C Michael de capella artium et medicine doctor candidis lectoribus Salutem plurimam dicit.

Ibrum preestantissimi viri halyabbatis: cui de regali di
spositione nomen est: omnibus artis medice professori
bus longe utilissimum diebus his recognoui: quot quæ
taqz vitia Cquibus scatebat inter legendum castigaue
rim: optimi cuiusqz indicio relinquo: hac autē editione quid in hoc
quod in aliis nō habebatur adiectū fit: paucis edisserā. Synonima
sine quorū interpretatione non satis optimus hīc autōz intelligi po
terat: cum maxima diligentia nuper habes exposita: obscurarūqz
vocā que passim lectoribus occurrebant circa quarum intellectum
vnusquisqz hestitabat significatio: tam dilucide addita est: ut quod
ez variis operibus requirendum erat: in ipsomct opere nunc habea
tur: quo fit ut nostrum laborem candidissimus quisqz plurimi factu
rus fit: si hunc codicem nostra diligentia. et emendatiozem: et copio
fiozem redditum reliquis antehac exculis contulerit.

Ad lectorem retraictichon.

Nunc notum paucis ignota vocabula librum
Reddebant: medicam sed modo sensit opem.
Excellens medica nam doctor in arte Michael
Euncta suo nobis clara laboze dedit.

Terminus arabicus

Incedunt synonima de pluribus medicinae autibus a magistro michaele de capella arisimis, medicine doctore collecta: huc libto ha by abbatis de regali dispositiœ perutia: sive quibus p[rae]ſens liber multis in locis intellige non potet ordine alphabeticus scripta. Et p[rae]mo de incipientibus ab. A.

Barbi exponit Stephanus q[ui] est ara bice plibuz albar alias abar ta me vocatur.

Abcella exponitur in antiquis synonimis q[ui] est agrimonia.

Acacalis Stephanus in synonimis p[ro]uto inquit eſse ſpeciem tarſe q[ui] est thamaricus.

Acatia greci est arabes alzalia dicut[us] ſtephanus acaquia ſcripſit et ſit acatia ex fructu ar boris ſpinofe q[ui] marīte in egipto nascitur.

Acalife v[itica] apud dyascoridê et est greci ſte phannus in ſynonimis acalife enagna est dicti ſui no e[arabici] n[am] amure e[ritica] arabice.

Acanos Stephanus in ſynonimis et est herba dicta effrenuſz agreste.

Achanta haniqui exponit Stephanus in ſynonimis q[ui] est spina iudaica q[ui] eſuchaa arabice.

Achantis leuce latini ſpina alba Stephanus in ſynonimis acat[ia] leuci est spina alba et est bederade voluit dicere bedoard i lib[io] an t[iquo] reperi q[ui] vocat e[chinum].

Abhelani posuit haly. xv[.]s. p[ra]ctice p[ro]fructu fauine.

Anchna haly q[ui] p[ra]ctice posuit p[ro]lactuca ali[n]t et exponit q[ui] est albugilisæ.

Achanti plinius Greci ſic vocat[ur] herbâ quâda ſimilê ſpina alba minoribustam e[ſol]ſus multo aculeatis p[er]tremitates velut araneos altitudine obductos qua collecta est vestes bôbacinis ſiles ſiut in oriête ſtephanus in ſynonimis ſequereſcome est dicta.

Achanê apud ſerapionê ſcribik[] vchuê ſtephanus in ſynonimis parthemê est acuanû et alibi p[ro]cauem ſcribit.

Aconie patromos Stephanus in ſynonimis ex posuit q[ui] est rafura eris ſcale eline.

Achoniti grece planta q[ui] ab auicêna dicitur strâgulator[us] Stephanus in ſynonimis aconitû pardaliantes exponit p[ar]arabici canacelune mus et est dictu strâgulator[us] leopardi.

Acrides Stephanus virada.

Acti Stephanus in ſynonimis chaphariaruz et est portulaca agrestis.

Adharciſvl adharce quidam exponuerit eſſe carnê marinâ Stephanus in ſynonimis ad harci vel adarchion et est ſp[ula] q[ui] circa cænas adunat[que] est autê medici forſtis abſter ſonis cui[que] nature ſatis videc[que] apropinçre. caro marina P[ris]u[s] fit alind ab ea.

Ad anar est radix arthanite ita habet i 2º p[ra]tice haly abbatis.

Adheber arabice squinatum.

Adhecharum et adenchari reperik cepe in regali disposone haly abbatis et est ip[er]m squinatum.

Adeps antali in regali disposone est pulpa coloquintide.

Adiios exponit Stephanus q[ui] est ſpecies ſaguïs diaconis et est grecum.

Adron inuenio q[ui] est squinatû aliq[ui]o exponuerit q[ui] e[affodillus]. Stephanus q[ui]o in ſynonimis irigeron e[adri]o p[ot]aſt eſſe q[ui] erigeron et irigeron ſiut i[d]e et est cardus b[ind]ictus.

Aedyonela exponit grec[ion] Stephanus p[ar]arabici cadite leilytrib[us] ignozo.

Aethiopis Stephanus est ſp[er]s busant et cinamit ab ethiopia.

Aemacameleantos Stephanus l[ang]uis ecij vocatur anil.

Aſaſo exponit Stephanus i ſynonimis q[ui] eſaſap.

Aſalufini ideſt ligni aloes Stephanus i ſynonimis algalosia e[xialoes] ab india veniens.

Ageratos pauli in cap[us] de vulna e[medicina] q[ui] h[et]t vuluſa restringere av[er] lapis vt ſite la p[idi] Stephanus in ſynonimis exponuit p[ar]arabici h[el]ſa q[ui] ignozo q[ui]da[z] grecus diritver micularem eſſe.

Agiros grec[ion] vt exponik apud dyascoridê est ſp[er]s populi arboris q[ui] ab auicê. d[ur] h[aur]mi arabice h[aur] Stephanus a[eg]eros i[eu]s est ro mi cui[que] e[rr]o: infra patebit.

Alhabar arabice e[plib]u[i] vt ap[ò] auicên[à] ca[que] de alamoch ſed i arabico alabar ſcribik[] ſte phannus q[ui] abarum ſcripſit.

Alac Stephanus p[ar]aulech q[ui] est glacte ſcripſit et alicubi alacum.

Alcabat Stephanus ſcripſit p[er]terbêtina.

Alſita Greci Stephanus in ſynonimis alſitô ſcripſit inquiens alſiton est ſauich ſi dicis ſaldich non peccas.

Alicacanos vt alca[c]abons. Stephanus i ſynonimis grana caquenigi montant et est alquekengi de quo inſra.

Alluomô ſcripſit Stephanus i ſynonimis p[ar]alluomô et exponik q[ui] est zebed albaha ideſt ſp[uma] maris et est ſer vt ſup[ia].

Almea grece dyascorides almea folia h[ui]z filia arnogloſſe ſed anguſta est virga p[ast]oris Stephanus in ſynonimis.

Allini Stephanus exponit q[ui] e[aurick]a muris quâ arabs vocat aldenalfar iz meli[que] iſra in mi[que].

Alimi ap[ò] dyasco. est q[ui] au[que] vocat miha ſte phan[que] eti[que] vocat eodê modo.

Alimos nefcio quid ſt.

Alifma exponit Stephanus i ſynonimis q[ui] e[ze]ma rat elay ideſt k[ist]ula p[ast]oris et alcuſina est alia ſp[er]s einſdem.

Alluomô ſcripſit Stephanus in ſynonimis p[ar]

2

Expositio

Ixiomon et exponit et est zebed albanaz. i. spuma maris.

Hsene. i. ysuea pro qua lignificatione rei pue apud haly abbatê qirto practice.

Hsini exponit Stephan' et antinuâ muris quâ arabs vocat aldeualfar.

Hlux exponit Stephan' et est terbedi et est turbith.

Aluson exponit Stephanus et est serseum qo ignoro.

Amaracu Stephanus in synonimis est amansi vt lupta in achane.

Amaratû scom dyosco. est plâta q crisogoni aut crisantû dicit, yt in litera in crisogono Stephan' in synonimis amarâtum misthe pton dicitur.

Amelegû Stephanus eblici corrupte scripfit.

Amlusi arabice emblici.

Andegon Stephanus in synonimis id est mira bolani.

Hmigallus apud auicênâ dyosco. eodâ nole apud plinii anacallâ alid accaron vocant duo eius sunt gna mascul9 flore pheniceo femina ciruleo Stephan9 in synonimis hâc putavit auriculâ muris in scòo practice iz alia est vt patebit infra.

Anaterico scripft Stephan' puto pro autericò et expouit et est fios asefori puto pio ake ras et est binach et est affodillus.

Androsemò dixit Stephanus in synominis yo cari didimo masculus.

Ancusû dicit arabs nos et grec9 anilum.

Anonis dicit Stephan' et spès acnâ. i. athane.

Anfaly apud haly abbatê in multis locis est squilla sed melius aufel.

Antaly apud halyabbatê in plurib9 locis est colloquintida sed melius audhel.

Antericò apò dyosco. caplò de affodilo est se men affodil.

Antifahate dixit Stephan' et busadi. i. corall9.

Autumalgende beduster arabice testiculi ca storei Stephanus.

Antillulis expòit Stephan? et est latercelissimù.

Antimis et camomilla dyosco. autimis flue leucatimis Stephanus antemis scripfit corrupte.

Anzarut vel anzaroth arabice sarcocolla a greco angelut anferutû scripfit Stephan'.

Aquehalani venâ iubet flebotomari halyab bas in plurib9 locis et vena vocata nigra flue mediana nâ in caplè fe. tinne primo inqit 2° et 3° quo mouet die oino vtaç san- junis minutiòe aquehale et basilice.

Aque et melich scripfit Stephanus pro achile melich id est mellilotum.

Abluti scripfit Stephanus p. cuscuta.

Azora. i. esdra haly decimo practice scripfit còfectio tyriace azere. i. esdre.

Almelich. i. orobus vel quebenomelech haly decimo practice in confectione estre.

Hesena. i. ysuea haly decimo practice in confectione estre.

Arestiô grece exponit Stephan' in synonimis et arabi. businû vtris9 corrupti puto.

Adrus nardi. i. spicarnardi vel nardus adri id est spicanardi.

Argemon Stephan' in synonimis exponit sequeque in arabico et latine argimòia flue fer raria minor.

Armech flue armeal arabice erponit et her ba lamena boni odors similis cinamomo grosso Stephanus scripfit armacî.

Aruebus Stephan' scripfit harueb et lep'.

Arfunegû apud halyabbatê multa hoc nole vocatur nâ in 2° practice sic vocat laurus item ibide exponit et cepe item alibi exponit et amigdala sed in caplè fe. ethice in quadâ cœfectiòe inuenit arfenugi excomatici et amigdale dulces mûdate qre nòvi denk idè item in 2° canone caplò de fructi bus arsenega vocat olia qre vitatê scire nò potui nullznâq supia noiatòp sicvo caç apud arabes vel grecos.

Arz et qdâ spès abietis tin in âtiqis synonimis et arz est cupressus Stephan' arzunrizi vo caut.

Afacum vocat Stephanus amoniaci.

Hsuea scripfit Stephan' p. asinc qd et ysuea vt haly in quarto libro practice in electuario kalzadi vel caladi regis.

Astaragû in secundo practice haly pro affero reperitur.

Hsucfo grece exponik Stephan' per arabicum dicés et aufarit et et ypericon.

Hsuea scripfit Stephan' p. asuee et apud auicê nâ ysuee scribitur.

Hsfarum scripfit Stephanus pro affur qd est croccus hortulanus.

Hserebû exponit Stephan' et est stagnû vel plbû bû albû sed puto et voluit dicere afreng et est minùi cuibmâ et plôbû nâ stagnû arabicè vocat rasas vt apud auicênam.

Hmachû dixit Stephan' vocari absinthiù sed nefcio qua lingua.

Hsolipidios exponit Stephan' et in arabia vocat catathâ vtris9 ignoro.

Hspalib in vero exeplari est aspalatû Stephan' in synonimis aspalatos est dar fifthah et qdâ sup hoc addit et hz flore crocesi et ex ligno et fùt caulib voiaç i barbaria aldani.

Hstacodû scripfit Stephan' p. sticados.

Hstrafacus scripfit Stephanus p. andrafraxis qd est atriplex.

Hsuli exponit Stephan' in synonimis et est at trametû et in antiquis synonimis inuenio et fuligo est.

Terminus arabicus

Alum Stephan9 p as scripſit q. ê mirt9 arabice.

Alum et in scöo halyabbas inueni pio galla;
sed ipfa half dîr arabice qre puto corruptû
qz affum debebat esse.

Atel apud ſerapionê, est arbor que autoritas
te diaſcovidis est ſimilis tamarisco.
Stephanus in ſynonimis athalum ſcripſit et dixit
grece erici vocari.

Atemedius ſcripſit Stephanus p artinat q est
antimonium.

Ateregius ſcripſit Stephan9 p atrogi q ê citri.
Aterefa idem in scöo practice haly abbas cas
pitulo de radicibus pio yereos ſcribitur.

Atria grece tri. de pasta fiunt filâ longâ.
Ale- kander capitulo 6 diffinteria poſuit ytria
fiunt de pasta multis macerata 2 tracta.

Atriplex grece vocat andraſtraſz Stephan9 ſcrip-
ſit coatiutù 2 ſermach.

Atulaaron est luffum minus est iarus 2 aarô
dictum.

Ausezi haly in regali disposizione pio anſis
reperitur 2 est ramnus.

Auricula muris ſue anagallus dicit stepha-
nus in ſynonimis q anagallus est auricn
la muris miotata vel vt inueni in greco
miota est dictu auricula muris vide in ſe-
cundo practice halyabbatis.

Azarasch dicit auticênaz vocari berberos ſed
Stephanus vocat zereſquia.

Azerenù in tertio practice halyabbatis capi,
de tertiana nôvera trocici inquit de bîſſe
ſi ideſt violari ſumantur azarenù, ſecen-
tium 2c. 2 nô nominat ibi violas nec bîſſe
ſi quare vt q azarenum ſint viole.

Aureſum ideſt milliù vt vult halyabbas ſecù
do practice ſed constantinus h3 algenars
vel aureſum.

Aleps h3 costâtinus ſecido practice ſz haly-
abbas in eod loco h3 hameſum 2 ê cicer.

Arzura in aſz est iſt rîſum haly ſecundo
cañ. capi. de Granis pio eodem poſuit.

Delitera. B.

Chabunesù interdum Stephanus pio bebo
nisi qo est camomilla ſcripſit.

Bablegum ſcripſit Stephanus pio belílico.

Bacchala tamenta Stephanus est blutus est
olus iamenum.

Bacchala benedicta Stephanus est olus benedictum.

Bachile arabice faba ſed Stephanus bacha-
li ſcripſit.

Bachal arabice latine olus.

Bachur marina ſcripſit Stephanus pio bu-
chormarien.

Baderugî Stephanus p bedarugî ſcripſit.

Balanos grece glans est etiâ caſtaneaſt apô
dyafcoridê Stephanus balani 2 etiâ baba
luffum pio bullot dixit et alibi baluſum

quercum vocat.

Balano repſico ê ſemê arboris ſikis mirice ſea
phan9 balano miris ſcripſit qui est ebels
bam ideſt grana bâ. ideſt ben.

Balana ê herba dicta hebelatrib9 et retilia.

Balufi apud halyabbatê vocatur quercus.

Barcanchara dixit Stephan9 putreon ſecevo
cari 2 est piretruz ſed infra in hakar liara
ha quod est ipsum.

Basal arabice cepe Stephan9 basaluz ſcripſit.

Bardenebia in regali disposizione haly. qnîq
pro melliffa inuenitur.

Basion Stephanus ſcripſit q est herba q atha
nauiffa vocatur.

Batrazion Stephan9 vardelheb 2 est quêgesi.

Bazaredù ſcripſit ſtep. p bezard2 ê galbanù.

Bechiò apud Stephanù est meschatrametir et
eſt diptamus.

Bechar vel bechur exponik apud halyabbatê q est tapſa.

Bederengesi ſcribik in arabico bederâme et
ipantegni ſcribik bederâbina 2 ê melliffa.

Beledarù pio beledar ſcripſit Stephan9 2 est
anacardus.

Belesem, arabice ballamum.

Beliligi arabice belerici emblici et belerici
apud arabes inter mirabolanos nô còpu-
tant 2 ideo ſiſt capitula eorum ſeparata 2
mirabolanos.

Benefiſi arabice viola ſtephanus beneſum ſcripſit.

Bensi arabice inſquiamuſt ſtephanus bene-
sum ſcripſit.

Berêgesi exponik apô auticênâ q abrotanu
veritas th est q berengesik est arthemifia
halyabbas ſecido practice bereniaſtum
ſcribik 2 alibi berentafeton.

Berſeſanum ſcripſit ſtephanus in ſynonimis 2 alibi berſaſamî pio berſeſoſuz.

Besteffe pio biltſette quod est macis ſcripſit
Stephanus.

Belfagù ſcripſit ſtephanus pio bîſbegi quod
est polipodium.

Bezerachatime ſtephanus p pſilio ſcripſit.

Bisbeigi arabice polipodium beſſagum ſte-
phanus ſcripſit.

Bisbese arabice macis ſtephanus bisbaffe
ſcripſit.

Biffum in regali disposizione halyabbatis li-
bro de venenis est napellus.

Bobles ſtephanus est bulbus besſelum et
est basileus.

Boblos emeticos idem ſtephanus carâmera est bulbus vomicus.

Bomon ſtephan9 est arſelhageli vt voluit ſte-
phan9 2 ſonât in arabico caput pedicis.

Bozcha armeni pio baurach armeni ſtepha-
nus ſcripſit.

3

Expositio

Briequechion stephanus anteplisa dixit.

Brion stephanus spugicona sena et exponit
quæ est muscus alij: dicunt effis vſueæ.

Brion aliqui exponunt quæ est alga: et alibi quæ est muscus: stephanus.

Brion talassa est tahelebuz marini et è musc*
scripſit stephan9brion quæ è greco scriptſi.

Bromos ſemè est hedere ferètis spicæ stepha
nus bromes est hamemanum maſſum.

Brionthalaſum stephanus est tahelebum
marini: voluit dicere brion et è musc9 maris.

Bubbanum in ſebo practice halyabbatis pro
olibanó scribitur.

Bubonius stephanus est hertomum infra in
hantomen.

Bulègi in practica halyabbatis est absinthinus.

Bululengeli in regali dispositione halyabba
tis ponitur p[ro]to absinthio quod nò est gre
cum nec arabicum.

Bumas stephan9 scripſit quæ ertlerti agreste et è
rapa agrestis ſiz p[uto] quæ voluit dicere bu-
bas vt ſupra quæ est napo.

Burachii in practica haly. p baurach scribik.

Buſadù scripſit stephanus p[ro] bafſed quod
est corallus.

Brichali bache albache est sp[es] cardamomi.

Benacum ſepe ponitur p[ro] ben in regali diſ-
positione haly.

Berlinsanu vel berserecon vel berſſaſecum
haly. quarto practice posuit p[ro] capill. ve.

Barum aliq[ui] inuenitur p[ro] affodilo.

Beremafecum ſepe ponitur apud halyabba
tem p[ro] arthemiffa.

Badenerbina. i. berbena bezeragi. i. psillium.

Bardacha ideſt auellana.

Bezeheri ideſt lapis lacteus.

Bestabezeum ideſt bethonica.

Bachali ideſt polium.

Bedemanu ideſt melongla.

Bendaca ideſt auellana.

Bathicon ideſt melon.

Bucha genſica ideſt eruca.

Behira ideſt megil.

Baudareduz ideſt bedoard. vel bedegar q[od]
idem est p[ro] spina alba.

C[ite] litera. C.

C Cabezi stepha. scripſt p[ro] cubeze et è cubeze
apò auicenà ſebo canone malua ſi haly.
quito theorice scripſit chalezi.

Cacrelegi in ſebo practice halyabbatis capi-
tulo de ſuccis exponit quæ est acetum.

Caditheleil exponit stephanus quidicit gre
ce aedion elafu.

Cafacalis exponit stephanus quæ est iezarum.
agreste sed iezar est bantia.

Cafarum exponitur etiam stephanus quæ est
aspaltum sed hafri vocatur.

Cafeleref dixit stephanus vocari scolopêdrîa

arabice ſed aliter apud auicenà vocatur.
Catarſambar haly. ſebo practice exponit quæ è
caffiaſſt. alij vocant caſabarum et alibi
catafarbarum.

Calamitis dyasco. calamitè qua[ multi p[ule]
si] agreste dicit stephanus scripſit cala[]
mèta est fautenesi finiale p[ro] ſaudheni-
gi quod est pulegum.

Calamos fragitas ſtephan9 est caſabibegi.

Calamus agrestis apud dyasco. è sp[es]grami
nis ſicut p[ro] ſtephanus calamus agrestis
est calmus hohſle.

Caleſum scripſit ſtephanus p[ro] caleſ et est ſa
lir: ſimiliter ſaperſarù p[ro] eodem scripſit.

Caleniebin[us] chalebin[us] repitur apud haly-
abbatem p[ro] toſentabin.

Callum scripſit ſtephan9 p[ro] chal q[od] est aceti.

Camareſi exponit in regali diſpoſitione q[od]
est fructus tamarisci.

Candarzedu[us] in ſecundo practice halyabba-
tis capitulo devomitinis medicinis hoc ip-
fum ſic nominant.

Candarum p[ro] caudre quæ est olibanum ſte
phanus scripſit.

Cantarum in regali diſpoſitione exponitur et
quæ est ſolium milij.

Canti in ſebo practice regalis diſpoſitiòis ex
ponitur quæ est afteraſſum et ipſum est cuten
ideſt affodillas ſed vide ne ſit tarus q[ui]
vocatur apud dyascozidè cáticà nazin eo li
bro multa vocabula ſunt greca.

Cantori[us] scripſit stephanus p[ro] centaurea.

Caqui[sp] acatia aliq[ui] ſtephanus scripſit.

Caquenesi in quarto halyabbatis capitulo
de electione granatorum caquenesi p[ro]
kelengi scripſit stephanus.

Carba alicubi scripſit stephanus p[ro] karabe.

Carbatu vocavit stephanus elleborum.

Carbi[us] vocavit stephanus enfòrbolum.

Cardellù exponit stepha. quæ è napu[] arabice.

Careos scripſit stephanus caros quæ est carui.

Carmezich arabice est fructus tamarisci ſte
phan9vo aliq[ui] quermazagi et aliquando
carmaſzegi scripſit.

Carnub arabice carubia rilliqua que riloca
racta grece dicitur ſed arabice carnub.

Carnebu alicubi scripſit stephanus p[ro] cor-
no au[de] quod est cauli.

Carpilla steph. scripſit carpeſt quætendeb.

Carna p[ro] hueru stephanus scripſit.

Cafcaluz steph. p[ro] chal q[od] è papauer scripſit.
Cafbo[ra] arabice cotandrum.

Caffemù i ſebo halyabbatis cap. de ſemib9 quæ
dà exponuit ſifeleosſi et lib. x. caſſemù p[ro] hey
ſin poſuit et plurib9 locis et antidotis et leniſtici.
Caſamicù panisporcin9 clamè mali[] terre idè.

Caffum arabice ſecundum ſtephanu[] in ſyno
nimis est cottillidon.

Terminus arabicorum

Eatasum scripſit ſtephan? p kataſ.

Cathemia scripſit ſtepha, p lahitim q̄ e alta.

Cathimia de ipa dictu e ſupra in cadimia ſte-
phan? cathimia e acalimiti e auritcalcum.

Catrami ſtephanus in ſecundo practice p lai
tam scripſit.

Caudo apud halyabbatě est confectio ſumi
gi aromatica.

Cactos exponit ſtephan? q̄ e katranſi q̄ non
videk nāq grece kudria e arabice katrā.

Cactu ſtephanus est cacuale ſed cacule e car
damomum.

Cazdir arabice stagni qȏ e raxis dicitur.

Cazef arabice testa figuli.

Ceratia ſteph. e carnubii p carnis q̄ e ſupra.

Cestron grece betonica vt macer dicit ſteph.
castro dicit eſſe buſtanalbeſezum.

Cinouatos ſteph. e vlici canis. i. rubus canis.

Colias scripſit ſtephan? p coclea e expoſuit
helecui p alcui q̄ est arabice limacia.

Colocatū p calacatū ſueni ſed ſtepha. cala-
catus ſcripſit poſt greci e est calcantuz.

Coltico est ſurumanu p ſurunſi q̄ est hermo-
dactillus ſcripſit ſtephanus.

Comarus ā arbor ſilis cidonio hz ſolia hz mi
nuta e fructu ſikez cocimelle ſtephanus co
maros catolebie e catelebum quidā ſom
bare dicunt.

Condā ſcripſit ſtephanus p conder q̄ e th? p cōder grece vero olibanum.

Coni vocat fruct? pini. i. pinee ſtepha. conos
ſcripſit ſonobaz magni. i. pinus.

Conios grece cicuta ſtephan? koniō succara
num ſcripſit.

Coratū ſcripſit ſtepha, p churat q̄ e poruz.

Corion quidam corandrum dicunt ſtephan?
est queſtara p castor.

Coratrat vocat ſtephanus lactucam.

Cornī dyasco. cranea arbor e ſemē hz ſike oli
ue ſtephan? cranea arbor: morā vocatur.

Corothrae vel corodai p lingua bours apud
halyabbatě ſedo practice.

Crauſi ſtepha. est carrubiuq q̄ est xilocarata
ſed non est ſonſonum.

Crinīs ſcripſit ſtepha, p la melius.

Chzomio ſtepha. basali q̄ est cepe.

Cutlaminos ſtephanus est buchomariē ſed
de hoc ſupra.

Culb arabice militum ſolis ſtephanus.

Calebum e bachala ſcripſit.

Culügen arabice galanga chuleianu ſtepha
nus ſcripſit.

Cumetre arabi. pira cumetirā ſcripſit ſteph.

Cuparillos ſtephanus e ſerua e ſerubiriu p
ſaro e ſcerbin.

Cupros e hāna ſtephan? voluit dicere cipr?
q̄ e grece alkanna.

Cusbaralbaier exponit capillus veneris.†

Cutini ſtephanus selnaram granati ziff p[ro
inlar e est balautia.

C De litera. D.

Chach arabice vifcus.

Dadyon masculus dicit ſtephanus autorita
te cuiſidam grece dicitur androſemon.

Daferuon exponit ſtephanus q̄ est ſamaſſi
e est ſamas ſumi.

Dafruos ſtephanus exponit q̄ est medica-
men metallici e puto q̄ fit diſrisis de quo
infra.

Damassomon ſtephanus est inquit camaels
ray. i. kistula pastoris.

Darfanuz ſcripſit ſtephanus p darseni q̄ est
cinamomum.

Defela ſcripſit ſtephanus p deſſe ſcripſit.

Deyberane arabice velpa.

Deueb alihcil arabice cauda equina.

Derarie arabice cantarides ſtephanus derb-
regum ſcripſit.

Deruneguz p[ro dozonigi inneni a ſtephano
ſcriptum.

Desſſum exponit ſtephanus q̄ e atria grece
et addit q̄ e polenta ſed atria e tri.

Dyosatum in practica halyabbatis e ibidem
alibi abiezatum p anifo.

Dipfacos vt dipſeos frutex e spinofa ſtepha-
nus exponit.

Dipfacos haresana arabice e dicit q̄ est ſpe-
cies spine.

Dipſas grece e ſerpens cuius morſus ſtitbun
dum ſacit hominem vſp ad morſtě ſtepha
nus capitulo de elephantia dipſades ſcri
pſit.

Dirdar exponit auicennam q̄ est arbo: cim-
cum e constantinus exponit q̄ est frarin
fed in libro de doctrina arabica frarinus
ſcribitur dirdal. l. ſinale. apud auicennam
vero. r. ſinale ſtephan? vero in ſynonimis
ptelea inquit est derdarum arabice et ar-
bo: cimicum grece eſvlimus nā ptelea gre
ce e vlimus e ita e apud dyasco.

Diis arabice est tuncus.

Dozonici nomen greci apud arabes yo do
ronigi dicit: e radicula pua ſaporis dulcis
ſilis calamo aromatico in colore e figura.

Dracontea ſue colubrina vel viperina ſolia
habet hedere ſimilia ſtephan? ſcripſit dia
ction luffrahene.

Drami ſtephanus e ſimile carui frigidi doz
mitarinum.

Diöpteris filicis filis in arborib? nasciſt hoc
nomē videk cōpoſiti e x ilo q̄ e q̄re? e pte
ris q̄ e filix diöpteris ſcripſit ſtephanus.

Dulb arabice platan? arbo: vt patet ſtepha-
nus platanus est dulbum.

Dufarum dixit ſtephanus in ſynonimis p[ro
dausir q̄ est auena.

† 4

Expositio

Duhſi hebeleſamum ideß ſtephan9 ſcripſt p
opobalsamo.

Dartuſulum apud haly abbatê in multis locis regalis diſpônis est pip longum.

Dangebergins i al'dancuβeruile ideſt granſi
qô afferſt de montib9 ſereſſe alij dicût q est
piper album.

De litera. E.

Cedbereni halyabbas i ſcôo practice ca9'de
medicis vòctis ê ſanî ben de q lupz a ifra.

Ebenars apò halyabbatê vî camellus.

Edioſmo grece apò dyofc. 2 mēta i libro yo 8
doctría greca edioſmos scribik ſtephanus
idioſmon scripſt.

Ezilops ſm dyasco. vocat auena ſtephan9 ae
gilops ê duafp danslr scripſt zaegilops.

Ebeolî apò halyabbatê cap9 de medela ſcro
ſulari in fine exponik q est buthirum.

Elcalimbat alijn iuenio corrupte ſcriptum p
terebentina.

Eleò ſtephan9 è oleu arabice zeiatî p caiatî.

Elebe ideſt ſenugrecum.

Eleſim ſtephanus eleſim paternia: herbazu-
zegi ideſt vitri et paritaria.

Electi ſteph. iaferrli Izyuto ſhafeti. i. enpato: ſi

Blios asparas9 ſtephan9 i ſynòimis expoſuit
eliotropî poſt greci 2 p arabicuz hehenac
elacrat et est dictu cauda scorpionis.

Elumos durchia ſtephan9 et dochò. i. milium.

Emafuz ſtephan9 ſcripſt p prûo expoſuit em
ſrecu cocimella et dixit emafum ſed arabs
dicit anges.

Endebuſtû ſtephan9 p ere vito ſcripſt.

Endiuia nomê latini est p9 greci intba arabs
et poſt grecu hundebe ſtephan9 licorion
hendeba intuba idem infra in ſeris.

Engedanî p annidem ſcripſt ſtephan9 q est
ſſklum in an.

Eningsi p practica halyab, expoſik ligni aloes.

Epipatis ſtephanus est ſſſambetis.

Essuti ſcepe repik i regali diſpône p achoro.

Erigeron agreſſis q a nſio vocat ſenectiò ſte-
phan9 irrigeron è adrion.

Erpilü grece ſpilü ſepha. erpilü nemanilü.

Espidagî apò halyabbatê ê gipsuz ſz espida-
sü plibi è ceruſa ſz asſidesi dicût arabes.

Eusaricon ſtephanus è ypericon.

Euperton ſtephanus ideſt ſene.

Ezeledari in ſcôo practice halyab. exponit q è
zintzibè nec grecum nec arabicum est.

Emidanî. i. papauer vt habek in decimo pra-
tice halyabbatis.

Eugera. i. cepe.

Eunera. i. olus oztenſe.

Emelismum. i. dulce.

Eſſaſſeira. i. vitis alba.

Esquium ideſt tribulus.

Etiligi ideſt mirabolant.

Eneri. i. amidû vt habek in multis locis i rega
li diſpoſitione.

Eſtacodos haly ſecundo practice p ſticados
poſuit.

De litera. F.

Tkalengenib arabice. i. ozimuz garioſilatnz.

Fanchea arabice ſong9 ſz etià fatar dicitur.

FASCARſi ſtr aliſubi ſcripſt ſtephanus p ſefire
ſim que è vitis alba.

Fauë arabice rubea ſtephan9 yo ſaha ſcripſt

Fautenesü ſtephan9 è origanos a greco. i. ori
ganü ſiluſtre ſed fandhenigi dicitur.

Fekelü ſtephan9 p ſufel qo est pip ſcripſt.

Felemenuſch aut femenuch in ſecuò regalis
diſpônis exponik q è ozimù garioſilatum.

Feniculus dicik grece maratrü ſtephan9 mara
tru raſieneguz p razienigi ſcripſt. ſic enim
arabice dicunt.

Fefeſembe repio apò halyabbatê qê ptisana.

Femeqthi famanqſt ideè è q agnus calyst.

Fregemeſt in alicubi fregemeſt in apò haly
abbatê p ferengemich q è ozimuz.

Fucos ſtephan9 è thahelebä ſed thahaleb est
lenticula aque vt infra.

Fauſatü ſcripſt ſtephan9 p ſaufel.

Fugel arabice latine raſanus cu19 domestiſi
radix 8i absolute 8i fugellü apò halyab-
tê di citur.

Fulcon ſtephan9 è sadegü grecu in ſadesi.

Fulſel arabice pip.

Fulſumie ſic inueniſt i latino. ſz i arabico ſeri
bik ſuſuſimine et radic pipis haly. i ſcôo
practice ier herbas poſuit corſarin9 yo p-
uis et inter herbas ipm describat expoſuit
tamè q est pip.

Fauſatü. i. ſaufel et āuellana indica.

Falire ideſt hafce.

Fucha. i. ſu.

Karasiaco. i. prasſinn.

Ferſelimia. i. agrimonia.

Femequeſtron. i. penthaphilon.

Fericon ideſt amigdala.

Famacon ideſt pultes.

Kaludegon ſunt etià pultes.

Faraſionum haly ſecundo practice cap9 de
herbis p praffio poſuit.

De litera. S.

T Sabira p guderia ſcripſt steph. et meſpilla.

Safete ſcripſt ſtephan9 p gait gatra ſtepha-
nus. p gire q è colla gluctè. alia ex pice. alia
er corijs.

Saliopſis ſtephan9 ſermachü rubeum p zara-
nech.

Salü ſcripſt ſtephan9 ebenaos et est muſtel
la vocat arabice haruſcet alſiram grece ve
ro galeos.

Bar arabice laurns.

Sarbe ſcripſt ſtephanus p sarab ſpèſ salic.

Terminus arabicus

Belouz sunt srana pini maioris Stephanus i sy
nonimis carea pōtica e bendocu i e gelou
sum carea pōtica e nucella in greco et expo-
nit q est auellana.

Beluari halybbas p iular qo e balaustia.

Sendebeduster arabice e castoreu Stephanus
no gendebedaston scripfit.

Sergit arabice eruca gersiru scripfit stephas
nus vocat grece euonium.

Saufir vl laufir arabice oppoponar.

Seum bane, id est nur muscata.

Sei methil arabice nux venosa qdam frisi-
dillima.

Siestimas Stephanus taratozāte arade qd st
srecum nefcio et arabicum ignoro.

Simoles latine chimolea alia est alba atq
dēsa alia purpurea stepha.tāsmolie dixit.

Sifelimatis anselumula exponit Stephanus tä-
bamari et e inſt spſia lune. Iſ ſonat in arabi
to lutum lune.

Sifenterea caranatis Stephanus & abre intesti
nui non intelligo.

Sire vel guire grete vt approxiem? magis ſo
no plationis ei? vl gaire vt Stephanus ara-
bice glutē vl colla. scribik em p gaim litterā
non per sim.

Siri apud panli in pluribus locis est polli-
na vel alkta subtilissima farina stephanus
exposuit q e puluis molendini.

Slafquion steph. p glautio scripſit et exposuit
qo est meimarā fed non recte.

Slicidis et Slicifidis est peonia Stephanus Slilzi
ſcidi scripſit et exposuit peoniam.

Hon Stephanus vocari arabice collā dixit Iſ gie-
ren e glutē vl guirem vt ſupra.

Songilis paul9 ca9 de lunatra e rapa Iſ gree?
Gongilō dicit et goggilion steph. Soluli ſcri-
pſit et exposuit leſſum p leſt.

Hon Stephanus vocari arabice collā dixit. ſed
giren est glutē vl guire vt ſupra.

Srana ſolis militi ſolis vt qdā vocat stepha-
nuscalebi dixit.

Srani caleſi vl caleti vl calebi et ĕ ppri9 no in
regali diſpōne ſepe inuenit et e militi ſolis.

Būma lileli metro apō halyabbatē e amīgdala
rui ſed non est arabici.

Būma zabara apud halyabbatem e arabica
gumma.

Sunzēgābaru apud halyabbatē capo de ſe-
bre cōtinna p thamarindis videk poni.

Suru stephan9 exponit q e puluis molēdini
et credo giru vel giri vt ſupra.

Sarus. i. muriā vel ſal muriam.

Būma botru. i. terbentina.

Sumebarum id est resina pini.

Habitrum. i. ſpecies cinamomi.

Selengen scripſit costātinus q est galanga.

Srani raseni, i, staphilagria haly ſecundo pia

ctice capto de granis.

Srani dadie. i. ſemen fraxini.

Srani zelmi id est granu vimi.

Srana ribes id est de ribes.

Idelitera. h.

Chemania herba poſuit haly ſedo practice
capitulo de herbis p amomo.

Herba iasiri halyt ibidē i. herba oppoōac.

Hab est granu cuiscuq arboris.

Habden est granu lauri q etiā habalgar or.

Hab nul granum indici.

Habalharchar id est granum inniperi.

Habelaras i. granu capitis et staphilagria.

Hab hafir id est granum viride et est fructus te
rebinti.

Hacalia est calebi Stephan9 scripſit p calib
vel cub quod melius est.

Hacharcharah arabice piretru archaha alicu
bi scripſit Stephan9 et alibi harcharchaha.

Halchabat apud halyabbatē pio terbentina
arabica aliquādo inuenit.

Handacocha Stephan9 scripſit trisolium hens
dacochum scripſit.

Handal arabice colloquitteda stephanus han
ſalum scripſit.

Haud id est lignu aloes Stephan9 scripſit hau
den.

Hardelum Stephan9 scripſit p anuidē quod
est filphium.

Harmel Stephan9 scripſit muli p molo qo est
harmelum p armel.

Harcomā est granum cuus virt9 est ſcut virt9
ordi Stephan9 scripſit hartenium et dixit q
in greco vocat subomon exponitur q est
ſpelta.

Haruch stephanus p hauroch scripſit est cur
cuma.

Hafabelaray scripſit stephanus pio virga pa
ſtoris.

Hafalhay arabice virga pastoris stephan9 scrip-
pit hafahelrai.

Hafel arabice mel Stephan9 aſelü scripſit.

Hafrem arabice agresta vna acerba Iſ stepha
nus helferem scripſit.

Haffer et bezertasam apud halyabbatez est vi
tis alba.

Hatalecel stephanus est inſt portulaca.

Hauden scripſit stephanus p ligno aloe.

Hauelch arabiceisluten ſed stephan9 alac et
alibi alacum scripſit.

Hauruz ſed ſecundu arabici haur. et est popu
lus arbor stephanus dicit q est nux gallica
vel romana dicens agyros est geum romi
id est nur gallica vel romana vbi erat iorum
debuit eē haur.

Hauſiſi arabicevel hauſegi rānus stephanus
ſcripſit aufegum.

Hedifcoruz arabice ſcribik hedilaaruz stepha

Expositio

nus vero in synonimis scripfit ydufaruz 4 est secundú eú adesum agreste.

Hetahelem arabice sempuina Stephan9 heles
hebalem scripfit.

Heylegii practica halyabbatis inuenik exposi
tum q est turbich.

Helba scripfit Stephanus alibi p[ro] hulb q est
fenugrecum.

Hebeli in secundo practice haly.caplo de suc-
cis erponiq est fer vini alibi hebeli inue-
nio caplo de febre continua.

Helbe nili halyabbas caplo de ydropifi gra-
ni niil alheinil debet scribi.

Helsa dixit Stephan9 q arabice vocat id quod
grece asyraton lupia in asyratos.

Hezalimbat idest terebentina.

Helilegii Stephan9 aliquando mirabolansı vo
cuit.

Heltitii Stephan9 p altiq q est afa scripfit alibi
heltice scripfit.

Hemama Stephan9 p amomo scripfit.

Hemaze acteresi ap[ro] halyabbate videk sona
re acetofitas citri.

Hemorocales aut catalepton vii bulb9 emati-
cus radix eius est similis bulbo fed paulo
maior Stephan9 ymerocales est sp[es]e sulani
p lufen qo est litium.

Hendachochum p andacoca scripfit stepha-
nus.

Hemir psiger q est vitica scripfit Stephanus.

Henta arabice frumentum.

Hercation in febo practice.

Halyabbatis p ypericon inueni.

Herisa apud halyabbate caplo de scrophulis
p oriza grece qo est rizi.

Herum rasadú Stephan9 p horf qo est naftur
tium.

Hermelü Stephan9 p hermel scripfit.

Hessa Stephanus p haaxe scripfit.

Heseca scripfit Stephan9 p hasech qui est tri-
bulus scripfit.

Heserem Stephanus p[ro] hafrem q est agresta
succus vue acerbe scripfit.

Heferudar[ia]t caulamalum exponitur in rega
li disposizione q est salanga et casurudar
dicitur.

Hetercatura Stephanus est psilis puto corru-
ptuz n[am] basara catuma vocatur.

Heneri farina apud halyabbatez videk ordei
caplo de febrie ethica.

Hezaz et hezaze in medicinis oculorum ap[ro]
halyabbate in fecundo de simplicibus me-
dicinis p hadhab qo litis est.

Hucha scripfit Stephanus p. furture.

Hozf arabice nafturtium Stephanus or[rum]
scripfit.

Hunach arabice acetofa lapatum Stephan9
huma[rum] scripfit.

Hundebe arabice endinua latine intuba grece
stephanus cicozion vndeba intuba.

Hunelum scripfit Stephanus p[ro] cinere que
henis vocatur sed forte henolum habebas
tur2 corruptum suit.

Herba lilechem, idest memitha hululengeri
haly in regali dispositiòe idesta bintihüi.

Helbelbam idest granor[us] ben.

Hudahe idest blacte bisantie.

Hendacochon idest trifolium haly, in secuns
practice capitulo de herbis p[ro] nafturtio
posuit.

Heltici idest afa haly, quarto practice.

Hespqui idest hasech idest tribulus marinus.

Hebelsari idest grana seu bachelauri.

C[De] litera.3

Abade arabice polis Stephan9 ia
hada dixit haly. Icoo practice
ita scripfit.

Iabroha arabice mădragoza.

Jacot arabice lapis lacintus.

Jameton expofuit Stephanus q est bebunes
sum, p bebonigi.

Jaufemin arabice vel ienfemin idest zambach
sambucus dicta corrupte.

Jauſur arabice oppoponar.

Jaxiron scripfit Stephan9 p iauſtr alibi p[ro]
tanſiri.

Jebrene Stephan9 p iabroha q est mandrago
ra alibi tabeream

Jelet eltaz scripfit Stephan9 p barba hircina
vel hypoſtidos.

Jera ficari[is] inuenit apud halyabbate in mul
tis locis p terapigra.

Jergir arabice eruca.

Jeum arabice nur.

Jeum bane vel bace arabice nur muscata.

Jezar arabice bantia iezar[is] scripfit Stephan9
erponés q est daucus agrestis.

Intuba grecu è endinua latinis h[ui]debe ara
bic[ui] Stephan9 intuba l[ic]orion d[ur] no euula
que est elenum.

Jon grece viola Stephan9 tos est benessegum
p benessegi q est viola:

Jos grecum est venenum Stephanus.

Jos calcu est Semmaruz eris idest viride eris
zimar.

Joum quima scripfit Stephanus p[ro] leum al-
cheiz est nur vomica.

Joum mataleum idest p[ro] n[am] methyl.

Jpoquiftos grece est succus barbe hyrcine
et secundum ancennam est fungus qui
naftitur in radice rose canine Stephanus
scripfit ypofeston est taraticon.

Jppofices Stephanus est spina tinctorum gre-
cum est sed non est cardus.

Jppofelinum Stephanus est queraſſum mon-
tanum idest ap[ili] agreste.

Terminorum arabicorum

Irriseron stephanus expofuit adriō vt supra in erigeron.

Irrugio scripfit stephan? p irrisio nā semper
scripfit.v.vbi semp inuenit ypsilu.

Iris dixit stephan? iris ē suſanu glaucu p ſu-
ſem qō ē lilium.

Iſopurī expofuit ſteph.qō ē iulbanu ſi ulba ne eſt p[]ſum legumen quod grecce vocatur aukos.

Julua ſtepha.p iuluo ſcripſt et ē margarita.

Juminuſú halyabbas caplō de ſquinātia et
etiā alibi videtur q[]ſit ſermētum.

Iſudebeduſter.i.ſtetriculi caſtoſei haly, tertio
práctice in conſectione anacardina.

C[]de litera. K.

C[]tacule arabice cardamomum.

Kaysum arabice abrotanum.

Kalulle ē herba ſimilis vſnen.

Kamir arabice fermentum.

Karabevel vt q[]dā łakabre ē gummi arboſis
dicte haur stephanus ſi inquit agiros eſt
geum q[]b ē nux obebat eſſe haur.

Kādelos ē palpilo beltia ḫdrupes venatilis
halyabbas in dolozib[] ſuctur ap[]o vtik in
terdum papion claudus inuenitur.

Kalia.i.łali et ē herba ſtilis ſmiculari in litto

ribus maris nafcens.

Kharlkhaz arabice pap auer ſed stephan? caſ
caſum ſcripſt.

Kazber arabice coriādrum.

Alkazhor alhir coriandrum putei.i.capillus
veneris.

Ricoſiō stephanus enduba cicorea.

Rimolea stephanus ſcripſt.

Rimolea tumaci.

Kinos herba potulace ſimilis.

Kimabar stephan? rimabari zenafarī p[]zun
zifur.

Kiludos p. ciudos ſteph. ſcripſit et ē galla.

Kirutes ē lana margaritalis.

Kufamū ē mehechū p. mehab.

Kethire.i. dragasātum in multis locis p[]oſuit
halyabbas.

Konion.i.cicuta.

Katranīk.i. kitran.

Rubebe stephan? carpil[]ō dixit vocari grecce
cubebas

C[]de litera. Z.

Zabanu ſepe inuenit i regali dispōne haly, et
mucilago cuu ſeuq rei vt p[]filu ſe. lini ſe-
nugreci lahabe dicit arabs.

Zagopos ē dictu pes lepoſis ſtephan? dicitq
eſt herba ſimilis pedis lepoſis.

Zalafa stephanus ē rutale exponit constanti
nus q[] est trisoliu.

Lapatī grece lapatīs et et origina or ſtepha,
lapato hemaſon p[] humadh q[]b et acetosa.

Lapis lignīſte ap[]o halyabbate ē gagaſte.

Zathiris vel faturis folia h[]z multa lactuce ſi
milia ſtephanus laturis eſt ebelqui.

Zauresum et alibi lanſeſum p[] milio ponik i re
gali dispōne.

Zelelabu p[] lebleb ſcripſit stephanus.

Zuben arabice lac.

Zeffa ſtephan? p[] luf p[]oſuit.

Zehigeliat expon ſtepha. ypoqſtidos in ſcō
praſtice p[] leihe altais eſ dictu barba h[]ciza
na e[] qua ſit hypoquiſtidos.

Zelēbachu ſcripſit ſteph. ſcō p[]ractice p[] cap
pare ſi in 2fectiō deyalace maiorīs neſcio
p[] quo p[]oſuit.

Lénias q[]dā falſo exponuerit anrip[]igmētum
rubeu q[]i lénias e[] terra ſlgillata et ita i ſe-
ctiōe athanasie de apponi ſtepha. limnia
fragēſtē mulieris terra ſlgillata.

Lepis grecce squāma ſtepha. lepis talco p[]ro
calcon taubalō eris p[] tubel.

Lepidō quā multi gingō appellāt herba ē ol
bus nota hec vo caſ arabice ſeitaresi ſte
phan? lepidō ſitarag[]u p[] ſeitaragi ſcripſit.

Leithelthea ſtepha. e[] taratichiō p[] ypoqſtidos.

Leu arab, amīgdala leuſu dixit ſericuſteph.

Libanotis dicut q[]dā q[]b ē herba vel p[]lāta cre
ſces i creta ſilis rous marino h[]nns odorem
olibani ſtephan? libanoitiōdos eſt marna.

Litiu ſtepha, ſcripſit hezea et arabice vocat
hadeb.

Ziemberi in ſecuſo practice halyabbatis ca-
p[]itulo de ſeminibus exponitur maratruz
q[]i in eodem capitulo exponuit constantin?
porum ſed in alio exemplari erat liebali
item ibidem capitulo de ſuccis exponitur
ab ſinthu aliquando tamen libri p[] mara-
tro haek lienberi alij lienbesi item de gra
nis grana liembericorum exponunt cito-
nior[] item in capitulo de ſebre continua q[
]aqua liebri affate exponitur cucurbite in
tali conſuſione neſcio quid dicam ſcio ta-
ten q[]b hoc nomen p[] aliquo horu nec gre
cum nec arabicum eſt.

Ziēbrie vbi ſupra caplō δ foliūs expōiſt q[]b ol
ua ite liēbri caplō δ ſuccis expōiſt ſer aceti.

Zileben in ſcōo practice haly. exponik memiz
the et videat confonum veritati.

Zilēbace in eodē loco exponik a costantino q[
]unt amīgdale amare.

Ziligi in eodem loco ſupra dicto eſt indicus
ideſt ſuccis herbe que dicitur arabice nil
ita exponitur verum alibi caplō de radii
bus i 2° practice erpoſi q[]b e[] radir malī ſna
ti ite in caplō de ſebre ſtinua v[]r endinia.

Zilingaliē i 2° practice haly, p[]oſik p[]aſtinaca.

Zipina frageris ſcripſit ſtepha. p[] lempinas.

Zithocolla aberache lietam ideſt marmoris
gumma intelligo vel que marmota gluti-
nant vel q[]b ex marmore conſicitur.

Expositio

Lithos afroselia stephan. sp. lune affrœunû.

Luthos galatitis stephan9 bezehep supra in bezar est th dictu grece lapis lacticus.

Lithos pites grec9 expuit illex lapis. s. quo
igni accédit stephan9 marchaliâ expòit.

Lithospmô grece est dictu lapidei semè et est
milu folis stephan9 yo calebî scripfit.

Luiusticû stephan9 eufara casemû.

Lithibacù scripfit stephan9 p epithimo.

Lothosarbo: quâ calligarij rosum vocât ste
phanus in ſnonimis lothos todrêdrô. i. lo-
thos arbo: ê iteriſi û benachû et anefcê.

Lucapsas stephan9 est ſeniari spêς et ſeniar ê
lactuca alini.

Lupia in al' cupia rubea. i. fazeolus p eodez
posuit haly ſcò practice capto de granis.
Cde litera. M.

CWehelebû inquit stephanus vocatur gre-
ce kufamum arabice malhaleh est medul
la fruct9 ceraſi domestiſis vel filueſtris et est
in vitate medulla ceraſi filueſtris cuindâ
qua mulieres arabi vtunt in oleo quo vn
ſut capillos ſuos.

Wabathematicô quidâ dictû qô est ſucc9 can
lis agrestis.

Wachals stephanus p bdellio scripſit.

Wachir dixit stephan9 qê balbafê hoc ê cor-
ter nucis muſcate.

Walachi stephan9 e molochia et est chibezi. i.
cubezi.

Walachi grece malua et arabs dic molochia.

Walomeli qê cidonomelô dyafco. cidôta i ci
de in melle stephanus malomeli nuba ne
ſcio si velit eſse iuuba.

Wâna thuris. i. minutu th9 stephan9 scripſit
mânasdarû. i. thuris.

Wâdragoras stepha. iubeni lufahayocanit.

Warmacoz arabice vel marmacozâ et est me
lifa stephan9 marmazium scripſit.

Marô stephanus scripſit qê marmahuzum.

Maru stepha. iude9 affirmabat qê marubîs.

Wassum scripſit stephan9 p mes alibi th iue-
nio p p spinachio posuit haly ſecûdo pia
tice capto de granis p lolio posuit.

Wazarô p mezeriô scripſit stephanns.

Waraigne. i. grana pini.

Medica apô dyafco. ê apô auicênâ i 2cano.
vocat cot et auistcot et zalfaffat. i. vidisvel vi
rêş stephan9 abit scripſit cotaba et est arboz
qâdâ qor mal9 a lyria hoc noie vocari dicit
plinius.

Weibe i regali dispône halyabbatis ê lappa.

Melan stephan9 scripſit qê ê medade et iâ ſcis
q medad est atramenti.

Melachiu stephan9 scripſit qê ê ſunzuz et ſunt
grana ſehebet et eſſendi ſunzû p ſeumiz di
rit ſic em arabice vocatur.

Melâteria dyafco. colligit i spelûcis ivbi era

mê inuenit stephan9 scripſit melatria q est
zazi ſpecies lyrie dicta puto q voluit dice-
re piori.

Meluchya aliqû scripſit stephanus p mal-
ua que arabice molochia dicitur.

Meuſis grece pîſcis marinus stephanus raz-
dium vocanit.

Mêtaſtrû est filueſtris menta arabice ſande
negi aquaticum vocatur.

Merant stepha. ê cranea arbo: û qua lupia.

Merna est libanoitidos.

Wesabap p opio in ſcòo practice haly abba
tis scribitur.

Wesacra êt. ſcòo practice halyabbatis p pi-
ris inuenio.

Wesacru ſcùm auicênâ expôit qê ê papaner.

Wefarana ibidê p mirra iuenit et nullu hori
nominu gre cu vel arabicu est.

Wespiuiz stephan9 e zaurû ita putanit.

Meu stephan9 mion scripſit et est men apud
auicênâ mu scribitur.

Wêzauq in regali dispône ê ius. i. cib9 liqd9.

Dion stephan9 ê meu et veri est.

Miflimilla scripſit stephan9 p mixmi.

Miteregu i mitenegi inueni in regali dispône
p mlubezeigi.

Wixmiro arabice crisomila stepha. ê tê coqua
mifimi anteplica expofut.

Woabenes dixit stephan9 q est apariedest
lappa.

Wochil arabice bdellis alio iudaicu alind de
mecha qê arabicu dicitur.

Wualies stephan9 exponit vdaha et codya et
cypeliadis et si pervdahayoluit dicere gua
daha est Amicul9 dictus porcelio.

Wuchatil stephanus fagitum fungus sz ara-
bice vocatur fatar.

Wuli stephanus pio moli scripſit.

Muran arabice quidam putauerunt eſſe cor-
num arbustum cuius fructus comeditur
zyvidetur qic ſic exposuerit stephanus cu di
rit merâ est cranea.

Murice grece tamarifcus vt apud dyascori.
stephanus muriki est tarſa quod est ara-
bicum.

Wuzadir in libris alzimie ſepe inuenitnr et
apud haly. musadi et almusati est ſal armo-
niacus propie tamê apud arabes mixa
der vocatur.

Wurâ. i. iuniper9 haly. decimo practice in ſe-
ctione eſdre scripſit flop. nurâ. i. iuniperi.
Cde litera. A.

Nahanaha a meta nachana i ſcòo haly. ſcri-
bitur corruptum.

Nanachue vocat stephanus ameos.

Naraige scripſit stephan9 p pincis.

Narcha stephan9 e pîcis que ſi qo din manu
tenuerit tremit manus eius ob frigus.

Terminus arabicus

Narciscus flue bulbus ematicus Stephanus
narciscus idest narges benedixit exposuit
p arabicu.

Naregenebi et alicubi narengebin in scö pria
citice haly caplo de fluxu vêtris est in qt ma
chalu ergo est bdelium.

Nalbatron Stephanæût esse talu et Æblicon.

Narges arabice narciscus vt supra nargesum
scripfit Stephanus.

Nataron p natron Stephanus scripfit.

Noda in regali dispone haly est cœfectio que-
dæ aromatica et ad suffumigâdû.

Nemiama Stephanus p nemen scripfit.

Nemen arabice est stlmbuti et i.v. errauit co
stantinæ veritas aût est ex ipfim est serpillum
Stephanæ in synonimis nemans idest serpil
lum ite alibi idem cripillon qo serpillum
idest nematum.

Neslem et nelli fragü scripfit Stephanæ p nire
qo est amilum ite alibi nesestum.

Ninfea grece nenufar Stephanus ninfea ninu
far scripfit.

Ausfaderu Stephanus p nurader scripfit q est
sal armoniacus.

Auchala tritici idest furfur tritici haly fecido
practice capto de granis. TDe litera, O.

Izuzatum scripfit Stehpanus pio
aniso.

Ol. Stephanæ scripfit p ambra.

Oleuz glaucinu idest memithe ste
phanæ in synonimis oleu slau
cinuz oleuz succi vuap.

Onfaciuæ mel est mixtura duaz partiti mellis
et vua succi vue acerbi Stephanus dicik aq
hestram.

Onixi qo est blactabisantia scripfit haly i me
tridato in trocificis eius oxni aratici.

Oroscilinæ grece mötanuz apiu latine stepha
næ scripfit ozoicelini è rosticinu mötanu.

Oros scripfit Stephanæ q est aq lactis.

Oruza p oriza scripfit Stephanæ q est rizinç.

Oximel scripfit Stephanæ squingebi q nomè tâ
sirupo facto ex melle quæ zuccaro couent.

Oriobalsamü Stehphanæ p bilobalsamo.

Oritokaracta idie Stephanæ p hairse p chiar
samber et est caiſaſtula.

Oxicantos grece et ozequium berberis quidæ
carpusiam vocant. TDe litera, p.

Artemon est acanen arabice vel
vchuen Stephanus parthemon
achanamü q prius arthemifia
vocabatur.

Patomikæ Stephanæ densuz idest
condiſi.

Pepou Stephanus bouchan.

Piretrü vel piretron Æt apir qo est ignis eoq
haturü ignes habet Stephanæ piretron bar
chacathaa et est piretrum.

Platanos Stephanus adubium pleginos stes
phanus est lentucula smara.

Poligonos Stephanæ scripfit poligonos ponê
do.v.litteræ p q.eſt virga pastoris et in lu-
ranida poligonos è coriſiola multigonia
alij vero camezillum.

Ponfoltz dixit Stephanæ tutia de ſpodion.

Pontica Stephanæ bondacha et est auellana et
alibi carua pontica scripfit.

Porſira Stephanæ est ſadefu arabice qo è oſtra
cum greci exponunt porſira idest purpura.

Picoqua pſica dicitur Stephanæ picoquion
antepſica et idem alibi picoqua miſmisa.

Propoleos grece est qo arabice Æt inſi et ſex
aluearis apiu zbi suas apes p[]icium ſup
ſuitates Stephanus propolis ſoſdes valo
rum apum.

Ptelea grecevimus Stephanæ ptelea dordaruz
arboz cimicum.

Ptereos grece filix Stephanæ pteris est ſercaſuz
p sarachis pteris est p[]riuſ zonte a preron
qo est ala ſa folia eius velut ale extenduſk.
Piganum idest rutha. TDe litera, q.

Uama et alicubi qmi p hamech
q fút ybera Stephanæ scripfit.

Quebenomolet vel qbelecmelec
i decio practice haly i ſfectio
ne eſdre qua azerevocat eo lo
co apud auicenæ est almeliz-
chi et păteſnij est epar pulli equi ſed in an

tidotario vninerali sp[]le pulli eq habet ste
phanus hec scripfit.

Quebrici p kebzit qo est sulphur, scripfit.

Quemü Stephanæ ciminum vocat.

Quemia Stephanæ ſic arabice qo grece xanan
qo est chanan.

Queqramü Stephanæ p ſucarä qo est cučuma
scripfit.

Quercula idest camekreos et ſic ſonat i greco
nec dicêdu quercula maior et q[]rcula mioz
ita q camepitheos ſit alij ex eis qo est di-
ctu infima pinus.

Quernebü et alijn carnibuz scripſt Stephanæ
p[]ro carnub qo est xilocaracta.

Queri et qheri Stephanæ p keiri scripſt.

Quermaſagi et alibi carmaſago p carmezich
qo est frucq tamarici Stephanæ scripſt.

Quæbara p[]ro casborq qo est coriandrum ſcri-
pſit Stephanus.

Questum Stephanus p[]ro kisch scripſt.

Quesuſi p kafuch scripſit Stephanus.

Querassum p querſo q est apium et alij quea
resserü scripſit Stephanus.

Quetire p chitire idè scripſit et è diſagastum.

Quifmustum in regali dispone exponik qo est
abrotanum.

Quitra p kitram scripſit Stephanus.

Querſenna, i, ozobæ halyabbas ſcö practice.

Expositio

Oueqrinesnſz mels? cermesnſz. i. Iupini amari
ita voluit haly ſeſido practice.

Quebenomelech ideſt ozobus ſic intellexit
haly decio practice in cōſectione eſdre.

T. De litera. R.

A. ſtephan? p. reu alicubī ſcripſit.
Racheli oleu in practica halyab.
capº de accntib? q. ſequiſt ſebreº
videt oſz roſaceu ſed nec nomē
arabici nec grecum est.

Kalèbact in ſcòo practice haly abbat capº de
ſemibº p. coriádro pōit ite capº de ſolis p.
mirto ponik izez libro tertio de ſebre qúidia
na p oleo amigdalarum dulciu i ſic appet
manifesta corruptio.

Ramic arabice est cōſectio er gallis et paſſulis
er q. ſit gallia muscata ſcos arabes ramech
ſtephanus ſcripſit.

Rannus frutex est circa hortos nascens ſte-
phanus ramnos aufegum ramnus.

Rafanſ p rasin qȏ ɛnula in ſcòo practice ha
ly abbatis inuenio er alibi raseni.

Rafatſ et rafchi in practica aly abb. exponiſt q
est gùma ſemibari ideſt pini.

Rasenigi ſcripſit ſtephan? p. ſeniculo qȏ e razienigi e alicubi rafianegi ſcripſit.

Rausenicus ſcripſit ſtephan? p. reubarbaro.

Razienigi arabice ſeniculǐ rafſeinegi alicubi
ſcripſit ſtephanus.

Rechabinu in practica haly capº de ſebre oti
nua exponiſt q. ɛmachali qȏ est bdellinz?
i capº de cōſipatiōe větris et flurui ſeb. ſcri
biſ nareniebin et alibi nareniebi p eode.

Reſebertederiē ſtephan?ē iquit radit tunczo-
rsi et dicik carthamup curcuma et dirit itepr
q. grecē vocat celidoniō et re vera curcus
ma est celidonta minor.

Relèbach vocavit ſtephan? mirth ſed nec gre
cum nec arabici.

Relèbach vocavit ſtephanus mirtum ſed nec greſſi nec arabici.

Rhiniti ſtephan? ritinesi resina.

Khoa grece ſtephanus vhardê roſa.

Rododafni est roſa greca orādrus ſtephan? ro
dodafni deſela p deſleriam ſic arabice.

Ramecum in practica haly abbatis ſepe p[ro] landano inueni.

T. De litera. S.

Ahade arabice cipeq? Icha dicit
Sahane arabice salfamtu qȏ fit ex
pisciculis salutis.

Sahater. i. ſatnresia vſahatehſi.
Saharhelgebaru ſtephan? i ſyno
numis exponit qȏ est berſarui et ſcapillus
ve. ſahar reuera est capillus.

Sabara in ſcòo practice haly abbatis p. ſarb
aliquado sabare ſcripſit.

Sabdenegi p. ſedenegi ſcripſit ſtephanus ɛ̑

est emathites.

Saber apud haly abbatē inueniſt sabare et in
ſynonimis ſtephani sabarum.

Saberemt 2 saberemt 1 regali diſpoſitiōe ſue
nīk p ſebrā: ɛ̑ esula: ſtephan? ſeveremum
expoſuit tithmalum.

Sadeſt arabice oſtracu ſcripſit ſtephanus.

Sadeguarāi arabico ſadurnan ſi in ſcòo pia-
ctice haly abbatis ſcribik ſadludum in caº
de ſuccis plātarum.

Sadenegi in practica haly abbatis p. ſadeni
ſi qȏ ɛ̑ emathites ſcribitur.

Sadenegi ibide p. ſchehedenigi 2 est canabs.

Sadibeodis ibide p[ro] ſolio nucis.

Saberemū in practica haly abbatis cap[ro] de
ethica exponiſt basiicon.

Sair ſcripſit ſtephan? p. p[air] qȏ est ordeſi.

Sādaros arabice gummi ſinicis ſandeli ſcripſit ſtephanus.

Sandel arabice sandalum.

Sandix ſtephanus est ſatungbi ag reste.

Sarahā alicubī p. p[air] qȏ est ordeſi ſtephanus
ſcripſit.

Sarmech arabice attripler et kataſeti ſtepha
nus yo ſarmachu ſcripſit.

Sataredo et ſatezedu a ſtephano ſcribik p[ro] galbano.

Sategi ag reste dixit ſtephan? vocari sandix.

Sateregi 2 ahartergi ſtephan? p[ſcete]eigi
qȏ est ſumuſteri ſcripſit.

Sauch vſadich arabice et ſit qn ordeti fracti
opi:ag ɛ̑ e bullit vſeq ad ſpilindinē aq dek
de colat 2 qȏ desceſdit est ſadich ſtephan? i
ſynonimis dicit q alſiton est ſauch.

Scalcasum ſtephan? p. ſcalchas qȏ est papas
uer ſcripſit.

Scalfa idē p. chas qȏ ɛ̑ lactoca ſcripſit.

Sair vſahir, arabice oſteum.

Scea arabice ſp[es] est abſinthe apud haly ab-
batē in ſcòo practice caº de ſimplicibº medi-
cinis ſcribik ſilluz.

Scedēgi arabice ematites lapis ſaguine? ſte
phan? ſcripſit a ſiludie iſi? nois in arabi
co ɛ̑ scehedenigi qȏ est cemen canapis.

Scentum ſine ſcemici arabice est uigella alſis
cubi ſunicum ſcripſit.

Scimar arabice lactuca aſini. ſ. vna ex ſp[ebus]
eius ſtephanus ſeniar ſcripſit.

Scolimon idē q. ſcolinib? ſtephan? ſcolnos
est alliu arabice ſed alliu ɛ̑ spagus qre nd
videtur confonu.

Scolopēdría ſed[us] modernos ɛ̑ lingua cernia
et or herba ſcripta ſtephanus ipſam vocari
casereſet arabice ait.

Scoria ɛ̑ fer cunificæ metalli et ptē inferiore ip
ſine ſornacis desceſdit ſtephan? ſcortā bati
tur in ſtellexit ſcortā errauit ipſa enim nob
est ſcorta.

Terminorum arabicorum

Sentolenesis dicit Stephan? in Synonimis, q
est aliosanthos. i. filos salis.

Sebeti scripfit Stephan? p rebut qo est aneti.

Sedù idè scripfit p scud vel reb qo est alumè.

Sceha idè scripfit p luchaha.

Sceha idè scripfit p sceha interdù:

Secabemigt arabice strapiù.

Semen lilimbachi. i. citruli.

Secci i seccù i aliqìn ceci p luch scripſt.

Seccartù scripſt Stephan? p rachais qo è pa
pauer rubeum et amonis grece.

Sedabù scripſit Stephan? p ſadeb qo è ruta.

Selche arabice caſſialignea apb dyasco. ſcri
bik caſſiaſtula stephan? ſelicâ ſcripſt.

Sèvellù Stephan? p ſübel qo è spica ſcripſit.

Semenu i zebedù Stephan? expofuit vtrusq
arabice buturù iz voluit dicere Semen i zu
bel ſemidalis et ſemidali ſrece yterp ſimi
lago trutici.

Sencubatù a stephano ſcriptù inuenio p ſce
nobar et eſt pinus.

Semar Stephan' i Synonimis dicq grece vo
cat agresilla forze è corruptu, p anchulaq
ſimar utre idè in ſcòo practice.

Seqbenegi p scehabemigt ſcripſit et ſkapinù

Sercasuz arabice apud Stephanù èpteris òè
filusq iterdù sarcos et aliqùn sarchis et sarar

Sereſum vocat Stephan? affodillù ſed nec ſre
cum nec latinum.

Sermacuz ſcripſit Stephan? p ſceruich qo est
arſenicum.

Sermacù est ſermaci ſcripſit Stephan? p sar-
match qo est iſtplex.

Serne p ſaro qo est cipſus ſcripſit.

Syſſum Stephan? p ſie ſcripſit.

Silemi ſcripſit Stephan? p reilè qo è lokum.

Sulfum. i. maſtix Stephan? harbellù ſcripſit.

Semè batici è ſemè cuinſda cucumeris.

Sinapi grece ſinapi ſteph. ſinapi ſeu eruca et
è ſemè hène nescio qd voluit dicere nà hè-
ne è alcàna et ſinapi ɔ arabice cardel.

Binon Stephan? è corath grece è ſenation.

Sitaresq p ſeitaregi ſteph? lapidù ſcripſit.

Suim Stephan? ſcеха ſcripſit.

Sourenzanù et aliqìn ſourèzagum ſcripſit ſte
pha? p ſurſugè qo è hermodactilus.

Stagin dixit Stephan? vocari arabice aſebi
vep vocat rasas et aſerengi minis vocatur.

Sucharã, i. cicuta ſtephan? in Synonimis com
mon inquit est ſuccaranù.

Suic Stephan? p ſauch ſcripſit tì haly quito
theorice ſcripſit ſuicuz et fit aliqìn ex ordeo
aliquando er frumento.

Suntzù ſcripſit Stephanus pro ſeuniz qo est
nigella.

Surènianù ſcripſit Stephan? p ſurungen.

Sus arabice liqritia in rod ſus succus eius.

Sufanù ſcripſit Stephan? p ſusen.

Silfum. i. plàta ex qua fit affa.

Scuti armenicù. i. santonici armenicù.

Scireheresù. i. amillum.

Scanthia posuit halyabbas p affodillo in le
cundo practice.

Semè omefacre. i. ſemè cucurbite.

Semè lèbaci in al'lelebaci idè melonis.

C De litera. T.

CTahalga halyabbas in ſcòo practice po-
fuit p gentiana.

Tà ſcripſit Stephan? p też q è leotù et ſcripſit
pò bolo armeno.

Talebù ſcripſit Stephan? p ſolatro.

Taleſap in ſcòo practice halyabbatis in ca-
de ſolùs nescio involuerit dicere taliffari.

Tam et tami ſepe in regali dispòne p bolo ar
meno inuenik.

Thanegi ſtephan? è ſum? ligni colofonte.

Tarafa ſtepha. et tarſe ſcripſit qo è tamarife.

Tarathit è ſug? nafcès i radice rose canie h°
è barba hircia? cui? ſucco nithypoſtidos

Tarafeq et tarſeq ſcripſit ſtephan? p tarafa-
con. i. cicorea.

Taubalù ſcripſit Stephan? p tubel.

Teil arabice gramè ſed grece agnòtis thei-
lum ſtephanus ſcripſit.

Tenubueli ſcripſit ſtephanus p tenub.

Tepeſtrik expòit ſtephan? q è ſinaci ſpès.

Terma et lupinaria grece lupini termefum di
rit ſtephanus.

Timelea aut camelea multi illà cocognidion
dicit ſtephanus timelea est ſcema.

Thimherba è oib? nota ſtephan? thimiò est
hella et ali charabia hella p hafce ſcripſit.

Thiò dixit ſtephan? ſulfur vocari iz et teafi ɔi
tpion apirò ſulfur viuì qit fine igne.

Trinol? grece ſtephan? è isquì arabice, et est

chachabuvoluit dicere hafcech et è trebul?

Tupha vel tufah vel tofa. i. poma. i. mala ſte
phanus tufati ſcripſit.

Tubalù p tubel ſtephan? ſcripſit.

Tut arabice mo? celsi tutum ſtephanus ſimi
liter ſcripſit.

Terra cipina ſepe posuit haly i regali dispò
ne p terra sigillata.

Tubel. i. batitura ſeu ſpuma cui? cliçymetalli
q cadit ab incude.

Terègebin posuit halyabbas p terenibain.

Tamacharò, i. dactillus.

Thabasip vel thabarifum in plurib? loci po
ſuit halyabba p spodio.

Tabasegù. i. milium ſolis.

Taracum. i. solatrum.

Thahalech. i. lenticula aque.

Thebesa. i. puls.

C De litera. U.

Clardelheb Stephan? è quegeni et est bro-
thachion. i. apiù rautinù.

Expositio terminorum arabicorum

Uenen apb autice est achanë sic meliº pfert.

Ugi i vsum Stephanus p acoro scripfit.

Virga pastoris poligonia grece sanguinaria
corigiola centinodia geniculata Stephanº
poligonos virga pastoris.

Ubarum.i.terra flgillata.

Uharden.i.rofa.

Udahe.i.çôquille marine.

C De litera. X.

Txair arabice ordei sz Stephanºsair scripfit.

Xanmin arabice nigella melantium grece ste
phanus in sionimis.

Xalacantas p calcàta colocàtum.

Xalcatis p calcitis colcotar arabice.

Xamenullon p camillon exponit.

Xambunegum p debonisi.

Xameleap chamelea exponit mazerio arab.

Xanam p chauan quemie.

Xelidion p chelidio.

Xebet arabice anetum.

Xelien arabice zizania lolinum.

Xancaton.i.litiu sic posuit haly decimo pia-
ctice i.1. confectione eſtre.

C De litera. y.

Ysilafi radiſt halyabbas caplo de tuſſi et ſtli
in ſebribus est ſiquiritia tertio practice.

C De litera. 3.

Afrani.i.crocus in pluribus locis
posuit haly

zagi stephanus p zegi scripſt et alio
bi zagu.

Zahit arabice oleſi de olluis prie
zaitu vero olina stephanus vero zeitumú pro
zaiatimum.

zachar grece zuccaruz latine arabice ſuchar.

Zamaruene in practica halyab.in pmo caplo
de temulentia que ſit per vinſi.

Zaraminerua stephanº est bulbos emathicos
et est cepe azir et est bulbus vomicus.

Zaurur vel zarot est quidam fructus filis pi-
ro in figura p puus stephanus vero meſpi
lam dicit fed no est na ipfa subeiravocaſ.

Zarunesi in quarto practice halyabbatis in
confectione filonu pſici quam vocat apo-
lonie ſereſſe p dozonigi scripſit.

Zeitumum p[ro] zaitumum scripſit stephanus
alicubi.

Zemazarum scripſit stephanº p frumento.

Zengibil arabice zinziber latine.

Zedibuntideſt paſſule haly in multis locis po
ſuit.

Zagum.i.zezi.i.vitriolum.

Zinar.i.viride ertis.

Zarnech est arsenicu vide ſupra in galiopſa.

Zabugi.i.oleaster ſue olea filuetris in fructi
fera.

Zengirfur arabice zinabzilu nòvufurvt quidz
zeniafaru scripſit stephanus.

Zenfur muſto halyabbas caplo de ſluru me-
struoz inter herbas frigidas nominat.

Zerechara in regali diſpone caplo de ſebre co-
tinua p[ro] prunis posuit et in eode caplo zere
carum p sandalo scribict.

Zerembadi scripſit stephanus p zurbibet et alio
bi zerembadum.

Zeresth.i.berberis zereſtú scripſit stephanus.

Zerenari aqua inuenit in practica halyabbat-
tis p[ro] aqua casei.

Zerezari apud halyabbate caplo de cácro cir
cu finc est virga pastoris vel plátago zere-
kari in alio eréplari reperi.

Zebatü alicubi scripſit stephanus p[ro] argêto
vivo.

Zinzarâ merua stephanus est bulbos emati-
cos est, cepe azir et est bulbus vomicus.

Zoſſam eradi nainbº dirimº cera et pice mari-
no ſale macerata stephanº zoipfa dixit et
puto melius.

Zufara dixit stephanus in ſynominis leuſtich
fed non conſoni veritati.

Zufe arabice yſopus humida yobes ſicca fed
stephanus zufa dixit.

Zumi scripſit stephanns p zuma et est caminb
p camir dicit et est fermentum.

Zurnugen.i. turnugen ſupra in ſu et est hermo
dactilus.

Zuriderdar in tertio practice haly caplo & ſe
bze cotinua videtur viole item capitulo de
ſebre empialos trocifci zurizerdar inuen-
expositi q[ui] est abſinthiu item ibidem zuri
cedarum et videtur citonia.

Zuros stephanus ſuchaha.

Zebedum ideſt buthirum.

Zabalesium ideſt maſtix.

Zeitumú ideſt oleum olinarum.

Zurizacdacti posuit halyabbas ſecundo p[ra]
ctice p[ro] ſifeleos.

Hinu.

Theorice

In nomine summi del qui cù trinus sit per
sonis virus est essentia a quos et ad quem oia.
Incipit prologus Stephani philosophie di-
scipuli in libro medicine qui dicitur regalis di-
spoffitio quem ex arabico in latinam transt-
lit facultatem,

Sic ad canos

vite discêdam hortetur:
qui suppeditantur per eius administratione,
latites cù is qui sapientissimus indicatus est
nò soli eius administratione sequendâ: versi
ipsum toto quoque tpe vite discêdam hortetur:
sius qupe hois q solo ceteris hò alantibus p
stâtior est. Si vero hmoí fuerit moribus insti-
tutis, instructus sic puâ nò a ceteris bautis
differêntiâ habere v: ut apò boeitù est. Eos q
sapiens, vocationibus, iurieque ac defuncti vidi
ti sunt: leone: suè: aſinibus viuere. Quoniam igitur
hec clara: illa aut aburda: 2 ascendere qdem
pulchri, defcndus aut peior statu è initi sapiè-
tie vestimètor, illis gradibus p[ro]ſoffimus est:
q apud boeitù insigniti dnr: quos ſiis rennat
ad oppoſitâ illi descendat necesse est ignorat-
tis & stultitioris. H[uius] est hic gradus h[uius] precipites q[ui]
decertat nò ſuſtollat, nò ſtatu q[ui]dem inter h[uius]
rone vt etibus h[uius] ipsoſſibilitatè. Sicut em que
est in alatis corpib[us] virtus augmentatina vtq[ui]
ad p[ro]ſinitu t[em] h[uius] aut eade[m] p[ro]ſenerat
p[ro]ſuerat, dico circa ea q de h[uius] ſm sub statiis
& quatitare h[uius] p[ro]ſicare. Omne etem corp[us] est
et esse h[uius] & ſtutus. H[ec] igitur q[ui] & voluitate carere
volutatis opatione cù eade[m] q[ui]dicta ſunt p[ro]ſue
ret: circa q[ui]litates statuq[ui] habet n[ut] alteri vi cò
mutentur: alia aut nò ſic. Cù em q[ui] & vis inſit illi
opandi q[ui] ſunt in alia & ad sapientiâ instrumè-
ta q[ui] d[am] & velle q[ui]de esse iusti sapientia sit: fi h[uius] velle c[esset] stultitia è: opari q[ui] iustitiâ sapientiis est: c[essare] stulti. C[essare] em a bene velle p[ro]ſum est stultitie p[ro]ſepe[ct] grad[ui]. Nullus igitur
nobis inter sapientiâ stultitias p[ro]t esse stat[em].
In ip[er]a q[ui] sapientia stat[em] nò esse acutius intuè
depeh[ed]et. N[am] velle quid[em] e[st] in or re ſm ho-
minis posse sapientem sapientia e[ſi]: ſic & discere.
Cui rei q[ui] vita hois non sufficit du[em] de vie in
dic[em] diſſic: c[essare] è ab hoc cù posſis stultitia è:
nò stat[em] in ea h[uius] p[ro]ſoct[em] iu[n]enit. T[he] p[ro]ſic
salamonicb sequens m[ad]atu[n] nò soli latinam
ver[em] arabicâ quoque lingua sapientie gr[at] r[im]a

Maly

5

ri studi vt p[ro]to diuèrariu ſi[am] lingua[ri]s no
ſcere tâto id q[ui] ab icunabulis p[ro]ſie nudis al[ui]
q[ui] didicera q[ui] deſſet: quatu[m] q[ui] e[ſp]ſi[mi] inter
ligerê. Impesi ita[que] in qu[ed]â q[ui] apud arabes
medicine còplemèt[us] et regalis libri[us]. We q[
fi] quid h[uius] latinitas reſquens: eius vtilimam
maiorê deſſe ſenti ptem. C[alter]â ho inter
p[ro]ſis calida dep[ra]uata[ſtra] ſtrauere. nomêre[m] aucto
ris tituli q[ui] subtraperat: ſeq[ui] qui interprèſe
uterat et inueto[re] liberi posuit et ſuo noſe tutu
lavit. Que vi faciliu posſet et in libri p[logo] et
in alij[us] multa p[er]termiſt plurib[us] neceſſaria lo-
cis: multo[rum] q[ui] ordines còmutas n[on]ulla alit
ptulit hocno t[em] obſnato nihi[pi]ſue er ſuis
addidit. In q[ui] manifeſte nobis inuit ip[m] in-
terp[è]tæ potius q[ui] ſcriptori[re] ſuſſe. Quare maſſ
arguèdus est q[ui] alteri q[ui] libri de lingua i lin
guâ trâſſerret p[ro]ſidentia ſeu impud[ia]tia neſcio
qua et illi q[ui] elaborauerat ab[io]gare et ſibib[ur]
pare n[am] erubuit. C[que] q[ui] nobis minie p[la]
cent: liber q[ui] ſte p[re]cessarins hois è vite ſcia-
q[ui] p[ra]cuus: aggreſdimur et ip[er]i. h[uius] alia via libri
h[uius] c[ir] trâſſerre auct[i]o[rum] q[ui] ſub ſi[que] est: nobis q[ui] in
terp[è]tæ aſcribètes: vt et q[ui] ſunt in latino ſup-
ſpleatur. q[ui] ſut tranſp[o]ſita ſuis ordinib[us] et q[ui] al[
ter p[la]ta put ſunt et arabico trâſſerant. C[his]
igitur in libris nostr[em] primi ſumere laboris
p[ro]ſum[em] operat: tâſt[em] alia h[uius] p[er]clari[ora] lin
gua h[ec]at ap[os] le arabica recòdita o[ia] ſez p[hi]
loſophie archana: quibus deinceps ſi divina
dederit benignitas exercitat[em] d[ab]im[em] trans-
ferendis ingeni[us]: leniti[que] em h[uius] p[re]ſerimus
vt ad diſſicilia via nobis ſit et q[ui] corpibus neces
ſaria ſunt t[em] p[ro]nimo[em]: vt h[uius] ſanitate p[ro]p-
ta arte medicine que ad animi attinente, excels
lentiâ longe alio[ra] subſequâtur. Rogamus
ita[que] moderno[rum] ip[ro]bâ[que] et ea q[ui] ſemel didi-
cerut defendêd[ui] paratâ p[ro]natia[que], vt q[ui] d[em]
h[uius] errasse illis videbimur: còſulta arabu ve
ritate ſi poterint nos arguát, et ſancta ea que
ſemel didicerut aut p[ro]pter inuidiâ q[ui]vitiſi-
sim[em] est. aut p[ro]t[em] inhertiâ diſcêdi q[ui] còtêpris-
sim[em] exiſtimatur saltê nobis detrâbere deſi-
nât p[oc]sim[em]. N[am] em aut inuیدis elaboram
aut inhertibus ſed diſcendi cupidis. et qui de
alio[rum] industria ſuas non erubescunt mu-
nire rationes.

C[sermo] p[ro]mus prime p[ro]tis libri c[om]pleti artis
medicine qui dicat regalis diſpositio h[uius] fili[m]
abbas, diſcipuli abimeher ad regê magnu p[ro]
cipatus foritutudinê habens. xrv. capitula.

C[pro]logus libri. 1

Detestatio p[ro]crationis et alio[rum] 2
We octo p[ro]tis in vnibus c[ui]s[que] libri p[ri]cipio
requirendis. 3

De diuſſione medicine. 4

De notitia elementorum. 5

De diuèrstatibus c[om]plexionum. 6

2

Liber

De his in que diuicitur quæ complexio nibus diner istas. 7.

De ascriptionibus cujus hominis complexio nis naturalis. 8.

De cognitio e 2 plon iscuib membro pprte. 9.

De cognitione complexionis cerebr i. 10.

De cognitio ne complexionis oculorum et om nium senuum. 11.

De cognitio ne complexionis cor dis. 12.

De cognitio ne complexionis epatis. 13.

De cognitio ne complexionis testiculo nibus. 14.

De cognitio ne complexionis stomaci. 15.

De cognitio ne complexionis pulmonis. 16.

De cognitio e 2 coplioniis totius corporis. 17.

De cognitio e 2 coplioniis tèperati corporis. 18.

De causis mutantibus: signa complexionis naturalis. 19.

De mutatione complexionis corporis ppter regiones. 20.

De naturis etatu 2 mutatione complexionis ppter eas. 21.

De mutatione complexionum ppter maris 2 femine naturam. 22.

De mutati o e 2 coplioniis ppter 2uetudinè. 23.

De signis sanitatis in emptione seruorum. 24.

De affixatione quatuor humorum. 25.

Capitulum primum. Prologus libri. 26.

Onibus que in cipinnk in reb9 2 habitudinib9 eqv simi ac digni laudare desu alitissi mui: nomen eius glorificare ei co kiteri. Ipsi ergo sit gloria creature creat ori p poteti 2 suâ plenitudinis datori p miferic口 diâ suâ de suis cogitanti seruis sua excellètia qui 2 dat eis quo suâ possint informare vitas ac aptare hoc in seculo: gloriâqz adipisci in futuro: animi 2 scilicet totius est boni câ: claus totius vtilis via totius spei: quo etiâ sup- eminentem deus fecit hominê sup oia que co didit animalia 2 plantas. Ac post hoc autê re gem beatum deus faciat. egresi9. nobilc. fir- mum probi principatus vires: quê deus nos- bis longe cœcedat: hostes subruat: principa- tum statuat: salutê firmet: diligetiâ roboret q2 bus illi dignatus est efferre virtutibus et fas- me bone copia. Dedit enim illi animorùi ma- iorê intellectus, pfundiorê mētis subtiliorêz: formari pulcriorê: mor9 honestiorê: legi mes- liorê: sapiêtiarâ magis prepostit: pudori lan dabiliorê: visor equins: regiminu melius: vir tuti 2 completiorê: famarh eminêtiore: bonitatùi cōtinētiore: delitiarh plures: animarh nobilio re: curarh supercellêre: cōfide tiarh pfectiorêz. rônus subtilio: p: pudêtiarh magis ptingêre: p fectionu major: 2berabilitatù cōtore: regnozu eminêtius: fortitudinis excellêtiore ordinu al tiorê: nobilitatis pulchritudinê: familiari ex-

sultati9: gratiaru superabundâtiore: gue re- nationu sapientiore: in situarh iplediutiorê: copleuit illi has 2 virtutes 2 glouae: atq ppe eú dispouit ex eis in sciètias 2 sapiētã amorê et dignitate earu: studio eis in ea q vtilitati bus hominu cōtlerut inquifitione 2 pscruta tione eorq q antiqui posuerit sapiètes in qua cuib sapiète spê.Ait autê abimafer: eu gentis alicuins bona vult deus: ponit in eius regib9 sciètia: aut regnû in eius sapiètibus. Et q2 medicine artis sciètia inter excellentiores est artes: ceterisq maior vtilitate 2 maious picu- li majoris etiâ vtilitatis ppter oium ad eã ho minu necessitate: camere e9 libri volui diu po- nere in arte medicine colligête oia qbus indi- sêt medici alijq in custodia sanitatis infantis et eius reparatio e inegrotis cuz nullu aliciq9 prioru aut moderno nû innenerim medicozu libri cōpletu oia cōtinentê necessaria ad hu- ius finê artis 2 sciètia eius. Cx agnus eteniz hypocras qui ante hâc artê fuisse phibe: et primus qui eã litteris mădanit multos edidit libros de vna quaq huius scientie spê: quorq ynus est cōtines eorq pka q ars regrit ita ne- cessario in custodia sanitatis 2 morboz regi- mine ac medela dictus affiximo ppter. Et eêt qdê facile hos in vnû oës colligere corp9 libros vt sit vnus liber oinum eorq q ad hui9 perfectionê desiderant artis 2tinês: nifi q ta- ta vikreit vt multe eius inie tâta cel- te sint odcuritate vt longis exeplatio e: ex- posizione ad earu intellectu lector e seat. At vero salien9 sapiê s 2 prior iter ceteros ac pboz e9 in hâc eminê arte multos 2 ipfe edidit li- bros quêq eorq cuib scie h separatu spêi pli- xiora faciêz bappter ea q explanatio i nec e- saria erat 2 inqutiòi ac etiâ demòstratio i. Sz ad ea q ab aduerfantib9 veritati dnr destru- da infe ctag9 est sophistarh tramites nec apud eú inuenio volumen in quo oia sint q necessa- ria sunt aut ad finê intètiòis pneniaq. pposite in hâc arte ppter eã q fupia dicta e çâz. Cke cit 2 oribasili libri: 2 paulus aliu9 ppoftuitq vteroc suo ostêdere in libro qcuib necessaria essent. Iuenicb oribasili defecti e i libro suo mi- nori que ad fili9 2 scribit âthafuz 2 ad hoium cœes multa qb9 nô tenek medic9 ponê s nihil 6 naturalib9 dixit: ptermittê s cãs multaq alia q intellectu9 2 firmât discipuloc. In libro autê quê ad fili9 scripfit statiu sub nonê sermoni- bus nihil oino de reb9 dicit naturalib9 q sunt elemêta 2pleiões humores virtutes actiœs spus: nifi ad modu paucu: nec aliquid chyrn gie duob9 i his idurit libris. Cxagn9 ait ei9 quê ad reginã i septuaginta scripfit sermoni- bus vscq i hoc pa nô iuenik lib nifi fermo vn9 expilationê 2tinês viscerb. Cpanl9 qq2 i libro quê scripfit i septê sermones diuiso 2 ipfe q

Primus

Theorice

Maly

6

que hâc qrêtti artê neçia eênt voluit poëre nec
aliqd nifi admôz pari de reb9 meminut nâlib9
câs ât 2 ligna oelq medele spês ad liqdû pfe
cutus eft: curâs man9: nifi q ea q dicit mime
doitrine pfequit ordie. C[] moderno[] 93 cu-
tuf[] libri nò inuenio oia huius artis còmen
ţe neçia. C[]aron nâç volumê edidit in quo
t morborù medelas pfequit passiòes earum
câs 2 curas. Res aût naturales 2 nò nàles col
lecte 2 breueniter còmeimozat nihil de custodia
sanitatis aut chirurgia tractans simulq inter
pietatio ei9 rudis 2 crudâ q[]dâ perobiscuras
adducit sentêtias ad quap[] ppositi fert osten
fiois magie lohâns intuèt interpretatione
alior[]q. C[]d efti9 ât 2 ipfe in suo libto aaron
subfecut9 eîn paucâ rerù nàliù 2 non nàliù ex-
planatiòe c[]i ordine malo 2 minima disponen
di fcia int[]m vt regulas quib9 medicamia còft
ciutur in nono ponès cap[]o rebus subfqueak
nâlibus poffi[] passiòes refert 2 morbos q[]
capiti fiut: aliaq ad hunc mod[] fiponit poff po-
nêda p[]oſponitq ante ponêda. C[]oânes yo
ferapionis filius in libro qu[]e fecit nil p[]oſuit ni
n[]i mo[]bor[] 2 p[]a]lioni medelas q[]p regimè fiut
cibis. 1 2 medica minib9: ligna quoq eoq 2 cãs
nib[]il de custodia sanitatis aut chirurgia 2 me
morâs p[]termilit quedâ de p[]assionuz medelis
quarû n[]i fecit méritone. De p[]assionibus e[]tem
cerebri e[]a que canina 21 pa]ſio dimilisit 2 amor-
rè eneruationè q[] fit ex coierica p[]assioe: nec cò-
memorat in oculor[]u p[]assionib9 medelâ finevl
cere factâ: nec de medela macule 2 albi oculi:
nec acut[] iuxta q[]b opz: nec refert curam c[]cri
oculi 2 inflationis duritiæ: garab: Grandinis:
p[]etroſtatis ordei 2 c[]oglutinationis alior[]uq
palpeb[]ar morbor[]q nec c[]ilioq cau[]nz. C[]ec
vero iter ſto[]i p[]assiones ſanguinè refert coagu
lati: aut lac coagulati nec inter a[]pata verru-
cas 2 ſup[]flas carnes: nec elefanticum: nec in
neftigat variolâ ligna figna eius 2 medelâ p[]p[]rius
fed interferit ei9 méritone 2 icalidi tractatu a[]pa-
tis: fed nec de a[]pate quic[]p refert q[]b et arteria
rù ruptura fit dictu 2 ap[]o[]sima. nec vero de p[]
ſonib9 matricis plures refert. Deferit etenim
coartatione a[]pa duru emoroidas ſiſuras: vl
cera: inflatiòes: v[]etofstates matrici accidètes:
fed nec mamillar autvirge refert p[]assiòes: ere
cionès q[] fine appetitu fit coit[?] nec q[] in ſup[]
cie ſut corpor p[]assiòes: verru cas: 2 alpitaţē nec
pediculos n[]o et ſudorè digitorùg iſlationes:
nec varices q[] ſut i pedib9 aut q[] 1 testiculis aut
ſiſuras q[] fuerit p[]latis aut palmis. nec inflati-
ones nec elaefaz aut vng[]lar[]u p[]assiòes nec mo-
rù q[] i facie fit. Tractavit 93 de aliiù mor[]u 2
pcuffiòe n[]o in de pcuffione s[]co[]piòis gerarie:
sut p[]ediculo[] vulturis nec de veneno[] cura
aut mortiferar[]b potion[]u 93 nec aliqd cure vul
neru aut vyce[] q[] cicatrizari eſet. Ea 93 q[] dixit

còſuse 2 n[]o ſuo ordine int[]m vt n[]o nullas pa]f
ſiòes q[] in ordine m[]ébro[] exponi desiderant
iter eos retulit morbos q[] exterioribus corporis
accidut que[] admod[]u p[]assion[]s m[]ricis medelâ
2 diminutiòis veneris ac ſpma[]t flup[]iter eas
inferuit p[]assiones que ſuperficiei ſunt corpor-
ris. Sic quoq fetoris narium 2 oris epitum[]s
vuee iter ea q[] ſu p[]sficie corporis ſunt còmemo-
rat p[]assiòes. Opo[]tuit a[]t hec iter curas p[]
ſion[]u ponere q[] meb[]ris accidut iuxta ip[]oq oz
dinê. N[]o ergo eas doctrine dispo[]nit mo p[]
ſiòes ſn[]oq c[]as ligna medelas de q[]b[] tracta
uit ad liqdû p[]ſecut9 e[]. C[]t yo maheramad9
fili9 zacharie raz[]u libri qu[]edâ q[]didit in q[]
lectim 2 ſi[]tum oia q[] artis ſunt me c[]iducit ni
hil omitt[]es 93 p[] moleſta vtens breuitate nihil
explanat vt erpedit: c[]i e[]p hoc fuerit p[]positu[]z
2 it[]eio. Edidit 2 libri q[] din[]es oz in q[] inuenio
illâ dixiſe oia q[] medicis ne[]cia ſunt de custo-
dia sanitatis 2 medela p[]assion[]u. ac morbor[]q
e c[]i cib[]oq medicamin[]u regimie magn[]o[]pa
tiòe t[]u c[]as 2 ligna expedic[]es nib[]ilq p[]rergredi
tur eoq q[] ad hui[] artis emulation[]e reqri: nifi
q[] re[]z n[]aliù nullâ facit notitiâ: vi f[]ciaz elem-
t[]oq 2 p[]loni h[]u[]oq expulation[]e m[]ébro[]q ta[]
t[]u action[]u ſp[]u[]z: nec yo ea q[] dirit còpet[]eti p
p[]ecut9 e[] ordine: nec mo doctrine: nec in ſermos
nes op[]d[]iut 2 portas ac cap[]a vt n[]o ſit ſi
cognitio e[]i q[] fcia art[] me c[]eiusq] disp[]óni. Nec
yo excellétiam e[] refuto: f[]ciaz in arte repello
me c[] disp[]ónis q[]ilitate lib[]oq. Que a[]t fugge
runt m[]hi de hui[] viri cognitioe qu[]a mag[]isto
de e[]i it[]etìeio 2 p[]posito hoc in lib[]o duo ſunt.
Aut e[]m ſibi h[]ic còp[]oſuit libri tâch c[]om[]onito
riu toti9 medicie artis vt e[]t p[]priu ei9 2 rediret
ad ill[]u c[]i ne[]ce ei aliqd e[]t aut de custodia ſa
nitatis aut morbor[] medela ſenectutis t[]pe et
defect[?] ac obviiuionis: aut q[]m incòmod[]u ali
quod lib[]us ſuis accidere poſse ſparet ſuffice
ret[?]e ei lib[]er h[]ic. J[]oq bonitati dispo[]nis 2 pul
chr[]itudini ſup[]le dit ordinis libri: aut vt hoib[]
h[]ic offerret eſet[?] ei q[]b commemoratio dein
ceps dispo[]ſturo 2 ordinaturo vnâqua[]q ſuo
ſp[]e9 loco dem[]stratu[]roq ſingula put res er
p[]eteret fieret[?] eo liber n[]o 2 p[]let[?] 2 it[]eger ſed
tp[]edit9 quis e[] incom[]modo aut morte an[]ch[] 2 p[]
ret occupat[?] 2 liqd[]e hoc e[]i ſuit p[]positi hoc
in lib[]o n[]imi[]u 2 y[]ba pt[]ulit 2 alp[]ianit ab[]q v[]
g[]eti ad h[]ic nec cessitate int[]m vt prud[]eti n[]da[]
ab e[]i trâſcriptiòe deſecerim: nifi p[]auci: j[]oq
raro ſuen[]t. Retulit e[]m in vnâq[]q morbor[] et
caus[]ar 2 lignoq 2 curar 2 sp[]e q[]b q[]lq[] medico
r[]u d[]ixerit 2 âtiqu[?] 2 modern[?] ab hypocrate 2
gal[]ieno vy[]q y[]faach io[]n[]is fil[]u q[] iterfuerunt
medicos modernos 2 an[]cedètes c[]omemorâs
nec aliqd q[] qui[]ſe oq d[]ixerit p[]ietermittit q[]
h[]ic inducat lib[]o. Choc il[]a[]q modo omnes
medicine in ynum redacti ſunt libri. C[]t iſſe

a 2

Ziber

dù pitissimos medicorùs inutècunt sunt cœcordes inueniri cu natuïris morbor; et cæsa dignis et me delis nec è iter eos discéſto niſi ſim auguſtè et diminutionè aut qubùſz idictiòbº quâ regule et vie qibus ad cognoscêdos morbos paſſiòes cæs ſigna et medelas pcedit vne eedèq sint. Qò quibilla ſt nihil è quo cogamur ad ſtatoqu erù et moderno; et i arte pitissimorum mediciever ba oium ponèda repetitiòes facièdas. cu qo eor eadè ſere q et alius aſſerat. Nec etem illi discordia è inaturis morbor cæsa dignis et niſi circa auguſtè et diminutione et morbor va- rietate Huis alteri altero circa medicaminuz spès dueribus ſit: ſi no tûn in vtute eor et acione vt citonijs: et viris et spine albe pomis qò ara- bea zaharur dictùt vti. aut zinſibere et pipe ni- gro vt lògo hec em târ et ſpè differât no tûn vir- tute et vtilitate niſi ſiz magis et minº. Nec ergo et illi rasiz ſeq oporuit: nec qò qispodixerit time diſi afferre ſufficieret qò vnti et ſeq testimoniz excellètis iter ſapiètes qui ceteris i arte emi neret et pulcrous eſſet ordinatiois ſplioriſqò ceteris pbatiòis: ad faciis eèt ei? liber volentie et habitu et exepkar nec ſteret lògiò; liber aut mo majority vt in manº hoium spargerek: ſpluti? et apud plures inueniret. Inſestum etem ad me veritas puenit liber hic niſi apud ſciètiarù ppancos no inuenit viros. Nos hoc nò in libio oia q neïca ſunt tu ad sanitatis custodias: tu ad morbor dicemº medela paffionu natu- ras cæs et accentiia illa sequëtia: ſigna qù dbº ſi- gnificatùr dbº oio ſapièſ et pitº ſufficiès ſt me dic: medela qù et curas eu cibiis cu medicabº in q cecidit experiètia queq elegerint priores: q etis apud eos veriſſime pbata ſut: vtilitatiſ: q hmoï no ſunt reſutàs. Adhibui aut pluribº in locis hypocratis testimonium et salieni q in hac priores arte flouerit: marieq regulas et normas ppoſitiòes qibus ſillogistici et ròna- les vtſtur et ſup eos ſurgit nostra coſtructio et inſanitatis custodia et i morbor medela. Wec dicamia aut ea posui qibus in qrto vtſtur me dici climate et harac et ſereſſe quorùs experiè- tia hificata è et vtilitas m'kligplicata i vnoquòq morbor: cu ſint pmulta medicamia dbº gre- cop antiq vnt ſunt: q harac et ſereſſe ſutkulerit viri. Hypocras näq in acutor libro morbor charhitu niſgru pleuretícis ad naturâ dat ſol- uèdâ. Salienº alijſq grecoq acutos patiètibº morbos mellicratè ppinabat: harac aut medi ci et ſereſſe in acutis vtſtur morbis mellicratís loco inleb cu zacena alijſq q nostrí ſeries libri còtinebit: cæ soluèda natura acutos patienti morbos caſſiaſtula terègebino tamarindis. Sirupo rosato et violato lebelabi ad similibus. Cproponimus autem tritamitis extranei quod noſtro tenemus libro. et in morboruſ af- ſignatione et caſtaruſ signorum ac medela

Primus

de plenreſis morbo. Dico ergo qum plenreſis de apostema qo contingit corarum pectoris operimètis de materia que ad ea aut ex cere bio aut vicinòu alio influit mébro. Et quidè qo ad has decurrit pelliculas maxime chole ra et rubea ſubtilis que in ſubſtàtiâ earu di fundit. Hec etem tenues cu ſint et solide groſſas no ſuſcipiut materias nec in eas diffundu tur. Diximus aut de apostematu causis cu de eorù etis qualitatibus tractaremus. Paffionè vero huc quatuor ſequitur accidènta inherè tia minimeq ab ea ſeparabilia qo ſunt ſebris tuffis. pungens dolo: anhelitus artatio. Se pe etis comitak hec dolo: ascèdens a coraro parte ad ſurculas qua locus còtrahit paſſio nis: lepe vero et ad inferiora ad partes deſken dit epatis ſez et ad splenem. Febus quidè qum apotema calidu cu ſit cordi prorimu caleſa- cit illud et a corde in oës per arterias mittitur corporis partes calo: ſitqo ſebris. Pungès au tè. dolo: qum ipse pruì qda est apostematibº que in pelliculis fuerint. Tuffis vero a natu ra monet ad expellenda que apostematu in: fluit ſuperfluitate purgàdaq ab ea anhelit? instrumèta. Spiritº deniq arctatio ſit ex apo- stemate qo instrumenta ſpìs cópimit angu- statq meatus.nec dilatak aer anhelitu intro ductus quæ admodum erpedit in pectore. Hec ergo accidètia pleureſim ſignificat purâ: quo tu si alteru deerit no pura erit. Ascendèns aut ad ſurculus dolo: ſit eo apostemata pellu- cula ſurculá ad ſe trahit iferi? At vero dolo: ad epatis deſcedès ptes aut ſplens apo- stematis de diaſtrama deſcetum vn et eos cò trahit. Prouidètia vero habitudinì habuº paf- ſionis: et q ad eà vêtura est aut sanitas aut p- ditio est talis. Si em in principio ch ea ſputum fuerit salubris est et breuis: materia em ſubti- lis est et matura et virtº fortis. Joq hypocras, Sputo inquit in principijs inſirimitatis appa rête breuis est morbus: ſi vero differat et mor- bus pducit. Wâ etem groſſa est et viscoſa: vn- de et maturitati inobediës. Et si ſputu paucu est et erit? no diſſicil morbi in principijs eè ſiſt nâmq illu maturâtè. Qo si iter multu et pau- cù mediu è et tenuitatis ac groſſutiei planuq et eritu facile nãz iſ ematurasse morbi ſiſt măz quadâ maturitate: et qum morbº in ſui est ang méto. Atxo si ſputu plimù et téperati liquoris planu eſque et egresu facilitate laudabile è: ſiſt et em măz bonâ et maturâ et qum morbº et statu è. Qo si ſputu diſſicile egredi modicu et groſſu aut tenue et fluidu et dolo: ſuis pessimu è. Cru ditatè näq deſignat hioz et maturitatis pri uationè. Et si ſputu croceu è măz ſi ſt ex cora è e rubea. Qo si plimù croceu è signu è malu. Hauitatem em et magnitudine ſiſt caloq ac co lere dationè. Si aut ſputu rubeù è măz oſſe

Theorice

Maly

7

drit esse languineſa et ſi plurimis rubeſ illanda bile eſt. Si vero album ſimulſo groſſum aut tenue multum moraſ significat maturitatis et morbi temporis pioſitatem qſ liquidum aut nigrum malum eſt et mortale. Martime que ſi eius putet odoſ significat eniſ putredinis ma ſnitudinem et difficultaté. Sic quoq ſi fuerit viride vel liquidum eadeſ portendit. Aut autem ſypocras, ſi pleureſim patiens ſaniem ſpatu in septimo: quartadecima die morietur. Quod ſi laudabile apparet ſigni in septimá decimá diſſertur. Septima etenim dies certica eſt in qua ſi mala apparuerint ſigna morteſ porté: dit infirmi. At vero huus medela et regi: men per enactione ſit materie, que apofte ma facit: cum flebotomia aut, laxatuo dan: doq patienti refrigerantia et humectantia ca loſem ſebris eſuſ ſiccatatem. H[uius] quoq que emolitant et lineat et maturét et adjuent ſputi facilitatem. emplaſtris etiſ que apoftemata diſſoluunt et maturant eritum facilitant ma: terie ſcom eius ſubtilitatem et groſſitieſ, ac ca thaplaſmatibus que dolores nutisant alijſq[us] ſm virtutem infirmi medel ac debilitaté acci: dentiſq[us] enéti. qu[ue] admodum ostědemus in fermonc in quo de mébroſ ſpiritus paffionis medela loquemur ca de medela piplemonie et pleureſis diſputabimus. Choc ergo mo[di] ſputatio erit nostra oibus in morbis et paſ: ſionibus et cauſis et ſignis medelisq[us] eoq. P[ro]ſi: ſi nobis alia incipieſa preponendaq[us] elemé: toq ſciëtia cōplezionu humo[rum] mébroſ alto: r[us]q[us] q[ibus] optimi indisét medico[us] ad p[er]ſe cutio: q[us] p[on]tuit et intção[em] ad quâtédit que eſt infanis ſanitatis custodia: et i egrotātibus eoq. P[ro]ſa: ſtauratio quo facilio: ſiat illis vnus libri in uentio: quo oia cōtinean[que] his necessaria: nec aliquid oino p[er]ſermittá q[us] et diſcétibus et perit is necessarib[us] ſt: q[ui]n et expané id et manifestiſ: ſime ostěda. Succedemus aſt breuitatis tra: mite diligentia q[ui] explanationis et inquifitio: nis in vnaquaq[us] ſnia p[ro]ſite ſp[ei] : caueboq[us] fastidiu lectoris qu[em] generat pli[ritas] breuita: t[em] quoq moleſta q[ui] obſcuritate parat ſiuar[us]. Que cuſ fecerim n[on] mihi opus eſt ſinguloq in ynoq[uoq] morbo medico[us] aſſerre ſniaq: c[ui] peritú nullo mo[di] deceat medicu h[ac] tráſgredi viá et regulá nec ab ea dectinare: hoc eſt a no: titia nature co[po]q[us] et diuſeritatis habitudiní ſe[que] nature quoq cauſar[us] que eas imutát et morbo[rum] ac diuſeritatuq eoq varietati quoq medicaminu q[ui]b[us] in custodia vidimur ſanitatis et medela morbo[rum]: q[ui]ta ita ſint nos ab h[ac] his necessaria ostědere: incipiemus: ero[di]nium ab hypocratis ſumétes q[us] poſteris reliquit ma: dato: alioruq[us] diſcipulis: quibufq[us] eos opor: teat eſſe moribus preditos: ſubſequemurq[us] octo: principio[rum] inquifitionem que in cuinſq[us]

libri necessaria ſunt principiſe.

T Capitulum. ï. de hypocratis et alioruq māda to ſapientum medicorum qu o opoſtet medi: um ſuos diſponere moſes.

Ico

Opoſtere eſi q[ui] medicus ſciéſ et p[bus] vult eſ a ſa p[iet]ſimi mādato hypocratis in: cipere: q[us] in ſuo mandauſt medi: cis teſto eſi ſubſequéſtib[us] p[rimu]z etenim oium p[cap]it magiſtros magnificare. landare eoq[us] boná predicare famá, et tanq[us] patres habere, et honore patrú dignos iud: care: retributioneſ q[us] eor pulcras facere eoq[us] q[ui] merita quaſi et patrú ſuor chara habere: et in ſuis cōlicare illi diuſtib[us]. Et optimu[rum] eſt h[ui]s p[ro]pocratis dictu. ſiut eni[rum] generatiōis c[as] p[ra]: ſic magiſter excelléſtia et experrectiōis diſcipu: li c[as]eſt: motuq[us] e[ui]d ſciëtias: to inheret ho: minu magiſter: qu[ue] admodi: et patres veritas. Opoſtet ergo magiſtri filios ſibi fratres aſſu: m[at] quaſi patrú ſuor natos. Et ait: nec h[ui]o re p[ell]át eos qui arté diſcere cupiſt dignos ea quos et docéat ſine retributione: q[ui] p[acto]e nec ab eis quicq[us] poſtulét eoq[us] filioru loco ſoneát et quaſi magiſtro[rum] ſuor p[ro]hibeát aſt ea indi: Snos neq[us] aut inferiores ho[ies]. P[rec]ipit quo q[us] medele infirmo[rum] medici p[er]mò: eoq[us] c[ibos] et medicamia regiminu: nec ſit eius ad qu[er]e[d]az in med[edo] intétio pecuníſa ſ[pa] deo retributione et meriti. Nec vero cuicq[us] moriſte rúz det poti nec aſſignet aut q[ui] ſit ſignificet: ſed nec de eo loqua[que]: pariterq[us] aborúz facié: tez mulieri n[on] det medicamen: nec quale aut q[us] ſit cuicq[us] cōmemoret. Et iteru[rum] ait. Medicuq[us] opq[us] eſſe m[ú]di: aſtuti. ſidelé ad deu: ſuſpitié: lingua expeditu: vite optime p[cul] ab omni re moru: toſide et p[ur]citiá, ac inuſtituia libidine: q[us] nec ad cuinſqu[us] ea de c[as] matré aut vro: ceteraue intueat. Nec ſit eius in ad infirmu: ingresſu cura: niſi vt eius molia[que] ſanationem. Nec h[ui]o reuelet patiétis ſecretu: q[ui] de alicuq[us] cura et morbo: nec ſup adducat aliquos p[ri]: mos aut longinquos. p[lur]ib[us] eni[que] in firmatiu: accidit paſſiones, quas et a patrib[us] et ſua ce: lát parétella. eaq[us] medicis p[pa]ſalét: vt m[atri]: cis dolores et emorroides: quare opq[us] medici ea tacita ſernare q[ui] ſibi revuſlant: ab ho[ib]us. Expedit ergo in oib[us] tal[em] ſele q[ui]ez impat ſapiéſ hypocras exhibere. Sitq[us] miſericóris abſtinéſ: n[on] opandi cupidus q[ui]bis et ſueris ſubtilí: p[ri]: timus q[ui] hoib[us] iméddis. studioſus egrotis et eoq[us] curis: marieq[us] et eſenis et paupib[us]: nec ab eis vtilitate q[rat] aut retributione et ſi q[ui]d: poſſe eſt ipſi q[ui] ſuis det eis medicias: p[ec]uniſſe: ſin al p[er]ſignet illis q[ui]p[ote]rit, M[ane] et vespere viſſet p[er] eoq[us] acuté: morb[us] donec ſanen[que]. Acuté et em: al c[eler]is e: mutatiōis et diuſeria morb[us]: necubi q[ui] delectationib[us] et delicijs aut lndo medici oc:

a 3

## Ziber

cunari:nec plurimù sumat vint:ceretro 2 et em
nocet iua id inpluitate replès crapula i6c3 et
mètè corùpit. Opz aùt eù magis lectiòe occu
pari.studio 3 consideratiòis librorz medicine
nec negligat aut fasàdiat eos quoq die. Co
sat em se ipm ad eòu cultòdiâ et memoriâ in
eùdo 2 redeùdo quo oia còsferunt necessaria,
2 de scia 2 de opatione revoluat 2 exerceat in
eis suâ mètè vt nò oi egeat librorz sìderatiòe
tpe:fit em libris alìq ad accidere incomode re-
verteturq ad ea q sernanit mèbta cì necessi-
tas fuerit: opz aùt hec a puerità obseruare 2
adolescètia: qin in his faciiori è custodia tpib9
2 in senecta cì fit hec obliuòis domus. Et ex-
pedit hâc qùreti artè plurimù hospitalità 2 dos-
mos ac loca infirmorz frequètare 2pter mul-
tas eor medelas cù magistris 2 pitis medicis
ad inquirèdas eor qualities 2 accidètia q
in eis fùt recolatoq 2 legerit in libris earuz 2
inditùs habituindùs quidq aut boni portèdât
aut mali. Si em hec obseruauerit: pfectionez
adipiscet pulcrâ 2 optimâ. Quare volètè me-
dicù se è perfecù obseruare hec oportebit mă
data 2 his informari q dicti sunt morib9 nec cò-
temnere oino. St erenim his inheferit mede-
la eius recta hoibus còplacès fiet inclinabù
turq ad eum:amabit honòrabik honesta erit
eius fama apud eos necno cù his meritus ac
pmus pìmiabitur apud deum.

### Capitulùs. 11. 3 octo portis q i cuiusq libri principio anteß legit inspiciende sunt.

Ico er necessitate lecturuz aliquê opotere li-
bri ipicere a principiò cognitiòe
que sunt octo capla: adiuuât nã-
q nò pauca vtilitate ad itellm le
gêdor lectori? Sunt ait itètio. Utillitas. Arti
excellètia. Titul. Doctrìe mod9. Ordo. Aucto
ris libri nomè. Libri diviſio p ptes 2 ſmòes,
et intètio qde3

### De intentione

nra hoc è in li-
bro i medìs. pferre oia q scitu & cognitu neces-
saria sunt volèti artè discere medicine: q fit in
ea pit9? pfece9. q sunt.f. custodia sanitatis his
in qd9?e:medelaq firmatiùi vt fanent: nec ege
bit cù hoc alìjs artis hui9libris: 2 vt breuitate
cì ex planatiòe vtamur 2 ostètiòe. Necessaria
eft ait libri itètiòiscognitio an libri lectionè q
agnoscat ad quâ 6ferat ppositù 2nla2 lectur9
libri disp6: adiuvetq eù nò modica 2 vili vtili
tate eor q i libro fùt lectur9 e itellu. F. acquisi-
flat ſnariu e1 cognitio: nec fit eor q legit oino
ignat9. Si ſic em fiet vt cecq 2 ppositù hêat
neſeit: 2 qsi q in itinere posit9 quo eat ignorat:
vh: 2 ſua erat invia qua cù ita fit necessaria eſt
oino libri intentio anteß ad eum accedat.

### De vtilitate

At yo hui9libri vtili

## Primus

tatis nò parne magnitùdinis trib9 ex modis.
prim9? ex arti altitudine q ei9 biecti? è. Scbs
ex ipſi9excellètia. Terti9 eo q 2tiet 2 2gregat
oës arti ptes. Et arti qdè hui9 altitudo excelli-
tas è qm ei9subiectu ceteraru artiu subiectis
mains 2 digni9 è: corpora.f. hoiu2 q apud deu-
ceteris oib9 corporis creaturis digniora2 ho
nozabiliora2 ſunt: ipsum q magis honozantia.

### De

artis excellètia. At yo de ei9null9 dubi
tat excellètia: sapietum 2 cui vel modi-
cus è itellect9 sup oi2 excellètia artiu2 vtilita
tis magnitudine oiume2 ad eà hoiu2 necessita
te. Ch fit ho em. ceteris celſio: alantib9 2 excel
ſior: prpria q ei a deo data è rone.f. aio p quez
eſt discretio reru2 cognitio quo èt reru2 copie
hèduvarietatè 2 ad eù 2uerſio fit i oib9 hoiu2
necessarij 2 regimine eor 2 actionib9 2 vite
necessarij alijc9 opib9 hecq adipiscan2 hoc
in mûdo vtilitates 2 gloriâ i vtilimis. Animus
aùt nò erit nifi p aie sanitate2 rónalis: nec yo
hui9 sanitas nifi p aie vitalis sanitate 2 nãlis:
harij 2 duarù nò 2 fitit sanitas nifi p corpori-
sanitate: nec yo hui9 aliq è nifi p hoiu2 têperà
tiâ. Humorib9 têperatia nò erit nifi 2plonistè
peratia q nò erit oino nifi p arti regimè medi
cine p qb è sanitas custodia 2 lanis fi qdè fit
eiu2 repatio p idita fuerit cì res se itacq vt
dicti è heat ex necitate medicle arsceteri? ex-
cellenti? è artib9maio2 vtilitate sanitat2 cã 2
incolumitat2 fine qd9 hoiu2 oino res p[aci]fi neq
unt. Chui9 at libri vtilitas ex eo q oës arti 2ti
net ptes iudicat qm cù hie liber oia q medico
ad itètionè ppositâ necia fùt 2tieat: alioris q li
bri medicor2 ab hoc ſkiciz: hib nece è libri9 è
vtiliorè ceteris oib9 hac ex arte 2positi eoqoës
2tieat 2 cludat q oib9 alijs fit i libri: ſnias. Ex
his igif hui9 libri vtilitas sup aliori excellètia2
magnificata è. Necia è ait libri vtilitatis agni-
tio: q ea cognita âpli9 lector: erceca2 studeat
ad discèda q p[on]unk. Libri hui9 ta2 titul9.

### De

título. Liber regalis 2plet9 artis medi
cine. hoc ait nomè vtilitatì còpetit p

poste i eius dispòne cì illsi regi ordinauerim
ercellèt principatus fortitudini: 2 est colligés
2 còplès oia medico necessaria. Est vero tituli
necessaria cognitio dupliciter: aut ut el cogno-
sca2 subiectu: aut fi forte hoium de libri9 qſies
rit assignet noie quæadmodi2 et individua q2
fuis vocata ſunt noibus vt agnosca2 p ea.

### De doctrinemō

huius libri
modus est p diviſionè doctrine. Etenim mo-
di ſunt quinq: primus est diſsolutionis 2 con-
uerſionis. Scbs còpositionis. Tertius diſſo-
lutiòis diſſinitiònis. Quartus deſcriptionis.
Quint9 diſſolutionis. Diſſolutiòis ac còuerſiòis
via èvt ſpeculec q scire desiderat: ponatq
illud in ſua imaginaţiòe ab ei9 principio vſa9

Theorice

Maly

8

vltimb:tb ab vitimo ei9 reuertê kcipist p c
uersione:2sderabitqvnâquâc ei9ptê ex qb9
illô qde2pontk:nec fine eis fit:donec ad pnci
plib reddeaas vt hò. Li9 em ynueriflatê in tna
statues imaginatione:dehc dices. hois corp9
dividik in mébza inſtffalia. Et inſtffalia mébza
in 2slibi mébza ptui. Et 2slibi ptui mébza in hu
mores. hózores in pîlas er qb9è atalis cibus
plâte in elemêta. Atvto còpoſitionis via huic
hita è. Incipies em ex eo ad q9 pnenit diſsolu-
tio et ea q9 diſsoluas còponas alia cu alij's do-
nec ad vltimuz bucaſ còpoſitio. Ut ſi dicaſ ex
elemêtis plâte còponunk: ex qb9 cibb9: ex cibis
hózores ex hózib9 mébza cò ſtta ex 2slib9 mé-
brus mébza inſtffalia ex ex his corpis totalitas.
Cua aŭt q9 ex diſinitiòis diſſolutionê hmôi
è. Pumbi cui9vis habere ſclaz re diſſinies:2er
tmino circuſcribes:tb illâ diuides diſſinitiòez
a gne ei9 p. d'ias in spès quêadmodù in libto
pue artis fecit salien9: diſſinitu em me9 artê
diſſinitione q9 eã eracle9 diſſinierat. ſ.cognitio
eorq ad ſanitate2 firmitate2 neuiri referik
dehc hâc hâc diſſoluł diſſintionê in gen9 ei9
supl9 q9 cognitio q9 sub h9 ſe d'ias9 q9 eoq9
ad ſanitate2 morbúvi neutrù referik:thic et
i horù iſerioſa spès d'ec ad spès puëit spàliſſi
mas q9 nô est niſi in iſdividua diuindere. Uia
aùrèdeſcriptiòis dehc ſequi: atq9 ipa est cum
aſſignat:2 alid q9 ſua ſubſtâti:a hoc è diſ
ferêtys ex 4litatib9 ei9puntis quêadmodum
in hoie bi qm est rect9 ſtatura latis vngulis:2
quêadmodum in medicina om est ars q9 ſanita
tê affert. At ko doctrina q9 p diuisionê fit ta
lis est. Que diuident: seprè modis diuidi pnt
vna est diuſio gnis in spès quêadmodum ſe
bis diuſio in ſebre q9 in spù 2 ſebre q9 est i hu
morib9 2 ſebre q9 fit in mébri principalib9. Se-
cund9 est spèi in iſdividua diuſio: vt terrane
vere in eã que est socratie 2 platonis. Terti9
totius in pès diuſſot corpi in manb: caput
pedê:2 alia. Quartris diuſio equinoci nois et
varias ſignificântias: vt ſi dicas canis nomè ſi
ſignificat canè formatu2 e canè venâtê2 maric-
nâ beluâ. Quint9 ſube in accidentia vt corpis
in albù:nigrù:rubeni et. Sextus accidètium in
ſubam vt ſi dicas albù alid fal alid bôbax. Et
nigrù aliuſ coru9 alio2 pir. Septim9 accidentis
in aliena accidentiavt dulce.aliuſ rubenùm
aliuſ albù. His itaq9 modis omne diuſum di
viditur. Et qm hic doctrina que p diuſione
est diuidentur in multos modos vitilus nobis
illâ ſuit vitimù ponere eo q9 vzgeat nos ſepe
nečitas ad diuerſap vſi diuiffioni. Nos etem
qnis qnês vtimur diuiflîde i spès quêadmodù
dicim9 putredinu ſebris diuident i tertianâ qr-
ſanam 2 quotidianam 2 continuâ. Sepe q9
q9 diuiffione ſpeciel vtimur in individuavt ter
tiane ſebris cuinsdam quide 3 accessio bienis

cuinsdam autem longa. Multotiens diuſio
nem totius in ptes vt cù dicim9 corp9 diuide-
tur in officialia mébza. vt caput manù et pede:
4 in mébza còſilliz ptui q9 ſunt offa carti lagies
lacerti 2 alia. Nonuîß ât diuiflîde vtimur ſube
in acciâta: vt apanţ 3dâ ſut ſolida 3dâ lara 2
mollia. Aliquotiens vt accidêtis in ſubſtâtias
diuſione vt 3tigintis: alia ſt ſlegmate: alia
ex colera rubea. Sepe q3 accidêtii in accidentia
occurritur diuſio vt defect9 métis: alius fit
ex dolore: alius ex euacatione. Aliq2 q9 vtis-
mur nois equinoci diuiflîde in diuerſas inias
vt ch dixim9 nã: 2 intelligimus qnî virtutê co-
pus regentê 2 diſponêre aut corporis figuram
aut 2plexionê. Ideo magis eligim9 ex doctris
ne vijs diuiflonê eo q9 ea magis egeam9. Di-
scenti aŭt doctrine modi necessaria est cogni-
tio vt 2 quo fit illis proſtitu ſiat 2 iter. Leueq
ſit ei ſeruare q9 didicerit facilifê fiat intellectus
enſus9 ſingula mébza: ad ea q9 ſequi: unq ſerant
libzi. Non eget aŭt hüc

De ordine

De ordine lecturus librum aliquos alios medicine legere libros cum fit hic oium còtînê: q9 necia 2 discipulis ſit 2 pitius:nil qo2 esi q9 lectur9 è pſectum eê 2 p[bo] d[oc] scientê ar tes: ſentêtias 2vbo2 intelligente, q9 2 logice li[bi]os legerit 2 disciplinas 2tnuo2 q9 ſunt. ſarith metroica geometria. astronomia: muſica. Logica ca2 m[ur]bo2 est libera 2 omnivtilis arti. We dicus autem geometria necessariam h[et] scien tiam vt per eam vulnerum agnoscat figuras. Rotunda etenim vulnera difficile ſanâſtur. At vero triangulata quadrâgulata 2 similia faci le curantur. Sed 2 ſi ſit illis angulus ab eo carnis incipit productio. Astronomia: quoq eget quo medicamintibus electis vtatur têpo[li]bus quibus est luna beatis 2 felicibus còtêpe rata planetis: 2 sub còpetentibus ſignis. Eget etiâ muſcoq[]ſcia vt fuâ exerceat in cordaruz ſenſu diligentiam 2 tononim 2 quo facut pul[]nuu2 fiat illi doctrina 2 ſenſus venaruz. Scias tamen minime harum ex necessitate ſiarum vtilitatê in medicina opotere eſse dicere: cum p[os]ſit artê medicine homo ſine his dicere in]t[im] vt peritiffimus fiat medicus ſine artis logi[ce 2 disciplinaru] ſcia. Sed tamen nostri huins libi[] doctrinâ oimode ex logice artis ſcia ne[ce]ſarib 2h agnoſcere vt quid ſignificet genêris nomen differêtie ſp[ei] proprii 2 acci̇ntis quo rsi cognitio facilis è celerius capitur: poſt hoc de logicarù ſcia nô è qd aliud quo necessario medicine egeat cognitio. Ait em salien9 i p[ra]mo libri de cognitione morborù interiorù m[]c[b]z[]o[]um ſermôde: qm logicarù inueſtigatio q[]c[n]b in arte medicina vitilus nô est: cu nil per eam diſiſétius de morbor[] natura queratur: 2 nec eorù cause aut ſigna aut medele. Sic 2 in diſſicipulis intuendù: q[]d em de eis medicina ars

a 4

Liber

expetit lene est et nō difficile: ut aŭt pfunda ea
rù rimek' as et inuestiget noritiæ nō inheret ex
necessitate medico. Necessariù at est ut sciak le
gèdi libriù ordo quo sìt eorç dixit doctrina or
dinata. Si at libri alicui¹ ponet lectione quæ
oz subseq et postponit q̄ ponèda eent: vih et ni-
hil intelliget errabitq̄: q̄l virop q̄ cù scale
vult grad⁴ ascédere p[ro]top p[er]termisso ascēt ad
ternos nititur nec post: et ledi: st ergo vt aut
gradibus cadat aut ledat pedes.

De auctore libri. Auctor autem libri
hui¹ ê hali fili¹ abbas
magi medicie discipulus habimeher moyſi fi
liij ſeiar: miſereax ei dens. Od aŭt veruſ st fic
eſſe duob⁴ ostèdi modis. Alter q[ui]n nullus eú
hac p[er]cesserit in ordiatione: ſt eſi rimeris biblio
thecas oſſ olimq̄ q[ui] es: ate cesserit libros nul
liij inuenles oſa cōtinetè artis hui¹ nec ſub hac
dispoſtu diuſſone aut in ordié nſo ſli. Sc[ò]s
vero q[ui]n c[ui]m huc q[ui] ordinavit ptulit libri
in armarii regis glorioſi principat? h[ut]utis de
dit. Abinde aŭt in man⁴ p[ro]duct⁴ e hoſum ma-
nifeſtulq̄ illis fact⁴. ante hoc yo nulli ſuit illi
exemplar nec in ordié ſli: q[ui]s ita ſint certi¹ e
ſciti auctore ei¹ hali fili¹ habas magi ſuſſe di
ſcipuli abimeher moyſi filij ſeiar. Nois autez
auctoris necessarii indicuerit ſapiètes noti-
tiæ ne forte aliquis inuenies et ignoſſas libum
quæ ſapienti aliquis composuerit referat illu
ad ſe et ſuo nomine nuncupet.

De diviſione in sermones et p[tes].
Diuſitur aŭt liber
iſte in duas p[tes]. p[ra]ma e in q[ui] de rebus loq[ui]mur
nàlibus et non nàlib[ib]¹ et his q[ui] eſ nam ſunt at
q[ui] h[ui] pars or ps speculativa. Sc[ò]a aŭt in q[ui] de
custodia dicemus ſanitatis in ſanis et medela
morbo[]q[ui] e p[ro] cib[or]q[ui] medicamin[ui] regim[em]: ac
eac[ur] p[ra]manu or[que] hec pars opatina. Et prime
q[ui] p[tes] ſut. r. ſmones. p[ri]m⁴ fermo vigintinq[ui]
h[ui]z capitula: inq[ui]o p[log]us libri: o[cto] porte: hy
p[ra]cratis m[à]datiij ex testam[è]to ei⁴ medicis me
dicine diuſto c[ui] elemètis c[ô]p[lon]ib⁴ et h[ui]orib⁴
cōtinetur. t[he]s s[er]mo ſerdeciz h[ui]z capitula
cōtinens mébro[]q[ui] in ptibn[us] ſuis ſt[um] expla-
nation[em] e vtilitat[em]. t[T]erti⁴ fermo. trisinta ſe-
pt[em] e extèdi portis: in quo explanatio c[ô]poſtoſt
rù mébro[]q[ui] e vtilitas eor[que] explica[que]. t[he]u
ſermoviginti diuſiſt partibus in quo virtutuz
e actionum e ſpirituums[cientie] explanantur.
t[he]u Quintus ſermo. trisinta o[cto], habet capit
la. h[ui]c res ostèdi n[ò] naturales que ſint. ſ.aer
circidans h[ui]ol[um] corpora ererictum cibus e
potus ſomnus e vigilie coitius balneum e ate
accidentia. t[he]u ſermo. trisinta e q[ui]nq[ui]
inſigniſt capitulis inq[ui]o res e[ſtra] natura[que]
eri: p[lic]amus morbos. ſ.eor[que] cauſas que illos fa-
ciunt: ac ſubſquentia eor[que] accidèntia. t[he]u
ſem ſequitur ſermo, cum decem et octo capit

Primus

lijs in quo ſigna et ſignificatiòes inuenles yles
p[as]ſiòes et morbos ſignificates. Octauus ſer
mo viginti 2 uo offert nobis capitula in q[ui]b[us]
morbo[]p[er] ſignificatiòes: ptinenk mébro[]q[ui] ſen
ſui manifeſta ſunt. t[he]u Non⁴ yo ſermo q[ui]dragi
ta et yno p[ro]duciſt capitulis iteriop[er] mébro[]p[er]
patiòes et c[as] eor[que] expedieſt. t[he]u Decim⁴ tâde ſer-
mo duodecim ſtringiſt portis in quo ſigna de
m[ò]stram⁴ et ſignificatiòes q[ui] morbo[]p[er] ſigniſcat
euèt⁴ quoq[ui] e salutè e p[ditione]n in quoquo po-
tèdiſt morbo. Sc[ò]a ſequitur p[er] q[ui] opatina or: c[ui]
decè ſermonib⁴ in q[ui] custodia ſanitatis et mor-
bo[]p[er] medicamin[ui] et cib[or]q[ui] regim[em] ac chirur
gia medele ad liq[ui]d[us] exponutur. t[he]u Pr[im]⁴ eus
fermo trisinta et yno nobis ſe p[à]diſt capitulis
in quo ſanitatis inſanis custodia ostèdi: reſi
gimen quoq[ui] inſanti[ui] p[u]erob[ui]nueni: gran-
diop[er] ſen[ui] et ab iſirmitate ſurgènti. t[he]u Sc[ò]i ſer
mons q[ui]nq[ui]a ſept[em] ſunt capitula. h[ui]c mes
dicamin[ui] cōtinet simpliciſi ſciaz e vtilitat[em] eo
r[ui]c ac p[ab]ation[em]. t[T]erti⁴ ſermo trisinta q[ui]to
diuſiſt capitulis in quo ſebi[ui] medele e a[pa]z
t[ui] ptinenk cure. t[he]u Quart⁴ yo ſermo inq[ui]nua
ginta e u[ri]a diſtribuiſt capitula ſup[er]ficiei corpo-
ris q[ui] accidit morborum medelas. disp[ò]ones.
t[he]u Quint⁴ ſermo octo ginta duab⁴ ap[ike] port[em]
in eo q[ui] iteriop[er] mébris ſiut[em] morbo[]p[er] medele
discutiu[nk]: e p[er]mi de morbis e[al]antiſi mébro[]p[er]
q[ui] ſunt cerebrum nuca lacerti e q[ui]nq[ui] ſenſus.
t[he]u Sept⁴ ſermo decè e octo capitulis iſigniſt in
quo morbi q[ui] mébris accidit ſp[er]s explicati q[ui]
ſunt gula. canales pulm[ò]ois. cor[que] diaph[æ]gma
pecoris p[à]niciuli. t[he]u Septim⁴ ſermo quinqua
ginta e vnq[ui] h[ui]z capitula in quo p[as]ſiun[ui] mede
le e q[ui] mébris accidit cib[or]q[ui] referunt: q[ui] ſunt ſ[ui]
meri ſt[us]us. epar. ſplen. ſel. intestina. renes. ve
ſica. Octau¹ aſt in trisita e q[ui]nq[ui] diuſiſt ca
pitula q[ui] shatuis accen[ti]m[è]buis p[as]ſiun[ui] me-
delas comemorati: q[ui] ſunt teſticiuli. virga e ma
trix e m[à]me. Non⁴ aſt ſermo c[er]t[ui] e vnde[re]
c[im]por[ig]iſt capitulis in quo medele q[ui] p[ra]
n[ui] ſiut e[es] colligunt. Decim⁴ e h[ui]c ſermo
viginti o[cto] portis claudi in quo medicamia
c[ô]poſita e electuaria ac ſit[ia] exponim⁴. Capi-
tula aſt que cuinſq[ui] erunt ſermon[em] in cuinſq[
]ponem⁴ in p[ri]cipio. e qui in quocunq[ui] capitulo
m[ò]bi continueatur.

t[C]api.tuiij. de medicine diuſiſſone.

Juſerunt autem medi
cine artè mb-
tipliciter medi: nec atque diu iorib[us] eor[que] diuſiſòib[us] aut laudabilior em
aut meliorè explanationem e ostè
ſionem: nec melius dispositam et ordinatam
eam quam nos h[ui]c proponimus diuſiſonem
qua diuſitur ars hec a ſuo genere ſuperiori
quod est medicina in specialibus ſpecies.
custodiam ſcilicet ſanitatis et morbo[]p[er] medela

Theorice

Maly

9

in ea ǒ in his subſunt iduïdua:ſeleſq. iuicuſ ſe quenſt diuſiſiōs mébra:nihiſ oino iuſt mutate ordinis. Nos itaq. huiſ allignabim9 collectio nè diuſiſonis dehe cuinſq. explicabim9 ſciētiā diuſétis. Dico q[ui] medicta in duo diuſit di uidétia:alteq. e ſcientia et alteq. actio. Et ſciētia est cognitio vitatis intétiōs ǒ pponit ǎ e posſit ta in cogitatione p quâ e diſcretio et regimè eorù quor[em] volum9 actione. At vero actio e eductio illius reſſ q. poſita eſt in cognitione in pro patulo ſensuum et opatione manuum.

### De diuſione
ſcientie, iupta q. diſcretio impat. ſcie aſt in tres diuſit ptes i reſ ſclam nāliuſ et reruſ nò nāliuſ et eorq. ſunt ex nāz. C[res] aſt nāles ſunt fundamèta q[bus] p[ſci]cti g[hatio] et p[ſtā]t[ur] et aſialum et oiuſ q[ui] hec i múdo ſut corpor[ex]q bus ſi q[overs] ſustuleris alicuiq[ui] nò ſtabit g[hatio] p[ſtā]taruſ: aſialiſ aut metallo[]q. in ſeptè diuſiſ tur mébra. Primuſ est elemèto[]r ſcia. Sc[om] co[plexion]uſ. Tertiuſ humoriq. q[ui] ex elemètis p[me]diuſ ſut p[ſtā]t[ur]. Quatuſ mébro[]r ſcia. Quintuſ virtutuſ q[bus] mébra ſuas operan[que] actiōs ǒ k[zy] naturaſ ſunt. Sextuſ actioniſ q[ui] a diuſtutus venlnt ſcia. Septimuſ spirituſ p[quos] cóplemètum eſt aſialis et subſiſtètie eins ac regimis. Et h[or]p[us] ſeptè tria:co[ia] p[la]tis animalibus et oibus ſunt corporiſq. q[ui] ſub ſphera ſunt lunari: elemèta. I[ſ.] cóplexiōes et actiones nāles. Quatuor[em] at animali ſine p[la]tis p[pr]ia. h[ui]o[res]. I[ſ.] membra ſp[es] et actiones aſiales. Addunt aſt ſapientum. C[res] h[ui]o nò nāles ſex ſunt. Aer h[ui]o[us] circun d[as] corpora. Notus et quies. Cibus et potus. Sónus et vigilie. Euaucattio et recluſio: cótine[n] turq in enacuatione coitnus balneu[em] o[ſ]q[ui] corporis enacuationiēs et ale accidentia. C[at] vero res extra natura[em] in tres diuſit ptes. p[ma] eſt morbi: ſeda morbo[]r c[ae]t:teria accidentia morbis ſequètiaq. etiā ſunt ſigna q[ui] p[ra]ſiſtifican[em].

