Li.

•lii•

Amaritanus quidez.

Circa primam diffinçiónem quat
ti senentiarum in quo magiſter
traçat de sacramentis et in qua
diſtinctione p[or]it partem principalem et p[
]er
tem incíntalem· quia traçat incínter de
ſacramenſis antíque leg[is] qu[er]o ſex queſtio
nes. Primo Vtruz illa fit ratio diffi[nt]ioa ſa-
crementi qu[á] p[or]it magiſter in ſra. Secu[do].
Vtruz p[er] tempore cuiſque leg[is] bate a two
tebuit ínſtitui aliquod ſacramentum. Terc[ó]
Vtrum ſacram[é]ta nou[e] leg[is] ſi ne gratie eſ-
fectuá. Quarto. Verum in círcumſione re
mitrebatur p[æ]ccatu originale. Quíto. Vtrú
ex vi círcumſionis conſeſbatur gratia. Be-
xto. Verum tempore leg[is] nature fuerit ali-
quod ſacramentú cor[es]pondens ſacrament o
círcumſionis

D primam questionet[em] ſic p[er]eeditur.
Videatur q[ui] ratio diffimtioa ſacram-
ti n[ò] ſot illa qu[á] p[or]it magiſter in ſra
videlicet. ſacramentú eſt muſſibilis gratie
viſibilis forma. Quia diffimtio non eſt n[í]ſi e-
ius q[us] eſt per ſvnum·ex·vii·metha·c·iii·S[]
sacramentú non eſt per ſe vnú. S[]p[ro]batur
mino: per Aug. fuper Joh[em] omelia. Ix[]xx[]i·
et p[on]itur p[ri]ma·q·i·b[eta]læ. Accedit verbú
ab elementum et fit ſacramentum. Sed ex v[á]
to et elemenco non fit aliquib p[er] ſe vnú c[ui]
funt res diuſerunt ſenerum. S[]f]acramentú
non eſt per ſe vnum. C[]n contrarium e[m]a
ſgather in ſra. C[]n illa ſtione ſunt tres arti-
culi. Primus eſt cuius entis eſt diffimtio et cu-
ius non. Secundus ſi ſacram[é]tio eſt diffimtio.
Tercius d[ato] q[ui] eſt quer[ie]tur que fit illa.

Quantú ad primum dico q[ui] diffimtio eſ ens
tis p[oli]tiui per ſe vnúns entis realis compoſiti
realiter et habentis conceptum vnuiersalem
Nbi patet q[ui] entis cuius eſt diffimtio ap[rie]
loquendo ſunt quin[que] conditiones. Quia diſ
finitio primo eſt entis p[oli]tiui·nam non eneis
non eſt diffimtio·quia diffimtio eſt expr[en]ſi-
ua quib[ita]ris·ex primo t[he]picozum. S[]z n[ò]
ens non habet quib[ita]ratem. S[]non entis n[ò]
eſt diffimtio. Secunda conditio eſt q[ui] eſt en-
tis q[us] eſt per ſe vnum·vt patet·vii·metha·
quia eius q[us] non eſt per ſe vnum non eſt diſ
finitio. Sed nota q[ui] eſt vmitas p[oteſt] accipi
dupliciter. N[ò]mo modo q[ui] eſt vnum per ſe vn[ie]
tate reali[que] ſic ut compositum ex·acte et poten-
tia. Alio modo q[ui] eſt per ſe vnum vnitate co-
ceptus·eſto enim q[ui] aliquid non ſit vnum vs
nitate reali·ſi tamen eſt vnum vnitate co[c]ces
prus eius p[oteſt] eſſe diffimtio. D[oc] autez, di
co ne mcludatur difficultas de vnitate reali
et materiali·de quo fit l[er]mo li·ij·diſij[er]
cia conditio eſt q[ui] diffimtio eſt entis realis·
q[us] p[er]·q[ui] entis ratioms prop[rie] non eſ diſ
finitio. N[u]ta vt dictum eſt diffimtio expr[im]it

Dif.

•j•

quib[ita]ratem·ens autem rati[on]is non habet
quib[ita]ratem propriam. Sed nota q[ui] ens rati-
[on]is non accipitur hic p[er] q[us] eſt taneum
in intelleク fubieciuie ficut ſunt scientie. Sed
accipitur ens rati[on]is p[ro] eo q[us] eſt in intel-
lectu obiediue non tan[que] primum confitera
tum ſed tan[que] ſebo confideratum·quob non
eſt n[í]ſi tantum relatio rati[on]is. Quarta con-
bitio eſt q[ui] diffimtio eſt entis compoſiti reall
iter·et hoc pat[ex]·vii·metha·. N[u]ia diffimtio
eſt l[er]mo longus habens partes· quob non
eſset verum n[í]ſi diffimtum effect compoſitum·
et p[er] consequens habet partes. Quinta cor-
bitio eſt q[ui] diffimtio eſt alicuius habentis o·
ceptum vnuiersalem· quia particularium n[ò]
eſt diſſinitiv·vii·metha·. D[he] ſecundo arti-
culo queritur ſi ſacram[é]ta habent aliquá diſ
finit[on]em. Et d[ico] q[ui] diffimtio vno moto acci
pitur vt exprimit quib[us] prop[ie] extra animá.
Alio modo vt exprimit vnum conceptu[us] p[er]
ſe in intelleク ſiue ille conceptu[ſi] ſut rei ex[er]a
attimam ſiue rati[on]is vt exponebatur ens ra-
tōris in tercia condit[one] eius cuius eſt diſſi-
nitō. Primo igitur modo ſacramenti non eſt
diffimtio ſed ſecundo moto. N[u]ob pat[ex]·q[ui]
p[ri]tima condit[one] non imp[ed]it. Eſt enim ſacra-
mentum ens p[oli]tiuum·quob p[io]tō trib[us] p[ri]
p[oli]tōnibus Prima eſt illa q[ui] c[um] p[os]ſible e
creare aliquem effectum muſſilem pertinē
tem ad ſalutem ſcilicet l[om]inis viatoris. E
t hec p[ro]p[os]itio pat[ex] ſup[po]ſita o[m]ipotentia tei
ſe[mi] omnes t[he]olog[os] vt pat[ex] li·j·biſ·xij·
Secunda ap[o]p[o]ſit o[est] q[ui] p[os]ſible eſt teu m[ſi-
tuere aliq[us] q[ui] ſignu[em] etiam ſenſible ab fig[ui]ni-
dum p[re]ſid[ut]um effectum. J[na] ap[o]p[o]ſit pat[ex]
q[ui]a homines p[os]ſunt m[ſi]tuere ſigna reme-
mo[ra]tia u[n]oſtica et d[em]oſtratiua ab fig[ui]ni
ſicand[us] ſuos effectus·S[]multomag[is] te9·
Tercía ap[o]p[o]ſit eſt q[ui] p[os]ſible eſt teu d[er]re-
minare ſe ad coopandum illi ſigno m[ſi]tuto
vt ſe[que]tur effectus iam p[re]ſid[ut]us n[í]ſi imp[ed]i
at m[di]p[of]it[os] hominis ſuſcipientis. D[oc] pat[ex]
q[ui]a ſic effect p[os]ſible in nobis q[ui] aliquis m[ſi]
tuens ſignum effectus ſui diſp[on]eret ſe ſem[]
per coopari ſigno n[í]ſi imp[ed]iret ille cui adbi
beretur·p[ue]a ſi aliquis m[ſi]tuat p[er] ſigno pa-
cis et b[emi]uolentie t[act]um manus vel elevati
onem d[ig]iti p[oteſt] m[ſi]tuens tale ſignu[us] de-
termmare ſemp[er] ſe ad coopandum ad eff[em]
signatum n[í]ſi m[di]p[of]it[os] eius cui ſignum ab
hiberetur imp[ed]iret. D[ex] ſi[ſt]e ſequitur illa
concluſio p[er] infra ſcripta or[atio] non eſt in ſe
falla. Sacramentum eſt ſignum ſenſible gra-
tiam tei vel eius effectum gratuitum ex m[ſi]
tutōne diuina efficaciter fig[ui]niſcīas o[d]imatū
ab ſalutez hominis viatoris. N[u]ia nulla o[ro]
eſt in ſe falla n[í]ſi p[tes] eius ad muicem o[r]a-
dicant·ex·v·metha·c·be fall[os]·S[ed] p[er]s p[er]
b[ie]de o[ri]oms admiuicem n[ò] o[r]tadicunt igitur
non eſt in ſe fall[as] et ſic n[ò] eſt eneis imp[os]ſibil

Li.

•III•

vel purè non enſis. (I. Secunda conditio etiis non impede ûn sacramenţi ſie diffinitò. quia licet fundamentum huius relatònis ſez figni ſenfibili q[ui] ſomitur ſacramentu z incluſit aliqua ex quib[us] non ſit p[er] ſe vnum vmitate rea li. p[oteſt] tamen ex eis eſſe vnuz vmitate oces ptus. (I. Contra Relationon eſt p[er] ſe vna etiam in conceptu miſi habent vnum fundamentum ſed hic no[rum] eſt vnum fundamentum quia ſunt verb[us] et elementu. g. Respondet. Et ſi hoc forſte eſſet veru de relatònibus realibus de quib[us] eſt dubiu[que] in multis traheſ tibus vnam nauen eſt vna relatò traſentiu ab vnum tracluz. ſi[rum] in relatònib[us] ratònis p[olitò] eſt manifeſte falſa. quia quantu[n]que diuera p[o]ſſunt ocu[r]ere in fundamentovm relatònis ratònis. Non eni oportet q[ui] ibi multa concipian[que] ab intellectu quaſi vnum in otòme ab aliud signatum hoc apparet. q[ui] multe otatònes contexte vel vna otatò ex miſis fillabis que miſi vn[rum] p[er] ſe faciut ſunt ſuba mentu[rum] vn[rum] relatònis huius videlicet que eſi ſignificare eo[m] eſſe aliqua que ſibi inſtrinſe ce inſunt cum tamen illud signatum fit vnuz et item simpliciſſum. Item aliter patet q[ui] mai[que] p[redicet] p[olitò]nis eſt falſa ad mmus in relatònibus rònis. quia ſignificare bonum muſtum eſt relatò rònis et eius fundamentu p[oteſt] eſſe illud totum ſez circulus cooptus folijs ad modum crucis. (I. Tercia etiam con ditio no[rum] impedit ſacramentum diffirniu. quia diffinitò v[er] exptimit conceptum p[oteſt] eſſe ei q[ui] habet aliq[ui] loco generis et differètie. Sz. ſacramèt[u] eſt huiuſmodi. g. Dic[i]t eni ſactamentu[m] ſignu[que] loco generis ex inſtitutèone. loco differètie ſenſible v[t] fundamentu] rela[ti]onis. gratia te] ſiue effectus de] gratuitus v[t] cor]elatium. (I. Quarta et quinta còdito[n]nes no[rum] impediunt ſacramentu] diffirniu. Ram ſacramentum no[rum] habet conceptu z[um]k[ym]pliciter ſimplicem nec conceptum ſingularè ſed vnuiuer salem. (I. De tercò ſez articolo dico q[ui] diffiri tio ſacramenti eſt illa ſacramentum eſt ſenſible ſignum gratiam de] vel eius effectus ſuitum ex inſtitutèone diuina efficaciter ſigni ſicans ordinat[em] ab salutem hominis viatorum. Cum illa diffinitòne còcordat diffinitò. Ma[g]iſtri ſi bene gloſeur ſez ſacramentum eſt muſiſibilis gratie viſibilis forma[m]. Accip[i]t enim forma[m] viſibilis p[io] ſigno ſenſibili eo[m]o q[ui] imago h[er]cuf. ſi] for[er]cuf. N[ov] etia[]z ibi ab dieur viſibilis. te[b]z intelligi p[io] ſenſibili in o[m]rum cuiuſlibet ſenſus. qua[vi]ſus eſt excellen t[i]or omni ſenſu et pluriu[m] d[ar]um cognosčiti uus. p[er] met[he]a. P[on]itur etiam ibi viſibile p[io] ſenſibili ſiue vno ſiue pluribus ptinentibus ab euntem ſeru[m] vel ab aliu[m] et alium P[on]itur aut[em] ibi gratia muſiſibilis p[io] effectu de] g[ui] tuiteo interiori o[diato] ad salutè hominis via toſis. (I. Ex p[redic]tis patet solutò queſtònis

dicendum enim eſt q[ui] illa ratò de quia quere batur fi redite intelligat et per aliqua nomia no[rum] explicata ſuppleatur eſt propria ratò bis kinitua ſacramenţi eo[m]o quo ſacramen[t]u eſt diffimbile. (I. Ad argumentum principa[le] cum dicitur diffinitio non eſt miſi eius q[ui] eſt p[er] ſe vnum. Dico q[ui] licet ſacramentu] no[rum] ſit p[er] ſe vnum vmitate reali p[oteſt] ſi[rum] eſſe vnum vmitate concep[er]us. et hoc ſufficit.

H[ab]it secundam queſtionem ſie procedi tur. Vicetur q[ui] p[ro] tempore cuiuſlib[us] legis d[ate] a deo no[rum] debuit inſtitui ali quod ſacramentum. quia p[ro] tempore legis nature non legimus aliqua ſacramenta. ſuiſa ſe a deo inſtituta. (I. Contra Aug. contra Fau ſtum dicite ſententialiter q[ui] omnis deuota re ligio habuit alij[que] ſigna extrinſeca ad colen d[um] deu[que] ſeb illa ſigna ſunt ſacramenta. g. (I. Ad iſam queſtionem dico quatuor cons cluſiones. (I. Prima conclusio eſt q[ui] ogru[n]u ſuit aliquod ſacramentum inſtitui[t]u p[ro]pter ex citatònem[t]u p[ro]pter erubitònem[t]u ap[ter] lumiliatònem[t]u p[ro]pter d[ifer]itèn[tem]. Pri me tres ogruitates ſunt magiſtri in ſi[mi] ſed quarta ogruitas accipitur ab Aug. contra Fauſtum. ogru[n]u eſt enim vt illi qui ſunt de vna ſecta habent ſigna diſkin[da]na ab alij[que] qui ſunt de alia ſecta. ſed hoc ſigna diſkin[da]na ſunt ſacramenta. C[ui] igitur omni tempo re fuerunt fideles ab inſtitub[us] diſkin[da]ni omni tempore debuerunt ſacramèt[u] eſſe inſtituta. (I. Secunda conclusio eſt q[ui] a ſolo deo p[oteſt] inſtitui ſacramentum quantum ad certitudine[3] ſigni. Cuius ratio eſt quia nullus p[oteſt] dare certitudine[m]e ſigno p[ra]tadico miſi ille in cu ius p[oteſt]ate eſt ſignare ſiue cauſate ſignatu[rum] illius p[ra]tadici ſigni. Sed ſolus deus eſt in cu[ie]9 p[oteſt]ate eſt cauſare ſignatu[rum] ſacramenti pu[ta] grati[ate]g. ſolus deus p[oteſt] inſtituere ſacramentu] quantum ad ſignu[rum] certu[m]vi certitudinem. Inquantu[m] ſi[rum] eſt ſignum p[ra]tadici ab ſolute p[o]llet inſtitui ab alio ſeb no[rum] ogruſte. q[ui] inſtituò[t]u talis ſigni eſſet ommino fruſtra. c[ui] ex imposizione nu[n]g. fine alio extrisſco p[oteſt] habere v[er]itati e] c[ui] no[rum] ſit in p[oteſt]ate impos nentis vel vtenti[m]. Nec ogruit q[ui] deus omitat inſeriori inſtituere ſacramentu] inquantu[m] ſignum certu[m] ne deus eſſet ap[ro]bato[r] ſigni incerti kafli ſeu equi[u]ci. p[oteſt] ſi[n] ſacramentu] inquantu[m] ſignu[m] et inquantu[m] certu[m] ab alio a deo q[ui]mulgar[ati] tang[que] a p[con]e. ſed iſta p[ro] mulgato[n]o e] inſtituò[t]u ſed p[re]ſu[mi] p[on]it miſi tutònem. (I. Tercia ocluſio eſt q[ui] omni ſta tu vie p[o]ſt lap[um] necesse ſuit inſtitui aliq[us] ſacramentu] • quia p[ro] omni tempe q[ui] quo eſt mo[bo] eſt neceſſaria medicina. ſed q[ui] omni ſta tu vie p[o]ſt lap[us] ſuit mo[bo]g. e] necef[ſaria] ſu it medicina. ſed iſta medicina eſt ſacramentu] ergo p[ro] omni tempore ſuit op[]tunum ſacramentu] • (I. Ex hijs apparet q[ui] p[ro] ſatu p[ri]e

Dif.

nullum congruit sacramentum, quia tunc no
inbiget homo senfibiilibet intelligat intelligi
gibilia p[er]tinentia ab salut[em], quia consecutus
perfecte salutem non indiget ab qu[er]edum p
tinentia ab salut[em]. Pro h[atu] etiam innocentie
nō fuit ogriu[m] inſtitutui sacramentu[m] ſicuit poſt
lap[sum], q[ui] et homo ſui potuit ex ſenſibiilibet
ognosere muſiſbilia tamen nullum ſenſibile
fuit tunc necessarium tan[que] offerens ab salu-
tem remouento[ aliquod impedimentu[m] ſalu-
tis vt ſec[]p[ollet] bi[c]i proprië medicina. An au
tem matrimoniorum q[ui] conſtat Fuille in h[atu]
innocentie ſic ſacramentu[m] oſtenbat inferius.
(1) Marta conſuluſt e[mp]ro p[ro] diuereſi ſtati-
bus et legibus fuerunt diuereſa ſacramēta in
ſtituta[ra] maxime conera moribuz origina[m] pe-
cati. Tum quia teus ordinat[em] agens proce-
dit de minus perſecto ab mag[is] perſectum.
Tum quia par[fect]io[m] ſex requirit par[fect]o[m]
abiuroria[m] ab ſui obseruat[onez] et ſic poſte-
r[io]s deuibit habere ſacramentu[m] ſigna[m] g-
tiam par[fect]o[m]em. D[unc]e ait mag[iter] D[ugo]
libro de ſacramētis. D[ipenſationis] o[m] et ra-
tio hoc pop[licit]e vt ſicuit ab initio crescente t[em]
p[ore] mag[is] ac mag[is] abut[us] ſaluato[m]is ap-
prop[im]equuit ſic mag[is] ac mag[is] effectus ſa
luis creſeret et cognitō veritatis·p[ro]pter
q[ui] et ip[la] ſigna ſalut[em] p[er] ſuccoſionem tem
p[er]u[m] alia por[m] alia debuerunt mutar[em]. (2) Ab
argumentum in conteratu[m] d[ic]itur q[ui] p[ro] om
mi temp[us] fuerunt alia remedia et ſacra-
menta. quia vt patuit deus genus humanu[m]
nun[que] dimiſit fine aliquo remedia ab salut[em].

H[oc]t[em]tiam queſtion[em], ſic proceditur.
Vitetur q[ui] ſacramēta nou[m]e legis ſint
Grat[ie] effectiua, quia p[er] hoc diffi[n]in-
ſuuntur ſacramenta nou[m]e legis vt
ponit maſſiſtor ab alij[us] ſacramentis. (3) Alia
enim ſacramenta figurant iſtavero efficiu[m].
(4) Contra: Cauſa nobilio[m] eſt effectu[m] ſed ſa-
crem enta non ſunt nobilio[m] gratiā. S[in] p[ro]
batur mino[m] ſacramenta ſiut corporaliā g[ia]
autem eſt ſpirituālis ſed nullu[m] corporale eſt
nobilius ſpirituāli. S[in] illa queſtione p[one]t
vna opini[o]n ſe[do] obicietur cōra eam et dice
tur quib[us] ſe[do]n veritatem ſit dicenb[um]. tercio
ſoluentur argumen[t]a opinioni[m]. (5) Quan[t]u[m]
ab pr[im]u[m] eſt opini[o]n ch[ome] que d[ic]it q[ui] om
nes coguntur ponere ſacramenta nou[m]e legis
aliquo modo eſſe cauſa[m] grati[es] quod p[io]
tur quatuor dupliciter p[ri]mo ſic Aug[ust] p[ro]ſu p[er]
J[oh]annem omelia. lxxx. p[ro]nuitur prima[q].
prima[t]etraxe. Q[ue] eſt virtus aque et loqui
tur de aqua bap[ti]ſmalivt corpo[t]angat et a-
nimam abluat[em] ſed abluat[em] anime non fit miſi
per gratiam. S[in] aqua bap[ti]ſmi in anima effi-
cit gratiam. S[ecundo] ſic mag[iter] in ſi[ra] dic
ſacramentum eſt ſignum grati[es] ita vt simili

J.

tudinem eius gerat et cauſa exiſtat et nō exi
ſtit eius cauſa materialis vel forma[n]alis nec fi-
nalis. S[in] eius cauſa effectiua. T[erc]o ſic ma-
giſter assignat differentiam inter ſacramen-
ta nou[m]e legis et antique p[er] hoc q[ui] ſacra-
menta antique legis ſunt ſigna grati[es] ſacra
menta autem nou[m]e legis non t[em]i ſunt ſigna
grat[ie] ſed cauſa grati[es] ergo vt pri[que]
to ſic eccleſia in quabam collecta p[ro]tet·perfi-
ciant in nobis diſe tua ſacramenta que cons-
tinente ſed non continent gratiā[m] forma[li]ter-
ergo continent eam virtualiter vel salt[em] cau
ſalter. (5) Si dicatur ab iſta[q] ſacramenta ſiut
ſolum cauſa grati[es] fine qua non. (6) Contra:
quia cauſa fine qua non non eſt cauſa miſi p[er]
accidens ſed ſacramenta n[ò] ſunt cauſa p[er] ac
citens grati[es] quia tunc grati[n]o n[ò] p[oner]etur
in diffi[n]itōne ſacramenti quod tamen faci[t]
maſſiſter·ergo ſacramentum eſt cauſa effe-
diu[m]. (7) Si autem queratur qualiter ſacra-
mentu[m] eſt cauſa effectiua grati[es] bi[dic]i q[ui]
ſiciens diſkin[gu]itur·quia eſt efficiens diſpo-
sitiu[m] et eſt efficiens par[fect]iu[m]. T[em] eſt
efficiens principale et eſt efficiens inſtrumēs
tale. T[em] inſtrumentum habet dupli[ces] a-
dion[em], vna eſt ex natura p[ro]pria·alia inqu-
tum mouetur a principali agente. T[em] illud
q[ui]s inſtrumentum attingi vt motum a p[ri]
cipali agente aliquando eſt terminus p[ri]ci-
palis agentis et aliquando eſt diſpoſito pre
uia ab illum terminum. Tunc ab p[ro]poſitum
dicitur. A[qua] p[er] ſua[m] forma[m] lauat corpo-
ſeb inquantum eſt inſtrumentum diu[m]e mi-
ſericordie habet effectum v[er]itero[m] n[ò] q[ui]
tum ab gratiā[m] quia grati[es] eſt effectus p[ri]
cipalis agentis ſcilicet t[em] ſed habet effectu
ab diſpoſitōnem p[re]uiam p[uta] ab carac[ter]
in ſacramento bap[ti]ſmi et ordinis·vel ab o[m]
nat[um] an[im]e p[ro]poſitōnati[m] carac[ter]i vt in
alijs ſacramentis. T[ste] mobuſ confirmat[em] p[er]
maſſi[rum] in ſi[ra] dicent[em] q[ui] homo non que-
rit salut[em] a ſacramentis quafi ab eis ſeb p[er]
ea· ſeb hoc p[re]poſito[n]o a notat[em] cauſam agen[t]
principalem p[er] autem cauſam inſtrumenta
lem·ergo. (8) Contra: Cauſa inſtrumentalis
eſt cauſa p[er] accidens. ſeb ſacramenta p[er] te
non ſunt cauſa p[er] accidens grati[es] quia vt
arguis tunc non p[oner]etur in diffi[n]itōne ſa-
ramenti quod tamen faci[t] magiſter· ergo
ſacramenta non ſunt cauſa grati[es] inſtrumē-
talis. (9) P[ri]eterea: Crea[tura] ſe[do]n iſtum to-
do[m]em non p[oteſt] inſtrumēt aliter agere ab
creato[n]em ſeu ab termi[n]um creato[n]is. ſeb
ſacramentem eſt creatur[ia] ergo ſacramentu[m]
vel quecun[que] alia creatura non p[oteſt] eſſe e-
ius cauſa inſtrumētalis p[ro]batur m[no]s. T[il]
la diſpoſito[n]o non eſt forma[li]ter naturalis cum
non educatur de p[ot]entia naturali[ſ]ubieſt.
ſeb omnis talis forma[]creatur·ergo. (10) Pre-

Li.

terea. Sacramenta non potunt habere actionem. Fuam in instanti. Sed illa dispositio preui a ponitur est in instanti. Ergo sacramenta non sunt cauſa actiua illius dispositio nis puie. Maior patet. quia ab ſacramenta requiruntur. Verba et elementa et multa alia que ſunt c tum motu. Sed motus non potest esse in instanti. ex ſexto p[ra]ſiſor um. ergo ſacramenta non habent actionem. Fuam in instanti. Probat uz minor. Ram ſuccellio in inſuctōne ſorme non est nifi panes parte s mobilis vel partes for me. Sed in propoſito neutrum potest poniri. mum non. quia ſubjectum iteſt anima est huius ſubſible. ſecundum etiam non. quia ſicut cons tingit minimam gratiam bari ita contingit. bare minimam dispositio n. igitur ab minſta dispositio non habet gradus vel ſuccell ionem. (1) Preterea. Nulla pluralitas est posenda. fine necessitate. ex primo p[ra]ſiſor um. sed h[uius] nulla est euſiens necessitas ab ponen dum illam preuiuaz dispositio nem respectuus ſi tie. ergo. Probat uz mmoris apparent in ſacramen to. eucaritie. vbi ſignum ſenſible fiit ſpe cies panis. res autem ſignata est exiſtencia corporis. Chriſti. Sed inter illas ſpecies et exi ſteniam corporis Christi nulla ponitur diſpoſitio preuiuaz. (2) Preterea. Bernardus hit fermone de cena domini. ſicut inqui et muelit[que] canonicus per librum. Abbas per baculum. Episcopus per annulum. ſic diuifiones grati arum tradite ſunt in ſacramentis. Sed omnia previdita ſunt ſigna et non cauſe. ergo non ſiue cauſa gratie. (3) Preterea. Si ſacramenta ſiue cauſa actiua gratie. ergo in eis est aliqua ſiutus ſupernaturalis. Sed hoc est kalluz. Probat uz minor. Quia illuvireus aut eſſet tota i to to ſacramento et tota in qualibet eiuſ parte aut tota in ſoto et pars in parte. Primus, no potest bari. quia hoc ſolus compatit amine. Intellec iuie inter ſ formas crea[ta]rum. ſec ſecundu quia tunc extenderetur per accipens in ſubie to. quod est conſora ratione[s]. virtutis v[it]or me ſpirituālis. ergo etc. (4) Dico igitur ab ſtitionem ſe[m]m opinionem alio[m]um pro vt ita argumenta probant. ſacramenta non habent cauſalitatem actiuar respectively gratie.

(5) Sed tunc queritur quomodo saluabimus dicta ſandorum afterentium. ſacramenta ſunt cauſa gratie. Ab quod dicitur tripliciter. Uno modo. quod ſunt cauſa fine qua non. Sed contra hoc obicitur vt eadh[um] est. quia cauſa fine q[ui] non est eſt e[am] nifi per accipens ſi tie. Sed ſacramenta non ſunt cauſa per accipens gratie. Alio modo dicitur omnis dispositio immediate necessitans ab aliquam ſormam. est q[ui] non cauſaret aliquam dispositio n[em] me diam potest. duci t[am] c[um] actiua. ſi instrumenta lis. Sed ip[s]um ſacramentu[rum] ſeu iuſcepto ſaera menti. est dispositio immediata non cauſans aliquaz dispositio n[em] mediam. potest ergo.

•III•

bici cauſa actiua et instrumentalis. Maior. p[ro]batur. quia conceditur. q[ui] meritur est cauſa p[ra]ſiſi. quia per meritum acquiritur p[ra]ſiſi. et tamen meri[tu]z non cauſat p[ra]ſiſi nec cauſat aliquam dispositio n[em] mediam inter meri[tu]z et p[ra]ſiſi. T[er]cio dicitur. q[ui] ſacramēta ſunt cauſa gratie ſe[m]m quanbam alſiſten tiam gratie ſacramēto. Aſſiſtit eni eis ex quod patiōne virtus diuina que est cauſa gratie et teuotō ſuſcipientis. Sicut per ſimile pt[us] quando ab verbum h[el]iſei naaman ſe lauan te aſſitie virque diuina effectua ſamtatis nul la tamen cauſalitas ſuit in verto h[el]iſei neq[us] in aqua io[d]amis. Accepiatur h[ic] de duabus v[er]timis vijs que plus plac[us]. (6) Ab argume[n]ta principia te ſacramentis noue et veteris legis iam patet ex dictis.

H[ab]o quartam quæſtionem ſic proceditur. Vide[que] q[ui] circumſione non remittet. rebatur p[ra]ſe[rat]um originale. quia culpa non remittitur niu[que] iuſticia oppoſita reſtituatur. Sed iuſticia originalis non reſtituitur in circuſione ergo. (7) Ab ichtam quæſtionem ponens tres concluſiones. Prima est q[ui] in circumſiſi one remittebatur p[ra]ſe[rat]um originale. Pro[s]batur. quia ab Romanos quarto ſup. illo est. ſignaculum accepi. circumſiſionis. Dicie sloſa q[ui] in circuſione remittebatur p[ra]ſe[rat]um. Item Auguſt. libro ſecundo de nuplijs et concupiſcentia dicit. Circumſiſio inſtituta est in populo tei ab remiſſionem veteris p[ra]ſaati. Sed etat us p[ra]ſe[rat]um est p[ra]ſe[rat]um originale. ergo. Item deus nun[que] reliquit genus humanum abſque remedio necessario ab falutem. igitur tempore legis debit aliquod res medium deus contra originale ſeu cōtra cul p[ra]ſi originalem. Sed non legimus aliquod remedium p[ra]ſer circumſiſionem vt patet in lege. igitur circumſiſio collit culpam originalem. (8) Secunda conclusio est q[ui] circumſiſio non p[er]ſtinet ab tempus legis nature. q[ui] lex nature communiſis est omnibus. circumſiſio au tez non est communis omnibus. igitur ſe[m]m p[ra]ſone, libro de ſacramentis parte nona. Circuſiſio est ſacramentum legis ſcripte ſic cedens ſacramentis legis nature. licet fuerit incaboata ante legem ſcriptam. quia tempore Abiabe vt habetur in genefi. ſec est inconuenijs quod aliquib[us] particulariter p[er]ſi[n]tēs ab legem fit incaboat[rum] ante legis publicati onem. (9) Nuare autem circumſiſio ſuccedit ſacramentis legis nature. dicit Bonauen. diſtinctione pruna quarei q[ui] est ratione gravitatis et euſtentie. ratione certitudinis et etiā efficacie. quia mag[ui] remittebatur fomes in illis qui circumſe[bat]ur q[ui] in illis qui tempe [s]p[er] legis nature ſolis ſacrificijs et fide mun dabantur. (10) T[er]cia conclusio est q[ui] circumſiſio mag[is] est ofiſata ſub iſue q[ui] ſub moſſe.

Dis.

Cuius ratio litteralis est quia tempore mori non dimiferunt circumsionem. Sed sub Joanie neguerunt circumsionem, in tempore ad oporuit daru in mandatum. Alia ratio est huālis, quia circumciso facta tempore Joanie fuit post perigratōnem in terram ammissam. Sed hæc circumciso figurat circūciosionem et abieſonem viciorum que ſentent est sub precepto. (1 Ad argumentum primi pale cum dicitur quæ culpa non dimittat niſi iuſticia oppoſita reſtituatur. Dico quæ culpe originali oppomitur aliquid formaliter ſcz iuſticia originalis et oppomitur aliquid virtua litera ſcz gratia licet ergo non reſtituācii iuſticia originalis reſtituatur tamæ gratia q[ui] op[or]nitur ei virtuāliter.

H Aqui quintam questionem p[ro]ceeditur. Videtur autem vi circumſitionis non ſoferebatur gratia quia faceramentu[n]o cauſat niſi quod ſignat. Sed circumciso tâtum ſignificabat ablatōnem partis a totor non aliquid p[o]ſituum. ergo non ſoferebatur gratia. (2 Contra. Beda luper lucam. Cireu[s]cito in lege agbat quod baptiſmus tempo re gratie agere coluſie. Sed bāpμus cōſert gratiæ. ergo. (3 In ita questione ſunt tres artifici. Primo est videndum fi de potêtia dei abſoluta p[ro]remitti culpa originalis fine inſuſione gratie. Secundo fi de potentia dei ozſomata p[ro]ſet remitti culpa originalis fine inſuſione gratie. Tercio est videndum fi in circumſitione ſoferebatur gratia. (4 Quantu[m] ab primum est vna optimu[m] q[ui]us de potentiā ſua abſoluta n[on] poſte remittere culpam miſi inſunuat gratiam. Et hoc p[ro]batur multi-p[liciter] p[ro]imo p[ro]peccatum no[te]p[oteſt] teleri de amma niſi ip[s]a fiat de immunda munda. Sed non p[oteſt] fieri de immunda munda niſi per aliquam mutatōnem factam in anima. Ita autem mutatio est neceſſario ab formam ab ſolutam politiua ſua ab relatōnem non est motus nec mutatio ex-vphili. Illa aut for[ma] abſoluta oppomitur culpæ et hæc est gratiā. ergo. Secundo p[ro]peccatum oppo[n]iti gratiæ f[ic]ut p[ri]uata habitiu[m]e sed p[ri]uatio non po[teſt] tolli a ſubieſto niſi per p[oli]tione, habitu. ergo. Tercio p[ro]ſe et est quali item. Culpe op[or]nitur gratia f[ic]ut tenebza oppomitur luci. Sed tenebza n[on] remouetur niſi ponendo lucē. ergo. Quarto p[ro]ſe-culpa non remittitur am[mi]me niſi remota e[qu]t]o dominaſone eius. Sed te[or]di natio[n]o remouetur niſi per gratiam. ergo. Quinto p[ro]ſe-culpa remittit[em] cum p[re]cepatō teo reſcōliatur, et ex ſequi[s]s acceptatur. Sed n[on] acceperatur niſi per gratiæ. ergo. (5 Contra istam p[ro]ſitōnem arguitur primo p[ro]ſuato plura repugnantur vim circa aliquod ſubieſtui. Idem p[oteſt] per quodlibit iltu[rum] excludi ab il

Io ſubieſto. 5. Culpe originali repugnat gra[tia] et rectitudo ex puris naturalibus etiam fine gratia ergo per ſolam rectitudinem na[turalem] fine gratia p[oteſt] expelli culpa mi[n]no[]r patet per mag[ist]rum qui ponte hominæ ita eſſe conditum cum rectitudine naturali. (6 Secundo p[ro]batur ratione quia ſi non p[oteſt] fieri homo rectu rectitudine naturali fine gra[tia] t[ui]c gratia eſſet naturalis. Illud enim est naturale quod conſequitur naturam in ſem. (7 Tercio p[ro]ſe. 6m forma[] qual[ecui]q[us] abſoluta[] deus p[oteſt] creare hominem in eantem etià forma[]m abſoluta[] p[ro]ſet lap[um] p[oteſt] hominē reparare. 5. Deus p[ro]hōtem creare preciſe in puris naturalibus ſiue in pura rectitudine na[tuzali]. ergo. Dici[que] maius est kafia. q[ui]e deus p[ro]hōmem creare virgintēr t[em] non p[ro] facere de n[on] virgintēme. 5. De c[or]po[ſ]io n[ō]vali[que] maius accipit forma[] qual[ecui]q[us] abſoluta[]. virgintitas aue[m] dicie aliquid abſolutum t[em] b[icite] negatōnem ad c[us] p[re]teriti ſcz nunq[us] ce[d]iſse vnde deus p[oteſt] facere de n[on] virgintē virgintem quantum ad illud abſolutu[m] ſez n[ō] quantum ad negatōnem ad c[us] p[re]teriti. p[er] p[ro] quod. vi[th]ec[]horu[m] dicitur. h[oc] solo p[ri]satur deus in[gen]ita facere que faca[] ſunt. quia nulla p[oteſt] eſſe facio n[ō] entis de non ente. h[oc] p[ro]ſe illa est facio n[on] entis de non en[te]. Dico iſi[que] q[ui]e deus de potentiā ſua abſolu[t]a p[oteſt] remittere culpam originalem fine inſuſione gratie. Et h[oc] maxime quia gratia non oppomitur p[re]ceato originali forma[]liter. (8 Ad primum alterius opinionis cum dici[que] p[ro]peccatum n[ō] p[oteſt] teleri ab anima niſi de immunda fiat m[ū]ba concebitur. Sed m[ū]ba t[em]io est duplex. ſez naturalis et gratuita[le]z ergo n[ō] est munda m[ū]bicia que est p[er] gra[tiam] et eſſet tamen munda m[ū]bicia que est p[er] rectitudinem naturalez. (9 Ad ſecundam neſgetur maius quia culpe originali non ſolun oppomitur gratia ſed etiam rectitudo natura[l]is oppomitur ut affumebat prima ra[t]o cōtra opinionem. Et eodem modo dicitur ab terciu[m] de luce et tenebra. Ad quartum negetur mi[n]nor. quia te[or]di natio[n]o ſolun tollitur p[er] gratiam ſed etiam p[re]rectitudinem natura[m]. (10 Ad quintu[m] dicitur q[ui]e cui dimittit p[re]cecatu[m] recociliatur teo. ſed n[ō] ſequi[que] q[ui]e fit teo acceptus illa acceptatōne ſpeciali[q]e est p[er] gratiam. Accepatō enim plus dicit q[ui]e re conciliatō recociliare enim est n[ō] vellevindis care offenſam. Sed acceperare est ip[s]am ab vitam eternam ordmare. C[ic]ut in nobis ap[paret] quia p[ro]ſum? mimico offenſam reme[t]ere non reconciliādo ip[s]um ab amicizia[m] p[re]cialem ordinando ſeſi[le]zium eum ad aliquod p[re]cialem bonum. (11 De ſecu[m] artículo est vitens[]um fi de potentiā dei ordinata[m] deus p[oteſt] di miſtere culpam non inſundento gratiam.

LII.

Et dicitur 9 nò quia ım leg9s diuine lapie
tie poſt naturam lapſam nò eſt dare mediuz
inter filium regni et filium perſitòms. Sed
Filius regni eſt p gratiam ım Auguſtum
Filius autem perſitòmis eſt per pcccatum er-
go ſi remittitur culpa batur gratia. (Ter
cio vitendum eſt quod principaliter apones
batur vitelicet ſi in circumsifione confereba
tur gratia. Tbi dicit tripliciter. Primo ım vi
am mgſi ſie. 9 in circufione remittebae cul
pa ſed nò oferebatur g7a. Vnde gloſa ſup il
lub ab ro.iiiij. signaculù accepit circufionis
dicit 9 pcccatum ibi dimittebatur ſed gra-
tia adiutrix ab bene operandù non preſtaba
tur. Et Aug9ſup tíeulum.lxxiiiij. pſalmi dic 9
Sacramenta veteris legis pmittebant gratià
ſed non dabant. Tem circufio non apiebat
ianuam parabifi. ſed habenti gratiam patz
ianua parabifi. Quia ſola gratia diuibie mi-
ter filios regni et filios perſitòmis. ım Aug-
u guſtum.iiiij. de trini.ca. xix. Alio moto dicif
9 in circufione oferebatur Gratia non ta-
men principaliter ſed et oſequenti quia circu-
ciſo principaliter ordinatur ab teletònez pcc
cati originalis et ex oſequenti ab gratià con
Ferendam. Et p tanto dicitur gratiam nò s
ferre ut pome prima opinio quia non cœfert
am principaliter ſed ex ſ consequenti. Et fic
ſoluitur auctoritateſ ap illa opinione que ins
ducitur. (Sed oera bc obicitur. quia ag
quod agit ım rectam römom magis princi-
paliter intenbit perſectònem 9 carentiam
imperſectòmis. Sed teus agit ım rectam rös
nem. ergo principalius intendie perſectònez
gratiam 92 carentiam imperſectònis. I care
tiam originalis pcccat. Tercio modo dicitur
9 in circumsifione oferebatur gratia tamè
paruula reſpectu eius que confere in baptif
mo. Cum autem dico gratiam paruam duo
bico. 92 gratiam et puam gratiam. Sed eo
ipſo 9 in anima eſt gratia remittitur culpa
et licet abilitetur anima ab perſicionem.
quia tamen parua eſt. ideo parum abilitat 7
der boc ſoluunè argumenta p[rae]m opinionis
P[ro]nult enim auctoritates ille negare gra-
tiam conferri in circumsifione ſed quia paru
abilitat. ideo dicit gratia non preſtarí. Alio
moto ſoluit doctor noſter dicendo 9 ille aus
dostates loquunè de ſacramêtis impropriè
ſumptis ficut erant purgatònes et expiatò-
nes. (I Ad fecundum autem de apertòne ia-
nue parabifi. Dico 9 non ſuit deſectus circu-
cifionis 9 nò aperuit ianuaz. ſed quia euenit
tempore quo precium non ſuit ſolutum.nam
poſt ſolutum p[c]eium poterit alicui aperiri ia-
nua qui nò ſuiffet baptiſatus. ſed ſolum circu-
cifus et in gratia.baptiſato autem tèfuncto
ante p[aff]ionè crifi nò patuiffet ianua ut pt3
pr[ag]iſtrum in littera. (I Ad argumentu

LIII.

principale in atriaui dico 9 nonvalet ficue
patet in ſimili. ımam baptiſmus quantum ab
actum exterioem nò ſignat miſ qui quâdam de-
letònem immùdiecise corporalis et tamen null9
negat aliquem eſſe effectum eius polituum.

H. dextam queſtionem fic peedietur.
Videtur 9 tempore legis nature nò
fuerit aliquod ſacramentum correpſò
dens circumſioni per Gregorùm.iiiij. moza
lium fic dicencem. Nuob apub nos agit aſ
baptiſmi hoc egit apub veteres vel p. parua-
lis ſola fites vel p. maiotibus virtus ſacriſciij
ſed ifta non ſunt ſacramenta. ergo. (Córa
eſt Auguſtus contra ſaufum. In nullum
nomen religiòis ſiueruſi ſue falfum coab-
unari poſſunt homines miſi aliquo ſignozum
vifibilium velue ſacramentorum ofiozio v.
mentur. ſed tempore legis nature vmebanè
homines aliqua religione. ergo. (Ad iftam
queſtionem dico tres brœues oſculiones. qua
tu] prima eſt ifta 9 tempore legis nature fue
runt aliqua ſacramenta correpſonbentia cir-
cumſioni. Secunda eſt 9 illu] ſuit fides pa-
rentum vel virtus ſacriſciij. Tercia oſclusio eſt
9 circumſiſio iam ceſſauſi. (Prima cœclusio
apbatur. quia nullò tempore dimiſe teus cul-
toſes ſuos fine remedio neceſſario ab falu-
tem. ſed delectio culpa originalis poſt lapſu
Fuit neceſſaria ad falutem. Ido omni tempore
Fuit aliquod remedium ſeu ſacramentu] ad ſa
lutem. (I Secunda concluſio probatur per
Gregorùm quarto libro moralium dicentè
ficue arguebatur ab principale. Nuob apub
nos valet aqua bapiſmi tè. ſec accipitur
bic fides pro ſolo habitu ſed pro actu. et p
actu non tane]m interiori ſed etiam exterio-
ri. pro actu quo quis muocabat deum ore vel
aliquo ſigno exteriores ſenſibili offerendo ſa
crificia. (Tercia concluſio probatur p. Au-
guſtum, contra ſaufum vii] dicit fic. Sacra
menta que ſeruabantur prenunciatina erat
que cum ſuo abuentu criftus impleuiffet ab
lata ſunt alia inſtituta que ſunt virtute ma-
iora vilitate meliora actu faciliora et nume
ro pauciora. (I Sed tunc queriuſt quo têpos
tre ceſſauerit circumsiſio. Responſetur 9 illi
duo magni todores viteliſet Jerominus et
Auguſtus videntur ſuſſe contrari] de ceſ-
fatione legaliu] Primo pono opinionem Te
rotinimi. et poſt modum Auguſtini. Sciebund
ergo 9 Jerominus duo tempora intellexie
in noua legis datione et ſacramentorum im-
ſtitutione. Num ſciliſc tempus conſendi eu
angeliu] ſciliſet q[ui incept] ab abuentu crifi
ti. 9q5 ab p[aff]i]oms ofùmatònè. Aliub ſuit tya
pmulsaròms euangelii q[ui incept] ab abuen-
tu v[lg]q ab ſmè mundi. Similiter intellexit 9

Li.

Fuerit ante institutuum tis pro lege euangeli
ta fuit a ciusto approbatu. De baptilimo pt3.
quia fuit institut9 a crito viuete iuxta illud
Matth. vltimo. Ite docete omnes gentes ba
ptizantes etc. De eucariftia pt3 eius p[icato]
diffusa. Johis vii. sed ei9 institut6 fuit in ce
na. Matthixxxvi. De ofirmat6ne pt3 institu
tio eius. Johannis xx. Accipite ipfim fanctum.
De p[anictia] pat3 eius institutio. Johannis
xx. duo[que] remiferitis p[ecceata]. Mat5 xv1.
q[ocunq] ligaueritis fup terrâ. De extrema
vndt6ne dici9 q[ui] fuit instituta a Iacoto Ia-
cobi v. Infirmae quis inwobis etc. sed meli9
eft dicere q[ui] fuerit instituta a crito. legim9
eni marc vi9. Ap[oliti] vngebât oleo mul
tos infirmos et fanaban. Ostat aút q[ui] hoc no
fecerut nifi in virtute criffi q[ui] instituerat illa
vndt6nem. De matrimonio item apparet ma
theixix. Non legiſtis m[ot] q[ui] maſculu et fe
mmam fecit eos dius et dixit ſupple p[os] aſe
&5 obrem relmquet homo p[rem] et matre[re].
vbi x[us] approbat et ratificat id q[ui] deus
in ſtau innocte p[os] aſe publicaut. De or-
bine pt3. Matthixxxvi. Ido facite in mea c[]
temorat6nem. (Ad primu principale cum
dici9 funt t[em] duo vulnera ſc3 culpe] p[ene] c[]
ceditur. Sed illa vulnera habent diuerſas diſ
Ferentias et p[anes] earu diſferětias ſumi9 ſa-
cremento[rum] pluralitas ut pt3 in ſecunda oclu
ſione huius queſtioniis.

H
De sedas questionis ſic p[ro]ceditur. Vi-
tetur q[ui] p[er]cramēta noue legis n[ot] ha
bent efficaciā a p[assione] x[pi]—quia cā
Im actu et effectus in actu fimul ſunt et non
funt ex in ph[ilosophi] et v. met5. Sed p[affio] x[pi] n[ot]
eſt in actu. I[gn]i[que] nec aliq[ui]s effectus eſt in
actu p[eam]. T[he] in otrarium eſt magifter in
līa. Ad ilia questionē dicam duas oclufio-
nes. Ab cuius euidentiā eſt notand[ui]b[us] q[ui] ſic
ſup[erius] dice b[at]. p[er]crystalu eſt ſignum ſen
ſible gratiā bei vel eius effectu gratitūr eſſ
ficaciter ſignans ex iſtitutōne diuina ordi-
natum ab ſalutem bis viatoris. Et ſic ſacra
habere efficaciā eſt i[pi] realiter habere effe
dum ſignatūr. p[uta] gratiā. S[in] ab illo habent
faciā efficaciā a quo eſt q[ui] effectus eius rea
liter ocomiteſt. Sed hoc dupliciter p[et] eſſe vel
tanq[ui]s a cauſa p[ri]ncipaliter canſante. Vel ſicue
a cauſa merito[ria]. T[he] e[rgo] prima ocluſio
q[ui] p[er]cramēta habent efficaciā a ſolo teo eſi
a cauſa p[ri]ncipaliter cauſante. T[he] ſecunda con
cluſio eſt q[ui] p[er]cramēta habent efficaciām a
p[assione] crifſi ſicut a cauſa merito[ria]. Pri-
ma ocluſio p[abatur] dupliciter. Primo ſic. Ef-
ficaciā p[er]crystalo[rum] non p[ot] eſt eſſ ab aliq[ui]m
merito[ri] cauſa instituěte ip[am]. Sed ſolus deus in
ſtituit p[er]cramēta ut pt3 ex tercia ocluſione p[]
cedentis queſtioniis. S[in] T[he] ſecundo ſic. ſolus de
betermiat ſe ad cauſand[ui] effectu. p[ri]priū alias
tus n[ot] eſſt prima cauſa ſi potſet aliunte te

•Iii•

termi[nati]. Sed effectus ſignati p[er]cramēta
funt ap[ro]prijs ſoli teo. quia ſolus deus p[ot] cauſare
gratia. I[gn]i[que] a ſolo teo p[er]cramēta habent e[]
ficaciās. ſicut cauſa p[ri]ncipaliter agente t[em]cau
ſante. T[he] contra iſtā ocluſione i[m]ſta[que] dupli[
ci]t. Primo ſic. effectus n[ot] abequans virtutē
caufe ſup[erior]is p[ot]p[ro]ciu a cauſa inferio[ri]. Sed
effectus ſignati p[er]cramēta cum ſint finiti
n[ot] abequant virtutē p[rim]e caufe que eſt in
kinita. ergo p[ro]ſunt eſſe ab aliq[ui] cauſa inferio[
ri]. T[he] secundo ſic. illud q[ui] pot[eſt] effectu ſigna
tum p[er]cramēta teſtruere p[et] ip[er]m. efficere.
S[ed] homo eſt h[om]o. p[abatur] q[ui] homo p[ecan]
to p[ot] effectum ſignatui p[er]cramēta teſtrue
re. I[gn]i[que] pot[eſt] ip[er]m. efficere. T[he] ad primu b[ia]
co. q[ui] creatio licet n[ot] abequet potentiā bei in
eſſe. abequat eam t[em] in modo p[ro]ducendi. quia
talis modus n[ot] ap[er]tet aliq[ui] virtuti finite.
Ad ſecundu p[ro] negari maius. q[ui] facilius eſt
teſtruere q[ui]s oſtruere. Alio m[ot] pot[eſt] nega-
tr mi[n]no: nec p[ab]tatio min[or]is valet. quia cum
homo p[ecat] moſtualiter non annibila[re] ipſe
gratia. S[ed] eſt cauſa tem[er]ito[ria] p[ro]pter q[ui]e
eritui teus n[ot] oſeruat gratiā. et ſic annibis
laſt. T[he] secunda ocluſio. p[abat]. Ab illo p[er]cramē
ta efficaciām habent ſicut a cauſa merito[ria]
q[ui] plus acceptat teus q[ui]s p[er]ſicet ſibi offen
ſa primi par[atis] S[ed] taſis ſuit p[affio] crifſi ut
patet p[er] Anſelmui li cur deus homo et beata[
rabat li tercio di]n[io] ergo. T[he] secundo ſic.
ab illo p[er]cramēta habent efficaciām ſicut a
cauſa merito[ria] p[ot] ſunt nobis p[adiſi] oſtia
referata. S[ed] illud ſuit p[affio] crifſi ergo. S[in]
conera illa ocluſione i[m]ſtatur tripliciter. Di-
mo. quia ſi respeſtu gratie eſt aliq[ui] cauſa me-
rito[ria] iam n[ot] eſt gratia. quod em[mi] b[at] e[]
meritis n[ot] eſt gratia p[er] Ap[oliti]us ab ro-
ix. T[he] secundo. ſi p[er]cramēta habent efficaciām a
p[assione] x[pi] ut a cauſa merito[ria]. I[gn]i[que] b[apti]
mus et eucariftia non habent efficaciā illam.
p[ab]tatio oſe quentie. quia illa p[er]cramēta fuer-
runt iſtituta ante p[assione] x[pi] ergo. T[he] ter-
cio ſic. ſi p[er]cramēta habent efficaciā a p[as]
fione x[pi] hoc eſt maxime verum teſvulnere la-
terali a quo p[er] Auguſtini fluerunt p[er]cramē-
menta. S[ed] hoc videtur falſum. quia ſc3 hoc
vulnus ſuit i[m]ſtud[ui] poſt moſtem. corpus a[ui]t
moſtuum n[ot] eſt cauſa merendi. T[he] ad primu
dio q[ui] intentō ap[ostoli] eſt q[ui] gratia n[ot] h[ui]
cauſam merito[ri]a te c[od]igno in illo cui c[ó]fer
tur. p[ot]eſt e[n] habere cauſam merito[ri]a te c[ó]
gruo in eo[m] et merito[ri]a te c[od]igno extri
ſecam. moſime ſi illa cauſa merito[ria] extrim-
ſeca ſit gratuite data illi[que] quo eſt merito[ria]
T[he] ſecundo p[ro] pot[eſt] d[ici] q[ui] omnia p[er]cramē
ta noue legis habent efficaciā a p[assione] cri-
ſi ut exhibita n[ot] quidem in actu exterio[ri]. g
interio[ri]. ab i[m]ſtante em[mi] ſue oſcepti[n]is ba[
buit crifſus meritui. ſue p[affioni]. Vel p[ot]eſt
d[ici] q[ui] p[er]cramēta noue legis omnia ab d[ue]c

["Li.", "ſentiētis facta ab alio in aqua abluēte iub\ncertis verbis simul cum intentōne debita pke\nrente ſignificans efficaciter ex inſtitutōne\nbiuina ablutōnem anime a pَََََََََََََََََََََََََََََََََََََََ

Dif.

Aliquando est tanta φ nullo mō tenet senſi
et tunc non est bapſtīmus. Aliquando vero
est mobica et tuc non corrupit ſenſum ut pa-
tet de balbutiſtibub et habebus ibugam
impeditā et tuc no impedit quum ſit bapſtīm?
ut patet et de ſecratōne diiijīca·retulerunt·
te illo p[ra]bitero l'ingue latme impito qui di-
xit·ego te bapſtizo in nomine patria et filia
et. Transmutatio fit tripliciter. Aliu aliqūi
variat oratōms ſententiā ut ſi dicereſ· Ego
patris bapſtizo te in nomine filiī et ſp[u]s ſans
et. Aliqūi nonvariat oratōms ſententiā ut ſi
biceretur·ego te bapſtizo in noie filiī et p[ri]ſis
et ſpirieus ſandi. Prima transmutatio impo-
sit bapſtīmu· ſecuō vero non miſi ageret ex
malicia Wolens minifter inducere errore. In
terpoſitō aut vel intermiſio fit dupliciter. q[ui]
aut est tanta φ bilcōrnuat ſententi onē et lon
gam facit moſum ut ſi incipet forma bapſmi
et poſtea iret ab omedendō vel ab ſo: et tuc
miſil fit miſi remcipiatur· aut est p[u]a moſula
ut ſi incipiens verbis ſternutaret et tuc est ba-
p[ti]ſmus. Implicato aut plurium fit diuobus
mobis. Vnus fit fic· bapſtizo te in nomine ſtri-
nitatis. Alius est bapſtizo te in noie crſti. In
primo mō miſil fit· quia crſtus voluit in ba·
peſiſno p[on]as exprimi diſtincte Matb· vlii
mo in trimitate aut fit exprimune implicate. Sz
de ſecundo moto dubii est· vtrum ſcz bap[ti]z
atus in nomine crſti eſſet bap[ti]zatus maſi
me φ tpe iſto· quia aliquo tpe bene licuit ba-
ptiare in nomine xi]ue pt[us] actuum· ij. ico
de tali tenenda eſſet regula q[ui] potur extra
te bap[mi]o et eius effectu. ( Ad argumentu
principale pat[us] in prima et ſecunda oculſio-
ne quoverba ſunt huius ſacramēti forma.

H
terciam quæſtione ſic p[er]eeditur.
Videatur φ no lolum aqua naturalis
pura fit materia ſouemens bap[mi]· q[ui]
que habent eatem accidentia ſunt eiufbe ſpe
ciei· ſed aqua naturalis et artificialis habent
eatem accidentia ſcz humibitarem frigiſita
tem et p[li]p[ici]uitatem· ergo ſunt eiufſom ſpe
ſei. Si ergo aqua naturalis est ſufficiens ma-
teria bap[mi] eo[tem] mō aqua artificialis erit
Maio: p[are]t· quia ex accidentibus teuening[em]
in ſon]nonem ſubſtantiar[ui]· to anima. (Co
tra. Johannis tercio·miſi quis renatus fue-
rit ex aqua et ſp[u]s lancto. Ad istam queſtio-
nem dico res oculiones. Prima est φ aqua
naturalis est materia bap[mi]· Secunda ocul-
fio φ ſola aqua naturalis est maeria ſuffici-
ens p[er] bap[mi]· Tercia φ aq artificialis no
ſunt materia bap[mi]· (Prima oculio pat[et]
q[ui]· ille humor est materia bap[mi] in quo xps
determiuait bap[mi]um fieri· ſed hic est aqua
ut pat[et]· Johis tercio et Matb· tercio· ergo.
( Quare aut crſtis ſic m[uſ]tuit ut in aq fie
ret bap[mi]us affin natur talis otruëtia. Con
gruus est bap[mi]um fieri m illo humore qui è

Iij.

Frigibus Fluidus lucibus et omumis omnib[us].
ſed aqua est h[uius] humo: & congruum ſuſi
b[ap]mum fieri in aqua. A[mo]r est eudens ma-
o: declarat sic. Cum enim b[ap]mus ſit ab re-
primend[ui] ſeruor[em] ocupſet: ab Fleſtend
b[um] rigorem mobedientie. ab illuſtrandum
aciem intelligentie et obligat omnes tam di-
uites φ paupes debet fieri in illo. humore q[
est] frigibus ab reprimend[ui] ſeruor[em] co[qu]upi-
scentie· qui est humbus ab Fleſtendum rigo
rem inobedientie· qui est p[er]ſpicius ab illus
ſtrandum aciem intelligentie· et qui est omu-
nis omnibus biuitibus et paupibus ne quis ſe
excularet & apter affiſtentia m[oe]p[er]. ( Secunda
ocluſio p[ab]atur. Illud ſol[ui] est ſufficiens ma-
teria b[ap]mi in quo circuſcripto quoe[que] alio
humore vel liquore p[er] aliquis b[ap]tizari. ſed
h[uius] m[oe]t aqua ergo. (Tercia oculio p[ab]a-
tur. A[que] que variant ſpeci[ē] aque naturalis
no] ſunt materia b[ap]mi· ſed aque artificiales
ſunt h[uius] & aque artificiales no] ſunt mate
ria b[ap]mi. A[mo]r p[ab]atur· p[ri]mo: q[ui] aque arti-
ficiales ſiut ex quoe[que] no] ſeruato p[ac]cellu
na]ture p] determinata media· ſed aque natura
les ſiut p] determinata media a natura ſerua
to p[ac]cellu nature. Secundo ſic aque artiſicia-
les ſiut p] actionem ignis deacoquētis. & ignis
no] vietur ſufficiens in virtute adiuta ab co-
uerend[ui] queque[que] in aquā natural[em] ſeu ar-
tificialem vel elemetarem. &. Tercio ſic· p[li]s
.iii]· met]xe]or[os] dicit. Sciāt artifices alb[imi]
te ſpecies rerui trāſinutari no] p[ol]le. φ p[ar]tē
no] p[oteſt res]olui mixtu in aquā elementarē
Nuarto ſic. Cauſe differētes ſpeci] habet et
ſed]us differētes ſpeci[ē] ſed ars et natura d[if]
ferunt ſpeci[ē] ergo habent effectus differē-
tes ſpeci[ē] iſt[ui] aq est ab arte no] est eiufbe
[peci]ei cum aqua naturali. ( Contra hoc ar-
guitur dupliciter. Primo ſic· mixtu ſt est gr[ati]
us q[ui] aq aqua elemētaris· ſed aliqua aqua arti-
ficialis est ſubtilio] aqua naturali· iſt[ui] illa a-
qua artificialis no] est aliquid mixtum. & est
elemētui· toſtar φ no] est aliud elemētui φ ele
menez] aque. &. ( Secundo ſic· facili]t: est re
ſolucio q[ui] generatio· ſed ars demonui] ſkatim
p[duc]it ex aqua aliquod mixtu· quia p[duc]it
ranas. Exo]s· vii] ergo p[er] artem ex mixto p[er]
ſkatim p[duc]i elementum aque. ( Ad pr[im]u-
b[ico] φ duplex è ſub]ilitas· ſe]licet p[ub]tilieas
ſimplici]tatis et ſubtilitas penetratiu]a virtu-
tis adiue. P[unc] a]t[ui] aqua artificialis est ſub-
ti]io] aqua elementari ſubtilitate penetratiu]a
et non ſubtilitate ſimplicitatis· ergo. ( Ad
ſecundum d[ico] φ aliud est dicere artez p[du]
cere aqua· et aliud est dicere abhibere ar[te]
adiu]a paſſuis quibus abhibitis generat mi-
xtum. Concedo ergo bene φ ars p[oteſt] ab-
hibere adiua naturalia paſſuis naturalib[us]
quibus oiu]nctis ſequitur adi]o· ſed non tan-
quam ab arte ſed tan] φ ab adiuis]t paſſuis

Li.

naturalib. (Ad arguïntūm in cōtrariī bico
gr licet aqua artificialis habeat aliqua omu
ma accidentia cū aqua naturali tīi habet alia
qua diffimilia a tota specie.

D

Ne aŭt dicendum est.
Tirca itam distinetonem quartā
ab primā secundā et terciam eius
ptes quero primo. Vtrū puuli fint
baptizandi. Secundo vtrum puuli recipiut ef-
fectum baptísmi. Tercio vtrū adulti recipis
unt effectum baptísmi.

H

H
D primam questionem ficebitur.
Videtur gr puuli non fint baptizandi
quia baptísmus est medicina contra
peccatum. Sed paruuli non habent peccatu-
ergo. Aimo? pbatur. peccatu? enim nō est fir-
ne electōne et volutate p Augustīmu te vera
religione. Sed puuli non habent electōnes ex
ij. phili. et ij. et hi. ergo. Contra tebat po-
nitur im vltimo capitulo prime distinetōnis
ſtius quarti. Nui dudum clamabat p legem
Anima cuius prepucij caro cirecúila no fueri
ti paribit de populo ſuo. Junc p euangelius
clamat. nifi quis renatus fuerit?c. (Ad iftā
questionem reſpondeo. r primo ponāvnam opi
nonem pelagianoru. ſecundo opinionem veras
que est catholicoque tercio ſoluam rōnes he
reticorunt. Quanum ab primu eft opinio
pelagianoru? gr puuli non ſunt baptizandi.
quia baptísmus est otra peccatum ſeu cōtra
morbum peccati originales. Sed paruuli non
habent peccatum origímale. ergo nō ſunt ba
ptizandi. mino? probatur primo p Augusti
num. quia peccatum ideo est peccatu. quia w
luntariu. Sed nihil est voluntariu m puulis. q
non habent vſum rōnis. ergo in eis non est.
peccatum. Secundo fic nullus peccat in eo qb
vitare nō potest. p Augustīmu in tercio de lis
bero arbitrio. Sed puulus banc vitare non p[ro
cum hoc cōtingat fibi a oceptōne ſua. ergo.
Tercio p argumentenum Juliam ficut refere
magifter. nij. ſentetiar u dij. non peccat ille q
nafici nec peccat ille qui odibit. p quas igi-
rimas inter tot prefidia innocentie peccateu
ſingit ingreſſum. Quarto fic. defectus natu
ralis nō est imputabilis ad peccatuſ. Sed oſa
ſ defectus qui cauſe m puulis est naturalis.
ergo. malo patz. ij. et hi. vbi dicitur gr ceco
nato nullus improbabit ſed magis miſere
bitur. ( Contra iftā opinionem arguitur fic.
Baptísmus est otra morbug peccati origina-
lis. Sed puuli habent peccatum originale. ergo
paruuli ſiut baptizandi. Aimo? pbatur
quia ait Gregori9 ſup Exo8. in glola. oīns
in peccato nati ſumus ex carnis delectatōne
ocepti culpam origímalem traximus nobi.
ſcum. (Neem Augustímus ſup p[almo da
uio. Dixit ſe in miquitatibus oceptu. quia in
ommbus cōtrahitur miquitas ex adam. Et

IIII.

