• PROLOGVS.

2

ASPAR Zacchius: Volatè
ranus: auximatum eps: Ty-
burtime q[ui] Artis perfectus:
sexdecim viris cuitatis Bononie S.D.
Dum Bononie apud clarissimum Bef-
sarionem Cardinalem legatum Vestru:
protonotarius uolaterranus tunc tpois
nuncupatus agebam: pplacuit in ura[que] clar-
ſpera[que] ſiſſima reſ p[ro] animo meo beſit
atque inſeicit uchementer. Nunc u[que]
in Arce agens otij habundantiffimus:
curis p[ra]ſtoralibus oto Vacuus: cum ea
tem p[ro] memoria reſpeterem: tan[que]
mibi probatiffima: ltris comendanda
duxi. Quod ubi p[er]ſecit existimaui in
ura[que] in alieno Archivio conuenienti?

aſſeruatum iri. reſuſq; apud uos: q;
apud ceteros mortales: urar& rerum,
monumenta extare debere. ut uos
qui ceterarum rei pu. poatem po
tiſſimum obtinetiſmentarioliſquo
q[ui] de ea loquent[es] in ura poate habe
at[i]ſ.Valete. Dat inſigniſſima Tybur
tina Arce. Tercio Kal. Decembus t
Christiane salutis anno. M. cccc.
lxxi.

GASPARIS·ZACCHII·VO
LATERRANI·AVXIMA,
TIS·EPISCOPI·BONONIE
SIVM·RES·PVBLICA·:·

VALE

ES. PUBLICA:

Bononienfium: nec expositatib? nec explebeis con stat omno. fed ex utrisque mixta existit. Sic autem et claret ex eo qu quedam egiegie dom? ptoptea q[ui]ro[que] numero ac poten tia precellant: ad magistratus haud libenter admittit quod optimatum statui: contrarium existit. Maltra uersas uo eas domos uulgari uoca bulo nominat. propterea q[ui] habes a liquando: non dureste ac aperto m- arte: fed extransuerfo obliquoq[ui] calle dolo/malo et publica leferunt.

Rurfusq; plebeios infimos ad minera
rei p[ro]p[te]as haud recapit. Nisi forte
aliquando aliquis exeo genere infimo
rum optime de.r.p[ro]p[te]us fuerit,
quod multitudinis imperio contrari
atur. Sic igitur auitas extrema fru-
giens: medium tenet. uel si forte inali-
quam partem uergit: ad optimates ac
duites uergit potius: non minium+
tamen potentes;

F

it autem univer[s]alis populi contio in
ea urbe ualde raro. propterea q[ui] semel
iam optime instituta tantum arbitr[u]
eius consilia et magistratus inrebus 1
gerendis habent. Vt minime oportet

universorum contentionem ibi habere.
Nisi magna forte inre puæ rerum om-
nium mutatio pturbatioque accidat.Tuc-
enim conuenit totus populus, quit-
que; maxima pot. Sed quemadmo-
dum iam dixi, fit hoc admodum ra-
to.

Maximus autem huius rei puæ magis-
tus est exurbaris: non autem depere-
grinis magistratibus loquor: bimestis
nouem uirobus: quos abante eundo: et
Antianus: & a consulendo: interdum
consules nominant. Horum nonem
Antianorum duo sunt de forte plebe-
no: exogenere artificum. Reliqui uo-

III.

omnes demajoribus atq; ditoribus
existime. Inter quos adminus iure
confultum unum esse oportet. inhijs
autem nouem principalis est uexilli
fer publicæ sive cons iustitie: quoniam
si exbus cumbus esse pōt: qui genere
atq; aliarum fortunarum dignitate
saceris cumbus priestent propter
acq. uti plurimam ex sex decim unum,
tamq. praestianturibus existit. de quod
prestantia infica loco suo dicetur.

Assentunt autem hijs nouem Antiantis
sive consulibus college uocati uti
quidam nūo. xl. ta. Qui non in pub
lica populi auris: uti Antianti sive

5

conſulis faciunt in habitant: ſed ſtre
quenter cum aliquid agendum est ac
ati: ibidem omnium rei conſaij coop.
antes conueniunt: proptereaq; et col
legarum noie dignati insignitiq; ſut.
Horum quadraginta collegaz: ſexde
cum ſunt Tribumi plebis: quos ciuitas
illa uexilliferos nominat: quorum
q; potas est ſemestris: uigintiqua
tuor uo qui uſq; ad Quadragenarij
nuij complementum restant ſunt ar
tium propofin: Quoſ Massarios uo
catant: ideo ut ipſe autumno: quipuſ
q; eorum maffe idest corpori ſiue i
societati ſiue conuenui hominumi
ſue artiſ preſit. Qui ipſi ſuis artib

anno uno prefunt. Cum hys igitur q
draginta collegis Antiani sive consules
multum in re pub ca ualent. et quod m
aximum omnium est: ad magna con
filia dequibus statim dicetur referri
potest nihil quod inter eos prius delibe
ratum obtentum q non fit.