### De diuſione
operationis. Opa tio aſt in duas diſtribuitur ptes in custodiā ſanitatis in ſanis et morbo[]r medela. C[por]o[rum] ſanitatis custodia diuſit in tria:in custodia ſanitatis corpor[ex] in quor[em] nihil culpa[]r ſanitate. Et i custodia ſani tatis corpor[ex] q[ui] tā inſeperuſt a ſanitatis declinare habitu. Et in custodia ſanitatis debliuſ corpor[ex]:vt ſunt inſantiuſ corpora ſenſu: eorq[ui]q. q[ui] a morbis ſurguſt. C[por]o[rum] aut[em] medela in duas ſeparat partes. Altera eſt q[ui] ſit p[er] cibor[em] et medi caminuſ regimen. Altera vero p[er] manum. C[est] manus opatio bifariā diuſit aut enim eſt in carne. vt ſcindere et coquere: aut in offiſq. c[of]fractis ſolidandis: vel ſi loco exierint reduc:

cendis. C[ui]taq. ſic ſe habeat res vt diuſione oſtendim9 et explanauimus: manifest[em] e hanc ceteris oibus melio[em] eſse diuſiſionib[em] in qui bus artè medicine diuiserunt antiqui sapien[tes] c[ui] laudabilis ſit ordinis et diſpoſiſiōs: vt nihil ex ea reliquauq q[ui] necessaruiſ ſit et ad alio[rum] traſeatur. Simul autè faci[bat] e h[ac] homini diuſiſonè memoria tenere euiſq. diuſétia q[ui] di[rimus] vniverſalia intuſ vt ei[mi]mes q[ui] c[oe]value rit et [e]poſe aliquid h[or]p[us] cognoscere cuinſq. p[ro]ſto h[ea]t memoriuſ: faci[bat] ad particulariuſ que subſunt p[uen]iet notitiān in q[ui] hec vniverſalia diuſi[n]k diuſétia. C[his] diſiſſeter cons[ideratis] nos tā de ſcialis incipiem9 ptis explanatione. J[ncipi]etes oratiōs exordiu[n] a reſq. q[ui] primu[m] erant ſciētia diuſi[d]es. Et in his ab elemèto[]r ex planatiōe q[ui] p[rimu] ſunt rerum nāliuſ diuſiens. C[ap]itulum quintum. de elementis et effenstis eorum.

### Ecunduſ
philosophos p[ro] elemètui id ex[pr]imitur q[ui] simplicius e in oibus cóp[oli]tis corporiſt p[ro]b[us] et ſtigate minus. Simplex autè eſt id cuius vna cad[em]q. ſubſtātia et ei[mi] partes ſiles ſut et nò d[iv]erse. hoc aſt aut erit ſic oino et inueritatevt igni. Aer a[que] terra. Aut q[ui] n[ot]a ſentibus v[er] vt in lapide et metall. et ſtillib[em]. hec e[m] ſuis apud ſentuſ simplicia ſint: ſunt t[ui] apud animu[m] cópoſita ex [igne] et aere et a[que] terra. Ideo ergo c[ui] in tellesſent philofophi[m] minu[m] corpor[ex] q[ui] ſunt ſenerationis et coruptionis in hoc múdo ſim[p]liciōra eſſe igne a[que] a[quā]t. et terræ: et q[ui] o[ta]q. g[hat]ioni corpori[]ubiacét ex h[is] fierèt: vo caue r[ui]t ea elemèta p[ma] veraciter: c[etera] aſt elemèta ſeda et tertia. Que c[ui] ſic ſe habeat et nos di[ci]tim9 elemèto[]rui alia eſſe prima p[pr]ia: alia lon g[in]q[ui] comunia: alia veromedia in primitate et longinquitate iter comune et p[ri]uſi. Et elemètui q[ui] d[et]e primu[m] ſp[er]uſ est p[ri]u[m] corpori ex eo cópoſito. At h[ui]o loginqui[em] i[mi]m eſt cóe elemètuiq[ui] exquo multa et varia cóponuntur M[edi]uſvero elementuſ et inter h[ui]o duo v[er]tia. h[ui]s. g[ra]. Animal q[ui] h[ui]s ſanguinè, elemèta habet prima q[ui] ſunt mébra p[artib]em ſuis q[ui] similiq. Ex h[is] e[m] officia lia cóponunſ mébra. c[ui] ſint eis simpliciōra et minuſis ſtitatis q[ui] illa in totius corporiſ cópoſitione. E[lemèta] aut[em] primor[ex] et loginq[ui]or[em] media h[ui]o[res] ſunt q[ui]tor[em] exq[ui]b[em] cóſimilium cóponunſ mébra p[rtiuſ: c[ui] ſint illis simpliciōres et mi[or]is ſtitatis ex p[rtiu]s aſt et ſtilliu[m] mébris mébra cóponunſ officialia et ex officialib[em] totall[em] tas corpori p[onit: et] n[ot] e[n]obis hoc in cap[lo] in t[è]tio duas h[as] o[n]dere elemèto[]r diuſeritates hec e[m] tā et ſi ſensus ſint i[n]dicio simplicia ſut t[ui] ap[o] a[ui]z et r[on]e cópoſita vt dictu [em]. Loginq[ui] aſt elementa q[ui] prima ſunt ſcil[em] q[ui] c[oi]a elemèta que etiā g[hat]ioni o[liu]m participatu[r] corporuſ

Liber

que sunt in hoc gnationis et corruptiōs múndo
sùt ignis: aer; aq; et terra cù sunt hec oib? simpli
ciora corpib? ſub ſút veraciter lunari sphere.
Ex cibo aſtalis ſunt huozes. Et ex huoibus: cò
ſimiliù mébra ptiiù. Et ex ptib? ſuis mébrus cò-
ſilib? mébra ſiut iſt alia. Ex iſt kalib? yo mébi?
corpiſ totalitas cōglutinaſt. Et nra hoc lo co è
interno hitudine horc ostendere elemétop. ſ. q. ſ
ma ſunt rey ſust etameta. Cico ergo qm? oia
q hoc in múndo ſunt q. e. ſ. iub iuari sphera cor-
pora gnationis et corruptiōs ſusceptibilia ghan
tur ex igne et aere et aq; et terra, aliorq cù alijscò
têperâtia et alteratiōe eor in corporq nāz ghas-
toſi: quæ admodi de gnatione dictu è ariali et
plātaru. Sicq; et ſcaturiétib? et metallis zaliſs
intelligêſi è; q ergo i múndo ſunt ex his q̧tuor
ſiut. Chui? at rei vitas q̧tuor onditur modis,
prim? è ex ptib? eor adnuiuè ſiitudine. Scors
ex multop cōſurigatione ad illa corporp. Ter-
tius ex his q in gnatione apparêt. Quart? at ex
his q in corruptioe mániſſtanſt. Ex ſiituci
ne quidè ptiiq mè quecbq sphere ſub ſunt lue
varia et mime ptibus filia tās ſi eor quedā ſen
ſui appareāt ptib? ſilia vt lapides argêtu aux
et his ſilia: sed in erqſitione et cōparatiōe eorù
ostédik ptiuſ varietas: estq hoc ſignu ea è eex
varijs copoſita ptib?. At yo ignis aer aq; et
ter: horu quodq ſi ſit puru et ſine alijſ miſtu
ſites hz ptes et mime diuerſas. Et qd hmōi è
iſpm marie elemètui dici debet. Cignu at ex
corpori? cōſuratiōe ad illa tale è. Wulte etem
res in his q ſunt et corriſpūtur inueniūtur ha-
bētia ptes ills configuratas q̧tuor vt in aiali.
Sut em in eo oſſa: at hec terre ſilia in duritie et
ſpilitate ſiut hüſeditates fluètes q aq affiſtanſt:
ſpùs q̧q ſiitutudinè gerit aeris. Inueniuusq
in eis ipſo tactu calorè máiſſeth et iubitatiu: q
et igni filis est. At yo in igne et aq; et terra
nihil iuenim? aiali cōſuratu aut plāte. Ficht
aſt ex illis hec ſp ſi cōtêperétur eor ptes ad-
inuicè et in gnatione alterétur quæ admodi opz.
Cui nò ſit iſt his in q̧tuor alijq cui corpop
coſſuratu q in gnatione ſut et in corruptiōe: ve
re et marle iſa oibus ſunt elementa corpib? q
gnationis patiſtur et corruptiōis legè. Uidem
etem? oium q̧q hoc ſunt in múndo plātar aliali
et metalloſi ex his q̧tuor fieri gnatione elemè
tis. Plante etem? mime ſubſiſtet ſine aq; et terra
nec ſine igne poſſunt ouri et aere. Si etem? ſe-
mè ſumpſi et aq poſueris et terrâ phibeas ab
eo et aerè et ſolè non orik vt erpedit iz corriſpiſt.
Si vero illò in terra ſemias loco quo aer et ſol
occurrât et aquā ppinaueris pulchrum ouri et
crescit et fructificar: atq hoc è ſignu plātarum
gnatione ex igne eſſe aq; aere et terra. At vero
aiali quoniam no exiſit niſi p cibum cibusq ei
ex plātis et plātar gnatio ex q̧tuor è elemètis.
Sicq metallica corpora: generatio nāq eorù

Primus

ex kubtili è metalorù terra et aq s eorù cù exer
erit ea nàlis calor q fit illis ex ſolis circutid
ſup ea. Jocq et locis quibq sol nò ouk plàtatio
nò ouk nec aialia nec cùq similiù. Ps ergo
ex generatiòe qm oia q super terrà ſut lpherà
corpa generātur ex q̧tuor elemètis. Ex cor-
ruptione q̧q patèt: qm oia q generātur et corbi
pùtur et corruptione ſucceperunt accidit illis
in ſua totalitate corruptio et poſt corruptione
in q̧tuor: hic reuertunk necessario vt aial cum
moutur et corriſpitur eius totalitas ſoluit et q̧q
quidez inſuit naturalis caloris ſubtilitate ſua
di elemètù ſurgit igne. Difſoluit quoq qui
fuerat ſphis et in aerè reuertik: q vero inerà hu
miditates ſubtilātur et fiſt vapores. Qo at de
natura fuerat terre vt oſſa et cartilagies cete-
raq mébra cù separata fuerit ab eis hóiditas
lōgitudine têporis putrefact et in naturâ reuer
tuntur terre: idè fit in platis cu corriſpuntur.
Igmi at aeri et terre ac aq gnatio non accidit et
corruptio ſua in totalitate ſed eor partib? In
ſua porro totalitate pstant nec mouctur a ſuo
habitu in ſua natura nec mutatur aut alterà-
tur sed eadè ſemp in forma ſiut. Et qd hmōi est
ceteris oib? digni? è vt elemètù dicaq obbus q
ģhanک et corriſpuntur ſua in totalitate corru-
ptas in hic reuertunt elemèta. Necellario
ergo ignis aer aqua et terra elemèta ſunt oib?
generatiu et corruptiō subditus. Non em flc
ſe habet vt nonuuli arbitrātur phorum res: q
oia que in mundo ſunt aialia plāte metallaq
vno ſint ex elemèto. In hocq discordez inues
niuntur et variq. Quidam enim aſunt illud eſse
corpora q dinidi nequeut: quid à igne, alij aec
rem: nonuuli aqua: ſuerunt qui dicerét terras.
Ideoq et eius nà vna et eademq. Repulit aſt
eos hypocras et ostédit holem nò er vno eſſe
elemèto in libro de hois natura. Et ait ſic. Ne
cessari is ſt generationem non ex vno alioqu
ſieri: neq fieri pòt aliqua generatio ſi ipm est
vnü: ideoq nò generatur ab eo aliuq q̧ipm
niſi alid q̧q illud cōtêperet et cōmiſceat atq
hec otatio veriffima est. Si etenim plātarum
diuerimus ſemen in loco quo ad ea aq non
perueniat nec tâgat terra non oritur aut ſit ex
eo plāra: ſed ſuo stat in habitu: nec eius muta
tur subſtātia. Idem et aiali. Si enim maſculi
ſperma cum ſemine non miſceatur ſpermate
nò pòt ex eis ſetus pcreari. Repulit q̧q et alio
eos loco h'ipò libro dicés. Si copoſtis eèt ho
er vno eo edep tì elemèto nihil paterek cù nò
eſſet qd aliuq hter ipm qo ei noceret. Cui em
accidit leſto vt fiat hoc immutante ipm a nàli
eget habitudine: q̧q ipm a ſua tranſferatur
ad aliam naturam. Et ait iterum. Si patitur
necessario inſirmatio eiuſ vnuz quid erit. Qo
enim ei nocet vnum idemq est lāguoq eius
vno curabitur medicamine. Et hoc in homis

["Theorice", "Malv 10", "minime videmq; videmq; etem lèsionu cās plu-\nrimas eſſe. earuq; curationes multis fieri re-\nbus et varijs. Que cù ita ſint vana est eoium\nozatio qui aintu: elemètum oium eorù q; hec\nſunt i mundovnum eſſe tîn. Restatq; quatuor\neſſe elemèta. Ignè, aerè, terrè et aqua. Et ſciè\ndù qm minime ignis et aer, aqua et terra q; ſen\nſibus manifeſta ſunt: elementa hoc veriſuma\nſunt: ſed q; animo ſic eſſe intelligunt. No enis\nſenibus patent, nec inuenitur hortu aliquid pu-\nrù cui nò aliquid alio; admixtu ſit. Nò è eſ\ninuenire terrà cui uò admixtu ſit ignis aeris\net aque aliquid. Sic etis nò est inuenire aqua\nqui nò aliquid admixtum ſit vapózù: nec ignè\nquè non miſceat aliquid frustrop; et fumi eins\nin quo apparet corporis. Hocù aſt pura ipfa\nſunt ſepata et oibus nuda ſuis exceptis ŵita-\ntibus: ipa; q; ſunt vere elemèta q; nò è inuenire\nſenſu: ſz è ea hoc imaginari: ìo ergo dixerunt\npht. Oiùz q; in hoc etinètur mido elemèta eè\ncaledù et humidù frigidù et ſiccù: nec itèderunt\ncù hec dixerent ipa; q; ſlitates: ſiz in qv; ſunt he\nq; ſlitates. ſuba eſ q; in vltimo è caloris ignis è.\nq; ſrigida q; inultimo aq; qb; in ipis forto; esno\niueniunt. Calida ergo ſuba q; in vitimo è ca-\nlo; is ignis est frida q; in vltimo aq. Porro hu-\nmida inultimo ſuba aer: ſicca in vltimo terra.\nLucta; aſt hort vnq; q; eor; q; ppe ſunt vic-\nnitate ſlitates q; ſue nò ſunt näe. Ignis ergo\ner lunaris ſphere p; p; inq; tate motuſs; el; din-\ntarnitate ſup eò ſiccatè iucra;t. Aer ex ignis\nvicinia caloris lucra; q; quita; è. Aq; er aeris vic-\nnia hùdidatè. Terra aq; p; p; inq; tate friditatis\nq; q; q; q; q; q; q; q; q; q; q; q; q

Liber

tatu elemetopvocantq igitates he 2plones
er elemetop,i adiuicê 2pione alteri9 qdê cuj
altero. Si qn9 ex eglîb92politû corp9 ptibus
elemetop, intîm vt aliorq igitates alijâs nô sup
abûdêr corp9 illûr têperatu 6z. Cu ait ex er ptu-
bus ceterop minime eglîb9 ex têperâtia corp9
vocaft; zq extra têperâtia 6. Sîqdê têperantia
shatiotis ei9 ignei hz ăpil9. Baliorq elemetorù
2plo ei9 cala eê 6z. Si at i gnatiotê et pl9 heât
aqtici frâ ei9 6z eê 2plo. Qd 2ăpil9 adipiicat
aerç hûida ei9 6z coplo. Si yo terret pl9 hâ-
beat elemênî sicca eê phidek. Qd si cu ignziele
mêto aeris et supet elementû cala 6z. hûida
Si yo cu igne terra cala 7 sicca. Si fit ait cuj
elemêto aq elemênî superâs aeris frida 6z et
hûida. Si yo cu aq dnek7 terra frida 6z et sic
câ 2plo. C diuerstates ita q 2ploni nonem
funt: yna têpata: octo extra têperâtia. Et hap-
q extra funt octo: quoto: simplices. cala: hûida
frâ sicca: qtnuo: at 2posite: cala: hûida: cala 7
sicca frâ hûidafrâ 7 sicca. Et qm9 hâp cuiq
2plonû i corpib9 onatio ieql9 e qnq9 e eap9 dîna
tio aliarû sup als foriz itim vt a têperantia pli
mu egrediat: vt fit et vltio pria. referç 2plo il
la ad Fuitatê 7 fortitudinê. Qnq9 ait supabdi
dâtia hec pua 6 modica intim7 vt têperatia p-
pima fit referç hec 2plo ad augmênî 7 dimi-
nutionê: e q9 iter vltimû 7 têperâtia multas
h3 spê5. Jo 6 facte funt 2ploni 6titates cor-
po7 ifinite idinuaq hec eade6 de c6 ifinita
c6 augmênî 7 diminutiôis in 2ploni 6titate
fuap: yt si cinabap misceas cerufam astramê
tuq7 auripismênî eglîb9 ptib9 fit ex eis color
qda6. Si ait alijâs iminutis alia angear alijp
creant colores 7 iuxta q alteraberis coloz in
eis 6titates 7 coloz q nîet shanî diuerstates
hoc mô ergo coloz ad ifinita pcedet shanî di
nuerstas. Eode q5 mô spê5 7 idinua diuer-
sas habent formas 7 varias fc6m quantitat-
elementop diuerstatem er quib9 2ponunt.
C Capi. viij. de sententîs in quas queç com
plexionum diuerstas distribuitur.

Eias quoniam

2plonis q5 diuerstas devarijs
6z sententîs. Et 2plo qdê têpata
de vere têperata pedicat: cu7 lon
sinq7 as ab obbus extremis eq-
lis est atq hoc e in qua elemetorù funt oium
eqles ptes. Que qm9 hmoî êtêpata iter oia 6z
extrema sed 7 têperata in subê totalitate. Df
quoq7 6 de têpata sm vtilitatê et necessitatê q
in quocubq corpov necessaria expetik. Poro
veracter têperatâ vir e oino luenire in obbus
fere orpib9 ad vltimû vsq7 nûl q hò têperatâ
hâbê2 plonê illi prîm9 e: marimeq cum pal
map 2plo hec etem têpate in hoie 2plonis i
vltimo primitatis hui9 e 2plonis. hò etem tê

Primus

peratoris fact9 e oib9 2plonib9 aialiu9. Unisq5
ct etem aialiu9 7 aliorq vni tim deputatu9 ê act
nii. hoi ait ieret oës agêdi actiôes necessitas.
Jo ergo 7 ei9 têperata facta e coplo q fit oib9
qrû necesse e illi actiôes exsibere. Unde et ei
rónalitas e datâ discretio. i9 quâ 7 sciëtia fit
et opatio. At hò palmarum media priavalde fa-
cta funt extremop eglitati. eo q sensui tactus
effent necessaria atq vt tenere meli9 possent.
Et c6qdê sensus tact9 necessaria fuit têperan
tia quo tacte rei det iudicii. ytruz cala fit aut
frisida dura aut mollis. Judicê yo oz in oib9
têperatu9 effe 7 nô ad alterâ còtetiôis iclinari
ptê. Sic 6 hox palmarum medi coplo ad nullû
iclinat 2plonu modû. Si etem calide eênt çô-
plexiôis calida q effent optime minime sentis
ret: 6f friside in frisidor flueret tactu: sic 6 fit
let molle mollium non recte teneret iudicin
7 si durum dura vere non iudicaret, quemad
modû queç suo effet in statu: eius porro sen-
fus in eis que ab eo diuerfa effent fortius va
leret. I deo ergo palmarum medium tempe-
rate factum est còplexonis quo omnia ab eo
sentiat diuerfa. At vero mediorum palma-
rum têperantia còplexonis tenendi caufa in-
ter molle 7 durum media facta eft eo q ad te
nendum necessaria effent et sensum. Senfus
etenim vt membrum effet molle necesse ha-
buit qua qualitates sentiti piperet cu fit om
nes sentiti in sentiente passione quandâ face
re cum illud sentit. A fit etenim palme medi-
calidi calefiat calore calorem non sentiet. At
vero tenendi actio necesse habuit solidû 7 du
rû effe tenêns medbti. quo i tenêdo forze fit. Qd
si effet mediî palme durum phiberetur a sen-
fus bonitate 7 si molle a tenêdi vigore. His er
so de caufis. onab9 palmarum factum est tê-
peratum mediî primuq7 inveritate que inye-
ritate est temperantie. C est si poterit fortaſſe
alind in quo hec appearre complexio inueniri
que est oium scilicet vltimorum media: 2vere
quâ si volueris cognoscerê e quio fit ofstedere
duobus id poteris modis. Alter est ex colla-
tione atq hoc eſt vttua formes in imaginatio
ne quatuor qualitates. quâq7 in vltimo pôes
penesç hanc eapq quatuor mediâ còplexitê
quelitatum. intantum vt imagineris equa-
les in ea ptes calidi effe 7 humidi frisidi 7 fle
ci ac quantitates. Qua ex re vere 7 certe têpe
rata tua in mêre expimetur complexio. Secun
duser sensu eſt vt fumas fc3 quam in vltimo
bullitionis bulleris aquam 7 calefeceris 7 ni
nem sub eglîbus pôderibus 7 ptibus commi
ſeaſq7 alterâ cum alterat: deinde tâgês inter
calidû inuenies têperatu9 7 frisidû veriffime.
Sed 7 si terrâ diligensius contritâ cu aq eglî
bus miscueris partibus optima còmiktione 7
ejinde manu tâgis tactum inuenies inter du

Theorice

11

ph et mole téperatù, cognosces inde téperatù et mediàiter solidù et molle còpionè, hec si feceris veritatè huiù? intelliges complonis senfu, hæc ă necesse è facies regulà et mensurà ad quos 2feras quæ actu inenerto còpiones: siqde3 toep tenere cupies notitià: nifi 9 o3 obferuare est aqua milcebis et terrà nec eap alterà fridà facias actu aut calidà. Nifi eſm hoc caueris ſi ſnificatio quæ qris turbabif et corupit: ſi etem etraq fuerint calide soluunt et ſubit videturq tibi 9 mixtù è humidius eè temperàtia. Qd ſi fuerint fride còmire spiffanſ et solidanſ appa retoq eop mixtura téperata ſiccioz. Opz ergo tuæ ad hoc pbationè nò p cała aut frida fieri quo certiffima tibi fiat ſignificatio: atq hec è aſſignatio diuerſtatuz ex omnibus equaliter diſtantib9 temperate còplezionis extremis.

## De téperantia

töcm vtilitatem.

At vero téperat: ita q fecundù vtilitatè eſt: imo et ſcòm rei cuinſ q necessitatè q in quaſ inuenit re. aialibus. fl. 4 plantis ac alijss nò est equali qualitatù. ſed ſcòm q necia ſuit in ſingulis inueniri red9 vt ſt q9 in ea. f. re excellès ad quæ ſenerat vt leo q forzioris eſt caloris vt celерior ira ſit et ăpli9 rapar: at yo lepus fridior còplerione: vt et am plins timeat et celерior ſuga ſit. ſignificaſ cuinſq téperantia ex in ſuis bonitate et diligé tia actionib9. Equus etem téperat9 ille eſt q et melioris è forme et curfu velocioz. Canis vero téperatù e9 q magne è ire: venari celer eſpòs àdi bonus: quiet9 in dom9 ſue familià et man ſuenus. Sic èt téperantia cuinſq ſignificaſ vin telligit pìtarù in bonitate e19 ad quâ còdita è rei: vt ſic9 arbor et vitis. Téperàtia etem eans in ſua ſpè est ampliores ferre fruct9 et meliores natura et delectatiorè ac pulchritudine. Sic q3 medicamia et oia vtilia téperata eſſe in ſua inſdicantur specie: que landabilioris ſunt vtilita tis eius quidem que illis eſt prita.

## De còplezionibus

extra tè peràtìſ.

Còplezionù antè extra téperàtia poſitaf: ſinſule calida. fl. frigida hüida et sicca in duas diuìdutur ſnas. aut in ŵlitatè p[raſ]aſ simplicè ſegregatãq: nec eſt ad hæc p[ro]ſoſtù còplezionù ſciëtia et in corp9 qò eius ſuſceptibile eſt ŵlitatìs: hoc aſt aut ſic erit actu aut potètia. Dico aſt potètia corpus in quo mìme ſenſui ille ap parèt ŵlitates ſed potètia huit eà habere habi tuſtudine: ſi affaſptù corp9 a ſuo mutetè habitu vt pip ſi nò ori appoſat et in iteriora mittax corpìs mìme illud caleſacit: dicitur q calidù potètia. Si aſt ad dat corpi muteturq p nàlè caloè fit actu calidù: nec è ſra intètio hoc loco q poten kaliter eſt còplo cu ſit nìm p[ro]ſoſtuz de ea eo diſſerere loco quo de ſimplicib9 diliputabimus medicamib9. At yo corp9 qò einſmoì est actu

Maly

lpsuz eſt qò ſenſui caſm apparet aut fridu aut hüſü aut ſiccù. Et hmoì quodda qdè ſic accideſtaliter vt aq cała et oia caleſacta corpo et reſfrigerata aut humeſacta vel deſiccatè et nò ſut nifi p[ro]ſoſt: qò dà aſt nà. Et qò nà aliuq qdè in vltio: vt elemèta q[ui]tuò q[ui]ohdim9 ià hitudine i p[re]cedètib9: quodda aſt et i vltio vt corpo alia liuq caloq ad hoc itendim9 p còpionis ſciq cu ſit nà intètio còpionis hois ſevere nàm et ſignificatiòes q[ui]q9 ei9 diuerſitas deſignat et còmikto. Dico ă q[ui]m corpoq caloq fridorù ſiccor9 et hüidor9 actu: qdà qdà einſmoì eè dhr p[re]supabundantìa. qdà aſt p collationè. Et q[ui]qdè p ſupabùdantìa ipm eſt qò referk ad còſplexionè in q manifestuz eſt qò ſupat ſup alia ex q[ui]9 ſunt oia ſicut ià nos dixiſe recolimus. Qd aſt ſi eſſe p collationè ab alia ǒr aut erit ad téperatù ſuo in ghe collatio aut in ſua ſpè aut ad quoduis aliuq. Et e19 ad ea q[ui] ſui ſunt ghis téperata collatio vt ſi q[ui]uis aſal irratiòa bile caſm còpłone ad hominè còtuleris. cu ſit ho inter oes aialiuq sp[er]s téperat9. Si aſt illò ad ſue ſp[er] còtuleris téperatù: focratè friduz còplezione dixeris: cu ſit ei9 còpło minus cała téperati còplezione hois. Collatiorè aut ad q[ui]uis caſnu: vt ſi quèpià hoiez fride dixeris eè còpleziòs ſi ad quenìis aliuq indiuìuq caſe còplezionis virsi illu còtuleris: et hoc aial caſm dicas eè aut frigidu ei9 ad aliuq aial relatiòe vt hominè fride dixeris còplezionis cu ad leo ne collat9 ſit. Canè aſt ſiccù còplezione cu ad hominè hüſü confera: ipm q[ui]q canè còpłone fatearis hüſü ſi ad leopardù referas. Et ad hùc modu ſit in corporibus collatio q calida ſunt aut frigida humida aut ſeca potètialiter: quèadmodi cu de ſimplicib9 tractandum erit medicaminib9 expeſiem9. Et q[ui] often ſuz è quot modis q[ui]q dicaſ diuerſitas q[on]plonì eque eſt nos ià ſigna oſtède re ſignificatiòes q[ui]q vnaqueq còplezionum ſignificaſ nàliſ in hoie: cum nostra hoc in loco ſit intètio hec oculis p[re]ponere lectorum.

Capitulum. viij. de naturalis cuinſq hominis còplezionis cognitione.

## Portet

ergo volètè cuinſq hois còpłonez co-

snoſcere naturalè ex ſignificatioribus et ſignis. còplezionem p[er]s inſulop[ur] naturalè cognosere mébroz rù ſepatim. No etem p[ot] cognosci oim hoium còplerio ſignis ex totalitate corpìs ſumptis in intelligitur quorùſdà his còplerio ſignis: quo rùda aſt alijss: que vnufscuiuſq mébroz ſigni ficat còpłone ſingtr. Nonnullozù nàq hoium mébroz oium còpło aut ps maioz cała eſt. q vnueraliſb9 quodda deſignatur ſignificationibus ſumptis ex corpìs totalitate: qdà aſt ſunt quor[us] còpło mébroz quorùſdà calida è. q[ui]rùda

Liber

frigida:nde et corporis variaç coplo: quæadmo dæ cutus è cerebri calida coplo cordis aut frisida:epatis téperata est et ipsoffibile volèti ei? cognoscere signis còplekione fùptis et corporis totalitate:ino ho necesse illi ppa itneri signa q ex mébris ligillatim funstur. Nec ho fierit pòt vt cuinſus mébru extra téperatiâ agnoſca: còplexio nifi ppi? q fit nàlis téperata cuiq præa mébro còplexio ſnerit itellectu quæ ei ppoſuit nà ad ch ppter ei? ſit vtilitate. hoc alit in cerebris est videre iſim em frigidùs hùidù factuz est eo q firmitati necessarii ſnerit visor et cosſationis. Mèbrû et emi ſal calidù ſit et citi mot? parue est costantie. Cor qz calidù factù est eo q vt esse vite forna: necessarii ſuit et a quo nà liſ pcederet calor. Epar qz factù est calidù eo q necessarii ſit dignòni et qui in eo ſit ſationi ſanguis. At ho oſſa ſicca 2dita ſut pp q firma mentù ſut et ſudamètù mébro: q ſup ea 2poſita: ſut et ſatuta. Sic mébro: cuiq ppa fcà est coplo i q ſit ei? tépamètù. IScire itacq te opq qm cu aliqo mébro: calidù eſse vt aut frigidù humidù vel ſiccù. ad qo i ſua è téperatiu spè eè relatu:ne referert ad téperata iter oia extræ. Si em de cerebro dicatur qm calz est: aut qm cor est frigidùn: no ideo q cereb: corde calidù ſit c:plexione: aut qm hoc illo frigidius: 53 qm ei? complexio téperati ſit calidior còplone cerebr: et hoc cor téperato frigidiorè habet com plexionè. Cor et em: quis ad eà vſoq quâ pòt eè frigidum pernenerit frigiditare m calidioris est cerebro còplekioni. Cerebrû quocq si ad eà quâ pòt puenerit caliditare tam frigidius corde invenitur. Quia cu ita ſint nos ià cuinſus mébru prìiam ostèdemus còplexione que est ſculicet eius naturalis téperantia. Dehinc asit cuiuſc: complexionis ſingulo:um palà facies: mus mébrorum signa: que a temperantia ex: tra poſita ſunt præia.

CCapim nonu. de cognitione complexionis cuiq præia membro.

Ico

poniã hominis 2plo in
q còglutinat? est tépera-
ta è in q ea de cã quâ dikim9 còdi-
tus è in pcedetib9. Mèbro: asit
eius còplexio ligillatiz alior qui-
dè est téperata: alior asit extra téperantiâ per
naturã. Temperata quidè vt cutis. Et in vnis-
nera cute téperatio: manu: palme. Fuit asit
hois téperata cutis. qm creator: cutem posuit
operimètui oibus mébrus: et ab exteriorib9 de-
fensionem a caloze. ſculicet frigore aliyſc: cor-
porib9 q incidit et 2terut. Recipit quoq eas q
ab interiorib9 prìmis ad eà expelluntur mem
bis ſupfluitates ca:as et frigidas: acutas q in
cidit graves que pìgunt: ideo ergo téperata
facta est. vt quod hoc aliqd illi ſupuenerit nò
plurimù ledat sitem eius ad téperatiâm yelo:rg

Primus

regreſſus. Téperato et em mébro ſi ſupernes
niat calor: non eius augmètatur calor: quæ ad
modu:5 alicuins calidi mébru ſi ſit illi obnus. Nec vero illud ſua remouet téperantia quæ ad modu calidù citiſus in ſum reuertitur statu: ch calidum. ſi forte illi mala acciderit complexo frigida. Sic enim et in mébro est frisido ſi obniet illi calida complexio. Cuo enim alia: pròxima est còplexio ſulide. f. 2 frigide et hu mide et ſicce: ſi quâdo ergo téperatiam egredi tur. ad naturalem et? cita è habituz reuerſio. Sic etià ſi quâdo accidat illi inciſio: aut ſeu:ra aut còtrito eius còglutinatio velor: eo q ad eam natura mittit ſanguine boni et tempe ratu. At vero manuum palmar: cutis tempe: rata facta est. pp eà qz diximus cãs ſenti:di tactu et tenédi. Cwèbza vero extra temperan: tiâ nàliter poſita: quedâ calida ſunt quedâ frigida. hec humida illa ſicca. et calidòr quorùdâ dà forſis est calor: quorundâ debilis. quorùdâ in hoc medius inxta eorum vltio propinquitatem. vel longinquitatem.

Demêbrorù

Demêbrorù calidòr: assignatiòc: Inter oia calida mèbza cor ceteris calidius còplexione est. Eteniz caloris è forna: naturalis. Epar quoc: calidù est. 3 eins minor cordis caloze: eo q ei? ſit ſuc collatè: decoquere cibò. Post epar: simpler caro calida est: minoris etenim caloris pp eos quibus miſcetur villos. Pos: quâ lacerto: est caro minoris nà:q ſunt ch: simpler caloris caro pp eos quibus miſcentur nervos et ligamèta. Sequitur autem carnè in caloze splè: pp eam que ad eî mittit ſanguinis feces. Pos: quâ renes calidi ſunt. Non em est in eis plurimò satiuis. Pos: renes artarie ponuntur 8vene que omnibus ceteris minus calide ſunt membris. Quarum tam et frigida ſit naturæ: er generatio tamen ſanguinis qui in eis ſit calore: ab ipso mutuantur. nifi q earum pròximus est te perantie calor.

De frigidorù

De frigidorù assignatiòc mébro:
rù. Membra quoc:
frigida quedâ for: habet frigiditare. qued:
debilè: quedâ antè medi: inxta qv o vltimo hu
ius ſunt còplexiòs prima aut longinç. Capel
li 8ig ceteris frigidiòres ſunt mébris: oſſa ch
fortis ſunt frigiditatis: ſed tamen ſubſunt ca:
pilli in frigo: e. Pos: oſſa ligamenta ſunt 2car
tillagines chorde. pellicnle. nerui. pos: que
omnia in frigore est mucha. et poſt mucham ce:
rebrum poſt cerebrum sequitur pìnguedo: et
vnueralliter omne carens ſanguine membrù
frigidum est: et omne ſanguinem ſpuens mem
brum calidum.

De hùidorù

De hùidorù assignatiòc mébro:  
Humedor: pari ratiòc  
mébro: qdà plurimà habet qdà vero pauta

Practice

Malv

12

tè humiditates et punguedo ceteris humidiori
membris. Dehinc adeps post quam cerebrì est
humiditas, et post cerebrùs nucha quæ seç
tur māmillar caro, testiù post qù duo caro est
pulmonis post quæ est epatis caro, post quæ
caro splenis et postea renù caro post quos la
cer top caro et ceteris oibus min est humida
t magis tèperàtie prima i humiditate siccitat.

De siccности

aſſignatiòe mêbroſi.

De mébroſi atque sicca
sunt ceteris ſut liciores capilli: post capillos
offa et cartillagines. Sequitur quoque cartilla
sines ligamèra et chonde. Post chordas in ſic
citate ſunt pellicule et post eas arterie et vene
post qùs nerui per quos è mori: sequeq fllos
in ſiccitate cordis caro et qù oibus his min? ſic
cis ſunt mébris ſensus nerui. primi etem ſut
tèperàtie circa humiditatè et ſiccitatè. Et hec
eit aſſignatio diuerſitati: 2 complexioz cuius
mêbrì ſingulariter. Qui ergo eorum còpìtio
nè ſcire voluerit facilè habet ad ſciètiàviæ nec
grauabit dicere qin cerebrù est. frigidù et hùſ
dù epar calidù et humidù: cor calidù et ſiccum
offa frigida et ſicca cui ſit hoc firmatuz in quo
cui mébroſi ſigillatim et ſepate. Et qin cu
iſus ppuâ mêbrì ostèdimus còplexionè que
est eins tèperantia naturalis. Ja mébroſi cò
plexiones que extra tèperàtia ſunt videamus
nàlè qù mala 25 p[ro]to ſana i ſingulis et mala
22 p[ro]to nàlis et q[ui]b[us] 2 cò significetur còp[lio] ſiſtio
bus. Incipiamus 3 a cerebrì 2 p[lex]iòsis ſignis
q[ui]b[us] ynè est p[ri]ncipalib[us] mêbr[us] qu[us] mutatio cor
por[us] imutare p[ro]nè cui ſint 2 fl[or]i toti 2 oiz mébro
rù corpi radices qù ſut cerebrù: cor epar testi
culi subdem[us] quoque ſtomaci deinceps et plmo
nis aliorùs 2 tractatum.

C Capitulum, x, de còplexionis cerebrì ſigni
ſcationibus.

Ico quoniniam

cerebrì ſignificat: còplexio ſignis
ptim ex ſtititate ei? et figura ſuptis
ptim atit er capilli qui ſupnafæſi
tur ptim er actionibus ab eo veniètib[us] ptiz atit
ex ſupfluitatibus que ab eo p[re]cedut: tu er ip[ro]
tactu: tu etià er h[is] que in ocultis apparèt. Et
ſigna que er quàtitate eius et figura ſumunk
hmòl ſunt. Caput natura bonù laudabile cò-
plexione est q[ui]s quàtitate moderatùs est non
pu[bi] nec magnù cui et acumè ante et post v[ro]
q[ui]s at latere admodù planù vt cere ſpheræ q[ui]
vìtimo est rotundatis ſi stringat p[aul]uluz ab
v[ro]tus digitis latere. Sic atit. B. Inuenies em
et[em]us figurà acumè an et retro habetè latera atit
eq[ui]tati: talis erit capitis figura laudabilis: acu
men quidè anterius vt ſit locus vètriculo p[re]
cerebrì: et qin ab eo necesse habent nerui oziri
ſensus: acumè atit poſterius vt ſit puppis ce-

rebrì vètriculo locus: q[ui]s ab eo necesse h[ar]
bet nuca oziri et nerui per quos motus ſit. At
vero capitis ſigna parui malus ſignificant c[er]
rebrì. Deſignat em materie ex qua est p[u]itate
virtutis c[um]s debilitatè formàtis. C. Wagnù vero
caput ſiq[ui]de figura laudabilis è collù grossù et
cerui[us] ſpondiles c[ui]pìmi grossi: similiter nerui
laudabile est. Si atit magnitudo aliter ſit ca
p[iti]sis: malus ſignificat cerebrì et q[ui]m magnitudo
ei? materie est copia nò ex virtutis p[er]ſitate
Si ſit ergo h[ui]s ſoime caput cerebrù imbecils
le est: in cuus v[rim] magni accelerat catarari cepha
lea auricularum dolores: debiliu est etemè mé
brùm ſupfluitatum generatio cum nò valeat
que ad eam p[ing]sunt cibòrum alterare et be
ne digerere reliquias.

De ſignis

que ſumunk ex capillis.

Et capillis atit ſigna du
cunt: q[ui]m ip[er]i ſint nigri et crispi: qui[que] cito p[
]ducanç: post ortùs et creſcant veloci[rum] ſigni-
cât cerebrì còplexiòis calo[re]. C[er]tèſt atit et al
bi aut ſlui aut caſtanei qu[us] post ortùs tar-
da p[ro]ductio: còplexionis cerebrì frigiditatem
ſignificât. C[ap]illi atit per nimìmi plani et frò-
tis late ignari humiditatè ſignificat cerebrì.
Hinc ergo mulieres nò decaluaſtur nec ſpado
nes cum eorum cerebrìs humida dominetur
complecio. C[ap]illi vero qu[or]to p[ro]ſi
naitatem celerem ortus et p[ro]longatio in eorù
dominos caluitium acceſrat. ſiccatem c[o] de
ſignat cerebrì. C[si] autem ſic ſe habeat res
capillis ſint plurima[rum] nigri f[oc]titer crispi mul
ti celeris[que] p[ro]ductionis: et ad eorum accele-
ratur dominos caluitium: cerebrì calida est et
ſicca complecio. C[plan]i autem capilli ad ſla-
noem inclin i pauci calutio non acceſrant e[or]um
p[ro]ductio inter celeritatem et mora
media cerebrì figurant calidam et humidam
complecionem. C[at] vero capilli plani caſta
nei tarde p[ro]ducti et ad quos canities festi-
nat nec accidit caluitium cerebrì ſignificant
frigidum et humidum complexionis. C[uo]r-
sum vero capillorum color est nigerrimus:
eorùm inter citum et tardum p[ro]ductioni: qui
buf[que] et canities accidit et caluitium tempo-
re quod nec nimis est tardum nec nimis cituz
cerebrì ſignificat frigidam et ſiccam comple-
zionem.

De ſignis

que er actionibus ſumis

tur er actionibus quoque
ſigna eius ſumuntur. C[ui]cunque etenim ho
minum impiger est celer festinus ad omnes
actiones paruam habens in eodem viu con
ſtantiam pauci: ſomni: multo[rum] c[or] verboru
ſignum est cerebrì calo[rum] naturalis comple-
cionis. Qui autem p[iger]er tardus in rebus: cò-
ſtàs tardi motus eins est complecio frigida
cerebrì. Qui atit in rebus est tard[us] hebes obli

Liber

tionis multo somno dedit: significat quæ cerebræ eius humida est. cōplexio. Porro q[ui]m est celeris ipse levis multi vigilâs: p[ar] doz miés memo: significat eius sicca cerebrì com p[le]zionè. Si quæ est celer aut temerarius par: ue cōstâcie in eodè visio rapax vaniloqu[ui]multa[que] vigilarii pauci somni valde: suntq[ui]n eo hec signa fortia significant quæ cerebræ ei com p[le]plexio calida est et sicca. Quoniam ait multo: est somni: inter celeritâ me: linu et tartitate eius signi est p[le]zionè cere brì calida esse et humidâ. Si ait esse hebes p[ui] intellectus multe obliuionis tarde mentis in rebus tardus p[iger] multi somni cōplexionez cerebræ frigidâ significat esse et humidâ. Cui? ait cerebrù frigidù est et s[ic]cum actiones eius sunt que et cerebrì cui frigida est cōplexio nifi et eius minò est somnù. Sic quoque cōplexio nis cerebrì frigidi oia signa hac erut in cōple zione: sed aliquatulù subfunt.

De signis que er sup[er]fluitatibus. f[um]nitur egrediensibus. porro ex: sup[er]fluitatib[us] signa a cerebro exerit tibus f[em] sumuntur. Si sup[er]fluitas que ab o[re] egreditur et naribus et auribus paucæ et matu ra est: eius est cerebrì cōplexio calida. Cuius ait in his med[ur]is multe sunt sup[er]fluitates et im mature et ad e[ui] catari accelerat ei est cerebrì cōplexio frigida. Si vero que er his fluit me brìs sup[er]fluitates permulte sunt et tenues cō p[le]plexio cerebrì humida est. Q[ui]s ab his e[re]gite diest me[br]is sup[er]fluitates p[au]ce sunt et groſſe ei: eius cerebrì sicca est cōplexio. At vero ſi fuerit cerebrì cōplexio calida et sicca certe ab eo sup[er]fluitates per hec mébra egredièSPAui ce erunt ipſſe et mature. Cui aſt est cerebrì ca lida cōplexio et humida sup[er]fluitates ab his ipſoq[ui] egreſſe mébris multe erunt et imature. catarich corriſe in hunc accelerant ybivero ce rebri est frigida et sicca cōplexio que egrediuntur ab eo sup[er]fluitates téperati ſunt liquo ris et imature. Cui aſt est cerebrì frigida et hu mida cōplexio egrediètes ab eo h[uius] sup[er]fluitates per hec mébra multas valde et immatu ras: h[uius]que d[omi]ns multa[que] erit infirmatù. At e[mi]n hypocras. Cuius a naribus naturaliter multa ſuit humiditas et tenuis h[ui]s iangor[ur] proximus.

Designis que er ipſo ſum[mi]t tactu. At vero que er tactu capi tis ſumuntur signa ſic indicabis. Cuius capi tis calidior est tactus temperato significat ei? calidam esse complexionem. At vero ſi mino ris a temperato est caloris cerebrì sigillum est frigidi.

De signis que er oculis ſumuntur. Et oculis quoque cerebrì ſumuntur signa. Cuius enim oculorum yene groſſus

Primus

ſe ſunt et rubee tactus: calidus significat quo nius capitis illius cerebrì cōplexio calida est: autem contra ſunt frigidus significant cerebrùs. Et cuius oculi ſunt glauci tactus: eor humi dus ſensus turbatus: signi est humidus cere brì eſſe cōplexione et in cuius oculis rubor non est: venеque subtilis ſunt tactus autem ſicus et ſenſus purus ſiccatatem cerebrì demonſtrant cōplexionis. At cui ſunt in oculis rubee vene et groſſe valde: tactus calidus turbatus: ſen ſus caloris cōplexionis cerebrì signi est et humidatis. Si vero his contraria ſit res signi ficat quoniam cōplexio est frigida et sicca cere brì. Et intelligas in h[ui]p[ro] intuendo signorù indicio quoniam ſi que ea facit cōplexio a t[em]pe rata plurimù ſupabundabit: fortia erut et ma nifestiora. Q[ui]s ab ſi pa[pe]r a téperantia excederit et signa kient ab ea debita.

CLapi.rj.de cōplexionis oculorum cognitione et omnium ſenium.

Culorunt cōplexio ex venis ipſo: tactu quætate et que ab eis ſtuunt et colore ip[ro]cogni ſcitur er venis quidem quoniam ſi ſunt oculi rubei et vene eorum groſſe colore cōplexionis eorum

significant. Si autem his contrarie frigiditas tem significant complexionis. Et tactu quod iudicantur quoniam oculus cuius est tactus calidus calorem ipſus significat cōplexio nis: frigidus ait frigiditatem. Cuius autem mollitiem tactus humidam significat eius cō p[le]plexionem. Durus autem complexionis ſicci tatem. Et his que ab oculis ſunt ſigna hec duces. Multarum oculus lachrymarum et fluens humiditatem ſue significat cōplexio nis: p[au]ca[que] habens lachrymas ſiccatatem. C[ui]s signa et oculorum ſic indicabis quantitas te. Oculus enim ſi ſit grādis et cum capitis magnitudine et corporis visus etiam acumine significat quoniam complecio in qua generi ti ſunt oculi temperata est et materia multa. Si ſit autem oculorum magnitudo ch[ar] capitis paruitate et corporis eriguitate: signi erit no bis oculos ex multa formatos materia et com p[le]plexione mala. Oculorum autem paruitas ſi ſit ch[ar] capitis cōfiguratione et o[li]num corporis me br[io]z ac visus acumine: quæ admodum in ma gnis dictu est: p[ar]na f[ui]t ex qua facti ſunt om li materia et cōplexio laudabilis. Si ſit autem horum paruitas nec confonet caput ad mem b[ia] reliqua visus etiàs ſit malus: et qua ſunt c[od]iti p[ui]a ſuit et male materia cōplexiòs. Si g[ra]nvero que ex colore ſum[mi]t hec ſunt. Ocn l[ui]n[us] color aliis glaucus aliis niger alio[ub]n[us] duorum priorù medine nigrodo ſit o[mi]n l[ui]n[us] aut cristalleidos paruitate: ant quoniam e[mi]n locus

## Theorice

ius locus p[ro]fundus est: aut q[ui]m minime clara est; aut q[ui]m engaidos h[ui]riditas multa et turbata. Siq[ui] ergo hec coadunctur cause: oculus in vtilimo erit nigredinis. Si aſt eo[rum] quod[que] ſiant: quodam non erit oculi ex eis colo[rum] niger ſm magis et minus. Clau[cus] vero colo[rum] ſit ex contrar[is] nigredinem facientibus oculo[rum] ruſ cauſis vt ſit ſez cristalleidos magnar et mul ta h[ui]riditas. Locus eius minime p[ro]fundus. I[que] quasi egredi[es] vt videa[que] faci[unt] colo[rum] eius p[ro]oculi p[an]os. Aut p[ro]pter engaidos paucitate[que] eius puritate[m] in vnd er non phibet quod appa reat cristalleido[rum] colo[rum] eius. At vero horuſ medius ſere colo[rum] ſubniger et ſubſuſſus. qui a quibufda[rum] ceru[n]nus voca[que] in oculo erit. Si cauſarum pars que Slauco[re] faciunt: earu[n]n etiās que nigredine inveni pars c[oe]gregent: et ſim ea r[u] auſg[em]tis et diminutione[que] erit etiā subnigri colo[rum] augmenta[rum] et diminutione[que] c[oe]tum por[ro]to qui[bus] ſignifica[que] ſensuſi ſignificatiōes ad h[ui]c q[ui] de oculi d[ictus] est ſumant modum. Cap[it]m. r[ij]. de c[ó]p[on]is cordis cognitio[n]e.

Igna

que ex pilis ſumunt. que ex pilis et tactu ip[ro]ſumunt. Ex actionib[que] quidem ſi ſpecies vehem[que] ſit et pulſus id[etidem]. ſit q[ui]ch[que] h[oc]h[oc] audax ſtracibits magnanim[q] et meb[io]ſus: ſignificat hec cordis c[ó]p[on]is calo[rum]. Et ex c[ó]p[is] q[us] c[ó]p[er]io cala[rum] eſt: niſi obuiet epar. vt ſit. ſ. eius c[ó]p[lo] frigida. Si h[ui]o ſint et sp[uſi] et pulſus tardi et ſingultuſt ſit q[ui]e einſmodi e[m] ſoſuſoloſus pari[que] iraſſe, et pari[que] p[iser] parue etiā ſire ſignificat ei[q] c[ó]dis c[ó]p[er]ionis frigins. q[ui] toti[q] ſequi[que] c[ó]p[or]ris frigiditas niſi eparis c[ó]p[er]ionis calo[rum] obſiterit vt ſit ſez eius c[ó]p[lo] calida. Si ſit aut[que] pulſus tener et molli[que] eiusq[ui] d[us] tra velor ſed eſtu reſdiens. ſit q[ui] ſimul p[an]ibus hec humidita[que] cordis c[ó]p[er]ionis p[ob]aſt. Si h[ui]o fuerit pulſus durus ira tarda: et ſe exuſuet no cito que ſeſſe ſiccatate[q] nobis c[ó]p[er]ionis poſt[ed]it c[ó]dis. Cordis vero c[ó]p[er]io c[ó]poſita ſic e[m]. Si pulſus vehem[que] erit velor et c[ó]tinauſus sp[uſi]q[ui] id[etidem] ira c[eler]itatis multe et qui h[ui]ſo[m] est ve[lo]r et ſolicitus ac tumultu[n]ſus eius ſignificat c[ó]dis calida eſſe et ſicca c[ó]p[er]io. Si ſit aut[que] pulſus vehem[que] ſeperatus in c[eler]itate et tar[dite]ate molli[q] et ſpiri[t] Similis et ira eius velor placati[q] eins c[eler] calo[rum] ſignificat c[ó]dis c[ó]p[er]ionis et humiditatem. Sic quo[q] o[n]ſe c[ó]dis c[ó]p[er]ionis ſi eparis ſit illi c[ó]p[er]aria c[ó]p[er]io imminu[n]t ſigna[q] eo[rum] debilitantur.

Deſignis

que ex figura ſumunt: pe[c]toris. H[ui]ſumodi ſunt ſi q[ui]n latu[m] fuerit p[ectus] nec est latu[m]o et c[ap]titi[q]e magnitudinis et ſp[o]diliſi cordis ſignificat c[ó]p[er]ionis calo[rum]: p[ect]or[is] eten[i] offa ſup[ſp[o]diliſi edificata ſunt offa. Si ergo ſint ſp[o]

## Maly 13

diles magni[q] et coste p[ect]or[is] magne erit. p[ect]utq[ui] ſimiliter et latu[m]. At vero ſpondib[q] p[er]t et p[ect]or[is] coste parue ſunt p[ect]utq[ui] strictu[m]. Si ergo latu[m]o p[ect]or[is] est c[ui] capitis paru[m]itate ſimiliter q[ui] ſpondilium ſignificat q[ui]m p[ect]or[is] latu[m]o ex calo[rum] cordis coſtructa[que] est. Si ſit aut[que] p[ect]or[is] latu[m]o comitata[que] capi[t]is et ſp[o]diliſi magnitudine n[ò] poſtebit hoc ſigni calo[rum] ſtatuere cordis ſed alij[s] tunc ſignificabit ſignis. Et ſiquid[que] p[ect]or[is] latu[m]o calo[rum] ſequi[q] cordis ſpiritus erit equalis pulſi[n]. Si ſit aut[que] cordis calo[rum] et p[ect]us strictu[m] anhelitus erit veloci[o] et ſp[iff]ior pulſu. Stri[que] c[t]i[q] enim p[ect]us n[ò] c[ò]cipit a[eris] in ſui dilata[tione] ſtum necesse cordis habeat calo[rum] ad ſui reſocillatione[q] I[deo] ergo natura ſp[iff]itudine vtitur vt a[eris] attrahat quaſutate[que] pluribus tractibus q[ui]tum. ſemel ſi poſset necesse habebat. C[ui] aut[que] p[ect]us strictu[m] videre: nec hoc ex paruitate est ca p[itis] et ſpondiliſi ſignificat cordis frigidam eſſe complectionem. Eſt etenim dilatare calo[rum] arctare autem frigeri[q] et ſp[iff]are.

Deſignis

que ex pilis ſumunt. Que autem ex pilis ſigna ſunt mes ſic diu[dica]. Si p[il]i[t] multi ſunt et nigri in anterioribus corporis et his que eis ſub ſunt in ventre calo[rum] manifestant cordis. P[ect]or[is] autem a p[ilis] nuditas frigiditatem confirmat cordis. At vero p[il]i p[an]ci et molli[que] humidita[que] tem p[ro]tendunt cordis ſicut et asperi[m]ultiq[ui]e einſi ſignificant ſiccitatem.

Deſignis

ex tactu ſumptis. Et tatione q[ui]que ſignificationes einſus: quoniam ſi fuerit p[ect]or[is] tactus et circunicina calida ſignificant c[ó]p[er]ionis calo[rum] cordis. Si vero minime tactus h[oc]h[oc] calidus fuerit frigiditatem c[ó]p[er]ionis einſi ſignificat. Si vero ſit molli[que] et lenis humidita[que] tatem ſignificat c[ó]p[er]ionis. Si aſt calidus et alſpere ſiccitatem manifestat. Et in his omnisibus ſciendi q[ui]onia[q] ſi eparis c[ó]p[er]io concordas et equalis c[ó]p[er]iont fuerit cordis q[ui] einſi modi toti dominatur corpori c[ó]p[er]io. Si aut eſt ab inui[q]e diu[er]ſe ſunt minu[i]tur einuſq[ui] ab inui[q]e et debilitatur complexio.

C[ap]itulum. 13, de complexionis eparis c[ó]signione.

## Ignificationes

epatis c[ó]p[on]is q[ui]que er reb[q]u[m]untur. Aut enim ducuntur er k[oe]nra venarum aut humo[rum] h[ui]z bitudine aut p[ilis] aut tactu aut colo[rum]. Et ex venarum quidem figura q[ui]m vene que ſan guinem ſerunt ſi late fuerint et groſſe eparis c[ó]p[er]ionis nobis per e[m] calo[rum] ostenduntur. Si aſt pariter dure fuerint et einſi ſignificant b

b

## Liber

calorem et siccitatem. Si vero molles eius significat calore et humiditatem. Quid si he fuerint subtilis et stricte vene signis friside epatis completionis. Si vero cujus strictitate sunt et dure frisida completione et siccis epatis innuit esse. Si vero et stricte et molles frisiditatem et humiditatem eius significant.

**Designis** ex húoribus sumptis. Et húoribus non signa duces, quin ut qúicorpo cholera dominae rubea: mul tiplicentur hec in innuentutis statu sanguis quæ plus equo calidus est: signis est epatis completione calida eê. Epar etem calm si sit multe ab eo cholere generant rubee in corpe. Si aut cujus cholere multiplicantur nigre, cujus ad innuentutis statum veniat et sanguis ingrossatur et nigrescit epatis significat frigus et siccitatez. Quid si corporis ónata: sanguis est einusque manifesta sunt signa: signis completionis est epat calide et humide. Quid si hec in epate superabat dauerit còplecio accidit qui eiusmodi est hoc mini humor corruptio: eorùs marima pure do. Magis aut si humiditas calore maior est. Adhuc etem febres accelerat ex putredine miia admodus causa. Quid si humiditate calore erit fortior paru huiusmodi kient febres.

**Designis** que ex pillis sumunt. Et pillis signa ducunt. Quid si multi super planitæ fuerint vêtris pili. Signi sicut epatis còplexiòs calore. Quid si permulti et asperi signa sunt caloris còplexiòs epatis et siccitat. Si aut non permulti et lenes calorem eius et humiditati ppaurent. Quid si subplanus ventris pilis nudus fuerit frigus innuit nobis epatis. Si vero cujus pilorizatione ipse quæ vêtris subplanu lene est: cujus frigiditate nobis ostet ditur humiditas. Si vero siccum comitantem significat frigus siccitatem epatis.

**Designis** que ex tactu sumunt. Et tactu quod epatis completionis signa duces: quin si quis subplani venris tactus et que consinia sunt calidus significavit eius calorem et humiditatem. Si fit aut stimul cujus huc siccus calorem eius significat et siccitatem. Quid si minime calidus est hic tact frigiditatem epatice significat completionis. Si vero stimul etiam est mollis frigus ipsius et humiditatem manifestat. Et vero si asper frigiditatis comitem portendit siccitatem.

**Designis** que ex colore sumuntur. Et colore autem in hunc duces signa modum. Si etem in colore est rubens et pulcher temperantiam completionis significat epatis. Si vero cum rubore albedo fit admota calorem completionis significat epatis et humiditatem. At vero si corporis est color ad citerinu inclinu multitudine significat caloris in epate quodque generat choleras

## Primus

rubea. Quid si in albù inclinabat corporis color caloris completionis frigiditati significat. At si pernitia est albedo: ut colori affini lef gipsi, humiditate frigori comitè còplexiònis innuit epatis plurimæ flegmatici sanguinis generatiòne. Quid si liquidus corporis videbis coloris aut plùbi aut in nigru inclinu còplexiònis significat epat frigus cujus siccitate multitudine calore nigre ab eo generari.

Cæ Caplim. quid. de còplexiòs testis cognitise.

**Estitium** porro còplexiòs signa ex pilore in pectine pductione et er spermatis substantia et er actionibus sumentur. Ex pilorum quidem pductione: quin si in penne et vmbilici partibus et circuliucinis multi fuerint eorùs pductio in pêne velor calore significat completionis testinç. Si vero sunt cujus sua pili multitudine asperi et grol si calore eor significant et siccitatem. Si vero molles et tenues húiditatis et caloris ipse süt signi. Quid si in pêne et circuliuffus panici sunt pili et eor tarda pductio: frigiditati còplexiònis sicut testiculor. Quid si panci et asperi eor significant comitè siccitate. At vero si molles frigus eor et humiditas osteditur.

**Designis** que er spermate sumunt. Et ad hoc signa duces, quin si fuerit spermatis substantia multa et grossa calide complexionis testiculorum nuntia est. Sed si sit panca substantia et tenues frigiditas eorum signum est. Quod si sperma mulctum est et aquosum humida còplexiònem non tiat. Si vero panci est et grossum siccitate còplexiònis eorum propalat.

**Designis** ex actionibus ductis. Et actionibus testium signa sumuntur eorum complexionis quoniam si fuerit homo multi coitus fortis erectionis: multe generationis maxime et masculorum significat complexionis testium calorem. Si vero pancus sit illi coitus erectio debilis generatio admodu paeca queque generant magis se mine: friside còplexiònis testiculor è signi. Multo vero coitum existette et acutissimo eius patik bene est diis nec leditur et multis generat: significat quoniam testiculorum calida et humida est complexio. Si autem superabat dauerit còplecio hec in testibò minime huusmodi a coitu abstinebit. Quod si fuerit huc celeris ad coitù mot sufficit mediocrit et vius nec multis poterit: citoque remittit et plumbi se nenerat masculos. Significatur ei testiculor còplecio calida esse et sicca. Si huc paru ad coitù celer est tarde erectionis sicut frigiditati còpleziònis eor et siccitate. Sade erit illius habitus tudo cui testis còplecio frisida è et humida nift quæ ei cui è frisida còpleto et sicca spina grossa

Theorice.

est: cujus est cœprio frigida et húrida tenue est. Harbi antequam duarumque ofciae cœpionibus paruiti, gnatque eorum generatio amplior est, feminarum. In Capitulum, xvi, de complexionis stomaci cognitione.

Et vero stomaci cœpionis cognitio fit ex hominibus actionibus et malitiae et coquinentiæ? Et non coquinunt. In actionibus quod qum cujus est cœplo caeca stomacorum grossos bene digerit, cibos: corripi pútut ait in eo subtilibus cibi etque eis digo apetitu ipfus forior: et qum huius dinis est calidos amplius desiderat cibos modicis, qusam perferert. Stomaci ait frigidus grossos minime digerit cibos sed granant ipfum et accrescet in eo veloci: huiusqum dominus inclinatur ad friidos cibos potufqum. At vero siccos stomacum signa fui hét sitis celeritate paucæ refolectatur aquæ et amplius admodum dederis sonus illi aque in stomaco fit: quæ admodi. Sal. dixit etiusqum inclinatur appetitus ad siccos cibos. Stomaci vero humidi signa sunt: sitis pacientas et ad cibos inclinatio et humidos. Dige fitio vero eius debilis est niñ forte fuerit in eo calor. Cœpionio ait stomaci copôsita ex signo rìs intelligitur cœpionibus adinuicê simplicius. Et sciendi quoniam sitis multitudo et pacitas non ex stomaci est tantus causis fed copar ei est in his etià pulmo et cor. Cus etem cœdis fuerint et pulmonis cœplexiones calide fit illi et eiusmodi est sitis niñ quæ quâdo horum ca mebro rú sit sitis nequaquaëque frigide potu sedaft statim. Amputat ait horum sitis aeris cœptu per nares. At vero que ex stomaco fit sitis aeris contractu per nare fine aque potu non mitigatur frigide.

De his que ex connenientibus stó sus: muntur et nocentibus. Stomacum calidus frigidus delectatur rebus que ei suprùstit et ab intu et ab extra vtiles sút illi: le dixit ait calidis aut ab intu et ab extra obuïs. Frigidus ait stóus calidis delectaë extra et in tus obuïs qum etià súunt illi. nocet ait frigida. Stomacum porro húdus humidis nocet accitque illi exinde defectus. Delectaë at súcис et ili súunt. Siccus ait in húidor delectaë saporem: ledit ait súcис. Et itellige inter malà cœpionis stomaci nálem et malà extra naturæ, esse diæm: qum male cœpionis nállis dinis ea et suo filia sút expetit stó. At ho male qum eam è cœpionis posset: qum dinersa súnt et contra: ria expedit. Parui porro signa súnt stomaci qum multis gravatur cibis. nec cipit illos. Si vero detur illi paucus et sepe cibus eiusqum est bona complecio optime digerit illum.

In Capitulum, xvij, de pulmonis complexionis cognitione.

Maly

14

## Liendum

pulmonis cognitionis cœpionis fieri ex aeris ad ipfus cœcordânia et vifcordântia: et ex voce: et his quæ ab eo egrediùx. Et ex aeris quod cœconciencia: qum euz ae rìs calidi per anhelitu leditur, et ad anhelitu frigidi aspirat aeris significat eius complecio nis calorem. Si fit autem eius huic habitus contrarum frigida est eius complecio.

## Designis
que ex voce sunt. Per voce autem significantur quoniam si magna est vix et vehemès complexions eius calous nunta est. Si parua frigiditatem significat. Quod si rauca pcedat hu miditatem significat complexionis. Si vero acuta et subtilis significat exprimit cœpionis.

## Designis
ex sereatibus. Ex sereatibis quoque pulmonem agnosces. quoniam si in pulmone humiditas est, est forte huus dominus voce vatur pauli am plioni per canales pulmonis mele decurrunt humiditates et si loquatur plurimam expuit humiditatem et flegma cum tufti. Cuius autem pulmo siccus est unimimum spute eisquis vix clara est. Et sciendum quoniam visis magnito magnitudinem sequitur canalium pulmonis et latitudinem. Aer ex canalibus latius pluribus stimul egreditur. Et strictis autem canalibus paucis. Scquuntur autem vobis magnito et paruitas complexionis canalibus pulmonis calorem et frigiditatem accidentali er non propter aut calous aut frigiditatis ipfus caufam. Pulmonis eteniz si fuerit calida complecio eius est canalis lata caloris eteniz est dilatare meatus. Et quod si eius est cœm perto frigidareus etiam canalis stricta est. Cest enim frigorus natura meatus adnare et arctare sua denatione et adinuicem cospulare. Sic quoque aspera voret plana ac lesnis eius sequitur alperitatem et lenitatem quæ canalis quidem lenitas temperantiam sequitur pulmonis cœpionis. At vero alperitas illius significat. Hac vero via horum itel ligitur membrozus complecio sicut diximus. Omnium vero reliquiorum membrozum cœpionem oporet intuert et diujudicare er his que illis connenient et diffentiunt. Si etem membri aliud quod rebus leditur frigidis: pro súnt autem illi calida citoq refrigeratur illi etudicanda est frigida complecio. Si vero his contraria fuerint eius calida est cœprio. Si autem membrum desiccari siccus videris no centqum illi conferuit autem humida eius est complelio sica. Si se res contrario habeat humiditas eius dominatur cœplexioni.

In Capitulum, xvij, de totius corporis cœpionis cognitione.

b 2

Ziber

T quoniam cumque me-
bri sigillatiz-
quo cognoscat coplo osteliz est; iac-
nuc opz ea ponere signa qub est;
tatius corporis coplo indicanda est

qnd extra teperantiâ politû est nàliter. dehinc
côplonis dabinus signa têperate. Dico h qm
totalitatis corporis còplexio qnoq cognoscat:
rebus: aut enim extactu cognoscat aut ex colore
aut er pilis. aut ho ex figura aut p actiones.
Leractus qde qm calide còplonis corpora si
tetigeris têperatis inuenies calidiora. Corpa
aüt q frigidâ hest còplezionê frigidiora têpera
to inuenies nisl q calidior tactis corpori quo-
rudâ sentes vapoiofus et delectabilê sub ma-
nu vt puerop corpa: quorudâ aüt tacti acuti
caloris et ventoit vt inuenum corpa. Corpa ât
ficca si tetigeris dura inuenies et solida magis
q têperata: hûrida vero moliora temperatis.
Siccitatê etenim soliditas sequitur: humidita
tem autem mollities cömittatur.

Designis

que ex colore sumnkt. Et

colore corporis signa fumes
qm quor et corpor calida còplerio et color q3
est rubeus. frigidoz aüt color alb9 e. Cib9 nã
q3 in calide còplonis corporib9 in sanguinem
transformax velociter et in calido quâtitas san
guinis multa corpe coadunax. Sanguini aüt
bono color, ppitus rubens e: lacertors vero q
sub cute sunt generatio et fangnine est: ideo-
q3 calore corpor còplezionis color comittatur
rubens. In còplezionis vero frigide corpori-
bus cibus in fangnine mutatur flegmaticum
pascuntur q3 illo medra: flegmatis autê colo-
propius albedo est: ideoq3 et frigiditatem cor-
poris còplezionis albedo sequitur.

Designis

er pilis, süptis. Et pilis
hec ducuntur signa qum
in calide complexonis corporibus pili veloci-
ter producuntur: multiq3 valde et asperi: pro-
ductioq3 pilos et eoq3 pendb9 et mento citissima
et color eoq3 niger: que si calida fuerint et sicca
pili cripti sient. Si vero calor est committatur
humiditas et pili nigre sient et lenes. In frigi-
dis autem corporibus pili sunt pauci et albi
tardeq3 pducuntur: que si fuerint frigidâ chn
mida corpora erut pilis nuda piliq3 eozplani
sunt valde. Qb si frigidâ sunt et sicca min9 nu-
da sunt pilis corpora. Est autez câ hec calidis
còplezione et siccis corporibus in multitudine
pilorum. quoniam pili ipsi vapores sunt calidi et
sicc qui de corporis egrediuntur poris: et hi
post illos foras emittuntur: nec eorum interdi
citur emissio: sed adinuicem continua est: va-
por autem calidus et siccus in his multus est
corporibus magisib in aliis. Et vero in frigi-
dis corporibus et humidis pilorum nuditatis
paucitatis causa est qn in ipsi calidis admo-

Primus

dum paucus est vapor et siccus sequitur humi-
ditas vaporem cujus corpora fuerit egressus ac
continuari adinuicem probib et vapor etenim
cum transierit cutis humiditatem et poros
exerit: couertitur humiditas et foramina opi-
lat: amputatur vaporis qui egressus est et ei-
qui ab intus sequitur continuatio: quemad-
modum his que humida sunt accidit si deco-
quant in aqua et bulliantur inuenies vapoi-
statim vt egressus bullitionis fuerit loco iter-
cidi. reueritur enim humiditas in locu5 quo-
ille egressus est vapor quem opilans inciflo-
nem inter ipsum et alterum qui sequitur vapo-
rem facit. Ideo ergo in frigidis non oziuntur
pili corporibus et humidis accidit etiam pilo-
rum calus corporibus plurimum siccis vt cal-
uitium fieri videmus: caluiti5 etenim nisl his
quorum est cerebr sicca complexio non acci-
dit. Signa autem est quoniam ex maiorum pat-
te senibus caluiti5 fieri videmus propter eo-
rum corporum siccitate3 et cutis desiccatione.
Amplius caluitium secundum maiorem fieri
partem videmusin sincipite magis q3 in aliis
membris. Ipsum enim ceteris siccus est et co
positum er offibus et cute fine lacertis q sub
cute sunt que eius in se humiditatem custo-
diant. Causa ergo propter quam pipli in cu-
te non oziuntur siccitas est quoniam y vapor
egressus pozos fuerit cutem apertam dimit-
tit: et foramina nec potest cum cutis arctae et
stringere sua siccitate disperguntur ergo va-
poris parte nec adinuicem. conveniunt quę
admodum fumost a suo loco egredatur la-
go contingit: pargitur enim et ab inuicem ses-
paratur. Epilorum autem nigredo fit multi-
tudine caloris ipsius vaporis et adustio. Fla-
ni vero ex caloris temperantiavaporis. quem
admodum intemperant ante inuenitiae ita
tum corporibus. Albi autez capilli ex flegma
tico sunt vapore quemadmodus in frigidisi
demus regionibus contingere sed etate seni-
nibus propter frigiditatem complexonis. At
vero crispi pili aut ex vaporis sunt adustione
et siccitate eius vt videmus in capillis fieri: fl
igitur fiant proximi complicantur enim et de
siccantur: et vt in ethiopum probatur corpori
bus propter aers caloris multitudinem qui
in terra eozi est. Aut meatnu5 curitate qui
bus vapor a corpora egreditur. Si etenim eo
rum meatus totus est et vapor replicatus egre
ditur. Capillorum autem planities er frigi
ditate vaporis est et humiditatev capilli eoq
qui in aquilonis sunt partibus in regionibus
etenim illorum frigus dominatur et húridas.
Idem in capillis videmus infanti5 eo qn hac in
estate multa est humiditas.

Designis

q de corporis habet hitudi
nib9, porro signa que ex

Theorice

Maly

15

Habitudinibus fumuntur que sunt. 1. pingne
do et maties spiffitas et raritas talia fit. 2. Cpi
suedo corpis aut est de adipe aut de carne aut
er vtriusq[us] flnul. 3. Wacies quoq[us] aut est cum
paucitate adipis: aut paucitate carnis: aut
vtriusq[us] flt. 4. Cú ergo erit in corpe adeps mul-
tus et caro pauca significat q[ui] et 1º còplexio fri
gida est têperata in hûiditate et siccitate. Si ca
tro amplio: adipe fuerit signum est eius esse ca
lidâ còplectionem in humido et sicco tempera
tam. Si quâdo asit et multi est corpus adipis. 5.
multe etià carnis significat eius têperantîa in
quatuor extremis. Cum asit corpus est exile tê
perantia in illo caloris exprimitur et frigoris: 13
siccitatem intellise dominâtem. Temperâtia
autê inter pingsuedim et maciem in corpore
temperantiam significat complexionis. Pluri
mus autem fit in frigidis corporibus adeps.
In calidis autê caro: quoniam ynctuosa pars
sanguinis in calidis corporibus naturali fit
cibus calor: in frigidis autem superest 4 rema
net. dirisuntq[us] illam vene ad mēbza. Que er-
go naturaliter frigida sunt mēbza vt păniculi
coagulatur in illis. Que at calida sunt mēbza vt
caro dissolunt illâ a se nec perstat in eis. At-
tamè fit calide fit complexionis corpus einusq[us]
dnîs quieti deditus et otio: ynctuons: quod est
er sanguine coagulatur in carneis mēbris pp
dissolutionis paucitatê: hinc ergo est multieres
viris videre pinguiores secûdi maiorez partez
propter intuunt vsum octi et quietis: quoniam
earum frigidior est còplexio hominû còplexio
nibus: hac autê in parte inficiêdi qui offa ve-
stitut lacerti. Sepe etenix multe est carnis cor-
pus offaqs eis subtilia: videturq[us] illâ inficiê-
ti tanç erile. Sepe quoq[us] fit carnem que sunt
cú mēbris paucam esse offa aut grossa: opina-
turq[us] qui inficiit pinguê esse huinmodi. Nò
oportet ergo in his decipi et errare corporib[us].
T[aritas autê calore significat corporibus et
humiditatê spiffitas frigiditatê et siccitatem in
ter has duas temperantia habitudinis têpe-
râtiam significat complexionis.

De signis que ex actionib[us] fumunt tur. Signa at ex actionibus ducta quædâ quidet fumunt ex alibus actionibus: q[da] er vitalib[us]: q[da] ex actionibus naturalibus. Ex animalibus quidê actionibus signa sunt in calido corpore vt fit qui einf modi corpus h[us] velocis ingenij celeris intelle ctus celeris etià mot? ipse festinus et citº insta bilisq[us]. Si h[us]o corp[us] est frigidus eiº d[us]i tarde est ambulationis hebes panci intellect? lingue Grauis tardi mot? in rebus: aù fixus. Ex actionibus at vitalibus liquado corpis est calida còplexio: est d[us]i fidê: est et aut audax van? se se ingerês: temerarius: instabilis in rebus ma gnis pulsuq[us] eius yehemês celer et spiffus ipse

velor ad irâ graue. Sìvero corpis fit còplexio frigida eiusmôi h[us] corpis formidolosus erit et timidus flbi plurimuz tumê pauce ire pulfuq[us] c[ui]s eius tardus et rarus. Ex actionib[us] at nàli bus quoniam calide còplexiòs vir citissime cre scit: appetit? est fortis bone diges tionis: multe veneris: frigide porro còplonis vir his ſtias h[us] habitudines. H[ec] est signo simplici: cutuſo c[ui]o diuerſitatis assignatio. Significationes corpor còplexionis que extra têperâtia sunt p[ro] naturâ et nos c[ò]memorabim[us] ea coacervata in vnoquoq[us] corpore quo melius et diliget[ur] posit intelligi a lectore et memorie m[â]dari.

De signis simplicium còplexionum. Dico ergo q[ui] c[ui]s corpus calidû fuerit eius signa sunt adipis paucitas: carnis multitudo: color rubens pili multi et ni grì: fi tacti eius tetigeris corpus calidû inuenies: est boni ingenij: c[ito] capiens quid: ve l[or] verbis: celer motu: festinus: carnis solide audax: van? inuerecundus: 2 ingerês: appetit- tus plurimit: celeris augm[ationis] : bone diges tionis. libidinis multe: yocis magne. T[si] quâdo asit est corpus frigidum signa eius fit adipis copia: carnis penuria: corporis a pilis nuditas coloris albedo. ac liquiditas fi quidez frigues pernitiu[us] est. Et pilos flauedo que ad citrinitatê percutit: quod fi tetigeris frigidus in uenis: erunt q[us] actiones animales vitales et na turales imminute et debiles: pauci ipse est intel lectus: tarde m[ê]tis: grauis lingue: tardi mot? formidolosus: et timidus appetitus imminuti: tarde diges tionis coitus modiciter fit: frigido ram o[ui]z signa m[ê]broz: manifestiffima. C[ui]s au[ri]s: corpus ficii est: signa eius corporis erili tas tactus durities: eruntq[us] o[ui]m eius m[ê]bro r[ui] que sicca sunt signa clariffima et patentia. C[ui]bi a[ut] corpus humido deputat? est mul te est carnis et adipis tactus molle innenitur: omniaq[us] humidorum quaſi eo sunt membro? rum signa manifestiffima.

Decòplexionû compositarnu[us] fl
gnis. At h[us]o cor-
pus cu[n]us est còplexio calida et sicca. Signa h[ec]
habet: exilitatê pilorum copiâ et nigredine: co
lorê: fucum: taccus calo[ra]em et durit[ie] ingenii:
mentem: ipse ingerês est: temerari? : appetitus
eius fortis: digeſtio bona: fed maxime cibor[ui]
grossor[us] libidinis studens. Eruntq[us] omnium
m[ê]broz[ui] que calida sunt et sicca signa patetia.
T[cor]pus a[ut] cu[n]us est còplexio calida et hu-
mida significat his: carnis copia: adipis pauc-
citate: pilor[us] nigredine et planitie: tac[ui] calore
et mollicie: multitudine putridorum morbor[us].
qui er humorum ſunt coruptione ſi h[ec] su-
perabundet complexio. Est etiam color ex ru
beo et albo: est q[ui] medius in animalibus action-
bus et vitalibus et naturalib[us]. Omnini[us] quęq[us]

b 3

Ziber

calida sunt et humida mēbrozum hoc in corpo
re signa sunt manifesta. Act vero cui? est cō-
plexio frigida et humida corporis signa sūt al
bedo colores: pingsuedo corporis: et adipis et
pia: pilozum flavus: quod si ragatur frigidus
sentik et molle: pilis nudus et priuatū est: apti
sibus hebes: multe obliationis: intellectus pau-
ci: formidolosus, timidus, appetit, debilis, dis-
gestionis tarde, veneris pauce. Et eorum q in
corpore hoc sunt frigida et humida mēbrozum
signa sunt patentissima. Corporis aut frig-
di et sicci signa colores albo in liudù pecti:
et eius eritias: flavedo pilori in citrinu per-
cutit: nuditas quos corporis a pilis: tact, et
durities et frigus: et membrazum que frigida et
ficca: hoc in corpore sunt sensibus manifeste
signa patent. Et sciendum quoniam in compo
sita corporis complectione dominātis et super
abundātis qualitatis signa manifesta est: ut
Capim. viij. de temperati corporis cogni-
tione complexionis.

Lquiniam ostendit
mus ex-
tra têperantia posito corporum
sciedi tibi ponimus temperatu
esse corpus cui signa media sùt in
ter ea q corpori extra têperatia posito.
Ergo medi inter macè et pingsuedinem: colo-
ret eius ex albo miktus et rubeo: pili vero flavi
et ad rubore paululum inclutum in pueritia
eft. Ut aut ad iuuetutis accedit eratem et capil
li venigrantur: tactus in calido temperatus
eft et frigido molli et sollido quemadmodum
medium paline cutis. At vero mores eius et
habitus animales vitales et naturales virtuo
se et bene dispoite. Ipsa igitur intelligens et ci
to capiens mentem habens bonâ et animum
andar quos sepe varius sed non tumultuo-
sus non timidus inter celeritatê medius et tar
ditatem et inter costanti et temeritate: et inter
miserioriam et crudelitatem: perfecti appeti
tus, abstinens non malus. Et oino atque vnuer-
saliter medius inter ea que dicta sunt comple-
zionum esse têperantiam signa erutus actiones
membraieius perfecte consumate pulchre et
grate. Cst notandus in his oibus que dicta
suntignis in quâdo hominu in aliquo duner-
fa apparebunt ne oino acceleres in dâdo iudi-
cio et snia nifi prius ola, inviu collegeris signa
que deinceps discernas et judices: atque adi-
nicem ola conferas: videas cuius: cōplexio-
nis signa sunt plura: et iam tunc illius hominê
tudices esse complexionis. Quod si corqualia
videantur esse teftimonium intuendum tibi
erit que sunt fortiora et que illa consulent dein
teos udicabis.

CCaplm. xix. de caufari cognitione que natu
ralem immutant complexionem.

Primus

Liendû
qûm signa in vno
quas cōplexio
nus corpor variatur in corporus
cōpionis variatios. Variatúr at
corpor cōplexiones aut ppter in
qua nareit regione et nutrit aut pp erat: aut
ppter maſculinatê et feminine: aut ppter
conuetudinê quâ homo plurimú consueunt,
CCaplm. xx. de mutatione complexionis cor-
poris pp regiones.

Am corporu
com
nes pp regiones mutenk. Intuè-
du nobis è: et sciedu qin dicta
unt signa de dimeritatib quos
com
plexionu in vno quos corpor
q. in ſumitur ex colore et capillus in regionibus
delignata ſut têperatis. In his aut q mime tê-
perate ſut huiusmodi signa certa non ſunt q
ex pilis ſumitur et colore. Calide etem regio-
nes q peruſte proxime ſunt vt ethiopia ſue ſa
ciunt gêtis colorê nigru capillos crispos: cuê
delccât ſeriora corpor eo: teneat: facies eo
rularat: oculos p[andat] naſuz magnificat: in
teriora corpor eo: refrigerât vires trelectâ de
bilitât. Quare horu ispecto: pp cutis extrema-
tione et nigredine ac capillor: crispatione op-
nat eo: corpor cōpiones calas e: et nò in ſut,
Calor etem circudânis eo: corpor aeris corpor
eo: foras atrahit calore et inminut interius,
CRegiones ecótra frida: a parte ſunt aſſolis
vris duab suppositi maiori infor capilli in
habitatiu caſtanet ſunt et ad albui tclui et p[li]
corpa eo: pilis nda: colores albi: facies ru-
bee: pectora larga: pedes parui: ppter qo ca-
lor pectoribus eo: inergitur et a frigore ſu
git: ideo: eo: calida cōplexo. ynde et ipfi
his de cãis andaces ſunt magnanim operan-
tur eo: ipiciéis albedinis eo: cã et nduita-
tis corpori eo: zum a pilis complexiones frig-
das huiusmo nec ſic se res h3 imo calide ſu:
quæ eni opz in homi cōplexiones ex colobus
indicare et capillis: 13 eo: collatiōe ad ſue têpe
ratos ipfi: q tibi signa certa appareât. Têpe-
rate ho regiones q sub recta posite ſunt ſinea
ab oziéte vſq3 occidête et q his prime ſunt et
ſ fines vt ārtu clima inhabitates: h[ui]t inter has
duas habitudines medios cōtrarias. Dicta fit
aſt hui9 regióis signa ap[on]u et q il p[pi]nq in
latere ad aquilonê vergête in p[ced]etib cù de
têperate cōplexionis ſignis dirimus.
CCaplm. xxi. de ſignori etatum notitia et mu-
tatione complexionum p[ro]pter eas.

Arantrur
q[us] cōplexiones pp
etates. Etates at
quatuor: ſunt. pueritie etas inuen
tus que ad statum. f. peruenit iune
tutis grandiorum etas et senectus.

Theorice

Baly 16

Tpueritie ergo est etas in qua semper corpora augmentatur: crescit autem visq[ui] ad annos sere trisinta. At vero pueritia visq[ui] annos dicitur quindecim et visq[ui] tringinta adolescens tia. Etas autem que ad statum peruenit inuentus ea est in qua completur corporis creare: et dehinc declinatio sumit initium eius autem statum fecundum maiorem partem trisintaquinque anni. Grandiorum autem etas illa est in qua apparere incipit diminutione et declinatio sive virtutis tamen detrimen- to. Non enim imminuit aut reddit aut corporis cōtrahit hui[que] scōm maiorē partē finis ſiut citer LR. At vero senectutis est etas in qua virtutis apparet diminutione que a termino e[mi]. autem visq[ui] in vitæ finē. Cpuerop[que] igrīt etasca lida est et humida que calidior et humidior obus existit etatibus hec etem generatiō ma gis prima est sanguinis et spondylis et vetrā calida esse scimus et humida. Inuenſi autē etas calida est et sicca intelliges autē eius ſicci tatē in aliaſi corpibus que vt nata sunt fito plus augen[que] crescedo tāto medior[que] ipso[rum] am pliori fit ſicitas. Calore abit scire te op[rum] in pune rnis et inuenib[que] equalē esse ſtitate dinerſu[que] au tē ſtitate. Si etem inuenſi corpa et puerop[que] te tigeris vtrib[que] eſtque inuenſi calore niſi q[ui] pune ron ſenties ſub tactu calorēvaporosu[que] quiete moleſi et iocidu[que] humiditatis c[ui] q[ui] illi admixta est corpor[que] vero inuenſi calore inuenies acutu et pugetē ſiccitatis c[ui] illu comitatis. Dedit an tē nobis exerpli. Salis de balnea et a[que] calida et ait. Balneu ſi calidu[que] fiat in caloris vltimo eos dēp[que] et a[que] mō dehinc vtrib[que] tetigeris diu acutu est calore: q[ui] dē eſtque inuenies in quaſitate: et vtrib[que] tactu exuri eſtque virib[que] ſed balneu ca lorē comitata acuſi et p[roſtio]. A[que] a[ut] ca[ta] nō ſic est. Nō etem est c[ui] e[mi] calore acuſi ſz leni tas: q[ui]re nō p[ot] a[que] calida balneo dici calidior aut ip[que] balneu calidu[que] calida dici a[que] calidus. Ad huc ergo modi[que] op[rum] calore qui in puerop[que] corpib[que] est tan[que] a[que] calide calore d[omi]no in inuenſi corpibus tan[que] balnei calore eſtque adinui c[ui] dici: q[ui] d[omi]no qui est in puerop[que] corpibus ca[que] tan[que] a[que] calide eſt: a[que] a[ut] inuenſi tan[que] balnei calor[que]. Si q[ui] ergo hec tactu p[ro]babitur corpo[ra] in obibus e[mi]q[ui] habitudinib[que] eſse debent cōparans p[ingue] p[ingui]: exi[le] exili colorib[que] rubei viri c[ui] ſimili. Et oino op[rum] o[mi]m cōſterre holem c[ui] alto in figura in colore in regimine in cōſuetis in exercitiis in cibo potuq[que] in balneo et ſiſibus inti[que] vt e[mi]briz[que] e[mi]brio: ſo[bi]bi cōſe- raes ſo[bi]brio: ſaturati[que] saturato: op[rum] q[ui] d[omi]no qui calor[que] estuq[ui] p[cuſserit] ſimilia p[alio] cōſerri et q[ui] frig[que] p[alio]sus est c[ui] cōſimili. hec etem ſi fecerit q[ui] dicta ſunt vera inueniſſe te gaudebi. Res peries etenum p[ueror]i calorem et inuenſi qui ad statum pervenerit inuen[tutis equales: n[ui]

lāq[ui] inter eos circa calore differentiā. Si quā do a[ut] corpora tangeras habitudinibus dīuerſa et adinutem cōtuleri: e[mi]tū ndi nō certifica tur cōplexi: et inter eos dīuerſitātē inuenies opinabilis illā ex etate eſſe diſcrepantiā. Co[que] pori a[ut] grandiori cōplexi frīgida est et ſicca: ca[que] calor: etenim est cicitas que in corporibus ſunt perfectorum inuenſi aduſte tēp[or]is longi tudine: humo[res] cōbursi in tātū vt in choleram trāſmutet nigram. Cholera poro nigra frīgida est et ſicca. At vero corpora ſenum in vltimo frīgida ſunt et ſicca. hec etenim etas p[ueror]i est etati cōtraria: et quācmodi p[ue] ro[que] mēb[ra] radicalia vt oſſa et cartillagines et nerui in vltimo ſunt humiditatis: ſic in ſenib[que] alioſi alia[bus] que majori ſunt etatis in vltimo ſunt frigiditatis et ſiccitatis: p[ueritie] etenim etas augmēti principi[que] est et crescendi. hec a[ut] duo per humiditātē perficiunt: d[omi]naturam mēb[ra] p[ot] extendere: ibidem fini[que] hu[miditatis]. At vero senectutis etas cōſumptio[nis et marco[ris] etas est: et in mortis via iter: q[ui] per frigiditātē est et ſiccitatem. Grandiorum autem etas minus ſicca ſenum est etate: et hec q[ui] ſicciori inuen[tutis est cōplekione ſicut et inuen[tutis etas ſiccioris est cōplexionis p[ueris]: hu[midior] a[ut] grandioribus. Oſtenditur autē q[ui] dic[ui] hoc modo. Generationis fetus principium in matrice est de sanguine mēſtruo et ſpermate. Sanguis autem et ſperma calida ſunt et humida. Sanguis quid[que] calidior[que] ſpermate et hu[midior]. At vero ſperma sanguine minus hu[midum] quib[que] coniunctur ex rebus generationis eius principi[que] ex ſubstantia eſſe humida. C[um] ergo contemporatur ſimul sanguis et ſperma calor[que] illos committet ipso[rum] paulatim donec aliquantulum coagu-lentur quo poſſit informans ex eis membra formare fetus incipit: pr[imum] p[anniculo]: rum generationem: dehinc carnem poſſi[ve] nas ac neruos iam tunc generationem incipit offium: et vnguium cum iam coagu-latur materia et deſſcatur: hec cum creanerit membra virtus non deſſunt deſſicari paulatim et angeri mediocriter crescentibus caloris naturalis virtute donec ſo[ma] compleatur fetus einſi[que] conſo[n]tentur membra intantum vt cum fetus naſcentur membra eius hu[midio]ra inueniantur quam deinceps et oſſa quoq[ui] que ceteris ſunt ſicciora mēb[ris] humida ſint et molli: que inſui partem ſi volueris inſlectantur quemadmodum ab obstetricibus ſieri in infantes videmus ſi e[mi]orum capita ſue rint oblonga. C[]Reducunt enim in primam illam circularitatem. C[S]unt tamen hec mēb[ra] tempore mino[ris] humiditatis quam in matrice ſuicunt. N[ec]ho deinceps augmētari membra deſſi[bat] augeturq[ui] ſicitas et forſtitus

b 4

Ziber

do eorſi:creſcatę caloris virtus donec ad etatè puererit et virtutè et ſiccatate donec ampliſt radicalia no posſint extèdi ſua duritie & soliditatem média. Hec aut etas inuètutis est ſtatus. Dehinc aut oium augetur ſicitas mébrozus donec ad etatè pueniātur grâdiore ſuntq in ea fortis ſiccatius mébia abide ſenectus in cipit eroxidii et crescete ſicco diſatur mébis do nec ſupabunder:dehinc virtutes debilitantur caro minuit et ſanguis. Calor etem hac in ha bitudine naturalis debilitat. Nòs enim naturali innenit humiditatem in qua operек. Aucto ita: q ſicco ampliſt caloris auget nālis debilitas et coagulation, ſit prima:inmetera: itaqz curſ manu debilitat mot et pedu turbat corpus estqhuic nomè habitudini ſenſi:que ſimilis marcori est pletazt vt igitur deſecerit humidi tas et ſiccatiis perfect est ſtat calor extinguſt naturalis et corpocorpiſ:qz moris. Hec et enim ſicutas corruptionis cā est corporaia: cum et pletazt. Et ſimile qo ditim est et inplastis. Dù em a terra oriunk humide ſunt valde Delhinc aut videbis illas dů crescunt ſiccatate eap auſeri virtutè donee crescedi ſinè attige ſint a qua decinare incipient et deſſicatqz du marceſcètes còtrahant et vetereſcat. Et hu tuſmodi qo litas ac habitudo etati ſimilis è ſenſi et mortis. Capet ergo ex his qo dicta ſunt qm puerilis etas in vltimo est humiditatis ſi ad oſes alias còſerat etates. Seni aut etas q in ſenio ſunt in ſiccivitimo est. Quo:corpa is et ſicca ſunt ſed.tu frigida apparèt et eſſe hùi da ppter ſuperfluitates in eas congregatas vt ſcreat? et muccos lachrymar flur: média nàqz pncipalia corporaſen debilitata ſunt eorſi qz viri?p qua ad ea cibus trahit mutakqz ca loris debilitate naturalis. Hic itaqz de cauſis circa ea multe ſupfluitates humide colligit. At vero ipfa radicalia mébia pculdbio ſicca ſunt nec ad ea de cibor quiſ puemt hidiate nifi modicum. Senum ergo corpa eo q eop mébis congregant ſupfluitates frigida ſunt et humida: ex ſe aut ipſis et membus ipſis frigida et ſicca.

C Capitulum vigeſtimum ſecundu de maris et ſemine nature.

Atatur

quoqz natura
plonis ex ma
ris et ſemie natura: qm mascu
lum in omnibus animalibus
calidus est complexione femi
neo: ſemineum autem frigidi
& humidius masculo. Signuz

autem ad hec tale est: videmus in masculiſp
los multo plures et fortores ſed et eorum pro
ductionem celeriozem ch in mulieribus: vnde
& illis barbe innascuntur. Nò ſi còriget et mu
lierum aliqua fortis eſſe caloris in corporb

Primus

eap plures ch in ceteris videbis pilos et quan
doqz illis innascuntur mèti loco pili. Amphi-
malcum per omnia ſere fortiorum habere
animam mulierevidemus et fortiſiis certam-
nis ac audaciore ſemina iter omnia pene ani-
malia. Ideo ergo et viro: pectora lata ſunt p-
pter dilatare caloie. Et videm eor demozem
parte in pectoibus pilos habere. Amphi vi
des malelos poſt naturatate celerioris mot
& dilatationis. Sed mulieres celeres crescere
masculi qm complexio earu vir oriz est còple
rione humidior. Humida aut corpora citius
dilatantur: niſi qo eorſi crescere citius finez h3
& viroz frigidiores et enim ſunt còplexiones
& debilioris. Masculi e contra calidioreis et for-
tioris: hominum etenim corpora et omnium
animalium virtutem habent naturalem qua
crescunt. Que ſi fuerit fortis et crescere mains
erit ſi debilis diminutus et tamen celeres. Am-
plius in pluribus et anim et cognitio et discre-
tio et constantia in viris est maior ch in mulies
ribus: motus ch eorum ad actiones: et via ca-
piendi et phantasia forti: propter ipſotu mè
biorum virtutem: que capit u ipsoz sequitur
magnitudinem: vnde et virozum ſcapulas vis
debis et membra: ſed et biachia ac crura groſ-
ſiota eſſe. Hec etenim omnia que ſunt dicta
motum sequuntur. At vero contra est mulies
res pilis pnuatas videre in pectoibus et ven-
tre manibus et pedibus propter earum com-
plexionis frigns & debilioris anime min au-
daces pectora eorum stricta: videbis etiam
maiozem earum partem minus habere anſi
mi minus discretionis: amplius timoris et des
bilitatis: ſed et earam capita parniota fm ma-
torem partem. Que etiam ad otius magis in
clinantur & quietem ch ad labores etenim ma-
gis congregantur propter earum frigns com-
plexionis cum ſt frigiditatis coadunare et ch
Slutinare: meatus ch arctare et minuere actio-
nes ac breniare. Et his itac omnibus ſignis
tidi manifestum ſit feminam frigidiozem eſſe
& humidiozem: masculum autem calidiorem
& ſicciozem ſemina. Humidior autem ſemina
creata est ch masculus complexione propter
fetus cibum fetus etenim cibus dum in ma-
trice est humiditas est ex ea fit. Que cum ita
ſunt non oportet mulierum judicare corpa ad
virozum collationem. Sed earum indicabis
corpora per collationem ipſarum ad tempe-
rata inter ipſas corpora complexionè viriſc
discretionis diligentia.

C Capit. xxiij. de còplexionis mutatione pro-
pter consuetudinem.

Atantur

quoq corporp
pter suetudine
compleiòdes. O3 ergo intelligere qm
còluetudies fl logioris flast ipfisa
turalem

Theorice

Maly

17

turalè trâsserunt cōplexionem ad alia ſm cōſuetudinè quæadmoduſ in aphozimor libro
hypo. teſatur cōſuetudinè ſecûdam eſſe na-
tur. Et cōplexionis mutatio ſit cā cōſuetud-
nis aut p regimè: aut p artificiù. Et ex regimi
ne quæadmoduſ ſi ſit homo nāliter coporis
erilis : vtaturq[ui]oio et quiete ac delitijs et ex-
ertutij paucitate: vnde corpus illi corporulatāk
multiplicaſ frig[us] hùditas in eo et ſit p[ig]uis.
Sic q[ui] ſi ſit ho[is] corpus nà corpulentù et pin
gue: vtaſcor exercitiij copia et labours paucitate
q[ui] cibor[us]. acciditubuſ curarù et tristitie: diſ-
soluitur ei corporis humiditates: mèbria ca-
leſiut et ſiccaſtur ſitq[ui] erilis. At vero ſi occupa
tur in aliquib[us] ad ſolè.eſtq[ui] obnitiati ei affi
duus: et vestimétor corpora ndus. cutis ei et
ſenuatur et dureſcit. color niger ſit: mutaturq[ui]
eius in calorè cōplexio et ſiccatate. O[sa] ergo diſ-
cernere inter eui q[ui] einſmodiè nàrl et q[ui] cōſuetu-
dine. Intnearis igit[ui] illi q[ui] p[ig]uis est ſiquidè
nudù est pilis corpus: venq[ui] ei ſtricte: pin-
guedo hec nàlis c: p[ig]uedo etem ſm maiores
p[re]te ſit ex frigiditate cōplexiōis. fridaq[ui] p[le]
rio venas artat et pilos minuit vt dicti[us] èm p[re]
cedetibus. Cuibus autè vene late ſunt et ip[er] pi
loſus eius est naturaliter calida cōplexio. p[ie]
guedo autè ipſi[que] mutata est a conſuetudine.
Sic quoq[ui] ſi inueneris corpus erile cutem
alperà et ſolidà. colo[re]z nigrù pariter q[ui] ei ve
ne ſtricte cutis aſt nuda pilis. ſiccatas ei q[ui]
litas ex ſuetudine facta est. calidoyuſur ſic-
corù. Si aſt vene ſint late et ipſe piloſus mul-
torùq[ui] pilorù eins exilitas naturalis est.

De mutatione cōplexionis pp
artificia. Muta
tur quoq[ui] cōplexio ex artib[us] Quare ſcièdui ti
bi est: q[ui]m arti[us] quedâ cōplexionè hominis i
mutat in còtrarii aut in calorè 7 humiditare:
vt eorù accidit cōplexionibus q[ui] balnei interio
ris ſeruio dediti ſunt aut in frigiditare: et hùt
ditate: vt p[ic]ato[rib]us accidit et nautis ac fu-
lonibus: aut in frigiditare et ſiccatare: vt agrico
le patiutur et venationes et aucupes ſiliaq[ui]
hec ſunt q[ui] te ſcare oportet ad d[omi]am cōplexio
nis hoium q[ui] er natura est. et q[ui] per cōſuetud-
nem mutata, et facta.

CCapitulum vigefinùquartum de ſani cor-
poris ſignis et ſeruis emendis.

E quoniam de na-
turalis
cōp[ioni]s ſignis q[ui]a ſintfat[us] dicti[us]
est: equi nobis videk ſani etiā cor-
poris ſigna p[ponere]: in q[ui] nulla è
macula: nec alid[us] culpatur. W[edi]cus eteniż
horù neceſſariā h[uius] ſcientiā: mariuq[ui] q[ui] de
ſeruorù 2 ſulunt empoſtè: et 4 ſitur ab eo vtrus
q[ui]d inſit vitij nec ne. Nos ergo 3 p[ig]uis oia q[ui] ad
hec nccessaria ſunt hoc d[ix]erim[us] in libro ſepa

tum ſuſſo[rum] capitulis: unto[rum] perfecta et un[rum] vt eſi
diligëtia et cura tuens: res posſit o[mi]s h[uius] ſci-
re näles: et q[ui] extra natura ſut ac plena 2 perfecta
cognoscere ſciëtia: q[ui] ſi in emptionib[us] hi[us] pro-
puà quèdâ et singularè dederim operâ faci-
lius erit eor[que] ſciëtâ et cognitionè volènt. Dico
ergo desiderâtê corpus cognoscere ſanù. et o[mi]
vacu[us] vitio optere prius vitia cognoscere in
comoda corporibus accidëtia, ſicut hoc loco
dicem: prius igit[ui] corporis cōplexio cuius ſani
tas 4 ſitur intuenda è figura quoq[ui] habitu et
do de hinc aſt circuſpice cutem ipſi[que] hoc est
ſupſiciè et q[ui]e in ea tunt. J[ah]tunc aſt a capite
incipe et ei[rum] diligêter habitudies vide et agno
ſce: et ad ea q[ui] ſubſunt et ſequunt deſcède mèbria
et ſic vſoq[ui] inferioria ſm oridis mèbrio[que] ſeque
tiā: donec ad pedes pueneris: et itelluseq[ui] oſi
horù mèbrio[que] sanitatê et salutê ab accidentib[
que] in comòmodis eor[que] in ea aduètùs. Si etem h[uius]
diligêter obſeruabis et ſanu corporis et languis
dum perfectius cognosces.

Speculatio
corpus cōplexionis
er colo[re]. Et ſpecu
latio q[ui]dè cōplexiōis corporis cōplexo colo[re] ſumitur.
Si etenim nò ſit culpa vt crocens q[ui] malà ſi-
nificat cōplexionè calida: et colere rubee do
minationè. Aut malà q[ui] in epate è calida 2 p[le]
 tionè: nec nò alboq[ui] sipſe malà ſignificàs cò-
 p[le]x tionè frigidà ſi et epatis frigus et flegma-
tis d[omi]nationè. Nec niger aut lùid[us] p[lu]bi colo
ris filis q[ui] malù ſi[gn]t fride et ſicce cōp[ioni]s et fr[ie]
gus epatice cōplexionis ac ſiccatate: imo et do
minâtê cholerà corpi nigrà et ſplèis debilita-
tè. Sed ſit ei[rum] nàlis colo: pulcher et decès. l[ui] vt
ſit illi p[er]fectus de cor[que] ſi eui q[ui] ipſi proprius est
colore. Et hoc ſi è vt ſiquidè albus est paruſ
ſupſundaſ rubo[re]: ſi ſuſcus ſit clarus tennis
ſi niger p[er]fectus et coruſcàs: labia ei q[ui] ad rubo
re inclina: ſi h[uius]mo[mi] colo[re] fuerit ſignu è cor-
poris bonà eſſe complexionem.

Decorporis
figura. Corporis at
indicàda est figura
cóp[ositione] bona eor[que] ad inuicè 2 p[orti]o[ne in
4[ui]tate sp[oli]tudinis magnitudis p[uitatis] 2 co-
grua vt nò ſit quidè caput Groſſuz ſubtile col
lù. p[ec]t[que] ſtricti oiaq[ui] mèbria ab inuicè diffona
vt hi[us] p[uis]: illa ſint magna, vt ſit q[ui]dè caput
pu[ni] coilìi Groſſuz p[ec]t[que] ab hi[us] diuersù, aut ca
pite parno totù è corpus magnù et longù. pe-
des breues aut e[mi]uo. hec oia i nà iuic[em]ala
viſiut turpia. Sic q[ui] mèbria ad inuicem collata,
bone p[ortionalitatis] in magne et puo. i ma-
cie et p[ig]uedie in lògo et b[ue]ni. Si etem sic mè
b[ia] inueneris ſanitatis ſigna et figure est bos-
ne compositionis.

Decorporis
habitudine. Habitu
do ſit corporis vt ſit nò
erile multij copiā etem ſi[gn]t calo[ris] 2 ſiccatiātis

Ziber

et est paratus ethice sedus aduentui. Nec vero
pingue multum quoniam et hoc multitudine
frigiditatis sitt a humiditatis ac flegmatis:
nec erit huius a morte securi subita, aut mori
borui aduentu tardoræ sanationi, ut epilepsia,
emigranea, paralisis, apoplexia, similesque his
morbi.

De speculatione

cutis. Spe-
clari quoq3

cuté opz 2 supficié cutis. hoc est corporis mani
festi. O3 2 illa intueri loco claro ne forte sit
in ea morphea albajant lepra aut farredo pe-
tigo ve. Diligentius 3s inquirat ne forte in ali
quo sit mébroz corporis qſi cocture signum,
aut tincture aut q ſunt in corporibus figure
ſiut etn aliqni hec lepre cā ne appareat. Si 2
hoc in corpore videris faciè 2 senas diligen-
tius cōſule: 2 liquidè inſſe videris albedinez
lepre signu tibi erit. S3 2 ſi locu videris ali-
què in coloze a reliquo imutatu corporo. exq-
re ne forte lepre cā qù ſi ſtare ego aut ſitib 9 ſit
tinctu lauabis 2 illud cù ſenauo et aceto dili-
genter 3 fricatu cù panno erterge aspero. Si
etem lepra est apparebit. Et intuere ſi vlceru
ſint in corpe aliq macule 2 qre vtru canis illi
momorderit quonuis tpe 2 ſi ptigisse dixerit ſe
curus oino nò ſiat quin rapidus canis fuerit
eoq3 vſoz eiusmodi inducat hominu vt aqua
timeat. At hò ſi corporis ſupſcies oino müda 2
his ſana fuerit accidentib 9 iam tunc ad, caput
conuertere.

De speculatione

mébrozum.

De speculatione mēbrozum. Qſ. igik in
his p[ro]mū oiuz inuenſtagāduy[rum] caput e. Intuere
itaq3 post hoiz capillos ne forte lenes ſint
2 pari[que] eoq3 p[ro]ductio abinuicē ſeuincta 2 re
mota. hec etem corruptione3 cutis capitis ſu-
ſignicāt 2 male cōplexiōis cerebrz. S3 ne for-
te debiles 2 multu cadētes. hec etem ſiccitatē
cerebrz deſignat 2 cutis capitis extennationē.
Caneas quoq3 ne alopiciā patiak aut tyriaz.
hec etem oia p[er]ſimos portēdu in cerebro hu-
mozes q[ui]b[us] capilli corruſpunt. Si at his ſalui
ſunt capilli icomodis. ſignuz tibi ſunt cerebrzi
bona e[que] cōplectionē vt alias dictu eſt. Dehec
aſut ipſi9 capitis cuté p[er]ſpice ne forte ſint in ea
furſures aut ſahafa aut puſtule aut vulneri
macule p[er]funder. hec etem ſiſt hos a craneo
cecidiffe. 2 hoc malu. No etem ſecur9 quis eſt
quin ictus ſupueniat loco huic alicui9 acute
rei 2 p[er]ueniēs ad cerebrz illò vulneret aut ali-
q[ui] graue q[ui] inſiga[que] et p[er]ditione faciat. Specu-
lare quoq3 cranei ſignurā ne ſit obloſa tenuis
in medio. hoc eſt etn malu dupliciter: q[ui] 2 ad
h[ui]mo[]i hominē epilepsia festinat 2 turpe e[que] viſu
Cane eſt ne epileptic9 ſt: cui9 rei ſigna ſut q[ui]
huiusmodi ſnaſt capite multi e[que] ſomni vigilāſ-
ſi9 q[ui]e de ſomno nunc experrect9 2 nonunq[ui] ali

Primus

q[ui] e[mi]b[us] ſine ip[er]mi[que] moue[mi]q3 volatate cor-
p[us]q3 e[mi]p[er]tum e[mi]multiq3 flegmatis: hec
q[ui] videris ſcies epiſtās inſſe. Cane eſt de-
ſpiētiā patiak migrā: q[ui] hoc m[ō]n agnosces: vi
debris oculos e[mi] acute intuittōis: 2 ad ud. q[ui]
intuek corruſcātes ſicut intuere[n]kere: eruq3s
ip[er]mi9 incōpōſita 2 iordinata h[ō]b[us]. Aspice quoq
q[ui]e ne forte ampli[que] iuſto magni appareāt ocu-
li aut profundi aut alter altero minor. hec
etem tā 2 ſi n[ō] obſint viſui macula t[em] est 2 tur
pevidēti. Et intuere ne forte acciderit illisglau-
cor q[ui] p[us] non fuerit: hoc etem malu 2 a[que] in
oculi desſeſuz ſignificās. Dehinc 2 oculi, pu-
p[il]lā 2 ſidera ne forte ſit in ea amplitudo ma-
lu e[mi]n est viſus, ſignificās effuſionē 2 ad eins
amiffionē perducēs. Scrutare quoq3 e[mi] viſu-
cuiusmodi ſit in vltio 2 in debilitate vt intuea
tur corpora. 1 variar[que] ſignar[que] de lōge 2 de p[pe].
Q[ui] e[mi] n[ō] optime viderit nec in lōginqui eins
bene extende[k] viſus: aut eco[r]rario malu e[mi]. In
co[m]moditatē etem q[ui] cerebroz accidit ſiſt 2 ap[er]
vide[t]. Albu q[ui] quoq3 oculoq 2 p[er]ſule ne forte turu-
bat[us] ſit: inutile. etem viſui. Q[ui] ſi c[ui] hoc quoq
q[ui] oculi rotu[i]di ſint qu[em]admodi leonis faciès
q[ui] leonis facièsq3 e[mi] n[odo]ſa. elephātiā ſigni-
ficat. Respice quoq3 ad e[mi] oculorum p[er]ſu q[ui] n[ao]
q[ui]tinuak ne forte ab eo hüdiitas deſuuat. Q[ui]
videris e[ſa]de oculi parte[que] exprime: 2 ſi videris
ea humiditatē egredi ſiſt fitulā. Si h[ui]o hac
parte carne videreis ſuperfluā: q[ui] tāch[que] ad pu-
p[il]lā diriga[k] yngula e[mi]. Q[ui] ſi in oculis venas
videris rubeas 2 hoc malu ſiſt 2 e[mi] herip[er]
lā. Palpebras e[mi] inſpice 2 inquire ne forte ſint
in eis p[il]i 2 q[ui]s otu[n]k hoc e[mi] malu p[er]ſum
dans oculu viſuz debilitās. S3 2 ne fluat 2 et
cadāt caue. ſignu e[mi] et etem acute materiei que
ad radices fer[re] palpebrar[que] illas cadere facit
phibetq3 ab e[mi] viſus bōitatē. Ude e[mi] ne ſint
graues palpebre: groſſitiem e[mi] eoq3 ſiſt: aut
p[er]uriginē aut oideu. Quare inuolere e[mi]s co-
neniet 2 inſpicere q[ui] horu ſit. Dehinc e[mi] et audi-
tu inueſtiga: loquarifq3 illi 2 aliq[ui] inqre ab eo:
2 ſi ad q[ui]ſeris n[ō] resp[on]dē et auditus illu9 aliq
quid pati[k] aut opilationē q[ui] ſoamini aurium
accit aut aliq[ui]. Opilatio aut erit e[mi] carne q[ui]na
ta e[mi] aut ex verruca: aut aliq[ui] q[ui] cecidit in auris
culā re. Et ſi opilatio q[ui]de ex lapidis iactu aut
corpis aliq[ui] aut ſoſidu auriuq: euacuabat q[ui]
eductis c[ui] his inſtris q[ui]q[ui] aurib[us] 9 iduſt edu
cunq[ui]. Si aliq[ui] q[ui] de e[mi] ſanatio difficilis erit.
Post hec aſut[em] naſum aspice ne forte groſſus
ſit 2 tumēs. hoc etem carne ſuperfluā 2 vulne-
ra in narib[us] ſignificat. Op[er] 1 g[it]ur e[mi]s in clas-
ro intueri loco ſoli oppoſitas que quidn[ā] ſit
manifestu tibi fiat. Dehinc linguā ſcrutare vi-
su 2 loquere e[mi] vt r[hi]deat quo c[ui]n[que] ſit ſermoni-
us 2 facundie agnoscas. Et ſi eius verba grauia
ſunt aut balba aut n[ō] oſt[em]dit ſu[n] b[em] ſermon[em]

Theorice

Haly 18

intuendùs ne fortasse puitate fiat lingue. Qs
sì no fuerit aut groſticie lingue significat: aut
et defectu aut qm pars eins amputata e: aut
lå suorè quèpia q reruis accidit p quos loqu-
tur: aut auqzd hmoï ſile. Sepe qz immutatur
yba dêtis çà qui cecidit: vide et lingua ne for-
te sint in ea ylceru macule q cicatrice ſuscepe
runt. Quod ſi adiunertes çaz a dno qre: et ſi q
dê ſic eê responderit ſensum opinioni applica
qim ex epilepsia e fortasse. Ho etem epilepsiæ
patiens ſepe ſuaz mordet lingua 2 vulnerat.
Quare qrendi ê qo que çà eius fuerit. Cis
tunc ſcrutare vocez ne forte fit rauca aut acu-
ta. Rauca enim elephatia quaдо ſiğt vêtu
rã. Cininere etiâdêtes ſi forte qz eop cecide
rit maxieq qtwo: pmi aut câini turpe ê etem
loquêdi auſert facultate aut molares. maſti-
câdi eteni phibet bonitate. Et ſi qde ante pu
bertatez ceciderit melio pducedi ſi deinceps
no adliſet reuerti. Dentiu qz colozê inſpice:
ſiquidê mutatus ê in croceu: aut nigru turpe
ê miſi pp eoz fiat mutationê. Si etem muta-
tur mitopulchrioses 3 fuerat orient 2 melio-
res ac ſonores. Inuenſiga ginsinas 2 palatù.
Sepe etem aut laxa ſut autvulnerata
aut ſut in eis ylcera 2 hoc malu. Sed 2 palatari
eius 2 os ac anhelitù còsule ne forte mutatuz
heat odore. Qo ſi inueners aut ex putredie
est aut pp molares comestos aut ppter ſla
putridu in ſtomaco. Et liquidê odo fetid9 st
guiaru ê çà aut molaris putridi: hic extirpabi
tur miſatione ginsuaq poticis cû medicam
nib9 2 viſu acutor medicaminu. Si at ppter
molarê tollet fetor aut molari comesto ſubla
to aut miſato aut cocto. At vero ſi to ë cau
ſa no euacuat. Cehic 2 ſule vuã ne forte m-
tu ceciderit malu ê etenim: qim hmoï ſi accide
rit apoftema ſeqtur ſuffocatio aut ne ſit ener
uata hic illis plurimù tuſis ſit. Inuenſiga ê
gulã exterius 2 manu attige glàdules q illic
ſunt: qz ſi inueners tacu maſſestas cù duri-
tie ſcrophulas ſiğnt. Cis qz eas q ſub alis
ſunt glandulari ſule. Et q in aurib9 quas
ſi ſupradicto inueners mò ſcrophulas illis ſu
turas ſiğt in locis. Sz 2 pectus diligêter itue
re ne forte ſit illis còtortu: aut pua ſup ipſum
caromalù. hoc enim plurimù hmoï afma 2 tuf
ſis accidit. Si ho cù his quoq pect9 strictum
fuerit 2 ſcapule ſlupe vt qsi alas videak habe-
re. doſumq fuerit incuruù hmoï ptitim non
effugiet: marimeq ſi in adolescêtis aut inue-
nis ê etate. catarriq fiét illi 3 plurimi. Cde
hinc etià manus inſpicias 2 coniunge ac viſu
còmensura 2 ſi alterã altera minore inuen-
ris aut vtræq brieuè. quæ admodi manu quâ
medict affimillat 2 configurat manibus lupi
culi malu eſt: 2 ab actionu prohibet bonitate:
ino etià turpe. Et caue ne forte brachiu in

curnatuz aliq ſit de çà exteri9 acciderit ne
curuatum ſit vt oportuit. C et ituere ne forte
cubiti ſit aliq inequtas brieueturqz ab eo qo-
nece est: hoc enim ſi ſit çà factu lâguris alic-
ius iſeriori oſſi accidetis: I3 nec brachium et
iminuti ê neqz paſiòis aliciuius çà q ſupiori
accit. Inuenſiga et ne forte in altero eop aut
in vtoqz aliqd aſapi puo ſile inuenias: qo ſi
tetigeris ſub tactu reſpi vene ſile autvermi
hoc enim ſiſt manifestationez vene ſanio ſe.
Et iterum vtraſqz lunge manus 2 explica ne
fortasse difficile moueatur cui 2 p[icpe vt alio
cui tuorù. diligêti9 ipmat manu méb[or]. Sic
nåqz man9 ei9 tibi9 2 debilitas patebit nt9
quoqz neruori 2 debilitas. Cuiſcera et eus
iuenſiga hoc mò. p[ecipe ſupinu iacere 2 ca-
put ei9 plano poſiti ſit. 2 man9 ipi9 tâb9 ap de
bes extède 2 ſenua ipi9 paru ſubleua pedes
extède 2 tâge ſub planu9 vêtris ei9 a loco oris
ſto9 chis qz ſub hypoſuidrijs et ſunt. donec ad
pect9 puenias locu 2 ſepi9 manum appone et
palpa ac expire. Et ſi qde inueners aut in ſini
ſtro latere aut in dextro aliqd groſſum 2 du-
rù. inuiti tibi qm aut in epate aut ſplene aпа.
Sic quoqz ſi inueners ſup ymbilicu vyqz pe-
ctoris coſtas imedio groſſum qd oris ſto aut
ipius ſiğt aпа. Et hec oia mala ſunt ad hy-
dropisim nåqz puehit marimeqz ſi ſil cozo-
ris coloz ad arborê 2 iclinak 2 ſub palpebia iſe
riou ad turpiditatê. Qo ſi hac iuenſigas mu-
lierê inqſitioe p[ispice vtrù groſſuz aliqd inter
ymbilicum, inuenies 2 penê aut ſolidu. Et ſi
q[de] ſic inuenies matricis cãcrum, significat.
Interroga etià mulierem ſi forte acciderit il
li meſtruo tépoze defectus ſuis qui similis 2
apoplerie. qm ſi 2tingerit matricis eius ſiſt
ſuffocationez in qua mulieris ſubitus aliquá
do ê iteritus. C et inqre pariter cum his re-
nue ê q zilitatê ac vesſce vt ituearis. ſ.vinaz
inenies etenim in ea forſasse arenã fundo: co-
tignuã 2 ſic ſic videris lapidê ſiğt aut in renib9
aut in vesſica. Cdehinc etià teſticulos cuius-
modi ſint inqre ne forte eop venе dilatari ce
perit. hoc etem aduètu ſiſt venar9 q varices
dn[ir]. Atſi hoc i rerù no appet p[incip]iys. I3 pa-
lati traſeüte tpe dehic fori9 appet 2 fit ikirni-
tas fori9. Nec ho 3ge q[ilitatê] rimari p[tere]as.
Inuëies et em forſasse foramê qo i capite ei9
ê i lat9 iclinu q q[ui] mixerit vià in rectu no di-
rigi7 I3 ad iſeriora statim deſcédit 2 ho malu.
ſiğt emhunc minime g[hati]o[pi] oportunu. Sp-
ma etem nece hz recta emitti 2 dirigi in mi-
cê viayt advitumu ei9 attingat. C[ehinc] et ani
ſtatu ituere ne forte ſinti eo emoroides aut
moru aut ſilia. C poſt hoc ad pedes aſuz in
clina 2 p[icpe] illos ıſimul iügi 2 e[qui] pedes di-
sponat loco 2 p[ispice] ne forte al[ato]re b[re]
viurit ſit ê em malu. qm aut sp[as]muz portêdi[ta]t

c 2

## Liber

aut clauditatēt ę ex sciatica pcedit. Tūc ho il
lī currere impa, et ſ nulla icurrēdo appet di-
minutio neruōp significat ātutē: et iunctura-
rū cōcatenationē. Si aliter ḿd yideris ſignu-
ē ſirmitatis alicu?q accit neruis et iuncturis
vertebrā, aut alijās pedu tūcturis. C ſenu qɔ̄
ſpice ne forte duō ſit in eo aſa: aut illō q iſi
na or hoc em qōq nō ſanaſt et pducit patiētez
ad crurīs extenuationē et clauditatē pſectaz.
Sic etiā caue ne ſit in eis curuitas aut ictina-
tio. C Dehinc etiā crura ne forte ſint arcuata
aut in exteriora tranſuerſa. Mala etem ſunt
oia hec accidētia in eſuo p[]im officiētia. Sed
et vētres ituere crurī, ne forte eor vene dila-
tari cepint. Si etem hec fuerint. yenar q vari
ces dicitur aduētū portēd ſit. Et in cruribus
grossit ieri ſi iueneris et duritiē ac repletio-
nē in talor loco ad ſupiora, ſignu ā hoc paſ-
ſiōs vēture q or elephas. His ergo ſignis o3
ſana ſignificari corpa et alia patientia mala.
Si em oia q dixim q[]tib et diligēter obſernaue-
ris accidētia. corpuse ab eis oino ſanu inne
neris et oibus nudi ſirmitatibn in vltimo ſa-
nitatis est et salutis a paſſiōbīmūdī maculis
et vitij. Si ſit aut res e[]zio aut languidu erit
illud corpus aut nec ſanu nec egrotum.

CCapitulum, xxy. de quatuor: assignatio-
nibus humorum.

## In precedetibus

dixisse nos qu[]de elemētis loq[]re
mur recolere te credim q[]m cor-
poris hois elemēta alia q[]de ſunt
longinq et cōia iſi oibus q[]nationis et coru-
ptiōis corpib[]s ſuſceptibiliti[]b q[]s ſunt. ſ. q[]tuor p-
ma fundamēta. Alia aſt p[]pinq et p[]pa, et hec
ppinq q[]s in p[]pinquitatis vltimo q[]t et hoi p-
ria ſunt: ſt ill[]in i[]n iſi s[]cō participant q[]dam
a[]liaq s[]languinē h[]nit vt equ[]taur[. et hec ſut
mēbra cō similia ptib[]de q[]bus deinceps vice
mus. Queda[]t a[]ſt ſunt i[]ter p[]pinq lōſinguacq
mediaq etiā oibus ſunt cōia ſanguinē h[]nitib[]
rialibus. Et hoc loco nostra ad hec itentio et
de eis disputare volum[. C] dicim ergo q[]m
hois et oium q[]s ſanguinē h[]nit a[]liuī mēbra ex
q[]tuor: ſhan[]k humorib[]q ſunt ſanguis cora ru
bea. cora[]r na[]gra flegma. qu[]e ad modi[]bi oium
q[]nationis et corruptionis ſuſceptibilia ſunt
corpus q[]natio er q[]tuor est elemētis: v[]n et qua
tuor hi humores quaſi elemētor fili voca[]k
eo q[] illo[]p quaſd[]a gerāt ſtitudinē: qu[]z in ho
rī ſingulis ſingulū d[]ne[]t elemētorum q[]tuor.
Ig[]nis etem ſtitudinē cora[]r fert rubea q[]um
cala ſit et sicca. aeris ſtitudinēz h[]z ſanguinis
est etem calid[]q et humid[]q. Aque flegma q[]ui ſit
krīgidu et humidu. Terre q[]s cora[]r na[]gra ſiſtu-
dinē cōportat c[]ui ſit frida et sicca. H[]uores ita-
q[]tuor: ſeda ſut elemēta corporis h[]uani: oium

## Primus

q[]q sanguine habēt a[]liuī, et ab eis eor inci
pit q[]natio. ſeret etem in ſnice q[]natio ē ex ſp-
mate et ſanguine. Spina autē ex ſanguine fit
ſanguis humo[]p radix est q[]tuor et etem h[]mo-
res ex eo ſepant ſic paulopoſt dicem[.]
Cor[]poris ita[]q q[]natio ex his q[]tuor est h[]uorib[] et
ſubſtātia ei[]p eos. N[]o etem aliquo eor dimi
nuīt. ſanitas hor q[]tuor fit cōtēperātia et q[]li-
tate et q[]titate et ſibi inuicē reſtēdo vt ſt. ſi,
et iuſo[]p p[]plexio eor in corpe. ſicut est ei[]nā. Sit
quoq ei[]p q[]titas in multitudine et paucitate
vt eor nullu alio ſupet nec augēat ſup o[]es ſi
n[]a[]q[]z ſiat hoc morib[]s accit vt a[]t i lib[]ro o hois
n[]a hypo. In corpe hois ſanguis ē cora[]r m
bea: ſla et cora[]r nigra. hec a[]t q[]tuor n[]a ſunt
corp[]hois et ex his ei[]q ſanitas q[]morb[]. Etem
corp[]p hor q[]tēperātia et vltio erit ſanitatis in
q[]litate et q[]titate tempator p[] alteri q[]do alter[]
fint c[]plexi ſirma[]k autē et alij alijās ſp[]liotes
ſint autuvn q[]t duo et q[]titate et q[]litate et alij
minuāt aut. Et hor q[]s ab alijās ſepa[]k ſic vt n[]o
q[]tēperenk. Morib[] et in eo ſit qu[]e deferit et in
eo ad qu[]e t[]edit loci ne c[]nio. In loco q[]do qu[]e de
ſerit pp ei[]q d[]natio est illu loco. In loco ho
ad qu[]e t[]edit iplet em et ext[]edit et tumere ſac.
Et hoc eod[]e dicit lib[]ro q[]tuor his h[]uorib[]cor
pus hois nu[]q relinq[tur n[]o q[] vis t[]pe n[]o alij
etate aut alij q[]abitudine q[]din yinuīc. ſt n[]o
er q[]da[]qibus d[]a augen[]k p[]tib[]q alijās minnunq.
Sigt q[] nobis hypocras ſermōib[]hois corp[
]p q[]tuor c[]poſit ſi e[]h[]uorib[]q q[]m ei[]q q[]natio
n[]s radiq er eis. et q[]m nu[]q oino his relinq
et ei[]q h[]uor q[]tēperātia ē ſanitas. C]dissentiunt
a[]t hoc a viſo q[]da et a[]t corp[]s hois q[]natio-
nē ervno c[]a h[]uore horq[]tuor. In q[] et vno diſ
cordes ſit et q[]da[]p i[]n ex ſanguine g[]hatu q[]t
v[]itati magis accedut q[]da a[]t ex cora[]r rubea
q[]da er ſlate n[]onuoli er cora[]r nigra. C]he est
hor aliqd viſor p[]er et ſt vanitatis opinioni[]
ta[]liuī ſignu[]m manifeſt[]u trib[]q modi[]s. P[]um q[]e er
ſāsuis ſube diuersitate et q[]litate ei[]p. S[]cos er
diuersitate ſube m[]édior. T[]erti[]q est q[] apper i
laxatuo medicamine. C]er ſanguis q[]de di-
uerſitate et yarletate ſube ac q[]litate q[]m fetus
in ſatrice generatio ex ſpermate est ſangu-
ne m[]estrno. M[]estrus a[]ſt ſanguis ſimpler
n[]o e[]t pur q[]u[]e n[]o imiſcea[]k aliqd coleratu et
ſlegmatis et nigre qu[]s ſint humores ſanguis
superfluitates et ab eo ſeparātur ſicut ab his
qui exprimuntur ſuccis ſuperfluitates diſgre
Santur. In omni etenim ſucco quatuor diſ-
gregantur abnuicem ſubſtautie. Calida qui
dem ſubtilis et supernatans ſucco et est acut[]q
quod in eo inueniatur estq[]s conſimilis coles
re rubee. Secunda ſubſtantia est groſſa tur
bida et que mergitur ſelicet ſex que etiam co
lere nigre comperatur. T[]ertia est ſubſtantia
aquosa ſucco mixta que etiam confertur vi[]s

Theorice

ne et flegmatice humiditati. Quarta fucci est
substantia pura que est tanget sanguis purè.
No ergo hi separatur a sanguine huozes vt
purus superfit nihil alioz habes mirtù :13 vt
mèstru9 sanguis qdâ qdè rube9 et clar9 et hoc
e ch illi muncef cholera rubea:qdâ ât rubeus
paululù subniger et spiffus cù illi cholera im
mixta è nigra:aut sup se spumà habes natâtè:
« hoc pp flegma admixtù:ali9 aŭt tenuis pro
pter imirtà illi aquoſitare. In ſanguie quoq
ſlebotomie eadem videnk. Et hoc eſt ſignum
nò eè ſanguine totù vnù idèq:ffuis intuenti
vn9 eè videat:ac quoq in viſu vnù qdè ſz tì
ab eo et caseus separat et aquoſitas et butyrù.
Hoc è ergo ſignu ſanguini tres imixtos eè hu-
mozes: è eſt homo nò tì ex ſanguine quæad-
modù et qdam arbitrank. Ex ſubſtatia quoq
mèbrop hoc idè ſiſtur qm9 videm9 i alialibus
qdâ qde3 mèbria frigida et ſicca vt oſſa q filia
ſunt cholere nigre:qdâ frigida et hùida vt ce-
rebù et pingsuedo q flegmati ſimilant: mèbria
alia calida et hùida vt carnez q ſanguinis fert
figurà: et alia cala et ſicca vt cor:qò cholere ru
bee ſimile eſt. Nà eternè ſua disposèns corpora
animali prudètia cù ſanguis ad matrice p-
uenerit atrahit qò in eo tenue et de eo mèbria
côponit mollia trahit quoq qò calidi9 et cała
ex eo facit mèbria dehinc qò groſſo9 ex eo me-
bria côponit ſicca. Atq hoc è ſignu qm9 ſangui
nè cù a matrice influit ceteri comitatur imirti
hùozes et hec repulſio communis è illi q ait ho
minè ex ſolo còpoſitù eſſe ſanguine et cuilibet
alij q et alioz vno. At vero ex laratino ſum-
ptù medicamine ſignu huinsmodi eſt. Uides-
mus nonufus ch q laratinnz bibit flegmatis.
flegma emittere. cù ait q cholera laxans ru-
beà illà euacari plimà idèq et in cholere vi-
demus nigre laxatino eſ ait q flebotomatur
ſanguiè emittere: hoc ait et oi tpe: et in oi vi-
dem9 habitudie. Hec § ſunt ſigna qb9 ostèdik
hoiez ex qtuòz hùorib9 eè còpoſitù nò eſm ali
qn ab illis relinqui: hec quoq rhisio et eipppa
est: q hominè dicit er aliquo triu9 apoſitù cho
lera.l.rubea. cholera nigra vel flegmate. Ho
rù porzo qtuòz huoq quiſq aut è nàlis et iue-
nitur in téperate còplexiòs corporib9 aut eſt
extra nàm què inuenire è in còplexionè extra
téperàtiâ habetib9 corporibus.

De ſanguine Et nàlis qdè ſagui
niscòplexio è cała
et hùida. Et q et eo eſt in artarijs liquor et
nuis eſt. et color in ruboiz clauz versit et ad fla
nozè. Qui aŭt i venis téperatù hêt liquore in
ter groſſitiè et tenuitate: et color et rube9 plus
rimi ruboris. Sapor dulcis et ei9 odoz mini-
me fetid9 qì ſi educt9 fuerit cito coagulat: hu-
ifusq sanguinis ghatio ex téperàtia è caloris
epatis. Sàguis aŭt extra nàm liquore hz aut

Maly 19

groſſuz et turbidù: et hic è er epatis caloiz et ſle
citate: aut tenuè aquoſum q: et hinc ex epatis
eſt hüitate et frigiditate. Aut ad alboiz icinù:
et hic ex nimietate frigiditatis è epat. Aut ad
ruboiz clauz: et hic ex multitudine eſt cholere
rnbee q in ſanguine eſt. Et ei9 odo:aut è mi-
tis: aut fetidus ſignificato putredinè. Liuſq
ſapor: aut inclina: ad amaz: et è ſignu cholera
dominari rubea: aut in ſalſuginè et è ſlegmati
ſignu admixti. Cuidâ quoq spuma ſupna
tat ſiſtqz hüiditare et vêtoſitare. Et in alio: ap-
paret aquoſitas q ab eo ſepatur vt coagula-
tus fuerit. et ſiſt qm9 aquoſitas cu9 erat in ve-
nis segregari et vrinam et vapores illi adhuc
luperest.

De flegmate Flegma aŭt qòdâ
nàle eſt et ei9 còple-
rio frigida è et hùida: et ſine ſapoze. hoc nä ad
venas mittit vt digerat et maturet et eis: fiatqz
cib9 mébris. Flegma et em cib9 è in q media
tìm celebata è digestio. Joqz et nà nullè ei9 pi-
prù ò dit mèbrop ad qò traha: què ad modulì
erelìqs 2 cefuſz hùorib9 è qù mèbrop fieri cib9
er eo poſſit. Atyo extra nàm flegmatis qtuò-
sunt diuerſitates: acerbù è nàqz qò 2 frigidè
ceteris flegmatib9 et ſicci9: ſalſum qò ceteris ofi
bus calidi9 et ſicci9 è. Dulce èt qò calidi9 et hu-
midì ceteris approbat. Uitresi qò ad acerb-
tatè iclinat drqz vitresi eo q vitro ſille ſit liſa-
cito. hecqz flegmatis spès ceteris groſſio: eſt.

De cholera rubea. Cholere rubee
còplexio cała è ſicca:
et qdâ qdè nàlis è q et in téperatis iuenit. cor-
poib9: qdâ aŭt eè téperàtiâ eſt nàle. Et cho-
lera qdè nàlis subtilis eſt colorqz ei9 rubeus
et clar9. Et qò qdè i ea subtili9 eſt et acuti9 et cla-
rius trahit ad ſe ſel: mittitqz ei9 ptè ad intesò-
na vt lanet ea et eliminet flegma ab eis: ptè ât
ad stòm quo p illà fiat digestio ciboz: qò aŭt
min9 è acutù et clauz nà cù ſanguie ad oia mit
tit mèbria corpi vt tenuet ſaguineè subtiliet
quo deſuès ſit et i òes tràsmittat arctos mea
tus: quo ea mèbria q subtili egèt cibo paſcant.
At vero extra nàm cholere qtuòz ſunt spès pè-
ma è cuip color: croce9 è ghaturqz ex admixtò
ne hüiditatis flegmatice subtilis et cholere ru
bee et clare et hui9 calor nàlis minò: è caloze.
Scòa filis vitello èoui: ghaturqz ex hüidita-
tis flegmatice et groſſe admixtiòe et rubee cho
lere clare et hec spès minoris eſt caloris qì q p
cessit: harùqz duap spèp ghatio in epate cele
bra: Tertia yo è cuip color: folioq colori yo-
ri filis huinsqz im maiòz ghatio ptè in stò ſit
er olep comestiòe. Quarta è q coloze filis eſt
zinarì o hec pessima eſt spès ʻqlitate filis ʻqli
tate veneno aſaliùveneno ofoq. Ghaturqz i stò
er aduſtioris gravitate: ioqz ceteris ampli9 ca-
lida eſt et peioris qualitatis.

c 3

Liber

De cholera nigra. Cholera aſt ni
gra alia nālis 2 dř hu-
mor niger 2 alia extra curſuz nāle 2 dř melia.
Et hūor, quidē niger cōplexōis ě frigide 2 ſi
ce: euſus ad ſanguinē coparatio qſi fecis ad
vinſi: ſapor ei9 ad cerebrī inclinaſt liquor ei9
grossus 2 q9 d9q grossius in eo eſt ſuſe ad ſe
trahit ſpſe 2 paſciti eo q9 meli9 ě: reliquī aſt
ad os mittit 2 ſoi vt appetit9 eo cōſtoſek. 2d in9
aſt grossi mittif cù ſanguine per venas in oſe
corpus paſſiturq9 eo mebza q groſſo indisget
cido 2 frigido: quěadmodi9 oſſa 2 cartillagi-
nes 2 ſimilia: ſed 2 vt teneat ſanguine: ne ſo-
te celersi ſit trāſcurſus trāſeatq9 mebza 2 non
reſſiātur eo: hec aſt spſes marie ſnatur frigis-
do regiminē 2 deſſcāte. At 2 yo melie: q extra
nām ě quedā quidē spſes eſt q9 er aduſtioe ni-
gri ſnatur hūoris q9 eſt calida 2 ſapor ei9 acer
bus 2 ſi cećiderit ſup terrā lebullitio in ea ſit:
eſt em in ea calor: ardoz 2 acuſi9 q7 lucraeta eſt
er aduſtioe. ſer etem anteſt aduraſt frisida
eſt. Et differētia inter hāc 2 eā q9 prieſſetit hu-
morē. ſ.nigrō: q9 primō hūorē. ſ.nigrō muſce
 sittingſi. Ad hāc aſt minime accedit pp ſui
malitiaz. Eſt 2 alia spſes q9 ſnatur ex cholere
rubee aduſtioe 2 forſtioris eſt q9 q9 pceſſit calo
ris euſus q9 ſlitas pellīma eſt corſupſes 2 pd9s
moſbos faciēs pellimos vt čaſriq9 quo co-
medūtar mebza elephātiq9 facit et mebza
cadere vlcera quoq9 mala 2 neq similiaq9 his
hi9 colo: ſpēi nigrio: eſt q9 pcedentis prime
intim: vt coruſeet vt coruſcatio picis: ſepe q
inſpicit arbitraſ illā nigrō eē ſanguinē. Et in-
ter hāc 2 nigrō eē differētia ſanguinē: q9 ſan-
ſuis ſup terrā ſuſus ſtatim vt venā erit coa-
gulaſt cholera at nō coagulaſt. Sāguini quo-
q9 nō eſt ebullitio: ſz nec odoz acerbus nigra
aſit cholera ſi ſup terrā fundaſt bullit: 2 eſt ei
odo: acerb9 marimeq huic ſpēi. Eſt etem q9 di-
tas eſi9 pellīma 2 cała q9 ſi in alijq9 mittak mem-
bia illa comedit ſitoq9 ex ea tahana cito pdens
Alia eē et ei9 spſes cui9 colo: eē linid9: 2 alia cui
e colo: tāſi bedemani 2 violaru: ſi9 oib9 alijs
deterio: nigra eē 2 coruſcās cui9 għatio eſt ex
regiminis caleſaciētis 2 deſſcātis affiduitate
Uidi nōnullos hāc egerētes spſe9 melie id eſt
nigrā citoq9 piersit: vidī q9 eoq9 quodā hanc
egerentes: 2 post duos dies citrina eoq9 facta
eſſto panlatim a morbo liberati ſunt. Uidi
quoq9 in cu9 cute colo: apparuit violace9: li-
beratusq9 e: q9m variata eſt melia 2 post puſſi
li flannus hic colo: e: fact9 inſeſestiō eor9: et
hec eſt q2tuor hūo2 affignatio. Et eſt ſcienſi
q9 humo2 quidā posſe habet in alios altera
ri: quidā aſt minime alterari poſſunt in alios
Et flegma quidē immutari pōt in ſanguinem
ſi ipſum calor: ercorerit naturalis 2 maturaue
rit. At vero ſanguis alteratur 2 ſit cholera ru

Secundus

bea: ſi cōſoſtatus calor: in eo fuerit 2 illi ſub-
titiuerit nec yo flegma fieri pōt. Cholera at
rubea plurimum alteratur 2 ſit cholera nigra
ſi in ea calor: forſis operatus fuerit 2 cōbſide
nō autem fieri potest vt aut in ſanguinez con
uertaſt aut flegma. At vero cholera nigra nul
lo mutari 2 alterari potest pacto aut i ſangu
nem aut in flegma aut in cholera m rubeam.
Et que accidit humoribus alteratio eſt quē-
admodum accidit his que igne coquuntur:
quod enim optime nō excoquitur 2 remanet
crudum deinceps potest ignis maturare ple
ne 2 excoquere: quod autē ſemel excorit cru-
dī deinceps fieri nequit. In q9 autē tīm fecit
ignis vt eū exuſerit nō poterit deinceps fieri
cibus laudabilis. Sic 2 in humoribus inueni
tur. Flegma etem cum ſit cibus 2 dimidia de
coctus decoctione a naturali pōt excoqui ca-
lore: perfectus fitq9 ſanguis. At vero cholera
rubea aut nigra, q9 i, eis prieſtā cōpleuit ope
rationē crude letp9 fieri nō poſſunt vt flegma.
hec ergo humorum ſunt species 2 diuerſita-
tes. Attendendī autem quoniā eorum quis
q9 ſi superabuſdauerit in corpore ſua quaſtu-
te aut qualitate morbum generat ſibi, ppruī.
Sic quoq9 ſi ad aliq9 decurrerit mebri mor-
bum generat quěadmodum cum de morbo-
rum causis tractabimus 2 passionum dicem9
eritq9 cuiusq9 morbozuſ forſitudo 2 debilitas
secundum humoris superabundantiam. Sic
quoq9 ſi eorum aliqui ab eo quod oporzet im
minuantur morbi ſiut. Sed 2 quādoq9 moſ
sequitur ſi eorum quis ſupereruberet aut om
nes ſua ſtitate: repleanturq9 mebza 2 exu
berant: vnde calo: ſuffocatur naturalis qvita
cessat. At vero coruſpitur eorum quidā aut
omnes in qualitate ſua nimia 2 ſuperflua cor-
ruptione: ſitq9 ex eorum coſruptione inſirmis
tas in membro vnde 2 eius cēſſat actio prier
turq9 ea ad cor inſirmitas 2 abſcinditur vita:
sut etiam consumitur 2 deſcit, humoruī quis
in corpore omnino: paritq9 homo cum ſito ho
minis liquo: ſubſistentia 2 vita per hos qua-
tuor humores eorq93 adinuicem resſistentia
hec ſunt que nos oporbat de quatuor huo-
ribus informare.