Auguſtīn9 libro te ſibe ad p[et]uſi. ſi milſime
tene et nullatenus dubites omnē qui p[ocu-
bitum viri et mulieris o[capitur] cum peccato
origiāli nafći. (Preterea. Auguſtīmus in
libro te b[apt]iſmo puulorū. Adam p[riu]ari
catōnis exemplum m[eficit] in ſe omnes de ſua
ſirpe venturos. (Preterea. peccatum origi-
nale est formaliter carentia iuſticie origina-
lis ut patuit in ſecundo libō: ſed omnes omu-
niter [ap]agati carent origiāli iuſticia. ergo
omnes habent peccatum originale. pon au
tem intendo p[is]tas rōnes inclubere virgīne
benedicta. op[oteſt] tam de ea ſingulariter lo
qui. Et ſin Anguſtīmu cum de peccatis agi-
te maria nullās proſus wolo habere queſtio-
nem. Teneo igitur gr puuli cū habent pecc-
atum originale b[apt]izandi ſiut. (Ad ars
grumenta aŭt alterius opinionis. (Ad pri
mum bico gr illub veruſ. est de peccato actua
li. Si aŭt m[ellig]aſ te peccato origiāli. Di-
co gr nō op[oteſt] peccati simpliciter eſse w[lu]
tarium habenti ip[m]n. ſeb eſſe voluntariu eiſl
illi a quo otrahitur. Fuit aŭt p[act]um volun-
tarium abe a quo o[tract]u eſt. (Ad ſecum
dum bico eotem modo gr nullus peccat in eo
q[b]vitare nō potest aut in ſe aut in alio qui[]
ip[lo] accepit habitu iuſp[offit]uvićio. Potuit au
tem hoc vitari in alio-puta in adam fi nō p[ec]
casset qui acceperat iuſtiam originale p[er] ſe
et poteris. (Ad terciu] reſpondet magiſter
libro ſecundo. A[st] enim fic Juliano p[ra]ſcam
paginam gr p[er]num homin[em] intra uſe pecc-
tum in mundu, quia p[er]nibus hominis mo-
bieni[am] ut ait Ap[ot]tolus. (Ad quartu, di-
co gr defectus m[ibil] habens de volutario non
est imputabilis. Sed ille defectus habet alia
qui] de volutario, q[ui] ex voluntate primi parè-
tis ſemina[rum] est. (T[eb]ed oritur dubium. p[à]
puuli ſunt b[apt]iſandi ut d[ic]t[u]n eſt in ſecuſo
articulo. ſed inter d[u]b puuli non poſſunt nafći
ſeu exſire de v[ter]o materno. queri[] igitur fi
poſſunt ante o[rt]um in matris v[ter]o b[apt]i[za]
ri. Et videtur gr nō. q[ui] diu[nct]u cauſe ſue cor-
ruptiue dum diuingitur nō potest m[ú]bari ab il
illa corrup[one] ſed puulus in v[ter]o matris e
diu[nct]us cauſe ſue corruptōns. ergo in v[te]
ro materno nō potest m[ú]bari. (Cōra hoc
nam caro matris in puulo nō eſt cauſa coru-
ptiōns nifi media[ra] caro aŭt puuli eſt cauſa
corruptōns imediata loquendo de corru-
ptōne origiāli. Si ergo ſtante diuindōe ab
daufam corruptōns nō potest purgari ab il
la p[er]e sequi gr paruulus habens carnē fu-
am nuq[us] a peccato origiāli p[er] purgari. q[b]
eſt otra ſi[em] (Preterea. licet puulus in v[te]
tero matris ſit diu[nct]us m[atri] localiter tīi
eſt diſtinetus ab ea p[of]onaliter. quia habet a-
liuod corpus. r aliam animā. ſed diſtinetō p[lo]
nalis ſuſſicit ab diſtinetōnem ſin peccatuz. r
nō peccatuz. ergo nō obſtante tali diuindōne

Dift.

locali, p[ro]pter diſtinktion[es], p[ro]nale, p[ote]ſt par
uulus eſſu iuſtus. (Preterea, ſi cum oiu[ncti-
one iſta ad cauſam corrupti[nis] no[rum] poſſet ſta
regratia in paruulo, ergo puu[luus] in v[tero]
non p[ote]ſt habere b[apti]ſinu[m] flaminis vel ſan-
guinis quoz. vtrunc[us] eſt kalſi[m]. He flamio
patet de J[oh]emia J[oh]ere, j[e] de Johanne ba-
p[it]iſta luce, j[et] de matre sp[ite]r firmiter te-
net eccleſia. De b[apti]ſmo a[ut] ſanguinis p[ote]
tet p[ro] hoc q[ui] p[re]ſequitur matrem grau-
bam e[am] tem de cauſa p[er]ſequitur ſiliu[z] in v[er]
ro e[ius] qua p[re]ſequi[m] matrem, ergo ſi materi
occurbi[d]i p[ro]ter iuſticiai vel p[ro]ter ſicem ſimiliter
et paruulus. Si autez, paruulus occideret eſt
v[ter]um haberet b[ap]m[u] ſanguinis ſi p[ro] ſuſi-
tia vel fide occideret etiā non b[apti]ſatus. Er
go cotem mo[d]o rationabile eſt q[ui] t[us] non
octemnet eui[ps] ſimili cauſa in v[ter]o matris paſ-
f[um]. (Dico iſſe ad iſtud dubiu[z] q[ui] vel p[ue]
eſt p[ro] ſom[em] p[tes] in v[ter]o matris ſue vel ſin-
aliquam p[tem] apparet extra v[ter]u. Si p[ro]
mobo d[ico] q[ui] p[ote]ſt b[apti]ſari, non p[ro]ptet
hoc quia eſt oiu[nctus] cauſe ſue corruptioni[ſ]
ur dicebat p[re]cectens optimi. S[3] quia b[apti]
mus eſt ablu[to] corporis in aqua. Sed paru[
lus] cum ſit in v[ter]o matris e[xiſt]e[n]s no[rum] p[ote]ſt-
lauari, cum no[rum] poſſit ab aqua tangi immedia-
te. Si ſe do mo[d]o aut apparet p[ars] p[ri]cap-
lis ut caput, et tunc p[ote]ſt b[apti]ſari, non eni[
eſt] veriſimile q[ui]m die p[ant]ticoſcoſes q[ui] b[apti]
ſati ſunt tria milia. Actu[i]n-ij[que] q[ui]libet ſp[itu]
ab totu[m] c[or]pus ſuum lauare[que] aqua ſed p[re]ci-
te, ſe ſp[itu]m ab faciem aſper g[ento] vel quantum
ab caput p[ru]bento, et in illo cauſi ſi p[ue]r poſſ-
tea n[al]ceretur no[rum] op[er]teret ip[ro]m de nouo b[ap]
p[it]iſari. Si a[ut] apparet p[as] minus p[ri]mipali[
s]icut eſt manu[m] vel p[as] illa eſt b[apti]ſanda, q[
]ui
e n[am] eſt tota anima licet no[rum] o[n]mes ſenſi[m]. q[
]ui
ſenſi[m] vigent maxime in capite, et ſic ad h[uc]
minus ſufficeret ab I[3] q[ui] eſt, b[apti]ſatus eſto-
q[ui] n[al]ceretur ſub obit[i]one b[apti]ſandus eſt,
vt toceſ[us] extra de b[ap]mo v[er] e[ius] effe[ct]u, de q[
bus] dubiu[z] eſt eni[que] q[ui] t[us] sup-
pleat in ſali cauſi ſi quib[us] impotentiā eſt ob-
miliu[m]. (Ad a[ſ]gumentu[m] in otrarju[m] conceſſa
maiote neſſe[m]mo[n]. Ab b[apt]ationem c[ui] b[ati]
tur q[ui] p[ec]m no[rum] eſt fine e[le]ctione. D[ico] q[ui]
w[ri]u[m] eſt de p[ec]catu[m] actuali, neſſo a[ut] de p[ec]ca-
to originali.

H[ab]em qu[est]ione[]s ſic p[ee]bi[d]. Vida-
tur q[ui] puuli no[rum] recipiant e[ffec]tui[que] b[ap]
tiſi[m]i, quia gratia non d[atur] fine fi[que]
de. Sed puuli no[rum] habent ſicem, iſt[ur] eis no[rum]
d[atur] gratia. Minor p[ab]atur ab R[oc]o. (Co-
tra Aug[us] in Enchiridion. Paruulus ſue tw-
crepitus mo[itur] p[ec]catu[m] in b[ap]mo, ſed n[ul]
lus mo[tur] p[ec]capo mi[n] recipiat gratiā. S[2]
(Ad iſt[ur] q[ui] ſt[ione], d[ico] tres c[oo]lusiones
ſin] q[ui] puuli in b[ap]mo inter alia tria recipi-
unt. Prima ocluſio eſt q[ui] puuli recipiunt fid[ie]

III.

inſu[m] am in b[ap]mo. S[cb]a ocluſio eſt q[ui] recipi
unt carac[ter]em. T[erc]ia ocluſio eſt q[ui] recipi-
unt grati[m]a grae[m] facien[t]. (Prima c[os]
cluſio] p[ab]atur, fine fide eſt impoſtible placere
two[rum] ut a[te] p[us] ad hebreos, ſed puuli q[ui] ci-
to b[apti]ſan[is] placent two[rum] habent fide[2]
S[3] no[rum] habent fide[2] acq[it]iam. S[3] habent ſicem
inſu[m]. (Contra hoc obicitur, q[ui] habens ha
bitum p[ote]ſt v[ti] habitu cum voluerit. S[3] par
uulus b[apti]ſatus etiā cum puenerit ab v[iti]
rationis non p[ote]ſt v[ti] habitu fidei, quia no[rum]
p[ote]ſt exire in actum crendi[rum] artículos fidei
ergo. (Confirma[que] quia habens habitu ali
ter ſe habet ab adju[que] non habens. Sed pa-
uulus b[apti]ſatus non aliter ſe habet nec alio
mobo ab actum crendi[rum] q[ui] b[apti]ſatus no[rum]
fuiffet. ergo paruulus b[apti]ſatus no[rum] habet
illu[m] habitum inſu[m]. M[enor] p[ab]atur, quia ſi
puulus b[apti]ſatus nutri[t]er in[ter] infideles et
ab eis b[oc]ereſt ita adh[erer]et errori, e[2]n ac ſi
non fuiffet b[apti]ſatus. (Ad illa d[ici]t] tripli
citer. Primo ſic, quan[do] in aliqua pot[et]ia ſiue
duo habitus diſparati, vnu[m] inſu[m] et aliu[m]
acquifit[s] ex actibus, t[um] hab[itu]s acquiſi-
tus inclimat pot[ent]iam ab adju[m] otrarios a[]
cibus habitus inſu[m]. M[une] a[ut] in puulo] b[ap]
p[it]iſato et inter infideles nutrit[em]to [e] fides acq-
fica o[tr]aria fidei inſu[m] ite[rum] no[rum] p[ote]ſt exire m
actum crendi[rum]. S[cb]a mo[d]o d[ici]t ad mino[t]
iliu[m] obiedi[n]is q[ui] talis puu[luus] b[apti]ſatus
et inter infideles nutritu[m] no[rum] alio mo[d]o ſe ha
bet ad actum crendi[rum] q[ui] ſi no[rum] fuiffet b[apti-
fatus]. quia q[ui] c[ito] deli[ber]ate ſentit[er] errori eo-
rum fides inſu[m] annichila[t]. T[erc]o mo[d]o vi
citur q[ui] ſive habitus habent cauſalitatem re
ſpectu[m] adju[m] ſue non nulla virtu[m] inſu[m] po
t[est] p[ab]ari, melle ex actibus, quia e[am] roe[ſ]
fierent de gratia et eni nullus certitudinali[
s] ter ſeit ſe habere gratiam, et ite[rum] d[ici]t q[ui]
mo[t]e eſt vera de habitibus acquiſitis et non de
habitibus inſu[m]. (Contra hoc objicit, quia
ſi deus inſunteret alicui habitu] geometrie.
poſſet allentire veri[ate]bi[que] geometrie, ergo a
fimili ſi deus inſunteret alicui ſicem poſſet af-
sentire veri[ate]bi[que] fidei. Sed hoc non valerit, q[ui]
habitus geometrie e[b] habitus habens eu[i]t[
tiam ex obiedo. Sed fides non habet eu[i]t[
tiam ex obiedo, q[ui] iam no[rum] eſt fides. (S[cb]
a]concluſio p[lu]abetur breuit[er], quia de hoc erit
fermo p[li]xior inferius diſtinktion[em], vi[rum] v[i]
buius quarti. Congru[u] eſt ad formam p[ke]
etam ponere aliqua diſpoſit[em]. Sed gratia
eſt forma p[ec]enta et ſupnaturalis, ergo o[gru]
um eſt ad formam p[ec]edam ponere aliquam
diſpoſitionem ſupnaturalem. Illam autem
diſpoſit[em] woco carac[ter]em, ergo paruuli
b[apti]ſati recipiunt carac[ter]es. (Confirma-
tur extra de b[ap]mo et e[ius] effe[ct]u[m]. mai-
res, v[bi] d[ici]t q[ui] facer amentalis operat[ō] impri
mit carac[ter]es. (T[erc]ia ocluſio p[ab]a[t]. De9

LI.

pro hætum nature lapse de communi lege nulli
dimitit culpam quin infundat gratia. Sed
paruulis in bapmo dimitte culpa originales
igitur infunditur eis gratia. (1 Ad argume-
tum in otrarii cum dicitur gratia non datur
fine kito. Conceditur de lege omnium. Sed nege
tur mino. Ab pbatone dico quæ tenet de fide
acquifita non autem tenet de fito infula te.

HAD teitem questionem fic pedeſi.
Videeur q[ui] adulti bapſiati no[rum] reci
plant effectum bapmi· quia ſi radix
ſanda et ram· ad Ro. xi. Si autem adulti re
eiprent effectum bapmi tunc eſſent ſandi·
ergo filij eoz. eſſent ſandi· quod eſ tafum·
q[ui] tunc non haberent p[æ]ccatù originales igiſ
(1 Contra quilibet moſi p[æ]ccato in bapmo
ut dictum eſt p[ro] Augustinu in Enchirion-
Sed nullus moſtur p[æ]ccato miſi recipiat g·
hiam· igitur. (2 Ad iftam questionem dico
p[æ]remittendo q[ui] adultus dicitur quadruplici-
ter. Primo quia eſt adultus conſentiens. Se-
culo eſt adultus diſſentiens. Tercio eſt abul
tus fidei recipienti. Quarto eſt adultus ex alí
qua cauſa accidentali non diſtinkuens. Et ſic
ſm istam diſtinctionem op[er]tet dicere ab q[
]tionem quatuor breues artículos. Primus·
ſi adultus ofentiens recipit effectum bapſi
mi. Et dico q[ui] quia medicina p[æ]fecta habz
effectum ſuum in ſubido bene diſpoſito. S[in]
bapmus eſt medicina p[æ]fecta còtra mo[rum]
p[æ]ccati originales igitur in homine adulto
conſentiente et bene diſpoſito tollit p[æ]ccatù
originales. Sed te lege communi nulli dimiemi
tur p[æ]ccatum originales fine gratia. igitur.
(3 Secundus articulus eſt de adulto non ofen
siente ſi talis recipiat bap[mi]num et effectum
bapmi. Et dico q[ui] non ofentiens pot[er]t inel
ligi dupliciter negatue et otrarie. Negatí-
ue ut c[ui] negat actualem ofenium. conſtrarie
vero cum ponit actualem diſſenſus. Et p[æ]tet
illa diſſenſio. quia non eſt item non velle et
nolle· ut dictum fuit diſtinctione prima pri
mi. Hierum diſſentire pot[er]t quis dupliciter
vitelicet simpliciter et ſpm. quid? Jam q[æ]pter
tempeſtates pro[jec]it merces in mari simplicis
ter vult et ſpm. quid no[rum] vult. ut p[æ]tet. hi
coz. ca. et voluntario permixto. (4 Et ſpm il-
la dico ab hunc articuli tres oſclusiones. Pri
ma eſt q[ui] no[rum] ofentiens simpliciter nec ſpm ch
non recipit bap[mi]num nec effectum bap[mi]n· q[ui]
te?9 no[rum] vult aſſcribere familie ſue aliquem omni-
no huicem. Sed diſſentiens simpliciter et ſpm
quid eſt omnino muſtus. G[er]teus no[rum] vult hunc
aſſcribere familie ſue talis aſt aſſcriberetur
ſi recipit bap[mi]num et effectum bap[mi]. (5 Scda
concluſio eſt q[ui] diſſentiens ſpm quid et ofenti
ens simpliciter recipit bap[mi]num. ſicue p[æ]tet
de illo qui ofentit q[æ]pter minas. hoc patz ex
ta bapmo et eius effectu. c· majores. Rybi d[ic]i

Iii.

tur q[ui] quibam ab xpiamitatem coacti ſint et
nobis ſunt ſacramentis diu[n]mis ſociati. (1 Ter
cia ocſuho eſt q[ui] ſi non ofentit negatue rece-
pit bap[mi]num. quia no[rum] op[er]tet ſemper in ſacra-
mentis prebere actual[em] ofenium. ſicut p[æ]tet
te ſacertot[em] confiſcente corpus xpi· quia q[ui]
collaborat pot[er]t alibi cogitare et non habere
actualem ſonderation[em] ab corpus xpi. (2 Ter
cius articulus eſt de adulto fidei recipiente.
ſi talis recipit bap[mi]num et effectum bap[mi]. Et
dico q[ui] f[ictus] in recipiento pot[er]t dupliciter
eſſe. Vno modo q[ui] oftenbat se velle recipere
ablutionem bap[mi]num eoc[em] modo quo eccleſia
intendit illam offerre et tamen oppoſitum hab-
bet in atmo[rum] et talis non recipit ſacramentu
nec rem ſacramenti. Tame eccleſia cogit et
ab obſeruantiam fixi xpiane. quia eccleſia p[
]sumit partem meliorem vbi ſigna inſliotem
partem p[er]tenunt. ſicut de matrimonio patz.
J[am] fi quis iurallet alicui p[er] verba de p[æ]ſentí
ſine teſtibo et p[os]tea iuraret alteri cum teſti-
bus eccl[es]iARE et p[er] ſcbo matrimonio cum tu
primum eſſet legiti[m]ui. Alio motu pot[er]t alí
quis eſſe f[ictus] oftendonto ſe eſſe diſpoſitum
ad recipientu[rum] ſacramentu[rum] et tamen interius
eſt inbipſoſtus q[æ]p[er] infideliter aſtem vel aliu[b]
p[æ]ccatum morata in quo velle et remanere et
illo modo lo quunſ[us] d[omi]nores te fidei bap[mi]
dicentes q[ui] non recipit rem ſacramenti. Cui[us]
ratio eſt q[ui] deus non iuſtificat miſi volentem
[im] illud Aug[ust]ui creavit te fine te non in
ſtificatione te fine te. Sed taliter f[ictus] habet
obicem otra gratiam noſes iuſtificari. ergo
non recipit effectum bap[mi]num. Ad iftam etiam
intentionem loqui Aug[ust]i libro de p[æ]nitetia
c[ar]o. j[ui] et p[on]itur in ſi[ra] Omnis enim qui am
ſue voluntraris arbiter eſt of[rit]utus cu[ir] acce-
bit ab ſacramentu[rum] fit[itu]lium miſi p[on]tireat euq
vite veteris nouam incloare non pot[er]t. (1)
J[u]notandum q[ui] h[oc] eſt diſferentia inter f[icti]
primo et ſcbo modo dictum. q[ui] ſi primus de
poner eſt ſictionem eſſet rebaptiſandus. quia
nec recepit ſacramentu[rum] nec rem ſacramenti.
Sed f[ictus] ſcbo modo ſi deponeret ſictionez
non eſſet rebaptiſandus. quia talis licet non
habuerit rem ſacramenti habet tamen ſacra-
mentum. (1) Quartus articulus eſt de abul-
to non cognoscente vel non diſtinkuente ſi
talis recipie bap[mi]num vel eius effectum. Et
eſt ſcien[du]m q[ui] talis non diſtinkuens eſt il-
le qui non vt[itur] ratone nec vt[ia] pot[er]t. Et 13
co[mi]ngit dupliciter. Quia vel ille nunq[ui]s
eſt ratone nec vt[ia] pot[er]t f[ic]ut furioſus et fa-
tus a natiuitate vel alij[ui] vt[ie]t ratione f[ic]ut
furioſi et fatui habentes lucid[ia] interualla. (1)
Ad ap[o]ſitum de primis item eſt iubicium fi-
cut de p[uer]is-maxime ſi de eorum cura ſimpli
citer deſperatur. De ſcibis aut[em] d[ic]itur et be-
ne q[ui] miſi p[ic]ulum mortis immmeat expe[ct]an
d[um] eſt w[one]c habet at[que] vſi[um et iudiciu[rum] r[on]iſ

II.

auia in concepſione Filii de habuſtotaſſas
du quam deus illam odinauit ergo etc.

H
D ſecumbam queſtionē ſic p[re]cedieſt,
Videat q[ui] soli ſacertotes p[o]ſiſt b[]
aptizare·quia ſolis ſacertotib[us] tradiſt
p[ot]eſtas dimittendi p[ec]cata·Joh.·xx·. ſed in
baſſo remittunt p[ec]cata·ergo. (1 Contra,
te ſofeſatione diſtinctione·iiiij·ca·. Romanus
p[on]tifex·b[ic]itur ibi q[ui] ſubus ſanctus ſubmiſſa
ſtrat gratiam etiā hi paganus ſit qui b[ap]ti-
zaſt. (2 Ad queſtionem dico tres breues con-
ſclusiones·Prima concluſio eſt q[ui] congruum eſt
ſolium viatoſem b[ap]tisare. Seba c[oh]clusio eſt
q[ui] congruum eſt inter viatoſes ſolum ſacera
totes b[ap]tisare. T[erc]cia o[cl]uſio eſt q[ui] in ne-
ſeſſatis articulo quilibet homo p[oteſt] b[ap]ti
ſare. (3 Prima o[cl]uſio p[ro]batur ſic. T[um] qa
x[]pus miſtuit ſacramētū b[ap]mi et ſuit homo
T[um] quia in ſacramento b[ap]mi eſt aliquid
ſenſibile et aliquid ſpirituale et p[ro]coſequens
mag[is] opet[ie]t ut]enti ſenſu et intellec[tu]s q[ui]
na
ture pure intellec[t]uali. T[um] etiāz quia p[ot]
ſuſceptionem b[ap]mi b[ap]tisat[us] aſſcrib[it] vi
dem[]rum œccl[es]iam militans·igitur eſt con-
ſruum h[oc] k[ier]i et aliquem de eccleſia militā-
te. (4 Seba o[cl]uſio p[ro]batur·quia b[ap]tisat[re]
c[it]ipitur p[ro] b[ap]mum in collegium eccleſie mili
tantis·ſed recep[io]t alicuius in aliquod colle-
gium ptinet ad p[re]ſitentes et auct[or]itatem
h[ab]entes in collegio·tales a[ut]t ſune ſacerdo-
tes et epiſcopi et alij ſup[er]iōtes prelati·ergo.
(5 T[erc]cia o[cl]uſio p[ro]batur ſic. Tabula con-
tra naufragium tempore naufragii p[oteſt] a
qualibet no[mi]p[ed]ito m[ini]ſtrari. Sed b[ap]m9
eſt t[alis] tabula·ergo t[he] n[au]fragii p[uta] in
neces[]ſitatis articulo p[oteſt] a qualibet no[mi]
p[ed]ito m[ini]ſtrari. Voco a[ut]t m[ini]ſtru no[mi]
p[ed]ito illu[] qui non eſt mancus ſed habet
potentiā motiam ad m[ini]ſtrandu[]· et illu[] q[
non eſt mutus ſed habet lingua verbis exſte
riojuſbo expreſſuāz·et illum qui non eſt ameſs
ſed habet diſcretionem et intentionē faci]t] ba
terminatam intenbens facere quod facit ec-
cleſia. (6 Sed d[ic]eret aliquis·igitur ang[el]us
in affuſمto corpore ſmiſta p[oteſt] b[ap]tisat[
re·quia p[oteſt] habere omnia p[od]icta. Dico q[
hi] illud ſac[er]et ang[el]us bonus eſſer veru[] ba
ptiſma·ſic]ut legimus de ſancta Xpina quam
b[ap]t]iſa]uit ang[el]us in lacu vulſino. Si autem
eſt malus ang[el]us et ſac[er]et ex p[re]cepto di
uino ab h[uc] eſſet veru[] b[ap]ma. Sed quanto
occurrit t[alis] caſus ſic]ut d[ic]it tonauētura·q[
.1] h[uius] diſtinctionis eſſi, diuina reuelatō ex
p[oc]tanda. T[um] q[ui] deus non admiſtrat ſa-
cramenta p[ex]cluſos fi[n]aliter a ſalute. T[um]
qui] ille m[ini]ſter ſemp[re]ndie ad fraudem
T[um] q[ui] aduerſat]ur eccleſie·et ſic] intenbit fa-
ſere oppoſitum c[ui]s quod intenbit eccleſia.
(7 Ad argumentu[]m in oppoſitu[]m dicendu[]q[ui] ſo

III.

lus ſecer[bus] p[oc]eſt dimittere p[ec]ea]da]b[us]m
b[us]m iudicis et arbiteri que remittunt in p[en]ſi
t[em]tia. Sed in b[ap]no remit ſtur p[ec]cata vir-
tute ſacramen]tis aſſa]r arbiteri vel iudicio.

H
D ſteriam queſtionem ſic p[re]cedi·.
Vitetur q[ui] m[ali] ſacertotes no[mi] p[ro]ſi
ſune b[ap]tisare ſeu oferre b[ap]mum.
Ruia membru[]ri a[ri]oum non p[oteſt] eſſe cauſa
influendi vitam in aliud membru[]. Sed mal[]9
ſacer[bus] eſt membru[]ri a[ri]u]b] eccleſie· ergo n[ot]
p[oteſt] alteri vitam ſeu gratiam conferre.
(1 In orariu[s] eſt mag[i]ſter in littera·(2 Ad
iſtam queſtionem patet ex d[ic]is in tercia c[oh]
cluſione p[re]cedentis qu[el]t]iom[is. M[u]libet eni
ſacer[bus] qui habet obitōnes ibi p[of]itas int[em]
tens facere q[ui] eccleſia facit &c. ut]cun[que] ſit ma
lus vere b[ap]tisat. Et t[he] p[ab]at mag[i]ſter p[er]
multas auco[di]tatea]m in ietera·ma[xi]me Au-
gultim[]i d[ic]eſt. B[ap]mus eſt t[alis] q[ual]is eſt
iſſe in cuius p[oteſt]ate b[atur] no[mi] q[ual]is eſt illa
p[er] cuius m[ini]ſturiu[] b[atur]. T[he] iem Aug.
d[ic]it. E[go] inq[uit] b[ico] et nos d[ic]imus omneſs
qui] iuſtos op[er]et eſſe t[anti] iudicis m[ili]roſs
p[er] quos b[ap]tisatur ſic]ut m[ini]ſtri iuſt[ui] fi w[or]
lunt. hi autem numtunt eſſe iuſt[ui] ſecurum me fa
cit mag[i]ſter meuſ] de quo ſpiri]tus ſanctus bi
c[it]·h[ic] eſt qui b[ap]tisat. (3 S[]i d[ic]eres·nunq]
recipiens b[ap]mum ſcienter a tali ſacer[bus]
malo p[re]ceat mortaliter. (4 Reſpondeo q[ui] ma
luq m[ini]ſter aut eſt p[ef]iſus totaliter ab eccle-
sia vel ad tempus·aut no[mi] p[re]c]iſus·et in v[er]to
q[ui] membro p[oc]eſt eſſe tubiu[]s. De primo au
t[em] ſut duo modi d[ic]eſi oſp[er]iti. N[ut]us d[ic] q[
tene]t quis a tali m[ini]ſtro recipere b[ap]mus hi
non p[of]ite habere alium m[ini]ſtrum·. quia ba
p[li]mus eſt ſacramentum neces[]ſitatis. Aliu[s]
modu[s] d[ic]it q[ui] non debet recipere b[ap]mum.
et ſi recipit a tali m[ini]ſtro m[ali]ſtaliter p[oc]
car·. Et hoc declaratur ſic. Ruia b[ap]tisandu[s]
aut eſt adultus aut eſt paruulua[]. Si acu]tus
ſuſſic]e b[ap]mus flamimis quanto no[mi] p[oteſt]
habere b[ap]mum k[lu]minimis. Si aute[] b[ap]tisan
bus ſic] paruulua[]s habens paruulum b[ap]tu-
let e[mi]n ſi non p[oteſt] habere aliu[s] mag[is] yb]
neum·quia e[mi] cum p[re]c]iſo no[mi] licet ſibi omum-
care p[ar]paruulio ſuo. (5 S[]i contra illud·quia p[
]re]ceptum ſuper]ioris plus obligat q[ui] p[re]cept]
uſ] inferioris. Sed deus p[re]cepti b[ap]mum ſuſe-
pi]·eccleſia autem p[hib]et communicate e[mi]
p[re]c]iſo·igitur mag[is] eſt obediencium p[reca]
pto diuio q[ui] eccleſie in illo cauſe. (6 Preterea,
plus tenerur excommunicatus vitare alium
q[ui] alius vitare e[mi]n·quia p[re]ceptu[] de vitan
do non imponitur alicui mi] p[ater] ſe p[re]c]iſus
autem in cauſi iſto non tenerur vitare alium-
imo tenetur non vitare·. Ruia ſi t[alis] p[re]c]
fus ſcire]r paruulum aliquem no[mi] b[ap]tisat[um]
ſtatim mo[mi] debere teneretur e[mi] b[ap]tisare
neces[]tario ne moreretur in anima·q[ui] ſi p[ef]iſus

Ditt.

In tali caſu non tenetur vitare alium nec eſſuuerſo alius tenetur vitare ipſm. Dicitur igitur 9 abito licet recipere baſſum a precis ſo ſi alius minifter haberi nō potest et hoc q[ui]tèm vitetur haberi ab Augustino te baptilmo otra donatitās libro vi. Potest etiam forſte non recipere quia baſmus flamnis ſufficeret ſibi apſter reuerentiam eccleſie talem viare p[rec]ipientis. Penſatis tamen omnibus melius dicitur 9 a tali recipiat 9 ex hae vita fine baſmo diſcederet. Quantus ad paſsuum ſi nullus potest haberi minifter miſi p[er]ſius et immineat periculum mottis teneſt neceſſario ille offerre paruulum ſuum preſſo. Quantis enim buru effect 9 teneatur paruulū ſuum apſetue damnationi exponere cum poſſu habere aliquem qui paruulū ſuſi baptilaret. (1) Quantum ab ſeſm membrum diſtinktionis ſeſicet de malo non p[ro]ſi ab eccleſia qua lis eſt ille qui eſt occulte malus. Dicere 9 de bet quis recipere baſſum a tali miſtro 9 apſter p[ec]catu quod non eſt notorium nō tedeſt 9 in actio nor ius vitare proximù. Si autem eſſet publice vel notorie malus h[uius]minifter, tunc aut incumbit ſibi diſpenſare ſa cramentum baſmi veputā quia eſt curatus aut parrochialis ſacerdos 9 aut nō incumbit ſibi ex officio baptilare. Si primo mō nō p[er]cat qui recipie baſſum pro ſe vel p[er] alio paruulo ſuo. Si ſe ſo mō et poſſet habere aliquem, cui nō incumbit ex officio baptilare, a eſt eque malus aut melio: Si melio: p[ec]cat ille q[ui] recipit ab alio. Si aut eſt eq[ui] malus debet recipie baſſum a ſuo curato. (2) Ad argumentum principale dicitur 9 non eſt ſimile in apſolito de membris corporis naturalis et de membro corporis miſſer: quia in corpore naturali eſt una vita numero in omnibus membris 9 et partidipatur ab eis quodam ordine 9 quia primo eſt in corſa. ſe do in aliis membris ap[mi]nquiōri bus. Sed in corpore miſſico nō eſt vnavita nu mero nec illa vita p[er] p[ius] eſt in hoc membro 9 illo miſi q[ui]tum ab gradum ministrandi.

Nunc autem quilibet
Circa istam diſtinktionem ſexta
quero quatuor queſtiones. Primo
vtrum in baſmo imprimatur ca-
racter. ſe do vtrum caracſter fit forma abló-
luta. Tercio. vtrum caracſter ſit forma reſpe-
ditua. Quarto. vtrum caracſter ſit in ſeffentia
anime vt in ſubjecto.

H
D primam queſtionem ſic accebitur.
Videat 9 in baſmo non imprima-
tur caracſter. quia baſmus ſuecedit
circumſiſtioni. Sed in circuſſione non imprime
batur caracſter. ergo. (3) Probatio minotis,
quia caracſter circumſiſtioni. Fuisset eiufiſem
rationis cum caracſtere baſmi. et tunc ſi cireſ

Dj.

ciliſis ſuſſet poſt circumſiſtionem baptilaeus
ſuſſent in illo duo caracſeres et p[ro]ſequens
duo accidentia eiufiſem ſpecieli. quod eſt inco-
uetiens et otra p[er]ſim. v. met h[ar]p[er]ſi. (4) Contra
Sacramentum non iterabile habet aliquem eſt
fectum indelibilem. Sed baſmus eſt ſacram-
tum nō iterabile ergo habet aliquem effectu
intelibilem. miſi ponatur caracſter. ergo in ba-
ptiſimo imprimitur caracſter. (5) In ita que-
ſione ſunt tres articuli. Primo eſt videndum
quid importat nomme caracſeris. ſe do ſi in
baſmo impinſi caracſter. Tercio ſi caracſter
impreſſus fit forma telibilis vel intelibilis.
(6) Quantum ab primu articuli ſunt tria no-
tanda. Primo q[ui] caracſter iſdem eſt q[ui] ſignum
vel figura. Signum aſt accipitur duob[us] mo-
bis. quia eſt ſignum interius et exterius. vel
ſignum in anima et ſignu[m] in corpore. Si loq-
mur de ſigno exteriori k[ac]to in corpore tune
abluſio baptilmalis potest b[ici] caracſter. Si
loquimur de ſigno interiori k[ac]to in anima ſi
cut in ap[o]ſito loquimur. eune aliquid[us] ſpiri-
tuale imprefſium anime a teo in baſmo b[ici]ſi
caracſter. (7) Secundo eſt notand[us] q[ui] illud ſpi-
rituale moſto p[ex]poſito imprefſium anime in
baſmo non eſt gratia nec aliqua virtus in
fula. p[uta] fides ſpes vel caritas. Probae q[ui]
caracſter ſim loquentes te eo ſemper impre-
mittur in baſmo ſeb ille virtutes non ſemper
imprimuntur in baſmo ſicut eſt in f[ic]cie ba-
ptiſato. (8) Preterea. ponentes caracſere po-
tiunt eum indelibilem. Sed ille virtutes ſunt
intelibiles. ut p[ater] in p[accante] moſtalliter.
ergo. (9) Tercio eſt notandum q[ui] illud ſpiri-
tuale imprefſium anime quod dic[er] caracſter
habet adminus quinque prietates. Prima q[ui]
eſt ſignum affinilatuum alteri habenti. Se-
tunda quia eſt ſignum diſtinktuum a nō ha
bente. Tercia quia eſt ſignum rememorati-
um ſacramenti ſuſcepti. Quarta quia eſt fi-
gnum of[or]tiuii. Quinca quia eſt ſignum ob-
ligatuum. quia ſuſcipiens sacramentum obli-
gatur deo. (10) His premilſis dicitur ab ſe[m]
articuli ſim duas opiniiones. Vna negat am-
me caracſterem imprimi. quod probatur ſic.
Sicut eſt de aliis rebus ſanctificatis. ita vide
tur eſse de homini[b]a baptilatis. Sed alia ſan-
dificata f[ic]ut calices vel eccleſie conſecrate
non recipiunt aliquam nouam Formā vel ſoli-
tatem per hoc q[ui] ſconſerant. ergo nec homi-
nes baptilati recipiunt aliam Formam ſpiritu-
alem quam w[ea]s caracſterem. ſecu[m] ſic. fi-
hil eſt ponendum fruſtra in operibus te[m]. Sz
caracſter ſi p[oner]etur fruſtra p[oner]etur. er-
go. Probatio minoris. quia ſi caracſter non
p[oner]etur fruſtra hoc eſt quia p[omer]tur ut di
ſp[oli]tio preuia ab effectum baſmi pr[emi]pa
lem qui eſt gratia. Sed ratō non valet. quia
amma non habens p[ec]catum eſt ſumme di-
ſp[oli]ta ad ſumendum gr[at]a et teus eſt potentiæ

LI.

Infinite. ergo. ∴ Diceres q. caracter ponſt apert effectus affignatos. quia eſt ſignu res memoratuum oformatuum et obligatuum ſic non ponitur fruſtra. ∴ Contra illud ſic. Ita p[ro]t aliq[us] rememo[ra]ri ofo[ma]ri obligari alicui domino fine ſigno inberente ſicut c[ui] ſigno inberente. iſt[ur]tra ponit. Conſequ[ue]tia patet. Probatio antecedentis. Ille q[ui] p[ro] fitetur in aliqua religione p[ro]ſectionem obligatur prelato et tenetur ſibi c[omo]ſomari et tamen nullam ſo[ma]n recipit et ſimiliter eſt de illo qui facit alicui domino homagiſt. Tercio ſic principaliter. Deus non dat tonu ſuum alicui actualiter mortaliter p[ec]canti. Sed fidus ſuſcipiento b[ap]p[um] p[ec]ceat mo[ta]titer. quia facit irretentiam ſacramento ergo deus non bat ei illud ſpirituale donum quod tu wocas caracterem. ∴ Alia opinio eſt q[ui] ſicut non potest p[ab]ari ratione natura li gratiam vel cariterem eſſe in anima et ta[men] potimus eam. iea non potest p[io]b[ari] ra[tione] naturali caracterem imprimi anime et tamen e[po]r[it] ponere eum in anima. ∴ In[no]b[us] auco[rit]atibus p[ro]batur. Primo auco[ritate]. H[ar]monijs. ca. Terarchie eccleſiastice. dicit e[mi] enim. Vemeti ab b[ap]m[u] datur a ſummo ſacrob[ate] ſacramenti ſignaculum. Sed ſacra[menti] ſignacul[u] eſt carac[er] ergo. ∴ Secun to p[ab]atur per H[ar]maceo. libto. in[ni]js. ca. o. j[ui]b[us] dicit q[ui] p[ab]p[um] fit nobis regeneratio et ſi g[illu]m. p[er] ſig[illu]m] intelligens caracterem. ∴ Tercio auco[ritate] Auguſtini contra to[natitas] libro. vii. de b[ap]mo. Satis enim inſe eluxie ouem que foris dominicum caracter[ez] acceprat vementem ab ſalut[e] ab errore coz rigi caracterem tamen in ea dominic[u] agno ſceret. Sed dicitur q[ui] bene q[ui] ille auco[ritates] ſunt potius w[ea]ces q[ui] reales. ergo ſi aliq[us] au c[ito]itas cogit ab ponendum caracterem im p[umi] in b[ap]mo eſt auco[ritas] eccleſie que e[m]a maxima auco[ritas] vt p[on]ie Auguſtus e[bo] tra e[pi]ſtolam fundamenti. ∴ Arguitur ſic. de ſacramentis ſentiſtibus eſt ſicut ſentit eccleſia romana. ex[tra] de terceticis. ad abolen[d]a. Sed ſacro[lan]ta eccl[es]ia romana alferit imp[m]i caracterem in b[ap]mo ergo. Probatio mi[n] noris extra de b[ap]mo et eius e[ſec]tu. Maio res. ſeui ſi de accedit ab b[ap]m[u] caracterem ſuſcipit. x[pi]am[tatis] imp[re]ſſum. ∴ Diceres q[ui] car[ar]acterem. x[pi]am[tatis] imp[re]ſſui w[cat] ip[m] b[ap]p[um]. ∴ Contra. quia ibitem ſequitur q[ui] car[ar]acterem imp[rim]it ſacramentalis operato[m] Sed ſacramentalis operatio eſt b[ap]mus i[gi]tur b[ap]mus imprimit caracter[ez]. ∴ Ad iſta conclusionem inducunt[que] alique congruentie. Prima eſt q[ui] o[gru]um eſt ad forma perfec[ta] p[om]i aliquam diſpoſitionem. Sed gratia eſt p[er]ſe[ct]a forma et ſupnaturalis. I[gi]tur conſtruit ad eam p[om]i aliquam diſpoſitionem ſu p[er]naturalem. iſtam diſpoſitionem w[co] car[ar]

III.º

acterem. Secunda eſt iſta. Non eſt congruſim teu[que] instituiffe ſacram[é]ta nou[em] legis eſſe va[n]a. Sed eſſent vana miſi habere[n]t aliquem e[ſ]ſe[que]m. P[unc]ta[em] non ſemp[ab]ent eſſe d[um] qui eſt gratia. ergo habent alium eſſe d[um] et illum w[co] caracter[ez]. Sed illa c[omo] g[ru]entia parum valet. quia ſi valeret tunc quoblibet ſacram[é]tum imprímeret carac[ter]em. quod eſt falſum. T[he]o abſi[ſ]t t[erc]ia con g[ru]entia melio[]z que talis eſt. Receptus in familiam x[pi] debet diſtingui a non recepto p[er] aliquod intrinſcum ſibi. Sed illud intin[que]m ſecum diſtinktuum ponitur carac[ter]. Ad argumenta preceſtens opinionis illa n[ò] c[om]clu[nct]. Ad pr[imum] d[ico] q[ui] alia ſacram[é]ta non recipiunt forma[pi]iritualem eis mixt[em]e. quia n[ò] ſunt capacia talis forma[em]. to mo enim eſt capax tam gratiæ q[ui] diſpoſitio nis ab gratiam que diſpoſitio d[ic]itur carac[ter]. Ad ſe[ſ]m conſcencia maiore negeſt mi[n]no[]z. licet eni deus te potéſtia ſua abſoluta p[os]ſet creare gratiam in anima que gratia eſt p[ri]ncipalis effectus b[ap]mi q[ui] eti[as] alios effe[ctus] q[ui] ſunt affinilare diſtinguere v[er]c[ui]ſe illa forma que d[ic]itur carac[ter]. tamen de potentia ordinate d[ic]itur q[ui] cauſat illos effectus me[diante] tali forma p[ro]ter primam et ſecunda congruenti[que] ſup[er]ius affinat[as]. Ad t[er]c[ium] d[ico] q[ui] in b[ap]mo concu[n]rſt duo d[ona]. ſcilicet diſpoſituum quod eſt carac[ter] et p[er] ſecu[n]du q[ui] eſt gratia. Muato i[gi]tur d[ic]ite[que] us non bat bonum ſuum actualiter p[ec]canti mortaliter. conceto de ſono p[er]ſecu[n]du q[ui] ne[go] de ſono diſpoſituo. et hoc vel q[ui] n[ò] vult ſacramentum ſuum eſſe vanum vel p[ro]ter ali[as] cauſat ſup[er]ius affinat[as]. ∴ Ad tercio artículo c[om]munis op[ni]o eſt q[ui] carac[ter] eſt forma m[tel]ibilis. Cuius cauſat aliq[us] affinat[as] quia carac[ter] eſt in anima ſin eſſentiam. Sed anima eſt m[elu]rabiliſis in eſſentiam ergo. ∴ Contra. P[m] eos quia gratia eſt in eſſentia animæ. ergo eſſet m[el]ibilis. T[he]o d[ic]itur q[ui] carac[ter] p[oe]t[et] compari ab deu vel ab agen[tes] creatum. Si carac[ter] compatur ab d[um] ſic p[oe]t[et] t[eleri]. quia qui p[oe]t[et] aliquam forma[m] creare. p[oe]t[et] ip[m] annibilar[em]. Si autem c[om]paratur ab agen[s] creatum ſic carac[ter] eſt forma m[el]ibilis. et hoc c[om]enit ſibi. quia eſt talis natura. ∴ Vbi notat[um] q[ui] triplex eſt habitus. ſcilicet inmatus acquifusus q[ui] m[uſu]ſus Primus quidem eſt omnino m[el]ibilis. S[eb]s autem eſt m[el]ibilis. ut p[ate]r. i[ſ]et h[ic]or[u]. T[er]c[u]s habitus aliquanto eſt m[el]ibilis aliquato m[el]ibilis. et hoc i[vo]. quia habitus m[u]ſuſs aliquanto d[atur] ab dirigen[bum] aliquanto ab diſtingu[du]. Aliquanto habitus m[u]ſuſs d[atur] ab dirigen[d]u. quia p[oe]t[et] recipere re[pug]nantiam in ſubito[do]. i[vo] talis habitus e[m] m[el]ibilis. Sed quan[to]q[ui] habitus imp[rim]iſt ab diſtingu[en]bum. et talis habitus e[m] m[el]ibili s

Li.

omni habitu. Si autem teneatur q[ui] caracter
fit forma respectiva responda ab argumetil
in contrarium q[ui] non est inconuenies ali quæ
relationem disponere ab formam absolutam
respectu agentis hignatur alio ficut est in ap
polito.

H
D quartas questionem fic acedif.
Videatur q[ui] caracter non fit in effen-
tia anime ut in subiecto. Quia dispo-
tio et forma ab quam disponit sunt in eodem
subiecto. Sed caracter disponit ab fidem. er-
go est in eodem subiecto cum fide. Sed fides est
in potencia intellectuia. ergo. Contra dis-
positio est in eodem subiecto cum forma ab
quam disponit. Sed caracter disponit ab grati-
am. ergo est in eodem subiecto cum gratia.
Sed gratia est in effentia anime. ergo et cara-
der. Ad istam questionem dico q[ui] in ea po-
sit sunt esse tres conclusiones. Imo dicit q[ui] caracter est in to-
ta effentia anime. q[ui] caracter distinguit me-
brum xi. a non membro xi. sed membru cris-
si. distinguitur a non membro xi. in tota5
essentiam anime. ergo. Item dispositio est in
eodem subiecto cum forma ab quam dispoie
Sed caracter disponit ab gratiam. igitur est
in eotez subiecto cum gratia. Sed gratia est
in tota effentia anime. igitur est caracter. Sed
ifta non concludunt. Primum non. concebo enl
q[ui] caracter est in anima. Sed after distinc-
nem non oppoziet q[ui] fit in tota anime effentia
ficut corporis distinguitur ab alio corporis cos
lore non tam opor et q[ui] color fit in toto cos
pore sed sufficit q[ui] fit in fuplice. Preebem co
git. quia major est vera de illa dispoitione q[
fit habitus. Sed de alia dispoitione hoc non
oportet. habitus enim vius potentie potest
 disponere ab formam et ab terminu. alteru9
potentie ficut habitus fidei disponit ab habi
tum caritatis. Alia opinio est q[ui] caracter
est in potencia cognitiva. q[ui] ficut gratia est
in effentia amme ita dispositio ad gratiam
est in potencia anime. Sed caracter est dispo-
ficio ad gratiam. igitur est in potencia am-
me. Sed non in qualibet potestia anime. Quia
cum potentie distinguantur realiter tunc no
efset vna simplex forma. igitur est in vnaica
potentia. Sed magis rationabile est ut pona
tur in potencia cognitiva q[ui] in alia. quia ea
caracter est ab configurandum trinitatis crea-
taz terminati increate. Sed trimitas creata ut
eius pmago consfitie principaliter in poten-
tia intellectuia a qua oritur voluntas. Pre-
terea. ut arguebatur superius. in eodem sub-
iecto est dispositio et forma ab quam dispo-
nit. Sed caracter disponit ab fidem. et fides est
in potencia intellectuia. igitur. Contra Dis-
positio ab formam nunquam est in posteriori

IIth

suseptituo forma. Sed caracter per te est dispositio ab formam sive ad gratiam et gratia ut cœedis est in effentia anime. Igitur ca character non potest esse in alio susceptiuo poste priori ipse effentia anime. Sed per te potencia anime est posterior eius effentia. quia ponis q[ui] est accipens eius. Igitur et character non est in potencia anime. ergo. Tercia optimio est q[ui] caracter principaliter est in voluntenie. quia dispositio est in eodem subiecto cum forma ad quam disponit. Sed caracter disponit ab gratiam et gratia est in voluntenie ute pa tuit libro. ij. distincrone. xxvi. ergo character est in voluntenie. Sed illa ratio forte solueretur ficut fuit soluta. Seba ratò p[ro] me opinionis. I[nt] eo alio modo arguitur et hoc fice. Character est dignum vel fundamentum cuiusdam obligations amme ad teum. igitur est rati onabile q[ui] p[ro]natur in illa potencia per quam homo principaliter obligatur eo. Sed illa potentia est voluntas. quia voluntatis est p[ro]mo mereri vel temereri. igitur caracter est in voluntenie. Ad argumentum in atrium dico q[ui] dispositio est duplex. scilicet proxima et remota. Maior autem est vera de dispositio one proxima sed non de dispositione remota p[ro]nec autem caracter non est dispositio proxima ad fidem ut fides est. Sed ab gratia5 q[ui] est in voluntenie ut dictum est. ergo etc.

Nunc de sacrameto ed-
firmationis. Circa
iftam distinctionem septimam que
to quatuor: questiones. Primo vtrus
sacramentum confirmationis fit necessitas
ad salutem. Secundo vtrum in sacramento co
firmationis oferatur gratia gratum facies.
Tercio vtrum sacramentum confirmationis
polfit reiterari. Quarto que est p[ro]na iteram
tis.

H
D primam questionem fic procedif.
Videatur q[ui] sacramentu confirma-
thomis fit necessarium ab salutem. Im
quilibet xpianus tenetur esse plenus xpians.
Sed non est plenus xpianus fine sacramento
co confirmationis ut habetur de obracione di
finitione. v. ea. Omnes fideles. Contra.
Habent gratiam gratum facientem non est
aliud necessarium ab salutem. Sed in bapmo
datur gratia gratum faciens. igitur nullum
aliud ab salutem est necessarium. ergo. Ad
iftam questionem pono tres conclusiones. Pri-
ma est q[ui] sacramentum confirmationis non est
fimpliciter necessarium ad salutem. Seba est
q[ui] sacramentum confirmationis est necessariu-
homini adulto ad salutem. Tercia conclusio

Dift.

est ę sacramentum confirmationis presup-
ponit bapſi mum ita ę fine bapſimo nullus
polſit confirmari. (Prima conclusio probas
tur ſic. Illud sacramentum non est ſimplici
ter neceſsarium fine quo aliquis niſi contem
nat potest paruientre ad salutem. ſed fine fa-
eramento conſirmatōnis vbi homo non agit
ex contemtu potest paruientre ad salutem
ſicut tenemus de paruulis bapſiatis tamen
non confirmatis. igitur. Ainoz probatur p
illud Matheo viſtimo. Nui crediterit et bapſi-
fatus fuerit nec. Et de conſeera diſt. v. Spir-
tus ſanctus. vbi dicitur ę ſolum bapſimo
regenerati ſaluantur. ( Secunda conclusio
probatur. Nuią illud est neceſsarium adub-
to fine quo adult? exponeret ſe periculo moz
tis eterne ſuppoſito ę pollet illud habere. ę
fine sacramento confirmatōis adultus expo-
neret ſe periculo moſtis eterne ſuppoſito ut
bicium est ę pollet illud habere. quia agerſ
ex contemptu. qui autem cōtemnit no. est p-
fectus crīſtianus. ut notatur extra te ſenten-
exCOMMUNICATōnIS. igitur illud faceramentum
est neceſſarium abulo ab salutem. Ad iſtus
intellecum loquitur Dugo de sacramentis-
liiij parte viij.ca.ijj. Timendum est his qui
per neſligentiam dimittunt episcopi ſienti
am et non ſuſeipunt manus impoſionez ne
forte apſterea damnentur. Et ę dicit forſe e
intelligendum quia ſi peniteat et poſtea acci
piant non damnarentur. ( Tercia conclusio
probatur ſic quia in bapſimo datur gratia
luiſificans in confirmatōne vero datur gra-
tia robozans. ſed gratia robozans p[]ſupponie
gratiam iuſſicatōms. igitur ſacramentū cō
firmatōnis p[]ſupponie gratiam bapſiſmi.

Preterea, illud ſacramentum p[]ſupponitur a
confirmatōne et ab omnibus ſacramentis in
quibus impimitur caracter cuius caracter
eſt Fundamentum omnium alio[rum] ſed caracter
bapſiſmi est hominobis ergo. Ainoz p[]bæſ-
qua caracter bapſiſmi respicit mitum fidei-
aliij autem characteres respiciunt ſtatuz. fidei-
sed ſtatus p[]ſupponit mitum. ergo characteres
res alio[rum] ſacramentos p[]ſupponunt caras
derem bapſiſmi. ( Ad argumentum in con-
tratum dico ę quilibet crīſtianus teneſt eſſe
plenus crīſtianus et eſt plenus crīſtianus ſi
ne ſacramento confirmatōnis bummodo non
contemnit. ſed contemneret quanto habere et
p[]ſentiam episcopi et non acciperet.

Hoc secundam quæſtionem ſic p[]cedi-
tur. Vitorem ę in ſacramento cōſir-
matōnis non conferatur gratia ſi-
tum Faciens. Nuią gratia gratijs data reſpi-
cit penam. Gratia autem gratijs faciens reſpi-
cut culpam ſed confirmatio est contra penā-


Dij.

quia est contra p[]uſſanimitatē ergo. (T[]ra
tra per audito itatem Rabani. Per impoſiti-
onem manuum ſpiritus ſanctus trabitur ba-
p[]ſtato. Sed ſpiritus ſanctus non datur niſi
per gratiam gratum facientem. ergo. (A
ſtam quæſtionem dico tres concluſiones. Di-
ma conclusio est ę in ſacramento confirma-
tionis okertur gratia gratum faciens. P[]ro-
batur. quia de ſacramentis ſentiendum est et
tenendux quod ſentie et tenet facer ofanctæ ec-
teleſia romana. ut patet extra te Iereticis. ad
atolendam. Sed ſanctæ romana eccleſia tenz
ę in cōfirmatōne confertur gratia gratum
faciens. ergo. Ainoz p[]batur extra te facra
vnctione. ca. cum peruemiſſet. vbi dicitur ę p
confirmationē ſpiritus ſanctus datur ad aut
ſmentuz et robur. ſed ſpiritus ſanctus no ba
tur ſimpliciter homini niſi p[]gratiam gratuz
facientem. (Sed est notandum ę gratia ſi
tum faciens dicitur duplíciter. Nno moſo fa-
ciens gratum de no grato. et talis gratia cō-
Fertur in bapſímo et p[]enitencia. Alio moſo
dicitur gratia gratum faciens que de grato
facit magis gratum. et tali moſo confertur
gratia in confirmatōne. ( Secunda conclusio
est. Cum enim in bapſímo conferatur gra-
tia et in confirmatōe ſimiliter cōferatur gra-
tia. nuiſuo h[]ce et illa ſunt eadem gratia. Et
dicitur tripliciter. Nno mo ę h[]ce et illa diſa-
ferunt eſſentialiter ſicut virtutes et tona. q-
in bapſímo datur gratia que influens in po-
tentias facit virtutes. In confirmatōne aut[]e
confertur gratia que influens in potětias fa-
cit tona. ſed in ordine okertur gratia q[]uæ
facit beatitudines. Alio moſo dicitur ę h[]ce et
illa gratia differunt eſſentialiter ſicut morbi
conera quos ordinantur. gratia emm bapſi-
tmalis est contra morbum m[]ſkelitatis. gra-
tia autem confirmatōnis est contra morbuz
p[]uſſanimitatis. Tercio moſo dicitur ę h[]ce
et illa gratia differunt ſicue duo gradus ciuſ-
tem forme ſicut dicium fuit ſupra libio p[]mo
dikt. xvij. q[]e de augmenco caritatis. (T[]er-
cia conclusio est in quo ſacramento cōſertur
magis et minus gratie in bapſimo an in cō-
firmatōne. Et dicitur ę gratia confirmatio-
mis p[]ſupponit gratiam bapſiſmalem ſicue
bene eſſe p[]ſupponit eſſe. qu[]am ergo ſi cō-
paratio harum gratiātus h[]ce potest fieri du-
pliciter. Nno moſo fine preciſiſe. et ſic omni-
no maius est gratia ofirmatōis ę bapſima
lis ſicur b[]n et p[]fecte viuere est meliſ ę viuē.
Si autem fiat comparatō harum gratiarum
cum preciſione. ſic maior est gratia bapſíma
lis ę confirmatōnis. qu[]ula maiors virtutis e
mortuum viuificare ę viuificatum fortifica-
re. Sed per gratiam bapſiſmalem homo moz
tuus viuificatur. in confirmatōne autem lo-

LI.

mo viuificatus fortificatur ergo. (Ab aut
gumentum in contrarium cum dicitur quæ gratia
gratium faciens est contra culpā. Dico quoniam
tantū est contra culpam sed etiam cōtra
pamam eatenus quatenus ordinata est ab culpam
et talls est pufillanimitas

Et terciā quætionē ke xeedleur. Vi
tetur q̄ sacramentū confirmatōnis
potest iterari. quia vbi morbus potest
iterari ibioumenter medicina potest iterari.
sed confirmatio est medicina contra morbus
pufillanimitatis, et ille morbus potest iterari
ergo. (In cōtrarii est magister in littera-
(In illa quærone sunt tres articuli. Prim9
est a quo sacramenum ofirmatōnis confera
tur. Secundus est fi illud sacramentū iterat.
Tercius est qua pena iterans istud sacramen
tum pumatur et par illum articulum patz do
lutio ab quartam quætionē in principio hu-
ius distinetūm positam. (De primo videtur
ferte alici q̄ sacramentum cōfirmatōnis po
test a quolibet facerote ministrari per dictū
Gregorij ad ianuarii e̲p̲m ut scribitur in ca
none de conse. dixt v. ca. p[er]uenit. Ait eni fic-
Peruenit ad nos quo s[an]bam scandalizatos fu-
ille eo q̄ p[er]biteros tangere crīsmate illos d
baptiſati ſunt prohíbimus. ſed fi ommino de
hac re aliqui concretiſtunt vbi episcopi de-
funt ut p[er]ſbiteri etiam in frontibus baptiſa
tos crīsmate tangere debeat concedimus.
Sed dicendum est q̄ s[ol]um episcopi cōſerre
poffunt hoc sacramentum. quia in primitiua ec-
cleſia ſolis apostolis licuit conferze ſeb s[ol]um
episcopi ſunt ſuccelſores apostolos. ergo. (I
Ad teretuz vero Gregorij dicitur quabnu
pliciter. Vno moto q̄ p[apa] conceſſit q̄ po-
sent p[er]ſbiteri ibi tāgere in Fronte alij[que]
sed non cōlenſit de crīsmate ſed hoc est cōtra
textum littere ut p[ae]tibem. (J[he]o ſecuns
do mo: 8: q̄ p[apa]p[er]t scandalum vitandus
illud conceſſit ad tempus. Sed illud non valz
quia vtilius scandalum nafci permittitur q̄
q̄ rei varitas relinquatur. extra de regulis iu
ris. (J[he]o dicitur terco: q[ui]o q̄ in primitiua
eccleſia non erat differētia inter episcopos q̄
sacertotes. quod p[ab]tatur per duas auctione
tes Jeronimi diſt-xcv. decretorum. vna pont
tur ca: olim et alia ca sequenti. Olim inſt ibā
p[er]ſbiter qui q̄ episcopus. Et parum poſt: c[ui]t
p[er]ſbiteri ſciant ſo ex cōſuetudine eccleſie p[er]
p[ol]sitis elle ſubjektos. ita episcopi nouerint ſe
magis ex confluetudine q̄ diſpoſitōnis domi-
nice veritate p[er]ſbiteris elle maiores. (Sed
quartus modus dicendi est melio: quia fi a
principio non licuit facerori hoc sacramentū
conferre p[apa] p[apa]tamen quemlibet faceretotem
illius regionis potuit facere episcopū quan-

Litt.

tum ab actum iſtum. (Sic igitur sacratens
tu confirmatōnis a ſolis episcopis potest cor-
ferr. Cuius materia remota est crīsmα com-
positum ex oleo olium et balsamo ſpeciali ab
episcopo ſanctificatū vel ab alio cui talis ſan
dificatione potest cōmitti. Materia autē ap-
qua est vndictio facta in fronte in figura cru-
cis. Duius autēs ſacramēti forma est Signo
te figo crucis confirmo te crīsmate ſalutis in
nomine patris et filij et ſpiritus ſancti. amen.
( De ſecundo artículo ſc. Vtrum illud ſaera
mentem potest iterari. Dico q[ui]o non imo ſe-
enter iterans p[ec]cat moraliſter. (Nuare au
tem non debet iterari principalis cauſa est in
ſtitutio diuina. Congruētia vero aſſignatur
talis. Quia per iſtud ſacramentu inſtituī ali
quis in determinato gradu eccleſie ſc. in gra
du bellatoris ſeb ſacramentum inſtituens in
gradu bellatoris determinato non iteratur.
Alia congruentia aſſignatur. quia iſtud ſa-
cramenum impnimit effectum incolibile ſc.
caracterem. ( De tercio artículo ſc. de pena
iterantis dicūt canoniche q[ui]o ſunt irregulares
et p[ab]ant p[ro]locum a ſimilis. quia de bap[ti]mo
et confirmatoe est ſimile ſed iterans bap[ti]ſa
mum ſciet est irregulāris. igitur i̲tem iubi-
dium erit de confirmatois iteratōne. ( Sed
aliter dici q[ui]o nulla pena canonica que non e̲
inkliſta a p[apa] conſente ius incurviſi ip[o] iure
nec a[pter] argumenta exponeriuī canones fi-
ue a ſimilis ſiue a cōtrario ſenſu talis pena de-
bet inſligi. Cum igitur no[mi]nematur in ius
re canonicō ex p[er]ſa pena irregulatatis inſli-
eta p[er] iteratōne confirmatōnis lequiſ q[ui]o
faſto non incurzitur. maxime quia pene ſunt
reſtringent. Et confirmatur p[ar]capitulum il-
lud te conſeera. diſt-v.ca dictum. vbi nulla
pena inſligitur episcopo iteru confirmati ſab
nec ſuſcienti miſi q[ui]o ſoli teo ſeruiat in habi-
tu monachali vel clericali. ( Ad argumen-
tum in contrarium dico q[ui]o morbus ut cōtra
i̲p̲m est q[ui]o medicina no[mi] iteratur li[e]s alio mo
polſi iterari.

P

D[oc]it ſacramētū bāp[mi]
Circa iſtam diſtinctionem octauā
mento eucaritſtie q[ro] quatuor: q[ui]
in q[ui] Mag[ist] incipit t[ra]eare te ſacra-
one[s]. P[rimio] vtrum ſacramentu eucaritſte ſit
ſacramentum noue legi[s]. Secundo vtrum illa
ſit forma conſcratōnis corporis crīſtī q[ui]o
p[er]nitur in canone miſſe. hoc est etim cop[ny]m
Tercō vtrum illa ſit forma conſcratio-
nis ſanguinis x[pi]b[ie]c e̲ ſanguis meus. N[eu]
to fine argumento quid demonſtretur p[er] hoc
pronomen hoc.

H

d[om]p[er]ā q[ui]ſtionē ſic p[er]e diſt. V[is] q[ui] eu
caritia non ſit ſacramentu noue legi[s].

Dit.

Mua quolibet sacramentu noue legis est 5 se vnum. sed eucariftia non est: per se vnum. ergo. Amor probatur. quia aliud fignuz, est 1pés pama. et aliud fignu est 1pés vini et ha bent aliud et aliud fignatu. qu vius signaen apriu est corpus xpi. alterius aui est f Anguis xpi. Contra. de confes. dit. 11. In sacramen toru oblatombo. 13. Ab iktam quellionez bico tres conclusiones. 14. Prima est 5 eucariftia est sacrameneum noue legis. 15. Secunda 5 eucariftia est sacramentum excellentiis inter Sacramenta noue legis. 16. Tercia conclufio est fi sacramentu eucariftie est vnum. 17. Pris ma conclufio fic pbatur. Sacramentu plenis tubinis gratie est 5 po tempore legis gratie. 15b Sacramentu eucariflie est sacramentu ple nitubonis gratie. et 5go eucariftia est sacram tum noue legis. 18. Preterea: sacramentu no- ue legis est fignum senfibile gratiam bei vel eius effectum gratuitu efficaciter fignas ex hibitutone diuma. sed eucarifiam pominus effectum bei gratuitu felicet exiftentiæ cor- poris xpi. ergo sacramentum eucariflie est 5 fa tramentum noue legis. Mino. pbatur. quia 15ub illis fpeciebus fignatur corpus xpi vera- titer cœmeni et tamen illi species hoc no. effi- ciunt. 1Dc argumêtum eft efficax contra il- los qui ponit sacramentu habere actionem re- fpecu rei fignate. sed non effet contra me. 1q. ut vifum fuit circa pinciepiu louius quarti fa tramenta funt figna tantu efficacia respedu rei fignate vel gratie. 19. Secunda conclufio 15c 5 eucariftia est excellentius sacramentus. Inter Sacrameta noue legis declarat ex quou plici differëtia q. est inter eucarifiam et alia factamëta noue legis. Prima est 5 alia facra menta veracium funt quantu est de se. tii quan toq carent effectu fignato after mdispoliti onem ſulcpiétis. 1ſtub autem sacramentuz nunq 5 caret ſuo fignato. Secunda differenua est 5 p 1ſtub faeramentuz quod fignificat hoc realiter cœmet. alia autem no cœment reali ter quod fignat. Tercia differëtia est 5 alia faeramëta fignat gratiani accidentale et im- krentem. 1ſtub auté signat gratia fubſiite tem. ibest exiſtentiâ corporis xpi. 12. Quarta bif ferentia est 5 omnia alia ſacramenta obſtulte in vfu. 1m fieri-ita 5 q. item est ibi ſacramentu et perceptio ſacramenti. nec parmanet aliquo quod ſit ſacramentu. 15b ceffant eſſante tali vfu ut patet in baptíſmo et eius pceptione. Sed hoc ſacramentu est qubä pmanes etiaz ante vnum. 13. De tercia clouſione bico 5 fa- cramentum eucariflie est vnú vmitate inte- gritatis no vnum vmitate mduiufibilitatis. 14. Ad cuius euidentiam est notàduz 5 corp- xpi potest accipi ftridieput inclubie in ſe par- tes animatas anima criti cuius pars no est ſanguis licet fit in potentia apmqua ue ouer tatur in carnem animatam. et fic corpus est

Dlii.

ſentialiter aliud a ſanguine. Alio modo po teſt corpus accipi puit inclubit omnia que p- tment ab totum corpus organicum ſive ſint partes animate ſive no. ut humores et ſpiri- tus. Et hoc moto ſanguis est aliquid corporis. Primo mo acceptendo corpus liex ipfim et ſan- guis ſint pimo biuerſa ſignata. conſtituut tii vnum ſignatú totale quod est corpus ſecuło moto ſumptu. et ita apium ſignum corporis primo modo et ſignu apium ſanguinis poſ- ſint eſſe vnum ſignu vmitate integratis et no mduiufibilitatis. Et congruì est fic eſſe ue ſacramentum hoc habeat vmitate integrita- tis et no mduiufibilitatis. quia hoc ſacramen- tum est ad completã nutritionê anime ficut aliquid est ad completã et perfectã nutritio- nem corporis. ſed completa nutritio corporis est in aliquo vno vmitate integratis et no mbi uifibilitatis. vnde non muerie pſecte cibus fi- ne potu nec ecuóerſo. ergo hoc ſacramêtu est vnum vmitate integratis et no mduiufibili- tatis. Et per hoc pateet ab argumêtum pn cipale te.