Magna autem consilia duo tantum mea
re pub ca sunt unum quidem populi
Sexcentorum uirorum grata consiliu
uocatum. Alterum uo q excentum et
uiginti clarum cium uio constat.
Res q dequibus indes consultandu
contingit p Antianos sive consules at
q suos collegas diligenter prius exa

minate me, eosq; deliberate ad gnale
populi consilium referunt. Si ibidem
proposita c[a] obtinetur: rursus ada
liud clatoz uitorum minus consiliu
refertur. hec si itidem ibi obtinet, eo
loci sifitur. ac pro conclusa habetur.
Et qu[em] huiusmodi ordine consulendi
obseruato deliberatum fuit: id dec
tum esse dicitur. Sic debello et pace
et indutijs. Sic desocetate et disso
lutione. Sic depublicas rationibus.
Sic deimmunita, et munerum pre
statione. Sic delegationibus. Sic de
creandis magistratibus. Deniq; et
de omnibus alys rei pub[ic] negotijs.
Si u[er]o que Antuanis s[ui]e consulibus

Atq; collegis uisa sunt. consilio populi generali non indeantur urrita sunt et adreliquum aliud minoris nūn consilium referri nequeunt. Rurſu si que ingenerali populi consilio ap[rohata exiſtunt: miroſo claro[rum ut rox minor]i consilio forte non approbentur: similiter nulla exiſtunt. Ita ut de omnibus rebus ſemp[er]tio de liberare oporteat anteq[ui]c[ui]ma tum ducatur. Primo ab Annanis ſiue consculibus atq; collegis. Secun[do] agenerali consilio populi. Temno ab optimatum consili minory.

Sed quoniam interdum inter erarium

7

et publicanos. Interdumque interip
sos met ac inter iphos et puatAs p
sonas: aliqua dere ambigitur. id
circo alter magistratus quidam ani
nuis mea urbe constitutus existit
quatuor uiroxy tantum quos de
senfores eris cois nominant. quo
rum potas est de una quaq: re am
bigua ad eratum publicum specta
te cognoscendi secundum rei pub[ce]
desup edita statuta. ante eos defen-
fores tamen questorius quidam
ur p pollet ab apostolos throno
directus thesaurarius uocitatuf.

Qu[ui] totum rei pub[ce] annuum cœn
fum secundum eiusdem eu consh

tuta administrat.

SUPINDUCTUS alter magistratus pem
nISEST uiginti et unius uiroz nuo.
Sexdecim uiroz tamen uocitatus.
ideo OP INPMENA INSTITUTIONE NONI.
SI SExdecim TANTUM effENT. HUIC
aliquando predicta status forma LA
befactari uideretur accepto abunù
so populo arbitrio adeandem restau
randam tuendamque abipfa restaur
ANDA forma reformato res status LI
BERTATIS Bononie denominationem
accepe. QUI omnes in Curia Conve
nIENTES quando OPORTET: uiginti eo
RUM BIFARIAM ibi etque diuifi: INREBO

YALE

deliberandus uicarijs semeastribus suf-
fragium ferunt affistunt q. unus uo
qui; pro tpire Bentiuolie familie i-
eo populo acceptissime: princeps ex-
istat: omni tpire prerogatiue ca suf-
fragium ferre habet.

Superiorum quidem magistratum
ato; consiliorum potas omnis cauca
res aduniusos spectantes uersatur.
Privatarum autem carum pretor
quidam adest. aui offiti potestate
potas cognominatus. Qui animad-
uertendi infaugrosos cognoscendi
q. aiium controsias singulare obti
net arbitrium. Quem romanat

VIII

ecclesia Bononoiensis urbis antiquis
sima dominatrix pro suo captu pere-
gre petitum ad semestre tantum illis
prefi ar.

Hus autem omnibo singulis magis-
tus pegrinus suppremus ab eadem
dominicem vمانا ecclesia ad
beneplacitur imposutus est. quile
gati ut gubernatoris nomine cen-
ferur. qui; cum supradictis consi-
lijs magistratibus: sed ut frequen-
ter maxime cum sexdecim uniroz
magistratu etiam intermissis cœli
onis expeditonis causa superiori
bo consilijs: cuncta rei publique nego-
na

secundum illius statuta preter quin
paucis ab aplica sede reprobatis: aue
toritatiue moderatur. Ac hic qui
dem est totius rei publique Bonomen
sis pnis tporalis status tporalis: cla-
vis: imam forma. Quam excelsus uir
Franciscus: illust Gonzaga domo or
tus: Romene ecdesie Cardinalis: pro eademque prefens legatus: sua gubernandi praestantia: et multo clariorem reddit. Cuius rei merito mea finia ipsa rei pu. magnam et o: bedientiam teuerentia fidemque p: stare tenetur.

FINIS: