Xenophontis de Venatione Libellus
Francisco Aretino Interprete
Ad Malatestam Novellum

V P E R. Legebam princeps
III. Xenophontis de Venatione libellu.
In quo magnus ille tum rhetor. cum
philofophus probare contendit. venandi studi
um plus ad iurtutem bre momentum. & cujus
credibile uideat. quam adrem mtiſ ratioib
utitur. Sed illa nimif poriſſima: q. ap Chi
ronem huus instituti magrum. heroſ ferme
omſ: cum aliaſ artes ingeniſ maioribus di
gnas. tum uo præceteris uenationem medi
ari facile omnibus quos etat illa melior
ulit. non Laude ſolum. sed et admiratione
prefiterunt. Cum fortiſſimi ſidem fuerint:
ac religiофiſimi viri. Id exeo cognosci posſe.
y ſibi patriæq. ſue præſidio & ornameto
fuerunt: q. diſ Cariſſimi omſ: deoſ etiam

honorres plerias meruerunt. Itaq. mag. me Libelli cupido cept Latie lingue tradendi. Hoc enim eludant ceteri: licet que de talibus uiris memorie pdunt: & ea dicant fabulis similis quers. Ego cum te iuteq tuæ institutione considero. du-Butare non possit id optia rône faëtu. ut huc ue-nandi meditacionem: quæ te ipmis delectat. mag-uiri nibil ab honestiori studijs aliena est putare. rint. Nihil n. deest ad laudis & glie cumulu que non ut ceteros uirtutib poditos legimus. singis ferme singtos. fide Fabricii: pietate regulum: continentia catonem: justicia camillum. mag-ficentia lucullum: buantate marcelum. Sed omnibus pariter bonis ornatum idemus: que hominib uel nã tribuere pot: uel industria comparare. Quocirca Libellum hunc Latinu facere: tuqa ipm nomini deuouere constitui: opus ut arbitror aggressus nec tibi niocun dum. Cuius.n. rei exercitacione Leticis: ei dem profecto leetione gaudebi nec ceteris inutile. Nam quæ Xenophon docet tu cu-ea facias: hinc auctoritate duo ti juvenes: hinc exemplo: nunc denique uel Laborem uanis voluptatibus anteponere incipient.

Enatio æ canes: deoſ inuentio ſuit apollinis atq. diane. Hac uio proper-justicia donarit ornaritque Chronem. Quo ille accepto dono letus utebatur. Huc æ uena-tioms & boniſ aliusmoi artium diſcapili ſuè. Cephalus. eſculapius. Melamo. Neftor. Am-phiarus. peleus. Thelamon. Meleager. The-feus. hyppolitus. palamedef. Ulixes. Mneſte-us. Diomedes. Caſtor. polux. Machaon. poda-lires. Ant. ilochus. & neas. Achiles. q per id-tpus omſ diſ cari ſuere: Nemo at miret: q pleriq deoſ tametſ diſ placent tam mortu-funt. Hoc n. nature eſt. S3 Laudes ipſoſ æ etates magne ſunt. Omnib. n. Chironis uitat ſuffeart. Iuppr. n. Chrong. fres excode-pre: S3 ille rbed: hie naiade nimpha mre. Itaq. natus è ante illoſ mortuus uo postq; eruduit achillem. S3 canum uenationis, & aliaſ artum ſtudio: cum mtrum utute pre-starent admirabileſ ſunt. Et cephalus quem ad me raptus: eſculapius maiora consecutus: ut mortuos ſuſcitaret: ægrotus ſanaret. Quapp-

2

11

deus cum fit: perpetuan quam obtinet. Melanio
tantum studio Laboris excellent ut maximus
at Lante nuptial solus consumetur. Quarum
Spectanffsimof etatis illus uirof emulatores ha-
habuit. Nestoris virtus grecof aures ita occu-
pant: ut non ap[er]naris. Loquar. Amphiaraus
cum aduerus thebas militasset plurimam lau-
dem adeptus deo[us] honores Immortales obtinuit.
Peleus effecat. ut sibi therim dij desponbare cu-
pent: emuptias ap[er] chironem celebrarent. The-
Lamon tantus enaufit: ut exurbe maxima fi-
bi quam uolebat alcarbi piboca mupferut.
Et cum grecof pncep[] troia capta Jomif hercu-
Le/militaria dona tribuèt: busionem ipi ha-
bendam tradiderit. Meleager quos honores
cepit planum est: patris at qui obtusus et
In senectute decan non sua ipius culpa infor-
tumum huit. Theicus grete tociuf hoste/so-
lus perdidit. auetag[us] pria: nuc etia admi-
randus perhibet. Hyppolitus diane caruſ:
modestia: & pictate inter beatoſ bituſ oppetit:
palamedef dum inxit omſ etatis ſue uivos
plurimum ſapia preſtitut: post finustaz

