantasi]a:
t[em] p[us] q[ui]s quid[é] dicif q[ui]e boc buiſus ſem
per t[em] ab oi t[em] vnicuiq[us] alia[us] vbiq[us] ag[éd]um
ſit et boc n[ō] mouët q[ui] b[ac]b[im] ſi[li]tudiné ba-
bent c[ó]tinës et i[c]c[ó]tinës: O[ſes] eni d[ic]unt a
nullo t[em] nunq[us] eſſe ſurad[ui] p[ric]tularis ât di-
cit q[ui]e boc n[unc] c[ó]ceptuſ est b[om]i ideo ego
etiæ l[íne] b[om]i et boc n[ō] ſi[mi]t est apud om[em].
A[ui]a ei ego c[ó]cipio tale del: crabile vt n[unc]
eſſe b[om]i t[em] etiæ ego ſiue bui[em] p[er] affecti[em] et ap
petitù eo q[em] in p[ric]tularib? est motus et op[em]
t[em] iſta mouët appetitù: et ſi[mi] mouët opinio
b[im] q[em] est v[em] ſ[ui] b[im] q[em] p[ric]tularis et p[er]p[ro] ni
ſi forte q[em] aliq[ui]s dicat q[em] vtrùq[us] mouët: ſed
v[em]s quid[é] mouët vt quiſſenc[em] magiſt et fixa
b[im] r[o]em certa motus: p[ric]tularis ât mouët
v[im]ota et q[ui]s flu[em] p[er] boc deſideriù et i[em] boc
delectabile q[em] vt n[unc] est c[ó]cepü[em] ſ[ui] v[em]s n[ō]
fluit in ip[us]: q[em] aliter ois talé b[ui]s accepſioez
de opabilibus ſa e[mi] ip[os] deſluereſt in h[ui]s
c[ó]cipit q[em] n[ō] est ver[em]: bec igiſt de mouente
in alia[bus] b[im] p[ip]atetic[em] p[iti]am deſin[
ta] ſunt.

Lapitulum, x. et est digreſſio declarans
ſuas diverſitates b[us] p[lat]onicos et teologos

If vero nos dicam? oia moneta[rum] q[ui]c[ui]
b[us] mouët p[er]s opabiliuſ circles q[ui] ſut

Tertius

notboim tunc multa dimeritas est in mouë
tibus:tunc eni hò determinabim? ptes tì
aie motuas hò ab alio prib differêtes sz
accepiem? oem ptes mouët? quœq poëtia
cù babim sìo vno noie vocat 7 ab illa bim
ali potentia differt ta in babitu q in actu l3
sit eadè illt in hò et quis circa idè operetur
t hoc est diuidere mouëtia portius p vtrutel
q ptes.vna eni ps bìm subiectù aie mul
tas babere pòt virutef quib?pficif ad op?
t ad motùt qn bitualr potëtia lumit h è cù
bitu vno noie noiaf tunc differt a seipa b3 qò
alio bim noiaf et b3 cù due sit mouët el ta
q decernêres motù t potëtia itellect? t fàta
sia ples accepiem?lb itellect r ples sub fàta
sia.Sub itelcn at accepiem?oës illa? q quo
cùq mò bìit spèm mouët q è spès opabis
liù p nos: còstingit eni bìi bì opabiliù vles
qui sùt quafi ipa principia mo? circa q quafi
nùqz incidit error et q sùt quli regentia pina i
moibq?q nò accepim?a doctozef sed sùt con
genita nobis sicut nò eè furadùn nullè eì in
iuriadù qò mibì nolo alì ne faciàt et cetera
bmòi et ps itellectus colùcta bmòi bitu ab
antiquis platonicis sinderitis vocata est:
diciù est ab eis qnunq? errat p seipam: yo
cata at è a quibusdà poterionb? nàle indis
catoriù eo q induciù eius de moralib? p na
turà detur nobis sicut et pìme dignitates sci
bilùi còsplationù: sùt eni hec instrumèta is
tellect? pràciici quibus et alia opabilia cos
gnoscit. Et qz ab vlibus è decur? ad ptcit
lare: sub ikis vlibus affumit rò quli minore
ppositione? sferes et còponens vle ad ptcì
calare: odicés h vel eè foznicatiòem vel fur-
tù vel mechà vel bac vel illa justicia eè vis-
nédù vel bac vel illa veteri actoe oeù eè col
lèdùr ià circa ikud plurim? è error qùm et ty-
rànnus vlr bìi accipit leges eſſe custodiédaf
Sed mérit in hoc q dicit h eſſe legè q in
cumètù ppì statutù è. hò at ex uobù side
reſe videlicet pponèter z roe zgitiuæ affumète
quli còclusù vocari suezuit sciaziò scia ac
cusat vlex cusat apud rectorè quli ex qua
dà obligatiòe filogistica obligat vel ablì-
gat agereè. hò è in ius näle ex quo principa
liter pcedit sinderelis sz è dininu politiuù
bumanù et hoc è variatù bìm còsuetudinem

t statuta vinèrium et ex bìs etià habem? bi
t? in opabili? regentes et itla quidè q isbo
mata iure diuino regit in opibus vocata è
superior portio ròis eo q superiori iure pfs
citur q filitudo qdà est equitatis et recitua
dinis diuine: vocat aùt a quibusdà rò sapiè
tie eo q dicut sapiam eſſe ròez et cognitioez
diuinorum que altiffima ſunt et recitiffima t
qz bec non tì bèſ yt in ſe còſiderata sz etià
pticularibus còpata:ideo non est ſine peca
cato in moribus: ſed in peccata mo? incis
piunt non ex pte ſua ſed ex pte illa qua ad
inferiora còpatur:ps aùt que informa iure
bumano qo politum est t conſuetudine ap
plobatù nibil babet ppetuo reciu pon? pfs
culare est totù t locale t ipale t bìm calus
variati id ex quo ipa regit opa ſicut variàf
regula leſbe edificationis ſicut diximus ſu
perius t bác vocant inferiorè portioem bo
mints: vocat at a naturalib? rò ſcie eo q ſci
entià non vocant effectu demòstratiòis ſed
potius bìmm ex humanis regentè opa t è
babitus docens bene converiari inter par
nos ex bis que moribus congruìt bìm ins
politiuù t còſuetudine ciuìum: portio autè
rationis ſuperior t inferior sub quibusdaz
vna est licet habiti? et actibus et officus ſit
diuife. Sciendum autem est q sicut deueni
tur ab vli iuris nàlis preponcitis affumpi
onè ad còclusiòem que vocatur scia ita eti
am ex ròne ſupertori pponère id qo est in
ris diuini p ròez cognitina b ptculare cò
pante deuenitur ad còclusiòem que iterum
còscia vocatur. Et ſimile est qua do propo
nit rò infezior aligd qo est iuris buman: t
conſertur illud cogitativo ad operabilia ve
nitur in quoddà quali conclusum qo idem
vocaſ còscia ppter ſimilè obligati of modù
q videlicet in omnibus obligatio est quli
ex filogisimo ſed tamen cum proponit ex
ratione infeziori non perfecta est argumèta
tio ſed imperfecta propter defectu vnuer
ſalis ppositionis. Et abil enim in huma
nis statutis adoo vle t verù è q sp et ab oi
bus facièdu ſit. Scièdu at è q sicut i moto
ribus spaz est ſemp q lupior ordinat inſe
riorez ita est etià in iltis. Quoniam naturalia
t diuina ordinant humana t hò verilime

84

Liber

ius humanum est quod calibus dominum
babet varietatem et tamen quodum potest at-
tingit ius diminutum et ius naturale exem et
plum quodam iuris diuini; de iis autez
in ciuilibus est determinandum. Sicut au-
tem diximus de moribus decernentibòmo
tum in homine: ita est de appetitiuibus quo-
niam appetitus sicut diximus cœ aliquid
est et dividitur in appetitiuâ rónalè et i appetit-
tiuâ sensibilis et illa quidè que est rationali
voluntas proptie vocatur. Illa autez que
est sensibilis pars anime vocatur defideri
um: de voluntate autem superius dictum
est quoniam ipa libera est ad volendum et è
qua i facultas omnium aliarum quoniam
non cogitamus nisi quando volumet et hoc
modo quasi motor est aliarum virium ad
actum vel actus et hoc modo dicimus quâ
do per voluntatem dicti sum nos nostrorum
actum et fumus liberi et liberum vocam
quia causa sult est et non cæ alterius et hoc si
gnificam est cù dicim quæ facim sponte id quod
facim lignificates ut causa actus no est ali
unde nisi a nobis. Quoniam tis bec potentia
que volutas vocatur ut ordinata a rœe deli
berante accipitur et tam deliberatio quæ appe
titus in idem feriæ tunc facultas talis est utro
qæ ordinatim procedés liberum arbitrium
vocat arbitrii quidè ppter rœm deliberan
te et arbitratem et liberum ppter voluntatis li
bertatè et ideo dicifoptime ut liberu arbitri
um est facultas rœis et volutatis. Ro eniz
vt dicit arest, in sexto elbicozui in cœtingentù
bus est opubilibus et libertas facit nos cau
sâ isto. Et asciif auct ex arbitratiœ et liber-
tate factas que recie est bois ad opa quia
solus homo arbiter sult usitus est et quæ arbi
ter libere eligit ad opum vel dimittit et iò etià
hoc soli accufat vel exculpat apud reciores
Quia si hó arbiter suus no est de agêdo ut
nò agendo et si liber non esset: non puniret
vel piniaret acteius legislatò: cuius auct dico
boiem eêr arbitrù sult est arbiter sult iste affi-
matus arbitro cuius arbitrùs no est Gallam
pena: sed in prate libera hú prionuciare quò
voluerit et iò arbitrùs sepe pueriù est cuius
ti puerfitatis sola cæ est libertas: et iò puer
fustis opim principalio et cæ è volutas a qua

est libertas quæ ratio cuius proius actus est
arbitrium. Queret autez forze aliquis quid
vocatur facultas quando dicimus liberus
arbitrium est facultatem rationis et volu-
tatis. Dicimus ad hoc quoniam facultas
est potestas facilis tam rónis quæ voluntat
ròis dico arbitrantis et volutatis libere vo-
letis yn vel alind neq est facultas arbitri
quo arbitratò de opubilibi eti sed poter
bitur quo quis suariter costituisset ad eligi
dù qo voluerit et iò liberu arbitrii nù è sepa
tù a rœe et volutate cù fit pias bitualis et rà-
cilis vtrius quod nullo indigés ad opus ni seip
sa, de eligentia at et còfìlio in etibicis erit de
terminandù, vires atque sensibilis scedario
moventes muliù sunt valde et sub fantasia
quidè cœprerbendè extimatiâ de qua supe
diximus in scdo libro, et esti mouës seni
sicut pmo nùciat delectabile vt tristè seni
de per accis: quia omne movens babet
aliquid defiderit ideo sensualitæ vocatur il
le motus alium qui afficit ipsa ex quinque
sensibus corporis. Et quia talis morit nut
lo bim se regtimine gubernatur sed inclinat
ad omne delectabile oblatum ideo dicitur
sensualitas perpetuo esse corrunpções: ideo
qo omnis legis lato: et mozes querens in
struere auere et de delectabilibus sensualitæ
tis quantum potest: defideratua autem est
anime sensibilis pars appetitua ovidi-
tur in concupiscibilem et trascibilem a pla
tone qui concupiscibile: i epate quidè ponit
et trascibile in chifti fellis: vocavit autez co-
cupiscibilem virtutem defideratium eorù
qui afficiunt bim delectationem que voca
tur mulcebris eo quod demulcendo et emolli
endo trabit appetium sicut est delectato: ta
cus in cibis et potibus et venereis et eius
dem potentiæ erit tristiciæ bis opposita.