H

D ſecuòam et terciam quellioniem fi
mul ſic pceditur. Vicetur 5 illa non
ſit forma cœlecratònis corporis crifi. 5
poſitur in canone mille. hoc est enim corpus
meum. huc est ſanguis meus. vel hoc est calix
ſanguinis mei. quia itub pnomè hoc aut tam
môtrat ſubſtatiam paris aut accientia. et
veroq mob apolitio est falia. aut temôtrat
topus crifi. et fic apolitio non est effectua
corpois xpi. 13. In còtrarium est Magiſter
in littera. 14. In ita quellione primo est vitò
dum ſi eucariflie ſit aliqua vna forma. Secu-
to que est illa forma. Tercio quid fignificat
illa forma. 15. De primo dico 5 aliuß est
querere ſi eucariflie est aliqua vna forma. ali
ub est querere ſi conſecratòis est aliqua vna
forma. 16. Ram verba non ſunt nec eſſe poſunt
forma eucariflie. ſed verba tene ſunt forma
tonſecratòis eucariflie ut p[]habitum est in
ſcedenti questione. Et tuc dico 5 ficut illud
faer amêtu est vnum vmitate integratis no
autem mduiufibilitatis. quia in ſe inclubie duo
figna particularia que primo fignificat duo
propria fignificata et proxima ſez corp9 et
ſanguinem et duo remota ſcilicet cibationè
et potationem ſpiritualem. ita etiam est hoc
vna conſecratò vmitate integratis non au-
tem mduiufibilitatis. ſed ſunt due partiales.
Et fic est ibi duplex forma conſecratònis. q.
vna est forma conſecrationis corporis. alia
est forma conſecrationis ſanguinis crifi. Di
ſiméó autem itarum formaruz patiàlium
ofecratònis par et ex duobus. Primo quia ſi
faer bos mozereß ſubito pane conſecrato ibi
eſſet cœlecratio corporis fine cœlecratòe ſangui
mis. Secundo q. vna est efficax fine alia. alia

U.

Fideles aborātes corpus xpi ante conſeratīs
onem ſanguinis eſſent p[]olatre quod eſt Fale
ſum. (1 De ſecunto ſcilicet que eſt forma cō-
ſeratōis corporis xpi et ſanguinis eius. dicí
tur uno moro ſm viam Innocentij de offiſo
miſſe parte-ij.ca.v[]g forma cōſeratōis no
eſt in iſtis verbis hoc eſt enim corpus meus.
nec crifſus cōſercauſt in iſtis verbis ſcz in ver-
bis benedictōis cum dicíſ in verbis p[]cedenti
bis q[] accepiſes pan[]e benedixit. P[]io iſta op[]i-
nione arguitur fic. Verba que ſiſmiſcat re-
alitatem ſacramēti in facio eſſe et no in fieri
non ſunt forma cōſeratōnis. ſed iſta verba.
hoc eſt enim corpus ſe. ſignificat realiato[]z
ſacramenti in facio eſſe et no in fieri. ergo.
Major pat est. quia cum cōuerio oſſiſat in fi-
eri verba cōſeratōis tebent ſignificare rea-
litatem ſacramēti in fieri. Minot p[]batur fic-
qua iſta verba ſiſt vera tant[]u in termino cō-
uerſionis et no ante. ( Contra iſtam op[]inio
nem arguitur fic. quia crifſus in verbo conſe-
crauſt ſed no cōſercauſe alij verbis ab iſtis
cum no legimus alia verba ab iſtis. ergo for-
ma ſolicratōis corporis crifſi eſt in iſtis verbis
hoc eſt enim corpus meu. I[]nc e[]dicitur extra
de celebraſtōne miſſar[]u. C[]u mart[]he credimus
q[] forma verbo[]tum ſi[]c ut in canone oſtineſt
et a x[]po ap[]oliti et ab ap[]olitiis e[]zui accepe
runt ſuccelſores. J[]rec argumen[]tū op[]inions
concluſit ut patebit in ar. iij. qua[]do vit[]ebiſ
quiſ ſigniſtant iſta verba. hoc eſt enim cor-
pus meum. que no ſolum in ap[]oſito ſunt oſt[]e-
ſua ſed etiam effectuā ( Dico igitur aliter
ad iſtum articuii et p[]imo oſtendendo q[]ui ſi
verba conſeratōnis corporis xpi. Secundo q[]
funt verba conſeratōis ſanguinis xpi (1 De
p[]imo dico q[] verba cōſeratōnis corporis xpi
funt quatuor videlicet ap[]nomen hoc. et ver-
bum eſt et in ap[]oſito-corpus meu. J[]sta eni
comu[]dio enim no eſt de eſſentia forma. ſi ſm
vn[]u doctor[]e ſol[]u pon[]i[]b ad deſignan[]du orbi-
nem conſeratōnis ſacramēti ad v[]fum ſacra-
menti-quad[]b pat[]et ex verbis p[]cedentib[]o. acci
p[]ite et omedite hoc eſt enim corpus meum.
quasi dicat-qua[]tis eſt cōſeratio. ideo vt[]e-
dum eſt conſerato. ( Alia ratio pot[]est affi-
gnari q[] illud em[]m pon[]itur ab oſtendendum
ne illa verba que ſunt de forma conſeratōis
p[]fer at[]ur fine p[]cedentib[]o. ( Sed h[]ic eſt vn[]
dubium. ver[]um p[]termiſſis verbis p[]cedentib[]
x[]p iſta ſolum quatuor verba conficeret fac[]e-
t[]us. et dicitur q[] fic. quia iſta ſunt preciſa for-
ma conſeratōms alia aut[]e ſunt premittens
ba p[]ter reuertentiam vel p[]ter orationem.
( Contra iſtud inſtatur fic. Verba ſacramē
talia ex vi verboru[]z debent ſigniſicare illud
quod effi[]citur ex vi conſeratōnis. ſed vi cō-
ſeratōnis huius efficiatur q[] ibi ſit verum cor-
pus crifſi. ergo ve[]b[]a tebent ſufficienter hoc
ſigniſcare. Sed h[]ec verba. hoc eſt enim cor-

IIH.

pus meum plata fine p[]cedentiibus hoc no k[]
ſigniſcant. quia abſolute ly meum p[]ſigniſcat
referi ad p[]onam loqui[]ris. Sicue fi meper[]e
loqui aliqua verba xpi ſiue plata a x[]po vic[]
todtrina mea no eſt mea quantumc[]ug i[]te-
terem loqui in p[]ona crifſi tamen ex vi ver-
borum non habetur q[] illa to[]dtrina ſit crifſi
ſed loqui[]ris. (1 De ſecunto ſcilic[]e que verba
funt forma conſeratōms ſanguinis xpi. Di-
co q[] h[]ic eſt maius dubi[]z. Tum quia forma
qua vt[]imur nullus eu[]aſeliſtar[]u reciſat. i[]do
no vit[]etur ex eu[]aſgelio eſſe certa. Tum quia
ſgreci alia forma vt[]untur. dic[]tes h[]ic eſt ſan-
guis meus noui teſtamēti qui q[] vobis et p[]ro
multis eſt in remiſione effuſus p[]cecatolum.
Tamen h[]is no obſtantibus firmiter tenens
dum eſt q[] forma noſtra ſit certa ſm auſto-
titatem Innocentiij de celebraſtōne milla. Cum
mart[]he. Multa enim trabita ſunt eccleſie ab
ap[]olitiis que tam[]e no ſunt ſcripta in eu[]aſ-
lio. J[]rec obſtat q[]d dicitur de eu[]aſeliſtis quia
in[]tēbant nariare tem gef[]tam. no aut[]e tra
dere forma p[]conſeratōma. He forma eccleſie
greco[]z. eccleſia no dicit eos no cōſicere. vn-
te dicune aliqui q[] forma eo[]z. eſt forma no-
stra et quecun[]q[] forma ſcripta in euangelijs
ſufficiens eſt ad conſeration[]e tam[]e in eccle-
sia romana eſt de necessitate minif[]i vi[]t for
ma que pon[]itur in canone. (1 De tercio arti-
culo ſcz quod iſta verba ſigniſcat. n[]uq[]uo fi-
giſnificant ſubſtantiā pan[]is an accidentia vel
corpus xpi. ſed ſiue ſigniſicet ſubſtantiā pa-
nis ſiue accidentia ſiue corpus xpi vit[]e[]r ap-
ſo[]tio ſal[]fa. quia iſtud ap[]nomen hoc vel tem[]
ſtra p[] illo inſtanti p[] quo p[]fertur vel pro
alio. non p[]ro alio q[]b pa[]ces. ergo tem[]ſtrae
p[]ro illo inſtanti pro quo p[]fertur. et tunc noni
eſt corpus xpi. (1 Ab hoc dicitur multiplici
ter q[] loca[]nomen hoc tem[]nſtrae ibi corpi
xpi non ſubſtantiā pan[]is neq[]s accidentia-
nam ver[]b q[]deu[]nq pot[]est capi dupliciter.
Vno moro pot[]est capi in ſe. alio moto pro-
ut eſt pars aliciu[]s oratijs. P[]rimo moro ſcilic[]
ſm ſe omne nomen habet ſium ſigniſicatum
in inſtati vit[]ime fillabe eius. Sc[]o aut[]t moro
ſcz ut eſt pars aliciu[]s oratijs. P[]rimo moro ſcilic[]
ſm ſe omne nomen habet ſium ſigniſicatum
nifi in v[]timo inſtanti plato[]n[]sis toti[]us orati[]ion[]is. (1 Ab ap[]oſitum ergo dicit
q[] illud ap[]nomē hoc pon[]itur in illa orat[]e no
ſm ſe ſed ut eſt pars oratijs. et i[]do non habet
fuum ſigniſcati[]u nifi in v[]timo inſtati[] plato-
nis toti[]us orati[]ion[]is. (1 Ab ap[]oſitum ergo dicit
q[] illud ap[]nomē hoc pon[]itur in illa orat[]e no
ſm ſe ſed ut eſt pars oratijs. et i[]do non habet
fuum ſigniſcati[]u nifi in v[]timo inſtati[] plato-
nis toti[]us orati[]ion[]is. (1 Ab ap[]oſitum ergo dicit
q[] illud ap[]nomē hoc q[] alioqu ſupponi. no au
tem pot[]est ſupponere p[]ro pane nec p[]ro acci-
dentiibus pan[]is. nec p[]ro aliquo alio a corpo
re crif[]ti. ergo ſupponi p[]ro corpo e[]crif[]ti et
non nifi in v[]timo inſtanti p[]rolation[]is. (1
Contra iſtam op[]inionem arguitur fic. J[]lub

Dift.

nomē quod nō mutat ſuī ſignificatū in poſtōſe ſiue in orōe nō habz aliud ſignificatū ut in orōe poffit ſu et extra o:dz p[ro] ſe ſumpti. Si enim habet aliud ſignificatū in oratōe ſu habeat p[ro] ſe ergo mutat ſignificatū ſuum in oratōe ſed nomē quodcunque maxime viuio cum nō mutat in orōe ſuum ſignificatū. quo: niam ſi mutaret cum idem nomen poffet p[on]i in inſinitis orōmbus et p[ro]queſis illud no[men] mutaret inſita ſignificata et ita nulla eſſet certitudo ſe ſignificatōe ſiue de ſignifi- cato[rum] aliſius nominis. ergo quodcunque nomen tebet idem ſignificare et idem ſignificatū ha[re] in orōe quod habet ſin p[ro] ſumpti. Seb[us] ittud n[omen] hoc ſup accidendia p[an]is abſo lute p[ol]ita nō ſignificat corpus xpi. igi[] nec p[lat]um in orōe. (Mucic]b[it] te opiniōne vel impugnatōne p[oteſt] aliter d[ici] q[ui] illa oratō- hoc eſt enim corpus meu. eſt vera p[]vْltimo inſtāti p[lat]omis et ſic illa forma conſcratiz- onis ſignat corpus xpi p[ro] vْltimo inſtāti p[lat]ȏtōis. Ittud a[mi] patet et tribus p[ro]poſitōnibo. (Prima p[ro]poſitō eſt q[ui] illa oratio non ſolum eſt corpus indicatūra. & etiam virtute diuinae eſt corpus xpi eſſectuā. T[em] nō eſſit op[er]a to[n]e ſuccelluina ſed opatōne inſkatanea. et nō eſt effectuā rei nō exiſſetis ſed rei p[er]ſitentis. quia corpus quob eſt in celo localiter cas[pi]t e[mi] in altari ſacramēntāli. (Seba p[ro]poſitō eſt q[ui] illo p[re]to denotām in orōe veritas q[ui] ſignificat p[er] verb[us] copulās extrema p[ro]poſiti enis vel oratōis ut ſi dieatu homo eſt albus. quia verb[us] copulās extrema oratōis eſt ver[bum] p[le]ns in]o veritas orōis denotām in t[em] porre p[re] ſentati et ſinſiter eſt de verbo p[er]ſeri. et vel futuri t[em]poſoris. (T[em] ercia p[ro]poſitio e[mi] p[er] verbum cuulicuq[us] t[em]poſis non ſol[ui] p[ro] ſignifi care temp[us]. ſed et[ia] p[oteſt] ſignificare inſtās t[em]poſis. quia ſi nō p[of]ſet inſtān t[em]poſis ſigni- ſicare cum anima creetur in inſati t[uc]i ilka[ſ] eſſet falſa. anima creatur. Ex hijs oratōmbo omnimō fiat talis twobuio p[ro] eodem t[em]pore vel p[ro] eodem inſtāti oratio eſt veriſatis often ſiua p[ro] q[ui] eſt rei vel corporis eſſectuā ut eſe temp[us] refera[ſ] ab actione ſuccelluina inſtanſer]o ab actione vel fachionē inſkantaneā. Sz[ia] ilka oratio: hoc eſt enim corpus meu eſt cor- pis eſſectuā p[ro] vْltimo inſtāti p[lat]omis. igi[]b[us] eſt corporis ofteniuina p[ro] vْltimo inſtāti p[lat]omis. (Cet et hoc p[ate]r ad argumentuā p[ra]ci[n]pa]s p[ale]ſiſtur etc.

A S[ic]ut due ſunt res

Circa itam diſtinctionē nonā que
to tres questiones. Primo veru fac-
ramentū corpus xpi poſſit a nō ie
liumā celebrari vel recipi. Sebo Veru p[ol]ſibi
le fit corpus xpi ſub p[re]ſe p[an]is et vi mi con-
tinuer veraciter. (Terco vtrum exiſtens in
mortalibus p[ec]cato p[ec]cet mortaliter accipiente

J.y.

Hoc ſacramentu.
H primā quæſtionem ſic p[ro]cediſt. Mi-
detur q[ui] ſacramentu corpus xpi poſſit
a nō ieuunis celebrari vel recipi. quia poſt ce
nam x[us] diſcipulias ſuis prāſis tebit eucari
ſiām. (Contra de ofſecra diſpoſi]c]iquis,
et ſumitur ab aug[ue] ab inquifitōnes ianuari-
placuit ſpiriui ſancto ut in honore tanti ſac-
ramenti prius in os x[iani] diſicuntur. Im-
eraret q[ui] cibi alij. (In ilka questione primo
portam vnam diſtinctionē. Secu[m]o reſp[o]debo
ad quæſtione. (Quan]tu ab primu dico q[ui]
frupliciter p[oteſt] quis hoc ſacramentu recip-
ere. Primo moto aliquis hoc ſacramenē re-
cipit nec ſacramentaliter nec ſpiriualiter. fi-
cut inſiſtibilis aut p[uer]ſus ſereticus. te quo di-
cit ap[plus] q[ui] iudiciu fibi māducat et bibit nō
diuticās iſt[em] nō diſcernēs ab alijā cibis cor-
pus domini[talis] eni ſola accidendia terit d[es]
tibus materialiter. et ideo non ſumite neq[us] ſa-
cramentaliter neq[us] ſpiruſiter. Secu[m]o m[ō]b[oc]
ſacramenēt aliquis ſumit ſacramentaliter et
ſpiriualiter f[ici]t deuotus x[ianus] qui cōſci-
entia ſi purgata nō ſimulata ſite ab hoc ſac-
ramentu accedit. de quo loqui[n] Auguſt. di-
cens. crete et mandicaſt. et nō me cōuertes
in te ſed tu ouerteris in me. T[ercio] moto alij
quis ſumit hoc ſacramentu ſacramentaliter
et nō ſpiriualiter f[ici]t malus x[ianus] qui fu-
mit corpus x[pi] ſed non habet conſcientiā de
p[ec]cato moratali iam purgatā. et te hoc loq-
tur Aug[us] et habetur de cōſe di]j. c]ij. Nui
eſt x[pi]n manducare. Nui enim accepit indi-
gne ſacramentu acq[rit] in be magni] to[m]en-
tum. Nuato moto ſumite aliquis hoc ſacramen
tum ſpiruſiter et nō ſacramentaliter f[ici]t ho[
mo] x[ianus] of[cientia] ſanus eni inſirmitate ſ]
uarus libenter hoc ſacramentu ſumeret q[ui] nō
habet ap[imant]e fibi et de illo loqui[n] Aug[us]
in li] de remedio p[er]ſit[ē]t d[ic]ens. Ut q[ui] pa-
ras ventē vel dentē crede t māducaſt. Nui
enim eredit in eum manducae e[mi] ſic a[ut] nō
queri[n] de illo qui ſumunt hoc ſacramentu pri-
mo vel quarto moto ſed queritur de illo qui
ſumit ſecundo vel tercō moto ſez. ſacramenta
liter et ſpiriualiter vel ſolum ſacramētaliter
fi talis p[oteſt] liciee hoc ſacramentu nō ieuun]
recipere et t[uc]e p[er]mitto alijā diſtinctionē vic[us]
q[ui] ieuum] est nature et ieuium] eccleſie. Teiu-
mum a[ut] eccleſie nō ſolu[i]t n[ifi] p[aliq]ua reſe-
dionē exſordi[n]ari p[er] mo[re] eccleſie. vns
de p[re]ſecueru ſumptionē vel potum ſalt[ē] poſ-
piandiu non ſolu[i]t ieu[mi]um eccleſie. Sz[ie]iu-
nium nature eſt carentia cibi fulſepr[er] in to-
macho vel in via ad ibomachu[us]. hoc de primo
articulo. (De ſecundo articulo dico q[ui] op[or
tet ſuſcipientē corpus x[pi] eſſe ſinſp[lic]iter ieiu
num ieu[mi]no nature nee eſt alia cauſa princi-
palis n[ifi]m] inſtitutō diuina. q[ui] ut dictu e[mi] p[la]
suit ſiui ſancto ut in honore t[ati] ſacramenti. te.

II.

tenduntur. Cuius ratio est: quia nō tantus est, utemur eōc. hæc eccleſie ad hoc ut digne recipiat ſacramentuvm vitatis eccleſie. Si autem nō occurrerit, opitutumas oficet ei potest: fine ſcandalo vitare ne tunc omunicit tenenç tunc non omunicare ſeb ofeſſo est, expectare apter eandem ratōem que dicta est: nunc. Si autem, ecumque ſcandalum miſi ſtatim omunicit ut poterit, quia est induitus ab celebrandō et non haec faceret, et vobis bone ſunt, cù contritōne et voluntenat, confitiri poterit celebrare. De pectato vernali nō oportet dubitare quia te illo nō est hec fitas ponitandi. (1) Ad argumātum in atrium dico q[ui] facies modo debito ille lude ab q[ui] teneb[us] non pectat, cù autem dicitur ut faceret, ut celebrare celebātæ q[ui] tenetur omunicare, petet ex dictis in tercia occlusione.

### Int quidem et alia.

Circa ita distinctionem, quod duos as quæritiones. Primo vtrùm idem corpus p[ro]aliqua potentiā poterit et se localiter in pluribus locis simul. Sed vtrius poterit simul esse celo et eucaritioria.

Hoc primæ questionem ſic acceditur. Visetur q[ui] item corpus nō p[ro]est esse localiter in pluribus locis simul. q[ui] item nō p[ro]referri ab se oppositis relatībō. Sed fi ibi corpus pollet esse localiter in pluribus locis ſi mul tue refererit ab se oppositis relatōibus. quia p[ro]p[er]t dica inferius et suprus leipo. Etiam textrù et simitrù, ap[ro]m quid et distās eobem respectu-ergo. (2) Cōtra, h[uius]mo de ſacramentis parte-vilii-cij. dicit, utui fecit ut vnù corpus efficit in vno loco fecit quod voluit et ſi aliter voluisset aliter facere potuisset. (3) In ita quatione p[ro]ponam vnā opinionem. Sed alijus quā teneo. Tercio dicam ab argumātis p[ro]me opinionis. Quatuor ab primu[m] dicit vna opi mo q[ui] item corpus p[ro]nulla potentiā p[ro]est esse in pluribus locis simul. q[ui] p[ro]b[at]um p[ro]mo ſic. Si item corpus pollet esse in pluribus locis simul. ergo p[ro]p[er]t esse in imnimitis, q[ui]sequens est kalfum-ergo et anſicetens. Falſitas olequētis patet q[ui] esse vbiq[ui] est ap[ro]priu, q[ui] et ſic non ouenit alicui creatura. p[ro]batio olequētie, quanto alijus inbiffereret ſe habet ab plura qua rōe p[ro]est esse in duobus eade[m] rōe poterest esse in omnibus. Sed corpus indiffereret reſpicit illu[m] vel illu[m] locuz et omnia loca-ergo ſi p[ro]est esse in pluribus locis maxime p[ro]potentiā diuina p[ro]est esse in omnibus. (4) Sed ſic. Illud nō est factibile q[ui] implicaes otradiçãone. Sed item corpus esse in pluribus locis implicat otradiçãone imo multas otræ dictiónes. e[rgo]. p[ro]batio min Morris. quia quādo ponitur in vno loco aut habet eandem formam, â nō quā in alio. Si ſic in vno loco p[on]aſt, ge- liu[m] alio calor, ſequiſt q[ui] in vno loco habebit frig[us] et in alio loco calorē. Similiter ſi in vno loco non inueniat q[ui] omnebat et in alio loco

III.

q[ui] omnebat funcit in vno loco eſuriet et in alio nō eſuriet et in vno loco poterit inſirmari et in alio nō, et ſic moſereſt et nō moſerecurt. Si autem teneaſt ſeſt, membro aedem ſequenſt in conueniēta vel adminus idem corpus habebit contraria simul. (5) Tercio ſic: ſicue locatūm menſuraſ dimensionibus loci in quanctu et cò timu[m] ſic omesuraſt in vnù et multa. igitur ſi locatūm erit in diuerſis locis erit simul vnus et multa. (6) Quarto ſic: arguie alij, doctor. Ternimini locati et termini loci ſunt simul. Si ſi locatum est extra terminos loci, ap[ro]tus est extra terminos ſuos ap[ro]tios. (7) Quinto alijus arguit ſic. Sicut p[ro]ap[ro]naturæ res est in vno ſpecie tantu[m] ſic p[ro]vnā dimensione ſest in vno loco tantu[m]. quia ſicue ſe habet natura ab ſpeciis, ſic quātatas ab loci. (8) Sexto alijus arguie ſic. Si idem corpus eſter in diuerſis locis ſimul aut vna mutatone aut duabus. No vna mutatone, ne. quia vna mutatio est ad vnù terminum. Nec duabus. q[ui] aut eiub[us] ſpeciis aut alteri? ſpeciis. No eiub[us] ſpeciis, quia item non posset moueri simul buobus morib[us] cluſt[ur]em ſpeciis, ex-v[erb]i, p[er]ſicoz[que] nec duobus motib[us] alteri? ſpeciis. quia cù termini ſunt otrarij motus ſut in composibiliſes. (9) Septimo ab idem arguie ſic p[ro]rōes doctoris subſiſtis. Impoſibile est eandem materiā eſſe ſub diuerſis ſo[n]mis subſtātibus. Sed ſi poſſible eſſet idem corpus eſſe ſimul in diuerſis locis eade[m] materiae ſimul eſſe ſub diuerſis ſo[n]mis subſtātialibus. S[ub]batio huius dupliciter pat[que]s. Vno modo ſic p[ro]ponatur item nutrimentu[m] in diuerſis locis et ome[datur a diuerſis animalibus in biſiis locis exi ſentibus] cù virtus nutrietua iſtoz[que] animālium ouertit nutrimentu[m] in ſubſtantiā ap[ro]priā et p[ro]ſequens eade[m] materia nutrimenti erit ſub diuerſis ſo[n]mis subſtātialibus iſtoz[que] animālium. (10) Secundo ſic p[on]aſt q[ui] idem lignu[m] ſi in diuerſis locis et in illis locis fine duo ignes q[ui] agat in illud lignu[m] tue inducet ſo[n]ma igniſt. ſed non inducere eand[em] formam, cù ageritia fine diuerſa igitur aliam et aliam in eand[em] mate riam q[ui] est p[er]ſoſitum. (11) Quanquid ab ſecundum articulam arguatur, cōtra opinionem iſt[ut]. No minus est inconueniens duo corpa ſimul esse in eodem loco q[ui] item corpus in buobus locis. q[ui] eo[rum] est poſſible primu[m] ergo. Maior patet in principia p[ro]boz. Nam equalem repugnātiam p[er]ſuerit inter duo qua[ta] reſpectu eiub[us]em vbi ſicue eſcouerſo. Mno pat[que]s de facio de natiuitate xpi et reſurrecctio, et qua[do] intrauit ianuus clauſis ab diſcipuloſi ſuos. Re ſpontetur q[ui] argumentu[m] nō valet. Nam due dimensiones repugnāt, apter ſitum localē et istam repugnantiā tollit tos subſtritatis. Sed illud quod est ratio limitatōsia ad vnnum vbi vic[us] ſitus determinatōs nō poterit tolli p[ro] alio quod vnui[rum] bonu[rum] vel torem. quia etiam corpus glorioſuzi habet ſitu[rum] determinatōs q[ui] op[er]t.

Loudly
Gang
Cardinal

CII.

efuniret. Eodem modo de famitate et infirmis
tate et morte et vita quia sic dicte aliquid ab
solutum non variantur ab variatione postre
rioris et sic hie infirmatur alibi infirmatur et
fi sic mori alibi moritur. (1 Ad aliud dico
et non oporem locatum commeniarari dimen-
sionibus loci scet vnum et multa sciret nec
ad multiplicationem posterioris sequeat mul-
tiplicatio prioris maxime de respectu extrin
secus adueniente. (2 Ad aliud dico et termini
nisi vnius possut intelligi simul esse cum terminis alterius vel simultate precifa et adequata
vel non precifa nec adequata. Si primo modo
intelligat de simultate adequata dico et mas
ioz est vera etiam minus. Si autem intelligat
de simultate non adequata minus est falta. Et non oporem illud quod est extra terminos vni
us esse extra terminos alterius. (3 Ad aliud
dico et illud simile non tenet quia natura vna
et est vera et formalis ratio effendi in vna fpe
cie. Sed bimeno non est formalis ratio effendi
in loco sed tantum ratio fundamentalis.
Illa autem potest esse vna licet similitudines
funt diuerse. (4 Ad aliud dico et fi manet in
eodem vbi in quo prius erat potest acquirere
nouum vbi vnica mutatone vel duabo mutatoribus.
Cui dicit aut ille mutatones sunt eubem speciei aut non dico et potest concebi
vtrunqo. Et cum arguis. due mutatones non
sunt simul in eodem dico et non est impossibilitas
mutatorium non nisi ex impossibilitate termini
nozum igitur prius oporem probare impossib
bibilatem duorum vbi (quod nego) habes.
autur impossibilitas duarum mutationum ab
illos terminos. Et quando dicitur et termini
mutatorium sunt impossibiles. Dico et verum
est de terminis primis non autem de terminis
concomitantibus. Intelligo autem et primi
termini cuiuilibet mutationis priuatō sunt et
forma concomitantess autem sunt que consu
guntur predictis. (5 Ab aliud dico et fi pot
nitur item esse in buobus locis non sequi et eadem materia in formetur duabus formis et
mul nec eubem speciei vel alterius. Ab exs
plum de alimento dico et item fieret de alio
mento fumpto a diuerfis locis ficut fieret et
duo ſtomachi fierent in eodem loco et cibus
ille effet in utroq. ſtomacho. Tunc enim vel
virtus vna totalis vinceret aliam et tunc to
tum alimentum conuerteret in fubstantia, fi
am. Vel effet equalis virtutis et tunc equali
ter conuerteret de alimento itto in ſuum coze
pus et illa in ſuum. Vel effet mequalis non ea
men vna omnino vinceret aliam et tunc for
tior plus conuerteret in ſuum corpus et alia
tebilioz minus conuerteret. Eodem modo de
ammalibus in diuerfis locis recipientibus il
lub alimentum. Eodem etiam modo de diuer
fis iegibus approximatis vni ligno in diuer
fis locis. (6 Ad argumentum in contrariu

LII.

multi concebunt relationes oppositas simul
esse in eodem bicentes item esse et scet item
principium agendi et pariendi scilicet quan
to intellectus intelligit et volit as vulgo.
et est etiam duci et non est inconueniens ibi cor
pus esse ſuperius et inferius si habet vbi inſe
rius et ſuperius ut pateet ex iam dictis.

D secundam questionem fie protebatur. Vicetur et corpus Christi simul non potest esse in celo et in eukarifia. Et formalis ratio effendi in loco est quantitas in philosophia quarto philosophum quarto philosophum capitulo te vacuo. Sed non potest aliquid plurificari nisi plurificata eiusratone formali. ergo cum quantitas corporis Christi fit vna non potest ipfum esse nisi in vno loco. (1 Contra Corpus Christi vere est in celo scet illud Aug. Donec finimatur sculum fuerim eft domini. Eſt etiam vere in eukarifiaut probatum eſt ſuperius. (2 In iſta questione conclufio certa eſt ex ſite et corpus Christi eſt in celo et in altari. Sed diuerſitas eſt in modo ponendi. Nnus dicie et per conversionem alterius in ipfum potest item corpus eſse alibi et in loco ſuo na turali. quia vbi primo conversioni ibi eſt illud in quod conuerſet eſt non localiter ſed ſacra mentaliter. et hoc modo ſcilicet ſacramentaliter potest eſse in diuerſis locis non autem loſcaliter. Sed improbatio huius opinionis paſtet ex dictis ſuperius. (3 Two dico aliter ſi non eſt impossibile item corpus eſse inveno loſco quantitate et in alio non. Sed Cniti corpus eſt in celo quantitate in altari autem non quantitate. quia non eſt ibi scet odinem partium in loco licet ibi ſit scet ordinem partium in toto vt dictum fuerat in ſecunda questione none bifindionif ergo ibi corpus potest eſse in celo et in eukarifia. Si autem teneatur quod in precedenti questione ne conclufi eſt et ſcilicet item corpus potest eſse localiter in pluribus locis questione eſt ſoluta. (4 Ad argumentum in contrarium bis co et ratio formalis potest intelligi bupleter ſcilicet pro ratone formali proximavere mota ficut colo et dicitur formalis ratio agen di. dicitur etiam formalis ratio effendi. Simi liter loquento de prima ratione potest concebi et fine plurificatone huius non plurificass tur item cuius eſt ratō formalis. ſed et ratio ne formali ſecundo modo Fallum eſt. quantitas autem non eſt formalis ratio effendi in loco primo modo ſed ſecundo modo. Igitur.

Dif.

V

Hoc circa distinctionem deimam auero tres questiones. Prima. Vtrù Chriſtus exiſtens in eukariftia poffet per aliquam virtutè naturalem aliud træſ mutare in ſe. ( Secundo ſi intelloctus creas tus poffet naturaliter videre exiſtentia, cor poris Chriſtù. Tercio. Vtrum aliquis ſenſus poffet ſentire corpus Chriſtì in eukariftia.

Ad primæ questionè ſie pceditur. Wi deq chriſtus in eukariftia exiſtens virtutem naturalem poffet træſmutare aliud in ſe. Aliuia habens principium tranſmutandi poteſt per illud aliud tranſmutare. Sed Chriſtus in eukariftia exiſteth habet principiù træſ mutandi aliud. quia omnem formam abſolutam quæ habet in exiſtentia naturali habiz in exiſtentia sacramentali. ( Contra. Omne agens p[ro]ſiciblum in agente repatitur. primo te generatòne. ſed corpus Chriſtì in eukariftia h[ab]ia exiſtens non poteſt pati. ergo nec agè. ( In iſta queſtione primo ponuntur due diſtintiones. Secundo due conclusiones. Tercio conclusionum declaraciones. Quatuor ab primuſ dico q[ui] ficut homo compoſitus eſt ex anima et corpore ita habet quaſbam potètias mere ſpirituales que consequent primo anime et toti corpori per animam ficut intellectus et voluntas. Etiam habet quaſbuz potentiæ ſcilicet corporæas que ſcilicet omnino ſunt anime per ſe ſed totius conjuncti ex corpore et anima. ficut patet in libro de ſenſu et ſenſato. ( Secunda diſtincio eſt q[ui] ſitaru, potentiarum que ſunt totius conjuncti, quedarùs ſunt magis corporæ, quia ſequitur naturaz corporis mixtù, quedarum autez ſunt magis ap[ro]ſoſimare ab materiam anime ſunt ſic ille que ſequitur corpus animatum in quantum animatum. ( De ſecundo articulo pono duaf conclusiones. Prima q[ui] Chriſtus in eukariftia non poteſt uti aliqua potentià actiua corpora ſiue illa fit mere corpora; ſeque ſequens na turam mixtù, ſiue ſit corpora; ſeque ſequens totum animatum. P[ro]batur. quia omnis potentià actiua corpora; ſe requiret paſſum in quod agat ap[ro]ſoſimatum ſibi localiter ſed illa potentià ut eſt h[ui]c non ap[ro]ſimatur alicui los caliter. ergo vt h[ui]c eſt nò p[ro]ſept habere paſſum ſibi ap[ro]ſimatum in quod agat. Maior patet ſeptimo p[ro]ſicor um et primo de generacione. Op[ro]t et enim agens corporum eſſe ap[ro]ſimatuz paſio mediate vel immediate. ( De ſecunda concluſio eſt q[ui] Chriſtus in eukariftia p[ro]ſept uti quacunq[ui] potentià actiua ſpirituallie p[ro]batur per medium tale. Il la potentià p[ro]ſept Chriſtus uti in eukariftia que non requirit ab ſuam actionem q[ui] habet. at eſſe localiter ſed potentiè actiue mere ſpirituales ſunt hominodi ſcilicet intellectus et voluntas. quia abſtrahit a loco. ( De ter-

cio articulo conclusiones p[re]dictas in specia li declaràbo dico q[ui] Chriſtus in eukariftia p[ro]ſept habere aliquam actionem mere ſpirituas lem tam ex parte principii q[ui] ex parte termini et p[ro]ſept habere aliquam ſpiritualez ex parte principii agendi. corpora le[m] t[ui] ex p[ro]ſept termini. P[ro]batur prìmum iſto[rum]. quia ſi eſſe aliquis angelus p[re]ſes Chriſto in eukariftia p[offet] anima Chriſtì illum angelum illumina re et illi loqui locutòne intellecuali eo moſo quo angelus exiſtens vbi Chriſtus eſt p[ro]ſept alium angulum illumare vel alteri loqui. M[à]lſta illumatio et locutio nò requirit m[ui] p[ri]cipium actiuum sufficiens illumare et loqui et ſubjectum capax ex parte recipiètis et ap[ro]ſoſationem sufficiencem illuminantis ab illuminatum ſe[ſ]m vbi diffimitiuum. h[oc] autè omnia in p[ro]poſito ſunt. ergo t[em]. Secunduſ z[ui] q[ui] Chriſtus exiſtens in eukariftia p[re]h[ui]e actionè h[ui]alè ex p[ro]p[ri]cipii et t[ui] corporè ex parte termini. Declaratur fic[]ula angelus habet potentiam motuam ſe[ſ]m locum nò t[ui] o[rganicam]. Ita autem p[ro]ſept eſſe principiù mouendi ſe[ſ]m totum non t[ui] ſe[ſ]m partes q[ui] moſo corpus noſtrum mouetur o[rganice]. Sz[que]cunq[ui] anima intellec[ui]ta habet potentià moriuar iſitur p[ro]ſept eſſe principium mot[em] et per conſequens eſt mere ſpirituallif p[ro]ſept p[ri] principii que nullo moſo eſt o[rganica et t[em]nem corporalis ex parte termini. quia e[ſ]terminus eſt motus localis corporis. ( Si t[em] ar guitur contra iſtub. quia tunc anima homis habet duplicem potentiam motiua[ſ] ſe[ſ]m lo cum vitelicet o[rganicam et non o[rganicam]. hoc autem ponere videtur ſuperfluo[ſ] cum q[ui] videtur eſſe eiub[us] ratónis-t[um] quia alia p[ro]tentia non p[ro]ſept exire in actum ſi[mi]m q[ui] ſita tu iſto. Dico q[ui] nulli natuè d[ui] nega[i] q[ui] i ea p[er]fectioniſ m[ui] appareat in ea mamſſeta ne cefſitas. quia ſemper facit natura quod meli us eſt. ex ſecundo te generatione. non ergo ita potentià eſt ſuperflua. Et cum argu[i]t q[ui] eſſet eiub[em] ratioms nego. Tu dicis. fruſtra ponitur. quia nullus eius e[ſ]p[ro]ſept baſerit. ( Contra. M[unc] habemus guſtum et ſenſus neceſſarios ab p[er]fectionem nature humane et tamen iſt[ui] ſenſus erunt ſine actu ſuo in beatitudine tamen non ſiue fruſtra. ergo ( Ad argumentum in contrariuſ dico q[ui] habens principium tranſidueandi p[ro]ſept tranſumeare quantum eſt ex parte ſui. ſed multa impedimenta p[ro]ſunt p[re]uenire v[el] ex parte agen[i]ris vel ex p[ro]ſept ſub[di] videm. p[ro]pter quod habens illud principiù nò p[ro]ſept exire in actum. et ſic in p[ro]poſito.

Hecundam questionem ſic p[ro]cedi tur. Videtur q[ui] nullus intellectus cre atus p[ro]ſet naturaliter videre exiſtentia, cor poris Chriſtì in eukariftia. quia exiſtencia ſiu

Al.

per naturalis naturaliter non est visibilis. Seb
illa exisțencia est supernaturalis ergo. (T. Co-
tra. Anima Chriſti naturaliter nout se eſſe
oblicung est. Seb est in eukaristia ergo. (In
iſta queſtione dicitur a quodam abſolute q
non potest cognosci naturaliter illa exisken-
tia ab intellecu hominis viatores. quia e ob-
lectum kiti potest tamen cognosci ab meel-
lectu beato et hoc beatifico actu eorum que
enigmatice cognoscuntur in via ſuccedie cla-
ra viſio in beatiudine. (Isterum primuz ei
duz patet seb eos et probatur. quia lumè
naturale non attingie cognitionem exisken-
tie ſupernaturalis. (Sed aliter dico et pri-
mo expono terminos in queſtione politos. Se
cunto respondebto ad queſtönem. Proponun
tur autez in queſtone iſta tres termini ſcilicij
intellecus naturaliter et videre. Expono au
tem illos terminos. Intellectus enim creare
vel est omniſo ſeperatus a natua ficut ange
lus vel e ſimilis in operatonevtpote intelle-
dus amme ſepate et intellectus anime con-
iuncte corporis corruptibili qui non intelligit
mſi cum ſataſmate ex terco te anima. (Se
cundo expono hoc verbum naturaliter. (Non
enim intelligitur ex intellectus ex ſola ſua na
tua poſſe illud obiectum cognoscere. q. est
ſicut tabula rala ex terco d anima. Seb intel
ligitur cognoscere naturaliter. quia potest os
gnoſcere concurrentibus cauſis naturalibus
ſcilicet actuo vel paſſuo. Tercod expono quo
intelligitur per videre. Videre enim impor-
tat intellecſonem intuituam vt diſtinguitur
contra abſtraciuam intellecſonem. Sicut es
nim dicebatur in prologo primi libri. Intel-
lecto intuitua eſt intellecto rei vt in ſe est p-
sens. Abſtraciuia autem est cognito rei in
gr reduet in aliqua ſimiludine que potest ef
ſe aliciuus ſue exisſentis ſiu non exisſetis ſi
ue preſentis ſue non preſentis. Non eſgo qui
tur te intelligere naturaliter ſed de vitere ſb
est te intellecione intuituia huius exisſentie.

( Idijs autem omnibus premilſis termino-
fum exponione declarata. Dico ab queſtio-
nem tres conclusiones. Pima & intellectus
nunc pro ſtatu vie non potest naturaliter vis
tere corpus Chriſti vt in eukaristia exisſe.
Probatio huius conclusionis. Quia intelle-
dus qui non intelligit mſi ex ſenſibilità ſi ſut
ſenſibilia preſentia eotez modo intelligit. S3
intellectus noſter p[ro] ſtatu vie non intellig
mſi ex ſenſibilibus ergo ſi ſenſibilia eotez mo-
to ſe habent intellectus eodem modo intelli-
git. Sed ſenſibilia eodem modo ſe habent an-
te conſecrationem ficut poſt conſecrationem
ſed ante conſecratione intellectus noſter ex
ſenſibilibus illis non videtab exisſentiam cor
poris Chriſti. ergo nec poſt. ( Secunda con
clusio est te intellectu non alliſato ſenſibus
in intelligento et ſit iſta conclusio. Omiſis me-

II.

telleclus talis potest naturaliter vitero exis-
teniam corporis Chriſti in eukaristia. Pro-
batio huius. Quia intellectus ſe habens ab
intelligibilia ficut ipfa in ſe ſunt intelligibilia
pius intelligit quod p[ri]uſt eſt intelligibile in
ſe et per consequens quod p[ri]uſt eſt in ſe ens
quia vnum quodq[ui]s ficut ſe hab, ab eſſe ſe ſe
habet ad intelligitat[em] ex ſecundo metha.
Sed intellectus moſo exponito acceptus re-
ſpicit totum ens et quodlibet ens ſe[bi]n odi-
nem ſue intelligentie. Subſtantia autem eſt
prior in entitate. Igitur talis intellectus pri
us illam ſubſtantiam intelligit et quemcum-
que modum eius et per conſequens nullus mo-
dus impedit intellectionem ſubſtantie. Secu-
mo hoc idem breuitor oftensitur. Modus acci
tentalis per ſe in obiecto non impedit cog[ni-
to]nēs illius obiecti. Sed iſta preſentiam illa
eukaristia eſt moſus accentalis ſubſtantie
corporis Chriſti. iſitur non impedit ſubſtan-
tiam cognosci ab intellecu ipfa eſt per
ſe obiectum. Sed eſt per ſe obiectum illius in
telleclus absoluti qui non d[ex]pentet in intelli-
gento a ſenſibilibus ergo. (Tercia conclu-
sio eſt q[ui] ſenſibleus beatus nullo moſo p[ar]
actum beatiſcum vitet corpus Chriſti in eu-
karistia. Quia beatus non diſtinguitur a non
beato m[hi] videndo obiectum beatiſcum. Sed
corpus Chriſti in eukaristia non eſt obiectu
beatiſcum. vt p[ate]t de ſe. nec eſt inclufum in
obiecto beatiſco. quod p[ate]t. quia eque eſſa
tialiter pertinet ab obiectum beatiſcum im-
clutere in razione obiecti vifionem v[nus] ſa-
cramenti ficut alterus ſed nullo moſo p[er]ti-
net ab obiectum beatiſcum inclutere illud in
ratione ofteni p[uta] confere gratiam par-
nuło in bap[ti]fimo penitenti conferre gratiās
in penitentia ſeu confessione. Et iſta equeve
raciter includumur in ſacramentis iſt[ui]s ficut
corpus Chriſti in eukaristia. ergo nullo mo-
to obiectum beatiſcum vt eſt tale obiectus
includit corpus Chriſti vt vifium eſt in eukaa-
rificatione. (Ad argumentum in contrarium mi
ci fi arguis viniformiter eſt ens ſupernatura
le. ergo eſt cognoscibile ſupernaturale ita q[ui]
ſupernaturale in antecedente et conſequente
referatur ab idem. concebo conſquentia. q[ui]
in conſequeria referitur ſupernaturalitas ab
entitatem ficut in antecedente. Sed tunc non
ſequitur. ergo tantu[] ſupernaturaliter potest
cognosci. Si autem intelligitur in antecedent
te cum dicitur cognoscibile ſupernaturale re
ferri ab cognoscibilitatez idem non potest eſt
ſe cog[no]mum m[hi] ſupernaturalter. nego con-
ſquentiam. Multa enim ſunt entia ſuperna-
turalia que non poſſunt cognosci a cauſa na-
turali vt ſi teus creare et aliquam nouam ſpea
ciem non videtur rato quare n[u]s poſset ab in
tellecu naturali cognosci.

## Li.

res etiam contenta scilicet corpus Christi et potest saluari et cum subfstatia patis fuit cum accidentibus quia non reputignat magis subfstatie effe cum subfstatia simul ę quâ titate illius subfstatie. (1 Secuto kic. 1.2.1. est tenendus tanquam te subfstatia fidei mifi quod potest exprresse haberi de sacra scriptura vel expresse declaratu p ecclefiâ vel euidenter se quatur ex aliquo plane cœtento in scriptuâ vel plane determinata ab ecclesia. & non vite tur haberi expratte nô haberi ibi panê. Ram Iob. vi. scribit. Ego fü parris viuus. Et aps bici. Panê quê frangimus nône omumcatô corporis Christi est. Nec videat vbi eccia vs ritatem iftâ soleniter determinet. (1 Pto fe cunda opinione arguit fic. Ex pectenti pros barone apparat & nô videat magis pbari ex scriptura transfubstatiato p paris manê imo minus. (1 Cötra iftas opiniones arguit fic. 1.2. mo otra pma. Quia ipa ê incouemés impoffi biß et heretica. Prinu probat. quia tollit re uerentia debita. Ipo vt otinetur in boſtia. fi bi eni vt eft i eukariftia debet cultus latrie. Seb fi ibi maneret subfstatia patis nô teberet talis cultus abhiberi piopter pôlatrâ adorando creaturâ. (1 Secuto fc3. q polito fit im poffibilis. pbatc fic. 1.2. pribil potest incipere effe vbi ptius nô fuit mifi p fui mutatônê vel alte vius in ipfum. Seb corpus Ici nô mutaê p 15 q in eukariftia okicif. q2 manet in celo fic p. us. & fi mibil ouerta in ipm tuc xpus nô ma gis ê i altari q. p. pus. q5 è impoffible. (1 Ters cium fc3. q fit heretica. pbatc fic. q2. est cötra vbum xp1 instituentis. Mat. 13. XX. vii. 10c ê m. quit corpus meu. nô dixit bic ê corpus meu. Seb hoc eft corpus meu. Si autê subfstatia pa nis manet vel annibilarèt et nô ouerter etur verius dicereb. bic ê corpus meu. q. q5 è cor. pus meu. (1 Cötra fobam optionem potest ar gue p argumêta immediate facida et etià potest argui specialiter otra hoc q ponit refo. lutionê m materiâ panis pîacêtem vel in mibi lo. quia vel fieret in materiâ nudâ t hoc è im poffible. quia tuc effe 3 materia fine forma. q5 ipfi negât. Vel fieret in materia sub alia for ma. Seb 13 est incouemés. q2 vel ibem corpus aliud nouum effet simul cum speciebus et cor porc Ici. et tuc duo corpora effent fik. Vel mu tare s de loco ad locu. q5 è incouementiens quia ille motus localis p et papi p exclusione corpo- ris alterius circufatatis. (1 Alucibd ault fit te efficacia iftaru rônum claru. eft q ille due opimiones funt falfe. (1 Icoo dico q nec pamîl manet vt dicit prima opmio nec annibilarur vt dicit fecûda opmio. Seb ouerti in corpus Ici vt bic tercia q ê catholica. 10 oc ault pio baß autozitatib Ambioſihi et alioz. q5 ab. ducit mgî m lra s. diſt. 1. 3. principalis rô ab hoc pbanû taßê. De macrametis est tenêdu fiic tenet sacroſanda eccia romana. extra de

## IIh.

hereticis ab albenbam. Seb sacroſanda ma- ter eccleſia tenet pane transfubstatiari in cor- pus et vinu et sanguinê. Ficut clare habes ex de fuma trini. et fide catholica. e firmiter cre- dimus. vbi dicitur. 1. 2. 3. p. sacra facer bos est et sacrificiui. cuius corpus et sanguis in sacra mento alcaris in specieb patis et vinu veras citer continetur transfubstatiatis pane in cor- pus et vino in sanguinê potestate diuina tê. (1 Ad argumenta ault pime opinionis ab p. mum nego mimo. &c. et cû bici q veritas eu kariflie potest saluari pane manenê. Dico q. teo bene fuiffet poffible instituiffe q corp5 fi um vere eſſet prefens manente subſtâcia pas nis vel cû accidentib pane annibilaro et tuc fuiffet ibi veritas eukariflie. q. veru fignù et veru fignatu. Seb hoc nô eſt mo veritas toea eukariflie. Mo enim fic institulevt bicunt auu toritates facioz et eccleſi. Et cû diciq q ad veritarem eukariflie nihil plus requiritur m fi veru fignù et veru fignatu. Dico q veru â eo modo quo fignù e institutu t q tebet ſibi correfpôbere fignatu q nô eſt mifi prieſe q. corpus fit cum aliquo fc3 cû pane vel cû acci- dentiba parris. 3.3. institutu eſt nuc q fit tîm fi. gnatum cû accidentibovt sub ſigno. (1 Ad ar gumentu fecuò vbi stat vis. Hicèum q ec cleſia determinat iftû melleſtû eſſe teverita te fidei in capitulo palle gato. firmiter credi mus. vbi dici transfubstatiatis pane in cor- pus et vino in fangunê potestate diuina. t. par hoc pt3 ab argumentu alterius opinionis. (1 De fecuito articulo fc3. ds fit formaſis ter- minus illi9 transfubstatiatis. Diciq q in bu mana natu. Ici mibil mifi materia pma et anima intellectua tanq. forma et terminus pîmus ouerſionis è opſie ex materia et for- anima intellectua inſenti mentellectua dæt eſ se corpsteu et offituit opſitù q5 eſt corpus. 1.2. dû ault in natura humana nô fit alia forma pter amma melleſtua. probat ab eis multi- pliciter. Primo fic. V minus rei vnicu eſt eſſe. 3. vnicu eſſe eſt ab vna forma. & vii. entis pu ta hominis eſt tîm vna forma. (1 Secuto fic. 3. Forma subſtatiatis diſtinguit a forma acci- dentali. q. forma subſtatiatis abuenit eni in potencia. accidétalis ault abuenit eni in actu. 3. fi in hoie eſſet alia forma subſtatiæ pter a- nimâ melleſtua tuc anima intellectua ab- ueniret eni in actu exilseti et fic eêt for aci- tentalis. (1 Iercò fic. 1. 2. homc eſſet ples for- me subſtatiáles dicêdo. homo e animal. non eet pôdcatô p e pimo mo. oſequiès e fallu. 3. et antecetens. probatô oſequiitis. q. pôdaticio ſumpfta a diuerſis formaſis e p accitêſis. fiic cû 3.2. homo e albo. 3. fi in hoie eſſet ples forme cum dicereb. homo e animal. tuc ifp pôdatico ſu- mereb a diuſis formaſis. (1 Cötra illâ optionem quantu ad illud q5 dicie de pluralitate for- ru3 nolo ab ples d. hputare. q. illud ſpectae

LI.

Christus confecit in fermentato. sed illud est Falsum. Not enim Christus fit paflus Iuna. xviij. probatur expresse per illud Matheus. prima die azimonia. secunda. tertia. comedit aegnum paflalem et. xviii. erat solennitas. et ilia die paflus est exspus. et sic illa hora qua co medi debuit agnus paflalis. secund legem co mederunt discipuli agnum. hoc igitur est tenendum quod de necessitate panis confecriabilis non est nec quod fit azimus nec quod fit fermentatus. quia secund Anselm in libro viiio de azimo et fermentato-non differerit subfhanialiter fermentatus et azimus. ergo non nego sicutos vere conficere. quia tempore蜂蜂is paxit, fit constitutus quod conficeretur de fermentato-tamem de necessitate minister in ecclesia latina est conficere in azimo. (1) Ab quartum autem dubium quare fecerit aqua vino apponatur dicit magister in iisca distinetione hoc esse quia aqua figmentat populum Christi paflus. one reemptum. secund illud capitulum distinetione fecunda de confeeratione. Non oporitzet et extra de celebratione multarum in qua distinetione dicit hoc esse. quia dum Christum in cruce pendat de corpore eius fluxit, sibi sibi et aqua. ergo etc.

S. autem queritur.
In iisca distinetione duobecima quero duas quætiones. Primo Vtrum in eukariftia fit aliquis accidens fine fubiecto. Secundo. Vtrum quæ cunque accidens maneat fine fubiecto.

H. primam quætione, sic proceditur. Vixtur quod in eukariftia non fit aliquis accidens fine fubiecto. Quia sic fit subfhanie convenit esse per se, sic accidenti consuecit esse in alio. Sed impoffibile est esse subfhanitiam et esse in alio. quia quodERE est nul li accabit. Primo phisicorum. ergo impoffibile est accidens esse et non esse in alio. (2) Contra ma gifter in iisca abducit multas auditoritates fā dictorum toctorum quod accidentia in eukariftia fiunt fine fubiecto. (3) In iisca quætione pono primo aliquas opiniones. Secundo pono alijſt conclusiones. Tercio remoueto dubitatones. (4) Quantum ab primu dicit vna opinió quod accidens potest esse fine fubiecto non tamen na turaliter sed supernaturaliter. quia deus accidenti dat nouu esse. (5) Contra istam opionem arguit sic. Si accidens qui sefatur habet, nouum esse oporitzet ibi ponere aliquam tranſ mutatōnem a carentia. precedingis esse ab ilub nouu esse. Sed hoc est impoffibile. Primo. quod non potest ponu que fit illa mutatio. non eni et generatio. quia accidens non est fubiectu generatōnis. nec augmentatō. qui non acquiritur quantitas per istam mutatōnem. eoem morio nec est alteratio. quia non acquiritur qualitas. (6) Item illud esse nouu aut est subfhan-

LII.

tia vel accidens vel neutrum. Si autem est subfhanitia tunc erit independentis et p. confequens non erit formaliter esse alicuius accidentis. qui nullum accidens potest formaliter esse independentis. Si autem fit accidenti quocirca per reducione, erit eque dependentis eui forma cu ius est et perqueens per illud non poterie esse independentis. neutrum autem non potest dari. qui omne ens creatum vel est subfhanitia vel accidens. (7) Alia optimio dicit quod accidens sefatur a subiecio. qui deus dat fibi quandam, virtutem supernaturalem per quam virtute potest per se effe. Sed in iisca opio dicit iubes quod precedens licet sub alio weabulo. ideo aui tur contra eam ficut contra precedingem. illa virtus aduemiens est terminus alicuius mutatōnis. Tunc quero. cuius mutatōnis est terminus et ab quam speciem mutatōnis re ducitur. Quia vel est generato vel augmentatio et arguitur sicurus. (8) Picterea. Licet aliqua virtus ducur alicuii supernatura liter tamen poterit meft naturaliter meſt fibi sicet fi cecus supernaturaliter illuminaretur non propter hoc potentiæ vifua erit fupernaturalis. ergo licet effect miraculum in ipso hmaniti conferuatōnis ikonum accidentius fene fubiecto quanto confertur accidenti iſta virtus. potest tamen istam virtutem erit accidens naturaliter fine fubiecto. (9) Picterea. Impoffibile est subfhanitiam accipere aliquas virtutem per quam dependentem ab aliis non fi bi inherens. ergo impoffibile est accidens recipere virtutem per quam poteret esse fine inherentia. confequentia probatur. qui illa duo esse fecerit per se esse et inherere eque apposiantur. یرis fecerit subfhanie et accidenti. (10) Quantum ab fecundum articulum pinto to primo distinetione. Secundo formatu tres conclusiones. Prima distinetio est iſta. quod accidentis potest accipi pio per se figmentato. vel eo quod tenomatur ab iſto per se figmentato. Viterius accipiendo pio illo quod te nomiatur a figmentato. یرius nominis quod est accidens potest accipi vel pio absolutuvb pro respectu. Secunda distinetō est iſta quod aliquib meſſe fubiecto potest dupliciter accipi. vel secund actum vel secund aptitudinem. (11) Tunc pono tres conclusiones. Prima est quod loquente per se figmentato accidentis corrobadiio est ipfium non esse in fubiecto inteligo. omniformiter in fubiecto et pudiato ſiclicet. fi actu actu. ſi aptitudine aptitudine. Iſta conclusio probatur. quia per se figmentatum huius nominis accidens est quidam respectu ad illud cui accidit quem importat hoc dictio hberens ab illud cui inhereet. Punc autem item figmentatum est accidentis et acciderie et iſta loquar et hberentis et hberentie. ſic ergo impoffibile est accidentiā esse et non fit hberentia ſi actu actu. ſi aptitudine et aptia

LI.

comitur in diffinitione accidentia ex eodem se
ptimo. (1 Contra motus non est fine mobi
li in eucaritria autem est motus ergo est ibi
aliquod subiectum motus. (2 In ita quodio
ne sunt tres articuli 5m 9t ea fuit tres opi
miones due extreme et alia est media. (3 Per
ma opio dicit 9s fola quatitas est ibi fine sub
lecto alia autem accidentia habet subiectu 9-
aut fola quatitas sse ibi fine subiecto abatur
primo se-impoffibile est aliqoq esse fine eo q5
est formaliter tale. sed omnia accidentia in-
diuduamt formaliter per quantitatez. et so
cum accidentia habent hie esse per quanti-
tatem sequitur 9 funt in quatitate ut in sub-
jecto-alias item effet hie et non effet hie. (1
Secundo se. Si effet albedo sepata a quanti-
tate effet senfibilis et nofefibilis. 4 est effet sen
fibilis 9to. quia effet de tercia specie qualita-
tis 5 pro batur 9 non effet senfibilis. 9 quod
non est 93tut no5 pt sentiri. sed albedo sepata
a quatitate est hmoiergo. (5 Tercio se. Si
albedo effet fine quantitate effet quebā qua
litas spiritualis et corporalis 9 effet spiritua
lis abatur. quia effet mbifubilis. 9bo etiam
9 effet corporalis. 927 effet in tercia specie 9li
latis et tunc effet corporalis et spiritualis fi-
niul. quod est incouemens. (6 Cuarto se. Si
effet albedo fine quantitate et p osequens fi-
ritualis no5 effet repugnantia quin meffet fi-
ritui et fic fpius vel angelus posset esse albus.
(7 Contra itam opinionem arguitur sic. De
pendentia ab prius est effentialio: 9 ab po-
ferius loquendo de absolutis dependentibus.
Sed qualitas est forma ficut quatitas absolu
ta ergo effentialius dependet qualitas a sub
rantia 93 a quantitate 9g5i fi potest esse 9li
tas fine dependentia actuali ad subfiantiam
poterit esse fine actuali dependentia ab quane-
titatem. (8 Picterea. absoluto perfeccioni no
magis repugnat per se esse 93 absoluto imp
fection. sed 9litas est forma absoluta et 5m
eos perfeccion 93 quantitas 9igitur fi quanti
tas potest esse per se qualitas potest esse par
se. 5mm0 pro batur quantu ab secundam pt6
multipliciter Primo quia qualitas est per se
principinm agendi actione reali quatitas au
tem non quia nulla action realis ut hie loqui
mur ouenit quantitati. Secundo quia quali-
tas est principium attingendi beatitudinem
ficut est operatio intelleclus et volutatis. sed
quantitas nullo moto est principium atemi-
gendi beatitudine2 seu fme fuum ergo. Ter
cio quia quantitas 9e quitur oppositum rōne
materie. qualitas autem ratione forme sed
forma est simpliciter perfeccion materia se-
ptio metis. Cuarto se. q5 magis ouenit cu p
fectōne simplici est perfectus simpliciter sed
quatitas ut pote sapere velle intelligere ma-
gis ouenit cum perfectione simpliciter 93 ali
qua quantitas ergo. (Sed hie inftatur. q5

II.,

est propinquijs perfeccionis est simpliciter
perfeccionis sed quantitas est simpliciter pro
p[ro]inquiōr subſtantie 95 quantitas. subſtan-
tia enim est perſedilimū cum iſtur qua-
titas est perſedo: qualitate. (1 Respon-
setur 9 quanto in primo perſedo concurre
runt plures perſedones aliquid potest ſibi
eſſe apinquius 5m vnam perſedōnem et non
5m aliam ut pote deus est simpliciter necesse
eſſe et hoc necefitas est in eo perſedo ſim-
pliciter quanto ergo aliquid est magis ne-
ceſſarium tanto est apinquius teo. et ſic celum
est apinquius teo quocumque corruptibili. Pre
ter hoc deus est natura intelle dualis simpli-
citer perſeda 5m hoc magis apinquiat creatu
ra media intelle dualis ut angelus poſt hāc
natura intelle dualis atime noſtre poſt iſta
vero ſenſitua. In hoc autem ordine quantu3
ad eſſe viuum propinquiōr est muſca teo 93
celum. Posſet ergo inſerri ex primo ordine
95 celum est apinquius teo et pr conſequēs
perſedius muſca. Ex ſecundo autem ordine
posſet inſerri 95 muſca est perſedo: celo. et
ita inſerunt opſoita. Responſe: 95 quan
tocunq5 concurrunt in primo perſedones 95
literuncu3 diſpate illud est simpliciter perke-
dius quod est ſibi apinquius 5m illud quod
habet rōnem simpliciter perſedōris. Punc
autem in subſtantia prout est primum omni
um entium est duplex ordo prioritzatis vnus
in subſtādo alij5 quod inclubit recipere alia
et perſici ab eis. Alius est actualitatis inten
ſue et illa perſedo ſectuā est simpliciter ma-
io: prima quatitas autem est apinquiōr sub
ſtančie 5m prīmam rōnem. quia ſe habet in
ratione receptiui. Mualitas autez est propin-
quiōr ratione actualitatis intefue. et 5m hoc
apparet meliōr et perſector quatitate. (Ad
argumenta autem opinionis primum nonva
let: quia nullum ens est formaliter ſingulare
per aliquod alterius generis. Sunt enim co-
ordinationēs prebicamente:55 primo diuerſe
ut declarabatur in ſecundo et ite: faliunm al-
ſumitur qui dicitur 9 omnia accidentia inbi-
uiduantur per quantitatem formaliter. Simi
liter ſecundu5 de ſenſibili non oculit. ſenſibis
le enim potest dicivel q5 est in potētia remo
ta ut ſenſiatur vel in potentia propinqua. In
potentia enim remora est quicq5 habet for
mam ſufficientem non en: ſub modo conuenče
ti ſub quo opotet cum habere ad hoc 95 sen-
tiatur. In potentia aui5 apinqua quod ha-
bet ea3 ut statim cellante impedimēto posſet
ſe qui actus. 9 albedo sepata erit ſenſibili in
potentia remota ſed no5 in potētia apinqua. (1
Ad tercium dico 95 qualitas sepata eſſet cor-
poſalis. quia eſſet simpliciter certeminta ab
p[er]ſicendi corpus. sed 5m quod potest dicīm-
corpo:ea quia non est actu in corpore. (2 Ad
quartu5 no5 habet apparētiam. quia ficut lae

plis nò potest esse sapiens, quia nò est recept
ius lapie ita angelis, nò p[ro]est esse albus, q[ui] non
non est recepi, ita talis forma est et al[iter] inter se
nò angeli, vel hoc est ex natura forma, in se
vitelicet quia angelus est talis forma et al-
beto talis forma. Alia opio est in alio extre
mo et nullum accidens potest esse subiectum
alterius accidentis et p[ro]sequens in eucari-
sia quo ducibus, accidens est fine subiecto. Pos
ita arguitur sicut arguedatur in principio
questiom vitelicet, quo ducibus, accidens est fi
sne subfiantia ergo fine subiecto. (Secundo
sic quia nullum accidens est subiecti acciden
tis, ergo in eucaritía quo ducibus accidens est
ibi fine subiecto, p[ro]batio per pl[ui]m, fi[mi]j, met
Accidens in quitè non accidit accidenti nisi q[ui]
ambo accidentem e[tem] subi[cto]. (Confirma
tur etiam rōne, quia sicut subfiantie ouem p
se est ita accidenti inhere, ergo sicut re-
pugnat subfiantie inhere ita accidenti per
se est (Terci) alioquod accidens est ibi fine
subiecto, ergo q[ui]b[us]libet accidens potest ibi est
se fine subiecto, antecedens p[ro]baſt, quia acci-
dens quod primo natum est subfiantie inheſse
non habet ibi subiectus, oſequenti a p[ro]batur
quia quodlibet accidens eque d[omi]nentem eſſen-
tialiter a subiecto. (Contra ita opinionem,
arguitur sic: Iullud p[ro] se est subjectum acciteſ-
tis alieuius te quo i[bi]m accidens predicatur
p[ro] se fecundo, mò, se de alij[us] accidente p[ro]bica
aliq[us] accideb[us] p[ro] se fecundo mò ut al[ia] paſſio ei9
Probatio maioris illud te q[ui] p[ro]dica accidens
fecundo modo per se e[tem]bit in diff[er]itōne acci-
tentis ut abſitum est et non nisi abſitum ut
subjectum, quia nullam dependentiam habet
diff[er]itum ab tale diff[er]iens. Minus patz, q[ui]
vmueri aliter omnes paſſiones in tota ſciëtia
methaph[is]ſi caelebratūre de accidentib[us]
et per se fecundo mò dicunt e[re] p[ro]batio-
velox et tarbum fundantur in motum ficut
in subiecto, ſed velox et tarbum funt duo ac
cidentia motus, ergo. Et hoc est q[ui] dicit Auſi
ce[n]i, ii, mett, ca, j[ui]b[us] manifeſtevult q[ui] alij[us]
accidens est subjectum alterius accidentis et
exemplificat ibidem ficut motus est subjectus
velocitatis et tarbitatis. (Præterea, maniſe
ſtum est multas relat[i]ones h[ui]c eſse ficut equa
litas ſimilitudo et huic modi que nò poſſunt
eſse fine subiecto, ſed ibi relat[i]ones funt acci
cidentia qua[que]. (Alia est opio media qua te
neo et diſtinguo de subiecto. Aut q[ui] fumis
p[ro]vitiare terminante dependentiā alieuius ac
cidentis p[ro]accidens. Aut p[ro]cunque termina-
te dependentiā illam p[ro]miro, eſto q[ui] non v[i]t
mate terminet. Primo mò planu est q[ui] p[ro]n
potest eſse subiectum accidentis nisi subſiantia.
Secundo modo dico et poſſibile est et alij[us]
accidens fit subjectum accidentis ficut patet
per rati[ones] contra fecundam oſp[er]ionem.
Poſſible est etiam quo ducens accidens ab

plis.

solutù effe fine subiecto etroq[ui]s mò, sicut p[ro]ba
eſt, eſt otra prim[à] oſp[er]ionem, ſed reſpec[i]tuiu
non eſt poſſible effe fine subiecto fecundo mò,
q[ui] nò est poſſible et reſpec[i]tus fit in duo qui
fit alieuius ab aliquod et hoc non eſt r[ō]ne ac
cidentis. ſed r[ō]ne reſpec[i]tus ut dictum eſt in
questione p[re]cedenti. (Tunc ab argum[ē]ta ſecu
te oſp[er]ionis ab primu quod erat etiam ab
principale, concebo et quodlibet accidens ca
reat aliquo subiecto accipieno subiectu pri
mo moto quod ſe, eſt subiectu, ultimate ter
minans dependentiā, accidentis ite o[n]im in
diff[er]itōne omnium accidentium ponitur sub
ſtantia, ſed non [ap]teer hoc eſt subſtantia im
mediatum abſitum in diff[er]it[ō]e cuinſeunt
accidentis imo in diff[er]itōne alterius eſt ad-
ditum ut mediатum recep[i]tuum mediatic[ate] ter
minans dependentiam et alterius immeſtate
(Ad fecundum dico et accidens potest eſse
subjectum accidentis accipieno subiectus, ſe
cundo moto et non primo moto. (Ad aucto
ritates p[ro]bico et p[ro]q[ui]a nò eſt nota cauſe
ſed concomitantie ut fit ſenſus, accideb[us] non
accidit accidenti miſi quia 1. quanto ambo ac-
cidunt alteri. Aliter potest b[ici] et p[ro]busa loq
tur ibi de accidentibus diſperatis, ficut preſt
die exemplum ibi. Dico enim alb[ui] et muſicu
Et cum p[ro]batur p[ro]nem de p[ro]se eſse et in a-
lio eſse patz, ex p[re]centi queſtione, quia eo mò
quo ilka ſunt ap[ri]a subſtantie et accide[n]ei ita
et nò potest opetere accidenti per se eſſe nec
subſtare ſic nec subſtantie potest competere
inhere re accipieno subi[ct]are ficus opat[em] v[i]t
mo terminanti dependentiam inhere ntis. (Ad
v[er]tiam concreto oſequentiam loqu[em]o
te poſſibili te quocunque accidere abſoluto li
cet non de reſpec[i]tuo ut pateet et p[re]dictis.