C Sermo ſeſ p[er]m[et]is libri completi artis
medicinequi d[ur] regalis disp[ō] hali fili[us] abbas
discipuli abimeher moſi fili[us] ſiar de mem-
bris partibus ſuis conſimilibus tranſlatio ſte
phani philosophe diſcipuli de arabico in la-
tinum. xvij. capitula continens.

Universalis de membris disputatio. 1

Universalia de offibus disputatio. 2

De assignatione offini 2 prini de offib9 capit. 3

De assignatione offini domni. 4

De assignatione offini pectoris 2 costarh. 5

Theorice

Haly

20

De affignatiõe oſſi ſcapularp et ſurcarp. 6

De affignatione oſſium manuum. 7

De affignatione oſſium peduz et numero om
nium oſſum. 8

De cartullagnum affignatione. 9

De neruorum affignatione. 10

De ligamētor & chōzarp affignatione. 11

De venarum affignatione. 12

De arteriarum affignatione. 13

De simplicis carnis et adipis affignatiſſe. 14

De pānīculōr et cutis affignatione. 15

De capilloz et vnguīum affignatione. 16

### Capitulum primum vniversalis de omnibus membris disputatio.

## In precedenti

noſtri opis tractatu dirim9ele
mēta corpiς hois pria:ee hu-
mores ātus; et illis ppinqota
mēbra ſimplicia cſi ex eis mē
bza cōponātur organica. Et 6
humorib9 qū dīs dictus est. Hoc aſt in loco de
vno 6z ſimplicum diſputabimus mēbroz,
deinceps aſt de cōpoſitis: incipiens q. a pp
ſtitionib9 quæ eget ſpeculatur9 mēbroz na-
turā. Dico ergo qm nā corpiς ailiaς cōpo
ſtitionē ex multī institut mēbris ſuba diuerſis,
ſlitateipp vnitiuſciuſq necessitatē q ipm dura
ret et pmaeret aſial vſaς ad oſtinatīs ſibi tēpus
a ad intētionis cōplemētum ad qua ghāt ē.
Cuinſq etem q cop9 ailiaς aſe inſtrumētū q.ē
in eo est cōſtimmile illi et ei actiōibus: vt leonis
cui9 aie est audacia ira et rapina corp9 factuz
est graue et forte in pedib9 ei acutissimi vn-
gues et in oze dētes robusti. Leporis aſt cuius
aia pauida et timens corpiς creatuſ est leue et
curſus celersis ac ſuge. Sic ib oib9 e itueri aia
libus corpora cōfigurata aibus create q in
eis ſunt. Et qm anime varie ſunt ſvτutes: inſi
tuit illis mēbra creatori et ſuba et figura diuer
ſa: virtuti que in eis est cōnuentia: p q ſuas
operaſ actiones quæ admodu hoi manus fa-
cte ſunt inſtrumēta quib9 oēs ſuas exbareret
operatiōes: in qb9 et digiti inſtituti ſunt multi
diuersi qibus oia tenet corpa ſine ipſis maio-
ra ſiue ſint minora. Fadez etiā ratione et epar
creatū e rubeſ vt effet ſanguis cōueniēs ghia
tioni. māne autē et testiculi albi facti ſit colo
re: pp generatiōis ſpermatiς cōueniētāi et la-
citis: ad hſicmodu omnia reliq mēbra in ea fi-
gura et ſlitate creata ſunt: que ad pata ſunt
actionē eſſent oporuna: et in ea quæ admodu
posterius dicem9 pmaneret. Inde igiſ corpiς
mēbra multa facta ſunt pp virtutū et actionuž
nālium diuerſitates in corpore. Et actionēs
in corpore naturales ſut tres: aliales vitales:
nāles: et naturalium qdā cibi actionēs: qdam

ghatioris. Sic 6z medra qda ſunt iliffa actlos
nū aialiū et dicunt aialia mēbra qda at iliffa
actionu vitaliū et dicunt mēbra vitalia: qdam
yo actionu organa nālii et vocant cibor mē
bra et ghatina mēbra. Aialia qo mēbra apta-
uit na ſelib9 et motuivōlūtario in oi aiali. He
aſt et diſcretiōi in hoie tīn hec mēbra at ſunt
cerebriu et oculi odora9 organa: nares: aures:
lingua: nerui et lacerti. At yo mēbra vitalia p
q scilis spſus est anhelatio ad caloris cultodiā
nālii et pea p[iciunt vitales actionēs ſunt hec
pect pāniiculi ei9 cor. pnimo. et canales ei9 gut
tur diaphragma artarie. At yo cibor mēbra
poſuit na vt imutek p ea cib9 in corpiς mem-
bror subſtātiā et reſtaurek loco eoq q diſſol-
nunt ab vnt9 cuinſq membri ſuba cū corpiς
hois et oium aialiī ſit diſſoluit et diſpſi: qua re
idiget eoq q diſſolūtūr reparatione cibo. ſ. ne
ſorte anullek corp9 et peat. Et qm in ciborum
vniverſitate no iuenei quod ſile ſit his q diſ-
ſolūtūr a mēbroz corpiς ſuba: neeia habent
mēbra que subſtātiā alterēt cibor in ſimiles
illi q diſſoluit subſtātiā ne ſorte corpiς diſp-
ſa mā vita peat. ſunt aſt hec os dētes mēr
ſtomacus: intestina: epar: fel spſle: renes veſi-
ca et vene. Senitalia vero mēbra inſtituit na
vt aialiū spſes, inuenirek. Cū ſint etem ataliī
corpa cotinque diſſolutiōis et mutatiōis et hie
cā ſit illis ad corruptionē et defectum eoq for-
mauit in animaliī corpiq mēbra nā genita-
lia p qve ghari poſſit ex vnoquōq idui duo-
aliud ſimile qo eins loco ſupſit ne ſorte aſa-
lis aliqua depeat spſes nec ſit eius loco alia
reſtaurata hec aſt mēbra ſunt matrie. vere-
trum testiculi ſymatis yasa māmille. Queq
aſt mēbroz species que actionibus inſtrum-
ta ſunt membrum habet ynum quod reliq
est omnibus radix p[op]ziuomqz illi actioni re
liqua vero membra illi adiutorium ſunt pa-
rata ad actionem perſcendiandam vt ſup er
ſluitates recipiat mūdetqz aut vt ab eo ſum
ptas ad alias perferat: aut vt ipm custodiæ
defendat. Et animalium quidem membro
rum radix et principale inter cetera cerebrum
eſt. In eo etenim est animus et diſcretio et ab
eo diſunditur ſensus virtus et motus volun-
tari in omnia membra. Queq illi adiutoriī
ad actiones condita ſunt oculi auditus odo
ratusqz inſtrumēta nerui lacerti et quod sen-
fuum quisqz percipit exterius ad cerebrum
per ſuum mittit ſenſum ipeqz illud diſcernit
et deponit. Lacerti porro mouentur ad ea q
cerebrum curat vt moueantur ad agendum
diſcreta. Que aſt susceptiōi ſup fluitatū pata
ſunt quæ admodum loca que dicunt cuniculi
embotum et gans rotunda. Instituta verovt
acripſat ab eo et ad alia perferant, nerui q in
oia corpiς mēbra ſenſu p[er]erut et motu. Defen

c 4

Ziber

ſſoni aptata, vt pāniculi q̑cerebrū super inuol
uunt. Mēbroz autē vitaliū radiſ. cor. Et ete
emphim nāliſ loc? et fornaſ coraliſ: et ad ipſo i
oia corporis mittik mēbza calor: q̑ialainviu pſlet.
Et q̑pata illi adiuſtāta ſunt ad actione ſuſi:
p[li]mo: diaphragma lacerti pectoris: p h[or]z et
e[m] moti ſit aeris ad cor ingreſſus: quo calor:
refocillek nāliſ: exiſtus quoq[us] ſupſluuitatis ſu-
mofe q[ui] cōgregat in eo ſiſt oſtedemus et erc-
planabim[us] alto loco. Que aſt ad ſumēdu ab
eo et ad alia p[er]ferendu parata ſunt tarie ta
ab eo calore ſuscepti nālē et vite ātutē: ad oia
p[er]ſut mēbta. Queq[us] ad defendēduz data ſut
pānicali ipſum circuinaſtes diaphragma et
pānicki circu voluti costis et pect[us]. Cibi autē
mēbroz radiſ et principale mēb[ui] et q[ui] actione
miſtrat cibi est epar: ip[er]z enim est loc? et fornaſ
ſāgnis et in eo, cibi ſuccoſitas: ſit ſāguis et ab eo
injo e corporus ſanguis emittik quo illo paſcaſ.
Que aut etus auxilio p[au]nit nā ad h[ac] ac-
nē: quedā q[ui]de facta antecedētia vt cib[ui] illi in
ſo[mi]met quodāmodo q[ui] faciliſ ſit ſt[ō] p[ri]us ei[us]
mutatio et diſegio vt est os: d[ē]tes: quedā aſt
pata vt couvertatur cibus et iſmutte ac appare-
tur quodāmodo vt facile ſit epi p[ir]ſu[m] immu-
tare et in ſanguinis quervere ſubam et hic ſto-
macus e. Quedā vero inſtituta q[ub]bus cibus a
ſt[ō] ad epar dirigat: vt intefin[i] subſtile v̑enā
q[ui] d[ui] meſaraica. Quedā etiā creata ſunt quo
ab e[pat]e ad totius deferāt mēb[ia] corporis ſan
guinē: ſicut vena q[ui] d[ui] cōcana. Quedā quoq[
us] ad ſanguinis ſup[flui]tatē mundāda[us] et ercolē
dā: vt ſplen. fel. renes. Quedā ſuſcipiendis ſu
p[flui]tatib[us] et expellendis foras vt groſſum in-
tefin[i]us vesica niſi q[ui] intefin[i]us groſſu[m] imuta-
tionis ſuſcipit ſt[ō]i ſup[er]flua et emittit foras.
Vesica autē aquoſa[ſ] q[ra]thit ſup[flui]tatē qua
renes purgāt a ſanguine et ad vesica[]a p[ell]un-
quā ip[ia] ſusceptā foras emittit p[ir]ſa. Que at
vt p[er]ſat ad totu corpora pata ſunt mēb[ia] ab
epate vt vene. Que yo ad deſenſionē data vt
pānicus[ulus] circu[n]dās illud et ventris ſiphac.
Bhatiuorq poro mēbro[pt] radiſ principale mē-
brum. q[ui]q[ui] h[ac] opera[]k actionē g[na]t[i]o[s] testi-
culi ſunt: et que ad horu parata ſunt auriliu
vaſa ſpermatis in mulierib[us] et viris matriciſ[
q]us in mulierib[us] in ea et em[i] ſit fetus et māmille
d[ui] ex mēbris ſunt adiu[n]ātibus. p[er] eas nāq[us] in
kantiu est educatio et nutrimēt[u]. Que autē pa
rata ſut vt ab hi ſumāt et ad alia deferāt va-
ſa ſunt ſpermatis et veretr[i]. Uaſa nāq[us] ſpma-
tis i masculo a teſticulis ſumpti ſpma ad vir
ſā deferēt: et n[og]a trāſſert ad miſicē. h[ac] ſ[ui]t-
tatis c[ui]t q[ui]tor[us] mēbro[pt] pata ſut genera: et p[er]
perficiuntur o[es] que ſim nature curſum ſunt
actiones c[ui]t illis instrumenta ſint inſtituta.

Dividuntur

autem mēb[ia] alio
quoq[us] mō in duas

Secundus

p[er]tes. Una q[ui]de mēb[ia] q[ui]ſes h[ui]tia q[ui]tinet par-
tes: ſcōa yo mēb[ia] officialia et inſt[alia]. C[it]
mēb[ia] q[ui]de q[ui]ſi[mi]tui ipa ſunt simplicia et ſe-
ſata: qu[us] p[us] toti ſiſis ſite toti q[ui]ſi[mi]tui p[is]q
ſt[ō]ſa. ſ.c. cartillago: nerni. vene: artie: pānici
li: ligam[ē]ta: cho[d]e: a[de]ps: caro: simplex: ca-
pilli. vngues cutis. C[ho]p[or] etenim ſingulo[us]
fruſtris toti ſile est et toti ſue p[ri]ti. Mēb[ia] autē
cōpoſita ipa ſunt q[ui] cōponunt et ordinātur q[ui]
mēb[us] ſuis q[ui]p[li]b[us]q[ui] ſ[ef] simplicib[us] et ſeli-
ctis vt caput man[us] pedes epar et alia. In h[or]
o[mi]n ſingulis ſunt os: n[er]uit a[de]ps: caro: cu-
tis: pāniculi: vene: artarie: q[ui] et organica dich
tur. ſunt eteniz mēb[ia] ac[ti]vib[us] it[us]a. Et nos
iſik[ui] p[us] de mēbro[pt] assignatiōe cōsimilu[m] lo
quemur dehinc mēb[ia] oſt[em]q[ui] organica q[ui]
cōpoſita ſunt. C[it] mēbro[pt] q[ui]ſi[mi] diu[er]ſita
tes ſunt. v[ui] p[er]ma oſſi[us] et cartillag[is]. ſcōa ner
u[or]q[ui] cord[ar] et ligam[ē]top[or] tertia ven[ar]. q[ri]
arteri[ar]q[ui]ta carnis simplicis et gl[aud]ulari
et adipis. ſexta cutis et pānico[lu]num. ſe[pt]ima
vnguium et capillo[pt] nos ergo p[us] de oſſi[um]
diu[er]ſitate tractab[imus].

C[ap]itulum ſe[m] de oſſi[um] qualitat[ui] affi-
ſnatione.

Slaomnibus

corpiſ mēb[ris] ſolidi[or]a ſunt i
atalib[us] q[ui] ſiciora. hoc aut du-
plexi vtilitate altera e[nt] ſint ſu
damēt[ui] firmitas q[ui] cetera
initāt[us] et firmāt[ur] mēb[ia] cu[us]
fup oſſa oia poſita ſint ta[ch] sup[er] fundemēt[u]
ſu[da]mēt[ui] serēs ea: q[ui] aut aliq[ui] gerit firmi[
] eo q[ui] ſer[er] fortiuſq[us] e[em] o[us] durities h[ac] i p[er]
] p[et]eſt[ui] q[ui]d[us]. ſcōa aut q[ui] m[pl]urib[us] i loc[us] nece e[
] iteri[or]a illis defendi qu[ae] admodi cranei ca-
pit[us] oſſa p[ecto]r: q[ui] h[ui]m[]i e[ solidi] e[ nece e[nt]
] vt poſlit pati inco[m]od[or] obuſa ſiat[que] p[er]
] paſſi[ob]i[us] eo[pt]. C[ō]poniſt autē corpi[pt]i[pl]ib[us] ex mē
bris diu[er]ſa[pt] habitudinu[m] ſcō[us] neccitatē viu[
] cuinſq[us] mēb[ui] ſuit at hec vtilitas ſenatia. p[ri]
] ma e[ mo]t[us] c[aus]. ſcōa diſſolutiſis ſup[flui]ta[rum
] vapōro[ſa[pt] tertia i[c]omod[or] q[ui] oſſib[us] ſup[ne]
niut. q[ri]ta magnitudis mēb[ui] et p[uit]atis. q[ui]
fortitudis et firmitatis. ſexta aut mot[us] lenita[
tis c[aus]. C[mo]t[us] q[ui] c[aus] cu[us] atal motiōe in-
digeat quibuſdā t[ē]po[bus] membriu[us] quo
] ruſā ſine alij[us] vt manuum motione pedum
capitiſq[us] quibuſdā autē in tp[li]b[us] p[ri]tuiu[us] quoq[
dā mēbro[pt] fine alij[us] p[li]b[us] motu idiget vt pal
] me motu ſine brachio diſitor[us] q[ui] motu ſi[
] ne palma alij[us] q[ui] h[ui]m[]i q[ui] volutarie moue[k] nō
] oportuit manu ex vno [poni] oſſe i[m]o p[li]b[us].
] Diſſolutiſis vero c[aus] vapō[pt] ſup[flui]ta[rum] q[ui]
cu[us] ſup[flui]tates in corpe collecte ex ſup[flui]
tate ciborui cuinſq[us] mēb[ui] q[ui]d[us] groſſe q[ui]
] aut subtilēs et vapōroſe ſint facti ſunt hi[s] que

Theorice

Maly

21

grosse sunt ad inferiora meatus exereutq. senfi
bus manifesta. At h[oc]o que vaporosa sunt sup
fina cu[us] fit eorq supiora asc[ed]er et dissolui oc
culta dissolutio: facte sunt in offib[um] iuncture
qd[as]q[eb] exereut q[inter] ea sunt exitu senfui ce
lato: facta[que] sunt in cute q[ui]s foramia q[ibus] va
por egrediatur ille. Est a[ut] hoc videre i capitis
cranei offe, hoc n[asc]i oib[us] i[spuer]i q[em] mébi[que]
poris vnde et ad ip[ro]z vapores c[os]furgut méb[ro]
ti oium. Jpsufi etem[us] est tan[que] domus tectu[us]
in q[ui]s i[gn]i succ[edo] fumus asc[ed]it. Quare optuit
t capiti offe meat[que] fieri q[eb]v ap[ar]o[sa] illa egre
deret supfluitas vero op[ort]uit meat[que] in capi
te fieri senfui subiectos eo q[ui] necessarii cere
bro ad cautel[as] cultodiac[que]ne forte ad ip[ro]m q[ed]
nocenti attigeret corpor[us]. Jo itac[que] ex i[plur]ib[us]
factu est offib[um] adinulc[em] c[os]catenat[oe] c[oe]petenti
continuatis f[oma]. Ex pluralitas eorq e[pp]
inc[om]oda q[ui]s c[or] accidunt: q[ui]m eteni in-
firmitas et inc[om]oduq aliq[us] si accidat alici[us]
mébri cuius pti p totu eius diffundit plurib[us]
in mébus vnius offis loco: duo aut tria aut et
plura facta sunt vt q[ui]s c[ui] yn[ui] ledit alterum
et alnuq sit aut si hoc q[em]dem aliud nihil patia-
tur sitq[ui] alter[us] alterins loco in actione ad qua
vtrusq[ui] paratu est qu[em]admodu in offib[us] mar[ci]
le factu est superioris et in offib[us] n[asc]i et oculop[us].
Eod[em] et modo factu est in offib[us] pectinis pal-
me et peduq. Magnitudo at[que] offi[que] pp mébri
magnitndine et paruitate h[om]i e méb[ro]z q[ui]
d[as] magna s[ut] et magis indigét offib[us] vt cora-
rui offa et brach[ui] offa. q[as]d[as] at[que] parna q[ui] et p[ua]
desiderat offa vt digitorum c[os]catenationes.
Cfirmitas h[oc] et stabilitas c[aus] est n[os] modica.
Ideoq[ui]q[ui] necessario fuit: data e[ solidi]ta
vt marille superioris offib[us]. Leuitatis et mo-
tusvtilitas obferuata e[q]m ea que h[ac] idigét
habitudine mébra c[os]cauio[ra] c[eteris] c[os]po[sta]
s[ut] vt femo[que] offa et brach[io]: hec etenim q[ui]
magna sunt et multitudini motus dedita ac
celeritati concauio[ra] facta sunt et in concaui-
tatibus medulle quibus p[as]cantur.

**Facta sunt** a[ut] corporis adinuic[em] c[os]tinuata duob[us] modis offa aut diss[eg]rat[i]o[s] m[os] aut solidat[i]o[s]. Et c[ot]inuo q[d]e diss[eg]rat[a]: alia flexibilis: alia firma. C[et] flexibilis quid[em] i[n]unctura motui ne: cess[aria] fuit: factuq[ui] est alteri duob[us] offium in capite eruber[as] et augmentu rotunduq: et alterius aut[em] offis capite c[os]cauitas et f[ou]ea c[om]s augmenti qu[at]itat[em] et figur[as]: c[oe]po[s]tituq[que] est ilud augmétu in illa f[ou]ea. I[deo] ergo iter of[sa] diss[eg]rat[i]o[ra] facta e[q]: quo q[ui]s necesse est mo uerenk[em]: certificat diss[eg]rat[i]o[n]e h[ac]: q[ui]m c[ir] cu[li] ud augmétu acum[em] quod d[as] factu e[q]i c[ir] cuitu sit egredi[ati] cone mirti ne: forte illuq in g[red]ere et augmétu ad inferiora alterius f[ou]ea c[ot]inuarek[em] et: motuq[ui] ide coru[n]perek[em]. Ad

ditu est et infirmitati eorq m[os] caput augméti et circuit[us] f[ou]ea corpe inducta f[unt] cartillagi nofus et sup cartillaginem h[ui]sida[ta] posita occtuosa vt sit illa diss[eg]rat[i]o[c] celerioris et faci[i]o[ris] mot[que] Oritur q[us] de cuin[s]o[rum] extremo offis corp[us] nervo[rum] q[ui]d alteri alteri alligat vt sint inuic[em] firma: et augméti egrediatur a f[ou]ea q[moue]k fortiq[ui] fiatq[ui] euilfio. N[os] sunt at o[es] f[ou]ea et augmenta diss[eg]rat[i]o[n]e q[ui]lia: quor[u]d[as] etem[us] augm[eta] br[en]ia et f[ou]ea n[os] p[ro]funderet scapular[is] diss[eg]rat[i]o. Quar[u]d[as] augmenta l[oga] et f[ou]ea eorq p[ro]funde vt anchever tebr[i]. Quarund[as] etiá augmenta mínima rotüda s[ite]r[que] illis f[unt] eorq f[ou]ea vt sp[ò]dilium diss[eg]rat[i]o[s]. Quar[u]d[as] q[us] augm[eta] n[os] f[ut] et ip[ri]i offis suba q[us] adheret[i]a et copulata qu[em]ad modu[rum] adheret copulat[i] extrétati cubiti i[fe]rioris. hoc itac[que] m[os] k[ie] diss[eg]rat[i]o[s] possibiles.

**Ille** aut[em] q[ust] stabiles f[unt] motui necessariae n[os] f[unt] facte q[ui] alie q[ui] c[os]p[lo]sio nis m[os] alio aliter q[ui]s ifre: alie h[oc] tach[que] copnate et ap[ro]s[i]o[s] q[ui] m[os] vt cranei offi[que] c[ot]inata t[io] alteri q[ui] c[ui] altero: h[oc] et m[os] cu[que] augm[eta] f[unt] in s[il]titudine d[è]t[i]ui ac falcis d[è]tate: ingre diu[tur]q[ui] alteri q[ui] augm[eta] inter alteri q[ui] augm[è]top[us] loca: et fit iter ea q[ui] q[d]e ap[lo]sio. hoc a[ut] agnoſces de pecud[i] rapidib[us] et alatiuq] aliori[us] cum decocta fuerit ablate q[ui] f[up]funt cutis et caro et manifeste videbis. C[ot]inuatio at[que] tach[que] ifira facta est vt d[è]t[i]ui inſirio marille ſupiori et ſeriori. C[ue] at[que] q[ui]s copulat[i]na ſca e[d] diss[eg]rat[i]o[s] ſic est vt duo offa inuic[em] iuſat[ur] ſic vt q[ui]m alterum alteri etinuatum fuerit neq[ui]s iter ea ſpati[us] aliq[us] ineniat[em]: qu[em]m etinuatio et copulatio duu offi[que] marille ſupe rioris craneo capitis: copulat[i]o[que] marille iſe rioris offi[que] adinuic[em]. hoc itac[que] m[os] e[tti]nuatio alior[us] c[ui] alij[s] m[os] diss[eg]rat[i]o[s] ſtabil[em].

**At vero** c[ot]inuatio solidat[i]a fit p[ro]ſi[ui]s: diss[eg]rat[i]o[s] alior[us] c[ui] alij[s] est in solidat[i]o[s] loco corp[us] alb[i] ſi q[ui] solidat[i]i intat[us] vt vniat[em] al[ter]i alteri vt duo inſe[rioris] marille offa in méto et qu[em]admodu q[ui] solidatio augmétor[us] q[ui] f[unt] in manu in offib[us] diss[eg]rat[i]o[s] flexibilis: his duob[us] modis offi[que] e[d] etinuatio alior[us] c[ui] alij[s]. et inuatio diss[eg]rat[i]o et etinuatio q[os]olidata et diss[eg]rat[i]o q[os]pleta. C[ap]itul[i] tertiuq de aſſignatione offin[us] et pri[m]um de offibus capitis.

**Sfium** corporis diuerſitates ſeræ e[n]ouer[em]. P[ri]ma est offi[que] capitis. S[co]æ e[tti]uq[us] doſi. T[eria] offi[que] p[ectoris] et corſa rui. Quarta offi[que] ſcapular[is] ſurcuſarui. Quinta offi[que] manuui. Sexta offi[que] pedui. Offi[que] at[que] capit[em]: qued[as] f[unt] cranei: q[d]as maril[em] le ſupioris et quedam marille inſerioris: qu[em]ad d[è]t[i]ui. Craneuq ergo est os capitis rotuq

Ziber

dum figura acutus ante et retro. Rotunditas eius duab9 fuit ex cāsis necessaria. altera est ut longius a susceptioe amouere in comodopq exterius kunt) cuz rotu da sit figura min9 in comoditatū exteriorum ceteris susceptibilis. Sca aŭt vt sube cerebrī multa in eo dilatare tur ſtutas ipsi9 p[unditate rotunda. Acumē sāt anteri9 pp ptis precedētis cerebrī cām q. p[ra cerebrī dicit a q. nerni oruntur ſensus cù fit anteriō capitis pars ſub h[ac cranei pte pos]ta. Acumē q[3 posterius posterioris cerebrī pt]cā que puppis dicit aq. nucha ortu h[3]p[otere]rio: nāq[3] cerebrī pars ſubtus h[ac] cranei ptē loca[κ]. Cranei aŭt ex multis cōpōſi]tī est offib9 cōtinuatis inuicē 2plexiōs nō qui est coma. hoc q[no]s p[positis] utilitati9. Prima est ad ſupr fluitatu eritū vaporantiu. Sca vt ſit venis et arterijs q[3] a cerebru ad ſupiōra cranei egre diuκ̄t et ad cutē eius via parata. His q[3] q[ec] rei p[igre]diuκ̄t. Tertia est vt ſint p[āniculis] ope riēti9 cerebr] loca q[bus] exaltetur et religenκ̄t quo ſublenati a cerebrī subſtātia ill[0] minime Grauert. Quarta vt ſiquado cranei et molle vno nō p[nt] co adunari inſesse. [C] Oploſiones aŭt q[3] ſut in capitis oſſe ſut q[no]s: cranei oſſa in ſer]ſut]diuſa: duo cōploſa: mime q[3] cōploſa d[ic]uic turq[3] 2p[lo]ſa prima et tria et ipsa veraciter cōploſa. vnuq[3] h[op] triuq[3] 2p[lo]ſo] anteriori e] capi]tis in]parte ſup] co[zonā po]ſt]ri: et dicit cōploſu] coronatū h[uiusmo]i figure. [C] Scorn] 2p[lo]ſum in capitis medio i logu] porrectu. dicitq[3] 2p[lo]ſu] ſuz recta] et sagitte ſile: e] h[mo]i figure. [C] Ter]tuq[3] cōploſu] q[3] i capitis e] posterior] et puppi e]uſoq[3] figura. lauda greco filis in h[uc] modu. [C] Si ergo hec tria adunentur 2p[lo]ſa. ſit ex eis h[uius]modi figura. [C] Alia aŭt duo cōp]loſa. ipsa ſunt duo a laterib[3] cōploſa ſup] au] res i]capi]tia c[ui] coronat in capitis lōgo: q[3] p[pe] cōploſu] ſi] lauda greco. hor]q[3] cuin]q[3] distātia et] ſpatiū a cōploſo] sagitte ſi]e]q[li]s e] lōginq[tae. Si i]s]hec q[no]s adunētur 2p[lo]ſa inſimul omnia ſit ex eis figura i h[uc] modu. [C] Et hec nāliſ e] capitis figura: q[3] aŭt ab h[ac] de]ciſt nāliſ nō eſt. [C] Cranei aŭt oſſa diuſa]k̄t in ſeptē. Eor] duo ſunt oſſa i capitis medio q[3] cōtinuat et copulat ad]nuicē cōploſu] sagitte ſi]e: dicunkq[3] hec duo oſſa h[nticis: q[3] drasula te ſunt figure: subſtantie]q[3] tenere. et ſuba q[3] eor] t]enera eſt: pp] diſolutionis vapō] neceſſi]ſitate: q[3] t[ui] do]b[3] ad]nātur pre cerebrī vētri] culiſ: ex] ſupr]fluitatib[3] a]talis] p[us. Duo alia a laterib[3] capitis quor] quodq[3] ſeperat a h[ntice] duo 2p[lo]ſa tenuia q[3] ſup] aures ſunt: hec duo oſſa ſuper t[epor]u] d[ui]r] oſſa. figuraq[3] eor] tria]

Secundus

ſula. At vero eor] cunuiq[3] ſuba in tres diuſa]k̄t tur p[res vna c[ui] ſua ſoliditate lapidi filis: q[3] et lapidea dicit: et co adunatūs eſt fora]n[1]. factaq[3] eſt audi]t9 cautele cā ab i]comodop[3] cursu. ſecu] da e] aug]mētui q[3] e]p]lla orat: dicit q[3] capiti mās me filis: factaq[3] ad phibēda] i]feriō ne loco ſuo ex]ret marillā in exterioria: q[ui] diſgregatio e]uus diſgregatio e] flexibilis. hec cp[3] ſubest lapidee i ſoliditate: terita aŭt p[ars e] q[3] t[epus] dicit e]uſoq[3] ſoliditas duobus ſube aiys p[ui]s facta ſunt aŭt oſſa ſuba ſolida et dura: quo ſi] ſceptioni in]comoditatū e]ent remotiota. Et e] os in capitis p[ro]a q[3] a h[nticis] ſeparat offib9 duob9 cōploſu] corone ſimile: et dicit frontis os: e]uſoq[3] figura filis ſemicirculo: ſuba aŭt ip[us] t[em]perata e] inter] molliſte. hoc ideo factu] eſt: q[ui] in comoda illi ſepe non accidunt cum ſint oculi i capitis p[ro]a ſoli]t hi]s cau]ctes ab i]comodop[3] imprubitib[3] locis. Et e]tia] os in capitis puppi diuſum et ſepatum a]duob9 verticis oſlibus mediāte eo q[3] ſimile eſt gre] co lauda cōploſo: et dicit puppis capitis os e]uſoq[3] forma varia: ſuba ſolida. hoc a]n]e] os ſolidioris eſt factu] ſubſtātie q[3] p[er] frontis q[3] i]comodatu] au]ertat ip]ubitates c[ui] in capi]t]puppi h[oi]me ſint oculi q[3] huic cau]e]t ab i]comodus pt]i. (C]t] crāeo capiti: alia q[no]s ſut oſſa ſed ab eo ec]tra] poſita. vnuq[3] eſt q[3] d[ic]it cau]lla et e]t craneo et] marille ſupioris c[oe] et e] os q[3] cōtinuatur oſſi] puppis capitis i] loco q[3] d[ic]it b]aſis capitis i]ſu] e]ſt] marille ſupioris: et] hoc ita factu] e] pp] du]as]vilitates. altera, eſt]v impleret] vacu]tas q[3] eſt iter oſſa cranei: oſſa] marille ſupioris. sc]da vt i]ngerētur et eſſet cō]tinuatio inter oſſa marille ſupioris: et] oſſa] cra]nei. cō]tinuatio dico firma. ſepar] a]t hoc et q[3] capitis puppis e] os cōploſum: q[3] cōtinuak] cōp]lo] ſande] greco ſite. de]hinc aŭt aſcedit cōp]lo]m hoc a laterib[3] cō]t]nuafq[3] cōploſo] co]ronato. Reliq] porro oſſa q[no]t]o] ſunt poſita ſu] per t[epor]u] lacertos in sigillo latere oſſa] duo] ſubtilia ſup] lacertu] continuata ad]nuicē cōp]lo] ſione in p[is] medio. alte]p[ est eor] q[3] ſequi]t] ca]p]t] puppi 2p]olidak[3] oſſi] ſup] t[pe] ex offib9 ca]pitis. Alte]p[ q[3] eo]p[ q[3] ſequi]t]ur capitis p[ro]a] cō]t]nuatū ſupcili] extremo q[3] eſt] apte exteriori o]culi]voc]a]k̄t hin]o] oſſa] paria q[3] q[no]s ſup]la] certu: tpis e] q[3] in comoda ex]teri9 ad]nuicētia]p[]ulset eo q[3] ab h[ui]t9 fuerit lacerti dolore i]co] moda] magna ſut. (C]o]a] i]s]k̄t q[3] i] crāeo] k[]o]ſſa. xv. ſut]q[ri] ſer craneo p[pa] ſunt: q[3] k[]e]t]icis] of]sa] duo. et] ſuper tpa] oſſa] duo. et] capitis] p[re] os. Similiter quo]s] os puppis e]t9. Queda] a]t] cō] participata ipſi et] marille ſuperiori: et] hoc eſt os cauille ſimile. et] quatuor: alia exterioria nō ei] vnita que ſunt parium oſſa.

Demaxille ſupioris offib9. ſupiori a]t] maxilla crāeo] q[ui]nata

Theorice

Haly 22

est. et vituit illa cōploſio iepiēs a cōploſo cozo
nato loco. et offiis tpiis et ad oculor têdit loci
trāſitque p medium iter duo ſupcilia vobec ad
aliâ attigat extremitatê cōploſi coronati. Su
perior aſt marilla er multis 2poſita ē offibº,
duabº et vtilitatibº. Alia ēv ſi qnpti eiicom
moditas aliij acciderit cetere illeſepmaneât.
Alta aſt qnmece erat eiisua diueriap eê par
tiú in duritie et mollitie. Jo igit pluribºfcâ est
et offibº. Chabet aſt offa octo. duo in qibus
oculi ſunt duo genar. duo nasi. et os i q pes
dêtes et 4drupli ſut ſupiores. Et offa qo duo
in dbºoculi ſunt. ſinguli eoq principium hz a
termino cōploſiōis. quê diximus 03 cranei a
marilla ſupiore ſepare et cōploſio iepiens a
2ploſi coronati extremitate et 2têdit p oculo-
rú loca ſub ſupcilijs. Vſloq ad aliâ extremita-
tê. finiuturq duo hec offa i 2ploſiōe q ipa et
offa genar duo diuigit et diſgregat. Disgre-
gat aſt hec offa duo abiutice cōploſio a me-
dio iepiés ſupcilio p mediu nasi pambulās
vſloq ad duplices dêtes diuigit aſt horz duí
offiis qdºi et tria offa qvnit illis ppa cōploſio.
Genar ho offa duo spiffa ſk iepictia ab ocu
lor offibº terminat 2 ptinut vtraq vſloq ad
dêtes caninos. Et i his duobºoffibº ſit dêtes
marille ſupious excepti onplicibº et 4drupli
ciibº. Seiugit aſt hec duo offa: et aliois 2plo-
ſiōes due. iepiètes a cilio medio et ſuit qq
latºnasi: porigiturq vſoq termi os caninoz.
pec duo offa ſunt spiffa ſolideq ſube. Spiffi
tudinê qo hnt ad icomodor cauèda difficul-
tate duritiè aſt pp firmitatê hndâ et stabilita
tê. Duo aſt nasi offa iepiit a cornu cilioz et
ptêdunk vſoq loci q de duplicibº ſupeſt et qua
druplicibº. Terminat aſt illa et ab oibºſeium
git aliis offibº 2ploſiōes due: qê dixim a coi
nu iepi cilioz et ire p duo nasi latera et vſoq
duplices pteſtann cōploſio alia i fine offis
nasi i nariu loco continuaturq duabº. lineis
qê dixim 9 iepice a duobºnasi lateribº. Segre-
gat ho offa nasi duo cōploſio têdes a ſupci-
liorq cornu vſoq mediis dupliciis. Est aſt offis
ſuba tenuis. Etem ſi acciderit illi incōmodu
qo no ptin obeſt. At ho os illò in q foramê e
nasi ipz qoq subtile est. et in duo diuigit offa: q
offibº nasi ſubſunt duo terminatq illa 2plo-
ſio q est ſub nasi offe: et in horz quos foramê
têdes in cranei isteriora. Os deniq in q dupli
ces ſunt et 4druplices ſupiores: e qodâ in ma
xille ſupioris extremitate: diuigiturq et ipsu3
in offa duo q terminat et viſgregat ab offibº
Genar 2ploſiōes due iepiètes a cornu ſupci
liorq et ptinat ad duplices et 4druplices dif-
gregat aſt illa a nasi offe cōploſiōis q in fine
ſunt nariu q 2tinnat duas cōploſiōes lateri
nasi. Diuſiōes itaq marille. ſupiori ocs. ritij.
ſex oculor duo genar duo nasi. duo foramt

num nasi. duoq dupliciis et quadrupliciis.
Demarille iferioris offibº. Inſes
rio: aſt marilla que et
fauces d2 poſita ex duobº eoffibº. altep al-
tero copulaſa extremitatê in q ſunt dupli-
ces et 4druplices iferiores 2tinuatioſe iſolidâ
ti d2q loco huic 2tinuatioſis mētū. Alia por-
ro extremitas duo hz diuisa furculataq. Al-
tep e a cuti capitis cōpo ſitu ſub duobº offibº
ptiu et 2tinaſt illis deſedito p pis lacertuz p qo-
oris ſit cōclusio alio aut diuilsuz groſum eſt:
rotu di capitis positi in 2cauitate anguſ
to qo capiti mâme ſite i offe ſup tepato. et p
hac diſgregatione ſit iferior2 marille motus.
De dentium assignatiōe. Dêtes
poſiti ſunt i duabus
marillis et illis iſiri. Foribº nuerº. xxxij. Sût
ein in q2 marilla. xvij. In anriori pte marille
ſupioris 2tuor duplices. et 4druplices q la
ti ſunt et acuti capitibº. q dicunt idêtes: eo-
rliq vtilitas vt cù eis idicat q comedit molliti
cibº ſicut cultello aliqd idicit. Sût et duo alij
q2s a lateq 4drupliciū acuta hntes capita h3
radices latas q dicitur canini qv e2tilitas vt
cù eis duq qd comedêdu frangat. Sût et alij
decq qnq vtrincs a lateribº ſunt caninoz
hiq2 lati ſunt capitibº aſpi q vocant molares
eoibº vtilitas e ad molêdu et cōterêdu pata
e cib2 et frâgedu li qd durit fuerit. Sût igitur
ſupibº. xvij. Sitr in iferiori totidê e ſu eire maril
la. horz qd2 dêtiu marille offi iſixº e et còtigu-
merigiturq iterior eiºps i loco pſunditati ap
ta iuxta illi diuiliſiis 2bitate: dicitur q hól
loca orrea. Diuiliſes aſt iteriores dêtiu va-
rie ſunt. Quidam e2n eoq 2tuor hnt qdâ autez
tres nonnulli duas: alij vnâ tîn. Duplices qd2
et 4druplices vnâ tîn hnt. Mollariu aſt q ſut
in ſupiori marilla tres hnt diuiliſes: et qnq
duobº vltimis 2tuor ſunt: qui vero in inferioz
ri marilla dua habet: et qnq vltimis et extre-
mis ſunt tres. hec ergo est offium capitis ſe-
paratim offesa vnuerſitas.

Capl3 qrtú de offiu dor2 i spine assignatiōe.

Sſa spine iepiut a ter
mio offiu ca
pit2 posterior2 ptigutq vſoz offa
ani. Fuerut at offa spine 2tuor ex
vtilitatibº necia. pria e qm ipa ta
pſuđamtú e oibº offibº: oia etem flua offa su p
hec fudata ſk quêmodu oia nan2 ligna eot
ficat ſk lignu mediú ei qo iferi e a nos carină
dicimº. Esca at qm e opintu et cautela oibº
q ſuppoſita ſk illi visceribº lacertisq. Tertia
qm cù mbra nervoz haberet operă necia q a
cerebro pcederet p quos fieret motus et ſen-
sue: eſſentq3 plura mébiop a cerebro remota
nec poſſent ad illa a cerebro nervi peruenire
cn3 nulla eet ſecaritas qn in hac lôgitudine

Liber

Isterciderêtur spatiij orta ê a cerebro nucha fa
ataqz ê discurrês p spinâ quo ab ea pullulent
oës nerui mêbus neçarij q in capite non sunt
Quarta autê vt opiret 2 prægeret nucha cuj
sit hec râß cerebru scöm. Ffacta sunt igitur spie
offa ad cultodiâ eîc 2 cantelâ incômodopn
ueniţin exteri9 vt craneu qô cerebrz circûte
net. Ffactu autê est os istô ex multis offid9 cò
positum pp duas vtilitates. Altera ê vt posuit
zial ictinari 2 extêdi. Sca qin neçium sunt q-
dâ qô ei9 offa largioris eê 2 cauítatis: qdâ aut
arctioris 2 qdâ qdê groſsâ: qdâ subtilia: ptes
etenim spine supiores tennes sunt 2 itroſus
late. Inferiores 7o groſſe 2 pue int9 latitudi-
nis. Cet os spine in qtuor diuïdiçptes. sunt
enim cerucis 1. colli sunt 2 dorſi. tertia renuz
q dicunç a qbusdâ lûbi. qrta aut est ppe anu
diciturqz hoc os latum qô est clunium.

Et collu
qdê hoi duab9 factu est de
câis. pria ê pp vocis necessi
tatê bôe. aial etenim qô collo caret aut mini-
me você hz yt pisces: aut nequaß bonâ vt ra
na. scôa autê ê pp capitis circuflexionê in an
retro. Cet collu er septê spôdilib9 còpoſtuz
est q ceteris oibus minores sunt qititate sub-
tilioz sube maioris 2 cauítatis. Arhvo dor-
sum. xy. ponunt spôdiles q qititate colli spô-
dilib9 maioris sunt 2 maioris spiffitudis 2 stri-
ctioris 2 cauítatis: qititatis autê eorum necia
est magnito dupleci ex cã altera est qin co
ste sup illos edificate sunt 2 illis collisate ac
per eas. Sca qin viscera sup eos polita süt
Spiffitudo yo ipſorum ê vtilis magnitudini.
Arctau autê eorum 2 cauitas qin nuche psque
circütenêk his spôdilibus subtilio: ê ea pte q
colli spôdilib9 cludik 1 eis etem furculaß ner
ui q 8 spôdilib9 colli egredißt. Quare qô reli-
quum ê strict9 süt. Renuz os qpoſtus est, ex
qnq3 spôdilib9 dorſi maioris ſunt 2 spiffitudi
nis maioris: 13 minorê hûtes 2 cauítate pp eã
q dicta sup ê cã 2 dorſi spôdilib9. Sic q3 oës
spôdiles qchqz ſupiores ſut qititate ſut mino
res ſed cò cauítatis latioris 2 tenuious spiffis
tudis q autê iſeriores qititatê norunt maiorê
ſed 2 cauítate minorê maiori comitatã spiffi-
tudine. pîm9 etenim spôdilis colli q craneo
2 tinu9 est minor oibus ê spôdilib9 2 âplus cò
caus 2 tenuio: spiffitudie. Mino: qô qitita-
te qin illi nullum os ſupponik. Cçcauioz est
aût qin ps nuche q hoc 2 cludik spôdili groſ-
sior ê allic enim a cerebro orik a quo nihil ad
huc pullulat nervoruz. At yo eius tenuitas
puitatê 9 ip9 2 latitudine còmitta 2 cauítatis.
Spôdilis dehinc qititate maiò: est arctior9 q-
cocauitate: ſicq2 terti9 spiffior 2 arctio: còca-
no eo q pcedit: 2 qchq2 iſeri9 descêdunt spôdi
lis spiffior est: spatio arctiore 2 cauo qititate
maiò: arctior: qô 2 cauo qin nucha i eo subti

Secundus

lio: qititate maiò: qin ea q supposita ſut ill
nece hz ferre spôdiles 2 alia. Li9 spiffitudo ât
arctatiodex còmitta foramis ei9 intîmytivum9
renuz spôdilis arctior 2 strictior ſit 2 nucha i
eo subtilior 2 est oib9 qititate plat9. Oe isik
spôdiles visintiquatuz eê pbâtur 2 tinuati
adinuicê 2 tinuatioë diſgregata duob9 pîmis
exceptis colli spôdilib9. Ilii eîm duo capiti cò
tinuâtur adinuicê 2 tinuatioë minime diſgre-
gata. Et pîmus qô capitî 2 timuus est 2 alliga
tur duob9 augmêtis q ptêdunk ex capitis cra
neo 2 duas itrât spôdiles 2 cauitates pîmi al-
terâ a dextro alterâ a ſinutro latere 2 hac di-
gregatioë est capitis 2 in dexterâ 2 ſinutram
ptê moi9 scôs ât spôdilis 2 tinuâ capit 2 allie
gaß ulti augmêto qô dêti file est qô ab eo ſub
ſtolli 2 poris ingredi 2 loci spôdilis. 2 conti-
nuâ ligamto forti capit. Et hac diſgregatio
ne ê capitis i an 2 retro mot9. Spondilii yo
reliquior 2 tinuatio alioz ê alijs ſit p augmê
ta hütq ab eis iter quosq spôdiles diſgrega-
tiones ne ali9 aliij noceret 2 phiberet a motu
Arhvo i dorſi spôdilib9 i singlis duo k augm-
tu ab eo ſurſi ascêdita. 2 duo iſeri9 têdêta in
srediuturq cuinſoq augmêta alteri9 spôdilis
patas ſibi facit qataturq ligamentis. Que
quatuor ligamenta necessaria fuerunt ppter
soliditate 2 firmitate. Spôdilibus autê dorſi
ipoſibile est hec duo inſesse augmenta. Qui
put enim er vno quoq spôdili eius augmen
taçôtozta spinis ſimilia dicunturq acumiq 2
in vnoquoq spôdili tria augmenta vnuz est
a ſuperozibus a laterib9 duo. His itaqz adu
natio spondilium stabilis est. Sic quoq 2 in
omnibus producuntur spondilibus spondill
colli pîmo excepto. In hoc etenim augmen-
tum minime factum est ne forte lacertis ca-
put obſet mouentibus. Et quecunq hoz
argumentozum ſunt in nouem spondilibus
primis dorſi retozquentur ad inferioz. Des
cem autem spondilium augmenta stât recta.
Aliorum vero spôdilium augmenta ſurſum
retozquent. Fcã ſunt aût hec augmêta trib9
de cãis pîna ê vt repellât q retro ſut et oppo
natur his 2 exteri9 obuiât ac repellât. Sca-
ê vt firmior ſit lacert9 os spine vestîćvene q5
2 arterie ac nerui. Tertia êvt p ea costevinci
tur. Est aût in vnoquoq spôdili duo ſuenire
foramia qbus par vnû egreditur nervorum
a nucha hec aût foramina quedâ qdem iter
duos ſunt spondiles alia aût ſunt invenoq5
spondiliplus dimidio círculo 2 i subtilior mi-
nus dimidio círculo qui ſi continentur er
eis plenus ſit circulus yt in spondilib9 dorſi.

Theorice

Maly 23

Spondiles *ho in qb*¹ in vno eorq quoq fora
me *e perfecit*; spòdiles sunt renu. Cluniu *shtu*
côpolitû *e ex duab*² ptib⁵; altera eap yoca *p*
pue os cluniu qȏ e os latu; 2 hoc os spondili
qtinuaq vltio 2 extremo in renib⁶; est q còpo-
sitû ex tribus oflib⁷ spòdilibb⁸ similib⁹. Duo
eorq latioa foueas hnt duas 3z minime pro-
fundas in qb⁵ ipis anchap ofla duo ills cò-
tinuaq. Est et i vno quoq eorq foramê a quo
neru⁹ egrediſt nec e hoc foramê a latere ſut
spòdiliu foramia. Disgregatiòes 2 em *àcha*
ab ytroq ſut latere 2 i medio factu est. Scöa
at ps qm nomê nobis ppru deficit oſaniu di
cat còpoſito ex ant noie q in eo ȇ 2 ofſe yoca
bulo. Còponik atit ex trib⁹ oflib⁹ cartilagini ſi
milibb⁹ 2 egrediunk ab eis tria gña nernuor pa
ria: vnusqoq par ex duobq foraminibº còpoſi
tis 2 factis inter duo ei⁴ ofla. In inferiori aſt
pte tertii ofſis ex oſanij oflib⁹ foramê ȇ q egre
ditur neru⁹ vnº ſimplex 2 folº ſocio carès: hec
est clunium ofſium totalitas q ſunt extrema
ofla spine.

### Capituli.v.de pectoris offiſi affignatione.

### Equitur

De oflibº pecto ris tractat⁹ pe ctus aſt sup dorſu politu ȇ 4 ipm ȇ rotuſi 2 in eo magna 2 cauitas q necessariu ſuit yt custodiret: et ſeruaret mébria q in ei⁴ ſut 2 cauo coz. 1 pulmonê: pàniculos ei⁴: aliaq mébria q in eo ſut, factu ȇ aſt pect⁹ rotuſi 2 3 cauſu: yt coz 2 pulmonê 2 tineret eſtoq ad dilatãdui locp pulmoi. Pect⁹ itacq còpoſitu ȇ ex costap oflibb⁹ 2 tene-ritudinib⁹ qibusdaq 2 dici posſut pectorale. Co ſte at. xriij. ſunt: qdaſ ſut pectoris 2 qdaq posſorioj. Et ex qb⁹ qde pect⁹ còponik ſut. ruij. pofite ſup os spine iucte poſteri⁹ cù spòdilibus.

In quoq latere septc coste circulares 2 còti-nuate ab anriortib⁹ 2 ȇ caq qæ femicircularis Quare copulaq 2 qficiq ex qibusq duab⁹plen⁹ circul⁹. Sut atiucte ab extremitatib⁹ illis qb⁹ spinà attingut cù septc spòdilibb⁹ dorj pìmis: qº q costa duabº disgregationib⁹ 2 ab anriortibus iſcite ea extremitate q pect⁹ attingut cùz septc oflibb⁹ pectoral. pectorale at septc ȇ offibus còpoſitu cartillagioſis q adinuicq tinua ta ſunt. Qo necessariu ſuit yt ad illo pectoris coste alligarenk quê admodu cù spòdilibb⁹ vin ciunq yt ſi ſorte noniſ icômodu qonis ei⁴ ali cui accideret ptinò in oes diſfunderet. In ex-tremo aſt pectoralis cartillago e filis gladio extéſa ſup os ſtòi q facta eyt 1toz diaphragma 2 cor deſederet. Coſte aſt poſteriozes decem ſut posſite 2 2structe ſup os spine ab vno quo q latere qnq 2 tinuate vitimis qnq dorj ipò dilibus: qoq costa duabº disgregationibº. Et hec coste dienes ſunt nec ad os pectoralis at ſingut. Joq eap extremitas cartilaginoſa fa

eta ȇ ne forte celeri⁴ frâserêk. Oes q coste, pe
coris 2 poſteriores 2 os gladio ſimile. xxxii.
sunt ofſa.

### Capitulum.vij.de ofſium ſcapularu² 2 furan larum affignatione.

## Sfa ſcapularu²

necessaria fuerùt duanp de cá vtili
tatu. alka ȇ yt pect⁹ ab icômodis
q ex poſteriorib⁹ veniùt ptib⁹ de
ſederet. Altera yo vt alligarenk illis brachio
rú ofla. ſcapule ofſis figura conica ab iterio
ri pte sibboſa ab exteriozi: necessariu em ſuit
inconatiòis loco costaspôre. Est aſt augmê
tu in eo manifestu ſimile gladio: qȏ ſcal. pect⁹
defendit: qȏ et ocul⁹ ſcapule d' dictu hoc no-
mine eo q tâſi ocul⁹ ſit qum oculo qȏ vî ab
hote in anriortu qȏ illi nocet caueat. d'oc aſt. p
pulſat q pectori a poſterioribº nocitura ppe-
rat. Est aſt illi ſouea in ei⁴ extremo in loco q
d' ſcapule collu in qua augmêtu: igrediq brac-
chi: 2 in eo duo augmêta alteq a poſterioris
bus in ſupiori colli loco vbi ȇ os cozu roſtro
ſimile: p qȏ ſcapula ſurcule colligaq: phibet-
q brachiu caput ab eunliſöe ſupiori ȇ em illi
2 tinuvi. Aliȏ aſt augmêtu ab iteriorib⁹ ȇ qȏ
vt: phiberet augmêtu eunſionê in inferiori ſa-
ctum est.

## Furcula

Aſt necessaria ſuit quo bra-
chiùvinceret 4 ipzº a pectore
leparet ne ſorte manº arcerent a motu. est at
os rotuſi ab exteriori comicu ab iteriòi pte
alligaq yo ab anriortibº pectorali. 2 a poſterio
ribº a ſcapule pte ofſa: alligaq corui roſtro ſi-
muli. alligatio aſt ei⁴ illi ȇ p os cartilaginosuq
qȏ d' ſcaput ſcapule: qȏ necessariu erat yt ma
io: eet disgregatiòis brachiu firmitas.

### Caplim.vij.de manuº offiſi affignatiòe.

## Anus in

tres viditur
ptes i brachiu
in cubitu² palmà. Cet brachy
qdêos ynu e magnu 2 cauſi rotu
dù figura conicu a familiari par-
te sibboſum aſt ab extranea familiarê autê
dico ptê q a corpis est pte anriorti. At vero ex
neú q dorſo 2 tingua 2 spine. Edificatio at ei⁴
ex vno tîn ofſe ſuit qm ei⁴ tinuatio ad ſcapu
lam yna tîn est disgregatioe. At magnitudo
eip ad portãdui fsã ȇ cubitu² palmam 2 quos
niam lacertus cubitum mouens 2 palmam
sup hoc posit⁹ est os. Rotuſitas ei⁴ aptata est
vt remotio2 in como doz ſieret ſusceptiòi. Co
natio aſt lateris ei⁴ vt celet 2 occultet venas 2
arterias ac nervos p ipam trâſesites ad cubi
tu. Sibboſitas aſt ei⁴ ab eſneo latere cona-
tionê comitaq lateris familiaris. Est aſt offi
brachy ea in extremitate q ad ſcapulà pue-
nit augmêtu rotuſi iſtrâs in ſoueã q in vltio

Liber

est collí scapule et hoc 2cifici disgregatio of-
sis brachij q est flexibilis disgregatio yt sepe
euellik. Necessariá aít habuit flexibilitatem
qúm eius mor in oés fit ptes. Alia ko extre-
mitas q cubito còtigua est. duo hét capita cò-
inuncta: altep in extranea pte qd et minus est:
et est in eo fonea in quaz extremitas cubiti in
trat inferioris: altep át i familiari qd 2 maius
est pmo:nec colliga: illi os aliqd 3c e factu ad
duیدdos nervos venas 2 arterias. Inter hć
duo capita ps est qda filis canole exteriorib
in q duo sunt còcauitates altera ab anteriori-
bus altera a posteriorib 1 i q2 duo igrediunt
cubiti inferioris augmêta: còglutina: hoc
modo cubiti disgregatio inferioris.

Cubitus
aŭt er duob 2 postit 3 ê of
sibus, dictur q noie toti 9
cubit 9 superior 2 cubit 9 eterior. Est aŭt eterior
supiori; maiot ipf 3 eni oportuit supior 2 por-
tare 2 còdecés est : vt qd fert maius fit 2 for-
tius portato. In inferiori cubito in extremo
eius qd 2 iungik brachij oſſi augmêta duo ſut
Que ſhata duo dicunt rotúda capit 9 alte-
rú altero mai 2 ê: atq hoc est qd ptigit vlrto a
ti 9 cubiti supiora 2 alterora. hocq ſuaſú a nris
vſtitato d[er]imone cubit 9. Altep át min 9 iterio
ra attingés toti 9 cubiti 2 supiora hec duo ſha
ta qum cubit 9 extédiq duas ítrát còcauitates
q in pte ea ſunt qu[as] ſimilê pti dikim 9 duplica
tiōis aŭt cubiti tépere còcauitatib 9 egrediik.
Positio át cubiti hui 9 egís 2 ê ip 3f etem fit cu
biti extenſio4 duplicatio: 2 hi duo mot 9 egés
ſunt 2 recti nec inpte ídinátur. At h[o] cubiti
supioris positio diftoſta 2 ícuruata pp cu q in
vtráq parte necessari 9 ê mot 2 q pte attigit
brachíi augmētú est qd ítrat fonea mioi ca
pitis brachij oſſis capitq el 9 quo palmá atti
git maius ê q brachíu, eo q necessariu erat
copulari duoq cubitop capitib 9 cu augmétis
qbus còglutinátur oſſi rasche disgregatione3
palme: vtq pariter o[ri]nent exinde ligamêta q
hác ligarent disgregatione. Rascha aŭt ex
octo cónpont 9 offib 9 copulatis adinuicê q ſut
mínima diuersarú oſſa figurarú nullá habé-
tes medullá. q io plib 9 fcâ est ex offib 9 pp ml
titudinê mor 9 necessariá palme. Et còſolida-
ta ſunt alia cu alij s vt e[nt] firmiffima. Dura
q3 2 medulla facta ſut carëtia q[ui] lacertis ſut
nuda: 2 ad ea frígus pućit celeri 9. Diuerſa. q3
eop facta e figura vt cónectáſt in ſua 2 tinua-
tióe alia cu alij s. Alia 2 em illo: p facta ſut co-
nica alia gíbboſa. q[da]s recta vt facta eop còti
nnatióne alio: p cu alij s tachvnú os effevideak.
hec aŭt octo oſſa oppoſita ſut ordinib 9. ſingu
la q[ui]noz vno in ordie còtinuátur adinuicê iú-
cta offib 9 pectinis palme ligamib 9 fortibus.
Disgregatiónes aŭt due q int 9 ſut rasche 2 duo
bus cubitis brachij altera e magna altera est

Secundus

pus, maiot qd ê est p ítroitú còtinuatioſis offis
ex offib 9 rasche q ſunt i supiori ordine in fo-
uesq 2 in oſſe est còtinuato duob 9 capitibus
offium vtriusq cubiti 2 dicta cuha. Et hac dis-
gregatione ſit dilatatio palme 2 còstrictio. At
ko minor disgregatio 2 glutina p augmenti
interſi coniuncti extremitat cubiti ſupibus
vbi auricularis iugit vocatur q[ui]na in còca
uitate offis illi oppoſiti de offib 9 rasche q ſut
in ordine secundo inferiori. Et hac disgrega-
tione ſit palme motus in ante 2 retro.

De offibus palme. Palma in du-
as dinidik ptes in oſſa
pectinis palme 2 digitos. Et pectè palme 2po-
nit er q[uo]t: offibus gr[ad]ioib 9, media em h[]
poſita ſunt inter oſſa rasche 2 digitor pectes
eniz alligak his q[ui] sequitur cubitos duos q[ui]no
offibus rasche ſuperiorib 9 2 inferiorib 9 digi-
tis aŭt q[uo]t: digitorú offib 9 pollice excepto,
ſactus e aŭt er quatuor offib 9 : vt qi q[ui] co-
moditas vni accidat pti reliq illeſe p maneàt.
[Di]giti porro ſunt q[ui]q. qu[or]q qu[il]q c[ô]po-
ſit 9 est e[pr]trib 9 offib 9 q[ui]q q[ui]q dactilu eo q
noie careamus posſum 9 vocare adinuicê cò
tinuatis disgregati còtinuatioê e[] augmétis
q[ui]q ingrediitur dactili primi ſcò 2 sequètes
2 colligatur adinuicê. Inter disgregatione át
e[]o[ri]q dactilorú oſſula ſunt puula ſimilia ſiſa-
mo: q[ui] vt loca imerent vacua facta ſunt. Inter
disgregationes quoq forto: pſisteret disgre-
gatio. Horú quatuor digitorú index. l. ipuicê
medius: 2 auricularis contigui palme ſunt pe-
ctini continuatione disgregata. At vero po-
lex offibus rasche iunctus est q[ui] ſunt in ordine
inferiori: in loco in quo est augmentú: q[ui]m
cti e[]o[ri]q cubiti ſupioris. hoc át vt in quatuor
digitor effet oppoſito. quo c[ui] digitis alij in
cludere posſet 2 amplecti aliqd tenêdi a ſua
parte: dactili aŭt q pectinê sequik p[ui]maio
ris ſunt ſe sequêtib 9, qui aut invìtimo ſunt vi
gitor miores illis q[ui] ſub ſút: hoc io q[ui] qui por-
tatur equa ratione mioresſe portáte debet.
Cap. octau[n]. de offiu2 pedi[us] aſſignatione.

Edes in

Edes in
q[uo]t: diuidik p
tes. vna e q còis
iter ip[us] 2 ea q supiota sk. f. ancha.
tres át pedis ppe sút. f. coraz oſſa
cruriq 2 oſſa ip[us] pedis. Ancha q[ui]
còtjuat cluniu oſſi: ab vtroq et] latere duo
oſſa magna. Altep eop a latere extro: altep
a ſinístro. 2 horú q[ui]q in tres dinidik ptes. pi
mu eop ipsum q[ui] sup his q[ui]q sub sequik cluniu
os ab exteriorib 9 dícik ancha. 2 in eo fonea p[ui]
milis semiphere 2 dicitur vertebrium anche.
Sc[om] aŭt est q[ui]s a duo sequik oſſa ab vtro
q[ui]s latere: eſt os tenue 2 subtile: dícik os iúi.
Tertiú autê est os quod est ab interiori par-
te: 2 dicitur os penis. Necessarium autez ane

Theorice

Maly

24

che fult os ad disgregatioē corarū. Utilitas
āt offis peisr illij q ea q supfut illā cultodiātve
ficā. f. matricē spmatij yasa r intestinū rectuz.

At vero

coſſe os magnū eit et oibre
liqṣ corpiṣ oſſib maipau
lā ifſeris a ſupiori pte in pſupc eſneā ab iferiori
bus in lat? familiare et eit a poſteriorib coni
catū ab anhriorib? gibbosuḥ habecto duo ang
mēta alteru supius et alteru iferi? Wagnitu-
do euas duas y vtilitates: pma eſt v deferat
oia q illi ſupſunt mēbza. ſcoa qm lacert? mos
nues pedes in eo pofit eſt et eſt lacert? magn?.

Inſlexio aſt extremitatis eiſupous in lat?eſ
neu ēſt lacertoi eo pofito loc?eſt magn? qū la
cert? hic magn? ſit. Si aſt eſt hic in familiari
pſe yterc? inicē vingerent cove. Ampli? quoc
vt ſit neruus venis et arterijs q in eo pofite ſut
ſirmitas? et incorruptio ſi eit a familiari eſt laſe
inčuèniēs ſoeret. At h?o ei? iflexio ab Iferiori-
bus in familiare pte pe eſu in eſneu poſse de
ſlecti lat? vt ſit abinde, corp? bene pofit? ſi
mat?.
Si eit in vnaḥ tīm iclinare ptē non pof
ſet qſiſtere corp? et oia q ſup ſed ili in eandež
Iclinarent ptē. At vero conatio ei? a poſterio
rib? gibbositas ab anhriorib? nečio ſuit q ſup
terrā et quie alta loca ſi feri pofuſſio. Augm
ſu qde ſupi? e roſtdu? ritromuſſu? achextebo.
Augmētu? at iferi? et h? dnyu qo tīm h? duo ki-
grediſt? quas oſſis crur? cauſitates maiot?


At vero

crus ex duob? p[os]itū eſſib?
q arūdines vocant: alteru eſt
magnu? et p[os]itū eſt in latere familiari: dicicq
pprue crus et in ei? capite ſoue deu qbus cuż
duob? augmētis capitis core genu ſut diſgre-
satio: hac in diſgregatioē p[os]itū eſ os rotuſu
cartillaginosum in quo ſunt cauſitates q[us] in
grediunt: q gibbosu? ſunt loca in oſſib? core et
cruris diciturq hmōi os poplex et a qbusdaż
polus: altera h?o aruſdo eſneā e in p[os]ita poſſa
q et ſubtilior et brieuior est altera: hecq[ur]a ſupio
ri p[os]e ad genn diſgregatiois locu? h ptigit: ab
iferiorib? aſt eſquis eſt arundini maiori cōſci-
turq iter eos et canillā diſgregatiois quāp[es]
ep[ex]edik. Est hui? vtilitas arundinis q[ui]m admi-
nat maiore? ad oia e q ſupſunt ſerěda. ſcoo
aſt q[ui]m defendit et p[eg]sit eos q[ui]n crure ſut la
certos neruos venas et arterias. tertio q iter
ſp[as] maiorēq[ur]a ſtituat calcanei diſgregatio.

Deoſibus

ipsi[us] pedis. pedes in
[er]distribuunt partes
calcaneu: cauillā: os nauale: rascha pedis pe
ctinē et digitos[em] calcaneu q[em]dem eſt os ſub ea
nilla [a]ſtitutu rotundu? a familiari latere: ab
eſneo aſt obłōgum paru? subtile: ab iferio-
ribus aſt q ſup terrā muttu? latu? ſolidu s[be].
Rotundum aſt eſt quo oppoſitioni remiotor
ſieret. Obłōgum h?o a p[te] eſneu et ſubtiliatio
ei? conatiois ipsi? a familiari p[te] cā, latu? poz

ro ei? duab? de cāis e. altera eſt q solidek et ro
boſet ſup terrā. altera h?o vt eſ his q ſup iſh?
funt corpiṣ měbris firmamětū solidi? Cere-
rum durities iſi? necia fuerit q robusti? ea q
ſuppoſita ſibi ſunt ferat: nec ceteris no ceatur
solidis duriſq[um] qum tetigerit e a corpo[ribus].

At vero

cauilla e os. Osfi ſuppoſitūcal
canet: calcaneo alligatum re-
tro ligamētis teneris: oriſturq[um] ex eo angmē
ta duo alteru ex latere familiari ingeriturq
foueā q in vltimo e arundinis lōgiōris duop
cruris oſſi: alteru? ex latere eſneo q[ui]p[er]
igrediq[ur]e ſoueā q eſt brieuioris arundis. Iacq
diſgregatioē ſit pedis et dilatatio et restričio.
Ne cia autē ſuit cauilla iter crus et calcaneu?
quo eſſet crus ip[er]m fortiuḥ ſuper calcaneuḥ
firmatu: q[ui]m ſi crus iſh? allisatū eſt calcaneo
turbatio ſieret nec poſle eſſet illi firmari.

Os vero

nauale iō hoc d[ur] noie q fi-
gura ei? nauti ſibilis ſit: conti-
netq[ur] cauille a ſupiorib? ex[tr]emſi: et a laterib?
ac retro vinciturq c[ui] illa ab iteriorib? ligam-
ni diſgregāti quo p[ed]is ſit mot in vtruisq la-
tus vinciturq ab utroq latere cum calcanei
oſſe et ab extraneo latere ſolidatum eſt ſu-
per calcanei os q a familiarib? eleuene ſup ter
ram ſintey illi q hoc in latere ſubſunt conica.
ſactus e autē loc? hic conic? duap[que] de cā vtili
tatn. Altera e vt siq[ui]n homo ſup aliq[us] ſteterit
gibbosum aut acutum q[ui] illi inheſerit p[er]
re queat. Si etenem pes plen? eſt et nō conic?
fieret hoiez si q[ui] ſup aliq[us] g[ib]bosu? ſtaret fir
marti nō poſſe et cadere: ſ nec eſt in locis ſit il-
li poſſe ſtare eſlib? q[ui]e oporiteret. ſcoa h?o vt
ſit pes leuins et ad motum facils.

Rasche

poro offa quatuor ſunt. Tria
eorum continua et puncta cum
nauali offe ab anterioribus ante annera, tri-
bus pectinis pedis oſſib? q in latere ſut fami-
liari eius. Quartum autem os coniungit pe
dis auriculari: et eſ ſerangulatum vocatum
grandinſum quod a posterioribus calcaneo
vincitur augmento quodam ſuo ſoueam of-
fis ingeriente calcanei; ab anterioribus vero
duobus continuatur pedis pectinis oſſibus
ſub rasche oſſibus: quo ſuper ip[er]m firmetur
nauale os ſitq[ur]a parte h[ac]pes ſuper terras
poſſibilior; et firmior. Necessitas autem et vtili
tas rasche oſſium pedis magna eſt eademq
et manus palme rasche nis[que] rascha pedis ex
quatuor et nō ex octo ſit oſſibus. quemademo
dum rasche manus offa ſunt octo. Notus
etenim palme maior eſt pedis motu et offa
rasche palme brieuia: et tra pedis maiora q[ui]
q[ui] eor[u] du[mi] obtinēs loci: oſſi q in palme ra
sche ſunt. At h?o pedis p[ect]e e er q[ui]nq[ui] oſſi
bus q[ui]guis illis q rascha faciunt. h[ui]us tria a
parte ſunt familiari continuata rasche oſſi.

Liber

bus: dno aſt iſguntur grādinoſo rasche offi-
pectinis pedis vtilitas eſtultati pectinis pal
me ſiſt nifi q pectinis palme offa ſtuor: ſut
qin eius pollex cotinuus est rasce pr oppoſi-
tionis que ille dicta eſt ad oſe diuos reliqs
neicitatez, pecte aſt pedis ex quinſ est offi-
bus: qin pollex in vno eſt çu reliqs digitis or
dine quo ſit pes ab anhriobus firmus ſuper
terra quěadmodu i a poſteriobus p calca-
neu. (Digiſi porro quor quos nos artici-
los dicum çopoliſi ſunt ſinguli ex trib offib
pollice excepto q dactili dicunt: pollex etentiz
er duob ſim çopoliſt est o ſib reliqs maior-
bus: q io ex duob facte eſt: quo pes hac comi-
cus eſset pte: er offib quoq magnis: qin pes
magis ea p pollicè pte: terre iprimitur. Arti-
culi aſt plures i quor facti ſunt: eade q i digi
ti palme tenêdi cā ſc3 quěadmodi man digi
tis queq çorpoq tenent eodê modo i pedis
articulis pes locis iprimit i tenek. Sibbosis
qb abulat quo poſit firmari i ad ea aſkeſe-
re i deſcêdere quo voluerit loca. Coia itaq
corpis offa ſub hac q dicta ſunt volpoſione
i aſſignatiōe duceta qdraginta octo: caputis
offa ſept: pari ſtuor. Supiousmarille offa
qtuordecim i in ea ſerdecim dētes. Oſq ca-
ville ſite e vnü offa iſeriori marille duo: dē-
tesq in ea ſerdeciz ſpine ſpondiles. xxuvi, co
ſtarumvisiqtuor pectoralis ſeptem offa ſca
pularum duo et earum capita duo ſurcule
due. brachia duo: cubiti ſuperious duo cu-
biti iſerioris duo rasche palmarum ſerdecim
pectin ſ vtriuſq palme octo vtriuſq digito-
rü man triginta: cluniu offa tria : ilioru duo
penis duo anch ap offa duo totidęq coraruz
eruri, arbi dines qtuor: cauille due calcanea
duo naualia offa duo rascharu pedis octo:
vtriuſq pedis pectinis dec: eop articuloruz
offa viginti octo. Sunt itaq toti corpis offa
duceta qdraginta octo. hec g e offiu aſſigna-
tio i eop q dicta ſunt vtilitas in corpe.

Capim. ir. de cartillaginu aſſignatione.

Artillagines autem humi-
da ſunt i tenerrima offa filia fet
offib aialiu quorùcùq quz nasci-
tur in disputatiōe offiu q ſint me-
minim q aqb sepat e ſunt: qb i 2tinue ſunt ac
et vnite. ſut aſt hec pectorale i extremitates
costar hypocudriop i qdā offiu cluniu i ofa
nij i augmetop extrema offiu p q disgrega-
tio ſit naſi extremitas i auricule q q cartul gi
nose fc eſt gutk canales pulmoſis: nifi q h lo
cus eap minime e hec oia cartillaginosa fcā
ſut offa. vt ſi q ab exteriorib corp q qlibet il
lis fuerit obuiu: aut spote ſuo forte mouebuſk
motu nō: frāgank nec corupāk: i3 duplicata
i iſpera i ſu postea repenk statu naturalem,

Secundus

I Capitulum. x. de nernop aſſignatione.

L Quoniam offiu dispu-
tationem i
cartillaginu 2pleum9: iā nunc de
nernop nobis iepicdvi y habi
dudib10. Dico g qu[ui] corpi nernop
fuit ne[mi]vsus ad motu senſuq
in oſe corpi ptes deferědos exceptis offib
cartillagib i ngamētis ac glandulis i adipe.
hop i e[n] nulli i na ſua e ſentire aut moueri
i3 ſingula alijs pata ſunt vtilitatib q[us] deim
cep dicturi ſum11. Auiſt i[mi] medicoq pleriqve
tid senſuz e[que] iter offa reliq q et titillat quěad
modu i labia ac tremut. Huiu aſt rei dicut ſi-
gn[ui] doloz q illis accit: qin nō ſit doloz alio-
niſi ſit ſentiſs. Cōdēnat hoc qda i auiſt dolos
rē illu sigiuq e[que] nervorub q i eis ſint. Ners
uop itaq radix ois a cerebro e: q[us] ſit prima
o[rigi]o i cerebru i senſus i volutari[ui] mot.12.
Dil ſuſiōesq i oſe corpi ptes nernop aut ab ip[er]
ſunt cerebru ſuba aut ab ip[er] nucha mediata:
qin etem med[ior] qda qdeppinq ſut cerebro
quěadmodu meb[ra] q i capite ſit i collo qda
a[ui]t remota ab eo vt man i pedes ſci ſut q in
prima deferuſk meb[ra] nerui oziētes a cerebro
hi a[ui] q ad remotiora porriguſk a nucha pces
q[ui]e: fcā e itaq i ipa cerebro ſiſu nucha i q
ſi cerebru ſcoq etem siqde ad remotiora ſeru
tur a cerebro meb[ra] neruis ozi eet a cerebro
iciderēt forſtasse i spati[us] lōgitudie i itinere re
motiſo. Qui iſit a cerebro ip[er]o nerui oziſtur
ſubſtānia molles ſunt qui a[ui]t a nucha ſubſi
tie ſunt ſicce. Et q a p[ro]ia oziunk cerebru mo[
liores his q[ub]us eſt a puppi o[rt]us. Etem ner
ui qui a p[ro]ia p[ro]cedut ſenſus fueruſtultati
çoſpoſiti. ioq i moliores ſunt facti vt ſit ip[er]
a ſenfat[us] facili[or] mutatio q vero a puppi pp
motu facti ſut volutariu: ioq i ſicci vt ad mo
tu ſoſtores ſint i tolleratores. At vero q[ui] a ce
rebto ouſtur nerui ſeptē h[ui]nt paria. hop vnü
ad oculos t[ê]dit i ſenſuz c[ô]ſerviſus. Sc[ô]z ad
eosde datq eop motu[ſ] lacertis. Tert[us] paris
pars ad linguāvadut i p[u]ſunt ei guſtus ſenſus
qda a[ui]t ad t[im]po[ra] i ea q maſticat, loca i na
ſi extremu labiaq. pars ad ginsivas alia ad
dētes ſenſuz c[ô]ſerēs illis tactus. Quart[us] par
in ſuperiōi diſtribuſt palati. guſtus illi ſenſus
deferēs. Quinti deinde paris pars ad aures
porigik ad audit[us] ſenſuz p[er]cend. Queda[ad]
lacerti p[ect]oris latu[vi]rtutē ad illu p[er]ſerē mo
tus. At vero ſexti pars paris ad viſcera vi[ragi]
tur: q[ub]us et dat ſenſuz. Queda[ad] ad gutturisela
certos datq illis motu[ſ] ultim[us] ſeptim[us] par
ad linguā gutturisq porigik lacertos. virtu-
tē p[er]ſerēs ad illos motus. Hop a[ui]t pari[mi] q[ui]
an[que] craneo egredia[que] operimētis operi[nt] duo
bus q i ip[er]a cerebru oziunk operimētis quo:
rum alte[que] ſubtile eſt venas habēs q[ui] paſcat
alte[que]

alate

Theorice

Maly

25

alter grossum desendès et custodiés nervos
eutes a cranel ossibus. Et pini dè nerni paris
parius cœcani sunt et substatia eorç mollis sub-
stätie prima cerebru neque i toto è iuènire ca-
uos pter hos corpe nervosque q necessitas
sunt fuit visus sìpm eos ad oculos ire a cere
bro magna habitate ied nec in toto inuentes
maiores corpe nervos nec molliores subfis-
tie magnitudo quoque pter eorùdè per neces-
faria fuit 2cauitate: mollicie sì pp sensus sub
tilitatè facilitateque in nàm senſe rei mutatioùs
Mollicies erim hùmoi còpetetio est rei mutabi-
liorum soliditate et virtute. Hac itaqz de cauſa
duo hi magni facti sunt nerni et 2cauì. Ortus
eorç è ab augmétop loco q filia capitib9 dixi-
mus māmāp q sensus est odorat9. Cui igitur
nerni duo ad primu püenerint narib9 loci: ili
sunt et 2tinuatur eorùqz duplex fit vna cœca-
itas. Dehinc adinueniez disfuncti ad oculos
pariter ptèdunt sub talli figura hoc ea de ca-
factu èyt si qii alteri oculorum incomodù alioq
acciderit: lumè a cerebro pcurres ad vtrùqz
ad alter totu dirigat. Jo qii alter chiqz clau-
ferimus oculi intuit9 è noſter cù alio fortiòz
acutioqz. Porrectis itaqz his duob9 nervis
ad oculos. fit q a latere depro ſinſter: vt. aſt
oculis appropinquent dilatatati amplificant:
rotùdaturqz quisqz cirei tunicæ q vitro liqui
do filis vitrea dfr. et cirei tenet illà acvibus dat
sensuz. Hi duo nerni cù a cerebro oriunk mol
lilfimi ſunt et pene substantie ſles cerebrz. vt
aſt remouëtur et differuntur ab his ch9 ori-
tur locis iduratur eorç ſupſicies: iteriorib9 qſi
cerebro substatia pmanetib9. ad oculos vero
vt pueniùt reuertutur ad eã in q prì fuerant
mollicie: loco quo ori pductitur. At yo fi pa
ris nerni oriunk a posterioib9 ort9 pini paris
egrediturqz eorç quisqz a craneo p loci foramè
conici inquò è ocul9. Dehinc chiqz eorç diuidi
tur in oculi loco: in lacertos q ſunt oculoruz:
datqz eis mot9 potètià. At yo tertij pis nerni
ortu hìnt retro p9 fm par loco q iuicè vêtriculi
terminant cerebrz pre et puppis. Iſpeq è loc9
q cerebrz basis dict9 è. hoc aſt par admisceſt
arpo pi: ab eo deiceps ſepa: qò cù cerebro
egreditik i qtuor distribuit ptes. Alia eap egre
dik p foramè q artaria ihatr q dfr iuènire: de-
ſcenditqz p collu ad viscera q diaphragmati
ſub ſunt: et ea distribuit: ps ſcòa p foramè qò
è i ofſe tempis egreditik. 2tinuakqz nerno q de
qnto è pi. Tertia yo ps p foramè i quo è oca-
lus exit offis: p qò et par egreditik ſz. et exiès in
tres ſcindit ptes. Alia eap tèdit i águlos ocul
lorz minores. et distribuit in têporz lacertos: et
in eos q oculorz ſunt. Alia aſt i águlos maio-
res eorùdè et 2greditik foramè qò ad nafuz diri-
git et in itertiora naſt diſpiti: tertia yo p ſunz
discarrès meati q è et in ſupcilioz laterib9 di

tulidik in duas ptes. qn altera oris ihatr 2cans
t altera foras egresſa in vitima labior scindik
tur. Quarta aſt ps tertij pìs ad maxilla tèdit
suplòz: maiòr qz ei9 pe diuindik in lingue tuni
cà dàs illi guſt9 ſensuz: qdàqz ei9 pe diſtribu-
tur in dètùi radices et singuas q iferiori ſunt
in maxilla et in labiu iferi9. Duo aſt 3rti pis
nerni poſt ortu tertij oriunk pis: 2untiacqz ter
tio pari ab eo diuindunt diſtribuènturqz in tu-
nica et opimètù qo palatu veſtit eiqz ſensuz ta
cus perſert. Duo yo qnti paris nerni. Ipo in
ortu ſuo ſinguli i duo diuindunt mébra ſiutqz
er vno paria duo. Altez eorç ex puppi cerebrz
poſt tertii par igrediturqz duo audit9 foramè
na. et cù quisqz eorç ad audit9 puenerit foramè
dilatak amplificatusqz foramè opit: atqz hoc
pari ſit audit9. Altez yo par poſt isto ori par
egreditik p foramè in quo est os lapidei qò
orbù dfr: I3 no orbù ſit: 15 apparet. hec q pars
cù ad tertii par puenerit diuindunt ſit: et eor-
turbant et imſcent mébra 2tinuaturqz maria
eorç pe lacertis senas mouëtib9 ſiillatù in
mota pfeuerate marilla q ſupſunt ad lacers
tos tèdét pèpù. tertiliqz adiunat par: dantqz
illis ſensuz lacertis. Septi aſt paris ort9 est a
cerebrz puppi: ſozamini ppe loca duonq ſunt:
q in extremitate duax còploſionu q greca ſi-
miles ſunt lauda: egrediunkqz puu qòqz fo-
ramè tres nerni ali9 tèdit ad Sule lacertos et
ad lingue radices. adiuuatqz par ſeptimi ad
mouèdu lingua. Ali9 aſt vadit ad lacertos q
ſup ſcapulas ſunt tertiliqz q maio: p collum
descèdit ad viscera: tèdíturqz adinquo est vena
iunenilis dicta loci. Hic aſt nernu9 cù p collu
tràſit: diuindik ab eo mébrz vnù qo in lacertos
gutturi aprios ſcindik ab eo qdà ps q ad ſu-
periora 2uertik et ad gutturis lacertos: quo: tu
capita ad iferiora ſunt et hic nernu9 reuertens
ſurſuz dfr diuindik ab eo et alia ps ad cor-
monè et canalè9 ac meri. Hic g nernu9 cù ad
ea q Sule ſunt puenerit: maiori ſua ori ſtòi cò
tinuak pte. reliqui qo qò eòib9 2tinuak vicſe
ribus: imſceſqz mébris nerni q ad eas descen
derat tertij paris ptes. Duonq deniunq ſeptimi
paris nerno: origo ab eo è loco: q et poſterio
ris ort9 è ptis cerebrz et puppis: et mucha ſcipit
diuinditurqz et ei9 maiòr distribuit in lingue la
certos ps mino: aſt 2tinuak lacerto q inclina
tus ſupereſt cartilagini ſcuto ſili de gutturis
cartillaginib9 et lacertis duob9 descèdétib9 a
costis offis qo landa et greco ſimila: et hec ſit
septè q a cerebro nerno: oriunk pua. Ha ca at
ſba è groſſa q a cerebro ori: descèdéturqz pſpine
ſpòdiles: h9 pn11 ab illi9 fine. è et em ei9 pn11 a
loco q terminat poſterior cerebrz ps: loc9. I, ſ
mi ſpòdilis colliqz ea facta cù necellitate qua
orienk ab ea nerni q i ſingula dirigerent mé-
bra q ſub collo ſunt: pferretqz ad ea ſenf9 po

Liber

Aoniam

Ut ostelus ê ad stôi os nerui a cerebro dirigitur per quos appe titus fiat sensus: facta sunt q[ui]p[ro]s sequuntur accidetia eadeq[ui] et tact[us].

C Que ait ori stôi fuit incomoda: q[ui]d[ae] ei? no- cêt actiones ex ipf[us] subf[at]ia: q[ui]d[ae] alio[que] nocet actione mêb[ro]p[ro]. Et q[ui] hu? necêt actioni sensus in ſua ſuba: ipa ſut q[ui] appetitui necêt. Que vo alijs mêb[ris]: aut figuratior[es] illis nocêt et col- ligatia glia ſunt q[ui] cerebro accidut incomoda ab his q[ui] in stôi ſunt ore q[ui] er re accidetia ſunt varia et diuera ſurta incōmodi nâm vt epile- p[ra]a, aliatio mêtis mania. Aut certe illis ſua nocet vicinia: quæadmodi cordi defectu vide mus accidere: ch[ui] stôi os a locati[oe] cordi: pri- mû ſit. Et q[ui] actioni appetit[us] fuit accên[ti]a: eodez quoq ſunt m[oe] quo et in alijs ſtingit acti[ub]9 tripliciter. 1. Aut e[m] oio deficit aut iminuitur aut aliter ĥ[er] expedit e[m] e[n] n[am]. Et plen[que] appet- tus defect[us] ſit. Aut q[ui] corp[us] minime eſatur: nec diffoluntur ab eo p[er] aera ea q[ui] op[er] alia ſupplere loci: aut q[ui] veni nihil ab epe[re] q[ra-] h[us]t et concavitates ac epar ab eo. Et stôi oris ſensus cæſatio aut inco[modi] c[ae] est q[ui] stôi ac cidit ori ipſimet ſi fiat ei malia c[ôp]to ca[la] vt i febrib[us] accit appetit[us] cæſatio: aut q[ui] cerebro quæadmodi in paſſi[oe] alienati[ô]s mêtis ap- petit[us] cæſare ſringit: aut icōmodi certe quod neruis ſit a stôi os a cerebro miſſis. Hoc autê ant ex difficultate et cōpessi[oe] ſit: vt ex ſiffura p[err]u. Imminuto ab appetit[us] ſit ch[ui] e[m] eins faciut cæſation[em] c[ae] e[ſ] debiles moleſtat. Ei? vo mali[us] aut in cib[ui] est aut in potu[m]. Et appe- titus ciboriz malitia aut in ſtitate erit aut in quaſtitate. In quaſtitate q[ui] d[ae] ch[ui] appetit[us] q[ui] ci- bo[rum] multitudin[em] quæa dmodi canini appet- tus accit h[ui]m[oi]. Et hoc aut h[ui]oris ê acerbi d[em] i stôi d[us] cluſus e[que] ore c[ae] ſequitur[que] e[m]in[em]i[que] ege- stion[em] multitudine et h[ui]riditas aut q[ui] m[oe] q[ui] p[ro] diſso- lutionê est e[m]o imoderata ê: cui[que] exuberantia aut caloris ê c[ae] diſſoluètis et ſumètis aut re- tinètis debilitate ſututis. Appetit[us] aſut ciboriz malitia in ſtitate ſit c[ui] hois appetit[us] et ad acer ba deſlinat aut ſalfa aut p[ug]itina: ſit[que] ill[us] n[ò] n[ù] quæn[us] terræ appetere et g[ip]ſu ac carbones ni gros: hoc[que] ex h[ui]ore ſit malo frígido i stôi. pli- m[us] aſut hec accit paſſio p[sg]nástib[us] et vocat[ur] appe- titus inco[tn]inètia ſit[que] hoc maxie p[imo] et ſc[abo] et tertio m[ê]ſib[us] ch[ui] ſet[que] puus ê nec multo p[ha]nlet ad h[uc] sanguine paſci menſtruor[em] imo pauco ſ[que] melior[em]: ĥ[re] mal[em] ſupereſt sanguis et in ore q[ui] g[reg]a[que] stôi fuit[que] mali abide appetit[us]. Quar to i[m]a[que] facto m[ê]ſe h[ui]m[oi] ip[ro]b[us] cæſat appetit[us] q[ui] m[ê] ſet[que] i[m] creuit et p[ro]fortat[us] est ad ſanguis tra h[enda] copi[as] ſupſultate[que] deſecerit: q[ui]d[ae] q[ui] vòtu[m] q[ui] p[sg]násti ſit: d[ae] aſut cibor[em] iminuti[oe] q[ui] appetit[us] sequit[que] defectu[m]. Ac: it aſt h[ui]m[oi] appetit

Sertus

tus et alijs p[sg]nástibus c[ui] in eor[que] ore ſup- fluitates coadunat[em] male. Et ſiquid[em] humo[rum] ille g[reg]a[que] in stôi ore p[ug]itinus est ciboriz iminuit appetit[us] creſcit[que] ad potu[m] ſi acerb[us] in cibos augineta[que] et a potu[re]p[er]imit[em]. Acrerb[us] et e[m] h[ui]or stôi g[reg]a[que] os ſimulq[que] m[oe]s et com- primit eas: v[n] car[que] iminuitur ſtituras et ſub[que] immersit. Remanèt ita[que] vacua quæda loca que desiderat repleri natura: ſit[que] abinde ap- petitus: quæadmodi ab euacuatione et diſſo- lutione. Ampli[que] h[ui]or acerbus ſtomaci c[ôg]re- gatos q[ui] ſoſtat[que] ſit[que] ei? acume[m] maius et forti? Si ſit aſut h[ui]oris dulcis appetit[us] iminuitur ciboriz et potus ſimul: dulce et e[m] vacuitates re p[let] stôi os enernat. M[al]i porro appetitus in potu[m]: aut in ſtitate eſt: aut in ſtitate. Et in ſtitate c[ui] homo ſitit et imoderate aquæ bibit hoc[que] aut caloris ſit c[ae] ſoſtis vt ſebriſi est ca- loz: aut h[ui]oris falſi: aut p[ug]itutur vel cholerici qui in stôi c[oh]luſus est ore. In ſtitate vero c[ui] hois inclinatur desideri[m] ad malop[er] potu[m] q[ui] ſtitate: q[ui] h[ui]oris c[ae] mali ſit in ori stôi d[us]h[ui]. hec ſunt que ſtomaci ori c[ôt]insunt accidetia. C Cap. viij. de accidentib[us] q[ui] actionibus c[ôt]in g[ut] cerebri et cordis er oris stôi c[ôſ]figuratior[es].

Ecidêtia

pozoq[ui] acti[us] c[ôt]insút cere- bri incomoda sequêntia que ſunt in ſtomaci ore: ſunt m[ê]tis aliena- tio: obſtup[er] factio ſomni imersio:

ep[ia]: mania. C[Alienatio] quid[em] mentis h[ac] erit in habitudie ab apo[ſtemate] calido quod in ore est ſtomaci. Obſtup[er] factio vero et in ſo- no immersio: ex ſtomaci oris frigore ſi[ut] hoc [que] aut ex malia est c[ô]plexione frígida que ipſi- dominatur: aut ex f[leg]matico h[ui]ore in eo c[ô] cluſo: aut ex frígido certe medicam[ie]t vt opio et epidabago aut frígido cibo vt ſungis et acer bo lacte: aut frígidi certe vaporis cauſa quia matrice ad illud tollitur menſtruorum tardis tatis cauſa: aut ſpermati: p[er]ſurq[us] e[m]mo[ſ] di vap[or] ad cerebrum ea que inter est illi? c[ô] participatione. Eadez est ratio et in epilep[ia] ſit e[m] ex f[leg]maticis humiditati[b]us que ori do minatur ſtomaci. Deſpientia aſut nigra et ni- gro ſit h[ui]ore qui in ore ſtomaci c[ô]cludit: aſce dunt[que] eius ad cerebrum vapores. hec ſunt q[ui] cerebro accidut ex inco[modis] in ſtomaci ore factis accidetia. Et inco[modi] c[ôt]ingit e[m] ma- g[nu] ſi aut ſtomaci ſensus ſoſtis e[que] oris: aut ce[que] rebr[us] debile inco[modo[rum] susſectionis celersi cuius debilitas aut naturalis eſt: aut ali[que] que facta ê illi paſſi[oe]. Ac[cent]ia aſt q[ui] c[ordi] et ar[ti]ſi incomoda stôi oris ſequenti[q] p[ug]it ſut ſincopis defect[us] et pulſus malitia. Paſſi[que] q[ui] vocat[ur] bo- lîmo[s]. ſi copis vt defectu[m] aut ex magno ſit qui in ſtomaci ore eſt dol[or] aut e[m] ſensus vt tute: aut debilitate cordis et p[lan]ti[que] v[en]a.

Theorice

Mal 76

de celerius icomodòp susceptibilia süt. Craf
sio aút que bolimus vocat ex mala fit pto-
ne frida ous stòi, et ex cubò iminutiòe et ntus
s debilitate. Hec est accidentis cordis et ve-
narù pulcantis cár assignatio: ex alioq in ore
stòi erut passiòe. IAccidètinz yo q cerebro et
cordi simul cóparticipatiòis ous stòi accidut
cause: anhelit? est malus eiusq difficultas: h°
sit fit stòi os diaphragma præmat: aut aphanis
cas q in ipso est: aut incòmodi aliciu? qd cere-
bro còtingit ex ous stòi passione aliç. Qua ex
re diaphragma debilitat ab anhelit? actione
aspatis ad ipsu! ascèdentis cár aut debilitatòe
nerut ab ipsi monendo. hec est disputatio ac
cidènti q sensui còtingiit tact? et eorù caufe.
CCapitulum. xip. de accidentibus que senti-
ti contingunt cerebro scilicet.

Ecidëtia
ero q comu-
ni accidit sen-
fus sentièti sensui. Somn? êmo-
derat? et tra vigiliæ. CSomnus
aût imoderat? ex mala fit frida co-
plone q cerebro dhat: vnde dormitatio fit et
vocaft hmo! obstupefactio et submersio aut ex
nimia hùsitate q ipz ifundit: yvocaft einomôi
dormitatio téperata somn? aut ex dormitatio
nè puo cátib? medicamib? vt opio papanere
egissiaco. CCugilie aût süt ex câis q sôni cau
sis oppòsite sunt et contrarie cùlis: aut sunt ex
mala plexiòe sicca: aut cala? et sicca: cerebro
dnantib? aut ex calidòp et siccorz sumptu me
dicaminú vt beledari vel alio? huinsmodi.
CCapitulum. xx. de accidentibus que volun
tarij sunt motus actionibus.

Ecidentia
vero q i mo-
tus urre diu-
tur actionè voluntarij trib? sunt
quëadmodù in oibus dictù è sen
fus accntib? modis. hoc è ph aut
to toto cestat quëadmodù in enenuatiòis pas
sio fit. Aut iminuik quëadmodù in dormi-
tiòis 2tingit passiòe: aut i decursu è malo et or
die. Un! mla? et varia süt accntia: qdâ qd a näe
actiòe: vt rigor: horoz: tuflis: sternuta? ofscitio
singulatio: ructatio. Quedâ a moird: vt spaf
mus titillatio. Quedâ ât et a näe actiòe et mo-
bo simul: vt tremo: motuſoq q cù dormitatiòe
ſiut et enenuatiòe. Dico aút h nàz aut regentè
corp? 2tutè aut aialè. Et mot? cestatio ener-
natio ſel fit: ſi acciderit neruis méd? mouëti-
bus incòmodi: qd tràſitù mouëtis volutarie
2tut, phibeat oio: h° at dictù è aut ex mala co
plone frida fit q nervos dèſat: aut aſpate ner-
nos i ĝſſante: aut ex groſſo hùore ipsi et herèti
neruosi qd q cau? è: aut ex 2preſſioe q nervis
accit. One icomoda ſi i nuche phnicipijs accide
rit: eorq cár toti eneruaq corp? : vocaturq eufu
modi accns apoplexia et palisìs. Si yo et qbuf

dâ ſt neruis: enenuatio ei? ſit méd? bu qd mo-
uebat. Et ſt enenuatio in ſuitur isiat lacertz
sputatio dz yocis. Et ſi pectoris lacertis: she
lit yocaſt defect? Et ſi in vesice lacertis vile
ſit exu? ſine volutate. Qd ſi dixerit qd vane et
egònis actionè a nä fieri et moueri p expellet-
tis motu? ntutis. Sz thê corp amilſso p voluta-
tè è exytutis aialis actiòe: vre näq emilſio p
reductionè ſit vesice ntutisq expellèt? tute
que in ea è enenuatiòe lacerti q ei? os circli
dat hecq ex aialis ſit ntutis actiòe. Sic qç et
egònis ſit emilſio ſtestim reductiòe recti i po
dic? lo co. Jo g ex vesice enenuatiòe expelliorti
ne qd näle è acche: enenuatio aút lacerti q ei?
circùdat os emilſionè facit p[er]tellevirne qd
accns è atale. Sic qç egònis moza näle è acci
dès: eiusq si fiat ſine velle egrelſus accns est
atale. He ſunt cestatòis mot? cè. Immutatio
aút mot? cù dormitatiòe 2tingit et q dormita-
tionè faciut cæ: eedè ſunt q enenuationè nifi
q minime fortes ſunt quëadmodù q oio mo
tù ceflare faciut. Hoc ât accns ex actiòe è näe
t morbi: qin mot? et sensus i dormitatiòe non
celat. quëadmodù in enenuatiòe qin médú
ad iferiora no mergik nec mouet: sz nec moue
r pot. pleno motu nec puro senti fensu] ppter
ea que in naturam morbus operatur.
CCa. xix. de mot? assignatiòe q aliter q opo-
teat ſit i mala. et hitudie q illi faciut accntia.

Oluntarinusmo/
tus ſi mala fiat hitudie horoz ab
eo fit et rigor. tuſſis sternuta°, ofci
ta° ſingulatio. ructat? alices, vt er
têſiòes. âguſtie. Dia ât hec accntia ex näeſiut
actiòe. accit ât h° qz loco er morbi ſi actiòib?
tremoz et q cù dormitatiòe ſiut mot? . Et nos
ab h[is] i[ci]piem? accntib? q ab actiòe veniunt
nære et cāis corp: i[ci]pias q p[mi] ò horoz et rigo-
re. Dico qin duo hec accntia ex h[u]oze ſiut p[u]
gituoq q i mbra ſbluit ſentiàta lacertos. ſ. et ner
nos p[ug]ſutq illa et nocet: ioq horret méd? et
reducif. pp ſui ntutê ſelus vult ita q expellés
h[u]c peller? h[u]iore ſibino cètè. Côtigit ât file
cd ſi ſup corp? nim[um] funda k a[q] frigor? horret
etem abide corp? et reducif. Sic q[ui]z ſit ſup: coq
pus ſcitille cciderit ign[em] horret ab eis corp?
eoq cupiat no cètia ſibi sp[ell]ere nä. Jo g[ui]rigo
rè faciètes cæ tres ſk. p[ar]è calor. 2[ar]i ig? 3[ar]nà
lis ſobilitas calor? : mætis multudo. Et calor
aut ab iterioib? è vt colà rubea ſe[rit]q hâc p
cldubio ſebiz: aut ex[tr]ioub? qu[em] ad m[ff] ylc? pla
g[ar]acutu posuerim? in[dic]am aut p[ig]cès stati
etei patièti accit horoz et trèit. Inuem? et c
corp? ſup[flui]titib? calis ſuofisq p[let]i è cum
balneum fuerit ingressus horoz e moleſtari
et quandoq tremut q balnet aer ſup[flui]ta-
tes ad exteriora extrahat corporis quibus

I: 4

["Ziber", "pungit. Frignus 53 aut ab exteriorib9 situt\na9 frida 2 aere frido: aut ab iteriorib9? 2 hoc\naut ex cola est nigra sequeur9 febris. h etenim\nh60r horrore nisl c putrefact9 fuerit non ad-\nducit c9 putuerit illu sebris sequit: aut fleg-\nmate vitreo 2 hoc flegma si fuerit putridi fit\nab eo rigo2 c9 sebre piodica: si n6 putridi ri-\ngor6 s1ne calefactioe 2 sebre. Et si ei9 altera ps\nputruit: altera n6 sebris ab eo fit: q55555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555

Theorice

Maly

77

pis et carnis liq. factiōe mollis. S[c]oda ā angu-
siā cu i[que] extēllo e[que] dā: q[ui] ex nimio fit labore et
imoderato: extěditur q[]acertis et nervi nec ad
eos ex i[sup]fluitatib[]9 p[uenit] q[ui]d n[isi] p[auc]b[]i eo
q[ui] in h[ui]mōi h[itu]dinē hi humores ſint boni. Ac
cidit a[ut] cu hac i[sp[é]e] ſegnities ex motu et i cura
tiōe: nec h[ui]mōi i[sp[é]i] corp[ib]9 reſbringsik. Tertia at
est anguſtia apatica cu i[que] pulſatio e[que] apatis ſi-
milis pulſatiōi cali: q[ui] sp[é]es fit cu lacerti nimio
caleſunt calore ſoſtiffimi c[ui] mot? et laboris ni
m[ui]: trahſuturq[] ad eos o[ſes] p[pinque] illis ſup
fluitates. Sequit a[ut] hac anguſtie maneriez
dolos: granis cu patiētis tāgik corp[ib]9 vidēturq[
]oia mébra tāg[que] tumida et apatica. Accit at hu
inſmodi sp[é]es cui i[con]ſueto[?] labor. e[que] et fatigari
n[ot] nonit. Quarta deni[q] sp[é]es illa e[que] ex nimia
fit ſicitate q[ui] nervis accit extěnuatq[ui] ſi[mi]t ſub
rugosa mébra ac ſicca nec facile moueri p[nt].
T[ anguſtia] at diuerſitates q[ui] ab i[ſto]ib[]mo
n[uen]t corp[ib]s tres ſunt. p[rima] est vlcerosa et fit
a calido co[li]co q[ui] mot[ib] ſoſtis gh[atur] tpe: i[d]o
q[ui] h[ac] pati[que] ſentit in mébris tāg[que] vlcera. S[c]oda
cu i[que] extēllo est q[ui] ex multitudie ſit humorum
grossop[que] q[ui] granat mébris et extědut. Aut ex vē-
toſitate ip[s]a extědēti: ſi[mi]to[?] abinde a[lices gra
uſtiffimi. Tertia est apatica q[ui] ex humore fit acu
to et ſo[ſut] quiā inſatio comittatur et extēllo fit
pulſatiſes q[ui] apoſternatis calidi pulſatiſib[]9 ſiſes.
T[ Capitulum, xxii. de accidentibus que ex ſo
lo ſunt morbo.

Aevero ex solo venunt morbo accidētia
ſunt sp[af]m[ib]9 et titillatio. Sp[af]mus
e[m] in nervis opat et lacertis quē-
admodi ātus volutarie mouens
facit cu lacertu[que] ſhat et ad locu[que] a quod re-
p[umit]. Sic sp[af]m[ib]9. Fit n[am]q[ui] aut er repletiōe
aut ex enacuatiōe. Ex replezione cu lacert[ib] re
p[le]ct et neruus humorib[]9 extěditurq[] in latu[ze]
vnde et ad ſui parte re[pr]imiturq[]i q[ui] corpi capitis.
Quare ei[mi]nu[nk]t l[og]u qu[ead]modi et vafis
ſit q[ui] ex corpi. ſi[mi]t yt vtres. Hos etem[us] ſi diligen
tiſſime imoderate repleueris in latu[le] ſogo ex:
tědunt in minuto. C[ab] enacuatiōe a[ut] fit ſi
er nervis h[ui]riditates fuerit educte et lacertis.
vnde ex ſiccati ad ortus ſui retrahuntur p[ri]nci
piu[que] admodi capillo cōtingit et corrigie ſi
ſigni. p[rima] fi[at]. Deſiccātur etem[us] 2 recrispank
et qu[ead]m cordis accit cithare ſi ad aer[em] expo
ſie ſint cal[que] et ſicci incidunt et r[up]unk. Cum
ſint ſem[que] p[ten]ſe retrahſtur et incidiſtur: v[n] et
q[ui] e[as] p[cut]it cu a p[uſſione] completa ceſſaue
rit cordas i[u]enit laxas ip[s]a p[uſſi]o[e]. p[at]et ita
q[ui] ex h[ui]m[us] p[oli]ſu ſequēs morbi] accidēs
eſſe. Sp[af]m[ib]ita[]q[ui]s in toto ſit corpe e[pi]liā vo
cat: et ſi i palpebrat lacertis: altera erit pal-
pebrat clauſa: alſa apta: et ſi i lacert[ib] fi[at] occli
traboditas n[ui]cupat: et ſi in ſſo ſingultatio ab

inde fit: et ſi in ſp[am]tis vafculis fit emiſſio fit
ſp[am]tis inuolūtaria. Et ſi in lacertis marxilla
rui ſtrido[d]e facit d[ēt]iſi. Titillatio h[ui]o ex vētoſi-
tate fit vaporaſa et groſſa q[ui] in mébro 2 cludik:
dilatato[d] illud et reducit qu[ea]dmodi arterie
reducunt et dilatātur. Differunt a[ut] pulſus et
et titillatio: q[ui]m pulſus ſemp[que] fit et in venis pul-
santib[]9 t[in]. Titillatio h[ui]o in oib[ib]9 fit mébris q[ui]
latari oſp[unt]t: yt cuti oibuſib[]9 lacertis cordi et
venis pulſantib[]9 et n[ō] pulſantib[]9 ſt[ō] iteſtinis
oibuſib[]9 mébris iter solidi et molle téperatis.
Porro in oſſib[ib]9 et cartillaginib[ib]9 eo q[ui] dura ſint
vētoſitas 2 cludii n[ō] p[ōt]: ſic neq[ui] cerebro pp
ſuā h[ui]riditatē titillatio fieri n[ō] poterit. Et ita
q[ui] de cauſis titillatio accidēs est a ſoloveni[es]
morbo quoniam a ſola fit ventoſitate.

T[ Capl]m. xxii. de accidētīs q[ui] ex nature actio
ne et morbo ſimul ſunt affixatione.

Oro ea que actiōe nāne et morbo ſim[que] ſi[mi]
accidētia ſi[ut] t[re]do: for[que] cu domni
tiātioe fit mot[ib]9. T[re]o[] eteni mot[ib]9 est mébr[ia] ad ſup[io]ra et inferiōra:
eo q[ui] nā mébr[us] velit ad ſup[io]ra tollere: et mor
bus cōtra deponat inſer[ib]9. Et ſem[que] h[ac] in ha
bitudine ātus debilis nec p[ha]nalet mébr[ia] p[fe]
ceti[ib]9 extollere morbo ſup[ato]. H[uius] accńtis. i.
tremoris comotio fit: aut er q[ub]uſdā a[ialibus
accidētibus: aut pp[ro]ſolumente virtutes mor[
b]i. Et ab accidētib[]9 d[ō] a[ialibus] yt ira aut t[il]
more ſerap[que] aut reg[ui] elevatione q[ui] ſup[altiſſi-
mos et p[é]cipites locos: ſitq[ui]e] abide virtutis mé-
br[us] mouétis ōbilitas. W[or]d[ib] at d[ō]tutes diſ-
ſoſuit: aut ex coſtumilis fit partisi morib[ov]t ma
la cōplerione frisida: qu[ea]dmodi ſeniorib[ib]9
accidit: et d[ō] friside pot[que] multiplicat a[que] aut ſup
le fundi ſicut etiā et q[ui] multu bibit vinu[que] t[in]
git: cu calo[que] ſubmergiſt nāliſ. Aut ex organico
morbo: vt opilone q[ui] et nervis fit er groſſo et viſo
cos ho[vo]re q[ui] mouétē phibet ad mébr[ia] p[ueni]
re virtutē. Et et q[ui]d[ē] humo[]z nervus p[li]m[ui] infi[
]tus est: aut ātutis debilis ē valde: vt h[ui]o[re] n[ō]
poſſit eſſerre nec mébr[ia] ſubſ tollere diligenter
tremor[que] abide n[ō] ſit. Si ſit at h[ui]o[re] n[ō] iſſ[ib]9 nec
debilis ē ātus humo[]zeq[ui] p[ōt] auſſerre et mébr[
]ubſ tollere for[ti]ter: ſz t[in] illu[que] humo[]z a[grauat:
et ad i[fer]iōra dep[ōſit] tremor[que] inde ſequitur: pp
duos motus contrarios qui ex natura est et q[ui] ex morbo: adhunc ita[que] modum et accidētia
hec a nature ſunt actione et morbo.

T[ Capl]m. xxii. de accidētīs q[ui] vitalib[ib]9 accidūt
actionib[ib]9 cauſarib[ib]9 e[orum] affixatione.

T[ quoniam] de acciden-
ti]n] cauſis q[
]ialibus cōtingunt actionib[ib]9 suſ
ſiciēter dicti]n] etiā de illis q[ui] actio
nes ſurrep[it] viſales incipiamus.
Dico ergo q[ui] vitales actiones qu[ea]dmodum

Liber

alio ostendimus loco. sunt dilatatio cordis et venar[que] p[ro]cumentiui et reductio. Uoca[que] a[ut hu]tusmo[rum] pulsus. pulsus a[ut aut o]lo de[icit et] yo catur pulsus c[ess]ratio: hoc[que] cui morte fit et vit[em] c[ess]ratio: a[ut iminitur et] minov[que] vocat pulsus. Aut certe alio[rum] ei[rum] c[um] cursus [que] er]pedit variisque vocat pulsus. Et pulsus q[ui]de minov[que] ex nimie- tate fit dolonis cui calo[que] imergit n[ati]nis ad cor- poris refugi[es] iterio[que] iminitur et] mi]no[rum] fit abinde pulsus. Aut ex [rit]utis debilitate vita- lis cui arterias in o[no]s e[ar] terminos dilatare n[ot] possit: qu[em] admodiui in defectu [r]tingit. Ua- rii a[ut pulsus varietas ex plibus fit cau[s]is et naturalibus vt morbis et accidetibus. P[uls]us a[ut varietas augerit et] minuitur iuxta rerui aug- mentatione et imminutione ex tranaturalium. Nos a[ut de pulsus varietate et] eius cau[s]is in sequentibus dicemus cum de pulsum dispu- tabimus habitudinibus.

[C]ap[er]m. x[u]v. de accidetiui a[ff]ignati[que] et i n[am] -les subintrant actiones et e[or] cau[s]is ac p[er]mi- de prime diges[ti]onis accidentibus.

Stenſis

que in vitalem ignediui actioni- n[em] accidetib[que] i:ui nunc de natura- tui dicam[que] actionu[n]z accidentib[que].

Dico q[ui]n actionib[que] et 2tinsunt n[ati]ibus accidentia iuxta n[ati]nes ſut actiones. Et n[ati]naliu[que] genus actioniui in c[ō]pletis ynu[n] est pa- c[ere] ſcilis et nutrire. Nutrire a[ut est c[b]ios, me- bro quod nutritur ſimiles facere: hoc a[ut per appetitib[que] effici[t] actione et] diges[ti]onis. Et accidetia q[ui]deq[ui] appetitui accidut [que] glia ſint i[am] fatis di- p[er]imus et cau[s]as cui de accidetiui dicerem[que] ala- tui cau[s]is. Digōnis h[ui]o tres ſunt sp[er]s. Pr[ima] q[ui] in ſt[oo] ſit diges[ti]o vi bi c[b]io[que] in succoſitatez [que] ſt[ant] qu[em]da[que] v[erb]iges[io] voca[que] prima. S[c]c[ia] q[ui] in e[pa] te ſit et e[st] languis er c[b]ios succoſitate g[hi]natio vocatib[que] diges[io]c[b]. T[eria] h[ui]o q[ui] i n[ing]ulis ſit m[eb]riu[s] languis ſciliz in m[eb]riu[n] n[am]z alteratio et] diges[io] n[unc]upar[que] tertia. S[ing]ulari[que] diges[ti]o n[ui] actio p[er] q[tu]or c[ō]pletur [rit]utes: qu[em]admo- d[i]ui cui de n[al]ibus loq[em]rurvirtutib[que] dictiui: est attrahētē ſalr et i[am]entē imutātē et] expellētem. C[et] diges[io] p[er]ma ip[s]a est q[ui] in ſt[oo] ſit cui nocu m[ēta] accidunt qu[em]admodum et] o[b]ibus reliq]s acti[b]ib[que] vt ſalr aut o[ino] deſci[at] qu[em]admodiui in faſtidiſitate accit. Aut iminuit vt ructatus ſh[os]us vi acerbib[que] Aut certe alio[rum] [que] o[por]teat ei[rum] inuenit decurſus male ſcilis: qu[em]admodiui cui in ſt[oo] c[b]io[que] in v[ē]t]oſitatē [rit]tur [r]tingit. C[ui]que a[ut accidetiui]z digōnis h[ui]mo[rum] ſunt cauſe duas e[st] inuenire: altera ab exteriouribus est: altera ab interio[que]b[que] Et ab iterio[que]b[que] in]comoda ſut q[ui]t[em]tuti accidut diges[ti]ne: hec a[ut] ant ex morbo partinu[que] c[ō]similiui ſiunt q[ui] ſt[oo] accidit et] et] cau[s]is est c[b]ios in ſumoſitatem mutat et] putredinē ſi frigidus in acerbitatē. Aut ex humo[que]b[que] in ſt[oo]

Sertus

c[ō]clusi[s]: q[ui] fuerit h[ui]o[que] colericib[que] ructatib[que] fit ſim[os]us. Si f[leg]matici[n]s sequitur acerbum et] ſi frigidis pariter immoderate diges[ti]onis fit c[ess]ratio et] lienteria: ſi n[ot] ſit a[ut frigus imode- ratui ventoſitas generat[que]. Aut certe ex morbo- rui aliquo organico[rum] vt calido a[pat]e et] frido quod ſt[oo]: aut ei[rum] accidit o[ri]nde et] debilita- tur [rit]us. Et intellige q[ui]n diges[ti]onis et] er[u]tis debilitate digeretis est corru[pt]io: mag[is] of ſicit et] peius est malui: [que] ex malia c[b]op[one] ſit calida aut frigid a[que] humida a[ut et] ſicca imi- nutiones quidē ſut digōnis n[ot] eius defectus niſi ſorte eius q[ui] ſicca habet c[b]oplexionē eo v[er]q[ui] fiat deductio vt ad c[b]osumptionēn[io]n: et i[am] t[uc] digestio deſ deficit aliter n[ot]. C[ausa] a[ut ex- terio[que] aut ex c[b]ios c[ui] aut pp[er] ſomniu[n]. Et ex ſom- no q[ui]n ſi multib[que] fuerit ſomnus et] diges[ti]no bona ſi paucus et] b[re]u[n]s ip[s]a ſiet mala. C[digōnis malui pp[er] c[b]ios ſit q[tu]or de cau[s]is. Pr[ima] est eo[que] [rit]itate: sc[b]ia [q]ilitate: t[eria] p[rin]atiōis ho- re inſte cauſa et] dilatationis ei[que]: quaqua[que] et] porrisuntur ordine. Et [rit]itatis cauſa q[ui]n ci- bi a[ut multi ſunt aut pauc[er]. Et ſi quidē pauc[er] ſunt ſtomacu[s]q[ui] calidus inſu[m]oſitatē c[b]io[que] al- terat[que]. Et ſi multib[que] ſi[lo]q[ui] corrupti[que] diſſicul: virt]i- valida: ſomn[que] lōgus ſit abide digōnē imorat[que] ri tantu[que] modo. Q[ui] celeris ſi[fit] digōnis et] ca- lo[que] forti: corru[pt]io accidit ſue lōgus ſit ſue b[re]u[n]s ſomn[que]. Q[ui] de debilis ſit calo[que] c[b]i mul- ti et] coru[pi] diſſiciles: ſomnu[s]q[ui] b[re]u[n]s faſtido] ſitas abide ſit. C[dig]es[ti]onis a[ſt] corru[pt]io q[ui] p[ter] qualitatez est c[b]ios talis est. Si c[alidi] ſint c[b]i et] ſt[oo] c[b]oplexio ſimili: in colera[que] muta- tur vt mel: ſi inuenibus et] calide c[b]oplexionis porrisat[que] hoibus: alterat[que] eteni et] in colera[que] in eo[que] mutatur ſt[oo]. Q[ui] ſi frigidis er[ſi]ntibus c[b]ios ſtomacu[s] einſ德 est c[b]oplexionis c[b]i in acerbitatē in ip[so] mutātur: vt lac et] cucurbita ſi ſeminibus porrisātur: et] his q[ui] frigidi ſunt c[b]oplexionibus alterātur eteni[que] in eo[que] ſt[oo] c[b]ios ad acerbitatē. C[ui] que at pp[er] o[ri]nde et] c[b]ios coru- ptio h[ui]mo[rum] est. Si eteni arctātes v[ē]trem c[b]ios ſumpferit vt citonia p[ira] dehinc emolliēta v[ē] trez ſupponat: vt blu[i]tui et] ſpinach[ia] cui oleo c[b]o- ditam o[li]ne et] muri: fit abide n[am]z c[b]osipar[que] ac bosq[ui] v[ē]t]re emolliſt coru[pi]. Sic etui ſi digō n[em] imorātes apponātur p[rim]us c[b]i vt caro et] solida ona: dehinc c[b]i celeris subdātur digō n[is] vt perſica et] cucurbita: meloneu[s]q[ui] c[b]ie digō n[is] c[b]ios accidit coru[pi: et] q[ui] ſt[ar] de digerik eo- rui Imoratur deſeſu[n]z a [st]o ſue digōnis tardita te. C[b]io[que] a[ut] digōnis velo c[b]is cui diges[ti]n] decur ſum ad exterio[que] n[ot] inuenit in ſt[oo] coru[pi]tur. hec est c[b]ios corru[pt]io et] eo q[ui] [b]poni op[] postponātur: q[ui] postponēda a[ſ]ponātur. Op[] a[ut] mediciui er]p[er]ſi[n]us inſteri et] diu[i]dicare et] q[ui] diges[ti]onis accidut nocumēta d[iger]entis cul- pa virtutis: et] que c[b]ios c[b]i ſiunt vel etiā ſomn[que]

Theorice

Haly 78

hinc etutis culpa fiut accidentia difficilla
sunt sanari et quod minimi sanank eiusque de-
ducit malu ad lienteris et ut nullo mō cibim
imutek in stō aut certe in ventositatē. Nocu-
menti ut sīt qo cibor cā fit aut aliaq et exerius
sunt cāp facili9 curanf. Potes aut eam diu-
dicare differētia. Intuere itacq si vigōnis est
malu cī cib9 porigit multi9 aut pauc9 aut ca-
lidus aut fridus aut alio 9 erpedit tpe: aut
pp ordinis variatē: aut statim post vigilias
cib9 9pe vigōnis est cā corruptionis. Si fit at
hoc et cibin 9bitate et 9bitate et iuxta 9fuetudi
nē 9perat9 est et quo opz tpe et ordinē quē er-
pedit fernat corruptio accit digerētis culpa
virtutis digestioni. His itaq de cāis accidētia
in actiones ingrediuntur prime digestiones.
CCapitulum. xxy. de accidentibus que at-
trahenti retinēti et expellenti contingunt vir
tutibus.

Aoniam digo p quatuorco
plek ntutes at-
trahētē retinētē digerentē et expel
lētē. et vigōnis pme cī fuis cāis di-
rim accidētia q in stō equi ā nos

a isteſdere q trib9 reliq9 accidāt ntutib9 acci-
dētia q ſunt attractio retētio et expulſio que i
pīma ſunt digōne. Attractioni q in stō est inco
moda queāmodi et alijs accidūt actionib9
cessatio iminutio malu. hoc aut aut male co-
plexionis morbi cā: aut morbi organici. Ma
le vero 9plexionis morbi9 aut ex calcōre ā aut
ex frīgorīce. Et si qāde imoderata hec fuerit ni-
hil oino stōus attrahit cessatq ab eo attra-
cio: vocaſq einſmodi stōi enernatio. Si fit
aut pua stōi ē debilis attractio queāmodi
in enernatiois accit pncipijs. Morbi9 at orga-
nicus vt apa qo meri accit aut stōi ori aut ſu-
perceſſes caro in eo7 altero corrupitq mea
ſi vt nō queāt stōus 9 attrahi trāſmitti ad ip
ſum. Et hoc quoq si opilatio magna ē attra-
cio fit aliter Poporæat vt spafmica attractio
et tremulēta ac titilofa. Hec aut iut accidētia
ſi virt9 forſtis nō fuerit q morbi poſſit euſince
re vt attrahat diligēter: ſed nec debilis quem
morbi9 ſupet et ei9 cessare faciat attractionē ſz
fit in hmoī re queāmodi vbi nā morbusq3
ſimul 9tědūt vt in tremore dicti est. Dicturn
est de cāis hmoī cī de accidētīu cāis q virtu
ti ſiut volutarie actiōi loqremur. C Retētio
q in stō est ipsa quoq aut oino cessat q cibos
retinere h3 queāmodi in lieteria fit in hoc
etem morbo stōus cibos nō retinet ſegrediſi
tur ab eo et nō imutant. Aut ei9 iminutik reten
tio et fit abinde aut vētoſitas aut inflatio aut
rugiſt9 cī ſup cibī stōns nō redncaſt vt opz et
hec autqq malā ſit 9plonē fridā. Aut cibī q
shat vētoſtatē: aut certe paucitas fit cibor
digestionis: acceleratūr9 egestionis exitus:

hocq9 fit cum stomacione durat cibi reten-
tio vnde et bene non digeritur: nec ciborum
mittitur succostas ad pater humida abin
de erit egestio. Aut vero cibus ipse corrumpi
in stomaco accidit9 egestionis putridī eſſe
odorē. Qd si eiuſmodi corruptio ex mala est
9plone calida aut ppter coleras pūctura co
mitabik9 si ex mala 9plone frida aut katevē-
toſitas comitaſt ikatio. Est aut 9stōi et cibos
mala retētio: fitq abide ex spafmi et tremoris
genere retentio vt singultioz vomit9 horz
etem duī accidenti motus spafmi9 est: nec
vero vere spafmus: verus etenim spafmus in
neruis fit et lacertis ſicut in pcedētibus dictu
est dum de accidētibus voluntari disputare
mus motus. Singultatio aut 9 vomit9 ex re-
tinēti fiut virtute et expellenti ſimul. Retinens
etenim virtus eorum vult retentionē q apud
eā ſunt et in stō nocēs est aliquid ad qo expel
lendū expellēs inſurgit virt9 et emittit. Et si le
dens illud in ipſus fuerit subſtātia ſingulta
tio fit. Stomac9 nāq tot9 nocēs hoc a ſe vult
repellere. Quod si stomaci fit fundo vomit9
accidit quonia stomac9 que in eius cōcauīta
te ſunt concluſa nittik expellere ſiue humo-
grossus aut certe cibus fuerit malus intim vt
duobus his in accidētibus necesse ſit stō su-
ſtolli donec ori primus fiat. Expulſiōs at
que in stō est accidētia his eſiſcē tribus ſiut
modis ſez aut oino vt in colica fit paſſione q
deios vocaſt que oīmi colica2 difficilicior est q
aut ab apate, fit calido qo subtilib9 orik iteſtī-
nis comitaſq einſmodi ſebris et ſitis. Aut vir
tutis debilitate expellētis: nec est cī hoc ha-
bitu ſebris aut ſitis: fitq iſtinaſmodi vitiū aut
ex mala cōplexione frigida frigidor cauſa ci
boz: aut ex opilatione que ppter egestione3
facta est ſicca anfractibus iteſtinop imixtam
et est ſimul cī his intestinis grauitas tortio et
rugiſus ac inflatio que colica paſſio noniſq
validam sequik diffinteriam. Diminuitur
aut expulſionis actio et decenſus difficilia-
tur egestionis ac egreſſus aut certe eius ha
bitus et decurſus malus est: fitq abinde lien
teria cum virtus mouetur pellens anteſq ci-
bus immutetur in stomaco: hocq humoſis
fit cauſa acuti stomacum pungentis aut ci-
bi certe einſmodi qualis est ſnapis: et ace-
tum acerrimum: aut ipsum granat stomacu3
nocetq3: ideo expellitur. Hec ſunt que in vir-
tutis expellentis actionum ingrediuntur ac-
cidentia que in stomaco est. C Quecunq au
tem circa stomacum de attractione ac expul-
sione dicta ſunt: intelligenda ſunt et in inte-
ſinis marimeq de virtutis actione expellen
tis. Hec enſi intestinis forſtio est oibus alijs.
Accidunt autem huic no cumētavirtuti in in-
testinis quemadmodum et alijs actionibus

Liber

ſez aut cœſtatio ex toto aut iminutio aut aliter
ei? cœperdiat actio. Et ſcedi accidere ſto?
et iſtinsin qubſda in habitudinb?attrahěti et
expellenti ſtutub?aliter ſi ſit nā vt vtak. Stōi
etem est cibi a meri trahere et ad iſtina pel
lere. Inteſtinop? autyt alia ab alijſ purgamè
ta cibi attrahāt foras emittat: et qnſ accidit
ytrib habitudo eſnāli cositqvt necitas et
attrahěti et expellenti alio chnāli mo. Accitq
ſto ab iſtis pursamēta trahere et ad merip
vomitù pellere. Accitq iſtis vt ab iſerioz-
bus pursamēta chhat ad ſtōm pellat quem
admodi in colica accit paſſiōe qua ileos vo
cam? et in cōluſiōb? atq expſiob?. In ileos
qde:qmi in hac paſſiōe virt cu mouet expel-
lens vt egōnes iſeri?pellat flurib ad exterio
ra nō iuveniat opilatiois cā ad ſupiōra ppeſ-
lit et depeſtut eas iſtina hec ad ilia dec ad
ſtōm venia ſtōus ad meri et PVomitù exerit?
pellit cu iſtina illa ſupius pepulerint. Con
cluſo aut accit plin q egōnes augmētat aut
vētoſtatis ab iſeriorib? emſionē phibetqz
āputatio vētoſtatis erit aut negociu qbpiā
ab egōnis affeſtioe vn egō ſcludi: et cu erit
viā nō iuveniat ad ſupiōra redit ſublata ab in
testinis donec ad ſtōm venia ſitqvomit? et
corruptio appetit? hec est accidetiu deſigna
tio que pime accidut vigōni et eop caufe.

CCapi.xrvij.de accidibus ſcibe vigōnis q
est in epate ſanguinis generatio.

Eunde

aſt vigōni q: ſa-
guis ei epate 2
venis ghatio trib acciſt incomó-
da modis. Aut em oino cefſat 2 ſi
altera: cibor ſuccoſitas q ab inte

ſtins ad epar dirigi et venas in ſangue oio
ſed alba remanet quæadmodi plus est. Aut
iminut imutakq ſuccoſitas hec in epate ve
nis qda alteratiōe et qda digerit digōne. Aut
certe ei?erhibent aliter: oporreat actiones
mutaſq in epate ſuccoſitas aut in colam ru
bea quæadmodi ictericis cōtingit aut nigrā
qle leproſis cōtingit. Aut mutak ad flegmavt
aquosum huoere ſicent atingit hydropic. Sut
aſt hui?etutis acciſtum cæ duplices et duo
gha altep ab iteriob? altep ab exteriorib.
Et q ab iteriob? ſunt: cap[us] tres ſunt diuerſi-
tates. Prima est mala aplo et hec aut cala est
et mutak ab ea ſuccoſitas in colam: et ſi calo-
imoderat? fuerit in colaz mutak nigra eo q
a calo: ex erurat. Aut mala ex apione frida e
ſitq ſuccoſitas ſanguis adſus: et ſi imodera-
ti ei? fuerit frig? ſuccoſitas oino nō altera.
Scōa morb? est organic? vt opilo qvenis acci-
dit aut er glio huoze: aut pp apa qv illas co-
primit. Tertia ex nā e ſuccoſtatis q a ſtō mit
ti: ad epar cu etem multa e nō pōt eā in ſan-
guinč epar alterare: et ſi paucā colas imutat

Sextus

et ſcalide est ſpontis et hāc in coleris in immu-
tat ſi fride tu flegma alterat et in vētoſtatem
iuxta friditatis magnitadinē paucitatem.
Nocumētop aut cāe q ab exteriorib? vigōni
accidunt ſcibe ſunt vt ſi vtaſ hō negotijs bal-
neo cibo et coitu alijſ qhmōi que ab exteriorib
ribus corpi obniat. His emi ſi aliter q[ui] opz
vtaſ in ſtitute tpe et ordine comultiplicātur
per ea mali in corpe huozes. Si etem caleſa
ciētibus vtaſ hō et coram ghantib? vt pipe al-
lio et cepa colere multiplicā ſhatio in ei? cor
pore. Si at pluri faciat q colerā ghant nigrā
cibos vt vaccinā carnē et lěticulā cauleſqz in
ei? multiplicā corpe nigra. Cu aut ita ghaz-
tes nimu affueſcit vt lac fungos et recentes
piſces in corpe flegma ghak. Sic quoq cu hō
et otio et qeteytik et plurimī accipit cibu dimit
titq balneu: aut certe poſt cibu vtik et plin
eo pfeuerat eius in corpe ghak flegma. Si at
vtaſ labore et exercitio multiplicet q an cibu
iminuat cibu ac iemulo: vt almo ciba ghia
tur in ei? corpe rubea. Eodē mo ſe res hz ſiqs
eiuſmodi rebus vtaſ q humores multiplicāt
in corpe. Fiutq ab vnoquos humoz cum in
corpe multiplicati fuerint plima acciſt. Et
colera eqde rubea ictericia ſi in oſi corpe
formix heriflipa ſi in vno ſit medio. Qo aut
a cōla ſit nigra ſi oi plimo kiat corpore mor-
pheia nigra et ſin qubuſā medis cācer et vn
rui apa. Que vero ex humore ſiunt flegmati-
co ſi multus in corpore fuerit hypofarchica
hydropis et lepra: ſi in membris quibusdam
apoſtema molle qv vidimita dicitur. Qoqz
ex ſuperfluitate ſit aquoſa cum in corpe fuer-
tit multiplicata hydropis acſlitica. Et ſi in
quibusdam fuerit membris vesica generatur.
Si vero ventoſitas in corpore fuerit multipli
cata hydropis timpanica et ſi in qubusdam
membris inflationes ſient. Huuſmodi acci-
dentia corpori ſiunt cum ſecunde acciderint
numenta diſegtioni.

CCapitulum.xxxviij.de tertiæ diſegtionis ac
cidentibus.

Ertia porro

digesito in mem-
bris est que ſeſiis cibnz membris
ſimilem facit que paſcuntur huic
quæadmodu et alijſ actiob?no-
cumeta acciſt. ſi vt aut oſio cefſet nec paſci: ali
quo mo corp? quæadmodi in arefacto vel hy
dropico vel ethico marafmato et pittico tin-
git morbo. Aut iminua: quæadmodi in ma-
tie ſit. Aut ei? kiat aliter: opz; quæadmodi in
lepra ſit et morphea. Et cibi qde cœſtatio ac
piniatio aut ea ſit cauſa quoniam nihil cos-
meditur et bibi: aut aliquo quod virtutu cui
piā accidit nocumento quatuor: nāli: debili
taturq a ſua actiō epter malā cōplexionē.

Theorie

Maly

79

Immutans etenim totus fit infirmecto non poterat cedó cibus affilare mebro: fiut quibus abinde multe in corpe supr fluctuates. Et si pariter totus expelit lésa valida est ppulat supr fluctuates simulque alia quod cibos secur nonnulos cibus aliis est uti litas: fit abinde nutrimeti pugatio. Si fit at vir totus q expellitobilis: remanet eiusmodi corpe supr fluctuates q et varios paritut morbos. Attra hes at virt? et fortis fit: ut multis atrahat et poterat: et digeres et totus debilis: attracta imutare re non pualens supr fluctuates fit in corpe. Infirmata ut expellendi ab eapn expulsione supr fluctuati q in corpe congregate sunt: accidetia fiet peffima iuxta supr fluctuor naturâ.baties at fit pp cibos paucitate et pot: aut pter nocumque tum q in has ignesti quinor hutes. At ho icteritia morphea lepria: elephâcia: et his filia abinde sunt: q in huus modi hitndinibº mebus pastis cibus non fit filis: quinímo q pascendus est membo cibo fit ſimile pter materei malitiæ qua mebro paſcitur.

CCapitulum, xix, de accidentibus habitandi num corporum.

Oro que in hitudinibº sunt corpis ac accidetia et eſe eorq sunt actionibus multe quod dixoni accidit ſcet et ertie: ſut aut accitatio hec icteritia crocea nigrâ, elephâcia morphea alba et nigra.

lepria lingue nigredo et his ſiles colores q in corpis apparént ſupſicie. Et icteritia fit aut ex mala opplexione aut organico morbo. Et q et mala copione aut ex caloris è e patis apſo ne vt fiat eiº ſanguis colerici malor ghatio: ſe naturæ ſanguis ſille p venas in oia corpis mebta et in totu diffundat corpº, accitº ea corpi de eà citrinitas. Aut qun calor venat dñatur coploni: imutatoq in colè rubee nãs ſanguine et ad oc miſtitt corpus fortq groceni. At organicius morbiº q icteritiæ adducit opilatio est q in meatibº è eter epar et fel ſtitutis intim vt non fit coleris qº ſel ab epatc còtrahit flurus viaq et ad iſm perueniat. Remanet itaqæ ſanguini imixte mittiturq eiusmodi in oës corpis par tes ſanguis et in mebro diffundit. Et aut optiatio ex grosio et hioere et viſcoſo q meatibus inuicat. Aut pp apa in epatc meatus copmè te. icteritia ho nigra eode fit moquo et crecea aut pp malà, coplonè calida et ſicca valida q que epati dñatur et ſanguine ghare cosit exuſi ac melàcolici. Aut mala complexioe frigida et ſicca q in nigre naturâ ſanguis mutat: q cù in oia corpèmbra miſſus fuerit icteritiæ facit nigra. Aut pp q in meatibº est opilone q bº splen colerâ extrahit ab epatc nigra. Qua erre ſanguis fer et pyrgametú ad splenè viri si neqit. Remanet itaqæ ſanguini imirta zinœmiſſa corpus denigrat illò ac icteritiæ facit ni

grâ. Elephâcia at fit cù ſanguis in coleram mutat nigra ſubà aduſſionis violêcia: ſerq eiusmodi i oë corpº ſanguie: quo cù pasita ſne rint mebro eor mutat ſubà in nigre ſubam: aut qun certe oium mebroz còplo validiſimi est calor: q ad ſerク cibº i nãs alte ràk colere nigre fitq eiº frida et ſicca còplo me lâ colicàq ià deiceps oës in ſubà imutat nâm cibos q ad eà mittunt donec mebro q in nigre hitstur naturâ. Ad morphea at nigra fit cum mebroz manifesta et cutis color in nigrus mutat mebroq ſubà ſana est: est ch eiusmodi çbiliq earq dicte ſut. At ho lepra tuc fit cù ſanguis ſubà altera: k in flegma male coplonis fride et humide cã q epati dñat qo cù i oia mbra miſum est flegma paſcunt eo fitq ipor ſubà tasq i illius: fitq abide medb albuq. Aut mebrú ipſus frida est et humida complo oëmbq ad iſm ſanguinê venit in flegmatis trâffert nâm fitq abide totiº mebro flegmatica et alba ſubà. C nodè mòr morphea alba nifi q morphea alba i cute è in mbroz ſupſicie tni. C nigredo asit ligne er vapore fit calo qiad ligna ascèdit aut ab epatc aut a pectore vel a stò: ollatq p ligna et denigrat ipaz. Adè est ratio i oibº q in cutis pducitur ſupſicie accidentibus. C Capitulum, xxx, de eorq que a corpe egeritur accidentibus et eorq cauſis.

T quonia trum q sint actioni ac

accidetia eorq cauſas ex planani: mne: ſed q in hitudinibus ſunt corpoz dicta ſunt accidetia: q er malitiæ ſiut actioni: ià nunc de illis q egestis ſiut accitibº disputàdum videat. C wico ergo qun oia que a corpe emittitur: aut nàlia ſunt aut extranaturalia. Et q egestionibus p nâm ſunt accidetia: aut in ſtitatè ſunt: aut in glìstate. In còtitate vt egestio et virina mìta et menstruì imoderatû. In qubitate vt viria nigra egestioq nigra: cù hmoí nigredo non naturalis ſkt. C Que at extranàlia ſunt corpe egrediètia vt q enaribus ſuit ſanguis et alinde: hmoí cù ſit ſanguis egreſſus a ſuis vafis p ſeiſm minime nàliis. Oia atut que corpe egrediunt si nàlem deferat curſuz eorq erit egestio a trùi qua nùis cauſa: prima è virtutis debilitas: ſceda est ex màteria ex mebro a quo emittit. Et vutate qo si virti retinéus obilis ſt: marieq chyiº expulſus fortis phibet actionem et iutiz et mâm emittit. Et mà vero aut pp ipſiº ſtitatè ſi muta est granatq hutè et ad ſui cogit expulſone: vt cibi si multi ſint: eruptioq ſanguis ſi in ſuis multiplicatur vafculis. Aut pp ipſus quli tatem: quonia: ſi materia pungitina ſt: nâm ad eorù que pungunt cogit pursationè et nòcentiuz expulſonè: aut ſi acuta venas ſuo còmedit acuminè aut humida venas tenuat e

Ziber

emollit: sic vt in eas sciffura accelerek: quæad
modù in sanguis fit eruptiòe. Cpropter mé-
bium autê quo emittitur aliquid: si mébæ de
bile fit 4 fragile: raribæ accelerat materiaru
egreſſio: aut nimiu duru est: 2 solidiæ pera
q ad illud kiffure. Et naturales euacuatio
nes sunt egestio: meſtruum vina ſudor.