Irrascibile autem vocavit virtutem animi
que insurgit ad arduum quod est in auus et
gloria et victoria et in omni eo quod collocat
in gloria et in gradu quodam sublimitat et
altitudinis bim seipsum et eiusdem tristitati
bis oppositas: propter quod ponit plato i
concupiscibili spantiâ in trascibili fortitudine
Iste autem due sicut et omnis potencia anis-
me sensibilis: formalitate quandam habent

Tertius

in homine: quæ3 non habent in alijſ anima
libus. in homine eni ſunt roales: 2 in alijſ
ſunt acte a natura. Rationale enim dupliſ
citer dicif: ſcilicet q[ui]b[us] effentiaz rationale
est: vel q[ui] participar aliquaf ratiōnē in hoc
q[ui] regime eius participat: 2 ſic rationale est
perſuafibile a ratiōne: 2 hoc modo concupiſ
ſcibiſ 2 irraſcibiſi ſunt rationales volun-
tate: 2 hoc ſimile est motoribus ſperarum:
ſicut diximus: in quibus virtus ſuperioris
motorſ ſremanet in inſerior: ordinā 2 mo-
tuens eundem. Sunt autem qui dicunt vo-
luntatem que rationaliſ est per effentiam:
eo q[ui] est pars anime rationaliſ in concupiſ
ſcibitem 2 iraſcibilem diuidi: ſed bocomni
no abſurdum est: quia concupiſcibile 2 ira
ſcibile a paſſionibus corporis ſpoeiis ſ ac-
piunt: 2 penes illas non p[or] diuidi vel de-
nomiari aliqua pars anime rationaliſ que
vniuerſaliter corporis acus exiſtiti: ſed po-
tius cum voluntas ſit ſimplíciter apperitut
illa inſituſibilis permanere debet. deſide-
rium antem quod est appetitius ſenſibilitiſ
que mulia ſunt diuidi babet per paſſiones
in genere differentes: que ex ipſis ſenſibili
bus oriantur: 2 be paſſioneſ in genere ſunt
due: neq[ui]s conaturales nobis 2 illate extri-
ſecus: 2 circa p[im]as quidē cōcupiſcibiliſ:
2 circa alias iraſcibiſ.

Tractatus quintus tertijs libri de anima
et de comparatioe potentiarii anime ad anis
mata. Lapitutum p[im]num: quia omne anis
matum babet vegetabilem: ſed nō necella
rio babet ſenſum.

b Is babitis: restat videre de com-
paratione potentiarum ad id quod
bab[us] buuiſmodi potentiās: in quo
etiam banc ſentiam de anima finemus.
Dicimus igitur q[ui] omne quod viuit et animā
babet que operaioſes vite perficit et genera
tum est: necesse est babere animā vegetabi
lem. opera eni eius ſaluāt ip[ro] viq[us] ad ſua
conſuprōem. in bis aut[em] que non generabi
lia iunt: vita nobilio: e: 2 i[deo] vegetabili ſi

indigent anima neq[ui] virib[us]. Q[ui] aut[em]s
omne generali auimam bab[us] necesse ſit
babere animā vegetabilē: p[ra]b[us] per effectu
virii anime vegetabilis omne enim gene-
ratum impſecie quātuitatis est: quādo gene-
ratum est 2 impſecte virtutis, op[or]tet igitur
augmenti q[ui] deducaſ ad debita p[er]ſcripti
et iteru p[er] decrementu deducaſ ad naturalem
ſue ſenecunti 2 necessitatis conſuprōem:
qui aliter natura deſiceret in neceſſaris:
augmentu a[ut] ſine alumēto fieri nō potest: 03
igitur babere inſtituīam 2 augmēratuāt: 2 ne
deſtruaf eſſe diuiniu p[ter] quod agit omne
quod agit: 03 eti[as] ip[ro] generatina babere
necesse est igitur vegetabilis ale potentiās in
omnib[us] eſſe generatiuſ 2 conſuprōtibilibus.
generata aut[em] dico quætis[que] de ſeipis gene-
rant: 2 non illa que generat ſuas formaſ et
ſp[es] in mā aliena: ſicut factiūt corpa ſimpli-
cia 2 immālia, talia eni oia nō de ſeipis ſe-
men emittu[n] gnātionis, p[ter] boc eti[as] nō
vere generata ſunt: ſed agētia tu[n] gnātioem
in alijſ. S[ci]um a[ut] nō necesse est inſelle ois-
bus viuendibus, b[us] eni ſup[er] dicta ea q[ui] b[us]
corpa ſimplicia: impoſſibite e[ſ] bi[es] mediu in
tacu: 2 ita ſimplicia nō b[us] b[us]t tacu: c[ui] tu[n] ſim
pliciu[us] q[ui]dā b[abe]cāt vita. A[db]uc a[ut] e[ſ] s[b]
tis cōſtat q[ui] ſine tacu null[?] b[abe]t ſenſus, to-
cutus enim est tam ſenſus q[ui] or[ia] ſtitutiu
a[i]alis: neq[ui]s illa salti ſine tactu eſſe p[er] au-
malia quætis[que] nō recipiūt animas ſenſibi
les ſine mā: ſicut illa que nō b[us]t ſenſus qui
app[be]ndut p[er] mediu: 2 ſunt illa que nō b[us]
nifi tacu 2 guſtu b[us] q[ui] est quidam tactus.
Si aut[em] 2 c[ed]am q[ui] ſup[er] dictu ſuit q[ui] nibil
fruītra facit natura: tunc necesse est c[ui] illo
q[ui] 2 c[ed]am q[ui] a[i]tia necesse est bi[es] ſenſus:
2 b[oc] necesse est cōcedere: q[ui] nos videm[us] 9
cut 2 i[] secu[do] p[hi]coq[] p[ra]b[au]im q[ui] oia q[ui] nā
cōſi[t]ut p[ter] alique finē determinatu ſunt
vel bis que p[ter] finē coacciūt: ſicut p[il]le:
quos videmus in loci determinatis or[ati] 2
t in tota ſpecie ſunt ſicut ſub aſſellis homi
num 2 in inguine, vniformitas eni ita non
eſſer nifi eſſent ad finem determinatum in
natura. Similiter aut[em] est in alijſ acci[n]ib[us]
rebus naturalibus. Lum igitur natura faciat
omnia p[ter] finem ad quem ita nata ſunt

Liber

pnenire:tunc etiam facit alia que non mori
nata corruptantur: sed yt in pluribus vel
omnibus deueniat quodlibet ad finé fue p-
fectis ibm spem ad quâ natu est deuenire.
Dic eni finis est principaliter intentiú opus
a natura. Si igif consideremus aialia babé
tia pceſtiniu motu oportet q babeat illuz
yt de loco ad locum mota colugatur sueni
entibus et remoueatur a nocetibus. Si aŭt
illa ſensu z nobaberét nocuméta et couenié
tia non perciperét oportzligif q corupperétur
ſensum no babentia. idem autem est de bil
q pmanëtia et imobilia ſunt hz loci, bis, n.
ineſt conuenientinu pceptio et ledentiu ſu-
ga aliter tamé quidez qz in aliis pſectis al-
malibus tamé ineſt mo ſue nature couenié
ti. Dia igitur animalia ſine ſensu exiſtentia
destruetur ante pſectione, eſſu igitur fruſtra
natura cuz animalia ad debitu ſibi finem
produci non poſſent. ſimiliter autem corp
non poſſet babere intelligen animâ diſcre-
tiu z ſenſus non poſſu hze, dico auté aiatu
quod mouéſe ibm loci ſue fuerit generatiu
et no ſen: nec dico hz q animatiu terrena ai
ma no ſit faciu: hz quis dicut qdâ simplicia
corpa eé no ſca: et babere ſoluz intelectum
discretiu z p[iculari]u z ſeliibili ſicut ex ſan
tafmate accept[us] intelleciuſ et tamé ſenſibilé
animâ no babere hoc enim imposſible est
omníno. Sed celestia quidem babent in-
tellectum actiu z opatium et ille diſcreti
uus non vocatur. Talia igitur non perfecta
per generationem babétia intellectus agé-
tes z operatiuos non diſcretiuos non ba-
bent ſenſum. Et ſi queramus quare no ba
bent in promptu erit assignare causam. Si
enim baberent: tunc haberent aut p[ropter
dignius aliquid in anima: aut p[pter digni-
us aliquid in corpore: nunc autem neu-
trum bozum est in eis ex babere ſenſum. Intel
lectus enim acceptiuus de ſe z operatiuus
qui extra ſe non querit intelligibilia no ma
gis intelligit p[ropter ſenſibilia: sed minus
eo q a simplicibus intelligibilibus auerti-
tur ad ſantafmata. L[orpus autem p[ropter
ſenſus non melius est: sed potius nibil erit
per co[rupti]o[m que est ex ſenſu. Neceſſe
est enim q omne babens ſenſus valde di-

uerſe ſit composi[ti]onis: et multas babeat p[]
tes molles et terrenas: quarum faciſis est
co[ruptio: et ideo generaliter b[ienioris] vite
q[ui] multe ex plannus. L[iu]n[ui] ergo non faci[tu]
per genera[nonem] bab[ita]z non eſſet melius
ſed peius ex ſenſu igitur fruſtra daretur ei
ſenſus a natura. Sed eorum que facta ſunt
corpo[ru]z non mouentium ibm locum nul[
lum est omnino quod babeat intellec[ui]m
ſine ſenſu: cu[u]s ratio iam dicta est: quia vi
deli[ze]z non coniugereſ conueni[ti]b[us]: neq[]
remoue[retur a c[ot]rarys: et ſic natura ageret
fruſtra. Si autem dicta neceſſitate animali
detur ſenſus: tunc neceſſarium est q in cor[
pore] ſimplici ſit ſenſus: yel in corpore com
poſtito. non autem potest eſſe corpus ſim[
plex ſenſibile per ra[nonem] prius inductaz
quoniam tactus non potest eſſe ſimplicis
et ſine tactu non potest eſſe aliquis ſenſus.
Quod licet ſuperius proba[ui]mus: tamen
etiam manifeſtum erit ex bis que uunc in-
ducemus: q est animalis corpus anima[
tum, omne autem corpus generabile et cor-
ruptibile: quia de talibus bic loquimur: est
poſſible tangi tactu p[b]ſíco et ſentíp ſen[
fus tactuos: ergo neceſſarium est cum ta[
cu]tus ſit per medium intraneum q anima[
lis corpus ſit tale q poſſit tangere et ſenti[
re ſenſus differentias vel tactus. Non au
tem ſentiret qualitates tangibiles: niſi per
boc q medietas est mixta ex eis. opo[re]t
ergo corpus eſſe mixtum: et non ſimpler.
niſi enim ſentiret tangibilia: non poſſet ſal
tari animal: quia non ſentiret ea que effen
tialiter componunt ipſum et ſaluant et cor[
rumpunt. Sic autem non est in alys
ſenſibus: quia illi per extrinſeca media
ſentiret: et ſenſibilia eorum neq[] ſentiali[
ter componunt: neq[] ſaluant: neq[] compo[
nunt corpus: ſic et auditus et odora[us].
niſi enim babeat ſenſum tactus: non poſſit
quedam coru[n]pentia ſentialiter fugere
et quedam ſaluantia ſentialiter accipere.
Si autem ſic ſe babeant: imposſible est ſal
uare animal quon[que]z ad finem nature de-
ueniat: et ideo quia guſtus e ſaluantius ſub
ſtantie aiati corporis oponet guſtus eſſe qu[]
dâ tactu: cu[ti]us cau[la] est: quia guſtus e ſenſus

Tertius

quo accipitur nutrimentum vel alimentus quod nutrit per hoc quæ substantialiter consanguis in ibam. Tale autem est corpus tantumgibile babens qualitates: et ideo sensus participans ipsum est tactæ quidam necessario. Etec autem omnia constant ex determinatæ de tactu et gustu.

Lapitulū fecūdi: quæ sensus qui fiut per media extriseca non nutriut; et qualiter sunt per media extrinseca.

Dnus autem colo; et odorem non alunt: cùsint intetitioæ fine mā: et ideo talia n3 sensum pibam: neq3 ex eis angmētū vi de cremētū; Lū aut gusti fit alimētus sensus: ne cesse est gustabile non per spem saporis esse alimētū: sed oporset gustu esse quědā tactu ita quæ alimētū pibam accipiat: et iò oporset quæ gusti fit sensus ei quod et possibile est tagi ppter qualitates tacit quas h3: et sic vege latius p nutrimētus quod ex sua ſba prestat Omne eis quod nutrīc ex eisdem nutrīc ex quib2 generat: cùs igitur generatōnem babeat ex tangibilitate portet quæ ex eisdem nutrītur. gustus autem sensus est gustus: ergo erit sensus tangibili: et sic gusti est aliquis tactus. Hic igitur duo sensus necessari sunt aiali: et ideo manifecit quæ aiali impossibile est esse fine tactu. Alio autem sensus sunt ppter boni et vtile quodam aiali: eo quæ non nisi cuidaz cœnientur generi: et non oibæ aialibus. conueniunt. n. habebi moti pceſtuum: qui est vnus quo mouset ad nutrimētū. Idem. n. 03 basbere sensus cœnientis et quodam nociuus apprebcdètes: et generaliter quidem verut est quæ sì illium debeat saluari: oportet saluare per tactum. Sed quodam sunt que etiam indigent pcul appbendere cœnientis et nocinu: et h3 fit quâdo per medium extrinsecu aduenit: et fit eis sensibile quod appbendut. hoc autem in tali modo fit quæ mediù accipit forma sensibilem in eo quæ a sensibili patitur vel moue tur: sensus autem accipit in eo quæ patitur a medio: et buiis exempli est in eo quæ mouet ſim. locum violento motu: sicut dixim2 ante finem octani péricorù. Illud enim ysq3 ad terminu ad quem facit et mouet mutare alii

quid pellit: et sic depellens facit alteru tale quale ipsum est: et sic continue mouens vnù monet alterum: et ideo omne depellere est motus etiam qui est per medium: sicut et senſus: in quo quidem p[]r]um depellit et non depellit: sicut chorda vel manus. vtilimù an tem sicut lapis vel sagitta depellitur ſolum et non depellit. Medium autem istorù basbet vtrum quæ istorum: quia sicut aer vel aqua bic est et depellitur a primo: et depellit vtum: et ſunt media sic depellentia et depulſa quodam modo multa: sicut et in alteraione qua sensus a ſensibili alteratur: excepto hoc solo quæ alteratio ſensuum fit primo ſenſibili manente in eodem loco: quod non fit in bis que feriitur in quibus illud quod depellitur mutat locum: et bec alteratio est ſi milis mori figure sigilli et. cere: sicut diximus ſuperius. Notus enim figure in ingreditur in ceram quatum impmentis tincit ceram et non amplius: et ita medium tincitur specie rei ſensibilis ad tantu ad quan tumOURAT MOTUS REI ſENSIBILIS: et ideo in la pide sic nibil fit de motu tali eo quæ non e] me] dium conueniens. Sed aqua ppter bumi dum et perſpicunz tincitur ysq3 quo bec est procul: aer autem adduc amplius: quia ille de facili impulſu mouet: et de facili recipit ſpecies ſensibilium: et de facili agit in ſensuum: et patitur a ſensibili ſi maneat et vnus continuus maneat vel fit non interceptus a ſpillo terminato: quod facit cum non eſſ continunt inter ſensibilia p[]r]um: et organu] ſensus. Et quia ſi fit ſensu viſus et al[]u per exteriora membra apprebcdentes ſensus melius est q[]ui id quod dicitur de repercussi one radiozum viſus a ſensibili ad videntc: sicut dicunt bi qui dicunt viſum per emittit: onem radiozum melius est multo quæ dictur aerein pati a visibili: q[]ui quæ viſus extraittiat radios: et illi repercutiantur ad videntem. Patitur enim aer a figura et colo re q[]ui diu est vnus et continuus nisi interceptus aliquo corpore terminato. In levi autem bumido est vnus et continuus: quia q[]ui libet eius pars p[]pter bumidu fluit in alia5 et continuat ei: et ideo tale mediù sic motus a visibili terminato motu mouebat viſum:

Liber

sient etias in cera mot? est figura sigilli vſiq
ad finem ad quem ingreditur. Supra autem
oixim? quæ impressioni sigilli similis est om-
nis acceptio sensibilii et maxime visibilius
eo quæ illa p[re]oib? sunt sp[u]alia et esse intetio
nui potius? reru babentia.

Lapitulü tertii qualiter fit aialis corp^
ytru limplex aut cōpositiu.

Tlia autem supra diximus repreſbêdes
dos esse eos qui de anima dicunt et
de corpore nibil determinat: ideo quedam
vniner saliter dicemus de corporib animalis
tis: subtiliter enim bis libris de plantis et
animalib determinabimus. Dicem igitur
quæ manifestus erit ex bis que dicimus quæ im
poslibile est quæ aliquid simplici[us corporum
fit corp animalis sensibili: sicut quæ corpora
aialis aliciutus fit igneut aut aereu: ut ex ali
quo yno alio elemento. H[ullius enim ani
mati potest esse tale corpora eo quæ aia multa
essentialiter operat in quo etiam differret a
natura: et ideo est endelichia corporis orgaici
organici aut est q[ui]e est multis compositiu:
simplici[us autem nullum compositiu est ex
multi: neq[ui] potest esse organicus: est tamè
hoc specialiter veru in corporib animali[us]
quia sicut iam sepe dictu est: nulli[us animal
est quod non babet tacti: omne enim ani-
mati[us] sensibile est corpora possibile tâgere
et tacti[us] qualitatib in senſum immutari
quia aliter non saluaretur in esse animalis.
Ella autem sensibilia paliera et extrinseca
media faciunt ſenſum omne per alterum
non coniunctim faciens ſenſum facit ſen-
fus p[ro]mediu quod intercidit et distatia facit
ſenſibilis a ſentiète, tact autè est ſenti[us] in
tangido sensibilia fine medio distantià fas-
ciente: ex bocq[ui] fortit est nomè q[ui]o tacit vo-
ca[]t: tamen etià alij ſenſus tangit tâgibilia
vel ſensibilia no simpliciter ſed quodam[no]
do: ſed tact ille è per alteru quod è mediü
faciés distantià: non ſp[ei]i ſenſibilis: ſed rei
ſenſate 6m eſſu quod habet in mă. Sétiunt
aút et alij ſenſus et aliter tact eo quæ tactus est
fundamétuz oim ſenſuü: et 16o quâdo ſtupe-
sit frigido neru? viſiuq[ui] obticuit ſuit vocat?

a grecis: t[ue] ocui[9]nib[il] videt: et quando re-
soluit p[ro]calid[us] plonis reddit yuius. Lui[9]
signu è frigidas in somno ligat ſenſus:
cu tamè trigiditas no immutet nervos ſen-
ſibiles: niſi inquatu tact est in eis. Opo[13]
ergo in quolibet ſenju p[ro]s oſponi organu-
tacit quali polit agere copiosem ſenſus al-
teri et ſic ſenſus alij agui tact: eo quæ funda
ti ſunt o[es] in tactu ſicuit in p[ro]ino fundam[ie]to
Licet aut ſic o[es] tacui ſenmata: amè no p[ro]ſi-
cit ſenſus in eis 6m actu: niſi paliera mem
b[ra] no coniuncta p[ro]ſentià ſenſitu: ſed io-
lus tact et ſentit p[ro]ſip[em] et no indiget alio
ſenſu ad ſenti[du] et ſentit p[ro]mediu c[ent]ialk
coniuciu ſenti[ti] et mediü et i[ui]nciu neceſſe
est eſſe: ſicut demōstratu et ſup[er]p[er] impoſi-
bile est aliquod simpliciu elemétop e[que] cor-
pus aiatu aia ſen[bi]li: et ideo ſatu c[um] quod
quidat dicut corp[ib]iaiatu eſſe terrenu. 13 eni
dixim in libro pigeneos terrâ ōnari in aia
tis: hoc tamè inietugif 6m medietate c[um] vo-
ca[]t arisimetrica: quia videlicet plus quatuatet
terre et aque ōnaf in corporib aiatuorum q[ui]
aliop elemétop. Secùdu autè medietate q[ui]
vocat geometrica: nullus ōnaf pl[er]altero in
aialiu corpib. Omniu[n]e[que] tangut
h[uius]c est ōria tangibili tact e[que] ſenſus ſuſcepti
ſicuit medietas [omixta] geometrice: ſicuit ia-
alibi dixim no est igitur medietas in quatuor
tant[us] terre quib[que] ipsa differet ab alio[rum] eſi-
s: ſed calidi et fri, et bu, et ſicci et oiciti etià mol
lis et mulio[rum] aliop generu ſup[er]enumera-
top tangi possibili. Huius autem ſignu è quia
i aliquo mébro excellent et ōnaf terra ſicuit
ea que coagulata ſunt calido et ſicco: ſicuit
ſunt p[ili] et yngues illo mébro no ſentimus
eo qu[em] terrea ſunt et ideo op[ones] vite ſenſibil
no p[ro]ſiciu in eis: ſed vegetabilis in. et bec
est causa quare p[ra]ta no b[us] ſenſum quonia-
in vitate terree ſunt et vitres habet a terra et
nuttimetu: et ideo op[ones] vite ſenſibilis in
eis nullo modo p[ici]tuit. Quia autè yt di-
ctu est in t[actu] fundat o[is] ſenſus: ideo im-
possibile est aliquid aliop ſenſuü eſſe fine ta-
ctu: ſed tact p[or]c[um] eſſe fine alio[rum]. Tacti[em] n[ut]
terre simplicis e[que] neq[ui] alteri corpora de núe
ro corpor simplici. Ananifestu est igitur
qu[em] ſolo ſenſu t[actu] privato cum ſic fundamè

Tertius

tum alioruſ senſum animalia mori et corru
rumpit et necesse est. et butus cauſa est: quia
impoſſibile est: φ aliquod babeat ſenſum:
quod non est animal: et cum aliquid ſi an
mal: non est necesse babere aliuſ ſenſuq
ſiit: et ideo poſtio hoc ſolo ſenſu ponit alia:
t deſtrucio ſolo eo deſtruim: et per hoc ex
cellentie alioruſ ſenſibiliu ſo coruppuit an
mal: ſenſum anté forſe ſnum coruppuit: vt
color et ſonus et odores nifi per accidens:
sicut ſonus coruppere dicit animal quando
cum ſono est depulſio aeris et ictus: et tunc
percutiens tactu corupit. Similiter autem
odores inſicertis aeré et conueriétés ad ve
nenu natura coruppunt: no in eo φ odores:
sed in eo φ venenuſ vel aer venenofus ad
interioza tangédo ingredif per poros occul
tos et manuſtios. Sed excellentia eorum que
ſentiri poſſent tactu calidozú et frigidozú et
durozu et alioruſ ſenſibiliu bis ſi etipam et
eſſentialiter remanet et coruppit animal.
Sicut eni ſepe dictuſ est: omnis ſuperflua
excellentia ſenſibilis corupit ſenſum: ergo
et ſuperflua excellentia tangibiliu coruppuit
tactu. animal auté determina: et diſſinita
ta: ta. Demonstrat: eni est φ animal non est
ſine tactu: et φ ſolus tactus ſufficit ad an
malis constitutioem. exquò igitur ſol? tactus
poſit? ponit animal: et perепius ſol? pimit
animal: tact? erit non tam ſenſus q[ui] forma
constitues eſſentialiter animal: et ideo tan
gibilium excellétie coruppentes tactu: per
conſequès totu animal coruppunt et non ſo
lum ſenſum ſaluo in eſſe animali. Huius
auté cauſa iam dicta est: quia neq[ui] animal
ad hoc φ ſit animal necesse est babere ſolú
bunc ſenſum tactu. alios auté ſenſus: sicut
ſepe dicti: est: babet animal perfectu: non
ppter eſſe: ſed ppter bene eſſe: vt viſum ba
bet humiditas in aere et aqua: quatenus? lucé
tia per ſe que non indigent medio nifi diſ
fano ſolo: aliter quâdo iterum baber viſus
humiditas in aere et aqua: yt in lucido ſim
actu illuminato videat colorea: et p[er]h[ui]s
nus apprebédat conueniens vel nocens.
Bustum quoq[ui] ſim q[ui] mediu ſaporuſ est et
distinguit a tactu vt diſcernat dulce vt am
rum: et per hoc conueniens cognoscat alimé

tum: et deſiderio monea[rum] vel remonea[rum] ad
ipsum vel ab ipso. O ſactu: autem babu[rum] ut
remotus cognoscat alimétum conueniens
ſibi: quia odor est ſequela ſaporu[rum]: lingua
p[ro]ut est no: ad eſſe: ſed ad bene eſſe: vt p[er]ipam
aliquid alteri ſignificer: ſed hoc modo mul
tas babet virtutes et operatòes ad bene eſſ
determinatas.

Lapitulú quartú: et est bigressio decla-
rans φ ſenſibile et vegetatiu[rum] et rationale in
bomine ſunt vna anima.

Anibus autem bis comparationis
bus babitis videt nobis φ relinquis
tur bic considerandu cum in omni ratione
li ſit ſenſible: nec vnq[ui]s a rationali ſenſibile
separat: et vegetatiu[rum] utrum ita tria ſint in
bomine ſubſiàia vna vel diuerſe: et iterum
due q[ui] ſunt ſenſible et vege: atiu[rum] in beſtys
ſint ſubitantia vna vel diuerſe. Sunt enim
ſuper hoc iam quidam latinu[rum] diuerſa de-
terminàtes: licer ſuper hoc vnq[ui]s non dubio
tauerit quiſq[ui]s per ypateticoru[rum] dicunt enim
comupubile et incorupubile non poſſe eſſe
ſubſtanuà vnam: rationalè autem incozu[
]pubilem eſſe aſſerunt in bomine: ſenſuiu[
]autem et vegetabile coruptibilia: in idè au-
tem concidit quod dicit ſeparabilis et non
ſeparabilis eſſe ſubſtanuà vnam. Ampli?
autem inuicem precedentium ſim tempus
dicunt non eſſe ſubſtanuà vnam: animam
autem vegetabilem dicunt tempore in bo-
minis genitrura p[re]cedere ſenſibilem: et ſen
ſibilem p[re]cedere rationalem. Probat au
tem hoc ex eo φ embria p[ro]us tempore tra-
buut nutrimétum et ſanginé méitruoſum
q[ui] ſentiant. traben[que] autem nutrimentum et
conuertens in speciem nutriri non est nifi
anime vegetabilis. Similiter auté embria
puncta acu contrabun[que] et non ſit ſine ſenſu
tactus: et tamen nibil adbuc agere potest in
tellectu diſcretinuo. Adbuc autem quoniam
ingredientis ab extrinſeco in materia[rum] cor-
po[ra]: et educti de materia non potest eſ[que]
ſub ſtanuà vna. Non autem est dubiuſ intelle
ciu[rum] ingredi ab extrinſeco ſim oia que de in-
tellec[tu] dicta ſunt. Vegetabilé aui et ſenſibilé

Liber

educi de materia oftendunt opationes vtriusq: que omnes organice et materiales esse constat nibhominus ex predictis. Hsos aŭt mirabilè istoξ sapietia que nulli 2cos est phoξ cuincim? per ea que in fine pmi libi scie bui? dixim?. Am querim?gd fit vnies istas, aias vel Ibas in corpe vno:et qeqd fit illud hocerit alind ab ictis: et pon? Iba et ac? corpis: q: ista tria, 03 eni vni? pfe eti Ibm Ibam:vnâ eſſe pſectione. Adbuc ât ſepatoξ p Ibam vnû q intellectuï no ê i alio Si igi? ſta tria p Ibam ſepata ſunt: 03 q ve getatim p intellectuï no ſit in ſenſiūuo: neq3 ſenſiim p intellectuï erit in intellectuo: ſed ſunt iim siücta in Ibo corpeo. Hoc aŭt dato ſequiit duo incouenietia: quoξ vnû ê q aia no bêat diffinutione ſimilê figure: quia non ſicuat trigonuï in tetragono: ſic vegetatim erit in ſenſiūuo: et ſenſiim i intellectuo. Alind aŭt est q destruif ordo caξ formaliu: q1 ſe cûda ea no bêbit a p[]marta q ê: et q ca eſt. Sût eni ordinate cauſe formales eſſe viuï ſenſiim intellectim: yt dicit phs i ll. de cauſ. Si aŭt ſepatita tria p Ibas eo q aliqni per eſſe in diuerſis inueniuf ſeparata: tuc enim deber eſſe alia ſubſtânia in bomie q3 viuï t ſenſiim: quia quedâ inueniuf que ſunt t no viuïr. Si yo diecaq ut nonuili dicut q solus intellect? ê Iba t forma bois ad qua forma vegetabilis t ſenſibilis ſunt disposições: boc abſurdû reputatum est ab auic. et alys phis: quia omnis dispo aliquid ê de gener accidêniu: t accidit ex boc q illud quod est Ibae vni? erit accidêrale alterius. Subſtantia eni bestie ſenſibilis Iba est t vegetatiu est ſubſtânia t actus plâte. Adbuc aŭt hec dispo aut ê vtilimata: aut no ê vtilimata: ſi est vtilimata: tuc ſemp ad ipam ſegc spês t ſic in ſenſibili eu eadê materia erit rónale ſemp: et ſic omne ſenſibîle erit rónale: ſicut omne rariffiimû eſt ignis. Si aŭt no est vtilimata: tuc oportet q aliquid additû ei faceret eam eſſe vtilimata: et ſic aligd eſſet inter ſenſibîle t rónale quod vtilimaret ſenſibilê quod ite? abſurdû è omnino. Sunt aŭt no nulli qui dicut tres Ibas eſſe vnâ animâ: eo q in vno actu animâdi vniuif tanq3 aia no fit nomê ſbe t forma ſed opatiôs: qd tanto

est abſurdi? ceteris que dicta ſunt: qsto boc est còtra omnes antiquos de aia loquëtes: quia animâ còcorditer vt Ibam diffinierunt et Ibam eſſe dixerut pter solam illo? opinio nem qui armoniâ animâ eſſe dixerunt: et in ratiòe armonie pofuerut animâ. Illi enim dixerut animâ eſſe accidês quod còsequif armoniâ ipam. Amp. autê baru triu Ibaru b[]m aciu erit aliqua ca: aut igi? vnio actionu puenit ab ynitate corpis: aut ab ynitate Ibskantiarut: tuc no ſunt tres ſbstantie ſed vna: aut ſimpler: aut compoſita ex trib? Si aŭt ab ynitate corpois: boc abſurduz eſt: quia iam corpora yniret actum animaru: et ſic as nime non eſſent cauſa ynitatu corporu. Et tunc quererec que ſit cauſa ynitatu corporu: et non erit aſſignare cauſam etiâ ſi fingendi oetur licëtia, non enim potest dici q corpora organica per ſe ſint ynita ex multis: cum omnis vnio materie ſit ab ynitate forme p[]ficientis. Inducut autê erti ſimile omnino fundamêuï ſuper ſalſas p[]poffiçones, dicut ei q ignis radiuſ lune et Iol: ſint diuerſe ſubſtantie: et tamen frequêter vniuif in illumis nando: ſupponentes radios eſſe corpora: quod alibi imp[]robaú est: et nulli p[]ypatetici concordat: neq3 etiâ ſi eſſent radu ſubſtântie vniuif in illuminando q maius lumen occultat minus et ſacit ip[]sum non opari luie ſuo: p[]ropter hoc igi? et bis ſimilia multa q non induci oportet differêctias in bomine b[]tria eſſe ſubſtantiam vnam in bomine que eſt actus et p[]fectio dominis nec ſenſiblem eſſe in ymone neq3 vegetabilê animas vel ſubſtantias ſed potências que fluunt a ſubſtantia: que eſt anima rationalis: ſicut ſepe ſuperius diximus. In alys autem ſenſibilis eſt ſubſtantia t non potentia: ſed babet ſuas potentias concupiſcilem et irascibilem: et quinq3 a ſe fluentes ſenſiis. Simili ter autem ſe babet vegetabilis in plantis modum quo p[]ceedens potestas eſt in ſe quenti diximus ſuperius in pluribus lo[]cis: quem bic iteramus p[]ropter doctrine fa cilitatem: quoniam inferio: eſt in ſuperiori ſicut in magis forma li omnis potestatîs in ſerioſis op[]oës dirigû ad ſupio: ſicut ma terie inſtakalis ad ſua forma: dixim? lu pi? q

Tertius

omnis operatio que inſtraliter ſe habet ad
aliam est materialis et impfecta ad illam.
Sic uti eni ſe hīt opatōnes qnqſ ſenſuī ad
ſenſuī cōem: ſic ſe hīt opdes ſeuſ cōis ad
ſatiam. Silr autē et opdes ſatāſie ad iteſ
lecti posſibilē: et vleri9 intellēs posſibilъ ad
ad agati9 q absolute et ſimplъ ſe ſba bois: nō
tīn dicim9 ſimplъ ſun9 eē mā et altep:13 mās
le boc mō quo ipſectu9 dī māle. Impſectu
aŭt e9 oē mālъ opas vl' inſtralъ. dico at illud
inſkalъ opari: qō opaf ad altep qōdā qō e9
pſectio opis. Silr aŭt ſe hīt opa vegetabiſ
ad ſenſibilē: cu19 ſignu9 e9: q2 nutrītia cōuer-
tit nutrimētū in carnē: q nō e9 ſim vegetabiſ
tin9 ſed mediū in tactu: ex quo et facule inno
teſcit potētiā9 multitudinē in aia non indu
cere q2p6nem e9ntialē: ſed poti9 ondit vnuz
formaliſtim9 ex quo oēs ſi te ſlunt potētie
q2to formali9 eſt: rāto in plurib9 opatioibus
inuenit9 ſui ad plura indigēt in quo differt
a natura que obligata est materie: et vnū tīn
opaf. In boc tamē vno vltimo formali ali
quid est ſiſe forme: et aliquid materie: et nō
materia et forma: ſicut ſupiza diximus in tra
catu de intellectu. Mās eni differētias in
omni natura necesse est inueniri que est cis-
tra natura et eſſentiā primā. Si quis vō po
ſterius obiectā has potētias animē nō eſſe
ſubstantiā: ſed eſſe potētias naturales: et ita
eſſe de genere accidentiū: et inde vleri9 ve-
ſit eſſe in anima compositionē subiecti et ac
cidentiō: inſerēs vleri9 animā eſſe compo-
sitam ſubſtatiā ex materia et forma: eo q anī
omnes compositiōes ſecuſas accidētiā cū
ſubſtātus compositio est p[ro]ex materia et
forma: eo q nullu9 accidēs accidit ſibstantie
ſimplici ſiue ſit materia ſiue forma.nos di-
cimus q buiſimodi potētie nō ſunt accidē
tia cōiter: ſed ſunt potētie naturales. pp[pe]
tates animē: et hec ſunt vires ſubſtātie eius
et talia multa accidūt omni ſubſtātie ſimpli
ci: ſiue ſit forma ſiue materia: ſicut etiā nos
ſupiza dixisse meminim9. Et boc addimus
q tanto accidūt ei plura de talibus: quanto
fuerit ſimpliciō: qua[to].n. ſimpliciō: tanto
plura opaf: et vtig2 nibil opaf cu19 virtutem
opis nō babeat: et ideo ex taliu9 accidētium
multiplicitate et multiplicatoē nō concludi

pōt compōſe. Quod aŭt inſt obiectiūt de
conuſtibili et inconuſtibili: et ſepabili et nō
ſepabili vnā et eandē h[uius] solutionē: q videli
cet anima bois tota inconuſtibili et ſepa-
bilis est a corpe: ſed p[ro]accidēs non ſepat in
quibusdā virib9 eo q opatōſe illarū nō ſint
ſine corpe: ſicut ſupiza diximus de nauta: q
ſbaliter ſepaſ a nauti: licet navigatio nō ſit ſi
ne corpe: ideo ſicut ſenecut et debilitan[que] vis
res anime: ita coruſpunt et nō aliter, conſtat
aŭt q nō ſenecut et debilitan[que] niſi corp[is] ſe
nectue et debilitate: ſicut debilitat[que] nauta vl'
navigatio nautē: iam fracta et ſiſſa et inue
terata: et ideo aia exuta vires ſuas h[uius] nō
vtaſ eis: tamē nō ſunt ocioſe: q[ui] vſui ſimpe
diſ p[ro]accidēs vt p[ro]oicris. D aŭt indu-
cut q[ui] vegetabilis p[recedat] ſenſibilē t[que] et ſen
ſibilis rónalē nō p[uenit] niſi ex malo inſte-
lectu libror[que] ar? Docet eni ar?, nos animā
nō eſſe in ſei: ſicut act9 e in eo cui9 eſt actus
quia ſi ſic inſef[et] ei: t[que] ſemē e[et] aial l' p[la]ta
ſed docet nos: quia eſt in ſemie ſicut artiſex
in artificiario: et ideo in ſeiē nō opaſ niſi ſic
artiſex: neq2 vnq2 opaſ aie op9 nuli in corpe
organico p[ro]fecto b[in] numeru9 et ſigurā et for-
ma organo[rum]: et boc modo dicit q[ui] p[recedit]
opus nutriuie opus ſenſitline, boc aŭt op9
non eſt animē: ſed virtutis formative: que e
ſicut artiſex formās corpus: et b[in] iſtu mo-
dum eſt exponiſus ar?, a ſuis comētato[ri]q2
et ideo ex boc nibil inſerri potest de anima:
neq2 q ſit vna: neq2 q ſit multa. hec iſtur
etiā in, xvi, lib[rio] de animaliſb[que] dicit ar?.
vbi
eſtā dicit: q[ui] p[er] ſpiri9 qui eſt in ſemine eſt intel
lectus eo q operat et in ſtelleu practicus
alicuſus artificiſis. D autē dicit de eo q eſt
ingredi ab extrinſeco et duci de materia ni-
bil omnino eſt ad p[ro]poſitū: et solutio bui[n]us
patet p[er]ea que dicta ſunt de in ſtellectu agēte
erit autē de bis ſubtiliter loquēduz in lib[rio]
de animalibus. hec iſt[que] de anima b[in]
q[ui] in ſeipſa cōsiderat[que] determinata ſufficiut.

Alberti magni Episcopi Ratisponc[b]o
philosophorum gravitati[mi]: ſuper lib[rio] de
anima ſententia foeliciter explicit.

Liber

Incipit liber de intellectu et intelligibis
li domini Alberti magni ordinis p[ra]dicato[rum]
et rat[io]ponens ei: cuius tractatus primus
est de natura intellectus.

Lapitulum p[ro]mum de quo est intentio:
t quis dicendorum ordo:

Ycet a p[ri]ncipio istius
op[is] oiximus: ſcia de
aia no satil oplete b[ec]
ex boc q[ur] de aia ſin ſe
ip[am] in li. de aia veder
minatu[ est. Opor[us].n.
cu boc ſcire de obiect[
que pp[ra]s ptib[us] anime inſerut paſſioes
H[or]a uti obiecto[rum] quo[rum] p[pa] paſſiu a p[ro]
ptib[us] ſive p[o]tětijns b[us] aia qu[ed]a pp[as] paſ-
tiones inſerut aie: qu[ed]a a[ut] coes anime t
co[pi]. L[oe]s eni ſunt paſſioeſ quec[uj]s ſunt
talia circa que op[ans] aia inſko vii[]corpeo:
vt quec[uj]s ſunt circa vegetabi[le]t ſentibil[é]
iam. Dropter q[u]d eti[as] p[yp]atatici veteres
ſcias de talib[us] coib[us] aie t cor[pi]s vocauerut
Et de bis in p[re]iam p[ro] modulo n[ro] expe-
diri ſum[us] in lib[us] de nutrim[eto] et nutribili:
de ſentu et ſentato. Restant a[ut] a[dbuc] lib[us]
de ſomno et vigili: de inuettute et ſenectute:
de inſpira[io]e et expira[io]e: et de motib[us] q[ui]
cunt a[ie]les: de vita et morte: q[ui] oes ſunt de
op[ib]us] coib[us] aie t cor[pi]s. Sed qa[que] a[que]
interp[ ratio] ſomn[us] et n[am] ei[rum] d[eter]minabi[
est: niſi p[as] ſcito de intellecu et intelligibili
Y[de]o o[3] nos bic interponere ſciam de itel-
lectu et intelligibili: licet intelligere aie b[us]
ne ſit p[ro]m pier cor[pi]s. Attrecau[m] ei ſicut
ſepe, p[re]ſtat i ſur. p[ri]ncipal[] facilitate docri-
ne: p[ter] q[ui] mag[is] ſeq[ur]m in traduio li[is]
b[ro]zu n[am]i]i] ordiné quo tacili[que] docet audito:
T[em] ordiné rer[u] n[am]i]i]. Et bac de c[à] no tenui
m[us] i exequédo lib[us] ordiné qué p[li]baui[m]
in p[ber]m[us] nostris: v[bi] diu[li]ioné lib[us] n[am]
liu] po[lu]m[us]. Determin[ates a[ut] de itel-
lectu et intelligibili ſup[pon]em[us] quec[uj]s in
lib[us] n[ro] tertio de aia p[uen]iéter determina
ta ſunt. Auec[uj]s y[ò] bic inqui[re]da eſſe vi[
denk] q[ui]s per dem[ra]tioné t rat[io]em inueſt
gare poterim[us] tractab[imus]: ſequé[tes p[ri]ci,

p[is] nos[er]i veſtigia. Lu[i]s lib[ri]u de bac ſcia
licet no vidim[us]: tamé oſticipulo[rum] ei[mi]
mor[u] de bac ma[que] p[li]urimos et bene tracta
tos p[er]xim[us] lib[us] 1 et e[pi]as. Interd[u] eti[as]
platoni[s] recor[d]abim[ur] in bis in quib[us] p[er]
p[ate]no[co]z ſentetijns in nullo [tr]adixit. Lu[us]
a[ut] ſin p[li]urimos p[ab]illi[ores p[ho]s intelec-
t[us] faciat intelligibile in forma intelligibi[
liti]atis: o[3] nos p[as] loqui de n[am] intellecu
ſin q[ui] est intell[ic]s: et deinde de intelligibili
ſin q[ui] é de intill[ic]u: et deinde de vinitate et di-
uerſate intellecu[us] ad intelligibilia: qa[que] bi[
s] cognitiis ſat[ut] p[er]ſecte b[ec] ſcia de intellecu et
intelligibili. Opere a[ut] p[ci]ui inueſtigare est
bm[ol]us: bis ſciti et p[pe] b[us] ſeit q[ui]d. p[pe] ipe
est c[ui] ſit ſol p[ri]ill[ic]s: i[li]c dic[ar]?, i. r. et. b[ic]o[co]z:
t ſeit inſup[us] p[ri]ncipii iter ea q[ui] faciui et i[po] ſeli
citaté [re]platiu[a]. Incipiet[et] igit[em] inueſtigare
n[am]i]i] ill[ic]s: in p[mi]l po[em]us q[ui] b[us] n[am]i]i] ſut pora

La. ſec[u]d[u] i quo dem[ra]ſa q[ui] o[ſ] cognitum
a[si]uiu cauſatu[ est ex alio quod a] cognitivo.

Ycam[]ergo o[em] n[am] q[ui] b[us] potentiá
alig[d] cognoscedi: aut a[le]pa v[im]tem
cognitióis b[ie]: aut ab aliqua alia n[am] q[ui] é a[ui]
ip[am]. Loſtat a[ut] q[ui] no b[us] a ſeip[sa]: i[li]c ei éet
p[ri]ncipii cognitióis in oib[us] alijns: et éet ſua vi[]
cognitiu: n[ó] ip[ec]ta ſed p[ec]ta: neq[ui] effet
paſſiu a[ed] acuiu: q[ui] oia n[ó] p[uen]ie a[i]bus
a[si]uiu qué admod[u] clar[u] é q[ui] in lib[us] de aia
declarata ſunt: Si q[ui] a[ut] ſoſte viceret q[
]ia aia iaiu[us] b[us] a ſeip[sa] v[im]té cognitiu: eo q[
]ui n[am] ſua est cognitiu ei[pi]tás: l[ic]ut triangul[
]a ſe ip[os] b[us] b[ie] tres angul[os] ſi[mi]. t. p[ter] b[oc]
n[ó] é p[ri]ncipii cauſans in alij alig[d]: dicem[
q[ui] a ſeip[os] b[ie] d[ic]it quod b[us] modif. Alno q[de]
m[ó] b[am] c[am] efficié: t alio m[ó] b[am] c[am] for-
malé. A[us] a[ut] bic q[rim]us de cognitiu a ſe
ip[os] b[am] v[tr]a[us] c[am]: l[ic]ut in p[bi]cís p[ro]mum
monés é moti[m] a ſeip[os]. Lu[us] q[ui] a[ui] ſe no b[us]
c[am] ſui mot[us] efficié: n[am] q[ui] a n[am] et effentiá
ſua é monés: pp[er] q[ui] etiá o[ſ] q[ui] monet moti
n[am] v[im]tés b[us] ab ip[os]: t é ſua vi[]t[m]otina ſotalk
influés o[es] vi[mi]tes motinas i oib[us] alijns mo-
nétib[us]. Sic ei q[ui]r[é]do v[tr]us aia a[si]uiu cognitiu
ua ſit a ſeip[sa]: t. ſequi[us] q[ui] p[in]ducta ſunt. Lu[
]ei o[ſ] creati[us] a nobili[us] nec car[io] deſciat a c[à]

sua p[ro]mâ. Delect[us] cognitio[s]is qui ê in virtute
agnitius anime animalium ostendit et non
solui ab alio quodam babet vim cognoscat
nam: sed etiam et multum distat ab illo et
ê prima causa et sonegnitionis. Opp[or]tet
ergo dici et babeat ab alio quodam et ê pri
mum et perfecte cognitum o[m]. Si enim ab
lio non pr[ato]mo et perfecte dicere d[eb]e de illo
eſset eadem queſtio et abr[it]et h[uius] in infinitum
aut ſtabitur in pr[ato]mo et perfectu cognitivus

Amplius o[m]ne cognitivum animalium
mortalium cum omni cognitivo mortalium ê
idem genere aut ſi diceretur p[ro]prius et po-
ſterius b[oc]tamen eſt p[er]ſpectum ad vnus
Quecun[us] autem talem babent generis v[]
nature convenientiam et u[nitatem]ab vno
aliquo ex e[ut] quod eſt causa p[uenientie] illi
us in omnibus. Opp[or]tet igitur cognitivus
animalium ab vno alio cognitivo primo c[]
tum eſse h[uius] efficientem cauſas ſimul et for-
malê. Si autem quis dicat et p[ro]boc non con-
cludit niſi de cauſatis vnituoc[em]: ſicui homo
generat boiem. cognitius autem n[on] b[abe]t
vu[n]iuocâ c[am] in genere ſed equi[nuocâ]: con-
nincemus aduerſarium vi[ritatis] p[ro]h[ui] omê
equi[n]uoc[us] ad aliquod reducitur vnivocum
quod eſt ante ipsum. H[uius] ergo generans erit
equoc[us] quod vt dicet b[abe]t aliquod vnivo
c[ui] ante ſe quod ê prima causa duius et ſic
redibit idem q[ui] conclusum eſt prius. Am
plius in omnibus ita eſse videmus et q[ui]
q[ui] inueniuntur aliquem virtutes et form[e] in
pluribus et in quib[us]da[que] autem p[er]ſecte imp[er]
cie in quib[us]da[que] autem p[er]ſecte imp[er]ſea c[]
ta ſunt a p[er]ſectis et imp[er]fecto venit ex diu-
ſitate et imp[er]fectione m[ae]. Sic ergo o[ch] et sic
se babeat et in cognitivis naturis. H[uius] igif
qua cognitius ſunt alia animalia erit ab al[]
qua prima n[on] cognitius et p[er]ſecta. H[ec at
disputatio tota trab[it] ex e[pra] quad[am] aristo-
quam ſerip[it] ex vniversitatis principio c[]
m[é]tionem in metap[bi]bísita facit auicenna
Dicit autem eſtratius ſup[er] ſexto et b[ice] a-
ris[to]. o[m]e[] cognit[em] animaliui fluere a p[ri]
ma c[um] cognitia.

La, tertii quæ[rum] vegetabile et intelligibili imperfecti fluit ab intellectuino primo et perfecto.

T[er]am[]igif[que] ſit illa n[on]c[ui] em
pr[ato]mo in ordine n[ão]e in ſtult in ſe
c[ui]du[que] n[ão] e[c]ouerlo, p[ri]us autem i
ordine nature ſit viuere q[ui] ſentire et ſentire
q[ui] intelligere videtur alicui fortaſſis et p[ri]
mus ſons omnis cognitioſi eſſet viu[n]us ſolui
t[em] non ſentiens et intelligens p[re]cipue c[ui]
us in ordine n[ão]e ſit p[ro]modu vn[tem] et h[uius] per
modu duorum quoq vn[u] addi[n]us ê ad alio
terti[u] p[ro]modu triu[i] ſibi inter ordine nature
additoq ſi ſentire additur ei quod eſt viu[n]ef
t[em] intelligeſ et quod eſt ſentire eo q[ui] ſicui i
bi[que] de anima diximus eadem ê ro a[que] ſi
gure. S[ic]ut,n[in] figu[ris] trigon[u] ê in terra
gono: ita vegetatiu[m] est in ſenſibili et ſenſi
bile in intellectuino. H[ec] autem erroneunt
eſſe p[ro]batur ex b[oc] et q[ui] n[u]q[ui] h[uius] n[am] imp-
fectu causa ê vnivoca perfecti viu[n]us aut ſe
patu[n] h[uius] e[m] ſenſibili et intelligibili p[er]ſe-
ſi[n]tui eſt in genere viu[n]oq nec aliquam v[ite] no
b[ila]tatem b[abe]t qua principium e[m] p[os]ſit.
Ad[bo]c in oib[q]atis vnivocis h[uius] n[am] ſic
ê et q[ui] d[um]q[ui] c[entialiter inest câto h[uius] potenti[q]
t[em] nobili[q] et clarius p[ri]us et p[er]ſecti[q] inest câe
illiu[s] câti. D[ib]iq[ui] cognitivis eſſentialiter in
eſt p[ri]cipi[u] cognoscitiu[n] h[uius] ergo potenti[q]
bi[q]i[q]us et p[er]ſecti[q] iest câe eoq[que] q[ui]gnitia
ſunt. H[ec] ergo fluit n[ão]a q[ui]gnitius ſut al[í]
q[ui] ab aliquo v[n]o viu[n]o et viuere ſepatu[n] ſit a
q[ui]gnitio. Ampli[q] inter câta ê nobili p[ro]mo,p
p[ri]qui[q]oq ê câ q[ui] p[ri]lib[q] bonitatib[q] et nobili
tatib[q] appropinquat ſed intellectu[i]u plib[us]
nobilitatib[q] et bonitatib[q] appropinquat p[ri]
mo cognitivo et p[er]ſecte et h[uius] magis intellec
tiu[n] q[ui] viu[n]us ſolui et ſenti[ef] et viu[n]es im[ui]q
et q[ui] ſons et or[igo] q[ui]gnitioni[ſ] v[ite] ſit alioq n[ão] in
tellectu al[em]. Ampli[q] p[er]ſectius ſut viu[n]us vide
m[q]ia cauſari ab eo q[ui] p[er]ſi[ps]m et p[er]ſectiſſe
ê viſib[ile]. D[is]n[in] diu[er]ſitas coloq[que] câa lu-
ce et diu[er]ſitas coloq[que] pu[er]t ex multiformi p
mixtio[e] opaci et terminati corpiſ c[ui] diapba
no cuius p[er] ſe acq[ui]e lumê, ſi[mi]l[er] igif ab eo q[ui]
p[er]ſe[ſi]ſtium ê cognitiv[u] fluit ois q[ui]gnitio et di-
uersitas q[ui]gnitionu[que] pu[er]t ex multiformi ob
umbratio q[ui]gnitiu[n] l[u]is irradiatis ſup[er] ea q[
ui] ſunt cognitia in diu[er]ſitate a[ialiu[n]. Ex oib[q]
át bis p[er]batiffumi determinauerit o[m] cog-
nitione intelligibilê et blibilê a[ialiu[n] effluere

1

Libr

ab itelecuali nã pfecte r intelleuâr 2gnitia
Lú.n.dicaf cã prima pl9ifluere q3 fecûda:
b tradideft piporetici eê yez de cã va viuü
ãt lepatu a cognitio cã ñ ê 2gnitiu: r io nô
ifluit. Sed cû cã prima oês fuas bonitates
influat sup caufatü r bonitates in ipsa nul
lã babeanr oistinctoem r ordinê eo q ipsa
simplr oia pma b3 an cãta. In cãtis in ea
q inflauef er ipsa influunt b ordine r oistinc
tione r lic prius influit q6 bmo ordinê itellis
gêdi ê gnálius r prius eo q remota cálitas
te primi nô influut aliquid fecûdo? sed fmo
ta caufalitate fecûdi abduc influat primum
Stir aûr in cã q6 fos vite r cogniôis viuü
nô addit aligd sup altez quia suü vieuf est
suü intelligere fed i cãtis in gb9oistinctoez
b3 viuü: viuü est in alio quali füdamêtu ip
lius. q5tü aûr ad attributas nobitates ni-
bil est adeo multiplex sicut cã prima: b3 ista
multiplicitas nobilitatü in cã prima nullã
simplicitatê adimit eo q omnes simplr et
vnite bas nobitates pbbabet an cãta. r io
dicit egregle pbus q cã prima oib9câtis su
is pnominef q eê diues in se in quib9nul
li cátos daf r largif est diues in alys que
proportionalr caufatis cêicat.

La. quartu q ab intelligênia nã cogniti
ua lit cãta sicut dicit plato.

Is aûr lic deelatis oz vleri9iues
stigare q lit illa nã q fontalr efflu
toem cognitioem r vitâ: r vy plò
velle q intelleuaitas in boie r blibilitas in
brutis vtrus q3 vite principiü i vegetabilib9
r brutis effluat a motorib9orbiü r stellarû.
inducir.n.in chleo summû deop ad moto-
res celesti loquêtem r oicetê. boe semêre
ego faciã vobis q3 tradâ:vobif ât exeq par
e. In idê aûr sentire vidêf quotquot alias
sialiü ab intelligêns pfluxas r câtas tradi
deft. Lôfirmât aût ifti dicta sua triplici rôe
potiffime quayn e q omê vltimû i ordk
ne cátos nô exit a prima cã nifi p cãs que i
medio sunt. Vltimâ a ât cãta sunt forme ge-
nerabiliü r corruptibiliü. Adedie aût cau-
se sunt motores orbiü celesti quos intelli-
gêrias celestes vocauerunt pbi. primû au
tê füdêns alias ê intelligênia vltimû mouêz or
bé fecûda rô q: intelligentia iprimit i siam

sicut aia i corpis aiati nãm sicut ergo dici?
iam esse cám corpis aiati r motuü r palfi
onu ei9b m q eã aiati: ita debem9 dicere iel
ligêntia infimâ esse cám aie 2gnittue bmo q
ê cognitia: eo q cognito aie qdâ ê resultato
lius intelligêle. Tertia est q sicut corp9aia
tü ê bcorpe celesti câtu r rectuz ab ipo: ita
aia corpis ê b itelligêta r recta ab eo. Ile9
ât 3uü vy.n.cognitum moraliü flueret r re
geref ab intelligênia vltimi orbis v alie9alio
rû orbiü vel oim tuc ipsa i suis motib9 r opi
b9cognitiôis r affeû necessario fbderef mo
tib9astrox eo q omê effluens ab aliquo co
tinef r restrigit ab illo i potêms opatioru
n. ât aia precipue fb motib9astroz restrin
gif ira oês ê piporeticos r côtra pibolome
um. Ypfa.n.r iuperioa i fperis apbêdît
r ab bis ad q mot9astroz iclmat libere a-
vertic: r alia aduerit p sapiam r intellectu-
sicut testaf pibolome9. Ampli9i nã io ê oz-
do pmi ad media r medioiu ad vitia q ali
gd caufef in vltimis a medys q a caula p
ma n lit pfectu r dico de bis cãtis q nomie
suo iporat aliquâ nobilitatê, aliter. n.er vy
ltimis ad media nô eêt recurfus ad pmiü r
b eê n pot cü oq ê aliß bôitatê cae pme
oferideret r pp illâ agat qequid agit. Sine
ergo dicam9 media aliquid agere in vltioz
pductioe sive nô lemp bonitates vltimorù
principaliter r efficaciter füt a cã pma r ea
q iter media sunt opanf yt infta fi quid ad
ea opanf. Ampli9ât in lüte qo est vyis cau
sa coloru videm9q licet yltios colores co-
stituat p omixtionê pòzi: nîn ois 2stituto co
lois ê p nâm pspicu participant? lumê taq3
pma colorum ypoftafis. r quicquid aliquif
color de nã b3 color? ab ipo b3 r si gd aliò
ei i ipo poti9e de puaioe nãe coloris q3 me-
reaef dici coloris effentia. Dio igif eodê mo
cû pmi effluit bonitates fuas sup media r
vltia fi aliquid effet a medys influxuz su
per vitia: in 2stituto vltimorù nî erit nifi ex
pticipatöe bonitatü pmi r si gd aliò e i eis
ê aliquid primaôis. r bec fnia optimorù fi
it sapientü grecoü theofrasti r dyonifq et
alioru pboz. Adducebat âr file de lüle fo
lis q6 infûdit se aeri lipido r nubib9 terre
nis diuerb q licet ab aere lit i nube r a nu-

be ſut in terra ſi q[ui] media n[on] dant nſi quod
a ſole receperunt totu ſolis est q[ui] e[n] in vliif t
ſi i medus t vyhis diſtet lumen a lipiditate
ſolis h potius primaſiōs māe e[que] alie[que]
b efficietis. N[ot] igitur ſentientes dicimus
q[ui] c[um] p[lo] dictat q[ui] p[piu] ceſtui ſit exeq bo
nitates primi t lemeſes ſbap[raz] cognitiar[us] h
mo c[omo]ſequi[que] quo infra idncut ea q[ui] ſut i ar
te artificis illa infra moueſt t c[omo]ſtat q[ui] infra
moueſt ea n[on] faciut ea ex luo[que] p[prio] aliquo
iſluxo. Est. n. i oib[que] intelligens ordo formaz
practicay q[ui] p[ips]as in mām gnābiliu de
ſcédit t ſut ſorme in oib[que] eed[que] ſed in inferio
rib[que] magis t magis determinate, ſicut ſoſma
lucis eadem in ſole t in aere t nube t cor
pe determiato licet lumé b[m] q[ui] mag[que] deſcè
dit a ſole magis t magis coarſt t determi
neſt ad naturā coloris. Eod[que] at mo[rum] e[que] de ſo
ma artis in méte artificis qua exeg[que] man
[que] cadit i inſtrum t ſuſcipit ferru que p[po]rtio-
naliter i oib[que] eadem t in magis determi-
ta ad māz in māu q[ui] in méte artificis t ma
gis in malleo q[ui] in māu maxie aui i ferro e[que]
determinata eo q[ui] ferru māliſter ſuſcipit ea
Et eſſet b[us] in multis ſi[le] intelligens t cae p
me t māe gnābiliu i man[que] iuſelle tu b[re]t t
malle[que] quo c[omo]cepta ſoſma a méte artificis
explicarei t exequerent. y[n] ſicut n[ib]ilomni
n[que] tali exſite y[po]ſeti i erte oia eſt a méte ar
tificis ſic oia in p[bitis] ſunt a c[um] p[ma] l[que] iſte
ligetie quaſdam boniſtates explicét t p[mo]
tu c[ele]ſt inducūt in mām. De his autem
plenius est tractare p[mi] p[hi]. Ad p[po]ſi[n]
n[que] ſuſcigit q[ui] inducui[que] e[que] quotquot tamen po-
ſteriorum p[bo]zum alias ab intelligens can
ſatas t p[fluxas] e[que] tradideſt b[us] modu[m] flu
xus qui dictus est intellexerut t bac[que] de c[um]
t atam ip[m]i ab intelligentia p[os]uerut t e[que] e[que]
ſtramentu intelligetie t ſb[m] illuminat[i]b[que]
e[que] in h[uius] veru vt[i]q[ui] dicentes ſicut ond[ut] di
uina[ſ]o[ſ]es ſonni[o]u t alia multa de q[b]u[m] in
alijs libris erit tractat[que] p[pter] q[ui] e[n] in ſi[b]io
de motu cordi[s] aia iſtulationu que ſunt a p[mo]
mo ſeda fuela[i]o[e] d[ur] e[que] p[cept]ina. Per iſta
e[t] que dicta ſut ſat p[que] qua[m]r moto[ſ]es iſerio-
r[u] iſperar[ui] ſuſdat t q[ui]r[que] n[on] p[ma]n. n[que] tota ſu
ſio aie t ois n[ão]e e[que] a p[ma] c[um] iſerio[ſ]es at or-
bes opan[o]rganice determinado t incliná.

do n[ão]s ad m[am] p[pter] q[ui] p[lo] d[ic]it q[ui] in
quolibet orbe aia aliquid accipit m[ex]iam
in orbe ſaturni t alias in alijs ſi[en]t in p[mo]
de aia determinam[que]. Et b[m] b[us] modu[m]
eſcentia aie a prima cauſa tota t ſola appli-
catio aui[t] t determinatio ad corp[que] est ab alijſ
inſtrum[é]talis p[me] cae debuientib[que] t quo
ad b[us] regéda i illu[n]ato[n]ibus t moúnda
motib[que] temporalib[que] biycit intelligens alio
r[u] orbiu[m] t quia ſic tot q[eli] c[once]tus refer
ad c[am] p[ma]z: i[os] melius intelligentes p[hi]
totu[m] v[nic]u[m] motor[é] d[ixer]ut b[re]t t infero[ſes]
moto[ſes] ad p[ſeras] d[ixer]unt eſſe virnites t
m[é]bza p[rimi] c[eli] t ſui[m] motoris. De his at
i ſecu[d]o c[eli] t m[údi] fecim[que] méionez Erit
aui[t] de bis p[ſcrutatio] c[ó]pleta i p[ma] p[h]ia.

La. quin[ú]n vnde p[uenit] generu[m] aie
dinuerſitas t vegetabile. l. t ſenſibl[é] t intel
lectuum.

D[one]qu[és] aui[t] dictis e[que] vt mo[d]u
deſcens uſi[ar]u determinem[que]. L[u]
n[que] p[ma] c[um] ſuſd[é]s luce ſua aias ſi[t]
ná vna p[imple]x intelligalis videb[ic]i m[ir]u[m]
qual[ur] multa ſunt gná aiar[us] vegetabile. l. t
ſibl[é] t intelligale. non. n. h[ac] dere p[ó]t
e[que] motorib[que] i[ter]medus eo q[ui] o[čes] illi intel-
lectuales a p[hi]s eſſe tradu[t]c. nec e[que] vern[que]
d[ic]it p[ict]ago[ras] o[čes] aias e[que] intelligálus: et
oia corpa e[que] aiata nec motib[que] v[l] intellec-
tus pos[que] exeq inquit si[m] in quib[us]dam
corpib[que] ob m[áe] gravitatez. Lapis. n. vt ait
qiat[que] e[que] p[pter] terreſteritar[é] est in ea opp[
ſa aia ne ond[at] motib[que] vegetat[i]o[s] v[l] illuc[i]
v[l] b[us] in p[lati]s at p[pter] m[ior]é terreſtrei
tat[é] ond[it] t opatur aia vegetat[i]o[m]: h[uius] ſe-
fum. in brutis at min[que] terreſtrib[que] opat vn[u]
v[l] duos v[l] o[čes] b[us] ſed n[on] intelligere. i bu
mano y[vo] corpe q[ui] min[que] oib[que] terreit[é] e[t]
p[plexione] maxie recedés ab excellé[i]ta co-
trario[m] o[čes] c[ó]plete b[us] anima opat[iones]. h
n[que] e[que] ſi p[ó]t c[um] n[án] n[u]q[ui] deficiat in necat[i]r[u].
si. n. ſuſſet anima p[fecta] b[us]ibilis t intellec-
tina in lapide v[l] p[lata] dediſſu vt[i]q[ui] natura
organa lapidi t p[lata] q[ui]b[que] b[us]ibilis explica
re p[ſſet] opat[iones] aníme b[us]ib[it] t intelligális
Adduc at ois d[iner]ſitas m[áe] e[que] p[pter] di[
uerſitat[é] ſo[m]e ſi[en]t p[rius] ſepe in expositi[
libris e[que] p[bat]u[m]. Quo ergo d[ici] p[ó]t q[ui] oib[que]