uero mortem vindicat a diſ: quanti alius nemo.
Occifus e at: non unde arbutant non nulli. Neq-
n. ſuſſu hic prope optimus: ille bono similis. S3
improb[ie] facinus perpetrarunt. Mneſſus pre-
industria uenandi: tantum Laborando preua-
luit: ut huc bellis rebus grecoſ p[ro]mi cedere
fateant: excepto nestore: qui nec ipe q[ui]dem fu-
pior. S3 par e[que] cenſet. Ulixes & diome
def per ſingula clari: ad ſumam caud fuerunt:
ut troia caperet. Caſtor & pollux h[uius] que-
a chirone didicerant. tantum in greia clau-
ruerunt: ut pp [con] op[er]nonem Immortales
ſuum. Maſchon & podalires: ius utidem oib
eruditi: & arte & orone: & bello preſtantes
euaſere. Amilochus pro pre moriens. taruit
gue consecutus e: ut ap[er] grecoſ solus p[re]dicet
patris amator. & neaſ diſs penatiro ſeruatis:
ſeruato & ipe pre: quam p[re]tatiſ emeruit:
H[uius] e[bostes] uni ex omnib[us] quos ad troiam
cepant ius bellu[is] abſtinuerent. A[chilles] in hac
dis[+]plina educatus: documenta de ſe adeo
pulchra: & magna dedit: ut de illo nec dico
do quiſq[ui]e nec audiendo ſatiet. Hi tales chi-

11

gnomen huit q, eas castor re ipa delectatus p[ro]\pue obseruavit. Ulpinus q, ex cambio nat[ur]e fit:
æ nul pib[us]. Ouaſz na ſpatio tpris confusa & et
he plures deterior[es] q[ui] ſt: ut p[u]ſiſe: ut grypp[æ]
ut hylares ac murinif[]oc[ti]s. deſtormes: ſtrigoſe.
in ſirme. tenues. procere. In habiles. p[u]ſiſani-
mes. non ſagaceſ. moſſipedes. p[u]ſiſe iuſepe
inter uenandum proper breuitatem opam p[u]di.
grypp[æ] fine retro ſunt: æ propter ea. Leporem
tenere non poſſunt. hylares ac murinif[]oc[ti]s
hebetiori ſunt acie. Deſtormes u[bi] ſunt uel u[bi]
ſulturpes. Strigoſe à ſaltu non ſacile abſiſtut.
S[3] Laboris impatientes ſi in ſirme ac tenues: æ
procere. Item q[ui]s in habiles uag[ui]ſ oculis grau-
ter incedunt. p[u]ſiſanim[es] opera deferunt:
æ ſe ſub umbras à ſole recipiunt ac recubat.
Ou[bi] u[bi] Sagaceſ non ſi egre rar[que] ſentiunt
Leporem: Moſſipedes nec ſi magnanim[es] ſunt
Labores pati poſſunt. S[3] pre pedum dolore de-
ficunt. Boſſ at ip[os] canum diuerſe ſunt
etia inſagines. H[uius]que ubi uſtigia depre-
henderint nihil ſignificanteſ ambulant: ut co-
gnoſare non poſſis an inuſtigent. Ili[que] aurib[us]

tandum mo micant. Cauda imora manem. Ali[que]
auribus immotis ſumum cauſe iibrant. non u[bi]
Le demuttunt aures: æ contraſta fronte per ue-
stigum continet[es] prementes q[ui] caudam diſcur-
runt. Multe niſil boſ faciunt. S[3] infamem
tes ob ambulant: æ uſtigia circum latrantes
cum in ea meiderint temere ſigna proſerunt.
Sunt que ambagib[us] multis: ac erroribus ut[em]
tes. Cum de preſeruo uſtigia concipiamt Le-
porem derelinquunt. æ quorien[em] uſtigia p[er]cur-
rerim[que] coniecturam faciunt. Sed ibi Lepo
rem iudem: trepidant. nec ſnuadunt p[u]ſa
illum moueri confpexerim[que]. Que u[bi] maſ-
gando æ tranſurrendo alioſ canum p[er]muſa
præoccupant: he inſuer intem[que] ſibi ip[er]e non
credunt. Et audaceſ ſunt que pitas Laboſ
conſocias progredi non ſinunt. S[3] pturbates
ip[er]dunt. Ali[que] falſa amplectuntur. æ q[ui]
nact[em] fuerim[que] p[la]udentes procedunt ſue ſibi
fraudis conſi[que]: qu[ed]am hoc idem faciunt in
ſac[em]: Sunt æ igna[que]: que niſa[que] a tramite
declinant uſtigia recta ignorantes. At que

V.