## Dlet autem quern.

Circa diſtinkt[i]onez, xiii. quero tres
questiones. Drimo v[er]um sola a,
ſtione diuuma pollet c[of]ic[i]e corpor
xpi. Secundo veru quilibet facer[os] p[er]ferens
verba oſecrat[i]onis cum intentione debita cir\eca materiam ouenient[ē] pollet conficere eu-
carit[i]tiam. T[erc]io v[er]tum in omni loco ſit licia
tum miſiam celebrare.

H
D primā queſtionē ſic p[re]ceditur. Vi-
detur et al[ia] ſtone diuuma non potest cor-
pus crifi, ofici, q[ui] omnis action in mo-
tu firmaſ p[ro]aucte; ſe p[ro]p[ri]ioru. & ſima a-
ctio non firmatur in motu ergo. (Contra
prima queſtione prima capitulo intra cathe-
licam, dietur. Sicut criftus eſt qui bapti[za-
ita ipſe eſt qui per ſpiri[t]um ſanctum bane ef
ſicit ſuam carnem et tranſtundie in ſanguis
nem. (In ita queſtione tria ſunt vitenda.
Drimo v[er]tum actione diuuma hoc facramen-
tum pollet confici. Secundo ſi al[ia] ſtone alterius
agentis creari ut principalis ager tis pollet

### II.

hoc sacramentum confici. Tercio an actone alicuius agetis creati potest sacramentu con fici ut instrumentaliter agentis. (1) De primo videtur manifestum 〈 fic loquento omnium- ter te actone ficutur teus dicitur habere acto nem circa creaturas quando aliquib nonum immediate facit in eis mifi 〈 non eſt eque fa cile vitore quomodo eſt hoc actio poffitua fic in creatone eo eo 〈 non eſt hic aliquib poffi- tium abſolutum accipiens simpliciter eſse. Dicitur igitur 〈 diuima actone potest sacra mentum eucaritie fieri. (2) Quod pabatur a quo dam toto eſse 〈 non minois virtutis eſt co uertere aliquid in pexiftens 〈 3 in non pexi- ſtens. Sed fi ouerteretur pahis alio in non p exiſtens eſſet simpliciter ibi actio diuima qua pduceretur illud non pexiſtens. quia p[ro]- duci non potest mifi aliqua actone non rela- tione. igitur tunc eſt actio diuima qua conſe eratur copus crifi. (3) Preterea. Creato eſt vera actio. Sed non minus ſt terminus iſtius ouerflonis accipere eſſe 〈 3 terminus creato- nis fi hoc couerio fieret in non pexiſtens q[ui]b totaliter inciperet eſse per ouerflonem. Pre terea. Deus habet actonom aprie dictam ab intra igitur eque vel magis proprie potest habere actem proprie dictam ab extra et fic eſt in ap[ro]ſito. Probatio antecedetis. quia fi generatio non eſſet acto aprie dicta ut bl- ſtimguitur otra relatonom ſequitur 〈 q[ui]b eſſet tancum relatio et tunc generare et bicere eſ ſent tantum referri quod eſt incoſueniens. Preterea ab item correlatiu[m] non eſt cauſa ſui relatiui. quia ſunt simul natura. Sed pu- cens eſt cauſa ſiue principium p[du]ctonis. et conſtat 〈 formaliter p[du]ctonom ergo p[du]ctio illa non eſt ſol[ui] relatio ab p[du]ctum quia tunc eſſet omnino simul cum illo et non p[ri]o[ſ]ergo. (4) Vitimo arguitur fic. Relatio ſecundi modi funda[ſ] ſup[ſ] actionem et p[affio]- nem. v. metba. capitulo de ab alio[ſ]o. Sed rela- tio non fundatur ſup[ſ] relatonom. ergo actio non eſt tantu relatio. Sed iſte rōnes vabūe direc[te] ab illud dubium ſe[ſ] fi illa actio qua tус hoc sacramentum oficeret eſt te genes re qualitatis aut te genere relatōnis et ideo dubio hoc pretermiſo arguitur ab oſluſo- nez int entā [ſic] non eſt minoris difficulteris facere te mihilo aliquid 〈 vnum ouertere in aliud. Sed actone diuima potest fieri te mihi lo alio[ſ]b. ergo actoe diuimavn[ſ] ſt in aliud co- uerti. (5) Jſta eſt ratio Amb[rio]ſij libto te ſacras mentiā dicentis fic. vbi hoc copus conficitur non fuis ſermonibus ſed crifi ſermonib[]a vt[]i tur facer[os] t[]quis ſermo crifi [ſ] quo faca [ſ]ut omnia. Si ergo tanta vis eſt in ſermone to- mimi. (6) H[]ſu ut reciparet eſſe q[ui]b non erat 〈 q[ui]b tomagis operatiu[m]us eſt ut 〈 erant in aliud ouertantur. (1) De ſecundo articulo dico 〈 q[ui]b la couerio op[ter]et alicui agenti creato ug

### III.

principali agenti. Cuius rō eſt. quia actio ed p[ot]ens deo per principium agendi quod non eſt formaliter infinitu potest completez crea ture. Sed teus producere sacramentum ſeu eſe feciue ſe habet ab illud sacramentum p[ro] w[or] luntatem que non eſt formaliter infinita-igi tur. Maior patet. quia creature nō repugnat ilia actio cuius principium ſufficiens eſt alio- quid finitum vel ab minus non infinitus. D[io] batio minois. quia ſi volutas bei eſſet forma liter infinita incluter et formaliter omnem p[er] fecchonom intrimſecam deo quia infinito nul- la potest fieri abdetio et tunc voluntas eſſet pelagus infinite ſubſtantie quod non eſt ve rum. quia hoc eſt propriu diuime ſententie. F[rm] Damaſcenum libro primo capitulo nono. (1) Preterea. agens naturale potest illas ſpeci- es alterare et tandem et iſp[er]is generare ſub ſb[ant]iam ficue patet et mixtione multe aque ab ſpecies vini. igitur aliqua virtus creata potest conduertere totaliter iſtas ſpecies in a liam ſubſtantiam prius nō exiſtentem et p[er] conſequens totaliter ouertere in ſubſtantiaz p[ex]ſistentem. quia non maior virque requirſi in vino 〈 q[ui]b in alio. (2) Sed bis rōibus non ob- ſt antibus dico 〈 q[ui]b creatura non potest in imā ouerflonem ut agens principale. Cuius rato eſt quia in itam couerflonem non potest mifi agens cuius virtuti actiue totaliter ſubſeſt eſſe nō eſſe veriuf[que] extremi. Sed nullu[m] crea tum agens eſt huiu[m]obi. quia q[ui]b[es]libet agas creatu[rum] p[re]ſup[om]t aliquā p[re]ſi p[er]mi[n]ni a quo vel ab quem. quia non potest attinge- re in mihil. (3) Ad illud vero quod obicitur ta volun[ta]te dico 〈 q[ui]b non eſſa. quia in diu- nis potest intelli[gi] quali[ſ] inſmitas extenſiua Alio modo inſmitas intenſiua ita 〈 illa p[re] p[er] eſt. F[rm] rōnem apriam fit fine limite et termi no. et illo ſecu[m]o moſt potest nō tantu alio[ſ]o habere inſmitatem forma[m]em ſed etiam fun bamentale. Dico 〈 q[ui]b volun[ta]es diuima d[ic]iſ inſinita Formaliter effentia autez diuima eſt inſinita fundamentaliter. et fic quando teus aliquid p[ou]c[it] per wluntatem volun[ta]as e[ſ] eſt formaliter inſinita. (4) Ad ſecundum dico 〈 q[ui]b iſtis accidentibus ouentie agere aliquo m[ō] et pati et corруpi. Breuit er tamen negan- d[ui] eſt ab agete creato iſtas ſpecies potſe co- uerti in aliquā ſubſtantia totaliter noua ne- q[ui]b in mixtione neq[ui]b in nutrítōne. bene t[ui] aliq[ui] ſubſtantia ſuſcedit iſtis accidetib[us] iam corru- ptis nō quib[em] actone agentis creati ſed bei immediate reducetis. (5) De tercio articulo vi deſ 〈 q[ui]b agēti creato iſta ouerio potest com- p[ex]tere ut instrumentaliter agenti. quia ac cidentis potest eſſe inſtrumentaliter agens ab generationem ſubſtantie. igitur a famili alio- quod agens creatum potest instrumentali- ter agere ad iſtam conversionem. Antecca- tens probatur h[+]upliciter. Primo fic. quato

LII.

H
A
D
terciam quæſtionem ſic prodebit.  
Videtur q. in omni loco licitù ſit miſ  
fam celebrare·quia licetù eſt in omni  
loco trù ozare et ei ſeruire.  
Contea·de oſeè.  
ſi prima capitulo·sicut no alij.  
In ita que  
ſione tria ſunt videnba.  
Primo ſi licitum ſit  
miffam celebrare in omni loco non conſecra  
to.  
Secundo ſi licitù è celebrare ſuper alare  
non lapicium.  
Tercio ſi licitùz eſt miſſam ce  
lebrare fine igne et vestimentis ab epiſcopo  
benedicis.  
De primo dico q. omuniter no  
licet in omni loco non cōſecrato miſſam celes  
brare·quia ſic inſtituit eccleſia ut patz de cō  
ſecta.  
bistmctde prima capitulo.  
ſic non alij.  
et capitulo ſequentiz capitulo·hic ergo.  
In  
tatu tamen magne neceſſatis tunc licet ce  
lebrare in loco non cōſecrato ſi tamen tabu-  
la ſie oſeerata et alia requiſita habeantur.  
ſu-  
cut quando eccleſie ſunt obuſte vel homines  
eſſent in itmere et eccleſie ibi non eſſent.  
His  
enim caſibus exceptis non licet celebrare in  
loco non cōſecrato niſi de licentia epiſcopi ta  
oſeeraſtōne diſtmcſtōne prima capitulo.  
mis-  
ſarum·qui tamen hoc concedere no debet niſi  
aſſit legítima et rationabilis cauſa.  
De ſe  
cundo articulo dico q. vsq. ab tempia filue  
ſtri licuit celebrare ſuper altare ligneum·qſ  
cito potuit tranſſerris·quia propter perſecu-  
tōnem no erat fidelibus locus certus ab ma-  
nendum ſed moro non eſt licitum celebrare  
niſi ſuper altare lapicium·tum propter ec-  
cleſie inſtitutōnem ut patet de conſeeraſtōne  
diſtmcſt de prima-altaria·tum quia propter  
figuraſtōnem·tum quia ut ait Apostolus bi-  
bebant autè te spirituali conſequente eos pe  
tra pstra aſt er atxpa.  
De tercio articulo  
dico duo.  
Primo q. no licet miſſam fine igne  
celebrare·tum propter eccleſie inſtitutōnem  
ut patet de conſeeraſtōne diſtmcſtōne prima  
capitulo viſtimo·tum propter ignite carita-  
tis temonſtraſtōnem·quia acceſſentes ab al-  
tare debent arte re igne caritatis.  
Secundo  
dico q. non liez miſſam celebrare fine vestimè  
tis ab epiſcopo benedicis ut patet de conſe  
cratōne diſtmcſione prima capitulo·vestimè  
ta.  
Sed diceres·quid ſunt ita vestimenta  
et quib figurant.  
Respondeo q. ea que reſq  
runtur ab celebratōnem miſſe repreſentant  
noftre reſemptōnis miſterium.  
Ita autem  
tefignantur pnes quiq. quia quedam res  
ſpiciunt crifi natuiteratem et mearnatōnem.  
et quedam reſpiciunt eius predicatōnem·q.  
dà eus paffione·quedà eius reſurrectò, que  
dam eius afſectionem.  
Illa autem que reſpi  
cunt crifi aduentum et mearnatōnem du-  
rant a calciamentis vsq; ab euangelium ex-  
cluſiue·de quibus aliqua ſpectant ab omatuz  
facerdotis·alia ab proceſſum miſſe ſicut ab  
introitu miſſevsq; ab euangelium ut dictum  
eſt.  
Illa autem que ſpectant ab orna.

Iii.

tum ſunt septem. Primo calciamenta que re
ſpiciunt crifi humanitatem. Secundo ami-
dus in capite qui representat crifi biutrita-
tem. Tercio vestib alba que representat pu-
rieatem et innocentiam crifi. Quarto zona
que representat iuſticiam et equitato. Mu-
to manipulus qui representat in uno perſe
uerantia. Sexto ſtola in collo que repreſen
tat humilitatem obediens. Septimo ca-
sula que representat caritas habundantia
ipfa enim operit multitudinem pectatorum.
Alia que concurrem que ſpectant ab p[ro]
ceſsum miſſe ſune septem. Primo introitus fi-
ginicans teſiterium patrum circa crifi ab
uentum. Secundo kyrleifon quod repreſen
tat pro eodem tempore miſericordiam tei in-
uocatam. Ram kyrleifon item eſt q. domi-
ne miſerere et repetitur nouem vicibus cum
xpeleifon ut per miſericordiam tei ſociemur
nouem choris angeloium. Tercio ſequitur-
gloia in exelſis teo·ab repreſentandu[m]m
quem angeli crifi nato cecimerunt. Quarto
ſequuntur ozatónes que repreſentant ozatò-
nes quas crifius poſt natuiterem p[ro] poxu-
lo ab patem ſudit. Quinto ponitur epiſtola
que representat tempus Johannis bapſitke
ante crifi tum. Sexto ponitur graduale z[erni]
ficat lamentu[que] p[er]nitentie·quia Johannes pe-
nitentia predicabat luce tercio. Septimo po-
nitur alleluia·quia poſt lucum huius vite ſe
quitur cōſolatio ſempiterna. Sequuntur
et illa que reſpiciunt crifi predicatōnem et
ſunt duo. Primo euſgelium quod dicitur ab
aquilonem ab teſignandum q[ui] euangelium
eſt contra luciferum qui b[ix]it ponam ſetem
meam in texterum aquilonis. Secundum eſt
credo·qui dicitur z[ern]ificat fitem quam te
temus poſtare in corſe et profiteri o[ne]·quia
ut ait Apostolus·corſe crediſ ab iuſticiam·
o[ne] autem confesso fit ab salutem. Poſtea
ſequuntur ea que reſpiciunt crifi p[al]ſionem
que durant ab offertoriovsq[ui] ab agnus tei
exclusiue. Quarto ſequitur ea que reſpici
unt crifi refuſrectionem·durant ab agnus
tei vsq[ui] ab ite miſſa eſt exclusiue. Vítimo po-
nitur in miſſa illud quod reſpiciet crifi aſcen-
fionem vbi dicitur. Te miſſa eſt quali b[ica]t-
facebos vel diaconus. Te[re] quia hostia miſſa
eſt in celu. Juxta illud. Aſſumptus eſt in ce
lum. Chorus autem reſponſens teo gratias
repreſentat apſtolos reſſeſſos in J[eru]ſa-
lem cum gaudio magno. Ad argumentu[z]
principale dico q[ui] ăzuis ſit licitù wo in omi
loco ſeruire tamen non in hoc ſeruio niſi m
loco oſeerato ut noratur pulchre de oſcra-
diſtmcſtōne prima ca·vmicuiq[ui]s f[idelium].

Dli.

Oft hec de penitëtia.

In ita biftimode-xiiiincipit ma
gifer tractate de penitentia-vbi q-
ro tres queftiones-primo vtrum
penitentia neceffario requiratur ab teletio-
nem pectati mortalis. Secundo verum actus
penitenti requireſtus ab deletionê pectati mo-
talis fit actus alicius virtutis. Tercio v-
trum penitëtia virtus fit tantùvnius pene in
flidicina.

H
ad primam quæſtionem ſi procediſt.
Vitetur q[ui] penitentia non neceſſa-
rio requiratur ab deletönum pectati
mortalis, quia ceſſante actu interiori et exte-
riori cefſat etiam pectatum. Sed actus miteri
oz et exteriò poffunt cefſare ſine penitentia-
ergo. Contra luce-xiiiij[ui]ſi penitentiam e
geritis omnes perſbitis. (Ad euitentia huius
ius quæſtionis et aliarum quæſtionum de p[er]
ſtituènția eſt ſcienſum. q[ui] ſm. J[er]onimù p[er]
catum eſt duplex: ſez ante bapſtínum et poſt
bapſtínum. Ad ita autem p[ec]cata ſequitur
naufragiùz, it[uo] eſt data duplex tabula vi-
telicet bapſtínum et penitentia. Penitentia
autem eſt ſecunda tabula poſt naufragium.
bic autez no qu[er]itur te p[ec]cato mortali co
miſſo ante bapſtínum, quia talia telentur p
bapſtínum. Sed qu[er]itur te mortali co[m]iſſo
poſt bapſtínum et tunc in queſtione quatuor
funt videnda primo de remanet in p[ec]cato
re tranſunte actu a quo dicitur p[ec]cator.
Secundo ſi illu[que] quod remanet in p[ec]cato-
reletur. T[erc]io ſi deletur per penitentiam.
Quarto qu[o] requiritur ab deletönum puni-
tio penitentialis. Quan[ tum] ab primu[que] eſt
duplex modus dicendi. Na enim opiniò di-
cit ſic. Muotiens dicitur vnum oppofitorum
torïens dicitur et reliquium. Sed iuſticia ch[ri]
ſiuficia ſint oppoſita. ergo quotiens dicitur
iuficia totiems dicitur iuſticia. Sed iuſticia
eſt duplex ſez. habitualis et actualis. habi-
tualis ut gratia et caritas. actualis ut reſdi
tuto nata meſſe actui elicito. ergo erit et
duplex iuſticia. ſelicet habitualis et actua-
lis. Habitualis eſt queda, priuato gratie in
eo cui dicitur inſe. Actualis eſt quedam p[er]
uatio reedituonis in actu. Ad propositum
poſt actum inſtrinſcum et exſtrinſcum tran
ſeuntem manet quit[ez] in p[ec]catore iuſticia
habitualis. Sed ab illa ſola non dicitur quis
p[ec]cator: alioquin ille quiomifſet duo milia
p[ec]cata mortalia et ille qui vnum eſſent eque
p[ec]catores ſenſiſue et extenſiue. quia tota
gratia priutatur tam in vno q[ui]m alio. T[nu]
ſicía autem actualis manere no p[oteſt] ceſ-
fante actu. quia ſubjectum [a]ximum illius eſt
actus ficut et reedituonis ſibi oppoſite. M[ui]e

Xliij.

autem n[ō] manente actu non manet reedito
vel obliquitas eius. dicunt ergo iſi q[ui] in anis
ma que p[ec]cati manet reatus culpe qui eſt
quedam obligatio ab penam debiteam illi cul
pe. Ita autem obligatio eſt qu[ed]am relato
non fundata ſuper actum realis culpe. ſed ſu
per effe[n]iam anime. Alio modo dicitur a do
cito[re] ſubtili q[ui] actu p[ec]cati tranſunte m[hi]
reale abſolútus nec reſpediuum manet in p[ec]
cato[re] eſd tantum qu[ed]am relatio rato[n]is
inquantum eſt obiectum Intellectus vel volu-
tatis biuime. quia poſt qu[ā] p[ec]cator commitſe
p[ec]catum diuina voluntas ordinat p[ec]catore
ad penam correspontentem p[ec]cato et Intel
lectus diuinus illam p[re]uiter. It[ub]o p[ab]atur
per Auguſtimum ſuper p[os]. Beati quorum.
Vitere m[ui]t p[ec]cata dei eſt ab penam im
putare. auertere autem hoc eſt ei ab penam
non reſeruare. Ita g[ui] b[ic]t p[ec]cata ab eo te
et a non ut deus non videat ea. ſed ut non ves-
lit animabuertere et punire. ergo ipfum re-
linquere in reatu poſt actum tranſunte m[hi]
bil aliud eſt n[ifi] ip[m]a diuina voluntate ordi-
nari ab penam condignam illi p[ec]cato. Obie
actum autem Intellectus vel voluntatis ut in-
tellectum vel volitum non habet n[ifi] relato-
nem to[m]s. De ſecundo articulo bico q[ui] il
lub tale fiue ſie relatio realis ut dicit prima
opinio vel relato[]rationis ut b[ie]te ſecunda o-
pmio remanens in p[ec]catore teletur. T[ux]ta
illud ſimboli. Creo remiffionem p[ec]catorum
Et hoc p[ab]atur ſic. Aliquanto preſt[im]at
labitur in p[ec]catum mortale ficut pat[que] p[er]
tro et paulo et multis alijs. Sed p[er] ſt. matus
non p[oteſt] beatificari n[ifi] delecto p[ec]cato vel
obligatione qua obligabatur ab penam p[er]
pter p[ec]catum. ergo ante glorificationēs o-
poſtet d[elu]ri iſtam obligatōnem ab primam
penam. De t[erc]io articulo bico q[ui] ita obli
gatio non remiteitur fine pena vel aliquo eq-
ualenti in accepatōne diuina. quia per q[ui]
bet p[ec]catum ficut clamat ſcriptura offen-
ditur deus. offenſio autem bei[vel] euis ira eſt
euius velle vimbicare aut aliquid aliud ſuffici-
ens ab placandum exigere. ergo poſito quo
cunq[us] p[ec]cato teq[ui] vult vimbicare te p[ec]cate
ſed velle vimbicare eſt velle p[ut]ire. ergo p[er]
p[ec]catum commiffum ad euiu deletōnem re-
quitur p[um]tō vel aliquod equiualens in ac
cepratōne diuina. Quatuor autem articu-
lus ſez quomodo requiritur ab deletōnez p[ec]
cati p[un]itio penalis. bico duas concluſiones
p[or]ia q[ui] ab deletōnē p[ec]cati regulari reqrif
p[un]itio wluntaria. probat. p[er] aliquid
p[un]itōnem non teletur p[ec]catum ficut in pu-
nitione damnatotum ſed hoc nonviteur a
liunde m[hi] quia prima voluntaria. ſecunda
autem eſt omnino muoluntaria. ergo ab te
lationem p[ec]cati requirif p[un]itō wlútaria.

Li.

Sed diceres cum punitio fit triftabilis et ome
tristc est hno voluntarium ex quinio metba-
quomoto ifta punitio dicitur elle voluntaria
Rehondeo. g hno voluntarium diciß simplici
ter illud contra quod volutas simpliciter re-
murmurat. sed ibi voluntas non remurmurat
simpliciter. eſto g illud non plac3 et propte
rea non diciß hno voluntaria simpliciter. q. ixe
voluntas simpliciter no remurmurat imo pa-
tienter ſuſtmet. ideo dicitur voluntaria. (1 Se
cunda conclusio est declarare quid intelligi-
tur per peintientialem pinnidœz. Et bico g
occurrent ibi q. euor. Primo velle punire et 13
hno volutate cauſante. Secundo nolle peccalle-
et hoc in voluntate detestante. Tercio velle
pamaz hſtlectâ acceptare. Muartovelle eã ſuſ-
ficienter et patienter ſufferre. Et 5m ifta dæ
tur te peneientia quatuor? descriptônes. Pri-
ma. Penitere est vmbicare peccatum ale co-
niffum. Secunda est ifta. Penitere est obire
vel detestari peccatum commiffum. Tercia e
ifta. Penitere est penam hſtlectam g peccas
to omiffo gratanter acceptare. Muarta est
ifta. Penitere est penam fibi pro peccato ſuo
hſtlectam patienter ſuppportare. (2 Ab argu-
mentum principale in otrarium pater ex di-
dis in primo articulo quò peccatum manet.

H
ecundam questionem lic procedi-
tur. Videtur q. actus penitendi reſſi
tus ab teletoñez peccati mortalis no
ſit actus alicuius virtutis. q. penitere est pa-
fio. sed paffio non est actus alicuius virtutis.
Drobatur mino: quia in actibus virtutum
laudamur. Sed ex paffiombus nec laudamur
nec vituperamur ex in et ergo paffio no est
actus virtutis. (3 In otrarium est magiſter
in littera. (4 In ifta questione ſunt triaviten
da. Primo ſi penitere est actus virtutis. Se-
cundo ſi penitere est actus alicuius virtutis
ſpecialis. Tercio cuius virtutis est actus. (5
Quantum ab primum dico g fic. quia actus
côſomis rede ratiom est actus alicuius vir-
tutis. Sed penitere est huiusmodi. ergo. (6 S3
notandù g tuplicité ſt intelligi penitere eſe
ſe actum virtutis. Yno moto g fit elicitus a
virtute. alio modo g fit natus elici a virtu-
te. (7 Hoc autem penitere no dicitur actusvir-
tutis primo moto ſed ſecundo modo. (8 De ſe
cundo articulo dico g penitere est actusvir-
tutis ſpecialis. Quia ille actus q. est natus ha
tere ſpeciale obiectum et circumstantias ſpe-
ciales ordinatas est actus virtutis ſpecialis.
Sed penitere est hmoi actus. ergo. Maior pa-
tet. Sed ad etidemiam minois est ſcienдум
g penitere requirit diſtindam cogniſonem
eius to quo penit. pectato. Cognolicit enim
pectato: ſe ab penam obligarum. Iſta autem
obligatio generat trifliciam. poſtea autem
ſequitur oplacentia trifſicie. et tenum gau-
dium de trifſicia. ſim illud Auguſtini. peccat-

IIth.

to: de peccato toleat et de toloie gauțea.
Mune autem in his omnibus est ſpeciale ob-
jectum et ſunt ſpeciales circumſtantie tone.
(1 De tercio articulo dico tres ſolutiones. (1
Prima g penitere non est actus intellectua
lis virgutis. Drobatio hui9. quia actus appe-
titus ut appetitus no est actus virtutis intel-
lectualis. Sed penitere est actus appetitus ut
appetitus. ergo. (2 Preferea. virtus intelle-
dualis coſſitie circa verum et falſum. virtus
autem peneſtentie oſſitit circa bonum et mali
ſe3. impſequento bonum et fugiendo malum.
(3 Secunda cœclusio g penitere est actusvir-
tutis obſtantis ab alterum ficut est iſticia
Drobatio hui9. quia penitere no est actusvir-
tutis apperitие obſtantis ab ſeipſum cuju
modi ſint temperantia et forituito. ergo est
actus virtutis obſtantis ab alteru. Sed vir
tus obſtans ab alterum est iſticia ex quïm
to ethicorum. ergo. conſequentia tenet ſupi-
ponento famoſam diſtinetonem virtutum g
ad duo genera omnes virtutes reducuntur.
Drobatio antecedentis. quia actus ſi tum vin-
bicandi potest aliquis cotem mobo ſin redà
rōnem exercere in alterum ficut in ſeipſum.
ſi autem exerceat in ſeipſm non exercet in ſe
nifi ut alterum. quia non exercet miſi inquant
tum omittetur fibi a legiſlatore in istum reu
vindicare. (4 Tercia concluſio est g penitere
est actusvoluntatis cuius est imperare et hoc
imperio partamente ab iraſcibilem vel poten-
tiam aliam habente aliquid in ſe ſimilevirtu
ti iraſcibili. Sicut enim iraſcibilis in ſenſitua
fuo moto vindicat ita et ifta potentia q. impa
rae vmbichas in parte intellectua habet ali
quod ſimile iraſcibili. ſed illud meſt volutati.
(5 Sed hoc potest eſſe dubium de habitudine
iſtius virtutis ab caritatem que fit nobilior.
exquo enim ifta imperat actum caritatis. er
go est nobilio: caritate. (6 Sed hoc non ob-
ſante dicendum est g caritas est nobilio: et
eius obiectum est Deus ſub ratione obiecta
ua nobiliffima. proprium autem obiectum
iſtius virtutis est malum vmbicabile vel te9
inquantum est vmbicandum. (7 Ad iftam in
ſtanclam. dico g voluntas ſin diuerſos habi
tus potest vti ſe ipfa quasi circulariter. hoc
moto. ex diſectione dei que est actus cari-
tatis pot est imperare actum volunatis vim-
dicatiuom peccati. et econuerſo ex actu im-
peratuo vmbicandi pot est imperare actus
dilectōnis diuine. Dico ergo g illa virtus est
simpliciter ſuperior cui magis ex obieſo co
uenit imperare. Sed caritati ex obieſo i. ex
vitimo ſme conuenit magis vti quacumque
aliavirtute g ecuerſo. igitur caritas est ſim
pliciter ſuperior. (8 Ad argumentum princi
pale dico g licet trifſicia fit paffo tamē imi
prerare eam est actus virtutis. 1e

II.

q[ui]s[que] est equiualens·igitut[em]·Tem quicquid
poffimus fibi impendere obsequij et honori
totu[que] est ei tebitu[rum] roe creatōmis et gubernati-
onis et redemptōnis·iget[ur] nihil poffimus fibi
impendere q[ui]s[non] fit fibi tebitu[rum] Dicit ergo il-
la opinio q[ui]m in ōtute palio[rum] xpi de p[re]ecator
fatiffacere te p[ec]cato[que] illa palio meantum
accepta[que] a teo ut ōtute eius accepte[que] ita fa-
tiffactō q[ui]m se accepta[que] no p[os]set eſte fatiffa-
tio.Si a[ut] est opinio ita intelligat de potentia
tei adſoluta q[ui]s[non] p[os]ſi accepta[que] aliquem actu-
penitētis tanq[que] fatiffactionē iuſtā p[re]ccato-
mhi inquantu[rum] oiugit[ur] merito p[er]hōs xpi fal
ſum eſt·q[ui]s[non] p[os]ſible fuit filium dei no ſuſſe in
carnatu[rum] nec p[os]lequ[es] p[er]ſalmat[ur] ab beati-
tudiné·iget[ur] p[os]ſible fuit tunc penitente[que] fa-
tiffacere. (Confirma[que] p[ro]Aug.xiiij de trim-
c.c.iii.·fuit q[ui]em alius modus n[am] reempti-
oms p[os]ſibilis q[ui]p[er] incarnationē n[am] p[er]ſionē·ſi
nullus n[am] miſſerie ſanat[em] ouenietiō: fuit. Te
palio xpi no telet culpā nostrā miſi ut e[que] cau-
sa meritoria[que] et p[os]lequ[es] ut cauſa ſecu[d]a in
genere cauſe efficiétis. S[ic]q[ui]b[us] p[ro]teq[ui] par-
ſeSam cauſa[que] eſt efficie[n]tē p[ro] immediate. G[ui] ſi-
lla p[ro]iſte remittere culpā. (Quantum ab
iſtu[rum] articulāu eſt vnus alio[rum] modus dicēdi quę
teneo q[ui]p[er] potētia ſua abſoluta p[ro]bare p[re]
cato[que] p[ro]otritio[que] tanq[que] p[ro]bipotitiō[que] co-
gruā et meritū[rum] de cōgruo gratiā p[ro]q[ui]mo
tus eius fieret otritio[que] et p[ic] fatiffactionē di-
mitteter p[re]ccatū[que] p[ro]actu[rum] illu redere[que] equi
ualens illi ſono q[ui]s[non] abſtulit p[re]ccatū[rum] p[os]ſi
eriā ille actus alias eſſe inſebitus. q[ui]eſi quic-
q[ui]d p[er]ſiumus teneamur deo t[em]i p[er]ſus ex mi-
ferior:dia ſua n[am] ſolutus nos regulariter obliga-
ri miſi ab decalogu[rum] e[que] p[ro]tomo aliqua opa
ſupergotātōms exercere q[ui] alias fibi eſſent im-
tu bita. q[ui]t[que] ſaluare[que] tota r[um] fatiffactōs.

He t[ercio] articolo in q[ibus] oſiſtate r[um] fatiffac-
dōris Dico q[ui] magiā oſiſit in actu[rum] penali-
bus q[ui]s[non] p[er]nalib[us] et hoc eſt q[ui] dicte aug-
t[em] vera et falſa penitētia. S[ue] m[at] dig[em] fru-
etus virtutu[rum] qui no ſufficiut penitētib[us] p[er]mi-
tētia emm graviores fruclus p[os]culat ut bo-
lore et genitib[us] mori[us] vitā iuxp[er]eret. T[em]
a[ut]e actus penales reducun[que] ad actus interio
res q[ui]n ſunt diſp[iciētia] et trifciācia p[re]ccato[que]
ad actus exteriores. q[ui]n ſunt ofef[io] verecūdia
fatiffacio p[er] i[ernu[m]] et orationē et p[er] elemofi-
narū largito[que] q[ui] ſimiliu[rum]. De q[ui]to an alicui
p[re]ccato reſp[on]dat apr[ia] p[er]na·Dico q[ui]p[er]i
ligi[que] te ad]p[ro]i q[ui]m p[re]ſecie vel q[ui]m numeru[que]
q[ui]s[non] quia eadem fatiffactō q[ui]m p[re]ſecie vel etiā
q[ui]m numeru[que] p[oteſt] correſp[on]dare huic p[re]ccato-
q[ui] illi·q[ui]s[non] q[ui]m p[re]ſem p[os]s[que] otritio p[ro] corriſtore
illi vel illi·q[ui]s[non] e[que] q[ui]m numeru[que] p[os]s[que]
plurib[us] in g[ral]i[n]que p[ro] corriſtore vna ille p[ro]plurib[us].
Coſequ[ue]ter dico q[ui] p[re]ſe e[que] p[re]lures fatiffaci-
ones totales vel p[re]tiales corriſcentes vii[m] p[re]

III.

eato. Totak[es] q[ui]m·q[ui]s[non] eſt p[re]ccatū[rum] q[ui]s[non]
p[os]set remitt[ur] p[or] solā otritio[que] q[ui]t[que] illa solā
eſt totaliſſa[ctō]. Pot[e]ſt eriā remitt[ur] p[or] co-
tritionē remiſam et p[or] alias p[er]nas ſupplēt[es]
impſectionē otritio[que]. C[or]tritō a[ut] i[n]tēſa ex
vna parte et ip[am]et remiſa[que] c[ui] alij[us] p[er]ſum
ex alia parte drīt p[re]ſeque liceſt ſint equalēres
in accepatōne biuina. (He qu[m]to articolo
an p[os]ſit p[re]ccato[que] fatiffacere de vno p[re]ccato
ſine alio·Dico q[ui] fatiffactio q[ui]to: reſp[ici]t ſe,
teum eccl[es]iā p[er]ſum et ſe[pi]m. V[er]t a[ſp]icit truſ
includit otritionē ut a[ſp]icit eccl[es]iā ſic inclu-
dit conſionē ut a[ſp]icit p[er]ſum ſic incluſie
reſtitutionē v[t]e a[ſp]icit ſe[pi]m·i·reſtituentē ſic
includit carnis macerationē et orationē, vel
aliā penitentiā. Pr[imo] m[odo] p[ro]t aliāq[ui]s oteri de
vno p[re]ccato actualiter licet n[am]to[er]atē de alio
p[re]ccato actualiter ſi sol[u] habitualiter q[ui] ſic
n[am] eſt neceſſariu[m] intellec[t]u[m] ſimul conſiterare
hoc et illud p[re]ccatū[rum] ita n[am] eſt neceſſariu[m] volu-
tatem ſimul penitere actualiter de hoc p[re]cca-
to q[ui] de illo·Similiter q[ui]to m[ö] p[re]ſe p[er] i[ernu[m]]
et n[am] p[or]ationē vel p[er]grimationē fatiffacē.
Se[do] m[ö] n[on] p[re]ccato: fatiffacere de vno
p[re]ccato in ofef[ion]e alio re[ten]to miſi hoc eſſe
ex obliuone. T[ercio] m[ö] ſe[pi]s[que] ſi p[re]fatiffacere
ſine reſtitut[oe] de hoc p[atebit] in alij[us] q[ui]ſtion-
bus. Ex b[ic]iſtis p[os]s[que] ad argumentu[m] p[ri]cipale.

H

He p[re]ccato reſp[on]dat apr[ia] p[er]na·Dico q[ui]p[er]i
ligi[que] te ad]p[ro]i q[ui]m p[re]ſecie vel q[ui]m numeru[que]
q[ui]s[non] quia eadem fatiffactō q[ui]m p[re]ſecie vel etiā
q[ui]m numeru[que] p[oteſt] correſp[on]dare huic p[re]ccato-
q[ui] illi·q[ui]s[non] q[ui]m p[re]ſem p[os]s[que] otritio p[ro] corriſtore
illi vel illi·q[ui]s[non] e[que] q[ui]m numeru[que] p[os]s[que]
plurib[us] in g[ral]i[n]que p[ro] corriſtore vna ille p[ro]plurib[us].
Coſequ[ue]ter dico q[ui] p[re]ſe e[que] p[re]lures fatiffaci-
ones totales vel p[re]tiales corriſcentes vii[m] p[re]

Dilt

W.

est potissimum quicquid tollit pacificam consuetudinem hominum. Sed si no effent rerum dominia differentia quibet vellet totum occupare, et sic tolleretur pacifica cœurlatio, ergo post laevium debuerunt domnia effe differentia. Dine Arisito in politicoz vitupat pollicia focastis ponentis omnibus omnia effe onumia. Tercia cœlEOFIO patz, q; ita differentio no est p legem diuamaficet patz per illud August. Introducuntur duo iure et cæcet est p legè natu re quia lex nature no determinat oppofita. Hoc lex nature in natura hùana determinavit omnia effent onumia. Quatuor oculatio est q; illa differentio est a lege scripta vel data a patre vel a p[ro]cipe patet. Post pati biluniui noe diſtincitur filius suis ter: quâ finguli occupaves, runt p se et filius suis vel ipsi de communi cœcorria diuifuerit inter se teras sic legit in sen. De Ababâ et lotb. Vel lex aliqua mulaga ta est a patre vel alioquæ electa ab eis in p[ro]nuncium vel ab alioque omumitate cui ipsa omnimitas omfit illa auditoritate que lex fuit vel eſse potuit q; res no occupata effet primo oc cupatris et tuc diuifuerit se et vnus occupuit vnâ plagam et alius alia. I. De ſebo articulo dico q; ficut auferre alieniù p[ro]peccatu[m] mostale ita retinere aliena iusto dito eſt p[ro]peccatu mortale. Et tunc ſunt quœz vitenda. Primo quis tene[]ſt reſtituere. Secundo quid tene[]ſt reſtituere. Tercio cui tene[]ſt reſtituere. Quatuor q[ui]t tene[]ſt reſtituere. I. De primo ſez quibus te neſt reſtituere patet in hijs ſibus. T[ul]fio coſilium oſenſus palmo recurſue. Participas mutus no obſtâs no manifeſtâs. I. De ſebo ſez quid tene[]ſt reſtituere. Dico q; no ſolü tene[]ſt reſtituere rem ablatâ vel v[ul]rum rei q; etià ab intereſſe et fructu p[re]ceptus de re i res eſt, fructifera ſed no fructu qui p[re]uenit ex induſtria illius qui vt illa re. Ex quo ſequi q; lucru[ſ] acquiritù ex p[re]cuma ſenezata no tene[]ſt ſene rato[;]z redbete-aliоquin ille q; recipit p[os]set in ſte eſſe v[ul]rarius. q; recipe fructu p[re]uenientem de ſua p[re]cuma p[re] induſtria alterius eſt facere v[ul]rare et iſtud eſt quod magis hominæs p[os]set tencere ab v[ul]rare. q; lucra[res] de v[ul]tris illud q[ui]s p[re]caut non tene[]ſt reſtituere imo illud eſt ſui. q; p[re]uam induſtria acquiritum erat alieniù auct reſtituendum eſt. I. De tercio ſez cui tene[]ſt reſtituere. Dico q; damni ficato si t[in] ſit potissimum potissimum inquæ uti ſi no uit e[ui] et habet e[ui] p[re]ntem vel habere p[re]ut ut fit bi mitta[ſ] fine malo[;]i m[oc]omoto p[re] illud quod mittendus eſt eſſet vtile ei cui mittere[ſt]. I. De q[ui]rto ſez qui tene[]ſt reſtituere. Dico q; no licet alioquæ t[em]t detinere alieniù d[io]no multo. Sed in caibus q[ui]nq; licet different reſtitutionem p[of]icatam e[ui]m interio[;]z ſez volutate reſtituèdi cui occurrent circuſtantie opitzune. Illi autem caſus no p[re]nit moro particulariter explicari. q[ui]rericuſtantie notari debent. Cui quicungq[ui] velles

reſtitutionem fibi no fieri in p[ri]udicii omneſtatis vel in diffamiâ reſtituètis et homi. I. Ab argumentu[m] in contrariu[m] bicendi q; neſcieng illum cui tene[]ſt debet bare paupibus t[em].

H. De terciariis quæſtione ſic p[re]cedi. Vi detur q; damnificas aliui in domis amicis vel corpiscis no tene[]ſt reſtituere. Utrinclus tene[]ſt ab impoſſible. H[uius] tali cauſa d[am]nificato reſtitutio eſt impoſſibilis. I. Còtra. V[iv]q; q[ui]s ex merito determines ſunt q[ui]tiam morerat bono[;]z coru[pi]nent hijs q[ui] subſtânas aliou[;]z p[re]diaq[ui] diripiut. I. In ilta quæſtio e ſi eſt bù ſi m p[re]b[ui]m. et q[ui] p[re]tua ſuit in episcopi differència. ſez tona anime. tona copis et tona fortiune. De t[om]iſ auct fortune d[ic]tii eſt in p[re]cedi q[ui]tione. H[uius] ergo queri de t[om]is ame t[em] corpiscis. Bona auct anime ſue quedâ tona naturalia. quedâ tona morialis. c[ui]ſut eſt fama. H[uius] auct no queri[ſt] de t[em]o naturali q[ui] te t[em]o morali q[ui]s eſt fama. Et sic ſi duo vitenda. Primo ſi damnificas aliui in domis copris tene[]ſt ab reſtitutio[;]de. Sebo ſi damnificas aliui in domis fame tene[]ſt ad reſtitutione. I. De primo bico q; damnificas aliui in corpe aut abſtulere fibi vitâ aut damnificavit e[ui] in aliquo membro. Si primo mo q[ui] vitâ fibi reſtituere no p[ro]teſt tene[]ſi fibi reſtitutiòſes facere quantu[m] eſt potissimum in alioquæ equitaliètî. et no ſolum hoc ſed ſi interfeſtus puſtètabat aliq[ui]os ſez paſtrem vel matre vel ap[ro]mâs tene[]ſt interſicieàs omnino illis ad tantâ reſtitutionem quantâ illis abſtulie p[re]inter ſeſſionem occuti. Si auct damnificavit eum in aliquo m[ac]bro ſez mutilatòze no[mi]no vel no[mi]no omumter no eſt reſtitutio in eccleſia ſtatuta m[ifi] p[re]cumaria. et ille te bet correfpòdere damno no ſolü q[ui]s incurrit quis p[re]mutilationem q[ui]s etià in exponſis appoſtis in curatòne. I. De ſebo articulo dico q[ui]tripliciter p[re]quis aliui in famare. No modo kafum crimin publice imponèdo. Sebo modo veru crimen q[ui]s occultu no ſeruato iuſis otis ne publice p[re]ponèdo. T[erc]io mo v[er]u crimen ſed occultu in publico fibi impoſtui neganto. quia in q[ui]s negâs notat imponente de calùnia. I. In primo cauſo dico q[ui] op[or]t reſtituere Famâ simpliciter retraclatâbo verbû ſuum et q[ui]s fibi impoſuit et hoc ita in publico ficut fibi impoſuit. q[ui]s alias no ſeruare[;]t iuſticiâ de redbendo q[ui]mo quod ſui eſt. I[nt] ſebo dico q[ui] no tene tur retraclare verbû ſui q[ui]s ap[ro]puit in publiaco quia hoc facièdo mentire[ſt] ſi illud q[ui]s ap[ro]fuit fuit veru. q[ui]s no tene[]ſt m[eti]ri ap[ro]ter quod c[ui]us q[ui]s t[on]u redbento alteri. q[ui]s tene[]ſt alioq[ui]mo licito redbete famâ p[re] talia ſez. verba. P[ro]mo cre batis e[ui] talem eſſe qual[em] bi[que]wbi[ſ]eum eſſe. I[nt] tercio dico q[ui] simpliciter no tene[]ſt retraclare negationem ſuâ quâ negavit in publico veru crimen fibi impoſtui. quia no tene[]ſt ſtavitim quicungq[ui] in iudicò c[ô]ſiteri ſe eſſe reu[m]ifi

LII.

fit coniuctus, teneſt. tis p. quedâ rbera ſobria
reſtituere famâ accuſanti quê indirecte nota
uit de calûnia, dicêto, nô habebat, ęu p. calûn
matoze, q. pie credo q. habuit, tonâ inteneis
onem inponêto. (1 Ad argumentûm in otra
rium patet, q. reſtitutio faciêda eſt eo moro
quo poffitû eſt ſupra.

I

### Imperfecte penitêtæ

Cirea diſtinet ûdes. xvij. et. xviiij. quæ
duas qultiones. Primo, vtrù remiſ
ſo culpe, et infuſio gratie ſint vna
kimplex, mutatio. Scödo vtrù ſit neceſſariu, pæ
catori ad falutê ofiteri omnia pæccata ſua ſa
terori.

H

Ad primâ queſtionem ſic pæcedit. Videc
q. remiſſio culpe, et gratie infuſio ſint
due mutatòes. pabatio. Generatio, et
toruptò ſunt due mutatòes, apter ǒtuo, ter
mmos ſez duas pūatòes et duas forma, ſed
remiſſio culpe eſt corruptio pœcati q. infuſt
et infuſio gratie è generatio ǒdam in eſſe ſz,
tuito. S. (Côtra diſtinet mutatòes habent
aliquè odbem pœiitatis et poſterioritatis, ſed
expulſio culpe, et infuſio gratie nô habêt talè
odbem pœiitatis et poſterioritatis. S. pabat
io minois, q. ſi expulſio culpe eſſet, ſor natu
ra infuſione gratie ſequereq. q. im illo p[er]o eſt
ſet amicus et nô amicus, q. nô habet gratiâ
ſine qua nullus eſt amicus. (1 Ad ita queſtio
nem diuerſimove ſi, ſed dico illud q[ui] melius
capio, et pono tres cœluſiones. Prima cœclu-
sio eſt q[ui] remiſſio culpe et infuſio ſire n[on] ſunt
vna mutatio. Scöda q[ui] remiſſio culpe et infu-
sio gratie n[on] ſuit due mutatòes reales. Tez
cia q[ui] infuſio g[re]e et remiſſio culpe ſe habêt ſi
cut relatio rois et adio realis. (2 Prima oclu-
sio p[ab]aſc. ſic. Joc[ui] simpliciter n[on] p[er] plurificari
et n[on] plurificari. S. remiſſib[us] culparù ſuit mul
te vel p[ui]tè eſſe multe q[ui] n[on] eſt. n[isi] vna infu-
sio gratie. Scödo ſic. Ad e[n]o n[os] lep[ato] ab eodem
ſeu a ſeiſo, qua item ſimul eſſet et n[on] eſſet. S
remiſſio culpe et infuſio g[re]e p[ui]t abinuic[er]e
ſeparari, ergo, p[ab]ato minois. p[os]ſet eni in ita
tu innoſtætè in genere h[ui]ano (et ita factè e
in angeliis q[ui] n[on] p[ea]ccuæſt) gratia, infub[us] ab
q[ui] alicuus culpe remiſſione. S[im]p[er] p[er]culpa re
metti ab ſa, etc. hoc q[ui] gratia, infunb[at]o p[os]ſet eni
teus de potêtia ſua, abſoluta, creare hominæ,
in puris naturalib[us] ſine culpa, et fine gratia.
Tercio ſic. n[on] eſt vna mutatio de termino ab
temmu[n]i ſi illa ſint formaliter repugnâtia. S
culpa et gratia n[on] ſunt formaliter repugnâ
tia. S. Amor, p[ab]aſt. q[ui] alijq[ui] ſunt formalit[em]i
re-pugnâtia q[ui] p[er] ſup[er] vn[ui] p[er] ſup[er] reliquiz, vel
eſſediuie vel defectiue. S. voluntas creata p[er]
eſſediuie vel defectiue ſup[er] culpa. S. ſi gratia
et culpa formaliter repugnât p[os]ſet eſſediu-
ue ſup gratiâ, q[ui] falum eſt. Quato ſic vna
mutatio n[on] eſt ad forma, politiua n[isi] a apr[ia]

III.

puatòne elius. S. culpa n[on] eſt apr[ia]tè p[ri]utatio
gratie, q[ui] utica gratia n[on] habet n[isi] uticam
p[ri]utationè. Multe eni ſiue culpe hoc m[ot] ut di-
etû eſt in p[er]ma r[oe]i, q[ui] remiſſio culpe et infu-
sio gratie n[on] ſunt vna mutatio. (Scöda oclu
ſio q[ui] ſez remiſſio culpe et infuſio ſtie n[on] ſunt
due mutatòes reales p[ab]aſc. Inſuſio ſtie
eſt mutatio realis. S. remiſſio culpe n[on] eſt mu
tatio realis. S. p[ab]atio minois. Obligaðo ab
pxnâ p[er] culpa omiſſa n[on] eſt alijq[ui] reale m[ai]a
p[os]t actû p[er]teritû S. eſt t[in] relatio rois in ob-
jecto volito ut volitû eſt. S. remiſſio q[ui] eſt ab
ita obligaðo ab n[on] obligaðez n[on] eſt mu
tatio realis. Aſcedens p[er] ſup[er]i us b[it]. x[ui]n, q[ui]
·j. ar.· Còſequëtia declarat, q[ui] n[on] eſt mutatò
trealis n[isi] ſit in te. minu[m] p[er]ſitiiu realè et p[ua]
tionè realè. Còtra iſtud inſtat, q[ui] n[on] e[tra]
ſitus de otradiſtio in otradiſtoriui ſme alijq
mutatò eſt, q[ui] p[ecationi] dimitt[er] e[ſu] culpa e[tra]
ſitus de otradiſtio in otradiſtoriui. S. eſt ibi
vera mutatio. Maius: p[er] q[ui] ſi nulla eſt muta
tio nulla eſt r[on] q[ui] magtis vna pars otradi-
dationis eſt vera q[ui] alia. R[ui]o, oſebo maiors p[er]
præ accepiébo trahitû. S. h[oc]e n[on] eſt ap[ri]e tran
heus. S. volutas dei p[er] illo inſtati p[er] q[ui] p[os]
cat iſte vult iſt[ui] eſse p[uni]end[ui] p[er] alio a[ui]t m[at]
ſtati vult e[n]o n[on] eſse p[uni]end[ui] eab[us] volitate
immobili p[man]ete. (Tercia ocluſio q[ui] remiſ
ſio culpe et infuſio gratie ſe habèt f[ic]ut rela
tio ratòis et adio realis. (T[ia] ocluſio p[er] q[ui]
duab[us] ocluſionib[us] p[eced]entib[us]. habêt enim q[
]infuſio ſtie eſt adio realis ſiue ſit de generè
q[ui]litationis ſiue de generè relatòis ut diuerſi biu
ſimote ſentiut. Ex ocluſione aui p[ecedenti] ha
beq[ui] remiſſio culpe eſt relatio rois. (Ad az
ſumentu[m] in otrariu[m] dico q[ui] n[on] eſt ſi e[ſe]t de cor-
ruptò de formè et remiſh[io]e culpe ut p[er] q[ui] d[ic]it

H

Ad ſebam queſtionem ſic pæcedit. Vis
t[er] q[ui] n[os] ſit neceſſariu[m] ab falutê p[ec]
catori ofiteri omnia pæccata ſua ſace?
C[ui]r, q[ui] d[ic]ite Calfioborus ſup illud p[er] D[ix]i, cò
kitelbor aduerſum me t[em]. Magna miſericor-
b[ia] dei ab ſolâ p[rom]issionez, dimittit p[ec]catæ.
(Côtra eſt Ambro, et habeſt in ſiâ d[ic]ens.
M[ö] p[er] quiſp[ia] multificari a p[ec]cati n[isi] fuerit
an[em] ofefeliu[s]. (In ita q[ui]ſtione ſiut tria vițen-
ta. S[ui]o q[ui] p[er]cepto teneſt p[ec]cat[or]i p[ec]catæ
ſua ofiteri facerat. C[ui] Scödo q[ui] iſtud p[er]ceptum
includit t[em] ofefiliœ. T[erc]o q[ui] c[irca] illud p[er]
pt[ui] eccleſia v[er]terius explicauſt. (Quantum
ab p[er]mu[m] p[er]mitta p[rimo] diſtinetionè vna. Scödo
formabo ocluſiones. D[if]tinetio eſt ita q[ui] p[er]
ptex, e[ui]s, ſez ius nature, ius politiuiu diumuiu.
ius politiuiu ecce. Plus aut[em] nature f[ui]miſi lars
ger e[ſtr]ide. Seride, q[ui]ez ius nature eſt illib
cuius vertas p[ra]tience norâ e[ſ] ex tali p[ri]cipio
ſic n[oto] ex termis. Ius a[ui]t nature l[ar]ge v[el]
de iure nature eſt v[er]u p[ra]ticiu[m] ofonu[m] p[ri]mi
de p[ri]s et ocluſiibo legis nature intin[em] q[ui] t[at]im

II.

apptet hijs et etiā parrochialibō facer
toribō. S3 pt dici q ptās q est in ecēia xpūs
eā otulit apſis et p[icipe apſo p[etro. J[ta au
tē ptās est p[uplex vna est in foto p[iali: alia
in foto iudiciali. Psia ptās reſpicit legis or-
tmē scba platōz. Scōm p[ma par pt abſoluē
parē. S3 pm scba2, par nō pt ligare parē nee
ſupiorē. Psia ptās q[ui collata e p[etro ut facet
ſoti deſcēdit in oēs ſactotef q[ui oīns nō ha
batē execuſoēz. Scba aŭt ptās q[ui collata est
p[etro ut p[atus e deſcēdie in oēs p[onas ecē
aſticas q h[it platōz, et nuribictōem. q q[ui
iuribidōnez h[it nō ſolū claues p[mas h[ites
in foto p[iali. F e cē nō h[ites ut archidiaconi
et alij capitularēs et forē alij alij vel ex iu-
re vel ex ofuetingudine i[to p[re ſicēcare. De
tercio arō. S[3 ap q q[ui te beat excōicari. Dico
g p[uplex est excōicatō. Vna inſticta a iure-
alia inſticta a iudice. P[ia e p[eruatiuā. Scba
est curatiuā. P[ia ſit ap[ euitandā culpā ab
p[eruandā libertatē ecclesiācī. Scba aŭt h[ite
tur ap[ otumaciā. I[eo d[io monitio p[mitti ut
ſic te otumacia excōicēc. Et ſic iutex nullī de-
bet excōicare miſ p[eco mortali et nōp[ q[ui
e p[eco mortali-ſ p[eco otumacie vel cui os
tumacia onexa e ut p3-xi-qiiij. Abſit (S3 no
tandū q[ uatu: modis h[moiotuācia mcuriſc-
ſc3 q[ui ſufficienter wocat9 ad iudicii nō venit
nec remanēdi b[iz] legitimā cāz-xiiiij. q[ui de il-
licita. J[te ſc[bo q[ui venit t[ui d[iree ot[enit-ut
-xi-qiiij.c. certu, J[te tercio an[q[ui de beat diſce-
dit-ut p3 in cao-p[allegato. J[te q[ito q[ui ſnie
nō obedit-nq[ui q[uiquis. ( Ad argumētui in
oſtriu dico q[ui omumio triplex e. Nuedā oino
h[uialis et H e q[ui ad dilectōs interioſe. Nue
dā corpális in exterioſi ouſaide. Nuedaz est
medio mō le h[is in ſacramēto[ p[eeptōe. Di-
co ig[ui q[ a p[ma ōuione nullus d[3 excludi. A
ſeba wro et tercia pt et deb[3 excludi nec iſta
excluſio est otra caritatem.

## S[tiendum est.]
Circa die
ſtmaſſdes.q[ui]et.-xxi-q[ui]to tres q[ui]ſio
nes. P[atio vtrū p[na]i in extremis va
leat ad ſalutē. Sc[bo vtū p[os]t h[ac
vit[ae] p[olit aliq[ui] p[em] dimittī. T[ercio] utru[]
ſekſſer in q[ui]e[us] caſu teneaſ celare p[ec]catum
ſibi in of[ſione] d[etech]i.

H[oc]p[na] q[ui]ſtionē ſic p[ee]diſc. Nib[us] q[ui] p[er]miſtia in extremis nō valeat ad ſalu-
re. N[ati] Aug. in quodā ſermōe ut po-
mic[em] in ſira lecuiſt de ſic p[er]miſtē. N[ot] p[um]inim?
incit q[ui] bēne h[inc] exiſt. Conſi Aug. de vera
et Fafa p[na]i diſ. Multu[] fuit ſera latromi p[er]miſtētia. F[us] nō fuit ſera eius in vulgātia. Igiſ[em] p[er]miſtēia in extremis valet ad ſalutē. T[in]iſta
q[ui]ſtioe q[ui]no duas ocluſiōes. P[rima] e q[ui] p[er]mi-
tētia in extremis val[us] ad ſalutē. Sc[ba] e q[ui] p[er]mi-
tētia taro e tāte ſufficientie q[ui] ſufficiat ad
ſalutē. P[ri]a ocluſio p[ra]b[ae] ſic. In q[ui]e[us] ſta

III.

t[us] pt homo demereri in eōd[em] ſatu pt mereri,
sed in extremis homo pt temereri. q[ui] n[ot] et p
oſequēs valet p[er]miſtia etiā in extremis ad
ſalutē. C[ó]ſirmaſ p[ra] Aug. in de vera et falfa
p[na]i et por[mi]n in ſira p[er]miſtia ſi in extremo vi
te abuenerit ſanat et liberat. et p[ra]bat p[illu]
q[us] iam dictu est arguēo ad principale de las
troſe cui[us] p[na]i fuit in extremis. J[te] iſe aug.
dic[em] et por[mi]n in ſira q[ui] diſus p[os]s e in morte p[ra]
miare et p[unt]ire et iuuaue ſicut p[la]cet. q[ui] non
est opus lois sed dei fructuosa p[na]i et h[u]p[ri]
rare pt eam q[ui]que vult ſua miſericordia.
Sec[uda] ocluſio p[ra]b[ae] ſic. N[ot] vi] est maiot: p[
]turbatio k[ā]taſmatu[] ibi est homo minus op[os]
fui et minus habet vſi liberi arbitrii. F[us] in ex-
tremis est máxima pturbatio k[anta]ſmatu[]s.
F[us] t[us] homo est minus c[ō]pos fui et minus ha
bet vſi liberi arbitrii. N[ot] aſt e nō est vſus li]
beri arbitrii ibi n[ot] v[ic]et eſſe ſufficiēs p[na]i ab
ſalutē. P[ret]erea. h[ab]it[em] vicifُus q[ui]to p[lg]
est agguatus t[ato] plus inclmat ab ac[et] op[
]poſitos p[na]i i[teo] habi[em] vicifُus in extremis
inclmat ab ad[us] op[po]tos p[na]i. N[ac]e r[em]
tāgit Aug. in ſia d[ic]ens. Cum fili q[ui]s illicite
dilexit ſint p[ra]ſites et v[or] et m[ū]bus ad ſev-
eet multos ſolet p[er]miſtia ferotina b[ec]pere.
P[ret]erea. N[at]uato alij[us] minus e diſus fui ac[et]
tanto requiri[em] intenſior diſpliciācia ad hoc q[
]ſit diſpoſitō ſufficiens ab deſionēs culpō. Sc[bo]
ſiſte q[ui] est in extremis minus est diſus fui ad[us]
interioſis. q[ui] n[ot]u]mo est diſus fui ad[us ex-
terioris ad p[ec]andō. ergo requiri[em] p[er] ſtriz
etam luſticiā intenſio: motus diſplicent ie ab
luſtificationē ſi[mi]us q[ui] ab iuſtificationē d[oz]e ſam
cui v[ir]ix p[olit] habere e[que] intenſu. Et h[ac]e r[ō]ſe tan-
git Aug[em] in ſira. Age in[que] p[er]miſtientiā dum
lanug eſi ſic agiſ ſecurus e[qui] p[er]miſtētia
egiſtī quanto p[ec]ceare potuſtīk[em]. Si vis agere
p[er]miſtientiā quanto iam p[ec]care n[ot] p[of]es t[us]
p[ec]catē te dimiſerunt n[ot] tu illa. ( Ad ar-
gumentum in otrariu[]s dico q[ui] p[er]ſumptio
n[ot] ocluſit d[emon]ſtratiu[e]. qua]tia lic[em] ut in pau
c[iorib]i et difficulter valeat p[er]miſtia in ex-
tremis ad ſalutē tam p[er]ſobile est hoc euem-
re. Et i[vo]e ibi[d]e diſt. Aug. n[ot] dico q[ui] fala
bitur q[ui] nec dico q[ui] damnabi[em] qua]t]e neutro
pt homo eſſe cerus. ergo t[em]e.

H[oc]p[na] oſtationē ſic p[ee]diſc. Vi-
d[em] q[ui] p[er]b[ae] vitā n[ot] p[er]ſit dimittī
aliquod p[ec]catu[]. N[ui]a nullus mori[us]
tuſtus p[oteſt p[er]ſea p[ec]care. Igiſ[em] nec mori[us]
in p[ec]catō p[oteſt p[er]ſea r[efu]ſe, oſequiā
p[ate]t a ſimili. qua]tia ſimile vi[te]c[em] p[er] aliquo ſatu
p[of]e p[ec]care et p[of]e r[efu]ſe re a p[ec]ato.
( Conſtra e M[ag]t in ſira et p[ra]bat p[ill]ub M[ae]
-xij]. N[ui] p[ec]cauere i[mi]n ſanctu n[ot] remitteſt
e i[n] nec in h[is] ſeculo nec in futuro. Subdit mg[ui].
Et hoc d[ac]e intelligi ſicut ſancti doctores t[em]
dunt q[ui] p[er]dā p[ec]catæ in futuro dimittent[em].

Dift.

Ita qſtio ſt intelligi te pccò mortali uſu
mali. Si intelligi te pccò mortali ab huc du-
pliciè ſe dsm. Quia uſqriſt de pccò mortali
ofeffo uſ nò ofeffo. et fic fiut tria videnda. Pri
mo ſi pè aliqò pccm mortale dimitiu ofefſum
Sebo ſi pè aliqò pccm mortale dimitiu nò cò
ſeffu. Tercò ſi pè aliqò pccm veniale dimitiu
pofft hanc vitas. De pmo dico. qpè pccm
mortale dimitiu ofeffu 7 te facto dimittif ta
le pccm pena soluta 15 v'l'm futuro. q2 nulluſ
cù debito pene bêſicaſ. Aut eni pene ſiml'ſol
uèbe ſiut cù gloria à pofft gloria. ß neutro mò
n2 nee pena pè ſkare cù gloria nec fucceſtere
glie. g2 fi q5 alias è debitor pene oportz q p
us soluat itſa penà p pccò. Jfte aùt q5 digne
pemtuit in extremis nò ſoluit dignà penà p
pccò te q p[emtuit-igì ſitè hanc ſoluer pofft hanc
vira. De Sebo articlo. Si poffe mortale pcc
tatu nò ofeffu ex certa ſièſtia pofft hanc vitã
bimitri. Dico q nò. q2 tali pccò nò dimiſſo
pena debita p penà dànatoſi eſne. ß ita pena
nò remittif. De tercò articulo ątù ab pcc
tatu veniale oporret vitere q5 pena fibi corre
ſpòdeat 2m tem iuſticiæ. Et 2r 2m vnà opinionò
q pccò veniali p ſe corriuèat pene eſna. per
acœns pna telalis. p[mi ß pbat. M2 fi q5 dàne
tur p moztali 7 habeat veniale p ilto verna
li ſemp pumieſ alias in inferno poffet eò redà
ptio alicuius p[mi. S3 nò pumreſ a teo eſnalie
ter mi uſte pene eſna fibi teberere. g. Scodin
pbatè. Quia pccm veniale ſtat cù caritate p
quà hò ordinaſt ab regnù et p onis ròe illius
pena p[ci venialis è telalis. Còtra p[mi ar
guiu. Dupliciè. Primo ſic. Cù caritate nò ſtat
debitù pene eſne. q5 cù caritate ſtat p[cm ve
male nò tìn pofft actu. ß etià actualiè oſmiffu
ue pt. 2m o[nò. g pccò veniali non tebet p le
pena eſna. Probatò maionis. Quia p carita-
tè eſ alijq dignus vita eterna ſi igiè cù toce
ſi at debitù ad penà eſnà. igiè ſimul dignus è
alijq vita eſna et pena eſna. qg è impoffibile
Or nullus pè eò debitor pene p illo iuſtati p
q eſt ordimusat ab ghiam. q2 tùc pofft ſimul
ſtare g[ia è alijq p[ena. Prekea Sebo arguiu
ſic. Eſſentialis p[ena dànato[us nò è p[ena fen[9
ß p[ena bàmi-illa aùt neceſtario ocomitaſ. ąli
bet penà. q2 nulla p[ena poteflARE CUI BISTU-
dine. Igiè debitù ad g[uiq[ p[ena eſnà mclu-
die debitù ad p[ena bàmi eſn. et p onis ad pe-
nà eſſentiale dànato[us. ß illa nò corriuèat veni
ali. g. Preterea p[ccm mortale et veniale ſiut
impropor[tabilia i vónè offèle u[ malicie. q2
inſimità venialia ſi eſſent nò eqrenſ vii mor
tali in ròe offèſe. g p[ena 2m iuſticià corriuèſ
pccò mortali impor[tabonabili et in inſimi-
tù excedit penà corriuèntè veniali. S3 nò im-
propor[tabonabili et in inſimitù excedit intèſue
q2 qlibet p[ena 2m intèſionè ſimte excedit ali
am v[excedi ab alia. igiè 15 erit 2m extèn[ò
et p onis nò tebet pccò veniali p[ena eſterna.

X. et XX.

Dico q pccò veniali ſue 15 p[unièbo ſue in
inferno ſue alibi nò tebet p[ena miſi tèpalia
nec p ſe nec p accitès. Quia 2m ſe eſ talis of
fen[à q 2m ſe ſufficien[è p[uni p[anè t[alez.
nec eſ mcouemès illa p[anè debità venali ba
bere terminu in inferno. q2 et were p[emitès p
mo et p[te p[emitéie impoſitè explès et a[n to-
tam expletas recibuaniq in mortale et in illo
mortali tocebes p parte p[ementie reſubua
explenda ſoluer p[anà in inferno ſed nò miſi te
poralem et tamè nò plus vitè te illo q de p
mo. Et ſi obiectas otra. quia ſic in inferno
erie reſemptio ut arguebat p[ecens optimio.
Dico q in inferno nulla erit reſemptio illius
peccati p[uo ofiſe eſ dànatus. S3 ille nò ſuite
dànatus p p[ecato veniali q[ò patz. Nec ſuite
damnatus pro illo p[ecato te q[uo alias fu-
it còtritus et ofefſus. quia p[ illo debitù pene
eterne ſuit omutatu in debitù pene tempora
lis et iteo non valet. Ad argumentum hi
còtrariu nego ofe[quetiam. Ad p[batonè di-
eo q nò eſ ſimile. q p[ecare eſt libere agere
et p[atu vie. Reliur gare aùt hoc eſ immu-
nem fieri a p[ecato nò requiret libere agere
etiam in via. tè.

A
d tercias queſtionem ſic p[ecid.
Videtur q p[effo: nò teneaſ ſem
per celare p[ecatù fibi moſefione te
lectu. quia liciti eſ vmuicuq renunciare iuri
fuo. ſed q p[ccm teneaſ ſeeru[ hoc eſ t[ui
re ofitentis. g p[teſt huic iuri renunciare. et
p ofe què faceròs p[terit t[uc illud reuclare
In orariu ſunt multe auſtoriaſtes ſcòz.
In ita queſtò ſiut quatuor videnda p mo
du q[ue uor oſluionu. Prima eſ Celare p[ccm
teeectu moſefione teneſ faceròs te lege na
ture. Seba q tene[ ab 15 te lege te politiuà.
Tereia q ad illud tene[ de lege ecce politi-
ua. Nuarta q[ui et q[liter tene[ t[ alijq cireu
ſtantis particularib[. Prima oſluionè p
bat quidam toctor[ ſic. Quilibet de lege natu
re tene[ vitare menbaciu. maxime medaciuq
p[nicioſum. ſed ſi ofeffor p[derer p[ccatorè ipe
mentire[ medacio p[nicioſo. ergo. Probatio
minous. Quicuq affirmat q[5 neſcit eo mò-
quo neſcit mentitur. et ſi eſ t[ m tkamia alicu-
lus eſ menbaciu p[nicioſum. ſed faceròs reue
lando p[ecatorem affirmat q[ neſcit eo mo-
to q[uo neſcit. quia affirmat ut bomo t tamè
neſcit ut bomo. quia ſic ſic ut teus. et hoc eſ t[ m
inſamam illius ergo. Aliter p[bat a tocto-
re fubtili ſic. De lege nature nullus teberet
facere alteri quod fibi non vult fieri. ſed con
ſessor nollet p[ecatum ſu[ p aliquè probver
go te lege nature ipe nò tebet p[ccatum ali
cuius prodere. Secunda concluſio ſcilicet
q teneatur te lege politiuà diuma. Probadè
primo ſic. Quilibet xpianus tenetur nò daze
occasione[ alteri q reuocetur a lege xpriti.

Al.

ſt de ofſeffione facièda è lex xpi. ut i ſuplotibæ
oftenſu eſt • ergo quilibet teneſt de lege xpi
nò retrabere alíquez a conſeffione facienba.
S3 reuelas ofſeffione occafione bata reſhit a-
líos a ofſeffione. S. Scdo ſic. xps ſtatuit arbi-
triu píſe eè vtilimù m èris ġtù ad crimè ofeſ
ſiu. ſ pcecat otra legè xpi dìcùq aliqo im itto
foto diſcuffù tebucie ad alii ſoſù. talis autè
eèt reuelas ofſeffione. S. Ænìcèſas pt2. Matb5.
-xvi. Æscunq soluerit ſup terrà erit solutus
et m celis. Tercò ſic. Dàs occafionè pcecaò i
mortalíe i exeqnò pceptù xpi pcecat mora-
liter. S3 reuelas ofſeffione bat occafionè inta-
bite exeqndi pceptù xpi d ofitèdo. q7 bat híb
occaſio nè ut ſe laudet et alii vituper. S. Ter
cia ocio p facto teneb dure polituo e cœa
tenere ſecrete pccm fibi in ofſeffione tedeſtù.
pt3 eè de pè et re. Omiſsviriſa ſexus.vbi 83
Caveat oíno facòs ne vto ul figno vel aliq
quis mò pdat pccorè. Et ſtatim mſa ſtatui
tuz pèna. Teè de pè-dift-v. Saèdos oíno caue
at ne te eis qoſit enè pccà eoqralicui reuelet
Et ſequi pèna. Pà ſi 15 fecerit deponaè 7 ofo-
bus diebo vite fue ignomiſus pmaneate. C
De āpta ocluſione oporèet vitere tria q5 qn
et cui teneſt ſecretù celare. De pmo ſc3. quí-
Dico g nò ſolú ofeffor h et is cui ofeffor reue
lat liez illicite teneq celare. q7 ënſerès aliqo
dm alii de faſto non plus iuris fibi bat ġ ppe
babeat. h ofeffor reuelas nò b3 ius ënſerèdi
illud m alii. G fi de faſto ënſerat ille alii5
nò habebit ius ënſerèdi. Teè dico de illo qui
auobuit ofeffiòs toloſe u fuidioſe uſ cafualitè
( S3 qn. dico g ſemp. q7 è pceptù negatiuù
et nò minus poſt moreq 3 an mortè. q7 eebez
rònes q ſuè p pma 7 ſctà ocluſiòe pìnt eè p
pita. De eèio ſc3. cui. Dici p cuilibb tenea
celare pccm ſecreſtù mſi ſupiori cui in caſu pè
reuelare. S3 viòr oſtaríu. q7 ròes ſupiorus fa-
de ocluſut de ſupiori ficè de ſ inferior. ideo ill8
nò affeio g pnuè ſuppehù relmq. ( Ad argum
tù i oſtriu dico g pccmofeffu debere celari nò
tm è ius ofaſitèris iusomuítatis. q7 ex oppo
to ſc3. ex reuelatò de ſeqreò et omtua pturbatò i
pùmitate. q7 poſs qlibb paffim reputare alii
ab homimabilem.

O
nq3 multis aučtibuf
Circa ita vtilùa diſtmeſo. Iiu5
ſcEtat? d pína 7 ſeqntèi 4 qèat de
ſa eſo extreme vnctòis quero buas qſtònes.
Prímaſtrú pccá p pína3 dimilla rebeat eade
numero in recibiuate. Scba vtrù extremavn
dio fit ſacím noue legis.
D prima3 quethonem ſic pcebiè.
Vitg p pccá p pína3 dimilla i recibi-
uate rebeat eade numero p illud Jaco. ij. 2nu
im vno offèdit facè? è oim reus. Tôtra.nul
lù ſuccelliuu pè redire itè numero ut pt3. diſ-
curièdo p oia ſuccellua. h pccm è qòdà ſueſeſ
ſiuu. S. (In ita qftòde tria ſuè vitèda. Primo

Ml.

ſi abſolute loqndo pccm poſſit redire itè nùo.
Scdo ſi 15 eèt poſſible de poſtèia tri ordinata
Tercò quò pccà dicuè d faſto redire. C De
pmo 82 vno mò g absolute loqndo pccm non
pè redire itè numero q7 nilil pèt redire itèm
nùo n2 p potentiá dinà. h pccm q ad culpà nò
poteſt redire itèm nùo p potentiam Æmam,
ergo. Pobatò minotis p Aug.-libo. Ixxxiij.
·q. q. hi. Deo auctòre nemo fit heterio. Pze-
terea pccatum nò meſt alicui mì p actù pxe
càtis. g ille adus non redit ivem numero in
pccate. pèk inſruptò3. tpis. v. pхиſi. g. C Co
tra. Pccm accepí dupfr. vno mò ut dié beor,
dmatò3 in actu. Allo nò ut dié reatù. obli-
gatò3 ab penà. h aut nò qrii ſi pccm poſſit re
dire p7 nò. q7 nò redit acb certù e g nò re
uertiſ obliqas i actu. g qrii g pèco ſcbo nò
ſc3 ut dié obligatò3 ab penà. et dita arguié
g pèt redire ſic. De9 pèt obligare ittú. p. b. ad
eàbe pèna ab qua obligait. p a. g ille pèt ob
ligari ab eàbe et p onis hre euè reatù. Ænæ
cedes pbae. q7 wlitas mea 15 pèt ſwelie ittú
pmo ordinari ad penà et ſcbo velle nò ordia
ri ab penà ſub obitòe ita ſi iterù nò offèdat
et ſi iterù offèdat velle eu extèuc ordinari ab
eàbe penà. Ab arguînta aút opiniòis pt3. g
arguìt de actu uſ obliqrate q7 e i actu. nò au
tè d reatu ſi rea9 ſumicp obligatòc. Sumiè
eni reat9 mkiptfr. ut dié mgt. liij. di. xlii. vic3
p culpa. p pèna. p obligatòe ab penà. De
ſcbo arctico dico g te9 diſpoſit pccà pectnti
tis p9 pína3 eè teeda ſim illò Aug. exponètis
illud p5. Bii q22. tèc et d22 tecta ſut pxc. i. nò
amplius vidèri ab vnbiictà. et ſup illud Pau
.1. 1. Nò iubicabit ſbis bis in bisp. et ibo d po
tèia ordiata nò pèt rebire eàbe obligatò nœ
ab eàbe3 penà poſt q5 eximctà eè. ut hétur de
pè. diſt-iii. c. òma clemèria dimilla pccà in vl
tonè viteri9 redire nò pimittit nec patiè. C
Conè ittà ocſonè inſaè. q7 simpfr ſe hnit ma
la ab pumtò3 et bona ab remuneratò3. g bo
na p5 pecta reſurget ad remuinafo3. g ma
la ab pumtò3. Ad ill8 dico g nò eode mò ſe
hnit mala ab pumtò5 fic bona ab pmiatòez. q
ad 15 g mala pìnt pumiri tpaliter. ſufficienè
fi pèna eèna fit omutata i tpalè. g bona meri
toria nùq pìne pmiari ſufficienè p talè omu-
tatòez nec pònis mìp pìmiu efnu i ſe fit col
larù q6 nùq vi tvaròi. et ibo ſemp remanet
fibi ius falùi ad glo. ià. qua acſiuit p illa me
rita. Contra 15. q7 tuc ois ſururgens a pccò
mortalíe ſururgèt in gîra maiori q3 fuerit illa
a q cecibit. q7 ſururgit in oibò illis bornis q7 p9
habuit ià viuicatis et pter 15 im ito actu p
nitèrie p què ſururgit. què ſupadie illis p
teritis et ita in maiori gîra q6 vidò incoùemi-
ens. Tù q7 nò ois cabè s p ſuius cabit q5 p9
teciderat. nec ergo ſururgens gratior ſurur-
get q3 pſuit. Tum q7 prima gratia poſtèt
elle major et minor et per oſequens minima.

Diff.

p penitentia aŭt acquirur grã prima. & polli
bile e grãz recupatã p prniam eſse minimaz.
Ad iſt bico q talis refurbſes p[ra]ma méita h[]z
im accepat ûde ſima ch habuit q[ui] cecidit et p
onis ex ea p[ro]t odinae ad maiotê g[ra]ſa. S[]z nò
opor[et]e eui i maiot grã refur g[ra]e. q[ui] ſim dispo
fit[us] c[ui]m tereſtãdo p[cm] omiſſu mi[re]le vel
remiſſe daſi ſibi t[ui]c maiot u[l]mnoz grã. (S[\]
otra h[]s objicifc. q[ui] ſiue de lap[ui]su uſo ad mi-
nus im accepat ûde ſima refur g[et]e indigriuq i
p[]nno. Riº et dico q[ra] nò h[]z comodù ſ meo-
modù magnu nò ſol[ui] q[ui] p[ec]cauit q[ui] totu[]z
tps q[ui] mafit in p[eco]e ſibi p[diu]t[ui] q[ui] t[pe] potuifh
m[ef]tipleſſe méita fi m[af]iſt[ui]z m[ra]. (I de te-
cio articulo diu[ta]t aliq p[ec]ca de faſto fimpli-
cie reſeunt eate[m]axie ap[re] illuò Mat[he]xviij-
S[erue neq[ui] o[n]ne tebituq dimiſi tibi. et ſequiſt.
tradibit eu to[tor]iib qu[is]a reddet debiut. S[]
iſta via p[ra]ſi gr[alis] q[ra]b[ua]n p[la]ceat. ap[ter]ea
dicu aliq p[ec]ca n[ò] reſeut mi[]p q[ra]tuoq gr[na
p[eco]oz. ſez p[obi]i fra[n]uq p[ap]oſtaliq. p[co]
reptuq okit[ati]e. et p[er] h[]s p[er] tolet ſe penituſſe. Et
t[er]o[ſ]s affiſſiut. q[ui] d[omi]n remittit culp[as] ſub obitò
ne q[ur]dupliſi ſez fi p[er] dimitti p[ri]xiò. I[te] ſi p[er]
ſeuereu i ſite. Ite p[er]ſiſſeaec[ur] culp[as] omiſſa. Ite
fi ap[et]uo detektae culp[as] p[er]tita. Et q[ui] pactu
fr[ä]ſiqt n[ò] exiſte obitòe q[ui] aliq[as] p[ec]cat aliq
ſi ne p[eco]oz p[de]co[]z. i[co]vo diu[ta]t culp[as] reſire.
S[]z nee iſta opio aliq[as] p[la]c[ez]. I[te]o meli[]q: p[er]
p[ec]m dimiſſu redit ta[]g[em] circuſtârie ag[ru]ſuas
illuò p[ec]m m[q] reciduata. et h[]p[er] dup[ri]. I[co] q[ui]
q[ra]to aliq[as] recipit ab ali[bo] b[ri]ſicu[i]s ſibi in medi-
tu t[ato] magis teneq[ui] ſibi. ſ exi[tu]m p[eco] mor
tali n[ò] e deus debitor mi[]pene. g[ra]s ſi ſibi gr[na]
cóſert h[]erit don[ui]maxi gre[ra]. g[ra]s iſte ex lege
ſi tieu[di]mis teneq[ui] ſpaliter teo. et p[er] onis offe
tens o[ra] e[u] ſuius p[ec]cat ap[re] m[ef]t]itu[di]m[ē].
S[]c[o] q[ra]to aliq[as] teneq[ui] p[li]bo oblig at[om]bi
ab aliq[as] t[ato] fi en[]g[redi]t ſuius p[ec]cat. ſi p[er]
m[ie]ts q[ui] tieſicu[i]s obigne penitet obligat ſe falt[è]
w[ato] ad n[ò] p[eco]cand[ui]m in pol[er]tui. fine en[]tali
ap[of]ito n[ò] e [digna] penit[ia]tia et ap[re] h[]afric[tt]9
e[ra] n[ò] p[eco]c[à]du fiut q[lib]r innoc[è]. ſi p[er]
cat en[]ſgrebi[di]e dupliſe leg[es]e oblig[at]e ad non
ſin[gr]ebi[di]e. et p[er] onis talis ſuius p[ec]cat. (I
c[]o]tra illuò objicifc. ſic. Illuò n[ò] ag[ru]ſuat q[ui] ex
iſtente u[l]n[ò] exiſte p[ec]m eſt eq[ui] ſue u[l] g[ui]9.
ſi ſi n[ò] fuifh[ui]p[er]p[er]tòs im[]o n[ò] fuifh[ui]p[er]mno-
cens. et fi t[ui]c p[ec]cat et ſuius p[ec]catt et m[]o-
ſ[.] Probato[]d[ior]us. q[ui] cad[è]s a ſkatu innocen
tie ſuius p[ec]cat et cadens a ſtatu p[er]ne. t[ui]q[ui]
maius b[ri]ſicu[i]s recepit iſte cui deus p[u]auit im-
noc[è]riâ q[ui] cuioſcelſe p[ni]a[]z p[of]t p[ec]m. t[ui]q[ui]
innoeens h[]z mmor[è] occaſiò[es] c[ab]edi. Ad illuò
t[er]e[do] q[ui] ſimpl[ur] maius b[ri]ſicu[i] dimu n[ò] cui ofer
ua[]c innoc[è]tia q[ui] cui oſcella e p[ri]na. p[ra] maiu[]s
b[ri]ſicu[i] utuſit on[is] m[ri] ſue e p[ra] Marie magdale
ne. p[ing]ſar[is] en[]i e g[ra]ſa nu[]q[ui] cecidille m[]p[ec]ni
Tunc ad argum[è]t[u] neg[er] maior. q[ui] p[of]ſib[]
le e aliq[as] p[ec]m h[re] n[ue] vn[à] circuſtatiâ ag[ru]ſ

xxii. et xxiii.

uantê n[ue] aliâ. et iſta q[ui] h[]a ag[ru]ſuat p[er] e[ra]guia
or q[ui] illa q[ui] ali ag[ru]ſuat. et iſte due circuſtârie
p[er]t e[ra] repuſ[nt]es et m[]h[]p[ri]na p[er]c[è]tâs ag[ru]ſ-
uat. q[ui] tribuit m[ef]t]itu[di]m[ē]. Si[he]r ab innoce
tia cad[è] a ag[ru]ſuat. p[er]t m[ef]t]itu[di]es. t[em] innoce
tia et p[ri]na q[adam]o repuſ[nt]e. ſ[im]pliciſe ca-
b[è] ad innoce[t]ia magis ag[ru]ſuat. Ad aliu[de] q[ui]
e: E[bit]e eui to[tor]ibo bonec vm[ui]ſi reddere
debitu[]cico. q[ui] iſta vm[ui]ſitas intelliſi q[ui]tuz
ad durato[]z ſi n[ò] q[ui]t[ui] ad int[ei]diò[es]. Et iſta d[om]
e[et] ad on[is] auco[rit]ates fco[]z. ſubatas i iſta
auco[rit]ate. (I Ad argu[i]nt[ui] p[ri]cipale dico q[ui]
facluſe e[im] reus q[ui]t[ui] ad aui[]ſion[è] a fine v[i]ti
mo q[ui] e omu[i]s om[i] p[ec]o mortali. ſi n[ò] e facl[è]
o[im] reus q[ui]t[ui] ad ſuitates ſp[à]les ſingulo[]z.
pecca[]o[]z.

H
D ſe[]da[]z q[ui]ſion[è] ſic p[ec]ebiſc. (V) iſ. q[ui]
extremavn[è]ch[ò] n[ò] ſit ſac[]rım noue legiſ
Q[ui] ſac[]ra noue legiſ m[ef]t]ueta ſunt a p[er]o. vt
viſi[ui] e[ſi] diſt. i[]q. S[]z ſac[]rım vn[è]di]s[ar]te[m]iſt]u
t[ui] ſuiffe a J[ac]obo ſ[im] illuò J[aco]. v[]. J[nf]irmaſ[]
q[as] in w[ob]ia inducat p[er]biteros ecce et o[et]eſ fu
per e[ui] et vng[è]t e[ui] oleo ſcto. (I n[ò]tr]ui[]r[è] e ma
ſiſter m[]iſta (I n iſta q[ui]ſi]o]e tria ſuit vid[è]da
p[]modu triu[]ocluſionu[m]. Prima q[ui] p[of]ſible eſt
e[ra] e aliq[as] ſac[]rım noue legiſ q[ò] ſi e[ra] fig[nu] effica[x]
remiſſi]o[s] p[ec]o[]z venialiu[m]. S[]c[o] q[ui] l[]llo[]s ſac[]rım
im remiſſi]o[s] p[ec]o[]z venialiu[m] e ſac[]rım extreme
vn[è]di[o[s]. T[erc]ia q[ò] e[ſi]tud ſac[]rım ſ[im] fu[]a diſk
kimit[ò]z u[]c]eſco[pt[ò]. (I prima ocluſio p[er]ba[]ſe ſic
P[of]ſible e[te]u remiſt p[ec]a venialia. g[ra] p[er]
ſible e[ſi] ſibi m[ef]t]u]e fig[nu] effica[x] ſi[]t]us remiſſi
omis. on[is] p[ez]. q[ui] p[of]ſible e[ſi] ho[]i m[ef]t]u]e fig[nu]
effica[x] p[er]cui cuſi[c]ui opat[ò]is ſue. g[ra] multo
forti[us] h[]e p[of]ſible teo. S[]c[o] ocluſio ſez. q[ui]
illuò ſac[]rım i remiſſion[è] p[ec]o[]z venialiu[m] ſie ſa
c[ra]n[i]t[ui] extreme vn[è]di[o[s] ſuit declarata ſupi[]
bil[]t. i[]q. q[ui] ſic. ſac[]ra ſanat[]e m[ef]irmitaſtes. g[ra]m
numer[u] m[ef]irmita[t]e u[]c] accip[if]e numer[?] ſac[]co[]z,
et effica[x] c[oo]z. ſ[im] firmitaſes eſt dup[lex] ſez.
culpe[]t e p[er]ne. J[nf]irmitaſas a[ut] p[er]ne eſt q[or]u-
plex ſez. i[gn]o[]r]atiâ p[u]ſi[]llamimitas. malicia. et
ocu[pi]ſcentia. o[et] i[gn]o[]r]atiâ eſt o[to]. o[et] puſi[
]lamimitate eſt i[gn]o[]r]atio. o[et]a maliciâ eſt eu
karitatiâ. o[tra] ocu[pi]ſcentiâ eſt m[ef]r]moniu[m]. J[n
firmitaſas vero culpe[]t eſt triplex. ſez orig[]naliſ[
]actualis mo[]talis et actualis venialis. o[tra]
orig[]male eſt b[ap]mus. o[tra] actual[è] mo[]tale[]z
eſt penitentia. g[ra] o[tra] culp[as] actual[è] venale[]z
e extrema vn[è]ch[ò]. (I de terco articulo ſez. q[ò]
eſt vn[è]ctio extrema ſ[im] fu[]a deſcript[è]o[]s dico-
q[ui] extrema vn[è]ctio eſt vn[è]ctio ho[]is firmiti p[er]
mit[è]tis fac[]t a m[]t]ermi]tatis p[er]t]us cot[is] cum
oleo o[ec]rato ab e[po]miſtrata a ſac[]r]dote ſi
mul v[ha] certa c[ui] int[ee]o tebita p[er]ferente e[ra]
m[ef]itut]one diu[ma] effica[c]iter fig[na]s curato[]z
venialiu[m] ſinaſe. J[ſita] r[ò] appare[]t tona. q[ui] non
eſt m[]i ſe fal[]a e[]v. m[]et[]h. q[ui] nulla p[er] diu[]s re-
pugnat alteri. Ad cu[i]us eu[i]entiam opor[et]
ptes eius expon[è]. D[ic]iſt en[]i ibi p[er]mo q[er]vtn.

Ll.

Eio cuius ogruentia eſt·q; illub ſignu ſenſu
bileogruit effectui ſc; vncto interiori. Seſo
ſubdiſt hōis infirmi ideo nō debet oferri ſan o
rieo ălitercumq; exſpito piculo moritis·puta
in tranſire mair eel bellu ſi infirmo exſite in
periiculo moris. Tercio abdiſtur in penitentis·
q; nullus eſt capax iſtius digne q; nō eſt
in g; a. Stuarto abdiſt in teſmiatis ptib cor
poſis·iſte ptes ſut o;gana potētiāp quæz
actus pexcaſe frequenſionaliter· utpote o;
gana q; nq; ſenſuū r potētie ſenſitие. ſut aſt
ſ5 organa potētie viilie buo oculi. Organa
potētie auſtiuie ſc; due aures. Organa odo
ratiuie due nares. Tactiue due manus. O;ga
nū guſtus eſt ſimgua m q; nō fit vncto apter
abhōiatōdem boleneis ſi fit ab os exteri. O;zo
per o;ganu potētie vgetatiue ſit vncto ab
lūtos·apf o;ganu potētie motiue u; p greſſi
ue ſit vncto in p[edib]. 2nto ſequiſ cum oleo
nec opo;tez ibi aliqo e; ofectu ex oleo et bal
famo ſic in materia ofirmatiois· q; ofirmatio
eſt ab ofefſionēibi et ideo reſquiri e ofirma
to nō tīm puritas ofcienſie ſignata p oleu·g
etiā o;to: bone fame ſigſta p balfamuz. Sexto
ſubbiſe ofecrato ab e;o·q; ille eſt act; e;pa-
lis·fi eni alius ofecraret mihil faceret·Septio
ſubbiſe miſtrata a facer tote· q; ſi aliux attēa
ptare mihil faceret·ficut fi nō ſacertos attēe
pret oficere mihil facit·Vnte notanter dicit
apſus Jacobo. Inducant p[ibiteros]t·. Viti-
mo ſequiſ·vba certa c̄t mētēde debita p[er]ſa
t·e· et 15 ptmet ad ſo;ma huiu ſacramēt cui
ſo;ma leptifomis eſt ad ſeptē vnctōnes pn
cipales ſub iſtis v[bi]s·p[er] ſa ſandt vnctōnem
et ſua p[ilſim]a miſctiam p[ea]t tibi deus deq
oculoq; vicd teliquiſt·et ſic te alijs. (A ab ar
gumentu motariu dico illud ſacrum ſuſſe in
ſtitutu a x[po]t ut viſiu eſt ſup[er]t·ij. Jacobus
aſt nō erat inſtituto[]ß p[ulmg]ato[]r huius ſacn
menti a two inſtituti.

Wnc ad conſecratōnez

In ſita·xxiiij·et·xxv. diſtmetdō b[]
tedat Mgr v facio ordmis·et ideo
círea iſtas diſtmetdōes quero duas
queſtōnes. Primo·vtrū in ec[]cia ſuit ſeptē
ordies eo mō q; o[to] p[on]iſ facr[m]. Se[]do·vtrū
wna canonica impedit a ſuſeptōde et colla-
tōe ordmū.

H

D primaſ queſtionem ſic p[oc]eſiſ.
Videſ q; m ec[]cia nō ſint ſeptē ordies
nq; qlibet o[to] h[oc]o]15 caract[er]e ſibi ap[]uſ
ſ[]g] illis ſeptē ordimbo corriſt ſeptē cara[ce]
res·ofequés eſt falſu· q; ſi iſt carac[ter]es aut
e]n[em]t eiub[em]e ſp[ei]·et 15 nō·q;12] plura ac[]entia eiui]
tem ſp[ei] nō p[ui]t e[]c m e[]tō ex·v met[]h. Aut eſt
ſent alterius ſp[ei]·et 15 nō·q;12 im ſp[eh]o eſt e[]en[
]nalis nobilitas maior vel mino·ß talis nobi[
litas nō vi[ce]t p[olſe] ſi[gr]i inter iſtos cara[ce]
res·g[m] ec[]cia nō ſuit ſeptē ordimes. (In cō-
traviu eſt m[gr] m l[ra].) (In iſta q[ui]tione q[ui]t

d: ſut vitenda. Primo q[ui]d[em] eſt o[to]·loq]ndo te
ordine ſic m título queſt]ois eſt p[mi]ſi. Se[]do
q[ui] ſuit ordimes iſto m[ō]. Terco ſi o[to] e ſacrim
n[ar]to q[ui] eſt ſacrim vn[ui]. He p[ro]mo artiſo
dic vna opini]o q[ui] ſacrim ordims e[]ptās p[ui]a-
lis ab aliq[ue] actu exequenbui m ec[]ciaſtica ie-
rarchia et p[]oſe[]qns ſi m ordinu diuſitate[]e ab
tales actus v ec[]cia diſtinguèdi erut ordies.
( C]ōtra 15 m[ita]q; q[ui] e[]ſita t[ec]p]tōde ſe]c]tur
q[ui] e[]p]atus ſit o[to] q[ui] e[] o[tra] eos. Probato[]o c[]
ſequetie·q[ui] e[]p]atus e[] ptās ab aliq[ue] actu p[ri]
ritual[em] in ec[]cia·utp[ote] ab actu ofirmābi e[] c[]
ferēdi ordines facros·et n[ō] tīm ptās c[]og]true
exercendi ſi p[im]ſcr exerc[]di·q; ſi vnus at[]
ptaret n[ō] e[]p]us mihil faceret. Se[]do ſe[]q]re q[
ſub ordime ſa[]dotali n[ō] ſit aliq[es] o[to] m ec[]
q[ui] e[]c[] eos. Probato[]o o[]e·q; n[ō] p[at]e p[ri]
ritual[ē] h[oc] dyconus u[]fub]b]acon]9 loq]ndo te
ptate p[ui]ah p[im]ſcr. q; li[es] p[olſe] aliq]o facere
og]rue p[]aconus u[]fub]b]acon]9 q[ui] n[ō] ofer-
ret og]rue lapcus t[ī]n fi lacius at[]eptaree ill[]
facē fac]et p[im]ſcr. Terco ſequiſ q[ui] ſa[]dotiui,
e[]t duo ordimes q[ui] ſa[]doti]o p[ot]e duplex ptās
p[ui]alis·q[ui]ſic]edi eukarit]iā et ab[]olu]di p[ri]
tentē q[ui] n[ō] ſunt vna ptās·q; vna vic[]e]t ſuſſe
p[or] altera. In cena en]i]culit d[īn]s ap[]li]s p[ui]a
Se]ca[]z n[ō] ut]iſt n[ifi] p[ol]t]e]r]u]r]e]t]d[ō]. (A]ia
opi]o ſc[;] Sc[]oi dic q[ui] o[to] ac]p]ic]e dupli]citer
ſc[;] om]i]ter et p[]e] loq]ndo a[]t om]uni]k de or-
dime·q; ab Aug[·]xi[·]c[·]be ciui·t[·]ca·xiij·q[ui] o[
]to e[] re]z pariu] diſpariu]q] vnticu]s loca ſua
tribu]es o[grua] diſp]o]tio. Et iſto m[ō] ac]p]im]
om]uni]k m] vi]n]u]o ord]mi] enti]i]k·fi]c] loq]ur p[]i]5
·xii] met]5. Ito e[]c m[ō] ac]p]im o[to m] pollien]
b[hi] diſp]o]tis v[bi] p[on]a]z] pariu] et impariu] m
aliq] polli]cia o[grua] diſp]o]tio b[]i e[] c[]o]to illius
polli]cie a q[ui] ord]nata. A]io m[ō] ac]p]ic]e or
to p[]e] u[]r] e[] g[]du]s em]mi]e·et talis e[] t[ec]p]tio
e]ius·O[]b[]o e[] gr]abus em]mi]e·i ec[]cia] diſponens
og]rue ab aliq[ue] actu ab ofe[]ct]o]q; v[el] p[ie]
ſat]d[ez] eukarit]ie p[em]tēte. (I he]o]o] arti]c]o
ſc[;] q[ui] ſuit ord]mes vi]r aliq[is e[] or]a]u]ſia·q[ui]
c]anom]ſte dic]u]t ſue p[]ut]a]t]e]p[at]u] m[ē] ord]ies
Et iſt]u]o]ſi]m]a]t]e] au]d]o]tate Dy]mi·v] ec]le
ſia]ſtice ier]arch]i·q] p[om]t t[ī]m tres ord]mes ſc[;]
e]p[at]u] ſacer]oti] u] p[]aconar]u. (T[ē] au]d]o]t-
tate Y]ſtori·vii]et]bimo·c[xi]. q[ui] p[om]t e[]p[at]u
e[]e] ord]mē. T[ē] au]d]o]tate can]o]s q[ui] p[om]t] diſ.
xx]·c]c]eros. Prob]a]t e[]c] p[]i] r]o[·]q; c[;]q] e[] p[]o] que
mat q[ui] ptās m[]g]tu e[] p[]uſ·a] iſta erit ord]is
et t[ui] hab]e]p[]o]ſit]u·a] iu]ri]b]c]omis et t[ui] p[of
ſet au]ferri p[]u]p]i]o]r]e·q[ui] vi]r inc]ouem]iens. q[ui]
ofe]ctio alia multo m]mo]ofe]ct]o e[]p[ri n[ō] p[]t au
Ferri q[ui] ſemel ofecr]atu] maneat ofecr]atu.
J[ita via p[]o]ſi]t]eneri vno m[ō] p[ie] q[]g[]du]s p[]
d]ici] em]mes ap[]e] nobilitate] eac]q]e re]ſp]ic]e
v[el] ap[]e] m[]kri]u]om]e] actu]u q[ui] re]ſp]ic]t. J[ita bi
ſt]mct]o pt[;]i alia] polli]ci]p[]u]c]e ad]p[]o]ſit]u] dice
re]q[ui] e[]p]atus e[] o[to] et p[im]ſcr o[to] p[ui]o]·q[ui]
h]abet ord]mē ab omnes actus ec]cl[ia]ſtico]s·

IIII.

Difſt.

faſcariſtur, ut eſt dicti igitur igitur: habet ordinetur ad
nobilitatim, actum qui eſt oficere corpus xiſi-
Cum ergo queri in illo articulo. Quot iſte
ordines. Dico q[ui] fi epiſcopatus eſt igitur utbl
eit preceſens optimi tunc ſunt igitur ordinés.
Si autem epiſcopatus nō eſt igitur ſunt ſe
ptem, q[ui] eū igitur ſit quibam gradus eminens
in ecclesia diſponens de gruio ab aliquem actum
qui eſt ab ſolerationem vel diſpenſatōem eu
kariffie ptimens, quot ſunt gradus ab dictaſ
conſeratōem ptinſtēs tot ſunt ordinés. Pri-
mus aŭt grabus diſponens ab ſolrationem
eukariffie eſt facerotiui. Scotus aŭt gradus
biponens ab diſpenſatōem eius ſaltem ſan-
guinis eſt biaconatus. Tercius diſponens ab
oblatōem materie eukariffie eſſecrante eſub
dyaconatus, et ille tres dicuntur ordinés fa-
cri, q[ui] immediate diſponuè ad aliquod mini-
ſterium circa eukariftiam. Aliterius aliqui ſi
bus diſponuè ab actus aliquos remote ſe hab
bentes ad eukariffiam, et hoc tuerimodo.
No modo ab orandum ap[os]pulo et reuerè
ter ſuſcipiendu et ille eſt accolitatus illumis
nanto ceros. Alia eſt diſpoſitō ptinens ab
intellecſu eſt eſt cognitio, et hic eſt lector
Aliqui gradus ſunt ad reprimédu indigno ſ
et hoc vel hoſe iſt flectarii, vel temoſe ſ
ſic ſint exocſiſte. De tercio articulo dico q[
loquento ap[rie] de ſacramento igitur nō eſt la
crament-um ap[rie] quia omne ſacramentu eſt
ſignu l[em]iſſible, ſed igitur eſt quibam gradus
ſpiritualis, tamen accipiendo ſacramentu ap
ſigno muſſibili ſicut aliquid dicti res et ſacra
mentu, hoc modo potest dicti ſacramentu q[ui] e
ſignu gratie ouementis executi[mi] actus te-
biri. Diceres, quid ergo eſt ſeptimu ſacra-
mentu, Dico q[ui] eſt ordmatō, cuius eſt talis de
ſcriptio. Ordmatō eſt institutu alioquin in gra-
du eccleſiè p[em]inente cui ouemt aliquo mini-
ſteriu circa eukariftiam exſhibendam facta a
ministro p[re]conoe certa verb[am]a p[er]ferente ſimul
cum intentōne tebita-minifterium gradus il
lius aliquo ſigno viſibili preſente ex institutu
one biuina efficaciter ſignans gratiam p[em]i-
nentē qua ordinatus digne minſteriui illud
execuæq[ui]. De quarto articulo ſez quomo-
to ſacramentu ordinis eſt vnum. Dico q[ui] eſt
vnum vmatate generis ap[in]qui, ſicut virtu-
tes mo[ta]les dicunt eſſe tres ſin genus. ſez ju
ſticia fo[rit]ut[ido] et tp[ant]ia-tamè m[ſpeciali] q[ui]
libet in multa diuibieur. Eſt etiā alia vmitas
inter ordinés et ordinatos. ſez vmitas ordi-
miſs, quia congru[i]s eſt prius recipere ordnem
inſerior em ſup[er]iorem, q[ui] ſup[er]iorem, nec tamen ille igitur
eſt simpliciter neceſſarius, q[uo]t notāter dicti
ogruum, q[ui] p[er]ſtermiſtām ille ſi quod im
pediæ a ſuſceptione ordinis, ut apparet ex[re]
te clerico p[er]ſaltum ap[mo]ro. Ad argume-
tu p[ri]cipale dico q[ui] ſint plures car[act]eres al
terius ſpecieli, et c[ui] arguſt de excellentia po-

xiiiij. et xxd.

eſt ocedi q[ui] eo motu quo car[act]eres ſi[mi]t en
tia habent talem excellentiam.

De ſeſam qu[est]ionem ſic procediſt.

Videtur q[ui] ſena canonica nō impedi
at a ſuſceptōne et collatōne huius ſa-
cramentem ſez ordinis, quia facer[do]s ex[com]uni
catus vel irregularis ſi attemptat cōſicere
conficit ergo a ſimili ſi epiſus ex[com]unicatuſ
vel irregularis attemptae ordinare ordinat
et ilſte qui ſuſcipit ſi intēbit ordinari ordinat-
tur, ofſquentia patet p[er] locum a ſimili. (In
contrarii p[ra]ma q[ui] c[it]. De cetero dicitur q[ui] ta-
lem ſuſceptōnem vel collatōem irritā teceremus. (In
ilſta qu[est]ione qui[n]q[ui] ſunt vībē
da. Primo quid eſt ſena canonica. Sc[o]do que
et qu[et] ſunt pene canonice. Tercio qualiter
pene canonice inſligunt. Quarto igitur pene
canonice tollunt. Quinto ſi ap[er]t ex[nas cano-
nicas a ſuſcipiendis vel of[er]endis ordinibus
aliqui repellantur. De primo dico q[ui] ſena
canonica eſt ſena inſliſta p[er] canones p[hi]bēſ
p[ui]mitu ab aliquo actu eccleſiatico qu[em] alia[ſ]s
liceret. Hoc v[li]t]imu[que] alia[ſ]s liceret et addi[tu]t
q[ui] nō eſt ſena layco q[ui] nō p[oli]ſt of[ic]ere quia
hibi hoc nō competit ſed facer[ti]ori ordinato. Dicitur aŭt ſm canones. quia ſiue a canone
inſligatur ſiue a iudice-tamè ab hoc q[ui] ſit iu-
ſta ſena debet ſm canones inſligi. Dicitur au
tem p[hi]bens, quia ſena te qua loquimur vi-
tetur artare tanq[ui] p[hi]bitio vel otinere ſub
arcere vel artare. De ſeſo ſez que et qu[et] ſint p[ene] canonice. Dico q[ui] ſunt ſex ſez depoſi-
tio vel degradatio, m[af]iam, irregularitas.
ex[com]unicato[ō], interdictum et ſuſpenſio. De
poſitio eſt maxima ſena canonica. quia eſt to
talis amotio a ſatu clericali. Deſd[atio] au
tem generaliter ſumpta idem eſt q[ui] depoſi-
to ſuis p[ici]ularis degradato p[oli]ſt eſſe que[d]a
pena p[ici]ularis respecitu depoſitois. P[nf]amia
eſt ſtatus leſe dignitatis ſtum ad vitam et
ab mores ſicut fama eſt illeſio quantu[mi] ab vi
tam et mores. Irregularitas eſt inabilitas
ab ſuſceptōnem et executōem ordinum. Ex-
communicatio eſt excluſio alioquin a commu-
nione fel[ium]um maxime m[in] ſacramētis. Inter-
dictu eſt ar[atio] a quib[ui]b[am] acti[bo] eccle-
siaticis exere[ſ]dis vel ab affiſtědo talib[am] acti[bo]
ſuſpenſio eſt p[hi]bitio ab aliquo alioſuem
ente, et hoc ab tempus, et hoc eſt multiplex-
quia que[d]am eſt ſuſpenſio ab off[icio]-que[d]as
a beneficio que[d]am ab ingreſſu eccleſie. De
tercio articulo ſez qualiter p[ene] canoni-
ce inſligunt. Dico q[ui] depoſi[to] et degradatio
remouet homin[e] a ſatu clericali et tradic[ui] eu
curie ſeculari. H[ac]a aŭt ſena p[ci]ſe inſligěda
eſt a iudice. H[o]ſoma aŭt ſm qu[am] inſligenda e
haber[em] in vi. decretaliu[em] extra de p[er]ma, ca. de
gradatio. Cauſe aŭt ap[er]t quas inſligěda
eſt ſiut p[ec]cata eno[mi]a ut[per]a[re]ſis ſeſi[
ma] reuelatō of[ef]ſiomis. Primu[z] patet extra

Ll.

ſe hereticis ab abolenſa. Scorn extra de ſel
maub. ab abſcindentos. Terciij extra de po-
mentijs et remissionibus. Omnis vtriusq. ſex.
Pena autem infamie incurritur impoffitōn
criminis infamatorij. vij. q. j. c. ſui funt. Iſta
leſio diuerſimode incurrit. Vno modo apſter
trimen publicu publice omſium vel q. a iudi
ce coram quo crimen p[ro]b[ae] iudicaſ infamis.
Differentia tamc[ie] ſt inter infamatu et m[fa-
mi]a: hic aſt loquu[m]i de m[fa]mi. Pena irregu-
laritatis inſligi[que] a iure et hoc aliquanto ex
criminib[us] aliq[i]n no[te] ex criminib[us]. aliq[i]n ex illis
que poſſunt interdum eſſe crimina interdum
no[te] eſſe crimina. Crimina in ſenere ſiue quatu
or. Vn[u] ſt simonia. Aliub eſt ordine ſacruſ
vel no[te] ſacru[rum] furtiue recipe. Aliub eſt in ordi-
n[e]e no[te] ſuſcepto ministrare. Aliub eſt otuma-
cia non obſeruanto penas canonicas. Mo aſt
in ſenere crimina ſiue iſta tría ſeruitus illes
gieima natiuitas et mutilato[rum] membi. Iſta
aſt que aliq[i]n poſſunt eſſe crimina aliq[i]n non
ſunt bigamia et homiiciu[m]. q. homiiciu[m] ali-
quando potest eſſe w[l]untariu[rum] aliq[i]n cauſale.
Excomunicatio aliq[i]n m[fa]ſligi[que] a iure q[ui]
judice. ſed ſiue ſic ſiue ſic m[fa]ſligi[que] ſonu moſo
no[te] habet[que] numerus excomunicat[i]onu[m]. D[oc] t[i]n
[di]co q[ui] nec a iure nec a iudice bete[m] m[fa]ſligi[m]i
p[er] p[er]ccato mortali. nec p[er] quocunque moratali
ſed graui ab quod ſequi[que] otumacia ut in ali
la diſtinet[ato]mb[o]o diu[i]ſu. I[n]ter dictu[m] autez
potest m[fa]ſligi aliq[i]n loco et no[te] p[one] aliq[i]n p[
]one et non loco. q[ui]n[que] loco et p[one] ſimuli. et
iſta p[er]xa otrabi[que] a iure. q[ui]n[que] a iudice. Suſp[en]
ſio a[ut] a[liq]n m[fa]ſligi[que] a iure vt patet extra de
ſententia excomunicat[i]onis. c[u] medichmalis.
aliq[i]n m[fa]ſligi[que] ab homine. De quarto artici
lo ſez qualiter p[one] p[redicte] tollun[que] ſeu reſ
mittun[que] aut in c[um]s diſpenſa[rum]. D[ico] p[ro]q[ui] p[er]
poſitus ſeu de gradatus non reſtitu[i]t[m]i m[fi]r
reſtitut[i]on[u]e in integr[u]b[us] eo[que] qui potest reſſi
tuere ſic[que] eſt p[apa]q[ui]uis legiti[m]e deſpoſi[t]
non legat[que] poſtea reſtitutus. Se co[bo] d[ico] q[ui]
ſamia tolli[que] p[ur]gat[i]on[u]e canonicá. vt ex[te]
de purgat[i]one canonica ex tuat[que]. T[ercio]
dico q[ui] irregularitas aut incurrit[que] ex crimin[
]ibus. aut non ex criminib[us] aut ex bis que p[er]
funt eſſe aliq[i]n crimina aliq[i]n no[te] crimina. Si ex
criminibus. aut eſt simonia. aut eſt orto fur-
tiue ſuſceptus. aut eſt a[m]imifteratio in ordime
non ſuſcepto vel forſe furtiue ſuſcepto. aue
o[tem]p[ut]us p[one] canonice. Si eſt ex simonia. Iſ
eſt dupliciter q[ui] aut eſt in officio. et t[ue] di-
ſpenſat ſol[u] p[apa] aut in beneficio t[ue] potest
epus diſpenſare. Si a[ut] eſt ex ordime ſuriue
ſuſcepto. diſtinktu[o]q[ui] aut p[er]hibet p[er]excom-
municat[i]o[rum], ne quis accedat m[fi] de iſto epiſco
patu et prius legiti[m]e examinate et recept
aut no[te] eſt talis p[er]hibitio. In vero q[ui] cauſu fur-
tiue ſe t[iger]ens eſt i[r]regu[lar]iſ. ſed in primo
no[te] diſpenſa[rum] m[fi] p[ap]am. In ſebo p[er]p[ro]m.

• III. •

we extra de illo qui furtiue ordime recipit in
p[ro]mo et ſebo capitulis t[ue] ex textu q[ui] p[er] glo-
ſa. Si a[ut] irregularitas eſſet ex adminitrati
one in ordime non ſuſcepto diſpenſa[rum] p[er]p[ro]m.
et extra te clerico no[te] ordinate ministrante-
ta[n]i. Si a[ut] eſſet irregularitas ex otumacia
p[one] canonice diſpenſa[rum] p[er] illu cuius audito-
tate p[er]xa canonica ſunt inſlichta[n]. Quando a[ut]
irregularitas no[te] eſt ex crimine ſiue eſt ſerui-
tus. apſter qua homi duciſ mabilis ab ſuſcipi
end[u] ordimeſi ſi alio[que] te facto ordinate[m]
to domino aut poſt mo[u]b[u] no[te] ſentiſte. t[ue] t[ue]
bet eum di[u]a ad ibidu tecet ibi[que] ſatu ſuiu ſez or-
dinati occupare. Quando a[ut] eſt irregulari-
tas ex illegitima natiuitate diſpenſa[rum] p[er] pa-
pam. ut patet extra te filijs p[er]ſibero[que]. Sz
ſi irregularitas eſſet ex mutilat[i]de et eſſet e[
nomis et ipe eſſet in cauſa vix diſpenſa[rum] . vt
habet[que] diſtinet[i]one. I[v]. Si quis abſcibavit. De
alijs a[ut] ſez homi[que]bio et bigamia patebit in
ferius diſtinet[i]one. I[x]xii. I[]n[ar]to d[ico] q[ui] e[ve]
communicat[i]o[rum] relaxa[que] p[er] abſoluto[d]e[m] faci[a]t e[ve]
iſto qui excomumicaut iſ excomunicaut eſt a
iudice vel a p[er]ſorioni eius. Si a[ut] eſt a iure tol-
li[que] p[er] abſoluto[em] eius qui ius odibit. I[no]to
dico q[ui] m[er]ter dictu[m] relaxa[que] p[er] illu qui poſuit in
ter dictu[m]. In certis tamen caſibus relaxatur
q[ui]n[u]a iure ut extra te ſententia excomunica-
tions. e alma mater. I[]sexto d[ico] q[ui] ſuſpen
ſio tollitur p[er] relaxat[i]o[m]em faci[m]t alis ſuſpe-
fioniſis p[er] q[u]ui eam tulit. I[he] quinto artis
culo ſez principali p[er] p[one] p[redicte] impo[b]iant
ſuſcepto[m]em ordinu[m]. D[ico] q[ui] q[ui]ntos p[en]iſ
vltimiſis certi[que] eſt q[ui] no[te] p[er]hibent a collatione
vel ſuſcepto[n]e ordinu[m] de facio[que]t habet[que] pri
ma. q[ui]c[que] quibá[d]. Et eſt ratio. qua c[u]i il
lis p[en]iſis potest[que] rato[rio] ministr[i]e p[er]ſuci-
p[iet]is et alia necelláriá h[im]cme[n]. De iure au-
tex[que] p[er]hibent[u]e ita q[ui] illicite attempte[que] otrar-
um. t[u]n[que] ſi attemptatur otrar[u] huius ſit quod
intenditur. De prima a[ut] p[er]xa ſic[que] eſt q[ui]
datio eſt bubil[u] fi epius tegrabatus ordimeſ
te facto offerret. q[ui] dubium vſa[que] alias diſſe-
ratur. I[ab] argumentu[m] in otrarium pate[re]
ex dictis t[em].

O
nq[ui]z alia ſacramèta.

T[erc]ea iſtam diſtinet[i]onez viceſi-
mamſextam et viceſimâpeſtiamam
in quibus magiſter incipit agere
de ſacramento matrimoni[que] etres queſtú
ones. Primo vtrù matrimonu[m] ſit oiuſto ma-
ris et ſemine. Secundo vtrùm ſit honefu[m] ma-
reſ, et feminá maerimonalite[r]i oiuſi. T[erc]o
vtrù m[ir]imoniu[m] ſit a teo institutum.

H
D prima[que] questionem ſic p[er]ceſſi.
Videc[que] m[ir]imoniu[m] no[te] ſit oiuſto ma-
ris et ſeſe. q[ui] iſta oiuſto vel eſſet cor-
po[rum] vel alo[que] no[te] a[ut] eſt alo[que] q[u]i t[ue] in p[ra]ia

DICT.

est matrimoniū· quod est contra illud Mathei. In regno celōz. nō nubent neō. nubentur. Non est etiā oiuſtoē corpm. q. tunc inter Matia et Josepho nō ſuſset veru matrimoni.

In otarii est magiſter in ſa q. dicite q. ma
trimoniū est oiuncto maris et ſemine. (A
bikam questionē dico q. aliud est querere qb
eſt matrimonium ſm fiam telcriptōnem. et
aliud quid est ſm nominis interprētatōnem.
Si aŭt queritur quid est matrimoniū ſm ſuā
telcriptōdem. an viez. ſit oiunctō maris et ſe
mine. Dico q. aliud est matrimoniū. aliud e
tractus mīrimonij et aliud est ſacramentus
matrimonij. Et patet 15 diſimido p. ſe. q. ma
trimonu est relatio realis extrinſucus abue
niens. vel ad minus est relato ratōms perma
nens in ajab oiuſum. Coneractus aŭt mīr-
monij est in fieri et est acto vel paſio inveria
or vel exterio. Sacramētuz autē matrimonij
q. est ſigni ſignans tractu mīrimonij ſim
pliciter est in fieri. Et tunc banک eoz. trium
telcriptiones tales. Primo quid est mīrimos
mūm. Piam ſuſa mīrimonij est vinculo mīſſolu
bile inter maritū et femmā ex mutua tranſa-
latōne corporum mutue p[ra]tāis ſiuoz. in ſemuicē
facta ab p[re]eandō p[ro]lē tebite educandam
Contracbus v[er]o mīrimonij est maris et ſemi-
ne mutua tranſatio p[ra]tāis ſiuoz. corporz pro
vu[]i p[er]etuo ab p[re]eandō p[ro]lē tebite educā
bam. Sacramētum v[er]o mīrimonij est ex p[er]ſſio
certa[]z. v[er]o[]z. maris et ſemine ab ſe muicēz
ſig[ui]ficāciu tradiſone mutue potestatis cor-
po[]z. ab p[ro]lē tebite p[re]eandā ex institutōe
biuina efficaciter ſignās grāz. ſokerandā mu-
tuo oſer aſcentibō ad oiuſtōnem mutuā aioz.
gratiam. (Ex b[ic]tis paet et quō matrimo-
nu est oiuncto maris et ſemine. q. matrimo-
nu est vinculo m[bi]ſſolubile inter maritum et
femmā ex mutua tranſatoē p[ra]tāis corporz.
ficēz ad muicē facta ab p[re]eandō p[ro]lē tebi
re educandā. ( Si aſt quæraſt te m[ri]moniu
q[ui]um ab nois interpr[ati]ationē bicuſt aliqui q
matrimoniu nō noiaſa patre nec a matre. ſ
ab v[tr]oq in p[er]tum viuinuſt. et ideo matrimo-
nu dicic a materia et monos q[ui]b est vn[u]· vn[u]
matrimonu dicic q[ui] vna materia. Sed melis
us dicic ſim p[li]itoru[]ix. et himo. q[ui] matrimoni
um dicic a matre-nā ut ibidem minui ſb facta
mentum habet triplicem appellationem ſm
triplicem ofiteratōnem. Dicitur enim coniu-
gium. nuptie et matrimonu. Cuius ratō est
q[ui] p[er] tripliciter ofiterari. ſcz. ſm illud q[ui]
et ſm ſignu in q[ui] appar et et ſm fructu ad
quē p[er]ducit ficut est ſonu plis. S[pi]ſicere ſim
illud q[ui] est ſic or oiuqiui q[ui]simue iug[u]· q[ui]
est obligato maris et ſemine. Si aŭt ofitere
tur quo ab ſignu i q[ui] appar et ſic dicic nuptie
quaſi a nube. q[ui] nubentes opiri ſoleb[at] et eo
r[u]u capitā v[lab]anu. Si aŭt ofiterere t[erc]o
modo. ſcz. ſm fructu ad quē p[er]ducit ficut e[mi]to.

XXV. et XXVII.

nū plis. ſic dicic matrimonu a m[re]· q[ui] relpe
et nati magis labo[rat] p[er] pater in p[ore]anbo
pariendo et nutriendo. (A. d argumētū p[ri]
cipale oco[do] q[ui] m[ri]moniu est oiuncto aioruſ
in corpe exiſtetiui. p[er] p[er]t hoc ſequi[que] q[ui]
p[er]ia ſic matrimoniu. t[ui] q[ui] nō eſſet ibi in oſſi-
ciu[t]u etiā q[ui] nō eſſet ibi in remediu[que]t.

Hoc s[ac]am quelſtionem ſic p[ro]cebiſt.
Videq. q[ui] nō ſit honetu maritū et Fem-
mā matrimonialiter oiungi. Quia
nō est honetu ut ſupior obliger ſt inferiori. S[ic]
vir e[mi] ſupior muliere. Igiq. nō e[mi] honetu ut vir
obliger mulieri. Igiq. (Cōtra. q[ui] ſit fine p[ec]
cato est honetu. ſed oiunctio matrimonialis
est fine p[ec]cato. Igiq. est honesta. (In iſta q[ui]
ione est opinio ſocratis ut patz. iii. poliſco
rum q[ui] nō ſit tonu maritū et femmā m[ri]mo-
nialiter oiungi. q[ui] melio[que] est polli[cia] illa in q[
]polliſſiones et v[ox]es ſi[mi] omunes p[er] iſta in q[
funt diſimide. (S[ed] iſta opinio n[ō] solu[] apud
t[he]tolosos rep[ro]baſt ſed etiāz apud p[er]sōs e[
f]alſa· ut ptz. iii. polliſticoz. Quia vaſa et in-
bifferens p[mi]xtio maris et ſemine est ſtra to-
nu plis· otra tonu familie et otra tonu cuitat
tis· vt ſtatim p[ba]biq. (Dico q[ui] ab quelho-
nem tres oſluſiones. Prima est q[ui] honetum
est ab p[re]eandō p[lem] tebite educandā ma-
ritu et femmā m[bi]ſſolubili vinculo ſibi muic-
cem copulari et etiāz obligari. S[eba] o[cluſio]
q[ui] honetu est ab p[re]eandō p[lem] tebite edu-
candā marē et femmā potestatē ſiuoz. corpor
tru ſibi muicē mutuo et ſponte trādere p[er] vu[
]p[er]etuo. T[erc]ia o[cluſio]· congruī est donato[]
ſita maruā a teo inſituī et ap[pr]obari. (P[ri]
ma o[cluſio] p[ba]ſic. No[ſem] v[elle] p[re]creare p[er]
lem in ſp[ecie] humana est actus tebite circum
ſtationabilis. Sed iſte actus tebite c[ir]cūſtā-
tionāk ex erib[que] ſcz v[elle] p[re]creare p[er]sō tebite
educandā. et p[er]ite actus fit determinatuſus
p[on]a[]n[as] maris et ſemine. et q[ui] ab illu[]a actum
m[bi]ſſolubili vinculo oblige[n]t. Iſte a[ut] a[ct]uf
est actus matrimonialis et oſtalis c[ir]cūſtā
tionatus est honestu. S[ic] tonu et honetu est
ab p[er] p[re]eandā et ab tebite educandā ma-
renz femmā m[bi]ſſolubili vinculo ſibi muicē
copulari et obligari. Probato[] maios. A[de]
qui de ſe n[ō] est bonus bonitate morali. nec de
ſe malus malicia oppoſita est actus tebite ei
cumſtationabilis. ſed p[re]creare p[lem] est adq
n[ō] de ſe bonus bonitate morali nec de ſe malq
ergo eſt de ſe tebite c[ir]cūſtationabilis. p[ro
]batio min Morris. J[ac]ita iſta min[or] habet tres par
tes. Prima p[ar]s eius p[ba]ſic. M[u]ilibet ex ca
ritate tene[n]e diligere p[ax]imu et p[ro]lem fiuam
ſicue p[er]p[er]m. Sed quilibet tene[n]e diligere ſe ad
honestā ouſato[]z. et cultu[] diuimu. Igiq. tebet di
lig[ee] et educare p[er] ſuā tebite ad cultu[] tei.
N[oc] ofi[ma]c[que] p[er] Aug. p[er] Gen. dicentē. Bo
n[u] plis n[ō] d[omi]n[ibus] ſi p[er]pes ac t[er]iſteriū quo

### C.

ales ab hoc queritur ut religiose info:me:.
Seba pars probatur fic· quia fi matrimomü
nô effiz inter p[]fonas d[]etermiatas sed effet va
ga p[]mixt· o ut p[]onebat s[]cates· hoc effet p[]
mo otra bonu p[]lis· sc[]do otra bonum famis
lie·tercio otra bonu ciuitatis· Primu p[]batur·
q[]r. p[]les nô religiose educare:· t[]u ex p[]te pa-
rentü· q[]r. nô habent d[]eterminatâ notitiam
fue p[]rolis f[]altem p[]ater· et ita non effet follici
tus fue proli debitam impendere diſciplimaz·
nec econuerſo p[]les patri debita reuerentia:
et timozem filialem p[]ropter quem timozem
filius magis obedi patri et ab eo facilius ê
diſciplinabilis ab alio· Sedm etiâ p[]batur·
q[]r. bonu familie ofiit in aliqua firma abſeſi
one p[]ſonaz· principaliu familie· Sed iſta fir-
ma abſeſio nô effet nifi familia cognosceret
patrem· Terciu eti[]az patet· q[]r. amicicia cuiu
ut plurimuz eſt ex d[]eterminata p[]mquitate
in grabu ce[]to· Sed ibi nulla effet p[]mquitat
in certo grabu que effet cauſa amicicie· Ter
cia p[]s minoris patet ex p[]te prima· q[]r. melius
eſt q[]ples educaſi ſi parentes ſunt inſſolu
biu virculo copulati· I Seba ocluſio p[]mci-
p[]alis eſt q[]r. h[]oneſt[]u eſt ab p[]creand[]u p[]lè te-
bite educand[]a mar[]e et feminâ pt[]a:em fuos
tum c[]orpo[]z· ſibi muicem tratere p[]v[]lu p[]pes
tuo· Nue p[]baf[]c fic· In m[]rîmonio expedit ma
rem et feminâ p[]p[]rias voluntates vel p[]w
ba vel p[]ſigna exprimentia c[]or[]a voluntates
obligari· ſed illud non fit m[]p[]i p[]eractu vn·
te nafcitur obligatio voluntat[]u mar[]is et fe-
mme. J[]fte a[]ut o[]traclus n[]o eſt m[]fi mutue bo·
natio pt[]atâs c[]orpo[]z· p[]petuo ab illu ad[]u· igi-
re· Probat[]c. fic mai[]or· Nua illa obligat[]o vel
nafcit ex impofit[]one legisla[]tions vel ex p[]prijs
w[]lutat ibi· S[]3. ſed m[]ſt magis vtilius et ma
gis ofon[]u naturali ratiom· q[]r. exquo obliga-
tio debet eſſe inſſolubilis exp[]bit q[]p[]modus
quo fit fit ouenien[]s inſſolubilitat[]i eius· S[]3
ſi c[]ogeren[]e a legisla[]tore ſibi diungi minus ſi
bi placerent· et fic mai[]or effet occafio diffen-
ſiomis future· Nua f[]icut d[]icitur· xx· q[]ri· p[]n[]ſi·
q[]b[]o quis n[]o eli[]git p[]fecto n[]o di[]gigit· q[]b[]o aut[]e
n[]o di[]gigit facile o[]temnit· I T[]ercia c[]oclufio
q[]r. ſc[]3. o[]gru[]u e[]ſt di[]lecton[]e iſta mutu[]a z[]o a[]to
approbari· p[]baf[]c fic· ſuullus p[]otef[]t r[]e alicui[]9
tomini alteri obligare n[]iſt de ofenfu z[]o app[]
batione euſob[]e domini· Sed c[]orpus cuiuſc[]uq[]
iure creatiom[]s eſt d[]ei· igi[]ſt nullus p[]otef[]t illud
tranſſerre in commu[]n alterius m[]fi in[]g[]t[]u te[]
approbat· Deus a[]ut approbat omne q[]b[]o te
num et h[]oneſt[]u· Sed bonu et h[]oneſt[]u eſt ma-
rem et feminâ matrimonialiter p[]otefat[]e ſu
or[]u c[]orpo[]z· ſibi muic[]e tratere mutuo· ut p[]ſt
ex prima et sc[]ba o[]cluſione· igi[]ſt o[]gru[]u ê deu
iſta t[]onat[]onê approbare· I Ad argume-
tu m[]n[]terariu d[]ico q[]p[]r vir r[]mulier m[]libertate
voluntatis ſut equales et vna non eſt ſupior
altera· et fic p[]ſt vnus alteri obligari ze·

### III.

H[]d terciam queſtionem fic p[]eceſſ.
Vitetur q[]r. matrimomü n[]o ſit a t[]o
inſtitutu· Nua inſtitut[]o matrimonij
ſt in illo ver[]o hoc nunc os ex of[]ibus meis·
sed illud facit ver[]b[]u homis· igi[]ſt matrimoni
um inſtitut[]u ſuit ab homine· I C[]otra Gen·
· i· dixit deus· Creſcite et multiplicam[]ni· Sed
increment[]u erat p[]matrimomü· ergo matri-
monij ſuit inſtitut[]u a t[]o· I Ad iſta queſtij
onem d[]ico eres o[]cluſiones· Prima q[]r. matr-
monij ſuit a t[]o inſtitut[]us· Seba eſt q[]n[]i ſuit
inſtitutum· T[]ercia qualiter ſuit inſtitut[]u· I
Prima o[]cluſio p[]baf[]c terciâ rationê factam
in t[]ercia o[]cluſione ſc[]de queſtionis· ſc[]3. q[]n[]
lus p[]otef[]t alterius rem obligare n[]iſ t[]oſen
ſu eius cuius eſt· Sed c[]orpo[]ta noſtra iure cre
at[]omis ſuit d[]ei· ſc[]n[]o poſſumus ea obligare m[]fi
de ofenſu d[]ei· S[]3. in matrimonio obligan[]e cot
pora· q[]s op[]otet q[]r. fiat te ofenſu d[]ei· et p[]oſe
quens matrimonij ſuit inſtitut[]u a t[]o· Ione
ſeribitur Mat[]b[]i· x[]· Nuos deus iuungit ho
n[]o ſepet· Loqu[]i ibi x[]p[]s de o[]iud[]o matrimo
mali· I De sc[]ba o[]cluſione ſc[]3. q[]n[]i ſuit inſtitu-
tum· d[]icit vna optimo q[]r. matrimonij datum
eſt in officiu et dat[]u eſt in remediis· Et fic du
plex eſt eius inſtitut[]o· N[]na ante lap[]ſi q[]n[]i ta
tum eſt matrimonij m[]n[] officium· Alia p[]oft la
p[]lum q[]n[]i matrimonij dat[]u eſt in remediis·
I Contra hoc obici[]e· q[]r. on[]ia factam[]eta effi
ciacim habent a l[]angu[]me x[]p[]i et p[]aſſione vt
exhibita vel p[]milla· S[]3. ſi iſtus innoctie p[]
m[]aſſſet p[]affio x[]p[]i n[]o ſuſſet exhibita· Ergo
hoc n[]o obſtant[]e dicen[]b[]u eſt ut prius q[]r. m[]
monij duplex ſuit inſtitut[]o f[]icut pon[]t[]e antiq
b[]ocodes· N[]ec valet inſtantia· q[]r. h[]ic querit q[
]ſtio de Facto fine obit[]one· In inſtantia a[]ut ac
cipi[]e altera p[]milla[]z· c[]u obit[]one· it[]eo non p[]
inferri o[]cluſio de Facto fine obit[]one· q[]r. o[]cluſio
ſemp tenet ſe c[]u p[]milla tebili[]o: ex· i· p[]rio[]zz·
Vel p[]otef[]t d[]ici aliter q[]r. in m[]rîmonio duo ſuſt
ſc[]3. o[]traclus matrimonij· e obligat[]o inſſo-
lubilis· Contraclus a[]ut matrimonij eſt a t[]o
inſtitutus ante lap[]ſum· Gen· i· c[]u d[]ict[]u ê hoc
nunc os ex of[]ibus meis· Et p[]oft lap[]ſi Gen·
· iij· Multipliſcat[]o erumnas tuas· Sed d[]ic[]t[]u ad
obligation[]e inſſolubile[]z inſtitut[]o teus ma
trimonij cum a[]it Relinquet homo pat[]er et
marr[]e et ad h[]erebit v[]x[]o: ſue· Ad h[]erebit in
quam n[]o momêtan[]e sed ſemp· I De t[]ercia
oclufione ſc[]3. qualiter ſuit inſtitut[]u ſi eius in-
ſtitut[]o ſuit p[]ecept[]o· D[]ico fic[]e immediate pre-
miſum eſt q[]r. duplex eſt matrimonij inſitu-
tio· vna ante lap[]ſi m[]n[]ic[]ui· alia p[]oft lap[]ſi
n[]o ſoli m[]n[]officiu sed eti[]a m[]remedium· Prima
a[]ut inſtitut[]o matrimonij habute p[]ecept[]u et il
lud p[]ecept[]u eſt affirmatiuiu· f[]icut d[]ic[]t M[]gr·
et ſuit iuris naturalis· naturale a[]ut ius que-
dam d[]ictat simpliciter· ut amar[]e deu· quod[]
a[]ut d[]ictat ab tempus f[]icut q[]r. of[]ia ſunt omu-
nia· et iſto m[]o inſtitut[]o m[]rîmonij ſub p[]ecepto

Dif.

fuit. Nula quabiu pauci erat dictabat ius na
turale et multiplicanda est species huma-
na ab cultu, etc. Sed cesserunt illo statu cesser-
uit preceptus, et ideo secunda institutio tem
pore legis gratie habuit insulgenietiam non
preceptum. (1) Ab argumentum in contrari-
um bico ficut Magiter dicit et Adam a teo
illustratus propositice locutus est dicento.
(2) Oc nunc os ex offibus meis et verbis illud
non fuit a ſemelipso ſed a teo. et ideo huius ſa
eramenti institutio est a teo.