CCapim, pxxi, de egestiòis acciitibæ 4 causis.

Ae in egestiòis

emiffione apparet accidëtia tria
funt: aut in tpe còſideraſt aut in
quàtitate aut in ſtitate. Et in
tpe qm aut egestiòis acceleraſt
emiffio ante diſonè cibor: aut a ſua imoraf
hors in qua exire ſolita è. Et emiffiòis accele-
ratio aut e cibor est multitudine ſgrauaſt
virtus: ideoq emittit et expellit illam. Aut qm
pugit q acceptus è cibus inteflia: ipaq illi a
ſer ppulſant aut qm hùidus est 2 viſcoſus vt
fermaci et ſpinachia ac puna: aut qm paucè è
aut pp intefinop ſenſus magnitudinè tantaf
vt cibor ledàtur grauitate. Egestionis at mo
ra aut pp virtutis est expellètis debilitatè 2 re
tinètis vires. Aut ppter intefinop ſenſus de-
bilitatè aut pp cibos ſi aut pauci ſunvt eſeat
nà quancuſq in cibo inuenit attrahere hùidis
tatè: aut stringètes 2 còſtipàtes aut er lacerto
rù qui ſup ventrè ſunt debilitate a reductiòe.
ſup inteftina. Accidëtia ho ch in quàtitate ap
parèt egestionis: aut in multitudine ſunt: aut
in pancitate ei9 in affellationù numero.
In multitudine equidè aut ex cibor copia: aut
qm eor succolitas ad epar no mittik: aut pp
hùiditates q ad intefia deſuſt mltas. Cpan
citas è egestiòis aut ex ciborù paucitate aut
multitudine 2 ad epar mittik succolitatis. Aut
qm paucè 2 modice ad intefia mittitur hùi-
ditates. Cgestionù at numerus plin9 aut
retinètis fit debilitate 2tutis; aut expellentis
abùdantia: aut lacerti enenuatione q vtimùm
exſremù circuſat ani. CExpellètis abunda-
tia 2tutis aut er medicame fit laratino: aut
cibo in q hùus est lapas. aut pp cibi corruptio
nè. aut pp mapp acutap ad intefina ab oi cor-
pois pte decurſuz: aut qm in ipsis generanſ
ſupfluitates 2 intefinis: quæadmodù accit illi
cui9 ſunt in intefis vlcera. Aut pp forſtitudinè
eſenſus intefinop nàle. CŒgestionù ho paup-
citas nùeri ex cauſis fit his 2s dirimus ſiùs.
C est egònis in ſtitate a nàli exit9: aut ab erte
rìori fit cas aut ab iteriori. Ab eſtiori qo a cibo
ſ. 2 a cibo aut pp 2titatè aut pp ſtitatem aut
ei9 corruptoez. Et er 2titate ſi mtr9 ſit. 21t9 at
òz aut qm tèperàtie tràſt modù aut qin9 2t9 2i
ſufficit: aut vtrinſoq cà ſimul. Et er ſtitate cibi
ſi aliquè malu ſhet humore autvètoſitare. Uè
toſitas in ſto gnaſt 2 intefinis aut pp cibi cu

Sextus

ius est ipſam gнаre: vt faſeoiu faba 2 q his ſi
milia ſunt aut pp calous q in ſto ziteſtinis est
debilitatè 2 iminutionè. Si ſit 2eni frid9 ſtous
vètoſitas in eo non gnaſtur quemadmodù nec
vèti nec nebule ex frigorus pdcunſ niemieta-
te. Cb aut 2 itous 2 intestina forſtiffimi ſunt ca
lous no gnaſt vètoſitas: illa etem calor diſſol-
uit 2 diffihat a cibus 2 alijs quæadmodù i esta
tis tpe cù nimis est eſtus nec vètus è nec ne
bula: qm calor eufimodi oia diſſoluit. Cb ho
ſtous debilis è itideq intefia: tûc ventoſitas
in eis parik: eo q ad ſubtilandù no ſint forſia
cibus: 2 ad e9 diſſoluèda vètoſitare quæadmo
dù verno multiplicatur vèti tpe 2 autuſnali pp
aerei calous debilitatè. Uètoſitas at q in ſto
generat 2 intefinis aut egredit aut remanet
interi9. Et ſi a ſuperiorib9 egredit ore ſic eru-
ctatio dicik. Et ſi ab ſiferiob9 aut ch ſono aut
ſine ſono: 2 q cù ſono quedà ſonuz h3 claru 2
quedà cù rugitu ſit. 2 quèdàvtriſus media è.
Et que clara è ex ſtòi ſit vacitate 2 intefinop
ac ſicitate. Et q cù rugitu 2 strepitu er vètoſi
tate cui miscetur hùiditas accit. Porro media
ex media còtigit hitudine. Et 2 vètoſitas ſi
ſarvètoſitas iflatia 2 q egredit hmoï debilis è
ſoni 2 qh2 cù strepitu erit ſi egò illic ſit hùida.
Uètoſitas nàq cù strepitu ſignificat qm ege-
ſtio hmoï è hùida. CŒgestionis at egreſſa
a nàli hitudine circa ſlitatè ab interiob9 hno
ris est cas qui ad intefina influit. Et hocant ſo
lins è cà nature vt solutio p qua ſit crisì: 2 h2
vitilitate 2 ſert. Aut er morbo ſolovt diffinteria
que er liq: actione ſit mébro. aut ex vtrisq ſi
vt ſolo q qsi lauatura est carnis recetis. Csa
guis aſt q p ſolonè egreditur. iiiy. exit modis.
Cprim9 ſanguis ſoli9 quæadmodù illi accidit
cuius magnu abſcindik mébæ: vt manus aut
pes: remanetq q illi deputat9 fuerat mébro
ſanginis in corpe: què nà p ſolonè expellit:
quæadmodù q exercitiu hns 2fuetà cù vimit-
tit ſanguis in ei9 corpe cògrega: q p exercitiu
diſſolu: 2 ſuenerat què nà p ſolonez euacuat:
hui9 aſt ſanguis egressio circularis ſit. Scb
modus ſokonis est: q lauature carnis è recet
ſulis. Hocq ex ſobilitate ſit imutatits 2tutis q1
epate è. Terti9 ſanguis è ſolo cù moſtia q2c
ſit cù epar ſanginèyt erpedit imutauerit: 13
ad mébro pp aliquà puenire neqit opiónè q
in venis ſca est ipm ipedi etè. Cb igik in epate
remanevrik ei9 calor 2 ad nigre declinat nàz.
Cuz ergo noceat epati ad intefina illu expel
lit 2 per ſolutionè emittit. Quarta est emiffio
nis ſanguinis que panlatim ſit 2 inter tèpota
piopinqua 2 in hac quandoq purus est ſan-
guis 2 bonus 2 nonſiqua coagulatus aliquo
tiens ſanies cuz eo egreditur interdum ſqua
moſus 2 cù vlceru costicibus 2 hec excoziatoe
ſit 2 vlceribus intefinop quorùdà. Et ſi cù ea

Theorice

Mály

80

frig¹ sit nimú têasmos voca¹. Si nî diffisteria
yocaf. Diffisteriò aut ex epe aut ex itestis.
CCapi. xxxij. ve vune accidêtibus.

Aeinvina sút acchtia autex
renib¹ aut ex vesica súit. Et qe ex
renib¹: aut ex Ætitate aut ex Ælit-
tate. Et in Ætitate sì ei¹modera
tus fiat egresùs aut 2stringsa¹ &
imorèk nec egreda¹, aut certe cù difficulta-
te 2 paulatiz ac mora egredik. In Ælitate aut
er mala 2 cała 2plone q renib¹ accit q 2 tâta
est vt oem fanguls neće fit illi attra here a 4sl
tatê 2 illa calo² ipor extinguak 2 ardo² 2 cuz
multa fuerit in eis advesica pellit. Accitq in
hmoí acchti sitis eo q neće sit epati eor q e³
hüt ab eo renes supplere locuz dicikq hmoí
passio diabeta: aut ex mala fridaq 2plone q
epati dha¹: fitq multa fanguis aq̧sitas quæ
renes cù attraxerint ad vesica mittit 2 vesica
ez. aut retinëts debilitate Æytutis q in renib¹
ë 2 expellëtis copia Ætutis. Incarceratio vie
aut erëtutis ê forstitudie retinëtis. aut ex opi
latioe aliq q meatib² accit vie. Hec ât opilo
aut ex hüoizq ê groiss viscosiq: aut arena
2 lapidibq² in renib¹ ghank. aut ahatq câ qo²
renib¹ fit meatusq 2primit. Arena yo 2 lap-
des ex hüore ghank grosso 2 klatico què for-
tis 2 valid calo² defliscat 2 solidat. He cæ cù
debiles sunt difficultas fit vîne. Et in Ælitas-
te q appent accentiavie aut in colore sì nigra
est qo aut ex caloris ê nimietate 2 adustione
aut frigoris. ant alba quæadmodus ex opilia
2tingisit. aut in odoe sì fit fetida vt in pu
tridis fit sefribq. Que yo in vila pp vesicam
sút acchtia aut in Ætitate 2siderant aut i Æli
tate. Et in Ætitate sì imoderate egreditur via
2 multa, aut 2cludik 2 difficile exit. Et imodera
tus qo exit quæadmodi 2tingit sì lacertq qui
vesice collus circuïdat fuerit enenuarq 2 h° aut
ex hüiditate fit imoderata aut er retinët. Æbl
itate Ætutis 2 expellëtis virib¹ aut bibite co-
pia aq aut vlcepq in vesica sunt câ q cù via
pügat ab ea pellit 2 emittit cù ardoe. Con-
dusio ait vîne 2 mora difficultasq ei¹pp ve
ficâ aut er Ætutis fit debilitate expellëtis aut
retinëtis vi. aut ex mala 2 sicca 2plone q vesi
ce dha¹ imoderata: vnq 2 via deffica¹ quæad
modi in adustis 2tingisit sefribq caufon. s. aut
pp opionê. Opilatio accit aut er hüore gros
lo vîe meatib² iherëti q in vesica sunt: aut sâ
guie coagnlato aut sanie grossa aut supflua
carne. aut Ærucis q in meatib¹ oziunck. aut ex
orvesice coarctatîoë restrictöe q aut ex apha
te fit. aut nimia q reprend gregat 2 reduc sic
citate. Acchtia ât q 2 vîle sút Ætitate. aut i odo
re sunt: vt sì putrida: aut vlcep putrido² aut
höp putrido² câ sì fit. aut in colore. sì ait ni-

súit accentiavie aut in colore sì nigra
est qo aut ex caloris ê nimietate 2 adustione
aut frigoris. ant alba quæadmodus ex opilia
2tingisit. aut in odoe sì fit fetida vt in pu
tridis fit sefribq. Que yo in vila pp vesicam
sút acchtia aut in Ætitate 2siderant aut i Æli
tate. Et in Ætitate sì imoderate egreditur via
2 multa, aut 2cludik 2 difficile exit. Et imodera
tus qo exit quæadmodi 2tingit sì lacertq qui
vesice collus circuïdat fuerit enenuarq 2 h° aut
ex hüiditate fit imoderata aut er retinët. Æbl
itate Ætutis 2 expellëtis virib¹ aut bibite co-
pia aq aut vlcepq in vesica sunt câ q cù via
pügat ab ea pellit 2 emittit cù ardoe. Con-
dusio ait vîne 2 mora difficultasq ei¹pp ve
ficâ aut er Ætutis fit debilitate expellëtis aut
retinëtis vi. aut ex mala 2 sicca 2plone q vesi
ce dha¹ imoderata: vnq 2 via deffica¹ quæad
modi in adustis 2tingisit sefribq caufon. s. aut
pp opionê. Opilatio accit aut er hüore gros
lo vîe meatib² iherëti q in vesica sunt: aut sâ
guie coagnlato aut sanie grossa aut supflua
carne. aut Ærucis q in meatib¹ oziunck. aut ex
orvesice coarctatîoë restrictöe q aut ex apha
te fit. aut nimia q reprend gregat 2 reduc sic
citate. Acchtia ât q 2 vîle sút Ætitate. aut i odo
re sunt: vt sì putrida: aut vlcep putrido² aut
höp putrido² câ sì fit. aut in colore. sì ait ni-

gra ê aut alb a aut alio² colo² aut in líquo-
re sì tenuis sì fit spiffa. aut in suba sì sanie
sì fit mixta 2 sanguinti vlcepq in vesica sunt cä.
aut aðatis cuins eruptio facta est.
CCap. xxxiiij. de accidentib¹ q i egresù súnt
menstruorum.

Enstruorum qæsres
sio nãk
ê. Oor a nã egresio aut i Ætitate
sì fit aut i Ælitate. Et in Ætitate sì eo
rù emittio maiò: ê Æp oportreat aut
êt minor 2 sì clusæ no exerêst. Et eor emissions
maiò: Ær expedit aut pp Æytutê sì fit. aut pter
mâm: aut pp mê brûs. Ær Ætute sì sì expellens
valida 2 retinës debills. Ex mâ sì tenui: ê
qæcuit 2 subtilior aut sì maioris Ætitatû vt nãz
suet 2 ab ea pellak. Ex mêbrû sì q in matrice
sunt venaz ora fuerint dilatata 2 apta mfriz-
q rarificata. Còclusio aút menstruòr ex cãis
fit Ætûs groffitie. s. mæei paucitate 2 sì venaz
spiffenk ora q in mfrice sunt 2 arctenk ac expel-
lëtis debilitate Æytutis 2 vi retinët. At nô sâ-
guis hui¹a nã exerit¹ i Ælitate ê sì niger sìt hocq
er adustioë sì fit vi 2 calo²: fanguisq 2 migruz
alteratioë. Aut ruhe¹ clar¹ aut croce¹: hocq
caloë sìgt 2 rubee dhatione i sâguie. Aut in
tenuitatê declinat 2 albozê 2 cù spnuma supna
tâte qo hüiditatê significat 2 flegma dhans.
CCapitulum. xxxiiij. de accidentibns que in
sudore súnt 2 canis eorum.

Ador autem alì¹ est
nàlius vt
q in chriſi sìt bon¹ 2 exercitiij tpe tê
perati 2 in balneo 2 in his habitu
dimib¹ cui² 2plo cała 2 iteriora mê
bra forcia sudo: ei¹maior est 2 apfnndiorib¹.
Ali¹ ex curſum poſit nãle q. 1 ex liqſactioë sì
carnis. hic nãs q. sudo: ea a corpe exat tîn q
vtilia sút. Est et sudo: a ca duab¹ his vltila q
er imoderata sìt hüiditate: qm hæ ex it ha-
bitudie 2 qo vtile 2 qo ê iutile. Egredit ât su
dor a nãli curſu aut i Ætitate aut i Ælitate. In
Ætitate sì nimùi fluat: hocq aut hüiditat¹ mp-
titudie aut ei¹tenitate: aut pororx dilatatioë
aut expellët? viytut? Aut sì panoq sìt q ex 2tra
rijs sìt cãis. s. aut hüiditat? paucitate aut ei¹
ſicitate aut ſſtitie: aut pororx costipatione.
Egredit ât a nã i Ælitate. aut colore vt ruhe¹
sudo: sâguinê ſigns 2 citrin¹ q rubeã colam.
Aut i odoezt sudo: putridi odo² putredine
ſigns.
CCap. xxxv. de eſione exnãli.

Aextranaturales euo²
nes q
i curſu nô ſunt nãli sâgnis ê emissions
a corpe vt narii flurq. Est ât sâgui
nis egresùs trib¹ q cãis còib¹. Pîla ê ex Ætut-
te. Sôca er mâ. Tertia ex ògão. Et ex Ætute
sì expellés forſiſſima est virt¹ 2 retinës plimû

Liber

debilis. Et materia aut pter eius habitatem
q[ui] multa est venas replet ac e[rt]edit donec
aperit aut pp q[ui]tat[em] acuta sit yt venas
comedat. Et intro[ro]to si numt[us] dux sit vt fis
sure in eo siat et crepe[st]. Et ois s[ui]lure et crepa
ti]sis ca aut iterio: est aut exterio[?]. Exterio[?] est
vt caus illi[so]t: i]ci]si[or hm[oi]. Interior [a]t maei
multitudo q[ui] sua e[rt]edit et disrumpit [H]uitate
emolli]t[que] m[eb]riu ad q[ui] ruptura accelerat. he
sunt q[ui]s volebam? ost[ed]ere accid[eti]ui cae q[ui] ac
cid[ut] a corpe e[ge]tis et e[n]oster ylit[em] s[er]mo
de accid[eti]ui cais i]o]q[ui] hic e]o]r terminam] se
ri]:e]ggedrimur q[ui] sequentia scilis s[ign]o]r et si
snification]ui que omnes significant passi]ones
tractatum: quatenus plena sit nostra de re-
bus exTRANATURALibus disputatio.

Csermo septimus p[ro]me ptis libri c[om]plet]i ar
tis medic]ne qui dic]it regalis dispositio hali
filij abbas discipli abh]imeher mo]pi filij se-
tar ad regem magn]um de s[ign]o]p sci]tia de-
tem et octo capitula habens.

CUniverfalis disputatio de s[ign]is et e]o]r di-
visionibus capitulum.

1
De pul[s]us scienti]a qualitate et significationibus.

2
De pul[s]us gh[ibus et di]ner[isti]atib[us].

3
De cais q[ui] q[ui]s pul[s]us gen]9 fac]i]t] q[ui]s res fac]i]t] näles in pul[s].

4
De pul[s]us mutati]o]e pp res n[ò] näles.

5
De pul[s]us alterati]o]e ex re]b]9 ex nälibus.

6
De pul[s]us alteratione ex cau[s]is virtut]e s[ra
nantib[us].

7
De pul[s]ib] sp[es] a]pati] si]gn]tibus.

8
De pul[s]ib] passi]ones vn]9 cu]n[s]q[ui] m[eb]ri]p si-
gnificati]ibus et p[imo] passi]ones cerebri.

9
De pul[s]us assignati]o]e q[ui]n m[eb]ris fi]t] anhe
litus passi]ones significante.

10
De pul[s]ib]s] organic]o]r abi]t] passi]ones signi-
ficantib[us].

11
Univerfalis disputatio de s[ign]ificati]o]ib]9 vi]
n]ap] circa corporis morbos.

12
De qualitati] v]ine di]n]s]ione et eius significa
tione per colores.

13
De si]gnti]onibus v]ine ex liquore.

14
De si]gnti]o]bus hy]po]tasi]s v]ine.

15
De s[ign]ificati]o]ibus egestionum q[ui]s s[igni]fi
c]et in corpor]e futurum.

16
De si]gnti]onibus s]puto]r et s]creatum.

17
De si]gnti]o]ibus su]d]oris.

C Capit] m[]p]mum v]l]s dis]puta
tio de s[ign]is et e]o]r di]n]s]ione.

Ecd[eti]ui cuius

q[ui] ca]p] ea effici]ti]ui habitud]i
nem ost[ed]im]q[ui] morbos q[ui]s qu[e]
tractat]i] sciam vocanim] cau
larum et accidentium. hoc a]t] loco yn]s qu[em]

Septimus

m[or]bo]r] et passi]n] ac accidentia eos ostens
demus sequ]tia que sunt. si] signa q[ibus s[ign]
vocamus]q[ui] hm[oi] s[ign]o]r sciam. C]dico ergo
q[ui] s[ign]o]r tria sunt s[ha]. primi est quo fac-
nitas s[ign]ifica]t. s]com quo morbus. Tertii
no]q[ui] nec sanitas nec morb] est habitudo.
Et h[or]q[ui] q[ui]s s[enn] aut s[ign]ifica]t e]s q[ui] trast]i
habitudine]voca]q[ui] c[omemo]rato]ia aut q[ui]
in p[fi]enti est s[ign]ificas. Aut q[ui] futurum est et
fit. dic]i]q[ui] por]ted]es et pu]d]tia. Et h[or]q[ui]
s[ign]o]r q[ui]d]a] c[ia] sunt: que s[es] o]es s[ign]ifica]t ha
bitudines. Queda] ro pticularia pticulares
cor]pum s[ign]tia habitudines. Et nos p[mi]m
de s[ign]is dis]putab]im]q[ui]ibus cui] sit c[ou]neues
et magis necessar]ui ei qui morbos]ult cogno
scere et passi]ones mar]imeq[ui] in se]b]i]q[ui] quarum
p[er]feremus m[et]ton]e] oibus morbis. Dico q[ui]
signa c[ia] ex acti]o]ibus sum]nk]t c[oi]b] illis. si]
actionibus p[ras] quin corpor] est sub]s]tit]
tia cui] et sanitatis et morbi in actionibus esse in-
veniatur. Sanitatis eterni s[ign]ui]z bonitas est
action]ui porro morbi ex] malitia. Actionum
a]t] bonitas et malitia er m[eb]ri]p sanitate est
et malitia. N]m]b]or] a]t] sanitas et malitia er
t]eper]tia hum]o]r et cor]upti]e t]eper]tati]e fi]t.
Actiones a]t] c[oes ex q[ui]b[ns signa dic]n]k]c]o-
munia action]es näli]i et vitali]i sunt]tut]i c[us
per eas a]talis corporis sit sub]s]tit]eta eiusq[ui] fir-
m]itas. Actalis etem] t]ut]tus sanitas näle] s[ra-
tut] calorem p[que] vita est: et ex ei]q[ui] cor]rupti]
ne moris. E]i] vero ex t]eper]tia sanitas et]li]t
et eius a t]eperie egres]um m[one]t] morbus. Pot
ro per nälem q[ui]no] est hum]o]r sub]s]tit]eta er
q[b]us oia] corporis m[eb]ria c[ost]itu]nk]t et augen]
per eos vt cido per qu[em] sub]s]tit]eta e]o]r est et
figura in näli] sua habitudine qu[em]modum
alto ofendimus loco nostri hu]n]s libri. Q[ue
cum ita sint necessario medic]o] p[ores pluri-
mas et sanitatis et morbi s[ign]ficar]t habitu-
dines h[is] duabus virtutib[us. S[ign]ificar]t
ita]q[ui] er vit]alis acti]o]ib]9 t]ut]t] san]tate t]ut]tus et
de]bilitate] et näli]i t]eper]e caloris ein]q[ui] et tem
perie egres]um que] naturales fi]t] res et q[
extra natura] p[uen]t]nt in ea et in corde q[ui]
fi] sedes est et for]n]ap] hu]n]s a]t] t]ut]tus cogni-
tio action]ui virtutis per moti] sit venar]i pul-
s]anti]i qui cotdis est motui equalis d]icitur]
e]us]modi cognitio pul[s]num sci]tia. Porro er
näli]i acti]o]ib]9 t]ut]tis t]eper]t]am s[ign]ficar]t
hum]o]re o]ri]q[ui] ab ea egres]u]q[ui] h[itu]din]sq[ui]
d]iver]sit]ates in sanitate et morbo er decocti]o]
q[ui] in venis fit n[ò] pul[s]anti]b] ein]q[ui] p[u]atione.
S[es] et decocti]o] q[ui] in st[ò] fit et ite]tis ac ei]q[ui]
s[ati]o]e ex ea d[es]q[ui] in s[hel]it] est instris] et p[u]atio
ne i]pi]q[ui] In has a]t] si]g]tio res er his fit q[ui]
c]or]pe emitt]unt et e]serunk]t. Et maturati]o]s ac
decoctionis q[ui] in venis fit p[u]ationi]q[ui] cogni-
tio ex v]rina colligitur que s[anguis] aquos]it]as

est. Eius

Theorice

Maly

81

est. Et 1º ait q in stô decoctiòis et pnatïsis spisº ac intestinis sumik notitia ex egestiòe q cibоз est supluitas: in stô fit. Et illiº decoctiòis q in anhelit? fit organis eiusq pnationis notiæ sumik ex spitus et sereationibus q supluitas sunt cibi quo hec paucunk mèbra. Signifi cant et ex sudo:ibº corpor habitudines circa sanitat:enit q minº commnis est ad significâ dà q in oi corpe fit decoctione cii subtilis fit spulitas quâ mèbra ad corpor depellut exteroza: et porros educunt cutis. Que cii vt diu cii est sint equus est nos lingula expedire hoc ro sum quæ diuer sitateq eor:q quæ signifi cent corpor habitudinis diuer sitates in sane- tate et morbo. et q nec sanitas nec morbiº est ha bitudine. Incipiemusq a pulsus scientia cuj nobilitior sit sciëtia et vitilitate maior et significa tione communior sup oës corporis habitudines. Capitulum. et vniversalis de pulsa et significationis eius qualitate.

Alfus

sciertia gravis ê et dif scilicet et cognitio ei? cù magna sumik difficultate. hoc q tribº de carnis. Pria est q in nò est facile affuescere invenar: senku: co suendine quâ posit modica cognofcere alte ratione q in pulsu fit. Sceda ait qm necesse est medico dû arterias tagit pullº oia cognofcere: gha breni tpe q decê sunt. Tertia qm venarú pulsus nihil hest sile et exepli qub? ferant et ex quorum possit disci collatiòe. Joß medici in sentièdis exerceri venis lôgo opz tpe et exerci tio pleno q exquirat et iſelligat vt nihil eor q de generibº pulſu dicturi ſumº et ſpèbus trâſ eat: quo possit in vno eodeq tpe lato carète decê ei? gha cognofcere: q deinceps dicemus atq hoc loco. Sz pmú qd ſit pulsus: eiusq fegura dicemº qub de ʻquitate senſus arteriaruz ſcieda ſunt. Dico g qm pulsus: motº est loca: fit mouëk co: et venе pulſantes dilatatiòe et reductiòe: ad caloris custodiã in têperâtia nã lis et vitalis augmetú spis gnationeq aisitis. Nàlis aúſt custodie caloris ingreſſu frigidi fit aeris illu recreâtis q fit p dilatatione et vaporis ſumoſi exitu q ab eo factº ê qd p reductio nè fit. Dilatatio aŭt est coridis motº et arteriarú a cèdo ad exteriora. Reductioq motº ê coridis et arteriay ab exterioribº ad media. Expla naumus aŭt diffinitione hâc et vitalis q fit vir tus: qque ipſiº utilitas dirimº. Diff汁erit aŭt antiq pulſuz et alia diffinitiòe: in nò ſubali: die cètes pulſus è nûtius q nò mètik et pco q occul tareſert et narrat motibus Œrijs et manifestis. Cor aŭt et venе pulſantes vno mouenk motu vnoq mò: in vno tpe: ſcz eor motº alteriº alte riequlis: nec alij motº alij pcedit oibº in habi tudinibº: intin vt ex vno oium capia p collatione sciëtia. Joß ex arteriay pulſu coridis ag

noſcimus motu: cu p pulsus venar: q colligit significatione ad hùtus ſiat vitalis notiã: q in corde. Aſi q minime ei? mot? veraciffime ex oibº corpor arterijs cpii pòt: tribº de cauſis. Pria ê qm arteriay qdã in pſundo ſunt corpos: vt arterie q sup pina: extêdunk: qdaz in carne occultate: vt q in carne corar: ſunt arte rie. Quedã oſibº opte vt q in pectore ſut. Haru non ptz mot? tactui: quidu in naturali pſtat corpor habitudine et carnis còpoffito: niſt for: te corpor matiesiminutioq accidat carnis. Se cùda est cã qm arteriay qda: a coridis loco re: mote ſunt: nec mot? eap in oibº patere potest habitudinibº vt q in talo ſunt arterie: queq ipedibº. Tertia ê qm arteriay pofitio minime recta est: et eglisvt cù appoſiti qtuor: fuerint diſtit nò recte ſupponàt: quæ admodu q poſtaures ſunt arterie. Qo cù ita ſit: opyq ex arte rijs q his Œrie ſunt eligere: vt in medro scilis ſint carne nudo: neq: a corde remote: earis q poſitio recta. Joß antiqui cubitor: elegerunt arterias q in vtroq brachio ſunt: eo q earus facili: ſit senſus et coueniètio: ac laudabilior: ſacilior: qm loca hec paucè ſunt carnis. et q in eis ſit venе manifestiòes. Cûenientio: aŭt qm eap locº nò lóge a corde poſitº est: vt cauullar: est lôginquitas: pofitioq earum recta quâ oës còprehèdut digiti. Honeſtio: ho qm nò eget et eap tactu medieq alij corpor q oper ta ſunt diſcooperire mèbza cù ſit hoc turpe: et circa mulieres magis. Còprehèndo ât pulsus venar: qtuor: ſit pofitiòe dibitor: ſup loci arte rie in cubitor: ptibº interioribº et ppe diſgre: gatione rache a ſupiori medij parte cubitor: p lôgú inſirmi manu nò extéſa I3 nec reducta I3 medio criter poſita. Distori: aŭt pofitio ſu per arteriã varia: qda: et em. pksú dari eget et im primi arterijs digitos in forſis ſez pulſº cognitiòe. Si em digiti egliter arterie fuerint ipreſſi fortiliqz ê illa ſuma pellit dibitor: ſoſtiter vt tâgèti videak se illã pellere et in illis q3 arterijs q plima opunt carne quo eap digiti mo tû còprehèdât diligêter. Et in qubudã digitos necesse è ſustolli hocqz et debilis cognitiòe pulſus: in eo arteriay ghe q carne nude ſunt cù ſi digitos debili ipreſſuris arterie moueri nò poſſit e carne nuda ipreſſiòe nò eget multa p3 em. Sút et q digitor: eſeât appoſitiòe têpata nò iprimeti I3 nec ſublata hocqz intemperate virtutis pulsus cognitiòe et in eor: senere arteriay q nec nude nec occultate ſunt carne. Capitulù tertiu de cognitio ſeneri pulſus et diuerſtatibus ac qualitatibus.

Alſuum

habitudines p multu variâtur
abinuicê iuxta mouëtis varietate
virtutis et nàli dinceritato: caloris
et variatez arteriay ſanguiniflqz

1

Liber

que 2tinkt 4 spüſ ſi h°nàlia 2 i nàfuerit 2 a nà
egreſſa. Coſluſerùt ât âſtiqu diverſtates varie
tatu 2taſ habitudinu pulſus decé generibº.
Prtimù è qò ex ſtitate ſumik dilatatiòis. Se-
cùdiù ex tpe motº. Tertium ex ſtutis ſtitate.
Quartù ex arteriap ſubſtârie 2ſtientia. Qui-
tum ex eo qò arterie 2tinent. Septù ex ſtitate
ſubſtârie arteriap. Septimù ex quietis têpo-
re. Octauù ex motuù tpe 2 collatiòe. Nonum
ex ſtitatis pprietate. Decimuz ex nuero pul-
ſuù vene. Et qò ex ſtatitate dilatatiòis genº
ſumiſ diuidik in pulſum magnù 2 paruù 2 me
diocrè: lògù quoq 2 brieuè 2 téperatù 2 in la-
tù pulſum strictù 2 téperatù: manifeſtù 2 occl-
tù 2 téperatù: qmì 2 em arteria est corpº 2 in oi
corpe è lògù latù 2 pſundù. Cuz dilataſt arter-
ria in tres eiº partes 2 vehemès. Cù aſt di-
latatio eiº fit in ſuppofita eiº extrema 2 medio
prima pulſus d'r mino: Cù yo dilatatio ipſuº
ad media vſoq fit iter extremitates 2 cètru: in-
ter vehemètè d'r puu tépatus. Et ſi elº dilata-
tio in lògù maio: è ſi in alias ptes: 2 hoc è cù
eiº dilatatio 2quo: tràſt digitorù terminos lò-
gus vocaſt. Os ſi mino: 2 intra 2quo: digitorù
ſinik terminos breuis vocaſt. Et ſi cù 2quo: di-
gitorù termio dilatatio ſinik iter lògù 2 brieu
tépatus appellat. Sic qz ſi eiº dilatatio flat i
latu maio: latº d'ro: hocq fit cu extrêitates ſü-
mor: tràſt digitorù: 2 ſi ab eop ſumo iminuik
ſtrictº voca: 2 ſi cù ills eGLYPH<11>lis è téperatº iter la
tù appellat 2 strictù. Et ſi dilatatio eiº a pſu-
do abidat elatº voca: hocq fit cu arteria ela
to ſilis è 2 alto. Et ſi ab hociminuik 2 medio
ſit ppinqor demiſſº vocabik. Os ſi ad medifi
yqz duap dictap ſera: extremitatu tépatº in-
ter elatu 2 demiſſu dicek. Et ſi dilatatio eiº in
lato è 2 p fundo: 2 in lògo 2iminutè è groſſº vo
cat pulſus. Aliquotiésvarietates he alie com
ponun: cù alijæ quæ admodù lògº cù lato aut
stricto aut iter vtrùq tépato aut elato vel de-
mifto aut eop tépato. Sic ſe 2 alia: hz còpoſ-
tio ſpèp adinuicè. He ſunk generis qò ex qua-
titate ſumiſ diuerſtates q' ex tribº fiùt cauſis.
Pulſus magnº 2 vehemès ex vitalis fit foritum
dine ſtutis q arterias dilatat 2 er caloris mul
titudine què aere refocillari opº è plimù. 2 er
arteriap mollitie q dilatationè ſuſcipit 2 eptè-
ſonè ſimul. Paruº aſt pulſus ab his oppoſi-
tis cāis debilitate. ſ. virtutis. pancitate calor:
arteriap corpor durittie. Téperatº yo pulſus
ex tépatis 2fla: cāis. Aliop cæe pulſuuz ſiunt
er hag augmèto 2 diminutiòe cæp qò nos in
sequètibº ostèdemº cù de pulſus imutâtibus
loquemar cāis. Henº aſt qò ex tpe ſumiſ mo
tus in pulſuz diuidik velocè 2 tardù téperatù
q. Et velor pulſus è q spatij lògitudine breui
tràfuerberat tpe. Tardº aſt q spatij breue lò-
so 2cidit tpe. Tépatus in duabº his mediº est

Septimus

habitudinibº. Et huiº generis queqz diverſe
tas ex duabº fit cāis 2rute ſez 2 còplexiòis ca-
lore. Velor pulſus ex ſana è virtute 2 forti ca-
lore è cogit ad frisidi aeris attractionè. Tar
dus ex debilitate è virtutis mouètis 2 caloris
iminutiòe. Senº aſt ex virtutis ſumptù quàlti
tate in pulſuz diuidik forè debile 2 téperatù.
Fortis est pulſus q in ſummos pcutit digitos
fortiter intm vt repellat. Debilis 2tra è tenni
ter pcuètis 2 ſine 2rute. Téperatº q duabus
his itereſt habitudinibº. Et huiº queqz ſene
gere diuerſitas duabº fit a cauſis. Pulſus for-
tis ex ſanitate è ſtutis ac vi 2 corpor arteria
rù mollitie 2 eap obediètia. Debilº 2tra ex vir
tutis debilitate 2 paucitate arteriap obediен
tie. Téperatº yo 2 hap cæp fit téperie. Et qd
ex ſubſtâtia ſumik arteriap corpor genº di-
uidik in duab 2 molle 2 téperatù pulſuz. Durº
est pulſus cù ſumi ſentiſt digiti arterià cù q-
dà soliditate intm vt videat ſentièt forti eè.
Differùt aſt hic 2 forti: qmì fortis magnº eſi:
eo q vira: arterias optime dilatet. Durº autè
paruº est: qmì arterie dure ſtuti nò obediunt
nec dilatant cù ea. Mollis è in quo ſumi ſen-
tiùt digiti lenitate arteriap 2 molliſt in tìm vt
bere in eap videan: ſubſlâtà mergi. Tépera
tus est inter duas has mediº habitudines cò
ſtitutus. Fit ât durº pulſus ex ſicitate corpo
rù arteriap: molijæ aſt ex eap hùiditate: 2 ho
rù téperatº: téperata iter duas has fit ex habi
tudine. Et genº ex eo q arterie 2tinèt ſumptù
diuidik in plenù pulſu 2 vacnù: 2 hor tépatuz
mediù: plenº è q sub digiti pulſa 2 tâ: hùid-
tate plenº. Clacuº q ſiccº sub palpàti apparet
cuiº 2 cauitas inflata: yf 2 i plriman: diſiti in
vacitate videnk imergi. Plenº ât pulpº ex ar-
terius fit repletis ſangnine 2 ſpiritu 2 aqz eou-
copia. Clacuº ex paucitate fit ſangnis 2 spüſ.
Téperatº hor ex tépantia fit vtriusqz. Henº
yo qò ex ſtitate corpor arteriap ſumik in pul-
zus diuidik calz 2 fridù 2 tépati. Causus è pul-
zus 2 in quo digitorù ſumi calo: ſentiſt arteria
rù. Sic qz in pulfa frido arteriap ſentik fridi-
tas 2 iter hos tpatº pulſus è in q nec calor: ſen
titur nec frigº manifeſtù. Corpor arteriap ca
lor ex calo: fit mæei q ad arteriap deſuſt cò
canitate ſanguis. 1. 2 spüſ friditaqz ex frigore
maiar. Tépantia pulpº er mæei 2plonis cò-
fla: têperte. Ex qetis tpe ſumpri genº diuidik
i freqnètè rap 2 tépati. Sal's nàqz refert qmì
pulpº in dilatatiòe 2 reductiòe cètes hz duas.
Altera q tpe fit dilatatiòis cù palpàtè pculſes
rit: d'roq 2cés exterior. Heqz 2cés ſensu 2prehe
ditur in dilatatiòe. Altera è qes q tpe fit redu-
ctionis cù ad ſu: arteria reuertik centrù 2 hec
ſensu nò còprêhèdi. Et pulſus cuiº quietis tè
pus breue est freqùs dici. Cui aſt quietis tè
pua è lògù dicik rarº. Cuiusqz tps quietis me

Theorice

Maly

82

dib est medi¹ vocat¹ et têperat¹ inter rarùs et spíſ
sum. frequêns aŭt pulſus exfortitudine fit calo
ris imoderati eo q multa eſeat refrigerij re-
creatiœ et vntis ex debilitate in q eset nà ipſi
ſtate vt iu quo ſufficiast quâtitati quâ nec e¹ at-
trahi aeris. lentusqº fit ex caloris debilitate et
pancitate ac virtutis roboze. Et q hor² têpera
tus cù ex têperâtia fit in còplone vntute. Et
q ex mot¹ tpe ſumik genus et colationu¹ diu-
dit in boni pôderis pulſuz et mali pôder¹. Et
aŭt meſura ex collatiœ et relatione. hec at cò
paratio aut e¹ tpis mot¹ ad têp¹ mot¹: vt cù re-
ductionis têpus eçle e¹ tpi mot¹ dilatatiòs pri
me: aut diuerſuz ab eo: aut qetis tpis: ad tps
quietis vt ſi fit qetis interious têpus tpi eçle
qetis exterioris: aut collo⁴ quietis tpis ad tps
mot¹: vt ſi fit dilatatiòis têpus eçle tpi qetis
exterioris aut diuerſuz. pulſus itaqº pôder¹ et
mêſure còpetentis e¹ iter què et ſuo dno ſmilè
collo e¹ còfiguratio bòa pûneri pulſus ſi cò
figuratus fit pulſui pueri et ? filis iuuenis pul-
fus iuuenili filis e¹ pulſui: pulſusqº eoq¹ qui ca
lidas hnt còplexiones filis e¹ collatus ad cala
rùs dhos ? plexionis. At ho incòpetetis pulſus
mêſure alius mêſure est imutate: vt ſi fit ado-
ſeſcetis pulſus iuenni filis pulſui. Et q dà di-
uerſe mêſure: quêadmo dù ſi pueri pulſus: ſes
ſus pulſi figuret¹. Quidà a mêſura e¹ e¹. at-
qº hic e¹ cù pulſus nullà h3 relatione¹ et ? figura
tionè alicui¹ ad pulſus etatis. Est hui¹ ghis
pulſus cognitio difficil¹ et Grauus mêtis necia³
hſis ſubtilitatè: longaqº eses¹ puentudie vêa
rùs vſu. Motus etem tpis et quietis ſtitas quo
alij alij supabundât pulſus: qdà qdà et spa-
tiù eius dici pòt et rocinari. Ut ſi dicat tps dic-
latatiòis duplù est tpe quietis exterioris: aut
triplum: aut duplù et ſemis: aut ſicut illò et qr
ta ſuperas pte: aliaqº hmoí. Alia q interptart
et dici n¹ pòt: vt dilatatiòis tps et reductiòis: aut
vtriusqº tps. Et horù quodqº têpoq¹: aut pue
eritvicimie cù eo cui² ſerert¹: aut magne: aut imo-
derate. Hisqº de cauſis: fcà e¹ generis huius
pulſus ſcietia difficillima. Coq, aŭt ex ſtitas
te dilatatiòis ſumik genni et eçle diuìdít et i in
eçle pulſuz. Et hoc gen¹ scil et diuerſuz in oib⁴
iuenik pulſus diuerſitatè de qbus ià dixim¹.
Eglis nàqº pulſus eſt: q digitos? verat ſem
per ſub eadè habitudine vt ſi ſint pulſatiòes
multe magne eçlis magnitudis: et nò e¹ in eis
nec pulſatio vna pua. Et pulſatiòes mìte pue
in quib⁴ nec pulſatio aliq magna eſt. pulſatio
nes q3 mìte fortes et 2 tinui robotis: in qb⁴ nul
la eſt debilis: aut veloz tarda ſemp eçlis non
hùs hec ab illa qd diuerſuz. Ineqlis at et di-
uerſus variusqº pulſus ille e¹ cui¹ pcuſio einſ
dè nò est habitudinis: imo varia eſt: aut i mo-
tu: estqº aliqh pulſus veloz: aliqh tard¹: et nùc
frequens deinde rarus. Aut in ſtitate dilata

tţiòis: et e¹ nùc magn⁹ nùc pu⁹. Aut in hnte cù
aliqň qò forţ occurrit: deih debilis et in alij
pulſus spèb¹ sìtr¹. Et eçlis pulſus i oib¹ pulſus
sħib¹ eadè e¹ ei¹ pfeuerâtia vocaqº eçlis ſim
pliciter. Aut erit eçlis in qbudfà: dicif¹ eius
sñis eçlis in q e¹ quêadmodù, sì magnitudie
eçlis ſit: h3 in celeritate et tarditate hntute et de
debilitate alijsq³ vari¹. Aut i celeritate eçlis eſt
vari¹i magnitudie: atq³ ialijsvari¹ sħib¹. Sic
e¹ i reliqs dûjudicâd¹ e¹ sħib¹. Uari¹ q3 pulſus
ali¹ in oib⁹ vari¹ e¹ sħib¹ i nulla pfeuerâs habi
tudie dicifq³ hmoïvari¹ sìmplr¹ et ineqlis. Ali¹
in qbudfà vari¹: dicifq³ eoq¹ ineqlis in quo e¹ in
sħe: quêadmodù aliqň eſt pulſus pùns. Ali-
quado magn⁹ nùc lat¹: deinceps ſubtilis et stri-
cntus et in alij sħibus per oia equalis. Ineql-
és aŭt pulſus quocùqz ſit in sħe varietas e¹
aut in pluribus eſt pulſationibus aut in vna.
C est que in pluribus cuiusdà varietas eçli-
tatè ſeruat et teno: evarietatis quidà equali-
tate hac caret. Et cuius varietas equalitatez
ſeruat: vt pulſus qui muris cauda appellat: i
quo scilis pulſatio eſt magna quæ ſequik puæ
illàq³ minor: qrta minima: ſicq³ in oib⁹ alijs
ſe h3 pulſationibus vt minò scilis fit pceden
ti, donec advnù pdcatur trium. Prìmù eſvo
terminetur pulſus et deficiat scilis i minui nò
defiſtit ſubsequè pulſatio donec e¹ nò ſen-
tiaq¹ mot¹ et hmoí pulſus cauda muris defecti-
ua dicif. h3 e¹ vt pulſatiòes redeát. Hoc eſt cù
iminui pſatio nò deſiſtit poſt pſationè döec
ad aliquà puentiat puitatis quâtitatè. dehinc
ad magnitudinem reuertitur scilis cù ad pui
tatem attigerit ad pulſationem reedit que ea
ſit maior ad quam vltimo peruenit. dehinc ad
maiorem augeturq³ eius in ſingulis magni-
tudo ordinate donec ad pmas3 perueniat ma
gnitudine: diciturq³ huiusmodi pulſus mur-
cauda reuertès. Li¹ reedit¹ ad magnitudinem
erit aut pme eçle aut q sub pma ſit. Redit¹ at
hui¹ ad equalè aut erit mêsuris equalib⁹ illis
quibus iminutus eſt aut maioribus certe vel
minoribus. Tertìu eſt cù reuertit pulſus ad
pma sui magnitudine eùdeq³ ſeruat ordimez
scilis a pma incipìes magna pulſatiòe dehic
iminut ad eà que fuerit fcòa instantù vt pul-
fus ſit motus sub pmarum ordine pulſantib.
Eſt aŭt hic pulſus q muris cauda appellat i
velocitatis et tarditat¹ sħne: cù ei¹ pſatio ma
sħne e¹ velocitatis ſequikq³ dehinc velor min⁹
nec deſiſtit celeritate iminuere donec finiàt
ordinate in pulſu vltime tarditatis. Eſt et in
sħne qo er vntutis ſumik ſtitate cù ei¹ pſatio
fortiſima eſt. dehinc min⁹ forţi is ſequik nec im
minui cessat ei¹ foritudo donec ad debilitatè
attingat augeturq³ debilitas vſq³ dù ad vl-
timù veniàt eins quêadmodù in magno di-
ctù eſt ad hunc modù ſe h3 pulſus qui muris

1 2

Liber

eanda dictus est. T. locat aüt hoc nole eo q
alalis qô mus dicif caude filis sit: cum aialis
huius cauda grossa incipiat: 2 ad extremitate
ptingit subtilè subiminutiòsis ordine. hec est
varietatis q eglitare seruat assignio. CQb
aüt eglitate caret dinesitates h3 ifinitas 2 nu
mero nô clausas: pter ordinê nâsç fit. Est em
pulcus vari9q deficit 2 termia: 3 redit fine eq
litate angมี 2 diminutiòis 2 est pulcus 1 me
dio cadê fine eglitate quê admodi cum due
sunt magne pulsatones 2 vna pua: vnacb tê-
pata vna magna vna pua: alieqvarietat, spê-
q pater ordinê fût: in oibus pulcus generib
9 de qbus dicti ê. Est ât in quo spiffatiòes fine
eglitate cadut. hec est varietas pulcus q 1 mul
tis est pulsat ionib. 3. varietas aüt q in vna ê
pulfatîo. alia in vna tim est pte arterie. alia in
plurib. 9 Et q in vna ê tres sunt spê. pria ê cù
vene pulsantis mot? auferat 2 redeat. Sçoa
cù ei9 mot? durat còtinu? 2 nô icidit nifi q in
eçlis ê in celeritate 2 tarditate. Tertia qarte
ria redit in dilatatione manub dis pcutit. Et
pulcus incibus 2 rediès est q 1 cui incipiat a cele-
ritate accit illi anteß digitos pcutiat òbitas
2 raritas qefq. dehinc dilatatio is fue ad pple
mêtû tarde incipit: dehinc sistitur atq dilata-
tionê ita cóplere accelerat aut cui têperat? ici-
piat òbitas accidat dehic aut accelerat: ant
tardat: aut cui celeritate incipit 2 interdicik de
hinc têperat. Est ât 2 in hac spê varietatis ga
zelâs pulcus atq hic ê q 1 cui a celeritate incipiat
anteß pcuſtat ſtat dehic velociter mouet: vo
cat ât huiuſmôi gazelin? ſua ex ſikitudie ca-
prioli saltu: qm capolus quq gazel arabicevo
cât cui saltum dederit pedes tollit 2 ſupſus
panco yf tpe atq ſic ad terrâ velocius redit.
T. Còtinuns ât hac in spê pulſus is ê cui? arte
rie motus mime incidit fed ineqlis ê in celeri-
tate 2 tarditate. Pulſus eteni cui celeritate ici
pit: dehinc in tarditate mutat: incipit em mo-
tu moueri veloci 2 cui ad mediis puenerit spas-
ti quo ei9 media: motus motu mouet tardo
ſites ei9 initi: velor: finis aüt tardus. Accidit
aut 2 3rio modo vt cui inceperit tardus mutate:
1 celeritate fitq principi tardi 2 finz accelerat
aut incipiès têperat? in celeritate mutat aut
tarditatê. Hoc mo hui9 spê ê pulſus in oib9
dinesſitatib9 pulſus. 3. Qui ât bis digitos p-
cutit duax 2 pcuſionis pulſus atq is ê 1 quo
arteria dilata: 2 cui manu pcuſerit 2 ad redu-
ctionê valt redditu reuertit anteß ad cêtrû p
ferat 2 fcdo digitos verberat. Et hec species
ex arterie: que cum pcuſerit digitos ſua pelli
tur duritie. reditq fecundo: 2 iterum verberat:
quê admodi in maleo 2 incude fieri cernim. 9
Wallens em cum incude pcuſerit redit ab ea
ina duritie 2 ſustollitur reditq fecundo 2 per
cutit 2 quâdoq ſustollitur 2 tertio ad percu-

Septimus

tiendum reuertitur. hinc itaq species hec
pulſus mallearis appellata est. hec que in
vna arterie parte accidit varietas non ſumis
tur nifi in genere quod ex motus est qualita-
te: 2 in eo qô ex virtutis eftitate. in relijs aüt
nô. Nô etem vna eadêqz venè ſub digito
pôt vno tpe magna moueri: dehinc fieri pua
aut parna dehinc ad magni redire ſub vna
eadêqz pulſatione: 2 eadem arterie pte. xa
gnus nâqz pulſus necesse h3 ſua in dilatatio
ne qtuò: trâstre digitor terminos nec fieri pt
yt ſit larg? 2 strict? in ſua pulſatîo vna: nec ca
lidus nec frigidus nec durus 2 mollis nec ya
cuis 2 plenus. hoc se habet modo varietas
que in vna est arterie parte in pulſatîoeyna.
T. Que aüt ſub vna pulſatione in dinesſis et
multis est ptibus varietas 2 difcordia alia qô
est cuius mot9tinuss est 2 non deperit alia
cuus incidik 2 deperit. Cet 2tinui qdê mot9
is est pulſus cui arteria ſub qubndaz digitis
mouet velor: ſub alijs tardus: 2 ſub alijs qô
têperatus: quê admodi accidit cum ſub duo-
bus digitis velor aut ſub duobus tardus: et
ſub duobus temperatus: aut ſub tribus celer
2 vno tardus aut contra: aut ſub vno quoq
digitoruz quedâ erit spê mot9ſicq se h3 res
in forſtudine 2 debilitate iuxta qô dictuz est
yt ſez ſit ſub quibndâ forſis digitis ſub alijs
debilis. Est autem 2 in hac spê vius pulſa-
tionis pulſus qui muris cauda appellat: qz
inclinus vocatur pulſus: 2 qui muris cauda
vocatur fit ch arteria dilata: ſub pimo digito
qui a ſuperioribus est grossa 2 ſub ſco min.
grossa: ſub tertio parna. ſub quarto minima.
Sic quoq circa forſtudinem: contingit 2 de
bilitate. In ſpiffitadine quoq 2 raritate cum
ſub primo moueatur digito aliquo horu mo
tu 2 ſub ſecundo imminuit: ſub tertio minoq
2 quartus tertio ſentit minoz. estqz eon im-
minutio ordinem feruâs 2 gradatione. Cn
clinus aüt pulſus est qui ſub duobus medijs
mouetur digitis grossus 2 ſub extremis hinc
2 inde ſubtilis 2 tenuis: aut medi: ei9elatum
est 2 extremitates demeſſa videtqz tagenti ar
terie extrema ad inſeriora declinari. hoc aüt
debilitate fit hâtutis que non pôt eà ettolle-
re arterie parté que a cubiti est parte eo q su
per illâ ſit caro: nec vero ad viltimi pôt pinc
sere verſus rascâ ſua debilitate. Dicitur aüt
2 quicbqz hmoi est pulſus einqz mot9 in for-
titudine 2 debilitate: in celeritate 2 mora in-
clinus 2 curus in forſtudine 2 motu. Cde
ſociens anteß pulſus est qui in multis variis
est partibus arteriarum cuius motus inter-
dicitur ſub digitis. Aut enim mouet ſub pí-
mo digito 2 ſub tribus alijs quiſcit. Aut ſub
duobus mouet primis 2 quiſcit ſub viltimis.
Aut ſub tribus habens motum: tertium non

["Theorice", "Maly 83", "verberat. Aut certe p[mi]s tertiusque p[uti]citiæ a se\nculo deficit et ῑrto. Aut 2tra c[ui] moueck sub se-\ncundo scit et ῑrto p[mi]s relinquues et tertius. El\ns[ui] mot? sub digitop quoque aut velox est aut\ntard? aut t[em]perat? Aut certe fortis aut debil.\nAliq[ui]s a[ut] pul[s]us sub viiº incidit digitu sumo\nq[ui] & ferrin[que] appella: hocq[ui] 16º q[ui] filis ferre fit\ndêbitº. Et si hui[que] sp[ei] diuersitate[que] illiº q[ui] sub\nvna est pul[s]atiœ disponant in multas diuidi\nuenunt: p[res]: h[ui] nobis eas enumerare neces\nfariu[n]s n[oe]c: cu[que] q[ui] scrip timº speciatio si dili\ngenter aduberta: ear[que] q[ui] n[oe] dixit: plena pos\nfit haberi sciëtia. Accit a[ut] in duabº varieta-\ntis speciebº q[ui] in vna sunt pul[s]atiœ q[ui] alie q[ui]de\nvene p[res] ad supio: alie a[ut] ad i[fer]io: mo\nuent q[ui]d[am] d[ext]ro: su[que] alia sinistro: su[que] 2: ut alia\naliqua: subsequat. C[ō]ponunt h[ui]o varietat[ui] sp[ea]\nalie c[ui] alij[que] skutq[ui] ab inde multe 2 in finite fe-\nre pul[s]us sp[ea]s. H[ui]a a[ut] sp[ea]q[ui] q[ui] nomina ha\nbat q[ui] b[que] agnoscunt. Ut pul[s]us fluctuosus: ver-\nmiculosus: formiculo: pt[ici]e: 2: tremes. Flu-\ntuosus est si ea q[ui] ex p[uti]n ancessiœ venar[que] in\n[ritatis senere dilatatiōs diuerſiſicent. h[oc\na[ut]a[ut] c[ui] vene extremitas: que auriculari sup\npoſita est ſupereminet scilicet ad supio: et moue\ntur: estq[ui] mot[ui] eiº pli[mi]s ancedès: 2: q[ui] poſt ea[que]\np[ars] est ad i[fer]io: moueck 2 tarda scil: longe\npoſt tertieq[ui] p[uti]s mot[ui] e[que] ad supio: 2 fed m[io]\np[mo] 2 magis ancedès: ῑrte ad i[fer]io et sub\nſebo poſterio: q[ui] ſentiſturq[ui] q[ui]d[am] eiº p[res] c[li]\nnari ad de: ter[ar]a alie ad ſinistr[ar]a: q[ui]d[am] late: q[ui]d[am]\nvero stricte: qu[em] ad mod[u]s in motu contingit flu-\nctu: videm[que] n[oe]q[ui] fluc[que] q[ui]sd[am] eminètes p[res]t:\nceleris mot[ui]: 2 q[ui] sequunt p[ar]z demittas 2 tar-\ndi mot[ui]: ſicq[ui] alios fluc[que] yt alie q[ui] poſt recte\nmoueant alie in latera: q[ui]d[am] ad de: ter[ar]: q[ui]d[am]\nad ſinistr[ar]a l[og]itudinis q[ui]d[am] altioris: q[ui]d[am] mi-\nnus alie demiſſe: q[ui]d[am] pli[mi]s late 2 alie q[ui]dam\npar[bi]: Vermiculo: qu[em] ad mod[u]s fluc[que]tus\nc[ō]ponunt einſu: mot[ui] q[ui] illiº n[oe]ſi q[ui] dilatatio p[er]\nti[ui] vene in fluctuoso maior[que] 2 in vermiculo-\nſo minor: debiliq[ui]z veloci: 2 in 2 r[equ]enti:\nn[oe]ſi q[ui] pul[s]us h[ui]c er debilitate fit virtutis. ſen-\ntiturq[ui] sub digitis t[em] motu verimis ſimilis.\nAt h[ui]o formiculo: ſus motu h[ui]z vermiculo: ſi mo\ntui ſimil[es] h[ui] eo minor[que] e[que] debili: 2 maior[que] ha\nb[es] r[equ]entiæ quo q[ui] magni obtineat loci et\nvelocis in gradatione celeri. Uocat[que] a[ut] formi-\nculosus q[ui]m digitu motu: ſentiſt vene motui\nſormice ſikem. Pul[s]us a[ut] firm[que] q[ui] pt[ici]e: d[ui]\nh[ui]c e[que] c[ui] h[ui]s q[ui] dicta ſunt magis ancedit 2 am\npli[que] tolli: h[ui] debiliq[ui]z est h[ui]tutis c[ui] duritiœ or\nſani. Uocat[que] a[ut] pt[ici]ens eo q[ui] costās est in ha\nbitudine vna n[oe] imutat[que] a ſuo habitu. qu[em]ad-\nmodi pt[ici]s moribº pt[ici]as. Costās a[ut] factº est\nnec a ſua imutat[que] habitudine q[ui] copris mate\nria ois in morbiº alterata e[que] virtutē: morbus\nſupauit pli[mi]s: nec est in ea virtº aut sp[es] qua", "morbo r[ef]istat. C[ui] tem[que] morbiº vira[que] ſuperat\np[ull]us ſit fortis magn[que] q[ui] velox. Si h[ui]o ipa mo[\nbo succubat pul[s]us ſit paru: debilis tard[que]. C[ui]\na[ut] aliqui vira[que] ſupat 2 q[ui]q[ui] vincit 2 pul[s]us q[ui]\nq[ui] fortis e[que] q[ui]q[ui] debilis: van[que]: ea q[ui] e[m] corpor-\ntis habitudine varietate. P[uls]ue h[ui]o tremen-\ntis mot[ui] est frequê[s] in quo digni pt[em] iu[n]entut\narterie: pars deficit c[ui] ſp[itu]tudine 2 debilita-\nte q[ui]s tremêts est mot[ui]. hec e[que] generis aſſigna-\ntio q[ui] e[que] dilatatiōs ſumik quâtitate. Q[ui] a[ut]\nexp[uls]ation[ui] ſumik vene numero inordinati:\ndividi pul[s]us 2 inordinati. Et ordinat[ui] pul[\ns]us in vario iu[n]entik pul[s]u q[ui] pul[ui] vari ali[\nvarietas ordinata e[que] p[ar] c[irculos] e[q]les 2 ali[que] in\nordinata: eiº a[ut] varietate q[ui] inordinata e[que] divi-\nmus. Que h[ui]o ordinata e[que] c[ircuiti]ões h[ui]s cer-\ntas eiº e[que] pul[s]us in quo arteria varijs moueck\nmotibº: dehinc redit ad p[mi]s: 2 e[que]s dehinc moueck:\nd[oe]c ad e[ſi] p[ting]at motu in quo 2 p[mi]s termi-\nnatus e[que] dehinc tertio ad p[mi]s redit 2 e[odê] or-\ndine. qu[em] ad mod[u]s q[ui] tribº moueck magnis mo\ntibus e[q]libusq[ui] tribº q[ui] pul[s]ati[q]ibº p[uis] 2 ad\ninui[ce] e[q]libº. Aut duabº magnis e[q]libus: et\nduabº p[uis] e[q]libº: dehinc ad p[mi]s redit: mo-\nneturq[ui] tribº magnis pul[s]ationibº tribuſc p\nuis: aut duabº magnis 2 duabº p[uis]: dehinc re\ndit ad e[d]êde ordinê. L[ad]e e[que] eiº r[io] i celeri 2 tar\ndo: qu[em] ad mod[u]s ſi due fi[at] celeres pul[s]atiœs\nvnaq[ui] tarda dehinc conuertak 2 duabº pulſet\nceleribº pul[s]ati[q]ibus: poſt quas tarda q[ui]s ſe\nquatur velox: illa[q]z tarda. Sic 2 in oibus fit\ngeneribº pul[s]u in quibus eſt varietas q[ui]to:\nſcat p[mi]s generibus. S[ci]e[que] tem[que] tibi eſt. Q[ui]\nc[ō]petêts m[ê]ſure 2 inequalib[que] q[ui] va-\nrius: ordinat[ui] 2 inordinat[ui] n[oe] ſunt n[ie]ſi in qua\ntno: p[rimis] generibº: hoc eſt in genere q[ui] e[que]\n[ritate e[que] dilatationis: 2 in eo q[ui] e[que] mot[ui] e[q]li-\nta: 2 in eo q[ui] e[que] [rititate] vutatis 2 in eo q[ui] e[que]\np[ore] q[et]is ſumik 2 defect[ui]. C[ō]petêts tem[que] p[ò]\nderis 2 inco[petêts] pul[ui]: e[q]liq[ui]z 2 vari[que]: ordi-\nnat[ui] 2 inordinat[ui] c[oe]z h[ui]c o[ſe] varietate: necva\nvarietas in alio q[ui] p[ter] hec q[ui]to: iu[n]entik. In g[he] a[ſt\nſubſi[ſ]têtie corpor[que] arteriæ: 2 in [ritatis ear]g\ng[he] 2 in eo eiº q[ui] d[omi]nêt n[oe]t illa[que] iu[n]eniri. Ne\nq[ui] tem[que] arteria duritiæ habitudine immutari\np[ot] i molliſt[ie]: nec a molliſtie i duritiæ: nec a ca-\nlo[re] in frig[ui]: aut a frigo[re] in calo[re]: nec a re-\npletione in e[ſ]onê: aut ab e[ſ]one in repletionê\nea in t[em]poris [ritate q[ui] arteria ipa pulſatione\nmoueck vna aut duabº aut trib[ui] 2 aut q[ui]to: vi-\nq[ui] decê. Q[ui] c[ui] ita ſit varietas n[ie]ſi in q[ui]to:\nn[oe]t: p[rimis] generibº: hoc eſt in genere q[ui] e[que]\n[ritate e[que] dilatationis: 2 in eo q[ui] e[que] mot[ui] e[q]li-\nta: 2 in eo q[ui] e[que] [rititate] vutatis 2 in eo q[ui] e[que]\np[ore] q[et]is ſumik 2 defect[ui]. C[ō]petêts tem[que] p[ò]\nderis 2 inco[petêts] pul[ui]: e[q]liq[ui]z 2 vari[que]: ordi-\nnat[ui] 2 inordinat[ui] c[oe]z h[ui]c o[ſe] varietate: necva\nvarietas in alio q[ui] p[ter] hec q[ui]to: iu[n]entik. In g[he] a[ſt\nſubſi[ſ]têtie corpor[que] arteriæ: 2 in [ritatis ear]g\ng[he] 2 in eo eiº q[ui] d[omi]nêt n[oe]t illa[que] iu[n]eniri. Ne\nq[ui] tem[que] arteria duritiæ habitudine immutari\np[ot] i molliſt[ie]: nec a molliſtie i duritiæ: nec a ca-\nlo[re] in frig[ui]: aut a frigo[re] in calo[re]: nec a re-\npletione in e[ſ]onê: aut ab e[ſ]one in repletionê\nea in t[em]poris [ritate q[ui] arteria ipa pulſatione\nmoueck vna aut duabº aut trib[ui] 2 aut q[ui]to: vi-\nq[ui] decê. Q[ui] c[ui] ita ſit varietas n[ie]ſi in q[ui]to:\nn[oe]t: p[rimis] generibº: hoc eſt in genere q[ui] e[que]\n[ritate e[que] dilatationis: 2 in eo q[ui] e[que] mot[ui] e[q]li-\nta: 2 in eo q[ui] e[que] [rititate] vutatis 2 in eo q[ui] e[que]\np[ore] q[et]is ſumik 2 defect[ui]. C[ō]petêts tem[que] p[ò]\nderis 2 inco[petêts] pul[ui]: e[q]liq[ui]z 2 vari[que]: ordi-\nnat[ui] 2 inordinat[ui] c[oe]z h[ui]c o[ſe] varietate: necva\nvarietas in alio q[ui] p[ter] hec q[ui]to: iu[n]entik. In g[he] a[ſt\nſubſi[ſ]têtie corpor[que] arteriæ: 2 in [ritatis ear]g\ng[he] 2 in eo eiº q[ui] d[omi]nêt n[oe]t illa[que] iu[n]eniri. Ne\nq[ui] tem[que] arteria duritiæ habitudine immutari\np[ot] i molliſt[ie]: nec a molliſtie i duritiæ: nec a ca-\nlo[re] in frig[ui]: aut a frigo[re] in calo[re]: nec a re-\npletione in e[ſ]onê: aut ab e[ſ]one in repletionê\nea in t[em]poris [ritate q[ui] arteria ipa pulſatione\nmoueck vna aut duabº aut trib[ui] 2 aut q[ui]to: vi-\nq[ui] decê. Q[ui] c[ui] ita ſit varietas n[ie]ſi in q[ui]to:\nn[oe]t: p[rimis] generibº: hoc eſt in genere q[ui] e[que]\n[ritate e[que] dilatationis: 2 in eo q[ui] e[que] mot[ui] e[q]li-\nta: 2 in eo q[ui] e[que] [rititate] vutatis 2 in eo q[ui] e[que]\np[ore] q[et]is ſumik 2 defect[ui]. C[ō]petêts tem[que] p[ò]\nderis 2 inco[petêts] pul[ui]: e[q]liq[ui]z 2 vari[que]: ordi-\nnat[ui] 2 inordinat[ui] c[oe]z h[ui]c o[ſe] varietate: necva\nvarietas in alio q[ui] p[ter] hec q[ui]to: iu[n]entik. In g[he] a[ſt\nſubſi[ſ]têtie corpor[que] arteriæ: 2 in [ritatis ear]g\ng[he] 2 in eo eiº q[ui] d[omi]nêt n[oe]t illa[que] iu[n]eniri. Ne\nq[ui] tem[que] arteria duritiæ habitudine immutari\np[ot] i molliſt[ie]: nec a molliſtie i duritiæ: nec a ca-\nlo[re] in frig[ui]: aut a frigo[re] in calo[re]: nec a re-\npletione in e[ſ]onê: aut ab e[ſ]one in repletionê\nea in t[em]poris [ritate q[ui] arteria ipa pulſatione\nmoueck vna aut duabº aut trib[ui] 2 aut q[ui]to: vi-\nq[ui] decê. Q[ui] c[ui] ita ſit varietas n[ie]ſi in q[ui]to:\nn[oe]t: p[rimis] generibº: hoc eſt in genere q[ui] e[que]\n[ritate e[que] dilatationis: 2 in eo q[ui] e[que] mot[ui] e[q]li-\nta: 2 in eo q[ui] e[que] [rititate] vutatis 2 in eo q[ui] e[que]\np[ore] q[et]is ſumik 2 defect[ui]. C[ō]petêts tem[que] p[ò]\nderis 2 inco[petêts] pul[ui]: e[q]liq[ui]z 2 vari[que]: ordi-\nnat[ui] 2 inordinat[ui] c[oe]z h[ui]c o[ſe] varietate: necva\nvarietas in alio q[ui] p[ter] hec q[ui]to: iu[n]entik. In g[he] a[ſt\nſubſi[ſ]têtie corpor[que] arteriæ: 2 in [ritatis ear]g\ng[he] 2 in eo eiº q[ui] d[omi]nêt n[oe]t illa[que] iu[n]eniri. Ne\nq[ui] tem[que] arteria duritiæ habitudine immutari\np[ot] i molliſt[ie]: nec a molliſtie i duritiæ: nec a ca-\nlo[re] in frig[ui]: aut a frigo[re] in calo[re]: nec a re-\npletione in e[ſ]onê: aut ab e[ſ]one in repletionê\nea in t[em]poris [ritate q[ui] arteria ipa pulſatione\nmoueck vna aut duabº aut trib[ui] 2 aut q[ui]to: vi-\nq[ui] decê. Q[ui] c[ui] ita ſit varietas n[ie]ſi in q[ui]to:\nn[oe]t: p[rimis] generibº: hoc eſt in genere q[ui] e[que]\n[ritate e[que] dilatationis: 2 in eo q[ui] e[que] mot[ui] e[q]li-\nta: 2 in eo q[ui] e[que] [rititate] vutatis 2 in eo q[ui] e[que]\np[ore] q[et]is ſumik 2 defect[ui]. C[ō]petêts tem[que] p[ò]\nderis 2 inco[petêts] pul[ui]: e[q]liq[ui]z 2 vari[que]: ordi-\nnat[ui] 2 inordinat[ui] c[oe]z h[ui]c o[ſe] varietate: necva\nvarietas in alio q[ui] p[ter] hec q[ui]to: iu[n]entik. In g[he] a[ſt\nſubſi[ſ]têtie corpor[que] arteriæ: 2 in [ritatis ear]g\ng[he] 2 in eo eiº q[ui] d[omi]nêt n[oe]t illa[que] iu[n]eniri. Ne\nq[ui] tem[que] arteria duritiæ habitudine immutari\np[ot] i molliſt[ie]: nec a molliſtie i duritiæ: nec a ca-\nlo[re] in frig[ui]: aut a frigo[re] in calo[re]: nec a re-\npletione in e[ſ]onê: aut ab e[ſ]one in repletionê\nea in t[em]poris [ritate q[ui] arteria ipa pulſatione\nmoueck vna aut duabº aut trib[ui] 2 aut q[ui]to: vi-\nq[ui] decê. Q[ui] c[ui] ita ſit varietas n[ie]ſi in q[ui]to:\nn[oe]t: p[rimis] generibº: hoc eſt in genere q[ui] e[que]\n[ritate e[que] dilatationis: 2 in eo q[ui] e[que] mot[ui] e[q]li-\nta: 2 in eo q[ui] e[que] [rititate] vutatis 2 in eo q[ui] e[que]\np[ore] q[et]is ſumik 2 defect[ui]. C[ō]petêts tem[que] p[ò]\nderis 2 inco[petêts] pul[ui]: e[q]liq[ui]z 2 vari[que]: ordi-\nnat[ui] 2 inordinat[ui] c[oe]z h[ui]c o[ſe] varietate: necva\nvarietas in alio q[ui] p[ter] hec q[ui]to: iu[n]entik. In g[he] a[ſt\nſubſi[ſ]têtie corpor[que] arteriæ: 2 in [ritatis ear]g\ng[he] 2 in eo eiº q[ui] d[omi]nêt n[oe]t illa[que] iu[n]eniri. Ne\nq[ui] tem[que] arteria duritiæ habitudine immutari\np[ot] i molliſt[ie]: nec a molliſtie i duritiæ: nec a ca-\nlo[re] in frig[ui]: aut a frigo[re] in calo[re]: nec a re-\npletione in e[ſ]onê: aut ab

Liber

est varietas: copetetis iz meſure: et cora se
nns equale et varii: ordinatù et inordinatum
téperatãs no norùt. Inter duas nãs vinersi-
tates vnius cuinſoſ ſex generu: diuerſitas et
ſpès quodâ media q est tpata vt medius in-
ter magnu et puſus et inter celeret tardi
inter molle et durbi et inter frequet et rarum:
inter plenu et vacuus: inter cauſ et fridu: q ho-
ru oium medius est téperatus inuenit: quiſ
téperatus est et ipe nãliſ. Fortis aut pulſus et
debilis mediu no hz: tépatus etem nifi in fa-
nis no est corpibus et téperate coplonis. Sa-
nitas pozo nifi cù virtute ſana no erit. pulſi-
q[ui] tépati forſte eê o: q[ui]to fortiò: tâto tépa-
tio: est in ſanitate. Debilis aut pulſus niſi ex
virtutis no est debilitate, nec virtutis debili-
tas niſi ex morbo. Qui autem forti et debilis
medius e no forti ſz debilis et extra tpantiſ
est, cù virtus nullâ habet mutatione niſi in de
bilitatê. Sic quoq et pulſus equalis et vari?
téperametum no huit. Q[ui] qui equalis e ipe et
naturalis est ac sanus: q[ui] various est et extra
naturâ: nec e niſi a morbo: et qui iter hos me
dius exiſit no est equalis ſz various. cù equa
lis pulſus mutationê no hêat niſi in varium.
Et ſciendu q[ui] no o[n]nis equalis pulſus nãliſ
est niſi qui ppette est téperieit. Est e[m] pulſus
mal[que] eſlis et còtinue malitievſ ptificus pulſus i
quo corpori ſub a in ſubſtatiâ mutata e morbi
Incôpetetis aſt menſure generis pulſus q[ui]
ordinatus et inordinatus est: q[ui] duo hec ge-
nera no ſunt niſi in varijs pulſib[us]: nec p[ot] in-
ter ea eſſe téperatus pulſus: q[ui] inter que va-
riat variu mediu non est. hec est decê gener
pulſuſ aſſignatior cuiuſ generis diuerſitas
De quib[us] q[ui] ſufficiêter dictu est: ei q[ui] cuinſoq
vult diuerſitatis habere ſcienti: iam de câis
q[ui] quâq hozu faciut diuerſitatê videam? quo
abinde ſciatur quid queq earu ſignificet cir-
ca sanitatê et morbi et habitudinê q nec mor-
bus nec sanitas est.

T Capitul quatuor de cauſis q[ui] quâq faciut
pulſuſ diuerſitatem quidq[ui] res afterant na-
turales in pulſu.

Q[ui]e[que] pulſuſ diuerſitas de q
bus diutmus in ea qu[ia]
aſſignauimus e habitudine: aut ad
téperatù collone pulſuz: aut cuiq
hoi ppuſ. Et téperatus pulſus in ſanis e cor
porib[us] téperatis q[ui] coplerione, i q[ui] nulla e ea
rbi q[ui] eoq in alio mutet coplonê. Dicru e autê
t eoq ſignis corpor cù de copłone loqremur
C[ui] ergo inuenit pulſus in eo q[ui] habitu
dinis est: medius inter oluz diuerſitates pul
ſuſ de quibus dictu est intm vt eius ſit remo
tio ab yno quoq eoq equalis eiuſmodi ho-
mo in nâli e hitudine sanitat[em] et tépantia co-
plonis. Si aut extra téperatïa e intm yt aliq

Septimus

poſſit aſſignari diuerſitatu q[ui] dicte ſut nãlluſ
ſignu e hoiez ab hitudie tpantie egreſſuq[ui] ſa
nitaſi et morbi hitudie aut extremo[rum] neutru.
Propriu aſt pulſus hoim cuiq[ui] nece e medio
cu qualis ſit ſcire voluerit arteriâ tâgere du
ſanu e hois lôgo tpe exerceaq[ui] e i eo diligenti
exercitio vſoq d[omi]o e[que] eius ſentiat nãles hi-
dines et c[ui] arterias ſulit ſit ho in hitudie fa-
nitatis in q[ui] nihil culpeſi et qui nullo forti erer
citat[us] ſit motu: et paṇca vſus ſit quiete ac otio
nec cido plen[us] ſit. ſz nec vacu? Sic q[ui] plimuz
no potauerit: ſz nec balneo vſus ſit aut coitiu
nec q[ui] ſe calori dederit aut frigori. Si ei h[ui]mo
obferuauerit nãl[que] poterit cuinſoq hois agno
ſcere pulſuſ. C[ui] ſe i uenerit pulſu mutatu a
ſua hitudine ſciet abinde hois imutatã e e ha
bitudinê a n[am] e ſecellisse aut ad morbi aut in
nentru hitudinê. Et q[ui] medicâti ipole oſe
hoim pulſus co gnoſcere: q[ui] vni? e[que] c[ui]tatis
pp[ati] ppriu no p[ot] ſcire pulſuz ſuuetudie et exer
citio: int[us] vt nihil ills[ui] hitatis p[re]terat. Et ſi ali
q[ui] ſpotit coſſere pulſu h[ac] q[ui] docui[mi] via:
n[em] erit o[n]ino q[ui] aliq[us] accedat ho q[ui]s tpe cu-
an[ha]c ſcire pulſuz no poſſit: no nece ills[ui] e[ſcire
q[ui]o nãl[que] q[ui] ad ip[eri] acceſſerit poſſit pulſuz co
gnoſcere. hec aktvia e[vt] res ſciat nãles q[ui] pa-
pul ſa n[am] diuertit tpantia. he aſt ſit ma
ſculi n[am] e q[ui] ſeie e[que] coplons diuerſitates corpo-
r[u] hitudo: etas p[er] p[er]s an[ni] regio aer[bit]udo
q[ui] cept[us] ſon[us] experrectio. M[edi]culi pulſus et fe-
mi ſeu q[ui] pulſus mori e[que] viroq: debiliq[ui] q[ui] ce
lerior. Debiliu q[ui] q[ui] mulieres debilotes
ſut q[ui] ſic eas n[am] copofuit eo q[ui] p[er] a[que]
exerceri nec forti? mouerenk. M[edi]q[ui] q[ui] fac-
re in calor[us] e[que] debilitate et iminutio e viril[
velociq[ui] q[ui] virilis q[ui] celeritas illis aeris in-
greſſuq faciêdo magni obſteat loci. M[edi]q[
]nãq[ui] pulſus no n[am] ſit ex h[ui]tut[em] e[que] sanitate q[ui] arte
rias ad v[it]ima v[it]ioq dilatat et fines q[ui] h[ui]t ex
calor[us] fortiutu d[ine] q[ui] aereã neceiaz h[ui] recreatio
n[em] magnã. C[ui] erem[que] calor[us] magnu e nece h[ui]n
troducere n[am] aer[bi] plim[u]. Q[ui] ſit cal[us] eo q[ui] e
valida plima dilatat arterias dilatatione in-
grediturq[ui] aer plin[us], et inxta q[ui] op[us] e magnu
Inde s[ui] pulſus ſit magnu. Si ſit aſt calor[us] abu-
das ch magnitadine n[am] vtik festinatïa. q[ui] in
sredi[que] dilatatione e ſeqnus aer [ap]liot ſit. Q[ui] ſi
imoderat[us] e calor[us] maiou eſtet refrigeratione
vtikq[ui] c[ui] celeritate freqüntia q[ui] ſit igredi[que] ml[
tis a[ver]icib[us] ml[us] modico tpe. vt at calor[us] abu-
dat[em] imutata e magnificare no p[er] artias q[ui]
plim[us] igrediak aer vtik s[ui] veloitate q[ui] magni
tudinis loci ſuppleat in aeris tractu icubus
multis equali tempore illi quo dilatatur cu[us]

Theorice

Maly

84

magnus ê pulsus arteria. Cú aſt debilis est
virt9 frequêta opus illi est vti q magnitudini
eſpcolleat 2 celeritati ad aeris plinû tractum
plime Œtutat iuxta qd op9 è dilatatione ſeqn
tis. Cb cù ita ſit neçio femiæp. p[]lus velociò
ë Œ virilis. CCoplonsq cala è maioreb h[]ul
ſuz 2 velociòre pp refrigerij caloris magnâ ne
cellitare. Fricdaru aſt pulsus mior è 2 tardio
eo q pa[]z es[]t refrigeratiòe. Que humide ſut
pulſus faciut molle: q yo ſicce c[]oplones 2 ea[]p
pulſus fit dur9. CCorpus ho hitudo ſiqd[]eri
lis è pulsus illi erit mairò: 3 i plena hitudie q
mle è carnis fortiòq: in p[]lèis 2 tra carnosil-
q corpi[]b9: mior 2 debliò apparet p[]lus. Arte
rie etem in p[]lèis operi[]tur grau[]stq illas pli-
me carnes nifi q pulſus pleòp. freqntio: è pp
[]tutis a magnificádo arterias debilitate vt-
turq freqntia q magnitudis ſuppleat loci. Et
oz rimer[]s exilia corpa ne forte eo[]p exilitas ex
mala ſit coplone e[]nali. Si ſit eni eiusm[]oi no
erit q[]lis dict9 est pulsus. Et de hoc deiceps di
cemus cù de pulſu[]m imutatòe ab extranàlib9
câs disputabim9. Et hec è pulsus aſſignato
q[]o ex corpus est hitudine. Et ſcièdu q[]m h[]z raro
accit plenòp. pulſuz corpor[]z maiore è e[] fortiò
rè Œ exiliis: hocq cù pleni è corpor[]z ap[]lo maſs
cala Œ erit. Sic q[]z 2 tigit nonnulla[] maiores
ee pl[]l9 ml[]e[]a forto[]zes byiroz q[]uiùda. hocq
tuc[] fieri: cù m[]heris calior è e[] virt c[]oplò: h[]z hec
raro è videre. C[]mmutat âr p[]lus pp etatè.
Q[]m p[]uerò p[]lus v[]lor è freq[]ns eo q maſna
inſter illis q in eis è reſrigeràdi caloris neceſ-
ſitas: cù nàlis in p[]uerò[]s corpor[]b9 forti[]s mul
tusq[]p fit calor: eſtq[]p pariter in vtute téperatns
nec multu magnus. Et q p[]uerò[]s minor[]s ſut
etatis: eo[]p celerior è 2 frequètiò p[]lus: q[]m
eo[]r virtus debiliò est: ſuppletq[]p illus freq[]ns
magnit loci 2 operà in aeris tractu. C[]june-
nu: aſt p[]lus fortiſimus est: 2 martim9 tépa-
te celeritatis: pp caloris eo[]p magnitudinè 2 vir-
tutis robur: eo[]p magnitudo suſſicit 2 têpe
rata celeritas a celeritatis nimio 2 frequètia.
C[]senù vero p[]lus paruns est 2 debilis: tar
dus raru[]s pp ip[]so[]p c[]plexionis frigidu 2
p[]aucitate necellitatis refrigerij magni ac vir
tutis ōbilitatè. C[]om yo etatu p[]lus: iuxta
eap[]z lòginqtatè 2 p[]pindtatè ab h[]is etatib9 ap
parebit. Q[]m eni in ſantis p[]lus in v[]ltimo è
celeritatis 2 frequètie: téperatus in magnitu-
dine 2 p[]uitate. Et ſenis 1 ſenio coſtituti in tar
ditatis v[]ltimo 2 raritatis debilis 2 p[]arn9. Ju-
uenù q in ſatu ſunt iu[n]e[]tutis p[]lus in v[]ltio
ſit magnitudis 2 fortiudinis: téperatus in ce
leritate 2 tarditate pp ea[]s q[]s dixim9 c[]as facti
ſunt. p[]uerò p[]lus e[]to ap[]li9 crescùt forti-
res ſi[]t: 2 celeritas iminuik ac freq[]ntia: 2 maio
res ſi[]t donec ad iuuen[]tus veniât etatè: t[]ucq
eo[]r p[]lus in v[]ltimo ſit magnitudinis 2 for-

titudis 2 téperat celeritas. Cú aſt ad etatê
puenerint gr[]adio[]p p[]lus eo[]p minu[]t iepit
oib9 h[]is in habitu cib9: nec deſiſt[]to am-
plio: etas accedit he paulatiz iminut habitu
dines donec ad etate p[]tingâr ſenectur[]: ſitq[]
eo[]p p[]lus pu[]9 2 tard9. hoc ergo m[]o p[]lus
ex etatib9 alterat. p[]lus ât imutatio pp âni
tpa h[]m[]i est. Anni tpa q[]uiò ſunt: ver: etas:
autin9 hiems. Et q[]m veris 2 autuni ap[]plo tê-
perata è in calore 2 friditate 2 i eis p[]lus ma
Sn9 est 2 forti: cù ap[]p[]on is téperatia h[]tutem
augeat 2 ſeruet. Celeritas aſt 2 freq[]ntia pul-
fus in h[]is p[]tb9 téperata est pp caloris têpe-
rie3. In eſtate yo q[]m ei9 ap[]plo magni est calo
ris 2 p[]lus pu[]erit 2 debilis: cù ſit male com
plex[]ois ois vtutè iminuere 2 debilitare: c[]i q[]z
h[]tus debilis ſit arterias dilatare vt magnus
ſiat p[]lus n[]o p[]ualet. Jo g tpe hoc p[]lus ve
lor factib9 è 2 freq[]ns q ap[]pcolleat magno ad ae
re traheſdi. C[]poro in hieme q[]m ei9 ap[]plo fr[]
da est 2 h[]uida: p[]lus in ea pu[]9 erit 2 debilis
tarduq[]3. Debilis q[]de 2 p[]nus eo q h[]tus pp
malâ debilitat ap[]p[]onê. Tard9 eo q pa[]z reſtri
geratòe eſeat forti pp inſatiâ frigoris: nifi
q[]m hiems p[]lus fortiò est q[]b etatis eo q in
corpus iteriò[]b9 viri9 ſit agre gata pp frigoris
q[]stâta 2 eſtate diſſoluït h[]tus: eo q aeris ca-
lid[]u illâ e[]hat a corpi[]b9. Poro eſt: p[]lus
maior è q[]b hiem[]e pp calorè. Ad h[]ic ita q[]m o
d[]i p[]lus ſit imutatio ex âni p[]tb9. Et ſcièdu
q[]m p[]lus h[]m[]i è in cuinq[]3 pis medio: ſe-
cûdo scil[]q drantis menſej. In extremis aſt
eo[]p: p[]mo scil[]q drâtis m[]e 2 tertio erit iuxta
pp[]inq[]tatè pis 2 lòginq[]tatè a medio. Expeſi-
ſtia in veris p[]nicio p[]lus magn9 è fortiò:
2 celerior q[]b hieme fuerit: minuq[]3 2 obliò:
ac tardio: q[]b in h[]vis medio. Veris aſt extrem o
p[]lus eris mino[]r debilior: freqntior q[]b ei9 in
medio: maiò: yo 2 fortiò ac celeritati: fre[]qn
tie q[]z minoris q[]b eſtate eo q medio ſit p[]p-
quin[]t veris. Sic ſe res h[]i in p[]mordiùs 2 v[]liti-
mis tépo[]z anni: ſitq[]z p[]lus pp[]inq[]oris 2 p[]
gurationis p[]lus cuinq[]3 pis iuxta cuinq[]
q[]drâtis tps 2 p[]pindtatè: hec è imutatio ex tê
po[]ib9 anni p[]lus[]i. Immutat è 2 pp regio-
nes: q[]m q[]calidas in[]habitâ terras vt regio-
nem ethiop[]i p[]lus habêt eſtatis p[]lusbus
ſtles: qui vero frigidas qualis est caleba 2 ta
neis 2 finia p[]lus eo[]p ſi[]li è pulſib9 hiems.
Têperate aſt c[]plexionis regiòes vt ſunt q
in recta posite ſunt l[]inea qui in[]habit at popu
lus pulſu gaudet veris 2 autuni p[]lus ſim[]i-
li. Quarum aſt regioni 2 p[]lexiòes inter h[]as
ſunt eo[]p p[]lus populo[]p medi9 erit iter habi-
tationum h[]ar[]i p[]lus variatur tamè in aug
mento 2 diminutione iuxta loci e[]ne p[]pqui
tatem ad v[]ltimos. Et ad h[]unc q[]ueq mo-
duq res inuenitur eſſe in aeris habitudinib9.

1 4

Ziber

Calidus etem aer pulsum facti estati similis,
Frigidus vero pulsus efficit hiemali sſleſ,
Téperatusque vernu exibet pulsus i hoid.
Cirse gnātis aſt multis pulsus magn? et graus
ce leritat, ac frequētie: qm i p[re]gnātii corporibus
fortis ê calo: eoq ea[ur] augeat calo: 2p[]lonis
fetu[rum] calo: qn[que] calo: eoq arterij[s] cōtinnueſ
m[]k[ie]p exarterij[s] eoq i fecundia ſut: quæd[m]
oſſeum est c[um] defect[us] in m[]rice g[na]tiose loq[re]
mur. Et eoq pulsus in fortitudine 2 debilitate
hm[]oi est. In quiti m[]eſis cōplemêto medi: ê:
q[ui]m e[ra]tus hoc tpe einu[m]o: ê eoq hec tpe
fetus leuſis ſit pp ſui paruitatê: nec ab e[ra]t
hit corpib[] cib[]u plu[m]u: estq[us] in celeritate 2 fre
quētia téperat? Facto ât ſerxo m[]eſe e[ra]t imi
nuif[que]tus: q[ui]m fetus crescit 2 n[ä]z granuat ac de
bilitat: maior: e[ra]q trahit nutrimēti ſtitatê qu[as]
p[ra]us traverat: ioq virtus debilitat[que]gnātis 2
p[ra]us fit abide debilis 2 tardus. In ſono
q[ui]m n[ä]lis in eo calo: in corporibus p[]funda
couertik: digeriturq[] cib[]e qu[e]admodu[rum] ost[er]ſu
est alio loco: 2 p[ra]us puus est 2 tard? Si aſt
ſubmergitur ſomno ho[ra]rus fit p[ra]us 2 cu[z]
digestio fuerit cibi atq[ui]o c[]e trāſmiſt corp[]: ſtr[]
robo[ra]t 2 calo: ſitq[ui] inde p[ra]us magn? 2 for[ts]
nuſi q[ui]tardio: ê 2 rarior. Si aſt plir[ui] fecerint
ſomnu poſt cib[]u digōn[que] donec cibi granuat
ſupſluuitatibus fit p[ra]us c[um] debilitate 2 mora
p[ra]us q[ui]s 2 a[n] fuerat. I[]deo ergo erpedit no[
]bis poſt[que] digesti fuerit cibi expeſſi quo q[ui]
ep[]ibo g[na]te ſunt ſupſluitates egredian[que] vt ſpu
ta. ſcreat? emſicion[es]. v[]rina eg[]o. C[]ui aliq[]us do[
]miſes ſubito excita[que] aliq[]us reſp[]etina c[]: vt ſono.
voce ant y[]e[]to q[ui] ab ip[]so eruſt: aut alia q[ui]ns c[]
turbat 2 n[ä]t. 2 p[ra]us fit magn? for[ts] ac velor. fre
qu[es]. turbat? 2 trem[es]. Q[ui] aſt q[es]cit excita[que]t in
ſu[n] redit ſtati p[ra]us. Chec est c[ar]p[] assigna-
tio n[ä]liu[que] p[ra]us imutat ab téperat[ie] hitudie
2 cu[que] faciut ho[lu]z p[ra]u[m] pulſuz n[ä]le: d[in] o
i[]tpe 2 o[ui] cognosca[]t loco o[ri]q hitudie. CO[]z ita
q[ui] c[ui] ho[is] tuenerit p[ra]us. medi: alcatu ab illi
pp[ro]p[ra] p[ra]uſu 2 ſecedisse ad hitutudles varias[ut]
significet abide q[ui]m corp[?] a n[ä]li imutat[us] ê ha
bitudie quis alteratioe iugta imutates p[ra]u[m]
n[ä]le c[as]. Que ât imutat n[ä]le c[ae] p[ra]u[m] duo
h[ui]t g[na]: res. ſ.extranãles 2 res n[ö] n[ä]les. Et
nos ho[]p du[]i on[]dem]dinerſtates genep[]r cu
i[]u[m]q e[ra]t hitudin[?]e: 2 q[ui] ſit p[ra]us imutat[ö]is c[]
h[oc] loco i[]capiemusq[] de n[ö] n[ä]liu[que] genere re[pr].
C[]ap. v. 5 p[ra]us pp res n[ö] n[ä]les imutat[io]e.

Ico
q[ui]m c[ar]p[] no[n] n[ä]liu[que] genus
medie ſunt c[ae] inter n[ä]
les 2 extranaturales c[as]. S[]ut ât
ho[]p q[ui]no[] genera. Œxercitiu[m] bal-
n[em] cib[]u q[ui] pot[?]. Et nos p[ra]um de
ea q[ui]a[] exercitiu[m] p[ra]uſus facit imutatione vice
mus. D[]ico ergo q[ui]m exercitiu[m] téperat[us] p[ra]uſuz
facit magn[ui] ſon[te] velo c[]e: frequêt[em], Si etenim

Septimus

téperat[us] fuerit exercitiu[m] ſup[ra]ſuities diff[]oſuitt
m[]e[ra]q ſon[te]t calo[re] auger n[ä]le qu[e]admodu[m]
oſſe[]dim? c[um] de exercit[ui] in corpe actio[]b[]d[]in-
m[]us. Si ât ſup[ra]b[]det téperato p[ra]ſuus faci p[ra]u
debile[] du[]p[]tard[]us 2 raz[us]. Si etem h[oc] exercitio
fuerit v[]ſus imoderato 2 g[ui] fatigat[que] labore
et q[es] debilitat[que] t[]r[?]oq p[ra]uſus fit debilis diff[]
u[]tior calo[]r n[ä]lis 2 iminuit. yn[?] 2 p[ra]uſus fit tard[
]ac r[ar]t? er calo[]r paucitate 2 durities ex diff[]
lutio[]e h[ui]dita[]r 2 s[ic]citat[que] adn[em]u hic ê que[]r
eritiu[m] facit p[ra]uſus. Œfac ât 2 balneu p[ra]uſuz
q[ui] 2 duas dinu[]d[ik] p[tes]. altera ê aer cal[es] alte-
ra a[que] a[que] q[ui] 2 duas d[]istribu[]t frida[] 2 ca[m].
Et a[que] cala ac aer fillis ſi q[ui]s illis vt[ar] téperate
p[ra]uſu faciut ſon[te] magn[ui] velo c[]e: frequêtem.
Balneu n[ä]q téperat[ui]nt[ut]e auget eoq a[] cor-
po[]re ſup[ra]ſuities diff[]oſuitt. ioq p[ra]uſus ſon[te]
tur corp[?] q[ui] calefacit: vn[?] p[ra]uſus fit velor et
freq[]n[es]: estq[us] p[er]t molli[us] pp e[ra] q[ui]n lecrat[ur
m[]e[ra] h[ui]dita[]r: marie ſi ſuauis fuerit aque
balneu[que] q[ui] 2 balneo fuerit h[oc] imozat[que] ſit que[
]admodi fuerit p[ra]uſus pu[?] 2 debilio[] celerita
te 2 freq[]ntia ſup[ra]ſuities vt p[ra]cellerat[que] m[]. Si etem
m[]o[ra]i balneo plir[io]cê h[oc] fecerit t[]r[?]debi
litat[que] e[ra]p[li]t[?]a m[]a diff[]o]nau[que] ioq p[ra]uſus fit
debilis auger ât corpiſ calo[]r ioq 2 p[ra]uſusce
leritas ſitq[us] iter d[]u[]p[]t téperat[que]. Si aſt
d[]int[ui]mo[ra]t? fuerit d[]oec n[ä]lis diff[]o]nau[que]
c[]a[]lo[] p[ra]uſus pu[?] 2 debilis. tard[?] 2 rarusq[]s efficiq
qu[e]admodu[m] i exercitio[] 2 tingit imoderatos.
Si ſit aſt a[que] balneu ſride 2 a[que] balneat[que] corpi
corpul[]eti 2 t[]pate im[]o[ra]t p[ra]uſus fit magn[ui]o[
tis 2 velor. Frig[?]n[ä]q[us] c[ui] téperat[ui] ê h[ui]nt[que]
]gregat 2 calo[re] n[ä]le 2 in corpiſ iterio[]b[]c[]
ciudicit. Si ât plir[io]riu[m] a[que] fiat frâ mora[] in
[em]t[ui] vt calo[]r corpiſ p[]fundo imergat[que] p[ra]u[m] pu[?]t
]tard[?] freq[]u[]t[?]s reddi[que] pp e[ra] q[ui]tuti ſit ſuſſo-
cation[?]e. C[ui] ho[que] balneat[que] frida erilis ê 2 pan
ce admodu[m] carniſ: mora[]q[us] e[ra]q in a[que] téperata
e[que] debilis 2 tard[?] illi ſit p[ra]uſus. In h[]mo[m]n[ä]q
corpibus frigus p[]uenit aque ad m[]e[ra] inte[]
rióra velo[]cins p[]pter carniſ p[]aucitatem: ioq
]cor[al]o: debilitatur naturalis 2 virtus iminuit
tur. Est aſt ſimul et durus eoq v[]ene partes
aque spiffen[que] frigido. Qui ſi imozatus fuerit
in ea vt calo[]r ad interio[]ra corpori p[]roſun[
]daq[us] convertatur 2 m[]e[]b[]ris fiat obniu[m] imi-
t[ui]q[us] frigus principalibus eor[]uq[us] imersatur
ſubſt[]at[ie in v[]ltimo percutit p[ra]uſus debilitas
2 paruitatis ac frequêtie pariterq[]us durus
est. Et ad h[]unc modu[m] p[ra]uſus a balneo ſit im
mutatio. C[]ibi et imutat[que] p[ra]uſus aut ſua q[ui]
titate aut q[ui]litate. Quatitare quid[em] c[ui] p[ra]h
accipit homo cib[]u p[ra]uſus in principijs ſit va-
rius 2 inordinatus. Cib[]us n[ä]q[us] tamet[ui] v[]tu
tem grau[et]. ſed tam[em] aliquâdo poſt exercitatur
ad eius decoction[?]e: ſitq[us] fortis 2 magn[ui] p[ra]
fus. Aliq[ui] vincat[que] c[]ibo 2 p[ra]uſus puus ac debi-

Theorice

Maly 85

tus reddit: est quæ cù varietate mollis pp ea qæ sit illi ex cibo hùiditatè. Ut àt plena digestus est decoctioæ cibæ? et ad mèbra mittit: pulfus fit forbis et velox: qum fit bìn cibæ fuerit diges? hùtutè auget calotæ qæ nàlè: comitatæ qæ pcedètia pìlbus mollities. Qd si modicà sumat cibòs cèpitatè quorù ad mèbra missio accelere: pulfus faciùt paulo minore magno et minus forè: minusque festinùs qæ fit cìbus digestus est: redditur quæ in ter mollè dux tèperat? immitât cibi sua quæ quilibetate pulfus: qum quorè è caìa còplexio cibi cujus dictus pulfus celeritatè addùt et frequètiam. Qui ho fridi et morà et raritè: hùidì cibi corrispæ arteriæ auget mollitiæ. Cpot? ho iurta fue còplexions nàm et pulfus facit: aq dò frigida è e hùida et pað: imo vt nonulli tradunt oio nò nutrit: parus imutat pulfus alteratòe. Que qum tarde træsfmittik pulfus facit ciborùz pulfus similè et diu ei? durat imutatio Ædii et ipia itò. Qd si gravis è aq friditatis et pulfus fit durus et tepida mollis. Porò vinù in pulfus idè circa pulfus qdò et digesì operàtur cibi: facit nàs illù magnus et forè velocèqæ: nisi qæ eins hùus cibòs subest hùtuti digestòr eoq ci bi plìmo resicùt nutrimèto et majori Æ vinù. Cibi qæ hùtutè auget: vinù celeritatè nifi qæ quæ facit pìlus festinatìs bræni fit tpe eo qæ celéri ad venas imittat: citiufqæ in sanguinè hùtitur. Reliqui oðæ potus qæ fridi sunt pulfus faciunt parùn et tardù: qæ calidi celerè et frequentè. Et hìc est quæ faciunt nò naturales cae pulfus. CCapitulum, yf. de pulsum imutatione ptopter res extranaturales.

Alfus
qui ab extranàlibæ
fiùt càis hoc expòse-
mus loco. Dico qæ extranàz sì fit
cæa pulfus imutàtes morbi sunt
et accèntia illos sequètia qæ càis in
ducitur et fiùt nò nàlibus cù in eapòsu modi
et terminos hò trâsgredi: træfferturqæ corp
a nàli ad extranaturalè habitu diinem quæ ad
modi alias hoc libro ià dirim? Cet qum mo
bi et morboz accidètia plimaz sunt diuerſita-
tù: còdusferit eas medicòz antiq sub duob
oës còibus għibus: et aùt qum imutàtes pulfus
cæe extranàli imutatiorè duo hùt għa, aut em
diflipât hùtutè et diffoluùt: aut grauæt et còpri-
mùt. Et qæ diffipât et diffolunùt hùtutè cibòpua
tio è morborù neqitæ et aliaæ accèntia ac Ġuis
dolo: et imoderata enacuatio. Que àt grauæt
et oppùmùt hùtutè est repletio: hjoz copia et q
extra naturæ est grosities vt calidù apa et fris-
gidù aliaq. Et nos primù dicemus de eorùz
opatiorè circa pulfus que hùtutè diffipât et dif-
soluùt. Dico ergo qum diffolunètes hùtutè res
pulfus faciùt parù debilè velocè et frequètè:
et quato amplius hùtus solui et debilitatè et pul
sue paruitas augmètak: et debilitas fitqæ pari

ter tardus donec oíno perferat i hùtus caſu
vſo formiculofus qæ in vltio est debilitatis par-
uitatis et frequètie. ytiq aùt frequentia hac in
hitudine nàs quoq molleat illi in magnitudine
et eius loci attrahens aerè suppleat hùtus per
magnitudine et celeritatè. Aliquotiens aùt fit
pulfus hùniculofus: nifi quidè in hùtus disſo-
lutione: nifi in euacuationibæ qæ subito ſemel:
qæ ſunt: yt in ſanguis eruptiòe a venis et arte
rijs in vulneribæ aut flebotomia: aut a naribæ
ſluqn et imoderata solutiòe alijſqæ hmoí ſlil-
bus. Accidit aùt et pulſus ſubito ſemelqæ for-
miculofus cujus hùtus caſu cadit imoderato ſe-
mel quæ admodi in defectu qæ hùtutis è caſus
vitalis ſel. Aisùt aùt nonulli pulſus ſcedi for-
miculofus a vermiculofo Ætulocuqæ tpe: nifi
qæ in defectu pulſus olo vermiculofus non fit
hùtitate têporis qæ ſenſui pateat. Cui etent pul
pulſus fact? fuerit vermiculofus ſtatiz trâſit in for-
miculofus nec in hùmiculofo pmanet. Hec est
vninerſalis cauſa: affignatio hùtutè diffipât
et diffoluùt. Disgregate aùt et ſingulariter.
Cibo: pruatio in præcijs pulſus facit puu
et dibilè: qum nàlis calor: ſua est adhuc i habi-
tudine. Nonùchæ acumè adjuçit: fitqæ pulſus ve-
lox et frequê. Qd si tâ diutiusa est cibòpua
tio vt calo: iminua: nàlis: et pulſus paruns
debilis tardus et rar? Qd si eovsòz cibos per
ſtat pruatio: donec hùus diffolua: pulſus in
vltimo erit paruitatis: debilitatis et tarditatis
cùjus virt? ſic diffولا tè: hò adhuc viuit, re
ſpiratiorè indiget aeris: fit abide multe freqn-
tie pulſus quo p eam attrahat aerè qæ neçia è
hùtitate. Hec est pulſus imutatio qæ ex ciborum
fit pruatiòe. Cet? aùt imutatio malitie mo-
boz cæ hmoí è. Qui pessimi ſùt morbi: pìſſu fa-
ciùt formiculofus: qum moribus pessimus et ne
hò virtutè et ſumit et ad caſuz cogit celerius.
In accidètibæ aùt atalibus qæ ſunt; ira: gandi
tristitia. Ire quidè tpe pulſus est magn? fori
et velox: ac frequê: quonìàvirtus et calor: natu-
ralis dum irascitur homo ſemel ad corporis
exerſit manifesta: còſoſtaturqæ ad vindicete pe-
titionè: et vltionis ac victorie: ſuper eù qui no-
cuit: est aùt circa duritie tèperatus et mollitiè.
In sandio ho eo qæ naturalis in eo calor: pe-
detètiz ad exteriora psgredi: pulſus è magn
inter forſtitudinem medins et debilitatem et in-
ter celerè et tardi: quoniam hac in habitudine
ne magna nò multi opus est refrigeratione
appter caloris tèperiè. CIn cura qum natura-
nis ad profundus corporis calor: paulatim re-
ducitur. Pulfus erit paru? debilis ac tardus.
Et si diuturnio: cura fuerit ac tristitia: donec
ad còsumptionè perduca: virtus: pulſus pì-
mo vermiculofus in vltimis ad formiculofus
cònvertik cù ià diffoluta cadit virtus. CIn ter-
rore ho qum calor: nàlis tot? et repète ac ſemel.

Liber

corporis refusit ad pfundum: virtus quosq
simul refusit aliquado ab eo qo'timek & ali-
quado manifestaſt cù refusiuſperat. Hacq
de cã pulſus fit velor turbat? tremulus: què-
admodu & a cauſis fit tremêtibus: est pariter
varius inordinat? pp imutatiòes q in timore
ſiut timènti. Si pſet aut formido: & in eadeù du
rat cogitatus habitudine:pulſus hmoï tristitú
ſit ſikis pulſui. Si aut eo vſiq in hoie hec pſeu-
ueret donec virt? diffounaſ: pulſus ad ßmicu-
loſuz deſuit: dehinc deſicit ad formiculoſum.
Hec è pulſus assignatio q ex alialibus fit acci-
dentib?.

(Qui aut ex doloz talis est. Doloz
aſt erit in nobiliu aliquo mébroz vt epate &
ſto: & fit ab eovermiculoſus pulſus: aut i igno
bilibus mébus vt manu & pede: estq gravis &
imoderat? : fitq ab eo qlis & a nobiliu doloz
mébrozú pulſus malus. Doloz aſt cù in mé-
bris est nobilib? vel nò nobilibus: pulſum in
principís facit forſe velocè & freqntè: qm eo nã
tpe ad expellèdu qo nocet còmota è: ioq & vir
tus moneſ vitalis ac calor nàlis. Si yo dura
uerit eo vſiq doloz donec ûtus deſiciat: p[]lſus
fit prau? debilisq & caloris cã velor & freqns:
pariterq & varius est multa varietate: tumul
tuationis dolozis cã duersis variſq sfbz aug
mentu & diminutione tibbus. hmoï doloz: pul
ſus adducit.

(Evacuationis yo: vt solutio &
diaria ſanguis a narib? fluxus: & inferi? i vto
q feru ſanguis eruptio q ex venis ſit & arte-
rijs pulſus facinnt hmoï. Harum in principís
paffione pulſus paruus est & debelis tardus
ac frequens pariter vacuus pp măruz ena-
cuationè ab his venis. Que vt pſenerat pul-
ſus ad vermiculoſum declinat. Et in vltimis
cù virt? cait in formiculoſuz. Cù at euacua-
tio ſemel in p[]lſus in p[]nibus vermiculoſus è
et dehinc ad formiculoſuz trâſerit. Hec è imuta-
tiois p[]lſuſ q ex ſutut diffolutòe fit assignio.

(Cap[]m. vii. de pulſus immutatiſe propter
virtutè Grauantes cauſas.

Oro
imitatòis pulſus q a
cauſis ſututè aggra-
uaſtibus e opprimètib? fiut diuer
fitates plures ſunt h pulſus q er
cauſis virtutè fit diffounètib? : eo
q q ex cauſis ſunt morbi ſututem Grauaſtib? e
opprimentib? plures ſunt morbis e ſututè diſ
ſoluèntibus factis. Vurtus nàq opprimik e Gra
uaſ ex humozi copia e repleſòe. Humozes at
ſi multiplicetur paſſionè ſcom cògregationè e
mébri hitudinem in ſuba e actione. Ideo er
go q ex repletionibus ſunt paſſiones plures
ſunt h ab euacatione. Et nos incipiem? pi
mi q ex repletionibus paſſiòes ſiunt: e cuius
modi pulſus est in ſingulis habito: ſed pi
muz de eo qui in oibus ipſis còis est pulſus,
Dico qm pulſus paſſionibus q ex aggrauſ-

Septimus

tib? fiut cauſis còis paru? est & debilis ac ple
nus: qm virtus debilitaſ eo q ipaz hózes as
grauèt: vnde & pulſus fit debilis. Paruitas ât
virtutis sequit debilitatè q dilatationè mìme
facere pòt bonà arteriarù ex ſupfluitatibus.
Est aſt pariter & frequès pp necessitatis acce
leràtiæ & a magno deſe cù: et qm virtus nùc ſu
perat ea a qibus opprimitur & vincit. nùc illis
succùbit e vincitur. pulſus ſit varius e inordi-
nat? quæadmodum ignis accidit flàme ſuper
què lignoz proſcitur copia motus varietas.
Flàma eteni qunc in lignis operatur a[]dabit
ea: quâdoq lignoz vincitur copia e extiguif:
quâdoq debeliter ifurgit e debiliter moneſt:
aliuado fortius operatur e fortiter moneſt:
alieq huiusmodi kiut varietates mot? q ineq
liter decurrut.

(C)arietates aſt e ordinis pu-
uatio hac in habitudine inuenitur in oibus
diverſitatib? in quib? varietas è magnitu-
dine. I. fortitudie celeritate e frequentia. Et ſi
virtus plurimù gravatur e i multis êvarietas
diverſitatib? Si at pa[]p in pancis è eà iueni
ri. Aut i magnitudie aut i ſutute. aut i celerita
te vel h[]ap duab? Maxie aſt in pulſus dìther
ſitatib? forti debilis pu i magni itercidit va
rietas. Cù èni ûtus materie refiſtit pulſatio
nù magnap numer tot? è quòt? e pulſationi
puarù. Qo si ſututè ſupet m[]a pulſationi p[]ua
rù ac debiliu maiò: è numerus h magnap e
fortiù. Si vero materià ſuperet e vincat ûtus
fortes e magne pulſatiòes p[]lìs numeri ſunt
h parue debileſq. Nonufìs at ſubito moneſt
virtus aliq que illà ipellit habitudie percutit
q digitos ſemel quietis tempore e p[]ura: ab
inde abuſdàtior. Nature tem qetis tpe aliq
nocès nonufì: accidit ab his que Grauàt: ne-
cesseq è illi ad expellendù moueri qo nocuit.

(C)etrusus fit virtutè quâdoq òbilitari mo
tus tpe int[]mi: ut necesſe ſit illi quieſtere: udeq
vna decidit a trib? aut quatuor vel p[]lib? pu-
fationib? Hec est còis assignatio pulſus reple
ti e quòq Grauaſ virtus ex humozi copia. Dis-
gresatim autem e singulariter quo modo e
quis ſit hoc explanabimus loco. Dico quo
nàia cu[]re repletio in corpore fuerit pulſus q[]eſ
dirim? in còibus erit. inſi q[]i repletio ex ſan-
guine fuerit pulſus cù eorù que dicta ſunt ob
feruàtia: magn? est e velor ac frequès p[]pter
ſanguinis calo[]re e est circa mollitiem t[]épera-
tus ac duritiem: similisq plenus e calidus.

(C)um autè ex colera est rubea repletio: ve-
locior est e frequentior pulſus: p[]ropter calefa-
ctionis colere rubee magnitùdine: e inclina
tur ad duritiem ſiccitatis cauſa: maiò: enim
eius est diuerſitas p[]ropter colerè rubee mo-
tus copiam. Et ſi ex flegmate est repletio: par
uns erit pulſus e tardus ac rariò: e ſensui mol
tior minusq varius. Quod ſi ex colera fuer

Theorice

Baly 86

rit nigra mollitiei erit loco durities pp cole nigre siccitatê. Et qm durities htuti dilatatio nis e iobediës pullus erit minora min? vari?. Cu ait huo?b? his in corpe putrescere accit: et fiut ex eis febres pulfus magn? e velox ac freqnsvari? tactui cals erit? augmêtur dimi nutio in habitudib? his iuxta huo?ris titatê e pion e i? nâle?. Si fit etem? putrid? huo? ex cola rubea: e e tititate mult? et pulfus maior? erit ac vehemêtior freqn tion maioris varietis. Si si ait tititate pu? circa has mior? e ha bitudines. Et si q putruit huo? a flate est et multe tititat? pulfus panulomin? e a magno e veloci. Et si ei? pauda e eititas circa hec im minut? e et min? dur? ac vari? flatice câ huiditâs. Qd si ex cola e nigra putrid? corporis huo? erit cu his q dicta sunt duritiei maioris nigre cole siccitatis c? hec est pulfus assignatio multitudo sigtur huo? et paucitas si in oi sit in corpe. Qd si in yno mebro? sit aliquo vt mul tas faciat passionû diuerstitates qles habeat pulfus hoc erponemus loco.

CCapituluz, viii. de pulfibus apostematum species significantibus.

Embrorù qd si i eo hu mor aliqs, fue rit gregat? : aut aпа producit aut spèm morbo? quâpiâ. Et nos pèm de aпа ate dicem? : quê faciat

pflua, Dico qm aпа pl? diuerfa st: aut pp illâ huo?re facieta: vt aпа calz qd ex lâsue fit et voca flegmò. Aut qd er cola rubea et d? he rîspilla. Ant qd er flate fit frid? aпа qd etyn dimia voca?. Aut qd sit ex nigra et appella? feliros aut pp in q fiut mèbr? locu: qu? admo d? q accit in cerebro in stò in mâu i pede aut pp mèbr? subaz: qu? ad mod d? i carneo mèbro aut nervofo: aut multa? venar: vel multa? arteria? aut pp ip? titatê: si pu? e aut magn. Et cu hac aпа varien? diueritate et pflus q? sz quâq eor spèzvaria?. Et nos a pul si iepiem? qu? aпа facit calz flegmò vocatî ostèdemulq et diuerstitatib? imutatiôs q illi accit hitudine pmsq pulfuz qu? hui? aпатis nà simpliciter facit assignabim? . Dico qm calz qd flegmò vocat? aпа tumo: e exterior a re nàli ex supliutatib? malis et sanguineis faci ad mèbr? defluètib? : qd replét et ertèdùt piterq veas et arterias q in eo sunt comitats? hmo? durities dolor meatù opilo oppref sòis c? . Seqitur ait opilatione àhelit? pua: tio putrescit abinde mâe et in santiè drit?. Et si aпа magn? e aut in nobiliti aliq mèbro? fessis abinde fit. Et si eiusmodires e e pulfus erit in calo aпа dur? . pu? . freqns. velox variis varietate ferracea. Dur? qd pp arteris et transféionè et mèbr?. paru? at pp. corporis arariu? duritie e htutis debilitatê cu arterie durevir

tuti dilatatio is iobediètes sint vt plene dilatent debilis? virt ab arteri? plena deficiat dilatatioe. Freqns ait e velox eo q multa sit refrigeratio is necitas pp aпатis caler? cu nò posit dilatare arterias vitt? chtu sufficiës est femel vari? qd et ferre? qm durities arteriâs nò pmittit ad dilatatio is attigere finè: sz cigit illâ icisa et amputata moueri dilatatione. Quare ei? qdâ dilatant ptes dilatatioe magna qdâ pu a fit? hac de c? ei? figura sub di gitis qlis est ferra. Ibis itaqz de câis pulfus et aпа calo dur? e pu? . velox. freqns varietà te ferrea vari?. Et qm cuiq qu?or sunt tpa mo?bo. Initis cu iepit. s. et augmêtis ths qn ei? auget virt: stat? et tû c Futor e et difficilio? c fuerat. Declinatio iminutiôs. s. ths et qetis et aпатis q? qu?or hec sunt tpa. Est ât pulfus i singulis rpid? ab alio? diinerfus tépo? pflus. In principio nàqz aпатis cali pue e duritiei pflus. magn? forfus. velox et freqns varietas in eo ferrea pauda. aпа nàqz in principiis debile estv? et durities pulfus modica et arteria a di latatioe nò phibe? fitqz pulfus abide magn? Calor? i principijs aпатis cali fortis e veloci tasqz et freqntia exinde mai? varietas ât ferrea mio: e qm durities pua. Augmêtationis ho tpe pulfus erit assignatio is q dicta e e in principijs nisl q in ea forti? e et Futor magis ait q repletionè et extensione seqtur durities varietasqz ferrea fortis e hoc i tpe: ioqz pu? . Stat? ho tpe oia hec àpliora sunt. amplinqz durities et varietas ferrea. Ipe e? oino rozobant ea q dirim? c? : est ait sìl minor? c? fue rat sed non debilio? c? fuerat nisl forte virtu tem opprimat morbus. velo citas autem et fre quentia hoc augetur tempore caloris fortiù dine qui ad refrigeri cogit nimietatem cum ea forti? fit ho? a ? âte fuerit calo: quodqz a magnitudine arceatur. Declinatio is au tem tempus quoniâ in ea apostrema finitur et deficit: apostematissqz huins et morbi secessio aut p dissolutione e fit humoris et diffipatione terminaturqz et ad primâ renertit naturalez pulfus habitudine in qua fuerat san? . aut dissoluit ab eo q subtile est et remanet grossz induraturqz et lapidi fit simile in mèbro tran sitqz apostrema in sclirò. sitqz abinde pulfus durior c? fuerat et subtilio?. hoc ait ideo qm arterie dilatarì in latum et profundâ plurimi? nò pòt duritiei repulsa causa. Est etiam min? velox et frequens ppter caloris iminatione et pancitatem necessitatis refrigerâdi. hec e im mutationis pulfus assignatio ex apostematis calidi natura. Pulfus autem immutatio ppter mèbr? subştatiâ apostematici hmo? e. Calidum enim apostrema si in membro fuerit carneo pulfus vt diriximus est durne sed minoris duritiei. eritqz ferrea varietas ei? nò

Liber

Imoderata: scq. et paucitas. Si sit aŭt in me-
bro nervoſo pulſus erit durio: pp opilatiois
magnitudine q. nervis accit ab extelioe. Cuż
neruis extelioe fortis tingat durities quæad
modu calcanei fit nervus ex qbd corde fiut ar
cuì cuì extèdunk: fitq minor duritiei ca: sed e
pp dolorè q. accit ytuti ex magnitudine ſenſus
mebr: varietas ſerrea maior erit ex duritiei
nimietate. Chi aпа aŭt maiè: e pulſus cuì his
q dicta ſunt fit tremulq. Extelio naq: et duri-
ties hæc in habitudine robustiores ſut pp aпа
tis magnitudine et nervop duritiè: vn et arſie
apli: extèdunk et idureſcut accitq illis qbd cor-
dis extelis in arcu q. ſi pcutiank no obediant
ſz spatio tremut qda. Cuì aŭt in multap è me-
bro venap aпа p[ulſus minq erit durq et molliq
q[ui medbia molliora ſunt nervis. ioq et maio
ris erit pulſus ſtitatis et minq ſerre] ea qua
diximq ca. At in medbro multap arteriap pos-
to apate pulſus magq fit pp caloris multitu
dine nalìs variq in ordinatq eo q imutat pl-
fum habitudo citi: ad cor serf nullo inter me
diâte. Hmòi est pulſus imutatio pp membri
ſbaz apatici. Immutat q[ui loci medbi ca q[uiſ
in cerebro aпа ſit pulſus ſiqurat erit apatq
p[ulſui q in nervoſis ſit locis. Et ſi epe apatq plq
geret ſikitudine qbd ivear mebro è mltap. Et
ſimembq aliq: cordi p[iquoq loco p[ulſus erit
e[ſtikis apatis pulſui q[ui in mltap fit mebro ar
teriap. Dictu è at in medbis cordi primq. q[ui
ſi in ipò ſiat corde aпа no durat ho ſz morit.
Hoc q[ui mo aпа calq et ſua et loci in q[ui na pul
ſum imutat. Aliquotiès aŭt apani accit calo
accus fitq pulſus ab eo imutatio qponiq
ex apatico et ex eo quem facit accides. Hoc at
accus aut fit opticipatiòis mebr apaticià cu
aliq mebiovtpaſmq er diapragmat: fit aпа
te pp diaphragmat: opticipatione cu cerebro
p nervos q ad ipzyeuit aut actiois mebri ea:
quinadq eri q[ui apate digonq fit corrupio et ex
p[rim]oico [ahelit] arctatio et ſuffocatio aut acci
des certe est aliena qbd in hitudine fit apat: vt
defect: cephalca alia q aliena accntia: et nos
ondemq quènvni qbd hoq afterat accenti p[ul]ſa
cuì q[ui illis disputabim] pulſib q[ui morbo]ſſe
rùt diuerſitates inyno q[ui mebro] hec è p[ul]ſus
mutationis assignatio q er apate fit calq qbd
er languie itumeſcit et q[ui illò sequunt accenti]
bus. In apate aŭt q[ui ex cola] ſit rubea q[ui
cak heri ſpila q[ui calor in eo fortiò est] et pul
ſus erit celerio: et frequentior. Et q[ui] ſccitas
in colera d[na]k rubea erit durior pulſus et ſer
rea maior abinde varietas. Frigidù porro
aпа q[ui ex ſkate fit pulſum facit paruri tardù
et rarù eo q paq egeat refrigeratiòe m[ita pp
q[ronis flegmatis frigus stimulq molliò pp
flegmatis humiditatem nec erit in eo varie-
tas ſerrea forti] ppter duritiei inopiam. Et

Septimus

qbd ex nigra fit apa. p[ul]ſu h[ui]z subtilè. duptardù
rarùq et ſerrea in eo varietas maior et fortiò:
totùq hoc p[pter duritiè et caloris paucitatè.
Ad hunc ita q[ui] modu p[ul]ſus fit imutatio p[er
pter apostemata. COq aŭt scire q[ui] imutatio
nis [ritas que in pulſu est circa paucitatem
et multitudine iuxta apostematis fit [ritatez
et membri excellentiam ac ſenfiam. Si fit eni]
magnum aut in nobili et excellenti membro
apostema vt cerebro epate et ſtomaco immu-
tatio pulſum moleſtat maior fortiòq. Si ſit
autem paruum aut in manu vel pede minor
est pulſus imutatio et debilis.

CCapitulum, ip[er] de pulſu invno quoq mem
b[or]um paſſiones ſignificante. Et primo de
pulſibus paſſiones cerebri portendentibus.

Aoniam

Aoniam de pulſu apo-
stemati. ſpès
ſignificate explanatiu[m]ã de el'
pulſus explanatione quo alioium
[spès morbo]q signiſcanq et invno
quoq fiut mebro iſci piem. Et


diu ab his qui in cerebro et ab eo ounk ſu
mètes. Dico ergo q[ui] q[ui] accident corpiq me-
bris morbo]q spès multe ſunt et in [plurib]
eoq pulſus [figurat] est alioq cuì alijq et pp[or]
tionalis in plurib]qui habitudinib. Jo ergo
pulſu ſpecies multe ſignificat morbo]qoc
idcirco fit aut q[ui] paſſiones ille còitatem ha
bent in ſpè ſez evna spè aut quonìa comunè
habet cám que illas excitat aut q[ui] in mem
briz ſubftària in quo kiùt ſib communtant. Jo
bis igitur hoc ſufficiet loco vna aliqua paſſio
quo ſignificat pulſu ab ea p[cedeti] vicere ab
alijq abstinètes paſſioibus stimulubq. Inci
piemubq p[mi]q a morbis qui in mebri ſunt
alialibus que ſunt cerebro et ab eo p[cedentia
qua]q faciut pulſus alteratione. Dico q[ui]
que in cerebro kiùt paſſiòes ſunt ph[renesis] et
mania. obliuio coagulatio. obliupe factio vic-
gilàs. epilepsia. apoperia. [pa]ſtuus et enerua
tio. ph[renesis] q[ui] calm est ap[ostema] et operi
mentis fit cerebri. Horùq natura operimèto
rum nervosa est. pulſus eius durus paruus
factus est et frequès fortis et qui incidit quib[]
fentièti a loco videatur tràſferri. Durus qui
dè est p[pter] diſtèſionis magnitudine que er
apostemate fit cuì in nervoſo ſit ap[ostema] me-
bro paruus duritiei cauſa que dilatationem
prohibet frequens vero p[ropter] magnam re
frigerationis necessitatè calide completionis
cauſa. forti] quoq quonìa hac in paſſioe vir
tus valida est. i[de]oq et infirmos qu[ibus]àvide
mus t[ibi]bus tan[que] saliètes Grauiubq vocie
rare vocib]q p[er]mètis corruptione. Varietas
vero inest illi et itercioſo. eo q[ui] arterie dilata-
tione arceanq bona duritiei et distensionis ca
virtutis roboe que quaſda dilatat arterias et

Theorice

Maly

87

ab alijs deficit:ideoq q tacti attractat opina
tur illu a loco træfferi ad locu: aliq Æqde ad
supiota:aliq ad inferiota. Ccû at mâ h'c ex
cola est rubea: fit pulfus tremulus ea q dicta
retro est câ:qò pulfui scilz accit in aſpatibus q
in nervoſis fiut mèbris distèſonis Granitas 2
duritiet:que ad modu arcº cordis còtigit ex p-
cuſioe tremor: Marie ſi mâ ſit ſicce còp'onis.
Auger etem ab ea arteriæ durities. Aliquo-
tiæ at ſzaro hac in paſſioe pulſus magnº e
cti apa paruº e nec multa distèdunk opimeta
distefione vt duriores abide fiat arterie. Cate
ſi er mâ eſ legmatica ſut minoris arterie du
ritiet 2 obe diétores dilatatiòi 3 tuti. C accit
aſt hac in paſſioe pulſui nonullis tbipº velo-
tioe e e dilatatione reductioe: vt fit scilz ila-
tatiòis tps minus 3 reductiòis 2 econtrario.
Eſt aſt huº câ qm paſſio ita calm est apa in
cerebru operimètis 2 febris 2 herës. ſebris q 3 in
ea accit putridi cã humoris q apa facit 2 apa
tis canſa caloris fit qn calor: maior est 2 dilata-
tio celerior pp magni ingrediétis aeris necef
ſitate qò per dilatationez fit quo magnitudo
cordis refrigerek ardois: reductioq ſequit
tardior 2 diutius fridus apò cor aer imorèk.
Ch at putridus e hùor: maior 2 æpior: e reduc-
tio celerior dilatatioe imorære eo q magna in
ſet expellèdi ſupfluitates neceſſitas 2 emittè
di qò p reductioe fit:vo caſch 3 pulſus reduc-
tinº Sic et in oibº fit putridis ſebribus ch in
eis amplio: erit calor 2 dilatatio comitak cele
rio: reductioe: intin vt in dilatatois pulſus ac
celeret principijs motu vt poffi tardet. Ccû at
putridus e hùor æpior: 3 calor: reductio acceles-
ratins fit 3 dilatatio: intin vt tarda incipiente
dilatatiòe. finis eí festinetur q celerior ſubde
quat reductio pp eã quâ dimimº cám. Dec eſt
pulſus pheneticoz assignatioe: 2 quor animi
alienati ſunt. C Ad huc et modi pulſus iueni
tur despictiã patientiú nigra ſm maior e ptc.
Cethargi at 2 obſtupeſactiòis pulſus mar-
gus est debilis: mollis. tardus: ſingulnoſus
yariº fluctuosa varietate. Dec tenis ex mâ eſt
flegmatica paſſio: hùida q in cerebro eignit
aut ad iphº a mébro tendit alio. Cerebru at mè
bùs est humid: 16q pulſus abide fit mollis.
Om at hac in paſſioe flegma putreſcit: debi-
bus oſt febris: arteriariſs corpus dilatado no
phibek magnus fit pulſus. Qn at humidi-
tas lupat debilis e pulſus. Fito debilitat: c
hutius cu humiditate variº 2 flucuſus. Et
qun materiei frigi da eſt còplexio: nec multuz
accelerat neceſſitas fit pulſus tardus 2 ſingul
tuſus. Ait aſt Salienº aliq hyc pulſuz acci
dere q bis pcutiens dictus eſt. hoc fit cu ma-
teria hec in cerebro multiplicatur: donec ipſa
operimèta fecu distèdat: ynde 2 arterie dure-
funt:træſitq a motu pulſus fluctuoſo ad bis

percutièt e q ex duritie fit. Paſſio at q cuma vo
centur obſtupeſactio ſcal vigilans ex varijs fit
causis ex phenetis. 1. eſt hærgis erit eiº paſ-
ſiòe moleſtati pulſus iter pheneticos medi9
2 lithargicos: magis at 2 in pluribus phrene
ticox pulſui filis: fed eop maior 2 mollior fleg-
matis cã humiditatis: 2 eiº q cerebru eſt: in ce-
leritate téperatus 2 freqüntia pp eã que pèſeſit
caufam. Ampliº pulſus hic no erit intercifus:
tremulufcº: qm he due habitudines maniati
cis ſunt 2 phreneticis materiei ſiccitatis cã
mèbriz ex nã qo nervoſuz eſt: operimètus ſcal e
rebriz. C Cogelationis aſt paſſioe oppreſſoſi
pulſus. q paſſio e ex opilatiou in cerebro ſca.
acciditq vêtriculo puppis ex mâ frida 2 ſicca
idè erit q 2 obliuoso: 3 ſi diuerefus: quonſa
huº paſſionis pulſus fortiò 2 durioz e minus
2 various ſiccitatis cã: humiditas nãq arte-
riaz eneruat 3 tutè 2 debilitat: varietaſq de-
billitatè ſequit. Et in hac paſſioe patientiº eſt
pulſus tactu cal's. C porro apoplexia 2 epiſia
er opilatiòe ſunt: q vêtriculis accidit cerabi
ex grosso 2 flegmatico humore: 2 qm actioni-
bus regètibus 2 mouëtibº documenta ab his
duabº fiut paſſionibº que ad modu ostèſuri ſu
mus: erit in eap principijs pulſus distentus:
propter opimentoſ cerebru distenſiòes: 2 hu
mòq qui in eis ſunt copia: nec a ſua imutatur
pulſus habitudie nàli distèſonis copia. Si
aſt cofortetur morbº: pulſus paruus debilis
tardus rarufcº fit. hocq pp virtutis debilita-
tè. Cò ſi plurimù oblitetè 3 ntus: pulſus fit fre
quèns 2 eiº extrema ad vermiculofus têdùt: de
inde formiculofus fit. C in spafmo autè qun
spafmº nervis accit ex reductioe 2 cògregatio
ne in ptè ortus eop 2 distenſiòe in latù: ſic 2 ar
terijs ex opilatione distèſiòe 2 duritie intin vt
dilatari no poſſint: fit abide pulſus tremulus
nec vere tremylº e: 3 ejus motº saltui filis cí
dilatat: eſtoq in dilatatioe tanp q arcu mittik
ſagitta: ideoq cù reductitur lato filis eſ 2 po
fundo in tnh vt cù dilatat: eſtimes magni 2 pu
tetur duritietè cã forti. No eſt aſt ſic: 3 inter
magnú paruſq temperatº eſt: 2 debile ac for-
tè: 3 ſi eins no apparet temperàtia tremoris
cã. hocq modo pulſus erit cu arteria distèſto
ne extèdatur eſtli omnibº ſui p[ritib]: cu autè
extèſto fit inequalis in oibus partibº: ſuntq
qda ptes magne distèſiòis qda pance: pulſ-
eſt intercifus intàthi ſerreo filis pulſui: inter
celeritatè medius 2 tarditatem pp neceſſitat:
paucitate. hec eſt pulſus spafmú patiètú aſt
Snatio. C Eneruatioe aſt 2 paraliſi moleſta-
torù pulſus qun paſſio hec ex opilatione fit lo
co quo nucha incipit accidenti 2 nervoſi præ-
mordijs q ad mèbriz veniſit enernatù: ideoq
virtus non pòt mouës diligèter træſire vt ad
mèbriza perueniat 2 illis continuek. Hulumsói

Liber

vico pulſus paruus est debilis rarufus. Si vе
ro cofortat paſſio tardus fit et rarus et in extre
mis cù fortis est paſſio fit frequês: nec ei¹ est
equalis frequêria iz poſt multas pcuſiòes fit
tardus: ideoq huc vocanit pulſuz. S. frequê
tê tepidus. hec est pulſuº diuſeritatuº assigna-
tio q ex paſſionibº fiut cerebro accidêubº ac
neruis. Ingreditur aſt in spès paſſionuº nerno
rù horoz qui in principiis est accessionuº fe-
brui quâ paſſioe pulſus fit arteriapro omni
parte coadunatiòe ad mediù ipſaº qùs etrini
ſank aut in pſunda mergaſ: hocq pp. nális
reductione caloris ad corpiº ima. Et qin de
pulſu cerebru paſſiòes ſignificate dictu c: oim
q medbroz ataliu: ſâ nûc de p[li]ſib q[ui] p[er]coz
ſignificant et illi cofinuº paſſiones videamus.
Capim, r. de pulſus aſſignatione paſſiòes
ſignificant qu in mébris ſunt anhelitus.

Ae in mébris fiut anhelit⁹ paſſiòes ſunt: ſynan
tta shelatioripipneumonia p[le]u-
reſis ptis vi cera: ſanguis ſputi:
cōſumptio: cordis tremor: Syna-

tia apa est calidu: quod in lacertis intumeſcit
gutturis. Et quoniam lacertoz ſub a diuerſa est
a ſuperioribº carnea: ab inferioribº nervosa et
cordea: quæ ad moduº alias dictu est. cu apofe
main partibus è nervoſis lacertoz: frequens
est diſtêtus: durus ſere: spafmi pulſui ſiliſi
paruus et frequens: pp ea: quas diximº cas
in mébroz apostematibº nervoſo. C[]Qd ſi
in ptibus carneis pulſus magnus est fluctuo
ſus. Cu aſt hac in paſſione mollior est pulſus
fl fluctuoſus pipneumonià portendit: quoniam
ſi in carnis multa fuerit materia partibº la-
certoz nec in eis durare remanere pòt: ad
pulmonè tranſit et pipneumonià creat. Cu aſt
durio: est et magis diſtêſus et ferrea in ea va-
rietas dñatur: spafmi portêdit futuz. Apa et-
eniz ſi coforteſt ad nervos vſq ad cerebro: pue
nit: fitq[ui] spafmus p[pter] cò participatione que
neruſe est parti acertouz cu cerebro. Cum
aſt cofortatur paſſio hec intin vt egrotu: ſuſ-
focet: periculib[us] eiº augetur pulſus fit paru¹
et rarus. Et ſi virtus ceciderit oio frequês fit et
durus. Hocq cu moſs prima est. C[]Anhela-
tio aſt cù opſlatione fit que in partibº ca-
nuº accidit pulmonis et grosso et flegmatico hu-
more: eiuſq est pulſus varius et inordinatus.
humor n[]acq cù virtutè aggrauet illa debili-
tat: fitq[ui] pulſus debilis et paru¹. Si yo virtus
humo: em ſuperauer et pulſus ad magnuº ten
dit et forſtè. C[]u ſkirmitas media est i h[]utue et zo-
titudine pulſ[ut] fit freq[ui]ns. Còfortatoq morbo ſi
ad suffocatione patiès ducat: tràſit ad ſingul-
tuofu p[ter] naturalis coagulatione caloris.
Et in cauº virtutis pulſus fit durus. C[]peri-
pneumonia pulſum h[]z lithargico ſimilem in

Septimus

magnitudine et molutie ac fluctuatio: molli
ties n[]acq. et fluctuositas ex mbri accidut mol-
litie. Ani q fluctuositas in lithargo h[]uidita-
tis h[]uor[us] fit c[]a q lethargu[us] facit flegmatis ſet.
Varietas aſt et itercitoº in pipleumotis malor:
est ca[]t c[]a apatis et febris q comite nocet et tur-
batione facit. N[]onunq[ui] at hoc in pulſu ea fit
ſpès varietate q pcu tiens est vocata: hocq ch[]
apoſtema magnu est et corpius plmoſis plima
distêſio: et tâta vt opimêtû q[ui]e1 distêdaſ: q ex
c[]a[]t arteri[us] durities fit grans et qua mot[ui]
pcu tiens vocat[us] emittit. In fortudine at de
bilitate eiº hitundo celeritateq[ui] et frequêria t[]
lis est. In h[]mo[]t paſſione ho[]is pulſus debilis
est pp morbi difficultat[em] si n[]a[]z vim. Joq[
]b in pulſu n[]onunq[ui] pulſatio intercidit abdiſa[]
s de deficiens. hec q[ui] cum virtute morbi ſuperat
pulſatio fit abunda[ſ]s inter d[]uas aut tres plus
refue pulſationes. Cu at morbus h[]utue ſupat
natura infirmat et a motu retuſid vnde et pu[]
latio iminuſt iter d[]uas aut tres pulſationes,
Q[ui] aſt paſſionè h[]anc accidê[s] ſequi[] alio ſe
bris. acuta humo[]ris putrefactio[s] c[]a ex quo
apoſtema fit primu[]q[ui] cordi apoſtema obſu-
peſactio q[ui] coparticipationis pulmonis ch[]
rebro c[]a in hac paſſioe ſi febris forſio: et [p]
ſus velocio: fit ac frequens. Q[ui] ſi obſupefa-
cio pulſus fit rarus. hec est pulſus perip[]
monià ſignificat[ur] assignatio. C[]pleureſis aſt
apoſtema è caliduº coſtas ſubinuolùtì acci[]
operimèto: et q[ui] h[ui]r operimèti ſub[]a nervo-
sa è et dura. duritieq[ui] eiº robustio: ſi diſtêſio-
nis apatis c[]a. pulſus eius durus è varietatiq[
]s ferree qua[]q] di[]t[im]q[ui] c[]a in duro apoſtemate.
Q[ui] aſt paſſionè h[]ac febris comittat[ur] valida
pulſuz necesse c[]et for[]e magnu: fed: cu durinei
c[]a n[]o dilate[que] arteria forſi q[ui] velo[]re: q[ui] d[]u aerè
attrahit magni ſuppleat locu. C[]st q[ui] pleure
ſis aut ex colera fit rubea aut ex ſangue et ali
q[ui] a flegmate: raro t[]n: eoq subtilè operimèt[ui]
m[]a[]z niſi subtilè n[]o suscipiat et flegma grosz[]e
ſi ex colera factu è rubea nimiuº freq[ui]ns fit pu-
ſus: cu a ſangue téperate est frequente et c[]u
flegmate frequêria eiº p[au]ca è: fit at h[]ac h[ui]
die frequenta p[uitatis] c[]a et n[]a e flegmat[ur]. P[]
ri at p[]ot vt frequente augmèto et iminutio h[]
mouès paſſionè ſignificet m[]a et q[ui] paſſio pot-
têdat paſſiones. Si eteni frequêria hec forſis
fuerit aut p[iple]monià aut futuz ſiſt patièt
defect[ui] aut certe ſluptione. Bravitas n[]acq fre
q[ui]tie m[]am ſiſt colic[]a. Colica porio m[]a ſua
tràſit subtilitate aut ad pl[]monè et p[iple]moniòa
fit: aut ad cor et ſfect[ui] ſurgit: aut t[]rco: patièt
ad c[]oſuptione p[duc]ens eo q[ui] duo h[]mbra loco
ſint paſſiòs. p[ra]ia. Cu at p[]ulſus p[]ance è frequ-
tie obſupeſactione portêdiut aut apoplei[]v
manià frid[]a. Paucitas n[]acq. frequentie m[]am
ſiſt f[]legmatica e[]e: et c[]u vapores fridi ascende

Theorice

Maly 88

hac maior est eiceras et calos; cu nonnus in hac
spæ siccitate remanente calos cesseret. Tertie spe
ciei pulfus et spæ pime assimilat in putate de
bilitate et duritie: sed circa celeritatem non hac
etern in spæ pulfus tard est: eo et ipa caloze
careat qum frida est et sicca. he sunt pulfus di-
versitates cuiusque spæi sumptiōsis. Cui aut
illi cōs est pulfus puæ debilis et duræ ac frequens
q et firmi? et spætici? nifi et frequētia in tertia
nō est spæ pp friditatē eius. hæc auct in passio
ne hntutis est imminutio: fitque abide pulfus mur-
caude filis q ex vnta pulsatiorē est varietate: quæ
er multa varietate pulsatioru. 2ocq quivir
tus debilitata est ad extremu vſo puentire ar-
terie. Accit aut in hac passiōe q cillin? et pul-
fus: cui extrema subtilia sunt: mediú autem
groſsum quæ ad om odù ostèdim? dū de pulfus
ſhibus et spèbus tractarem. 3ui? nàq spæi
aduerit a debilitate fit hntutis q eā ptē arterie
q a cubito est tollere neq pp carne q sup illaz
e.nec yo diligêter ad alia puëit ptē q a man
pnte. posita est obilitate. hec est pulſu affigna
tio q quæ in pectori mébris fiut morbi ſiſtur.
T Cap. xj. de pulſibus que in mébris cibi fiit
passiones significantibus.

Aein ciborum me

passiones kuit alie sunt q discōni p
me accht q. s. kuit in stō et iretinis
alie sebe q. et epatis sunt. alie auct
tertie q oium sunt passiōes mébroz. Et q stō
accht passiōes multe sunt. Sepe näq et calm
et fridu illi accit apa cu ad ipa mă defluxerit
colica aut sanguiea vel klatica seu nigra: qnb
auct he nō faciut măe apa: qn alias passiōes:
vt pucturas. ſingultatiōes. ſa ſuſtatiōes. ſub
ueriſiones. vomit? : appetit? cibor nimietatem
eiuſq imminutionem: eorum quoq appoſt
tionis multitudinem et abinde kastidiosfatc
cum pntredine: ciborum quoq malorum in
qualitate porrectione qui puncturas faciut
et ſubueriſionez alioſq morbos quos nos dū
de interiorn passiones membroz tractatu
texem explicabimus. C pulſus auct oib? his
accidentibus cōis paruus est et debilis, pppter
eam que accidit aliquado hntuti granationē
aliqado aut dissolutionē. Qui auct ſingulis
pprius est huiusmodi est. C apoſtema calm
ſi stōi accidat ori pulſus fit diſtēſus. dur9 ſer
reus et frequens. Diſſēſio accidit quoniam sto
maci os nervosum est. Et quoniam hac in ha-
bitudine virtutis fit, pppter cibor penuris de
bilitatio a diſestione pulſus fit debilis. In vi
timus aut cu cibor, pducti pnatio pulſus fit
tardus. Qo si apoſtema fiat frigidus pulſus
reddit durus debilis, tardus et rarrus. C sive
ro or stomaci morſus et punctura fiat, an-
gustiatio, aut ſubueriſo, aliaqz huiusmodi

ri nt húſiði q a ſlate diſſoluunt ad cerebriz.
he kiſt paſſiōes hoc mō multitudine frequé
ue t paucitate huius ſiſtur paſſiōis mā quaſſ
gnat paſſiones. Siſturq ferrea varietate ad
qd hec trāſeat paſſio. salutè. s. vel pditionem.
Si fit etem ferrea varietas pua t debilis ve-
locitatē portèdut morbi terminatiōis t finis.
deblilitate nāq ſiſt apatis t iminutionē. Cu
auct multa est fortis morbi ſiſt pliritature. Cu
auct piter virtu debilis est morte portèdit velo
cem. et fortis finē ſiſt morbi post lōgi tēp.
erit ei finis aut māiē diſſolutiōe t diſſuſio-
ne. Aut eſatione aut ad mēbi trāſtn alind
tanq cu trāſſer ad pectoris spatia: voca q
empima ſimpliciter t absolute. Aut si ad pul
monē kiſtq in eo vlcera t voca ptis. hec e
pulſus assignatio q pienceſis t habitudinuz
eius diuerſitates: et accidētia illa sequētia ſi-
signiſcant. C Saniei vero ſputum a pectore t
pulmone qe e eſtifici. qm ſantes in apate
ſit calido in mébris pectoris oricti pulſus hz
in duritiei vltimo ferreù. velocē. frequētē.
et ſiqdē mā in ſanti muta: t aliquado vincit illa
nā maturās illa: aliq in noce: ſitq abinde
pulſus vari? et iordinat? Et vt fit hjo: ſantes
pura varietas ſedaک t pulſus fit lat? mollis
debilis t rarus. Lat qd est pp membroz a mā
hüeotationē: eorq in ea ſubmerſionē. Debi
lis vero eſuationis cā q ſemel et ingit. Rarus
aſt pp paucitatē acceleratiōis reſrigerij. hec e
pulſus ſaniei ſputi? ptis vlc ſiſngtis affigna
tio. C ſoſumptio auct mébroz est diſſacatio et
ſiccitas. Et h ſumptiōis multe ſunt diuerſita-
tes. Prima est q fit apatis cali cā q in pectore
oit pferkq eiº caloz vſoq cordis ſinia: deſci-
catoq eius húiditatem et arteriaru donec ad ſic
citatē ea redigat: et cu his piter mébra diſſcat
principalia. Seda e q deſeque fit cā q febrē ſeqk
acutā in q nee e medico patiēti vinum porri
gere ſincopis cā. Pellitur itaq ſincopis et cor
deſſicat: pferkq ſiccitas hec in principalia mé
bia. Tertia oit spēs ex mala plone cala et
ſicca q corpi dnat: q de cā hyp. docuit aqua
patiēt dare imoderate friditatis aut fruct
quospiā frido remanet qo vt fuerat ſiccitas t
caloz ad frig? trāſit in ei. s. hri: vii copris de
ſicca húiditas fitq corp quæ ad modi copo
rui ſenti. doq spēs hec ſumptiōis ſentils dcq
e. C est aut har cuq pulſus ppri: fine alijs.
huitq cōem. In prima qo pulſus e debilis puq
t dur9. Debilis eo q hæc in spæ hq debilitek
in tpiis longitudine qoest inter apoſtematis
principia et caloris puentiōis ad cor. paruq
ppter hntutis debilitatiōe n defecti a bona
arteriā dilatatiōe. Durqo pp siccitatē q oi
est corpi cōis. hz celeritatē t frequēntiā ppk
caloris numiſi. S cbe spēi est pulſus eglis pul
ſui pime: ſi min veloz t frequèq q ille: eo et i

Ziber

que ex huoë kût pügëti, pulfs rîdet puode
bilis, freqnºs valde caloizs cã q inest. Et i qui
busdã pulfus erit tard, si a q kût huozes fri
gidi sunt. Qd si einmodi cibò fit copia qui
kutue aggranat: aut groſſi chimi valde nec ê
kinnl calo: pulſus fit singultuſus hoc qdeß
in moſbi prncipijs. Si aŭt angmetenç accênția
hec q 2fortenk q qd kût qlitate amara pügê
ti: vt ûngustiatio, ſingultatio ofſcitatio. pulſus
kit ûmiculofus angmetatiôis frequêtie cã et
varietatis cù debilitate ûtutis. Que aŭt ex res
pletioë kûtutë granate vt kastidiosis cum
putredine accit pulſus fit puous debilis. tar-
dus, ſingultuſus, multe q varietatis. Et si ex
huoze frido è repletio vt in paſſione q vocat
bolismos: pulſus rario: è minor ac debilio:
varietas aŭt ei in vna è pulſatîoë è etem iter
cibus itercioq elin ptib est, primis adluicê
plin intin vt tagès arteriã extimet sub digito
arenã eê spſau sup arterie corp. hmoi è pulf
ſus in stò ore hntiu paſſiòes et intestis. Annu
merãda sunt aŭt in pulſus imutatîo q paſ-
sionu oris stò fit cã et intestinò ea q ex medi
caminib kût lariatis. Lariatinu nàq med-
camè si in stò fuerit 2stitutu huozes illi 2ſign
ratos ad hos ſhit stomaci ea quâ hz attrahê
ti ûtute: dehinc expellens eos depellit foras
virt. C. pulſus itaq in prncipijs vù ad stòm
huozes têdut et ançp pellat debilis è et lat? la-
tus pp arteriæ ex humoib repletionê q in
stò ſunt. Debilis vero eo q ûtutë humoz ag-
granat. Cut aŭt laxare cipit medicamè an
gustiatioq fit et virtuturbaë fit piter cum his
que diximus pulſus varius in inordinatus. Et
cum euacuatio crecit aggranatioq leniatur
et angustiatio fit cumvariatione pulſus ordi-
natus. Et cù zpleta est eûo et egreſſe ſupſni-
tates male oſvirtusq renera pulſus fit ma-
gnus et eglis. Qd si imoderata fiat enacua
tio acuak 2plo pulſus fit frequêes varius. Et
ſi stò moisture kât pulſus eri freqntiozavir
tutis debilioris eo q nàppter debilitatë fre
quêtie vtaë. Qd si èt defectio accidet pulſus
ûmiculofus reddik. quêadmodù accidere in
defectione q ex eûone fit dixim eo q spibus pli
mi vifoluaë vitalis: qm qd eûo ch imodera
ta fit cù inutili et malo et qo vtile est emittit
næ nečium. Qd si ex eûonis copia ſingulta
tio acciderit et spasin cù p[]dictis fit pulſus du
rus tremulus. Si aŭt reſmat medicamè ab
ea quâ opz fieri euacuatione pulſus fit puous
debilisq eo q virt? Grauæ. Si aŭt attraxerit
medicamè huozes et h[]biditates a corpis vlti-
mis ad stò ptes et intestinò q no emittuntur
virt? Grauæ et pulſus fit vari ac inordinat? la
tus et fluctuofus. eo q 2gregatis infundătur
arterie humiditatiq. hec est pulſus affigna
tio ei q medicamè bibit lariatinu. Lo dê mo

Septimus

ſe res h[]z circa q medicamè accipit vomit: yt
ellebo[]r alb[]u in principio n[]a[]q pulſum facit la
tum et debilè. Euacuato hoie p vomitu q[]tiz
opus eſt pulſus fit mai or q ante ellebo[]rhe
rit ſumptu. Cù ex ellebo[]r fit potu ſuffocat
pulſus fit puous debilis: rar. Que aŭt epati
accnt paſſiòes qo ſcbe est diſonis organu de
bilitas e[]i est q ex mala. fit 2p[]lone queq ills
ſequunt paſſiòes hydropis icteritia et alia by
dropis aŭt triplex eſt: hyrdopis q et vtres tim
panica et hyposarca. Litres pulſum fac puo
et frequèt ad duritiè declinu cù q[]d[]a]t distil-
no. Paru[]s q[]d[]e eo q[]virt? gr auak et a dilatato
ne phibe[]k arteriæ, frequèt ex debilitate. Du
rities extèſſonè comitat ſiphacis. Timpana
quæ facit velox frequê q[]s est pulſus adduri
tiè declinat et pa[]p ad distèſſonè. Frequês eſt
ex debilitate. Dur q[]m hydropifis hec ip[]sæ
ſicitate fit distèſſus aŭt eo q[]n ſiphac véir vt
toſtate distèſſi. Hyposarca aŭt q carnes est
hydropis pulſuz facit latu mollè et fluctuo
ſum: q[]m hec ip[]s ex multitudine fit h[]uidi-
tis. Icteritia ſi ſine febze ſit: pulſus rind p[]
freqns dur q[]n no debilis. Freque[]t calo[]ſe ſit
cã colere rubee et ſiccatis. Lo dê mo ſit ei
durities ſiccitatis cã. Accidëtia aŭt q ex diſo
nus tertie kût malitia in medris vt elephatia
q pulſum facit paru[]s debilè et frequèt: p[]un
et debilè eo q humoz h[]ic faciès moru[]b et ac-
cidès groſſus è q Grau[]s k[]tutë opprimit cor-
pus idurat arteriæ: nec p[]n[]t vilatari: frequè
tia debilitatë ſeq[]tur. C. Lep[]ra pulſuz faci la
tu mollè et tard[]i flegmatis cã et 2p[]lonis ſtr
ſiditate. Sufficiut ad toti q[]p[]ris habitudi-
nes p pulſum ſignificas q dikim. Op[]z aŭt
cuiſq paſſiòis et accidêtis pulſus de q[]b[]d
p[]rim q[]ſerre paſſionib q accidêtibus q h[]ic
no comemo[]ramus quo quem quiſq mor[]p[]
ſum faciat ſciatur.

T. Capitulum,rij. vniversalis diſputatio de
vinarum ſignificationibus in moribus qui in
corpo[]ibus ſunt.

Zio buins

libu oſtède
m loco: qm
re n[]ina ſangnis est aquofitas qua[]r
renes ſeparat et ab eo purgant
poſt diſo[]nè: et ip[]i ad venâ esre

re n[]ina ſangnis est aquofitas qua[]r
renes ſeparat et ab eo purgant
poſt diſo[]nè: et ip[]i ad venâ esre
ſu q 2cana vocat: h[]ac renes ad ſe traſut et in
eis aliquat[]ulù imorat: donec q[]b[] in ea est ſan
guinis modicum admixtum ſibi ſumpferint.
Jam deide illam ad veſica depellunt p[]raſa
duo meatuſq[]ui clauſe vocant. Qd cu[]s ita
ſit p[]vi[]nam quoq[]5 d[]un[]z alte[]r ſignificari po
tef[]ant epatis et venarum habi[]tudo totiq[]s
co[]po[]ris ex horum cum illis c[]ô]participatio-
ne: aut que invi[]ne ſunt organis paſſiones
que ſunt ſcilis: renes clauſule du[]e q veſica.
Epatis quidem habitudines ſignificat et ve-
narum

nurum

Theorice

Maly

89

naru:vt vrina alba et tenuis in fastidioſtate
ch putredine debilitatiſez ſiſat epatis a de-
coctioſe ſuccoſtat; cibor: a hui¹ einſde ſiſtio
I oppitloneyenap. Significatio aſt ei¹ qo corp
ſiſt cöpticipatiſe ei¹ ch epate, qo venis vt in ſe-
bubus. In putridis nāq huo² ſiſtur malitía
et cruditas: a in ſebre diei huo² bonitas ſani-
taſqz: quæadmodus in ſe qnntib² dicem. ſiſt
aſt in vire organis paſſioſe ſiſt: quæadmōz
vrina i qua ſanies eſt aut squamule vicera ſi
ſnificat: aut in renib²: aut in vesica: aut vire
clausuſis vel hsa: aut multiebri vulue. Aut ſi
ſint in ea arena: aut calculi lapides in renib²
ſiſat: aut i vesica. hoc modo q in his ſiſt mé-
bus paſſioſe p vinā ſignificant. In alijſ ivo
mēbriſ: vt pectoſe pulmone cerebroqz morbi
ſignificat. In alijſ ivo mēbriſ: vt pectoſe pul-
mōe cerebroqz morbi ſignificat et paſſioſe nò
ſirmiter. Et ſi vis tibi certā dare vīne ſiſatio
nè: oq pićiæ egroto vinā ſumere in phiala
multij alba e clara. Totāqz ſul mul accepiat ch
a ſono exercitat9 fuerit lōgo. et anſp bibat. a p9
cibor disōnē deſceſumqz a ſto² i ſtestinis ſub
tilibb9. Nec ho ch famè patie: aut ſitim colli-
gat. a vt phialā hora plena quicſere pmittat
vt i ea hypoſtasis reſideat. ſi quidē hmoí eſt
vrina in q hypoſtasis mergat. ſiſt aſt omnia
hec ne forte obtidat ſignificatione o corupaſ.
Si etem phiala fuerit alba müdaqvrina i ea
oſiditur colo² veriffime: omoqz ei¹ ptes. Et ſi
magna e lata dilata² in ea vrina e cucta q in
ipsa ſunt moſtrant. qo ſignificationib9 nećia ſk
aliqties nāqz i fine egredit purgamēſi alioq
vīne qd in pncipus nò exit. Poſt excitatione
longa ſinſi a ſomno q cibus bhi digerat. a in
ſanginēn imutek. Diligentius anſ cibú ſumen
da eſt a potu. ne forte aq vinā imutet. colere
q ad cibor mittant diſestione anº colo²zetur
vrina quæadmodi debet. Nonnuq abitvrina
ſit alba e medic9 fallit. Et i fame quidē ſumē
da nò eſt ac ſiti qin fames e ſitis vinā colo-
rat ppter colerap climatione e augmētatio-
nē in corpe ch hmoí eſt. his ita q de cauſis oq
vinā ſub ea ſumt regla qua dirim9 ne forte
in ei¹ intercidat fallatia ſiſtionibus medico:
peccetq in egrotum etraria q oporzeat indi
cens. hec ſit qnq opz hre noticiæ: eſi q ſigni
ſicationes vult tenere vrina qbus corpís ſigni-
ſicant habitudines. Et nos iſ ab hinc quali-
tatis ſignificationu vīne aſſignationes oſten
dem9 quæadpodi expedit.

Capitulum. xiiij. de qualitatum vīne divi-
sione quidem colores eius ſignificant.

Onis que ex vrina ſumitur
ſignificatio ex aſqita
te eſt q in phials diſtillat. et ex eo q
illi ab ea diſcretis ſmergik. Aqnoſſa
tas i duo dividik coloſe i ſubaz. Ex colore hu

moru¹ ſignificant habitudines et maturitates:
maturitatiq pnato. Et colo² dividik in ſe-
ptes: albi. I. croceſi citrinus: igneuz q eſt ignis
color: rubeú clau qui colori zafrani ſiſtis e: ru
beú spiffum q ſanguis e color et nigru. Color
albus abinde ſit: aut qin nihil illi admifetur
colerap. Aut flegmatis cã multi qo admixt
est. Croceus qin q vīne miscen pance cole-
re ſunt: et paru illa ſingsit. Igneus ſit ex mul-
tar admixtione colerap amplio: qroceſi
tingut. Color vero rubeus clar9 ppter colera
rū ſit admixtione: plimu q igneo ſint. Rube9
aſt spiffus ex ſanguis cu vīne admixtioſe. Ac
cidit aſt vīne hui9 eſse colores in Graub9 do
lorib9 vt eſt colica podagra et dolobus au-
ti: alijſq hmoí granibus e eſtuātibus. Eodē
qz accit mo ſuſ tingenti corp9 alcana: eſt etem
in ea virtus ſubtilis q per poros mittik coz-
poris donec ad vīne pueniat ogana e ea tin
git. Eodē etis modo ch zafrani aliqd ſumitur
cotingsi: aut caſſie ſistule: nifi q caſſia ſistula
vinā facit rubeā e facit vinā ad luidu² declí
nante: zafranu aſt ad claritātē et croceſi. Nec
opz his de cauſis vinā inducere rubeam: nifi
pius odore² agnoverit: q si fetidus eſt putre-
dine ſignificat et ſebre. Si interrogationibus
vtaſt: et eas querat quas dirim9 cauſas ne for-
te in fallatia cadat. Fallatie etemſi cauſis i hu-
ſimodi granuís eſt et magni noctemét. Trina
vero nigra aut friditate ſignificat immodera
tā que vinā coagulat et denigrat. aut: calo²is
grauitate et aduſtione. Eſt aſt inter colo²em
nigru q frigoris nunti9 eſt q aduſtione ſigni
ficat granè differentia: qin qui ex frigiditate e
nimia pmo albus eſt: dehinc luidus ſit et ad
nigru tranſit. Quiqz ex aduſtione graní pmo
rube9 dehinc ad nigre et rubei mediuz: inde
ad nigru tranſſertur. quæadmodi in icteritio
tingit. Eſt etiæ colo² vīne niger: ppter coles
re nigre admixtione. hoz oim landabilior e
colo² crocens ille q nimiú nò eſt in eo citrin9
ſci: e deterior oib9 nigra vrina et tenuis.
Capitulum. xiiiij. de ſubstantia vīne.

Aine suba. i. liquor dividitur in tres: in tenuis spiffam et téperatas. Tenuis vrina aut faſtudioſtat: ch putredine cã fit. Faſtloſitas nāqz ch putredine ſit ex digōnis priuatione: qin digōvinā spiffat: q oſe mās: aut oppillationis cã p arctos nāqz meatus mate rie nequeſt decurrere spiffe. Iba eis qo teune eſt colatur: quæadmodu crebro ſit e egre ditur. qo spiffuz eſt remanet. Spiffitno d autē vīne aut ex huo² e maturitate e diſōne. aut humore aliquo gollo q miscetur vīne. Hac e de cã tenuis vrina deterior e in pueris q i uenibus: qin nāſis puerovrina spiffa eſt. pp eo² cōplo²nis hildiſtat e nālius pntut e calo²is

m

Liber

q[ui]b[us] materias excoquit. Si ergo tenuis fiat ab habitudine egretta e nāli. Juuenti aŭt vīna tenuis mala nō est eo q[ui] e[que] vīne natura tenuis eristut ex colerap[que] q[ui] in eis sunt virtute. Téperatus aŭt vīne liquor. er téperatā fit humo[rum] in quātitate et qualitate ac maturatio ne. T[em]iditur aŭt vīnam queq[que] spilla[que] tenuis in duas partes. vīna nāque tenuis aut tenuis mingit et tenuis p[ro]manet et hec sig[nit]at q[ui] natura nōdīi naturare incipit materiāz a qua moribus fit aut tenuis emitit. Et posita fit spilla q[ui] nām significat attentā esse ad matu randā materiā. C[hi]silla verovina autem modi emitit et p[ro]manet: aut sic emissa colār et tenuat. Et q[ui] spilla effundit et p[ro]manet. aut ma terie sig[nit] ebullitionē perfecta esse et ad statu p[ro]uenisse. Et hoc e[que] s[in] vīna cuj[us] morbi p[ri]cipijs tenuis fuerit facta est spilla et panopol[que] hy[po]tasis ad fundu descederit: aut si ab initio morbi vīna hec nō ercolat: egroti p[ro]ditione q[ui] significat: q[ui]m et sig[nit]udo ex humo[rum] facta est ebullitione. aut ex calore est igne. et natu re significat debilitate ab humo[rum] decoctiōe et ab inuicē seATIONE. C[hi]s aŭt vīna c[ui]s ſua spilli tudine iumetop[que] e[que] filis vīne. cephalē sig[nit]: q[ui] aut fuit aut est: futuraue est. Calor nāque a na tura egreſſus: ſi in groſſa operet materia ven toſitates generat groſſas cōgregato[rum] c[ui] vétoſitatibus calore groſſi ad cerebru ascenſuz accelerant. Q[ui] vero spilla effusa vīna tenua tur et colat: significat aŭt q[ui] morbi incepta est maturatio et eius bullitio quietuit. hoc[que] sic est ſi poſt pauca hy[po]tasis submersatur aut q[ui] natura ab morbi deficit ematuratiōe poſtque ematurare et excoq[re] ceperet. C[hi]s aŭt fiat vīna tenuis c[ui] in morbi p[ri]cipio. turbida fuerit pluriatate significat morbi. Aut e[m] hypo cras in epidem[us]. Si vīna poſt spilliudinez ſua[que] xxviij. die fiat tenuis crisim sig[nit] no coplen dam. ante quadraginta dies. C[olor] autem quinque ſi c[ui] alij[que] fuerit aliquop[que] aliquās ſigni inſi cat corpiſis habitudinē. C[urina] etem alba ſi tenuis ſit in fanitate quidē sig[nit] nature debiliatē frigiditatis cōp[lon]is c[ui] vt in ſenib[que] 24tincit alij[que] h[ui]mo[rum] sig[nit] q[ui] fastidioſtatē c[ui] putre diſe. In moſto aŭt h[itu]dines sig[nit] malas et in malitia varias. In cronicis namq[ui] morbis materiās morbi generantē nōdīi maturari. Significat qu[em] admodu[n] in 4[art]ana et paraſſi et epilepsia ac ſimilibus. In acutis aŭt morbis c[ui] alienatio m[ē]tis patiēt i[n]o inſest f[ren]esim sig[nit]niſſicat futurā. Cholerar[ui] etenim ascensum ad cerebru portedit. C[ui] aŭt in infirmo m[ē]tis est allenatio interitu[m] sig[nit]: ſignu[n] nāque est cho[ſ]leras ad cerebru ascendisse: q[ui] illud incendut. Si ſit aŭt vīna hec c[ui] malis ſignis interitu[m] p[cul]dubio sig[nit]. C[ui] aŭt die quarto malis comitata ſignis hec appetyria egrotās a[n] septi

Septimus

mi[m] morieſt maximeq[ui] ſi ātus ſit debilis. Si aſt accideat i[mi]tuo n[ō] ſint malitie ſeptim moſte tur infirm[em] die: liberat aſt q[ui] h[ui]mo[rum] mixeritut n[ā] egrotās: I[z]raro. ſi virtus forſus e[n] ch[ui] duſa d[omi] boni ſignis poſt morbi p[li]xitationē emiſſione aut eſione forſi. Et ſi aliter p[er] hec duas li[ber]at determinato[es] redit ſi[gn] morbi oſi ſe fuerat. C[ui] aſt in acutis vina hec appet morbi poſt crisim morbi regreſſu ſi[gn] sig[nit] q[ui] calore maximu[m] et in renib[que] morbi q[ui] diabete d[omi] hi[n]q[ui] morbi vīna a[que] filis e[que] colore li[gre] q[ui] statim vt aquā bibit patiēs misit illa nee in epate donec cholera tingat p[ro]manet. Et e[n] vina hec in lapides patiēb[que] et strāgnurias ſi[que] et oppilationē vt dictu[m] est ſi[gn] fit e[n] vina alba pp[que] multu[m] a[que] potu[m] et c[ui] multa h[ui]mo[n] minque rut vina[que]. Op[zi] itaq[ui] hec interrogare ſigna ne forte in huius vīne decipiak medicus ſignificationib[que]. C[urina] autē alba spilla humo[rum] e[que] flegmaticu[m] groſſu q[ui] venis e[que] 2gregat[em] q[ui] natura illo eſiata est h[ui]ore et p[ri]vina emittit. In acutis yo morbis ſi appuerit effundē ti c[ui] et emiſſiones timent infirmus emiſſione de la liberabitur ea vina: maxieq[ui] ſi euiſmodi vina creticop[que] alij[que] appealat die. C[et] ſi vina ſp[mati] e[que] filis li[gr]is alij[que] p[er] [i]nam morbo[rum] fit crisie: q[ui] in h[ui] ko[ſt] et intelințiu[m] c[ui] duſa forſi n[ō] est calor[em]. C[ui] aſt crocea et subtilis nam sig[nit] n[ō] poſſe m[ae] p[fi]cere maturatiōe pp[que] ſu debilitate: I[z]q[ui] maturare i[cep]t et colore imu[t]auit in croceu[m]. Natura etem[que] p[us] colore ma[n]turare i[cip]ie eo q[ui] illi faciliq[ui] ſit: dh[ic] a[ſt] li[gre]matur. C[ui] yo croceq[ui] colo[rum] pu[que] e[que] filis citriq[ui] salutē a[mor]bo ſi[gn]t et alij[que]u[n]tā pluriatate. Et ſi p[er] i[tp]ato e[que] li[gre]velo citatē finis[que] ſi[gn]t morbi. E[st] a[ſt] i[ha]c ſp[er] vīte crocea. ſ[ea] viar[que] ſp[er] q[ui] oleagia vocat: q[ui] oleo. ſ[il]kis e[que] colore li[gre] c[ui] croccus e[que] colo[rum] pauc[que] e[que] liquor e[que] li[gre] e[que] filis olet loti. C[ui] itaq[ui] euiſmodi e[n] vina mala e[que] interit[em] ſignu[m]. hec nāque ex li[gre]factiōe fit adi.p[is]viſcep[que] maxieq[ui] ſi ma[n]ne ſit hec vīna ch[ui]tutat. C[ui] a[ſt] pauca e[que] infirmu[m] n[ō] cito pitur[em] sig[nit] I[d]e[ra] vina sig[nit] in q[ui] ch[ui] vnctuofi[m] q[ui] ſupnatat adipis renu[m]. ſ[il]q[ui]ſactionē ex mala cōp[lon]e ca[lida] et acuta q[ui] illis accit. I[s]snea a[ſt] vīna et tenuis n[am] i[que] colore sig[nit] fecisse. Et li[gre] minime oto[n]. I[s]sneu[m] a[ſt] colo[rum] c[ui] groſſo n[ō] adunatur li[gre]. I[rina] rubea et clara ſi tenuis ſit sig[nit] materiās n[ō] maturari: ſi[gn]d in eo diut[em] p[fe]ueraue rit aut ma[n]i[ve]p[an]citatē in opiā qu[em] admodu[n] i[mi]nuenib[que] videm[em] c[ui] ieu[n]nuerit: aut calorez nimu[m] i[que] corpiſis inſorib[que] ex q[ui] colere ſhanatur multe: qu[em] admodu[n] in tertiana fieri videm[em]. Aut tenuitatē vel vigiliās. aut trifitiq[ui] q[ui] c[or]pus forſi? c[ale]fecit. Nec vero clare q[ui] colo[rum] c[ui] groſſo li[gre]. eo q[ui] groſſitio[m] li[gr]is ex maturiōe fiat: a[ſt] vīna clara maturat[em] n[ō] significat. C[urina] vero spilla coloris rubei spilli liquo

Theorice

Maly

90

pez nò pòt hère tenuè imo spiffuz. Urina nàsç
huboiz spiffi non est nifi er sanguie: sanguis
sùt er maturatòe. Waturitatis è vinà spiffiz
facere alhasç más. Significat aùt vnuerfalìs
sanguinè. Disgregatim youn febrìbº febrìem
fiigt còtinnà q lynochus vocat. Et si vria hec
großa è t turbida a morbi pnº, nec excolatur
sàp fiigt calidù i epate qo er sàguie admirto
hùore crudo: fcà eitòs er sanguine rubea e er
humoie großa crudo cu illà calo: densauerit
gneº cuº est pustulas adducere. hec àt vria
sì cu salutribº fiat lignis lògitudinè morbi e
salutè fiigt. Comitâtibus vero interitns lignis
morte post diuturnitatè fiigt morbi. Et si pa-
tìes qo vinà minerit rubeam e turbidà vice
fimo die crissim yisº ¾drageſimù differri fiigt:
nónùq ¾plus hec fiigt groſſi ligris vrina ru-
bea. At yo nigra cu a morbi pncipijs tenuis
eſt. abſo oi fiigt interitù dubitatione: qm eiº
nigredo er aduſtionis fit nimietate aut frigo
ris e nàlis extinctio caloris tenuitasq eiº er
cruditate e ptutis a maturàdo debilitatìoè.
hec àt oia iteritº ſut signa. Cuià yo nigra li
quoris spiffi quèadmodù dicti è: aut frigidita
es significat dñatione quèadmodi ei accidit
cuis extinctus è calor nàlis e coagulatº: aut
ſanguinis aduſtionè quèadmodù illi accit cu
ius aduſtù est graniter corpº aut colere certe
nigre euacationè quèadmodi declinatioris
tpe accidit ¾rtane e desipientie in fine nigre.
hop nàsº morboz duoz crifis p euacuationi-
nè colere fit nigre. Si ke ¾d mulieribº accit q
ex ſanguis ptus còſtpatioe inſtràtur cu ab
einùmodi liberèt morbo p nigra vinà plimà
spiffiz. ſetº etem in matris vètre optio paſſik
ſanguie: e claro einùs remanet purgamètù e
ſep: qo còcluda ptus tpe morbus fit mulieri
cuis crifis est p euacationè eiº ſangnis ſe-
tis. Et quaťovita nigra gillior è tato deterior.
hoc itacq è ſi groſſities eius euacationis ma
terie càn ònà ſiat nigre in quartana vt dicti è
ſebre e desipientia nigra e ſimilibus. hec ſunt
que te de aquoſitate oporèbat ſcire vrie effu
ſioneq circa coloze e liquoem.

Capiſz. xv. de hypoſtasi et quid significat.

### Argamentù

qo phia le imer gitt i tres dividi ptcs. prùmi è ne buloſuz qo in ſumis videk vafis. Sòm ſulpèſum qo in medio è vi dere phiale. Tertùi ſubmerſuz qo i iferioribº e. Ethop tris quodq diuerſuz è e variaſt aut coloze e è aut albù. aut rubeù. aut nigru. aut lùdiù. Aut in ſubstàlia è aut planù aut iter cìſuz aut ſimilagineuz. aut laminofuz. aut are noſum. aut ſurſureuz. aut olobi simile. aut ſan guineù. aut ſanioſum. Nebula itac qvètum significat groſſum qui materià ſurſum tollit:

fed e qm nà màm icepit maturare. Jo s hy-
procras ait. Si nebula appearat in vria alba in
qrto die crifiz in septio futurà fiſt. Sulpêſio
àt media fiigt digône e qm q illà ſubtilit puà
est ventoſitas que ià incepti diffolni e duiper
ſi. Chypostasis vero alba maturitatè signiſki
cat plenà e perfectam e quoniam que in ea est
ventoſitas ſubtilitata est a caloze e diffoluta.
hoc aſt: si alba plana e equalis è oi ſut mo-
bi têpore colorq, vrine pariter citrinus. Cum
aſt hy poſtasis hmoi est forme e videtur qui
dem lìcaliquando e aliquotiens non virtutè
significat debilem. e quoniam aliqbus retun
ditur tpibus a mæi maturatìoè; q morbum
facit. Si fit aſt inferius hypoſtasis alba sed
diſiucta lignu est nàm a plena deſecisse ma-
turatìo e qmçq ventoſitas in materia groſsa
ghata est qua ematurare volès nà ićidit e diſ-
gregavit. hoc aſt purgamonti e hypoſtasis
diſiucta peioz est leni q in qubuſda vr diebus
qubuſda nò. Et oino mala ea diſiucta q in hac
perſtat habitudine oibus morbi diebº. Sig-
nàs qm que in hypoſtasi operat ventoſitas
hmoi operationè multa est nec valet ea nà diſ-
ſolueri e ſubtiliare. ideoq e mala plurimuz
est. Ait aſt in epidimiæ, libro hypocras. qm
cuiuſdamviri in vrina die octana hypoſtasis
rubea lenis e in vafis fundo appuit. Factacq
est ei crifis e a morbo liberatº est. Alteriº invi
ti vrina hypoſtasis alba diſiuctaq in vafis ſi
dovicesima appuit die e ſequèti mortuus est.
Cet ſcièdu qm hypoſtasis alba e lenis cete-
ris est laudabilior e magis maturitatè signs
e sanationè nifi e hec ipfa laudabilio: è ſi in
fundo fit vafis e còtinna. Hec etem ſiſtio est
oportuna salutis egroti doneq ei? habitudi
nis e finis morbi. Jo ergo ait hypocras. qm
hypoſtasis in fundo vafis alba e eglis ac le-
nis ſi in qrto appet die crifis fit i septio. Et al-
bi. Si vrina inſt hec septimo appearat die vn-
decimo ſequik crifis. Alio quoq loco. Si in
vrina inſt hypoſtasis lenis e multa e in ſudo
appeat ei q febre moleſtak e mêsus alienatio
ne post capilloz caſum mêsits ſiſt e animi re
ditù. In hac nàsº paſſioe ad cerebrù ascendit
materia e cu hec appet vrina descendisse ea
significat inferius. Et hec est bonitatis hypo-
ſtasis albe e lenis ac continue in fundo phia-
le signi e foris significatioris ad salutè. Cum
aſt in vafis ſulpèditur medio minº salutè q
que in fundo est significat. Qo si supnatet de
bilioz est adhuc eius ad bonu significatio q
ſuspense. Est aſt oibus hypoſtasis melior in
fùdo e lenis magiſq salutè signs q post mo-
bi eſt maturationè e ſi ante hanc ſuit ſubtilis
poſtq in ea ſiat hypoſtasis. Cui aſt ante ma
turatione in morbi principijs apparerit illan
dabile est. Immergitur autex vrine hypoſtas
m-2

Liber

As alba er mā flegmatica ſſſa et vīſcoſa: ma-
rimeq cù alba est vīza: q ab hypostasi differt
alba leni: et maturitare ſignificanti: qum hypo-
ſatis alba partib? ā cōtinua nihil hīs vacuit
sed plurimù lenis ā. At vero flegmatica i cōti-
nua est ptibus sed partiu est puap et diffuſap
que admodu arena. Chypostasis crocea calo
tc stig fortem: malib? et nequitia morbi. Thy
poſtasis rubea maturitatis ſignu est prinatio
nis. Ex rubiginoso nāq est ſangue q minime
bene decoctus est. Ideo ergo morbi stig pliri-
tate. Wozb? aut finit: ſi digestio cópleat san-
ginis et maturitas. Et ſi hypostasis h^ ma
lis comittat ſignis moruc ſignificat i lōginq.
Chypostasis aut liuida imoderata stig frigo
ris onationc et hūtut, morc: et apliq cù malis
ſit ſign. Chypostasis yo nigra et i fundo cete
ris oibus est deterior et amplius moruc ſigns:
quonia vt dictu est: aut adustionc stig graue:
aut imoderata frigus qo materio coagulat
t denigrat. Differt aut hypostasis nigra q er
frigoze fit ab ea q er adustione caloris: qum ſi
primu liuida ſit dehinc nigra fiat: nigredo ei9
ex frigoris vi facta est. Si ſit aut primu rubea
dehinc ad nigru vertat nigredo ipſi9 ex vi ſit
incend. Chypostasis farine similis groſſe et
ſulco ordei mala est: qum ex ſanguinis ſit adu-
stione groſſus et er carnis ſiſſactione diſſolutio
neq ei9 i varia frustra. Calor eteni igneus de
ſſecat ſiſq facitq carnē et indurat: facitq illa ſaß
qo fixrū est. CLaminea yo peior est pcedenti
qum ipfa ſit cu mbā diſſoluant radicalia varia
diſſolutē et itercidātur abinicē. Que at furſu
ri ſklis est hypostasis laminofa deterior: e: qum
arteriaru excoriationc aut vesice ſignificat ſca
biē. CArena vero que in fundo mergit vīne
calculor ſigt generationc aut in renib9: aut
in vesica. Huinus autē arene alius est colo: vt
orobii: alius sandarici rubei. Et hec duo ſut in
illius vinu cui in renibus et in vesica paſſio ā.
Alius aut arene color: que etiā lapides in ve
ſlea ſignificat et illius colo: ſimilis est cineriq
ex flegmatica ſit hūiditate. Aut er ſanie fleg
mati mirta: q caloris nimio nodat reni: quæ-
admodi et lapides ex balnearib9 comodātur
aq: v in balnear caldaribus. Est alia cui est
color niger que calculos in renib9 stig et hu-
miditate generatos flegmatica cui aliqd fan
guinee admixtu est fecis. TSanies autē q in
vasis fundo merſa est: vlcera in alijbus ſiſt
vīne organis vt renibus vel clauſulis vīne:
aut vesica vel virga q erupert: aut vlcera cer
temēbro: q his ſuperioſa ſunt. Et differunt
ſanies que ab organis vīne ab ea que a ſupe
rioribus venit medibus: qum que ab vīne ſoluit
instrumentis ſepius et longo cōtinuato fluit te
poze: que autē a ſuperioribus deſluit medibus
quo aut duob9 yel tribus et forſtasse paulo am

Septimus

pliorib? decurrit dieb? . Ampli9 si qo invita de
currit ſquame ſunt: et odor? est fetid? : yle9 in ves-
ca e? stig. Cú aut cù ſanie q mingit hypoſa
ſis e? lſundo et lenis ſiſt in vesica aſa qo ema
turant. Ioc em aſa cù maturat fuerit huo
res ematurati ad vesica ſkuut et cù vīta eſre
diunt: appetq invina maturitatis ſignu. O3
aù ſecernas ſanić alb? q in vinua apper et hy
poſtasm q a ſtate: ne forte fallaris et in inde-
cio pecces. Differut ergo qum ſantes fetidi est
odoris. Hec de vinap ſiſtionib? q morbi ſi-
gnificatur et paſſiones diſtire sufficient.
T Capitulum. xvs. de ſignificationibus eoju
que a corpo eſeruntur.

Quoniam

de vinu
dictu est
et ei? ſiſtiotb?; ąſq ſignificet cor-
poris habitudines circa matura-
tionē et alia ſa de egonib? dicendu
yq ąſq he ſignificet habitudines. Dico qum
ergonu ſiſtiones corporis hitudines min9 cœos
sunt: q vīnape eſt ofteſe ſunt. Pervinā nāq
q i. vēis epate qo in vīre ſunt oſgāis paſtioſes
ſignit. Egō aut eas q in ſtō et ıſtetinis ſunt paſ-
ſiōes ostedit: qo ſit in eis diſonis virtu et debi
litas. Siſtio aut egonis q corporis ſignit hima
dies ſtuor ex reb? varia: ex ſtitate ex ſtitate
ex egillōsis tpe et ea cù egid hitudie vico
autē hitudine hāc: qum aut cù ſono egid: aut
chynctuofitate: aut cùviſcolitate v ſilibb? . Et
ſtitate qo varia: qum ſua in ſtitate egō i tria
ſepa: i multu, i paſp. et mediu. hor at qoq pa-
collatiōe indicat: aut ad cibop. f. ſtitatc: aut
ad qtitatc. Et hec ad ſtitatc cibi collatio e: qum
ſi mlit: cibi et eſo: mka: orgaon cibi ſiſtritutc
et salutc. Sic et ſi cib? paunc? e eſo qoq ſeſit pa-
ca. Cú aut multis cometis cibis eſo paeca e
debilitatc organon cibi et expellentis ſignifi-
cat virtutis. Qo ſi egestio multa ex paunc: ſiet
cibis expellétis ſignificat virtutis ſoſtudinem
pascétisq debilitatc ́vutis: ſz et ſuppluitates
quas expellit natura cù egestione iuxta eſo-
nis ſtitatc que egredit eorib? que cù ea eſe
runtur: pariterc ſi perſiterit postendit futu
ram matiem. Collo vero eius ad qualitatem
cibi: quoniu cibus quidam amplior ad copq
pernenit: þ purgamenta eins eſgrediantur
tuſa et nuces. Aliuſq. est cuins purgamenta
plura ſunt þ ipſe qui ſumitur cibus vt paſtio-
naca et ſellianum. Alius cuins purgamento-
rum ſtitas equalis est qui ſumitur cibovt ſa
rine monde panis: caro agnozum annualis:
et edulina. Significationes igitur haru ſunt
diuersitatum ex cibo et eſestionis configura-
tione ad cibi qualitatem et eius temperantia
in liquore. Temperate etenim qualitatis eſe
ſtio ipſa naturalis est: ſi iuxta ciborum fuerit
ſtitatem. Que autem ex qualitate ſumitur

Theorice

Maly

91

gestionis significatio in tres diuридitur ptes:
quap[rum] p[er]ma liquor est: sc[ula] color: tertia odor.
Ex liquore q[ui] liquor: auth[ui]dus est: aut sicc[
Et h[ui]da significat eg[ō] aut succoſtitatem cibi
ad epar n[ō]titt. Aut q[ui] h[ui]ores in stomachu
influit: aut eius n[ō] mittit ad epar succoſtatě.
Aut certe humores ad intestina deſtuentes &
egestioni miſti ipsam humectant. H[ec] aſt eg[
egestionis agnoscount calore. Si etem[que] ſit
color qui et cibi ſiſt nihil ad epar muſſum. Si
vero alici[que] humo[rum] color eſt ting[ui] h[ui]ores ſiſt
ad interiora ſluſt[eres]. Egestio aſt sicca robu
ſi ſiſt caloris nimietat[que] q[ui] in cibi organis hu
miditare eius ebibit. Aut q[ui] nimis cido cor[
pus egebat: epar q[ui] forſtiter cibi attrarisse suc-
costate. Ex colo[re] aſt egestionis ſumitur
significatio: q[ui] alius quid[ē] color ad igneum
declinat aut alius igneus est aut in alia nihil est
croceu: alio[rum] croceu: alius viridi: alio[rum] niger.
Igneus n[ō] plen[que] egōnis est naturalis & ſani-
tat[ē] ſiſt: ſi circa ſiccitat[ē] et hu[di]ditat[ē] tépera-
ta fuerit. Igneus h[ui]o coleră rubeă ſiſt d[ui]na-
tem eius[que] multu ad intestina deſuſu. Si igaſt
in morbi appeali principijs...ere rubee ſiſt
multitudiné. Si in dec[im]ione corporis pur-
gationé. Et in qua n[ō]t. Croceus color: ege-
stio oino ſiſt q[ui] nihil coleraru ad intestina
d[ev]ſcendit p[er] meat[que] qui a felle ad ea ſunt: aut
q[ui] colera ad aliu[rum] tendit et influit locu qu[ae]d
moda[rum] in icterit[que] ſit. Crocea aſt egestio ſiſt
colerap[rum] maiore[que] ſoperte at flur[u] ad intestia.
Viridis[que] coleră ſiſt simiarică[que] calore im-
moderat[que] qui d[ui]natur ſto. Et si eius viror co-
lo[rum] porrei est minus malu. Porro nigra eg[ō]
imoderat[que] ſiſt coleră nigră aut naturalis ex-
tinctioné caloris. Et hec egestionis pessima e
morit[s]q[ui] ſigni[que] niſi forte paulatum eugetur. Ex
odore quo[rum] ſumit egestionis significatio. Si
ſit etem[que] odor ei[que] acerbus frigiditare et flegma
ſignificat acerb[que]. Cu[que] vero putrid[que] putrediné
ostendit. Ex et egōnis tépore significat[ō]es ſumuntur:
q[ui]n eius egreſſus t[ur]a diuiner[sa] ſunt
aut e[m] accelerat aut cōsuetu erit t[ur]e aut imo-
rat. Que imoratur virtutis ſiſt expellent[que] de
bilitat[ē]. Aut q[ui] egestio ad intestina cito non
d[ev]cédit aut diſonis moră. Cu[que] aſt accele-
rat egreſſus aut retinětis debilitat[ē] virtutis.
aut q[ui] alid[que] virtut[ē] mouet expellent[ē] signi-
ficat q[ui] aut colera est in fluēs et mor[det] ſtoma
c[u] aut cibus p[ug]es aut p[ust]ule et vlcera q[ui] in
ſto ſunt: que p[ug]it cibus, cogitur q[ui] virtus de
pellens ad mor[u] alio [que] ſuo t[ur]e. Que aſt ſuo
ergreditur t[ur]e consuetu: regentis corporis ost[ē]
dit virtutis ſanitate. Egregitur quo[rum] varia
habitudine egestio: q[m]n aut ch[ui] ſonitu aut c[u]z
vinctuſitate aut viſcoſtate aut ch[ui] ſp[uma]: aut
certe leu[i]s est[que] aque supernatans: aut c[u]z ea
ſanguis egreditur aut ſanies. Et que ch[ui] ſonis-

tu emittit ſiſt q[ui]n egōnem h[ui]ditas miſcet in
ta ventoſitas e[ō] iflatina. aut q[ui] intefina fri
giditatis c[ā] d[ev]ſata ſi[que] illi d[ui]natur. Uncu-
na ſa aſt egestio adipis significat liquefactione
et p[ing]uedinis. Et ſi simul vſcoſa ſit m[ē]b[ō]z
principal[ui] ſiſt liquefactione. Sp[u]ſa eg[ō] ca-
lor[ē] ſignat for[ē]t qu[ae]d[ad]modu[i] c[ac]ab[ē] ſit bul
lientib[que] aut v[ē]tōſitate que illi cōmife etur vt i
m[ari] e[ō]rvento[rum] ſatu videre[que] vndar[u] motu.
Leu[i]s aſt eg[ō] q[ui] ſuper a[ſu]as natat: ventoſita
t[ē] significat imixt[ā] qu[ae]d[ad]modu[i] colicis accit.
C[ui] qua h[ui]o ſanguis emittitur aut ſanies. San
guis q[ē]d[ē] vulnera ſiſt aut in intestinis ſubtili
bus aut groſſus. ſanies vero int[e]ſtin[ō]p[er] vlce-
ra. Et ſi ſanguis et ſaniei aſt e[ō] fit emiſſio e[ō] ege
ſtionis: int[e]ſtin[ō]p[er] ſignificat groſſo[rum] vlcera.
Si aſt poſt egōn[ē] intestinis in ſubtilibus ea eſſe
ost[ē]dit. Q[ui] ſi imixt[a] ſi[que] ſimul o[ra] mediorum
ſiſt int[e]ſtin[ō]p[er] vlcera. H[ec] de egōnum signi-
catione dicenda videbantur.

CCap[im] xv[ui] de ſcreatuſi[que] ſputuſi ſiſtōb[ui]

Q

Aod

natura ab inſtrīſis expel-
lit shelit: pleureſi et pe-
ripleumonia aut imaturi est et vo-
catur salina. Aut maturi et et spu-
tu. Hor[que] aſt ſiſtio q[ui] paliſſones ſiſtur q[ui] et sp[u]s
ſiſt organis quatuor est modis diuiner[sa]. P[ro]x
ex ſtitate. Sc[ato] et ſtitate. T[er]tio et t[ep]ore.
Quarto er mittendi modo. Ex quaſtitate q[ui]
ſputu aliq[ui] multu est: aliq[ui] paucu: aliq[ui] me-
di: hor[que] n[ō]nunqua[que] aut nihil emittit patiens
Sputu multu maturitate[que] ſiſt: et q[ui] morbi ſta
tu attingit. Paucu ſiſt n[ām] incepiffe ematu-
rationē: et q[ui] morb[que] initiu[que] trasiſt et augmētu[que]
incepit. Q[ui] ſi téperatu[que] erit inter multu et pa[pa]
naturā morb[u] maturasse ſiſt quadā maturi-
tate et morb[u] adhuc i augmētis eſſe. C[ui] aſt
nihil oino emittit morbus in principijs eſſe ſi-
nificat. Ex qualitate q[ui] et ſignificatio. ſed
hec in q[ui]tor diſtribuitur partes. in liquorem
in colo[re]: in odo[re] et figurā. Ex ſputi liquor
aut tenuis est et naturā maturare ſi incipit:
tem debiliter. Aut groſſus et h[ui]loris ſiſt groſ-
sitiē et maturationis dilatationē. Aut tépera-
tus inter vt[ri]q[ui] materiā optime maturatam
demoſtrat: et q[ui] morbi status incepit. In co-
lo[re]: q[ui] aliu[d] croceu est p[er] multu: h[ic]q[ui] colere
ſignificat multitudinē et vires. Aliu[d] album
materiāq[ui] ſiſt eſſe flegmaticā. Quodda[que] aſt
rubeu materiā demoſtrās eſſe ſanguineam.
Aliu[d] rubeu p[er]ſectu q[ui] et materiā plu[rim]i mo-
ſtrat eſſe caloris. Eſt quo[rum] nigru q[ui] coleraz
ſignificat nigrā et incēdu adſtioniſque magni
tudinē in anhelitus organis. Quodda[que] q[ui]q[ui]
est liudbi q[ui] aut magni ſignificat calorē aut
frigiditare imoderata. Odo[re] quoq[ui] in dicium
ministrat: q[ui] ſputu aliu[d] fediti odo[re] putre
diniſq[ui] gravitate[que] ſiſt. Aliu[d] aſt odo[re] caret

m 3

Liber

quod a putre dine salubre est. Et figura co
sideret. Qo[d]a n[ǎ]s[] sputu rotu[d]u emitit. ma-
teris[] grossam si[gt] et viscosam q[] in pulmo[s]
adunata est canaliz[] calo[ze]q[] yalidu cui [s]p
sferatur in ptisim adducit. Ait a[ut] in epidi-
miar[] libro hypocras q[]m n[ò] febricitatis spu-
tu rotundu co[smptione] si[gt] vidisse q[] se ho-
minu[] plures qui hoc emitteret sputu in ptis
sdeductos molestia. Et rur[s]uz in[qt] quonis
sput[i] emittes rotu[d]u cui sebe[] et malis signis
alienationis mentis: mentis alienatio fit illi.
Alund a[ut] varie est emissum figure et suitt q[]
tenuitate[] significat materie: paucitat[] quoq
caloris et maturitatis. Et tpe a[ut] signu fit:
quonis[] sputu quodda in morbi emittitur pri
mordijs q[] morbi breuitate et maturationis
significat acceleratione: cuinfd[]a emisso differ
tur in posters q[] morbi si[gt] plixitat[]. (D) do
dus vero quo emittit? Uderatur q[]m alioibus
emisso facilis est nec per tuſez fit. et si cu[]tus
ſz pauc[]a q[] maturitate[] ſi[gt] evirtutis robur.
At vero quodda difficulter expuitur et tuſi
graui q[] maturitatis p[]uatione et ſtutis oſte
dit debilitate. Melius a[ut] oibus sput[i] celeri
tatits[] finiendi significantis morbi q[] albi
maturu multe[] quatitatis continuum facile
emisſuz et ſine tuſi et ſine odore eina[]ſo a mori
bip[]cipi[]a emisio ſuit. (D) deterius vero est
huic etariu tenue. ſ[.] pauc[]i imaturu abinuic[]
diſiſtui cu[i]s difficultis est emisio et cum tuſi
graui. color[] illu[n]iger aut viridi[]s aut crocues
p[] multi: aut certe linid[]e et odor[] fetidus. Ora
hecrep[]oba ſunt signa et interitu p[]figurant.
(C) Cap. xviiij. quid in corpe sudores ſignificet.

Ignificatio
sudoris
circacor[]
por[]s hitudines quatuor ex reb[]
variatur. Prum quid est mebro a
quo emittit. S[]co ex frequentia.

Tertio ex quatitate. Quarto autem ex qualita
te. Ex mebro in quo apparet q[]m quoq[]
inceptit et corporis mebro signu est in eo morbi
ee. Ex freq[]ntia q[]m cui[] frequ[]es est egresſus
et spinitus laudabile est. Si[gt] e[m] natura ad ex-
pell[]idas reborat[]a ſup[]puitates: corporis pur-
gatione. Et si e[]t est egresſus interciuſus ab in
terpollatis. ſ[.] decurr[]es mébris: aut alia quid[]
min[]a slia ſud[]at ampli[]a mébro: aut alioq[] qui-
d[]e exi[]: deinde cesserat et reuertik: malu hoc ome
ſignificat n[ǎ]s[] nature virtut[]e non eſse qua ſe
mel ola erpellat. Ex quatitare a[ut] q[]m fu-
dor: quid[]a in multu et paru téperatus est qui et
laudabilior et meliora ſignis est. Alius quatit-
tate téperata amplior cu[] emittik immoderat[]
hoc q[] malu. virtut[]e n[ǎ]s[] diſſoluit et debilitat.
Quid[]a téperato min[]or et n[ò]m materia[] q[]
morbi adducit. h[ic]oq[] si[gt] nature aliq[]d noce-
re: et ab expulſio debilitari materie. Ex q[]li

Octanus

tate vero propter se[] res imutat[]. prima est ea
lor[] et frigiditas. Secu[da] color[]. Tertia odor[
Quarta lapor[]. Quinta liquor[]. Sexta equali-
tas et ine[]qultas. Ex frigiditate et calore: q[]m
cu[] su[d]or in calore téperat[] est et frigo[]ze lauda
bile est: et si extra téperat[]ia malu est nisl q[] cu
in frigus exi[]t p[]essim[]: in calore a[]t min[]q[] ma-
lis. Ex calore q[]m qui alb[]e est laudabilis et
qui crecens colere ſi[gt] d[]natione: qui rubeus
ſanguis abu[d]atia[]: qui liudus et niger et virte-
dis colere nigre d[]natione[]. Ex cu[] horu aliſi
humor[] fit paſſio: et color[]e habet su[d]or qui hu-
moris est. optimu[] e: si[gt] etem q[]m natura hu-
mor[]e morbi gener[]ez purgat: et ab corporis
emitit interiorib[]e. Si aliter fit malu e: q[]m hu-
moris ſi[gt] qu[]e non oposteret egresſuz. Ex
odore vero q[]m aliu[s] odor[] acerbus et morbiu[]
faci[]tem humo[]zem flegma; acerbuz eſse ſi[gt]
Alius acuti odoris et colericu[] ſignificat humo-
re p[]ungitem. Alius putrid[] humo[]re demo-
ſtrans putridu[]. Ex lapore cu[] h[ic] ſit dule:
iſte ſalſus: ille acerb[]. Amputati[]s a[]t elus
iudicu[] et e[]t no cum[]e ti q[] et coloris est ac odo-
ris. Ex liquore vero q[]m quid[]a tennis est et
humo[]re ſi[gt] ſubtil[]: quid[]a grossus et humo[]
m[]ostrat grossuz eſſe. Ex equalitate vero et i
e[]qultate q[]m quid[]a in oibus est equalis quali
tatibus quas dixim[]: et laudabilis est quid[]
inequalis et malus. Hec ſunt que de su[d]ore di
cend[]a videbatur: atq[]s h[ic] est ſermonis c[]o[n]m
ſigno[]p morbos paſſioneq[]z ſignificant[]i ter
minus.

T[]sermo octanu[s] prime ptis lib[]et completi
artis medicin[]e q[] di[c]itur regalis dispoſitio ha-
li fili[] abbas discipuli abimeher mo[]ſi fili[
ſean de morbo[] manifesto[] significato[]lb[]
habens. rr[]ij. capitula tranſatio stephani phi-
loſophie discipuli de arabico in latinum.
De p[]riorum ſignorum diuſione. capit. 1
De ſebriu[] g[]iib[] diuſeritatiib[] signis et c[]aſis. 2
De ſebre diei et cauſis ſignis. 3
De putridar[]i aſſignatione ſebriu[] cauſisq[]r. 4
De putridarum ſebriu[]n ſignis. 5
De c[]oſpoſitar[]u ſebriu[]n ſignis et cauſis. 6
De ethice ſebris ſignis et cauſis. 7
De apoſtematibus cauſis ſignis e[]or[]. 8
De apoſtemate q[]o f[]legmon d[]icitur et cauſis
et ſignis. 9
De apoſtemate colerico et c[]aſis et ſignis. 10
De a[]pate f[]legmatico et cauſis et ſignis. 11
De a[]pate nigre colere et cauſis et ſignis. 12
De paſſionib[] q[] ſuperſiciei cutis accidit. 13
De variola et cauſis et ſignis. 14
De elephantia et cauſis et ſignis. 15
De lep[]ra m[]o[]phea sarpedie caſi[]oq[]r ſign[?]. 16
De ſcabe pruigine cutis er couati[]e: pedicu-
lis veruc[] p[]ustul[]auffuſi[]ib[]e et a[]pa q[]o apho-
risma vocat u[]lcerib[]e ex adustione. 17

Theorice

Maly

92

De passionibus manifestis q ąbuda mem:
bus fine alijs prſie ſur.vt ſut alopcia: tyria:
tinea: ſurſures: capitis magnitudo apa inter-
cutaneu: lentigines: nemeta: morum adustio
faciei: elephas: varices: dactilia: venaanto-
sa: ſiſure extrematu: z dahafa. 18

De vulneribus et ulceribus.

19
De morſu venenuz inferentis animalis et pri
mum de rabido cauſe.

20
De ſerpentium et ſyriarum morſu et signis. 21
De perculſione ſcorpï et pediculi vulturis apu
vesparum et aranearum.

22
C Capit. in pruſu. de ppriop ſignor dinuſioe.

Communiu ex

planauimus ſignor scienciaq ę est pulſus: vume eſeguiois: ſpu
ſu ſudoribus ſcia: ą ſupereſt no-
bis de ſignis ſpeculari cuiſ
morbo ppruſ et paſſiò. Dico
ergo qm ppofuimus vnūqoq ſignor q ą ſani-
tate ſiſnt vel morbu vel neutru: aut qȏ ſtrāſt
aut qȏ pſens: aut certe qȏ futurō ſiſtrō q ą pſen
ua qdem circa ſanitate ſignificant: iā a nobis
explicata ſunt cū de cōplexionu nāliu dixim
diverſitatibus. Que aut q ex ſenianti ſunt
genere morbos: hoc dicemus loco et ſequenti
hoc sermone. Ea hȏ ſigna que ſterita ſiſnt et
traſacta medico necessaria nȏ ſunt. Que vero
futurō ſigna ſunt: in decimo exponem: ſer-
mone q etiā portédētia vocanک. Que aut nec
ſanitate nec morbu: q ſanitatis agnoſet ſigna
et morbi in ſingulis corpibus diligētius ſ facile
intelliget. Qui eteni duarū ſpereu hap ſigilla
tim verā agnoſet: et tenebit notitā: ea certo
discernere et intelligere ſigna poterit q iter has
duas cotinétur ſpē ſanitatis ſcil ſigna et mor-
bi in vno eode corpe: quěadmodu in cui9 cor-
pore in viſu: auditu: aut alijs iueni actiōb9.
Et que actiones ſiſnt ſigna qb9 nocuneta no
cent morbo vočatur ſigna: q aut salutem ſi
ſnificant actionu: ſanitatis ſigna: potes autē
q ą ſigna cognosere q nec ſanitate nec morbu
ſiſnt ex eo: loco: quo de ſignis futurō dice-
mus cū de portédētibus morbos ſignis in ſa-
norq corpib9: aut salutē in ſirmibus tractabim9.
Signa ſeni morbos portédētia: in ſanis cor-
pob9 ſterita non ſiſnt egritudine: cū ſit mor
bi diffinitio ipm eſſe nocumentu actionis ſen
ſibile. Corpora aut q ą in p[ćipitio morboru
poſita ſunt: actiones eoq ſua in naturali ſup
ſunt habitudine: niſi q quada immutate ſunt
alteratione: aut in ſtititate vt cibor appetitus
ſi angcau: aut minua: Et eſegtio ſi aut modu
ercedit ſtitatis cibor: aut ab ea imminitur:
aut in qualitate: vt ſi appetitus mutek in dul-
corem aut acerbitate: et eſegtio ſi in citrinitate
mutetur: aut rubedinem: aut in tēpo: e: vt ci

box appetit9 an suetudis hora moucau aut
differat hec etem ſigna plen ſi ſiſnt morbu
fed nec pecta ſanitate. Jo ergo nec ſanitate
nec morbu ſiſnt. Sic q ą ſigna q salutem in
corpib9 ſi ſint ſiſmati ſanitate no ſiſnt plenā
eo q pſentē ſiſt morbu nec t morbos dicun
tur ſiſntia eo q nature ſiſnt ntutē ą robur ą
q una morbu ſupat vim facta q ſunt neq mor
bi neq3 ſanitatis ſiſntia ſigna. Sic q ą ſigna
q ex corpib9 ab ifirmitate ſurgētis ſumuntur
a ſensu hmoivo cank. In his etem corpib9 actio
nes in vltimo no ſunt ąplemēt i h turis que-
admodum in ſanor corpib9 nec domino no-
cent quæadmodu corpib9 accit ſiſmati quin
iminute ſunt et debiles ex naturalis caloris
debititate. Signa hui9 oia eo exponem9 loco
quo de morboru fieri patop ſignis expedies
mus. hoc aut loco de his ppofuim9 tractatu3
ſignis q pſtes ſiſnt morbos. Dico 8 qm mor
bi paſſiōſc q in corpib9 fiut qdā in ea mem-
boru kiut pte q a ſensui p3 eoziq ſiſtions fa
ciles ſunt et lenes qdā in his q a ſensu abſcon
dita ſunt a ccent q ſunt iteriora medra ſiſtio-
nesq3 eoq difficiles. Et nos pmu q ſensui pa
tet morbor tractatu terem9 cū ſit magis diſc
ti oportunu. Ercebi etem mēs et in his q
ſensui manifesti ſunt morbis a b eis ad oc-
cultas trāſibit cognoscedas paſſiones eritq
tili faciiora ſcia. Dico 8 qm manifeſte ſen-
fui paſſiōes alie exteriorib9 iteriorib9 corpiſ
ſunt coſes ſebres. 1. a ą: qdā in ſupſicie ſunt
tm 2 hap alie ab iteriorib9 kiut cāis q ſunt ſe
paſſiōes ſupſiciei corpiſ accantes qdā ab erte
riorib9. Heq3 aut ex corpib9 inaiatis vt lapis
enſis q q ſiſt ſe hſt. aut ex venenofo aliali vt
pcuſiōe ſcorpü morſura pſictura. Et nos de
ſebriu ſignis caſiqr3 pmu dicem9 ſub ſequêter
aliop q ſensui patent morbor explicationem
terentes.

C Capit. ij. de febrium generibus et spêbus ſi
gnis quoq3 caufas.

Ebris

ēmorb9 ex mala cō
ſione cala o: cois
corpi. Jo ergo diffinik etne calo-
extranális a corde pcedēs 2 par
terias miſus ad oes corpi ples
eiuſq3 nocēs actiōb9. Ipeq diffinitio ex ipa ſe
bris ſumik ſuba ex calo: e. ĕnāli no ex ipam
ſeqntib9 accntib9 quæadmodu qdā fecerunt
medico diffiniletes ſebzter lōginq accntib?
ipa3 ſeqntib9. Alut eſn no nulli qm ſebriu alie
ſequunk apata molli: alie apata dura. ſütq
q dicut ſebres alias cū rigore eē. alias ch cō-
fractiōe. alias cū cephalea et alijs hmoi lōgin
ds accntib9 nec diuidiut ſebres ex ipa caloſis
eknālis nā. quæadmodu hypocras in epidi-
miar libro cū dirit ſebres alias pſgere. alias
iocudi eē tact9. ſutq3 h'c due spêver caloſquli

m 4

Ziber

tate süfte:qda mime pügètes q post angétur
2 hec vòra ex caloris ducif quâtitate. Ex ipò s
at ear motu ch dixit febræ alie cale sùt et manu
adurètes:qda Guifimi a pncipüs incêd:qda
inflamâtes. Differètie he oes ex caloris süfte
sunt nà. Difiniuut ait eas ex prunis acchitb
ct dixit. Febræ alie sunt in crocei vtlio:alie in
ruboris vtlimo:quedâ at ad virore declinant
aut ad liniditare. Differètie he ex pîmis sumik
accidètibus q er humorib febræ generatib
fiunt: no er loginquis vt apata cephalea et si-
milia. C sunt ait februîs gha tria. Prùm est
febris q in spü fit et ab eo incipit atq ad cor: p-
ducik a quo p arterias mititur in oia corpor-
ris mèbra: vocatur hmôi febris diei vt effi-
mera. Spüs nàs cale factus fuerit et nàlis
calor in igneù fuerit alterat calorè cor: cale fit
eaq mittik calefactio a corde p arterias qz et
calefacit: mittitur ab arterijs calor h ad oes
corporis ptes et in eas dispersik. Scòm est se-
nus q in humoribus fit febris et ab eis calor
incipit mèbraq hec post illud calefacit donec
ad cor: pueniat a quo mittus ad arterias i oia
diffundik corporis mèbra et putredis vocat fe-
bris. Tertius sequit genus febris q in mèbris
fit pncipalibus a qibus cù inceperit ad cor: mit-
titur et ab eo p arterias in oia corporis mèbravo
caturq febris ethica. hec sunt februîs gha: q io
tria sunt: qr no nill in mä apparèt. Materie at
corps tres sunt spès: humores et mèbra pnci-
palia. Si ergo ifius et ipeffus hag alicui ca-
lor fuerit märu febris què admodù dictum est
er eftuat. Dedit at hag. Salienus triu expepla
februî erêplis oportunis et filib: itaq febris
diei er™ è aer cals q vter ipletur:calehitqver
aer: caloze. Sic q3 spüs fi caluerit cor: calefa
cit et oe corp. Putride er" febris aq calida est
q vas replek frigidi calefit aque caloze vas.
parimò si humores calefiat eor trâfit ad cor
calefactio et in oe corp. Ethice ho febris er"
vas calidu inqt: si aq fundak frigida calefiya
fis caloze. Sadè rône si mèbra incalescât radi
calia cor: cale fit et spüs spüs aq et hnozes qaz i
toto sunt corpor: vnde et hec febris tolli neqt
oino si robotata vires affumpserit.

CCapitulum. (ij. de vnibus diei febre. i. effime
ra cauſis quoq zignis.

ffimera

ffimera
febris ea est q
in corpe vigin
tiğtuor pmaſet horis die. s. et nocte
deinceps ſinitur. Dünunçs at aſi
hûc deficit et inminut termin aliq
ties ho ăplius in corpe moraſ: sed et vsq ădra
ſinta octo: et fit vt ad ſeptuaginta duas perue
nati horas hec febris er inaſſeſtis fit cauſis.
Chaz caru qnoz sunt gha. Prùm eoq q ab
erioioib corpori occurrunt q illud aut actu
calefaciat vt ſolis eſtus et ignis ardo: balnei

Octauns

aer si diutin eo fuerit imorati: aut potenti
liter vt agru balneu q 6 medicamia imixta
ſut cala vt aluis aq et sulfur: aut certe spuſat
poros actu vt aq frida q ſupſluitates reclu-
dit fumofas in corporis iterioza: aut spilſant il
los potêtialiter vt alumioſe aq lanurù. Nec
ho oia corpa cù spilſata fuerint febrê patiu
tur ſeqntê diei vnib3 a qb*hûdi et cali aut ca
lidi et sicci soluunt vapores ſi spilſata, fuerit
q 2ſlipata eufimodi phibent vapores diffol
ui co adunaq3 in eis calor. Si itaq3 q hmoi
sunt corpora mæe minte putredini ſparate ſut
eſſimera ſit. Si aſit putredini apte ſunt ſuſe-
piède putride ex eis oriunt ſebres iupta q in
corpe è hiorè qaz ab hmòi ſit ſebris ſtinua è
acuta et gûis ac moleſta et in ea piculi quem
admodù deiceps dicem. Scòm è eoq sen
q ad iterioza mittirvnt cibi mediciamia. Ter
tiù sen? è mot imoderat aut corporis vt exer-
citiu laboriosum aut aie vt ira. tristitia. cura.
et ſilla. Quartù ait paſſiones q in mèbris cùt
mâiſeſt ex apt: caiſv et apâc calz q6 i liguib
er pedù ſit vulnerib pferk q3 calor ab Iguini
bus ad mèbra vicina a qb ad alia vqz q2 et
a corde p arterias ad oia mittik corporis mem
bria. Quib aſit febris ſiſtur effimera cù i cor
poze fuerit q 4liſq3 febris ſit ſigna ſunt hec ſi
aliq pceſſerit mâiſeſt ap qz dixim? cázvideak.
Jſebricitasq3 in caloz pncipio dolore nò patia
tur fit q3 pulſus ei equis et aliq2 paq admodu
variib3 no mâiſeſt q et cito diſcedit ſit q3 calo-
cu corp? tâgik trâqulpenis et nò püſes 4liſba-
nei è caloq et ſi iſirm? facile patia k moſb. ſit
aſt in vitæ hypoſtatis i fundo lenis in oibus
ſebris tpib nec fetor in ea mult? erit et ſi ſit ſz
modic? et cù ſebz diſceſſerit aut cù ſuore aut
cù effuſiòe qda cùq cesserit nihil oſi ſignop
ſupſit ſebus què admodù i putridis remaſent
et i pulſu et in vitæ. Nec ho cù balneak poſt viſ
celſam ſebris iſirm? ſentiat in balneo rigore
aut püſturas ſed ad ſuam renerk habitudine
naturalè his ſignis ſebris ſiſtur effimera. Si
gna aſit qb er caiſ hec ſebus ſacta ſit hmòi
sunt. Qne ex aduſtioe ſolis et aeris è cali ſebz
oculos faciuticiis cali tact caput ilſamatu
cutè et facie ſicca et ſi cuti ſuppona k man? cali
dam ſuenis pulſum veloci et páruti. Que ho
er coſt patiòe ſit poroq ſigna hec hz patien
tis est cutis recluſa reſpia et dèſata cui ch ap-
po fueris manu primo calorè modicu et ſi diu-
tina immorers forſtè ſenties calorem. Calot
nàq3 manifestari diligêter nò pòt appter por
roz coſtipationc et ſi diutit man? ſup cutè ſue
rit imorata loc? calefit et poz dilatak estuq3
patet caloris. Oculi quoq3 et facies paululù
intumeſcunt pulſuq3 parnus non est virtùn
nàq3 in ſua perſat habitudine calor quoq3
naturalis in pſundo est corporis et nò diffoluik.

Theorice

Maly 93

Est aſit in eo varietas modica et occulta. Hui9
vrina febris aut ad crocesi declinat aut ad al-
boré. Supr fluctuates näq3 aquoſe q prius i cor-
poſe purgabatur cí recluſe fuerit corpiſ 2ſti
patiòſe: vinã miſcent et coloré ei9 imutant yn
rudo: eius iminut9 est. C[ui]m febris hec non
núſ in putrida adducit febré ſi putredini in
corpe apparati ſint húores: o3 diligeſtius diſ-
cernere ea q diel est febris queq 3 i putredinè
pculdbio vertik febré. Dico q[ui]m ſi febris cí
irrigatioe 2 ſudoe: vriaq3 multa laudabili qe
uerit: 2 pulſus eſſus ēſignu est pculdbio fe-
bié eſ effimerá. CCú aſt febriz 2 corpe imorat
nec p9 ſtatú auferat: nec calor ei9 müdaſ corp9
2 im pulſu varietas eſt: vinaq3 indigetá: 2 in
ea fetoz: certú est hâc in febré putrida trâſſre.
CCú aſt acceſſo febris ptelat: nec p[er]mis q[ui]
cit diebus: 2 atinute ſilis est 2 pulſus vari9: vri
naq3 putredinè nò ſiſt: opinionè o3 huic ap-
plices febriz: caueaſq3 ne i ethica ſerat magis
aut in 2 timuã deducat febré: q[ui]m putrid hú-
mor nec p ſudoré diſſoluit: nec p diſperſionè
coſtipationis cá. C[Op]z itaq3 cá regumine eo
amputare: q[ui]s c[ui] de hui9 febris medela tracta
binus erponem9 anteß húor putrefat 2 p[er]ſa
ſima otiaſ febris. C[ui]que aſit febris ab i corp9
introeuntib9 ſit cibis 2 medicaminib9: 2q[ui]dá ex
ſtititate eo[sp] fit: yt ſi q[ui]s âpli9 ſ[ui] equi9 e[me]
dat: qu[em]admodú q[ui] ex ſaſtudioſitate c[ui] putre-
dine 2 diaría ſit febris: 2q[ui]dá at ſer 2q[ui]litate yt ci-
bis calidís 2 calido medicamie. Et q[ui] ex ſaſt-
dioſitate putrida ſit: ſigna h[ui]z manifeſta: ructa
tú ſcil3 acerbú 2 fetidú ſiti: inſaruationè pp
cibi coruptionè: 2 q[ui] abinde ſit febris q[ui]s c[ui]
mollitie ſit näe: nónunb[ui]s c[ui] coſtipatione. Et q[
]ui mollitie ſit min9 malá eſt: q[ui] cum 2cluſione
diſſcioi: chimí malí ex conclusione. C[ui]que
ho e[calid]or ſit porreſtioe cibor aut medica
minú ſiſtur faciei rubore o[co]ló: q[ui]tactu cala-
inueniutú. Sic q[ui]s 2 epar ſi tangas calm
inuenis ſentitq[ui] patiés in epatis 2 ſtòi ptibus
incendium 2 ſiccitaté in oze amaritudinéq[ui]s 2
hmói. Calor eteni hac in febre a sp[u]i cipit nä-
li: cu9 epar ſornar 2 calidusq[ui] primum ſtòm 2
epar caleſacit: cibusq[ui] ei9 ſút ſornar. eſtoq[ui] ſimt
c[ui] his vrina ruboris clari. C[ui]que ho ex moti
bus ſit corpiſ febris 2 labore: ſi labo[ra]natis
fuerit cutis ſit ſicca 2 extenuata. du[ra]tq[ui] ſicca
tas hec donec febris finiaſ 2 poſt: eſtoq[ui] pari-
ter pulſus puus 2pterea q[ui]ntus ex labor sit
diſſoluta gravitate. Q[ui]s ſi p[an]c[ui] labor fuerit
ſiccitas in cute p[im]anebit vſoq[ui]s febris ſtatú: 2riá
túca corpe vapores eſrediétur ſub humidí q[ui]
ab humorib9 diſſoluitur. 2 humećiát cutem:
poros dilatát: eſtoq[ui] pari[ſ] pulſus magn9. h[ac
náq[ui] in h[it]indine ntus robuſa e[mi] 2 calor abú-
dás: c[ui] nò imoderat9 labor calorè auget cor-
poris. Cutis ho t[act]9 in labore iupta aeris est

qualitatê in q[ui] ſit exercitiu. Si eteni aer caſ
est vt vêtor9 e ſtus ſolis t[act]9 cutis caſ e[mi] ní
miſ ſicq[ui]9. Si ſit at aer fridus 2 cutis t[act]9 fri-
gidus erinac par[.] C[est q[ui] ex aſt e[mi]t motu febriz
q[ui]dá ab ira moneq 2 his ſiſtur ſignis. Oculi
eminêt: facies rubet 2 turnet. caloróq hac in hi
tudine ad corpiſ egredi[que] exteriora nimia vl-
tionis petitiòe in noco[ter]pulſus magn9 2 v[ri]a
rubea: ſentitq[ui] patiés moriturá 2 aduſtione ca
lorus cá c[ui] exi[ut] v[ri]na. Et i ea q[ui] e[tr]iſtitia ſit 2
cura: oculi reprúmitur: facies ſicca e[mi] colóre
crocea: eo q[ui] sp[ú]us 2 calor p[]fundo imerſi ſint
corpiſ pulſusq[ui] paru9 reſiſt i minutiòis 2 re-
ductiòis caloris cá v[ri]a ho rubea patièſ c[ui]
exi[ut] ardo[re] pati[que]. In ea ho febre que ex ní-
mís ſit vigiliás patiétis oculi p[]ſudan[]t 2 húi-
di ſút do[mi]tátib9 ſíſes palpeb[re] graues 2 diſ-
ſcile mouëtur facies 2 o[č] corp9 tumet: colóre
ad crocesi declinat: p[lu]ſus paru9 e[mi] v[ri]a fluit al
ba pp diſónis paucitaté: c[ui] cibor digó comi-
tátibus difficilis fiat vigiliós. C[ui] at c[ib]9 nò di
ſerit nec ſanguis ghatur nec sp[ú]us nális: non
g[hat]io ho ſanguie coló: imutat 2 v[ri]ne albe-
do diſónis comita[que] difficultatê. C[he]ſebus aſt
illi9 q[ui] ex apate ſit gládulari q[ui] 2 in iguinib9 ſút
2 alúſs 2q[ui]aticis mébris: ſigna ſunt grauis fa-
ci[em] rubor2 2 ſanguis a cá tumo[2] 2 iſtatio: 2 q[ui]
in corpe est calor nò p[ug]es. Ut aſt febris ad ſta
tú peruenit vapó ascendit a corpe calidus io
cundi caloris: pulſusq[ui] e[mi] magn9. velox freqnſ-
q[ui] 2 v[ri]a ad alboré declinat. Magnus quidê e[mi]
pulſus 2 velox ac frequens ad caloris roboe
2 m[+]titudine. S[ú]t náq[ui] in patièce morbi duo
calidi: ap[á]ca calíduz 2 febris. Urina aſt alba ſit
q[ui]m qu[ar]ú est colóre v[ri]na colere ad ſangui
n[é]c qui in tenera est carne declinát. C[ui] ſit ois
patientis mébrí materias attrahere subtilés.
hec est ſignorum assignatio quibus omnes
effimerum species ſignificantur.

C[ap]itulum quartum de febrúm putrida
rum assignatione 2 cauſis.

Atride

febres ex quatuor
ſi[mi]t humo[]r putre
dine. humores eteni ſi putruerit
incales[]cù:cales[]tq[ui] in quo ſit mé-
brum putrefaction[]; ab eo mébr[ú]
illi contigu[mi] p[er]t vicinitat[];ſicq[ui] mébr[ú] ca-
leſi[]t hec poſt illa donec ad cor veniak: a q[ui]
arterias ſurgit 2 in o[pe]a corpus. C[putre-
ſcùt aſt quin[que] de cauſis humores q[ui] ſunt: hu-
mores multa 2[ritas] groſſitùres eius: 2 viſcoſi-
tas. Opilatio q[ui] ab eo ſit anhelit9:prinatio q[ui]
ipsa c[ò]tingit opilatior[]. humo[]r náq[ui] ſi anhel[;]
tu p[ri]ueſt putreſcit qu[em]admodú in exteriorib9
ſiert videmus humiditatiq[ui] ſi aere p[uentur].
C[ui]s aſt p[ures] putreſdin[]is ſebris ſpecies: 2
alie simplices ſunt:alie c[ò]poſite. Simplices
species: q[ui] etiam pure dicuntur: quatuor ſunt

Ziber

ex humo p numero. Prima spes febris contic-
nua quæ finochù dicunt q. ex putredie fit san
Guinis. Est aŭt hec molesta febris qum egrort?
nò quiescit in ea. Secunda illa est que ex putre
die colere rubee 2 appellaç tertiana q. die ac
cèdik die nò. Est hec febris salubri 2 breuis.
Salubris quidem qum corporus in ea quiescit p
dic: euinç acceffio breuis est. Breuis aŭt qum
ex quo mouet humo subtilis ex mă: cite ma-
turationis 2 facilis dissolutiōs. Tertia è spe
cies q. ex colere nigre fit putrefactioe 2 vocat
quartana. Hec vno accèdik die duob9 qeſcit:
ideoq salubris est sed lóga. Salubris qum cor-
pus duobus quiescit dieb9. Proliza yo eo q
ex quo fit humo: groſſus est: maturitatis tar
de difficilisq dissolutionis. Quarta ſeqtur
ſpès ex putrido eſtuaſuas flegmate q. quotidia
na noiatur que ſingulis accèditur dieb9. Dec
aŭt febris plura habet mora comităte mole-
stia. Et longa est groſſitie humoris cæ vifco
ſtitatis: vnde nec maturat: nec diffoluïc cito.
Wolestia e19 fit qum ſingulis accèdik diebus
nec qeſcere corp9 patik. Haru ât febru9 qtuor-
queq in alias diuicitur diuerſtates. Que
ergo ex languie tamitiat in tres diuidend. alia
nâq 2 principijs vſc9 finê in vna è habitudine 2
dicitur equalis: heccq fit cu qò cōſumitur ſan
guis tantùdè est quatuè 2 qò putrefcit. Alia ât
a principijs debilis incipit nec angeri deſtitit
vſc9 finê: tuq9 difficilima è 2 forſis 2 vocatur
augmêtata: heccq fit cu amplius putrefcit ex
languie ch finiat: alia vero q in pmoſdijs diffi-
cils est 2 gravis debinc: ſemp iminuit 2 in fi-
ne debilis è vocatur ch iminuta: heccq tunc fit
cu qò 2 cōſumitur ſanguis ampli9 est ch qò pu-
trefcit. Que ât ex tribunt alioq putredine
humor9 ſingule in duas diſtribuuntur ptes.
Altera è cù còtinua è 2 induiua: altera iterpol
lata q quibusdâ accèdik vt dicti è tpb9. Qui
eim intra venas ſunt humores ſi putrefcât cò
tinuas faciut ſebres. Quiq extra venas ſunt
cù putrefacti fuerint interpollatas cōmouet.
Ideo ergo q ex languine fit putrido còtinua
est febris: qum is ſanguis. I. venis ſemp et vaſis
includik est ch ſanguis febris còtinua: qum ſi ſan
guis queuis pars putrefcat in totu diffundiſk
viturq caloze eſtiter nec còtinua deſtitit fe-
bris donec totu qò putruerat finiat aut certe
maturek aut reſormeit aut vtrûq simi illi acci
dat. Que aŭt ex alijs fiut ſebres hiorib9 còti-
nue facte ſut: qum ſi itra vasa venas ch huo: pu
truerit phibeſ diffoli7 i euacuari aut p vēas
aut p appiã alioq pp corporis venari deſtitate 2
soliditate. ioq p9 accèſiòis pme iminutione ca
loris ſupſunt reliqee que vſc9 ſcoqz duret. Sic
q2 i ſcò de ſupſut accèſioni reliqee caloris q ter-
tie còtinaeſtur accèſioni vi fiat tan ch còtinua.
Si aŭt extra vasa venas ch humores putrue:

Octamus

runt cù accèſiòb9 periodicas generat febris.
Humar nâq q putrefcit nò vno totus adunat
tpe: led paulatum 2 p tpa in locis quibus pu-
trefcit. cògregatioq ei9 fit iter duas accèſiòes
febris. Accidit autez sanguini ex ya quoq
putrefcere 2 venas 2 c tinuâ ghare febrê. Hoc
q tunc fit cù multa ex eo quâtitâs i mébro cò
gregatur aliquo facitoq apa: 2 opilationis q
ex apate accidit cã putrefcit: calefitq putredi
nis cã 2 apatici calefacit memb9: deferturq
eiusmodi calo: p zinitatê a médus ad média
p arteritas q ad illò porisûtur méb9 donec
ad cor venia: a corde autê per arterias in oia
mittit corporis média: nec deſtitit inherere febrê
donec apa maturatu euacuetur. His ergo de
câis februâ alie continue ſunt alie circulares.
CEx qbus aŭt causis periodi variis ſunt cur-
culari ch febru9, ſi queris tres e' fucas. Prima è
cògregationis velocitas humoris q putrefcit
amora e19. Scòa facilitas putrefactionis huo
ris 2 difficultas. Tertia euacuationis ei9 acce
leratio 2 moza. Flegma nâq febrim excitat q
ſingulis accendik dieb9 eo q cito ad putrefa-
ctions cōueniat loci ſue in corpor multitudie
quâtitatis 2 putrefactionis acceleratiòe hûdi-
tatis cã euacationiſq mora pp ſua viscoſita-
tez. Colera vero nigra febrê facit q die accen-
ditur: duob9 nò: eo q tarde aduncet pp ſue ch
titatis paucitatê. difficile ât putrefcit pp ſuan
frigiditatê 2 fricitatê: celerisq euacationis eit
qum minime viscoſa. Colera aŭt rubea febris
generat q die accèditur die nò qum inter fleg-
ma 2 colora nigra media è in huimsmôi q5 vi
tumus hitudinibus. 2d inoris nâq quâtitatis
ch flegma: majoris yo ch nigra: siccioris ch ch
flegma cōplexionis humidio: nigra 2 vtrufq
subtilioris ſube. Chis ergo de câis piodicar
circuitus febru9 varij videtur. hisq5 eſtè pli-
xitatis accèſiòis febru9 tps varia. Quotidia-
na nâq febris ex majori parte accensione de
cem 2 octo extendit horis pp flegmatis groſs
tiè 2 viscoſitatez: necq etenim cito diffoluitur.
Quartana accèſio in plurib9 vigintiquatuor
extenditur horis pp humoris groſſitie 2 fica-
tate qui minime cito putrefcit 2 cù putruerit
cito nò diffoluïc: quonis lapidis similitudine
gerit 2 ferri in quibus ignis velocius nequit
operari 2 cuż fecerit nò extingunt nec refrige-
rantur velociter. Tertiana autê febris pura ſe
cundû ampliorê partê duodecim feruer horis
pp humoris a quo fit subtilitatez 2 viscoſita-
tis paucitatê: vnde 2 celeriter putrefcit 2 va-
cuatur velocius p fudorê. CEst autê cuius-
q febris accenſonis têpus 2 aliquado quidè
minus: aliquado aŭt longius tribus de câis.
Prima è hioris nà qum qum huo: groſſior est 2
majoris viscoſiatis fridioriſq cōplexiòis: accè
ſiòis è ips plixi9. Cù aŭt miò è 2 subtilior ac

Theorice

Maly 94

takor plone et min viscosus et accèſiōis tps
bienre? Se co aſirmi h? Cui etem vi robuſa
est ad huo re pellèdu et p su do re educèdu et ac
cèſio minoris è tps et ſi debilis accèſio plixio
est. Tertia habito de corpi s. Si etem corpus
rap st et largor poro et accenſio febris bræ
uioris è tps humor etem facile et celerit diſ-
ſoluit. Si fit aŭt spiffum et ſtuppati et pori stri
eti febris è abinde accèſio lògi or. Cu at abre
uiatiōis cae simul adunank oes et febris accè
ſiōis tps abriuak: cuq plixitatis cae adunā
tur fit pliri? Cui aŭt accèſio febris bienor è
et ſebicatãs ab accèſiōis ſine visq ad alia mů
dioris est corporis a calore et quiescit. Cum
aŭt plirioz no muda ſe febricitãs ſebre donec
ſea ſupuèiat accèſio nec è ei iter vtrascq des
intvnt euiu modi ſebris t continue filis fit. Et ſcien
du circuit piodicaræ ſebriu no deſitere ordi
ne poffito din pu trid? ſupeſt huo st no a
ſua muta ſ habitudine ſi no illi alii huo? mi
ſeaک spes et in iſirmi nihi pecca ſe regimie. Si
etem huo imuta k a ſua habitudine putrid?
et in alia altere ſpem: quæ ad modu ſanguis
cui aduſt? putreſcit qo in eo subtile è in colaz
mutak qo grosium in nigrâ. Cui aŭt putridus
illu miscetur humor et aut alius putreſcit hu-
mor ſebris iuxta eins exeritatur naturam. Sz
et ſi eger malo vtatur regimie generantur in
ei abide corpe huo rees mali varias facientes
ſebres iuxta niu in cu iuſoq nãs corzripikq exi de
circuit ſebriu ordination. Aut em an ſu ſacce-
lerat tps aut alii fiut cir cur? et per os qe ſue-
rat: eritos in illis augmèthi et diminutio iuxta
imuta iòis huo rei ſtitare et ipor actionum.
hec è ſimplici ſebriu putrida affixatione et
cæ varietatis quoq eau circuitus cauſe.
TCapi.v. de putrida ſebrum ſignis.

Aeautem putridas ſi-
gnificant ſi-
signa ſebres alia sen? ea palia ſpe
cies ſi ſent. Que gen? hec ſut. Di-
co qm q ſebres ſi ſent putridas ſi
sna qda er accèſionu ſumunq tbip? atq hoc
eſ q debiles iepi at: dehinc robo an? et diſ-
ciles ſi ſt et cu ſenerit accèſio reliq ſup ſunt
caloris corpi nec a corpe pſect auferi ſt. Que
daž aŭt er caloris ſumunq ſuba q calor eap
ſz pügeſe et ilſamãs manu eiuſoq ilſamatio
tâp igni ſláma. Queda er ſequet b? ſebrem
q eas. et horro in pncipijs ſequit varietaſq
pulſus maniſſa et in viia maturitatis pua-
tio et hoc ê no eê in vina hypoſaſim in fado
albã et eglè ac leu e. hec g. cu videris ſigna ſe-
bre patrida eê iudic abis. Quib? ât qoq earu
ſignis ſpè ſigniſcek abhinc collige. ſebrinż
q circulariter accèſik tertiana ſi ſtur aut er
nàlib? aut no nàlib? aut extranàlib? Et nàli
bus qde ſi egri còplo è ca ka et ſicca cui colera

dnef rubea etas iuuenilis: tps âni pnis etas
aer calid? et ſicc. No nälia ſunt q cuiu modi
ſebricitare cibor et potuſ caor. pceſſerit ac
ſiccop porrectio: aut adheſit illi cura aut vi-
gilia vel labo: grauis: aut longi ietunti tps
aut igni ſuit ex arte 2tigu? hec oia corp? cale-
faciut et deſiccât colorac gñant rubeã. Efnã
lia yo ſunt vt cu ſebre rigor ſit grauis et cum
eo püſtiones earuq püſture tâq acus pp ru-
bee acumè iuuenieq cu tetigers corp? calo è
acutu et pügetè. pozo pulſus in accenſiòis ṗn
cipijs pu? ſingultuſus et rar? nifi q hic diu-
ti? no durat: ſz fit magn? forſis variuſq. for-
tis qde qm rubea cora leu is è in ſubtilis htu-
tèqno ſuat aut ledit. Et magn? pp magni re
frigeratione caloris necessariam. Uari? aŭt
qm varietas prita oib? e februb? marie putri
dis nifi q in hac ſebre multa no est varietas
qm e faciès huo: ſubtilis è: leuſo? hùtutè no
opprimè aut ſuas. Eſt aŭt vire color hac in
ſebre igne? odo putrido comitare. Et cum
iſa ſitis moleſta asſuſiatio ſubuerſio et cole
rubee vomit? ſudo: pp huo reis ſubtilitate ṁt
us et nonuſ colas ſe ſpellit rubeas nä. Cui ſi
sna hec: aut eor plasma videri ſebre tertiana
iudicabis purã. Warkieq si hoc eo tpe ſp
bus hoium acciderit ſebris. Quartane vero
ſebris ſi ſtions: aut ex nàlib? aut no nàlibus
aut eſnàlib? ſumunq. Et nàlib? qo si hois co
plexio egri frida et ſicca fuerit et in q ſupabu-
det cora nigra etas ſit gràdiò anni pnis tps
autu? q aer eo tpe frid? et ſicc. Et no nàlib?
ſi in ahedétib? iſirm? multus ſumpferit cole-
rã nigra gñantes cibos vt lèticulã carrubnz
canles capiap carnes. Efnàliu aft qda pce-
dëtia ſunt vt ſi ſebre hâc varie pceſſerint ſe-
bres et ſplèis durities. Queda phtia accèſiòis
tpe in ei qde pncipio ſi cu rigore ſit et ſuita-
te qfractiòe forti in oib? mébris pulſuq è tar
dus ſingultuſus rarusq et multe varietat.
Et in ascéſu calor est no acutus nec pungens
vt tertiane calor pulſus velocior et frequètio:
ß in accèſiòis fuerat pncipijs: ſz q ſi tertiane
pulſui qfera puus ſit et rar? ſitis paucã viina
fetida et indigesta. In declinatioris aſt tpe frí
gus minus est: ſi in tertiana fuerit et finis ho
ra pulſus tard? è et rar? variuſq viina coloris
duierſi et idigesta. Cui itac hec ſigna aut eor
plura cu ſebre ineneris cert? eſto ſebre purã
eſſe quartanã. Qo fi cu his q dixim? qrtane
ſignis ſebris hoc eo tèpoie pluribus accides
rit holum valid? erit argumeſt ù qrtanã eſſe.
T Signa quoq qd? quotidianà ſi ſtur ſebris
aut er nàlibus aut no nàlib? aut extranàlib?
trahunk. Et naturalibus ſi compleerio ſit egri
frigida et humida: cui flegma dominek. Etas
puerilis aut ſenilis: puerilis quoniam mul-
ti et fluxi ſunt appetit? pueri et hùiditates lei?

Ziber

gſanſk: ſenſi ſo qm multi in eis est ſla. Anni
tps hiems. Aeris cōpko 1 regiōis frida 2 hu
mida. Ex nō nālibus ſi ſua in ſanitate q infir
maſ plinu ſampferit abu potuq plime fue
rit qetis 3 otij: 1 multu balneo pit prādiun
deditus. Extranaturalibq mſirm9 dolorem
ſentit in ſiō ore: hüſidatc in lingua: ifationc
in lateribq: color alteratq: litis paucæ 4 in ea
horoz: frig9 graue in extremitatib9 5 diutur-
nio: aliquātuli. Si corp9 accentiōis tetigeris
hota nō appet caloz in principijs donec locus
icaleſcat man9 2 poiſi dilatenk ac humor ſub
tilſek ſ'atic9 tenuekq7 caloz ſub ſtollak. Eſtoq
cu calore hüſiditas: 2 cu hüſiditate acumē hoc
q flegmatis caſ. Et aligni nō est cu ea fudoz: 2
aliqni pauc9 3 et 1 accenſio lōga intinvt caloz in
corpe vſoq ſequēt duret accenſonc. Est auzet
his pulſus pulſu mino: 3 ſtane cre-
brioz. Paruq9 dē qin flegma debilitatutem
ſua friditate: diffoluikq7 ſua multudine in
firmat vnde 2 magis variq fit: frequs ko quo
magni ſuppleat ad aeris trahedi nečitatem
locu. virina aligni tenuis alba aliqni spitta tur
bida rubeaq. Tenuis 2 albe tenuitas est op
pilatiōis q er flegmatis groſſitie ſit 4 viſcoſi-
tate caſ. Albedo er flegmatis 2 plonis fridi ta
te. Hioſſe aſt turbide 2 rubee groſſities ā: qin
nā qnq opilatiōes apit 2 hüſidatc illa groſ
ſam expellit viſcoſam q oppilatiōez faciebat
eiſoq rubo: qin ſ'atic'humor 3 cu diutq'imo
ratus fuerit putreſcit 2 caleſit. Cu 5 ſimul oia
hec ſigna aut plura appuerit aliq 2 febze quo
tidiana est pura: maximeq 5 multa fuerit eo
tpe flegmatis ſebris in hoibus. COP3 aſt te
cu his q dicta ſunt ſcire: qin ſi ex flegmate ſal
ſo est: ei9 in principio horroz est. Et q ex flegma
te acerbo in principijs frig9 ſentit cuq ex fleg-
matis vitre putredine rigore h3 in principijs
paucu. Queq er kate dulcinihil hor7 h3 in p
cipijs. Ex his q dirim9 ſignis queq ſebriz
simpliciū cognoscek putridaz 2 p circuit9 ac-
cedūk. Et ſcaſdu ſebruſi rigore oiz in mulie
ribue a doſo icipere. inviris aſt a manuoz 2
pedu extremitatib9. CCōtinua aſt ſebris ſi
gna h3 hec cōla. qin poſt vigintiqtuor horaz
ſpatiū nō recedit nec in eis rigore aut horroz
nec aliqd oino ſignoz q in ſebriz9 appent cir
cularib9 dū accedunk 2 pulſus in ea est varie
tatis multe. Urina idigesta qd9 q affecte nō au
ferk nifi cu olo ſinik 2 dſicit nec ā cu ea fudo
curād9 nifi cu olo ſinik 2 abit. Cu ſigna hec i
ſebre lueneris 2 tinuā nō dubitaneris ſebre.
Cuiuq3 aſt diuerſitatis ſebrin3 2 tinuarum
ſigna hec ſunt. Que ex ſanguis fit putredine
ſigtur qm egrotās in corpe iuenerit ſuitatc pi
gritiā freqnti vtik ăhelitu ăguſtationc patik
ſeffiſiones: ſitim: oculi ei9 rubeivenecq7 facies
2 oe ipi9 corp9 ad ruborē declinat: tumido ſile

Octanns

vene quoq plene ſunt: pulſus magn9 2 mul
tevarietatis: virina rubea spitta. Que autc er
aliop ſut huo7 putredine per eas significan
tur interciliōes que têpobus accidunt eac
accenſion: quæ admodu in ſebre cōntinu ſit q
er putredine accidit cole rubee quâ caufon
ideit incêdu dicim9. Intercidit nāq3 caloz 2
frâſik die diuiliōis ſue. roboſat aſt 2 foſio:
ſit die accenſiōis ſequi9 q3 eā caloz. Grauis ſi-
tis moleſta. agustia. acumē 2 interiui ppiŋq
tas. vigiliē. mētis alienatio q quato acutioē
2 crisi9 ei9 velocio7. Maxime aſt ſebris hec
accidit cu invenis colere adunant multe ma-
gis ko in venis q in 2 cauca lateris ſunt epa-
tis 2 pulmone ac stomaci ore vnde 2 aplius
his nocet mébris 3 alij5. Sitis aſt oem ſeq-
tur caufon: vnde 2 magis hor7 mébrō reſſi
geratio necessaria est 3 alio7. Quotidiana
aſt ſebris que a flegmate ſit ſi tinua est ta-
men ſingulis diebus remittik horo dimuſio-
nis ſue cōſoſtakq3 caloz accenſiōis tpe. Et q-
tana que er putrida ſit colera nigra ſi conti-
nua ſiat interpollatam ſentit tamen remiſio
nè: diffiſiſq3 ſit 2 calo: canſoſtatur die acceſ-
sionis. hec ſunt que diximus ſigna quib9 q3
putridarum ſi fuerit simpler ſignificatur fe-
brum que intelligas oporet.

CCap. vi. de cōpoſitarz ſebruſi ſignis 2 cāis.

Compositarum

diverſitates ſebruſi multe ſut aut
ein9 cōponik ſertiana cu5 cōtina
aut cu circulari hecq3 aut ārtana
aut ātidiana cu cōtina: aut ārtana aut ātina
ātidiana aut ārtana accedēs cu ārtana ātina
aut ātiana ātina cu ātidiana iterpollata talia
hmōi. Aliqniēs aſt haru tres cōponik ſebruſi
nōnunq2 quatuor 2 alie hmoīvarie cōpoſitio
nes. Est aſt har adinui cē cōpoſitio duobus
modis aut p comixtionc aut p 2 ſinitate. Si9
hōres duo duas g̃hantes ſebris comixt ſut
2 āperat: 2 accenſiōes eap 2 fines eodē ſiet
tpe. Per 2 ſinitate ko ſi huo7 q3q3 simpler 2 e
a ſotio pur 2 ac ſepat 2 accenſiōes eap duab9 ſiet
tpib9 diuerſis. idēq3 i finib9 ſiet. Et 2 politi hu
mores aut eſles erut i ſtitrate aut certe alter
altero āplo7. Cōpoſitarz āt ſebruſi ādā, ppiſi
cesen9 noib9 q3 agnoſcunt ādā nō. Et cui no
mē cē ſebris emitrite 2 vocā id ē dimidia tertia
na. hec ſebr: ex ātina 2 ponik ātidiana 2 tia:
na iterpollata p circuit9 2 simpler ſuerit. Que
ko pura nō 2 ponik aut ex tertiana 2 timu:
2 flegmatica interpollata aut ex vtrisq3 2 ter
tiana et flegmatica continuis. aut tertiana
et flegmatica circularibus. Nonnum: au
tem ſebris hec ex duabus componitur equa
libus in virtute ſebribus. aliquotiens ex
duabus quarum altera foſio: est altera.

Theorice

Maly 95

hec est cōpositātō aſſignatio ſebriſi. Csigna
vero quibus ſiſtur hōmōi ſunt. Quarō est cō
poſtio ex cōſinutātis modo cognitio eap̄ faci
lis est: ex accēſionu cuinſo[que] tbibus et tpiſ pli-
ritate. ſebriſa eteni q[ui]e cōtinau cōponiſt iter
pollata. Significat interpollata quidē ex rigo
re et horrore q[ui]e accensioneſi ſiut tpe: cōtinau aſt
ſua cōtinnitate. C[C]u h[ui]o cōpositio ex p[er]miſto
nē fit et cōtēper a[n]tā ei[que] cognitio difficilis est. Et
ſa[di]e pp. ſignor[u]i mixtionē alio[rum] cu[que] alijs: ma-
primeq[ui] ſi mixtura hec cōtēperantie ſuerit eq-
lis: t[um] eteni difficilim[u] est et Grauiffim[u]. Q[ui] ſi
humor[us] alter d[omi]natur in cōposione cognitio
eo[rum] faciliu est q[ui]n d[omi]nantis ſigna h[ui]or[u]s m[ai]
ſeliuia ſunt. Op[us] aſt diſcretiōs et iudicij vta-
ris diſligētia in h[ui]omōi et speculationis decētia.
C[ui]ec miſt[u] cures in poſtis ſebriſ[que] eap[que]
c[ac]ſiones: nec initaris illis ad signifi[c]atu: nō-
nun[que] eteni due ſebres cōponunt tertiane ſin
gulis dieb[que] oppinātur[que] medici quotidianas
ess[que] Et aliquot[ies]e due ſiut q[ui]tane q[ui]o[rum] ac
dunt die et e[r]istimat q[ui]ec intue[t] tertianā: vti-
turq[que] ad ea q[ui] nō oz curādā: vnde et ſebris au-
getur h[ui]ntu: fortiſi[que] ſit inti[mi]vt nōnun[que] ea ex
cura eger peat cu[que] cōtrarijs qua[que] op[er] ad eam
vta[que] curādā. Ideo ergo ſebriſe ex ip[er]i[que] h[ui]a et e[pi]
pijs significare oz accidetibus: qu[em]admodu[i]n
in átecedentib[que] d[omi]ctu est: quo et significatio ve-
ra fiat et curā q[ui]lis expedit ſit: nec offendaq[ui]
et circuitib[que]. C[ui]e ſebris itaq[que] ex rubea poſita
et flegmate qua[que] emitriteum dirim[que] ſi pura ſit
q[ui]no intelligiſt signis. Prim[u] est ſi cōtinau ſit
hocq[ui] flegmatice ſebris cōtinnitate. Sc[que] ſi
ſingulis ſint illi accēſiones dieb[que] et vno q[ui]do die
lenis et faci[t] accēſiōs altero aſt forti[que] et diffi-
cilijs. L[eu]nis quidē q[ui]n flegmatica cōtinau cu[u]m
moneu[que] ſebris ſua[que] accēſionu tbibus ſingula
riteri rīgorē nō pati[t] q[ui]n humo[rum] intra vasa e[mi]
venas. Difficilis aſt ſebo die q[ui]n accensioneſi
tertiane accēſue dies e[mi] cu[u] ea rigor[que] ſit Grau[i]s
cuius: e[mi] cu[u] tertiana fieri: mouetriq[ui] pariter
et flegmatica ſebris cuius e[mi] ſingulis accendi dies
bus: vnde robo[rum]ata difficilis ſit. Tertiu[que] est ſi
ſu[n]q[ui] ſi accēſionu difficilib[que] tpe rigor[que] ſiat ſuius et
nōnun[que] rigor[que] hic et horro[rum] multiplicāt[ur] et die
bus ter vel quater. Quartu[que] ſequi[t] signu[n]q[ui] accēſiones e[i]n e[que] ſunt: Grau[i]es q[ui]de Grau[i]s
bus: lenes vero leu[n]q[ui] [que] no purus aſt emi-
triteus quidā ex e[qu]libus in virtute cōponi[que] ſe
bibus: q[d]ā ex altera maiori. C[ui]e cuius in cō
poſitione e[que]s ſunt ſi ex tertiana et quotidia-
na circulariter accēſis ſiat: rigor[que] ſingulis erit
diebus: niſi q[ui]e die quidā cu[u] horro[rum] et extrēita
ti Grau[i]s difficilis est frigore: die alio accensio
cum rīgorē ſit Grau[i] tremore q[ui]s moriura et acu
mine. Que h[ui]o ex cōtinau cōponiſt tertiana et
cōtinau quotidianā rigorē nō h[ui]et aut horro-
ri. Et q[ui]e ex tertiana cōtinau et quotidianā p[ro]di

ca filis est pure: niſi q[ui] ab ea differt: eo q[ui] ea est rigor[que] Grau[i]s nō e[mi]n q[ui] in h[ui]ac est ſebre
rigor[que] flegmatice fit ca[que] ſebris: quid[que] in flegma
tica fit ſebre rigor[que] difficilis nō est sed horro[ri]
silis nec est cu[u] diminutiōe ſed repletiu[m] filis. C[C]u aſt ſebris h[ui]u[n]s est cōpositio ex ine[qu]lib[que]
ſ. humores illas senerātes ine[que]s ſunt d[omi]n
tis ſigna ſebris manifesti[or]ia erut et clari[que] pate
būt: debiliu[que] occultiu[or]ia. hec est cōpositāt
a[que] ſe putridis ſebriſi ſignor[u]i aſſignatio. C[ac]ciu[n]s
d[omi]t[que] at ſi ſebri[ſ]q[ui] simplicib[que] ſiue cōposit[s] h[ui]tu
dines q[d]ā ab inuic[em] diu[n]erse: aut caloris c[ui] va
rietat[que] aut materiei: vocaturq[ui] eap[que] q[ui] no[i]
bus ab habitudinib[que] denotatis q[d]b[que] accidut.
Quibndā eteni multa e[mi]rta h[ui]riditas et v[]o
cat l[ui]dinis. Cuinſdā calor: Grau[i]s e[mi] adurēs:
vocaq[ui] incēdiu[que] vel cauſon qua[que] Grau[i]s ſeq
ſi[n]t[que] et in lingua nigrode: et in ſto[que] moſura cu[n]q
cu[n]tāg[i]t corpus ſentiſt tanq[ui] ſi v[]rat. In alijs ca
lo[n]t: frigus in ſebriſitātis ſiml[que] ſentiu[n]t corpus i
interioribus et exterioribus in oibus. ſculicet
corpus membris: hocq[ui] in flegmatica ſebre
que ex flegmatis vitrei ſit putridine. Calor:
n[q]a[que] h[ui]ac e[mi] in ſebre flegmatis q[ui]o compuſt
ea: frigus aſt ex eo q[d]b[m]ime putridu[que] est: yoca
turq[que] ſebris hec epialos. C[est] at q[ui] patiés ca
lo[n]t et iteriorib[que] ſentit grauē: in exteriorib[que] aſt
teporē hocq[ui] groſſitiei ex q[ui] ſit ca[n]t et viſcositatis
nec p[er]nalet calor ab iteriorib[que] ad exterioria eri
do: q[ui] vocat ſebris ſiuria. E[ſt] et c[ui] q[ui] in corporis
erteriorib[que] frigus ſentiſt Graue q[d]b ex magni fri
goris ſit flegmate: vocaturq[ui] acromidos. ſcil3
piuinoſa. Alia e[mi] in cuius i interiorib[que] corporis
calor est Grau[i]s et nocens: ſublēuāturq[ui] ab eo
acutiffimi vapores: q[ui]n q[ui] h[ui]ac faci[t] ſebriſe nō
multe est viſcositatis h[ui]riditas: v[n]n et ea vas
pozes diffolun[nk] acuti facilius et hec vocat ſe
bris tinodos. hec est o[mi]n aſſignatio ſebriu[m]
que ex putridis ſiunt humo[rum]ibus.

C[api]z. viij. de ethice ſebris ſignis et cauſis.

E[bris] a[n]t[em] que ethi
ca vocat
in duas diu[d]ik pt[es]. Altera ſene
cntus appella[que] q[ui]e h[ui]riditatis cōſu[n]
pt[em]to et in oibus corporis m[ē]bris ſic-
citatis d[omi]natio inti[n] vt extenui[n]tur et deſſicent
deviliteturq[ui] calor n[ā]li[s] et extingu[nk]. Uocat
aſt senect[que] hic moribus: q[ui]n ſenes cu[u] in ſenio
fueriut calor: eop[que] extinguiſt n[ā]li[s] et ſicentas m[ē]
bris d[omi]natur: h[ui]miditas cōſumiſt corpor[io]n: ideo
q[ui] huic a ſenectute nomē est denotatu[m]. C[se
cūda ſp[ē]s ethice est vere ſebris: q[ui] caloris e[mi] et
tranális in m[ē]bris principalib[que] ą firmatio: in
tin vt corporis cōſumak h[ui]riditas. C[hu]nus ſp[ē]
tres ſunt. Prima e[n]q[ui] que in veni[s] est paruis
h[ui]riditas ą ſumiſt q[ui] cu[n]q[ui] ſunt p[ri]rie med[io]: ca
leſitq[ui] ſiml[que] h[ui]riditas q[ui] in m[ē]bris est teneris et
debilibus vt adipis et carnis: vocaturq[ui] h[ui]omōi

Liber

sebris absolute ethica. Secunda est in q. húldi
tas qin carne est tenera finit: incipit q. calor in
húiditate q in cōsimilibus ptibus ê mebris: q
táçqros i húeckatio ê et er q hec paſcútur mé-
bra: vocatur q hţi febris ethica 2 ſumptina.
C Tertia ſequit spès in q hac cōſupta húidita
te tráſit ad illâ p quam radicalia adinuicem
cōſtuātur mébza: vocatur q febris hec cōſu-
ptio marco: 2 ptisís: vocat 2 ſumptio 2 marco:
eo q a mébris radicalib 2 cōſumpta ſit húid-
tas 2 deſiccata ſint ac enenuata mébza ipſa p
pter húiditatis cōſumptionê: qbus mébza ab
inuicê 2 ſtinuabátur: quæadmodú plātis cù de
ſiccari 2 icipiunt accit enenuatio 2 marcoz. Qui
bus át ex cauſis h flat febris iâ ê videre. ſe-
bris ethica aut er pcedetib 2 fit cāis aut ex ma
nifeſtis. pcedetētes ſunt cause vt febres putri
de ſi aduſte fuerit: 2 ſi earu plixius fuerit ſps:
calor 2 in corpís opatus fuerit humiditate: 2
mébroz radicali cōlumpſerit ea. Et q ab
his ſui cauſis febris ethica: ab ipſo ſui pripció
2 ſumptina ê quæadmodú ethica q ab ea fit fe
brie qua emitriteu dixim; 2 q ab ápate ſit qb
in pectore naſcit: einſus calor ex vicinia ad cor
pſertur: cui 2 deſiccatis húiditate 2 oim arteria
intim: vt illis deſiccatis mébza q2 deſiccet radi
calia. 2 Œnus 2 aúrßect 2 accit ca: q ei cōtingit
cui acutis est morb 2 vnde vinu patièt medi-
cus dare cogit: qua ex cã cor ſiccatem lucra-
tur q ad originalia visq ptraſit mébza. Cda
nifeſte aſt cause ſunt vt cure. trisitia. ira. la-
zor. vigilie. cibo 2 et pot 2 pnuatio: marieq 2 ſi
cōugerit hoc adolosćeti etate 2 iuneni cuinſq
cōplexo calida eſt: estatis repore: 2 regimie
vtêti calido. Que ergo ex his fit cauſis: prio q
dê ethica dixit 2 cù augmêtaſ cōſumptionis:
marcus ac ptilis nomê ſib vidêcat. he ſunt
q ethicâ faciuicâe. C ſust aŭt db 2 ſignificis
tur ſignis hmdi. ſebris hec 2 in pmodio 2 cù
incipit difficile intelligiq: qm mala 2 plexio ca
lida in toto eglis est corpe minime varia. ſe-
bricitanſq no ſentit in corpe ſebris calorê: nec
ergotationê: aut p fractionê: aut alia hţi ſe-
bru: putrida2 accidêta: qm alienus calor in
oibus dñatur corporis mébris egliter. No est
itaq mébru aliquod calore vacuus alieno qb
ipsi ſentiat diuerſum nec rîn ad hoc in humidi
tatê corporis calor multu operat: quo mâſſeſta
ſint febîe ſignificâtia ſigna. Ideo q febris hec
dificilis ê curatiōis: qm a ſui no agnosciq pri-
cipis quo medela adhibeat. Ut aſt ad mar-
coris puenerit habitudinê ei9 manſeſtātur
ſigna: 2 iâ ipsius faciis est cognitio: nec poſſi
bile est eã ſanari: corpor nasq in iterit 2 est ha
bitudine. Chui ergo ſebris in pripiſe ſigna
hec ſunt q in plibus maniſſtanک habitudini
bus. qm cì in corpe ſebris ſit q triu ſit prinua
dieru: nec fortis est caloris nec aliqo cù ea est

Octauns

accidêrium putrida2 febru: vt rigo: ſitie ane
guſtiatio in ligua ſiccatas 2 nigredo 2 fatigato.
2 pccuſio cephalæa: vrie fetoz. pulſus magni
do 2 varietas. aliaq hţi 2 putridas comiſ
tur accidêta ſebræ: estq fir calor: mutie trádi
luz: 2 i eade2 tinn 2 hith die trib 2 dieb 2: aut pli
b9 fortiqorq ſit cib 2 ſumik q chq flat hóta 2
nocte ſon ipe cù videris hec ethicâ certu: ha
beas ê ſebre. hec ſunt ei9 pripiora ſigna. Cù
aſt ſebris hec 2 forta2 2 auger: calorq incipit
húiditati q in venis est cōſumptionê: eger ma
creſcut: caro i minuik : cutis deſicca: facies re
ſtringiq oculi ſupprimútur. C ut aſt corp 2 ad
marcus puenit hútudinê 2 reliqri 2 ſiptionê
incipit calor húiditatu. ſigna ei9 erit oculi re-
ducti 2 p ſundati: 2 in eis lippitudo: palpebte
ad inferiora traſitur: quæadmodú in domi-
tatîde 2 prvutis debilitate: facies fit: ſuſa: of
corpus ſiccu ê 2 extennatu: a quo vite receſſi
deco: 2 pulchritudo: frôtis ê cutis eſtela 2 ſic
cæ tanq 2 ſup oſſa deſiccata ê cutis: facies q3
2 corpus ſiit ſe húi tpa repreſſa 2 plana: aures
coſgregate: color eor2 cROCene: ſcapule ſublate
ſupplanu vêtris ſiccu 2 marcidi. 2 ſi q ſub hy
pochdrus loca ſunt tangātur ola 2 q ſunt vice
ra ſicca: inuenik: nec ſub manu bñ apparé: vé-
trisq ſupplanu eſtenuz ê rugoſuz 2 dorso còli
ctnz est q calor corpors dû tâgi in pù 2 debilis
donec dinit 2 man 2 ſup corp 2 imorèk: 2 tuc acu
tus ſentik calor. Est hui9 morbi dñor pulſus
dur9 eſtensus: frequês debilis. hec est ethice di
uerſitatê 2 cauſa2 eius 2 signor2 affignatio.
C Capitulum octanu de apostematibus 2 ſi
ſnis 2 cauſis eorum.

3co qm aſa groſſities ê tu
moq qb membro ex mæne
fit abudâta ei9 replêt 2 cauſa-
tes 2 deſcêdêtis. hec aŭt aut des
fluit ad ipm ex alio mébro aut in
ipo ſhak. C Wateriap aŭt amébro ad mébr
flurus ſer ſit cárui adunatîde: de qbus duz de
morbóq cāis tractaremus diximus mébru. ſo
expellêtis virtus: debilitas ſuſcipientis: mate
riet multitudo: meatuſ largitas: paſcêtis des
bilitatio 2 vtutis q 1 mébro ê ſuſcipienti: 2 cum
mébru ſuſcipient inferiori ſitû est in loco ab ex
pellenti. Wateriei vero in membro ſhatio er
paſcêtis est debilitate virtutis q in eo est nec
qui ad ipsuz mitritur cibus digeritur plena di-
gestione. C Remanet itaq in eo ſuperfluitas
2 paulatiz angek: donec mébrum replêatur 2
diftêdatur: ſitq in eo apostema. C Cú igitur
mébro 2 aliquo aſa ſemel ſit: ex abudâta ſit
materiei ad illi ab alio decurrêtis mébro. 2b
aſit in calis ſit aſatib 2. C Cú aŭt paulatiz 2 p
incremêta ſit: aut ex ſuppuitatis paulatiz ac-
currentis ſit fluxu: aut q in ipso generatur mé
bro, hoc autê in frigidis ſit apostematibus.

Theorice

Malý

96

Sunt autem apatia ſtra duo. alter est sen? apſa ca
ludī alter yo fridū. Et gen? apatis calm er
mala ſit 2plone cala cù mā ad medp influtii
q[ui] ſi fuerit cala et hūida ſanguinea apſa ſit ex
ea q[ui] ſlegmo vocaſt. Reſert aut Salien? q[ui]
ſlegmo q[ui] d[am ex mala ſit 2plōe cala ſinglari ſi
ne mā: fitq[ui] in mébro il[am] atio et rubor q[ui] ſi col
forteſt et robusta fiat mēbu ſit moriſatio q[ui]
apatis ſp[er]s ſebit illis q[ui] et q[ui] in mébro ſit. C[it] est
mi cala e[mi] et ſicca colicaq[ui] ap[ſa] ab ea g[na]tur
q[ui] formixvocaſt. F[ridi] aut apatis gen? ex ma
la ſit 2plone frida c[ui] mā ad mēbru deſuenti
aut q[ui] in ip[os] g[na]t. Et ſi mā hec frida e[mi] ſiccaq
et col[ui] nigre: ap[ſa] q[ui] ſciron vocaſt fit d[ur]u ſez
ap[ſa]. Et ſi frida e[mi] et h[ui]ida k[atica]q[ui] teneruz
apa g[na]t q[ui] vocaſt endimia. Sunt ita q[ui] ap[ſa]
tu ſp[er]s quatuor ap[ſa] ſanguineſi q[ui] ſlegmon
vocaſt p[ma]: ſea colicu q[ui] formix: tertia k[ati]
cu q[ui] edimia: q[ur]ta aut ap[ſa] nigre col[ui] q[ui] ſeli-
ros vocaſt. Et hor q[ui] q[ui] ap[ati] aut simpler e[mi]
et ab vno ſit h[ui]ore hor q[ui] tuor aut certe cópo
ſitu: q[ui] a plurib[ui] ſit h[ui]orib[ui]. ſut ap[ati] ſpo
ſitor multe diuerſitates. Q[ui] ch[ui] em er duob[
coponik h[ui]orib[ui] q[ui] ch[ui] er trib[ui] aliq[ui]tés ex qua
tuor. Et e[mi]t cópoſitio aut ex e[mi]q[ui]e h[ui]orib[ui] in
q[ui]titate: aut q[ui] d[am e[mi]q[ui]e ab]d[ui]at. Jo g[ui] mul
ta ſunt ap[ata] ap[os]ita ſcom aug[em]tui et dimi-
nutione cópſitioſis. Hor aut ap[ati]z cognitio
er mixtis et variis fiet signis. Q[ui] g[ui]k er h[ui]o
ribus coponik e[mi]q[ui]e cognitio e[mi]q[ui]e difficilis e[mi]
et iter]tatio granis. Q[ui] aut er h[ui]orib[ui] in q[ui]
tate diuerſis cognitio e[mi]t ex d[ian]tis ſit h[ui]o-
ris signis. hec ho ap[ata] ap[os]ita alia q[ui] d[em] no
men h[ui]t p[ra]ſi alia car[et]. Ap[ſa] ita q[ui] q[ui] ex co
lera rubea et ſaguie q[on]p[on]ik heriſpilla vocaſt.
Et ſi colicu h[ui]or forſtor e[mi] heriſpilla d[ui]r: ſleg
monica. Et ſi ſanguine? vincit f[leg]mo ad he-
riſipila declinu appellat. Hor aut ap[ati]r caſe
varias habent habitudines ex efficiëtib[ui]eas
causis et ex membro in quo ſunt ex materia
que in illo concluditur. Et nos c[ui]nſoq[ui] apo-
ktematis vicemus diuerſitatem et causas ac ſi
g[na] hoc exponemus loco.

T[he] Capitulum, etc. de apostolate q[ui] ſlegmon
dicitur et causis et signis.

Postema q[ui] ſlegmon vocaſt aut ex
maniſestis ſit causis: aut p[ceden]i
ribus. Et maniſeste ſunt cauſe
vulneratio, q[riti]ſi c[iti]ſio, iſn[am]da-
ſtio, e[n]uſſio, fractura vlcera que ab exteriori
bus ſiut c[ui]s. Si etem[] har queq[ui] cauſa[]p[er] mě-
bro acciderit m[am] fit ad illud decuſus ſan-
ſuinear[ui]. Nature est etem[] ad vn[q]q[ui]s quo
paſcaſ mébru ſanguinez mittere mar[ime] ad
debilia quo illa ſanet. C[ui] ergo mébro aliq[ui]
ſi[bat] incōmodu: ſanguis ad ſe miſſi alteratio
n[em] ip[ro]p[ri]a n[ó] p[òt] exhibere n[am] pp[er] imutan

tis debilitate virtutis: ſed nec e[mi] qua p[ur] set
a ſe virtus est. F[ertur] ita q[ui] ad mébru et ſuper
fluitas ſit in eo et mébru reple[tr] ac diſte ndit et
tumere facit caletiſoq[ui] ſanguis p[ter] ex ſheli
tus priuatione eo q[ui] apoſtema arterias op-
primat. C[re]cedet[es] aut cauſe reple[ti]o e[mi] ex
languine: atq[ui] hic ſanguis ſi bon[em] et vtilis ſit
téperatoſoq[ui] en cóplexione et ſubſtātia et putre
do poſt eius in mébro adunatione q[acta] ſt apoſtema
q[ui] ſlegmon dicitur facit p[ur]. Cu
tus ſigna ſunt tumo[]r in membro et d[olo]r: niſi
forte pauci ſit mébruſensu: percuſioneſoq[
q[ui] diutenoſio: calo[ri]s quoq[ui] grauitas et inflatio
rubor et manus cum impriu[m] repulſio: niſi q[ui]
accidětia hec maniſesta n[ó] erunt p[ter] m[ate]
téperatiām. Et ſi multar[ui] est arteriar[ui] mem
bru et for[ui]s ſenſus percuſſio grauio[]; fiet. Et
ſi pauc[ui] illi ſunt arterie pauc[em] quoq[ui] ſenſus:
d[olo]r: illi est et grauitas fine percuſioe. Q[ui]
ſi hoc facit ſanguis apoſtema téperate est
complexionis et groſſe ſubſtātio ſlegmo ſit in
carne: eru[t]oq[ui] que dicta ſunt ſigna forſtiora di-
ſenſio q[ui] et percuſſio grauio[;]. Si aut c[ui] ſua e[
téperantia ſubtilis ſanguis ſubſtātio ſlegmo
nem facit in cute et que dicta ſunt ſigna mino
ra ſunt nec comita[]r percuſſio. Q[ui] ſi bon[em] n[ó]
est ſanguis nec téperate cóplexionis ſed ma-
gni est calo[ri]s: pariter q[ui] ſubtilis apoſtema ſit
ab eo q[ui] vocaſt heriſpila que et heriſpila ſim
pler appellat. Dec aut heriſpila min[em] mala
eſ q[ui] ex ſanguine coponik et cala rubea.
Huius apatis ſigna: q[ui] cum eo inflammatio
e[mi] h[ui]or in f[leg]mone: e[n]uſſoq[ui] rubor: claro[mi]
guſoq[ui] e[mi] ille rubet: et ſi tangatur apoſtema ſan
guis ab inſixionis loco declinat et statim red-
dit niſi q[ui] percuſſio eius et d[olo]r min[em] e[mi]. Q[ui]
ſi cum ſua ſit groſſus in ſubſtantia ſanguis
maliti[ia] apoſtema ſit quod heriſpila dictum
variolam vocant et arabes igni filias cu[i]nus
apoſtematis cauſas exponem[us] et ſigna cum
de passionibus que ſuperſcie cutis ſiut dice
mus. Variantur autez apoſtematis huius i.
ſanguinei habitudines ex mébro in quo ſit.
C[ui] ergo in capite ſit aut facie meſera voca[]t
q[ui] est ni[m]i rubor et manifestus cu[i]n ſigna
ſunt in facie rubor: granis tumo[]r capitis cum
oibus; que in eo ſunt d[olo]r et p[cu]ciffio. Et ſi i[ce
rebri accidat operimento ph[ien]en[i]ſis vocatur.
Et ſi in cósolidatina tunicar[ui] oculi obtalmia
dic[em]. Si in ſuo inuoluerit coſtas operimento
voca[]t p[le]nureſis. Et ſi in pulmone p[iple]mo-
nia n[ú]capa[]t ſi in diaph[ri]asmate mania quo
d[am] appellat modo: et ſi in primis vngulari
locis d[ah]eſa voca[]t. Q[ui] ſi in tenera carne q[
sub] alis est aut inguinaribus aut collo aut poſt
auriculas et ſanies in eo c[ito] ſit tahana voca
tur et emiſſio. Et f[leg]mon ſi ad heriſpila[] per
cutia[]t aut heriſpila ad f[leg]monem: et c[ito]

Liber

It in ea ſaniesylceratio ǒr tahana, f. Et qo in glādulis ſit q sub alis ſunt tahana e pellima et neq: qin glādule he ſupfluitates ſuscipiut cordis: q magis calide ſunt. Qo aut alijas acidi in mebris aſa flegmo ab ſolutevocatur. Cui aut apti fuerit hoc aſa anastania ǒr. qb. l. nomè remotione et ſepatione ſiſt. Aſaticum etem membz cù ad illud ab alio deſluerint māe aut ghantur in eo oimodis ptes eius ſe paranct: et vacu remanet loc in quo mā colli ſitur. hec aut mā aut ſanies aut ſanguis aut extroq mixta. Materia nags cù nā matura ſuerit a membri ſecerit nāse ſilem radicalis ſanies ſit ex ea alba: q si eā ercoqre neqat nā in bonā nō pōt mutare habitudinē pp ſuam debiltate corzupit a ſanguis ſit grossus et tur bidus. Et si in ea nā debilē ſecerit actionem pte maturat ptē nō: et ſit ex ea ſanies ſimul et ſanguis vocatq in hmoi est aſa emilio: cuiq ſigna ſunt yt ſi ea doloz: et pcurſio magime cù adhuc quenit mā. Cui aut mā pleni ma turata fuerit a ſimul tota ſanié querſa doloz ſit leuior qin mā vnq est habitudis et non diuerſa. Emiliōis aut in q ſanies eſ signa ſut qin ſi digito illā tetigeris len cuenis et ſub di gito deſcedit. Si ſit aut in ea ſanguis distensio in ea ſentit. Et eſt ituèdu in hoc capitulo speculatioe diligēti ne forte a mebi grossitie fallaris in quo ſanies est et lenitatem nō ſetias eius fiatq in passioe nocumētū magnu cum materia membrum corzumpat iu comedat. Capitulum, r. de apostemate colerico et ſignis et cauſis.

Liendum

qin ſi cora
rubea pura

est et ad mebi a deſluderit aliq for:
mix vocatu fit ab ea aſa. Si aut
aliq illi miſceak ſanguis aſa qo
heriſpila vocamqfiet. Et formix qo ſi cora et
rubea fiat tenui formix e simpler q in cute fit
cui est ſignu adſtitione et ardoez in cute tni
ee. Qo ſi cù tenuitate acuta est formix q cutē
comedit orik a carni iſmerik ac formix come
des vocat cuiq ſignu e diſcurrere et dilatari p
cutē a loco ad loci quæ admodi formica mo
uet: estq cù eo pcurigo ardoz et caloz in tactu
accelerateq ad illi vlceratio. Qo ſi in tenui-
tate téperata ſit et grossitie: panoq acuminis
milearis fit ab ea formix cuiq ſigna ſunt in cu
te vlcera milio ſilia. heriſpila ho q er ſagu-
nis admixtioe tenuis cù cora rubea ſit. ſigna
habet in cutis exteriōbus ruborem ardoez
ſlammationem percussionem quoq grauez
ac dolozem omniaq hec ſignavalidioza erut
q in flegmone et heriſpila flegmonica longe
q maiora.

Capitulum, r. de apostemate flegmatico cauſis et ſignis.

Octauns

Postema

ho qoq flate
fit. Colier fla

te ſant téperato i tenuitate et ſiſ-
tie ac viſcoſitate et e et ad mem
brū ſemel decurſus aſa oſi qo
vere endimia vocaſ. Fit aut et hwoi aſa eſve
to vaporoſo quæ admodi in hydropicor, cor
porib er vétoſitate ſit et in ptilcis et or plo
p principali mébroz corrupta eſt. Sut aut hu
aſatis ſigna: qin albī e colore enernatūs al
ne doloz: cui cù iprimi digit digit restat lo
cus, p fund niſi q er vétoſitate ſit vaporoſa,
hinc etem digitno iſmerik et ſi pcentiak ſon
emittit. Qo aut ex flate ſit grosſo ſit ex eo ca
ro ſupflua: furunculi: ſcroſule, verruce, nodi
glādulis ſiles: in qboibus in ipso ſnaſ mā
mébro aſatico. Qo aut ex flate ſit grosſo cu
co la mixta er nigra hrucas facit. Et ſla ſi ſal
ſum fuerit ſanguini imixtus pustulā facit fa-
nosam. Csupflua aut caro aſa é grosſu ara
bice ſelaha dicti in magnitudine dimeri qo
qde aliquoties e vt cicer aliquoties mai in
im vt ad meloſi pueniat magnitudinē et eſſi
ill i ſenſus qua q tinet mām filis e adipi et ſi
ill i digit i iprinas nō ſuppriimit neq reduci
ſz tacte et adipis tactui filis e. Mellea ho ex
putrido gnaſ flate mām melli ſilem tinet in
liqre et colore qua ſi ppreſſeris reduci et rep-
mix: minqtn q fantes et cito reueriſt cuiq tach
vtris e filis in q e mel tactui. Pultinosa aut q
viſcoſa ex flate fiut qo illi filis e a q melles
fit: gru e ſignu qin earq origo larga e q ſenſus
panc: tactusq mollis niſi q pultinosa ſilem
tinet pulſib polliete māz q ſut. ſorbitio ex
farina facta viſcoſa: aut māz q filis e iſcate
qua ex lacte faciut. C furſiculi er mā ſhanſ
groſſa et mala: cui aliqd admixt e ſanguinis
groſſi et turbidi et hmoi māz tinet luto ſilem
et arene vel olei amurce aut vini feci. aut pa-
ludi vel carbonib niſris et ſilib. Cuiq ſignuz
est qin minq repmiq q fantes et ſaguis ad du-
ritie declinās. Scroſula aut e apā duq glādu
le ſile qo fit aut in tenera carne q in collo est
aut iſguinib vel alis. Marime aut hoc oour
aſa in anriortib colli: aut laterib e aut glan
dula: aut due: aut tres pluresye: gru ſingu-
le in ſuo ſunt pāniculo pprio: quæ admodum
in ſe cahadictu e. Uocaſ aſithmoi ſerophula
eo q in ſcroſe et porci collo multa orianke et vt
ddā aut eo q ſeropha multos piat fetus. Et
hoc aſa multap fit glādulap: yn et nomen et
abinde

## Theorice

abinde venoiatû e. *TERRUCA AIT PUStULA 2
rotûDA que in corpe e dura tactu tanç clau.
Nod? yo slădulose aпа eSt duru sub aue-
lane ßtitate:aut nucis qô in locis fit qui nu-
di sunt carne 2 in plurib? su cöpſteris illud vi-
gito quaſi conteritur.*

T. Capitulum. et de apostolate quod ex ni
gra fit colera cauſis et signis.

Apoſtema
qô ex colera fit nigra:alid ex
melăconica fit diuerſitate q. ſagui-
nis est ex: ac purgamentu: et vocat
ſelros purus: cuuus est ſignu vt fit durus: 2 vi
ne doloz eiuſq color albus 2 liquidus: aut in
corpi coloz. Et ſi hec ipſo ſignitur mebto
materia 2 pars eius invenis pars est extra:
aſa qô cancu dicim? ghatur. Cuius ſignum
est durities diſtenſo cu graui ſoliditate vt la
pis: eiuſq figura cãcriflis. Inuenies etenim
venas q in hmoï ſut mébrz laterib? 2 aſat? ta
tn duras: ſupkuitate repletas melica 2 cãcri
pedib? ſiles. Et 2 qô ex colera fit nigra: q ex
humor ghak aduſatione ex q cacer nacſik co-
medes 2 vlcerãs cui? ſignu e: qm qô in eo vl-
cus fit groſſa hz labia ad exterioza replicata:
e est in eis ſile qd adipi colorq eop. rubeus
aut viridis. Ulceratio? no nigri est coloris. hec
ê aſpatu aſſignat? cu cãis 2 vniuscuuſq ſigns.
T. Cap. 13. de paſſiòb? q ſupſiclet cutis accnt.

Aſſiones
que i exteriozi-
bus ſut cutis,
alie q dê ab interiozib? ſut cãis q
pcedêtes vocatur:alie ab exterio-
ribus q manifestas vocuimus.

Et q a pcedêtib? ſut cauſis qdâ in toto appa-
rent corpe 2 illi comûues ſunt: vt variola 2 quâ
cessione dicht 2 rubeolâ: elephâtia morphea
lepta. Quedâ aſt qubſad fût pprzie mèbriyt
alopitia q in capite przia e 2 filia: vt lentigis-
nes faciei tinea capitis. T Que yo ex mani-
festis ſut cauſis etinuationu est ſepatio. Co
tinuationis aſt ſepatio alia ex corpib? ſit non
ſentiètibus vt ferri incitto: lapidis collifio fu
ſi7 zirito: 2 hmoï a corpibus inaiatis illata
ſilia. Quedâ aſt ex corpib? ſentiètib? vt aliai
Aial q hmoï facit aut inordet aut pugit: aut
pcentit. 2 qô mordet aut pſigit alia: aut vene-
no caret vt ho? 2 no rabid? canis. Aut veneno
ſoſi est vt rabidi canis tyriar serpètes ſiliaq
Et nos pmoï 6 his q ab interiozib? ſut cauſis
in Corpis exteriozib? pmoï dicemi? paſſiòb? 2 in
ciplètes ab illis q obus coës ſunt mébris. va
riola ſcz rubeola. elephâtia lepta. morphea
alba et nigra. perigine. viriditate. ſcabie. pìu
rigine. pediculis. puſtulis partuſis verrucis.
aposternate qo apotisma vocat: vlcerib? quo
q q ex ignis ſut aduſtioe: puſtulis miuariib?
ludous nimio fluxu: 2 ſtipatiœ: ſacroq igne

Malý

97

Et nos pmoï 6 variolâ cãis ac ſign? dicem?.
T. Capim. 14. de variola 2 cauſis ei? 2 ſignis.

Ariola

T. Ariola. et alii qubſad 2 no alijus accidit mê
bris. quâ ſtiqui carbones dixerunt aduſtos:
greci aſt fillas ignis vocant. he aſt puſtule
maxie i hoibus cresccèdi ſut tpe. fetus näq
in matrice ſanguie pascit méſtruo q ſupſut-
tas qdâ est corpi mulieris quem natura ab
epate p venas ad matricê expellit quæadmo-
du alio dixim? loco. hec aſt ſanguis in ſubſi-
tia varius est 2 qualitate. In ſuba qdê qm ali
quando ſanguis in ea dhat ſuba. qhç colere
rubee. alijh nigre. nonunq flegma. In quali
tate aſt qm ant laud abilis est ſanguis aut e
malus. fetus itaq ex meliozı pascitur et eo
ipſus nutrîunk mébrz: reliquiqu q qô est i eius
remanet mébris etvenis. Ut aſt fetus matris
egredit vtero lacte nutrit: qo ipm ex ſanguie
fit méſtruo cuus meliozı pte mébrz paſcunk.
reliquiu in corpe restat ſupkuitas donec, alij-
oia hec commoueat cã ad corpi exterioza et
tuc appet. C est aſt eop motus aut ab exte-
riozibus cauſis vt aere pessituali 2 in locis
ſessioe q habitacula ſint variolâ patienti: in
qibus q ſedêt aera respirant quêvapores mi-
ſcet ab vlcerib? variolaris diſsoluti. Ab interio-
ribus aſt vt pueri regimê est qô cibis calidis
fit 2 hûidis 2 groſſap ſuaſtiaptyt multarum
comeſto carnuï 2 dulciu: dactilorizq alijq ci
bi ſupkuitatib? 2 ſueniètes malis q in corpe co
greganç. Auget itaq ſtitatê eop 2 ebullitio
illis accidit. Cofortata aſt ſup eas natura ex
pellit ad corpi exterioza: ſiſtqz ab eis puſtu
le que carbones ignis vocantur. he in malitie
ſunt augmêto 2 diminutiœ iuxta ſupkuitatis
qualitatê a q ſut 2 ſubam ei? Si etem a quo
ghant. ſanguis cae est coplonis 2 groſſe ſube
no male ſlitatis ea fit variole ſpes cui? 2 pì
cipio pue ſut puſtule 2 rubee. augenqz 2 ma-
Snitudine donec ad lêticule attisst ſtitates
magne: roſtidaqz 2 pſundaq 2 ſit illis corru-
ſcatio. velociter qz aperiunt. he aſt cü apte
ſunt colorê hnt albú corruſcü ſilez margarit:
ſitqz illis cü aptöe puriſor durities. hec ei?
ſpes reliqs ſalubrio: e. Si aſityariola ex ſan-
guite fiat groſſo melaconto 2 malo ſlitate: in
pncip? ipi? puſtule oziuuk liuidi colori 2 qua-
medio gutte ſut nigre q cü creuerit dilatant: 2
ad iuice etinuï nec rotuodank: 3 figura earu
dinerforz est latep 2 color nimuï liuid? aut in
plùbi coloz: aut ad nigru declinâs vt cineris
color: aut ad croceu inclinâs vel bedemiacuz
colorê: hee cü erſperit ſunt illis veſce nigre
a aduſtiori ſiles ignis: û alijh mime aperiſt. Et
q hmoï ſut ceterz iudicat peioze 2 mortifere.

n

Ziber

Qd ſi ſtagiini rubigo miſceak intervclera hec
tumores ſurgut:in qbº rubigo est ſtilis guttis
q exuſtioe ſiunt ignis: vocanturq[ui] h[uius] ſacer
ignis: q[ui]he q[ui] pellime ſut variole. Et i ruboze
ſp[es] e aliq q vocaſ rubeola q ex. ſanguine ſit
calido e ſubtiliz n[ō] multu malo: hec ſp[es] c[ui]
ad ſtat[ui] puenerit ſiis ſit milij ſnis au paſſo
maio:et eius colo: rubeº nec apiunſ puſtule ſi ſuſt.
Cōia aſt ſigna in variole p[nc]iſijs ſebus est: a faciei
tumor t[ē]po[or] e organi: cap[iz]urigo in n[ao] inflamatio rubo: i facie
e i m[ē]bro in q ſiut:capitis ſuitas: i gursulio:
ne asperitas. C[ui] hec videris ſigna c[ui] iherěti
febre: variolā pculdubio futurā agnoſces.
T Capl[.]ry. de elephātia cauſis et ſignis.

A Lephātia est morbus oia
corpiſ méb[ra] b
ſiccās e ſiccitate corriſp[es] e q[ui] can-
cer q[ui] in o[ui] ſit corpe. ſit a[ut] e[rit]
tutis debilitate imutantis q[ui] in carne est: ſi ſit
hec er mala cōp[one] frida e ſicca: e i q[ui] h[ui]o:
niser ſanguini d[ha]t: eiuſq[ui] i illu] corruptio e
deinceps ad oia q paſcan[ti] tendit méb[ra]. H[ic]
tgiſi deſiccat ea e corriſpit ſiccitate ſua corri:
p[es] pariter o[es] corpiſ h[ui]o[es]. ſit i[ta]q[ui] cum
h[ui]o[ib] ſpermat] corruptio: c[ui] e humores e
ſpma er ſanguie fiat: intāt[iv]t in g[hat]o paſſio
hec traſeat e in filios. S[permat] n[ā]q[ui] ſuba eiuſ
modi ho[is] malis cōm[ir]ta e h[ui]o[ib] q h[ac] fa
ciut paſſion: e q[ui] er hoc ſit ſp[mate] filiº humo
res h[ui] corpiſ his ſiles h[ui]o[ib]: eiuſq[ui] radica
lia méb[ra] er ſp[mat]is g[hat]a ſut ſuba. H[ic] tgiſi
e q paſſio hec a patribº ad filios traſit. Tran
ſit e[rit] morbº h[ic] i cohabiſtes pati[ti]bº e[as]: eo
q ab e[or] disſolu[n]k vapores mali corpiſus
quos q[ui] circuſtat c[ui] aere reſpirat. ſiut a[ut] ele
phātie ſp[es] du[em]. altera e q[ui] ſit er colera nigra
qua] ſanguis vi[ri]mº e e[ec] e purgam[ēt]i: hu-
tuſq[ui] elephātia méb[or]t n[ō] facit cauſum. pati[
]tibusq[ui] h[ac] ſp[em] cura n[ō]nuſq[ui] p[de]ſt e p[ſecte
ſana[n]ſ i i[en]s adhibeak i p[nc]iſijs. T[altera]
e ſeda est q[ui] er h[ui]o[re] ſit nigro. q er colere g[hat]
tur rubee aduſtioe[] in h[ac] ſpecie méb[or]t est
comestio[] cauſis: e ab h[ac] nulla ſanaq[ui] q[ui] me
dela. Et elephātie in p[nc]iſijs ſigna ſunt: q[ui]
i oculop[or] albo linidi eas e[appet]: vid[eb]iſq[ui] ocu
los t[ā]q[ui] rotu[dos] figura v[n] e paſſio hec leoni
na voca[ſ] hec c[ui] robo[ata] fuerit fiut méb[or]t
c[ui]ſus e c[ilio]p[or] e palpeb[ra]p[ili] occidut: et in
gutture ſit rancedo. facijs intumeſit deſicitz
ad rubo[re] deſclnat. d[igit]o[ri] ſuma findunk[n]a
res deſiccant: lingue ingroſſant vene: e n[ō]nuſi
q[ui] n[afus] occidit. Hec e elephātie c[ui] cauſis et
ſignis aſſignato.

T Capl. xv. de lep[ra] morphea
farvedine cauſis et ſignis.
Hepra

Octauiis

q[ub]uſda fine alijs e méb[ris]: n[ō]nuſqu[us] n[ō] to:
to fit corpe int[ui] vt totiº ſiat corpiſ colo: al[be]
hec a[ut] paſſio e h[uius] méb[ris] ſlegmatiq[em] in ſangui
n[ē] d[ha]tioe ſit e p[nt]utis debilitate imutat[is].
Que i méb[ro] e ſi er mala ſit frida cōp[one]hec
ſut ſigna: q[ui] méb[ri] e q[ui] alb[ui] e coloze itid[ē]
eus p[il]i: e p[ut]is flebotomo vel certe acu p[ui]
gitur ſanguis ab ea n[ō] egredit iſ h[ui]ditas al
ba. Et q[ui] h[ui]o[] eſt lep[ra] incurabilis est. Aq[ua]
a[ut] ſanguis aut ru[be]a egredi[que] h[ui]ditas non
d[esper]ada e ſanitati. Morphea a[ut] alba ipa
q[ui] al[bedo] tenuis est in cutis ex[ter]ioribº: ſitq[ui]
ab eſid[ē] q[ui] lep[ra] cauſis iſ debiliotibº. D[if]
ſer[ut] a[ut] q[ui] morphea i cutis e ex[ter]ioribº le
p[ra] a[ut] in méb[ri] p[ſundo]: e q[ui] in eus o[ui]ntur
p[ili] loco albi ſunt. Morphea a[ut] nigra imma-
tatio est cutis colo[ri]s méb[ri] in nigredin[em] au-
g[ē]s. q[ui] ex com[tr]iſione ſit colere nigre c[ui] ſanguie
h[ui]o[] l[ign]u q[ui] c[ui]t: ad n[īgr]i deſclat a[ut] e p[ri]
ce[ri] méb[ri] ſolui[er] ab eo q[ui] ſur ſuri ſile. e locus
d[iss]olut[or] rubeº rema[et]. A[ax]ime a[āt] ſit mor
p[he]a h[ui] q[ui] ad etat[ē]veneſt iuui[t]ut e[gr]adio
r[ui] er colere rubee aduſtioe e in e[or] corpiſ aut
e[ri] e n[īgr]a deſclnatioe. p[et]igo a[āt] fine ſarpedo
a[ſp]utas e q[ui] i p[ſu]cicie ac[ci]t e[ni] e ad nigredin[em]
declinat. aliq[ui] ad rubo[re]: h[ui]c e l[ign]e e ſigna[et] co[le]
rico e ſbtili qu[ē] col[ra] miſcei n[īſi] aliq[ui] e p[mi]
ti]o] h[ui]ditat[ar] groſſe e ſlegmatis ſaliſ. c[ui] ſani-
gutne acuto. H[oc] a[ut] ſit in pet[ig]ine cronica e
diu[turna] i qua n[ō] erco[zi]a[ſ] cutis. H[ui]o[] ſigna
ſunt q[ui] in p[ſundo] est méb[ri] e squamule ab eo
tollut roſt[ade] q[ui]es p[ici]i videmus squamas.
T Capl. xv.º d scabie. p[ur]igrie. c[ui]s ex[con]a
t[ō]e p[edic]n] p[u]tuiſis verruc[em] suffuſo[ib]º, e apa
te q[ui] a[po]riſma voca[ſ] e vlceribº e ex aduſtione.

Cables, p[ur]ig[or]i] e c[ui]s ex[con]atio e[or] ſlegma
t[is] ſaliſ c[ui] ſigne colerico admira-
t[ō]e k[ui]t. c[ui] illu[n] na ab i[k]o[ub]º pep[]
lerit méb[ri]s ad e[pi]o[ra] c[ui] e h[ui] ſub
cute rema[er]it. Si h[ui]o[] i[ta]q[ui] h[ui]o[es] ſubtil[es]
ſi p[ur]ig[or]i] ſit q[ui] c[ito] ſana[ſ]. Q[ui] e groſi scabies
ſit e l[ō]ga p[ur]ig[or]i] e q[ui] c[ut] ex[con]a[pi]a paſſio. N[ō]
n[ī]ſi[ci]tis e debilitate ac[ci]tia h[ui] k[ui]t q[ui] c[ui]
n[ä] ſup[flui]tates e[pr]uit[ar]ad corpiſ e[pi]o[ra] e[m]
ſerit t[ā]q[ui] e[n]io[ra] q[p]urgat méb[ra]. h[ui] p[fe]ta[ſ] ad
e[ap] e[pr]iſi]o[ez] c[ui] ſo[ra]s e diffuſot[ez] f[mi]a[nt]
q[ui] e a[mi]. M[ar]ie a[āt] e[ui]sm[ō] k[ui]t plin c[ō]ed[it]ibº e
q[ui] m[al]vut[ō] c[ib]is malos g[hat]ibº chimos e[ba]l
neis abſtin[ēt]. Eſi a[āt] p[ur]ig[is] m[ar]ie illu q[ui] la
n[ak] fieri. M[ati]plic[ā]t[ui] n[ā]q[ui] ſo[des] i corpe re
ſi]d[ēt]. ſit a[āt] e[et] ſelbº p[ur]ig[or]i] plinu[] pp c[ui] e[or]
de]bilitat[ē] e[ti] q[ui] e e[or] corpiſ b[al]us g[hat]ur
h[ui]o[] [em]ult[em]. S[ca]b[ie] a[āt] ſigna e p[u]tule p[ue]
q[ui] rubee i[ci]p[ui]t deh[ic] apiun[ſ]. e e[ni] e p[ur]i]
so g[ui]s. e magis in manibº ſit e inter d[igit]os ac
in cubitis e oſſanio e q[in]ibº n[ō]nuſi a[ut] in
to to [p]iunt corpe. T[pedic]uli e p[u]ſe[flui]tate

Theorice

Maly

98

Kunt et humiditate grossa et mala quas nã ad corporis depellit manifesta: et a poris pp luas nã exit grossitiam, admiſtetur illi forſes. Et et vtrisop generank pediculi. Jo ergo pediculi plures fiut in his q nò lauank et cuti nò mun-dat a ſordib: quæadmodù pegrinatib accit. Sude nãs cù corpe fuerit egressus et poris adheſerit corpori q ſubtilis quidè est diſſolur: qui grossus putrefuit et ex eo hmoi ghatur alial. Nonumque pediculi gignitur ex multa fi-cui ſiccaru comestioe cù corpus mìme muſdi eſt. Pustule vò pue ex humiditati: fiut malis: ills nã ad corpori et cutis pellit exteriora: q ſt acu te calide ſut et pustule acuta huit capita: ſi groſ ſe aut fride pustule fiut late ac explicate. Ad ame yo illi pustule oriſtur cuius cutis denſa eſt et spiffa. C ſerie aſt pustule ſunt alie pue alie magne extéſe et lati capitis q cù purisine incipiunt magna q cù scalpitur hùſiditas ab eis ſuit rubiginosa. Fiunt aſt hee ex ſanguine colico et eſt eap color rubeus: tumultuâſt mag: diei tpe et ſit patièt ſit calor et eſtus: ſitus illi pſus magn: i eis et velor: aut ex humiditatis flegmaticæ et falſe: chì ſanguie tenui admixtioe et eſt haru calor alb: et he magis nocte tumul tuat. nonunq àt ex haru triu fiut adunatione caru nec è multu eap color rubeus. Chafesa aſt pustula è parua milij grano flis q ſuper manifesta cutis diſternik: eſtqibus eis gnatio ex humiditate ſubtili acuta et colica q ſanguini mixta eſt: q magie in eſtate fit et oino ex aque frigide ſupſuſione ſupra corpus. Coſtudunt etenim ſupfluitates q ab interioibus corporis ad cutè egrediunt et in poris remanèt. Cuer ruce ſunt pustule parue et nimifi dure rotüde qua[ quæ] quod clani dicitur q parui ad inferio ra teſdunt corporis tanq clani et in multis ſunt mébus ex humiditatis flegmaticæ cù colere ni-gre admixture. Ulcera vero q ex adſtitionib ſunt ex ſanguie oriſtur aduſto melicoq nè nã ad corporis pellit exteriora: ſiutq[ui]um pustule grâdes et aperiunt et dilatatur et eri-pit kiutq[ui]us illus vesſe nigre. Capoſtema vero q[ui] yocat apoſima ex ſanguie fit et vêtollitate oriit ex arteriari ruptura cù q[ui]bùſa acciderit mébus aut collisio: r[u]puntur q sub cute arte: aut vulnere q[ui] in arteriæ cadit locu: còſo lidatur q cutis q ſuper ipſas eſt et ruptura ſu pereſt arteriæ aperta non consolidatur nec permanet ſuper eas. Huusigna apoſtema: tis ſunt q loc: p[u]ſat et ſi manu premaſt maior etius abit pars et aliquado in eo crepitans ſo-nus audit: eſtq[ui]aſtis color q ilis bedemaniz violaru. Ait aſt. H. quoniam pustule oës et vlice ra que corporib: accidunt nimiz albis et mor pheae lentiginosa pellima ſunt et curationi diſ-ſicillima. Timij ctenim corpora albors parum habent ſanguis et in corporib: lenticulofi in

morphæa h[ui]o[res] ſunt malí. His quod duabus de cāis difficilis è vycep, curatio a malo. ſ. huore a quoyvcep fit cœſtio et ſanguis boni diminu tio ex quo bona ghatur in vlcerib caro: et q[ui] comestum fuerat in integrum reparatur. Capi. xvij. de paſſioib: maſſetis q [b]uſda mébris ſine alij p[pe] ſunt vt ſunt alopitia tyria. tinea. ſurſures capitis magnitudo ap[an]u in tercutaneu lětigies. nemessa. m[or] faciei. aduſtio faciei. elephas. varices. dactilia. vena ſan-nioſa. ſiſſure manu: et pedu et dahafa.

## Quoniam
de moribus q[ui] in maſſeto fiut corporis dictu: è: qu[u]z manifestatio oib: è còis mébris. Ja hoc in caplo q[ui]bùſdam ſine alij mébris p[pe] ſunt paſſiòes videbim. Queda[mi]t capitis p[pe] ſunt vt alopitia tyria. tinea. ſurſures capitis q exſcome aptiòe magnitudo: ap[an]a molle q[ui] ſub cute eſt capit: et ſup craneu. Queda[mi] faciei p[pe] ſunt vt lětigines. nemessa. p[ustule] p[ue] q[ui] lěticule vocant lae c[ie] ſiſſura mor: q[ui] genis: ſit et aduſtio. Que d[à] pedib: vt elephas et vene q varices vocant e vlcera q dactilia dicunt. Queda[mi] in manib: oriunt et pedib: vt vêa ſanioſa. et ſiſſure q[ui] palmis et ſub pedib: fiut ac calcaneo et er ocreis ſtricatio: et ex eſtatiòe excoſatio. Queda[mi] diſtis acceſt tm vt dahafa et yngulat: imutat color: tenuitasq. Nos itaq: p[mi] de paſſioib: q capiti p[pe] ſunt dicem: et p[mi] de alopitia et tiria. Et alopitia ac tyria paſſiòes ſut p[que] ca p[it]s ſuſt capilli barbe et ciliq: q[ui]b[ui] hec onnoia ta ſut noia ex morbis q duob: his ſunt alati-bus. Ulpi etem aliquoties accit pilor: caſus et cutis vulneratio. ſerpèt aiſt accit excoſiaricute: ioq: cù tyria excoſatio è cutis. Aisit aſt nonnulli tyiam dici q[ui] in hac paſſio pilor: fit euulſio ip[or] in loco q[ui]toita et icurna ilis è p[pe]tis reſler: q[ui] nihil è q[ui] p[on]uſt. Fiut at paſſio nes he one: aut ex colà acuta q ſanguini miſſek q[ui] ad mébra in q[ui]b[ui] capilli ſunt ſerk: cadit: q[ui] et deuſut capilli aduſtib: is q[ui] illis accit ca: et hui[ui] signu q[ui] loci color: ad nigru declat aut ex ſtatico et ſalfo huore acutoq q [s]aguini miſſek: eacq[ui] de cauſa capillorum ſit fluor: aut ex flegmate certe grosso et viſcoſo q[ui] loca optimat quibus vapores capillos generàtes aſſe dunt cuius signu eſt loci color: ad albedinem declinàs. Nonunq[ui] totius accidit pilis corpo: ris his eſſe de cauſis ſicut ait hypocras. Et cui alopitia eſt varices innaſcunt et capit: pili redeſut: ſed cui alopitia eſt raro inaſcunt: varices. Nonunq[ui] aſt capit: accit pilis flurus ca ſusq[ui] cibi ex iminutiòe: et bonor paucitate ſeva por qui capillos producunt et aliquo: iens ex pororuz raritate: q[ui] cùvapor capillos creas fuerit egressus ſpargitur et dissipatur nec ges

n 2

Liber

nerationi cōgregat capillo: ut fum, cí largo
egredik loco, aliquoties antc ex pororç fit cō
stipatióne q[ui ex humiditate gnātate. flestmæ-
te. vapot, nāq, ex quo fiunt capilli cú ab inter
humiditate hāc fuerit egresſus humiditas cō
uertik et poros opilat et cíſiſo inter q[ui egreſſus
est vapot, e interioſe fit: nec alter nāt conti
nuat, et capillo: abinde phibetur gnātio. Fit
aſt et nónunq[us] capillo: caſus post acutos ſta
tim morbos calous c[aus] granis et vapot, mali
tia. Et q[ui]s[que] ex húriditatis bone cōſumptione
quæadmodi ptificis cōtingit et ethicā patien-
:ib[us]. T[rad]inea aſt vicera ſunt parna q[ui] capiti
accidunt: quibus est vesſa q[ui] sp[es] h[us] multas,
prima est q[ui] ſauſa voca, et er fleſmate fit fal
ſo: cuíus ſignu est q[ui] v[ic]e est quo capitis cu-
tis p[ro]a[que] foramibus ſubtilib[us] in quo humidíl-
tas e[que] ſauo ſimilis. ſc[illa] ſicosa et rotunda et du-
ra, cuíus in ſuperiorib[us] rubo, e[que] in cōcauſa-
te quiddā granis ſſſe ſicuum. Est et tertia que
voca, ameda: et ſunt vicera cú q[ui]bus in capite
multa ſunt ſubtilia foramia m[í]ora ſunt ſora-
minib[us] q[ui] in ſauſa ſunt et ab his húriditas a[que]
carni ſimilis egredik. Est et quarta q[ui] sp[es] pu
ſtule. ſ[an]parue rubee: ſi[gn]ura qua[que] v[erb]ib[us] filis
est m[á]millar[us] a quib[us] humiditas fluit aquoſt
tati filis ſanguini. Quinta et eius est sp[es] ſic-
ca et colore alba lupino ſimilis a qua q[ui] ſt corſi-
ces et ſquame fluit albe. T[rad] vero ſurſures
corpa ſunt parua tenuia ſurſuri ſimilia que a
capitis fluit cute ſi ne ſy l[u]ceratiōe q[ui] ex vapot-
bus fluit fleſmaticis et falſis: aut ex ſangue
cui corer a miſcek nigra. T[rad] capitis aſt magni
tudo e[que] obſlogatio ac curnatio q[ui] ex ſcomorun
ſi[mi]t apertiōe: ex v[é]to ſitate cōtingut groſſa q[ui] il
li inuiſca[que] locis qua de c[aus] ſoma ſe patur: e[que]
oſſa capitis remouen[que] abinuic[que] i:ocb[us] et caput
magnu fit. C[ha]sa deniq[us] q[ui] sub cute fit capi-
tis et ſi striga[que] p[ell]ik facile ex ſup[fl]uitate fit aq-
ra tenuiq[us] iter c[ut]e capitis et cratios. C[ha]de le-
tiginib[us] e[que] nemefa, lentigines e[no] nemefa am
plius in genis ſi[mi]t et q[ui] ſinibus er ſanguis adu-
ti vapotib[us]: mel[á]coliciſq[us] humoriib[us] q[ui] in ſto
ſunt aut omni corpe quæadmodi p[re]gnātib[us] cōtingit cu[que] ex a[que] corpib[us] m[á]li fuerit aduna
ti humores. C[ha]zu[us] aſt q[ui] in ſacie fit e[que] groſ-
ſo in quo est acumic[que] et nascit in ſacie et genis ex
mai[que] parte. Et aſt p[u]ſula viceroſa q[ui] am-
plius in ſacie oritur. C[ha]duſtiones q[ui] in ſacie
ſunt et n[á]ſo ſahafce ſimiles ſunt rubee et liuidi
ruboris et plurimu[que] vl[u]ceroſe. Et ſciendu q[ui] m[á]q
in his vel alij[us] mébris vicera ſunt rotuſe et p[er]
ſunda p[es]ſima ſunt et alij[us] deteriora: h[ui]mo, n[am]
q[us] vicera ex m[á]ſunt acuta et groſſa. C[ha]que
vero in crurib[us] et pedibus ſunt elephas voca
tur: e[que] dicuntur varices vene. Et elepháticus
m[or]b[us] apſotema: est mel[á]coliciu[us] quod in cru-
ribus fit et pedibus et eius ſignum est e[que] pedis

Octanus

ſi[gn]ura ſi[gn]ura elephátis filis fit equalis et n[am]s
dinuerſa. T[rad]ic[es] ſunt ſunt venar[que] q[ui]n crurib
bus ſunt repletus groſſus e[que] q[ui] et er h[ui]mo
more fiut melico q[ui] ad h[as] decurrit v[é]as e[que]
replet. Maxime aſt hec fit morib[us] q[ui] cōtide
nnus et d[in]turn[us] est crurib[us] pedib[us] labo: et ſi
per pedes diu: hec ſt e[cre]t corpe. Deſcedunt
etem humores ad e[as] q[ui] in crurib[us] ſunt v[é]as
vnde et h[ui]mo[que] p[affio] n[aut]is a[pli]ib[us] et onera fer[em]
tibus ac agricolis fit. Et h[ui]mo[que] ſignu p[affio]s
q[ui] h[ui]mo[que] vene e[p]lican[que] et groſſe fiut ad viro
re declines e[que] nigredin[em]. C[ha]ctilia quoq[us] cru
rib[us] accin[que] qu[us] ſignu est q[ui] ſunt vicera que
canat loci et rotuſat ac círcuſpoſita cōſinia co
medut c[ui] corruptiōe: vnde et e[que] difficilis fas-
natio est. C[ha]que vero in manibus fiut et pedibus
ſimul vena est ſanioſa: e[que] ſi[gn]ura q[ui] manib[us]
cōtingut et calcaneus. C[ha]na ſanioſa in crurib[us]
fit et brachior aut manibus p[re] extremis: et al]i
quado et hoc t[em]raro in laterib[us] ori: fit autem
marime p[affio] hec in regionibus calidi: et vi-
india. ethiopia. e[gypt]o. libia. et est que ſub cu
te fit p[affio] filis vene que moueak quæadmo
du h[ui]nis moue[que] hec c[ui] apta fuerit eiusq[ui] ca
put fit ab ea dolo: C[ha]ſiure vero manibus et
eorum que ſub pede ſunt ac calcaneo ex cole
ra ſunt nigra et mala ſicca c[que] complexiōe que
his dominatur locis quarum manifestiſſuma
est cognitio. C[ha]daſa quoq[us] apſotema est
calidum quod p[ro]pe vngues accidit: habens
dolorem et pulſationem.

T[rad]cap. et de vulneribus et viceribus.

Am de

m[or]bo: lo[que] remur
dinuerſitatib[us] often

dimus cōtinnationi ſepatiōe: et in carne e[que] vuln[us] dic: et ſi el[ui]du-
turib[us] fieret t[em]ps v[ic]e app[ell]ari: q[ui]
et in oſſe fieret fructur[em] noſar[em]. Et vulnerum
alia q[ui]de simplicia ſunt et singularia alia vero
cui alij[us] cōpoſita. Et simpler vuln[us] aut inciſſo
aut ſciſura e[que] t[em]m[á]nullis ablatis mébriz tb[us].
Incifio aſt hec e[que] ſciſura alia p[na] est alia ma
gna: nec sequunt alij[us] illa acchitia. Et ſciſura
aliq[ui]vacua e[que] ſicca: alia rubiginosa et ſordida.
Hec aſt in vulcere fit et p[er] mébriz a diſſone e[on]uq
q[ui] illi mittunt c[ui]bi debilitate[es]. Cuiq[us] etem mé
bro due ſunt ſup[fl]uitates. Altera ſubtilis q[ui] po-
zos diffuoli: altera e[que] groſſa ex q[ui] ſordes
ſup cut[é] g[na]nt. Rubigo itaq[us] in viceribus et
ſup[fl]uitate ſubtill g[na]t et tenui: c[ui] n[am]ſis non
valeat calo: ſubtiliare ill[us] e[que] diffuoluerè ſo[des]
aſt e[que] groſſa. Et q[ui] h[ui]mo[que] vulnera jappent et vl-
cera manifesta ſunt et significatiōe n[am] idigét.
Cōpoſita vero vicera q[ui]da c[ui] c[aus] c[ó]poniſtur
qued[am] cum morbis aut accidentib[us]. Et c[ui]
causa ſi materia illie fit que ad vulnus d[u]ſu
cuíus ſignum humiditatis est multitudo inl[
cere et fluxus. C[ha]cum morib[us]o[rum] aliquando

Theorice

Maly 99

quidem copione aliquoties organica. Et
d ex mala est morb? copione aut ex cala est; et
eius signu mèbi rubor inflamatio grauisq
in eo dolo. Aut er frida: cui? signu est color
liniditas et caloris paucitas. Est et ex hùida si
gnificatur? vlceris multa hùiditate et rubigi
ne carnisq mollitie. Aut ex mala copione sic
cæ: cui signu erit vlceris siccitas extenuatio et
durities. Organicus yo morb? ali? est imin-
tiòis cui caro iminuta est et mèbi aliq decidit ps
Ali magnitudinis quæadmodi qd si vulne
re apa et in vlcere. Ali? tinuatiois sepatio vt
neruo æpantiori oſſu fractura. Ulceris aùt
ch accidetib? copoftio è quæadmòdu ch eis
dolor. Quod dubz aùt vlcep simplicius ſine
copoftop si qdrasita trâſerit dieru spatiuz
ſitula deinceps appellat nifi q fistule yacit
vlcera sunt qbus est pſunditas et eoq os stri-
cti. interioza aſt larga. in ch caro è dura et
alba: nec dolorè patiunt: videbis qæs qbusdà
in pibbus siccar attenuata: qbusdà aùt pliime
hùiditatis. Multa aſt sunt a qbus tinuata
fuit hùiditas, et qnq intercidit et os obturat
ſitule. qnq aùt aperik. Fit aſt nonuſ? fistul
ad os pucreì qd putrefacere facit. aliq ad ner
aospenit autvenas: aut aliq nobilia mèbi: ca
comeditq ea. Nónuſ? aſt fistule cauitas in
logìs recta extedik: aliq p trâſuerfa ferk zunq
qui nonuſ? vni oza ſunt plurima. Et de ea zti
nuationi ſepatise q in carne fit vulnerib? 1c3
et vlcerib? ſufficit q dixim? ei q diuerſitatem
vult eoq agnoſcere quo quæadmodum opor
teat ea curet.

Côtinnationi ſepatioris oſſu
affignatio. Co
tinuatiois q iſſe ſit ſepatio fractura 1c3: alia
simpler è singlaris: alia cùvulnere copoſita
aut ch apate: quor inſo facilis è cognitio: nec
eget ſiſſionib? cù ſenſui pateat. Fractura qd
ſman? mèbi ſiat prima ptes iuenit oſſis ab
tinucè ſepatas variaq: 2 mebri figurà ineçlè
vuln? aùt apà manifeſtiffima ſut. Et q ab alia
li ſit tinuatiois ſepatio: ſi alia qdè veneno ca
reat nihil ab alij ſiſſert vlcerib? 13 dubitãdu
et ab egro ûrendi qd illi momoſderit aut pu
pugent. Et aliaſis venenù habètis morſus et
puncturas: qm accidetia ſequitur pellimava
ragiq hec in ſingulis venenatorù diuerſati
bus diuerſa: equi mihi yifum: est accidetia q-
bus ſignificantur morſus alium et repenti
percussiones: et culus ſint ſpèi ostendere quo
modo queq veneni ſpès his curek ſanantib?
medicaminib? q illi neceſtaria ſunt ne forte in
cognitione defect? ſequat curationis error.

ACCaRXde nocumèto alatiùvene
noſoq prio 6 morſu canisrabidi.
Himal venenum habens
quoddam mordet:

alind ore artingit: alind pungit. Et quod mot
det vt rabidus canis muſela: ebernaſ: et qd
vocatur scalabotes: et excala. Attreſtât carne
tyre et ſerpètes et he alie diſpados alie et a
culi: alie que aquis mergitur: alie que voca
tur picrinos alique esenos: ac ceratos. Qſ
vero pugit animal scorpius reptiliaveſpe ara
nee rastelãs scorpius vulturis pediculus. Et
primu de mordetiù dicemus scientia et primi
de rabido cane. De rabidi canis morſu. Rabi
di canis venenù ſiccu est et desiccas: cui? ma-
ius nocumètum in cerebru est: ideoq spafim?
ab eo et formido fit aque. Rabidus aſt canis
cum hoiem momoſderit accidentia ſunt illi
pessima: et cu no preoccupatur curatione per-
eunt. Oportet itaq prius huius rabidi tene-
re signa canis quo caueas illu et deuites. Et ſt
hoiem quèpià momoſderit morſus rabidi è
t intelligatur canis: cureturq oportunis medi
caminibus. ſit ergo hui? ſigna quoniam ſu-
focato ſimilis est: et a comestione ptohibetur
ac potu: ſitis eius auget et inflàmatur: ſed
ti aque non propinquat quin imo refugit os
aperit lingua emittit ſalina spume ſimilis ab
eius ore fluit que a camelorù deſuit ore cu
blactant. Caput eius in latus inclinatur: occu-
li rubèt: aures flure demittù et nimù mouèk
et spioſa ab eis ascèdit ſupfluitas: cum latrat
vor illi è raucà: et aliqties vor illi auferk: ober
rat æbulas: dios no agnoſit: i hoes cæſque
oiaq videt gânit ſine latratu: quæ cuviderit ca
nes fugit ei timètes morſus. Refert at rufus
qm oia hec cani accit ex colere nigre dñatio
ne: et melàcolie ſpès est: marie fit canib? esta-
te: minimù aſt hieme. Accidetia autè q hoi
què canis hic momoſderit accidet hmoi ſunt
in principiis nihil pter dolore patik ex vulnera
tiòe nec è inter vuln? hoc et reliq dria: vt autè
dies trâſerit aliqt ei q morſurâ paſſus est di-
stèſio et rubor toti? accidit corpix marie faciel
ſudo: defect? et aq timor quæ cuviderit tremit
et hozret. nec bibit. ſic qz et ab oi fugit hùdo.
cui et nonuſ? vt latret accit. quæadmodi cãis
ſit aliqties illu hoes mor dere eisq filia con
figgere accidetia. Accidut aſt hec aut poſt. 1c1
dies. aut poſt. vi. mèſes. vel. ix. C Et hoz cau
ſa accidetiù exceptio timoze aq. veneni è malí
tia et trâſitus i oia mèbta. Aque vero timore
philosophoz qdà fieri dicut. in moderatiois
ſiccitatis cã q in corpe iã eminet. qm canis hu-
tus virus ſiccu est. vn et ab hùiditate fugit. eo
q eius q in corpe copionis est otraria ſit. At
vero rufus hâc dicit paſſionè ſpèm eſſe quan
dà melie q ex colera fit nigra. et qm in cane co
lera dhatur nigra mala qualitate et veneno ſi
milis. Et quæadmodi multis quib? melia ac
cidit et ieta: formido ab alij reb? ſic et hac
ab aqua timo: ſit paſſiòe. Et ſertur illos for-
n 3

n 3

Liber

mâ qui eos momordit canis in aqua intneri. Retulit aût mihi quidâ de his qui in paſcuis ſunt bedainop:qîn apud eos qdaſz fuerit hâ quâ canis momorderat rabidus: quem cù ad aquâ duxſſent timuit ab ea:nec voluit bibere:q[is canis viscera e ſtercoia in ea eſſe clama bat. Et medicop quidâ tradut q[ui a rabidis morſos canibus cù ad aquâ duxſſent e] proſtinſent illis cù ligneo ciphô poſtuſſentq[ui ſu per e] coruſi papionis claudi:ſusceperſit illa] z biberút. Hec ſunt quib[us] agnoscuritur rabidi ca nis morſus. [C]S z q[ui accitâ hec poſt qua] dragunta accit dies: aut poſt ſeptê mêsſes vel nouê:n principio vero nulla eſt inter ipſi] moſtum et alterius atalis differentia: q[ò minime venenî h]z.necesse habem] alîqua h]re huins morſure ſigna in principijs quo eins accelerek curatio ante] ſtat timor:poſt quâ etem]que timor ſit. vir q[ui morſus e] liberatur morte. An] te] aût h]o accidit habatur e] ſanatur ſi forte medic] illi inciderit]on] e] medicamin]u dilig]e] operator. S]t q[ui ſigna q[b] morſus]ſte diſcer nit ab ali]ſe. yt emplaſtrizet morſus]loci c]ui nu] ce diligêter trita nocte e] die: de]hinc gallo] hi]ciat aut galline] eſuri]cti quo illâ] comedat: que ſi poſt comederit viuit. rabidi nò eſt mor]ſus canis: e] ſ mori]p[uldubio rabidus e] ca] nis. Et itueri] expedit gallu aut gallinâ e] er]pectare die illa] y]c] mane. nonnun]q] etenim y]c]q] i craftin]u nò mori]k. Et aût prioru quidâ q[ui ſi ſanguine q] vulnere deſluit panê] intin]ctu] cani] piecerit non manducat. his itaq]z ſignis rabidi morſus canis ab ali]ſe] discernitur in principijs. C]m]stele] ex morſu doloz: ſit Grauis e] huo] coloris loci. C]simile] morſus ho]s morſui ſimilis eſt. agnoscurq]z dêſtive] ſig]ſi] e] morſus loco. C]s]r]cale] aût morſu do]or] ſit Grauis c]ui repreſſione rubor] tumor] hu]miditatis ſanguine repleto. e] in morſus c]ircuitu] coloris] liuditas. e] c]ui tumor] aperik] vulnus] appet albi coloris. plurim]u aût morſus] hm]ot] locus comedi]k. C]ex adane] morſu ip]ſus] in vulnere remanent dêtes. ſitq]z abinde] donec dêtes decidant doloz.

CCapitulum. rr]. de serpentum e] tyriarum morſu e] de signis.

Accidentia

a]t q[ui morſis e] attre]ctatis a viperis accidut hec ſunt. In attreccati]o]s loco ſit doloz. de h]nc in omne] trâſit corpus. e] at]

trectati]o]s loco foraminâ] viden] duo ab inui] c]e] separata. q] dêti] ſunt loca. poſt hec a]ſut hu] midit]as ab e]s deſluit q[ui ole] ſimilis e] online. deinde que eris erugini ſimilak. Accidit antê] n] loci] co]ſimo] aposto]ma calidi] in quo rubor] eſt linorq]z e] in flatio] ſimilis illi q[ui e]r] ignis ſit] aduſtione. Corporis immuta]k] color e] morſo

Octanns

ſabuerſo] accidit. e] vomitus cholera]r. deſec]tus] granis. tremor. ſu]do] frigidus. membro] c]omeſtio] q[ui in] prima] dilata] medâ] a singuis] ſanguis] fluit. ipſe q]s] ſanguinê] misit. C]ser]p]ns a]ſut que ad reſa] d] ipſaq] quercuſa]e] q[ui in] q]rcubus] habitet] putridi e] odorus] a l]oge] fetore] emittes. e] ſerk q[ui q[ui ſup e] ambulat] pe] des e]s] e]rcori]an]k. aposto]maq]z illi fit in cru]ribus. e] q[ui ab huins] vult] ſanari] attreccati]one] corpus] eius] e]rcori]a]k. I]c] c]ui] hoi]z q[ui h]ac] p[uc]ſerit e] occiderit] serpê]tê] odo] ſit e] p[utridus. nec] aliquê] n]ſi] eius] ſentit] odo]e]. C]ttreccati]o]s] hui] serpê]tis] ſunt] ſigna] morſure] loco c]ui rubore] e] notu]ſis] in circuitu]. e] nò] nun]q] a morſure] loco] humiditas] aquoſati] ſanguinee] ſtilis] fluit. e] dolore] e] in] komaci] pa]tik] oze. C]ser]p]s a]ſut q[ui dipſas] d] quofunq]z] momorderit e] attreccanerit. dolore] patu]n] graue] in] attreccati]o]s] loco] c]otinu]q]z] a loco] ſanguis] egredit] grau]q]z] infuſgit] ſtilis. nec] c]ti]a] p[nt] p]pter] magnitudinê] hui] serpê]tis] vi]rus] caloris] e] aduſtione] magnaz] e] vir] raroq]z] ab hui] saluak] attreccati]o]e] q[ui serpê]tis. C]ad] rereſa] q[ui q[ui aquis] mergik] serpê]ts. latâ] facit] at] trectati]o]s] loco] quo] mordet. e] linuſis] fit] lo]c]us] quo] humiditas] erit] nigra] multaq]z] fetes. e] rubigini] mor]to]num] ſtilis. C]que] picrinos] serpê]s] d] minor] p[ictus] e] serpê]tibus. I]c] collo] largior] qu]c]ui]q]z] momorderit] habito] di] illi ac] cidit] ſtilis. q[ui morſo] avipera] pariterq]z] carnis] eneruatio] e] aposto]ma] hydropico] ſile] apoſſes] mati. intâ]t]i] yt] caro] q]oq]z] e] r]nimia] cadat] hu] miditate. C]que] vero] eſenos] voca]k] serpens] collis] erigit] e] in] altu] por]sigit] veneniq]z]ab] oze] mitrit. ab] eius] attreccati]o]e] vulnus] fit] paru]ſis] ſile] actus] puncture. e] ab] eo] ſanguis] fluit] mo]dic]e] nec] aposto]ma] facit] quos] momorderit] op]is] m]eta] patiun]k] in] viſu] velociter] dolore] e] in] toto] corpe. e] in] y]ltimis] toti] recedit] ſenſus] corpori] e] vir] ab] hui] q[ui serpê]tis] salu]k] morſu. Cha]b]es] a]t] coru]na] serpê]ts] q[ui baſſilic]e] d] attreccati]o]s] qu]s] facit] lo]c] croccus] effici]k. e] q[ui morſus] eſt] erectione] virilis] patitur] m]bri] v]cto] statu]e] q]z] ab] inſerio]ribus] emiſſionem.

C] Capi. rr]. de p[uſſi]ſe] scorpi]o]s]ve] par]b]s]p] arane]r]i] e] pediculi] vulturis.

Corpionis

venen] ſtr] g]di] e] i]o]q]z] q[ui eo] pungik] tan]k] in] ni]ne] p]roe]ct]u] ſe] extumat. no]cer] a]ſut] co]di] ma]r]me. Scorpio] cum] pu]pugerit] ſtra]

tim] lo]c] intume]ſc]t. e] ſt] c]ui] apoſtemate] rubor] durities] ertê]ſio. doloz. aliq]n] ſkl]amatio] ſit] ali] q[ui] frig]e]q]n]q]z] doloz. ereſt]nat. q]n]q]z] mitigak. ſitq]z] doloz] illi] t]ſi]k] ſi ac] ſentiat. e] n]on]q]z] ſit] deſect]q]z] ſup] arterias] ceciderit. e] aliq]n] epilai] c]ui] ſup] nervos] ceciderit. Ueſpe] a]ſut e] apes] c]p]u]pugererit. aposto]ma] faci]ſt] p]t]n]uo. rubor]q]z

Theorice

Maly

100

doloreſe aculeusq[ui] apu in loco remanet p[uſtu]
re e nonuſſ[que] c[ui] his ſuſor: ſit e defect[ur] labioſ[us] til
tilatio: inguini ſlatio: puapioſ[que] ext[éſſo]. C[ara
neap[que] sp[éſes] magnap[que] reptile d[ur] multe ſiſt: q[
bus] oib[que] peior[que] rocata dicta. H[ec] vt m[ordet]
doloreſe faci in loco grau[que]: rubo[re] pauch iſne
ſpate: vomiti[que] frigus: priur iſigin[é]que: ſit q[ui] pari
t[ur]o: frigus e tremor i oibus meb[us] gultas:
fridus ſuſor: in colo citrinitas e aliquib[que] q[ui]
puguerit v[ine] accit difficultas grau[es] i vir-
ſa ext[éſſo]: inter inguina ac genib[que] ext[éſſo] q[ui]
in ſto: lingue e fractio iſta vt h[ab]a eui n[ò] intelli-
gatur: ſit e illi h[ui]ſtitutis vomit[que] q[ui] aranearu
ſt[his] eſt telis: aut a v[et]ribus eor[que] humiditas
h[ui]mo[li] filis laxatur e c[ui] caſe i[mer]g[utur] aq[ui]
dolores ab eis mitiſtur: dehinc c[ui] e[pi]erint do-
lo[]t: rediſu facit. C[er] aranee aſt p[u]ctura do-
lo[]t in loco ſit e rubo[]q[ui] ſub h[yp]ocidrius ſunt
dolore[que] patiſtur str[à]guris: e: extremo[que] friditare
e virg[ue] ext[éſſione]. C[raſtellas] ſcorpius paru[que]
eſt e ſlaunus in similitudine ſolopt[que] e ied[que]: cu
q[ui] q[ui] traheſt eſt cauda. I[nuenit] locis in p[lib]que:
ſ[ar]marie v[bi] z[achara] ſit e in terra e q[ui] yaſa ſiſt
zachare. C[ui] ab h[oc] p[[u]ſiſk p[ri]to n[ò] ſentit die
grau[que] dolore[que]: ſed die tertia ſecunda q[ui] accidetia
illu[que] ſiunt p[ellu]ſa e ſangue a[ſa]: ſangs v[ir]na.
cordiſe tremor: defect[ur] e. agnitiatio. Moru[n]i ſiſt
aut[que] e h[ui]ſus ſcorpiu[que] moru[n] hoium p[er] multi.
C[er] pediculis v[ultur]i n[uſſ[que] tractatu[que] aliquem
inu[n]. C[her] e d[iner]iſtat[i]u morbo[que] e q[ui] et i[n]tina
tioni[que] ſiſt ſeparatiſe assignatio[n] i cuti[que] maſſe-
ſto ab aſalibus venen[i] hab[é]tib[que]: sig[na] q[ui] eos
ſiſtient. A[to]q[ui] fin[é] paſſioni[que] cárui[que] e sig[no]r e ca-
rui[que] exteriorib[que] accidit corpiſ facimus.

C[sermo] nonus p[ri]me p[ti]s libri c[om]pleti artis
medicine q[ui] v[icitur] regalis dip[os]itio halt filij
Abbas diſipnuli abimeher moſi filij. Seiar
de interio[rum] mébro[rum] paſſioni[que] sig[nis]: habens
quadrasintavni[que] capitula. Translatio stepha
ni p[he] discipuli de arabico in latinum.
De c[oli] q[ui] iteriores morbi via ſiſtuntur. cap. 1
De paſſionum interio[rum] mébro[rum]i signifi-
cationib[que] e earbi dinuſſonibus. 2
De c[ep]halea e d[iner]iſtatib[que] eius cauſis quo
c[ui] q[ui] sig[nis]. 3
De ſreneli. mania cerebr[io] apostemate: al[iena]
tione mentis cauſiſ[que] sig[nis]. 4
De lethargio obſtupe factioſe. puigilatioſe. cu-
ma. i. puigilatua obſtupe factioſe cothotos. i.
coagulatioſe cogitatiſo[rum] corruptioſe e mézorie.
ſcotomia e h[ot]igle caſiſ[que] eor[que] sig[nis]. 5
De apoplexia. epi[lenſia]. compressione cauſiſ
q[ui] sig[nis]. 6

De melia e cania e amoſe e caſiſ[que] sig[nis]. 7
De nuce paſſionibus e primum domitatione
erenuatione paraliſi oris totius corporis epi-
lenſia cauſiſ[que] sig[nis]. 8

De l[ap]ſmo qui ex repletione ſit, 9

De l[ap]ſmo qui c[ò]ſingit er inanitiſe sig[niſſ]que.

De tremore e titillatione cauſis e cauſis. 11

De g[ib]boſitate cauſis e sig[nis]. 12

De paſſiòb[que] mébro[que] ſenſus e p[ò]m[ò] oculis. 13

De paſſionibus que in auribus ſiſt cauſiſ[que] sig[nis]. 14

De paſſionibus membror[um] odora[tu]ſus cau-
siſq[ui] sig[nis]. 15

De paſſionibus lingue e confinium oris par-
tiſiſq[ui] cauſis e sig[nis]. 16

De paſſiòb[que] mébro[que] c[à]ſis e sig[nis]. 17

De membror[um] anhelitus paſſionibus. 18

De paſſionibus operimenti gutturis e cana-
lis pulmonis. 19

De paſſionibus que in pulmone ſiunt. 20

De paſſionibus lacertorum p[ector]us e operi-
menti costarum. 21

De paſſionibus diaſtr[æ]gmatiſis. 22

De paſſionibus cordi accidentibus. 23

De paſſionibus organorum c[ab]i ſc[ui] de meri
e or[em] stomaci. 24

De paſſiòbus p[u]ſunditatis stomaci. 25

De intestinorum paſſiòbus cauſis e sig[nis]. 26

De colica paſſione d[iner]iſtatibus eius e cau-
sis sig[niſſ]q[ui]. 27

De l[um]bricis e aſcaridibus. 28

De ant paſſionibus cauſis e sig[nis]. 29

De e[pat]is paſſionibus cauſiſq[ui] sig[nis]. 30

De hydropiſi[que] sp[é]bus eius c[à]ſis e sig[nis]. 31

De ſplenis paſſionibus c[à]ſis e sig[nis]. 32

De paſſionibus fellis cauſis e sig[nis]. 33

De renu[que] paſſionibus e e[ar]p[er] sig[nis] ac c[à]ſis. 34

De paſſiòbus vesice c[ui] cauſis e sig[nis]. 35

De paſſiòbus ſi[ph]acis c[ui] cauſis e sig[nis]. 36

De ſentatiu[que] paſſiòbus cauſis e sig[nis]. 37

De virge paſſionibus cauſis e sig[nis]. 38

De matricis paſſiòbus cauſis e sig[nis]. 39

De mám[ar] paſſiòb[que] cauſiſq[ui] sig[nis]. 40

De paſſiòb[que] z[achar] e pedu[que] c[à]ſiſq[ui] sig[nis]. 41

C[ap]itulum p[er]mum de c[ò]muni viar[ia] qua inte-
riores morbi ſignificantur.

Aſſionu[que] in

méb[us] interio[rum]b[que] n[à]ſcun[que] non
adeo faciſis eſt cognitio qu[em]
admodi e e[ar]p[er] q[ui] exteriorib[que]
ſiſt i[de]oq[ui] necesse eſt medici
exerceri in c[itu]ſiſq[ui] membri co
ſitione actionis complexi[on]ſiq[ui] ſubſtantie
qui utilitatis quantitate ſfigure in corpore lo
ci compari[ation]iſq[ui]ibus compari[ati]
p[ar] membus quaſiſq[ui] continæt humiditates
e alia h[ui]mo[ri] q[ui] ſuis d[ix]im[que] in locis c[ui] e mébro
d[ur] habitudibus d[ic]erem[que]: ſciatq[ui] abinde viā
qua queq[ui] paſſioni[que] mo[bro]ſi[que] interio[rum]ſi-
ſicat: e in quo mébro fiat quo q[ui] membu loci

Ziber

morbi etiā hitudinē quātitatem salubritatem
morbi 2 malitiā. Que cī ita ſint: opz viā q ad
morbox notitiā interior têdik aperiam? regn
lasq qbus oib? hec nititur cognitio. he lgiq 2
vie 2 regule octo ſunt. prima est via q exactio
nis ſumik nocomento. Scba q ex his q corpe
emittitur ſumik. Tertia ex dolozib qcuq ac
cidut mēbroz ppiijz. Quarta ex mēbrī firmi
loco. Quinta er apate. Septa er accntib? cuic
q morbox ppiijz. Septa ex cōparticipatīo
mēbrī his qbus cōparticipat. Octana ex inue
ſtigatīo e ſumik. Cxactionī ſumocumēto mem
brī ſignu nobis e infirmi. Cui eteni aliciui nocu
mētum acciderit actioni. mēbrī aq fit ſiſt infir
mari: aut morbo certe ipi ppo: aut alteri? iſir
mātis cōparticipatīo e mēbrī vt appetit? iminu
tio icōmodu ſiſt ori stōi accidisse. hoc at inco
modu. aut pprium est aut ex cerebrī in q ê paſ
ſio cōparticipatione. CSz 2 p ea q corpe ex-
eunt 2 mēbrī ſignificat infirmum 2 morbi nä.
eoq aſt ſignificatio aut ex ipozi ſit ſubā: aut
quātitate aut loco. Ex ſubstātia quidē vt hy-
poſtasis q in fundo ê vitne: qm̄ si ſurfuri ſilis
ſit veſice ſignificat paſſionē: 2 si fruſtris carnis
in renib? paſſionē e manifeſtat. Sic 2 si cuz
tuſtī corpa opimētis exēat ſilia ſiſt opimēto-
rī ſubaz qo clauo ſike eſt putrefactā 2 come-
tā q cuz tuſtī emittik. Ex quātitate ei ſumik ſi
gnificatio: que admodu ſit eſi egestiō carnis
fruſtra exire magna q grosſorui ſiſnt intestino
rīs. Sic quoq q ch tuſtī venaz̄ emitit frustra
ſt magna ſint ſigni illi eſ pulmonē infirmari
ſ parua canalī pulmois morbus oſleditur.
Que eteni in pulmone ſunt vene magne ſunt
q in canali pue. Eodē modo 2 si cī tuſtā ōnnu-
lus pulmonis ſubam 2 corpus putrefactis ſi-
ſignificat: 2 qn annulus is q emiſſus ê paru? est
de canalis ê ptibus q in pulmōe. Si ſit aſt an
nulus magnus canalis putrefacta ſiſt liga-
mēta: diſſolutuq annulū q cī tuſtī exuſt. cum
eiuſmodi ōnuli ſacile nō putrefcat pp ſua du
ritiē: 2z putredo ligamētis facta est eo q tene
ra ſunt. Ex emiſſor loco ſumik ſignificatio: vt
vlceris squame cī corpe emittitur ſi cī tuſtī
erēat ſiſnt in ōhelitus mēbris yle? eē: 2 si cuz
vōitu in stō est: 2 si cī egestiō ſluſ paſſiōez in
conico epatis latere moſtrant: 2 si vīna i gib-
boſo ê epatis latere. Ampli? Sivuln? iſentr
fiat ſupplano 2 ſiphaos 2 ad ea q ſubſút pne-
nerit viscera: 2 si ex loco cibus aut cibi succos-
tas exierit: vuln? vſop stōi cōcauſ veniſſe ſiſt.
Et ſi egō emittatur ad itestina vuln? pueniſſe
moſtra: 2 si vīna ad veſicam. Et ſi in pectore
ſi at 2 a loco vētoſitas exierit vulnus ad pecto
ris ſubinno luēs opimentu costas pueniſſe ſi-
ſnui ê. Et ſi qhſą fanginē aliq emiti videris
membro ac panchi venā eo ſignificat in mem
bio sciffam 2 rupi? Sic vero cī saltu egrediak

Monus

colorq illi rube? clar? venā q sciffa e pulſant
ſiſt. ſiſtio ex dolozemēmbro ppiro: aut mē
brī ſiſt firmi ſubaz. aut a qua ſit doloz cā. Et
mēbrī infirmi ſubam. qm̄ ſi cum dolore pulſa
tiones ſiant ſignificat quoniam in percutiēt
bus paſſio e vēus. Aut in mēbro cereb multas
habeti arterias 2 ſi pücture paſſio in opumen
tis ſignificat eſe ſi vero cum eo ſit Grauitas
in mēbrī pte modicu habeti ſensum oſledik 2
ſi doloz extedik 2 patiēs tanč cordā iuencit p
tēlaz in vtraq pte paſſio in neruis eſe ſiſtur
2 ſi mollis comutak extenſio in carne. Et cī cu
dolore ſiat quaſi confractio in opimētis que
oſſa inuoluunt paſſio eſſe ſignificat. Signifi
catur quoq a qua ſiat doloz cauſa. qm̄ ſi do
lorem comitatur inſlāmatio malā ſignificat
cōplexionē calidam. Et ſi tranquillus ſiat ab
ardore malā cōplexionē frigidam. Sic cī pü-
ctura 2 moriu ex humo: e ſieri ſignificat acu-
to colerico qz. Et cī ſi extéſione ex vētoſitate
fieri ſignificatur ſi vero cipurīgine 2 vlcera
tione ab humo: e xcitari oſtendik pungent.
Ex mēbrī quoq loco infirmi ſumik ſignifica-
tio. qm̄ ſi in dextro ſit latere doloz paſſionem
in epate ſignificat eſſe 2 ſi in ſinſtro in ſplene
paſſio monſtra: Sic 2 reliquoz de locis mē
brozum intuendum est. Apostematis quoq
significatio ſu a ſignificat mēbrī eſrotum ex
figura ſi ſit etem 2 dextro latere einſoq figura
qlis 2 pme lune in ipſo est epate. 2 ſi obloga
aut quadrangularis in lacertis est vētris qui
epati ſupersunt. Ex accidentibus aſt ppiijz
et eſſentia paſſonis 2 membru ſignificat inſir
mnz hocqz aut ex colore vt genaz rubor p[ip-
neumoniam ſignificat. et citrinus color epa-
tis paſſiones nigredo lingue cauſon 2 ſedris
incēdium. Aut ex figura vt vnquinz curnatio
paſſionem que ptraſi vocatur ſignificat. Aut
ex his que corpore egrediuntur vt egestio re
centis lautuarie carnis ſmulis eparis debil-
tationem. Ex cōparticipatione paſſiōis ſi-
gnificatio mēbrī ſignificat egr oto? vt ſi digi-
tes accidat nocumētu ſensus ſine man? morbi
internētionē ſignificat nobis paſſionē in pari
eſſe nervo: uz qui ad manus feruntur. Signi
ſicatur quoq quoniam paſſio in quous ac
cidit mēbro per cōparticipationē in paſſione
fit. aut augēk cī alia paſſiō. Exepli cā. W en
tis alienatio ſi augetur 2 robustio: ſit cum ſe
brie 2 ex eius quiete queta ſit certu eſt ipſam
ex cerebrī cī mēbro alio cōparticipatione in
paſſione fieri. Si ſit aſt mēris alienatio firmā
2 timua in vna eadeqz ptas habitudine nec
aliap cī mitigatīo e ſedak paſſionu in ipo est
paſſio membro cerebrī. Sic 2 relique paſſio-
nes ſi in mēbro quous firme fiat 2 continue
ſignificatur quoniam in mēbro pprue ſunt et
ch aliarum mitigantur quietatione paſſion

## Theorice

estuſtque & ipa alia[ur] tumultuatōe ex mebri cō
participatōe hac in paſſiōe cū alio mēbro ſiſt.
Cpozo ex inueſtigatīo e iterrogatīo e ſuſ-
mī ſignificatio mēbū ſiſt egrotu z ipſus
paſſionis nāz: z in paſſiōe cōparticipatūonez,
Wdbrü q[ui]d[ex] ex hiſ ſigniſica[patiens: quæad-
modi ſi ab egroto medic[9] in h[ypocú]diis do
lo[re]q[renti: quo ſentiat illu loco interroget q
ſi in latere dextro reſpōderit in epate paſſio
eſt: z in ſinſtro in ſplene: ſi h[ui]o in medio: i ſto
eſſe ſigniſica[. Sic q[ui]z[em] doloris aliciu prop[ri]
mēbro q[ritur] q[litas. Signiſica[ z at ipſi] paſſio
n[us] n[am]: c[ui] ab inſirmo q[da] paſſiōt cōueniāt: q[da]
h[ui]o noceat interroga[. Si eteni alijq in paſſiōe
vtrum ex mala ſit cōplexione calida ſit aut fri
gida dubita[uerim]: patiés ittergādus ē: q[da]
n[am] calid[us]. ſi aut frigid[us] actu aut potentialiter
dolore[mit]get illius. Et si calis mitigari dixe
rit certificamur paſſionē ex mala eſſe 2plexio
ne frigida ſi h[ui]o frigido ſeda[ri] dixerit ex ma-
la eſt cōplexione calida. hinc igi[que] medic[on] pe
ritiſimi iper[at]: vt ſi q[ui] medicus aliquo ambi
guus erit in morbo: nec eius itelliget vitatem
p[er]b[et] illu quibn[da] ad modi[rum] calefaciētibus
vel refrigerātibus: aut humectātib[9] vel certe
delicatibus ſub cautela t[em] z timo[re]: p[quirat]
q[da] q[ui] c[ui] hec fecerit vtile apparet aut inutile.
Ope[re] deinceps iuxta q[ui] abide docebitur.
Rurſus ſi paſſio ſemel fiat z ſacile ſeda[: ex
mala cōplexione ca[la] eſſe ſigniſica[. q[ui] ſede
t[em]tīm z p[ incrementa] succedat: z d[inturnio]z ſit
ex humoze oſt[ed]ik eſſe frigido. Signiſica[ z
etiam morbi ca[z]: vt ſi morbo dubitem[9] in ali[
quo vtr[ui] ne ex mala ſit 2plexione calida aut
frigida: patiēt[que] d[omna] ſuſi fuerit regimē an-
t[ehac] z dieta interrogamus. Et ſi regimē ſu[n]
calefaciēs ſuisse cōſitetur vt cib[on] vſum cali-
dor[ui] vini pot[ui]: exerciti[rum] vſum multi balnei co
piā: z in ſole occupationē: paſſionē ex mala cō
pleiore ca[la] eſſe intelligimus. Si h[ui]o regimē
ſu[n] nobis frigid[us] ſuisse p[ā]det: vt fridos cibos
laboris paucitatē: ociu[us] quietē ſomn[ui]: z in lo[
cis occupat[ui] ſe frigidis: z aere frigido ac ni[
ue: ex mala eſſe 2plexione frida paſſionē cer-
tificamur. Sic quo[que] z q[ui] paſsmu pati[que] vtr[ui] il
li regimē q[ui] repletionē faciat p[re]ſesserit inter-
rogat: vt groſſor[ui] multa appoſtio cib[orum] z
ociu[us] ac quietis vſus: z poſt cib[ui] balneu[ q[ui] ſi
fuerit: paſsmu ex repletiōe fieri ſiſt: aut ſi la-
bor[ui] z exercitiu[us] p[re]ſesserit graue: aut euacua-
tio ſeu per fud[or]ē ſue p[le]ſebotomiā aut ſolu-
tionē facta vel febris acuta[que]: cu[li] ſi accepis re-
ſp[o]ſum aliud h[ui]o ſuſſet paſsmum ex euacua-
tione faci[ui] cert[ui] ſies. Part m[ui]o strāguriā pa-
tiens interroga[ z ſi ſorte regimē aut fuerit v[ui]
Groſſo. aut v[ini]na paſſus ſanguis: aut fami[ui] yl
arene. Si nāq[ui] ſu[n] ſuisse regimē groſſum re-
p[ō]derit: difficuſtāas y[ui] ne ex opilatione groſſi

## Maly

101

ſit z viſcosi h[ui]oris. Et ſi ante ſāguis vina ſiut
xit ex opulatīoē ſanguis ſit iterpoſtīoē stran
suria ou[que]: z ſi ſaniei mixta: p[]opilationē ſit q[ui]
ex viceris creat y[est]igüſ: z ſi aren[ia]z p[re]ſſi[
ſe dixerit v[ini]na: aut calculor p[ro]no[mi]z op[li]onez
ex lapide q[ui] intercidit meatib[9] e[ſ] cognosciu[9].
Si at nihil h[ui]o ſuisse dixerit: expellentis q[ui] in
y[es]ica eſt ſit debilitate y[ut]tis: mar[ia]ſa[]z p[re]ſi[
lerit e[ger]: aut familiares e[li]q[ui] ſupinus iaceat
z y[es]ica prema[que] v[ini]na emiti. h[oc] nāq[ui] firmi[
est debilitatis y[ut]tis expellétis ſigni. Ampli[
cui]hoi egestiōis p[er] volutatē accidit emiſſi[
querědu ab inſirmo ſi ante ein[sm]ōi paſſionez
nim[ui] frigoris in loco ſederit aut ſi percuſſio[
ně circa hoc paſſus eſt. Et ſi frigido ſe fatak[
sedisse loco ſciědu nobis erit neruo q[ui] anu[que]
cui]dat frigus nocuſſe z debilitatē abinde vir
tut[em] e[ſ] retingētē eneruat[que] z e[li]9 ceſſare ſenſi[
Q[ui] ſi percuſſione p[re]ceſſiſſe dixerit q[ui] doz[ro] in
ciderit: intelligimus n[er]nu[que] z ad lacertu[que] t[em]di[
anu] cludentē paſſu[que] e[ſ] abinde: aut certe nu-
ch[ui] in cōmodo moleſtar[em]. Et ſi ipſo dixerit in
lacerto p[er]cuſſione accidisse. lacerto a[pa] facti[
ſim[ui] q[ui] c[ui] curatu[que] n[om] ſi t[em] indu[rer]it: lacert[9]
ipſe enernatus e[ſ]. Sic qu[ui]q[ui] z ſi vie fiat p[er]t
voluntatē emiſſio: patien[t]e interrogari opo[
tebit ſi forte ante hac aut p[er]cuſſionē paſſus
ſit aut cau[ſu] ſup ren[ui] p[tes]: aut frigus il[li] y[ve]
si fa[ce] factu[que] e[ſ] magni[que] qu[ead]modi ex in a[que]
da ſeffione accidit: aut corpori nim[ui] frigidi vt
lapidis qu[ui] ſi quippiā ſuisse dixerit ca[z] ab[
inde fieri qu[ead]modi in an[no] dicti[que] eſ ſciem[9].
Cōparticipationis a[ſut] in paſſione ſignifica[
tio e[ſ] qu[ead]modi q[ui] phantaſmata an[que] oculos
inu[er]it multa: iterroga[ z vtr[ui] ne in ſt[oi] ſentiat
o[re] p[u]ſecturas: aut diſenſloes: z ſi ſic e[ſ]t reſp[
derit. h[ui]o c[am] vapores q[ui] a ſt[oi] aſced[u]t ad ce
re[b]p[er] eſſe ſciem[9]: aut paſſiones aliciu[que] ſoma[
ci oris ca[z]. Sic ita[que] expedit volentē ſcire inte-
ri[or]i]b[us] paſſiēs m[ē]broz[em]edic[ui] patiēt[que] q[ui]
q[ui]e[da] ſi[t] interroſare: q[ui] medico poſſible n[om] eſt
n[ui]ſi p[in]quifitionē agnoscere ab inſirmo ſeu
illi ſernienti z minifrāti q[ui] dicemus z e[per]one
mus in n[ui] operis ſequendi tractatu de morbo
r[ui] ſignificationib[9] ſingul[or]. Et q[ui] regulas
q[ui] e[ſ]ent explanauimus ſup q[ui] o[mi] paſſiōis inte-
ri[or]i]b[us] cognitio cōstructa e[ſ] ſuſſicib[9] q[ui]
de eis dicta ſi[t]iā de ſinguli paſſioni d[iner]
fitatib[9] q[ui] interiorib[9] ſiunt m[ē]briz[us] ab hoc inci
piam[us] loco explicare.

C[ap]im ſecundum. de paſſionu[rum] interiorum
m[ē]broz[ui] ſignificationibus z eo[mi] diuſionib[9].

Ico

q[ui] q[ui] in m[ē]briz[us] ſiut paſ-
siones interiorib[9]: que-
d[ui] a[m] m[ē]briz[us] ſiunt alalib[9] q[ui] ſiut ce-
re[b]ri] n[ui]ca[que]: z q[ui] ab eis o[mi]ntn[ur]
neru[ſi] enſu[ſ]q[ui] organa: o[d]a in an
helit[ui] instrum[ē]tio: q[ui] ſunt p[er]ctib[9], diaphragm[9]

Ziber

eius pulmo. et eius canalis ac gattur. qda est in cibor organis q süt meri stous. epar. et itestia spfel. et alia cid organa. qda aut in genitalib. medus q sunt vulua. matrix. mëtula. testiculi. mâme. Nos itaq primu de ear dicem. pasloni signis q medus accidunt alibus: q in corpori sunt iteriorib sumêtes ab his q cerebro et ei pâniculus accidut passiòes initius: decinc alioz tememus medbroz morbos suor odi e dispositioe a suprionb ad inferiora exculatioe in pmilla pp pancas q necesse hem9 exterioris medbroz sil drie passiòes cui ab hor2 nò ereidù sit nodis terminus hboz: ne forte min9 côtinès noster iueniat tractat9 vtq paftones et morbi iurta còsequentià et ordinè dis sponâtur medbroz. Dico ergo qm passiòes q in cerebro et ei9 süt operimètis: süt cephalea phrenèsis mania apa q6 illi accidit mètis alie natio q lethargus paftio voca. obliuio. obstupefactio. vigilie et obstupefactio puigil q cnma dicit. coagulatio cogitatiòis corruptio et memorie. scotomia. vertigo. opprestio. apoplexia. epilepsia et voca melia. paftio q3 ca nina et amor. Et nos egit a cephalea cauilsq eius signis incipiemus: dehinc suis profequemur ordinibus.

### Capit in tertius. de cephalea et diffusionibus eius caulis quoq et signis.

Ephalea autè in toto è capite: aut ei9 medietate et voca emigranèfi. Et harù singule aut operimèti, fiunt cù qò cutè subiuluit capitis: aut operimèti qò ipm circuoluit cerebrù. Et q in toto eft capite cephalea quedà mò fit cretico: qda febrì sequit: quedà singularis et p se. Et q febrì sequit ex capitis fit repletione ab vaspojosis humorib9 ac acutis. hocq aut ex huo re fit malo qui in stò còdlatitur einßq signum subuer et cordis palpitatio: aut ex huoze in toto cògregato corpe: aut certe capitis ex de bilitate: aut ex nimio febus calore quæadmo dì in tertiana còtingit et causon. Que autè ce phalea singularis è p se: quedà ex ipso fit p prie capite: qda süt ei9 cui stò còpicipatione. Tqueq capiti ppria est: alia ex mala fitcòplexione: alia ex organico morbo: alia ex vêto sitate: alia ex pessione. Et q ex mala è sploane: aut ex mala simplici et singlari: aut cui mâr. Et mala simpler còplo: aut cala è fit aut ab interiori cù: q aut cale factiòe opimèti cerebrì fit aut calor cibor vê medicaminù porrectoe: capitis còcitatib9 dolores: qles sunt veteres nuces alia cepe. Aut ab exteriori cù quæadmo dì cephalea illi fit què eſus moletauerit lo lìe: cùmius regni signi est: qm cui caput tetiger? calm iuenis: et si q actu frida sunt supponant cephalea seda: et si odores flores odoratui

Monus

porreris locundos et fridos his q3 sedat vt cophora sàdalo et sìlib9. In hac vina et egòre perata sùt:nec in eis cole dhan: et q2 faciel et oculor rubor comita: et si hmoi hois regim antecedès calefaciès süt: etatis et tis còplo cala. Aut certe còplo mala simplex frida est: rurus: aut ab interiorib9 cui opiniotò cerebrì splo restigerata è. aut ab exteriorib9 quæ admodù illi fit q caput in frido discoopit ac: evel q frigidilimà bibit aquà cui9 cephalee signi è. si ex mala fit pìone frigida cui caput tetigeris fridù inuenire: et si cala actu supponatur dolor mitigat: in facie nullus eft rubor frigida nò cnpunt: et si patiètis regimè refrige ràs pceſſerit etas q3 et tis prefens ac regio frigide coplexionis. Et mala hò sìcca còplexioe q fit cephalea debilis eſt. Et humiditas fi finularis est cephaleà nò signit:nisi fi cui multa mò eſt: et tuc cephaleà p extèſionè q ex multitudine fit materie facit. Tque aut ex mala est cui mò pìone. Quedà cui sàguinea eſt mò qda cutus signa funt: q patiens frigidis actu potètia qeſcut appoſtis: et cui cephalea pufiſiòes süt: facies rubicùda repletaq3 et ei9 vene replete pulſus magn9 via spilla et groſſa rubea: et oculor vene plene ac rubee te caput te tigeris caim inuenis. Quedà cù mò colica et hui9 signu eſt: q patiès reb9 quiſeit fridis fi capit supponâtur: et si caput tâgatur calz inuenit: color faciei citrinus: in oze amaritudo in facie ſicctas pulſus eſt velor: frequèt ad tenuè declinus et in eo durities. et hâc patiètis via è alba: eo q ad caput cole afcedat et hmoi viro vigilie accidunt. Eſt et cù mò flegmatica: cui signa süt: signis illi? utia q cephaleà ex ma la coplexione frigida patitur:nisi q multus illi Grauitas eſt et obstrepefactio humiditasq in oze et pna in facie inflatio et corpe via alba et Groſſa pulſuq groſſus. C eſt et cù cole nigre mò: cuius signa q cephalea capitis ex mala còpione frida: niſi q huc fit in facie ſiccio e q limo: coloris cogitatio pectoris arctatio: vigilie albavina tenuis pulſus subtilis et tard9. C que aut ex morbo fit organico cephalea ex opilone oritur. Opilatio aut ex aut multum dine huo: u eſt viscofor Grosforib: ſiſturq multitudine q yſus eſt cibor patiès otio dere: balnei abſtinètia qd q vult? et corp9 patièt re pleta sùt: q cui cephalea grauitas iuenit: et vitèsio. Aut ex apate qò aut cù fit exterior: vt p culliòe et colliioe cui apa opimèti qò sub cute extèdi capitis ad groſſa porrisig et trâſt ma trè p aparticipatione itumeſcitq mò ſilla: fitq quæadom oia reliq capit: apate. Et cephalee q er apate fit calido signu qm illà pessio comitatur et grauitas: et cum apate febris eſt et ardo: in capite in facie rubor. qò ſi frigidù eſt modice eſt cephalea percussionis. Et si apo-

Theorice

Maly

102

ſtema qɔ cephalee cã ë in opimèto ſit cerebri
circuſati ſentit ſiſrm?ſaſ ad interioſa ſuos re
trahi oculos: 2 ſi nihil hox patiés ſenſerit cir
cuſati craneu ab exterioſibn in opimèto è paſſio.
Que aut cephalea ex vêtoſitate nafciſi ſi-
ſnù hoc hz cù extreſſone ſit. Et que ex poffio
ne aut colliſione ouſi ſignis nò idiget ſz iterro
gatiœ cù maniſeſte ſint ei'cã. hec est cephalee
ſi capitis appria ſit aſſignat io. Que autex
ex capitis cù ſto oriz 2participatiœ in paſſio-
ne que in ipò est huıuſqɔ cã aut humor est co
liec in ſto: cuſi ſignu est 4 cù cephalea moz-
ſura est, anguſtiano cordis tremor inflamatio
2 incendi capitis qɔq post vomitum qeſcit 2
post calidor roboraſ cibor comestionem: 2
cù vacu? est ſtous 2 post ſonum ac in ſalina
aut ſlegina putridù in ſto: cuſi ſignu est ſub-
uerſio 2 post vomiti ques in repletiœ iſpi ce-
phalee 2foratio: frigidoribɔ in comestioe ci-
boz iſuctatusqɔ ſit illi acerb? Accit aut cephalea
lea post cibor multitudine fastidioſtatis cù
putredine cã cuiſigna clara ſunt 2 manife-
ſta cibor ſez appetit? receſſo. ſegnities. ener-
uatio. ſtoi debilitas: qɔq patiens in ſtice ce-
phalea ſentit 2 capit is medio: fròſi paralela:
aut ex vini potatiœ cù vapores a ſcédut acu-
ti ad cerebru 2 voca: eiusmodi ebietas qɔ ex
cerebri ſit debilitate 2 vapòz ſusceptiœ. Ois
aut cephalea qɔ ſtoi ſit ex cã leuio: ſit cù leuia
tur ſtous Grauioz aut ſit cù hic Grauα: aut in
eo corruſpunt cibi. hec est cephalee diuerſita
ti 2 in toto ſit capite aſſignatio. Est aut alia
qɔda acuta 2 cito diffuſuſt ac finiſt 2 cephalea
absolute vocat: alia tarda 2 diffuſioniſis diffi-
citis qɔ saleavel caſſis ɔ: hmoi cephalea quiſ
facili ex cã tumultuat 2 vocu ſono: ſz 2 i igne-
nitut 2 odòq cù cerebru ſreplèt ventriculos re
spiratiœ: vini potn: ſitqɔ hmoi ſpès in plibus
er huoze frido ſtatico 2 grosso: atqɔ ex opila-
tiœ: ſitqɔ ex plimo vêto. ſz er huoze calido.
Aut aut. 3 in libro loco qb? ſit cephalea qɔ
galea vocat. 4 demo inſt dubitat aut abſigit
cephalea hæc morbi ynſ eê capit. hæc etem
pallionez ſi velit qɔ ponere 2 hbiis explicare
dreubq 5 dicet ibas cephalea eê cronica 2 din
turna 2 difficile tolliſt 2 auferk: leubibus 2 p-
uis excitaſ cãis inſin vt magna moueſt acces
ſièmec qɔ hæc hz você aliquâ paria: pcuſſio-
nù: ſz nec hboz 2 aliquatulù altoia ſint nec
daritati luminis: aut motu aliquê. Amat am
plibòre 2 ſupinòiacere in qetò 2 tràquillo ac
tenebroſo loco pp dolores 2 illi accit magni-
tudine. Quidã nãq eop arbitran: caput ſuſ
ereu: dolores in plurib? ad radices vſqɔ pue-
nit oculo: hæz aut accessionu ſunt 2 qetis tê
pora 2 tràquillitatis: quæadmodù in epilépti
cis 2 iter duas accesseſes nullo culpàda mò
pbat in habitudine. Est igiſt: morb? hic mani.

ſestus in quo est eo velociter caput paſſo
nè ſuſcipiat: qɔ ſez ex oſum è gne cephalico
nifi qɔ qdã est a reliqs abundãs: q supiores
ſez capitis ptes debiliores 3 in ills exiſtunt.
Et rurſum ait ad quorum accelerat capita re
pletio: capitis loca que paſſiones ſuſcipe poſ
ſunt apparata ſunt 2 paſſioni opoſtuna: qui
ſi malo reguntur regimine in paſſio nem que
caſſis dicitur incidunt nec a veritate remoti
est: hox quofdã in opimentis cerebri: quofdã
in craneu circuſanti opimento ſentire do
lozum ab exterioribus. Differit aut duo hec
quinã cui itra craneu paſſio è dolot ad ocu
loruz vſqɔ porigik radices: cui aſt ad oculos
vſqɔ non pſertur in opimento paſſio est quod
ab exterioribus cranei os veſtit. Nature aut
que repletiœ apparate ſunt capitis in qibus
acuta generat ventoſitas ſunt corpora ya-
porosa: consignantur qɔ in oiam ſtomaci ſuper
curitates colerice. 4 Ait etiam visiglie lóge ca
pitis excitant dolorem: corruſpunt nãqɔ di-
gestionè: vapores attollunt ad cerebru. Sic
quoq 2 ſo mnus lógu digestionis nãq mul
titudine replet humiditate cerebrum acuta.
At vero cephalea que emigranu dicit in me
dio tîn est capitis: ſitqɔ aut ex malaz humor
bus qualitati calidis aut frigidis que opimè
ta replet cerebri: aut ex vapòibus ad cerebrqɔ.
a ſtomaſco ascendentibus. Et huius ſignum
qin qui hunc patitur dolore tuenit grauendi-
nè in cranei capitis interioribus apte 2 late-
re vno. Accidit aut huic quoq dolò: qui in-
tra craneu est: quæadmodù 2 de cephalee ſpès
que caſſis dicit dictum est. Et ſi eiusmodi est
oculis mala accidunt accidëtia: 2 nonunqɔ vi
ſus 2ſumitur ſepe hic cum cognitis ſit paſſio
circuitibɔ. 3 ſit etiſa cephalea ex enacuatiœ qɔ
ex ſiccitate 2 tingit: vt nimi? a narib? ſanguis
flup? est: aut meſtruoq aut emoroidan 2 nãe
flurq? solutioq 2 quæadmodi mulierib? er mìl-
ta ſanguis ptus emiſſioe accit. Accidut autè
hmoi paſſis leuitas: 2 quaſivolat? acvanitas.
Contingit quoq cephalæa poſt coiti fieri ex
cerebru debilitate corporiſqɔ repletione ſitqɔ
er tristitia ſanguinifc minutione: ſed 2 ex ce-
rebru debilitate 2 ſensus iſi? multitudie quæ-
admodù de interior passionu cognitione ga-
lienus ait ſermone. Est 2 continua quoq ces-
phalea er capitis debilitate: aliaqɔ ex ſensus
ei? multitudine ſi erso cephalæa videris diu-
turna que curatiœ non mitiſak nec medela
nec manifesta ſunt ei ſigna intellige harum
duap vnæ eſſe ſperum 2 abinuicem tunc illas
separa. qin que ex copia est ſensus clari ma-
nèt 2 ſtri in ea ſensus meatuſqɔ mudi et ſicci.
Ait quoq in custodie ſanitatis libro capitis
dolores 4 frequètes ſunt ex bonitate ſensus
ſunt nerui qui a cerebro productus ad ſtoma-

## Liber

cum mittit. Fit et cephalea ex multis in capite vaporib9 cui9 signa tinnit9 sunt auribus et organi capi comotiones doloresq3 a latere in lat9 transi latio. Fit q3 cephalea ex calo q6 in mire est apate: est statim post ptu aut aborsu3: est ex pau citate a pt9 sanguis purgatiōs: fitq ab hmoīi dolos iustice. Et sciedu qin cui ex alicui9 passio ne mébriz cephalea oriz: mébriz illi9 pūs icape egritudinem: est ab hinc cephalea subſeq: q6 est ex passio capiti ppa gnat sz maior est ptē sta bilis e. Fert q3 ex cephalee magnitudine voci fieri asputatione pp ea q6 neruo accit icōmoditatē q6 ad gult et gurgulionē ptenditur. Tradit et. S. zdā in loco cephalea in qbus dā fieri ſine alijs capitis ptib9 et aliqni in opi mētis: nonuſch in venis: est nunc qde ex craneus: nunc aut int9 ap certa difficilis est cognitio: qre acuēda est inſtitio et intelligētia: manifeſteq q6 rěde ſub iterrogatiōe cæ. Hec cephalee specierum assignatio cauſarib9 et sign op q6 diliſtēter intuita et intellecta memorie manda.

CCap. II,ij. de phrenesi mania. apate cerebriz et mētis alienatioē cāis quoq et signis.

## Phrenesis

aut ex mala ſpnone fit ca lida q6 cerebro et iſpm opieti et cir cūvolnēti accit opinio: aut ex ca lido q6 i opimēto fit cerebriz apa te vel iſpo cerebro: aut ſi q6 in vēis cerebriz ſunt cole fuerint mriplicate. Et q6 ex apate fit diffi cilior est fortiō. Apha aut calm aut ex cola fit rubea aut ex sanguine et aliqtiēs aliqd admicēk flatis. Horz oiuſi signi9 ſtinna febris cui9 calor no multu fortis est ſub tactu sz trāſq11 et mediocris. facies et caput calloris ch reliqui corp9 ſut tact9: sequikq hmoī mētis alienatio et vigilia. et nonuſch qbusdā ſomn9 accit a q6 cu clamore ercitank et saltu: ap lingue nigreſch tafpank et de vestib9 tāch aliqd legit pp ſantāſte corruptionē: nonuſch lachrymant eorum oculi: aliqni obtalmici quncq ſcici. Cui aut hec accit ex sanguineo apate paſſio q6 dirim9 inſunt accntia cum riuſ. ſopore. oculor rubore. garrulitate et ineptia. et caloris est tact9 acut9 pū ſeſq faciei colo no multu rube9: sz aliq ad croceu declinat cu ſicitate. Cui ho ex colico accit apate. signu illi9 acchtia hec ifania co mirabitk et salt9. Si ho aliqd meke admisceak ſut ineptie ac garrulitatis copia timor9 et fle tus. Cuz aut māus aliqd his flatis admiscek piter fit obstupeſactio puſigil. Et aut in oib9 his pulſus debilis puus et in eo durities mo dica. varietas multa. anhelit9 frequēs. variuſ ch. et quncq pſus agnitia. CDe mania. Wania vero cerebro apatia es aceit q6 in diaphragmate fit pnerui ſparticipationē q6 ad iſpuz a cerebro deſcendit: oiaq q6 in phrenesi appent acchtia maniā q3 ſequunk nifi q debiliota: sz

## Monus

ſebris fortior et calor: in oi corpe manifeſtio ppter paſſiōs circa cor ppinquitatē hypothi dria et ſub ſunt illi ſurſum trahunt et iſpūs qunc arcaſt: pectus q6 et latera duo ac hypothi dria ſimul calet: eoq mébriz hec diaphragma tivicinia ſunt: quêadmodu in phrenesi facies et caput fortioris ſunt caloris pp ſuā cerebro vicinā. Sunt aut due he paſſiōes acute et p moleſte. hec phrenesi est et mānie ſignoq eas ſigniſtū assignatio. Scièdu aut est qin q6 bus phrenesi accidit grādiob9 ſcom maior ept ptē no ſaluank qin paſſio hec huic est etati žua. C Apha vero calm q6 cerebro accit: alid est q6 heriſpila vocat aliud q6 maſera et est apa ſanguines q6 cerebro et arterijs accidit facieq oiaq q6 in eis ſunt intumeſcut intāſi vt ſcoma abinuicē credanſ sepata fitq piter dolos Grauis ſtinuus in facie ruboz. acunt oculi ſequrq6 ſimul ſubuerſo: ſparticipatio nis cerebriz cu stomaco cā. Cu heriſpila aut dolo: fit in toto corpe min9 et inſlamatio tāch ignis ſlama et facies cum tangik frigida est et calor ei9 ad croceu ſclinat et in oze fit ſicitas Grauis. Et hec in paſſiō ſut phrenesi et ma nie. Culiienatio vero mētis aut cum febreſt aut ſine febre. Et que cu ſe febre aut in phrenesi apatis calidi cā q6 in cerebriz oil opimen to aut in māia. hocq ſut pp eſi q6 er diaphragmati est caſoem er apate et ad cerebui trāſit eiusq6 operimenta popter copaticationem. Et et que caloris ſebrum acutq ſit vir tute hocq ex ſebris vaporib9 ſurſum ascedētibus et capitis ſit debilitate.

CCapitulum. v. de lethargia et et similibus ſclicet obſtupeſactione. peruſilicatione. cu ma idest obſtupeſactione peruſiliatua. co thotos idest coasulatione. e cogitationis coruptione. et memorie. scotomia et vertisie cau nis quoq eorum et signis.

## Ethargium

at phre neliſ di cum eſse frigidam qui est coru ptiotio que memorie accidit: ſit aut tem ex mala cōplexione frigida et humida: aut ex flegmatica que cerebro domi natur materia: aut ipſi puppi. Et ſicut que di cta est phrenesi paſſio ex dominatioē ſit co lere rubee in cerebrum ſic et hec ex flegmatis ſit dominatione et humiditate cerebriz. Huinus ſigna paſſiōs ſunt fieri cum ea febre modica q6 debilem non acutam flegmatis putridi cā obſtupeſactionē et ſopore cu expersigcēdi diſi cultate. Si quanis ex re patientes interro ganک no respōdet niſi vir et raro: acciditq6 il lis mētis cōſuio et oſcitatio multa ora eorum aperta ſunt tanč claudere illa ſint oblit qui busdum eorum flegmatica accidit vētris solu tio quozúdā ſtipank yētres et yrina eor tur

Theorice

Malv

103

bida quas infnoz. Nonullis tremor et extre-
mitatu accidit su do: facies eor ad nigredine
decimat et paru intume scit pulcus eor st ma
gnus et varietatis fluctuose iuxta pipleunomi
cosu pulnuz et anhelit? tardissim? debilis et ya
rius. Qo si ex scitate fiat lethargus obstupe
factiois locu obtinet puigilatio. Obstupe-
factio ait ipfa quid e aut ex mala est coplone
frida et huida cerebro accenti: aut ex flegmati-
ca mă acute febris ca: vel pcnssionis q lacertis
fca e tepoz. aut oppreſſiois q cerebro accidit:
aut fracture q offi cranei fec e: aut lamini q
sub cranei ofſe fracti ponuntur cu iſto curare
vult medic. Cperpuigilatio aut ex mala fit co-
plexioe ſicca q cerebro accit aut ex mă melica
aut colica. Cch yo q puigilatione faciut cæ
ca obstupefactione faciétib coponitur: paſ-
ſo inde ouk q cuma vocata e obstupefactio.l.
puigil. Et si flegma ăp plus fit et obstupefactio
fit măſerſation: ſi ſccitas ſupat et puigilatio erit
maior et e q patik tach domiæs et ex prect: ocu
li ei apti: més cōſuſa: acciditoq illi q freneticz
garrullas. Et oio qb hec paſſio ſigcur ſigna
cópofita ſut ex phreneticor et lethargicoq ſi-
gnis. Que at hui9 ppria ſunt morbi ſigna ſit
hec. Eger ſupinus iacet et tach q mortu9 e ertc
ſus: oculi ei9 elati: facies qubſda turgida tpi-
bus colo: ad nigru inclinus: et aliq ni q[ supna
tat rubo: et ch his parit nonuq vîne fit diffi-
cultas: aliq ni flurus. Et cu hec paſſio debilis e
et aliqd in oze ponik patietis huidu trăſglutit:
cu at valida et huidu qd ori l fundi nò: iz rey-
ct et naribus emitit: hmo patienti hitudin
puigilatio fit nimia vîne durities: nec ſpis il
lius apparet pulſus debilis e pnis et freqns.
Cdiffert at paſſio hec et scotomia qm huins
paffiois dnis optie nò anhelat. Cu at mulieri
accidet paſſio hec: iter hâc q ex ſuffo cat œ fit
matricis driam noueris: ch in m[ricis ſuffo ca-
tione iuxta cœſtudinê iacet: mulier et aliq
paſſio fit lenio: et qdkr intelligit: et qnq5 deſe-
cus illi accidit granis. Cque yo cothocos.
i, coagulatio dicif paſſio: ex opifone fit q pup
pi accidit cerebri ex frigido humore et ſicco ac
groſso. ſit aliq ni ait ex frigide aq potu et eius
launaco: fructuus ch c[ine refrigerato[ come
ſtione. ſunt ait hui9 ſigna qm paſſione hac
moleſtat? totu h3 corpus ſensu priuatu et mo-
tu: et tach mortu9 ex poffit iacet. Et differt hec
ab obstupefactioe paſſio: qm obstupefactiois
tpe oculi clauſt ſunt: in coagulatoe apſi. Et at
têde qm ch paſſio hoi hec accit quacuq illum
innenit hitudie pſtat fedens. l aut stan doz
més apertis oculis aut clauſis: iz et si qd opa
tur i eade illu q paſſio inuenies hitudine et
actu. Reliq oia hoc exceptio ſigna: ſignis ob-
stupefactionis peruigil. i. cume ſimilia ſunt.
Ccoſitationis et memorie corruptio aliquâs

do vnus tm est. cogitationis qnq memorie
etiā nonunq accidit vtrisq: dicitur q: tis de-
spieta: quæ admodu ſenibus accidit. Accidit
etit illis debilitatis cerebr cā et corruptio-
nis q illi facta est: aut ex mala cōplexio frigi
da simplici q cerebro accidit: aut ex flegmati-
ca mā. Cu igi paſſio hec ex mala est frigida
cōplexione: cu obliuſe et cogitatiōs malitia
patienti accidit pigritia: et a motu grauitas ac
ſoporis nimietas. Et si cu frigore humiditas
eſt obstupefactio fit et i ſomno ſubmerſo: ob-
lioq scotomia. Et si cu frigiditate ſccitas
obstupefactionis loco i moderata ſubintrat pa-
ugilatio. Cuvero paſſio hec cu mā fit flegma
tica: patiēti euacuatio accidit humiditatu per
nores os et aures. Cscotomia yo et htigo:
aut ex ipomet ſiut cerebro: aut cōparticipatio
ne mědi alteri? quis in paſſiōe. Et scotomia
ſi ex cerebro fiat solo aut ex mala fit cōpłone
frida et humida: aut ex flegmatico q pre cere-
bri d natural hüore: ſit abinde scotomia et refu
pinatio. Cuertigo ait ex humore fit flegma-
tico q in venis adunat: q cerebru circu ob am
bulant aut colerico hüore: aut ſanguieo q in
vents est: nec diffolui pōt voluitur q in venis
circa cerebru: et fit ab inde vertigo aut ex groſ
ſa vētoſtate q his cōcludit venis nec diffolui
pōt ſed circinoluitur cerebro et htiginē parit.
ſit etiā ab oppreſſione q cerebro accidit pre
alici9 cranei offis ex cōfractiōe: aut alia qua
uis cerebru opprimēte cā. Et scotomie ſignu
est q ho ſimilis est ſurenti: et mědia eius ener-
natis ſimilia: ppter ea que numeris accit ener-
nationē ex flegmatica humiditate que cere-
bro eius dominat. Vertiginis autē ſigna hec
tene: q homo oia q circufpicit rotari extimat
et caſus imaginaſ: maximeq si quippiam q
voluatur alpexerit vt molēdinu dubaui: robo
ratur etenim in eo htigo. Sic quoq et si ſe iſz
homo rotet ſepins fit illi htigo vanitas me-
tis. Et si ex flegmate est vertigo oris fit ſapo-
falsus aut acerb. Et si ex cora fit ſapo ama-
rus. Communia vero paſſionib his duabus
ſigna vertiginis ſcil et scotomie vius est te
nebroſitas audit q grauitas auriu tinnit? Et
cu paſſio hec est cōparticipatione cua[io me-
bro. cerebro accidit in paſſiōe aliqua. Aut ex
paſſione fit que in venis accidit pulſantibus
pōſt aures poſtis ex mala cōplexioe frigi-
da: aut humore flegmatico ſine colerico. ho-
rus ſigna quoniā cu predictis vene hec ſunt
a replete. Aut ex paſſione que duabus ortur
venis quas inueniles diximus ex mala com-
plexione: aut humore flegmatico vel colerico.
et horu ſigna cu his que diximus collum diſſe
ſum: aut ex ea que ſtomaci accidit poſſione ex
mala cōplexione frigida: aut ex flegmatico
humore: cuius ſignum est ſubuerſo cordia

Ziber

tremor et passionis cu multitudo sumitur cito
rum augmentu: et cz fastidiositas fit cu putre
dine. Nónunç aŭt scotomiam ozi videmus
er sebris acute perfeueratia.

CCapitulum sextum. de apoplexia epilepsia
incubo causis eius signis.

Poplexia

et epilia pas-
siones ex op-
latione generatur q̄ inventiculcis
fit cerebr. Et apoplexia quidē fit
cu tres cerebr. vētriculi oēs opilā
tur semelq̄ prohíbetur virtus et sentiēs et mo-
uēs ad ea q̄ sentiūt et mouent voluntarie trāſ
mitti mébra inciditur motus et actiones imi
nuunt corpus gubernātes: intm vt fere oino
cessent. OPilatiōis aŭt promotio hac in pas-
sione: aut ex flegmatico fit huōre grosso et viſ-
co: aut ex flegmate cu colera cōſuso nigra,
aut ex grosso ſanguie fitq̄ aliqūn ex colera ni-
ſra. et nonuſq̄ ex repletiōe vini et moleſta ebrīe
tate. Et hec apoplerie ſpēs est letalis. Ait aŭt
in aphorismor. libro hypocras. Quibuscusq̄
ebrīs apoplexia repēte fit deſiut et moriunt
niſt sebi: ſupuenerit: aut ea q̄ diffolui hēt cra
pula loquātur hoz. Precedit aŭt passionem
hāc acutus capitis dolor organcionz tumor:
vibus tenebroſitas: vertigo: radio: phātaſia:
extremor frigus: corpors titillatio toti. Et hu-
tus paſſiōis ſigna ſignis proſia ſut cothocas
paffioni. i. coagulatiōis. Eger nāq̄ tanq̄ doz-
mies erpoſit q̄ nec aliq̄ q̄ nocens corpor oc-
currat ſentit et auditur ei? anhelitus q̄ ſi leſſu
re pānoz et ſtertētis et q̄ n[ui] paſſio fortior est et an-
helit? maior. Nónunq̄ aŭt strepitus ei? audit
in pectoze pp anhelit? difficultatē et inobediē-
tis. Cu autē paſſio valida nō et ſtertere eius
min9 est et anhelit9 faciol. At si or et q̄ q̄d ifu
dat humidu trāſglutit et ſi rodaſſa e nihil trāſ
glutit ſu narib9 emittit. Et si hec paſſio et ſan-
guine fiat aut flegmatico cu ſanguis imirtus
est huōre facies rubet. Si ex colera nigra ad
nigru āgit color faciei. Et cuz hec fit paſſio ſi
patiēts apti aut clauſi oculi ſint eodē pſtant
mo. Sic et ſi ſupin9 iaceat aut pnus: vel ſedeat
eadē remanet in hitudine. Reliqua ola his er
ceptis ſigna eadē ſut q̄ coagulatiōis. Hoc aŭt
accidēs curationi difficile è imo incurabile ſi
fortis ſit paſſio: nec facile ſanat ſi debilis in
paralifz et faciei trāſit et torſionē quēadmodi
hypocras in aphorismorum libro loquitur
dicēs. Apoplexia ſi fortis ſit curari nequit et ſi
debilis facile non est.

Epilepsia

aſt paſm9 è q̄ toti accit
corporintm vt patiēs ſup
terrā cadat hec aliqūn circularis fit et notis cir
cutib9 diffinitiſt terminis et aliqūn tpa ei9 va-
ria ſunt. Ortus aſt ei9 ex eisde fit qibus et apo-
plexia caſis niſi q̄ in magnitudie ſubſut et gra

Monus

nitate. Epilaz nas q̄ ghantes cae in vētriculcis
mimē ſut cerebrzi oib9 quēadmodi in apople-
xia dictu ê: sed fit opilatio q̄ uſuſa in vētric-
lis et neruon meatib9 mébra mouētuq̄ quiq̄
hāc facit minoz ê hior q̄ apoplexia in quila
te et ēſtitate et ſuſa. ſ. minus fridus miotis est
quaſtitatis et minoris ê groſſitie: ideo q̄ epile-
 accessionis tpe corp9 et ſentit et mouet q̄ ap-
plexia nō h3vnde et ſerſ carn epilaz facientē
dumidis ei9 eē q̄ apoplexiā infert. Cet epile-
alia ex cerebro fit: alia ex neruon spafmo. Et
q̄ ex cerebro: alia ab ipo solo: alia ex ipſi9 et
ch ſtōi oze et alijs mébrus 2 participatiōe. Et q̄ pp
ipim ê tīn cerebrī et opilatiōe quēadmodi diei
mus q̄ i vētriclis ê cerebrz fit q̄ i spibus et mouē
virt9 ad nervos transire mittiq̄ phibeſ. et ad
ea q̄ spōte mouētur mébra. hec aŭt opito aut
ex flegmatico fit huōre grosso et viſco q̄ ad
cerebrz i ſuit vētriculos accessionis et ei9 hozza aut
humoze colico negro et grosso: aut er cōſſiſſe
q̄ cerebro ex oſſis cranei fractura accit: fit q̄
eo dolor: grauis. Nónunq̄ aŭt ſpēs hec accit
cu ſeipim hō rotat. Rotatur nāq̄ caput ipins
aſ caleſit et q̄ in eo ſunt mouer, huoq̄ 2 ipſis
caditq̄ in terrā hō et turbat. Precedit aſt q̄
er cerebro est hāc epileſtam nimius capit: do
lor cu Granitate et viſus tenebroſitas et ſenſus
malitze, audit9 odozat9 et guſt9. Queſt ex ſleg
mate ſit corpors repletū ê et plenſi: color ad al-
bu subclimat: ſuitq̄ eius aſſedē regimen
refrigerās humectās et ḡnans flesma. Et si ex
colera fit nigra corpus patiētis gracile eſt. co
lor ad nigru vergēs: ſuitq̄ quo viſus est regim-
desſicca et colerā generās nigrā. Quib9 autē
epileſia pp ſtomaci os accidit ex vaporib9 fit
flegmatici aut melācolicis q̄ ad caput aſcen
dētes cerebrz replet vētriclos et opilat. qua epi
lenſe speciem oris stōi precedit districtio ſub
nuerſo cordis palpitatio: puncture: magis aſt
ſi pandiſi differatur aut pauch ſit. Et cu acc
effus patiētibus fit ſubito in terrā rununt et al
q̄n defect9 precedit: nonunq̄ clamores attol-
lunt accessionis articulo: et aliquotieſs nō rununt
in terrā: sed aut deſiut aut tristātur et ex co-
rū oze faline deſuſt. Cque ppter alium fit
epilenſia mébrzi ex malis oitur a mébro illo
aſſeudeibus ad cerebru frigidis vaporem
quēadmodum in manuq̄ et pedu diſto: q̄
est videre paſſiōbus: in colica quoq̄ et matri
cu paſſiōe: ſicut et ex ſtomaci oze vapom fit aſſe
ſus. Accidit autē hoc nōnullis mulierum duz
pregnantes ſunt et in partu recedit. Nónunq̄
etiam paſſio hec ex ſcorpi9 accidit percuffione
cum neruo incidit. Et ab huinsmodi cauſis q̄
fit epilepsie ſunt ſigna: quoniam vapores ſentit
frigidos patiens a mébro ascendētes in quo
humor est ante accessionis horam: et a mébro
ad mébrum ad cerebru perueniant et 2 iā tunc

Theorice

Maly

104

veclldit: vnde 2 hui'paffiois dñi ascèdùt: et ac
cessòis eplèſſe horã anñutiãt panuloante: eo
q hec p[essentiãt. Que ho er sp[asmo] accidit
epilèsia ceteris peio: è sp[ebus] 2 letaliò: et er
ois fit cor[pi]s sp[asmo] cù vêtriculi replenk cè-
rebrìt: o[ſ]c[er]u sup[ſuitatib]: fit[que] actiòb'
nobilit[us] mébroz nocutnêt: magis aùt regen
tibus corp[us]. Est aùt qu[ue]admodù dixim' aut
er gros[ho]re qneruos distendit in latu: vn
ſp[asm] fit illis: atq[us] ad ſuas [h]unk origines
loq[us] h[ui]o in terra ruit 2 turbatãk. Est aùt hui'ha
bitudo ho[is] hac in ſp[è] apopletico prima. Et
attêde epilensie paffionem aſſup flat p[cedere]
anhelit[us]malitia. obliuio. cephalea. capitis re
pletio 2 varia icomoda. Que vt robotata
eſt. pp[ria] h[us] ſigna: h[us] oib' ei' dinerſtitibus
côia. ſp[um]a in ore 2 turbatione. Et ſp[ume] c[aus]
eſt n[am] q[ui] humore p[ac]ſat e[ric] p[ellit]. Turbato
h[ui]o fit exp[ell]etis a motu [h]utus q[ui] humore p[er]
pulſat nocuitu. Que alij[us] dd[à] kiſt alij[us] non.
Catus 2 vociferatio. lingue maſtificato. virine
eſſuſto ac eſonis p[er]t volutatê 2 nonullis alij
quotiens ſp[uma] emittit. Significa[que] aſt p[affio]
hec 2 manifeſta fit: ſi patiens vino my[ra] ca
p[iar]uq[us] cornu vapòzeſt: deſtq[ui] ulli capre c[par]
eſſum 2 ei'olfaciat odo[re]. Ruit etem in terrâ
2 dd[à] q[ui] dixim' manifeſtand in eo ſigna. Tra-
dut medicop[us] dd[à]: q[ui] ſi patiés ouis pelle c[ui]
recès e[cor]iak sup[ini]n olut: a[que] inergat statis
epilepticè fit. Quap[kes] aſt p[affio]is hui' d[omi-
citum' moriun[que] tpe pp difficultatê q[ui] ea horã
illis acceſt ac centi[us]. Accit aſt p[affio] hec maxi
me p[uer]is poſt quos a morbo ſingètib' 2 inu-
nenib': paru[que] ſt gràdiòib' 2 ſenib': eo q[ui]p[os]
ri[que] ſicca ſunt méb[ia]. Accit h[ui]o p[uer]is duabus
de c[aus] p[ima] eſt ap[onis] humidit as cerebri
eon q[ui]nli[er]. ſea regis malitia. Et ſi male c[aus]
pleſiòis n[ä]lis c[aus] flat. p[mo] poſt pt'ac[ci]t tps:
2 ſi ex malo regie fit deinceps. Impoſe aſt eſt
h[ac]ſanari ſi poſt pilo[us] in pene p[duction]e
ſat pu[berta]ſt. 2 in p[uer]itie aſt tpe multi eo
rui ſi vt op[ze] medela adhibeak h[ac] ſanătur a
p[affio]e 2 ab ea saluan[que] ſic ut hypocras aſt in
aphorismor lib[io]. Epit[que] q[ui]b[us]q[ui]s an pilo[us]
2 in pene p[duction]e ſiut etatis regiòis 2 regi-
minis imutatiòe curan[que]: db'as[ut] poſt. xxv. an
nos c[ui] eis mo[n]un[que]. Que h[ui]o p[re]ſſio 62 pa[ſ-
ſio 2 ip[sa] q[ui]z ex humore ſit klattico 2 nonuſſ[que]
ebr]ijs ſit p[affio] hec: q[ui] db'ma]la eſt digô 2 ml
tiplicat[ia] comestionê maxime gros[bo] c[ib]o[
exercit[i]us] minuèt ac balneu. Et aſt aſt hec pa[ſ-
ſon]u vna q[ui] obſtupeſactionê p[cedit] 2 palis[ſ]
as apoplert[ia] 2 epil[ia]: n[on]q[ui] in ei'ap[utatiò]e ne
ſligètã] et n[on] op[ze] aut fallat[ia] e]c c[ui] in homie
ap[pu]erit. Que h[ui]o h[ac] ſiſt p[affion]e ſigna q[
ho] ſuo aſp[icit] in ſomno t[am]q[ui] ali[d] GRAUE ſup
[í]p[em] cadere 2 opp[rimi]e ſe il[lo]: aut q[ui] ho[ſez] ſu
ſocat[è] ip[em]: ſecq[ui] vociferari yelle 2 você ei' n[on]

exandirt: 2 nonnun[que] accidit vt ho[lem] se cum
coe volentem videat.

T Capi. v[ui] de melia 2 canina 2 amore c[aus]q[
e]orum 2 signis.

Elancolíá nigra animi

èrufusio ſine
ſebre: q[ui] aut pp cerebru ſit p[affio]ez
i[pi]t aut ex ei' cu[mi] mébrus alij[us] q[ui]s
in p[affio]e 2 participat[ati]. Et q[ui] ex ip
n[uo] cerebru ſit p[affio]e ex nigri colici humo[ris]
co adunatiòe eſt q[ui] in ip[on]aſt aut ad ip[sum]
ab hui'p[affio]is ſto] ascèdit: co adunat[que] q[ui]n eo
paularitn: fitq[ui] euiſmodi res maniſesta: c[ui] q
iſunt adurun[que] h[ui]ores: v[n] alia turbat[que] 2 cogita
tio iminut[que]. Que aſt 2 participatiòis ſit c[aus] ce
rebru cu[mi] alij[us] mébrus: nd[à] ex vap[ou]b' 2 n[igri]
ſit h[ui]orub' q[ui] a[ſto] ad cerebru ascèdut ab h[ui]
rib' q[ui] in ipſo exurun[que] 2 locis q[ui] hypocundrijs
ſub ſunt dicit p[affio] hec ascèdens. Qued[à] ab
his ſit qui ex oi corpe ad ip[em] ascèdunt adu-
ſtis h[ui]orib'. Nonuſſ[que] aſt p[affio] hec ex timo-
re ouk 2 triftitia. Et c[aus]oib' q[ui] desip[ie]tiã pa-
tiun[que] nigra ſigna ſunt triftitia. timoz. opinio
mala. 2 q[de] q[ui] accit morit[em]: dd[à] deſide
rát: dd[à] r[is]um multiplicat[que] nonuſſ[que] ſletu: 2 alij
qui ſeiſpos abnegaſt 2 se n[on] e]e] d[ic]it dd[à] vas
ſe e]e] ſicile arbitran[que] i[que] ne franga[n] p[ec]a
uèt. Alij] irrónaliu aliq[de] e]e] ſe aliali[us] putant: 2
alalis illi'voce clamat[que]. Alij] vates ſe p[edic]at 2
futura ſe p[edic]ere d[ic]it. Que h[ui]o cuiq[ui] pp[ria]
ſut hui'p[affio]is dinerſtitati ſigna ſic i[te]lige.
Que ex humo[ri]bus ſit nigris in cerebro adu-
tis ſignum habet mentis conſusionem: gar
rulitatis multitudinem ſollicitudinem cura[z]
tristitiam. timozem et formidinem. fantas[ias]
malas 2 imag[inationes] ac similia. Et que p[
]ter stomacum que ascendens vocatur pa[ſ-
ſio 2 inſlås: acerb[us] h[ui] ructat[ur] fumofuz diſe
ſtioris paucitatê 2 multâ excreationê: 2 patiés
ſub hy po[ſ]cidi r[u]dr[us] 2 venit dolore. aduſtionem.
ſlåmationê. diſſenſionem rugitus. Itidem q[
]ui
iter ſcapulas: accidut[que] ſigna hec patièt i[po]
h[ui]a 2 aliquádo poſt hec dolot tumultuat[re]
tris nec mitigat[ur] donec ciborum compleak
dig[estio]. Coritur autem p[affio] hec maxime
cúz in pene p[ili] p[ducun]: 2 deinceps plixio[
]r[que] ſit illijs. Que autem ex vap[ou]bus ad cerebru
ascendentibus oritur ab omni corpe q[ui] quidê
ex ſanguine ſit p[er]ſiſicatur. q[ui] mentis ſit
alienatio cu[mi] r[isu] eſt 2 letitia: patièſ[que] corp[us]
ad matiè declinat 2 color[em] ad ruborem: 2 multi in
corpe eius ſunt p[ili]. 2 in p[ectore] maxime lar-
ge ſunt ei' ven[em]: oculi rube[ri]n pulſu magnitu
do eſt 2 modica celeritas. Et ſi innenilis illi 2
etas 2 q[ui] p[er]ſeſit caleſacìes regimê 2 h[ue]ctans
vt carni[um] multarum comestio 2 dactilorum
ac vulcium. dulcis potat[io] vini groſſi. ſi hec
fuerint certijs erit ſignum p[affionem] h[anc]

Liber

ex sanguis in corpe copia factâ. Sic quos fl
suo invenit in corpe gravitâ et segnitâ: et pa
tiés cui sanguis allueta sit emittio p anu ac in
tercisa sit. Aut si mulier est et eiâputata sunt
mêstrua firmit9erit lignu passionê ex sanguis
ortâ copia. Ttò si qui in corpe è humo: cor-
ologic est: ligna h3 isaniâ.9turbationê 2 metis
9fusionê. vociferationê. turbatiôs multitadi
nê: vigiliâs. qetis paucitatê. ire copiâ. acumê
calorêq9 tact9 corporis fine sebte. cû corporis exili
tate 2 siccitate: turbationê oculop. 2 tâch fere
ituitt 2 coloris citrininitatis. Et si eiusmodi pa
tiés tunenis est et 2 pto nàlis calida ipscq nâ
acut9 2 celeris fermôis 2 p 9cefferit regimen
acutî calidû 2 siccû vt allio9 esus cepaz 2 pi
peris: olerûs9 pûgêtiû laboris multitudo et
ire ietunior copia cibi iminutio: veteris 2 ca-
li di vini potatio 2 qult huic filia sunt regimini
firmissimû kiet lignu passionê hâc ex cora adu
ita in corpe ortâ 2 q diximus acciitia maiora
erut 2 Grauiora inveniri. Si aŭt q in corpe hu-
mo: est cora est nigra q eiusmodi patit multe
erit tristitie cogitatiôs timoris luct9 2 malaz
phataſtaz solitudiniq amator. Et oia q dixi
mus despiëtia nigre ligna cōia. hæc ſut in ſpè
passionis q ſalit fit ex cora nigra ſine in capi-
te ſeu in toto ſit corpe humo: marime q timor
2 ſuppitio ſunt nâq huic adherëtia paſſiō ac
cidëtia pp hûoris nigredine 2 tenebro ſitatis
ab eo introductione metis ac aie turbatione,
2 his fiſtur hec paſſio lignis 2 cæe ei9. Ait aŭt
in epidemiz fermoe ſedo hypocras: qm9 cui9
est cordis 2 plo cora 2 sicca 2 cerebr hûida fa
cile in despiëtia cadit nigrâ eo p cora in eo
dnek rubea ysq tuuëtutis 2 plemêtû ad qua2
cû puenerit etatê cora erurit rubea 2 fit nigra
Cerebri aŭt plo cû ſit frida 2 hûida enerna
ta est ipsum em9 in nâ ſua fridû est 2 humidi-
dugetq hoc eo p eſnâm ſit egresluz in fris9
2 humiditatem enerna q9 2 debilitatvapoqes9
ſuſcipit nigros q ad ipsum a corpe emittunt.
Obtenebriz itaq 2 ei timor 2 ſuppitio 2 tristit
tia dñant: q despiëtia ſequit nigrâ duo acci
dentia. Jo ergo in aſorismor libro ait hypo-
cras. Cut timor 2 tristitia logo accunt tpe paſ-
ſonê h3 melàcolica. ſit aŭt paſſio hec auti-
ni tpib9 maxime. De canina melica. Est 2 me
làcolia qds q canina vocat qua patiés gallis
aſſimulat: 2 eor vociferat clamorib9 h3 cani
bus ſilesq illis emittit clamores 2 nocte ad ſe
pulchia egredit: 2 illic imorat d6ec illucſcat.
hui9 ligna ſunt p patiés coloris ê crocei ocu-
li ei9 tenebrosi ſicci in 2 cauo positi: dêtes ei9 2
os ſicci 2 ſaline exptes ſitis illi multa ê in pe-
dibus emiſsiones illi pducunt 2 vlcera itidêq
in facie. Offendit etem plimû 2 ſup facie: ca-
dit: videnk in eius crurib9 macule canis mo:
fus. Et ipossibilitê est hâc hûte curari paſſio:

Monus

nê. Et ſclêdu paſſiòes hûmi a patrib9heredie
tate trâſtre. C De amot. Amor aŭt è anime
ſollicitudo in id qd ama2 et cosatiòis i dibi9
p[]ſenerantia. Cui9 ligna ſunt oculop. p[]ſunda
tio: 2 eo9 moi9nimi9 ac palpeb[]rap: lachimiz
rù paucitas: 2 est in illis còfractio 2 quasi qui
dâ deco totiusq[]o corporis m[]êb[]rop immaturo et
maties p[]ter oculos: ipſi nâq n[]o exptenuat[]ur.
h[]or pulius idê est qui 2 curâ patiètini9miq
q[]n res ad memoris ducit amata ab habitu-
dine imutat naturali variaq[]o 2 turbat. T[]ec
est paſſionu q in cerebro ſiut aſſignatio cau-
ſeq 2 ligna ſingulay. Et attrede qm9 dixim9
ſigna: ynàquaq[]o 9ſignificare paſſionu. quedas
quidê duab9 ſunt paſſiòibus coria: aut tribus
vt metis c[]oſuſio 2 alienatio p[]h]zeneticis 2 ma
niacis ac despiëtia h[]nitib9nigrâ: 2 vt obſtufe
factio 2 in lithargo ki: 2 obſtufeſactioe peru
gil q cuma vocat. Quedâ aŭt ſingulis q[]ub-
dâ ppua ſunt vt tristitia 2 timo: que despien
tiam tantum ſignificant nigram: ipuma epi-
lepsiam. Don opoſtet itaq 2 te nimi[]n in ſhuis
confidere communibus ſed propria illis adi
cias ligna. Sic eniz certus que ſit paſſio ſies.
T Capitulu7. vii[]i. De nuche paſſionibus. 2 pi-
mo de dominatio enernatione epiſlepsia
paralisi orti9 totiusq[]o corporis cauſiſq[]o 2 lignis.

Ne autem

i.nucha ſiut
paſſiòes 2 q
ab ea ouitur nerui quinque ſunt
p[]ſes enernatio 2 q[]e epilepsia vocat paſſio domitatio p[]aſſim9 tre
mo: gibboſitas. Eneruatio ſi ſi

opilatio aliquo fiat in neruo qui ad obſtuiam
puenit m[]êbriz eius in p[]ncip[]ijs mouèq[]p h[]i-
be[]k p[]ertrâſire ad m[]êbriz virtus ynde enerna
tur 2 ſensum p[]dit ac motuz. Et ſi est opilatio
hec in o[]nium n[]erno p[]ncipio ort9 ſit toti9 cor-
poris m[]êb[]rop ſensus 2 mot9 c[]eſtatio c[]u nocu
metis action[]u Subernati[]u: vocat q[]ui eiusmodi
paſſio epilepsia: h[]ic a[]t ex f[]legmate ſit fris9
do cerebri repli[]t ventriculos. Os c[]o opilatio
hec in latere ſtat vno: illi9 lateris ſit enernatio
c[]u latere faciei 2 vocat paralisis 2 c[]ôtoſio ſi-
mul. i. enuſſio. Et ſi in nuche p[]ncip[]ijs accidat
enernatio ſit 2 ſne facie. Et ſi altero i nuche
latere: eius lateris ſit m[]êb[]rop enernatio. Os
ſi in nerno[]p ſtat p[]ncip[]ijs qui ad lacertop[]r por-
rigunt faciei 2 altero t[]m in latere eius faciei
lateris ſit enernatio que est c[]ôtoſio. Accidit
a[]t c[]ôtoſio faciei ex enernatiòe 2 p[]aſmo ſi-
mul enerna[]t etem alteri9 marille lacertus et
p[]aſm9 ſit alteri. Et ſi opilatio in nerno[]p [n]ci
pi[]s q[] ad g[]ut t[]ed ſit accidat vocis ſit p[]aſ-
tio. Et ſi in neruis q[] ad lacertos porisuntur
pecor[]is ſputatio ſit anhelit9: 2 s[]i in neruis q[
]ad lacertos p[]têdunt yelice v[]ine ſequit p[]ter
yel[]le emiſſio: ſic q[] 2 s[]i neruis q[] ad ani[]mi-
tur lacertos

Theorice

Maly

105

turlacertos egestionis fit extra voluntatem
eritus. Sic 2 in obbus indicâsui est mébris 5
fl oppito in nervo2 fiat principiis qui ad vni6
cuius eor2 dirigunt lacertos: enernu2 eteniz
mébri2 illud 3 ipplus ceffante motus 2 senfus.
Toppilo aut hæc accidit in passione: aut ex
humoie grosso aut ex oppresse2one. Et 5 fl oppf
slo aut ex ligatione accidit aut nuche apoſte
mate: aut certe q6 suo mouetur 2 cecidit loco
offe nemoſo2 opprimête. Accidit aut enerna
tio: ex nerui qui ad illud mittik mébri2 incifmo
ne 2 còtritione ſi per lati2 fiat incifmo: que etiâ
non curat. Si autê per longi2 porrigit incifmo
méno2 nocumêtû nò accidit. Refert autê. 5
H. qm2 passio hec grandioribus maxime fit 5 ſi eo
rum capita humoribus repleta ſint frigidis.
cu. 6 repente fit illis: aut calor aut frigus for-
te einmodi liqueſtunt humores 2 ad loci2 or2
tus ſerunt nervo2. maxime autê hoc accidit
cui nerui debiles ſunt: natura cuius 5 yo for-
tes ſunt par2 tingit. Et q6 enernationê ſigni
ſcat mébri2 ſigna manifesta ſunt ex ipſi9 ener
uatione 2 fluxu: motuſo2 ipplus 2 senſus ceſ-
fatione. Et 5 ſoppilatio hec ex humoie còtin-
git flegmatico ſine exterio2i ſit cauſa. Et ſi op
pilatio ex oppresse2ione fiat significat ea q6 pu-
muz mébu facta est molestia2 gravitate. Et ſi
nerui facta est incifmo aut 2 trittio ſecitur qm2 p-
cuffio aut ſup nervo2 loci caſus ſceſſit q6 mé-
bri2 mouebât. Fit aut enernatio ex mébu quo
q6 euſuſione ſua 2 còcatenatio2e et disgrega-
tione viditatis viſcoſe c4 que ligaments in-
fundit et inblicitum facit 6 ſuoq6 edoct loco.
Aliq2 aut eiusmodi res materie2 q6 a membris
depellitur nobilib2 fit c4: alijſo2 p4out tan2
copressio2e alio2 c4 alijſ cretico mo2 et in mo-
bo2u termiſationib2 quœadmodi2 c4 acuti fi-
ni2nkt morbi vt phrenesis 2 mania enernatio
accidit mébro2. Accidit aut ſepius in colica
pallione et enernatio 2 quorùſdâ mébro2inm
euſuſlo2: cu2 morbus cretico ſinfit modo: cum
natura ſupfluitates a pſ fundo2 oppulſet corpis
ad extremitates: vidi nonullos colicâ patien
tes grauê2 diſſicilis nocomenti quon2 vtrisq6
euſuſum est genu: qno2 zôuſdâ c4 aut et genu vnuz
et anch2: vidi et cui2 4 capule motus oino ceſ-
sanit: 5 senſus erat bon9. Sic 2 ſuo paulus re
ſert libro: q6 ſuo multis acciderit colic9 doło-
tpe 2 q6 ſalnabank eor2 extremop enernatio2e
ſenſuſo2 in eor2 nò: ceſſaret. Que aut epiſavo
catur paſſio ſigna h3: q6 eã patitur ſupinus
exponit9 est voce carêſ 2 motu ac ſenſu volun
tario: ſtêdito2 hæc capitis dolo2 paſſionê gra-
tis: organica2 repleto2 vertigo: obſcuritas vi-
sus: extremop frig9 ac titillatio corpis totius
mot9 gravitas: dêtris fremit9 ſonit tpe: virina ad
misredinê declinat 2 est 5 ea ſuico ſilis 2 ſqua
mis hypoſtasis. Maxie aut paſſio hec ſenib9

accit: 2 fride ac hûide còp2onis viris: 2 affues
facienti grossus ac flegma ſhanis regimê. Si
aut paſſio hec inueni accidat 2 calis tbip9 qui
ſi ipolium ê egrotu curaripeloi2 patietium
hæc paſſionê hitudo cui2 âhelit9 mal9 eft: va
riuſq2 2 er yarietatis magnitudine âputat9.
Euulſiòis aut siga ſut q6 aliq2 oſſis aug-
mêtû q6 disgregato2isitrabat ſoueã ſuo egres
ſuz ê loco 2 inuenes ipo tactu abinnicê diuſiſ.
Et ſciêdu2 enernatio2ez c4 euulſio2 e spafmo
côponi qubſda2 i hoib9 intm vri eor2 qubſda2
mébris enernatio2ez videas 2 euulſio2: q6 da2
ſpaſmata ad ſua temere originê. Et nonunq2
mébri2 vidi euulſi 2 q erat spafm9 2 tremo2 5
nò in hoie. Op2 ita2 q3 diligê2i hec oia p[sp]isce
re: q6 hmoî patiètes recte admiftres. C parali
ſis aut faciei siga ſut ipſi9 2 toſio2 carnis q6
i marilla eſt in latus alteru2 retractio: fit aut2e
c4 mouêß phibe2 p[]tus ad lacertos trâſtre ſa
cie2 i ocio2. Accit aut 2 toſio2 hec e[]r paſmo
alteri9 maxillap retrahiturq2 ſana in ſeipam
marulla: cui9 ſigna ſutq6 eger loculi 2 i ſano eſt
latere clandere neq[]t. Si etem2 oclos vt clau-
dat p[]cepis: ocui9 q6 in latere eſt ſinſtro rema
net aptus. hocq3 p[]p[]e palpeb[]e vel: inſerioris
lacerti ad inſeriora retractionê. Q6 ſi ſuſſu
re illi p[]cepis flatu2 hunc erire ab oris videbis
latere eo q6 marille in altera2 p[]re retrahat la-
certus. Oium aut enernatio2ez siga manife-
ta ſunt 2 patiètia ex ſenſus ceſſatio2 e motus
voluitariq6 el9 erat mébri. Dormitatio 5 yo ex
cauſis fit q6 2 enernationê faci[]topilatio2ibus
ſuſi9 i enernatio2e fortes: i dormitatio2e debi
les ſunt. vn2 i enernatio2e ſenſus ſit 2 motus
ceſſatio. dormitatio2ez aut q6 patiatur 2 ſentiſt
2 mouenq6 qubſda2 motu et ſenſu. Accidit et
dormitatio ex mala coplone q6 nernu2 spiffata2
2gregat eius partes. Fitq2 abinde oppilatio
pua: puaq2 alialis virt9 q6 ad mébri2 p[]e mit2
ni2 e[]t 2 p[]ritas: debiliſq2 nec e[]q[]lik mi2nkt hec ea-
dê. Aliq2 aut ex frigo2is obua2 fit gravis aut
niuis quare nerui quodâ mo2 denſank et ſim-
le q6 accidit. Fit etiâ dormitatio ex nernoruz
copressio2e quæadmodi2 c4 q6 médo2 alicnt in
nititur, aut ligatio2is difficultate, et nonniq2 ex
vêtoſitate q6 sp[]òdilib9 2 cludik2 i nuchâ opp[]mit
Fitq2 abinde oppilatio p[]ututê phibe2 mouê2
tê p[]nervos ad mébri2 trâſtre. Est aut dorm
tatioris ſignu2 q6 hò ipo ſentit 2 mébro2 tan2q6 for-
mi cari2 motu2 2 iſições inočetes c4 mot9 diſſic-
tate 2 ſenſus malitia quæadmodi2 ſept9 pedi-
bus videm9 accidere illi9 q6 diutu9 ſederit, aut
ibm alid2 opp[]ferit, aut p[]cuffio eius in aliq2
membi2m ceciderit.

C Cap[]m. 1r. de spafmo q6 reple
tione fit cauſiſq2 eins et signis.

Pafmus

autê mébri2 eſt
patiê[]tis abrenia

0

Liber

tio et in longo iminutio a naturali quætitate:
hocq aut in toto fit corporæ: et vocat tetanus
etos hoc ut mèbi ab utroq equaliter disten
datur latere. fitq rectù. et in nullam declinat
ioio partè: et spafmus qui nò extendik ex mem
bi in ytrusq latus distessò. CTetanus qui
ex actis fit morbis. aut in anterioribus tìm est
et vocat anterior spafmus. hocq fit cum pas-
sio in lacertis est posterioribus: aut in mem-
bris posterioribus et vocat posteriori: spafmus
qui ex passione lacertori fit anteriori: aut in
quibusdam fine alijus mèbris: hocq cum pas-
sio in ipsius fit mèbi lacertis et nervis. COM
nùs aŭt haj origo diuerstiti aut ex replec-
tione est: aut ex enacuatiòe: aut frigida mala
còplexiòe: aut ex calido certe aposternate qò
in nervis fit. Et qui ex replezione fit cum ner
ui superstitatibº replétur malis hìdis et fleg
maticis quibus hìlectantur et in latum diste-
dunt: et a sua iminuntur lògitudine. Quare la
certus ille ad què hic mittebatur nervus cò-
trahitur ad sue originis partem et mèbi cur
tatur quæadmodi vasis que ex corijs fiut, ac-
cidit: cum amplius ch capere possint et dilatè-
tur farciuntur. Extenduntur eim in latu et eor-
bientatur longum. Marime autè hec spafmi
spès pueris accidit puis qui grosso nutrunt
lacte. Accidit etis illis cibor qui poriguntur
multitudine ſine cantela et nervò debilita-
tis cà ac mollitiet et distessonis facilitate: iòq
et eor faciior: est curatio. Et que spafmi pèce-
dit significatio in pueris: acuta est febris et cò
tinua viglie. yetrис sccitas. coloris citritas. li
gue nigredo. ſaline desiccatio. et cutis disten-
sio. In viris aŭt qin eor membra foriora fit
et plurimè sccitatis parù illis ex replezione fit
spafmus: et scotigerit facile nò est curari. Et
huiusmodi speciei ſignu est et repète orik et
regimen repletione faciens prieceſit: vt cibo-
ruz multitudo et potuì grosso: otiusq velabo
ris dimilio et balnet: aut ei post cibù. frequè
tatio. Nònùs àt post ebrietatem fit chivini mul
tiplicat homo potum. Et aŭt in aphorismor
libro hypocras. Siquis spafmi patitur et ze-
bris ſupueniter quartana: spafmus recedit.
hec etenim paffio ex humoris est putredine
grossi colerici et caloris eius granitate: Qui
ſt putnuerit et caleſiat diffoluit a nervis et ab
eis còſumik. Et attède qin paſſiones hec. s. pa-
raliſis et faciei contòsio. Apoplexia spafmus
ex repletiòe: peiòres sunt et vehemètiòres tuc
ei iuuenibus et pueris estate ſunt. Que etem
has faciunt paſſiones canſe complezionibus
eorùm minime conuenunt minus autem ma
le ſunt et debiliorés que senibus et hieme fiut
propter harum paſſionum eorùm complecio
ribus et têporis convenientiam.

CCapim.p. de spafmo qui exinanitione fit.

Monus

Aivero
er inanitiòe fit spaf
mus aut exſiccà-
tione orik nervor qui ea de cà re-
ducuntur et extraunt quæ ſe cu quibus
còtinuàtur lacertos in ipso oruti: abreuiat
q ea de cauſa mèbiu quæadmodi coriſis
videm? fieri et pilis cu ibi prie ſiut reducti
nè et cithare cordi: ſi in aere ponatur calido
i curationè. ISignifica aŭt hec spafmi ſpe
ties enacuatiòibus q paſſion è pceſterint yt
moderata ſolone: aut ſanguinis fluen a mu-
lierib? et ab alijus p vulnera ſanguinis: a nari
bus flupu: alij qu hmoi càis desiccàub? illis è
labor: viglie longiores coit? acuta febris cau
ſon: hec aŭt spafmi deterior è ch q ex repletiòe
fit spès. No accidit aŭt hec ſemel et tota simul
ſz paulatim et p incremèta. Aut aŭt de spafmo
hypocras i aphorismor libro. Meli? ſebre in
spafmo fieri ch spafmi in febre. Qo iò dictu è
qin febris ſi poſt spafmi fiat q ex replezione et
humiditate humoſè ſubtilat et diffoluit: hu-
ditatè q caloris desiccat granitate: et peà paſ-
nòis ſit fanatio. Cù aŭt spafmº poſt ſebre: ſit
cà ſiccitatis è: et humiditatis còſumptiòe et ca
holis ſebris magnitudine. Et hec spafmi spès
pria peior eit: et marieqz spafmº hic ſit in febri
bº q ex cerebi fiut aposternate. Aut aŭt Sak.
No ois qui poſt ſebre ſit spafmus malus: ſz ch
poſt ſebre ſit aduſà q diuturno: ſuit. Cui
aŭt ex mala còplexiòe frigida fit spafmº: aut
ab interioribº: ſiut huòre frido q coypis còge
lat lacertos: et eor denſatque et ? gregat vi et
spafmº orik: aut ab exterioribº vt ex magno ſri
gore aeris vel nimis q lacerti congelant coxo-
ris et eorù p[]ſiſant p[]tes: vi: et reducunt ac bie
nuatur: vocatur quibus huinimodi spafmi species
congelatio lacertorum. Dicik autem conge-
latio eſſe lacertorum coagulatio qui in ipine
ſunt ſpondilibus. Sed et aliquando lacertos
ram ſit coagulatione qui in colli ſpondilibº
ſunt. hec species cum in membris est antero-
ribus congelatio dicitur anterior: et cù in po-
ſterioribus posteriori vocatur. Cum autè in of
est corporæ abſolute congelatio dicitur lacer
torum. I Que autem ſignificant congelatio
nem ſigna ſunt hec. facies inſirmi ad ruboè
declinat aut virorem vel limoem: oculi foris
proſipunt: et maiores ch ante fuerant videns
tur: videtur q tanç ridens eger: coypus eius
plurimum distenditur: adinucem digiti per-
cutuntur et reducuntur: fitq illi perunigatio
et vine durities. nature ſiccitas: et alij paruz
et panlatim quiddam ſanguini ſimile mingit.
Accidit autem illi in morbi principio ſingul-
tatio et capitis dolores et spine. nonnùch autè
quibusda eor tremò: et a lectis spafmi cà q in
illis est de cidit. Timek vero huius paſſiòs ete
tani dominis moris yqz in quartà die: quæ fl

Theorice

Maly

106

trāsierint declinatāssipfioſſa facie curāx. T[]Cui
autē aſtatis cā calidi fit ſpaſm9 q[]b in neruis
ouſt nernos cōtrahit c[]u ad cereb[]i vſoq a ner
uis paſſio plata fit. ideoq cereb[]i itumeſcit a
ad eius peruenit eſtritudo ventriculos.

T[]Cap. r.5. de trōeze 2 titillatīoē cāis 2 ſignis.

Remor aſt ex mouétis de
bilitate fit ſtutis q[
]n m[]c[]b[]ro e[]t rem[]eti. hec debilitas
aut ab iteri[]o[]b9 fit ex mala cōplo-
ne frisida qu[]e admod[]u ſenib9 ac

cidit 2 fridilimā bib[]ětī aquā aut i ea loto: qui
q[]b vinti imoderate bibit: q[]m ei? imoderat? po
us cōpionc e[]frigerat 2 debilitat virtutc. Aut
ex opilone q[] ex groſſis fit humo[]rīb9 viscoſſis
mou[]e[]q p[]hibe[]k virt9 p[]nervos optie trāſire:
ideoq 2 motus debilitat m[]bri: aut ex h[]b[]o[]e
q[] lacertis imergi[]ſi: i[]oq c[]u mou[]e[]s m[]bri
ill[]o ad ſupio[]za vult monere 2 tollere ſua hu-
mo[]r granitate demittit 2 deponit: duoq abin
de ſiunt mot? 2 strar[]i vno vocati noie: tremi[\]c
q[] dicitur. Accit aut[]e trem[]o[]r ei d[]3 q[]o c[]iti mul
tiplicat: 2 q[] numia euacuatn[]s est ex inanit[]de: 2
oia acch[]tia q[]tut[]e debilitat t[]remo[]r e[]citiat
T[]Cue yo ab e[]pterio[]b9 ſunt cau[]e: vt trifi-
tia ira[]tio[]r. q[] aut ex alii fiſt cor[]r[]p[]eti: qu[]e ad
mod[]u q[] leon[]e viderit aut ſerpentes magnos:
aut ex p[]tate 2 principe. Aut ſup ardua 2 p[]cipi-
tia stati[]de loca. T[]Cui[]t aut paſſiōs hui? ſigna
ex m[]bri motu q[]b tremit māiſesta. T[]Citi[]la-
tio ex vētōſitate fit groſſa 2 vapōroſa: cuius ſi
gnificatio e[] q[] marie fieri titillatiōes inſtridif-
simis videm? tpib9 cor[]pib? fridis? fleſmatici
2 his q[] aqua lanātur frigida ac ſimilibus.
T[]Capin. r.5. de gibbōſitate cāiſq[] 2 ſignis.

Ibbus aſt ab ant[]eriori-
bus e[] 2 fit ex ali-
cui? sp[]ine sp[]o[]dilis in an[]terioria
motu. Aut a poſt[]eriori[]b9 q[] ex ali
 cui? sp[]o[]dilis in poſt[]erioria ſeſſeſſo

ne fit. Aliq[]n aſt sp[]o[]dilis in al[]te[] recedit lat[]r? 2
e c[]ōplicatio vocat. Sp[]o[]dilis aſt a loco ſeſeſ-
sus ſuo aut ab iteri[]o[]b9 fit cauſis aut ab e[]te-
riou[]b9. Et interiores cae ſiſt vt groſſus 2 viſco
ſus h[]b[]o: 2 q[]nch[]a e[]xt[]edit 2 ligam[]eta i[]ſund[]e
sp[]o[]dilis lubrica faci: v[]n sp[]o[]di[]l ſuo euelli[]k lo
co 2 p[]ellik. Et vt a[]pa calid[]uq q[]b in lacertis fit
sp[]o[]dilib[]9 vicin[]is: v[]n sp[]o[]dilis opprimitur 2 ſuo
euelli[]k loco: aut ex vētōſitate fit q[] iteri? 2 cludi
tur sp[]o[]dilib[]9 q[]s p[]ellit 2 loco emittit ſuo. T[]Ab
e[]cterio[]b9 vero cae: vt cauſus p[]cuffio 2 ſilia.
T[]Sibb[]us aſt m[]aſſiſtne e[] nec ei? idiget ſign[\]i
notitia. niſi q[] ab aſp[]ate fit: h[]ſic eteni tuſſis 2 an
helitus ſequi[]k anguſtatio ac asma. Et ſci[]d[]u
q[]m c[]ui g[]ib[]b pp p[]ectoris fit a[]pa ante puber-
tat[]e facile 2 c[]ito mori[]. A[]pa eteni q[]b in p[]ecto
re fit: ſi et o[]tāk c[]ui? 1 ang[]m[]e t[]ſt m[]bri a[]pa
i[]p[]m aug[]e: 2 p[]ect? i[]comodi cauſa q[]b ex a[]pa

te fit n[]o cresſit nec dilata[]k e coste n[]o magni-
ficantur. Cor[]a[]t 2 pulmon[] cresſut angeturq
in magnitudine. Que q[]h ita ſint pectus plu-
rimu stringitur: eo q[] coste cresſendi vtilitate
priuate ſint 2 apoſtematis magnitudine 2 cor-
dis ap pulmonis ſit anhelitus ab inde mali-
tia 2 difficuſtas pit[]o pati[]es. Ideo ita h[]po-
cras q[]bus inquit g[]ibbus c[]u armate fit 2 inſi
anteq pilos in pene p[]ducant p[]ereut. S[]pon
dili[]n aſt pati[]enti 2 agnosces loci c[]u manu d[]oſi
p[]traſiſes sp[]o[]diles ab e[]ori principio vſoq ad
vtilimu. Si manus tua ſup ſpondilem. cecide
rit emin[]e[]t c. 2 q[] medio egressus fit aut abſcon
ſus eo e[]t in ſpondili paſſio. hec eſt que in ce-
rebro 2 ab eo orientibus ſiunt paſſionu cau-
ſaric[]q 2 ſignorum aſſignatio.

T[]Capitulum. r.ij. de paſſionibus membro[]s
ſensus. 2 primo de oculis.

Ae autē paſſiones in m
bris ſunt ſenti-
tib9 oculis. ſ.narib9 aurib9 2 ligna
hoc exponemus loco ab oculi-
si ſumētes paſſiōb9 e[]p[]oridīs. CD[]

to ergo q[]m oculi[]o paſſiōes ant i ſolidanti
fiſt tunica aut in cornea. ant invuea. aut i hu-
more ensaideos. aut iter vueā vcrſtalleidon.
ant i palpebris. aut i angliſ oculi[]o. aut i vi-
fus. neruis. ant mou[]e[]tib9 oculi[]o lacertis. v[]l pal
pebriſ. aut venis certe q[]b ab opim[]eto cereb[]i
ad oculos t[]eſt. Et q[] i ſolidati fiſt paſſiōes
obtalmia iſlatio durities. p[]urigo. ſibila. tar-
ſa. yngula. Obtalmia cal[]z e[]pa q[]b i ſolidā-
ti fit cu[]tres ſut sp[]e[]s. p[]a er māiſeſtis fit cāis
vt ſole pluere fumo o[]lo ca[]l[]o 2 ſilib[]b9 e[] rubor:
q[] fine aſp[]ate ocul[]i accit 2 c[]u q[] fecerat a[]putata
fuerit c[]a ſeda[]k 2 abit. h[]ui? ſignum lachryme.
modic[]ruber[] 2 pauca aduſtio. S[]c[]a e[] turba
tio q[] ocul[]i accit maq[] rubea q[] p[]ra 2 maq[] no
e[]es q[] aut ab e[]terio[]b9 fit cāis aliq[] p[]dictar. ſ.n[]z
forti[]zi ori 2 robusti[]zi aut ab interiori vt a[]pate
cal[]o q[]b i ſolidati[]o[]s ſit opim[]eto ex m[]a[]ei ca
lide iſluru a cerebro ad opu[]nt[]i ſolidās ocul
li debilitat m[]bri c[]a. Et h[]ui? sp[]e[]t q[]d[]a minie
ſuis e[] iuſq[]s ſignu. q[]m q[] facit ſi amoueaf c[]
ſeda[]k 2 c[]u ea rubor: e[]dolo[]z. Qued[]a[]t diffi[]c
l[] ſuis. cui[]q[] ſigna t[]or i[]o[]l 2 d[]olo[]z ac durities
lachryma[]p copia: rubor[] nim[]i? v[]c[]ar repletio
ſito[]s er m[]a[]e copia 2 calor[]i magnitudie. Ter-
tia a[]p sp[]e[]s diffi[]cili[]o: e[] 2 a[] 2 q[] ill[]a ſi[]gn acch[]tia
difficili[]o[]ra 2 mai[]o[]ra 2 a[]pa mai[]i[]t[]m vt palpe-
bre q[]s iſſeſcat 2 ad e[]terio[]ra reto[]r[]oq an[]k diffi[]c
ill i[]ſa[]t mot[] 2 o[]c[]i[]q albi 2 alni? e[]nigro. h[]c ex m[]a[]
saguiee e[] m[]litudie. Inflatio 2 t[]i[]o[]z q[]tu[]or ei?
ſut sp[]e[]s. p[]ra ſubito accit maq[] e[]state ſenib[]
cui ſignu e[] color[] 2 albedo 2 accit p[]m[]u i[]o[]l an
gulo q[]s i[]q[]d[]a muſca[]r v[]l culic[]i moſura. S[]c[]
iſlato[]iōs sp[]e[]s peio[]p[]a 2 t[]h[]id[]o[]r fridio[]r q[]uā
ſi p[]ſteris digito p[]ſunda[]k 2 digiti rem[]a[]et i ea.

0 2

Liber

vestigis p. hoſſa cù ſ aliqſi lachryme ſunt: aliqſ
q nòſled paucus ilſa comitata dolor. C Tertia
roho spès timorè hz maiorè et digitè illi imer
ſitur niſi q eius nò remanet in ea vestigis co
lorq eius q et corpiſ nec è ei dolor. C Quarta
porro spès apà hz grauus & matus intin vt in
oibus ſt oculi & palpebræptibæ apæ & ad ci-
lia vſq ad genas eptèdít. Et apæ dupe in quo
nò pſfundatur digitè eiſuſ color liquidus; nec
doloè hz: marie antè spès hec in variola ſit et
obtalmia diuturna proprieq in mulieribus.
C Durities oculo accit of & palpebris quâ do
lor comitat & rubor: motuſq difficultas & gra
uis ſiccitas & lippitudinis modice adunatio
dura. Difficilisq oculorum cù a ſomno ſursit pa-
tiens aptio. C Pruriginis ſigna lachryma est
ſalfa & subacida: oculi còburit: ac purigo &
rubor: in oculorum palpebris. C Sibila aut ve-
na est q ſanguie repleſ groslo acuiturq & ru-
bet ingroſſaturq & ſepi q cu a lachryme ſunt
ac rubor & purigo: videbiſq oculi tanqſ ſi ſu
mo ſili opertus ſit operimèto. C Tarfa ſan-
guis est q ad còsolidatè deſuit: ex venar in q
est ſciffiòe: ſitq er pculſiòe: hic at aliqſ de ex-
eruptò ſe fit vulnerò. C Ungula vero augmèſi
est nervoſuz qo ex ásulo oatur magno & ptè-
ditur donec ad oculi ſerat nigri & crescit vſq
sum pupilla o piatur visuſ phibet. he ſunt q
consolidanti ſunt paffiones.

Depassionibus que in cornea ſunt. Que ăt
in cornea ſiut paffiòes ſunt cancer, vlcera. ſa-
nies. pustula. acume. & albedo. C Cacer apæ è
durum qò hac ſit in tunica. qò cu otk ſmul et
eo ſit grauus dolor. & grauus practura. q ad te
potà vſq perfertur. marieq cù monek. Accit
sùt cù eo cephalea & appetitù cibor defectio
& ad oculi materia ò ſiut pungès: nec coliriſ
patitur acutù. C C ulneri septex ſunt spès. qu-
quatuor in ſuperſicie ſunt: tria in eiº profundo.
Et quatuor q in ſuperſicie ſiut in colore pimuz
ſiſe est ſumo: ex oculi nigro partem ſumens
magnà. Scòm pſfundius est primo hz minus
colorq eius magis albus & primi. Tertius in
corona ſit nigredinis: & parte ſumit albi modi
cam: qò ſup albù est colo: eiº rubeus qò ſu
per nigri coloris è albi. Sic et oia vlcera & pu-
stule qeſiſq in nigro ſunt coloè hnt albî: qm
ſup cornea ſunt: quecùq vero in albo rubei.
qm super còsolidantez ſunt. Quartu vulnè in
exterioribº est cornee tâſc furcule est ſimile.
Que vero pſunda ſunf tria vulnera. pimuz
qdeß pſundi è ſt strictus. Scòm largi & pa-
rù profundù. Tertius ſoſidum est ſ multaruz
vernucarum profundum: q si diuturnus ſit
oculi deſunnt per ipſuz humiditates piopter
eaz que tunicis accidit comestionez. C pustu
la autè ex humiditate ſit que in squamis cor-

Monus

nee adunant tunice. Sunt aut eius duerita
tes multe et abinuicè varie in colore dolore  
& ſequeſtia. In colore qdè qm alia nigra alia  
alba. In dolore qm alia dolorum alia comi  
tat pance. In ſequeſtia qm quâda salubna  
ſequunſ: quâda aut incoſmoda magna quib  
faciior est cecitas. hec varietas aut er mā  
aut ex loco. Ex mā qm aliqſi multa est aliqſi  
pauca. aliqſi acuta pugès aut pufalſa: aut io  
cùdi ſapore: aliqſi groſſa. Varietas aut ex ip  
ſus loco qm pustula ipa qnq poſt squamā  
fit pīmā cornee qnq3 poſt ſcoda & nonſi3 poſt  
tertiā. Et qò ex multa est mā ſubtili & acuta  
maioris est dolozor magis nocès multutudo  
nāq3 distefionè facit acumé pücturas. Et qeſ  
pauca è mā & groſſa salubriò è mioris dolo  
ris. Et q sub pma è squama min9 dolet eiulq3  
color niger nò em idureſcit iter viſum & vne  
nigredinè. Que poſt ſcoda squamā iter virſa  
q3 media est habitudinem. Et pustulap salu  
briò q in cornee est exterioribº a pupille de  
clānās ſoramine cù etem cornea comedit aut  
eus aliq ſcindit ps: modicu qde & ſ pustula  
remanerit viſus nò phibek neq5 em in ipſo  
est fozamie. Deterio: oibº pufula q poſt ter  
tiā ſit squamā & q ſup ipm est fozamen. Cum  
etem cornea comedit tunica aut ſcindit thee  
vſq3 vueā mittun ſvlceris remanet macula &  
vibus ad ſoramè mitti phibek. C Santespoſt  
corneam ſit aut ex vlcere aut er cephales au  
ex obtalmia. Et qda qdè locu occupat panct  
cornee q in figura vngule filis è qda aut lo-  
cu plimū q & pma peio: est. C Acumè ſit cum  
cornea ſcindit tunica & vneaegreditur hocq  
sut ex vlceri ſit & pustulap comestiòe aut cu  
ilā qd vulnerat exteriò. Et acumis spès ſunt  
q2uo: prima è cuyua ps acuit modica q for  
mice filis est capit & monſeresi vocat: qò q  
ituek pustula è e arbitraſt. Dikferit at acumè  
& pufula cù acmmis colo: idè è q vruce. Si  
etem vuea niſ ſit & ipz nigrī & ſi vuae ſlouca  
sut media hor a cum ſik eiº q3 radix alba co  
lore. pustula at ocul alborubea è ipſatio ocu  
li comitat. Scòa acumis spès magna è vruce ſi  
filis. Tertia è vt acumè exalſek donee palpes  
bias traſeat & elijs etinuek corupitq ab eo  
oculq. At vero ĩrta clau9 vocat hocq ſit cum  
acumè diuturni? è q ſolidat ſup illud cornee  
ſciffura capitiq3 ſit clau ſiſe. C Albedo autè  
oculorq quâ nos pannum vocamus quedam  
tenuis est in exterioribus cornee quedà groſ  
ſa & pofunda, he ſunt paffionum que cornee  
accidunt ſpecies.

Devuce
paffionibus. Que autè vuee
accident paffiones ſunt aut
fozaminis dilatatio ant ei us arctatio. Fo-
ra- minis dilatatio duob fit modis. Æmus est ex
ipio fozamine, & ſcos ex apate qo in vues. or

Theorice

Maly 107

ſt ipſam diſſedit: aut ex hſuoris copia engaſ-
dos. Accidit aſt spſes hec mulierſb° maxime
& puers: et cui acciderit nihil oio videt aut te
te viſus eius debilis est vidès res minores ſp-
sint. Sços aſt modb° aut de pcuſiōe fit graui
aut de aſpate qo in vuae ſit. et eſt mozb° calid?
Pupille yo arctatio aut i tpe fit creatoſis: aut
er tunice vuee eneruatiōe. Oſtèdimb° aſt que
huic accidut tunice eneruatiōis cās cù de ac-
cidètù diximb° cāsis: haru duap ſigna paſſionù
ſenſui maſſeſta ſunt ſi patientè ad ſolè ſtature
ris ſolareqz corp° oculo oppoſuerit. Uidebis
etem qo in vuae è foramè aut largi° aut ſtri-
cius qe expedit.

## Passiones
aſt q inter tunicæ vuaſ
& huoſe ſiut chritallei-
don è aqua et vapores a ſto aſcèdètes. Aqua
ex huiditate fit groſſa q in oculo coagulat et
inter humore chritalleidon et foramè vuae ſup
uidentè: phibeturqz ſpſus vidès ab interiori-
bus ad exteriora. Huius in p[]n[]cipio paſſionis
ſignu est q hò in còspectu ſup[]no videtoculò
tanç culices aut muſcas aut virgulas aut ca
pillos: aut ſplendores. niſi q accidètia hec ex
paſſione ſiut q in cerebro q in stomaci ore p
vapòp ipſi? ad cerebru aſcèluz et oculos. Si-
gnifica aſt einuſmodi res qm cù er ſto est paſ
ſlo ſi intnearis oculi foramè. videbis claruq
& muſd nihil h[]n[]s mixture et t[]pibus q[]b[]uſda ſed-
afq: q[]nq[]z auget q[]nq[]z minuit. et eſt phâtaſia
hec in viriſq[]z ſimul oculis. Acciditq[]z q einu-
modi è h[]oi in ſto morſura. et ſi vtaſvomitu aut
hierap[]græca accept[]t ſedaf augm[]ètaturq[]z phâ-
taſia hec cù fastidio ſitas est cù putredine aut
ci multa ſit cibòz acceptio. mitigaturq[]z cum
ſtòus leuſis è cibi optime diſeſt. Cui phâta-
sia hec pp cerebru est aut ex morbo q phrene
ſis ò accit. aut māſia. Que at pp aqua ſit ima
Sinatior phâtaſia 2 timus eſt: zvna eadèq[]z cir
cu augm[]èt & diminutiōez. nec in ſto ſentitur
p[]ictura nec cù vacuus est ſtòus mitigat. nec
cù plenq augeſt. nec vero ſi accipit hiera autvo
mitus ſedat. Et q[]nq[]z in viriſq[]z q[]nq[]z in alte
ro è t[]m oculòp. aqua aſt ſi roboteturviſus ar
cetur. Et hec sp[]ſes h[]z multas. Queda etenim
colorè aeri h[]z similè. qued[]a vitro. q[]d[]a albuq
qued[]a est cuiq[] color[]subuſiōlabeq est. cuuſdaq[]z
viridis. cuuſdaq ad glaucb declinat. ſi autè
in oculo glaucedo ex alia q[]b[]a ab q[]b[]a c[]s. er huo-
ris. ſ. engaidos deſiccatiōe. Differut aſt hec
q[]que ex aq[] est glaucedo. q in aque principijs
einuſmodi v[]r phâtaſie quas diximb°. et ſi excu-
tiak videt oculus. que aſt ex deſiccatione ſit
ingaidose iminutione ei? phâtaſiæ no h[]z p
cedentes et oculb iminitur et macreſit et ma-
tes oculi vocatur. diciturq[]z èt ptſis. Et aqua
r[]u alia ſi excentiak curatur alia minime cuuſi
reſi p[]batio est q manb sup vn[]b pones oculuz

et ſalterius videris oculi foramè dilatarì. in-
telliges q[]m adhibita medela curabit & h[]o vi-
debit. Si aſt nò dilatatur nò excutiet nec h[]o
videbit: p[]babis aſt aſter. Statues inſirmu
ad ſolè et p[]cipes ad te relp[]icere diligèter. po-
neſq[]z ſup palpeb[]z ſupliorè pollicè et oculo ve
lociter amouebis. a[]p[]erieq[]z oculuſ ſp[]cipes ſi
mouetur aqua c[]i ab eo pollicè ammoueris et
abinuicè ſepatur nihil est q[]o p[]ficiat medici-
na. Si aſt adunata ſtererit nec dispersiſ cu-
rare proderit.

## Demorbis
qui palpeb[]ris accidut.
Que aſt palpeb[]ris ac
cidut paſſiones p[]r[]ie ſine reliquo corpe ſup
auratus et vocatur fillura. ſcabies. grando. la
p[]doſitas. conſlutinatio. gravitas. ſepatio. or
dess. m[]or[]t. tinea. formica. caro ſupſua. pedicu
li. p[]ili ab[]dantes et inueri palpeb[]z c[]as.
Fillura corp° est p[]ingue viscoſum admodum
retis c[]i neruis et opimentis implicituſ. et ſit in
ter exteriora et interiora palpeb[]re ſupioris. ſt
accidentiuſ c[]a maloq[]z marieq[]z in puers p[]ro-
pter e[]oq[]z c[]opl[]onis humiditatè. accidutq[]z illi
catari. Cuius rei ſignu est q palpeb[]re laze
ſunt et eneruate. nec ex[]tollunt vt oz nec q hec
patitur ſplêdo[]rè inueri preuulet ſolis. intâſi
vt in ip[]os lachryme accelerèt. fitq[]z illis obta[]
mia ſepiu. p[]uriginis quatuor ſunt ſpecies.
Prima imanifoſa interioris palpeb[]re ſupio-
ris asperitatè facit. S[]c[]a maſſiſto[]t est aſpe
ritatis et maioris ruboris. comittaturq[]z illam
t dolo[]ris gravitas q[]bus vtriq[]z h[]uiditas est
c[]os oculi. Tertia ſo[]tioq[]z est et maniſſatoris
asperitatis. intâſi vt palpeb[]re interiora ſindi
videant. qu[]e admoduſ ficus. hec magis rubea
est et maioris dolo[]ris ac gravitatis Grauotizq-
z p[]uriginis. Quarta sp[]ſes t[]eria difficiſior è
t magis rubea. maiot[]eq[]z h[]n[]s dolo[]re et p[]uria-
sinæ a[]p[]iortq[]z et palpeb[]re graues ſunt c[]i ma-
sna duritie. Est aſt sp[]ſes hec paſſionum q pl[]
xio[]zes ſunt. Brando h[]uiditas è c in palpeb[]re
interiorib[] coagulatur. alba gr[]adini filis q ex
ſupſuitate ſit frida et flegmatica. Z[]apidoſ-
tas ſupſinitas è q ſup palpeb[]ras indurescit et
lapidi ſit in duritie filis. C[]oslutinatiovero
aut est ip[]ius palpeb[]e c[]i oculi albo & glutina
tio ip[]si quoq[]z nigro aut palpeb[]raru admiuicè
duap[]q vtrEQZ aut ex vlcre. p[]heniunt oculi.
ant ex vngule curatiōe vel ſibile et filiſi. Bra-
uitas aſt palpeb[]re ex v[]e toſitate fit groſſa qua
q patitur c[]i a ſomno excita[]t inuenit in oculo
tan[]ſ arene q[]d ſile et pulneri. Sepatio vero
tres h[]z sp[]ſes. prima est ſup[]fioris palpeb[]e ele
uatio t[]a[]t[]v oculuſ n[]o opiat. q aut ex ip[]ſa ſit
formatione. aut ip[]ius inſuſione c[]i non eſt[]
oz palpeb[]e. S[]c[]a palpeb[]raz abreviatio na-
turalis. T[]ertia est inferioris palpeb[]re replica
tio i extenor[]a, q aut ex y[]lceris ſit macula. aut

0 5

Ziber

carnis supfluitate que in aliculi9 palpebrivcele re orit. Cordeu ait apa est qd in palpebre fit extremitate oblogu i ordei situindine. Cpedi culi ait parui multiqz in palpebris generat: fiutqz marie illi qui regimine ytik supfluitates generati: quæad modi qui cibos multos acci pit: otioqz ytik 4 balneu pzeremittit. Cm opz ait est caro rubea ad nigru declinãs ab interioriob9 oculi suspèsa que er sansule prouent corrupto. Cformicayo fissura est que in palpebrap accidit extremitatib9 cí pilop palpebiar casu. C tinea vero illis est formice nifi q in flavore percutit 4 ruboize. Abdüdantes ait pili in palpebris oritur qua parte ockis vicinanck ad interioza replicati: vnde 4 oculuz pungut 4 mäz fecu adunât: ideoqz palpebia enerua: ritqz pp puncturas lachrymatio 2tin sitqz hec er putrida que i pilis adunank palpebzar humiditate. C palpebzarû ait casus ex humiditate fit acuta aut alopitia 4 quidaz cí palpebzarû fit grossitie 4 duritie ruboizeq ac doloze. C at vero caro supflua er humiditate fit grossa que in palpebia oritur: quæad modi 4 in oibus corporis mébrus.

Deoculi angulor morbis. Oculi an gulor morb9 est corvus sa da: flurus. C Coru9 emittio est q inter anguli 4 nafum erit aperiturqz 4 sanies ab ea erit: que aliqz in fistulâ quertik: 4 nafuz chvei9 nò accelerat curatio corripit: aliqz ait eius sanies ad nares defuit per: foramè quod interoculi est: 4 nafuz3 4 qnq sanies sub palpebza rû decurrit cute: earuqz corripit cartilagie. Hoc at mălîestû est qin si palpebras pcefferit sanies ex vulnere decurrit. Sada yo magnitu lo è carnis q in maiori est ock angulo eiusqz abudâcia amplior: 2 oporzeat. Flur9 ait imi nutio eiusdè est carnis q in ock maiori est an gulo ab eo q expedat: intm vt hûmiditates non poslit; arcere q ad oculi deuuit per foramen q inter anguli est 4 nares. Eius ait iminutio ex nimia fit sade amputatiòe cum creurrit: aut ex nimio medicaminî vlu imoderate acutori cum vngula curatur aut prurigo.

De passiòibus que nervis 2tin güt visus q sunt opilo ruptura caligo sebeqra. C Opilo autè ex multa prouèit hûiditate q circa nervos se nerak ipsoqz còplicit: vnde 4 visus cestat aut iminuik. Cuins signu capitis est gravitas magineqz ea: 2 parti que profunditati vicinanck oculp aut ex hùre est q ad ipsa nerui deuuit 2 cauitatè ipsuz obturat. Cui9 rei signu hois fantasia in morbi principio culicu: muscarbi pilop splêdorizqz 4 alie hmoi male fantasie cuz in oculo aq nò appareat signa: aut passiòis al teri9: 4 cí vnû claudit oculop ali9 nò dilatak. Ruptura aut ex percussiòe aut casu: aut col

Monus

lifstone fit graui que sup caput ca dit: aut diffici. Est ait rupture signu q oculus acuit pilo: dehic profundak 4 reprimk est q simul: aut vt sus amputatio: aut iminutio. C Caligo er viz dètis fit lps debilitate aut pancitate: d cerebrio ad oculos dirigit. Et sebeqra passio est que heiez nocte nò sinit videre: q er lps: atalis fit grossitie 4 turbiditate huo7. Sut cause huc passiòi 2trarie in qua hò que lòge polita sùt videt prioria nò: quæad modi senibus accidit, he sunt q in nervo2 visus 2cano passiòes sùt. C Que ait in nervis 4 lacertis oculi 4 palpebias mouëtib9 sùt passiòes. eneratio sunt 4 spasm9. Et que oculi mouèti sùt nervo. aliqz er cerebrio sùt. cut9 rei signu q vtriusqz oculi motus corupik. 4 aliqz in altero est nerviòs passio hec. qui ad oculos tendut. Eiusqz signu q ad què ferit nerv9 is oculi mot9 corripitur. 4 nónûk in quibusdà est nervi partib9, corripiturqz abide lacerti mot9 què pars illa muebat. C Lacertos ait oculos mouètes ià virimus cí de mébrus tractarem9 cuiqz oculop nonè eſſe. quonq fer oculi mouent ipfuz, tres nervi reducùt per què lps trâſcurrit vidès. 4 oculi ſurſuz erigùt. Et q mouèt oculi fer qui quidè a supiorib9 sunt si eneruenk oculus ad inferiora declat: si spasmétur 4 ocks ad supiora trahik. Qui ait ab iferiorib9 sunt si eneruètur ocks ad supiora referk si spasmétur ad inferiora tèdit. Qui in angulis sùt si eneruènt in 2trariâ voluit ocks partè. Si spasmènt in an aguli ipuz. Qui ait in altera sùt parte enerua ti ocks ad anguli flecti spafmatis i æsèd par tè in qua sunt. Duo ait lacerti q oculi circubà dàt si aut eneruenk: aut spasmènt. oculi fit 2lot sio. Tres yo qui in radice sunt nervi per què lps discurrit: villitatiè hùnt vt dirim9 nervi re2primere 4 phibere ne suo cedat loco 4 vt oculi ſurſum erigat. Hè ergo si spasmétur oclo nò nocet. Si ait eneruètur obest: quonuâ acutk. Fiut autè hec aut ab interiòib9 ex materia: 2c defuurn ad nervos 4 lacertos: aut ab erreiòriob9 vt percussione. Et que ab inferiòibus est cansa: si ocul9 acitur 4 visus falubrio eſt: nervi significat illuminàtez extéſuz er lacertòz eneratiòe qui illuz reprimkst. Si autè vius cestat significat nervi ipsam eneratum. Cum vero ab exteriori acitur causa oculus vt percussiòe 4 collisione: si visus sanus est: la certus tîn ruptus est: 2 si visus cestat attende nervi queqz pariter rupti. C Qui autè palpebias mouèt lacerti tres sunt quæ ad moduz dirimus quonq vnus ad superioria erigit: duo ad inferioria 2trahit. Et qui ad superioria tra hit si eneruetur nò erigitur palpebia. 2 si spasmétur nò coponitur sup oculi. Duo vero qui ad inferioria trahit lacerti: si eneruètur ſimul palpebza nò tollik: 2 si alteri hoc fiat nocumè

Theorice

Maly

108

tus medietate sublata reliq claudik. Et si inco-
modi enenuatio est palpebra inclinat dimi-
dia in lacertis fami sunt: et si spafimº palpebra
dia in patienc ptè dôcitat lacerti: et sivtrifcº fiat pal
pebez mediù icinari in lacertù videbis spaf-
matù. He sunt palfiòes q in nervis et lacertus
oculos monctibº sunt. Que aut venis fiùt
ad oculos a capitis craneo têdentibº flurus
eft hûcidatis a capite ad oculos. Hmòi flupº
aut venas fit q iup craneù sunt. et eiº rei si-
gnù venar frontis et timpòz distensio aut p
venas q capitis subfunt craneo. quibº signuæ
fkerutatio è multa et flurus disturnitas.nec
fròtis et timpòz vene distêfe sùt. Et qin de
oibº octor palfiòibus demi è caiſoq et signis ià-
nùc q sequit senfùi paflioes reliq apficiamº
CCapim. xiiij. de paflionibus que in auribº
funt cauſoq et signis.

## Aemébris
audit? fiùt pafliones: alie oibus sunt mébris audit? cò-
munes alie sunt alijs tîn. Et còes pafliones egritudies sunt q ex ma-
la funt còplexone 2 apanibus: 2 còtinuationù separatioibus. Cú igit dolo: ex
mala eft còplone cala comitañ inflàmatio 2 ca
lot ac auric vicinatùi rubo: 2 si q actu frida fiùt
auri apponant dolo: mitigat: marie si q pa-
tiètis pçefit regimè calefaciès fuit. Cú aut do
lot ex mala eft còplexione frigida: egritudo fi
ne ardoe è ruboze in auribº: 2 si q actu cala
funt appoita fuerint patièt i punt: magis au
tè si q eiº pnceferit regimè refrigerans fuit.
Mala aut humida còplo 2 sicca: vit alîque fa
ciùt aurinç dolo: 2 morbi. CAspatù duerfi-
tates q calide fiùt signa hùnt dolonis grauitatè
pulpatioez Grauitatèi capite 2 fròre distenslo
nè ardo: 2 rubo: in facie. Et si aпа magnuæ
est febris illud sequit. Qo aut frigidù è aпа
significatur Grauitate 2 distensione fine per-
cuffione 2 Grani dolore. Cet q haz in fozami
ne aurib paflioes otunk signa hni q diximº:
paffioq in fundo è auris. Que ko in pmo est
organo: 2 audit? nervo intra craneu est egri-
tudo in his q aurì vicina funt. Que aut in mé-
bus extra fozamè signu hùnt manifestu 2 sen-
fui patè. Còtinuationù separatio est vt cò-
tritio ruptura. Et q in fozamie auditus 2 par-
tibº eius exterioribº sensu cognofic fangnie
qui a foamie exit. Et que in auditus instru-
mèto pumo 2 i primo nervo: aut interiori fit
causa 2 huiº signu nobis nò ostêditur: nifi 2
sum auditus nocumètum patienti fit. Aut ab
exteriori vt percuffione collisione. Cú igit ho
mini egritudo in interioribus accidit aurì vi-
cinis: aut auditui nocumètum fit 2 percuffio
pnceffit aut collisio eufusmodi causa ruptura
est aut còtritio que auditus organo facta est:

aut nervo p què fit audit? Que aut in mem-
bus audit? hùt paflioes aut in fozamine funt
viteo 2 exterioribº eiº ptibº: aut in nervo qui
virtutè defert audit? organo. Et q in auditus
fiùt fozamine. aut est vlcº aut verruca: aut ca
ro supabundâs arcta: aut ûmes in loco sña
ti: aur fordes aut corpº alioq ab exterioibus
inteciu vt calculi 2 grana: q in aures mirat
aq cù sup. caput fundik aut cù qs aq imergik
aut aial aliq vt muſca. culſes. vermes. pu-
ler 2 ſita: aut vêtoſitas. Cet, vlcº ex apanum
fit eruptiòe ſigurq his q epeut ab auribº fa
niebº 2 pçedèt paflionè pcuſioe. Cliermes
aut ex humiditate ghant corrupta: cu: rei ſi-
gnù q patiès pruriginè ſentit 2 tremòre pau
cú, ac titillationè in interioibº anis 2 aliquà
do ûmis aliquis foras egredik. Que aut i lo
co pducunt verruce caro supflna 2 fordes ex
supfluitate fiùtmâre: quòz cognitio viins p3
optime senfui ſi patiès ad solem ſtatua: 2 ra
dio eius aurè recte oppofuerit. Sic quoq et
que in aurè icidùt corpor hoc manifestantur
mo qoq homo diu trat ſett aquà aut agno
ſcitur eo q paflio poſt balneum fiat 2 aq ſup
caput ifuſionè. Cporro aial cù pçidictis iplo
suo manifesta: motu 2 reptatione. Cès vero
paflioes hec ſi fortes fuerint meatu opilant
audit? 2 ſurditas fit: 2 ſi paucè oblitas fit au
ditus grauitaf. hec est q in fozamine fiùt paſ-
ſionu audit? aſſignatio. Cpaflioes vero que
in inſtro ſunt auditus 2 nervo ſunt tinit? ſu-
furratio falſevoces audit? ſuſtates 2 ſur ditas.
Et tinit? ac ſuſurrario 2 voces q audiunt: 13
erteri? nò ſi àt: aut ex vêtoſitate ſunt q i opimè
tis 2 cludik cerebri ea pte. q nervo aur vicinia
è: aut nervo audit? aut inſtro audit? pmo aut
ex hùozibº q hec traſeunt loca q diximº. Et
cù eufusmodi ex hùo: eſt grosso patiès cù tin
nitu grauitatez et ſentit his locis aut capite.
Et ſi ex vêtoſitate erit piter locis in his ex ten-
fio. Audit? ho grauitas 2 ſurditas ſi ab alioq
fiat icommodo qo his accidit mébris: aut ex
mala erit 2 pleriœ: aut orgaico morbo vt opi-
latione que ex aſpate orik: aut groſſitie: aut ex
còtinuationù ſepatione vt còtritione 2 ruptu
ra. Nónunq auditus Grauitas 2 ſurditas a
cerebro ſunt: ſi harum alioqua illi accidat paſ-
ſionu. Si ergo oino celfare videris auditum
ab altera aurium vel vtrac: ſmul: est q hoc
cù nocumèto q sensibº alijs accit: aut qubdâs
ſignu tibi est inco modu hoc cerebro accidif-
ſe. Et ſi in altera est tîn aure aut in vtrisq: ſi-
mul: reliquiq sensus ſani ſunt et robusti ſiſt
qin q ad aures veniſt nerui 2 andit? organu
patiunk. Cù vero auditus aut grana: nec ap-
paret in fozamine aut in membris audit? ex-
terioribº paſſio aliqua: inuenit q eger piter in
capitis pioſundo grauitatè vicinio auribº in-

o 4

Liber

teLLIGImUS ei9 rei cám grossuz esse humore: q
ad nervu p què fit auditus fituit & audit9 orga
nũ. Si cótak aŭt hic diffèsio & pulditus apa ca
lidũ cã êq in loco ortu ê. Qb si passionê hâc
pcuſio pceſſit aut capitis collisio ruptus ſiſt
nervũ. Accidit aŭt audit9 debilitas ex audi-
tis debilitate ſytutis quèadmodi in etatis fit
magnitudie: e nonunq ex formatiōis tpe ſur-
ditas est: cu nã ſaſſirmat e deficit a ſoſanie au
ditus pſciendo e ei9 organo, aut ſua debilita
te aut maei groſſtie. Et chdoq ſurditas fit in
morbis acutis cu humor aſſedit colicus ad ce
rebrũ. Huius paſſiōs dnt magnas cōſequunt
vtilitates p colerar, enacuationē: quèadmo-
di in aphorismor libro ait: cuicuq fellea est
eſgetio ſurditate ſupueniente ſedat e cuicuq
ſurditas: est si eſgetio fiat colerica ceſſat e re-
cedit ſurditas. hec est q in audit9 instrumētis
ſut paſſionu aſſignatio cauſeq & ſigna.

CCapitn.xv. de paſſionibus mébroz odora
tus cauſiſq & ſignis.

Affiones

que in mébris
odorat9 ſiſt q

dã in narib9 oriuntur: ḥdã in opic-
mêto qô nares subinuoluit: ḥdaḥ in
offe ſiūt collatorio ſiri: 2 cerebri
operimêto qô illuſvestit: ḥdã in pri9 ſiūt odo-
tus organo qô est duo pmi cerebri piore vêtri
culi: q vberibus māmillar in cerebri opim-
êto ſiles ſunt. Cet q narib9 ſiſt paſſiones aut
ex mala ſunt coplone. aut morbo organico:
aut còtinnationu ſeperatione. Et mala coplo
ex eſidê fit cauſis q ei9 faciunt diuerſitates ſi-
cut ſuperi9 osteluz ê: ſicq ei9 ſigna qb9 agno-
ſciq q alio ostêdim9 loco ſigna ſut malar: cò-
plexionu & i aliuq mébris. COrganici ho mo-
bi q in narib9 kiunt aut apa est aut vlcus: aut
caro abudans orta in naſo: q aiali polipu no-
mê henti ſilis est: hec etenim caro illi9 ſilis est
aiali carnis & quèadmodi q illò capere vult
aiali nares pedib9 opilat: ſic e hec caro nares
obturat. hec aŭt paſſio manifesta e ſenſui ma-
rime ſi patiêc ad ſolê statut9 nares ſolis op-
ponat radio. Oes aŭt paſſiones he cuz magne
funt nasi meatu opilat e odorat9 ceſſat. Et ſi
meat9 nò opilat e odorat9 ſit debilis e iminutiu
Côtinnationu ſeparatio e vt nasi collisio: cò
fractio e he ſi magne ſut vt meat9 opprima e
obturet odorat9 ceſſat: e ſi pue iminutio ſit
ei9. Cet q opimêto ſiſt paſſiones qô foramia
subinuoluit nariu: aut ex mala ſut ppłone: aut
ex apate calido. aut ex apate duro. Et apatis
ſignu eins calidu est patiêc in foramib9 inue
nit nasi gravitate distêſione pulſatione. Et ſi
duru gravitate e diſtensione ſiue pcuſſione.
Et ſi his fiat paſſio locis incomodu illu comi
tatur voci. C Que vero in offe collatorio ſi-
mili ſiūt paſſiones e cerebri operimêto circu-
ni

nêti os illò opilatio est e odoris fetor. Et op-
latio in offe fit humoris groſſi cã qui foram-
nib9 inſuicat: ſentitq simul paties grauitemat
capitis iteriorib9 nariu in ſinto. Opimêto au
tê opilatio aut ex humore viſcoſo aut ex apa-
te calido vel duro: ſentitq patiena simul ā in
calidu patik aut oup apa i capit iteriorib9 na
rib9 primis. Odor at fetor aut ex putredie ſit
offis collatorio ſili: aut putrido huore q fora
minib9 inuſicaq offis: aut opimêti os vesti-
tis: pfercqi ei9 vſoq pmi organi odo cerebris
ſc3. Est e odoris fetor cu in cerebro hiorê pu
tridus què ſebris ſequr e cephalæa. Et ſi ſe
tor est odoris ex humoris putredine q in offe
coputruit pforato iminutio comitatur voci.
Que aŭt in organo odorat9 ſiſt paſſiones ſut
coriza e odorat9 iminutio e p[atio q paſſio ca
chafema vocat. C Coriza ſupliatû est ſu
rus humida[ a ventriculis p[re cerebri ad na
res: que aut ex mala fit copliore ca ka aut fri
gida que cerebro accidit. quèadmodum eſi
cuius pcuſit ſol eſtuâs caput lquerefec hua
mores qui in cerebro erat aut aer illi obnus
est frigidus cōcluditq ſuperfluitates q ante
diffoluebatur e multiplicatur cōrahatuq
ad nares. C Odozat9 iminutio p[atio aut ex
mala est complexione imoderata aut ex orga
nico moſbovt opilatione que ex apate ſit aut
copreſſione ex humore grosso viſcoſo aut cò
tinuationi ſepatione. Cecia oia ſi pua ſint e mo
dica iminutione faciut odorat9 ſi magnæ cha
fema fit que est odoratus p[riatio. Haru aŭt
causarum ſigna omnium als ta ostendimus.
Cum igitur patiens eorum aliquid ſignoui
in cerebri p[ro]a ſentit in narin3 confinio paſ-
ſioq odoratui ſit. ex incommodo est q[ui] ven-
triculis p[io]re cerebri accidit aut odoratus or-
gano p[rimo] quod duorum est ventriculouq
erremitas. Amplius ſi patiens tanq narib9
ſe loquentem ſenſerit ſciendum in offe colla
torio ſimili paſſionem eſſe e ſi verba eius bo-
na redduntur paſſionem in ventriculis cere-
bri p[io]re eſſe intellige que duo ſunt odozat9
in ſtrumenta aut in operimêto quod illos cir
cunuoluit. hec est paſſionum que in odorat9
membris ſiunt aſſignatio.

nêti os illò opilatio est e odoris fetor. Et op-
latio in offe fit humoris groſſi cã qui foram-
nib9 inſuicat: ſentitq simul paties grauitemat
capitis iteriorib9 nariu in ſinto. Opimêto au
tê opilatio aut ex humore viſcoſo aut ex apa-
te calido vel duro: ſentitq patiena simul ā in
calidu patik aut oup apa i capit iteriorib9 na
rib9 primis. Odor at fetor aut ex putredie ſit
offis collatorio ſili: aut putrido huore q fora
minib9 inuſicaq offis: aut opimêti os vesti-
tis: pfercqi ei9 vſoq pmi organi odo cerebris
ſc3. Est e odoris fetor cu in cerebro hiorê pu
tridus què ſebris ſequr e cephalæa. Et ſi ſe
tor est odoris ex humoris putredine q in offe
coputruit p[orato] iminutio comitatur voci.
Que aŭt in organo odorat9 ſiſt paſſiones ſut
coriza e odorat9 iminutio e p[atio q paſſio ca
chafema vocat. C Coriza ſupliatû est ſu
rus humida[ a ventriculis p[re] cerebri ad na
res: que aut ex mala fit copliore ca ka aut fri
gida que cerebro accidit. quèadmodum eſi
cuius pcuſit ſol eſtuâs caput lquerefec hua
mores qui in cerebro erat aut aer illi obnus
est frigidus cōcluditq ſuperfluitates q ante
diffoluebatur e multiplicatur cōrahatuq
ad nares. C Odozat9 iminutio p[atio aut ex
mala est complexione imoderata aut ex orga
nico moſbovt opilatione que ex apate ſit aut
copreſſione ex humore grosso viſcoſo aut cò
tinuationi ſepatione. Cecia oia ſi pua ſint e mo
dica iminutione faciut odorat9 ſi magnæ cha
fema fit que est odoratus p[riatio. Haru aŭt
causarum ſigna omnium als ta ostendimus.
Cum igitur patiens eorum aliquid ſignoui
in cerebri p[ro]a ſentit in narin3 confinio paſ-
ſioq odoratui ſit. ex incommodo est q[ui] ven-
triculis p[io]re cerebri accidit aut odoratus or-
gano p[rimo] quod duorum est ventriculouq
erremitas. Amplius ſi patiens tanq narib9
ſe loquentem ſenſerit ſciendum in offe colla
torio ſimili paſſionem eſſe e ſi verba eius bo-
na redduntur paſſionem in ventriculis cere-
bri p[io]re eſſe intellige que duo ſunt odozat9
in ſtrumenta aut in operimêto quod illos cir
cunuoluit. hec est paſſionum que in odorat9
membris ſiunt aſſignatio.

CCapitulum xvij. de paſſionibus lingue et
continuum oris cauſiſq & ſignis.

Alíngua

q kiüte q illi cò
finta ſunt pa-
ſiòes alie i ipi9 corpe ſut lingue

ſi n[im]a ſunt paſſiòes alie i ipi9 corpe ſut lingue e  
q finib9 alie i nervis q ad liguâ tê  
dut e ea cerebri pte a q ligue pce  
dut nerui. Et q ipi9 accit ligue ſut pustale qvo  
cant calaha apatü diuerſitates e suſt9 coru  
ptio. C[est] pustula q calaha vocat lata e e p[er]  
têsa ligueqz ex[teriori] accit tunice oibuſq oz[  
ptib9 cu dolo[alb] est. Accidit autê hec pue

Theorice

ris et maxime et infantib? et lactis nutritis ma
lina et est pessima pustula: aliqni eteni toti in
nafetur oii et interiore vsoi stoi puenit tunicaz
ac meri: aliqni nigra est paululum q peio est.
CASA vero aut est id quo lingua maior fit in
timt ore emittat et vocat lingue eriliu aut apa
q5 rana vocat: q5 sub lingua sciliz oritur & gls
rule sile est aut apa calidu et sanguinei quod
omnibus accidit lingue ptibus: est de gne ca
lahe. Corruptus aut gustus fit: qm gust? ipse
aliquado in amaritudine mutat: intri vt ho
sapor? sui sentiat ois amar: sicq 2 oves quo-
ech illi porregeris sapores amaros indicat:
hocq fit cu lingue corpori humo datur: cos-
lericus: aut cu oibus dantur oris partib? co
lere queadmodu in tertianis accidit zicteritia
Et aliqni sui oris et oium in porrigitur sapores
sentit dulces: hocq 2 csi in lingua et oii corporo
fanguinis datur: aut ex flegma dulce. Nonu
fapores sentit acerbos q5 ex flegmate fit
acerbo. 2 qnq saltos q5 ex flegmate cotingit
falso. 2 Que aut paslios nervus ad linguave
nientib? accidit aut fluit in, neruo p quc sen-
sue est gustus: 2 sunt ipsi? iminution: aut pua-
tio q5 fit cu nulluz ho sentit sapor? in ore sfo
oivo. Aut in nervis p quos fit verba 2 mot?
q5 sunt lingue gravitas 2 verbo? pnuatio q5 or
nuttas. Et hec accidit aut ex mala cопplone
neruis dominanti: aut ex opifone q in eis fit:
aut ex aphate: aut debilitate: aut flegmatico hu
more grosso q ad nervos definit: aut ex conti-
nuationi fit separatioe q neruis accidit vtru
ptura: fitq eiusmodi res ex huo acuto aut
percuffioe aut collifione q5 sup cerebr? cadit.
Et q horu singla siignt signa eadene sunt q5 et sen
su? signa i3 predictori. 2 Accidit aut lingue
gravitas 2 verbo? pnuatio ex passioe q in par-
te fit cerebr a qua nerui ad lingua mittitur 2
in ipso cerebro. hocq aut ex mala erit coplo-
ne: aut ex organico morbo 2 aphate: queadmo
du in phzenesi accidit: et morbis acutis ex ma
la cопplone calida 2 aphate calo 2 queadmodu i
paraliis accidit 2 cotozione oris sitibus pa-
flonib? q5 ex mala cопplone frisida 2 hoida co
tingit. hec est morboru lingue assignatio.
2 Capitulum. xvij. de passionibus mebrotum
ous caufis? et signis.

T qne accidit in měbris q
in ore sunt pasliōes
alie labijs alie dētib? alie carni q
in toto est ore alie ſvua et amigda
lis duab? Et q labijs accidut ſut
ſiffure. emorroides. pustle. Et ſiffura ex mala
ſit cōplezione ſicca q labijs dātur. Emorroides
er materia ſit ſanguinea. pustula er ſanguie
et colera nascit. W dentibus dolo? ſit grauis.
corpoſio. cōgelatio. dormitatio. limofitas. ca-
fus. Dolo? in dētibus aut ex mala ſit cōpłone

Maly

109

cała aut frisida: q neruis accidit q ad dentes
porrigitur. Cognoscat aut hoc er his q paſſio
nopiortuna sunt aut nocet calida aut frisida
actu: aut aſatis cā q5 in carne oſt: dentium.
Et sciendu dētes ipsos nullu p ſehere dolore:
nò eni ſentiunt cuus rei ſignu eſt: qm cu eož
aliquis frāgitur modica sui pte ho non ledit.
Accidit aut dētibus dolor ex mala cōpleziōe
q neruis accit: aut apostemate calido aut fris-
gido. Mitigat vero dolo: csi dens eruitur eo
qnerus nò disteſitur: loc? eteni illi dilatar
est: 2 aſati locus adiectus quo diffuſa: me-
dicamq5 loco obniat patiēti 2 ſuperponitur
ac tāgit. Corpoſio yo dētibus fit 2 molarib?
ex putredine: q ex humiditate fit acuta 2 ma-
la: 2 ad ipſos deſuit: putreſcitq5 in eis 2 eos
comedit. Limofitas cōp? est crocſi? dētes
veſtien: ex vaporib? a ſto aſcedentib?.
Cōg
gelatio aut dētibus accidit: aut ab exteriorib?
cu acerbii qd ho maſcat aut ab interioribus
ex acerbis q in ſto ſunt hūoribus. At vero doz
mitatio ex reb? frigidis q5 ſupferit dētib? acci
dit: vt niue 2 nimij frigoris aq ac filib?. Ca-
fus q5 denti? 2 cōmotio aut ex ſinguaru? ſit
humiditate 2 q dentes ligat 2 eo? enernatiōe
vnde 2 dētes tenere nequeut: aut ex ſingina-
rù putrefactiōe 2 comeſiōe: aut ex horrei quo
inſire ſut largitate: cui? largitas aut ex nà: vt
puero? fit in dētiu caſu: que dicit thagara: na-
nàq5 puero? ex cutit dētes pp debilitate: 2 qm
lacte corrupti: ſunt fortozibus op? : e ſiccoru
ca cibo? 2 solida q ſunt vt qant frāſe dila
tato? hoirea quo eo? loco dentes producant
pimis maiores 2 fortozios: aut ex ſiccitate: quę
admodu ſenibus dētius accidit caſus. Dētes
eteni in qbus ſut oreca cu deſiccat: fuerint a
quātitate iminutitur prior: mutaturq5 io eož
cōpoſitio: nec ſhāt firmi dētes in ſoueis: vnde
et eruſtur. Audiu: aut nonnullos q dicerunt
ſenes vidisse qbus cu cecidissent dētes redie-
rit 2 eo? alij pducti ſut loco: nec ego veri cre
do. Que eteni pductiōi dētii ſparata est ma-
in senu corporib? nò habet. Et ginsiu: ac dē-
ti: carni accidit apa calidum patiturq5 simul
eger dolore? et pcniſionez in ginsiu: et dētib:
fed 2 paſſio q aurulis vocat aſatis. f. calidi 2
mutatio in ſaniē 2 ginsuar: putrefactione: ac
ciditq5 abinde ginsuarī caſus 2 oris odoriz
malitia: 2 paſſio q vocat abulis. caro. f. abun-
das q in vtimis oſt: molarib? poſt calidu apo
ſtema: arbitaturq5 ho in molari aliquid e: ci
bo? q5 illi adheſerit. Eſt 2 ſaguis a ginsiu:
emiffio q ex virtutis fit debilitate paſcētis q in
ginsiu: est. C: os autē ozi paſſiōes accidit
q 2 ginsiu: apa calid. f. putrefactio 2 ſangui
nis emiſſio. Accidit autē ozi odoriz fetor: qui
aut ex aliquotu ſit putredine dentius 2 mola-
tris aut ex putrefactiōe ginsuarī: aut ex pa-

Liber

trido flegmate qɔ in ſtoſi eſ ore. ſit etiſ ex ſa
line fluxu q eſ humiditate ſit cerebri p palatui
decurrente:ei¹ ſigni ſi ex ſto ſiut q nihil eoq
q diximus in ore inuenit qɔq odor i cibi ſu-
munkaliquatulū i minuſt. Uua ſtraſa patitur
calidū ſentitq dolore eſer q p[er]ſuſionē i oris ſi
ne q leſione in trāſglutiſo. Acciditq illi ener
uatio q caſus. Huiq rei ſigni ēq[ui] patiēs qua
ſi ſuſpēſuz q in gurgulione ſentu: q ſi ei¹ ape
riatur os q educatur lingua. vuſ solito longio
rem videbis: q q[ui] eius radicē ſubtilatā in-
tuebis:extremiſq ipſi¹ rotundatū: q ſi caſus
eius tépus diſſereſt incidēda e. ſee ſunt q nos
opotuit de morbor q in ſensus mebriſ ſiunt
q ore ac gurgulione diuerſitatibus dicere.
[CCapitulū.](xviij.)de p[ass]ionibus mébroſ an
helitus q primo de gurgulione.

Abelitus

in mébris q
ſiut p[ass]ides

alie in gurgulione: gulture:pul-
monis canali. alie in ipſo ſiut pul-
mone:quedā i operimētis costas
ſubinuoluètibus:alie in p[ec]toris lacertis:que
dā in diaphragmate:quedā aſt i corde. [C]
[et]
que in gurgulione: alie in glādulis q] amigalis
la vocaſ:q. l. ſalinā generāt: quedā in lacertis
ſiut:qda in opimēto q] gurgulione q] guttur q
pulmonē veſtit:qda aſt in ipſo meatu. [C]
amigdalis aſa accidit calidī:cu¹ ſigni eſt q
in amigdalorū loco glādulari. l. dolor eſt qui
ab ytro q] ſunt latere gurgulionis. Acciditq
hoc inaxime in trāſglutiendo pariterq rubor:
in ertertoribº gule. [C]Lacertis aſt insulatio
accidit ſuffocatio. [C]Et q] insulatio er aposte
mate cało eſt:q] aut lacertis accidit gurgulio
nīs:aut lacertis meri. Et ſi apoſtema in lacer
tis eſt iterioribº voca ſynāthia. q] p[ass]io p[el]li
ma eſt q] trāſglutionē p[h]ibet. Et ſi in exterio-
ribue diciq q[ui]sacia qua qui hēnt: h[ui]t q] anheli
tus difficultate ac arcationē ei¹ ac aſſuſtatio
nem eius: ſebrē q[ui]s q] vocis iminutionē in
gurgulione dolor: e. in collo rubor: e q] facie di
ſſionemq] q] trāſglutièdi difficultateq. oculorq
p[andationē. [C]ſuffocatio q] ipſa q]q] e] cało
ſit apoſtemate q] lacertis orik gutturis. Et
ſi apoſtema in lacertis e] exterioribº ſuffocatio
absolute vocatur: q] ſi in interioribus ſuffoca
tio canina n[unc]upatur. Accidit aſt p[ass]ionem
h[ac] patiètibus eadem q] insulacionē h[ui]tibus
accidētia:niſt q] peiora illa ſunt q] graufora: q]
h[ac] p[ass]ionē qui habēt ſemp aperto ſunt ore
nec aliquid ciborq trāſglutire poſſunt: aliquid
do at nihil oino ciborū humidep in eoq gur-
gulionē deſcedit:glis eſt forbitio intātu vt q[ui]
ſtrangulati ſint: q]ocq] p[ro]pter oris meri opi-
lationem ex apoſtemate. [C]Donnunq] aſt ſut-
det h[ac] moſſatus p[ass]ione cib[us] tranſgluti-
re nec p[u]alet:reſſilitq] cibus ad foramia duo

Monus

que a palato ad naſum minuti: et naſes eſre
eſtitur. Nonnunq autem p[ass]io hec ſuffocatio
ſelz canina ex colli ſpondilis a ſuo exculſi lo-
co accidit: mariq hec p[uer]is ſit p[ter]t liga-
mentorum ſpondilium debilitate: aliquando
ex caſu aut ex p[er]cuffione qua in ſuffocatiōs
specie curatio nulla ſperāda eſt. Que maſore
autē habet specie ſuffocatio q] salubri est en
ius apoſtema cum aperitur os q] lingua emit
titur apparet. Quadoq autez q] apoſtema q]
rubor ab exterioribus in S[urg]ulionis partib]
q] p[ect]ous apparet. Deterior aſt omnibus eſt
ſuffocatio cuins aſa in ore oino nō apparet.
[CC]apitulum. xix. de p[ass]ionibus operimenti
gutturis q] canalis pulmonis cauſis quoq q]
ſignis.

Ein

surguliōs gutturis

q] canalis pulmonis
indumento. accidit catarri ſunt.
Eſt aſt catarrus ſup[fl]uitatu h[ui]s
dap[ra] ſup[fl]orq] q] deſſus a cerebro ad
nares q] gurgulionē meri q] guttur canalemq]
pulmonis. [C]et ſi ſuperfluitas hec ad nares
deſſederit coriſa vocaſt: q] ſi ad guttur q] pul-
monis canale:operimētus q] illa innuōs ape-
ranerit raucedo ſiet q] tuſſis leuſis. Q[ui] ſi ad pe-
ctus q] pulmonē p[el]liina ſit abide tuſſis. [C]a
tarri aſt er caſore ſiut qu[e]admodus eſtate ca-
piti accit ex ſolis]ardore: aut frīſore: qu[e]ad-
modu] ſit in hieme ex aeris frīſore. Et cu] ca-
tarrus ē caſore accit ardoiē ſentit in facie [ca
p[ite]:māq] ſentit p[ung]êtes q] ad nares d[u]ſut
q] gurgulionē: asperitatē q]q] que gutturi accit
q] pulmonis canali. [C]C] autē er frīſore in ca
p[iti]s p[ro]a q] frōte diſtēſio q] in narrīs meatib]
ad os opilatio intin vt odoratus iminutus ſit
aut p[u]atus: q]or q] eadē de că iminuaq. Mul
totiēs aſt catarruſ] ſebus ſequiſt. difficulti] ce-
phalea Granis q] horor. [C] que er catarro ſit
raucedo ex humoq deſturn ad guttur q] pul-
monis canale:patiēti asperitas ſit q] p[ict]ura
in gurgulione q] gutture: q] canalis pulmonis:
q] in p[ri]ncipio his inlocis titillatio ſit. Accidit an
tē raucedo q] asperitas ac tuſſis in canali pul-
monis: alij]s q[ui]s q] er cauſis q] catarro. Non-
nunq] eteni ex mala ſunt cōp]lerione calida
qu[e]admodu] ſit in ſebribº aut ex mala cōp-
lerione frīſida: qu[e]admodum in ſeptetrona-
linum ſit flatu. Et raucedo ac tuſſis que abhis
ſiut duabº cāis: p[ut]u]i nō habēt humiditatis:
sed ſicce ſiut. Accidit aſt raucedo ex mala cō-
p]lerione humida: que gutturi q] canali accidit
pulmonis que inſundit q] mollit q] c[ui] aer pul-
mone egreditur ac p[he]c trāſit loca: q]or clara
nō ſit pp] hori] h[ui]d]itَatē mébroq. Et hui]q] diu]
p[ass]iōs asperitatē his nō ſenti]t in locis nec
egritudinē. Accidit etiſ q] raucedo q] tuſſis aut
ab exterioribº cāis vt puluere q] fumo q] quo

Theorice

Haly IIo

ſt aſpitas aut er vociferatioe maſna aſt atu aſpitas aut aſa fitz in canali pulmoſis ac gut ture egritudo. ſciendu aſt tibi e catarros et raucedine in ſenib⁹ ipoſe eſ ſanari faciliter. Ait aſt h[yp]o cras q[ui]n in ſenib⁹ raucedo 7 ca tarr⁹ h[ui]o maturātur. hee ſunt paſſionu diuersi tates q[ui] gursuliō gutturi pulmoniſq[us] canali accit. Que aſtvin ipo accit meat[ur] hyz[ui]do eſt q[ui] c[ui] aq bibit⁹ 7 gursuliōs adheret corpi ac p[ri]ſis ſpina aliaq[us] h[ui]mo[] corpa. hec aſt ex egroti telliges intergatiſe ſi poſt aq poru̇ accidit aut p[er]ſicum eſum 7 alia huiusmodi.

Capitulum, xx. de paſſionibus que in pulmone ſunt.

C[identes] paſſiones p[er]moſi ſut grauſis tuſſis. aſma. a[he]latio. a[he]lit⁹, arctatio. 7 a[guſtia. pipneumonia ſanguis 7 ſaniei. ſputu. q[ui] e p[er]ſiſis.

Tuſſis q[ui] pulmoſe fit aut ex catarro aut ex mala ouſ p[ro]lone. Et de ea q[ui] ex catarro fit diu c[ui] ex q[ui] ſup[fl]uitas c[ui] a capite ad pulmoſe[us] deſcederit 7 p[er]ſe tuſſiz facit moſſa marie c[ui] m[à] acuta e[ſ] 7 ſubtilis ac comedens queq[us] ab h[ui]mo[]i ſit tuſſis moſſa e[int]mi vt i p[ecto]ze vytera faciat h[ui]uſq[us] d[omi] n[ati]s t[ib]p[ib] q[us]b[uſ]da m[à]m erp[ut] ſubrile[] 7 acuta q[ui] p[er]ſima eſt ſine patiés erp[ut] fine n[ò]. Aſt etem[us] erp[ut] in p[ecto]ze remaët 7 facile n[ò] maturat ingroſsafq[us] 7 pulmoné p[ro]ſat. Q[ui] ſi erp[uerit] tuſſis m[ou]e moleſa. Subtilis etem[us] m[à] a p[ecto]ze c[ui] tuſſi facile n[ò] aſcedit. C[ui] etem[us] ſua ſubtili tate a p[ecto]ze sublenata fuerit deſcedens in ſu[ſ] reuertik locu[] 7 tuſſis moſſiorti ſit p[ectu]ſq[us] 7 pulmo q[uti]n[ut] nec y[lla] e ſecuritas q[ui] ea in habitudine pulmoſis aliq[us] r[ú]paſ v[ea]: in deq[us] ſag[us] ſiat ſputu. 7 ad vlceratione v[aq]z q[ui]eſmodi patik pulmoſis p[du]caſ. Erp[u]nnt aſt h[ui]mo[]i paſſio moleſati q[ubuſda] in t[pi]b⁹ k[ta] ſubtili 7 n[ò]nuli viride. Accidit q[us] e[or]um q[ubuſda] ſebres varie eo q[ui] h[ar]ps q[da] putre ſcat ſup[fl]uitatu[]s in pulmoſe. Si ergo tuſſis h[ui]us diuturnu[]q[ui] ſiat t[he] varia[es] erp[ut] species. A[ui]t aſt medicoq[us] q[da]s. q[ui]n n[ò]nuli q[us] 7 cro[n]nice erat tuſſes. ſile q[ui]d gr[ad]ini ſcreanerit et aſt alij se vidisse cronicas patiétes tuſſes la p[ide] emiſſe alij ſi[lem] q[ui] in vesica g[ha]k paſſio neq[us] abide mitigat[as] 7 morb[us] oino finitum. Exer[et] c[ui] ſuit q[ui] m[à] g[ro]ſa cu[]q[ui]n meatib⁹ pulmona diuturno[]t mora fuerit 7 plixio[]t in la diſis eſt p[uer]ſa n[am]. Que aſt ex mala e[po]ne ou[ſ] tuſſis alia q[da] e[ſ] mala e[po]lone caſa q[ui]e[pl]mi q[ui] calo[]r[e] ſentit in a[he]litu patiés et ſitin 7 fridi delecta[]k aer[es] respiratione. eſt q[us] il iu[ri]b[us] 7 facie 7 n[ò]n uſſi. cro ceu[]q[ui] q[da] erp[ut] et coram. Alia ex mala e[po]lone frida e[ui]ſq[ui] ſi n[ò]g[ui] patiétis e[ſ] facies h[ui]ida. nec ſitiz ſentit aut calo[]r[e] c[ui] frid[us] nočet aer caliq[us] p[deſt] ae

ris illi respirationi 7 balneu. Accit aſt tuſſis in multis q[us] p[ectoris] 7 pulmoſis paſſiob[us] alio: r[ui]ſ: vt pleuresi 7 pipneumonia ſag[uis] t[put]o 7 ſaniei e patis dolore 7 alij q[ui] c[ui] ad e[or]ve niem[us]t r[ă]ctatu[]s exponem[us]. Accit 7 t[pi]b⁹ tuſſis q[ubuſda] aut ex aſp[itate] q[ui] gutturi accit aut cib[or] c[ui] p[ü]geti[ui] 7 aut p[ō]tic[or] 7 aut puluerie: aut q[uis] ex re canali que icidit pulmoſis. Et q[ui] ex h[ui]mo[]i ſit tuſſis c[ui] sicca e[ſ]. Eſt aſt 7 ſica ex g[ro]ſſa humiditate tuſſis q[ui] meatib⁹ inuiſca[]t pulmoſis q[ui] c[ui] tuſſi n[ò] egredit: aut ex hu- miditate ſubtili[]q[ui] diſp[sg]it 7 anſ[hi]s aſcedat [ò]po niſ: nec aliq[us] c[ui] tuſſe p[ò]t emittu[que] admodu[]s i[à] p[ă]dixim[us]. Aſma aſt paſſio vocata 7 a[he]lato or[th]omia ac a[he]lit⁹ artatio ex arſatione fiu[ſt]q[ui] meatib⁹ accit pulmoſis. C[ui] em[us] arctatio hec in venis ſit pulſantib⁹ q[ui] in eo ſunt aſma ſit 7 anhelit⁹. C[ui] i canalis e[pt]ib⁹ or[th]omia p[it]: e[ſ] q[ui] he ſiut paſſiſes. Arctatio ex hu[or]oe ex g[ro]ſso frido 7 viſcoſo q[ui] meatib⁹ hiuſca[]t. Si g[ur]tus paſſio hec tuſſi c[ui] q[ui] coru[ſ] e[ſ] d[à] tri ſtitia titillatio[]q[ui] a[he]lit⁹ magnitudo 7 frequëtia fine ſed[re]: qu[em] admodu[]s illis accit q[ui] vehe m[eti] 7 cucurreru[]t curui moleſto e[rito]. Sp[iffa] tur etem[us] freq[ui]nſo[]q[ui] ſit e[or] a[he]lit⁹ 7 ſi h[ui]p[af]ſi]o[]s d[omi]s ſupin[us] ia[]cuerit: acci̇ntia hec robuſtio ra ſiut. Et ſi re[ci]q[ui] ſtatuca[] leuviu[n]t ab eo. Eſt aſt qui h[ac] moleſtatur paſſione ſomni pauci maſſi[que] expiratione[] dilig[es] 7 respiratione[] aeris. Et tuſſis q[da]de ſit q[ui]n n[à] g[ro]ſuz nititur expellere h[ui]o[]r[a] pulmoſis meatib⁹. Anhelit tuſ magnitudo q[ui]n[us] h[ac] ex paſſio debi l[is] n[ò] e[ſ]. freq[ui]nſo[]q[ui] eo q[ui] aer [p]tui. o[po]r]eat eſſe n[ò] igredit pp meatu[]s arctatione[]: vt[it] itaq[us] n[à] frequëtia quo plurib[us] attrahat aeris ̇q[ui]tata[]t e[vi]cib[us] ̇q[ui] ſemel illi erat ſi p[os]ſet neceſſe attrahere. O[r]thomia autez 7 e[ſſio]: q[ui]n pe[tor]is lacerti op[ment]ac[us] eius c[ui] ſupinu[]s q[us] iaceat ſup pulmoné cadu[]t: 7 aeris c[ò]p[rim]ut meatu[]s arctatio au[ge]: nec patiés anhelare p[ua]let donec ſedens statuatur: i[de]co[]p[]a p[er]ſio hec anhelitus statio 7 or[th]omia voca[]. An[he]litus arctatio comune eſt accidens oib[us] h[ac] paſſio moleſtatis: 7 maiol[us] paſſionu p[ri]bus que accidut anhelit⁹ organi[es]. hec etem[us] m[è]b[ia] ſi inco[]modu[]s illis acciderit ab actione minu[n]tua[]s 7 deſiciunt. Et ſciendum quo[n]niam ſi paſſio hec fine tuſſe eſt qui pati[]t 7 hy dropiſim deferk. Accit aſt paſſio hec anhela tio[.]s. 7 or[th]omia ex calo[]r[e] q[ui] e[po]v[or] cordis fit multitudine repli[ti]ſu p[ect]⁹ 7 pulmoné. C[ui]ns rei ſignu[]s eſt a[he]lit⁹ magnitudo 7 pulſus ſitis grauitas 7 q[ui] lib[eri]t[us] aer[ê] respi[ra]t u[] p[er]irot: qu[em] admodu[]s in pipneumonia ſit. N[ò]n uſſi aſt anhelitus accidit arctatio ex ſplenis a[ſa] te qua in re anhelitus incitatur. C[et] ſit ex eneruatione e etiam hec paſſio p[ectoris] lacer[or] 7 calo[]r[is] debilitate naturatis qu[as] pati[]

Liber

tibus pulius est lat? mollis ?helit?tard?; et non est cu iuſſatione. Cperipneumonia aps est calix q[ui in pulmone est aps hoc alioq ex ma? fit ſanguinea aut colica q[ui ad pulmon? decurrit et non? catarrit fit ca? fluxus? ei? et capite, et q[ui iugulatio? c[ui pleureſis, aliar? p[roctus passion? cu? ad pulmon? transfert? ma? p[ter coſinitat?e. Cu? etem pulmo debilis est q[ui ab his purgant ad ip[mi medris p[erſcripti. Hu[us passionis ſigna ſebris est c[otinua et moleſta tuſſis: ip[us arctatio Grauis dolores et Graiſ tas in p[ectoris ?steriorib? genar? rubor et ocu? loz? eo? repletio venar? palpebrar? tumo? ſentit in facie pati?rdor? ſitim nimi? linſane deſſicatione et aeris frigidi deſiderat reſpirationem. ſebris est eo q[ui apatis calor? ad cor? vifq[ui perueniat. Tuſſis o[es comitat? paſſiones q[ui in anhelit? ſiut organis. Sicq[ui ip[us arctatio ac p[ter aps eo q[ui p[ct? arcet dolores aps ſequi? calm. Faciei ac ocu? rubor et ap[vor? calido? acſeu a pulmone ad caput et faci? ſet. ſact? est aſt rubor? marilla? accid?es p[iplemonie adher?es q[ui marilla? caro ra? ra? est: ideo vapores ſuſcipit calidos ampli? ?alie faciei p[tes. Inflamatio aſt ardo? ſi? tis quoq[ui ac lingue ſiccitas o[ia hec ex p[ctois ſiut calo? et cordis. Et ſi ma? paſſiōs co[erica est et caloris ſigna fortia erit: ſebris mo? lesta et o[ia que dixim? accid?tia difficillia. Q[ui ſi materia ſanguinea est caloris ſigna minora ſunt et hui? paſſionis domin? pulſus flu?ctuſus. Et cu? aps hoc ad ſanti? p[erſtupſo ſaniei t[pe g[naſationis ſebris accit moleſta hor? ro? quod? et rigore. Et ſi ſanie? hec a latere est vno ſentit eo in latere pati? grauitat? et ſi ſu per latus ſacuerit ſan? videt et lat? eius grane: aut q[ui iu? supori alijd ſit ſuſp[emum latere. Accidit aſt in p[ectore non? c[ui dolores eſtritu do? et tuſſis no? ſequi: ſignificato? paſſation? ip[am diſſensione ex v[eritoſitate eſſe q[ui pulmo? ni et opimo? costas ſubinuol?eti nulla ſit egritudo.OMne ſanguinis ſputu? aut ex pulmone est aut ex oibus anhelitus inſi? aut ex medris alijſ interiorib?9. Et licet videtur in pulmonis paſſionibus niſc fermo c[osumereſt videt nos tam? res ip[sa de omni consideratio? ſanguine texere qui ab oibus egredit? m[ébris interiorib?; quo videt de ſanguis ſputo? tractatus ſit vnus ordinatus et no? diſp[us quo facili? dicerevol?eti exhibeat scia. Dico ergo q[ui ſanguis ſputu? er malis est vnus accidetibus ſicut ait hypocras: q[ui ſanguis a ſuperioribus emiſſio quecunque ſit ſignum est ma? lum. Ei? ab interiorib? eritus ſignu? est be? num. Int[edit aſt eius aſt ab inferioribus eritus a venar? o[que in ano ſunt emorodi? dibus ſc[. ISanguinis aſt ſputu? aut ex cauſa est exteriorib? aut interiorib?9. Exteriores

Monus

caſe ſunt pernſoſi caſis vociferatio grauis saltus fortis cu? venе ſcinduntur aut ſeparantur aut inciduntur et ab huiusmodi ſanguinis emiſſio ſemel ſit. C[ab interioribus aut fit ex venar? corſione que ex fluxus? fit qui a capite descendunt ad pectus et pulmonem cu? materia calida fuerit colerica aut f[legmatica] ſalfa. Et ſanguinis emiſſio h[ac in habitudine p[rimo] pauc[ae est: dehinc auſtus donec muſa fiat. Aut est ex venar? o[ris apertione que fit ex repletione. Repletio earum aut ex mul[tilis est humo[ribus aut ex ſanguine qui purga] batur ante per euacuationem per menſtruo? ſc[; aut per venas que in ano habentur cons[cluſus? est venе eo replete n[imium] vnde et intumuerunt. N[on] un[que] aſt est venar? tumo? et iſlato? er caleſienti et humectant[ur] regimi ne qu[em] admodu? balneivſus nimi?9. Et non? c[ui] ex maſa est complexi[one] frigid[ae] et ſicca q[ui] ven[as] nimi? ſp[iffat] et earu? adunat p[tes] intaſtus vt alie alijſ acuantur] vnde et aperiuntur qu[em] admodum luto accidit cum deſſicatu? etem] fuerit ſcinditur in partes. Et ſanguinis ſputu? aut ex capite est et emnuctione ſignificat. Aut ab o[re et ex ſcreatione emittitur ſignificato? translationis ſuffocatione. Aut a surgulio? ne et gutture et tuſſi ſignificatur. Aut a meri et dolores] ſignificatur qui inter duas est ſcaplas. Aut ex ſtomaci o[re ſignificatur] eo qui in ſtomaci o[ris est loco dolore. Aut a ſtomaci p[ fundingo et vomitus eius ſignum est paucuſes] dolores. Aut er pulmonis canali et ex ſcreati]o? ac tuſſi ſignificatur pauc[ae etiam modico sin[guarum dolore. Aut ex ip[so pulmone grauſi] c[ui] ſignum est tuſſis: q[ui] ex emiſſio ſemel fit clar? et ſpum] habet: qu[em] admodu? in apho[ris]mo? libro ait hypocras. Qui ſanguin? ex] p[uit] ſpumofum a pulmone excreat. Aut certe a p[ectore] erit et tuſſi ſignificatur q[ui] emit titur paucum est et hyzundini ſimile. Accidit autem ſanguinis a p[ectore] ſputum illi mar]t]me ad quem catarri] accelerant et p[ectus] illi debile est et que a capite et p[ectus] descendant] ſuperfluitates ſunt tenues et acute ſuo] vulnere] rantes acumine et membra] hec exco]ziantes et quoniam in p[ectore] ſtricto] venarum acces] eratur] ſeffura cu? eius venе debile ſint et ſub] tiles. ISan[iet] vero ſputum aut ex apostes] mate ſit calido quod p[ectori] aut pulmoni] ac] cidit aut p[ectoris] lacertis: aut operimento] costas, ſubinuol]enti aut di]phragmati: a] quo ad pulmonem] tendit raritate erucans] ſua] et attractione ip[ſus] quemadmodum in] pleureſi] accidit ſi apostema in vulnus] con] vertatur: aut post ſanguinis ſputum: aut] ſiſura non] consolidata: que ad ſaniem] con] uerſa ex: emitti]q[ui] ſaniem] eius cum ſputo] na] tura. Et que ex] calido ap]ate: aut ſurunculo

## Theorice

ſciendum tibi est 9 o œ his natu in partib9 apſa: ſi ad ſaniei couvertak adunatione ſebris rigore, et hora: accidut patièt: eo ſantes gnetur et ab hac eruptio ſpatur: ex hora: ſ. q q eger e ſebucitat et rigore: accit. Eruptio aſt aut aut i ſeptimo ſit die aut vicesimo: aut qdrageſimo: aut certe ſerageſimo: quæad in pnoſtico: libro hypocras testat: hocq: ſeom mæi calore: et frius groſſitie: ſubtilitatè. Cu eteni mæ cala est còpione ſuba ſubtilis eruptio ſeptia occurrit. Et ſi adhomi adda: patièt còpione calidæ eſſe etate: eſſe inuètutis plenitudine: ſps anni prefens eſtatè: certi9 erit ſignu ſeptimo futurâ eruptione die. Qd ſi calida qde ſit mæ ſz groſ ſa ſubſtata: eruptio vicesimo ſeqitur die. Sed 9 ſi patièt pariter còplo: etas qz 7 anni ſps media ſint in calore firmius erit ſignu materiâ circa calore: mediâ eſſe ſuba groſſam et ſtic eruptione qdrageſimo ſperare opz die. Qd ſi frida eſt 7 groſſa mæ: ſerageſimo kiet eruptio die: magis at ſi egri còplo frida e: ſicca. etas. ſenectus. ſps ſeſens hiès. Dec eteni eruptione diſſerri qſo: ſerageſimi certificat die. Cci at ppiqua ſit eruptio ſebris firmatur grauinas et rigore. Et ſi apæ aut furſiculus in pectore est: dolo eſt 7 ſuitas i pectoris anterio: 9 ſuior. Qd ſi in altero pectoris latere egrì cu ſup pa tiès iacuerit lat9 in latere ſentit firmati: tanq qdsâ graue 7 onerosu: ac i eo ſupſſu: cp ſi in utroq fuerit apæ latere i utroq doloz ſentit 7 ſuitatè i qcûs iacuerit latere in ſupiori graui tatè innenit. Cu erumpit emiſſio nonunq: ad ſupiora ad ſputi qd p tuſſem fit. aliqn ad iſe tioria têdito: ad ſom 7 itestia ſanies. Et ſi mæ mæz advena: milerit maiore: qvocat: 2cana ad eparab ea tendit: 2 aut ad ſtomacum 7 intesti na mittur 7 venas q dicunt: 2cauitates aut ad veſcâ cu ſanies ad renes puenerit p eã cœca venæ in q via a ſanguie ſepat. hui9 paſſiòs dnis ſebris ac it qtinua niſi q ſanie hæc citi9 purgant. Si etem ſaniei ſputi diſferetur ad pittim patiès deducit quæadmodi hypo cras. Cu it ſanti: pleureſis et piplemois: puer titur: ſi nò in qdragina purgeſ dieb9 in pittiz deducit. ſanies etem pulmonè corrodit ac putridu facit. Sic quoq 7 ſanguis facit sputu: ſi in ſaniei ſputi conuertak. Marie aſt pitis ſis his accit quoq etas a decè 7 octo annis e: qſo: triginta: qno: pp caloris hæc in etate dна tionè ſup qplonè qmo: eon medbia 7 pulmo mollia ſunt: vy: 7 ſanies facile illa corrodit et citi9. Accit et ſepe his quoq: corp9 hui9 parati eſt paſſiòs aduentui: quoq: corp9. ſ. ertile eſt: ſut: acut9: pect9: stri: tu: 9: capule ſublata: ad pomeriòra eminètes 7 ad quos catarri acce: lerat calidi. Cu9 etem pect9: stricti eſt q: i eo ſunt venè cito: rìpunt: pp pectoris arctatione e: debilitatè. Catarri aſt calidi icidut 7 vulne

## Maly

III

rât ſuo pulmonè acutine. Et ſciendum paſſionè hæc trâſire et salti: a patrib9 anis in filios da re. Cptiſi: aſt ſignificâcia ſigna ſebris e: the rens: fed trâquilla 7 mæſuta die nocte: ro buſtio: ſicq: et poſt cibo: ſit appoſtionè. Ac cid it etem: hæ hora calori quæadmodi et cali ſi aq ſuperfund a: caloris accit euapozatio. Accit et paſſione hæ moſtatis nimio: fat: sarì ſuore oculi eon: pfundant gene rubèt vngues 7 digito: ſumma conicant: digito: caleſi: extremitates pedib9 eon: apæta ſunt molla: appetitus iminuit: cibo: et oino ethi: ce ſigna de qbus dicti eſt in eis appent. Por ro oculi: pfundant: eo q humor: ipſo: fiat it queſactio 7 deſſcent: Et genar: rubo: ex va: po: um calido: um: ascen: ſu ad faciem vnguis conatio eo q que illos roborat et stringit ca: ro liqueſit. C: extremitatum digito: um: ca: lo: ex caloris in: membra: radicalia discrimine 7 firmitate que ſunt oſſa 7 alta huſmodi 7 qm in digitis oſſa dominâtur. Pedum apæ propter quod a fornace: remoti ſunt caloris naturali: 7 vitali: virtutis: vnde 7 moſiutur: accidit: illis apoſtema quemadmodum: mo: tuó: pedibus inflatio. Et appetitus ciborum defectio propter paſcetis: nutrientis debilita tem virtutis. His ita: qsignis hec ſignificatur ptis. Nónunq: aſt medicus in his que eger erpuit ambigit ſantes fit aut flegma. quare ſputi in aqua: mitti oſ: p hora: dimittere am: plin: cp: q ſi infundu mergit ſanies eſt: 7 ſup natat aqua flegma eſt.

C Capituli. 9: 9. de paſſionib9: lacerto: um pectoris 7 operimenti costas inuolenti cauſi: qz eſignis.

## Perimèto

costas: ſub inuolenti q accidut paſſiones i pectoris la: cer: tis: apoſtema ſunt emiſſiones ſurbi: culti. Et ſi apoſtema optimè to: tas ſub inuolenti accidi tpleureſis vocat: 2 cii in pectoris: lacertis doloz: dicit: lateris. C: plexu re: itaqz apoſtema cu: e calidu: qo: ſubiuolæ: ti costas optimè o accidit. Et huic adheren: tia paſſiò accidètia quib9 ſignifica: ſebris eſt indeficiès que ab ipſus in principio nò ſepa: ratur: ac tuſſis que nihil in principijs emitit: anhelitus angustatio. pungès doloz. Et cum paſſio: difficilis eſt doloz: a costis incipit: 2 ad furcular: aſcedit ptes: eo in latere in quo apo: ſtema eſt. Nónunq: aſt inferiò: deſcèdit in partes: que ſub ſunt: hypochidrijs. ſebris qui dem generat eo q calor: ad cor: perueniat. p: pter qo: primu: eſt egrotanti membro. Tuttis p: popter expellentis motum: virtutis ad nocte: tem pellendam ſuperſuitate: Anhelitus ar: ctatio: quoniam apoſtema anhelitus oppris: mit meatus. Punctura vero eo quod in opes

Liber

rimèto fit aпа и doloris ad furculas aſcēſus
eo q opri¹m costas subinuolnès furculas ſhit.
Si etem apa in ſupioſib fuerit ptib opimèti
ptes he ch itumuerit dolori ear furcule mæ-
me и brachia 2 participat. Doloris ad Iſerio
ra deſcſus loca:qin in ptib è ſiferiorib apa
opimèti:qin cu apata fuerint loca: dolori eo-
rú q sub hypocúdrus ſunt 2 participat. Plen
reſits itacq ch cu ea pufut ſit a pnpici pufubiz
est и brenis. Cú tem 2 qrto 1cipit ſputu die ſep
timo crisìs occurrit vel yndeclò finis 2rto de-
cimo. Et si in octanu differat morbus plogaſt
2 crisìs differtur vſq in diè tricesimú и tepe in
poſteriora. Significat aut ex ſputo ipso apat
ſpès. Si etenim rubeu ſit 2 spifti ruboris apa
ſanguineu eè significat. Si croceu ant ruboris
clari aut in croceu percutiis: apa colericú eſſe
ſignicat. Si color illi albus è 2 ſpumofu apa
ſlegmaticu eè moſtrat. Qd si nigrú aut luídu
cole nigre mo:bu eè moſtrat. Duo at hec apa
ſlegmaticu. 1. и nigrú per parh in costas subin
uoluèti accidut operimento eo q ipsa groſſa
ſint 2 operimètu tenue и strictu nò nifi subtilè
ſuſcipec mám hec en citius 2 facilius in par
tes eius tráſducit 2 groſſa má. Sanguis aut
2 colera rubea subuliores ſunt humores 2 q
ex eis ſunt apoſtemata ſepius in operimètis
oriuntur. 2ic itacq hypocras in aphorismorú
aut libro. Quib acidus est ructus pleureſim
nò facile patiſtur acidus eteni ructat ex huo
re fit ſlegmatico in toto vn anti corpe ch in ſto
et 2 fuerit multiplicat. Groſſu aut 2 viſcosum
ſlegma operimètu costas subinuolues nò ſu-
ſcipit. 1. in ei nò tráſmittik ſubam:io ergo huı
bis accidètis pleureſis nò accidit niſt forte p
raro vt si acciderit in eoq corpib colerã adu-
nari rubea aut colap admixtiones q ad operi-
mètu influant 2 apa generèt eiusmodi. CLa
teris dolor apa est qd in lateris ſit pectoris: 2
alind quidè in operimètis ſit interiorib pecto
ris lacertis. 1. q inter costas ſunt: significatur
q febris 2 dolore ac pncſione q in eo ſunt la
tere in quo 2 paſſio ſine púctura magieq an-
helitus tpe:nec tuſſis illud comita: aut ſputu
2 ſi fuerit tuſſis: ſed leuıς 2 fine ſputo. Et ſi pul
ſatio tpe 2 aer respira: ſit durior: ſiſt paſſio-
nè in his eè q pect dilatat: lacertis: ſi aut cum
erpira: in lacertis pectoris qd tactu significa
tur apoſtema: etenim caput habet acutum.

1. Caplz. 22. de paffionib diaſphragmatis.

Diaphragmatis

paſſiones: alie ipſi, pprie ſunt: alie
er alioq fiut còparticipatîo paſ-
ſiòs mébrop. Et q ipſi, ppria est
paſſio: ea è q er mala accidit 2plexione: 2 apa
tù diuèrſtates: quèadmodù que illi accidit
paſſio q berſamon vocat quã nos maniſa dixi

Monus

mus: apoſtema. 1. in diaphragmate q mentem
ſequit alienatio eo q a pectore ad cerebú 2
cò participatione trâſeat. Que at illi ex paſſionis
aliern mébui 2 participatîo ſit paſſio. aut ex ce-
rebto accit aut ex epate. Ex cerebro, quæad-
modu illi paſſio accidit cu 1 cerebro calm ouſ
apa métiſq seſt alieatio. Differit at mé: alie
natio q ex ipo ſit tîn diaphragmate q ex cere
bio qin q ex métiſ fiut accidëta: vt puſſatio
obliuio, lachryme, lippituſo. a pariethb pa-
lee collectio ſimbriarub: reiecto velis: oni
ſccitas pimo in paſſioe nò apparèt diaphrag-
matis: 1. cu paſſio roborata eſt 2 in oculis ſi
rubò: vêtris ſupplanſi ſurſuz contrahit 2 an-
helie 2 fit difficultas. 2. Ex epate vero ſi fiat il
li paſſio queadmodu in ipſi accidit apate mu-
fis 2 anhelie2 arctatio ex participatòe diaphrag-
matis 2 epatis gibboſtate eo q adiuicè collie
gata ſunt: ſiſturq hoc q egrotas grauitemat
fiut 2 dolori 2 iòtro latei 2 hypocúdris loci,
3. Caplzm. 2. de paſſionib còdi accitubus.

Audi
que accidunt paſſiones
alie ipſi tîn pprie ſunt: vt
qui illi accidit dolor 2 palpitatio: 2
dam aut ex alterius mébri compar-
ticipatione in paſſione aliqua que est defect.

CET cordis dolor aut ex mala est còplekione aut moſbo organico aut 2 finationisepatio ne. Mala qo 2 plexio aut calida è 2 pulſus ſignifica: magnitudie aut frida 2 signi illi pul
ſus è puitas. aut húida cui mollis è púſis aut
ſicca quâ p[]l[]v măſeſtat durities. Qd ſimala
qpoſita è còplo[]r púſus còpòſi. peior aut oib
q acceit q[]p[]o còdi mala ſicca è: 2 ſicca ac cala:
ab his teni ethica ſit veloci. P[]oft has paſa:
còplekio varia est q defecti parit. C[]rganie:
aſt moſb aut ex apate est ſanguieo: aut colie
co còdi accidèt aut illò capſule circuſati. Et
cu hoc accit longu nò vitut 2 veloci2 moritur.
S[]iſtur hoc inflàmatòe grauitate 2 diſſiſione.

C[]continuationi ſeparatione vt vulnus qd a
pectore mittitur ad cor. Et ſi tahana ad corpe
netrauerit qet 2 cauitates. magieq ſinſtrà ſi
tiz morik hò. Qd si nò ad 2 cauitates penetret
paulopoſt obiſt. Sic 2 i obibus q dolò: faciut
cordis cauſis ex apatib alijq hò nò vitut ni
ſi turta morbi quàtitate è 2 nuttis ac debilitatis.
C[]palpitatio 2 tremor aut ex hülditate ſit ad:
ſa q in cordis còcludik opimèto: cui2 ſigni est
q patiès cor ſuſ ſentit tach crepitaſs in ad: nec
etenim dilatari potest aut reduci 2 pter humi
ditatc: aut ex apate qd illi accidit. Et ſi apſie
ma calidum est homo moritur: 2 ſi durum de
fectio ſequitur 2 in defectu moritur: aut humi
ditate ſanguinea, quèadmodum innen acci
dit de quo refert. Haliennus: q cordis titillatio
ſingulis illi fieret annis. quem per flebotom
iam tribus medicatus est annis continuſ.

Theorice

Maly

112

Ut aſt quartus factus est ānus ante 3 paſſio
ſieret ſebotomari fecit: ſicq. titillatio reddis
tu no habuit. Accidit at palpitatio ex melicis
vaporib? q ad cor afceduit. Cedeſt at vitat
est ſenit diſſolo 3 tutis: hmoi at diſſolo aut ex
replone fit q 3 vutut Grauat et oppimit quæad-
modi in defectu q ex replone fitvenarit ex hjo
ribus et stó a cibo: vt fit in fastidio ſitate ch pu
tredine: et ſcut ex cerebi reſplone fit vt i apo-
plexia videre licet. Aut ex euacnatioſe certe 3
moderate q virtutè diſſoluſt et diffipat: quæad
modi in vêtris accit fluru nimio et medicam
nis potu: ac nimio et imoderato ſudore: et ſan
guis p ſlebotomu emiſſioe: aut a narib? fluru
et meſtornu imoderatione q mulierib? accit:
ptuſa purgatione et ſaniei a vulnere egressi
ne: cibo abſtinetâ labore nimio hmoi alij
euacnatioſis ſpibus ch imoderate ſunt inti
vt ch inutili q nature no 2 fert qo vtile euæ-
nekt. Wala coperio cała est quæadmodi in ſe
bibus accit. Ex frigida vero quæadmodi in
oris stói paſſione q bolísmos vocat. alijſa ma
liſ cōpionibus ch ſemel imutank. Fit etis er
dolore graui 3 tutis diſſolutio et spus euacua
tio quæadmodum dolore in ore stói facto: 2 in
colice acileos dolozib? et diſgregationi vlceri
bus ac vulnerib? q in eis ſiut 3 neruis: aut la-
certor capitibus alijſa paſſionib: a qbusdo
loras ſunt pmoleſti: accit defectus et mifics
ſuffocatione: eu z vapores ſubſtollunt fridi a
matrix ad cor. Nonunca at defectus fit ex
métri alicui? ſube corruptione et mortificatio
ne ch vapores ab eo ad cor: ſerunt fridi: vni
defect? accidit. Accidit etis ex aſpate qo cordi
innascik: vocatur q einmodi defect? cordis:
ſit ab eo moris ſubito ſpecie. Accit etis i pu-
cipjſis accesionis periodicar: ſebriu, aut dolo
ris cár q er calore fit. Aut pp putridi hnmoris
ad stom decurſum accesionis ſebris articulo:
vnde 3 tuts Grauat vitalis: aut patièt febrè ch
aſa est mébro in aliquo nobili 3 molesto. Cú
itage ea hora huo: ad aſpatis decurrit ptes au
getur et eins roboza: dolo: ac defectus sequi
tur. Aut certe fabricantı in stói ore debilitas
est: ſuſcipit q influit humores: q 3 grossi fue
runt 3 tuts Grauat et opprimitur illis et defect?
oil ch 3 male ſunt cōpionis: dolo: ab eis fit
qué defect? ſequik. Accidit at defect? er aiali
bus accidetib? ex timore quidem pp caloris na
lis et vitalis virtutis ingreſſuz ad corpiſ pfun
da. Et ira eo q calor egrediak et dispersitur.
He ſunt defectus caſe. Cigna aſt eius ex
tremor est frigus et 3helitns debilitas ac fris-
gus pulſus puitas et debilitas. colo: croceus
et ſaclamek illi no audit bn: 3 ſt tach 3 ſi lôgin
quo poſtus fit loco aut post alij. 4 The ſunt
paſſionu diverſitates que in corde nascitur et
omnibus ſpiritus instrumentis.

Capitulum. xxiij. de paſſionibus organo-
cibi. 1. de meri et de ore stomaci.

Aeim

cibor ſunt organis
paſſiones: alie i meri
alie in stó. alie in inſtitutis alie at
in epate. alie i splene. alie in felle.
alie i renib: alie aſt i vesſca fiut.

C est q in meri.alie in ei? ſub a. alie i meatu p
quê cibus ad stò mittik. Et q ſube eins accit
attrahenis est debilitatio 3 tutis q cibù attra
hit ab ore 2 stò mittit: 3 tuti p quâ ſit vomit?
debilitas. he aſt 3 tutes debilitatur aut malí
cōpionis: aut organici morbi: aut 3tinuatôis
ſeperatôis cã: aut incomodo quouis qo lacer
tis accit et? actiòes ſtatuertibus. Wala 2plo
aut cała est: 2 ſiti ſiſtur et frigidorù vtilitate,
potuń. Aut frida et signiſica: còtrarijs et ſtis.
s. ſpencitate qo calido: còferat illi pot?. Aut
humida et oris patet ex hüdiitate ac ſcreatuſi
multitudie. Aut certe ſicca cui ſignu oris è ſic
citas. C Organici aſt morbi ſunt vt aſpa calni
qo er ſebre signiſica: graniq siti et dolore qui
patièti inter duas ſit ſcapulas. Et frigidù aſa
qo er grauitate et pôderoſitate ſine dolore ſi
ſigniſcat. Còtinnatioris ſeparatione vòit? ſeq-
tur ſanguis et dolor iter ſcapulas. Et q in lon
gum est attrahêdi facit iminutio: 2 et p latu
in vomitus ſexpulſione facit diminutione. He
ſunt q in meri ſiut paſſationi diverſitates.
Que in eius fit meatu opilatio est. Opilatio at ex
aſpate qo in iteriorib? accidit et i p[mi] opilat ſit:
aut ex aſpate qo lacertis ei? adiuuâtib? actio
ne ori ſtur ab exterioribus còprimiturqmeri et
còprimik meatus ac obturat. Et aſpatis ſi cali
dum est ſignu dolo: eſt et ſebris ac moleſta ſi
tis et cù aperitur aſa ſebris robustior ſit accit
q[ui]or et horro: patièt. Qo 3 ſi frigidù in loco
ſit granitas diſtenſo et maus opilationis ſi
gnuz que in meri ſit transmissionis cibi prohi
bitto est ad stomacum.

De stomaci
morbis. Que in stó
ortitur paſſiones: alie
in ei? ore alie in p[mi]unditate ſiunt et conatiòe:
Et que paſſiones ac dolores i ei? ſiut ore diffici
les et moſtiffimi ſunt eo q in magni. ſunt ſen
ſus mébro: et q[ui]s ex modica nocet graniffime
cã inti vt nonumq ad interitu deducat et cor
dis vicinia et cerebri còparticipatiorè. Et q ori
stói ſiunt dolores: quidã coës ſunt ipſi et mé-
bri oibus vt mala cōplerio et aſa còtinnatio:
nú ſeperatio. In quibudã illi alia participat
mébræ vt cerebræ et cor. Cerebri dè còpartici
patio vt puigilatio et animi diſcessio et ſebri?
despiètia: ſomnia mala epilepsia ſpaſin? ob
ſkupe factio. Refert aſt ſuo Saliens in libro
de ſanationis cantela se vidisse qibus in ſebre
ſpaſimus ſubito acciderit. cù ſpaſmi in eis non
apparuiffent ſigna: poſt qué vomitus factus

Ziber

est colerarù et spalmus quieut ab eis statim. Accidit aut abos multiplicáti malos accidetia peffima vt oſcritio et ſingultatio: q. cu his q. in eo? ſut stó fuerit purgati hózib? accidetia illa cedunt. Et vero ad cor? 2participatio ne fit defect? et palpitatio aliaq. Tsut aut et ipsi app:ij dolores et morbi stó ori:vt appetit: corruptio: et caninus appetit? et q. bolísmos or? et ipsius appetitus cessatio: dolores p[or]cozio?; ſi tis: cibó in stó ore natatio. Et q[ui] stó ex ma: la accidit cópione ſiquidè ca[la] fuerit ſitus est et calor qui patiés in stó oris loco ſentit: fride actu delectat potu aq etiá ſi exteri? apponat. Q[ui] ſi cui ea mă fit calida: ſubuerſio pariter fit in ore amaritudo ac defect? Cui aut mala cóplexio frida è q[ui] hæc h[us] paru ſitit et calidorum actum p[de]ſt appoſtio ab exteriorib: ſup. stó os: et eo? que calida ſunt et p[ug]ëtia porrectio interior. Cuá ſi mă comitatur co[le] nigre aut flegmatica patiés in ore ſaporè ſentit accidu. Et ſi volueris díſcernere q[ui] stó accidut ex ma: la 2plone ſingulari: queq[ui] ex mala cui mă cóplexione: intuere q[ui] co[spere] emittitur p[ro] vomitú post bono? pozicione cibó: et ſi cui aliquo mitius è cibus chimo[ru] mala cui mă è cóplo: q[ui] ſi nihil inueneris admírtu mala ſingularis est cóplexio et ſine mă. Urina q[ui] idè ſi[ſt]. Cum etenim post cibum téperatú ſumpti[na] aqua: q[ui] medlocriter ppinatá spiffa è q[ui] densa: materiá cui mala cópione eſſe ſi[ſt]: ſi tenuis clara: ma: lă ſi[ſt] eſſe folá 2plexione? et ſine mă. C[C]óplo aut humida et ſcca vir eſtrudiné hic faciant nifi longioris fuerint t[em]ps. t[us] et enim[que] peſſima aſſerut accidetia. Et humida mala cóplexione hydropilis fit et ex mala cóplexione ſtcca con ſumptio. q[ui] ſe paſſio ſenect? an vocata. C[oe]que in ore ſtomaci ſunt apata aut calida ſunt et ſe bie ſignicătur ac p[er]cuffiòe et grauitate ſiti ăgu ſtatione ſubuerſione et ſub tactu groſſitie in oris ſtomaci loco cui calore: vt aut ap[á] hoc ma[tu]turatur emiſſio fit: p[er]cuffio[que] ſeque ſe for[ta]t et horro: adiſac ac rigóri. Hec eteni duo ac: cidentia acuminis materie c[à] ſunt: et q[ui] stó os p[ug]it. Et c[ui] emiſſio in fanié mutat: fanié: q[ui] ipsa egredit p[ro] vomitú purgatur. Aut vero frigidú illi accidit apa: quod grauitas ſignificat: et in oris ſtomaci loco groſſities fine calore et ſiti. C[Continuation]ú ſeparatio qu[ead]modi et in meri ita et hic quoq: fit: et illi q[ui] illic dicta ſunt ſignifica[ſignis. C[Appetitus] corruptio aut er augmèto è: aut diminutiòe aut q[ui] c[ess]at o[ino] augmètu aut: m[in] in 2litate est cibó: qu[ead]modi m[ier]ib? accit p[er]gnátabus vocatur q[ui]mo[di] mo[bi]b? appetit? malus: aut in 2quàtitate et fames viciſt. q[ui] ſi fuerit imodera ta fames vocat[que] canina et appetit? camin? Im minuto yo in appetitu est cu aut iminuitur aut recedit ciború appetitus vt in paſſiòe que

Monus

bolísmos vocatur. C[]malus ita? appetitus est maló[rum] in qualitate cibórum appetitus q[ui] ex malo fit humo[re] in 2litate in ſtomaci cócino ore: vnde acidos defiderat ho cibos: aut fal: fos: aut ponticos: aut p[ug]êtes. et q[ui]q[ui] terrá: g[ips]um, carbones testas fictiles, aliaq[ui] h[ui]mo male 2litatis, qu[ead]modi p[er]gnátab[que] accit cu in eo? ſtomaci ore adunátur ſanguis méſtrui quo fet p[ac]ſick ſup[fluit]ates. D[estruus] etenim ſanguis ſup[fluit]atas est ic[or]po[rib]ú mulieru q[ui] natura pauit ſhationi. Ut ergo concep[ut] fit te pus 2cítatur ſanguis hic: et n[ò] exi[mi] ſuis t[em]bus et q[ui] in ipso melio: est et ytilior: ſeu[mi] fit c[ibus] et qui ſubest et táté è vtilitatis et b[ò]ſitá: ad m[am]millas ſerf et lac fit: q[ui] aut malu in eo è in corporo remanet mulieris et ei? pars quidam ad stói tendit os. et appetit? exercitat malus. Et hoc q[ui]q[ui] primo accidit méſe mulierit et c[eso] ac tertio: quarto yo ſinik. F[etus] n[am]q[ui] p[er]duo pn? et panco paſſic ſanguie. et ei? reſtat co: p[ia]: yt at creuit ampliori id get cibo: vnde et maiori paſcitur ſanguinis 2quàtitate: nec eius deinceps muliert ſunt appetitus eo q[ui] ſanguis amplior: pars in fetus expe[ſ]datur cibú. C[Aug]mètu ve ro appetitus i. fames ex mala è cópione frigi da que stói accidit ori: ſignificatur q[ac]ido ills sequenti ructatu. C[]mmoderatio aut appetitus canin: q[ui]c[ui]t appetit? cui? n[ò] satura: d[us] ex h[ui]s ore fit acerbo q[ui] in ore cócluditur stói et inter corporis et i? p[ees]: ſignificatur ructum acido et appetit? potus aque iminatòe multa: h[ui]na eſſiòe. Aut multa eſſatione que toti accidit corpori: 2ſiderat q[ui] medra reſtauratio n[em] eo: q[ui] que euacuata ſunt: qu[ead]modi post ſebres accidit quarú finis per euacuationem est ſignificatur p[re]cedèt i[mi] euacuatiòe. Mem b[ia] enim cui c[ibo] euacuata ſint: que in venis ſunt attrahút. Et venis euacuatis c[ibus] q[ui] in epate est ad eas trahitur: quod cui euacuatis fuerit q[ui] in meſaratis c[it] accib[us] attrahit. E[ui]ta meſaraica ab itestinis abtrahit ſubtilibus, hec a stó c[ib]o[rum] fames k[it] que p[re]ceſſit euacuatiòe ſignificatur. H[ui]q[ui] ſignificatio p[al]ſiòis faſtis est gravitas et q[ui] p[ar] tollerari p[ot]: et c[ome]ſtionis imoderatio int[em] vt granet: i[de]oq[ui] et vomitu c[ibus] p[ell]itur aut eg[one]. Differunt aut paſſio hec q[ui] ab euccuatione k[it] et que ab h[ui]s ore accido q[ui] q[ui] ex inanitione fit diſsolutio n[em] non habet nature. C[]ppetitus caſus aut er mala est cmoplexione calida q[ui] ſtomaci os enernat diſsolutioq[ui] in eo ſunt: ſignificatur ructatu qui accidit famoſo: quiq[ui] odori ſimuli k[it]s est luti: ſitiq[ui] faſtidoq[ui] c[ib]o[rum] aq[ui] fride deſiderio et q[ete] et frigidoy actu appoſtione exteriòri: ſuper os ſtomaci. Aut ex humo[re] colerit co aut falso ſignificatur q[ui] que accidunt ſtomaci ori puncturis et ſubuerſionibus: vomitu multoq[ui] aque pot[us] deſiderio oris amariti[dine]

Theorice

dine aut falsugine. Humor nasc coleric et salut
s us sitim quocat et nimiu potad i appetitum.
Mónsú at cibor sit appetitiminutio ex hu
more viscofò: q os stòi alunt et replèt quâ nec
pictura sequit nec tussis. Et aliqón appetit fit
paucitas ex huoze putrid o in stò a quo appe
titus cibi fit paucitas: et q li pressio fricatios
in stò ore. Accit aut appetit cesseratio cu inco-
modi qò vis neruo accit q a stòi os venit: ce
fat etem sensus ei sigturq q cui ea est cerebri
passio: vt mètis alienatiòe. Que aut bolis-
mos vocat passio famis. I. imoderata cu ap-
petit cesseratiòe ex male aptonis fride imode
ratiòe sup stòi os fit: ciborsq inimitiòe et vir
tutis debilitate. Hac signt passionè q tactu se
et hò oris stòi loci fridù et appetitº causus et a
cibus phibitio dolor et defectq cù illa kiit cor-
poris sfumptio. Et fames qo accit in passione
no fit stòi ori iz olim ututi mèbror. Et inter
hac passione et appetitù cantinu d'ria q i bolis
mo appetit cesserat et debilitat i appetitu ca-
nino appetitina è ptus valida et membra re-
pleta sunt.

Passio qe cœrdiozvoacat dolor: q ori ac
cit stòi vocatq hmòi medici et
aliu cœrdioz dolor: eo mèbrù hoc cordis
loco primi sit p còinitatè. Et hec passio aut
ex mala est apfione calida quâ sigt passionis
mitigatio et doloris cu actu frigida apponù-
tur exteriò sup oris stòi loci: fridozìs poten-
tialiter cibor porrectiòe. Aut ex huoze coleri
to q ad stòi os deffuit: sigtoz illù q simul gra-
uis accit subuerio et extrematù frigus. hec
aft passio molesta est et difficilis: aliqón hojem
er doloris magnitudine pdèss pp huiq mèbri
sensus nimietatè. et ei cœrdis loco vicinia. Ac
cidit aut aliqón colerar fluruz ad stòi os fieri
cù dolor: qe inest magni. aut triftitia grauìs:
et cu cibor fit abstinétiavnde dolor: fit granis
intim vt qnq morè pariat. Est aut hoc eo q
optimi sit stòi os senfus qdòs loco cordis pri-
mi sit. Monis aut ad stòi os flegma decur-
rit putridi et fit abinde patièti angustiatio et
abominatio: quæ ad modi ex humoze fit cole
rico. Cibor sup stòi os natatio expellentis
fit debilitate ututis Cuiq signi est q patiens
hora qua cibus fumik stòi os sentit grauari et
ledik his que comedit. C sitis vero imodera
ta et multe potq aque: aut ex oris stòi kiunt ca-
lore: aut ex ipsiq fìccitate: aut humoze falso q
in eius adunak tunicis aut in itestinis subtili
bus aut in meseraica: aut ex epatq calore. Fit
etis sitis ex pectoris et pulmonis ardore diffe
rùtq que a pectore et pulmone queq a stò et
it estinis ac epate: qm stim qu ex pectore
oitur et pulmone aeris mitigat frigidi respì-
ratio que aut ex stò talys est nifi aque potu
no mitigatur frigide. Et ait Sal: qm qubusa

Malý

113

skis granis et frigide non sed data est potu aq
nec aeris respiratione frigidi mortuïg sitten
tes sunt. Quidâ etem dípsaides comederit
serpètes: quidâ vinu in einu modi ceciderant
biberit qdâ vinu yet stomacus eoq nimio
erarfit calore: qdâ nautigabant alto mari et
aqua priuati sunt snaui et ad aque poti mari
ne coacti sunt ynde et sitières obierit: alij cuz
aquam bibilent marinam natura eoq emol
lita est et humiditates corporis euacuate.

Apostemata vero q stò accidunt
alia calida sunt et p
cuffione ac grauitate febrì ac sit: angustiatio
ne et subuerstone significat et grossitie q sub
tactu est cu caloze loci stòi oris et cuz putrida
facta sunt et emisiones kiit pcuffio robozat:
febris còfortat: additur q his horò et rigor.
hec etem duo accidëtia acumis materiei ça
kiit et mèbri püctiòis. Et cu eruptio fit p vomi
tu sanies euacuat. Sunt et frigida que cum
grossitie fine caloze et sitti: fed comitare graui-
tate significat. C còtinuationi vero sepatio
que ori accit stòi eodè fit modo quo et in meri
eisdèq significat signis: nifi q dolor et esri-
tudo hic in stomaci sunt ore.

C Capitulum. pxy. de passionibus pfundita:
tis stomaci.

Comaci pfunditati que
accidit passiones
sunt mala digestio fastidium. dia-
ria. pturbatio. lienteria. vomitus
ingustatio. inflatio. ructuatio. fl
suis et laci in stò coagulati. Et mala digestio
ac fastidiu qò ab ea accidit digestiòis. I. cestà
tione kiunt cuz stomachus a digerèdo debili
tat est. Si etem a stomaco cib velociter no
descèdat digestiòis dr mora et scibos optie
no digerat fed sit eius mala digestio et i qidâs
malas mutatur qualitates mala vocat dige-
stio. Et cum nihil oino digerik nec ab eo des
scédut corrupuntur: cibi fastitio sitas vocat
et quibus hec accidit stomatici nuncupantur.
Coès ait passiòes hee ex vna oriumc ça pre-
terq qua digestiòis mora que ex casis fit de
bilibq: fastidio sitas putrida ex validis mala
digestio ex mediastinis cauſis. hee ait cauſe
aut interiores sunt aut exteriores. Et interio
res mala est còplexio stomaci: humozes in eo
coclùsi. apostemata còtinationi sepatio. Et
mala còplexio aut cala est: correpitq in stò cir
bos et ad aliquòs putredis malà declinat spèz
validus nàq in stomacho calo: cibos putre
facit q fumoſo significat ructatu et saline dif-
sregationes luti odoris similis: aut píscinz et
cibors diſeſtiones frigidoruq difficile dige-
runk ac siti. Acciditq pariter dolor: qui in fris-
gidorum actu aut potècialiter vſu mitigatur.
Caut frigida est hec mala complexio ructa
p

p

Ziber

tus illa q accit patièti siſt acidus ſitis pan
citas qoſ cibis ſunt talid: accitos ſimul quē
actu aut potérialit cale faciètis mitigat yvis
dolo: Et si frig imoderat est cib nō alterat
quonis mō in ſtō nec ructat ſit acid ab imo
derato etem frigore cib nō alterat. Aut yo
ſicca est aut hūida 7 he digōnē nō ipedunt:
sed in prīcipijs iminuit nec doloſc faciut: sed
thi i tpiis lōgitudine malas g̑nant habitudies
Slcca etem cōplexio ſi in ſtō d̑heſ 4 imode-
rata fiat morb abinde accidit q ethica 6 ſe-
bris: maximeq s ſiccati calo: adiect fuerit.
Hic etem morb ethica. 1 oi tunc cōis ſit corpi 4
cōſumptio ab eo ſit ac mar cor humida autē
2plexio ſi ſtō d̑heſ hydr opifim facit eo q ci-
bī in hūidatē 2uertat maxime ſi humidita-
ti frigiditas addak. hec etem forti est ad hy
dropifim iudcedam. Et nos quo hydropifis
fiat ex mala ſtō cōplekione alias oſtědem. 3
Chumox aſt cōcُinſus aut calid est ſiſto il
lui appetit paucitas ructat fumofus ſaline
disperſo 2 fetor. Hicq[ui] humox aut ad ſtoma:
cui alide inſuit ſignificat q[ui]m patiēs ci-
bī accept aliiquē q facile nō corruſik: vt fru-
mētū 2 oideu: ei repulſio aut egestio ci cole
ris ſit. Aut in iſiis naſcaſ tunica ſiſturq sub
uverſo 2 vomit cui quo nihil emittit 2 ſitis
molestia. Aut frigid est hūor 2 appetit illu
ſignificat iminutio ac ructat acid. Hicq[ui] etiā
aut alide inſuit in ſtō 2 cauittatē: ſignuq h3
q cui patiēs cibī in quo elimatio est ſumpſe-
rit: vt mel ſi reiecerit illud aut expuerit fleg-
ma ſimul emittit: aut tunica illu cui bibit ſtōi
quem ſubuerſo ſiſt q nihil emittit: niſi forte
in ſtō cib fuerit: ſitis quoq paucitas 2 appe
titus cibor augmētū. Et op[us] te discernere in
ter ea que ſtō ex mala accit cōplekione: aut
que ex humore: aut huo[ri]b alio mō. Intuere
igit 2 ſi cop[re]pletu è 2 venе iſlate corpuſq
ſtr: 2 cui cibor egestione tépérato[rum] mixtura
aliquor emittik humor: virina spiffa è 2 non
tenuis 2 clara q in ſtō est paſſio ex huo[ri]bus
est 2 cluſis nō ex mala ſimplici complekione.
Ch[ar]ata que in ſtō ſiſt furuſculor[um] ſunt ſp[er]
hec aliqi[na] calida ſiſt que dolo[ra] ſi loco ſtōi
p[ro]fundatis p[ro]cuſſu ructat: 2 q sub tactu est
calo: ſebis 2 ſitis 2 cui ad ſaniem perducun-
tur ſebis robustio: ſit 2 horor innascit. Qn
q[ui] autem frigida cum qua gravitas 2 ructa-
tus ſine calore ſignificat 2 dolore.

Continuationis
separatio
aut ab ex
terioribus fit cāis vt vulnere qoſ tō incidit:
aut interioribus vt oplatione 2 comeſtioe. Et
iteriores ch[ie]e inconueniēta est cibor q aut ex
mala ſit ip[or]ȓitate cui cibi 4 multi ſunt nec
pōt eos ſtōus digerere: vt pauco accit igni ſi
ligna ſup illu p[ro]dank multa exurere ea ne:

Monus

quit: aut ex ſtitate ſi mali ſint vt lac acid: p[ro]
ſcis: fugiles. i. radices: patellat qib 4 fumos
ſus: qu[e]admodi in igne videbis ſi ligna illu
inieceris viridia: necq etem in eis accedi p[ro]
Est 2 erel 9 suba ſi grossus ſit cib 9 vt vaccina
caro 2 azim 9 panis: qu[e]admodi in igne debi
leſi ſigna p[ro]ciat folida ſit et ex cibor ordie
ſi grossos com edat ho[ra] cibos aut 2 tipantes
p[ro]s dehinc ſubtilib 9 equaſt 2 emollietib 9 se-
cund etem cib 9 an[que] descedat corriphitur aut
certe 4 indigetib[ile]ez prius homo accept cib
dehinc alium ſub dit 2 non digeritur. Harum
caufarum ſignificatio ex egrotantis ſit inter
rogationibus.

Perturbatio
esatio est cōra p
vomitū 2 ſoloneq
aut ex cibor est multitudine cui ſtōm grau-
uerint 2 nocuerint iſo[rum] ad expellendu fuerit
2 forſatus 2 q[ui] ori ſtōi prima ſunt pyvomitu
emittunt 2 in p[ro]funditate submersa p[ro]ſoluto
nē: aut ex mala ſtitate cibor p[ro]ſenti 13 q 2 ſto
macu nocet ad ſui vizet expulſione: aut cibi
iſiis corruptiōe quanuis corruptiōis ſp[er]que
iſp[er] in coleras alterat expellitos illu a ſe to-
macus eo q illi obſt: 2 q[ui] q[ui]dem ſubtite est 2
ſtō ſupnatās pyvomitu emittit 2 q[ui]d in ſuſider
ſum p[ro]ſone. ſiit et ex humoris colerici ſu-
ſu aut a felle aut alio mēbro q q[ui]m ſtōm pun
sunt expellunt. Huius ſiſtio rei est q[ui]b[us] vomi
tu emittit 2 fluxu 2 anguſtiationi ſubuerſo ac
ſitis. hec in prīcipijs paſſio p[ua] est 2 ſuanis.
Cui aſt cib 9 eua[ſt] corrupti 9 dolo: roboſa: cum
humor ex cibor corruptiōe fact emittit 2 nō
2 inteslinis: eo q[ui]dem qui ab inferiōib emi-
titur colerico 2 ſalfo p[ro]ſit: aut emor et meri
eo q per vomitū p[er]liſt: ledit itac[que] ſtōns 2 inter
ſtina ac dolo: in eis ſit: 2 anguſtiationi 2 p[ro]ſura
ſiti abinde defect 2 facies etiā p[ro]miſ: pare
ſidēt: naſus attenuat: extremitates refrigerā
tur: ſi paſſio hec valida fuerit cum in corpore
humores fuerit corruptioni apparati.

Diaria
vero mārii est ſubtilium qua-
riaruz eſiatio. hec aſt ex ma-
lo ſit regimie cibor: aut ex venar] replezione
aut q[ui] meſeraice accit opilatioe: aut huo[ri]b
q[ui] ad ſtōm aliude p[ro]ſupit. Et q[ui] ex malo ci
bor] ſit regimie: aut pp[or] eoq est [i]titatē cui ml
ſi ſunt granat[us] ſtōm quos ille erp[ellit] aliq
subſequunt huo[res]: aut pp[or] q[li]tatē cui cib 9 q
cito corriphit com edit vt melones. mo[ra]. cu
curbita 2 his ſtia: q[ui] cui in ſtō corrupta fuerit
erp[ellunt]: ſequuntq[ui] alie deinceps māc[que]
ſimul trahuntur. Et etiam propter ordinem
cum cibum qui descendere mo[ra]tur p[re]ponit
quis citius descendenti. Porro que ex venar]
rum ſit opilatione que concanitates dicuntur
quoniam ſi einuſmodi venis opilatio accidit
cibi succoſitas ad epar per eas non mittitur

Theorice

Haly 114

Ideoq cù solutioe exi. Et q ex corpiq vena
repletione: qum cibus cum in stomaco et in
testinis fuerit decoct subtilibus iuxta quod
opozet: ad epar et oiacorpiq mébza pp reple-
tione nò mittik: exito a iubtilib ad intestina
grofra zindiget: fitoq abitade viaria. Et q ex
multis fithumoribus ad stomacu descedenti
b aut ex omni corpe: aut exvno mébzo: et hec
aut pp natura quæadmodù in crisi: cu mébza
supfluitates illa nocêtes ad stöm pellut: et quę
admodù malas cerebq pp sat supfluitates
ad stöm et intestina. Plurimù nàç in cerebro
supfluitates adunatur varie: qæ ipm ad Sto
macum expellit. Et supfluitas hec aliquò falssa
est: aut pungens: facitoq sanguis solutione z
diffinteris eo q stòi excoiatione a intestino-
rù faciat et signu ei q falssa est q patiés
salus
sinis suo iuentit in oze lapoz: et in ea q pügés ê
in stò morus sentit: comitatur q illà sitis: et q
nec falssa est nec pügens diffinteris nò facit fs
virtutis debilitatê sitis paucitatê. Differit
aùt viaria et pturbatio q cuz superiori vomit
est queq emittitur ampli colere sunt rubee
in hac aut vomit non est: et q emittunt varia
sunt et nò spèi vni: amplius pturbatio morb
æcut cito terminas: diaria plorit ê morb.
CET viarie spêc q ex supfluitatu flurum ad Sto-
macu sìt multe sunt iuxta supfluitates q a
mébus ad stöm influit: a intestina: a iuxta flus
pus earu qulitatê. Quedâ eteni a cerebro de
fluit ad stomacu cù debilitatù fuerit male co-
plexionis cã calide aut friside: multiplicatúr
q in eo supfluitates z descedunt: alie ad na-
tes: alie ad palatu: decurritq a palato ad Sto-
macu: et alie intestina corrupiturq eoq còplo
et iminutik disò debilitaturq eoq abide hùus et
nónunq morè ascitit. ET alia et q spèns in q
flurus nò est multus: sed paucus coleric q hoc
q fit cù chimi in corpe mriplicati sùt nec ozi
lis corp z mébza reñci. yn ad stòi et intestinòri
excludunt ptes. Alia qz è illi spèns in q soluto-
jo circuitus fit certos: situatq aliquò duob die
bus aut trib dehinc sedat dievno: et post hoc
solo reuertik quæadmodù plus fuerat hoc aut
fit iuxta supfluitatibus congregatiois debitatê in
mébzo a quo ad stöm pellitur et intestina: quę
admodù putridus in febrib adunatur hùoz
que periodice sunt. Et cuz patiètis regimè est
vnum solutiois circuitus ordinat redduntur.
Accidit ât sile quid in febribus tertianis cum
natura supfluitatè ppulsat colicâ die accen
flonis et emittit illà. Est et alia spèns q ex opila-
tide fit venarz mefaraicarbi. Cù eteni homo
quantâ necesse est ad saturitatê comederit ci
bus in stomaco digerik z descedit: nec possunt
illum mébza suscipere opilationis cæ que mes-
faràticis facta est. Aitrik itacq qui iubtilior est
ad epar quicq grossus ad intestina descendit

quæadmodù in hydropisì fit que er opilatïone
nacit. Sequik aùt spèm hæc attenuat et de
ficcatio corpiq. qm qò curade fit debilitas ad
corp ex ciborù nò puenit succostate. Sic et re
lique diarie spèns fit ear plixius fiat rêp atten-
nuationè faciut. Est et q ex hülditatù flegma
ticarù generatiòe i stomaco fiat. accidit q pa
tienti inflatio et tozito. quodqæ egerit paula-
tim emittit têpoibus abinuieç remotis. intan-
tus vt patientis longa fit mora et seffio ad
fellam.

## Lienteria

vero ciborù est egressio a stò velociò i ea q sumpti fuerat hitudine fine aliquò imutatione. hec ât ex imoderata retinentis fit debilitate virtutis cù cibos oino nò retinet. Aut ex còplexiòs fri side cã et hüide que stò et subtilib dñatur in- testinis. vnde cibor fit lubrizatio et emittunt hocq ex stòi fit debilitate et intestinòp q tan ta est vt cibos imutare nequeât bñ fs flegma faciut et hülditatê visco sam. Fit et ab expellen tis nimietate virtut cù aliter q opozet mo uetur. alio fs cpe q quo cibus digestus. hoc a sitylcerib pustularis fit cã. q in interiori orù tur stòi tunica ad què cù puenerit cibus et illis occurrerit ylcerib pügit ea et ledit. illaq pügêtâ e se repellit. et statim emittu nò retinek. Sigtur aùt hoc his q in oze appent et lingua pustulis. qdoq suo sentit in oze hò calorè et sic citate. Lieteria itacq est vt dirim cibor paucâ in stomaco mora. et eadem hora emittio. ideoq hactu in pañioe hypocras. Acidus sì fiat ructatus in passione que lienteria voca tur nec ante fuerit signuz est laudabile. Acidus nanzq ructatus nò nifi ciborù in stomaco mora fit et retinentis apprehensione virtutis.

## Subuersio

vomitus aut ex quæ titate sùt ciborù. aut ex qualitate aut humor putrefactiòe. Et Æti tate sì multi sìnt et stöm grauent. ac sup ei os natat ipm q noceât. Expellit eteniz ea stòus ad meri et emittit. Ex qualitate sì cibus abominabilis sìt aut odoris incongrui aut amarùs aut pungens noceat q stomaco vnde et illum stomacus propulset et emittat. Ex huz morum vero quozundam pungentium causa cum stomachus ab eis pungitur expellit etenim. Hic autem humor i eius oze sì fit et gros sù vitum facit. si autem inter tunicas et tunice adhæreat atq hic illum cum diberit et vili eius subuersio fit. Humor hic aliquando in stomacho generatur ipso aliquando alium de membro deput alio. Et qui in stomacho generatur generatio eius continua est. cum complexionis eius malitia hunc pariat huz morem. Qui autem alunde mittitur quan- doq sædatur donec quod in situat adunetur.

p 2

Ziber

Et huins huoſis ſpſi ſignificatio ſit ex eorum que p vomits emittuntur ſaporè. Si etem eo rum amar9 est ſapo: cholera est rubea: ſi falſus aut acerbus, aut dulcis flegmatis ſiſt spe cle. ſit aſt et cretico vomit? mò ch na expellit morbi ghantè huoſe et a ſupiorib9 emittit.

## Singultatio

Spafmus est tunſe

comaci interio
ris q simili ſit rône qua 7 neruorъ spafmus.
Aut ex repletione aut ex eſiatione: aut p[]ſictio
ne: aut mala còpłone frigida. Ex reſpone quê
admodi q ex multo[]p ſu mptu ciborъ ſit ſin-
gultatio q multa p[]cedenti ſignifica[]t ciborum
appoſto[]de aut ex regimie ſupfluitatu[]s in corpe
multitudinè ghanti yt multis groſſiſs cibis 4
exerciti abſtinêtica ac balnei. Ex eſiatione yo
qu[]eadmodi statim poſt ſebres ſit et flurbivè-
tris. 2 multa ciborъ abſtinêtica q ex p[]ſuctura ſit
aut ex huo[]ze est colerico q in ſto[] generaturv[]l
ad ip[]m aliude p[]fluit aut cibi vel medicamis
p[]ſusetis poſzjectione: aut vini veteris et meri.
Mal a ut[] frigida còplexio ſingultatione: ſa-
cit aut p[]pter cibos frígidos aut medicamina
frigida que corp9 p[]ſiſtant ſtomaci 2 spafmat.
Et 4 ala mala accidat ſtomaci còpło ſrida p[]tes
eius denſank. qu[]eadmodi ſenib9 accit 2 mor-
bos patientibus proliros.

Inflatio

Inflatio
2 rugitus ab interiori fiut

că chus ſtûns validi n ê cas-
loris qui cibos digerit et subtiliat. ac ab eis
ventoſtitates diffipat. 13 nec frigid9 q oino ci-
bû nò imutat 13 calor eins debilis es[] nec cibi
digonem p[]ot efficere 13 inv[]etoſtatê alteratva
porozaf. ynde i ſto[] ſit inflatio. Eſt 4 ab exterio-
ri c[]a vterq. qu[]eadmodi ventoſtatê cibis ge-
neratib9 vt fabis. ſaſolis 2 nlibus. Que aſt
ab his generat v[]etoſitas par[]fi imorat 4 diffol-
nitur ructatu paru o: ſignificaturq[]p p[]cedenti
hois cibo generi ti v[]etoſtatê. Ructat9 aut[]
erv[]etoſitate fit inflatina in ſto[] q ad os c[]ivapo
rib9 ascêdit. Ascendit aſt vapores hi aut ab
h[]uoribus calid[]is 2 ructatus fit ſumous aut
frigidis còplexione. aut ex cibor[] multitudine
quos ſtomach9 nò p[]ot digerere p[]pter caloris
debilitatê. a cefecitq[]p in ſtomaco. Nonuf[]b aſt
eructatio ſit for[]tis emittiturq[]p ſto[] cibus 2 di-
geri nò p[]ot. C[]u aſt ructatus imorat ventoſi-
tas inflatio generantur p[]ellime. Coagula
tus aſt languis aut ex languie est qui a cere
b[]ro descendit aut ex meri languie ad ſtoma-
ch[]u descendentiz in eo coagulatur. Aut ex
aliciuis vene ſciffura ch stòl 2 còp[]lonis frigi
ditate. Et coagulat[]u lac est lactis dulcis po-
rectione ch frigide est ſtomacus còplexionis:
coagulat 2 ei9 lac ill[]b in eo. hec est q 4 ſto[] fiut
ch c[]aſt 4 ſignis p[]affionu aſſignatio.

CCapituli. xvj. de intestino[]p passionibus
diffinteria, 4 et tenafmone et vicerib9 intesti-

Monus

norum cauſſiq[]z eorum et ſignis.

Affiòes

q itestis exilix ſit

diffinteria. ſäqui
nis. ſez fluxus 2 intestino[]p vicer
ratio tenafimos paſſio colica et q
illeosvo ca[]t. v[]etoſita[]q[]3 i itestis ſit lubuci aſca
rides tortiòes. Et q diffinterievoca[]t paſſio q[
]da[] ab epate ſit diciq[]p epatica de q poſteri9 di
cem9. Queda[] ex itestis 2 diffinteria absolute
nùcupa[]t. Paſſio hec aut poſt teſaſmo ouſguê
q itestina nimio vicerat 2 excoziat motu. Aut
ex aſpate calido quo itestinis oſt[]b è erupſt.
Aut ex his q ad itestina deſuſit in pturbatio
nis 2 diarie paſſionib9 c[]u eap[]r mère acute ſunt
2 colerice aut ſlatice false q itestino[]p putrefa
ciunt tunicæ. Et hui[]p paſſiòs diu[]pmo q[]b du
mozes emittunt colico[]svarioſq[]p. poſt hec hu
miditare flaticæ. hec etem est q ex itestinis ab
ſtrahit humiditas v[]ſcolæ q iteri[]pilla liniebat.
Poſt hec at q[]si cortices 2 corp9 emittunt itesti
no[]p: c[]u alidq ex eo[]p abstrahit corpiq[]b9 2 ſin
corticiq[]b his fruſtra ſunt carnis magna iteri-
tus ſeqtur patiètis ſiſt nach[]r coroſonè eo
v[]ſq[]p in itestinis opat[]a quo adtunicæ puènes
rit exterio[]re 2 q h[]mo[]t è diffinteria ſcurabilis
est. Deiceps aſt languis eua[]t c[]u venar[]p ape
riunk ora q in itestis ſunt. Et aliq[]h escredit ab
eis q[]da[]z rubigini q ſile q de corpiq[]b p[]fluit mo-
tu[]p fetidi odoris. Et nonuf[]b adipi ſile e[]liq
facto in colore 2 liquore: hocq[]p ex eo ſit q ca-
lor liq faciat adip[]e q in p[]inguiq[]b eſt mebuis 2
ſi d[]inturio[]s fiat t[]p[]is feci ſile ſit p[]pter calo
ris aduſtione. ſeqtur aſt hec febrius leuſis et
subtilis. Nonun[]b paſſio hec ex venar[]p ſciffu
ra ſit ch languis in eis nimib[]e tenuan[]k[]p ſan-
guinis abundatia 2 diſrúpunt. Arbitrant an
t[]e n[]onulli hec ex emoroida[]p fieri languie 13
ſalfo. Sanguis etem emoroida[]p er venis è
q in ano ſunt. Et venar[]p aptio q in inteflis ſit
a ſupioribus. ſit ante[]z aliq[]h paſſio er colere
nigre deſluke q male eſ q[]litatis ad itestina:
ſignificat[]q colere nigre egone. ſit 2 ab emil
ſio[]e caſcrina q in inteftinis ſit 2 hui[]p ſigni e
ſanguinis melici solutio. ſut aſt sp[]eſhe due
p[]ellime 2 mortifere marimeq[]b ſi odoris comi
tatur fetor: qu[]eadmodi in aphorism[]o[]n in li[]e
bro testa[]k hypocras. Diffinteria i quit ſi a ſel
le nigro incho auerit mortale.

Alcera

aliter
aſt q in itestinis fiut aut i groſ

ſis aut in ſubtilib9. In groſſis
ſiſtur e[]e q h[]o[]d ad egone ſursit t[]pe quo p[]ictu
ras ſentit nec comita[]t tortio. Et ch q ex vices
re egredit egonib[]miſt[]u nò eſ v[]le[]b in groſſo fi
Snificat eſſe recto intetino. Q[]b 4 eſeſioni
mixture est par[]fi y[]lcus in orbo aut in colo[]n in
teſtino eſſe ſignificatur. Q[]b 4 patiens p[]ictu
ras ſub v[]mbilico ſentit: y[]lcus in inteftinis eſſ
groſſis. Et ch circu[]mbilicum in inteftinis eſſ

Theorice

Maly

115

subtilibus. Amplius si inuenit hō anteſt ege
rat pauco ante tpe pücturas: 2 qū egredit ex
vlicere egestiōi imixtus est: ylcus hoc in intellis
eſt subtilib. Immiſceſ nāq in ſpati lōgitudi
ne ſanguis 2 ſanies egestiōi. Et ſi nimiſi mixta
ſunt ſimul ylc9 in intellio est qū ſup ielunī lo
caſ. 4 ſi hoz mixtura nō nimiſi forſis est in in-
tellio eſtyle 9 ieliuno. Ait aſt hypocras acutor:
moſtoq in libro diſſinteriā 2 ercorationē in-
tellinis accidere q̃ ventoſtates emitti, phibēt
et eſtire. reuertunkq ad ſupiora: 2 virtutis caſi
adducit ac extremoq frigus. Addidit aſt his
Hak. stomaci dolorem: capitis repletionē. Eſt
aſt cā: q̃m̃ intellina ercoriata oibus q̃ ad ipa
mittunk ledunk maxie pügetib9. vt igitur no
cent hec nec emittendis p ſolution locus ptz
pügens hoc ad ſupiora: neuertitur et fit véto-
sitas ac egritudo in ſto: repletio i cerebro: eo
q̃ vapores eiusmodi materiei ad caput aſcen
dut. Sequiturq püſturas que fiut et dolore:
intellinoru virtutis debilitas: extremoq frig9
eo q̃ calo: ad loca mittak egritudis curāda.

Diffinteria aſt epatica ſanguis e
egestio puri cu nō ad
mſcetur egestio: qui in p[.]ncip[.]ijs lanature ſi-
milis est carnis. Pos[.]t hec rubens fit et in vli-
mis niger ex cholere nigre ſp[.]e. Difſert aſteu-
diffinteria epatica et intestinalis q[.]m̃ ab
intestinis ſanguis exit guttatim deſluit: e c[.]i
ſquamis mixtus, quiyo ab epate ſemel ſimul
egreditur: 2 ſine ſquamis 2 p t[.]e[.]poq intermal-
la ac ſac voloqe ſanguifq putridus est: au
carnis lanature ſimilis: nec est illi aliquid ad
miſt: nōnunq ei9 emittio fit p[.]circuitus. Se-
quitur aſt passione h[.]ac corporis extenuatio
eo q[.] ſuo m[.]ebra p[.]uenk c[.]ibo q[.] ad illa ab epate
ſereba[.]k. Et ſi cum his eger doloz[.]e in epatis
ſentit ptib9 firmis erit ſignu diſſinteriā eſſe
epatica. I[.]de ergo medici o[.]z diſſinteria cu
vu ligenti vtiz iudicio 2 ſpeculationē: ne forte
passionis huus fallatur notitia. nōnunq etem
epatica est diſſinteria opinaturq[.]z illā intelli-
noru eſſe medic: curatoq illā intestinalis diſſ
ſinterie medela: p[.]ſumiturq 2 eger perit. Ait
aſt h[.]ac in re Sal[.]s. Nou[.] quodam q[.]bus hec
accidit p[.]affio quos medici p[.]dideſt eo q[.] par
ua eis eſſet cognitiōis vis ad discernēdā epa
tis diſſinteriā ab intestinali. Nōnunq autem
falluntur eo q[.] cu ſanguine ab epate decurre
th cholere miſcenk acute que vulnerāt intelli-
na: egrediunturq[.]z cu ſanguine ſquamule ar
bitraturq[.]z ercorationē eſſe inſteinop. CO[.]ri
tur at p[.]affio hec diſſinteria. Lepatica. aut q[.]m
epar 2 vene ſanguine replete ſut qu[.]e natura
expellit ab epate emittit eo q[.] ipſi ſua no ceat
grauatione qua nec ſolutio p[.]recedit cholera
r[.]u nec rubiginis nec aliq[.]d alioq q[.] ſanguinis
ſolutionē antecedit: auſt q[.]m̃ mot9 eius ceſſat

v[n] in̄epate multa ſanguis adnata quaſtitas
ip[.]m grauat. 1deq repulſa foras emittitur.
ſut et magis alicui9 m[.]bri inciſiōe vt manu-
et pedſ: remanetq[.]z in corpe q[.] ad illa mittex
b[.]a[.]k nutrienda ſanguis in epate quem hec ad
mesaraic[.]a expellit. et ab ea ad intellina emit
titur. Hoc aſt accidēs ſemel fit nec longi e tēs
poris. I[.]z inciditur velocius nec cu eo ciboruq
ſt deficit appetitus. Eſt 4 q[.]n ex imutātis fit de-
bilitate virtutis q[.] in epate eſt: 2 h[.]mōi apgeti
tus ſequi[.]p paucitas et rubigo antecedit ac re
centis lanature carnis ſimilis ſanguis quem
admodum dictum est.

Tenaſmos aſt recti mot9 est inte
ſtini cogēs ad egestio
nē nec effario nec aliq[.]d ab eo egreditur niſi
paanca mucoſa h[.]uiditas cu ſanguis admittu-
tus est clarus. H[.]ic fit aut ex h[.]uiditate acuta 2
pungēti q[.] ad intellin[.]o deſluit recti q[.]b p[.]ugit:
ho[.]iemq[.]z ad egestionē v[.]get 2 ſignifica[.]q ea q[
emittik h[.]uiditate choleraica aut ſalſa: au[.]t ex
a[.]pate calo q[.]b orik in intellino: videturq pa-
tienti in intellinis ſterco[.]ra eſſe 2 cluſa: cogitiq
n[.]ſimodi ad egōnem: ſiſturq pcuſiōe 2 gra-
uitate quas patiens in recto ſentit intellino.
H[.]it 2 er ſimo ſicco qui subtilibus est inclusu
in intellinis 2 ad egerend[.]u ho[.]em v[.]get: diſſi
ciliq[.]s e c[.]i exeritus: v[.]n 2 ex[.]p[.]ſſiōibus vt[.]i h[.]o co
gitur diſſoluſturos vétoſitas ab eo groſſa que
corpa diſtědit intellinop: v[.]n et dolo: fit mole
tus. H[.]ec aſt p[.]ſes colicā maxie parit. E[.]r debi
litate n[.]a[.]ſt q[.] intellinis e m[.]ala est c[.]p[.]lone:
nec ſup[.]fluitates pos[.]ſunt digerere atq[.]s tran-
smittere. N[.]onunq a[.]ſt h[.]uiditas ſimul egredit
2 intellinop ſquame. arbitraturq medicoruq
i[.]periti solutio[.]e e[.]c: vt[.]turq n[.]m 2 flipātib9 2
h[.]o depit eger. Ait aſt Sal[.]s ſe qu[.]dā vidisse
cui tenaſmos est a q[.] lapis emiſſus e[.]r ab eo ſa-
nat9 e tenaſmo[.]e i9 lapidis emiſſione.

T[.]C. xxviiij. d colicar 1c[.]leos c[.]isq[.]e[.]oq 2 ſignis.
A[.]lica paſſio dolo: e ſuisq[.] in
testino accit colo voca
to: ſat at aut ex h[.]iore groſſo latico
q[.] 1tamic[.]u, i[.]cludit itestini colo, voati
2 ab eo vétoſitas diſſoluſturos groſſa q[.] itestini di
ſtědit ſub[.]az ac corp9 ſitq[.]s dolo: abinde acut9
E[.]t h[.]o e q[.] a[.]p[.]li9 ſit colice p[.]ſes paſſiōis q[.] ex de
biliitate n[.]a[.]ſci itestini ex malac[.]p[.]cplone: nec fu
p[.]fluitate p[.]ualet digerere ac emittere. Aut ex
vétoſitate groſſa 2 frida q[.] itestilo 2 cluſik 2 ip[.]m
diſtědit. ſit at aut calo q[.]b i 1 ip[.]o orik a[.]pate 2 ex
p[.]ugēti h[.]o[.]ze. Et flegmaticu9 ſiſt h[.]o[.]ze: q[.] cu
doloz[.]e ſentit graui patiēs ip[.]m 2 1s terebello p
fo[.]ari inſteinu: acidoq ructatu ſubuerſione
2 vomitu cu quo flegma emittitur: validaven
dris costipatione in qua nihil o[.]io ab inſertu-
bus p[.]ot emittiv[.]toſitas: I[.]z eoq 2 que vmbilico
ſubſunt frigiditate cu tangunk 2 quod p[.]ceſſit

p 3

Ziber

flegma generāti regimie. Que ăt er vêtosita:
te fit dolore signicat cí diteſſloë i intestinu lo-
to qo colon vocat 4 doloris translatione ad in
testina cí rusitu fine ſtercore: dolore qz graui
et tortionib9 ac ſubuerſione: et iegesto leuis 4
t aq ſupnatat bouz ſill's ſimo. Que yo er aſſa
te fit calore quê patiens ſentit ſiſtur. 2 loci ar
dore i quo eſt intestinu doloreq 4 cí pücture
ſunt ſiti aduſtione ſubuerſione vomitu cuz 4
mâru emittuntur spés: nec aliqua ſentit post
eger alleniatione. Et hec colice spés reliquis
peio: e 4 difficilior ac ſepe i paffionê q ileosvo
cat trâſſt. Et q ex humorib9 fit pungëtibus 4
moſtetib9 ſiſtur graui ſit 4 ſebit leuiois ſic
citate 4 ligue 4 via acuti ruboriz: 4 aliqua ege
ſtio ab eis erit colica: 4 tunc dolor grauior 4 e
moleſtior. Et ſ eluſmodi paffionê cib9 aut po
tus pceſſerit calidus cui9 näe eſt coleras gña
re: firmius erit ſignu paffionê er acutis e4 hu
moribus. Et ſciedu paffionê colicâ nonuſſ ad
artericâ trâſire qo etiaz viſu pbaut. Udi etiā
cuus colica ad ſcapularu trâſſit enuſſionez.
Opz itaq medich speculatione acuere. Nonu
q eteni in renibus paſſio e 4 colica eſſe puta-
tur. Sequunt eteni renu dolore accidëtia acci
dëtibus ſimilia q colicâ ſequitur paffionê: do
lo: ſ Grauus ſubuerſio reiectio egonis còſtipa-
tio Grauus: vêtositatesq superius emittunt 4
inferi9. Differut autem qun accidëtia hec in co-
lica robustiora ſut 4 difficilliora ac magis diu
turna nec vno eſt in loco dolor eo dêſq 4 in re
nù dolore accidëtia hec leuiora ſunt 4 in renu
loco nec ab eo tranſeunt.

One
aŭt ileos paſſio vocat 4 itерpraſt
veratio dolor e gravis q accit inte-
ſtinis. Est ăt acuta paſſio ac pessima 4 i plib
pdēs pp dolís nimietatē: marie ſi patiēs egō-
nē reiecerit: ſit paſſio hec aut er calo qo in ite-
ſtinis oruſ subtilib9 apate: aut er opilatione vi
efimo fit ſicco: nonuſſ er grosſo ſit huōre e vi
coſo q in intestinis inuſcaſt ıſtis: ſit ét 4 crepa
ture cā q in ſphace ſit vētris 4 itestia egrediu
tur: aut eruſſione q itestinis accit. aliqua paſ-
ſo hec ex eo p[ro] ſit puatione: aut letiferi medi
caminis pozrectione. Et q ex apate ſit: dolore
4 ditſeſione ſmul graui ſiſtur pcoſſioeq 4 in
ſlatiōe circa vmbilicis. ſubuerſione qz 4 ſimi
vomitn. Et q ex opilatioe ſicci ſimi. dolore: h3
molesti quê comita: tanq terebello itestino
rú p[ro]ſatio. Et q ex crepatura 4 itestinon: euul
ſione manifesta h3 ſigna ſi ſup doluz patiēs
inoluat: dehſic illu tetigeris: inuenies eteni in
testinu tanq foras emiſſu: qo[] ſi oppreſſeris in
ſu[] reddit loci. Et q ex patiētis debilitate vir
tutis: ſiſtur cibi que pceſſit abſtinētia. T[]SCiē
dum autē paffionē hanc perdentem eſſe qua
cuq ſit er cauſa marime autē cum qua domi
tus ſit fetidus 4 egestionis cu[]z vomitu emiſ-

Nonus

ſo. Si ſit aut corpus odo: fetens piter nequif
ſimù eſt 4 cită inferès morte.