agiles habiles celeris alacres rostrogus ualide. S3 ita uestigent ut tramitibc celeriter excedant. Capita terre admouentes ad uestigia subrideant auregus demittant. Faciles oculi per simula uoluant. Et caudis blanctantes multis in Latera orbibus puestigi a simul omne progresiant. S3 ubi ad Leporem aderunt, tum uo uenatori planu faciant, tendendo celeribus. Significando uelenientius animo: capite: oculis: gestu corpiscie iam reflexa iamp3 direita in Leporis cubilia. duerio impetu in rectum in aduerfum in obliqua. Et uere iam arrigedo auum ac gestiendo q uam Leporem funt. Intensius uero pmant nec remittant in genti clamore atq3 Latratu cum Lepore qualibet euadentef. S3 uelociter alacriterg3 transmittant sive modo transfuurrentes nec niuria clamenteref. Nec uo ad uenatorem omiffis uestigijf redeant. Tales forma: talegus Labore magnamme sint.

et duripedes & sagaces & nitide. Magnamme erunt si saltus esti incubente non deferunt. Sagaces si Leporem nudis in locis aridis: apri as afstro iminente prelentunt. Duripedes si non uestigio dum monte supant pedibofatiscunt. Nitide si tenui ac denso mollig3 pilo uestium. At colore canes &c oportet nê penitus fuluo: nec nigro: nec candido. Neque generofus hic fuerit: S3 ignobilis atq3 ferinus. Canefi gr uillof si fulue & nigre fue rint candidos. Si candide fuluos habeant cula ora florentes. In fumo at foemine recrot ac densos. In spina item extremag3 cauda. S3 in fupma mediocres: Et saltus fuerit uga lepe rura minus agutare canes. Nam uga uestigari possunt et expedire transcurri. Rura neutru possunt impedi ta tramitibc. Et at utile etiam si uo nuenatur Lepus agutare per aspera canes. Nam & duripedes funt. & corpora bis loaf exercentes meliores euadunt. Agitent

hoc aliter oderint, e hanc magis appetent illa. Multis uo de causis necessaria canibus exhibe- da sunt. Nam cum m opiam patiuntur, autio rem eius non agnosunt. At cum auide acci- piunt exhibitur e dom. Uestigent at Lepores cum mixta ceciderit, ut terram op- periat. Nam hyems abque nue ueſtigabilis non e. At cum ningit. Si boreas ſpiravit, ueſtigia du manifesta eminent. nec eum cito loquunt fin & notus fluerit: & sol ſupſuſerit brev apparent. Nam ſtatim dilabuntur. Sed nec cum mixtus uiter cadit (ueſtigia eum obducit) nec eum uen- tus aciter incumbit. (Nuem. n. conual uens incerta facit) ad huus ſemodi uena rionem cum cambus exequendum e. Si q. nix canum nãres adurit & pedes. Lepo- ris odorem gellu nimio tollit. Sed ſump- tis retibus cum alio uenienſ ab agrif ad montes euadat. Et cum ueſtigia depre- henderit, per ea incedat. Sed ſi uaria fuerint exeſdem eodem rediens factis

orbibus execat, bis unde exerit ſimilis re- qrens. Multum. n. lepus oberrat. incertus ubi procumbat. & simul inſeu perplexo, fallere didicit: qr ſemp talibus ueſtigis agitat. Ubi uo ueſtigum apparuerit, proce- dat ultro. Adherebit at Loco uel umbroſo. 1 abrupto: q. inde uenti nuem transmittunt. quo fit ut oportuna cubilibus Loca multa pretermittat & euismoi quærat. Huc igitur cum ueſtigia duxerint non accedat propri- ne promoueat lepus. Sed corona circuiderit. Nam ibi eſe ſpatur. Arguimento erit ſinuſq. inde ueſtigia deduxint. Sed cum ibi eſe cer- tum ſuitt illum relinquat. (Manebit eim) & alium quærat anteſ ueſtigia delectantur. rionem tempois hns. ut si etiam alio ſue nerit reliqui diu ad circumueniendum ſufficiat. Quod ubi accideat retia vmecus, eoſ circumtendat non altr q. cum hyems ſi ne nue fuerit: ut locum ubicungus ad hertit amplæſtatur. Sed ſi elapsus ſuitt e retibò