Nec queri solet. Circa di
finitionem-xxviii.-xxix. que-
ro buas questiones. Primo. Ne-
trum solus consenſus exprimu-
verbis de preſenti cauſet matrimoni.
Secu-
to. Vtrum consenſus coactus ſufficiat ab co-
trabendum matrimonium.

H
Nec primam questionem ſic procedit.
Videtur et solus oſenſus expruſus et
verba de preſenti no cauſat matrimo-
nium. quia omne vnculuz ab quod potest ſe
qui copſa carnalis fine pæccato est matrimo-
num. Sed post consenſum expruſuz verbis po-
test ſequi copula carnalis fine pæccato ergo
non solus consenſus per ſba de preſenti cau-
ſat matrimonium. Probatio minoſi. quia 2.
traſentes per verba de futuro ſi coiungant
carnaliter tuné ichti non ſormeātur nec abul
terantur imo ſequente inter eos copula car-
nali eccleſia dicit inter illos matrimonium.
(3) In cœtanuè est Magiſter in littera-

H
Nec secundam etiam questionem ſic pæ-
ceditur. Videtur et consenſus coact?
ſufficiat ab contraſendum matrimo-
nium. quia bapſiſatus timoze penaruz, est ba
ptifatus et cogendus est ab obſeruantia, fi
di crīſtiane. et habetur extra bapſiſmo et
cius effeſu. c. Maiores. igitur a ſimuli oſtahes
maſtrimonium coactus vel timoze penarum
vere contrahit et est cogendus tenere ma-
trimonium carnale-ergo consenſus coactus
ſufficit ab contraſendum matrimoni. Co
ſequentia patet a ſimili. quia ſicut ibi est ma
trimonium ſpirituale ita hie est matrimoni
carnale-ergo. Contra p. Non est mmus fa-
uorabile matrimonium ſpirituale et carnale-
ſed consenſus coactus impedit matrimoni
ſpirituale. igitur et Probatio minoſi. quæ
ſenſus coactus impedit professionem religio-
ms. et habetur. XX. q. 1. et preſens. (1) Dic p.
mittente ſunt aliquem diſtinctiones et commu-
ter respondere oſt. ab propoſitas queſtio
nes. Diſtinctiones p[re]mittěde ſunt quatuor:
Nula consenſus alius tacitus alius expruſus.
Et notatur extra qui clerici velwuentes ma
trimonius contraſere possunt. c. ultimo. At
conſenſus expruſus alius te preſenti vt accid

pio te in meam. Alius de futuro vt accipiam
te in meam. ficut notatur extra te ponſalibò
in eribò capituli. Item consenſus alius abſo
lutus alius conditōnatus. et hoc diuerſimò
ſeßm diuerſas conditōnes oppoſitas. vt has
betur in predicta rubrica. Item consenſus a-
lius lib alius coactus. vt nòſ ex te hijs quo
vi metus ve cauſa fiunt. c. primo. et clari9. ha
betur tercio et bicozum capitulo de volunta-
rio. (1) Hijs p[re]miſſis de consenſu coacto bices
tur in secunda questione. de alijs autem p[ro]
ſequenco. dico ab questionem quatuor cons
cluſiones. Prima et consenſus tacitus non fa
cit matrimonium. Secuſa et consenſus te fu
turo verbis etiam expruſis non cauſat m[ri]
monium. Tercia et consenſus te preſenti ver
bis expruſis cauſat matrimonium. Muart a-
Si consenſus conditōnatus cauſat matrimo-
nium. (1) Prima conſluio p[ro]batur ſic. In ma
trimonio acquirunt coniuges inter ſe ius i in
uicem. vt patuit ſupra diſkin. XXV. Sed quam
tumcunque velim dare aliquid nullum ius acci
pitur illi per volutatem meam tacitam. igt-
tur in matrimonio non ſufficiet consenſus taci
tus. Secuſo ſic fi consenſus tacitus faceret ma-
trimonium cum ille consenſus fit occuletus et
immaneſtus nulla habetur certitudo matri-
monij. quod est inconuenièns. Vtimo ſic. ma-
tronium eſt ſacramentum. Sed ſacramentu
est signuz. ergo cauſa matrimonij debet eſse
ſignum. Sed in consenſu tacito nullum est fiis
ſnum. ergo consenſus tacitus non facit ma
trimonium. (2) Secunda conſluio p[ro]batur
ſic. In matrimonio debet eſſe plenus consen-
fus. Sed consenſus de futuro no est plenus 2.
ſenſus. Nua quia ſicur quod de futuro est non est
ita qu[em] ſe conſentie de futuro conſentit non p[le]
ne. ergo. (3) Preterea. In consenſu qui cauſat
matrimonium. qui ſemel conſentit non debet
amplius conſentire. Sed qui conſentie te fut-
turo debet iterum conſentire. igitur conſeſus
de futuro non cauſat matrimonium. (4) Item
in matrimonio est tradiſio mutua et libera
p[ro]teſtas corpoſis. Sed nullus p[ro]mittěde tra
dit illud quod promittit imo est contabichtō
g[ui] promiſtenco de futuro actualiter tradat
mutue p[ro]teſtati corpus ſuum. igitur conſen-
fus de futuro non cauſat matrimoni2 vel 2s
eractum matrimonij. (5) Ex p[re]ceſtenci ratio-
ne p[ro]batur tercia conſluio ſic. Jlle enim 2.
ſenſus cauſat contraſum matrimoni2 et con
iuges tradunt ſibi p[ro]teſtatem corpo[rum] ſuo
rum. Sed ille est oſenſus expruſus verbis de
preſenti. igitur oſenſus expruſus verbis 3 pro
lenti est cauſa m[ri]monij. (6) Muart a conſlu-
Sioſenſus oditōnatus est cauſa m[ri]monij. bi
co et oſenſus oditōnatus vel fit per verba de
futuro vel per verba de preſenti. Si per ſoba
de futuro est item iudicii quod de matrimo-
mo per verba de futuro. te quo dictum est in

xxvii.

et

xxix.

Cij.

Secunda solufione. Notandus autem quod bitio de futuro aut apponitur per mobus pene aut ut determinio contractus. Si per morum pene nullius est vigoris pio eo quod moriamonia debent esse libeta. Ut si quis propontit promitto contrahere tecum, sub pene censum marcarum. Si autem apponitur ut dederimario otractus biflinguendum est. Quia aut ita obitio est bona est vel inbonesta. Si e bona est, fitante ceditione fitant sponfalia non fitante non fitant. Et si quis dicat, otraham tecu si placuerit patri meo vel si volueris cœuerti ab fitem. Si autem est inbonesta hoc est dupliciter. Quia aut est otra subfiantia, ma trinomij aut non. Si otra subfiantiam matrimonij nulla est obligato, et si dicat, otrahaz tecum si procuraueris venena ferilitatis vel aliquod huiusmodi. Si autem est inbonesta et non otra subfiantiam matrimonij, et si dicas tur, otraham tecu si furatus fueris vel si deum offenderis, talis ceditio pio non abieda habenda est. Si autem oflenfus fiat per verba te prefenti, aut obitio est præterita aut plens aut futura. Si obitō est præterita, ut accipio te in mea, si moruus est pater tuus. Vel te prefenti, ut accipio te in meam si tu es virgo fitante obitione fitat matrimonium. Si autem obitio est de futuro aut futuri, necessari aut futuri otingentis. Si futuri necessari, et accipiam te in meam si fol oriatur, eras, tunc fitat matrimonium. Si autem obitio est otingens dico quod non est matrimoni, eo quod oflenfus te paret de futuro, sic et obitio, et ideo iudicandum est tunc ficut de futuro. Sec est mimo, mium miſ carnis copula subſequatur. Et tue intelligitur a condizione appoſita receſſe. (Ad argumentum principale huius quidio miſ eccleſia dicit inter eos ſe matrimonium et arguebatur, et ſic maio: debet ſane intelliſe vel totaliter negari.

Habendam questionem qua queritur. Vtrum oflenſus coactus ſufficiat ad otrahendum matrimoni. Et ut ina ophnio que duo dicie. Primo enim dicit quod nullus potest cogi ab oflenſum interioem ptc tamen cogi ad oflenſum exterioem ptopter minas, ut dicat, verba exprimentia oflenſum. Secundo dicit quod eccleſia prefumit illum ofenſum qui ſufficit ab matrimoni, otrahendu. Voluntas enim coacta voluntas eis ſebim. Au guſt. Contra primum dictum obicitur ſic. Quicunque cogitur ab alio, quod non potest esse fine alio absque pectato mortali cogitur ab illud alio. Sed ifte p[ro]te cogitur metu ad di menbium, verba exteriora ad exprimendi, cœſenſum, ſed illa non poffunt ſe fine oflenſu in teriozi fine pectato mortali. Iſi cogitur ab conſenſum interioem. Amor quantu ad priam partem est ſua. quantum autem ab ſecundam pater, quia p[re]bens in matrimoni.

•Iij.

Ofenſum exterioſez, fine interiori ofenſu facſt mendacium perniciosum, quod est pectacum mortale. Ita autem ratio tota: firmatur in exemplo duplici. Primo ſi alii non liceret, oſentire interius aut metus teberet eum induere ab p[ro]ferendus verba exterius ficut et ſet te religioſo, quia nullo metu tebät inbus cí ab dicendum hoc verba. Aut enim est cœſentiens animo et pectacem mortaliter otra, utum. Aut nò ofenſiens et pectacem mortaliter mentiento permittioſe. Aliud exempluz. Si q[ui]s violentiam inferens ilíi et accipiat illius, etiam per violentiam exigeret ab eo tale iuramen- tu. Tura ab ſanda, qu[ui]s euangelia qu[ae] fine mea tu ofenſis in illam, talis nullo modo tebet ex aliquo metu ad iſtud iuramentum induco, qu[em] est pectacum mortale iurando mendaciter. Iſiſt a ſimili nullo metu potest ille induci ab accipienbum istam verbo exterius miſi ſic accipere ſit licitum, non est autem licitui miſive coniungi: ofenſus exterio: ofenſui interiori. Sed ſebim dictum poſſet tolerari ſic. Eccleſia ſem per prefumit p[io] meliori parte, ut patet extra de regulis iuris. Et ſote miſericózes. Secundo, que dubia ſunt quo animo fiant ut ibi dicitur in melioez, parte interpretemur. Sed in ofenſu coacto, dubium est in apolito quo animo fiat, igitur in melioem partê in terprætari tebet. Sed ifte est ofenſus interior abſque metu, igitur eccleſia ſic prefumit. (Ad iſtam igitur questionem ſunt duo vioßna. Primo qualiter potest eſſe ofenſus coactus. Secundo ſi ſelle ſufficiat ab otractus matrimo: miſ. De primo dico tres propoſtiones. D[omi]nus volendi. N[ut]ia cum violentum fit, ex: iij. ethicorum cuius principiuz est ab extra non conferente vim p[al]ſo, ex hoc accipitur qu[em] coactum ſие violentum est cuius principiuz est totaliter ab extra, ſed principium actus volè bi nò totaliter est ab extra cum ſit adio ma nens in agente. Primo ethicorum, t[em] non me th[us] ergo voluntas nò potest simpliciter cogi ad as[ent]um volendi. N[ut]ia cum violentum fit, ex: iij. ethicorum cuius principiuz est ab extra non conferente vim p[al]ſo, ex hoc accipitur qu[em] coactum ſие violentum est cuius principiuz est totaliter ab extra, ſed principium actus volè bi nò totaliter est ab extra cum ſit adio ma nens in agente. Primo ethicorum, t[em] non me th[us] ergo voluntas nò potest simpliciter cogi si ab actum volendi. (Secunda apolitò: eſt habens voluntatem potest cogi ab aliquam p[al]ſionem v[er]pote ligari vel ad aliqua, adh[oc]nem instrumentales, que tamen non est adh[oc]fus, ſua v[er]pote qu[ae] quis peutiat manu alterius, utento ficut bixie ſanda. Lucía p[al]ſachado. Et si per manum mea, ſacrficii facias beus hoc v[er]cider. (Tercia apolitio est qu[ae] habens v[er]ſonem luntatem potest cogi ab aliquam actionem humanam non simpliciter ſed in quid mea tu ſez maioris mali, qu[ae] ſi ſit ille actus, et est mea t[em]us moriis, vnde talis metus dicitur poſſe, ea d[ere] in conſantem viru, vel viruſum. Et t[ue] oppone: ſtatim vitere de ſecito vitelicet ſi in ſe ofenſus modo p[re]dicto coactus ſufficiat ab otractum matrimoni. Et dico qu[ae] non ut habetur exprelle, extra te sponſalib[ae]. Cum

DIE.

locum et c.quequenti. Conſuletatōmi. §. Sane. Si autez queratur que eſt ratio quare ifteos ſenſus ſic coactus non ſufficit ab contractus matrimoniij. Dicitur 9 ratio ſumitur a causa ſa ſoſzali illius ſtraedus et a cauſa eſtiente a qua eſt talis ſoſnalis còtractus et a cauſa ſinali propter quæ efficiens debit còtractui talem ſoſnam. Primuſ patet. quia iſte oera datus eſt batio et licet noſ liberalis batio. quia bat vt betur ſibi equale tis liberadatio. quia contra ratōnem batoſis eſt q non ſit libera Seb vbi eſt coactio ibi noſ eſt libertas. vt habetur in capitulo p[re]eallegato. Cum locum. g oſenſus habet locum vbi metus vel coacto intercedit. Secundo patet ita, a cauſa efficiens. P[am]eus inſtituit talem translatione3 p[oteſt]atis c[or]p[oz]ium vt eſſet mere libera. vnt de dicitur Gen. 1. 5d. Ad h[er]ebit v[ox]ii ſue. ſi vbi eſt abſeſio et non coacto ibi eſt libertas. ergo conſenſus coactus non ſufficit ab oſtraetum matrimoniij. In ſignuſ huius parentes rebecc[es]e d[ix]erunt Gen. 7. 11. 3. Vocemus puellā et queramus eius voluntatem. T[erc]io patet illud ex parte ſinſ qui eſt p[ro]les et h[ib]ilo-lubilitas vinculi. op[er]t et enim illam tonatoſ nem eſſe liberam que eſt p[er]p[er]tua. quia vt di citur. ij. q. ij. c. p[re]ſens. quod quis non biligit ſacile oſtemmi. Seb iſta tonatoſ ex vinculo in diffolubili eſt p[er]p[er]tua et debet eſt libera et non coacta. (Ad argumentum prime queſtions dictum eſt p[er]ſua. (Ad ſecundum ar]gumentum ſecunde q[ue]ſtions d[ic]io q[ui] noſ te net conſequentia nec eſt ſimile p[ro]pter tria. Primo. quia conditio bap[ta]ſati eſticitur meli or. quia eſticitur filius eccleſie non autez ſic e in matrimonio. Secundo quia voluntas p[er]ſorioris ratificat p[er] talem oſenſum coactum aliquem fieri filium eccleſie non ſic autem ra tificat matrimoniui coactum propter p[ri]ma rationem factam circa fine3. q[ue]ſtions. T[erc]io quia in bap[ta]ſimo non eſt ita p[ro]priē ma trinomium ſicut adoptio. bene autem p[oteſt] minus de voluntario ſufficere in adoptato g[ui] in oſtraſente matrimonium. vnte non babeſt vſum ratōn[is] p[oteſt] adoptari ſed non t[em]p[o]ſari. 2e.

D
ec soluz coactio im-
pedit. Circa distinſtionē tri-
cefimam et tric[ef]imamprimam
quero eres q[ue]ſtiones. Primo.
Verum oſenſus e[roneus] ſufficit ad oſtraſe
dum matrimonium. Secundo. Verum inſe ma
riam et Joseph fuerit verum matrimoniui.
T[erc]io. Verum tria ſint bona matrimoniij q[
]ui
magiſter p[or]int in ſi a ſeſiſſe, fi[ce]s p[ro]les et ſa
c[ram]entum.
H
[d] primam q[ue]ſtionem ſic p[ro]cebiſt.
Videtur q[ui] conſenſus e[roneus] ſuffi-
ciat ab oſtraſendum matrimonium. quia in

XXX.

TTRI.

Jacob et L[am] puie veri[rum] matrimonium a lias fuiffet cum ea Fo[mi]catus. Sed Jacob cre bidit per e[ro]zem eam eſſe Rach[el]em. i[g]itur (In oppoſitum eſt magiſter in ſi[a]. Et-xj. -q. j. per totum. (In iſta q[ue]ſtione eſ t p[ro]vna diſtinkto ponenda. Secundo eſt q[ue]ſto diſſoluenda. T[erc]io ſunt aliqua dubia remo uenda. H[il]kino[d]o ab p[re]ſens eſt iſta q[ui] in ma trinomio p[oteſt]eſſe q[ui]a[br]up[lex] e[ro]z. ſe[ſi]e[ſ] e[ro]z: p[er]ſone. e[ro]z: for[tu]ne. e[ro]z: ob[di]tions. et e[ro]z: oſtraedus vel oſenſus ma[tr]imonalis. p[uta] quando alter coniugum o[te]nabit animo ſimplici aleer vero o[tra]bit Wolſe v[tens] verbis t. ſignis fine animo o[tra]bendi. (Dac di] ſh[in]ctione p[re]miſſa d[ico] ad q[ue]ſtionem qua- t[uo]r: conclusioneſ. Prima eſt q[ui] e[ro]z: p[er]ſone imp[ed]it matrimonium miſi ſup[er]uemat oſenſus. Secunda o[cluſio] q[ui] e[ro]z: for[tu]ne non im p[ed]it matrimonium. T[erc]ia conclusiono q[ui] e[ro]z: conditōn[is] imp[ed]it matrimonium. p[ruar]ta conclusiono q[ui] e[roneus] c[ö]ſenſus imp[ed]ic ma trinomium. (Prima conclusiono p[rob]atur. E[]o[ſen]ſus ſequitur cog[no]tmōnem ſ[om] Aug[us]. d[ic]e[tem] q[ui] miuſa diligere p[os]ſum? i[c]cognita nea qua[ſ]g[ui] ergo qui oſenſit oſenſit in eum de quo cog[ita]t[ur] ſed cretens h[unc] eſſe allu[que] iſto no[n] cog[ita]t[ur] ergo in iſto noſenſit. ſed in matri]monio neceſſario requi[rit]ur oſenſus. ergo no[n] eſt ibi matrimonium. (Secunda o[cluſio] v[ide] licet q[ui] e[ro]z: for[tu]ne non imp[ed]it ma[tr]imo- rium ficut e[ro]z: c[irca] pulch[rit]udinem vel di]uitias et honores et huiuſmodi. Muia nullus e[ro]z: imp[ed]it matrimonium miſi ſoluſ ille qui eſt de r[es]pectu e[or]uz que ſunt in matrimonio eſſentia]ia ſed tona for[tu]ne non ſunt eſſentia lia in matrimonio. i[g]ite e[ro]z: for[tu]ne non im p[ed]it ma[tr]imoniui. (T[erc]ia conclusiono q[ui] e[ro]z: ob[di]tions ficut eſt ſeruſus. quando v[ic]eli- c[et] quis credi[t] aliquem eſſe liberum et eſt ſer uus. talis inquam e[ro]z: imp[ed]it matrimoniui quia ſeruus non p[oteſt]e bare p[oteſt]aſt[é] ſui cor poris alteri ſed iſta donatio neceſſario requi- ritur in matrimonio. i[g]itur. Sed quia iſta o[cluſio] p[os]ſet male i[nt]elligi. I[no] notand[ui] ſm aliquos to[d]o[res] q[ui] e[ro]z: ob[di]tions p[oteſt]e e[tr]up[lex] in p[er]ſonis. Muia a eſt p[ar]is ob[di]tions vt cum ſeruus o[tra]bit cum ancilla. aut meli- oris ob[di]tions. vt quando ſeruus o[tra]bit cu[n] libera. aut deterioris ob[di]tions. vt quando liſ] o[tra]bit cum ancilla. In duobus primis caſi]b[]e e[ro]z: non imp[ed]it matrimoniui. In terc]o[ve]r o[mp]edit o[tra]bend[ui] et dirimit iam c[ö]tra- dictum miſi p[olt] o[n]g[iti]nōnem ob[di]tōn[is] affentiat v[é]bo vel fac]to. Et de hoc erit ſermo m[af]ra di] ſh[in]ctione. xxxvi. (Muarta conclusiono. Si e[ro]z: oſenſus imp[ed]it matrimonium. p[uta] qua[n]to alter oiu[gu]m contrab[it] animo ſimplici et alter Wolſe v[tens] verbo fine ammo o[tra]ben di]b[ico] q[ui] in facie eccleſie ſit matrimonium. tam[em] i facie dei iſte e[ro]z: imp[ed]it m[ri]mo[m]ü.

II.

Inuiab ab aliquem effectu requiruntur duo,
num tanget principale et alterum tanquam
nus principale. Si deficiat quod est magis pro
tipale et ponatur ibid quod est minus principa
le non sequitur ab illuque effectus. Sed ab ma
trimonium requiruturo senius tanquam principa
le et verbum tanquam minus principale. (1) Nec
curunt autem hic duo dubia. Primum est quod
aliquis ab extorquendam carnalem copus
lam dicat verba animo eamen non intendens
contrabere nuiquid alia persona simplici anni
mo otrahens obligatur. videtur ut scilicet ex
parte eius sunt tam senius quam verba quod sunt
caufa obligatōris in matrimonio. (2) Secundum
dubium. Est quod totoque otrahens procedit ut
poris expiat tolum suum alteri persone quod
contraxit fecum tono animo ita non potest
recebere nec redbere debitum stante conscié
tia et tolo propter periculum formationis.
et sic remanet perplexa. (3) Ab primum dubi
um dico quia otractus matrimonii non clau
dicat ut fit matrimonium, ex altera parte tui
et ido est fecunda persona non dat senius, non
est ibi contractus matrimonii, et sic altera p
sona non ligatur. (4) Sed tunc remanet fecun
dum dubium. Ab quod bicunt aliqui quia illa
persona non potest redbere debitus, stante ex
scientia de tolo alterius nec potest recebere
qui exponeret se periculo formationis. (5) An
lia via est melior quia talis persona non faciat si
bi ofscientiam quia alter totoque senferit sed qu
moto mentitur et alias were senferit. Sicut est
de illo qui dixit ex quia cognouisset matrem
vocis, talis enim non tenetur redbere debi
tum marito sic afferent. (6) Ab argumentis
tum in conarium de Jacob et Lya fuit Ja-
cob excufetur fuisse non. Dico senfit in Ly-
am nouo senfu et hoc fozte propter ubi la-
ban bicentis non est confutudinis in loco isto
ut minores p[ro]ius trabant ab nuptias.

Habitationemque questionem sic procedebatur. Videtur ut inter Mariam et Joseph non fuit verum matrimonium. Quia, quod dictetur sic. Sunt quibus vuerunt tibi non solum nubere sed velle nubere dam nabile est. Sed virgus wuerat virginitatem Tuxta illud luceam. Quomodo fiet istud quodam virum non cognolico. ergo etc. (7) In operationem est magister in littera et accipit ex euangelio Matheum. Tum effectus deponerat ma tia Joseph. (8) Ab istam questionem dico tres conclusiones. Prima est quod decuit matrem Christi ut iuere virginitatem. Secunda conclusio est quod decuit matrem Christi esse virginez et alicui deponerari matrimonio. Tercia conclu sio. Quomodo stant ita quia aliqua cum voto virgineatis pro sibi alicui matrimonio focia ta. (9) Prima conclusio probatur dupliciter. Primo decuit Christum qui est speculum fine macula habere habitaculum seu matrem ma

concupitamque et voluntate. Sed per se cedat hæ
corruptio voluntatis est in voto caffitatis. Et
decuit matrem Christi wuere et seruare vir
sinitatem. Secundo sic. Decuit matrem Cristi
habeere omnis sanctitatis et puritatis pri
uilegium. Sed omnis puritatis priuilegiis non
potest haberi, sive virginitate ergo etc. (10) Se
cunda conclusio ab prefens probatur sic tri
plici osguentia scilicet propter signum pro
pter infamie vitatōnem. Et propter diuini co
filii occultatōnem. Propter signum quitem.
quia ecclesia teQUIT per aliquam figmentificari.
Sed nulla est proponi quia ad signandam ec
celam mater Christi. Quia ecclesia est vir
so mater et Ispana. ergo decuit matrem Cristi
elle virginem et Ispana. Propter infamie
vitatōnem. quia ve ait Ambrozius. Sciebat
dominus teneram esse virginis vrecubiam
et lubricam famam puballis. Iste maluit alia
os de suo oreu quod de matris pubeze dubitare.
Propter diuini confilj occulcatōnem. Unde
August. Quæ fuit necessitas ut deponerat
esset virgus Joseph. Nisi propter ea quatenus
hoc sacamentus habulo celare. (11) Tercia
conclusio scilicet qualiter statimul in virgine
vorum virginitatis et verum matrimonium.
dupliciter declaratur. Unde enim inter maria
et Joseph fuerit verum matrimonium h[uius] di
cunt multe autoritæs sanctorum quas po
nit magister in littera ideo hoc non est pro
bandum sed affsumptum est declarandum scil
licet quomodo inter eodem cum virginitate ma
tris Christi fuerit verum matrimonii. Hoc
declaratur primo sic. Beata vēgo wuerat vir
gimitatem, ubi conditione scilicet nisi Deus alif
vellet et disponeret. Sed cum voto sic conbi
tionato stat matrimonium ergo etc. (12) Sed
conera. In omnium quantificumque absoluto in
telligitur h[uius] conditio fi placet duo. Igitur
cum ita citionibus sic intellecta stat votu ab
solutum. (13) P[ro]eterea. Nudum votum istud fues
rit absoluteum clare intelligitur ex illo verbo
virginitate in angulum. Nudomodo fiet istud qu
niam virum non cognolico. Si enim fuisset vo
tum conditionatum tunc nulla est effectio.
quia cum non effectet h[uius] celeris. Si fuisset o
ceperlet. (14) Ido declaratur secundo modo sic. In
contra dictu matrimonii est mutua divisione cor
potis ab copulam carnalem non nisi fub con
ditione implicita videlicet si p[ro]tagrave ut
trahentes cum propoſio ſtatim voulendi ca
ſtitutem v[erem] contrabunt ideo ibi est certitu
to quod nunc p[er]conetur in effectu talis conditio
ſcilicet quod neuter coniugum nunc p[er]conet de
tum copule carnalis ibi in nullo p[re]iudicatvo
to caffitatis otracbus maerimonalibus. Sed h[uius]
fuit talis certificatio igitur cum voto caſtita
tis in virgine potuitiare et ſtetit contra dictu
matrimonii. Probatō minotis. Ram habem
Mathei p[io]io. quod angelus instruxit Josepham.

III.

Dis.

Hicem. Poli timere accipere. Mariam coniitę
sem tuam, multo fortem concluditur. Et ipfa
a two vel ab angelo fuit eodem. Poli timere
accipere. Jope p[ro] virum iustum in iugem tu
um. quia spiritus sanctus babit tibi eum in cu
istodem et te tem virginitatis tue qui tecum
pari wto continueat. Tunc ad argumen-
tum in contrarium quando dicitur et wouen-
tibus non solum wuere. Dico et tebet
inelligi ikta autotiza et wouentibus nubere
sebim communem legem ab quoz[em] velle nube
re sequitur actus.

Hoc terciam quætionem sic procedi:
Videatur et non fuit ikta tria bona ma-
trionim que p[ro] magiter i littera
fiez fides proles et sacramentu. Et nò sacra-
mentum quia sacramentum sebim se est for-
ter tonum ergo non est alijs tonis tonus. Si-
militer non est ibi tonus fidei. quia inter abu-
terum et ab uteram est verum matrimoniu
s et tamen non est ibi tonus fidei. Similiter no
est ibi tonum prolis quia inter steriles est
vrum matrimonium et tamen non est ibi tonu
prolis. Contra Aug[ust] de bono coniugali di-
cit et tria sunt bona coniugii scilicet fides pro
les et sacramentum. Ad istam quætione,
bicitur vno modo et otrahens matrimoniuz
obligat se ab actum copule carnalis ab min
fi p[ro] tatur et certiutuo de non p[ro] tecto in p[au
ciffinis habetur. In illo autem actu p[ro]atur
homo magno bono scilicet v[ul]us rationis &m
plib[us] vij. et h[ic]o z[um]. q[ui] talis actus furat im-
tellectum sp[il]le sapientis. igitur nullus debe
conerahere matrimonium miſi fine aliqua to-
na recompenſabilia iſtam iactur am vius ra-
tiomis. Iſta autem bona ſunt ſacramentuſi fi
tes et proles que ſe[br]m ſanctos excuſant iſt[u]
actum carnalem. Conera. quia in ſtatu im-
nocentem ſuifter matrimoniuz habens ikta to-
na nec tamen ſuifent tunc excuſantia illu a-
dum carnalem igitur nec tunc ſuifent pon-
d[em] igitur non preciſe ikta ſunt ponenda täg-
excuſantia actum illuz. P[ri]eterea. inter ma-
triam et Jope p[ro] fuit verum matrimoniu ex-
pecfetenti quæſtione in quo non op[ro]tuit po-
nere ikta tria tanq[ui]z excuſantia. P[ri]eterea.
Multomag[is] p[ri]uatur homo v[ul]us rationis p
ſomnum g[ui] per iſtum actum. quia in ſomno est
quiſi moruus igitur nullus ſe[br]m redact[em] ra-
tionem debet ſe exponere ſomno miſi eſſent bo
na excuſatia. Dic dicitur et ſunt ibi bona
aliqua excuſantia ſcilicet neceſſitas nature et
confortatio organotum. Aliter dicitur et nò
est ſimile. quia aliquis non pati[re] p[ro]p[iet]e da-
num in ſomno ſicuit in illo actu. quia poſſe ſom
num vizoratur intellectus poſt iſtum autem
actum eberatur. Et quicquid autez ſit de ſt[ui]s
ratombus dicitur ab quæſtionem et tria p[re]
dicta ſunt bona matrimonii. Et ab hoc vt ma-
trimonium habet et eſſe opletum tria ſunt ne-

xxxii. xxxiii.

ceſſaría ſcilicet institutio v[ul]us et fructus. Ra-
tione institutōm[is] est bonu ſacramēti. Ratōne
v[ul]us est bonu, fidei. Sed ratōne fructus est
bonum prolis. Vel sic ſe[br]m Scotum. In ma-
trinomō tría ſunt. Aliquod tanq[ui]z bonum in
trinſecum cui corRESPONDET bonum ſacramēti.
Aliub tanq[ui]z ſimis p[ro]ximus cui corRESPONDET
bonu fidei. Aliub tanq[ui]z ſimis v[lt]imus cui cor
RESPONDET bonu prolis. Tunc ad argumen-
tum principale habet emi illud argumen-
tu tres partes. Ad primam parte, pat[ur] et ikta
non ſunt tría bona ſacramenti matrimonij vt
est ſignum ſenſibile ſed ſunt tría bona matrī-
monij p[ro]p[iet]e accepti ſcilicet v[m]culi inbiffo-
lubilis maneneis poſt oſtra dictum et illud non
est inconueniens eſſe bonu alijſ tōmis. Ab ſe
cu[n]dam partem argumeni dico et ſemper
tonum fidei est in obligatōne liet non ſemp
ſit in executione fuit est etiam in alijſ cōtra-
dibus mutuis. Ad terciam partem argume-
ti dico et obligario non ſemper est absolute
ab tonum prolis ſed ſub oditōne ſcilicet fi e-
uemiat et non ad p[ro]curand[us] ſtudioſe oppo
ſitum ne euemiat.

O

Nod vero ſine consen-

ſi. Circa diſtinctionem, xxxii. et
xxxiii. quero quatuor quæſtionef.

Primo. V[er]tum in matrimonio fit
ſimpliciter neceſſarium redere debitur, p[ot]e-
ti. Secundo. V[er]tum bigamia fuerie aliquan-
do licita. Tercio. V[er]tum bigamus ante ba-
prisſum poſſit poſt b[ap]tisſum ab ſacros or-
times p[ro]mouerit. Quarto. V[er]tus virginitas
ſit virtus.

Hoc primam quæſtione ſic procedi:
Videatur et in matrimonio non fit ſim
ſpliciter neceſſarium redere debitem
p[ot]entii. quia nullus ſimpliciter obligatur ab
p[re]ccandum mortaliter. Sed redere debitem
est p[re]ccatum mortale. ergo. P[ro]bat o[m]no
ris. Actus ſeu v[ul]us rationis est maius bonu
q[ui]z actus cuiuſcunt virtutis. Sed in illo actu
p[ri]uatur ille v[ul]us ratōm[is]. v[ij]i-ethicoz[um] ergo
p[ri]uat ſe maximo bono et per conſequ[em] p[re]
cat mortaliter. Contra j[am] cho[in]m. v[ij]i. et
vir v[or]i debitem reddat ſimiliter autem et
v[or]o vir. Et p[ro]bat. quia vir non habet poſ-
teſtatem ſui corporis ſed v[or]o et econuerſo.
In iſta quæſtione ſunt tría vitanda. Primo
in genere ſi ſimpliciter redere debitem e ne
ceſſarium p[ot]entii. Secundo mag[is] in ſpecie ſi
illud est neceſſarium p[ro] omni loco et tempo-
re. Tercio ſi actus coniugalis fit ſemper fine
p[re]ccato. Quantum ad primum dico et ali
quis potest iſte non redere debitem p[ot]enti.
et hoc eripliciter. Primo ſi alter diuſum ami
ſit iuſ p[er]tendi. Secundo ſi alter coniugum nò
habet iuſ redend[ui] poſt tunc. Tercio ſi alter
coniug[u] obligatur ab non redend[u] debitus

al.

Et hulo fortiori. Primum patet in fortificio
neoiugis, tunc enim innocens non teneat redb
tere debitum lapso. quia lapus in fortificio
nò amisit ius petendi. Si autem vtręs lapiſu
ſit vt patet de abulterio et flupio-tua-pas
tia telicda mutua operſatione tolluntur. Se-
tundum patet quando aliqui otrabunt miſi-
monium per verba de p[]ſenti est inter eos ma-
trimonium ratum et tamen licitù est poſtmo
dum ingredi religionè. Sed fi teneretur ſta
tim redbere debitum teneretur ſe redbere im-
abilem ad religione, quod est falſu. (1) Ter-
tium patet q non tenetur redbere debitù pe-
tenti ſi obligatur ab non redbendum vinco
fortiori vt p[]pote ſi alter siugum infirmetur et
redbitio debiti vrgat in detrimentum p[]ro-
pie hcolimitatis. Tenetur enim magis bili
gere pro[]piam hcolimitatem q[]iſtud debi-
tum alteri siug[]i. Conſimiliter fortiori vincu
lo tenetur non occitere fetu, in vtero p[]gna-
tis vel non eſſe cauſa abotibus q[]iſtud redbere
Igitur vbi est p[]robabile periculum de extin-
tione fetus vel de aboſo faciento non tene-
tur redbere debitum. Similiter maiori p[]iece-
pto tenetur non agere vnd[]e p[]roles nafcatur
leptoſa que poſſet alias p[]rocreari ſana q[]i p[]o
nunc ſatiffacere volutati mulieris. Et i plu-
ribus autem p[]uer tempore menſtruioſcept?
nafceur leptoſus. igitur tunc non teneſt re-
bere debitum. (2) Confirmatur. quia non fine
cauſa in lege molayc accedens ab mulierez
menſtruatam debuit moſt. Mors autem non
inſligitur niſi p[]ro p[]ecato moſtali et grau-
erg[]o non videtur p[]robabile q[]n implicate ſit
probibitum hoc in lege euangelica que d[]e lep-
caritatis et caſtitatis. Sed contra hoc inſka-
tur. quia tunc ex[]on leptoſe vir ſanus non de-
beret redbere debitum. quod est contra tonu-
p[]olis que nafceur leptoſa et contra incolu-
miratem pro[]piam. q[]i poſſet ex tali adu m-
currere lep[]am-cuius tamen opp[]ofitum habe-
tur extra te coniugio lep[]ofozum-c. q[]i licet
siug[]i leptoſe oiu[n]c ſanus vel lep[]ofus tebe-
at debitum redbere ſe[]m istud capitulum p[]s
allegatum non tamen ſequitur q[]ui mulieri te
p[]ore menſtruorum. quia ibi non eſt[]tra tonu-
p[]olis q[]u p[]rocreatur leptoſa imo magis eſſet
otra tonum p[]roliſ q[]u nunq[]u p[]rocreatur. te
iſta autem matre nunq[]u p[]rocreatur ſi p[]rop[]
lep[]am vitetur. hic autem et ſi non p[]rocreet
tempore menſtruorù tamen p[]rocreabitur po-
ſtea et tunc ſana nunc autem leptoſa. (3) De
ſecundo articulo magis videndum est in ſpe-
cie ſi p[]ro omni loco et tempore fit debitù redb
tendum p[]etenti. (4) De tempe autem ſciendù
est q[]u tempus dupliciter accipitur hoc in p[]ro
p[]sio. quia est tempus quo diu[]gus ſubiacet
inſirimitatib[]o et est tempus quo vacant ſolè-
nitatibus. Ad redbend[]u debitum tempe in
firmitatum dictu[]us est in articulo precedenti.

ill.

Sed te rebbitione debiti tempore solennitati
dicit Apostolus, i. cho[]sin. vii. Molite Franciare
huicem niſi f[]oſte ex consenſu vt vaceris o[]ta
tioni ab tempus. Quia vt p[]oint magiſter te
bitum est redbendum illo tempore p[]etenti. q[]
non p[]etendum et redbi p[]otest fine culpa ſed
non p[]otest peri fine culpa. (5) De alio. Si i om
ni loco est redbendum debitum p[]etenti. dico
g[]r in loco facio regulariter abſtinen[]duſt eſt.
quia ſtatim immnet p[]ericulum fortificationis
quia p[]oſſunt cito ad locum non ſacrum veni-
re. Si t[]i diu necesse eſſet eos commaneze in lo
co facro et aliuſ[]o non obſaret teneretur redb
tere debitiu p[]etenti. Nec f[]oſte ex hoc ſi ad
eſſet occultus locus facer eſſet inſidieus nec
op[]orteret cultum diu[]num ibi[]tem publice p[]
termitti. (6) De tercio articolo. Si actus con-
iugalis ſemper fit fine p[]eccaſt. Dico q[]ui coſt
coniugalis eſt triplex. Aliuſ[]o eſt merito-
rius. aliquanto lictus. aliquanto illicitus. Et
intelligitur illicitus quanetum ab p[]accatu[]n va-
niale et mortale. Coitus vero merito[]i9 e du
plex. quia aliquanto fit cauſa p[]roliſ p[]rocre-
ant[]e ab cultum diu[]num ficue Fuit in antiq[]
patribus. Aliuſ[]o fit cauſa redbendi debi
tum ex[]on. i. ad ex[]on. vii. Vir ex[]on debitum
redbae. T[]ste enim coitus est iuſticie et per a-
ſequens meritorius. Aliuſ[]o eſt coitus li
citus quando ſcilicet homo mouetur ab coitù
coniugalem cauſa fortificationis vitante ſe[]m
quod dic[] Ap[]olitus. i. ad ex[]on. ergo vnuſa
quiſq[]ui ſuam pro[]piam ex[]o[]em habeat ap[]ter
formationem vitand[]am. Iterum eſt coitus
coniugalis permiſus Fragiliis c[]ui aliquis coſt
cum ex[]o[]re ſua querento in ea delectationem
fiu[m] quam in alia non quereret poſtpon[]do
tamen delectationem ſuam illi delectar[]om q[]
e in t[]wo. Et ab iſtum coitum ſequitur p[]ecatuz.
quia delectatur in creatura ſed t[]i veniale eo
g[]r poſt p[]onit illam delectar[]onez ei q[]ui eſt i deo.
Eſt aliuſ[]o coitus qui dicitur illicitus. f[]icat q[]
to quis coſt cum ex[]o[]re ſua cauſa libidinis ex-
p[]iende ficue faceret cum meritrice querendo
meretriceas blanbicias. et ab tal[]e coit[]u ſeq
tur p[]ecatum mortale. (7) Ab argumentu[m] in
contrarium nego minotem. Ab probation[]e
dico q[]u p[]erpetuus vſus ratonis eſt maius to
tum q[]ui actus cuiuſeunq[]u virtutis. Et iſo qui
per aliquem ad[]tum priuaret ſe p[]erpetuo vſu
ratonis p[]ecaret moſtaliter. Sed caentia v-
fus ratiom[]s p[]ro momento non eſt tantu[]i ma-
lum ſic actus opp[]ofitus ad[]ui d[]tutis. Si etiā
talis caentia vſus ratonis eſſet p[]ecatu[m] mo-
tale ſequeretur q[]ui zomiens ſemper p[]ecaret
moſtaliter.

H
ſecundam questionem ſic p[]rocedia-
tur. Vitetur q[]ui bigamia n[]uſ[]g fueri
licita. quia niſi eſt licitum quod eſt
otra legem nature. ſed bigamia eſt otra le-
gem nature vt p[]onit quod gl[]o te. Lamech

Dif.

qui primus houxit bigamias. (1 Contra gentem hec patet ut Abraham habuit Zaram et Agar. Igitur aliquo tempore fuit licita bi bigamia. (2 Ad quætionem patet ut bigamia aliquando fuit licita. quia non est vifimile ut landi patres veteris teſtamenti fecerint ali quid illiœcum maxime publice illicirù. sed pa tet ex ſcriptura veteris teſtamèti ut patres tunc erant bigami: ficut patet ut Abraham gen. et pat. similiter de Jacob gen. xxix. qui ha buit quatuor vicesimiliter de dauid ſecun di reg. et qui habuit quiq. et ergo bigamia aliquando fuit licita. (3 Seb diſſultas orie ex quæſtione p[ro]pter duo. Prímu est ut iufſticia oſmutatiaua requirit equalitatem. et bi: et coaus. per hoc enim diſkinguitur a iufſticia diſtributua que requirit p[ro]poſtionez. iufſticia autem oſmutatiaua requirit equalitatem. Seb in matrimonio est iufſticia oſmutatia-igitur requirit equalitatem. Seb in bigamia non est equalitas. quia vnus habet plures et plures non habent miſ vnum. ergo non est ibi iuſticia et p[ro]ſequens non est licita. Secundu vnque iuitor diſſiculeas est. ut vt tangebat in arguento. quod est otra leg[ue] nature nullo mo do est licitum. Seb bigamia est huiusmodi erso nullo mo do est licita. ideo ſunt duo declaranda. Príimum quomodo in bigamia est iuſticia oſmutatiaua et non c[el]itas. Secundu q[ui]mo bigamia non est simpliciter otra leg[ue] nature. Prímu declarat dupliciter. primo ex parte iuſtuentis oſtraeus. Sebo ex p[ro]etaeus (1 Primo modo iuſticia oſmutatiaua reſtire equalitatem oſmutato[rum] quantu est poſſible ab illum finem p[ro]pter quem oſmutent. Seb in oſtraeus matrimonij eſt oſmutato p[ro]pter duplicem finem ſcilic[is] p[ro]pter p[ro]lem p[re]re anbam et p[ro]pter ſoſmicatōnem vitandam. ergo iuſticia oſmutatiaua in oſtraeus matrimo uij requirit equalitatem quantum est poſſibi le p[ro]pter duplicem finem p[re]dictum. Seb p[ro]pter príimum oſtraeus viri est maioris valoris. 2 corpus mulieris. quia p[ro]to eo[tem] tempore vir potest plures fecundare et vna nò a plus trìo fecundarì. igi[que] p[ro]pter iſtum finem è o[ptima] equalicæ. p[ro]pter alium finem fc[que] p[ro]pter ſoſmicatōnem vitandam corpus viri et corpus mulieris ſunt equalis v[erg]oris. Et it[em]o ex ita parte non est o[ple]ta ratio iuſticia miſi ſup[er]iori p[ro]ſpenſet legem declarando vel eam aliquo tempore reuocando. Sic autem in p[ro]poſito fuit licet enim eſſet iuſtitutum vt vii vna ſociaretur et ecuóeru ſo tamè ab multipli candum et generāui dei cultores fuit alii[n] diſpenſatum. Secundo declarat hoc ibi ex p[ro]te oſtraeus ſic. Quan[do] aliquib[us] ordiatur ab aliquem finem principalem et ab alium finez minus principalez ratónabile è vii illo eo mo quo magis valeat ab finem principalioez liet per hoc aliquid c[er]rabatur fim minis p[ro]

xxxi.

xxxii.

cipali. Exemplum. Cibovalet ab teledatōnē que minus est principalis et ab nutritōnē. q[ui] magis est principalis ſe[con] rectam ratōnēs. Vtendum igitur est cito eo modo quo pl[ue]va let ab nutritōnē licet in hoc minus valeat ab teledatōnem. Seb oſtraeus matrimonij est p[ro]pter p[ro]lem tan[que] p[ro]pter finem principalem et est ſecundario p[ro]pter ſoſmicatōnem vitans bam. Igitur ſe[con] rectam ratōnem tebetor. traheruit ſic oſmutare vt oſmutatio plus va leat ab p[ro]creatōnem licet minus valeat ab illam reſbitōnem. et ſic tali mo[d]o fit o[mutat]io corporis viu[n]us viri p[ro] pluribus corporibus mulierum. Si autem est hoc absolute faciendum igitur tempore neceſſatis neceſſario facientum. (1 Ab euidentiā autem ſe[de] diſſiculat[is] est ſe[con]bum q[ui] aliquid dicitur de lege na ture dupliciter. Vno modo primario q[ui] est ſicut principium p[ra]di[cum] simpliciter noru[n] lumine ratōn[is] naturalis vel ſicut conditō de monitra ex illis p[ra]cipijs. Alio modo ſecu bario quod è ſonu[n] dictamim[em] ratōn[is] natu ralis p[ro] loco et tempore. (2 Contra prímu nul la cabit diſpenſatio et ideo o[po]ſitum e[ſ]ſem per est p[re]ccatum. Seb otra ſecundum bene ca dit diſpenſatio in caliu. et ilto mo[d]o monogamia est de lege nature bigamia vero otra leſ[em] nature. Seb in hoc quod diſtum est i ca fu cabit diſpenſatōt et per hoc patet ab argu mentum p[ra]ncipale.

Et terciam quæſtione[2] ſic p[ro]ceeditur. Videtur q[ui] bigamus ante b[apt]ismu[n]z poſſit poſt b[apt]ismum ab facros or[em]es p[ra]moueri. quia vt dicitur diſtinctōne. xxxvi. c. 1 et est J[ero]m in ep[ra] eius ab occanu[n]. Qui ante b[apt]ismum oiu[em] habuit que ha buit duos viros non c[ir] imputatur. Seb impu[t]aret hoc fibi fi non poſſet ab facros or[bi]es p[ra]moueri. igitur t[em]t. (3 Contra diſt. xxxvi. et accipit[em] a beato Aug[ust] p[er]epa[n]z ab ty[rum] v[em] bi dicit q[ui] acutus intelligunt qui negant bigam[us] ab facros ordines p[ra]mouenbu[n]. g. etc. (4 Ad iſt[am] quæſtione[2] pat[em] per omnes q[ui] huusmodi bigamus non potest ab facros or[bi]es p[ra]moueri. vt p[or]itum in canone diſ. xxxvi. c. p[al]legato Acutius et fit vna. (5 Si fi q[ui]ras que fit cauſa i[re] regularitatiſm in bigamia ante b[apt]ismu[n]. Reſpondet triplíciter fim tres op[er]niones. Vna op[er]tio dicit ſic. per b[apt]ismu[n] ſo lum teſ[em] p[re]ccat[ui] et ſe[q]la p[re]ccati. Seb bigamia nò è p[re]ccat[ui] nec ſe[quela] p[re]ccati. igitur. Et per hoc p[er] illud de homi[dio] ante b[apt]ismum omiffo. p[ra]h[omi]cita ante b[apt]ismu[n] poſſet ab facros ordines p[ra]moueri poſt b[apt]ismu[n]z et nò bigamus. q[ui] homi[dium] est p[re]ccat[ui] et maxime fi p[re]ccat[em] occiden[to] ſicut est in homi[dio] volutario et ideo tolli[que] p[ra]b[apt]ismu[n]. (6 Contra. Eſto q[ui] bigamus p[re]ccat[em] i[bigamia] p[uta] illicite oſtraeus ſequi[que] ut ille oſtraeus cum ſit p[re]ccatum vel annexum p[re]ccato teſbitur

Li.

in baptilismo. (Dieterica. Si ex ista ratone et
set necessario irregularitas in bigamia quia
non est pectatu nec sefla pectati sequeretur
et nò potest ecclesia ista irregularitate tolle-
que nò potest bigamia tribuere et fit ex se pxe
eatuæ vel sefla pectati. (Dieterica. Aug. in
capitulo sallegato Acutius dicit et fi femina
eat hæcumma viciata est nò p[ro] potest baþmuht
ter virgines osecrari g potissibile est ista vicia-
tione seu corruptione ante baþmu fuille pxe
eatuæ. G[er] illud pectatu nò telec p[ro] baþmu quæ
tum ad seflaz correpòtentè fibi. (Alia opi-
tio dicit sic et aliij infamia est seqns actuz ex
noticia actuali. aliij infamia seqns actu pro-
pter feceditum s[ignificat]onis. Primas aute in
famia tollere p[ro] eccl[es]ia fecundâ aŭt non p[ro]
tollere. (Mune aŭt homidiu inducit iregula-
vitare p[ro]pter ratutuæ eccleſie ideo eccleſia
p[ro]teſt tollere. S[ic] bigamia inducit irregulari
tatem n[on] apter ſtatutu eccl[es]ie ſed apter te
fedù s[ignificat]onis. ideo eccleſia non potest
hanc irregularitate tollere. (S[ic] diceres q[ui]
mobo est ibi feceditus s[ignificat]onis. Dicetur
et s[acer]dos representat p[lanâ] Xpi. ideo non
tebet habere aliquid quod repugnet p[lan]o
Crifti. S[ic] Xpplus est vemicus p[ro]fusus vemicus eccle-
sie et eccl[es]ia vnica p[ro]fla xpi. ergo q[ui] h[us] opo-
fitus huius n[on] recte representat xpm. S[ic] biga-
mus q[ui] habuit duas p[ro] vnâ q[ui] habuit duos ha
bet aliçij q[ui] repugnat illiciündomi xpi et ec-
teleſie. Igit[em] (Côtra. Si izreglaritas bigamie
eſt ex aliij p[ro] q[ui] ex ſtatuto eccl[es]ie eccleſia
n[on] potest ibi diſpenſare cuius otrariu habes
dict. xxxiiiij. canone. lecto: vbi pa[pa] martín
[di]p[er]ſentat et ocedit lecto: q[ui] duxit vibus p[ro]
ſe in ſub diſaconu [p]moueri. (Relpòdatur q[ui]
p[er]miuia eccl[es]ia ſub]b[ap]aconatus non erat ſac-
o:to. et ideo marius oſſeit q[ui] biganus p[ro]
ſet ordinari in ſub]b[ap]aconu et n[on] ultra aſſe-
tere (Côtra. di. v. c. Si q[ui] viduâ habes q[ui] lu-
cius p[ap]a diſpenſaui c[ui] p[an]o]mizano archi-
ep[o] q[ui] fuit biganus. (I) Eſt igit[em] tercia opio
q[ui] dic q[ui] cau]la in regularitatis n[on] eſt m[ui]ta.
tutuæ eccleſie. Eodemobo dicit et cau]la q[ui]re
irregularitatis p[ena] de homidiio remittae
in baþmo irregularitatis aŭt p[ena] de biga-
mia n[on] remittae in ip[ro] baþmo n[on] eſt m[ui]ta.
tutuæ eccleſie volentis hanc p[ena] remitti h[ac]
n[on] remitti. vnte par ſpeciali diſpenſatione p[ro]
test tolli. vt p[ate]t de duob[us] caſi]b] allegatis.
(Ad argumètui in otrariu vel Jero] nega-
tur s[ic]ut omniter canonife negat e[ui] tenen
tes Aug. Vel exponi potest crimmà non ob-
funt quantu[] ſc[iz] ad g[ram] recipiendâ. ob fune-
ti quantu[] ab gradu big[ina]tatis i] eccleſia ha
bendù. Et accipieſt ista expeſitò ex canone am
biſon] vna tim.

H
d quartam questione3 ſie procediſ.
Videtur q[ui] virginitas non fit virtus.
quia cui n[on] competit diffinitio virtus.

liij.

tis illud n[on] eſt virtus. ſeb virginitatis n[on] oſ
p[er]t diffinitio virtutis. igitur t[em]t. Probatio
minoris quia virtus ſe[mo] ſuà diffinitione oſ
ſik[ite]t in medio ex ſecundo et bicozum. Sed v[us]
ginitas non conſitie in medio. quia teneat ex-
tremum. igitur non competit et diffinitio vir-
tutis. (Contra. Cui còp[er]t diffinitò et b[if]
kintum. ſed virginitati competit diffinitò v[us]
tutis. igitur. Probatio minoris. Duia ſe[mo]
Auguitinu[que] virtus est bona qualitas m[é]iſ.
ſed ista diffinitio competit virginitati. igit[em]
virginitas est virtus. (I) Die ſunt tria vien-
ba. Primo ſi virginitas est virtus. Secundo ſi
continentia virginalis est melior continentia
coniugali. Tercium eſt quod eſt p[ri]emijs o-
tinentie virginalis. (I) De primo dico q[ui] con-
tinentia virginalis tria dicit. pr[í]imum eſt ab
ſtinentia ab omni coitu illicito. ſecundum eſt
abſtinentia ab omni coitu licito. Terciu[que] eſt
integritas mentis et carnis. Quantus ab p[er]
mum virginitas dicit virtutis habitum. qu[á]u-
tum ad ſecundum dicit virginitatis ſtatum.
quantum ab terciu[que] dicit t[em]cozem et o[m]natù.
(2) autem primo dicat virtutis habitum p[er]
batur. quia habitus circa debitem obiedum
cum determinationis circunſtantia eſt habitus
virtutis. Sed virginitas vt dicit abſtinentiá
ab omni coitu illicito eſt huiuſmodi ergo v[us]
ginitas dicit habitum virtutis. (I) Sed c[ó]tra
iſtud inſtatur tripliciter. Pr[í]imo ſic. O[m]nis a[da]
dus virtutis eſt ſub p[re]cepto. quia ſunt ne
ceſſarij ad salutem. ſed actus virginitatis n[on]
ſunt ſub p[re]cepto. ſe[mo] illud Apoſtoli. De v[us]
ginibus p[re]ceptum domini non habeo. conſi
lium autez do ergo virginitas non eſt v[us]
(3) Secundo ſic. p[u]llavirtute quis male vt[ic].
ſed virginitate p[oteſt] quis male vt[ie]t pat[iz]
t[em] g[inibus] fatuis Mat[ici]. xx. ergo. (I) Ter
cio ſic. p[u]lla virtus p[er]bitur m[ui] per vicium
vel p[ec]catum. ſed virginitas p[oteſt] p[ar]di fi[n]
ne p[ec]cato. vt p[ate]t in violenter deſclozatis.
igitur t[em]. (I) Ad pr[í]imum dico q[ui] virtus è tri
plex ſcilicet moralis. theologia ſeu cardina-
lis. et h[er]oica. De prima pat[iz] per philop[ú]
ſecundo et bicozum. et ſecundo p[ate]t per apo-
ſolum. ab ch[or]im. de tercia p[ate]t per p[li]sum
in pr[í]ncio ſeptimi et b[icoz]o. v[us] b[ic]t è tria
funt fugiend[us] ſc[iz] malicia. m[é]côtinentia. et be-
ſialitas. et tria ſunt p[re]ſequenda ſc[iz] v[us] mo-
ralis que oppom[em] malicie. et orientia q[ui] oppo-
mur incontinentie. et virtus h[er]oica q[ui] oppo-
nitur beſtialitati. T[ic] ab ap[o]ſutem c[ui] b[ic]iſ.
virtus è ſub p[re]cepto oceda[z] de virtutib[ui] mo-
ralib[us] et cardinalib[us]. ſc[iz] nega[z] de ſtutib[ui] he
rocijs. p[u]ſaute aut[em] virginitas p[ome] virtus h[er]
roica. (Ad ſecundu[que] cum b[ic]iſ. p[u]llavirtute
p[re] q[ui] male vt[ie] t[em] co[ce]bo vt ſic. Et c[ui] q[ui] g[ine]s
fatue male ſi[nt]e v[em] g[in]itate. dico q[ui] n[on] evo-
rui m[é]n[t]us g[ine]tis è v[us]. ſi [que] erat ex viens
annexis v[em] g[in]ati et integrati carnis. (Ad

Dif.

tendium cum bicitur virtus non perbatur mi-
si per pectatu ocedit. Et cù abdiß vgititas
pe pbi fine pccato te. Dico q ab eis pt tolli
integritas carvis que bicitur ornatus sed no
tollie virginitas que dicit habitus vstutis. C
De secundo articulo principali fc3 fi continens
tia virginalis est perfecior othientia coniugali
Dico ficut dixit eft q in virgmitate
eft tria ofiderare fc3 habitum statum et in-
tegritatis decorem fue omatum. Si aurem
loquamur quantu3 ab habitum fic se habes
ficut excedentia et excella. quia aliquando ex
maioz virtute otmet coniugata e7 econuer
fo. Si auret loquamur quantu3 ab decorem fic
semper virgmitas pferitur omentie coniugali
quia in continentia coniugali est corus
pto-in othemia virginali incoemptio. Si au
tem loquamur te virgmitate quantu3 ab fita
tum tunc eft diu bupliciter. Aut 8m idem te
pus aue 8m diuerfa tempota. Si 8m idem tem
pus hoc eft dupliciter. quia aut 8m tempus
legis nature aut 8m tempus legis gratie.
Si 8m tempus legis nature tunc ftatus con-
thetie oiuagalis pferre vgitatii. imo p illo
tpe ftatus virginalis pibetur et 8terilis ma
ledicitur. Si 8m fitaeum tempois gratie vbi
non requitur fecunditas venteris fed puri-
tas mentis ibi virginitas prefertur c6tomen-
tie oiugali. Si autem loquamur 8m diuerfa
tempota utpote confideremus tempore gra-
tie otinentiam virginalis et p tempore legis
oimentiam coniugalem. Tunc dico q vnus-
quifque ftatus optim9 eft et vnus no preferre
alteri bûmodo ex vtraq parte caritas fit et
qualis. Et ab ifum intellecum loquitur bea
tus Auguſtus in libro de tono oiugali q
virginitas Jolbannis euagelife nô pferer con-
conugio Abrate. C De tercio articulo q6
eſt premiü othetie virginalis. Dicteur omu-
ter q eſt aureola. Et pbatur per figuram
Exod. xxv. vbi preceptum eſt fieri vnâ ma
gnam coronam et vnam puam coronam. Et
8m hoc ponitur a doctobus duplex premiü
fc3 fubſtantiale quod eſt aurea ab similitudi
nem magne corone et accientale quod dici
tur aureola ab similitudine pue corone. Ta
li autez telex coronari amma que eſt ſponſa
criti. fed talls eſt virgo-igitur. C Licet igi-
ilud fatis bone dictum fit tamen poſsumus di
cere magis oplate fc3 q in virgmitate ue ſi
pra dixit eſt tria eſt ofiderare fc3 habitu3
ftatum et decorem fue omatum. Dabitui cor
reſponder fit aurea ſtatui respôbet fructus. ſed
decori ſeu ornatus que eſt carnis et mentis re
ſpondet audeola. P[er]imum fc3 q habitui respô-
bet aurea patet per omnes. Secundum fc3 q
ſtatui reſpondeat fructus pat3. Eſto enim q
ſint tres oſtimentes inquantum contnere poſ-
fine alius in continentia c6iugali et alius in
continentia vidualit7 alius in continentia viar-

xxxiij.

xvvo.

gimali. Fructus erit in eis maiò et minò. 8m
parabolam salutatoris. Semen cecibit in ter-
ram bonam et attulit fructum aliud tricefimù
aliud sexagimum aliud centefimù. Terciù
fc3 q omatui ſeu integritati mentis carnis
reſpondeat aureola p[ro] ſic. Aureola affixa
tur illis actibus qui reflexiunt aliquid inſim
ſecum et hoc tripliciter. vel rône doctrine vel
informatònis. vel ratione martirij et paſſio
mis. vel ratione decoriis et mecoruptònis. D[io]
pter primum batur aureola toctobibus pro-
pter ſecundum martiribus p[ro]pter tercium
virgibus. C Ad argumentum principa-
le dico q hoc non eſt intelligendum reſpe-
du obiecti. quia tunc nullus eſſet caſtus miü
cognosceret medium omnium mulierum de
mundo. quia idem eſt medium inter aliquam
et nullâ. Sed iſtub intelligit ut vstus fit mediü
inter teledatòes et trificiæ. P[ro]q omo mi
bil ſentit te paſſombo carnis inſenſibilis ſue
bicaſe fi hoc habet p naturam. Mui vero oſmi-
no eis ofentit h[uius] turuſiſus eſt. q[ui]o excita
tur. ſed no ofentit eis hic virtuolus eſt. Et q[ui]
h[uius] vgitibus eſt. i[no]to vgititas eſt virtus.

Onc superest attende

re. Circa diſtinctiones. xxxiiiij. et
xxxv. queruntur tres questiones.
Prima vtrum licitum fuit in lega
mofaica virò repudiare vxorè. Secundavtrù
im potentia coeundi impeditat matrimonium.
Tercia vtrum adulterium cum aliqua viuè.
te marito impeditat minuotum cù eàtem poſt
motem mariè ſui.

H[uius] primâ q[ui]onem ſic p[ro]cediè. Vixtur
g licitù fuit viro repudiare vxorè ſi
am in lege mofaica. Quia i lege Deu
tro. xxxiiij. Si acceperit tomo vxorè et no ms
uenerit g[ui]az ante oculos eius p[er]ter aliq[ui]s fe-
ditat[em] ſcriban ei libellum repudij et habit in
manu eius et dimittat eam in tomo ſua. Co
tra. p[er]nunc[ui]s licuit mulier[is] repudiare viru. igi
tur nec ecouerso. Probatio ofequentie. quia
vir et muilier g[ui]tus ab ea q[ui]o ſunt oiugii pares
iudicant. C (Ad euidentiâ huius q[ui]onis opitz
aliquid te libelli repubij formatòne p[er]mittes
re. et ofequenter quæſtioni reſpondere. Pre-
mittieur autem h[uius]c de forma libelli repudij.
quia in libello illo 8m Jeromimum erat talia
ſcrip[ura] p[er]mitto q[ui] nunc[ui]s oueniam ſecu et
habebit mulier ex p[er]miſione legis potestatez
g[ui]s poſſit alteri copulari. Si aŭt alteri copula
batur non poterat rebire ab primu. Et fic q[
]dam erant h[uius]c permittiua. quedam recorbat
ua. quedaz p[ri]uatiua. licet 8m aliquos ilfa di
ci poſſent p[er]mittiua. Permiſhua erant. q[ui]v[ir]
poſterat v[ox]etem repudiare et ip[er]a repudiata
poſterat cù alio otrahere. Recorbatua erat
ſcriptura libelli. P[ri]uatiua erant quia fi re-
pudiata cum alio otraxiſſer non poſterat ab

21.

primum rebire. Nis premiffus funk tria videm
ba. Primo fit ita repudiatio erat licita. Secu-
to quomodo erat permiffa. Tercio qualiter
non erat omumis illa repudiatio ut ficut vir
poterat repudiare. Vxorem fic econuerfo. etc.
Quanque ab primum dicitur tripliciter.
Primo fit ita repudiatio erat illicita patet
audoitate crifi reprobantis eam Mathxi.
xix. Ait enim fic. Dicovbis quicungb di-
niferit vxoie excepta cauſa forficatonis me
chatur. Secundo per rónem crifi ibitem. te9
inquit a principio diunxit maſculum et femi
nam matrimonialifer. Ideo quos deus coniù
xie homo non leper. Tercio per reſponſione
lphius crifi ab queſtionem pharileotum. Cu
enim illi obicerent quib ergo mandavit moy
ſes dare libellum repubij et dimittere. ait il
lis. ab duriciam corbis veſtri permiffit mopſes
dimittere vxoſe veſtræ. ab hitio autem no
fuit fic. Quarto extra te diuotisjs. ca. gaude-
mus. dicitur q. repudiatónem vxoſis veritas
in euangelio reprobauit. Alia ophnio bicio
totaliter oppofitum q. repudiatio licita fuit
p. tempore legis mophi. quod p. batur fic. quia
mopſes pmulgauit legè tei. et ideo quos ipe
diunxit etiam deus diunxit et quos ipfe lepa
uit deus lepauit. quia non eſt verifiſmile q. la-
tor. legis diune pmulgauerit aliquib in ea il
licitum. Secundo fic. ut ait Auguſtinus in q.
dam epiftola ab Jeronimum. Si ab ſacras
ſcripturas admiſſa fuerit officiola medacia
qui in eis remanebit audoitatis et ſolidita
tis. quafi diceret mibil. q. qua rónе fuerit ab
niffium vnum pari ratone aliud. ergo a ſimili
fi in lege permiffium fuit vnum illicitum pari
rónе aliud illicitum. Tercio fic. lex iuſta ut fic
non debet dare occafionem peccandi moſta-
liter. Sed ita conceſſio videbatur directe oe
cario iudeis dimittendivxores et per oſequés
peccandi moratalie. vel ita eſcoſſio no eſt
peccatuſ. moratale vel lex non eſt iuſta. (I)
Tercio modo dicitur q. repudium vxoſis nunq
fuit licita eſt fieret fine culpa. fuit tì licitum
ut fieret fine pena. Vnte aliquib licere alicui
poterſt eſſe dupliſi de cauſa. Primo quia illi no
obuiat iuris receditubo. Et hoc modo no licuit
repudiare vxoſem. Aut quia non obuiat ius
ris punitio. et hoc modo licuit repudiare vs
xorem. (I. Sed rationes ſecunde opinionis in
fringunt primam et terciam opinionem. De
prima patet. quia illa pomeri q. repudium fit
illicitum. et ſecunda pomeri q. fit licitum. De
tercia patet. quia pomeri q. repudium nunq
fuit licituſ, ita q. fieret fine culpa. Dec in quæ
non poſſume ſtare. tum quia legislatò diume
legis non poſſuit in ea aliquid illicitum. tum
quia qua ratione vnum illicitum eadem ratò
ne aliud illicitum. tum quia iuſta lex non dæt
alicui occafionem peccandi ut arguebat ſe-
cunda cphnio. Tenco ergo q. repudium ſit

111.

licitum non simpliciter ſeb p. tempore. et fic te
us diſpenſabat cum illa gence in repubio ab
vitandum malum homicidij. (I. Ex quo patet
ad ſecundu articulum qualiter repudium fit
pmiffium. quia mopes ad vitandum malum
homicidij. repudium non p[ro]buit ſed permis-
fit. (I. Et notandum q. pmiffio fit quadrupli-
citer. Primo per pruatónem p[re]ſotónis. et fic
Apoltolus permiffit virgibus nubere. Secu-
to per priuatónem p[hi]bitónis et fic venialia
dicuntur pmiffa. Tercio per pruatónem pu-
nitónis. Quarto per priuatónem colabita-
tónis. Et iltis duobus v[li]mis modis repudi
um eſt pmiffium. quia non p[u]miebat nec p[hi]bis
tebatur. (Ad rónes autem prime opinionis
Ad primam quando dicitur quicungb dimiſa
vit vxo[re]m ſuāt. dico q. criftus loquitur p.
tempore legis gratie non p. t[em]pore legis mo
ſaice. (I. Ad rónem quam abducit q. ſe deus
a principio maſculum et feminam matrimo-
maliter diunxit. Dico q. criftus loquitur p. te
pore legis nature. Et in hoc ſufficienter re-
preſendit pharileos qui non ſeruabant ma-
trimonium ficut erat in lege nature. Ad alia
ud quod abducie ab duriciam corbis veſtri p
miffit mopſes t[em]. Jam patet quomodo accipi
tur ibi pmiffio. (I. Ad alio[rum] te diuotisjs. capi
tulo gaudemus. vbi dicitur q. repudium veri
tas in euangelio reprobauit. dico q. illud ca
piulum loquitur q. criftus reprobauit p. te
p[ore] legis ſue. (I. De t[ercio] principali ſe z[ui]
ter non erant pares viri et mulieres in dan-
to libellum repubij ut mulier poſſet repubia
tre virum ficut econuerſo. Dico q. in tribus vir
et mulier in lege no erat p[er] ſe ſe in lege repu-
dij in lege z[el]otipie in lege actionis ſtupri.
Muotum ratio eſt propter dignitatem natu
re. apter reatum culpa. et propter robur ſe-
xus. Dropter dignitatem nature no ſunt iu-
bicandi pares in lege z[el]otipie eſt enim vir
dignior q[ui] mulier. Dropter re atu culpa non
funt iubieandi pares in lege actionis ſtupri
ficut clare dicit glafa ſup legem p[ro]dictam q
habetur deuero. xxi. Dropter robur ſexus
virilis non iubican[que] pares in libello repubij
cum in mulieribus fit maio. amitas pmiffiue
ad repudiandum viros. Et ex hoc patet ab
argumentum principale.

H
d ſecundam queſtionem ſie procedi
tur. Vitetur q[ui] impotentia coeubì no
impediat matrimonomù. Quia hoc non
eſſet mili[que] q[ui] o[tra]ſentem obligat ſe ad a-
cum illum ſed hoc eſt kalfium. q[ui] poterſt con-
traſere cum volunſate ſtatim interan[mi] reli-
gionè. ergo. (I. Contra. extra de frì. et male-
ca. v[li]timo. (I. Ab ita q[ui]onez dico duo. Primo
premittam aliquas diſtmdènes. Secundo eli
ciam aliquas conclusiones. Diſtmdènes aut
funt il[ite] quia impotentia coeundi alia eſt na
turalis alia accidentalis. Item alia pieceſeq

Wif.

alia sequens matrimoniū osummaem. Tres
alia perpetaua alia ad tempus. Tunc breuiter
bico tres oculiones. Prima est 4 omnis im-
potentia simpliciter et perpetau ea cui ſeu ſubue
niri non potest p naturamvel artem fi prece
bat matrimomii simpliciter impedit contra
hendum et dirimit otractum. Jacta oculio p
batur tripliciter. Primo ficisſe contractus
est batio potestatis corpoium ab talem actu
fi p etatur. ſed iſſe nullam potestatem ab ta-
lem actum habet igitur nihil tale potest ba
re. et per ſequens nec otrahere. Secundo ſic.
in contra duſto homo obligat ſe ab actum
ſi p etatur. ſed actus est fibi impoffibus etiis
fi p etatur. igitur obligat ſe ab impoffibile. Ob
ligatio autez ab impoffibile nulla est ex lege
diurna igitur lex diurna non approbat talem
obligatōnem igitur nulla est. Tercio fic p-
ſona alia intendit omutare potestatem corpo-
ris ſui p potestate alterius igitur credit aliui
poſſe omutare econuerlo. ſed nō potest quia
habet impebimeneum perpétuum igitur hie
eit error pectmens ab aliquid quod est per
ſe requiritum ab cōractum. Talis autem er
roſt facit contractum nullu ut ſupra dictum
est ergo. Secunda oculio est 4 impoten-
tia ſequens matrimonium ofummatum quās-
tumeums ſit perpétuiu non impedit matrimo
nii. Cuius ro eſt quia iſ potestas est tradica
et ille cui fuit trabica intrauit poſſionem
igitur non potest reuocari pater impedimēs
tum aliquod ſuſuenens. Sed quid ſi impo-
dimentum illud acurrat poſt matrimonium
ratum non tamen ofummatum-nunquam tale
impedimentum impedit otractum matrimos
nij. Ad hoc bicis 4 fic-qt ut habetur. xxxiiij.
-qqii.ca-primo. Coniugium confirmatur of-
ficio. ſed anteſt ofirmetur impoffibilitas ofs-
fici soluit vinculum. Tera quia p mimo
nium ratum est bata potestas corpoii-igitur
fi impeditur vius non apſter hoc tollitur rato
ſcedens. Relpionio 4 m matrimonio rato 5
bata potestas corpoium in habitudine ab a-
dum illum fi petaſ ille et icoe bicite canon 4
impoffibilitas officii ſoluit vinculu. Tercia
oculio est 4 impoſtēcia ad illu actu cui ſubue
niri potest p naturam vel p artè ſue fit frigi
ditas ſue maleſciciu ſue artatio non impedit
matrimomii. Sed quòm poterat quanto
impotēcia non est perpetau ſed ab tempus
et illi potest ſubuemerí habetur extra de fri-
et male ea laubabilem. Debent enim p trìen
nium ſimul habitare et dare operam illi actui
4 p poſtea reclament tanq[ui] impotètes ad il
liu actu debent iurare cum ſeptima manu. He
cipitur ene area hoc aliqui eccleſia et cum con-
ſtat de deceptone iubet eos 4s ſepauerat ab
priore wea reſire. Ad argumentu in con-
trarium dico 4 obligat ſe ab actum fi peta
tur ſaltem p aliquo tempore determinato.

xxxiii.

xxv.

Tet infra aliquod tempus non opotet reba
de ſi tum actus ſi velit intrare religionè. Non
ſic te illo qui habet impedimentu perpétuum.
quia non potest ſe obligare ab actum, quo
cumque tempore ſi est impedimentu perpétuiu.
ſola autem impoſentia p[er]petua impedit matri
homum ut dictum est in prima oculione bu
ius questionis.

H

Ad terciam quætionem fic peeditur.  
Videtur 4 abulterari cù muliere viuente viro non impedieae matrimoniù tui eadem post morte, marii ſui. Quia baudo adulter atus est cum Betabee, et poſtea interfectoviro eius còtaxit cù ea matrimonii. ergo. Contra, xij. q. i. ca. illud. Ad euam tentiam huius questionis p[er]mito 4 tría ſune erimina que vnita vel ſepatavidentur facere difficultatem àcrea matrimoniù contraſen- tum ſieut colligitur ex diuerſis capitulis. ex: te eo qui duxit in matrimoniù quâ polluit p adulterium. Sunt autem t[em]t tría erimina ſez adulterium. machinatio in moſtem legitimi còiugis. Fidei batio vel otractus te facio cù adulteria. Dis premifis dico quatuor: p or binem ad quætione. Primo 4 fidei batio p ſe non impedit matrimoniù otrahendù poſt mortem viri. Illud habet in rubrica p[er]dicta ca. vtrimo. vii. dicié. 4 q. ſi qui vɔre viuente fide bata p[er]miſit ſe illam ducturù vel cum iſa te facio otraxit fi nihil aliud impedemèt i fue rite non est matrimonium dirimendù q[ui] cum ea còrrexit poſt vɔris obitum. Secundo dico 4 fidei batio interuemèſte adulterio im p[er]dit matrimonium otrahendù et dirimit iſ a otractum. J[est]ud habetur ibitem eo debi capi tulo. Sequitur enim ibi. Tolerari non debet ſi prius vel poſt ſupple fidei batam d[ui] vixit vɔx: illà adulterio polluſet. J[est]ud aŭt neel ligendum est cum ambo fine oſci 4 fide est abulteriù. q[ui]s ſi vir t[em]t effect còſcius et mus lier inficia. p[uta] quia neſcuitui e[ui] habere vɔr rem t[em]t ab p[er]tito[rum] viri n[ò]t effect diuotinu celes bràdu: ut habet in eàt rubrica ca. primo. T[ercio] dico 4 vbi adulter vel adultera ma chnatur in moſtem legitimi còiugis ibi imp[ed]it matrimoniù et dirimit iam còrtractum J[est]ud pat[que] in ca pallegato et extra de consuer ſione inſideliu[m]. ca. laubabilem. Muarto dico 4 vbi adulter et adultera non debeterè fibi fidei tam m[ir]timonio otrahendo nec alter eo[rum] in morte legitimi oiuſis est machina tus matrimoniù inter eos p[er] legitime otabili ut habet extra in p[er]dicta rubrica. ca. figi[mi] ficaſt. Ratio aŭt ſecunde et terc[ia] oculionia non est m[iri] ſtatutum eccleſie que illegitimat huiuſmodi persona[s] ab contraſendum. Sed ſi queras ratónem mouentem eccleſiam ad ſic ordandum. Dico 4 est repreſſio ab- ulterij et homiciij que frequenter acciterèt fi huiuſmodi perſone poſſent contraſhere.

["Li.", "Ab argumentu[m in cōtrarium dico q non fuit\nlex ifta statuta pro tempore illo.", "Onc de conditōne Di-\nteamus. Circa distinetónem tri-\ncefimafextam et duas alias sequé-\ntes quero tres queſtiones. Primo\nvtrum ſeruitus impedit matrimonium. Se-\ncundo verum odo facer impedit matrimo-\nmum. Tercio vtrum votum otmentie impa-\ndiat matrimonium.", "H\nH\nH\nH\nH\nH\nH\nH\nH\nH\nH\nH\nH\nH

Dis.

annexum quod tenetur feruare ac si fueret
Primo modo non quia volens vuet volutum
sed ife suscipiens sacrum ordinem possibile est
ex explicite velit non continere ergo ipse non
vouet otmenti. Si fecundo moto ergo con
tralexens de facio simpliciter ototabie habetur
extra de matrimono ostraudo corra interbu-
dum eccleſie licet enim conera interdictu ec-
cleſie nemo tebeat ab ſecunda vota tranſire
tam ex tranſare non apter hoc matrimoni
biffoluitur. Si dicas ad primam ptem argu-
menti ex ife qui reciparet ordines sacrum vo-
ueret caſtitatem in facio licet non in volun-
tate quia antiqui latini vouerunt et ifte fusci
pit ſimile ſignum. Hoc non valet quia null
tenetur ex voto ab votum factum ab alio-
maxime ſi habet votum stratum. Preter
rea orientales ſue greci suscipiunt idem fi-
gnui et tamen ſine voto caſitatis. Dico er
so ex hoc non est propter votum contentie
annexum ordini sacro ut dicte p[]cetens op-
timo. Sed est ex hoc quia eccleſia facit tales ex
ſonam simpliciter illegitima ad matrimoni
oraſtendum. Hoc aut rónabile ſui ſtatui p
eccleſiam quia ifte qui deputatur in minſite
rio sacro requirit ad minus quatuor ſez men-
tis puriatis-melitæs perſpicuitate affe-
dus feruotem et corporalis mundicæ decoræ.
ſed ab h[]c omna diſpɒnit otmentia et ab eſ-
rum oppoſita inducitur frequentia actus car-
nalis ergo. Ad argumentum in contra-
rium dico ex illud Apoſtoli. V minus vctoris
rum intelligitur non plurium nec ſtum te
prefenii ſed te preterito. hoc eſt quoniam
buerit plures quia tunc eſtet bigamus.

H
d. terciam queſtionem fic p[]ceditur.
Videur q[]votum otmentie non im-
p[]ediat matrimonium. Quia non min-
obligat apud deum votum ſimplex q[]v solen-
ne. Sed votum ſimplex no[]b impedit matrimo-
nium ut patet extra qui clerical[]vel vouentes
contraſhere posſunt. ca. meminimus. In co-
trarium eſt ibitem. ca. inſinuante. ex quibus
nobili que fecit votu otmentie et poſtea otra-
xit coacta ſuit redire ad pristum ſtatui.
In ita queſtione ſut triavitenda Primo q[]a-
poſest votum contentie et generaliter q[]b
cunque votum emittere. ſecundo quod modis
votum oſmétie poſtet emitti. T[]ercio ex his
ab queſitum principale. De primo dico q[]
votum procedit a libera voluntate. omnis ex-
nim qui libere poſtet facere q[]b vult nullo im
p[]dimento in ſe exiſtente nullo homine de fa-
to. apediéte nullo iure ph[]hibente poſest ſim-
pliciter vouere. Et eſcontrario qui in omnib[]a
ſubſt alteri non poſtet per ſe vouere votus
contentieſ. J[]nunc autem v[]xerub ſubſt viro p[]uer
ſubſt p[]ri in regimine vite ſeruus ſubſt to.

XXVII.

XXXVIII.

XXXVIII.

mino religiosus ſubſt prelato. Teo nullus
ſtorum poſtet vouere. Et ito quanetum ab
votum cōtmentie patet ex v[]xer: no[]b poſtet vo-
tum cōtmentie facere fine ofſciëta mariti nee
puer infra annos pubertatis. De fecundo
articulo dico ex votum cōtmentie poſtet eſſe
publicum vel priuatum. Item poſtet eſſe ſim
plex ex ſolennæ. ſecifte due diſtinetōnes ſut
ee tem quia tam publicum ex priuatum po-
teſt eſſe ſimpler ex ſolène voetum. Votum
autez ſolennzatur tribu s modis ut ponitur
extra de votor v[]oti redemptōne libro ſexto
decretalium ca. Rurfus obvi fic habetur. Vo-
tum ſolennæ eſt cui interuenit aliqua iſtaruſ
ſolennitatum videlicet p[]ſuscepſone faci or
bims. Item per ſuscepſonem facere veſtis que
tantum p[]ſcientibus dari debet preſentibus
teſtibus. Item tercio modo cum per p[]ſeffo-
nem teuouet ſe alicui religiōm abbati vel ab
batiffe. Drimum patz. XXVIII. diſtinetōne ca.
Dpaconi. Secundum patet extra de regula.
ſtatuimus. T[]ercium patet ibitem. Et ne co-
tra hoc ventre poſſit fiat publica ſcriptura.
xxiii. queſtione prima ca. omnes ſemme.
De tercio articulo ſez fi votum otmentie im
p[]ediat matrimonium eſt omnium omnibus o-
p[]nio ex votum ſimplex non impedit ſimpli-
citer quia licet impedit a[]traſtendum no[]b ta-
men dirimit iam o[]traſtum. Votum autez ſo-
lenne simpliciter impedit. quia impedit con-
traſtendum et dirimit iam o[]traſtum. Sed
diſſicultas eſt in aſſignanto ratónem. vnde
videlicet eſt hoc ex votum ſolennæ simpliciter
impedit matrimonium. votum autem no[]b ſo-
lenne ſeu ſimplex non impedit. Ad q[]b diuers
ſi diuerſas muemiunt rónes. V minus dicte ex
tio huius diſſerentie eſt apter manifeſtum
et non manifeſtum. p[]batum ex non probatü.
Votum enim ſolennæ eſt probatum ſeu mas-
nifeſtum. votum autem ſimplex eſt non p[]ro-
batum ſeu no[]b manifeſtus. Sed hoc non valet.
quia votum ſimplex poſſet eſſe manifeſtum
et probatü et tamen non dirimit matrimo-
nium iam a[]teractu. Teo alius dicet ex hoc
eſt quia per votus ſolennæ dat aliquis illi cui
vouet ius in ſe ad a[]ctum ſequentem illud vo-
tum et per ſequens vouens ſolenniter cōri-
nentiam dat illi in cuius manuovuet ius in ſe
ad faciendum illud obſeruar. ergo non po-
teſt dare ius ſuum ad a[]ctum oppoſitum quia
illud non habet. Sed contra iſtud inſatur.
quia vouens voto priuato dat corpus ſuum
two quantum ad a[]ctum voutenbi ergo non
poſſet corpus ſuum poſtea dare cōiugi ab a-
cu oppoſitu. non emm mmus tranſeſt alijſ
a ſe q[]b immediate dat two ex q[]b dat media
te homini vicario. Teo dat alia r[]o. quiavo
uens ſolémter mitti in poſſessione illa p[]ſonā
cui Wuer. vouens a[]t priuate non facit fic.

II.

Tet quafi amittit. Sed hec illud valet. quia omnia intrinsecavota ut respiciunt actum, ut luntatis per quem obligat sevuentet et træferendo dominium suum in alteru, sunt equa lia hinc inde ergo non magis est datio hie ہز یبی نے promisso est hie melio: ہز یبی نہ seque tia patet. Antecedens declaratur. quia p[ro]s. lam voluntatem est dominus et tranffert to minu; (1) Iteo quarta ratio assignatur. quia transgreffio toti solentis est: Icandalofa. et iteo ab obſervantiam eius tenetur, non tantus fibi sed etiam toti eccleſie. transgreffio autez toti priuati non fic est Icandalofa. Sed hoc non valet. quia hoc non plus concludit miſi qu[em] hoc fit grauius p[re]ccatum transſredientu totum ſolene ہز ſimplex. sed de hoc non queritur. non enim ſemper p[re]ccatum grauius tollit potestatem ab cœtraſendum. (2) Preterea. extra du regulis iuris vtilius Icandalum hafci permittitur ہز veritas relinquatur. (3) Sic ergo non vitetur alia ratio miſi quia eccleſia illegitima uit sic venuente, et hoc fuit rónabile. quia poſuit ſe in potestate eccleſie quantum ab oppofitum eius quod est otractus matrimonij. wuente autem wto priuato non illegitimauit quia non fic ſe poſuit in eius potestate. ſed q[ui]c ſe poſuit in manu dei ab oppofituez ſeruandù confuluit anime ſue apud deum ne transgre diatur actus. et iteo eccleſia relinquit euſi illio diuimo. (4) Ex hoc patet ab argumentu principale q[ui] non est ſimile de voto ſolenni et ſimplici.

P
oſt hec diſpari cultu.
Circa itam diſtinetónem. xxxix. et
omnes alias ſequentes de ſacramентo
matrimoni quero tres queſtiones.
Primo vtrum diſpar cultus impediat ma
trimonij. Secundo vtrum cognatio carnas
lis impediat matrimonij. Tercio vtrum af
ſinitas impediat matrimonij.

H
D primam queſtionem ſic p[re]ceditur.
Vitetur q[ui] dilpar cultus non impediat
matrimonij. Quia genefis. xli. Jo.
Tepb accepit filias p[h]utifaris cum tamè ipe
effet fidelis et ipsa infidelis multa familia ha
bentur in ſcriptura ſicue de mopyse qui còeras
xit cum ethiopiffa. ergo t[em]. (1) In oppofitum
est illub. ij. ab Co[mi]tb. vi. Polite iugum du
cere cum infidelibus. que enim participatio
lucis ab tenebras aut que pars fidelis c[ui]s in
fideli. ergo. (2) In ita queſtione duo ſunt vi
tenda. Primo ſi infideles poſſunt contralære
matrimonij. Secundo quomodo fidelis po-
test cœtraſbere cum infideli. (3) De primo di-
cunt alijui q[ui] non. Primo. quia non potest ibi
eſſe bonum fidei ex parte eius qui est infide-
lis qui enim non est fidelis to non est fidelis p[ro]

IIH.

Ximo. Secundo, quia ex parte eius non est to-
num proliſqua quan[ti]u in ipſo est educare
prolem in ritu suo et iea irreligioſe. Tercio.
quia noſt habet primum ſacramentum ſez
baſpum non est capax aliorum ſacramento-
rum ut probatur extra de prefibero noſ ba-
ptizato. Quarto est ſpecialis difficultas quo
moto infidelis poſſie copſus ſuum bare alteri
cum non facit hoc inſtitens approbatōni le-
gis diuime. Quinto quia ſpecialis difficultas
eſt cum matrimonijum inclubit miſſolubili-
tatem quomodo infidelis otrabat matrimonio
cum tamen illud fit poſtea diſſolubile.
quia ſi alter niugum convertitur ab ſitem fi
ne altero potest diſcetere. Sed his noſ ob-
ſtantibus dicendum q[ui] inter infideles est ma-
trimonij quia ut ait Apoſtolus prima ab
co[mi]tb. ſeptimo. Si quis frater v[x]orem ha-
bet infidelem et hoc conſentie habitare cum
illo noſ dimittat illam ſed ita non fuit v[x]or
propter otractum qui fuit poſt ſitem ſed an
te. (1) P[re]terea. matrimonijum est dictamè le
gis nature vel est aliquid obſonum dictammi
legis nature ſed lex nature omumis est apud
omnes. ergo et matrimonijum. (2) Preterea.
matrimoniui in diſſinitónem aliquo: um est
maris et ſemine oiuńctio mbiuiduam vite co-
fietudinem retinens ſed hoc est inter infide
les. ergo. (3) Preterea. infideles t[er]etici ha-
bent vera ſacramenta eccleſie et ہز us no[rum] ha
beant ſidem habent tamen vertorum ſoſma-
ergo ſi matrimonijum otrabatur apud Fide-
les per verba exprimmentia cœſenium. et talia
forma est apud infideles. ergo etiam matri-
monijum est apud infideles. (4) Ab argumen-
ta autem alterius vie responſo et dico q[ui]
mum non cœludit. quia fides et fidelitas ſer
uari potest fine ſide qua creditur in deum et
iſtam ſeruant infideles fixibus et ecuóerſo
in otracibus. ut patet per Augustinu in e-
pistola ab plebicolam. ſec ſequitur non ſer-
uar: ſitem teo. ergo no[rum] vult ſeruare ſidem.
Fidelitatem proximo: tum quia non ſequitur
n[ov]ult p[re]fectus. 5 nec minus p[re]ſectu. t[ur]a quia
non potest per rónem naturalem attingere
ab obſervantiæ, ſidei reſpectu bei ficut ad ob
ſeruantiam ſidei reſpectu proximi. (5) Simili-
ter ſecundum no[rum] valet. quia vult educare. p[ro]
lem quantuſ potest per rónem naturalem
noſſe ipsam educābant. vnte ex iſto argume-
to non plus habetur miſi q[ui] non est opletum
bonum proliſez q[ui] educetur ad cultum diu-
num. ſec miruſ quia educato[rum] non n[ou]it ip[s]
fic ſoſe educandum. (6) Similiter t[er]cium non
valet. quia omnibus otracibus matrimonij
ſcedentibus leg[es] euāgelicā no[rum] ſuit annexu
ſacram[pe]rie dictu[n] nec ſuit anexu otracui in
ſtatu innoſetie ſi ſemp in iſto ſtatu q[ui] māſſſes

Dif.

nec tamen beuiflet tunc aliquid te perfe chus ne poremens ab contractum matrimonij. C
Ab quartam difficultatem potest dici qe te
us potf lapfum licentiauit homines ab talem
omutatōnem non tantum appter pum fmò ut
efſet m officiu[m ſed etiam propter ſecundù
ut eſſet m remedium et tunc vtentes ita cò
mutatò de fi no attendat ab hoc q[ui] licèdiata e
q[ui] ignoſat legè d[omi]no p[ro]ccant ſic eni in alijs
licenciis liet necfiat ſe licentiarù tum t[em] ne
ſciat illud eſſe illicitum no p[ro]ccat. Wel potest
bici breuius q[ui] ſuffici fibi ſcire iſtud eſſe de
lege nature q[ui] autem eſt te lege nature eſt
ex approbatōne diuina. C ab eſtiam diſſi
cultatem dico q[ui] matrimonijù ratus eſſet niſi
aliquanto ſupuenſret vinculum foſtius cum
quo non poſſet iſtud ſtare euilu[mobi eſt obli
gatio noua ab teum per f[ict]i sus ſuſceptōnes q[ui]
alter coniugum nollet omorari abſque impedi
mento illius f[ict]i ab qua magis tenetur q[ui]
ab vnculum oingale. Eſt ergo ratum tranſ-
tibus ſtremus extinguunt. ſed no[ſ]e ratum
q[ui] tunc pro quo foſtius vnculum ſupuenſret
cum iſtius vnculi obſeruantia repugnaret.
Quantum ad ſecundù articulum vitelicet
ſi f[ict]elis poſſet oſtraſere c[ui]m infideli dico tres
ocluſiones. Prima q[ui] inter f[ict]elem et infides
lem potest eſſe matrimonijù. Secunda q[ui] ſale
matrimonij[us] potest contrab[ui] ex ute diuimo-
Tercia q[ui] non potest oſtrabi de iure politiuo
eccleſie. C ab eſtentias prime oculſionis di
co q[ui] alid eſt m[iri]ſomù eſſe vel oſtrabi ſim-
pliciter et absolute. alid eſt matrimonium
oſtrabi licite et honſſe. Vtros autem modi
veceſſe eſt dicere inter f[ict]elem et infidelè poſ-
ſe eſſe matrimonij[us] et hoc batur ex illo dia
dio Apoſtoli. Vir ſidelis non bimittat utque
nifiſtem que cōſentit cum eo habitare ſi au-
tem non eſſet matrimonium tunc Apoſtolus
fuato[re] ſonitacónem ſi aut[us] non eſſet licitiu
et honſtum apoſtolus non ſuliter. C Secun
da concluſio eſt q[ui] predictum matrimonium
inter f[ict]elem et infidelem potest oſtrabi qua
tum eſt ex iure diuimo. quia ex iſto no[ſ] magis
huemitur q[ui] oſtractus fit nullus q[ui] q[ui] obliga
tio ex contractu priōs ſi nulla. quia non po
ſito nouo impudimento qui potest eſſe alteri
us potest ſe dare alteri. ſed ex cōntractu porti
poter at inter eos eſſe vera obligatio. q[ui] t[em].
Tercia oculſio eſt q[ui] te iure politiuo eccle
ſie inter f[ict]elem et infidelem non eſt contra.
hendum matrimonium. qua eccleſia illegeri
maut f[ict]elem ad contrahendù cum infideli.
ut patz. xxviiio. quæſtione prima ſic enim d[ici]
tur ibidem q[ui] non trifi religijs diuſbem et fi
di maneat copulata coniugia. Item ibidem
ta caue ut non niſi bap[ti]ſata fumatur in co-
lugium. quia bap[ti]ſmus eſt primum ſacramè
mentum. Ab hoc etiam valent aliqu[em] t[on]ea

xxxvilii. ·xi. ·elij. ·Elij.

abbuſte ab primum articulum propter lo-
num matrimonij que ſunt fites ples et ſacra-
mentum. C ab argumentum in otrariu[m di-
eo q[ui] in omnibus illis exemplis de J[es]epho no[\]erat abbue prohibitum fidelem contrabere
cum infideli.

H[ab]terciam quæſtionem ſic p[ro]cebitur.
Videtur q[ui] cognatio carnalis non im
p[ro]diat matrimonij[us] qua martimonium fiti
chillime ſeruabat q[ui] vel ſeruādu[rum] erat in lege na
ture. ſed Capn contraxi cum fotote ſua. e[ra]
[go]. C In oppofitum eſt magiſter in littera.
et patet extra de conſanguineate et affinis
tate. capitulo no[ſ] debet. C In ita quæſtione
primo premittitur aliqu[em] ſcriptōnes. Se-
cundo aliqu[em] regule ſeu ap[oli]tōnes. Tercio
alique oculſiones. C Quantum ad prīmu po-
no quinque ſcriptōnes. Quarum prima eſt
ita q[ui] olanguimitas eſt vinculum perſonar[u]
ab eadem persona carnali propagatōne ve-
ſcententium. Secunda eſt ita. persona a qua
plures carnali propagatōne ſeſcententem wa-
tur ſtipes. Tercia eſt ita. ſinea ofanguimita-
tis eſt ordinata collectio perſonarum conſan-
guitate fundarum. Quarta eſt ita. ſinea
diuibitur in ascendentem et ſeſcententem et
tranſuerſalem. Deſcentens eſt a persona p[ra]
pagante ab p[on]as propagatas. Alſcedens
uxro econuerto a propagatis ab p[ag]antes.
Tranſuerſalis eſt quando ambe perſone be-
ſcentunt ab eo[ſ]e ſed neutra ab altera. Mui-
ta eſt ita: g[rad]us eſt betermmata p[ro]tqui-
tas perſone ab perſonam fm ofanguimitatē.
et ilke grabus huemitur per prius in ſinea a-
ſcendente et ſeſcentente q[ui] in ſinea tranſuer-
lali. C Quantum ad ſecundum articulum po-
no tres regulas ſeu ap[oli]tōnes. Quarum pri-
ma eſt ita. C in ſinea reda tot ſunt ſ[on]us q[ui]
ſunt perſone vna minus hoc probatur. quia
tot ſunt ibi grabus quot ſunt ibi propaga-
tiones. ſed ſunt ibi tot p[ag]a[ti]tōnes quot pe-
ſone excepta vna op[or]it et emin ponere vna[ſ]
que non ſit propagata. ergo. Secunda re-
gula eſt ita. C in ſinea tranſuerſali computā
tur grabus fm magis remotus a ſtipe ut
patet extra de ofanguimitate et affinitate. q
a ſtipe. et ratio eſt quia perſone que ſunt in
ſinea non habent h[ui]ter ſe ap[im]quitatem niſi
propter ſtiperem. et ideo non poſſunt p[ro]p-
quius fibi coniungi q[ui] remoti: et e[or]um oiu-
gatur ſtiperi. Tercia regula eſt q[ui] effica-
zo eſt grabus in ſinea ſeſcentente q[ui] tranſ-
uerſali. R[atio] eſt quia plus oiuſgitur proles
parenti q[ui] proles proli et ideo magis eſt c[o]
tra legem nature in primo gradu coniungi
in ſinea reda q[ui] in ſinea tranſuerſali. C De
tercio at[ic]ulo dico tres oculſiones. prima o-
culſio eſt ita. Cof[lig]uitas impedit m[iri]mo-
m[ui]m alio[ſ] g[ru]p[te]r dictamē legis nature.

II.

Secunda conclusio est: quod consanguimitas impedit matrimonium in aliquo graduăpter habibit. Tercia est ita quod consanguimitas impedit matrimonium in aliquo graduăpter statutus eccleſie. Prima occlusio est, quod consanguimitas impedit matrimoniui in aliquo graduăpter dictamen legis nature. quia hanculum consanguитatis quod est stipitius ab problem impedit matrimonium ex dicta-mme legis nature. Unde naturale est apud omnes quibus non coniugitur matri et filia non iuxagitur patri, et hoc est adpter segeratōtis succedentem que debet pœdere no retrocedere. Unde ples gemta no debet iuni si fuit principio ut signat. Secunda consilio est, quod consanguimitas impedit matrimonialem in aliquo gradu ex lege eccleſie pateet extra de consanguineate et affmitate in multis capitulis. Sed bicesvoſs ab quæ gradu consanguimitatis habuit eccleſia ottractu ma trinonij. Dico quod iſtud fuit aliqui habibitum vſas ab ſeptimù gradum ut patz p magiſtru in ſiſa ſed ſub innocentio reſtricta est vſas ab quartum grabum incluſue ut patz extra de consanguineate. No debet. Ad argu mentum in certarium dico quod illud fuit necessitas, principio generis humani quod straſum fieret in gradu primo tis in ſinea tranſuerat ſi non recta.

H
ad terciam questionem ſic pœceditur. Videtur, quod affmitas noſ impeditat matrimoniui, quia effectus noſ repugnat fuc cauſe ſed affmitas est effectus matrimo nij ergo no ſepugnat matrimoniò. In op poſitum est illud, XXV. q. iii. ca. de apinquis. vbi dicitur quod affmitas impedit matrimoniui. In ita quætione primo pono quatuor apoffitos. Secundo breuiter dico quod affmitas ſimpliter impedit matrimoniui. Quanquam ab p[ro]múlque est prima poſitio ilka affmitas est vin culum quodam p[ro]ſone ab p[ro]ſonam ex copula carnali cum aliqua p[ro]ſona consanguinea c[on]tractus. Affmitas emin est quafi acceſſus ab ſimes. Idto omni consanguinei mariti ſiut affines vxoſiis et econuſo consanguineoris ſiut affines mariti. Secunda poſitio est quod affmitas tuarat quocunque iuxugum moſtuo ue patz extra XXV. q. viſtum. Fraternitatis circa medium. Tercia propositio est quod ita potest diuidi afkintas ficut consanguimitas est diſtmeta in quod iſione recebent, quia ita deſcedit pl[im]eam rectam et tranſuerat ſalē et p[ro]tot gradus ut fit talis regula. Quoto gradu aliquis diſtar ab

alio in consanguinate eto ſeu diſtar in afeminate. Quarta poſitio est quod affmitas non ſolum cœtrabitur p[ro] matrimonium. Imo per coſtum formicarium ut patet extra debatōs nibus. p[ro] tuas. Secundo breuiter dico ab quæ ſitionem quod affmitas ſimpliciter impedit matrimoniui, et iteo non est miſi statutu eccleſie illegitimatis affline. Et in eodem gradu imspedit m[or]t[im]onium in quo consanguimitas et IS quicem de affmitate aprie dicta patet in titu lo illo de consanguitate et affmitate. Ca-non tebet. Conſimiliter de affmitate extenſi. Co muniter dicta que vocatur publice hominatas tis iuſticia. Extra de consanguitate et afflinea te. Ca-primo. Ad argumentu contrarii bi co quod affmitas est effectus moriui cuiub[us] p[er]cevunt et illib[us] non impedit aliud ſez inter ilios inter quos per matrimoniui est cœtracta affmitas.

P

Oſtremo de conditio
ne reſurrectionis.

Completo tractatu sacramento: accebit magiſter ab tractatu e[mi] reſurrecione et ſpinitione ſandorú atque p[er]punitione malorum. Circa itam diſtinetónem. Quin-uer tres quætiones. Primo vtrù reſurrecio generalis hommum fit futura. Secundo vtrum poſſit eſſe noti p[er] ſonen natura. Iem reſurrecnonem generalē hominē noſe ſuturam. T[erc]cio vtrum corruptum poſſit redire iem numero p[er] naturam.

H
ad primam questionem ſic pœceditur. Videtur quod reſurrecio hominu non ſie futura p[er] illud Job. xiii. Domo cù formierit noſ reſurge tunc acceſſur atteratur celu. ſed celu[m] nunc atteratur cum fit h[ir]o[cr]upti bile ergo. In op[er]ſi[tu] ſet illud Ap[os]toli. p[er] ab co[mi]th. xv. Omnes in i[mi]ctu oculi reſurge[m]us ergo. In ita quætione duo ſunt vi[nt]enda. Primo ſi poſſible est hominem reſurre. Secundo ſi de facio reſurge. U[u]lanum ab primum tenetur omumiter a theolo[gi]ſis quod ſic ſed p[er]batur diuerſimale a diuerſis. Vnus probat ſic. Cuius eſſe quib[bit]atuui no[n] ſet interruptum nec deb[er]bitum illud poſſet reſire iem numero ſed eſſe quib[bit]atuium hominis non est interruptu nec per[bit]um. ſe poſſet iem reſire numero et p[er] conſequens reſurre. Maior patz in cœtrario ſenſiu. P[er] illud cuius eſſe est ſimpliciter corruptum vel teſtructum non poſſet reſire iem numero ſi cut anima ſenſitua que corru[pi]tur in bruto. Mino: declaratur. Quia eſſe anime intelleciti ue est iem quod eſſe totius ſed anima intellectiua no[n] corru[pi]tur materia etiam manet eam. Et sic in nullo p[er]timente ad ſubſtantia hominis facta est interruptio. Co[er]a ita viam arguo primo p[er] Aug. xxij. de diuitate dei. canio loquente de carne hominis reſunda in

Dift.

refúrrerónè aíſ fic. Abſit ut ab reſuſicêáda corpora nò poffit omnipotentia creatòm oia reuocare vel que beſtiewel ignis ofumpſit ut in emerê puluermù collapsum eſt. Et ſequiſ infra. Et ſi inquit oímibo modis píſſet nec vl la eius materia in nullis nature latebris man píſſet, vnte vellet eú reſaret oímiptòs. (1) Preerea p roem. Si deſtructùu eſſet annihilatùg tunc mihil ſequens eſſet eúſub òrnis cù nihilo quod erat terminus a quo creatòmís. Sed mihil precedens creatònem non repugnabat, quin illub cui opponís poterat creari. 2) et p9 annihilatòem pì item numero redire ſeu re-creari. (1) Preterea planu eſt 3. ex pte cauſe remanet eàdem potèſtas, ex pte etià paffibis lis eſt eàdem potentia obedientialis poffit annihilatòem que erat ante creatòez. 4) ſic pri mo poterat creari ita et nunc p eandem vtu-tem poterit reſormari. (1) Preterea im homie aliqua eſt entitas potiūtia alia a ptib. 5) iſta eſt interrupta in moſto hois. 6) iſta nò redibit in reſurrectòſe ſiverù eſt fundamétù. Minor eſt euités. Probatò maiotis. 7) qt aliòb cau ſatù a cauſis interſecis eſt aliub ab cis-ergo 8) nulla cauſa materiaſs nec formalis è cauſata a cauſis interſecis nec ambo ſimul-ergo eſt alia entitas a cauſis diuſim acceſtis.

Preterea ſi illub fundamentù de interruptò ne vel deſtructòſe eſſet verù ſc3. 9) interruptù nò poffet redire ſcì numero tunc ſegrenè mul ta inconuenientia. Primo quicteg ſequeretur 9) deus nò poffetuvü hominè mortuò euntez numero fulſicare. Seſto q) in hoie nò rediret eàdem géticæs qua ptimo habuit. Tercio q) non redirent generaliter oínia accidencia q fuerit im homine, et ſic homo reſuſcitatus nò haberet eantez, apria, paffionè numero qua prius habuit. Probatio huius, quia omnia iſta ſint interrupta. (1) Preterea ſequereſt 9) im hoie nò eſſe item intellecùus nec eatez, voluntas sicut prius erant. Probatio huius: 9) intellecùus et voluntas pìm iſtù doctòre ſiie accidencia amine, accidentia aſt fune interru pta. (1) Preterea iſta ratò ſiupponit alìa ra dicem falsoam. ſc3. q) im homine nò ſit alia for ma pter animam intellecùuà quod eſt falſi9, vt patuit ſupra tračatu vê eukaritía, et, 11, lententia, dift. xvij. (2) Alia opmio declarat poffibilitatè reſurrectònis fic. 12) am natura nò agit nifi p motù et mutatònem ideo non poffet redire item numero, 9) motus et mutatò nò poffut redire idè numero. Deus autè pè agere nò p motù et mutatòem, et ideo per oppoſitù item numero poffet redire. (1) Tres, item doctò: dicit alibi fic. q) alio moto agens naturale afpict materià 3) agens primù, 9) agens pìmù afpict materià ut quid, i. nullo mò diſtmcdum, agens aùt naturale nò alpici, eam ut quid, 9) afpict eã diſtmcdà, 7 quntà. Tunc arguo fic. Agens qd respicit materià

Xlii.

ve quid poffet fibi eandem formà impimere vt prius, ſed deus afpict materià ut quid. 5) poffet fibi eandem formà impmere, hoc aùt eſt refúrgere. (1) Conera primù dictù arguo fic. 7) eſt tranſitùus de priuatde ab habituſ et formà ibi eſt vera mutatio, 9) veriffime fal uae ratio diffinitiua mutatònis ſed refúrrerètò eſt tranſitùus de priuatde ad formà-ergo reſurrectò eſt vera mutatò. (1) Contra ſeòm dictum vifum fuit in ſcòo libro ſc3 fi agens naturale poffet attingè effentià materie nu dà. (2) Alia opmio qua teneo declarat poffibilitatè reſurrectioris fic. Si nò eſſet poffibilis reſurrectò, vel hoc eſſet ex pte agentis uf ex pte effectus, ſed hoc nò, qt mihil pcevens cre atòem et mihil ſequés annihilatòem fuit euf tem ratònis, ſed deus poffet alquib de mihilo creare, ergo pt aliquid dubù corruptù et in mihilù rebaſctù poffmodù repare, corzurptum aùt repare eſt refúrgere. 6) De ſecundo articulo ſc3, fi de facto erit reſurrectio homi generalis. Dico q) fic. Cuius acuſiomis veritas manifeſta eſt ex fide,湾ane eniverita tem eanſt articulù fibei expizimit tam fim bo-lum apſon. ſc3. Carins reſurrectòdem, 9) fim-tolu micem. Expeſo reſurrectòdem mortuò, 9) fimtolù Athanasi qui dicit q) oíns hoſes reſurgere habent cù corporibù ſuis. Et illub valde expeſſe habeb in multis locis ſacre feri-pture, vt pote in job, xix. qui dicit. Et in carne mea videto teu ſaluato, meu. Et etiaz in pma epka ad Coointib. xv. vii, dicit q) in dictu oculi oínes reſurgemus. Et Math. xv. et in pluribo alij locis. (1) Ad argumétù in otarì um dico q) celu nùg, attereſt q) etum ab ſubas tamè attereſt q) etum ab efficiențià in iſta m, feriòza generando et corruſpento, 9) poſt ius diciu ceſſabit iſta inſluentia tè.

H

D ſcòaz, qfitionè fic pcediſt. (1) Vibo: q) p rationem naturalez poffit eſſe notù reſurrectònem generalem hoim eſſe futuram, 13) una naturale deſideriù, nò poffet eſſe fructra pìm omentato, 14) metha. ſc3, ho, mo naturale deſideriù, habet ab ſemp eſſe, 15) illub deſideriù poffet eſſe notù p ratònem na turalem, ergo tè. (1) Còra, articulus fibei nò eſt notus p roem naturalem, ſed reſurrectio hoim eſt articulus fibei, 16) in iſta que ſhione poffunt eſſe tres articuli pìm tres opmi ones. Vna dicit reſurrectòem generalè hoim eſſe futuram nò tì p rationem naturalem a prios. Alia dic q) eſt notù a poſteriori. Ters cia q) nec eſt notù a priou nee a poſteriori, 17) ſolù fide teneſt. Prima opmio mecur reſurrectionem, 18) pbaræ a priori, et arguit fic. Anima intellecùua eſt forma iſpecifica hominis. Sed anima intellecùua eſt mcoruptibilis. 9) fora, ma iſpecifica hois eſt mcoruptibilis. ſc3, fora iſpecifica hois mcoruptibilis nò remæbit

LI.

perpetuo extra corpus ergo aliquando redi-
bit ab corpus. Sed ifta iterata reditio vocationis
refurretio ergo refurretōnem generalem
boim esse futurā est notu p[ro]tonem natura-
lem a priori. Sculo dicte ifta opinio q[ui]elis
bet ita[que] trium apſotōnum principaliu fit na-
curaliter nota. Prima ſic. Opatio ap[ria] bo-
mis est a forma ſpecifica hois. Sed ap[ria] opa-
ratio hominis est intelligere ergo e[ra] forma
ſpecifica hominis. Sed istud est ab anima intel-
lectuā ergo anima intellectuā e[ra] forma ſpe-
tifica hominis. Sc[ea] ap[of]itio ſe[3] q[ui] anima in
tellectuā e[m] co[m]ruptibilis ſie naturaliter nō
probat[que] ſic. et co[m]rupti[que] aut co[m]rupti[que] p[ro]tra
triā p[ro]fectuā alieuius neceſsario reſſiti ab
ei9 eſſe. S[3] aia intellectuā nō habet otrariu
nec eſſe corporis est ſimpliciter neceſſarium ab
eius eſſe. q[ui] habet eſſe ap[rium] ergo ne[3].
Preterea. ſimplex non potest lepari a ſeip[po]-
ſed anima est ſimplex ergo nō potest lepari
a ſeip[ra] et p[ro]coſequens q[ui] anima intellectuāua
ſi in co[m]ruptibilis est naturaliter notum.
T[ercia] ap[of]itio ſe[3] q[ui] forma ſpecifica ſcille[3]
animā nō erit ap[petuo] lepata. Probatur ſic-
Par[as] extra totu[que] est imp[fecta] sed forma tam
nobilis ſicut est anima intellectuāua nō rema-
nebit ap[petuo] imp[fecta] ergo nec a toto lep[ra]
ea. Preterea. nullu[que] violentum ap[petu]u. Sed
ſep[atio] anima a corpore est ſi[volenta] q[ui] ſtra
inclematōem naturalem animē. ergo ifta[que] for-
mam ſpecificam nō eſſe ap[petuo] ſepatam po-
test eſſe naturaliter notu[que] Seb otra ifta[que] op-
monem tanquam habent arguīt ſic.
Quia nulla ita[que] trium ap[of]itōnum est natu-
raliter demonſtrata admi[nus] ſe[3]a et tercia-
Prima eia[que] fuit a mag[mas] phil[o]ph[is] nega-
ta. ſicut patet. iij. de amma p[ro]mentatores q[ui]
expresse negat e[3]a. Similiter ſe[3]a nō est na-
turaliter demonſtrata ſe[3]q[ui] amma ſit inco-
ruptibilis. cu[que] principi[que] ſit apud p[ro]ſimō o[n]ne il-
lud tefine effe (primo celi et mūdi) quod ha-
bet principiui ſui[que] eſſe. ſec rōnes ifte quod-
unt ut dictu[que] ſuie in ſe[3]o libro. De tercia ap[of]iti-
one vitē q[ui] nō ſie naturaliter demonſtrata
Quia ſi p[ro]ſus poſu[n]ce animā immortale ma-
gis poſu[n]ſet e[3]a ap[petuo] manere fine corpore
q[ui] in corpore. Quia omne ap[of]itum ex ſtra-
trīga est co[m]ruptibile. nec ratōnēs ab代e p[ro]
bane istam ap[of]itionē p[ro]ram cum dicti[que] ex-
tra totum est imp[fecta] dico q[ui] veru[que] p[ro]
que recipit al[iqua] p[re]ſectionē in toto. Anima
aūt non recipit imo mag[is] omunicat p[re]ſe[do]
nem ſui[que] corpori. Et t[ue] poſſet ratio trahi ab
op[of]ſitum. quia nō repugnat alieui eque p[ro]
ſe[do] in ſe manere licet alteri nō omunicet p[ro]
ſe[ctionē] ſui[que]. Seb anima manet eſſe p[re]ſe[da-
in eſſe ſuo ap[rio] ſiu[que] ſiunea ſiue lepata. C
Ad aliud dico q[ui] inclematō naturalis est du-
plex. Vna ab actu[rum] primu[que] et est imp[fecti] ab
p[er]fectu[que] et ocomita[que] potētia effe[n]tialē. Alia

•III.

est ab actum ſe[3]m. et est p[re]ſecti ab p[re]ſe[do]
omunicandam. et ocomita[que] potētia acciten
talem. He prima[ver]u[que] q[ui] ap[of]it[iu] eius est
violent[em] et non p[re]ſeu[que] q[ui] ponit imp[re]ſe[do]
ap[et]euā quod p[ro]ſus habuit. p[ro] movementi. S[3]
ſe[3]a inclemat[i]io ſi p[re]ſeu[que] p[ro]ſe[do]t[que] nullu[que]
vo-
lentum ap[re]ſie dicte. q[ui] nec imp[re]ſe[do]. P[ro]e aūt
inclematō animē ab corpus t[em] est ſe[3]o modo
(Vel p[re]t. bici in Auiceti. q[ui] ap[re]ſicus animē
latiaſus est p[re]t. q[ui] ſemel p[re]ſicē corpor[que]
ifta[que] oiu[que] est ab h[oc] ut anima mediāte cor-
pore acquirat. ſias p[re]ſe[do]nes p[re]ſeu[que] quaſi
ſine corpore nō potest acquirē ſemel aūt oiu[que]
da corpori acquiſuit. ētui p[ro]ip[er]t. Alia o[
p[inio] dicit reſu[re]ſectionē eſſe futurās poſſe de
monitriā et p[oster]iori. Et arguit ſic p[re]ſatura
liter notu[que] est q[ui] beatiſto naturaliter ap[pe]ti
tur. h[oc] poſt e[3]x. et h[oc]i. de beatiſubine in gene-
rali. et. x. de beatiſubine in ſpeciali. Seb notu[que]
est p[re]ratōnem beatiſubinem nō poſſe eſſe m[i]ſi
eternā. ergo notum est p[re]ratōnem naturalē
totu[que] hominē odiinari ab aliquā p[re]ſe[do]tionem
ſempiternā. Probato[que] mino[ris] p[ro] Aug. xij.
de trinitate ca. viij. vbi p[ro]bat e[3]a ſic. Si moriēs
tem vita beata beſerit. aut q[ui] volentē daferit
aut nolentē aut neutr[u]. Si nolentē quō est ba-
ata vita que ita est in volunțate ut non fit in
p[re]ſitate. Si autē volentē quomō vita beata
erit quā ſmire voluit q[ui] habebat. Si dica[que] neu
tr[u] ergo nec ita vita beata est que talis est
ut q[ui] beat[u] facit amor e[i]ius indigna ſic. C
S[ed]e nec ita[que] ratio occlubit. Concebo eni q[ui]
ru[que] est beatiſubimē nō solu[m] in vnmiuerali ſi eti
am in p[iculari] ap[pe]ti naturaliter ab homine
S[3] nō est notu[que] ratōe naturali q[ui] ipa in p[ri]cu-
lari que ſe[3]z oſſitit in ito in quo nos e[3]a crebi-
mus oſſitere ap[pe]ta[que] naturaliter ab homiē.
aut eni ap[pe]teret eſſe notu[que] p[re]ratōnem natura-
lem q[ui] eſſe actus eſſet nobis ouen[i]es tan[que] fu-
mis. ut dictu[que] est in ſe[3]a q[ui]ſtione p[ro]mi libri. Po-
test q[ui] t[eneri] tercia op[er]tio q[ui] nec a priori pu-
ta p[re]ratōnem principi[que] meriti[que] in homine.
nec a p[oster]iori p[uta] p[re]ratōnem alieuius op[ati]
omis vel p[re]ſe[di]oms o[gr]uentis homini p[ro]p[ro]
bari reſu[re]ſectionem eſſe neceſſario futurā. q[ui]
hoc tan[que] ommino certu[que] nō teneu[m] mi[que] p[ro]ſe[do].
C Ad argumentu[m] in otrariu[m] dico q[ui] aut q[u]i
tur p[re]ſiē de d[omi]ferio naturali ap[re]ſie dicto. et
illud nō est aliquis actus elicius ſed ſola in-
climatō nature ab aliquid[que] et eui planum est
q[ui] non p[re]t. probari d[ef]iceriui naturale ab alie-
quid mi[que] primo p[re]betur poſſibilitā[m] in natura
ab illud. et p[ro]coſequens econuſero arguendo
eit p[er]t[icio] principi[que] aut queritur de d[ef]icerio
naturali mi[nus] ap[re]ſie dicto quod ſcilicet est
actus elicius. et t[ue] iterum non potest p[ro]
bari q[ui] aliq[u]s d[ef]iceriui elicitum. fit naturale
iſto modo mi[que] priu[s] p[re]betur q[ui] ab iſte[que] fit de
ſiderium nat[ur]ale primo modo.

Wilt.

xliii.

H
D terciaz questione sic procedi. Vitæc
g corrupeum potest idæ numero rebi
te p naturam. Mua omissitie paf
fiu de naturali respondet potentia actua na-
turalis alioqn eſter fruſtra. ſed in corrupto
eſt potentia paffua naturalis ab itemptatæ
numeralem. quia corruptu eſt in eadeq potæ-
tia in qua erat ante ſi generareſ. Igitur cor-
ruptus ſt redire item numero p naturam. D
Contra eſt phis.ij.de generacione in fine vbi
dicit. Duoz. ſubſtantia perſe no reueruntur
eadem numero. D In ita queſtio ſi tres ar-
ticuli ſim tres opiniones. Vna ophio dicit ut
recitat Auguſt. ciii. de cuitate tei. ca. xiii. g
poſt circuitu magni anni id eſt poſt circuitu
trightaſex milii annoz. omnia redibunt ea-
dem numero. Duoz. roſ eſt. q. reſtante cauſa
eadem redibunt et effectus item. Sed omnia
corpora celeſtia redibunt ab eundem fiu p
circutu illius magni anti-ergo oia redibunt
eadeq numero. Amo: pbaſ ſupponento illud
ptolomei i almoſt eſt q. celu ſellaratu mouea-
tur in centu anni vno ſbu oſtra motu diur-
nuſt. tuc ſequiſ q. oplebi iſte motus eius ab
onſte in occidetè m. xxxvi. milibio annoz. S3
ſtam opinione improbat beatus Aug. ibi-
tem audivi:itate Apoſtoli ab Romavi. Xp5
refurgens ex moſtuis ne. Jtem p illud. 1. ab
Teffa.iiiij. Semp cù tombo erimus. Jtem pe-
ratōnem. Mua ſim circulu iſug nulla eſſet ve
ta beatiuſo pio eo q. anima beata reditura
eſſet alioſerias quaſi primo habuit. Alia
opinio dicir g licet no poſſint omnia corrupta
redire eadem numero p naturaz. tamen aliq
poſſunt redire. Quod probatur p illud pbi
viiij. metba. ca.vii. Si agens eſt item et mate
ria eadem effectus erit item. vnte non alijſe
diuſeritatem effectus poſſibilè nifi apter diu
ſitatem efficiens vel materie. Sed poſſible
eſt item eſſe efficiens et eadem materia re-
flectu ſedi effectus pabuci que erat reſpſu
p[mi] poſbuci. ergo aliqua poſſunt redire eas
dem numero. Amo: probatur. q. inclubatu-
ſmis intra vas vitreu i. ibi corruſpaſt in a-
erem. deinde ex ilto aere generet igtis p raz
bios ſolares. tunc materia incluſa erit eadez.
D Tercia opinio simpliciter negat q. aliq[us]
corruptum poſſit redire item numero p natu
ram. Mua ab itemptitatem numeralem reſq
riu eadem materia et eadeq forma. xij. metba-
phi. Et etiam quia materia eſt principiuz ef
ſentiale totius. ſed in generato et corrupto
materia diuſiour et aliquid eius depoſi. Igi
tur nullum corruptu poſſet redire idæ nume
ro. Nec ratio p[ro]cedentis opinionis ocludie. Tò
cebieur emin q. fi agens aliud et materia eſt
alia et effectus erit aliux. Sed no ſequitur ex
opposito antecedentis viteliciſt fi agens idæ
et materia eadem. Igitur effectus erit idæ, vn
tem in fine ocluſendo diat p[bus]. Si contingit

Item ex materia alia facere palām quia p[ra]
cipium quod eſt ue moués item nam fi mate
ria altera eſt et moués et quod facu[bi] eſt ſup
ple erit aliud. D Pro ita tercia opinione ar
guitur fic. Agens naturale no poſſet agere
nifi p motum vel mutatōem. S3 motus vel mu
tatio no poſſet redire item. igitur nullu[ cor]
ruptum poſſet redire idæ numero. Probatio
mnoſis. Mua vnteas motus eſt cotinuitas.
Interrupto aue[] vel iteratio repugnat conſi
nuitati. ergo. D Preterea. ficut ſe habet p[du]
ctum ab p[du]ctum ita p[du]ctu[]o ab p[du]ctu[]eſ
ergo p[mu]taſim ficut p[du]ctu[]i ab p[du]ctu[]eſ
ſic hoc p[du]ctum ab hanc p[du]ctu[]em. ſed no
poſſet eſſe p[du]ctum fine p[du]ctu[]o. ergo nec
hoc p[du]ctu[]i fine hae p[du]ctione. Sed h[ec] p[du]
buctio no poſſet redire eadem. ergo nec cor-
ruptum poſſet redire item numero ne. D Pie
terea non poſſet redire item nifi eſſet ab ip[pi]
eatem potentia. ſed ab hoc corruptu non p[pi]
poſſet eſſe eadem potentia ergo. Probatio mi-
notis. quia aut eadem potentia ſemp[an]et à
eſt de nouo reducta. Mon primo m[odo]. q. p[pi]
tentia cotrumpſi in aduentu forme. Nec etià
ſeba m[odo]. q[ui] forme ſuccedit alia priuatio q[
que p[re]ceſſet am. et ita forma reſoluſt in ali
am potentiāt. Ait enim p[bus] in predicamè-
tis. A priuatione ab habitu[m] impoſſibilis eſt
regreſſio. J[am]tam opinionem tenen[co] p[ts] ab
argumentu[] ſeba opinionis ex b[ich]is. Ad ar-
gumentu[] aŭt prime opinionis dico q[ui] mo[ſ]
teli eſt h[in]comenſurabilis motib[us] iſtoz. Inferi
orum. et iſeo q[ui]s celu reheat in eadeq. diſpo
ſitone numq[ui] motus redibuſt. Si aue[m]ero-
ducit p[op]iniōe ita illud Eccleſiaſtes. P[ub]il
ſub ſole nouum ne. D Responder Aug. vbi fu-
pra hoc quidem intelligendum eſt q[ui] omnia
fuerunt et ſunt in diuina preſcientia ſed non
in reali exiſtentia. igitur. D Ad argumentu[
s] principale p[atu]ſt libro p[rimo].q.ij. Concedo
emini q[ui] potentiæ p[al]ſue naturali correſpon
tet aliqua potentiæ actua[m] in tota coordina-
tione entium. et h[ec] eſt deus.

S

Dlent autē nonnulli

Cirea itam diſtinetem. xliij.
quero tres queſtōnes. Primo veru
refuſtectio fiat in inſtantí. Sed
vtrum igtis infernalis cruciet malignos ſpi
ritus. Tercio vtrum homines damnati poſt
iudiciu cruciabunſi inſto igne infernali.

H
D primam questionem fic procedi.
Vitæc q[ui]e ſe redireo non fiat in in-
ſtantí. quia. 1. ab Teſſa. inſi. dicíſ. Mo-
tui qui in x[p]o ſunt refuſet primí. deinde noſ
qui viuimus ne. Contra. 1. ad Cor. xe. dicíſ
In momento in iſtu oculi in nouifíma ne. iſi-
tur refuſreſſo. fiet in inſtantí. D In ita q[ui]
one ſunt tria viden[ba] Primo fi collectio p[ti]us

In

corporis humani fiat in instanti. Secundum inductio formae corporae seu mixti fiat in instanti. Tercò si vimo anime intellectiue fiat in instanti. (1. De primo dico quóns non quia angelus non potest mouere corpus de loco ad locum in instanti. S2 collectio partii corporis humani in refundone fit ministerio an ge loz. ergo non fit in instanti. Maior patz quia moeus no fit in instanti. vii. phisicorum. Mor patet Matheixij. Mitte filius hoc minimis angelos fuos cù tuba et woce magnar congregabunt electos eius a quatuor venis a fummis celor. vsq. ab terminis eorum. (3. De sebo articulo dico quia informatio est in instanti. Cuius ratio est. quid fiet immediate virtute diuina. Virtus auct diuina infestita est. Sed virtus infinita cputur in instanti. igitur ita informatio erit in instanti. (2. Noctandum tamen quóns dico istam informatio nem necessario fieri in instanti-quia licet ita virtus fit infinita potest tam sucesstive age re ficit virtus creata et sucesstive inducere formam ficit suse fuerit placitum voluntari. Tamen magis oguit quia virtus formam in instanti inducat. (4. De tercio articulo dico quvmo anime intellectiue ab corpus erit in instanti. Tum apter ratorem predictam. Sci licet quia est a solo teo immediate cuius virtuti active nubit reficit. Tum quia no potest esse sucesstio in recepte formae mihi vel apter partes forme inducente vel apter partes cor poris quæ. una prius recipit forma2 quæ alia Sed neutrum potest ponit in ita vnione amme-igitur vmo anime intellectiue erit in instanti. (5. Ab argumentum in otrariu oceto quon erit item instantis refundonis omnium quia in instanti refundonis pmo mor tuoz. adhuc alijvivent vita mortali et ille soluent moriam et posse refragent.