t 2

Liber

corplbºq valde figur? dria lüt z qstitate et
nä lit idè genº aie.nec quenies est rô plato
nis oicetulp bîn merita mâe ifüdâf forme
q: bîn b malis diuerlitas eêt cà diuerliat?
formaz cù b nò lit vey eo cp mûrû diuerli-
tas nò e' cà led ligni diuerlatis formaz.sli
.n.diceref esse cà tûc opteret cp mâ eêt ante
forma bîn nâm z intellectû z effet cà forme
q oia absurdura eê nò dubitat gcûq bîn iftruc
t?e bîn ea q pbata funt in pbicis libris. re
manet ergo qo vinde puçit aie ge nez diuer
sitas vegetabile sensibile z intelligibile. ab
vno.n.eodê mò se bînte nò pòt esse nîlî vnû
bîn cp communiter oës pbi tradiderut.Iz qo
b citt? soluii si còsideref sbiliter bîn quem
modu largitioef nárû a pma cà pcedur.dof
.n.forme ab ipso totiyniuerliat? nà largiù
tur q aút magis ab ea elogâf eo magis no
bilitatib?suis z bôitatib? puaf z quo mín?
recediùt eo magis nobiles funt z ples bînt
bonitatu potestates z ytutes z licut iphic?
dixim q in ipsa indistincta funt ,pedentia
er ipa distinguunt bîn eê z essentia z spes
diuerfas sicut rady a sole veniètes in aera z
vizp. claz. z virz coloratu diuerli effe z dìo-
uerias spes accipiunt z bîn bûc modu puèit
diuerlitas eo cp vnû fluit ab vnico p diuer-
sa organice ipsum explicàta z i diueras ab
ipsa inforomata sicut etia i pte determiatum
ei.n.vip.pbicozr z funt gradus diffikundis
i boc deſcêlu qm deſcêdés vite pncipiu qô e-
aia yfsq ad corpus ?politu5 ex ?tarus 01-
ganicuz cº plexio ppositionaç equilitat celi
manet nobilè bîns opationem diuinâ z in-
tellectualè z aialè eo cp ipm est formâs alës
z gnâns ea q illis reformáf eo cp nibil ge-
nerat alidu nîl p diuinû aligd qo e i eo. in
telleculâle ât eo cp opat nò viés corpe. aialèz
ât eo cp orgâico viiç corpeo.fed in livu intel-
lectuale obubraſi eo cp e iquilibit n ceriu li
cut e Intellectuale intellectuâ celestiu û obû
bratû ex turbatioribºcorpm.recedés ât âpli
us in regiçe diffikudis ampli9 obubzatur
ita cp itelleculâle amittat i toto retinéς solam
bîlibili9 gnitionê.Adbuc ât âpli9 distans
retinet solâ inſimâ potestatê aie q e vegetaf
t bmôi exemplû est a lûie recedête a sole i
aerê lipidû z nubê svulê z corp9 coloratu5

albo colore vel nigro vel rubeo.bec.n.pau
lati z pautati claudif z vi fue ptâlis plus z
pl9amittit donec venit ad privatem.in oi.
b9i que pcedit b3 diuerſu eêr z spem nec est
vnû nîſi bîm pceſſionê ab vno pimo lûis fò
te. z aq buic poia ſitlis e pceſſio forma? a
cà pma;io plo dicit forma pma eê vnicam
t ex ipsa vni9 ydea oia fieri. Sz z democri
t9 z leucipps oia dicebât eê vnû z idê fieri
diuerſitate odie z copoe. Etrabunt ât abe
ſecte qri qô e vnû pceſſione ab vno simplici
t multa bîn eêr z figurâ in b3 relatoëz ad p-
mâ câm efficiente vnicâ e vnû z li 3iderêc
næe aia? z foray bîn b eê diuerſu tûr p-
pe näe aia? z foray z diuerſitas mâe est p-
pter ipſas z nò e couerfo z ſut oàtia eê mate
rleb9 z h3 sideatio pprie eap e z ſic diffini
unf z ſeuif bîm cp ylaac dicit i libro diffinu
onû. cp videlicet aia ròlis pducif ivmbra in
telligeie z aia senſibil i vmbra rôna? z aia
vegetabilis in vmbra ſhibilis z na celi i vm
bza vegetabil qm effeſta oas eê pcedit a cà
pma z ſic cù diſtâs p ſiludinê accepif erit
simpliſſima in eſſe z potiſſima z nobiliffi
ma z viliſſima nà quidê bîm abſtractoëz I5
bîn cp dicim9 cp vl?cât z plib9iulif ppter
qo h effentia e vegetabil intellucul catina
motia z ples alias bîns ptâtes bonitatum
z quo ad bec oia datur pimo câto qô e ens i
telleculâ catuuus mot9orbis.bec aút eantia
descendêς puaf simplicitate z ptatepl9 z i
pl9sicut dicim9pssq ad vliimù eê qô mimâ
accipit enſis differêtia z ptate e z bec puato
e e9 obubratio vocata a p his. Ex h p3 ve
rns intellucùs eip9 omnia lùt ex ipsa vnius
ydea z qualiter ydea in prima cà e vnica û
bîns pluralitatê nîſi pceſſus z vicinitate cau
ſato? Don.n.eft vîm cp vita in prima cà lit
ſepata ab eê I5 a simplici eê primi ſimplex
eſſentie eſt emanatio. Et sicut eê pini vnuz
e z cognitum z motn ita eîn eisdê ptatib9 es-
fentia emanâs q3 diu nò obubraſ p distati
am diffimilitudinis. Ex quo tris correlaria
bîn vnû cp ybi eê e itellectiu? z b ſitn et ve
getatn z motn ibi e vna eſſentia z ſba ſim
plex:fed multipler in ptate vrurq bor ba
bés ex p.inquitate ſui pceſſus ad pînû a
quo pceſſit. Secûduê e cp ſi alqua forma ſb

flantialis sit motiva sui ibi h5 locu5 bab5 ex
quenientia cu5 primo quod mouet 6m lo5
cum imobilis exn5 et 7o ex hoc q1 sit q2po5i
tum lictur quidâ latino5 afferebât. Tertii5
q1 necessario nò recedê5 lóge a p5mo p1r1s-
uat0em nobilitatùs lictur intellecùale manet
sepatum et ppetuum recedens aŭt longe p
mitce5 et morale et corpale efficif. Ex bis
sif qualiter animalia mouent se et non alia
et qualiter aima intellecùalis nò ê act? corp1s
nec corupitur corupto corpore sicut menti
ens dixit alexander.

La. vi. vitz intellecualitas aie sit mă l'
ex fluxu a că p5ma.

Acile aŭt nobis est determinare 6
nă intellecualis aie qm nâm babet
banc ex h5 q1 est pceffio a cau5 p5-
ma emanăs autem nò vlq3 ad p5-
mitionem măe et ideo adbuc a gbusedam
sapietib9 nfe legis imago dei of. Ex h5eni
aificatione cae p5me h5 intellectu5 vliter agé
té qui sicut lux est sepatia sicut in tertio de
aia quenienter est on5lum. Ex hoc tamé q1
h5 nă ap ppauit corpi orgaico phico nă sua
intellecualis pa5z mergit et ideo h5 intellec-
tu5 possibilé accipienté ab imaginat0e et h5u
et cù nă h5 sepatia et nò merita in mâm 6m se
03 q1 sit vlis et 10 ê aia vliter oim cognitiva
intellecualiter et nò quozundâ solum q1 que
dă nò efficiu5 determiata nifi p5 mâm intel-
lectum autem dixim99 e5 sepatum. Lognis-
tia at sensibilis que ê actus organi mălis 6n
ê acceptia nifi quo5udâ lictur sat? i libro 6 ai
ma ê determiat6. Ex quo stat méritu5 esse
eu qui scripsit lib5 fontis vite qué gda5 de
mă et forma poca5 q1 ipse vr yelle q1 ex na-
tura măe h5 intellecus prætem oia intellige
di. dicit. n. q1 mă p5ma ê q potëtia ê oia intel
ligedi dicit. n. q1 mă p5ma ê qua potencia ê
oia et quo pl9 determiat formis eo pl9 clau
dic7 et determinat potëtia ei9 qm si addatur
p5me măe h5 forma que est 'intellectualitas
tuc 6n ê âpli9 i potëtia ad intellecualitatem h5
ad omnia alia. Et si addat ei forma sequês
q1 est corpeitas tuc7 ite7 determinatoris potê
tie et 10 cù nò erit in potëtia ad intellecualia
Si aŭt atrarietati addic7 atrarietas nò erit i
potëtia tuc7 nifi ad ea que in potestate sunt

Strarior9 et bec sùt forma gnâbiliu5 et corup-
tibiliu5. IlDoc.n.dictu5 erroneu5 est et oib9 py
poteticis nullo.n.mô intellecus ê potencia
oia sicut mă p5ma est potencia oia q1 forma i
didue 6m eê mâle nò sepatu5 sunt ille q1 sùt
potencia in mă. Forme at que potencia sùt
in intellectu5 sunt vniversales sepatate ab idio-
viduantib9 et precipue mă nò bic et nuc h5
ybiq3 et semp exûres. Adbuc aŭt mă non
facit formas êc in seipfa paliquid quod sit
eiusdê nãe et generis cù mă. Intellecuiu5 aŭt
h5 aliquid sùt intellectum videlz agêtem q
facit formas esse i anima intellectuali. Ad
buc at intellecuiu5 q1 potëtia ê oia intelligibilia
se h5 ad ea sicut tabula rasa et h5 mò non h5
se mă ad formas vniversales que potencia
sunt in ipfa. Amp5 mă nibil hoz intelligit q1
potencia vel acta sunt in ipfa intellecuis aŭt
intelligit vniversa, hec oia h5 brieuter tangu-
tur q1 in libro de aia h5 intent0ve exg1sta sùt
et pbata. yni licet nos in nă aie ponam9 alis-
gd potëtiale et aliqd q6 ê aci9 illi9 n6 in posu-
m9 dicere q1 potentiale q6 est i ipfa mă pu-
ma sit q1 nò h5 ppr1etates ei9 fed multo co-
gruentius of q1 cù aia intellecualis esse nobi
le sepatum retineat q1 ex pte illa qua attin-
git corinu5 et ipa5 efficitur possibilitati et ex p
te qua oimode manet sepatia ê actiua et pfe
ciuia eiusdê possibilitati c9 2gru5 exêplum
dicit auicenna in flâma adberête aridis lig-
nis cremabilib9. Ylla.n.in ea pte q1 adbe-
ret, lignis ê aliquatulù fuosia i ea at pte qua
enolat in aerê pu5z a lignis distans ê plena
luce illustrâs aerê et êr pte fuosam et9 dê flâ
me. Sic.n. ê de aia intellecuali eo q1 ipfa ali-
quo mò sit perfectio corporis et tîn sepatia et iò-
ex pte q1 iclinat ad corpeas vutes organo-
rù q1 sùt imaginato5 accipiés 3tinuui et fen
fus accipiés ipale et trâsmutabile qi fuosia
ê et efficii potëtia intelligetia et nò i actu: fed
ex pte sepatia ê i actu lucif perfecte. h5 at dimit
tat nuc q1 et dixi9 i libro de aia sùt ptractata
fed h5 ê q1 intelligit ex dicit? q1 eënitia emanat
a p5ma ca plena h5 vintê vite et cognitiois et
mot9 p5 q1 emanat ex ipa q1 ê fos vite et co-
gnitiois et mot9 et h5 eënitalik ftiet nifi obûbref
p distatia diffilitudis a că p5ma cù eënitia p5-
ma q1 dat eê rónalib9 et intellecualib9 ni abierit

1 3