17

V

p'mos: raro inter postremos. Et pro illis pugnates
cerue proterunt canes. itaq non facile capi possit.
nisi quis pturbatas diffiper: ut ex ipis quispiam
unus destituat. Quod ubi coacte fuerint: pmo
curfu canes supirat. Sed qu illu trepidu facit
abntia ceruaef & mulozf id etatis celentas nti
confentanea e. Sedo tertio ue curfu statim ca-
piet. Corpa n. illoz cum ad buc tenera sint
Labori supeſſe no possit. Quin etia tendicule
cerus ponunt in monrib circa prata fecus flu-
enta: prope Saltus in buijs in agris qu cuaq adi-
erint. Tendiculas at oportet frueticeas plicai
delubratas ne purrefcant: & ſpiras brie anula-
res & in fertos plicationi fereof alterni Ligne
osq clauos: Sed robustiores fereof: ut ſi lig
ceſſerint bi pedem pmant. Laqueum uero
fumiculi ſuperponendum ſpiret. fumiculum,
ipm ex ſparto plicatum e. hoc.n. inuola-
bile e. Laqueus ipe fumculus q validi ſint.
Lignum qd pender quernum ſit uel pineum
Longitudine pedum trium: cras ſtudine uni
cui cortice. Tendiculas uo ponat aperta Scrobe
qnaq pedum in orbem de ſuper ſpiris tendicu-
Laſſ equalem: uta ut inſeriori anguſtia rindeat

Similw fumiculo & ligno ſcrobem aperiat quanta
utriq conueniat. hec ubi fecerit fumam
tendicule ſcrobem ſubſternat. Laqueum uo
fumiculi ſpirre circumponat: & cum ipam &
Lignum in suo utriqz Loco posuerit iurqulas
enodes ſuperponat non prommentes. Et eas
minutis folijs ſternat: quæ tunc am tempus
hebit. poſtea uo primam in ſupſticiem terra
iniciatur e ſcrobibus deſoffa: & ſup cam ſo-
Lida terra procul inde ſumpra: ut cerua q
maxime occultus ſit Locus. Quod ſupere
rit terræ aſportetur. Longe attendicula. qd
ſi recenter motæ cerua: id quod ſubito facit
odorem ſenſerit auertetur. Uenator cu cani
bus montanaf in aurora potiffimuz: gq e
in reliquo diei campeſtres diluculo obſeruet.
Nam in monribus non noſtu ſolum capiunt
ſinter diu pp ſolutudinem. In agris at nocte
im. Nam in die homineſ metiunt. Sed ubi
tendiculam reſupmatam ſnuenerit ſolutis
canibus tranſcurrat Ligni ſulam quocungz
ferat obſeruans. Erit eim pmultum ſpatij

vi

Sanos dedecus est. Moneo igitur Sophistæ profes-
siones utinam asse. philosophus uo præcepera
non apernanda. Nam Sophistæ aucupant
eos qui duites sunt et iuuenes. philosophi
omnibus communes sunt et amici. fortu
nas hominum nec obseruant nec contem-
nunt. Nec uō probaueris qui Lucrum
temere sequuntur publicum atque puatù.
cum tibi àp屬animum propofueris bonos
& meliora sentire & Laboribus dedi. malos
& uoluptatibus affici & deteriora consule.
Nam pruittas res & publicas ufurpant.
O d ad comunem salutem attinet uilgo
mutiliores & ad bellum segnes ignam qo
sunt quia Laborem tolerare non poſsunt.
At uenatores corpa & bona ſua cùibus bn
comparata in medium exponunt. Et hi
qdem feras inuadunt illi amicos. Inua-
dendis at Sophistæ amicis uenatores feris
illi dedecus hi Laudem apud omnes compa-
rant. Nam si eas debellarint animalia

noxia subigunt. Sin autem. Laudantur
tamen. primum qua cimitatis cum 1. 1b3
imimicos adoruntur. Demet q nee ho
mims dano nec Lucri cupiditate graffant.
Postremo ex ipso conatu ad multa melio
res ac Sapientiores euadunt. Id q obrem
docebimus. Nam uenationes nisi Labo-
re multo: & cura & folicitudine preſtaret
uenatores baud quaq obtainent. Quippe
quod aduerfarij pro iita decertant &
in ſua ipsoſ fede magni roboris sunt.
Itaqo uenator in caſtum Laboraret ni-
ſi feras industria uebemètiore ac prude-
tia multa ſuperaret. Illi ergo cum mur
be diteſtere uelint mediantur uincere
amicos. Uenatores at communes imimicos.
Et contra alios hoffes meditacio ipfa me
Liores hos facit. Illos multo deteriores.
Et ſua utriqo uenatio bis cum modestia
illis cum turpi audatia conſtat. Flagitii

e quæstum hi contenere possunt: illi non possunt. Uocem hi gratam emittunt illi turpe. Quod idem diunam attinet nibil illos ab impietate deterret. At hi religiозهم суunt. Fama enim antiquus tenet hoc ope deos etiam Letari faciendo. Letari spectando. Quo fit ut iuuenes horum memores quæ ego admoneo si ea facunt dei cultores: et pij: cum hæc a diis spectari arbitrentur. Boni in parentes: in priam in amicos: in cives omnes. Nec uiri so Lum studioſi uenationis probi ſuere. Uerſetam foemine quibus hæc deus tra didit: Ut diand: atblanta. procris: & ſi alia ſuit.

Finis.