H

Sedam questionem licet procedet. Viteſt quóns ignis infernalis no cruciet spiritus malignos. quia agens est p[ro]stantius patiente sed corpus non est preſtatius spiritu-igitur nullum corpus agit in ſpiritus. Sed ignis infernalis est corporus-igi tur iga ms infernalis non cruciet ſpiritus ma lignos. (1. Contra. Matheixxxv. dicitur. Tte maledicti in ignem eternum etc. (2. Veritas ilius queſtionis claret ex dicto salutatoris iis allegato. et p. Auguſt. xij. de ciuitate dei. ca. x. vbi dicit. Cur non dicamus ſp[ro]huis inco[pr]pote os posse ſena corporalis iga ms affligi etc. Et p. beatum Gregoriu[m]m. dyalogoz. dicent[em] Si dyalogus inquit eiufus angeli cum ſint in corpori corporo ſunt igne cruciandi. quod mi[rum] ſi anime ante2 recipiāt corpora poſſint corpora tormenta ſentire. Sed difficulta[rum] est muenire poſſibilitate2 quomodo ſpiritus poſſet pati ab iga ms corporo. Et circa hoc ſunt

Nn

quatuor opiniones. Vna dite2 q[ui]s spiritus cru ciatur igne inquantu[m]t appreciavit igne sub ratone diſconuenientis. unde Gregorius iiiij. dyalogoz. dicit. Eo patitur quo vitet et q[ui] cremari ſe reſpicit crematur. Addueit exem plum p[ro] Auice[n]iiiij. metha. q[ui] aliquis crucia tur magis in ſomno ex apprehenſione Fanta Fica alicuius diſconuenientis q[ui] affigeretur quin[que] in vigilia ex p[ra]ſita eiufem. (2. Contra. quia in Gregorui vbi ſupra anima no ſolus vitendo ſeb etia explendo incendium patiſ. 3. Preterea aut. vera apprehenſione appreſsionit ignem ut diſconuenient[em] ſibi aut falſa Si vera opotet ponere modum ilius diſconuenientie que non apparet poſſibilis. Si falſa-ſequiſ primo q[ui] no ab ige ſeb a ſua eſtima[ſione] crucatur. Sebo ſi ita falſa eſtimatione et a teo deus erit immediateata cauſa receptonis. Si aſt ab angelo non vitetur p[ro]abile. quia in Dyom[ite] diuimus nommibus naturalia in eis ſunt ſplenfibiffima ergo poſſunt naturas litterer appreciandere q[ui] ignis no eſt eis diſconueniues. Sebo opio mo dicit q[ui] ſp[ro]huis poſſet pa[ti] ab igne corpo[re]o p[ro] aliquem habitum ſupra naturalem apter temerit[u] p[ro]cecat batu[m] angæ lo ſeu ſpiritu[m]. (3. Contra. Aut ille habitus e corporalis aut ſp[ro]huis. Si corporalis ita poſſet deus dare istum habitum angelo ut inbere[at] ficit q[ui] angelus ſi albus. Si ſp[ro]huis ergo no magis p[ro]illum est pa[li]num approximatum corpi ut agenti q[ui] prius. (4. Preterea ita p[ro]na recipitur immediate in ito habitu tangit in proximo receptuio in mo nec mediate ut ipa natura angeli ſi repugnat illi nature. Et fi te tur primu[que] ſequiſ q[ui] ille habitus ſepatur ab angelo poſſet p[ro]priu eatem p[er]a. Si terur ſe eud[u] ſequiſ q[ui] nullo moto angelus punitur ſeb tantu[m] ille habitus. (5. Tercia opio mo dicit q[ui] ſp[ro]huis no patitur ab igne pa[li]noe corporali que eſt dolor. quia talis pa[li]no ſequitur appe titu[m] ſenfitium qui non eſt in angelo patitur aucta pena que eſt trificia inſtum appreciand[it] ignem ſub rone obedi[nt] diſconuenientis et hoc dupliciter. Primo ut betim[em] ſp[ro]huis diſſinitiue. Sebo ut inmutans obedi[nt]e. Primum patet sic. Nullum corpus ut locans eſt diſconueniens locato miſ. q[ui] aliu[d] corpus eſt ſibi c[or]ueniens. ſp[ro]huis auct ficit cum nullo corpore habet naturalem ouementiam. q[ui] tunc illud eſet naturale salutatu[m]uius itus. ita ab nullu[m] corpori habet natura[ſte]s diſconuenientis. apter quam ibi dethemi ſit nature ſue diſconueniens. Sed bices quomod[que] patiſ ab igne exquo detinet eum diſſinitiue. Reſpondo. ſi Micha el aliciu[m] corpori eſset ex precepto diuino con iunctus localiter diſſinitiue etiam p[ro]tuo[rum] et hoc appreſenderet nullo mo[bo] appreciante2 reſt ut diſconueniens et ſic no trifareſt. quia no appreſhenteret ſub rone noti[ci]s ficit appreſt a ſimili in aliquo incluſt in tomo. igitur

Dift.

Sed paritur ab isto igne immutante obie-
diue, ubi notandus, quæ intellectus angeli pri-
mo determinatur, ipseuo ab intenso ofiderá-
tum ignem in ratone obiedi. Sed appreße-
dit istam determinatem ab talem ofiberatio-
nem. Tercio obit et istud obium oritur ex ak-
fectione comobi ex, quæ vult q[ui]cunque, obiedus
pue fibi telectabile fuerit ofiderare nunc hoc
nunc illud. Quarto sequitur approbenfio non
tantum nuda fitius còfiderationis ficue in fecbo
fed approbenfio certa de cuento fitius ofidera-
tòmis meense et ippeu. Quinco ex hoc sequi-
tur erifticia. (1) Quarta opinio est planior. Im
illos qui pontine materiâ in ſpüalibus. (2) Ram
aprium est materie pati etiam paffione reali
primo de generatòe, sed in ſpüalibus est ma-
teria igitur possunt pati ab igne reali. (3) Unde
autem habet cuicentiâ fi ponat, quæ materia fit
eiusbem ratòmis in ſupioribo, et inferiorbo quæ
vitetur p[ab]abile quia diffineo fit p[er] aequi-
sed materia im le fiumpa nullum dicit actus
difſtinctum, igitur no diſtinguie in ſupioribo
et inferioribo. Sed de hoc in fecbo. (4) Ad ar-
gumentum in aeratum. Si teneatur ita q[ui]
ta via tunc fatis patet. Sed tenendo terciam
viam potest dicì quæ maius est, vera de agente
equiuoco et totali ſeu principali, sed im itaſ
viam ignis non est agens principale in ſpiri-
tum fine illa detentione.

H
d tercia, ſtitione fic p[re]ebi. (Vitae
qu homines damnati poſt iudicium non
cruciabunt, illo igne infernalí. Quia
omnis paffio facta magis abijcit a ſubſtantia
vita, topicoz. ergo ſi otinue curciarentur ab
isto igne magis ac magis depbere, eomq. ſub
ſtantia, et p[er]coquens tandem consumerem.
ergo. (Contra Mathei, xxv. Dicet iudex ho
mminibus iudicandb. Ite malebici in ignem
eternu qui paratus est dyabolo et angelis
etus igitur damnati poſt iudicium cruciabun
tur igne infernalí. (In ita queſtione ſunt
principaliter tria vitenda. Primo eni dico qu
igmis preſens corpori corruptibili ammato
amma ſenſuua potest habere in illud dupli
cem actionem. vitelice realem que est viam
uoca et meſeneſonalē que respectu illius est ei
qui uoca, quia ſpecies ſenſibilis no ſimpliciter
eſ cufbem ſpeciei cù ipso obiedo. (Ab po-
fium ergo dico qu[em] poſt iudicium corpus homis
cù fit p[er] le corruptibile ignis preſens poterit
in illud habere vtramq[ui] actionem, quia no re
pugnane et est ibi tam ſuſceptuum q[ui] cauſa
actua veriſque. Potest etià tunc vna eſſe fine
alia loqueto de obiedo potentiali, qu[ia] neutra
depencet effentialiter ab altera, vndet[ur] modo
funt ſepabiles, ſi quod fit ſuſceptuum ſorme
realiter et non intentōnaliter. Sed tunc non
poterit vna non meſſe miſi apter aliquod im
promentu, et hoc vel q[ui] deus no coagit igni

• plitt.

ab iſtam actionem vel quia aliud agens ere
atum impedit vnam actionem et no aliam.
De ſebo dico qu[em] ſola intentōnalis ſufficere ad
caufanb[um] tolozam, ſola aſt[em] realis fine meſt
ationali non sufficeret ab hoc. (1) Sed paraſe
hanifesta, quia iſgnu, p[er]cumeuncb caleſie ta
men non tolet. Sed prima p[ar]a p[ab]aſt, q[ui] ex
cellens ſenſible natum eſt inſerre tlorò, et
tamen m[og]tum excellens ſenſible non immu
tat niſi intentōnaliter. Licet enim aliqua im-
mutatio realis ocomiteſ que diſſoluſt oſſa-
num a media ap[ortione] in qua oſſit, tamè
ſi fine illa actione eſſet obiedum bisſconuen-
ens ſenſatum ſequereſ toloz. (2) Unde etià p[
]batur, q[ui] aliq[ui] vbi est modica vel nulla im-
mutatio realis est magnus toloz ap[iter] im-
uitatione intentio[n]alem ficue ſi manus fuer
tit exceſſue frigefacta ſi ſtatim ap[proxime]
tur igni est ibi velbemens tlor et t[em] modica
vel nulla actione realis. (3) Tercio dico qu[em] p[ab]
bilius vitetur poſt iudiciu ponere ſola immu-
tatōnem intentōnalem, quia etiſ poſſit veras
q[ui] tunc p[omi] ex primo articulo tamen realis
non faceret aliquem tolorem fine intentōna
li nec etiam cù intentionali. Sed ſola immuea
tio intentionalis faceret tlorò. Si ergo plus
ralitas no ſt[ato]neda fine necefſitate ſufficit
ponere ſolam intentōnalem. (4) Preterea, con-
gruum eſt circa damnatos ponere ita pauca
miracula ficut poſſible est. Sed ponendo adi-
onem realem et cui hoc necefſe est intentio-
nalem ponere vitetur, qu[em] oportet ponere cir-
ca eos pluræ miracula p[er] ponento ſolaz, intent
ionalē ergo. (5) Ad argumentu[m] in aerariuſ
bico qu[em] illa aucoſit as, vi, topicоз, vitæ im-
]p]bare acto[d], realē ignis in corpus no[rum] auiſt in-
tentōnalem. Sed ſi realis ponatur oportet di-
cere qu[em] ap[oftitio] est vera p[er]tum est ex p[er] cau
ſe naturalis dimiffe fibi in agedo. Sed in ap-
ſito n[ò] dimittitur cauſa naturalis fibi. (6) Sed
poſſer d[ic]i clarius ab argumentu[m] et ab tota
queſtionē. Tota enim difficultas est quomō
ita cor]pora poſſunt pati ab igne infernalí p[
]petuo et tamen no[rum] ofume[n]. Ad hoc beatus
Auguſt, p[onit] aliqua exempla, xii, de cuita-
ti, viteliceſt de falmandra que viuit in igne.
fimiliter de igne qui est in Sicilia ptib[us]. S[in]
ta]lia exempla dicunt quia et n[ò] apter q[ui] ideo
potest beclarar[is] dupliciter, primo fic[em]. Ceſſan
te motu p[mi] mobilis ceſſat oſis motus qui est
ad corruptōnē. S[in] iſte motus p[rimi] mobilis
ceſſabit poſt iudiciu iſgiē. Sed ita via n[ò] va
let p[er] Auguſt, q[ui] ad boc[ue] figuli rota moulé-
retur et ſtuppa conbureret. (7) Dico aliam
ratōnem talem. Cauſa ſecunda naturalis no[rum]
agit miſi prima cauſa coagente, sed ignis est
cauſa ſeda naturaliter agens. ergo ignis no[rum]
agit miſi prima cauſa coagente. S[in] in igne im-
ter alias ponuntur due actiones quaſ[ur] vna eſ
ad caleſacto[d]es et incenbiu]ia alia ad ſolupto[d],

QI.

Heus ait potest coagere igitur ab primam illi
cet non coagat ab scodam igitur igitur iste po
test agere ab incendium efto igitur nō agat ab
ofiumptōnem. Sic ergo patet ab argumentu
et p osequens ab questionem.

Preterea sciendō. Lir

ea diftictōnes quadragessimam,
quintam et ſdragelimāſexta ideo
tres queſtōnes prima vtrum ſans
qui vidant orōes nostras quas eis offerim
Scba vtrū in teo fit iuſticia. Tercio vtrus in
teo fit miſericordia.

H
primam queſtionem ſi procediſt.

Videſt ę ſandī nō vidēat orōes no
ſtras quas eis offerimus. q; solus tu
us nouit ſecreta corbis nostrī humam. ſi ora-
tio eſt humam corbis ſecretem. ergo etc. (C)
Cōtra eſt magiſter in lietera ębat p mul
tas rationes ę ſandī viſteat oratōnes quaſ
eis offerimus. (I) In iſta queſtione ętuor ſiue
videnda. Primo ſi anima ſepata potenti natu-
raliter acquirere cognitōnem alicius prius
ignoti. Scdo ſi aia beata nouit orōnes nīſa
cognitōne naturali. Tercio ſi cognitōne ſus
pnaturali. Quarto ſi cognoſcentes oent ę
nobis. (C) De primo dicunt aliqui ę nō. quia
nō eſt tranſitus de extremo in extremu mſi p
mediu. ſi res extra eſt oino in ſenſu materia-
liter in intellecu aŭt oino immaterialiter. ſ
opretet ę tranſeat p aliquod mediu in ę ſi-
aliquo mō materialiter et aliquo mō imma-
terialiter. Sic aŭt eſt in ſenſu materialiter ę
tem. q; ſe dōm obitōnes in diuīduales. Imma-
terialiter aŭt in intellecu eſt in p hib. iiij. de
anima. q; ſenſus eſt receptiūus ſpess. fine ma-
teria. Ĉu ergo in anima ſepata nō ſit ſenſus
ſequiſ ę naturaliter nō potest acquirere cos-
gnitōem alicius prius ignoti. Si ergo que-
raſ ab iltis quō pē anima ſepata habere co-
gnitōem alicius prius ignoti. dicunt ę hoc
nō eſt p eius acquiritōnem ſed p ſpēs inſuſa
a ſubſtātijs ſupioribā vices, a teo vel angeliſ.
Cunus ratio eſt. q; intelleclus noſter videtur
eſſe medius inter ſubſtantiās intellecluales
et res corporales. Oſſe aŭt mediu inſtitu ap-
propinquat vii extremoz. tanto magis re-
cedib ab alio et ecōuerſo. igitur intelleclus no
ſter ęto plus recedit a ſenſibiliſi tanto plus
appropinquat ab ſubſtantiās intellecluales
et ecouerſo. S; intelleclus noſter eſtens in
teowe q; recedit ab intelligibiliſi recipit ſpe
cies ex rebo ſenſibiliti. igitur intelleclus ſepa-
tus q; recedit a ſenſibiliti recipiet ſpecies a
ſubſtantijs intelligibiliſi. (I) Contra. plurali
tas nō eſt ponēba fine neceſſitate. S; ſpecies
istc infuſe a teo vel angeliſ ponunſ fine necer-
itate. igitur Probatio mmoris. q; natura iſta
sufficienter habet in ſe vnde attingere potſit
ab p[ro]ſectionem ap[riam]. (I) Preterea in nula-

IIJ.

la natura eſt ponēbū q[ui] c[or]ogat eius diſim
lati mſi ſit euitens ex alio cuicenti talí natu-
re ex. iiij. de generatōne. Sed iſta opnio villiſi
cat naturam animæ intelleciue abſque aliqua
cuicentiæ. ergo. Probatio mmoris. nō eni eſt
impfectior aia ſepata ęp[ro]iunda imo videtur
p[er]fectior. q; corpus q[ui] corruſi p[er] aggrauat
animam. Sed anima oununda potest acquiræ
re h[uius] p[er]ſes. igitur. (I) Preterea. pluralia acciden
tia eiufb[us] ſpeciei nō p[er]ſunt eſſe ſimul inſi toſt
ſed lapidis ſpecies obieſo inſuſa eſt eiufb[us]
peciei c[ui] ſpecie intelligibili acquirita ab anſi
ma in corpore. vel ergo iſta inſuſa nō poterit
ſtare vel op[er]tet iſtam acquiritam nō manæ
re. Sed illud ſe d[omi]n eſt fal inſi. q; c[ui] ſubſeduz
ap[ri]um illius ſpeciei ſit incoſruptibile et iſpa
ſpecies eſ ſe poterit incoſruptibilis p[er]manere
ſequiſ ę iſpa manebit. igitur nō dabiſt iſt a
teo vel angelo aliqua ſpecies lapidis. (I) Dico
ergo ę anima ſepata potest acquirē cogniſt
co[tem] obiedi prius ignoti. multa actiuo ſuffiz-
cienti et paſſuio ſuſſicienti ſuſſicienter appro-
ximatis potest ſequi effectus. S; in aia ſepa-
ta habente obiede[m] ap[ro]cialiter ſibi pre
ſens ocurrut omnia respectu cognitōnem ab
ſtraciuie. igitur n[ote]. (I) Ad argumentu aŭt opi-
mo[n]is dico ę aliq[ui]d eſt mediu vii virtuti q[ui]
nō eſt mediu alteri loquent[em] te medio neceſſ
ſario. ſicut in trāſſer[ē]do corpus de loco ab lo
cum vii eſt medium neceſſariu virtuti natu-
rali motiue. et tamē illud n[ote] eſt mediu virtu
ti diuīne que potest ſubiro trāſſerre de quos
cunq[ui] vii ab d[omi]cunq[ui] vii. Sic in ap[ro]ſico p[er]
de virtuti abſtraciuie neceſſariu eſt. mediu
inter ſenſible extra et puru[que] intelligibile ſez
eſſe imaginabile. ſed virtuti p[er]fectiori abſtra
diute n[ote] eſt iſtud mediu neceſſariu. vnde ar-
gumentu p[er] duci ad oppoſitu. (I) Ex iā diſci
patet ab ſe d[omi]n articuli. Anima enim beata
vel ſepata potest acquirere noticiā n[ote] ſolum
abſtraciuia ſed etiā m[ut]ituā n[ote] ſolui ſenſibi-
liu[que] f[ic]ut potest ſiuneſta ſed exiam quorucuq[ui]
intelligibiliu[que] ergo orat[us] ſiue v[ocal]e ſiue me
talem potest agnoſcere dumobo immotera-
ta b[ist]antia n[ote] imp[ex]diat vel biuina volunea
n[ote] phibeat. p[er]c valet ę intelleclus ad[com
ſu[que] ap[ri]um habet occultu. quia ſec ſunt m[ui]
ma creature et hoc n[ote] oſcubit. q[ui] manifestez
eſt ę o[n]em actu volun[tatis] mee potest intel-
lectus meus cognoſcere. Sed intelleclus alio
p[er]fectio: potest in illud obiectu in q[ui] potest
intelleclus meus ſi n[ote] imp[ex]diat determinat
o[nt]o ab intelligibili[us] vel defectus ap[ro]ciona
te prelentie. Intelleclus aŭt ſepatus eque p
fectus eſt f[ic]ut meus oiu[n]ctus vel p[er]fectio et
non determinat eſt alio ordine ab n[ote] cogno-
ſcendu opatōnes alterius intelleclus vel vo-
luntatis nec preſentia neceſſario requifita de
f[ic]it. q[ui] iſta potest eſſe fine illap[ſu]. ſi n[ote]. (I)
Tercio articulo dico ę n[ote] eſt neceſſa ex [ro]ne

Li.

tuo quod probatur te immenti • quia huc
gnuum bonum euemt miſo teo volente ita nul
lum malu p[ro]hbitur ne euemat miſo teo wol-
te • Sed multe miſerie poſſibiles euenire ali-
quando p[ro]hbitur ne euemat-ergo deus ha
bet nolle reſpectu isto[]z. • Conſimiliter dici
tur de miſeria p[re]ſente • q[ui] nulla miſeria tolli
tur miſo deo volente iſtam miſeriam h[el]lo. S[]s
multe miſerie frequenter tolluntur. ergo te
us habet nolle reſpectu illarum. • Ex dictis
patet ab argumentum principale.

Œquitur Distinctio. xlvij.
et. xlvii.

Obt etiam quert. L[ir]

ea iſtam diſtinctionem quadrag[ie]a
ſim[ae]ſtimam et quadrag[ie]aſim[as]
octuam quero tres quæſtiones.

Primo vtrum vnuerſale iudicium fit futurü
Sc[]bo vtrü mundus fit purgandus p[er] ignem
Tercio vtrum poſt iudiciu cœſtat motus cot
prum celeſtium.

H[ab]p[ro]primam quæſtionem ſi procediſt. Videretur q[ui] vnuerſale iudiciu non fit futurum. quia deus non p[u]nit biſ in ib[us] ut dicitur Maum. q[ui] Sed deus p[u]rret bis in io ib[us] fi eſſet vnuerſale iudicium futurü ergo no[] est vnuerſale iudicium futu rum. C[]n oſtarium est Auguſt. q[ui] de c[iu]ſtate tei. ca. q[ui]. C[]n iſta quæſtione tria ſi eſt vicenda. Primo ſi vnuerſale iudiciu eſt futu rum. Sc[]bo ſi illud iudicium erit in tempore ut in iſtanti. Tercio de loco vbi erit. C[]n p[ra]mo dico q[ui] ſic[]p[ter] quatuor oſruentias q[ui] rum prima talis eſt. Congruum est ſinaliter ſepari o[n]mes malus ab om[]nib[us]. Two eni malus viuit cum t[on]o vel ut malus corriſa tur vel ut bonus p[er] illium exerceatur ſin Au- guſtinü. Sed iſtam ſepat[em] congruit ſinali ter fieri p[er] generalem ſententia. ergo c[ogru]um eſt fieri p[er] generale iudicium. Sc[]bo oſtru entia eſt quia in ſecretis iudicijs que kiut cur ca ſingulas p[ſonas] licet fit iuſticia no[] tamen eſt oib[us] maniſetta. ſ[ar]ationabile eſt q[ui] Deus habeat aliquod iudiciu generale in quo ma[n]iſtetur ſententia et iuſticia aliter G[]ui in iu- bicijs p[[t]icularibus. T[ercio] oſruentia eſt. q[ui] ſic[]fiet res exequent a primo eſt[ici]ente ita reducunt in ſmem. Sed p[re]ter ſpeciales eſtus re rum a teo p[er] iſtam operat[em] qua dicit r[os]. p[ate]r meus v[er]mo operatur et ego ope- r or. Fuit vnuerſalis eſtus in prima reru cre atione ergo p[re]ter ſingulares reduc[do]es c[ogru]um eſt eſſe v[nam] ſmalem reduc[do]em in ſi- nem ſu[n]. et p[er] ſeque[n]s adhuc op[er]tet p[one]

Iii.

re v[nam] ſententiam generaliter diſſimilis. Nuare[]a oſruentia eſt. q[ui]a p[re]ter hoc q[ui] v[n]u[n]ſuq[is]q[ui] aſſcribatur regno vel carceri tota multeitudo iſta ab regn[u]t debet aliquanto de terminari ab p[ol]itendum illud et toea alia multeitudo debet carceri v[n]dicari vt eſſa: p[er]tatio duarum ciuitatum et Familiarum. vt tractat Auguſtinus lib[]ro de ciuitate tei. S[]s illud kit p[er] quandam ſententiam generale[] ergo etc. C[]n Sc[]bo eſt vitendum an illud vnuerſale iudicium fit in tempore vel in iſtanti Et dico q[ui] fit in tempore et in iſtanti eo mo[]to quo declarabo. Sed iſtatim o[]zitur dubium. Si fit in tempore breui vel no[] breui. Et dico q[ui] hoc p[re]ſest p[on]i tripliciter. Vno moto ſic[] poſſible quitem eſt q[ui] merita ſingulorum o[n]nia ſingulis i[n]noſeſcant-ita q[ui] fit miraculum e[] parte oſtenſionis tamen diſimilatur vnuſq[ui]a[]q[ui] intelle[]ctus ſiuo moto intelligendi naturali et tunc in tali oſtenſione requiritur magnu[m] tempus ab intelligendum moto merita iſtante. moto merita illius. Secundo ſic[]po poſſible eſt q[ui] vniciuq[ui] maniſſentur merita vel temerita ap[]a in ſpeciali. et merita vel temerita alio[]z. in generali et in dupliciter. Vel ſic[]q[ui] ſingulis p[ſonas] conſiderat tu[n]t h[]anc ut iuſta in ge[n]erali. et illam ut miuſtam. Vel alio moto co[]ſiderando tam p[ſonas] q[ui] merita in generali v[]p[ote] concipiendo o[n]mes relictos in terra eſ ſe oſteniantos r[aptos] autem in nubibus eſſe premiantos. et in hoc etiam eſſet magnus tra[]du[m]us temporis. T[ercio] p[of]mo poſſible eſſet p[or] ſententiam bei non tantum maniſſant eſt e[] cauſantem adu[m] cognoſe[n]bi et i[n]tentione[] diſtinetas o[n]mi[] merito[]z. et e[m] hoc o[n]mi[m] um p[ſonarum] ſimul eſſe in quocunque intelle[]ctu. q[ui] quecunque, non repugnant formaliter et poſſunt ſuccesſu e[]ecipi in aliquo p[er] ſententiam tei abſolutam ad minus poſſunt rea[]cipi in eo[]b[us] ſimul. Sed ſi iſta via ponatur for[]te no[]n op[]osteret illud iudicium eſſe in tem[]pore ſed in iſtanti. C[]n t[ercio] articulo dicunt aliqui q[ui] erit in valle Jo[ſ]aphat. ut vi detur inui[m] in tole[]le. Sed plane vult apo[ſ]to lus-prima ab T[er]ſa. iiii. q[ui] v[or]i rapientur ob uia[m] xpo in aera[m]ali a[]ut reſimquunt in ter ra[]t et p[er]conſequens t[on]i no[] erunt invalle Jo[ſ]aphat. Et i[te]o Magiſter ſententia[]q[ui] p[enul]timo capitulo huius diſtinctionis dicit. q[ui] dam p[u]eribiliter illud toli[s] intelligentes di[]scunt in valle Jo[ſ]aphat[es qui eſt in latere moni[tis] oliueti commum ab iudicium t[er]ſenfuruz quod friuolum eſt. Jo[ſ]aphat a[]ut interpreta tur iudicium bei. in valle ergo Jo[ſ]aphat io eſt commiudicij congra[]b[]utur omnes im[]pij. iuſt[i] vero non t[er]ſentent in vallem iudicij io eſt i[nt]er damnatos ſed in nubibus eleuas b[]un[]ſe obu[m] xpristo. C[]n Ad argumentu[]z in contrariu[s] dico q[ui] vnuſq[ui]ſa[]q[ui] inquantu[s] p[er]

Wist.

Tona priuata iudicatur in terminio vitè fibi p
fixe; sed inquantum est pars familie teputa-
ta p[ro]s aula vel pro carcere iudicabitur cum
alijs iudicio viniuerali et finali.

Hoc sebam questionem fic peccieur. Vis
detur q[ui] mundus non fit purgand[us]
per ignem. quia tunc item purgare et
teſipsum. quia ignis purgare ignem. ſi fitud
non conuenit. ergo. (In oppolitum est illud
p[ro]s. Ignis ante ip[ro] precet. (In ita que-
sitione primo est videndum. Si mundus pur-
gabieur per igne. Secuſo quis est ille ignis.
Tercio quantum alcenget. Muarto ſi p[ro]cet
an sequatur iubiciu. (De) t[em]pimo dico q[ui] ſie-
hoc p[ro]batur p[rim]o auctitate Petri in ſeeu
ta canonica ſua. cij. Celi ardentes ſimul ſol
uentur et elemèta azione ignis t[em]p[ro]cet. (Jes
J[ala]ie v[ito]mo. Dominus in igne veniet. (Item
per ſanctos et maxime per Auguſt. xx. de ci-
ui. bei. Teem hoc est p[ro]ſible. quia n[ò] meſubiſ
eontradictione. (Item hoc est rationabile. q[ui]
ibi est innouatio in melius ibi est purgatio
ſed mundus innoubitur in melius. ergo pur-
gabitur. ſed purgatio debetur elemento ma-
gis adiuno. tale autem elemeneum est ignis.
igitur. (De ſecundo articulo dicitur tripli-
citer. N[ov]mo q[ui] ſi ille ignis est viuus iſneq
be nouo creat.9. J[ux]ea illud Damio. viij. Flu-
uius igneus rapidus. egrebiebatur a facie.
et sequitur. (Judicium fecit et libi aperti ſiuer-
Alio modo dicitur q[ui] erit lluicus igneus per
virtutem corporum celeſtii ſeneratus. Ter
cio modo dicitur quem etiam ſequoq[ui] ſic flect
in diluioio non ſunt noue aque creare ſed ees-
tem ip[ro]e multiplicate. et ſotes abili aperti ſiuer-
ſic ereto q[ui] n[ò] ſolus ignis qui est in ſpera ſua
ſed omnes ignes qui ſunt ſub terra et ſupra
terzam concurr[at] ad itam ſuffragationem.
Et hoc videtur vel Auguſt. xx. de cui. bei.
Figura enim inquit hulius mundi mundano[]
rum ignium conflagratone peribit ficut fa-
dum est in buluioio. (De tercio articulo ſei
licet quantu[em] ascen[de]t ignis ille. Dico q[ui] aſſe
dit tanſum quantum durane corpora combu-
ſibilia et paſſibilia. Et quia corpora celeſtia
non receptiua aliene impſionis dico q[ui] qua-
tum durat ſpacium contemns elementa tan-
tum ascendet ſläma et non plus. Et ſic ascen-
det plus q[ui] aqua diluuij. (De) quarto articu
lo ſunt eſres modi dicendi. N[ov]nus talis est q[ui]
duplex. est iubiciu ſicilicet diffinitiōs. et ſitud
ſcedit ignem. quia ante babitur ſent[et]ia cor-
tra malos q[ui] ignis. (Item est iudicium exequi-
cutōnis. Et ſitud ſequi[que] ignem. quia reprobi
illo igne huoluentur. et ad m[er]ſum teducen-
tur. Sed contra hoc est Auguſt. xxviiij. de ci-
ui. bei. qui dici. q[ui] iudicatis impijs et in etera

Xlvith et XLviith.

num ignem miſſis figura huius mundi mun-
bano[rum] ignium conflagratone peribit. (C)
Alius modus dicendi est q[ui] ille ignis habet
duplicem effectum. ſe] purgare et innou-
re. Ratione quitem purgatōnis p[re]cebit iu
dicium. ſed ratione innouatōnis ſequitur.
(1) Cōtra. iſt[ut] effectus ſicilic] innouare et pur-
gare in igne ſunt cōiundi et abinuicem inſe-
parabiles. (ideo ille ignis purgando innouat-
(2) T[er]cius modus dicendi est quem teneo.
Fam flect ponit gloſa ſuper illo verto. pur-
gabit filios leui duos ignes futuros legim?
Vnum qui purgabit electos alium qui crucl
abit reſpob[les]. Primus ignis p[re]cedie iubiciu.
ſed ſecundus ignis ſequitur iudicium. Et cōa-
firmatur per Auguſt. xx. de cui. bei ut iā al-
legatum est. (Judicatis impijs et in eternum
ignem miſſis. n[ò] (1) Ad argumentu[m] in contra
tium dico q[ui] n[ò] est incouettens q[ui] ignis pur-
get ignem. flect nec est inconuettens q[ui] ma-
nus lauet manum.

Hoc tercijā questionem fic peccitur.
Videtur q[ui] p[ro]t iudicium non celfet
motus corpori celeſtium. (Quia cor-
pra celeſtia n[ò] erunt impſectoria p[ro]t iud-
icium q[ui] n[ò] nunc. Sed motus est apr[ia] p[er]fectio
corpo[rum] celeſtium. vel requitur ab e[con]um
p[er]fectione. alias fruſtra mouerentur. ergo
p[ro]t iudicium n[ò] celfabit morus corpori cele-
ſtium. (In oppolitum est Magiſter in litt[ea]
ra. (In ita questione primo ponā opimo-
nem p[ho]z. Secuſo optimō n[el] theologorum.
Tercio videlo quantu[z] valeant ratones eo-
rum. Quatoq[ui] ſi motus celi est naturalis vel vi
olentem. (Quantum ab primu[m] diceret phiz-
loſophus flect patet per cum in diuerſis loci
q[ui] motus celi est perſentijs. Et ad hoc ſunt
tres rōes. Prima talis est ut pat[.] xij. met[.]b.
Subſtantia separata n[ò] p[ro]teſt carere ſuo fi-
ne. ſed v[ito]mus finis ſubſtātio p[er]separate est in
causando latione corporis celeſtis. ergo. Se
cunda ratio talis est. Muobuncus permanens
et ſempiternu[m] ab quobcunque permanens et
ſempiternum ſemper et neceſtario habet eam
tem habitu[n]d[em] p[ro]batur. quia habi
tubo n[ò] p[ro]teſt p[ro] aliqua re variari miſi ex
variatione alterius extremi[ex]rema autem
ſunt ſempitern[na] et muariabilia. Sed intelli-
gentia mouens eam est quedam ſubſtātia p[
]manens et ſempite rna et celum ſimiliter. er
so hoc ſempiternum habet eandem habitu
binem ad alio[d]u flect moués ad motu[m] et p[ro]ſe
quens motus è muariabilia. (Tercia r[ó] est
talis. N[ò] quicquid est in entibus vel est nea-
ceſtariu[m] in eſſento vel ut in pluribus vel ut in
paucioru[m] vel ut ad v[tr]ulib[us. h[in] celo nihiſi
est ad v[tr]ulib[et] nec vt in paucioru[m]. q[ui] v[er]
q[ui] effect impſechiōis et repugnaret tali corpori.

["LI.", "Mec aliquid eſt ibi ue in pluribus. quia tunc\nquatoque oppofum cœmgeret nec ut in pau\ncioibus ex eatem cauſa. ergo quicquid eibi\neſt simpliciter necessarii. De fecundo artis\nculo dicunt theologi oppofum pro q. ad du\ncunt auditoritates et ratones. Auditoritas eni\neſt Tſaie-ix. Non erit tibi sol amplius ad lus\ncendum p. diem. Alia auditoritas eſt Apoca-\nx, vbi furuit angelus q. amplius têpus no\nerit ergo nec motus. quia têpus et motus fi\nmul ſint et no ſint ſin potentiâ et ſin adus.\nex iii. phisico. Ad idem abducitur talis ro.\nMotus celi eſt apter Generatione et corrupti\nonem tanq. apter ſmem. ex ij. de Generatö-\nergo ceſſante ita generatö fruitra erit mo\ntus talis. Muantü ad tercium articulü dico\ncum theologis in cœluſione q. poſt iudicium\ncellabit motus corpo[rum] celeſtum. Sed nec the\nologi nec philosopbi p[ro]bant fuam cœluſioe.\nTheologi quidem non p[ro]bant. quia auditoris\ntas que abducitur de Tſaia non negat ſolem\ntune lucere. ſed tantú dicit hijs qui erunt in\nvita eterna v[rum] lucis no p[ro]tabie. Simili[que]\nctoritas que abducitur de Apoca[rum]. p[ro]ex-\npo mi q. no erit amplius ibi tempus ut impleat\nap[ro]tatione. quia iam omnes ap[ro]tatione implete fit.\nSed nec ratio que abducitur cœcludit. q. nüſ\nſy philosopbus ponereſt alioq ignobiliuſ ſeſſe\nſmè nobiliq. loquèdo de ſme p[ro]ſciente ſi tan\ntum de ſme p[ro]uenſte. Et p[ro]terea c[ir]uit p[ro]\npont motum no ceſſare ita diceret generati\nonem no ceſſare ut patet ex ij. de generatö-\n( Similiter p[ro]b[itu] concluden[que] fuam no p[ro]bant.\nquia nulla r[atu] p[ro]horum concludit. P[ro]ima non-\nquia no eſt fims fubſtantiar[ui] ſeparata[ui] mo\nuere orbes. ſed fims eoq. ap[ri]i us eſt in ſpecu-\nlatöne veritatis. v[rum] patet. xii. met. B. Ita aus\ntem ſolutione toto: non approbat ſed ad p[ro]\nsens ſufficiat. Similiter fecunda r[ato] no cœ-\ncludit. quia oportet negare istam ap[ro]ſione,\nmaioem. in agente volutario. quia volunta-\nte antiqua et immutabili potest diff[or]miter\nagere in p[ro]ſum antiqui. et eſſe immutabile\nin ſe. Et tunc ad ap[ro]batione maioris extrema\nſilliis habitubinis no erunt abſolute natura\nagentis et p[ro]ſi que ſut p[ro]formia. ſed ag[es]\net p[ro]ſum habent forma[mi] nouam cauſata[as] ab\nagente. ſed illud fundamentuſ eſt nouü ideo\nfundat noua[] habitudiné ad agens. Simili-\nter t[erc]ia r[ato] no cœcludit. dico enim q. alio\nquid potest totingere ab veru[lib]it et ita q. no\neſt repugnantia ex parte i[pi]ius celi. quia eſt\nde ſe in potentiá cœtradiſtomè t. completiue\neſt contm[eg]itá ad veru[lib]it ex parte cau\nſe voluntarie mouëtis fic q. eius volútas nec\nnecessario determinat ad mouenduſ nec ab\nnon mouendu. De quarto articulo dico q.\nmotus celi nec eſt naturalis nec violètus ut\npatet p. Auiceſi-ix. met. B. Et p[ra]to[nem] eip.\nno eſt quib[em] naturalis ut ip[er] p[ro]bat. q. o[n]niis", "IITI.", "motus naturalis eſt ab quietè naturaleſ, er\nso fi motus celi eſt naturalis erit ad quietez\nnatu ralem. ſed omne q[ui] moueſ ab quietem\nnaturalem recebento a quiete moueſ violen-\nter. ergo motus celi aliquato eſt violentus.\n( Ad argumentu[m] in contrarii dico q[ui] mor\neſt p[er]fectio in quid i[pi]us mobilis. et talè p[\n]fectione deſicere celo no eſt inco[u]eniens ma-\nxime cum quies p[er]tua[que] fit ſibi maiu[que] p[er]fectio.\nEt ſi arguas. ergo fruſtra moueſ moſo. di-\nco q[ui] c[el]um no moueſ p[er]ter aliqua[que] p[er]fecte[que]\ninter ſecam compleciu[m] ſui que ofſit at in mo\ntu vel acquiraſ p[er] motum. ſed ſtante no imp\nfecte[n]e celi quia in p[er]tia neutra eſt ad mo\nuere et quiete[re] p[er]fectio tamè v[mi]ueri p[er] ſta\ntu iſto magis requirit celum moueri ap[er] ſta\ntum generabilium et corruptibilu[m].", "P\no\nſt\nr\nu\nr\nu\nr\nt\no\nr\nt\no\nr\nt\no\nr\nt\no\nr\nt\no\nr\

Dift.

xlix.

opoteat ikam impaffibillatam altunde reç
rere et oport quitem ponere impaffibilitatæ
p aliquob impediens paffionem corruptiuâ.
Tale autê impediés potest p[ro]mi vel politiuu
vel pruatuïu-Politiuu duplex ſcz animavel
tos in corpore.Priuatuum similiter duplex.
ſcz celfatio motus celeſtis et non coopacio bei
cum cauſa ſecûda corruptiuâ. Pro prima via
arguitur ſic. Quia anima in medio constituta
est inter teum et creaturâ corporalem. Sic re
ſgo ipa erit p[fecte] ſubiecia too tanç[que] ſuplioni
ſiuota p[fecte] tommabiſ ſuo corpori inſerio.
riſo ſecûda via ſcz po tore arguitur ſic p
illud Auguſt-ad dyalcoz. Tam potente ſe
cit deus animam ut ex eius plena felicitate re
buntet in corpor ſanitas p[抽]tua et vigot in
corruptibilis Modus talis est. Sicut duricieſ
est quodam impaffibilitas ſcz phibens quan
tam paffione ne habens duriciam faciliem
baf[que] ſic p[offible] ſit esse aliquâ qualitatê pro
p[ro]binatez omne p[affione]z corruptiuâ. Pro tera
dia via arguitur ſic. Ablato primo auſertur
quoblibet p[olferius] ſ motus celeſtis est prim
motuui-vij-phificoz. J[ao] eo celfante celfat
omnis motus. C[it] Sed foſte nulla viarum p[ro]bi
etarum valet maxime ita tercia contra qua
est articulus bicens q[ui]tate celo ap[proxima]
to igne ſtuppe q[ui]tus no corúpat ſtuppaſ
erro. C[it] J[ao] dicit tenendo quartam viâ vi-
telicet q[ui] cauſa impaffibilitatis est wolútas di
uma no coagens cauſe ſecûde corruptiue. Et
p[ro] hoc est illud impaffibile non potêta remos
ta ſed ap[ro]miq[ui] nec a cauſa im[tr]inſeca ſed a cau
ſa extrinſeca impediente. C[it] Sed contra quia
tune impaffibilitas no effet tos corporis bea
ti p[ro]ſam tos est aliquib im[tr]inſecu ei cuius e[]
ſed illud ſez teum velle phibere cauſas ſecu-
das ne corruptant no est aliquib im[tr]inſecu
aſſi ſed extrinſecu coſequens est falſum quia
est coſera auctorit[ate] Auguſt. ad dyalcoz.
ue ſupra allegatuz est. Ad illud dico q[ui] tos
potest bene melſe realiter p[one]tate ſicuit
nomen ſponſe est illud quod est ſibi datuz a
ſpondo quod confuétu est tos d[ic]i. Tuxta il
ſud Gen[.]xxxiij. Augete tem et munera p[ro]
ſulate. Et ita ratone nuptiariu p[ro]ſualium co-
humanuaru in refuſatione babitur cuius be
aro p[ro] tore ita affixtientia diuina p[er]ſuans
lpm ab omni corrupto[de] licet ita cuſtodia no
inſit realiter i[pi]i. C[it] Ad argumentu in còtra
tium. Si còcevitur auctioritas Gregorij que
tamè non videtur neces[]taria. quia eni celu no
p[os]set palpari a digitu ibi exiſtete intellige-
to palpatione reſſi[ment]iã factam tauii licet
no afficiendo ſim aliquat talem qualitatê.nunc
autem bene conceb[ato] quod palpatur ſim qua
litarem ſenſiblem immutando taetum ſue na
ture bereſicuſt esse corruptibile ſed nee ſic in
ap[of]ito.

H[ad] ſecundâ quæſtioneſ ſic p[ro]cebitur.
Videtur q[ui] corpora beatoz. no erune
agilia. Quia ſi in naeura nihil poterſ
fruſtra mulo[m] minus in gloria ſed agilitaſm
corpore beato p[one]ſe[] fruſtra ſi corpora bea-
torium eſſent agilia. e[]r]go p[ro]batio minoria,
quia no erit ibi motus localis. Ram mot9 est
entis in potentiá-ij[]phibicoz. igitur corpora
beatoru non erunt agilia. Contra eſt illud
Sapie-ij[]vbi dicitur. Fulgebüt iuſti flect ſol
et tanç[que] ſentille in ariduineto bilcurset. C[it]
itâ quæſtione w[ritas] est clara per apostolü
- ab Corintß. -v[]. Seminatur corpus anima
le furget corp9 ſpirituale ſeminaur in inſi-
miate ſurget in virtute ſeminaur in igno-
bilate ſurget in gloria. J[em] Sapie-ij[]. Ful
gebunt iuſti t[em] ut allegatum eſt. Et p[ia]ie
Et affiument p[ennas] ut aquile et w[lab]ut et
non teſticient e[]nent et non labo:abune. C[S]
dubium est qualia ſit tos agilitatis et qualis
qualitas. Et dicitur omniinter q[ui] est qu[ed]a q[
]litas qua faci[lit]er mouetur corpus ad locus
ſiue illud quod facit ap[]o:cion[em] motoris ad
mobile aufer[es] grauitate[] per Auguſt. -xxij-
to ciui -de ca:V. D[oc] etiam p[ab]atur p[ar]ato[des].
quia miſi auferatur grauitas t[ue] violêter q[
etaretur corpus noſtrum alibi q[ui] extra cen-
trum et fatigaretur ergo grauitas et huiuſ
mobi qualitas no remanebit in c[or]pe beati.
Sed hoc no crebo. quia non video q[ui] maneat
corpus hominis quin maneat graue.n]o enim
erit flect ſol vel ſtella fine grauitate. quia no
est meelligibile q[ui] maneat t[em]ominetur terza
in corpore hominis et q[ui] no maneat grauitaſ
imo hoc dicere eſſet ac ſi dicereſ] manet lapis
et no eſt durus. C[D] preterea corpus hominis
no eſt capax leuitatis. quia q[ui] aliquib t[er]ter
minima ſibi vn[] opp[of]itorum t[ue] alteru opp[
f]ito[m] no pot[est]i fibi melſe nec p[er] ſe nec p[ac]
cidens. ergo huma[n]i corpus non eſt capax
huius qualitatis ſi tollat grauitate. non er-
go capieſ in c[or]ge et p[er] coſequ[em] p[er] ikam
non fiet mag[is] agile. C[D] ergo q[ui] agili-
tas miſi aliuſ eſt miſi potêta motiua anime
cui meſt primo et p[er] ſe licet alicii parti corpo-
ris miſt p[er] ſed no p[rimo]. No oportet ergo
niſi q[ui] ita virtus motiua anime ſit p[ef]ecta et
reſi[ment]ia fit ablata ita q[ui] omnis diſpoſitio
contraria impediens motu localem amoueſ
ex parte mobilis ut fit ap[or]cionabiliter p[re]
cta virtus. C[it] Ad argumentu principale q[ui]
to d[ic]i[que] q[ui] motus localis eſſet fruſtra in co-
p[ore] beati et q[ui] motus eſt ad c[us] entis impfe
e[]t. D[ico] q[ui] ibi eſt verus motus et ſuccesſu.
Et cum dicitur q[ui] eſt ad c[us] imperſect. Di-
co q[ui] dupliciter dicuntur aliqua imperſecta.
Primo enim aliqua diei[utur] imperſecta qua[ato]
n]o ſunt capacia aliciu[i]s p[ef]fect[i]o[n]. Et alia ſiut
imperſecta que ſunt capacia p[ra]ſactioni. T[im]ita

II.

Hicunſt impſecta priuatiuie ſed prima dicum
tur impſecta negatiuie. Nisi accibens vli timuz
est impſectum negatiuie. ſed cōiuncum cum
alio est p[er]ſectu, ficue vbi est impſectu ſi ſe-
tamen app[os]imatū corpoſi cui cōiungit est
quedam p[er]ſcho, iteſt quedam app[os]imatio
ad illud quod ap[er]t ſe queritur.

Heterciâ queſtione ſi p[er]ceditur. Vis-
tetur q[ui] corpus beati p[ro] totem ſubtili-
litatis no[rum] p[ro]ſuit eſſe cum alio corpe-
ruia que magis quenuti magis p[ro]ſunt eſſe
ſimul ſed corpus gloriſum magis conuenie
cum corpore gloriſo et cum non gloriſo et
iſta non p[ro]ſunt eſſe ſimul-ergo corpus beati p
[ro] totem ſubtilitatis no[rum] p[ro]ſuit eſſe cum alio corpe-
[con]tra. Hamaſcii lii dicit q[ui] ſic. In iſta
q[ui]tione p[ro]ſunt eſſe tres articuli ſim tres mo
tos dicendi. Nus modus ponendi eſt iſte q[
]ui
p[ro] nullam virtutem nec p[ro] aliquam totem duo
corpo]a p[ro]ſunt eſſe ſimul- quod pati p[ro] hoc
tium p[ro]mo de trimi, qui dicite q[ui] differentiā in
numero varietas accidendi facie p[er]cipue in
loco. Ram eund[em] locum duobus corporibus
nullo modo fingere p[ro]ſumus. Te]t ad hoc eſt
p[ro]bus et omnēato[rum] p[ro]ph[isico]z, qui dicut q[
]ui
b[im]enſiones ſole faciunt diſtare duo corpora.
Te]t ord[ic]io est q[ui] maneat b[im]enſiones et no[rum] fa-
ciant diſtare. Et no[rum] p[ro]ſit eſſe plures b[im]enſio-
nes ſimul abſque otradietione. Te]t ſicut num
o[mi]tum h[uius] b[us] comp[or]biliitatis eſſendi ſimul cum
alio in eo[tem] ſub[ie]cto p[ro]b[im] dimenſio c[um] dimen-
fione in eo[tem] loco. ſed duo cōtraria no[rum] p[ro]ſit
[ſimul] eſſe in eo[tem] ſub[ie]cto quia ſi conetraria
ergo et otradietoria ut deducie Arifto. In
meth[us] ergo p[ro] nullam virtutem nec p[ro] aliquā to-
tem duo corpora p[ro]ſunt eſſe ſimul. Si iſta
conclusio non p[ro]ſet ſtare ſe]q[ui] duo corpo-
ra non p[ro]ſunt eſſe ſimul in eo[tem] loco quia
eſt contra articulos fidei. Ram chriſtus nas
tus eſt de virgine matre ſimiliter tenemus/ex euāg[lio] q[ui] fur[re]xit clauſo ſepulchrio-fimi
liter tenemus q[ui] p[ro]bus intraie ad diſcipulof
[ſi]ntuis clauſis. Sed hoc eſt una p[er]ſio talis
ab ſoluendum p[ro]ſica q[ui] amma habebit qua-
titatem corporis ab voluntatem ſu[m] ita q[
]ui
p[er]oerit facere corpus ſuum ad tantas vel ab
talem figuram ut p[ro]ſit tranſire vel penetra
tre corpus quodcuiq[ui] por poſos ſubtiliffimos
in alioqu[em] corpore per tranſibili. ſed illud no[
]valet. Si enim corpus chriſti in[tr]aret per ta-
les poſos ſubtiliffimos tunc reducento ſe ab
tam paruam quātitatem patereſt et p[ro]conſe
quēs non eſſer gloriſum. Item p[ro] extendere
tur corpus eius in lōgum et stringeretur cor-
p[us] ficue acus t[ue] non haberet quantitatem
corporis ſrganic[ia] tebitam. ſed anima huma
na requirit in corpore debitem o[rgan]fatio-
nem partiui et membroz. Igitur. In argu
wenka autem p[er]cendit is opineins. Ad p[am]ui

III.

quado dict varietas accidet iiii facit differen-
tiam numerale. Dico q[ui] hoc eſt falſum ut pa-
tet lii diſtiiij. (Ad aliud quado dicte q[ui] ſo-
le dimenſiones faciut diſtare. quia repugnante
abduicem. Dico q[ui] due dimenſiones habent
admiuicem aliqua repugnantiā. Intelligen-
dum eſt tamen q[ui] aliqua p[ro]ſunt ſibi duplicis
ter repugnare ſe]q[ui] vel formaliter vel virtuas
lieer. Due autem dimenſiones non habent me ſe
repugnantiā formalem ſed virtualem. Alia
eſt repugnātia formalis et te iſta planu eſt
q[ui] due quātateates no[rum] ſibi repugnāt formali-
ter. Sed talis repugnātia eſt buaru formar[u]
in compatōne ab item ſubiedi numero. nunc
aūt repugnātia buar[u] quantitatui no[rum] eſt miſi
ap[er]t ſimultatē loci cui repugnāt dimenſios
nes due p[er]ſpectu eiui]bem loci qu[em] replec[ui]n
corpus quant[u] p[ro]ſet repleri. ergo ſi aliud
corpus repleret eund[em] locum erit repugnāt
tia quātati priōc no[rum] formaliter ſeb virtua-
liter rat[eb]e illius eſſus eſt locus qui eſt replec[ui]
lo p[ro] prima quantitate vnus corporis eo[m] mo
quo quātate as habet efficaciā huius effeſus
q[ui] eſt eſt in loco repleciuie. Et deus p[ro]ſet tola-
lere b[us] eſſu a quātate ut due quātita
tes vel plures no[rum] faciāt miſi vnam loci replec-
tione et non quelibet ſuam. ſicut deus p[ro]ſe
re caloem abſque caleſactione flecti in tribu pu-
eris. (Ad aliud de repugnātia otrarii, di-
eo q[ui] eſt talis aliquo mo[rum] et alio moto no[rum]. Eſt
eni talis virtualiter no[rum] tam e[form]aliter. Due
enim quātateates ſiue dimenſiones ſunt ut in
eo[tem] loco cōnte. ſeb cōtraria ſunt forma-
liter informātia et in eo[tem] ſub[ie]cto forma-
liter repugnantia. Alia opinio eſt in alio
extremo que dicit q[ui] vnui corporus ſubtilē vir-
tute ſue ſubtilitatis naturalis p[ro]ſe eſſe cu[u] alio
corpore. quia cuilibet toti eſt aſſignare ap[ro]ſiui
eſſectu alias fruſtra p[one]r et bos in corpori
bus beatis. ſed hoc bos non eſt miſi penetrare
virtute ſiue ap[ro]rie ſubtilitatis ſe]q[ui] eſſe cum alio
corpore ergo. Mobus autez p[ro]ſiom]s talis
eſt. Bicunt enim q[ui] penetrare compreſit aliciui
corpori multipliciter. A no[rum] rat[eb]e par-
ue quātateatis vel acucieſ ſicue aculeus e[cor]
p[us] penetratiu[m]. Alio modo ratōne materie.
quia rara vel parua. Tercio modo dicte p[er]
netratiu[m] ap[er]t virtutem actuā. Primis au-
tem duobus mobis corpus beati gloriſi no[
]ui
b[ic]uitur ſubtilē ſeb tantu[m] tercio mo[rum] rōne virtu-
tis. (Sed cōtra hoc arguiet. quia fatuum eſt
dicere q[ui] locus in quo eſt corpus gloriſum
ſit vacuiu[m] ergo talis locus eſt p[ien]t et ſic cor-
pus gloriſum eſt repleciu[m] illius loci et p[ro]
ſequēs expulſiu[m] alterus. P[ret]ezea di[que] p[ro]bus
.iiij. p[ro]ſiſi q[ui] dimēſio ſepata a q[ui]litatibus non
p[ro]ſe eſt eſſe ſimul cu[u] alia dimenſione nec tunc
cederet alteri corpori et ſic e[fi] locus eſt dimē-
sio ſepata imp[ro]ſiblē eſt moueri alioq[ui]. quia
vna dimenſio no[rum] cederet alteri. ergo ablata

WAL

Li.

malum ideo nō esse· quia culpa eſt carētia domi debiti· nō eſse aūe eſt carētia nō debiti· ergo.
Tercio ſic· Magis eſt fugiendu maluī ſim-
pliciter ideo malum huic· ſed culpa eſt malum
simplíciter· nō eſse aūe eſt malum huic· ergo.
Psobatio minotis· quia illud eſt ſimplície ma-
lum qbd eſt· otra honore deſ qbd eſt magis to-
nuī ideo omnis creatura ut reducit Anſi· li. Cur
teus homo. Sed quicquid ſit de conclusio
ne iſte rationes non conclubunt. Prima non-
cum enim dicitur in maiori quod quilibet tene-
tur magis fugere etc. conceco ſi fit eobè mo-
do et eque diligibile. moris autem eſt direc-
tra vitam et otra tonu quod eſt magis bis
ligibile qbd eſt vita. et ſic intellige a eſt iſta
apſoſito· vt pl9 biligo iſto moto p[]tem meui
et primum meum et tis leſio p[]edis minus eſt
fugièda et leſio aximi· Ruato ergo dicit in
mmori ideo eſt otra deu. Dico ideo eotem mo-
eſt otra deu culpa nīra quo nō eſse eſtotra
hominē. quia p culpam nō debtruit deus nec
aliquid dedermentu ſit ei ficut nō eſse eſt tetri-
mentu meum et debtruit eſse meu. Ad ſecu
dam rōdes pt dici ideo maior eſt vera ceteris pa-
ribus ſe3 ideo maius maluī eſt magis fugiendu
q[]ui carētia domi debiti eſt magis maluī ideo
tia nō debiti. ę ceteris parido ſe3 ideo culpa ſit
carētia domi debiti et nō eſſe ſit carentia non
debiti ſi ſuppoſito tomo vtric[]os malo tue ma-
lo: ut dictum eſt eſt vera· ſed nullu[]tonu pt
ſupponti huic malo qbd eſt nō eſse· tis c[]ui debi
tum eſſe eſt tonu non debitu quia eſſe eſt p[]ris
mum tonu· ideo nō eſſe nullum ſupponti to
num. et ideo nō ſequi ideo fit magis eligendu
nō eſſe ideo in culpa eſſe. Ad tercia roem pt
responderi ſicut ad primā ſe3 ſi ſe eotem mo
malum· ſed teo a[]pter nostrā culpam non pt
eſſe p[]ris ſicut nobis p[]erius eſt a[]pter malu qbd
eſt nō eſſe. Sed te alio p[]unto vicis ſi ad fu-
giendā miſeriā pene p[]oſſit aliq[]os ſm redacta ra-
tionē appetere nō eſſe. Dici ideo non. Et p[]bat
hoc quidam vobod[]o ſic. Maius maluī ſm redacta
rationē non eſt eligibile. ſed nō eſſe eſt ſim-
pliciter maius maluī ideo malum pene. G[]p[]bas
tio minoris. Illud eſt maius maluī quod p[]luf
adimit de tomo· ſed nō eſſe ſimplíciter pl9 abi
mit de tomo ideo malu pene· ergo appetere non
eſſe eſt maius maluī. Sed q[]euid ibid te effi
cacia iſtius rōntis abducuntē aiue rōes quaru-
z p[]rima eſt. Mullus ſm redacta rōdes appetie non
iustu plus ideo iustum· ſed p[]ena eſt aliq[]os iustu-
nō eſſe vero mihil habet de luſticie rōne· ergo
nullus pt ſm redacta ratōdes appetere non eſſe.
Secunda rō talis eſt. Mullus ſm redacta ratōdes
pt eligere otra inclinationē naturalē oſiona[]z
volutati diuime· ſed ad eſſe eſt naturalis ap-
pxitus oſonus voluntati diuime· eſso nullus
pt rede eligere abvitandu aliquid qbd fit co-
ſonum volutati diuime· ſed p[]ena et eſſe in mi-
ſeria eſt ſm voluntate dei ergo. De terco

Ille.

articolo· ſe3 an temores et damnati a[]p[]erat
non eſſe. Dico ideo ſunt obstinati et p[]erſi qua
tum ad malum culpa et qua[n]tus ad malu pene
et ideo quanti[]que diſpliceat eis culpa inqui
tum vermis e[]o[]n no moſſe nō tamē moneunt
culpa h[]ecipue temonu qui ſemp deo muicent.
Juxta illud p[]s. Superbia e[]o[]n qui te oderut
aſcedit ſemp. Et ideo a[]pter istam maximā ſu
pbiam nō a[]p[]etunt nō eſſe. Dico tamē p[]n
reſtam rationē ne quis ealē acti eligere t[]e-
bet fibi pl9 placere a te ombilari. ę d[]anati
a[]pter culpa ſuam nō a[]p[]etut nō eſſe. Si au
tem queratur an a[]p[]etut nō eſſe a[]pter penaz
vitandā pt d[]ici ideo a[]p[]etut. quia nō eſſe nō e
maluī ſicut ab eer no nō ſuit malu· ſed p[]ena
et miſeria eſt malu ſimplíciter et ideo ſimplici
ter nol[]e[]da. quia eſt otra a[]p[]etitū naturalē.
Ex d[]icis patz ad argumentu in conterariu·

H
D ſecundā queſtionē ſic p[]cedi. Mi-
detur ideo fit equalis p[]ena omniu bāna
torum. Quia vnui inſinitu nō eſt maiu
alio inſinito. Sed p[]ena cuiuſlibet damnati eſt
inſinita cum fit p[]xptua· e[]o. In o[]p[]oſitū
eſt illud p[]s. Reddet vnicuiq[]os ſm opa iua.
In iſta queſtione duo ſunt vitenda. Primo ſi
eſt equalis p[]ena omniu damnato[]z. Secunto
ſi eſt equalis gloria omniu beato[]z. De p[]
mo dico tres c[]oſluiones eo eo damnati p[]n
cipaliter habent tres p[]enas. ſe3 p[]enam bāmi
penam vermis et p[]ena igni[]s. Sit ergo pri
ma c[]oſluio iſta ideo damnu nō ſolum eſt caren
tia diuine viſiomis· ſed etiam eſt carētia domi
apti nati inſeſe et nō cuiuſlibet domi ſed domi
ouenientis quod teberet meſſe iſta ideo p[]ena in
corpo[]ze damnati redubat ex miſeria anime.
ficut p[]oſpoſitū eſt de beatiuſume corp[]is et
anime· ſic ergo p[]ena damnati p[]riuat tonu ę
tie ab quod fuit hic damnatus in ordine alia
quado q[]ui inſeſet aliquo t[]e et i[]p[]ena eſt in
vuoluntaria domi carētia· ſed damnati fi nō ca-
ruiffent hoc tomo ab quod erant apti nati fu
iſſent inequalis· ergo et tali carētia domi ine
qualis quod debuit meſſe erit mobo inequa-
lis p[]ena in eis. quia inequalia ſuiffent t[]ona.
Neem ſimiliter inequalitas erit muolu[]taria-
qui a[]fuc ſi e[]t evoluit tonum fibi omodum· iſta
tomō domi carentia eſt magis fibi muoliea et
muolu[]taria· ergo p[]ena damni erit mequaliſ
in eis. quia carētia domi muolu[]taria erit ine-
q[]uiſa. S[]i a[]pter quid erit in damnatis ineq-
litas p[]ene. Dico ideo a[]pter mequalitate culpe·
Aſſte eni q[]ui plus et ę g[]uius p[]ecaua carebit ma
tio: tomo S[]eda o[]cluſio eſt ideo p[]ena v[]mis eſt
q[]uod am eriſticia et othnuus remo[]ſus oſcientie.
Iſta a[]ūt p[]ena e[]rie meq[]uiſis in damnatis ſicut
et eriſticia qua nollet iſta mala pati eſt eis in
equalis. Sic enim habebu remo[]ſum maiu[]e
et minoru e[]m a[]p[]orionē culpa ſicut de p[]ecato
S[]rauiotis eis inſligiſt grauiot p[]ena. T[]ercia

Difft.

J.

ocluſio q pena ignis in damnatis eſt Ineſſalis
ſicue pbat Aug. xxiij. de cuiu. de c. xvij. dicen
to q licz iſte ignis equaliter arteat nò tamè
equaliter afflīgit vel moleſtat. Sed hie eſt
tubiuī quia ignis eſt cauſa naturalis. 5 cauſa
naturalis agit in ſtimum potéſtie ſue. ergo
iſte ignis ſemp agit in vitinuī potére ſue-
eſt tale agès equaliter agit. ergo iſte ignis
equaliter afflīgit omnes. 1 Relponteo latis
bifficule eſt affignare cauſam huus meqüita-
tis niſ ex miraclo. q nec ex parte adhiuī nec
paſſui videt naturaliter poſſe affignari caus
ſa poſſet tibi dicit q huc eſt ex diuera apſio-
ximatòne adhiuī ab paſſuī vel quia deus non
cooperatur illi cauſe in agèdo. 1 De ſecuſo
artieulo ſi omniuō tonoz erit equalis gloia-
Dicitur q gloia pſt reſpicere anima vel cor-
pus. Si pmo modo bico q nò eſt equalis glo-
ria omniuō beatoz. Juxta illub Jolb. xiiiij. In
tomo patris mei maſhones multe ſune. Et il-
lub Reſet vnicuſq. in opa ſua. 1 Sed dia-
ceres. Vnte eſt iſta mequalitas. Dico q non
ex parte obiecti, quia obiecti eſt simpliciter
vmui et inſinituī. Sed ex pte habitus p[ra]ſicetis
potentià ſenfitiua et caritatis. Vbi enim illud
principiuī eſt mequale ibi fruitio e mequalis.
ſed in ammabo beatoz. nò eſt cœſalis caritas.
ergo nee equalis Fruito. Si aſt gloia reſpi
dit corpus tuc eſt diſt guendù de botib cor-
pois que ſunt quœuoq. cey impaſſibilitas ſubtil
tas agilitas et clarit as. In tribus p[mi]s e eſq
litas. ſed in quarta bote nò eſt equalitaſ cuit
teterminat apſus. j ad Cor. xv. vbi dicit q
alia e claritas folis alia claitas lune alia ſkel
laru. ſtella enim diſſere a ſtella in claritate-
ſic et rurſet ecio moſteuoz. 1 Ad argumenz
tum in otariuī conceb o pena cuiu libet dà-
nati eſt inſinita a extenſiue et in huc nò eſt in
equalitas ſed in alia eſt meqüitas ut pater.

eſt q beati poſſume videre penas damnatorum
in verbo. Probatur p Greg. qui dicit. Nuid
eſt q nò videant qui vitenè omnia vident.
Teem p roèm ſic. Vitens aprià rationem co-
gnoſcendi alia p[ro] videre illa. ſed eſſentia di-
uma cum fit reſpitiacium illimitatù eſt. præia
ratio ognoscedi alia. ergo damnati poſſume
videre penas damnatorum in verbo. 1 Si otra.
Eſſentia diuina nò eſt rato[rum] ognoscedi alioq
quob nò habet p[ro]eam in teo. ſed pena nò ba
bet p[ro]eam in teo. ergo. Reſpòtoo in Aug.
ix. de trinià ca. iiiij. in ſme. qui dicit q quebam
eſt cognitio p[ro]peciem et quebà p[riuato]z.
Cognitio autè que fit p[ro]peciem ſimilis eſt il
li rei quam nouit. Cognitio autè q eſt p[ri]
uationem nò eſt p[ro]fimileudme ſed p[ro]aratu
et p[ro]diffimilitudine. quia p[riuato]t ognofcitur
p[ro]peciem et habitu. Et huc eſt ſententia Aris-
ketelis. vii. meheb. Dico ergo q p[ro]ana p[riuati]
ue fumpta non habet p[ro]eam in teo. ſed poſi-
tive fumpta habet p[ro]eam in teo. 1 Deus au
tem ab h[ui]om[em] p[er]mis dignetur nos liberare et
inter electos fuos computate cui eſt hono: 2
gloia in ſecula ſeculo[rum] Amen.

Si tibi corſe lebet excellas noſcere cauſas.
Si tibi corſe tuo p[ar]gma ſacra lebet.
Si vis ſubſtilis apices decer p[er]e Schot.
Noc aquele p[er]t voluito biues opus.
Nui wolat in ſumis aquila p[ro] cor ar[pi]xe cauſa.
Nui ſubuit ſchoti máxima ſcripta ſequi.
Siue arguta placent tibi v[ic]mcula p[hor]um.
Seu forſan populi w[oc]e monere p[ut]as.
Cuinus h[yma] frequens mendas ablecit miq[us].
Noc legito plenum laubis et artis opus.

Hune ſtudioſe tibi gautet cudiſſe libellum.
Spiriſens ciuis Drach Petrus arte ſua.

1880

H
D terciâ q[ui]ſtione ſic p[er]cediſt. Viſi q
beati nò videant penas damnatorù.  
Quia moſi videtur a creatura in teo  
nifi q[ui]s habet p[ro]eam in teo. ſed pena cum ſit  
piuatio et maluï non habet p[ro]eam in teo. er  
go. 1 In contrariuìi eſt Mgrï in ſira. 1 N[ic] p[ra]  
miteo vnam diſtinctione. Secuſo p[ro]no soluti  
onem ab queſtione. Diſtincio eſt iſta q[ui]s  
ne damnatorù, poſſunt duplíciter viceru. Vno  
mò in genere ap[ro]tio. et h[ec]e dicitur ognito[rum]  
ſp[er]tma. Alio modo in verbo. Et h[ec]e dicit co[mi]  
snitio matutina. N[oc] p[ro]miſſo b[ico] ab queſtio[rum]  
onem duas ocſuſiones. Prima eſt iſta q[ui]s de le  
ſe omumi beati exiſtètes in patria nò vident  
penas damnatorù, in genere ap[ro]tio. Probato[rum]  
buiuï nam imp[ro]porionata diſt ària ognos  
ſentis ab cognitù vel vitentis ab viſi[ui]m im  
poit cognitio, illius rei. 2 meer beatos in  
patria et damnatos in inferno eſt imp[ro]por  
cionata diſtantia. ergo n[ot]e Secunda ocluſio