T. Capi. xxviiij. de lúbícis 4 aſcaridibus.

Ermes
aŭt 4 lúbuci q in
itestinis gnantr
aut ex humiditatib9 gnanſt latiſc
qui in itestinis putruerit gnanq
pmu alien9 in eis calor er quo hu
iufmodi gnan atal.nec pōt hmoí gnatio er co
leris fieri nec ex ſanguine.Colere etenix ſua
amaritudine 4 acumine ac ſlccitate lúbicos
occidut 4 aſcarides. ſanguis ad itestina nò
deſuſit:nec venis egredit 4 vaſis.Qo ex egre-
dia: apana facit alioſq morbos. Jo g morbus
hec 4 paſſio marime puers ſit 4 in cui9 coxp
hüiditates gnanſt latice 4 viscoſe eo q resi-
mine vtank ingroſsanti: 4 cibo: cova multa:
balnei abſtinētia purgatiōis negligētia cor-
pois maximeq in autino piant pp multo:
fumpta: fructu. Sút aŭt lúbico: spés tres,
[ma]pna eſt q eo p vocant ſerpètes 4 ſunt ramis
portulace ſiles. Naſci aut spés hec in itest-
nis ſubtilib9 marime pp hüiditatu multitudi
nè q ex cibi succoſitate hoc in itestino gnan.
Scb[ui] lati ſunt ſemini cucurbite ſiles: naſcum
huj marie in grosſis intefkinis potiuſq in or-
bo. Sút 4 pui h[ui]nib9 ſiles q in aceto naſcum
4 hec spés in recto marie naſci itestino. Et
h[ac]e paſſionē ſiſtntia ſigna ſut q lati lúbici
mini ſiles cucurbite puioq 4 h[ui]nib9 aceti ſiles
ſunt: ſiſn[em] eo p p[te] q c[ui] egōne emittik. H[ui]s
eniz pp itestinon in ch[ui] gnan[tk] largitate qpp
eo p p[ep]atione ǒſcédut 4 c[ui] egōne emittiſſa
tile. Accit ăt lúbicos patiēi puos purrigo i
ano püctura: 4 ad emittědā deſideriuegōne.
Serpétile ăt fieri vir neq[ui] vt appeāt 4 c[ui] ege
ſtione emittan[que] eo q ab itestino remote ſunt
recto: 2 loc[ui] ǒguſt ac ip[ar] iplicatiōe: qoq sub-
tilib9 ſunt in itestis. Egrediun[que] aŭt aliqui cum
na ad epeſtědas robo[ar]a: ſuperſuittates ma
las c[ui] egōne: qu[em] admodu eo p[er] accit emiſſi o
crilis hora. Jo g sp[ez] h[ac]e lúbico: ex utheren
tib9 ſiſtri o3 acenſib9 tortiōe. ſ. p[u]ctura ſubuer
ſiōe c[ui] itelka vacua ſut cibo ſubtilia: q[ui]m[us]
plurici loſi c[ui] cibo idiget nec c[ui]ueniut itestinu fu
g[ui]t: 2 c[ui] ſcrec[at] 4 ǒplozi ſut in corpe tpe vir
[de]pilitatā eo q cibi succoſitas ad eo p[er] puerta
cib[us]. ſit itaq patienti pulſus debilitas erte
riorum corpus frigus. dentium stridōi et labijs
purrigo. ſubuerſio. reiectio. intātum vt aliqui
lumbrici longi ad stomacum ascendant. 4 c[ui]
reiectione emittan[que] T[]ortio aŭt ex ſup[er]fluitate
ſit calida pungenti 4 colerica: que ad intefli
na deſuſit: aut er ventoſitate intestina dīſten
dente: aut ex humo: e grosſo 4 flegmatico qui
intefkinis inuſcatur: aut ex ſimo qui cōcludi
tur in intefkinis.

T. Cap. xxix. de ani paſſiōibus caliſq 4 ſignis.

Theorice

Malý

116

Mí pasſiónes iteſtinósp ſequunk
morbos:č ení ipſe recti ite
ſint extremas. Sút abit ei° paſſi-
ſones emorćiros, morú, attrici ſiſ-
ſure ipſus ant egreſſio, aſa calz.

Emorćiros eſt augmétu quodſa qb in oze naf-
citur venarç q in ano ſunt:ſicq 7 morú. Diffe
runt abit q morú caput h3 acutú 7 grano ſile
inferius ſike in modú morbi. Sút auté emor-
vidis ſpés due altera é rotunda vt yna 7 iſe-
rius ſubtilis: colorq 7 illi purpureus. Altera
caput h3 groſſuz 7 iſerius ſubtiler. Et harum
duari ſpeciep ab alijs quidè ſaguís egredi-
tur ab impetu. Qui auté ab emorćirode ſluit 7
ſtillat. Et q ab emorćiroidibº nonnunç circula-
ris 2 certis tpiibus 7 aliqú fine circuitu. Cuz
anté ſanguis ite imorak doloz fit gravis i ani
loco 7 purigo:ſiſto abinde pasſiónes in alijs
mébus multe. Ideoq 2 cú paſſio hec curatur
ferro dimittéda é carú yna p quâ ſanguis ex-
eatine forze ex eius coluſione morbi ſiant:q-
es eſt hydropis ptisí 7 deſipientia nigra. Ha
ſuſeinsi pasſionú aduentus ex multitudiní
ſanguís melancolici fit gñatione in epate:qui
cú in eo multiplicatus expellit ad iſerioza per
venas q ab epate ſeparátur 7 ad anú tendut.
Cí igrí ſanguís hyc carcarac 7 nò exí ab epa
ta éa fit in eo duip.extinguíto eiº nàlis caloz
eo q multº in epate 7 calozé ſubmergat: vêas
opriúmat. refrigerak itaq 2 eius coplo 7 q de-
inceps gñat ſanguís aſſus eſt 7 ſlaticus a q
hydropis gñat. Et sí validú fuerit epar ad hu
ſimodi pellédu ſangniez invenas q i pectore
ſunt 7 pulmôe: 2 in illis multi fuerit venis re-
pletur nimium diſtenditurq 7 diſſipntur:
ſiit vlcerá 7 ab ipſis ptisí. Si abit ad cerebri
ptes irrepſerit humoz: deſpictia ſurgit nigra.
Ideo itaq: hypocras iperat cú ferro emorćiro
des curatur vná dimittere: Ítenus p eá talis
q in epate gñatur ſanguís purgetur. Sic etiá
cú ſanguís huiº imoderatus fit exítu: paſſio
næs ſunt malevt coloſis malitía: figure corpo-
ris turpido. cóplexionis coruptio hydropisí
appetitúe cibor pancitas. Epatis náq imis-
nuk caloz:einq debilitatur gñatio vnq 7 cor-
poſis corripitur cóplerio: accidit autez com-
plexionis corruptione hydropisí. Si abit oio
imoderata fuerit ſanguinie egreſſio patiens
perit. Cui abit paſſio hec eſt apſotema nò acci
dit calidú: nec vlcerá pessima: nec q er malis
nalschitur humoibº 7 chimis melácolicis paſ-
ſones vt morphea nigra: cutis ex coratio nec
pleureſſis aut peripleumôia. Et species aqua
non ſluit ſanguís que venarú oza aperta non
habet vocaturú orba. Significaturq omnia
hechis que senſui patent: que 2 dimimº ſigna
nilſi cum intra intestinum ſunt expedit ano

vas paucum vitreuz immitere vt ſummas. 1,
vas hoc aut ventoſa & ignem cum bâbace
apponas 2 ano imittas: extremitas nanç re-
cti intestini inuerſabik foras 2 paſſiſis cauſa
tibi apparebit eáq intelliges. Cattrici autez
vlcera ſunt p funda que anio oziuſk in inteſi
ni extremitate in loco qui dicit meſara queq
p funditas ad intestinum vlq nonnunç non
perforat 2 cuz medicamina adhibent deſicca-
tia curătur. Nónunç auteq p ſfundatio ad in-
testinú penetrat 2 medela nò pdeſt. Signiſi-
catur auté ſi argalie aut ſtibi ſubtilius extre
mum imittas vſuq fueris vaporatiòe 7 áhe
litus patientis arcatione. Si etem ſtibi ex-
tremú imiferis in vlceris locum 2 ano digitú
imiferis obuíq digitus ſtibium habuerit in
telliges foramen penetrare. Qb ſi emboti ex
tremum in vlceris posueris oze 2 aromatiq
vaporaneris ſenſeritqz patiés vapóroſuz ſen
fum ſiſtulam vſq intestinum penetrare itelli
ges. Sic 2 ſi bôbace ani locum clauſeris aut
manu 2 patienti ſeipsum reprimere p ecepe-
ris 2 arctare ſpiritum ac ad inferioza anheli
tum ppellere inuenieventú ex ſiſtule extre lo
co: 2 illá ad itestina vſq penetrare intelliges
Si auté nihil hóz videris penetrans ſitula
non eſt: 2 medicine iperanda eſt vtilitas. Aní
egressio ex lacerti fit encuptione ipsum circuí
ábulantis: aut ex tenasmon aut ſimi ſicci cau
ſa. C ſiſture poſt solutionem ſiunt cum qb p
solutione emittitur humoz eſt acutº: aut qmí
nimitú ad egeſtioné ſedeſ: ant poſt nature co
ſtipationé grané cú per loci ſimi ſicci pertrá
ſit asperitas. Cít vero apſotema qb ano ac
cidit eisdé eſt de cauſis quibus 2 in omni reli
quo oriuuntur cospore significaturq inflatíqe
a dolore: vínne stillatione strauguriaq. Cít
quod calidum est rubroе manifesto 2 mitiga
tione cum actu refrigerantia apponuntur: quodq
calefacientia illi nocent. Quod auté
frigidum eſt coloſem habet qualis 2 corpo-
ris eſt: actu calefacientibus mitigatur nocét
autem refrigerantia hec eſt que ano accidut
paffionum aſſignatio 2 vſtimus intestinorúz
paffionum tractatus.

CCapitulum. xxx. de epatis paſſionibº čaſiſq
2 ſignis.

## Patis paſſiónes

alie in ipſo nafſcútur alie 1 aliſs
membris ex eins comparipla-
tione. Et que in ipſus propriè
corpore oriuuntur: epatis eſt de
bilitas quam qui habent epatici vocantur:
apſotema opilatio que in eius ſit meatbus.
Que vero in aliſs ex epatis compariplatio
ne ſunt hydropisí species. Cít epatis de-
bilitas aut ex debilitate virtutis eſt attrahé-

P 4

Ziber

tis q succositatê attrahit cibi ab intelino ieu
no et meſaraica: ſignificatur egone hûida q
ad albedinê declinat hocq inbile e cibor
attrahere succositatê a meſaraica. Aut ex reti
nêtis debilitatebntus: ſiſturq ex carnis ener
natiôe tumêti: eo q cib crud et imaturns ad
corps mebza mittak cu illi retinere no potne
rit doec excoqret imutaret mittiq cib ad me
bia indigetus. Fuit etiam ex tutis debilitate i
imutâtis q cibi deco quit et digerit succositatê
fanguinê facit diſeſtina. Et hoc aut aut ex ma-
la est calida coplone: et illi ſigni appetit re-
ceſſus ardo: inflamatio ſitis copia: ſebrius vo-
mitus solutio cu q humores ereut colerici vii
na rubea intin vt huus patiêts eo vlsq pfera
tur res yt morbi oriatur calidi. Et si multum
huus fuerit têpus paſſiôis chimor fit liqfa-
ctio: dehinc epatis ipsius intâtum vt cu egone
emittak est q cù egestione emittitur odoris
peſſimi: iminuitur pariter corps caro et liq-
fit. Aut vero ex mala est côplexe frigida cui
ſignu est in prâciijus appetitus cibor multitu-
do et fine febre ſitis paucitas que emittik ege-
ſio paulatiz fit nec mali e odoris. Sed ei hu-
tus paſſiôis diuturni? fit tps: patiêti ſebrius ac
cidit qin hitudie i hac ſâguis ex ſua putreſcit
grossitie et tuc cibor abit appetit? q qu emittik
eſovini feci ſtils est et interpolatis diebus ſolo
accidit ſemel et ſubita: colo: fit corps q mar-
moris dealbaturq carnis appet iminutio.
Fuit et ex mala coplone ſicca quâ corps imi-
nutio et ſiccitas ac exilitas deſignat vîne pan-
citas ac groſſities et ſitis. Nonnùq et ex mala cò-
plexiôe hûida etarifq ſiſtur ſignis hoc est
corps in ſua habitudine costâria et ſitis pauci
tate. Expeſtêts aut debilitas virtutis habitu-
dinis corps corruptione ſiſtur et malo ei q ha
bitu. Sâguis eten qui ad omne mittik corps
mûdus no eſt: eo q virtus expeſtês illi purga
re nequeat: aliaq eiusmodi accitia q dirim
cuz de accidetiu cauſis tractaremus. Câpa
aut q in epate orik alind calidu alid fridum.
Et calidi ſigna q patiés in dextro ſentit late-
re sub hypocûdrijs dolozem qui ad ſurculas
vlsq ascêdit et ad costarû partes deſcedit cu ke
brie et ſiti ardoze et adustione loci tuſſi q[ui] ſicca.
Et ſi patiés ſupinus iaceat tactus inuenit ſen
ſus q sub dextri ſunt later: hypocûdrijs groſ-
ſa et dura. Et ſi aſpa ex colera fit rubea ſebriis et
ardo: robustiores ſunt et reliqua accidetia gra-
niora. Q[ui] in conico epatis est latere fit pari-
ter appetit? reccus. ſingultatio. colerar vo-
mit medulle albe ſimiliu in morbi principijs
dehic virê: vêtris quoq consipatio defect?:
extremor frigiditas. Et tuſſis et anhelitus ar-
ctatio leuiora ſunt. Si aut apostema in gibbo
ſo fuerit epatis latere tuſſis et anhelitus arcta
tio difficiliorés ſunt et maiores: ſentitq patiés

Monus

ſurculas tâch ad iferiora. H[ui] cu ſultate ſub
hypo cûdrijs. Còcana etem vena hac in habi
tudine ſurculas ad iferiora trahit apatis ç.
Et in prâciijus q[ui] de homo croce? ſit dein nigre
ſcit. Et ſi q subest hy docûdrijs locus tâgat a
dextro latere apatis ſentik groſſities et ei[ro]
ma eleatica. I. lune noue ac tact[ui] calid[ui]. Et ſi
pa tièt ſupinu iacere impes: nec alid[ui] ei[suppo]
nat capiti: eiusq duplicaueris genna et copo
fueris pedes loci[que] tetigeris quæ admodi[d]i
xim[ui]uenies. Nonnùq aut ca[li] accit aſpa ve-
tris lacertis iter q[ui] et epaticu differas op[que]
aſpa vêtris lacertor si manutetigeris oblogi[
aut figure in venis q[ui]drâsule: aut vna ei[ro]
tremitas groſſa e. alia ſubtilio: A[pa] yo frigi
du si e pati accit patiés in latere ſentit dextro
grauitate ſub hypocûdrijs cu tuſſe leui ſine
doloz e ſine febre: et ſi loci tetigeris groſſu
aut du[que] repies ſi a[pa] fuerit mel[ar]olicu[que],
molle ſi statici. Q[ui] si in epate et debilitas et
a[pa] coierint his additur ſignis egonis molli
ties et ſitis carnis la nature eg[ui]. Et ſci[di]s epa
tis duritiè et debilitate mo[bi] e[mi] pessimu et cro-
nicu et ad iterijs paſtate p[ro]ducere. Opilatio at
aut ex a[pat]e e et a[pat]is ſigna exponim: aut
er groſſo humore q venar inſi[ca]t ori q a por
ta vocata diu[n]tunt vena aut in venis q ei[ro]
ſunt gibbe: eiusq ſigna dol[que] et groaſtias ac
distêſio in dextro latere ſub hypocundrijs et
ſine febre. Et ſi in gibbo ſo est latere opilatio
erit pariter virna tenuis aquosa et ſi in latere
conico egestio egressitur humida.

T Capitu. XXXI. de hydropilks sp[ed]ibus eiusq
cauſis et ſignis.

Aein

Aein alij süt mèbrijs paſ
ſiòes ex e patis còpar
ticipatiòe oës süt hydropilks ſpe
cies q ex virtutis eius debilitate
sanguinè g[han]tis oriunk cu a ſua
brenià actiòe: hoc aut ex i comodo ſit q[ui]
epati accit q[ui] ei[ro] est ſonar et ſedes frigecitoq
ei[ro]plio et cibi no imutat succositatê in ſaui
nè bonu. Fitq et ex incomòdis q accidut mè
brijs que aut e pati còparticipât aut illiyicinâ
tur vt ſlo huic etem sepe accit incomòdi nec
cibu pòt diligetius digerere: crudaq p[uen]it
cibor succositas ad epar: ieoq in bonu no
pòt imutare sanguinez et ſub ea ad oë p[uen]it
corp[ui] habitudinevnde et in ſua no p[ut]e ſui
imutare mebza naturâ. Intestinu quoq ieuinuz
meſaraica ſi ad imutanda debilitetur ſucco
ſitate ciborum et ad epar tranſimittêdavirtus
ea de c[ui] debilitatur sanguinè generâs cu ad
eã cibus no mittatur. Nonnunç a[ut] hyd[ro]
pijs ex corruptione ſit pulmonis còplonis q
humiditate non p[ot] reſici que in ſanguine ei-
remætq ea in epate humiditas et paſcunt ea
mèbza ac e[or] humectat còplexio. Fit aut[em] et

Theorice

Malý

117

exprenb debilitacione ab aqſitate ſanguis tra
henda: q[ui] cum ſanguini remaneat ſaguins
hie aquoſus ad medbia ſertur paſceda q[ui] ſu re
fecerit eoq humectat cōplectionē. Tsunt aſt
hydropilſes ſp[es] tres. P[ria] est ſtimpanica ſea
aſidites hydrops. tertia hypoſarea. Timpani
ca aſt ut er aſpat[us] ſit caloris oblitate 7 ex fridita
te n[ò] imoderata mutaturq[] cib[us] in ventosita
tes q[ui] inter ſiphacē vētris 7 intestia 2 gresſatur
aut ex multa cib[or]o vētoſtatē generatīu appo
ſtione. Et hui[us] ſp[ei] ſigna ſunt: q[ui] ſi vētr[us] pul
ſes ſiphacē ſonu audis tanq[que] timpani. Chy-
drops aſt velut arabes h[ui]t vtrea: ex imode-
rata ſit cōpleciōe frida 2 h[ui]ida q[ui] epati d[ui]aſ
mutaturq[] in h[ui]uidatē cib[us] aquoſa[que] adu
n[at] humiditas iter ſiphacē vētris 7 intestinu.
Fut aſt hec marie ex oleru cōplectione frido[us]
potrectione: 2 ex multe potu aq[ui] friside. Hui[us]
ſp[ei] ſignu hydropilſes q[ui] c[ui]z vētre comoues
ſonus audit eius tanq[que] vtris aq[ui] pleni: 2 vtrea
yocat. Chypoſarca aſt qu[ue] arabes carneaz
yocat[que] ex cib[us] imutatione i epate in humo[re]
ſlegmaticu: pp frigoris 2 h[ui]uidatīs imodera
tionē q[ui] in o[ia] mittik medbia corp[is] eaſq[ui] hume
ci[ta]t 2 flegmatica facit. F[it] aſt hec i epate: aut
ex duro q[ui] accidit epati aſpate: cōprimiturq[
]ui[us] meatus 2 oppilant[que]: ac anhelit[que] ad ip[mi]
p[hibetur] accedere vnde 2 epar frigecit 2 ſan-
guine generās cor[pi]ſik[que] ntus: cib[us] qu[em] in fleg-
ma alterat: aut pp aſa ſplenis quo a purgan
do ſanguie debilitat[que]: remanetq[ui] colera in ſan
guine nigra 2 calo[re] eſtiguit epatis: aut certe
er ſanguis imoderato a vulnere flurx aut mé
ſtruat: aut q[ui] in ano ſut v[ei]cis c[ui] euacu[n]tur exina
n[iti]a epar ſanguine 2 frigecit. F[it] et ex c[ost]
pato ſanguie méſtruo: aut emoroidu c[ui] q[ui] in
epate est n[à]lis includit calor 2 ex ſanguis re-
frigerat multitudine qu[em] admodu n[imia] olei
copia lucerna eſtinguiſt. Oritur et ex ſtòi com
plexionis frigriditate: c[ui] ab eo cibus mittitur
indigestus ad epar: v[n] 2 difficilis ſit illi e[ui]s in
ſanguine imutatio 2 flegmatici ſit. Eſt et ex
h[ui]oze groſſo 2 viſcoſo 2 opilatiorē meatib[us]
facit epatis 2 anhelitus ad illò phibeſ pen-
trare: v[n] 2 eins reſfrigecit cōp[io] nec ſanguis
q[ui]s o[q] ad medbia mittik opilatione phibit? Iſ
q[ui] in eo tenuis e[que] p[er] penetrat 2 aq[ui]a ac medbia
h[ui]ebat. M[ari]e aſt ſp[es] hec hydropilſis hac
out ex c[ui] opilatiorē. S[ac]cit et ex leiuny intesti
ni debilitate ac venar q[ui] d[ui]r meſaraice. Sepe
aſt post ſebres accit lòſas pp multe potu aq[
]odigonis cib[us] in ſtò paucitate q[ui] ex ſebris ſit ar
doz[er] re opilatio ſhatur. Orit etiſa hydropi-
pilſes hec ſp[es] ex acutis mo[bi]s c[ui] epatis cale
ſit c[ap]lexio: 2 eius diffolu[que] ntus: nec ſanguine
ſhare p[ot]. hec aſt ſp[es] curari non p[ot]. Nec
etenti t[uc] patiēs aut caleſacientib[us] audet vt:
aut refrigeratib[us] q[ui] que caleſaciuſ ſebrē au-

get[que] refrigerat[ur] hydropilſis. Chui hydropil-
si ſp[ei] ſigna q[ui] corp[is] o[ia] medbia tumet turo
to retenero 2 h[ui]ido: et si digit[que] illis iprnat[que] věſt
giu i[que] remanet p[undu]. Primu aſt oinu fa-
cies intumeſcit 2 pedes: corp[is] color fit albus
corpo[que] colori moratu[que] filis: et c[ui] morbi patiē
tis p[ra]ſit t[ips]o: caro humeſit corp[is]: et tanq[que] flu
x[n] q[ui] q[ui]d fit: et n[ò]nunq[que] medbia ſcidunt et aq[ui]a ab
eis deſinuit h[ui]uiditas. Jo[que] ſait h[yp]rocras in hy
dropico[que] corp[ib]us: vicera n[ò] ſananq[que] Ulcera et
eni p[de]ſiccationē curanq[que]. Co[is] e[que] aſt trib q[ui] hy
dropilſes ſp[ebus] pedu[que] tumo[que] q[ui] q[ui] in his ſha
tur corp[ib]us: vapo[que] groſſus e[que] pp n[à]lis debilita
tē caloris v[n] 2 ſubmergit ac deſcendit ad iſerio
ra groſſitie ad pedes. S[pp] eo[que] n[à]lis calo[ſ]
formacis remotione coſde. I[que] e[pat]e. Nec vero
p[ot] diffoliu[que] pp h[ui]idas q[ui] ab eis deſcendit ſup-
fluitates 2 vētolas. P[ro]priu[que] aſt e[que] hydropilſi q
fit ex ſtò 2 itestino ieiuno ac meſaraica diaria
cōtinua. p[ro] qu[ue] dolos n[ò] diffoliu[que]. H[oc] e[que] ſit
pp incōmodu[que] q[ui] ſtò accidit ex friditate: v[n] 2
cib[us] nequit digere re I[ſ] crudus remanet ip[mi]
q[ui] Grauās expellik. Qui c[ui] ad itestinu puene-
rit ieuinum totu[que] q[ui] in eo eſt succoſtatis i me
ſaraicā ercolere n[ò] p[ot]: emittitq[ui] illò ad itesti
na 2 ab his foras. Si aſt meſaraice incōmo-
du accidat c[ui] succoſtatē ad epar mittere n[ò]
p[ie]ualet: remanetq[ui] ieiuno in itestino: qu[ue] ip
ſum cōſoſtat[ui] ad iſerioa p[ellit]: 2 ea ſit de c[ui]
diaria. Et aut[que] ſp[ei] q[ui] ab epatis incipit aſpate
tuſſis p[ri]a eſt 2 n[à]e ſiccitas. Tuſſis quidē e[que]
q[ui] a[ſaticu] epar diaphragma opp[mi]tat pp vic-
nita[que] i[de]oq pectus arctat[que] ſup pulmonē e[ui]
q[ui] opprimitur meat[que]: c[ogn]itnrq[que] ad tuſſi q[ui]
eo q[ui] tuſſez ſibi estimetyttilē. C[ui] ita[que] tuſſire i[que]
ceperit: nec aliq[ui]d ſibi in ea videt vtilitatis n[à]
nec aliq[ui]d emitti q[ui] vtilē ſit c[ess]at ab ea. N[à]e
vero ſiccitas: c[ui] intestinu ieiunu 2 meſaraica
hac in ſp[ei] ſana ſunt 2 foſtia cib[us] mittunt ſuc
cōſitatē ad epar. Colerar[que] aſt meat[que] ad epa
te ad fel opilatus eſt: q[ui] ip[mi] a[ſa] comprimit:
nec aliq[ui]d ad fel penetrat colerar[que] i: aut paru[ſ]
q[ui] 2 ſubtile iminuiturq[que] colera q[ui] ad itestina
deſvuit a felle: e[que] q[ui] de c[ui] ſtercora ſunt ſicca.
C Capitulum. xxxiiij. de paſſionib[us] ſplenis can
ſis i[ſignis]

Pleni
ve ro accidut paſſios
nes debilitas opila-
tio vētosita[que] illi accidit. C[]ebi
litas aſt extrahétis eſt debilitate
[que] ntutis c[ui] attrahéda debilita[que]
lera nigra ab epate ſanguinis purgatiſe ab
ea. ſitq[ui] abinde icteritia nigra: eo q[ui] colera
nigra c[ui] ſanguine ad totu[que] ſera[que] corpus. Aut
er retinétis debilitate ntutis: q[ui] ex re ſellis ac
cidit euacuatio nigra: aliq[ui]n per vomitu: aliq[ui]
per solutionē. F[iu]t aſt accidětia n[ò]nunq[que] na
ture c[ui] humo[re] expellétis melancolicu[que]

Liber

admodi et aliud purgat nocinu. Et qub dque
a nā fit eger medetur & facie fert: et qub ex reti-
nētis est debilitate virtutī ecōtrario inuenti.
Excellētis aut debilitate ſtutis fit hec ipfum
qua colera nigra ad ſtoi os pellik: vnde ap-
petitus orik receſſus cibor. hec autes accinitia
ſpleni quæ admodi et epati ex mala fiut cōpſo
ne frigida aut calida. Capilatio aut ex viſco
ſis et groſſis fit humoſb? q meatib? iuſcant
quor signi gravitas e. Aut ex vētoſitate eius
q signi distēſio. Et opilatio aut in meatu ori
tur p què colera nigra ab epate têdit ad ſple-
nê: fitq abide icteritia nigra: alieq q ex cora
orunt nigra paſſiōes. Aut in meatu p què ab
ſtomaci os cora mittik nigra: fiutq abide apa-
ti diuerſitates eo q miſa i eo adunetur cole-
re nigre ſtitas: sequitur: h cibor appetitus
debilitas. Et q in eo fiut apata aliud calm: et
tact? calore ſiſtur dolore. Uitate ac distěſione
ſebreq et tuſi et tpib? nonnullis doló piter in
furculari ptib? et ſcapulari a ſinſtro latere:
eo q diaphragmati ſple vicin? habeat et dia-
phragma furcul cōtinauq: aliud fridu: qo aut
er flemate orik et apata teneritudine et molli
tie significa cù tactu pbaſ: coloreq corpi al
bo aut ex colera nigra. huc signi e groſſities
gravitas ſub tactu durities: coloreis corpi im
mutatio in linuoz et viriditate. Et hec apatis
pſes magis ſpleni accidit pp humoſis melici
groſſitie: cui? ipſe ſomar est et cistis. Nónunq
autē apa hoc in eo nascit poſt apa calm cum
māei diffoluiſubtiler et qo groſſuz est remaſet.
Nónunq apa er vētoſitate orik inflāti in ſple
ne: ſiſturq q apa tactu3 repellit distěſione
miſa ſine gravitate: et hoc aliq diffoluitur: de
hinc cibor vētoſitate g̑nantiu eā reditū facit.
Sequitur aut oia apatum ſplenis gna iuſq
magnitudine corpi maties: vnde et hypocras
dicit. ſplene angmētato corpi macreſcit: et
ſi reprimaq corpius corpulentu redik. Ait et in
libro de locis in firmantib Salien q ſplenis
paruitas chimor ſiſt bonitatem magnitudo
malitiq. Et hypocras in epidimiar libro tra-
didit: qin cui apa in inferioribus ſplenis acci-
dit ptibus ſanguis eius fit tenuie: extrema ca
lida: aures frigide. Et ſanguis tenuitas qin
ſplen ſanguis attrahit feces: in quo ſi fuerit
apa amplius cōtrahit fortiſus et ſanguis re-
manet ſubtilis. Extremorum vero calor: cu na-
turalis qui in ſolene est calor aposternatis diſ
fugit ab eo cā. Frigescunt autē aures qin ſan
guis tenuis est: et qui ad eas peruenit tenuio:
t minus calidus: marimeq quoniam auris cor-
poru ſuvereminēs frigiditati erpoſita e aeris.
Et iteru hoc eodē ait libro. Cui catarrus ſepe
fit et couza apostema in ſplene no oritur. Ca-
tarrus nāq er huiditate nascitur flegmatica
aut tenni aquoſa: et apostema ſplēis ex groſ-

Monus

ſis intumeſcit humoſbus melācolicis.
Capitulum, etc., de passionibus ſellis can
ſis et signis.

Et que ex felle nascunt paf
ſiones icteritia est q
ex opilatone fit: et ex attrahen
tis debilitate ſtutis q in eo est. Ic
teria namq ex natura fit cu5 corer
expeſtit rubeam ad corporis exterioa creti
c modo: cum ex p[er]purgans corpus illam foras
ppulſat hecq si ſeptimo fiat die morbi poſt
maturationez: ſebris ſedatur inſirmus quiſ
cet et morbus declinat et que aliter ſe habet cre
tico non ſunt modo. ſit etia3 icteritia ex ma
la complexiōe calida et sicca que epati accidit
mutaturq in coleram cibus rubeaz qui ad œc
per venas porigitur corp. ſit quoq exvena
rui no pulſantiu5 calore et dominatione in eis
coloris: qua ex re qui in eis est ſanguinis in co
leram mutaſ rubeā: qui cu in omne mittatur
corpus illius alterat colorē in croceu. Et orik
ex quibusda humoſb? in colerā rubeam imu
tatis quolz in mēbzo: hocq aut ex animalis
aliciuus calido ſit veneno: aut ex p[oc]ulo mo-
tifero: aut ex calida q in mēbriis est cōplexiōe:
qua humozes in colerā trāſſeruntur rubeam.
Oritur aut icteritia ex attrahen
tis debil-
tate ſtutis q in felle est: q colere ab epate
hūtur et ſanguis purgatur: coleraq in epate
ſanguini mixta remanet: et cu ipſo per venas
in omne mittitur corpus. ſit ex opilatone q
aut in meatu accidit quo colerā trahit fel ab
epate: p[ro]hibeturq colere transitus ad fel: re
manetq in ſanguine mixta et cu ipſo in omnia
diffunditur corporis membra per venas. Aut
est opilatio hec in meatu coleraru3 a felle ad
intestina: multiplicāturq in felle et converſio-
nē dant ac credituz ad epar et cu ſanguie ad œc
transmittitur corpus. Significatur autē ict
teria citrinitate que albo accidit oclonu5 et to
ti corpori: citrinitate quoq in ſpuma vīne su
pernatanti. Nónunq autes vzina nigra est
p[ro]pter ardoz magnitudinez et ſpuma cro-
cea egestio alba: eo q iſtestina colera careant
rubea que ab ipſa a felle mittitur. Et icteritā
ſignificantuz cauſaru5 due ſunt ſpecies. Que
er opilatone ſellis ſue in ſuperiōi ſen inſe-
riori ſit meatu: egestio alba est: et vzina nimiu5
crocea. Et ſi non ex ſellis est opilatone ſed ex
epatis paſſione egestio coleribus erit colo-
rata. Et ſi p[ro]pter quod in epate est apostez
ma aut in felle ſit pariter colerarum flurix ſe
bris et in dextro latere gravitas. Et ſi p[ro]pter
epatis caloris fiat magnitudinez: vene autem
vitio carent vzina nīnium rubea est: cui ſp[u]
ma supernatat crocea. Et ſi immoderatus est
calor vzina nīnium rubea est: cui ſpuma ſu-
pernatat crocea. Quod ſi et epar et vene yis

Theorice

Maly

118

tijſs abſunt colo: vrine naturalis est. Et ſcienciuſt icteritati ſi ex mala ſit cōpłone epatis etve naruſubito oriri. Reliquiaruſt aut ei¹ ſperru aduentus paulatim ſit et per incremēta et i diezrum augentur tranſitu.

TCapitulum. xxxiiij. de passionibus renum cauſis et ſignis.

### Enum
passiones arenarum funt. generatio cal culorunt apostematuſ diuerſtates vlcera ſanguis vrinatio paſſio q diabetes vocatur. Arene et calculi ſo[rum] generatio in renibus ex caloris ſit eo: ruſ magnitudine et viſco so humoſe: cuuſ ca loſ velleat huſiditatem, et remanente eins groſſe exſiccaſ oto: ac i tpiſ loſ gitudine vt lapis indureſcit: marſte aut ſi adat his meatuſi arctatio qb⁹ vrina arenib⁹ adveſicam decurrit. Excolatur etem quod invina tenue est: groſ ſuſ ptopter meatuſ remanet anguſtias. Are na itaqb ſit i materia pance ſit groſſitiezi et viſcoſitatis. 4 ad renuſ perueniat spatiuſ. Ligatur etem pumuz quid ex ea et nodatur quod expellens cuz vina paulitius pellatim et hec arena in fundo mergit vrine. Calculi aut ſiſt i materia multa ſit et plurimuſ groſſa acvi sſoſa: hec cuu renuſ inuiccaſ p[]acio no emittitur ſi caloris renuſ nodat magnitudine. Additur illia alia paulatim materia et quotidie nodat et ſolidat donec calculus ſiat. Est aut ſi ſe quod huic accit materie acciděti into qb⁹ cuu isne ex coquiſteta ſit et q[ui] ſi lapis: marſieq[ui] p[]rie q[ui] accit balneor caldarijs et vafis in qbus conti nue ſi a[]q caleſiat in eor[] interioribus lapides nodan[]k. purgamētuſ etem aque et fer cuu casabi inferioreſ deſcedit: igni caloſe nodat: de hinc a[]q fer et purgamētuſ adherere no c[]eſſat et addi paulatim ſingulis dieb⁹ vureſcuntq[ui] et lapis ſiut. CTradit aut Salien⁹ nonnunc⁹ i re nib⁹ lapideis fieri vlceris ca[]q q[ui] in eis est: q[ui] cuu in ſani[]e couerſum fuerit no eſuatur: coagu laturos ſanies hec et vureſcit in renibus vt la[piſ. Et h[ui]mo[]i itaqb cauſis et adh[ui]c modi[]s gene ran[]k lapides in renibus et in veſica. C[]Et ſcienciuſ calculos in renibus ăplins fieri in ſenib⁹ puers aut veſice lapides. I[]oc ideo q[ui] renuſ ducaſi duab⁹ de cauſis in ſenib⁹ oriuntur. Al[]tera e[]q in ſenuſ cor[]pibus calor debilis e[]hu[]mo[]r in eis g[]na[]t f[]egmaticus groſſus et mul tus ex diſerētis debilitate virtutis. Altera est q[ui] meatuſ et via p[]qu[us]a renib⁹ decurrit adveſicat vina ſtricta est p[]p[]er eor[]cōpłonis frigi ditate ch ſit frigoris vias arctare et meatuſ. eo q[ui] eos p[]ſiſtat. Groſſa itaqb materia cuu ad renes puenerit ad veſicam tota p[]p[]ter meatuſ no tranſit anguſtias: q[ui] et ei¹ excolatur tenuis pare est: remanetq[ui] groſſa kiuſ in renuſ conca uſitate cuuſ calor atenuat huſiditatem et veſic

cat: atq[ui] ita ſit lapis. Et qui in renibus generantur calculi p[]ui ſunt: eo q[ui] renuſ c[]ocana ſint anguſta. Qui aut in veſica eo q[ui] veſice et cauſi magnuſi ſit et ipſi magni. P[]ueris aut ăplins in veſica lapides oriunt duab⁹ ex cauſis. P[]ria e[]q[ui] huſores in eis generant groſſi viſcoſi amplus p[]p[]ter eor[]maſi appetitui et luxuſ q[]q[]u[] pa ruſ a groſſis cauſat cibis: 2 multo vtunt poſt cibuſ motu: vy[]n et eiusmodi eor[]uſ ſunt vina et p[]p[]ter eor[]cōpłone huſidam groſſe. S[]c[]o q[ui] vie et meat⁹ q[]bus a renib⁹ ad veſica decurrit vina. caloris eor[]q naturalis ca[]rargi ſunt. 3 ex p[]ell[]esvalida virtuſ. Ideoq[ui] materia simul to ta ſubtilis p[]r[]ansfit q[ui] groſſa ad veſica ſ facile. 4 q[ui] meat⁹ quo a veſica ad virg[]a ſertur vina collum ſellicet veſice strictuſ e[]t p[]p[]ter eor[]uſ paruitatem etatis et membriuſ. nec per eum materiei tranſitus est groſſe. Tranſente ita q[]uſ ſubtili vina pars remanet groſſa in veſica que dureſcit et in lapide vertitur caloſe veſice: ſiuntq[ui] calculi et lapides quemadmoduſ in re nibus dictuſ est. his itaqb de cauſis in innenibus lapides non generātur: eo q[ui] eor[]um virna tenuis est: quoniam q[]u[] amplior in eis calor q[ui] huſiditas et ciborum maiorem habent re siminis cautelam quam p[]ueri, et veſice eor[]uſ collum largum est quod et subtili et groſſam emittit v[]inam. Ch[]ac etiam de cauſa in mulierum veſicis calculi non generātur: quoniam veſicarum earuſ colla larga et breuia ſunt groſſa ſ facile per ea tranſit vina. 3 paruſ etiam con trarijs cauſarum et renum veſicarum paſſiones in ſenib⁹ diſſicile curan[]k p[]p[]ter meatuſ eor[]um arctationem et complexionis frigus. C[]Tradunt autem nonnulli in eATE p[]calculos et or[]bo generari intestino ac colon et viſegregationibus. S[]aliennus autem ſe vidisse c[]memorat hominem cui tuffis erat continua: qui cum emiſſet lapide[m]: tuffis ab eo c[]eſſauit. Horum autem cauſa est caloris magnitu do et in his membiſ groſſorum generatio ac viſcoſo[]ruſ humo[]rum. C[]Et signa quib[]us are na ſignificatur et calculi renum ſunt hec. Unu[]na paulatim egreditur et cum ardo[]ze, et in ip[]ſa arena apparet: grau[]itatem ſentit et dolorem patiens in ilij[as qua est confinitas lumbo rum loco ſe[]z renum: et nonnunc[]q[ui] cum dolore est punctura: et nonnunc[]q[ui] pariter t[]estuca[]l[]orſi ſit egrotatio qui aperte infirmantis est renuſ dolor quoq[]i in cruribus et pedibus que ab illo ſunt latere cum dormitatione p[]ropter pe dum cum renibus comparticationem per venas pulſantes. C[]Arene autem que egreditur colo[]r variatur: aliuſ etenim colo[]r crosceus est niu[]mum. Aliuſ qui sandaracinus ru beus: aliuſ qui et arene et cuuſidam cinerius. C[]Op[]ortet autem medicum ſpecius lationem adhibere diligentem hac in paſ

Liber

ſloë et judicis roborare. Nónuſſ etem in inte
ſtinis paſſio est ilijς ſkinib? et in renib? cæ opi-
nat. Refert aſt Salien9 accidisse ei dolore in
vère ilior in ſfinto intm vt terebello locum
opinareſ pſoari: maximeq in loco p que vii
na ad veſica trāſit a renib. Adhibuit autem
olei cliftere: egreſſuſ est chim? cui oleo vitro
ſtilis liqdo et dolor ceſſauit. Opinabar aſt ait
calcuſ in meatu eſſe qui a renib? est ad veſi
cæ eratoq in quo dâ groſſorum.

Apoſtema
aſt qô in renib? ê qôdâ
caſz:qôdâ fridû. Cali-
di ſigna: dolo: ſguſtis, et in lûbis ardo: a late
re renis ikſirmâtis ſitis ſebris. cephalea, vigi-
lie. colarû vomit: rubea: ſtrâguria. Ut autez
emiffio ſi at aſa kiſt ſebres piter varior: circu
loz: horrores vari: dolor fit maiot et cu hútus
paſſionis dîns ſup lat? iacet ſanû ſê ſentit qui
cgrotat ta: nîb ſupſêſum. Fridi ſigna apatis
grauitas qua: iſirin9 in lûbis ſentit ilijς ſkin
bus ſine dolore et in apatis pncipijs. ſfallunt
aſt medicip qôdâ qb? nô est in morboru: ſpe-
culatiorib9 ſuſtudo: opinâturoq hâc paſſio-
nê colicâ eê. Differut aſt q: renuz paſſio ad
lûboru: ſub ſtollit ptes: doloreq in eodê pſtat
loco et cu q renu: patik dolore: cliftere adhibe
tur dolor: auſeet eo q itestina clifteri replean
tur et renê coprimât patietc. At vero colica a
loco tranſkertur ad locum. Ulcera q in reni-
bus kiunt: aut ex cauſis erterioib9 vt pcuſſio
ne et caſu que còrerit et ruput: aut ab interio
rib9 kiſt vt hîiore acuto q icidit et corrodit. Ul
cera renu: ſigntia ſigna dolor est que patiê: i
lûbis ſtit et p9 ilia ſine ſultate. 2 diſtictiòe ſan
guis emiſſio et ſaniei acvleru: ſqmap: ivina.
Nónunq: frustru: erit q:nt carnis cu caro cœ-
ditur renu. Eſt aſt in reni: vlcerib9 vîne exi-
tus ſacilis et ſine diſſicultate einßq liquor: tê-
perat9. Sanguis vîna aut ab iterionibus ſit
câis: aut ab erterioib? ab iterioib? ſit cum
imutâs debilitat q in renib? ê virt nec ſâgu-
nis imutat aquoſtas bn. aut cu q inenis reti
nês ê debilitat 7tq q cu ſanguinê nô retineat
cu vîna egredit ſanguis q dâ ps. Nô ê autê
cu hmoi habitudib9 dolor et ſiis ſz modic9.
Nónuſſ aſt a renib9 ſanguis emiſſio circula
ris est. que: admodu et in ſâguis ab ano esref
ſiôe 2 tingit. Et hâc hînti circuit9 paſſionê ac-
cidit in lûbor ptib9 egritudo q cu ſanguis cir
cuit: erierit tpe mitigat. Fit ât hecer veap: q3
corrosione vt dixim9 eritib ſanguis pedetêtim.
Aut certe multa ê ei9 emiſſio a venarî renuz
aliqru sciffura q et ſanguis ſit multitudine et
multavenar: tenuitate. Et hmoi ſâguis emiſ
ſio ſubita ê ſine cæ et multe 2 titatis. Sâguis
aſt pp exterior emiſſio cas ſit vt pp caſu aut
pcuſſionê q rupit et 2 eterit ſiſturq his q hmoi
pccesserint câis. Que ho diabete: yocat paſ-

Nonus

ſio et circinalis a qubſda ſtinua ê vîne affue
factio et vocat ſtilatio. Fit aſt exptutis attra
hêtis magnitudine qua renes ſanguis attra
hunt aquoſtatêvina: l.nimioq in hûiditath
renu appetitu. Hoc aſt imoderatîo male cò
plexiôs caſe ſit q in renib? dñat ea q de cæ aq
litate plimu desiderât quo q illis accit ardor
eptinguaq 2 refrigeret et calo: attrahit itaq
ad eos et ab epate et oibus corporis mebri hu
miditas ſit itaq ſitis moleſta et membroz ar
dor ad aquoſam humiditatê. Et ex ptutis de
bilitate retinêſ inq renib? inſest qua aquoſta
tê retinere nô pûalet qua ad eos mittit epar
multa nâq est et eos Grauâs et expellit. Et q
hâc ſigna paſſione ſiſnt ſitis moleſtia ê ſine
ſebre et ſccitate q in corpe appeat et vîte emiſ
ſio ſine ardoe ſtinua: qôq vîna tenuis ê al
ba aq ſikis. bô nâq cu aquâ biberit velociter
eâ mingit: qm renes ab epate illâ attrahunt
nec in eo imorat. In his q3 nulla ſea mota er
pellit eo q ipam pp eius copia retinere non
pûalerât. Et ſciendum qm fl cui grâdiotu: doz
lor acciderit renum incurabilis est. Moabi
nâq pliri ſi grâdiotibus ſhât ſepi9 in eis mo-
riuntur ſcut ait hypocras.

CCap. xxxv. de paſſioib9 veſice cæis et ſignis.

Esſe
q accent paſſioſes ſunt
lapis in ea gnat? apha
vlcera stranguria: q ei9 ſine velle
exit? Lapis ex illis gñak cæis q3
apo renes dirim9 huo: l. Groſſus
et viſcoſus et corporis veſice calor et colli ei9 an
suſtia. Fit aſt paſſio hec marie in pueris pp
eop hûiditatê 2 plexiôis et appetitù, appetit9
fortitudie in cibos que: admodi dictu ê qôb
plimù cibus vtank ſuperfluitates gñantibus
grossas. Accidit aſt et iuuenibus qui regimi
ne groſſos generâte vtunk humores et viſco-
ſos. Et que hâc ſiſnt paſſionê dolor q in veſi
ce, ſit loco et eius cofinibus qôq virge fit pu
rigo et erectio eius aliquh ac enernatio fine cæ
vîna erit arena: et ekeuntis vîne diſſicultas.
hec cù videris ſigna in veſica lapides eêitel
lige. Qo fi ábagis et vîte durat diſſicultas ex
pedit egrotanti impares ſupinù iacere cuins
erigas pedes et ipm fortiſſimo 2 cutias motu
deheic calak roz es aquâ ſup veſica cù oleo ac
mann linias tu: et moueas ad ſupiora q suo
lapide âmoueas loco. Deheic egrotâti impa
migere et fi nô bîn mixerit lapides repelle cu
cathatirho. Recedit etem a meatu et patiens
poſt hec optie miſet. hec cù videris itelliges
in veſica lapides 2tineri. Apha ea ſignificat q
et renu apata niſi q hoc loco dolo est in pe-
ne: apparet q in eo apoſtema ſub tactu et bac
in paſſione vîne diſſicultas maiot est queq
ex vlcere egredit ſanies maiot: qua ſeqn näe

Theorice

Maly

119

cœlusso eo q vesica apatica intestina copрат.
T Que aſt in vesica ſiutylcera ab eſdæ orinn
tur qibus in renibus cāis eadeq eor ſunt ſi
sna ſuli q in vesica et circa eā ſunt cù vile diffi-
cultate ardoze et fetoze. Nónunſ et in vīna la
minule apparent tenues et qdā furſuri ſimile.
T Strāguria ſt et ſtillo vīne ex cāis āq dixi
mus in renib? et vesica ac paſſiōbus vt calcu-
lis ac virtutis debilitate expellentis cù veſi
ce eneraſt corpus: et ab repnimèdo debilitate
reductione ſup vinaſm:nec repnimit illaz. Si-
gnificat aſt hec signum hmoí. Egrotum ſupi
num iacere priepe et eius exprimere vesicaz.
Et ſi vina in ptes pellik verge egredieſ et pa-
tiens quieſer. ſit er apate qo invesſce naſciſt
collo: aut in lacerto q illi circundat. ſit et ex
vifcoſo humoze qui meatui iuſcatur vile a ve
ſica ad virgā et optionē facit: ſignificatur q
cibox regimine grosſoq ac vifcoſoq quiete qz
et otio q pceſſer ſut. ſit qz ex ſanie aut ſanguie
in meatui coagulato. Accidit etiā strāguria ex
acuſo humoze qui in vesica pecturā facit: aut
ex acuta ſtititate q in ipſa est vina q vesicam
pungit: ideoq illā naturā ſhellit qſi nocētē.
T Urine pſter voluſatē egreſſo est quæadmoſ
ill accit q in lecto miſit. Hoc aſt er eneruatione
ne accidit lacerti: q collu: circuſat vesſce et reti
nētis debilitate virtutis. Humiditatis cā q illi
accit. Accidit hoc marie pueris eo q eoq hu
mida ſunt mébza: aut ex ſpōdilis vesſce oppo-
sit ſuo diſceſſu loco in exteriora: inciditurq
vesſe ligamēta ipſaq eneraſt: ideoq et vinaz
retinere neq: hec est paſſionu aſſignatio q ve
ſice ſiut. Et ſciſſu paſſiones has cum in ſenin-
bus oziuntur difficiles eſſe ſanationi: yt hypo
cras teſtatur.

T Capitulum. xxxvij. de passionibus ſiphacis cauſis et ſignis.

Affiōes que ſiphaci acciz
dut vêtris ſut ſciff
fura et ruptura raritas fitq abin
de thirbi egressus: aut intestinos
rui extra ſiphacem ad eos q vicini
sunt vêtris lacertos et vmbilici acumen.
Chec aſt ruptura et ſciffura aliquādo in vmbilici co
ſinibus est q et ſub ipſo. Fitoq thirbi et intestio
rui in eas egreſſo ptes apati ſilis et vocaſ cres-
patura. Aut ſciffura in ptibus inguini et mea-
tibus q ad testiculos teſdot. egrediiturq thir
bus et intestina in eas ptes. Et ſi in iguibus
ſterint inguinaria vocaſ hernia. ſi in caſulam
decſederint testiſ herniavo caſ itestinalis aut
thirbi. hec at ſaſſio aut ex nimio fit motu aut
ſaltu vociferatione maximeq poſt cibii: et alie-
culus pōderis ſublenatione: aut pcoſſiōe q ſu

per vêtre et intestina disteditur q siphaoſ re-
piturq et rareſcit. ſit etiā ex vifcoſa humidita
te q itestina lubicat: ac ad inguini attrahit p
tes. Differit aſt inter paſſione hāc et apā qre
patiètē facias ſupin ſi acere: acutuq q est iter
vêtre et testes opprimes loci manu et ad inte-
rioria repelles. Et ſi ad interiora reuertit et, pſu
daſt acumé: paſſio hec ſciffura ā ſiphacis yoca
turq crepatura. Qo ſi nò ingrediat nec occul
teq ex apatis eſſe genere nò dubitabis. Et ſciē
dù qum q ſup vmbilicu crepatura ā paq nocés
est et moſtæ: illic eni ſubtilia ſut itestia. Si q
egreſſa fuerit opprimu: ciboz ſup fluitatibus
q in eis ſut: fitq hoi dolo: anguſtatio et nonu
ſ q einuſmoi est ſimu euomit. Que aſt multu
ſup vmbilicu ā moſtæ nò e eo q locq hic ab
intestinis remotq ſit: et thirbus ab ea ſolq egre
ditur. Et q sub vmbilico in pncipuſ non ledit
c: in loco hoc intestina ſunt groſſa. Ipſa itaq
ſua groſſitie et magnitudine nò emittitur in
pncipuſ: et ideo moſtæ nò est donec tpe ab-
eüte crepatura dilata: et tuc itestina egredium
tur et oppreſſio fit ac moſtia. C umbilici aſt
acumem ex ſiphacis fit ſciffura in vmbilici lo
co et thirbi: aut intestinop egressione extra ſi-
phacê quæadmodu diximq, nonunq: at er hùſ
ditate fit vifcoſa flegmatica q: ad vmbilicu
têdit: aut carne q illic orit. Et nonunq ex vena
est q ſcinid: aut artaria q diſrúpitur: egredi-
turq illis ſanguis ad loca q ſub cute ſunt: aut
apā qo voca: aporisma: et aliq: er vêtoſitate
fit. Et qo er ſiphacis fit ſciffura: apatis colo-
idé est q et corpi: et tactus ei q mollis ac fine do
lore. Et ſi in intestinu: erit et manu pſteris ad
interiora repellik: ac credit et est cù eo rugitus.
aliq: hmoí ho: ch balne: fuerit igreſſus vmbi
licq crecit. Et ſi vmbilici crepatura er hùdi-
tate est tactq ei q humidus erit: nec pſta reuer-
tik nec augetur. Si auté eius acumé venе ſciff
ſe aut arterie cā est: loci coloz violaceq erit aut
niger. Et ſi pp carneq q illic est orta dux erit:
nec augetur nec minuitur. Qo ſi ex ventosita
te tactus erit mollis.

T Capit. xxxvij. de genitalium testiculorum
ſ.paffionibus cauſis quoq et ſignis.

Enitalibus in mēbſ
q oriſtūtur
paſſiōes: alie in testiculis: alie in
virga: in matrice: alie in māmillis
ſiut. Et q in testiculis: quedā i ipo
rui corporibq: qdā in eor ſiphacē ſubamoq: q-
dā inter ſiphacē et cutē eor: alie aſt in venis:
alie in cute exteriori. Et q in ipſa eor ſuba-
coitq appetitq ā receſſus generā diuatio: sp-
matis flurus et paucitas: apatu diinerſtates: et
vlcep q illis accidit. Et coitq appetitq diſceſ-
fus aut ex vulſione fit q his accit mēbriis quæ-
admodu in palis: aut ex paucitate ſpmatq. Et

Ziber

Iſpermatis paucitas aut cibi fit priuatiſo que enacuatiſis cā fit multe corpi accidet. aut ex mala cōplexiſe calida et ſic ea que teſtib¹ dton tur. ideoq² q ad illos puenit materia in ſubaz nò mutat. ſpmatis. Bhandi puatio ex imode rata fit in teſticulos ²plone mala q aut caſa est et mæz exurit ſpmatis: aut frida et coagulat aut humida et tenuat aut ſicca et ſpissat. Sper matis ſupr¹ est et ²egreſſio ſine volutate et mè: br erecitiſe qº ex retinètis fit debilitate ſutit q in teſtib¹ est et ³utatis ruboze expellètis q¹ eis est cù calore et humiditate multa q¹ illoq¹ dton tur ²plont. fit et hoc ex mébiq¹ organicozum ſpaſmo ſpmatis: quæ admodù epilepsie accit tpe. hec etemº ſi ſpaſment quæbræ mot¹ illis ex nālis ſlit:qoz qº in eis est ſpina emittit. Apa qº in teſtib¹ accit alio caſ est eiusq³ cognitio ³ipoz fit magnitudine et coloris ruboze doloreq³ et caloze. Alio fridu ſtaticc coloriq³ ſig tur alboze et mollitie tact¹ dolouiq³ paucita: te. Qo si melicb duritie ²iniditate coloris. Qo iter teſticuloz corp¹ ſiphacè ipos circudan tè accit aut è hùiditatis ²gregatio aquoſe fri deq³ inter teſtii ſubaz et ſphacè eoq³. quæ admodù in hydropiſi ſigCURq ilſatiòe et distenſiòe coloris alboze et ²plèdoze et aq ipa ſub ta ctu appet. Aut è thirdi in hec loca deſcensus qº aut ex ſphacis fit crepatura q viscera cir: cùuelit et ei ſciffura loco inguinù: aut ex inte ſtinorq euſuliſe et ligamètorq ruptura q illa li gat. Aut ex ſphacq disteſiòe et raritate. Et his coés reb¹ cæque ſunt salt¹ pcurſiۆوociferatio for tis marie poſt cibù. Ex humiditate q³ fit que meat¹ laat et dilatat q in iguinib¹ ſunt ad te: tes lubricaq³ facit inteſtina et deſcédere in te ſtii caſula accit aut marime pueris eo q de ipo rum humida ſit ²plo: uuenibuq³ c mozious ſunt humiditatis. Et coia q ſiſat ſigna q hu: iuſmodi ex ſphacis est ſciffura et extenſione et euſuliſe inteſtinorq: apa è in teſtib¹ manifesti ſi q hoc pati exercitio fuerit vſus aut ſaltu aut àhelitù¹ cluſerit aut alioq diſe fecerit apa fit mai¹ q fuerat et ſi premaq ad ſupiora redit tarde et deſceſus q³ tard¹ erit remaſeq³ inteſtini ſupius in ³pria figura q ſuo in loco: docè ſtãs patiès ſursat. Qua ſepe autè ad hunc te dunt ſtercora loci q ²clucluſt illic ſepeq³ abi de moſis ſit multotieſs dolor ſit abinde ac ru: situs marimeq³ ſi pmaſ. Cui¹ autè paſſio ex disteſiòe est apa q inteſtinoz deſceſus ſemel nò kiè: ſp paulatim q in lògo tpe q apa eſtis q p: ſunditatis: qm ſiphac inteſtinuz còpimit qº p ei¹ ſciffurã eſſeſum è. Significat autè qº ex ſphacis ſciffura ſit qm inteſtinuz ſemel in ſa culuz deſcédit teſtiiq³ apa eius modi è a pnci plo magnum q figure varie ac ſub cute mani festum ²pter inteſtini ingreſſum extra ſipha cem. Quod inter cutè teſtium accit et ſipha

Monus

ceshernia è carnoſa que aut ex materie groſſe in fluxu in hec loca fit aut percuffione aut hernie aquoſe cura cùz nò vi oporiet exhìbe tur. accidit autè et in inguinib¹ quod dà hernie ſimile qº ex ſphacis ſit distenſione et inteſtii nù eunulſione ac in illum tráſſitum loch. Qo autè in venis que in cute ſut et ſubſtàtia teſtii accidit varices ſunt q eadè ſunt de cã qua q que in crurib¹ oriunq ex materiæ ſez decurſu groſſa² in hæ venas que in corpe ſunt teſtii culorq. Significatur autè venarum māſſeſa re pletioque que iplicite inuicè et intorte ſunt tanſ vitis ligamina teſtiiq³ eneruatione et motus eoq³ difficultate àbulandi quoq³ duritie. Fit autè hoc ſept¹ in teſticulo ſinſtro eo q teſtii lus hic debilis è minoris caloris. Qo autè in teſtium accidit cute pustularum ſunt ſpes. vlcera. prurigo. aliaq³ huiusmodi que in corpe zore accidunt exterioz et cutis eneruatio ab interioz¹ fine corpis interioris eneruatio. C Capit. xxxviiij. de virge paſſionibus cãs eo rum ²signis.

De in virga

ſut paſſiones. alie in iſius corpe, aut in meatib¹ accidùt. Et qve in iſius corpe paſſio quevo catur puapſcue erectio nis ſez multitudo virge. titillatio que illi acci dit apoſtemata vlcera. Qo autem in meatib¹ opulatio est. C[et] erecitiſis p[ri]api multitudo ac perſeuerantia aut ex ventoſitate fit que in ipfa generatur virga ex humiditate groſſa q viscosa. caloqezq³ temperato ſignificaturq³ comitanti titillatione aut cum ad ipſam ven toſitas per venas tendit pulſantes: ſignifica turq³ erectione titillationem non habent et coitus quam fecit homo abſtinentia longo tempore et pungentium comestione affidua. C[pri]api titillatio ex ventoſitate fit forſi que in iſius concluditur virge ſubstantia. ſitq³ hoc marime cum apoſtemata calido et erectione multa. Sepe autem ex paſſione hæ vaſorùm fit ſpermatis eneruatio et euſuio. et nonnunq[que] ſpaſmus a paſſione hæ generat. Et quicunq[que] paſſionæ huius dominus ad ſpaſimum ſertur velocius moritur cum vêter eius tumidus fit et ſu dozem emitit frisiduq³. C[ap]oſtemata vero q vlcera que virge accidunt ita quoq³ quæ admodù et in reliq[us] oriun tur mébiſs manifestis eadem habètia ſigna. Opilatio autè que meatui accidit aut ex h[ui]sio re fit grosso viscoſo q ei iuſcaq aut ex vlcere. Significaturq³ virne ardoze et excundi diffi cultate et humore qui exiſt grosso aut ſanie et ſanguie vlceriq³ ſquamis que cù vina egre diuntur ſine ſaniet mixtura.

C Capit. xxxiij. de matricis paſſionibus can ſiſq³ ²signis.

Theorice

Maly

120

Atrici
que accidut passio-
nes flup? è mestruo-
rù & costipatio, dissolutio, suffoca-
tio passio dicta matricis inflatio,
vêtositas aſpata, furſiculi ſciros,
càcer, dourites, gregatio, verucem ornois, ſit
ſure, pustule, vlcera egressio et foras, in lat
inclinatio, oris matricis còclusio, còcipièdi cef
fatio, aborſtièdi copia, parièdi difficultas, et q
ad ea fiùt vlcera. Oportet ita: primi nàle in
telligere meſtruo: pmotione: amputatione.
Wulieribus meſtrua incipunt in decè: anor:
còplemèto & ultra: qùtudecim: anu: nò differù
tur. Amputant: at i qubſdà qò i triceſi: et ſer-
to an°: i qubſdà: et deiceps vſo: ſeraginta cò-
plemèt. Chermaph: odit? atit meſtruis ca-
ret. Et meſtruo: circuitus lògitudo ſana qui
dè: z vicio carè: duòtis est dierù: et vſo: ſeptimis
lògio: ptèdik. Qd amplius est nò näle udica
tur. Wulieris atit corpus grauat: cu meſtruo
rù accessionis ppe fit tépus. Et qibus mulie:
menſtruo: tpa remotio: ſunt moleſta illis
accidut icòmoda: purgâtur eteni simul subi-
to & multi. Tépus atit qò iter duos è circuit
a viginti dieb? et ſupra vſo: mêſes duos. Que
poſt hec hùt meſtrua nàlia nò funt: z meſtruo
rù vocant: costipatio. Thec autè constipatio.
ant paſſiòs cà fit q in matrice è aut ſanguinis
groſſitie aut pcuſſonis q ſup matricè cecidit
aut paſſiòs alicuus cà q in toto è corpe: aut
mebrio vno. Matricis q dem cà: aut aſpate: aut
quia matrix tota est et incurua. Aut aborſu
plurimo: aut pcuſſio è ſup matricem cecidit.
aut ſanguis est groſſitie: aut opilationis cà q
venis accidit ad matricè ſanguinè ferètibus.
Opilatio aut ex mala fit còplezione frisida q
matricè spiffat: ora vêan stringit: aut ex hùo
re groſso q meatibus inuicat aut aſpate: aut
vlcera: macula cu cicatrizat. Accidit etià men
ſtruo: costipatio ex ſanguis p an: egressione
et cu nariu imoderatus fit fluxus. aut ex ſan-
ſuinis flupu: et emiſione a pectore. Cà paſſio
nis alicuus q in toto fit corpe: aut febuum cà
fit aut còplecionis corruptione vt hydropifi.
Que abit ex vno è mebrio: aut a paſſio è q in
pectore eſt: aut in stò aut in epate. Fit etià: cu
pulètie corporis cà imoderate q venas oppri
mit: at arctat. Et q meſtruo: còclusione ſignt
signa ſunt gravitas in vêtris inſcrib? et cor-
pore omni: in vòso dolò: et collò: virine: pèsti-
tio: et eſestionis: et nonnunç: vrina nigra eſt:
appetitus quo: ciborùz recedit: et aliquoties
abos cupit malos mulier. Sepe autem patie
tibus hanc paſſionè morbi ſunt pellimi: vt de
fectus ſubuerſio mens mala: accidit quo: ri
so: et in ſguinibus emiſiòes. C: fluxus autez
multa est ſanguinis egressio a matrice quod
ſit aut ex imoderata menſtruo: evacuotiè

hoc: aut ex virtutis est debilitate retinètis;
aut ſanguis tenutate et subtilitate ac acumiè
aut vero ex multitudine ſanguinis. Et venar
matricis ppter humorè acutò: aut corrosione
aut ruptura. Fit etià ſanguis fluxus ex imo-
derata ſanguinis ptus euacuatione: aut fet
mortui egressione cum fiat aborſus. Et ſi ſan
ſuinis fluxus immoderatus fuerit coloris fit
imutatio corpis et estnatio ipsius pedù in-
flatio diſestiòs corruptio et ſi imoderat: oio
fiat: nonnunç mulier deperit. Dissolutio ve
ro humiditas est q ab ore deſuit matric: hec
humiditas aut in ipsa ghatur matrice cu vir-
tus debilitatur nutriés. Aut ex ſupfluitatibus
que ad ipam ab omni influtù corporæ purga-
tiòs et euacuationi modo. Significatur: hu-
tusmodi ipès ſupſufluitatu: ex hùditatis colo-
re et ſuba. Aliquado eteni rubens est: et ſup-
fluitate significat eſſe ſanguineaz. Aliquado
albus et flegmaticè eſſe significat. Quâdo:
crocœus et colera eſſe rubea significat. Alibo-
tiens atit niger et colera eſſe nigra: moſtratur.
Et quâdo: aquoſitas est plurimù fluèz: ali-
q: grossa: viſcosà. Et ſupfluitatis huus
species ſigtur ſic. Wulieri precipe pàniculum
ſibi ſupponere múdum: dehinc pàniculi hùc
intuere donec ſicceſt: et ſi color rubens est mu-
dus ſupfluitas est ſanguinea: ſi clar: aut cro-
ſeans: ſupfluitas est colerica: ſi alb: ſuper-
fluitas est flegmatica: et ſi niger aut liuidus: ſu
perſluitas est melancolica.

Matricis
ſuffocatio anhelitus est
cellatio ex matrice facta
et est paſſio pellima. Accidut: per còpartici-
pationè cerebro et cordi paſſiones multe et pessi
me, et cephalea granis, apoplexia, epilepsia,
defectus granis et alì hmoì morbi et paſſiones
quas ſuis diximus in locis. Sepe autè quib
hec accidit paſſio mulieres difficultatis paſ-
ſiòs hora intereunt. Sunt etenim illi tépo:
qibus moleſtio: fit et robozatur: tépo: q: bus
leuatur. Et nonnunç illi ſunt circuitus:
que admodi: et epilepsie. C: fit autè paſſio hec
ex repletione q in matrice est ex ſpermatis cò
ſtipatione, cùz que coitù aſſuenerint ab ſu re
mouètur còcubit: multiplicat: q in yasis ſper
ma et còdenſat. calo: imersit näle ac extin
guit: matricis: refrigerat: pèlterio. S: et ſan
ſuinis meſtrut costipatione cu eue lògius fit
tép? et mktiplica: in matrice: accidit: illi què
admodi ex ſpermate ofèſuz est naturalis ſu
focatio caloris et extinctio. Ideo: paſſio hec
innenib: accidit magis mulierib: et vidnis p
pter nimis: earuz ad coitù desiderium. qm: me
mèstrua in eis plima fiùt q cu còclu duntur fit
hec paſſio. Rarissime hò maritatis orù: mulie
ribus. Neq eteni i earù matricib: ſperma cò
cludit: cùz ſpermatis còclusio maiò: ſit huius

Liber

passiòs cæ. Accidit etis plurimis et nonviduis
que nò pariù pp incòmodi aliò qò ex iper
matis accidit instrumètis aut venis p qùs men
struò decurrit sanguis. Concluditur ita qù
sperma et mèstruù: maxieqù humilier nò conci
piat medicamis alicui? cæ qò ad amputàdam
porrectù est gnatione. Cfit aùt paſſio h cer-
tis circuitibù quèadmodù in epilepsia accit. Et
passiò hæc signtia signa an acceſſiòez et anſo-
difficilis fiat et molesta iſfirmatiorùz patiuntur
mètis: pigritià: debilitate in cruribus: coloris
citrinitate: oculorù humiditates. Ut aùt acceſ-
sio robozat et molesta: fit mètis accidit aliena
tio: defect: ſensus: ceſſatio: yocis: amputatio:
pulſus frequëtia et varietas ac debilitas: eius
qù in viltimis ceſſatio intim vt patiens mortua
eſſe extimeſt: pbetur autè cù bâbace subtiliſſi-
mo qui naribò apponit: quo per ipm anhelit
vtruz moneat pbetur nec ne. Dehinc aùt fa-
cies ad rubore çouertitur: et tanſo turgida eſt:
mrix ſurſu trahit: ſicqù cruris lacerti. Ut aùt le
uiari incipit acceſſo et mitigari: matrix enerua
tur et ad inferiora descendit: a qua pauca de-
fluit humiditas et in vêtre fit rugitus: ab inſe-
rioribus ventoſtatibus effilio. Inflatio aùt
et vêtositas que matrici accidunt: aut ex mala
ſunt plexione frisida pp quâ naturalis de-
bilitatur calor. et qui ad illu peruenit diffoluſt
cibus in ventositatem: aut ex aborſu aut ex
ſanguinis matricis os oppilante: aut exptus
difficultate: aut ex matricis oris coadunatio-
ne. Nonunqù autè vêtositas in matricis est p-
ſundo et aliquando inter eius partes raras.
Accidit patièt hec tumo: in pène et qù illi vici-
ne ſunt vêtris ptibù duritiescù et cui disteſſone
dolo: et attigit vſo iguina et ſtomaci os ac dia
phragma. Et proptum huiò paſſonis ſignù
est q cum que ſub vmblico ſunt pulſanſ par
tes ventris vor auditur eorum tâſò timpani.

Apoſtemata

matrici accit et ma gæ calz aſa aut du rû. Et caſm dède matrici accit aſa: aut ab exter ioribù vt pcaſſio: còpessio: aut ab iterioris bus et est aut ex mébro: pcaſſio: aut ſangui nis ptus: aut er fet aborſu: aut piendi difficul tate pp graue qhuic accit mébro motu dolo rèqù trahit: ad illud mă. hoc aſt aſa aut in oibus ei est ptibus et ſebres ſiſtur acuta con tinuaq: capitis dolore: colli maritime inverti ce oculor: grauitate: extremo: eneruatione: ſtio corruptio: ſiti eſſestiòs in carceratiòe vii ne duritie et stillatiòe quèadmodù dirit hypo cras in aphorismo: libro. Cui in ano aut in matrice aſa accit: strâgularia comitat. Accidit etem veste et collo ei: còpessio ex oris ma tricis coadunatiòe: aut aſatis cæ aut in pte è et in pte nò ſiſtur acciſtibù ei ptis et ſinuì do tore. Si etem in posterio: è pte mricis acci

Monus

dit dolo: in doſo: egonis 2 stipatio. Si in an-
teriori: fit cu: eo pénis dolo: durities yne et
ſtrâguria. Et ſi in ſuplioribù dolo: accit ſuper
vmblici: ac stòi 2 finibù. Et ſi in altero lateri
dolo: iguinibù 2 femoribù accit ac cruribù. Et
ſi in iſerioribù 2 dolo: ſub vmblico è. Et ſi in
mricis orè dolo: his qò podici vicinan: accidit
et ſi mricis os digito tågat iuenit du: ſurbi
culi aùt ſiut cù aſa emiſſio fit: et qù dixim: acci-
dià iut grauioza 2 fortoia: adducit: illus
febres variop: circuitu: horoz: et vt apptori
mat ad eruptione dolo: robo: at 2 ſebres: co-
fortant et accit pùctura. Et ſi ab iſerioribù est
aſa matricis ſentit homo ſi locu tågat penis
ſani: manifeſte. hocq: fit cum emiſſio multa
eſt. Sic qùs ſi emiſſio in mricis ſit orè ſantes
ſub tactu appet cum digit: mricis imittit ou.
Aſa qò du: qò mriici accit ipm est qò ſeliròs
voca: accitib: plùmù in 2 finio colli ei: cù calm
illò pcedit: aſa aut aliq alia paſſio poſt qua-
durities accit gñat aſt er mă melica qù in ma
trice gñat ſequicq: aſa hoc matricis in la: p
clinatio: et ſi nò acceleret curari accit hydro-
pitis. Huiò aſatis signa durities è qù in penis
ſentit loco et matricis orè: loci grauitas mo:
mébro: ſuſio: marie cruriuz et a motu ſegni
ties. Tràsit autè aſa hoc in illò qò cäcer vos
cat: qò est aſa du: et lapidei qò ex mă fit ne
gra quèadmodu: dixim: aut colà nigra èo
de gñat in loco. ſit autè maxime circa matri
cis os. et aliq: nuz vlceratione è: aliq: fine vl
ceratiòe. Et qò ſine vlceratiòe è dolore ſigni
ſica: moſto in iguinibù 2 ſub vêtre ac: p
ne. ac do: lo et groſſitie dura: q: in pene appet
ſub vêtre et in mricis orè: est: qò color ei: tanq:
fecis vini et nonunq: niger. Qui aſt cäcer cù
vlceratiòe est cù his qù dixim: signis: accidit et
accintibù coroſio et varie feces ac fordes colo-
q: ei ad albu: declinat et nonunq: ſine forde
est et ei ad rubore declinat colò: aut viridita
tè aut nigredine. et nonunq: aquofa: flut ab
eo humiditas fetida odore: coloq: ei aut in
albu: aut nigru: aut rubeu: vergit: acciſt: plu
rima pariter aſatis calidi accid estia.

Durities

aùt matricis paſſio dicta aſa est du: qò aſt in pte ei? aut in toto accit. fit q: matrix abinde dura et lapidea. paſſione hæc q: accidit cotpoti ſigni debilitas. coloris obſuca: cido: appen: iminutio. menstruò: stipatio. mânillam: tmo: et ventris intâtum vt cui hec accit paſſio arbitret in principiis se pſgantere eſſe. Abennte autè têpore hydropica: se putat. Differunt au tem paſſio hec et hydropis duritie et solidita te que in ea eſt: qò q: que in hydropilis ſpeciebus apparent ſigna hic non videntur et tam men paſſio hec ſi diuturnio: duret in hydro piftm adducit. Cpaſſio que potatur congre salio

Theorice

Maly

121

gatio coadunatio est oris matricis nimia cum
duritie: accidit quod ex apate calo quod flegmo,
sic circa matricis os acciderit ab exterioribus
cui quod in eo subtile est diffoluit: quod grossus re
manet indurescitque lapis fit passionem hest
hanc quod pessit calidu aps: quod tactu ap-
paret oris matricis durities et coadunatio.
Tullerrice que in matricis accidit ore ex hu
moze sult grossus et melascolico: agnos citur quod
passio hec ut matricis os aperiatur eo quo apes
ritur ergo, patebit etenim sensui tactus et
vivus simul si aperiatur.

Emorrosis er melascolico fit huo-
re: quæ ad modum accidit
in ano. Et huius quod passiónis cognitio fit per
vivus sensum si matricis aperiatur os videbit
etenim manifeste. Et cui sanguis flutru pape do
lo est: color illi rubens est. Et si quietis fit te
pore húriditas fluit feci sibi et eius color in ni-
gru declinat. Et usure ex partus fit ut diffical
tatem nec in principijs appent eo quę ptus tépo
tur vicinia sint et doloris quod ab eo factus est ma-
gnitudini. Post hec aut egritudinem sentiut
paulatim et cui illas digito tangit aut i coit
tpe cu sanguis ab eis fricatoïs egrediatur cæ
appent aut manifestissime si matricis aperia
tur vulua. C. pustule ex huo zibus sult sangui
neis aut materijs quibus imirtus est sanguis.
Accidit aut hoc marie matricis ori quæque hú-
cognitio aperta vulua in matricæ directo in-
titu, et tactus sensu si cui digito tangitur. Ulce
ra aut aut ab exterioribus sult vt pcuffione et
puffura que sup matricis cadit loca: vnde aut
hupit aut eterit. Aut ab interioribus fit quæ hú-
erptus difficultate et magnitudine expeſsionu:
aut ex fecidine extracti ose vel fetus mortui: qu
bus ex rebus contritio accit aut ruptura. Et est
et humore acuto choleric o incidi et cor-
dit. Aut ex apoſtematis eruptione: aut puſtu
laru. aliquem ſanies hec in matricis est ore signi-
ficatur quippe sensu: cui vulne os sue apitur or
ſano. Significat aut qualitas eius et iubitan
tia humiditatu q[ui] egrediunt varietate. Cui et-
enim quod matrice egredit multu est: et feci ſi
qui volore emiſsione hest que erupit. Et si ſan
Guis niger est et fetiſus cum moleſto doloe
corrosione significat. Et si qui egreditur ru-
beus est ſanguis ruptur a: significat aut còtri-
tionem. Et ſi emittio aut vle quod didid est quod
egreditur carnis aque ſimile est et dolo est
minor. Et si vlcus müdu est et emittio: ſanies
egreditur spilla alba et ſtitatis paunce, et ci
punctura et odo reat.

Matricis esgr essio foras: aut ab in
terioribus aut ab exter-
rio zibus fit cauſis. Et exterioris aut er secun-
dine extractione ſi difficilis fiat eius exit? aut
fetus moriui si aliter ɔ opoateat educa: tra-

itur quod ideo simul matrix et foras egreditur:
aut q[ui] mulier ab alto cediderit loco sup clu-
nes. Aut ppter pulsationem gravem: ex qua
debitas acciderit et enenuatio in membris iò
quæ lubrica fit matrix et foras exit: quæ ad modu
mulierib9 accidit quibus terrores ingeruntur
que in alto navigant aut quibus filiòs nun-
tiantur morres. Ab interiorib9 vero humidi-
tatis fit cæ flegmatice ac viscoſe que lubricam
facit matricê quæ ad modu mulieribus accidit
que inuentus transierit tps: pp huius hu-
miditatis que in eam coadunatur corpiib9 hu
miditatê. C[um] matricis vero incuruatio et con-
torio aut in latu inclinatio ex chimo fit groſ-
so et viscoſo qui in altero multiplicatur matri
cis latere inclinatoq[ui] illa et a conceptu phibet.
Et ex ſpermati recta no fit suscipiendo. C[um]
ceptionis p[u]natio aut ppter mulierem aut cer
te ppter virum fit. Et que culpa est mulieris.
aut ppter malæ matricis còpionem aut mor
bù organicum: aut humorê qui in eius deſu
kit caua. Et malæ còplexio ſi imoderata est
ſterilitas fit et si no imoderata c[cept]ionis fit
p[u]natio. Hoc[que] aut ex malæ còplexione calida
que ſperma adurit et corupit: aut frigida que
spillat matricê et coadunat venar[io]a p[ter]
quas ſperma et ſanguis decurrit meſtruoium
ad matricê ad quâ c[ui] ſperma accesserit refris-
gerat illò et coagulat: si nec in testiculis ſper
ma generatur multum: ideoq[ui] in ea non com-
pletur generatio et si malæ còplexio humida
est ſperma non continet quod ad ipsam per
uenit. eo ex niminm lenis fit lubricans ex
exit. Et si malæ còplexio ſicca est semen retinet
fed ſicitate corumpit ipsa. et quod in ea se
geratur ſperma grossum est et durum nec cuj
generanti distenditur virtute. C[um] oribus au
tem organicus qui in matrice est et concepti
prohibet. aut ex oppilatione est que venis ac
cidit per quas menſtruus decurrit ad matri
cem ſanguis aut in meatibus ſpermatis. aut
apoſtemate et alij[us] huius modi matricis paſ-
sionibus quas dirimus: significatur quod ſignis
que in ſingulis propoſuimus. C[onceptus]
autez p[u]natio que humoris fit cauſa. qui ad
matricis deſuit concavitatem. aut er humidi
tate è flegmatica: aut colera nigra aut rubea
ſi[mi]tur quod egrediunt húriditati: foras. Plu
rimu aut accit c[cept] p[u]natio p[ing]u edis multis
cæ: eo ex thurib[us] m[eric]os c[oe]pimat: nec ad ip[er]
masculi p[er]ſa: p[er]ſa: aut meat certe c[oe]p[mi]t
p[er]ſmatis et ſanguis meſtrui fit c[æ] abide meſtrui
no [oc]currere nec p[er]ſa ad matricê et si [oc]currat
pauc[us] certe ac [oc]bit. Jo s[an] hypocras i aphoriz-
m[or]i ait. Que c[ui]s p[er] n[am] crasse ſi no [ci]
piut q[ui] opiniu[bi]t[ur] os m[eric]i obturat ut ex
tenuet c[ep]ciu[et]. C[oe]cept[us] p[er] p[u]natio q[ui]viri fit clpa
aut malæ p[er]ſmati è ex c[ep]lone: aut morbo or[ga]

q

Ziber

nico. Ex mala quidē eplōne spmatis: qm aut
calz eſt et aduſtī aut frigidī et coagulatī: aut
huīdū et flurū: nec ſtabilik in matrice aut ſicci
nō dilatac in ea. Hocq fit ſt mulieris ſmatā
eplo ant matricis ſeperata eſt aut ſpmati co
ſimilis circa has habitudines virili. Cu autē
muliebris ſpmatis cōplexio et matricis viri-
lis eploni ſpmatis eſt. Hīa multa fit ḡnatio:
qm cu calidū ſpma cu frido et ſicci cu huidō
miscoſt tempant abinutice et ſic ab eis fit ḡna-
tio. Organic vero morb q virli a ḡnatiōe p-
hibet curuatio eſt meat virge. Cu etem non
egredik ſemē recte et ſine mora in matric no
dirigik ſinē vltimū fed ad matricis deſcendit
os. Hoc aut itelliges ſt cu vir mingitya eius
recte no emittit ſz ad iferiora deſcedit cu non
torqat in lōſi. Et attēdēdū tibivtrū ne mulie
ris culpa cōcepti fit puatio aut virip ea quā
p̄cipit hypocras approbatione in aphorismo
rī libro cu dixit. Si ſcare vis vtrū cept p̄na
tio kiat mulieris culpa aut viri mulierē ſuper
ſcānī ſedere fac et vestib opi ſuis et aromati-
bus sub vapora. Et ſivapores in ei penetrat
corp et ad nares puenerit et os intm vt eozus
ſapo: e in oze lueniat: itellige cōceptu ex mu
liere no ipediri: ſz ex viri pte. Cu etem in mi-
ce opilatio e et obtur ata ſunt venar ora p q̄s
mētruſi et ſpma decurrit ad matricē frigoris
aut ſiccitatis ca: aut morbi organici: aromatī
fum ad mulieris no penetrat corp. Sic qz et
ſi illic humiditas eſt vapore eptinsuit: quēad
modū et ſpmatis calorē. Qd ſi magn et fortis
illic calor e vapore alterat et coru pit. Et tra-
dut ſapiētu qda, qm opz viri ſemē ſup aquaz
mittere q ſi ſup ag expādiſ facie et diffoliuſ fri
dū eſt et tenue nec pdeſt. Et ſi ag imersit et no
ſupnatat vtilē ſigt e ḡnationi. Sz et ſi matrī
demota fit in loco ſuo a vulua: ant colli longi
aut magni et mulcuvirga brēnis ē matris ſp
ma no pōt attrahere ad ſe nec cept fit et eſt
viri ca cept ḡnatio. Potes aut hoc ipz agno
ſcere er ſignis q malā dixim q ſire q̄pnonem
nālē et in viro et in muliere: in testiculis qvbt eri
litate et pingsuedine: nigredine: albedine: du-
ritie et mollitie: ſpmatis multitudine: et pano-
tate ei groſſitie et tenuitate. Et ſciēdī mulie-
re cōcipe donec ei auferant meſtrna et viruz
ḡhare donec vite ei trāſeant ſani ſeptuagita
et vſq non aginta et iurta nālis fortitudinē ca
loris in vnoquo q hōnuz ac testiū ei p̄kōnis
calorē. Et eſt iuuenis q no ḡnat q cu ad etatē
accit āpliorē ḡnationem celebrat et eſzio. Et
aſt ca qin ch din corpi eit et testiū eplō frida
eſt et humida anteq ad tuuētutis ſtati acca-
dat pape ḡnat: ad quē vt puenerit et calor con
forta naturalis in corpe testefq caleſtīt ge-
neratiōi couenit. Nōnunq aut fit hoc tranſi
tu a regimine refrigerāti et humectāti ad ca-

Monus

lefacies et deſſeās vnde et zplerio ſeperatur.
Qui aut ſua eſt in adolescētia ḡnatiois mul-
te et cu in etatē dimittit no generat fit hoc qm
corpi eipōplexio et testiū in adolescētia cal-
da eſt et huidā et vr ad etatē puenerit iuentu-
ti: ac grādiōp cōplexioni corpi et testiū ca-
lo: d̄natur et ſiccitas: adurit q̄s ſpma et deſſca
tur nec ḡnationi pdeſt. Qui aut ḡnationis ē
puē in adolescēt ia et cu ad etatē puenerit iune-
tutis et grādiōp vtlior eſt: fit cu cōplexio ei-
calida eſt et ſicca et magni ardōris: et cum ad
etatē puenerit amplioē calor iminuſt et tempa
tur cōplexio ac ſpma ideoq tis ḡnationi cō-
petit et nonunq ca fit trāſtus a regimine im
moderati caloris aut frigoris in ſeperatur ē
gimē. Hac quoq de ca in multis eſt viderevi
ris. q in adolescētia feminis ḡnanti in tue-
tute et grādiōp etate masculos. Testiculōri
nanq eoſi complexio in adolescētia frigida
erat et humida cu ad tuuētutis puentiunt ſa
tum et grādiōp testiū fit calida cōplexio et mo
dici ſicca ideoq masculos ḡnant. Et nonunq
q̄p hoc idē ca fit trāſlatiōis regiminis. Et hoc
nos opz comemorare loco qo his cōueniens
eſt et cōſimile. Vtrū ne mulier p̄snans ſi an no
qbus agno caſt ſignis. Sūt autē hec q vir coi
tus tépoē matricē ſentit: veretri caput suggē
tem: quēadmodu hyzundo ſanguine luggit
nec a matrice quicq egredit ſpmatis deim-
ceps os eius coadunatī ſentit et nīnium cons
ſtrictu: vt m stib extremī no poffit imiſſe
ne apate tam et duritie. Hoc aut nīmia ſi tma
tricis diewide in ſpma et deſiderio p̄mario.
Nōnunq accidit mulieri horoz in coiti pano
cus et modica molestia: subumbilico vſq ad
vulua q̄kinia. Nec vero mulieris meſtrna be-
currut quēadmodu naturaliter cōſueuerunt
nec coitū vt ante multer glificit. venarū quet
corpe ſunt colo: viridis eſt. māmille plus ſo
lito ſtāt oculop albi liuidū eſt et in viride de
clinās: itidēq faciei colo: cuz lētisqinb: sub-
uerſio illi accidit appetitus cibor pancitas et
ad appetit declinat malos. Et qo signi qee
ptus corrobora. Hypocras in aphorismoz
comemorat libo cu dixit. Mulieri domitum
eunti mellicratē ppina: cui ſi tortio circa vm
bilicuz accidit p̄snans eſt ſint minime. Fāct
aſt hoc aqua melks quoniu inflationē pit e
ventoſitate: matrigb compnimit intefinuſ re-
ctum: eo q ptransire ventoſitas nequeat ſed
in intestino circunoluitur vnde et toztonies
generantur. Oporet autem mellicratem cru
dum eſſe quo multam generet ventoſtatę.
Ex quibus antem intelliges viruz mulculeſt
eſt. colo: mulieris pulcher eſt et motus illi fa
cilis. venter subrotundus et vberum mammil-
larum colo: rubeus ad nigrum declinās. Si
autem mulieris colo: ſurpis eſt et indeceno

Theorice

motus tardus; venter oblongus. suntq; ei lēti
gines. fet; femina est: et nonnunc; in cruribus
ei tumores sunt. apata. et vlcera. q; si fuerint
femina est fetus.

Abortiēdi

fet; m'kitu; aut ab iterio
rib; fit cās aut ab exter-
riouſb. Ab iteriob; pp. hūditatē viscoſa; q;
in matrice ē et fetu lubricat. aut ex cōplezionis
mſicis malitia: q; ātus debilitat; retinēs: vt fe-
bre aut apate q; in matrice fit: aut méstruop
fluſu cōceptus tpe: ſnde fetus iminuik cibus:
moritur ac moratu; nā pellit et emittit. Caufe
exteriores vt salt; et saltatio. vor. gravus. timo:
molestus. ira nimia que ſemel fit et ſubito: ſter
nutatio ſi per ſeueranerit. pcuſſio ſi ſup vterbi
cediderit: aut doſuz medicam ē lapatiūn flebo
tomia q; anteſt fetus maior ſit fit: aut cū mag-
nus est: aut ab alio quoniam loco ſanguis imo
deratus fluxus corpiſ. Cpariēdi difficultas
aut matris fit cā: aut ſerine. aut fetus. aut ali-
quar; q; exterius accidut rerh. Ex matre q; ſi
pinguis est: aut vulna illa parua: aut virgo:
aut ſoſmidola. aut debilis virtutis: nec fetum
pōt expellere. Aut aſa illi ē in mſice. aut alie
matricis paſſiones. aut aliciu; alterius mēbri
paſſio. aut part; ipſe nō ſuo fit tépore. Cpoz-
pter fetu; ſi magn; est aut pinguis: ideoq; nō
defecedit ad inferioza: aut caput illi magnu; est
aut capit; duu: aut mortuus aut plures vno
ſunt fetus. Aſit etenī quidā ſe vidisse mulie-
res quin; peperiſſe tres aut quatuor; ipſe vi-
di. Sed et ſi fet; nō vt opoſtet egrediat: nec ea
qua decet figura. Cēius aſt egreſſio natura
lis et cōpetes est vt caput eius egrediat primi
ſint; manus eius ſup coras vtraſp; erpente
et in nulli declinet latus: aut vero pedes eius
ereāt prius in nullā inclinatione facta parte.
Cui ergo fetus alio q; his egredit mō ei; egres
ſlo ē aliter expedit. C; Et partus ppter ſecu
dinam fit difficultas. aut quoniam non diffolui
tur. ppter ſua groſſitiē, aut q; m; ſteq; oporſte
diffoluitur. aut ppter tenuitatē ei. C Et diffi-
cilis fit partus pp ea q; accidunt epterius. aut
pp; aerē frigidu: que partes adunātur matri-
cis et venſantur. aut calidu: qui corpi; rare
ſcere facit et virtutè diffoluit nec fetum pōt ex
pellere. Et in oibus his accidēribus et habitu
dinibus ſi ſternutatio accidat mulieri facilis
fit eius part; quæ admodu in aſphoſmoq; li-
bio testatur hypocras. Si mulieri in matrice
paſſio e; partus difficultas: ſternutatio ſiat: ſi
ſnſlandabile. Aſiut autē obstetrices: q; m; fe-
minar; partus lōgiot ſed debilio; est: parere
autē masculos acutius et gravius. Et ſi part;
tempoze ante partu; ſāguis egreditur diffici
lis fit partus: ſi differtur leuſis.

C Capitulum. el. de māmarum paſſionibus cauſis quoq; et signis.

Maly

122

Ammillis

q accunt paſſiones alie cō
munes ſut ſiutq; eis quæ admodu;
q; i reliq; epteriob; mébus vi ma
la apko; apatuz diuerſitates et hoz cognitio
eulcè fit q; dicta ſunt als alie iltis ppe ſunt vt
aſa calq; q; ex laci; fit coaglatiō e ius ſi ſtur
q; iſlatio; et durite doloe et coloris ruboie:
aut ſanguis nodatio: ſi ſturq; iſlatiōe izmodi
ca duritie et ſanguis in vberib; māſſatione
cu erpimik. Ait aſt hypocras hoc iſaniā ſiſre
Sal. aſt aſt hoc nō ſempē e; haro cū ſāguis
ascédutvapoies ad cerebri. Accit aſt māmil
lis vnā reſmi eap aut viſa; pde pſnā; e mu
lier. Hoc aſt fet; ſi ſt numocētu; aut certe ſu
tur aboſum. Et viſterb; cōpment; q; fet; vn;
e; aut duo q; c; d illb; est mulier emittit. Et ſial
tera tīm; q; fet; semell; e; alteru; ſit aboſus. q; ſi
de; tra depriuik maſcul; aborti: ſi ſinſira ſe
mina. Eſt aſt cā q; m ſanguis iminuik q; pauc;
ſit in venis q; ad māmiuas tédut a mſice q; ſa
guis ad mŕicis declinat ptes pp e; q; accidit
nāe ad expellédu fetu; et emittéu. violétiam.
Jō mā a māmillis in mŕicis declinat ptes et
ad eas deſcédit. Accit aſt māmillis ſuidatio
nis tpe durities: ſi ſturq; doloe q; pſnāti in
genib; q; tebris oculi; q; ſit quæ admodu ſeſta
tur hypocras. Sāguis et tīm; ſi in māmillarī
yaſis multiplicer ſexpellit illu: aut ad iſerioza
corpi; yſus genua q; anchas nā: aut ad ſupio
ra fit abide i oculis dolovt obtainedi zardoz.
hic est tractatus cōplementu; de paſſiōbus q;
genitalibus accident membris.

C Capi. xlii. de ancharu paſſiōbus et pedum cauſis quoq; earum et signis.

Aſſiōes

qanchis et pedib
accunt ſut ſciatica.
arctetica. podagra. Et ſciatica ſpe
cies e; qdā arctetice et diſgregatio
nis dolo; q; etem paſſio in diſgre
gatiō eor; k core. Diſſert aſt ſciatica et arcte
tica: q; m hac in paſſiōe doloz in exteriorib; est
oſſis core; q; visq; senu diſgregatione attingit
q; aliquādo ad canuillā visq; deſcédit et pedisyl
timū a parte extranea. ſit aſt aut ex humore
ſlegmatico grosso q; in anche diſgregatione
q; duſo: et nonnunc; ancha euellitur hac in paſ-
fione ppter huins humo;is viscoſitatē. Qb
ſi huins plixius fiat paſſionis tēpus retrahik
pes q; claudicatio fit: neq; etem ad pede cib
penetrat quæ admodu oporteret: ideoq; atte
nuak; et deſcit. Ideoq; hypo. in apho;imo;u;
libro ait. Cui doloz est in ancha et diu; turnor;
vertebru; q; resi; lit: pes eius totus ſhik q; clau
dus fit: peior aſt paſſio hec cū acciderit in ſi
nifstro fit latere. Arctetica aſa e; st q; in diſgre
gatione fit médiop; q; nonnuc; in diſgregatio
ne fit pedu; vt diſgregatiōe fit canille et articu

q 2

## Ziber

lo[pr] marimeq in pollice vocatur por dagra. Si a[ut] in alijs fiat disgregatioibus vt genu manu[], cubitor[]. 2 oibus corporis disgregatio[i] bus artetica vocat. Et nonunq[] pa[ssio] hec in marillaz[] fit disgregatio[b]i? 4 aurib[?]. 5 spodilib[?] epatis 4 i[ple]s alijsq[] měbris intm vt n[]o agno s[]cat c[]a ex q[] pa[ssio] generat. Fit aut[?] hec ex disgregationis debilitate materiaq[] que ad il l[]ā p[]fluit repleto[?] illā [2] distendit nervos ligaz[] métaq[?] q[] in ea sunt vnde [2] dolo[?] fit molestus. Cholo: h[ac] in pa[ssio]e grauis fit duabus ex cau[s]. altera e[] pp l[]ensus [2]tut[?]e q[] in ligamen tis est 2 nervis. Altera q[]m c[]i supfluitas in fo nea cecidit q[?] in disgregatioe est cito n[]o dissol[] nitur pp h[]o[?]z duritie[?] mébro[?]z 2 supfluitati lo cus n[]o est ad qu[?]c tendat 2 trāsseratur qu[]e ad modu[]i molib[?] 2 teneris fit měbrus. Et h[]a[]z passion[] durissimus dolo[?] pa[ssio] est podagre cu[n]us dolo[?] i[os] molestio[?] factus est ceteris ot[?]bus arteticis dolo[?]ib[?] c[]i in podagra m[]a ad pollicis deffuit disgregatione[?] q[] scilicet par[]na est: 2 i[]lli non sufficit. Id c[]irco itaq[?]z illa[?] ni[]miu[m] distendit. C[]ui etenim multa est m[]a 2 ad paru[as] p[]ellitur disgregatione[?]; yt que pollicis est: p[]ellimuz 2 qu[ion]a[]s disgregationē distendit paru[as] magna 2 molesta distensione. C[]ui a[]t ad disgregationē p[]ellik magnā vt e[]ā q[] anche est laudabilis p[]cedit. Diu iditur n[]aq[?] 2 dis- gregatur in disgregatioe: nec illā distēdit mo- leste. Disgregationē a[]t debilitas fit: aut na turaliter ab ip[]sa formatione ho[]is: aut laboris magni c[]a in qua disgregationes fatiātur: vt equitatio continua in qua pedum debilitan- tur disgregationēs 2 pollicis marime: aut offen- siōis cau[]sa q[] disgregatio ip[]sa offendit rei cui pi[]a: aut perculsiōis q[] p[]er disgregationē in se dit locu[]. Materiae a[]t ad disgregationē de- fluīt: aut ex p[]erfluitatib[?]9 que in aliquib[?] p[]lit měbris nobilibus 2 illas p[]erpellit: ant pp mul ti v[]s[]um laboris 2 curus nimij equitationisq[]3 c[]otinu[]; multo quoq[?] coitib[?] v[]n q[] inter for[]tio[?] res huins pa[ssio]is c[]otinetur cau[s]: marime[?] q[] s[]quis eo po[st] repletiōes vtatur cib[]o[?]. Jo ergo hypocras in aphorismor[?] a[]t lib[]io. Pueri 2 eunuchi n[]o podagrag[]ant. Hoc i[de]o dirit: quon[]iā p[]ueri coitu nonvtuntur. Coitus n[]aq[?]z vna est for[]tissim[?] podagr[?] shentiu[c]z car[]bi: 2 po[st] cib[]o[?] repletionē marime. A[]t a[]ut in eo- r[]u que dirit sup h[ac] re hypocras expon[]itione salienus: quon[]iā eunuchi 4 si n[]o vtātur coitu sed tamē aliquādo vtuntur regimine q[]o e[]o: replet corpus p[]erfluitatibus: vt cib[]o[?] mul- titudine 2 multa ebrietate: otio quoq[?] 2 quie[]te 2 exercitij dimittione ac balnei aciditq[?] eis ea de c[]a podagra c[]i huinsmodi vtuntur regi- mine. In p[]ueris aut[?] profitetur se null[?] vidif se cui hec e[]t pa[ssio] n[]i[t] cui arctica frigida est in manibus 2 genibus. Accidit pariter h[ac] in

## Monus

disgregationum passione dolo[?] etiam disgre- sationis pedu[?]. A[]t quoq[?] mulieri podagr[?] non fieri n[]il mensurā amputentar ip[]sibus. Que etenim in eius c[]o]gregan[?]t corpore sup- fluitates menfruōp in exiguōs emittitur. A[]t a[]ut salienus mulierē se vidisse cui poda- gra eſſet: nec t[]in m[]ěbrus āputatis q[]m mal[]u rum multiplicabat ſumptu cib[]o[?]. Et in alio hypocras aphorismo podagre inſt paſſione re 2 autu[n]o magis mouetur. Et salienus in eius digit exponiſe: q[]m pa[ssio] hec in vere fit marime eo q[] vtan[?]k ho[]es multis h[]yeme cibis maliſq[?] ex quibus in corpora p[]erfluitates adunantur vt igitur vered l[]iqui ſi tut humo res 2 m[]ebrā eis leduntur inibus ſunt ſuper fluitates he expelluntq[?] ad debilia eas loca. Cui p[]itaq[?]3 disgregatioēs debiles ſunt 2 p[]erfluitatib[?] suscipiēs apparate decurrunt ad eas ſuperfluitates 2 hec generat pa[]ſſio[?]. Bu- t[]u[n]o quoq[?] ſupfluitates in ho[]nibus corporibus ſiunt multe: pp[]terea q[] multis vtantur eſtate fructibus facto itaq[?]z autu[n]o c[]ōpenk[?] ſupflui- tates 2 m[]ebrā nocēt: i[de]oq[?] ad debilia p[]ellutur loca: ſi t[]igerit cau[s]as que deſſu[m] fa- ciunt materia[] apparatas eſſe quas ſup[]p[]s exponiſimus. hec ſunt que Sa[]. in exponiſione eo[?]q[?] que hypocras de podagra d[]irerat 2 tu- lit. Fit vero podagre dolo[?] ex ſhatione: he reditaria que est a[] patrib[?]9. C[]uz etenim mem- brum aliq[?]b patris debile est 2 in filio e[]t ide[?] debile est m[]ebru[m]nateriaq[?]3 suscipiēs. Radi- calium etenim m[]ebr[?]o[?]z ſfundam[?]t 2 c[]ōpoſtio[?] ex ſpermate est. Sperma vero h[uius] ip[]ateni tis ho[]is humo[]ibus est inſi[]tum h[]un[]g[]han- tibus morbi[?] quiq[?]z ex hoc g[]hatur ſi[]lit? ſp[]ma- te h[uius] est apparatus susceptiōi morbi q[]m pedes eius debiles ſunt naturaliter. Sic itaq[?]3 omne debile m[]ebrum natura ſubmergit 2 ad ip[]s[]um mittum materias. I[]deo ergo in co[]: po[]:e m[]ebru[m]ſi videreis plurim[?] infirmariq[]7 materiae ad illud deſſuere debilius oibus in telligas corporis m[]ebris: c[]i tan[?]q[?] aliq[?]b facti[?] est purgatio m[]ebr[?]o[?]z. Et nonnunq[?] podagra ac artetica er cura accident[?] 2 tristitia viſiſijs quoq[?] 2 alijs huinsmodi a[]lizabus accident[?] bus que in corporis interioribus ſupfluitas excitatur 2 ad aliquā tendit disgregationum fitq[?]3 hec pa[]ſſio hec. C[]arime autem pa[]ſſio n[]es he artetica ſcilicet podagra 2 sciatica: h[]is ſunt qui ſuperfluis vtuntur cibis 2 potibus nimij[?]q[?]z quiete et otio: 2 affuefaciunt coitu[m] magis autem po[st] cibum exerciti[j] iminunt v[]s[]um 2 disgregatioēs illis debiles ſi[]t: aut n[]a[]nt p[]accidēs. C[]que ad disgregationes mit t[]utur ſupfluitates aut ſanguinee ſunt: ſignifi- canturq[?] qui accidut loco tumo[?]re rubo[?]re do lo[]:e: perculſationis molestia: quoniamq[?]3 que ap[]ponuntur deſuper p[]roſunt refrigerant[?]

Theorice

Maly

123

nocent antem calefacientia quod que qui pa
titur regimine ante yfus est sanguinè gene-
ranti. Aut cholerice q citrinitate significantur
coloris numio dolore in flatiois paucitate: q
q in primarù spargit loco diss progressionum:
prount illi refrigerâti: nocent calefacientia:
patiés quos cholerà ante yfus est generati
regimine. Sunt etià materie he melancolice:
quas coloris significat lino: et ad nigredinè
declinatio apatis durities et patièti calefaciè-
tia: plunt et humectâtiia regiminiq: yfus ante
cedetis cibo: quos cholerà fuit gnare nigrà
Sunt q: flegmatice q coloris significant al-
bore et apatis paucitate doloreq in psfundo
dissgregatiòs estuàti: psuntq apposita cali-
da actn q: patiens flegma gnanti in pcedè-
tibus yfus est regimine vt cibis frigidis et hu-
midis otio exerciti: paucitate balnei abstinè-
tia et alij hmo: i quos est flegmatice supfuita
tis generatio. hec aùt passio cù flegmatico se
erat humo: et visco: si diuturnoris in diss-
gregatione sit pis grossities eius et visco sitas
augent: donec lapides et calculi ab eis gene-
renk quæ admodi: et in vesica. Q: cù factù fue
rit nulla dissgregatiòs illi: q curàde reftat via.
fit etià cù materia hec ex quatuor hujusmodi
est comirta: significatur q: signor: varietate: et
q hmo: i sit materia difficile intelligit. Cau-
se itaq: passidio huius multe sunt quæ admo-
di dikim: et ostèdim: ideoq et difficile cura
tur. Et sciendù qm apostematù plurima que
in dissgregationib: orvunk santi: nò faciùt: qm
que in eis est huiditas grossa est. hec ergo ei
co yfus creuerit vt carnè infundat q circa diss-
gregatione est apostema fit: apostematib: fi-
wile hypofarchà et carneà huitum hydropis
simi: si cù podagre dolore apostema est lon-
gius têpus quo durat et mitiga: sunt. xl. dies.
hec aùt si materia grossa fuerit: q: si subtilis
brevioribus quieſcit diebus. hec est signorù
diuferitatù affignatio: quib: passiones signi-
cantur et accidentium que in singulis fiunt
membris interioribus. que signa dicuntur si
significatia. Et quoniam omnia q dicuntur signi-
ficantia ostendimus signa: et diximus ad suf-
cientiam medico quo prefentes posuit in cor-
po: morbos et accidentia agnoſcere. iam de
ſignis futura significantibus tractandum vi-
detur que postendentia vocantur.

Csermo decimus prime partis libri comple
ti artis medicine qui dicitur regalis disposi-
tio bali filij Abbas discipli Abimeher Moy
ſi filij Seyar de morborum signis ſenſui ma
nifestorum que dicuntur portendentia. duo
decim habens capitula. translatio Stephani
philosophie discipuli de arabico in. latinum.
Coniuerſalis disputatio de signis futura po-
tendentibus et diuisione eorum. capit. 1

De signorù cognitione quid in ſanis futuris
ſit corporib: portèdètib: et repletòis signis. 2
De propriis signis morbos portendentibus
futuros. 3
De signis têpora morbor: portendentib. 4.
De signis morbos significantibus acutos et
longos. 5
De crisís cognitione et eins cauſa. 6
De cognitio eius rei per quam fit crisís. 7
de euacatione. 7
De dierum creticorum cognitione. 8
De signis futurâ crisím significantibus. 9
De malis signis mortem portendentib. 10.
De signis liberato: e: a morbo portèdètib. 11
Quid oporreat ſcire volente: preuidere et an
te nuntiare infirmi salutè ac interitù. 12
C Capitulum primum vninerſalis disputatio
de signis futura portendentibus et diuisione
eorum.

Ico quoniam

Scientiam habere horum que futura pronunciât ſignorù. non minor: est vtilitas: eo: euz que preſentia significat: immo vtio: liora: sunt: excellétiora. Cpo: tendentium nãs: ſignorum quedâ: morbum portendunt venturum: hocq: in ſanorum est corporibus. Et quedam a morbo significant salutem: quedam morbi malitiam et in eo pi: culum: quedam vero certum portendunt inte ritù et hec tria in corporibus inuenitur ergo tantium. Medicus aùt ſi preceſſerit et agno nitert qui in corporibus futuri ſint morbi et paſſiones regimine vtitur et cura que morbo rú cauſas et paſſionú amputêt futura: proh: beantq: accedere. eoq: ſeruabùt in sanitatis habitudine ſana corpora. Si autem preceſſe rit et agnouerit a ſuo liberandú morbo patiè tem: cura eius certa erit et fides ad ſanandi: ſpecieq: in ſua habebit cura et opera. Si aſt inſirmum preſcierit piturum curam nò adhi bebit: nec ſeipm fatigationi opponet. Et autè in hoc vtilitas: magnæ medico. Si etenim preuiderit hec et ante portenderit futura oćs ad eius inclinantur homines medelam inſir mi et fidùt amplius in eo et ad illum immit: tuntur. ynde et bone adipſicitur laudis famà ac honestatis memoris: ac in artis peritia lau dè glorioſam. cù vtilitatis copta. Que cù ita ſint pronosticop: scientia et qd futurù ſit in ſa: nis et egrotantibus magnæ est vtilitas et ex: cellens. Nos itaq: loco hoc de portendentib: incipiemus signis qui morbi: paſſiones in ſa: nis futuri ſint corporibus.

C Capitulum ſecundum de ſignorum ſigni:
ficatione quid in ſanis ſit corporibus futu-
rum portendentibus, et de repletionis ſignis.

A 3

Liber

Eco
quoniam signa in sanis
corpius portêdentia qd
morbor passionuq futurù sit: ali
qua còia sunt: aliç. ppria. Dico au
też hoc loco signu comune: comod
vnù ideò multoq est portêdens morboium.
hec itaç signa hmoï sunt repletione siñt et
malos hüozes. Propria aùt dico signa quor
vnù ideò vnù tâtu portêdit morbu. Nos ita-
çb pmoï de còibus que repletiòis et malor hu
morù sunt disputabimus signis. Repletio igi
tur sit quœ admodù alio nostrì libri dictù è lo-
co ex multa cibor abundâcia et potuì exerci
tij dimissiòe et balnet: otij copia et qetis: ideo q
in corpe ęgregãk supfluitates plures sunt ę
que diffoluunt ab eo: tã et si supfluitas bona
sit a' landabili gñata cibo. Marie aùt hoc in
qripator corpius fit pozorù: qm in corpo-
ra hmoï repletio accelerat pp quod pauca ab
eis diffoluant. Caut aùt Hak. i scbi epidimia
rum sermonis expositiòs. Qui labori quoti-
die insiit gravu et diuturniori tpe. ac quoti-
die donec fiat illi angustia. et vinù bibit multu
eiusq labor nò suo fit post cibù scz et ante
ß imutetur et fiat sanguis in hmoï hois cor-
pore cholere adunant multe laboris ca: et hu
mor crudus multuq cavini et laboris nò suo
tpe affiduitate. Difficiliores autè et duriores
morbi sunt cum in eo adunant cholere et lu-
tens humo: quorù ętititas stimul multa est et
humor malitia er multoq fit cibori malori
et illandabili porrectione chimos generatiù
repiobos. qd et eis in corpor q remanet ho
minsi peius est ę qb diffoluunt. Repletio ant
in corpe fit iurta qd vafa ętinent et cocauita-
tes. aut ex virtutis indicatur collatione. Et q
fm vafa et cocauitates est repletio multitu do
est chimor itra venas posta et arterias. que
eas amplius ę sufficiat replent et distendit
quœ admodù vter humiditatibus replec. Fit
aùt hoc marie er ipiritu et fanguine. Sunt il
li signa ę corpus multe repletiòis est: replete
eius vene grosse et turside distêze et corpor co-
lor rubens: tact ei calid. Iz illi calo: er labo
re nò inft. labo: nãs distêffonè facit et caloè
in corpe. Sed nec illis ca est aque calide la-
nacru. aut aeris calidi obuia. hec em sangui
nè ad corporis inclinat exteriora et venas replét
color q fir corpor rubens. tact calidus. Sêtit
aùt pariter q einsmodi est segnitiè enenuatio
nè corporis ertêflôes. alices scz oscitationes. sóni
abundâtiæ: in capite innuit gravitatè. cepha-
leam. in sensibè turbationè. hebetatur cogita
tio et nonumq multi fit naribi flurq ac emolli-
tur natura. Aut certe pcellerit q repletionez
approbât caë: vt cibò et potuì calòp nimia
vbertas: otij q et qetis mult? vsus: balneorum
nulla aut pauca freqntatio. Signis his reple

Decimus

tionis sz vafa siñtur abù dâtia q süt. s. f. sâguis
multitudinis signa. Qd si cù his piter viderit
suo ho i sôno multas res letas et aiaz ei9 exilla
râtes: et qb' rube9 sit colòr firm9 erit signu fan
guis dñatiòis. Repletio aut q ex collatiòe fit
ñutis hmoï ei si ñtus debilis è: nec supfluita
tis q in corpe è pualet ferre pò9: i'n si pua sit
sentit ho i corpe Suiitare: Iz i corpe repletio nò
sit. nec sit illi egritu do aliç aut lefio: qin hac
hitudine corpor supfluitas mala nò è. puous
repletiòis collatio aut fit adytutè aialè corp
mouèt: ioq corp9 onerosum appet et mèbra
difficile mouèk. Aut ad regètè corp9 fit hec col
latio: ntutè. nãz. s. qm a cibor digône vblitak
qs illi ho porisit: vn et ex eis supfluitates res
stât i corpe qg corp9 ferre Guat. nec sufficiet il
lis sua ñus debilitate târ si supfluitas multa
nò sit q corp9 repleat. Süt ât hui9 signa re pi
gritia et segnities cibor appetit9 paucitas. q
qg ho suo videt i sôno tâç alio grauer onuſt
sup fe: viia ei9 colorata nò è: i sôno ſutor mul
tus: et i'n cù his inflatio distêſior rubo: i corpe
nò v: pulſus magn9 nò è: qm q hec facit chis
mos mult9 nò è q mèbra repleat: Iz mul9 do
è collatiòe ad ñutis debilitate fsá q ferre nò
sufficit. Et hüo: ù malitiã in corpe segnifica
tia signa süt hec: st malus in corpe q est hüo:
sanguis fuerit: eius signa illa süt q repletiòez
sient sin vafa: q ei9. s. dno Suiitate sentit au
mo segnitiè ardoè: et rubore in facie: Iz of cor
pore: nift q supnata: s illivide: aut liu: ant d
trinitas corporis q9 vene replete ſunt: pulſus
varius paru magnus. et in oze sentit vulcovez
Et qm sanguis fine alicui9 aliorq nu: solus è
admiutiòe hüo: iz et dulcedini et admifec aut
amaritudo aut salfugo: aut acerbitas: est in
corpi exterior9 luto: sitas: nonumq ei eiuf
modi et pustule appent. Usus èt is è ho i pce
detib9 regimie calo et huid: o: cibis. s. calidis et
huidis. vt carnu multa comestiòe et dulcium.
Sz et sì piter etas adoleſcëtia è: tèp9 ver regio
meridiòalis. firm9 erit signu sanguine: dñari.
Sic qz et sì videat i sônis ea quor rube9 è cor
lor: ſintqz odoris fetidi. aut qm dulces come
dit cibos qbus modica ſit imixta amaritudo
aut salfugo: firmiſimù erit signu sanguineuz
dñari et male còpłonis hüo: hec itaç si ap
paruerit signa ſangnieos portêdu† morbos.
vt ſebres ętinuq q inochni vocant: aſa quod
ſlegmo: d: variolã: rubeolã: et thahanas. ma-
ſerã. ſuffocationè. ſanguis ſputu. a narib9 fu
xü imoderatü. obtalmiã: venarù inflatiòes q
in ano ſunt: alioſq hmoï q er sâguis replone
ſüt morbos. Reliquior aùt hüo: ſiñtia ma
litiã signa süt hec. Si corpi dñanshüo: fuerit
choleric9 mal9. corp9 ipm ad citrinitate: decli-
nat et ſlanuòe: cibor appetit9 fit debilis: ama
ritudinè in oze ho ſentit: pücturã et morſuz al

Theorice

Maly

124

doræq in stòi ore: subuerffionè e anguſtiationè nevomit? fit illi colap: et solo inferior: fitis et in ſigna paucitas. oculo p[ro]ſundatio horro: vii na effundit rubea clara tenutis[que] pulsus subtili e: velox frequê[s] puſtule apparent colice. h[uius]q[ui]s ſcedenti regie vſus è caleſacitiè et deſſicăti vt multis alijs. cepis. pipe. et melle. ſina pi et his ſilibus laboreq miſto ieiunio, balneo q[ui]s. Q[ui]s et t[em]ps è eſtas: ianetut etas regio cala et ſicca cetriè erit ſignu dhanţe e[que] colaz rubeã. Si at parit in ſonij incendi viderit et fulgura reſo[rum] croceas et his ſilia ſignificăti? fiet huiu[que] motie regnare dhanţione. Et q[ui] in h[uius]mo[rum] iſperat tur hitudie morbi ſut colici: vt ſebres terſiæ, caufon acutis morbi vt p[hen]efnis mania: p[leu]n refis q[ui]s ex cora fit ictertia: aſata q[ui] vocant he v[ris]pila. formix. epatis. ardor, v[ine] aduſto. iſt. fino[rum] aſa. cibor appetit? paucitas et ſitis co. p[ia]. C[ad]elich aut ſignificatia ſigna h[ui]orem corpiſ colori niger aut liuidus, ſentitq[ui]s in ore acerbitas: ſonii paucitas cognitiōis copia: ale toipor et malitia: faciei tristitia: oris stòi copieſ ſi: appareto[rum] morphae i corpe nigra p[le]ſus è ſubtilis. tardus. dur? v[ir]a alba tenuis. Et ſi i ſanſcedibus vſus è h[uius] regie colerã ghanţi ni grã: vt multa vaccine carnis et cameline ac ca p[une] comestio[d]e bedemanis: l[è]ticula caulib[que] ſilibus[que] laboris q[ui]s copia et venenor[que] obuia tristitijſes ſe exproſuit et curis: ſi et ſi p[iter] i ſom nis exterref ſonijaq frequentat pauiq[ui]e iſerëtia et tribilia: aut res nigras et obſcuras ac tenebroſas et q[ui]v[n]i ſut turpes ac odoris fetidi: certij[ui] erit ſignum colerã dhari in corpe nigra. Q[ui]s ſtradiuq hec comitaſ etas et ſani t[em]ps autun[que] è p[le]ſens: regio frida et ſicca: co[u]neniètij[ui]t cor[e] ni gre ſignu. Si hec ita[que] apparuerit ſigna mel[la] colicos portèdút morbos et l[è]tigies: morphae[que] nigra: elephatiã. ſl[ip]iètij[ui]a: animi receſſu apa[ta] ca[cr]oſa: cutis excoratiōes: varices: elephatij[ui]a: morbus: ſebres q[ur]tanas: p[le]n[is] dolores aliaſq[ui] mel[la]colicas paſſiōes. C[ad]efmatis at[que] maliz ſut ſigna, p[ig]ritia, terro: m[ét]is, p[er]ſities et hebetudo enernatio. ſaline flup[que] ſcreatum vbertas. ſonii copia. capitis ſuitas. eſtuatio. et corpiſ et coloris ei[que] ad albor[que] declinatio. cibo ſu appetit? paucitas deſonis indigētia. ſitj[ui]n in opia. niſi ſlegma ſalſuz fuerit. Cui[que] ſignu q[ui]e[ui]s diſi in ore lapor[que] ſentit ſalſuz. h[uius] hu[ors] pul ſus groſſus è et mollis ac tardus: v[ir]a è alba turbida: h[uius]q[ui]s i ſanſcedetib[que] ſlegma ghanţi vi[que] è regie: et cibor[que] m[ik]titudie magieq [ſ]legma ghanţi ſiut p[le]ſib[que] receſſib[que] lacte q[ui]ma. agno[que] carnib[que] fructib[que] h[ui]dis et ſl[ib]q[ui]. Receſſit at ab exerciatio et balneo: aut certe balneis poſt cib[ui]s vſus è. Q[ui]s et pariſi illi ſenectut[que] etas t[em]ps ani p[le]ſes hiemale: regio frida et h[ui]da: robuſtij[ui] è ſignu ſlegma corpi dhari. At[que] ſi c[ui]s hi[is] i ſonis vide fit t[em]ph[que] aquæ ſup[er] ſridã iſſu: aut ſe natat[que]:

aut p[lu]ntas flumina.nines aut op[er]ſio ſit illi nocte et ſilia certij[ui]erit ſignu ſta dhari. hec iſi tur ſi appuerint ſigna morbos potendunt aduenire ſlaticos vt paliz[que] faciei t[or]ſononez apoplexi: epilepsi: ſi[mi]tigines litargu[que] q[ui]tidianã: diſa: ſebrez alioſq[ui] h[uius]mo[rum] ſlaticos morbos. Q[ui]vovidet in ſonij t[em]ph[que] in fetido ſe e[que] loco ſignu illi est ei[que] in corpe h[ui]ore e[que] putridu. Et cui san[or] in corpiſ ſupſicie purigo puſtule et petigo appet ſiſt in ei[que] corpe malos e[que] humo res. hec ſunt q[ui]b[que] humo[pr]multitud ſiut ſigna et e[que] in corpe d[on]atio. Que cui appuerit p[u]enire nece est et c[ui]s ſputare q[ui]b[que] hec ſiut re bus an[que] p[le]nij[ui]s ſi[mi]t morbi qu[em]admodu[rum] eo ex ponem[que] i[lo]co q[ui] qu[em]admodu[rum] aſſuenire et mor[que] bor[que] opo[re]tate p[ca]ugere adu[n]tus ex[pli]cabim[que]. C[ap]it. i[ui]. de proprijs ſignis morbos futuros pottendentibus.

## ſigna

cuiq[ui]s morbor[que] i[mi]ſu[ro] r[ui]p[ri]a q[ui]s d[ura] er reb[que] n[am]lii bus q[ui]s ab e[que]n[alib]que d[uc]unt. Et ex n[am] libns q[ui]s ſumunt reb[que] ſunt cui ſanti alio[que] corporis habitudo a n[am] imutat et ab ea qua v[est]um è c[omo] suetudine in [c]itrate: aut habitudine aut t[em]pe morbi portèdut aut q[ui] nec sanitas nec egrituado est habitudine. Appetitij[ui]s n[am]q[ui] cibor[que] i[mi]ſus d[us] ſi an[ge]at: aut iminua[que]t aut an[que] ſu[etud]ni m[one]at t[em]ps vel differat: aut cibos homo n[am] ſu[etos] declinet: aut delecte[rum] alibq[ui]s: q[ui]s antea n[am]o. Aut abomineſt ea q[ui]b[que] an[de]lectaba tur. Sicq[ui]s et p[or]t[em] appetitus ſi multiplicet aut iminua[que]t aut i c[omo]su[eta]s declinet ſp[em]t et calida desideret aut frigida. Sic et ſi que corpe emit tuntur plura ſint aut, p[aut]io[ra] q[ui] op[re]tate: aut e[que]rum fuerit immutatus color[ui] vel liquor aut tempus vt eſectionis ſi fuerit mino[rum] q[ui]s c[omo] suetudo dat q[ui]titas aut maior aut acceleret. aut differatur tempore quo solita est egredit aut certe tennis est aut sp[ila] y[el] crocea: ſeu nigra vel fetida. Urina etiam ſi amplior [c]tate ſit potnis aut mino[rum]: aut rubea et alba et alio[rum] huinſmodi coloru[rum] tenuis aut sp[ila] ſa virum a ſuo differatur tempore y[el] accele ret. Cavendum est quoq[ui]s in ea que inferius egreditur ventoſitas ſi an[ge]atur aut immutatur. Sudor ſi solito paucior ſit aut amplior: aut colo[re]m certe y[el] odo[re]m immutatur. Si quoq[ui]s menstruorum ſanguis vtrus multus ſit aut paucus: vtrum ne colo[re]m immutatur. C[ad]e: aut ſi ſenecabatur et ſi ſu[n]t hu[ors] mutatur a ſu[n]ceto. aut ſi ſinceretur an[que] e[que]t. E[odem]q[ui]s et ſanguis modo qui ab venarum que in ano ſiut ore deſuſt. ſi quidem hec illi fuerit intentio vtilitatis. C[ad]omnus quoq[ui]s considerandus vtrum maior aut mino[rum] ab eo qui conſuetudine currit habeatur: aut non ſuo accidat tempore: ſicq[ui]s et somnia ſi multiplicentur: aut minuantur. C[et] ſternutatio ructatus que ab n[arib]i[que] ſu[n]t hu[ors]

q 4

Ziber

milditates et ab yua: sordes etiæ quribem emit
tunt si plures sint aut pauciores vel consuetudines
træsilliant in tpe et quavis hitudine. intus
sus etiæ coit? vtris aia amplius & consueuerit
ad illi inclinetur: aut eius si auferat appetit?.
Oblinio & zhebetudo si hter naturâ infunt
homini sensus & si debilitêtur. Corpus si au
geatur: aut iminuaet: aut in aliquè declinet co
lorê vt rubeis croceuz liudù. Et alia hmoï na
lia si imutentur aut ſtitate aut ſtitate. aut q-
vis habitudine & consueuerât. Somnia quoq
& visa si viderit circa eandê hò speciè còtinue:
aut certe domniæ quicqúintuebit & excitat? si
ad somni redate idè habebit obuium visum:
hominem ſiſt nò in sue eſſe statu sanitatis. Oia
hec signa: aut futuri significat iam morbum:
aut qneq sanitas nec morbem est habitudinê.
Siquis ait qd vnſuodiqd horum significet
que dixim? accidentiuz voluerit certius et de-
terminate ſcire er eo poterit intelligere loco
quo de accidentiù causis disputauim? . 12ec
etenim qd vnſuodiqd hor portendat q affi-
ſnauimus ſignor illi celabitur. Opz ait oës
has inquirere in ſanis habitudines et ſub iter
rogatiòe innestigare. Si eteni feceris qd gli-
ſcis nò refugiet ſcire. f. quid in corpe futuræ ſi
t portenda: molierico futuroz REPULSIONE et
amputabis longe ante causas. CREb? yo ab
ertranàlibus q summuntur signa: hec ſunt qd vi
cemus. Cui in corpore homo fatigatione ſine
labore ſenserit febrize portèdit. Sic et si ſudore
emiserit fetidù: febrize significat futurâ. Fetoz
nagç putredine ſiſt. Sic et vina significat feti
da febrize futuraz putredinis cã. Si cui ſebus
cù tuffe fuerit ſicæ. Cessat superſtite ſebus
tuſſe emiſſiones p. cedit in disgregationibm
futuras: tuſſis etenim ſupſtes: materie q mor-
bum generat ſiſt reliquias q maturate non
ſunt: cuius crilſis materiei amplius p emiſſio
nes fieri solet. Si raucedo fiat homini in gut
ture rudo: in facie liquidus: elephantiâ ſiſt in
turâ. Et si morphea in corpore alba multipli-
cetur ac difficillis eins fiat curatio: lepia portê
dit vêturaz. Qd si carbúculi mkti ſiſt emiſſio-
nes portèdunt. Si caro multipliſe: ſuperflua
furúculi portèdutur. Et si cui morbo liberæ
to ab acuto: loco puriat corporis emiſſiòem eo
portèdit in loco: maximeq si q influit morb
de pléris iudicat. Sicq & pustulat. mktudo.
Et si in srdioribus cephalea fiat diuturnior
cecitatè portèdit: et despietiãnigrã. Si eteni
debilitek a mă in bonu reno cadâ statu nã: de-
fluit hec aut ad oculos et aq fit deſceſus ac ce
citas: aut in cerebrì vêtriculos et despiétia pro
duciſt. Sic quoq si cephalea accidat aut emi
graneb in alijq srdioribus et si diutius im
mozetur aque significat in oculum deſcenſiz
visulq occulum: causa q eius rei iaz predicta

Decimæ

est. Qd ſitach culices viderit aut muſcas hò
in oculor aspectu: aque in oculu portêdit ad
uenti. Si in facie multa fiat titillatio conſor-
tionè faciei significat futurâ. Titillatio nãqz
er supſluitate fit legſmatice aut ventoſtate i
faciei lacertis còcluſa. Si ergo humor hic ſup
fluus ad marillap deſulat lacertos faciei: ſac-
ciet còtorſonè. Et ſi toto i corpe titillatio hec
fiat ſpaſmi ſiſt futurù. Titillatio nãqz hanc
habitudine ex nervor sit repletiòe. Et ſi dot
mitatio accidat homini multa paralisim por-
tendit futurâ. Domitatio nanzqvt diximus
er opilatòe fit nervor nec mouës decurrit
vtr et sensibilis ad mebza iurta qd oz. hec ſi
pfeueret opilatio et roboze: enenuatio fiet. Et
ſi oppreſſio fiat hoi aut hrgines multiplicen
tur epilenià portèdunt. Oppreſſio nanzq er hu
more fit grosso fleſmativo q corpi dñakktigi
nesqz apli9 hoc ipſo pariſtur humoze ei cere
bro dnatur. et eius multiplicat venis: ideoq
duo hec accidentia ſubſequi epilenia. Et ſi
pneris puulis febriz accit. acuta nãqz eorq 2li
pata. eſt: vigilie fiat illis et fletq Grauis colorqz
eorq ad ruborè declat. Iuorè et virore ſpaſmi
illis ſiſt futurq. Et ſi fiat hoi repleti odime
rata in capite gravitas turbatio in ſensibus,
apopleria portenditur. hec etem accidentia
er repletiòe ſiut cerebrì a ſupſluitate grosſa.
hec itaqz ſi multiplicet ad vêtriculos deſulat
cerebrì eosqz opilãs apopleriã facit. Et cui
cuqz cerebrì monek et tumkutak pculſiòe alij
aut caſu statiz apoplexia fit hanc nanzq i hitu-
die cerebrocomodù accit aut q ab eo. dncb
tur rùpunt nervi aut a nuca. cessantqz et mo-
tus et ſenſus. Et cui a morbi ſui principijs ce
phalea fit et ſcordior dolor si morbus ei con
forteſt et durior ſiat animq abit ei9. Et cui in
morbi principio capit is ſit ſuitas ei ſirobo-
tur morb9 obſtupefactio accit. Si oculor ve-
nas videris rubeas: grosſas: facieqz itumuſ
ſe fiat qz his cih cephalea, manià portêdit hec
etem accidëtia ex ſangnis ſunt diſhatiòe in ce
rebrì quo ei fuerit repletis apa exſurget cali
dù. Et ſi hoi tristitia accidit aut aſe malitia fi
ne cã despietiã portêdit nigra. Tristitia nã-
qz et aie malitia accidëtia ſunt duo colere ne-
gre male. Cui itaqz humor hic cerebro dñas
bitur paſſio hec inſurget. Cui aſut catarri acci
dut multi aut asma aut piplemoniã aut vi
cera que in pulmòe ſiét aut pectore portèdù
maxime ſi einuſmodi ſit homo exilis pectuſqz
illi strictù. Catarri etem ſi qoq a cerebro deſceſt
ad gunt et pulmonè pectuſqz. Si hic itaqz hu
mor grosſus è ad pulmonè deſceſdat et opi-
lationè faciat asma creabik. Et si humor acu
tus est hic vulnerat mebza et vlcerapducunt.
Et ſi einuſmodi hò exilis è forzio: ê huiu'moſt
ſiſtio futuri. Titillatio freqns q i loco ſub hy

Theorice

Maly

125

pocbdrjs posito fit i plurib9 apa in diaphragmate sigt futuris. Et si pleureticus spuat san- guine: ac in q̧draginta nō purgaſt dieb9 i ptilis ă deductur. Saniet eteni si plixius in pectoris fiat tepus ptibus ad pulmonē diuertik ă trāſertur: quę qin fragilis est suſe cōmedit. Spnuti in pleureſi rotſu si plixioris fiat pis ptis ſortedit. Et si putu hoc mentis alienationis comitek ſignuz futuram sigt mentis cōſuſionem. Et si homo in destra pte sub hypocun- dris gravitatē ſenferit aut pūcturas: aut diſſationē, paffionē epati portedit futurā. Epar nāq hoc in latere positi est: in quo si ſuitas ſiet opilationē sigt i ſi pūcturā ſentit humo; ſigniſicaſ acutus aut apa calin. Et si eſſio ad albedinē declinet icteriam portedit: qin hac in hitudie colere ad iferiora nō mittunt ſz chis ſanguie in oc ſerſitur corpus pp opilatio- nē q i ſelle ā. Et si faciēvideris tursidā aut palpebā inſeriori tumente hydropilis sigt: ḩtus nāq digerēs cū debilitata fuerit ad hec non mittik loca nec digerit q̧ ad ea mittitur cibuz ideoq inflatio fit ſi toſio hoi fit aut dolores circa vmbilicu: nec laratino mitigat: poclo nec cataplasmatib9 alijſ curis timpani cū portedit hydropilis. Si ceciderit appetitus cū sub-ueriſo aut vētōſitas in ſinistris ſub hypocu- dris acceiter portib9: colica portedit. Eſſio nāq sī cōcludatur ne ereat eireq phibeſ ad ſloi refurſit ptes 2 ſubuerſionē facit vomituq. Et qin intellinuq q̧ colon vocat maior ps in ſiniftra posita eſ: si eſſio cōcludat aut vēto ſitas hys i locis chi exiſ alibi de nō pateat: egri tudiſe parit. Et si i ſubis fiat i ilij disteſſio ac gravitas paffionē portendut renibus futurā. Qo si parit in exteriorib9 dolo: ſit locis: emiſſiones in exteriora ſperāde ſut: i ſi doloris in interiorib9 fit: introſus ſperāda est emiſſio. Tsi hō vinā mingat mādaſenego ſilez i la teri cōtrilo: rapi illi portedit in vesica 2 yga futur9. Si ſolo cuiſ ſit vētris patiatur q̧ pari ter toſtiones 2 ardorē in ano. diſſinteria iteſio rī ſutura porteditur. Siſt eteniz humoz̧ e p ſolutionē emittitur colericu ch ex acutu 2 i cideſtē. Et si in ano puzriſo pſeneret emoroides portedit. Et si pignāti accidat mieri flurus vētris 2 adhereat illi aborsu portedit: factura. Cui vētris eteni flurxus cibus ſinmiſt fetus: quo imminuto morik 2 moratuq expellit nā 2 emittit. Et si māmillaz mulieris altera reſmi tur 2 adunaſ 2 semios in vētre hēat alterus ſiet aborsu. 2 si destra cōprimatur māmilla masculi: si ſinistra feminine patiētur aborsum. Ket9 nāq cib9 ſanguis ē meſtrus magniſcationē māmillaz ex lacte e: q̧o er ſaguie ģna tur meſtruo. Si itaq měſtruo 2 iminuit ſan- guis. q fetus ē cibus lac minuiſt in māmillis 2 he reprimiſtur. Fetus aſt yt iminut9 est cib9

pedib9 calcitrat 2 perimētum q̧o illu circſite sit diſrūpit: hüdiſtatesq̧ in corp9 deſuſt matricis ac illā pungunt: ideoq nā illu expellit 2 emittit. Qm aſt fet9 si masculus ſit in dextro ģnatur matricis latere: 2 si femina in ſinſtro: idcirco ergo si māmilla reprimak dextra: maſculi sigtur cibus iminutus: v̧n et el9 fit aborsuq Si et si māmilla reprimak ſinſtra: feminine cisbus mōſtrak iminutus. v̧n et eius ſit aborsuq. T et si mieriſ sanguis nodek i māmillis inſaniam sigt futurā. Sāguis eteni meſtru9 ſi ad māmillas tedit: nec ſit illiſtus yt in lac imutet illu ſanguisq̧ remanet. caleſit i malasq̧ alterat naturā melſcolicam: ab hoc vapores aſcědut acuti 2 pſigētes a cereb: fitq̧ 2 inſania. Et si imoderaſ ſir mulier matiei 2 p̧gnans anteq̧ pingsueſcat aborsuq facit. mulier eteni p̧gnas nō ipinguaſ si puer illi i inſice pmanet ſanus qin piguedo nō ſit. niti cū ſaguie ad mēbza di rigi paſſeſa. Qo si ſiat remaſt ſine cibo fet9: moriturq̧ 2 executik. Tsi p̧gnāti durities acci dat mulieri i māmillis: dolore portedit in māmillis 2 genib9 ac anchis oculiſq̧: nec aborsuq facit. Dāmillaz nāq durities ex ſanguis ſit multitudie: q̧ cū multiplicat9 fuerit durities ſe quik 2 diſteſſio: niiturasq̧ illu nā pellere ſanguine ad hoq aligq mēbrop: fitq̧ in eo dolore ſe ſeu nō executik: qin si cib9 est illi ſanguie nō pinaſt. Et si p̧gnātis ſuis tpibus fluant měſtrua mulieris q̧ ei e fetus iſirmaſ. Fetus eteni cib9 ex ſanguine ē meſtruo 2 ſi ſuis pſluat tpibus fetus debilis est: nec illu pōt atrahere ſanguinē nec eo paſciſt. Tsi q̧ 2 si p̧gnātis lac decurrat mulieris plurimuq̧ fetus sigt debilitatē lactis nāq ģnatio ex ſanguie est meſtruo: eadeq̧ in eo cā q̧ etiſ in menſtruoq fluxu. Tsi ex ptu ſanguie mulier nō purgaſ morbi facit ſanguis eteni malus 2cludiſ cui ex bono cibus fuerit fetus. ſit aſt ex hōmi hitudine matricis apa. aut epatis: marie cui 2 amputaſ ſanguis tenuiſſim9 est: sigt eteni duritiſt. T Cui vulnus accidit: si apa eius cā fiat: dehinc apa hec occulte ſemel 2 ſubito 2 vuln9 a posteriorib9 est ſpaſmus ſit illi 2 diſteſſio: 2 si in anriortib9 ē vulnus inſania oriſ aut peripleumonia: aut ſanguis ab interiorib9 flux9 ant ſanies ant pluerefis. Apa nāq si maniſestu ſit ſecurus ſit hō a pessimiſ accentiſbus: 2 ſi ſemel 2 ſubito ad in teriora reducaſ q̧ apa faciebat hūor ad nobi liu aligq declinat mēbrop 2 pessima ģnat ac cidentia. Et si a posteriorib9 vulnera ſint hoc est in doſo ſpaſmus ſit 2 diſteſſio. In hoc emi corporis loco nervi diſantur. Qo si in anteriori bus hoc ē in pectore 2 illi confinibus plenures ſis ſit 2 peripleumonia ac ſanies. 2 his filia. Qo si ad ſom vergat 2 intetina ſangpis inſerius ſit fluxus. Et si in capite vulnera accides: rint: latus quod vulneratum ſequitur locum

Liber

tate ſua:ſplenis doloub9 medeſ ſi ch ſquigibi
bibaſ ant decoqur i eo:aut deſonis cataplaſ
met cù aceto:humores ſſlos 2 viscosos ididut
ſ.3.5.cù ſquigibi de eis potaſ educit quivinā
et lotonē 2 meſtruī puocat. ſi ſciatica eis ch
ſqngibin cathaplaſmet doloz et9 mitigat. Si
hōo gargarizenk a gula extrahut huiditatz ſi
terātur 2 ſup vlnera puluerizent antiq forſt
ead:ſiccarr:detuſ doloz e mitigat ſi decocta in
aceto ſumanſ. 408 CCortices radicuī lulin
ſi fri.2 ſic.qb9 lūbuzica necatūr 2 aſcarides.

409 CRafanuſ ca.2 ſic.13 ſe in eo huiditas lau
dabilis q auget ſpina.coit9 appetitū 2 ſoſtat.2
eſt subtilians 2 vn 2 ididit ſſſos hu. a pectore 2
pulmoē:qo ſi teraſ 2 decoqitur cù oleo 2 catha
plafmet eis ſciatica pderit arteticaq 2 ſuerit
er fridratevtile e 2 et vētoſitati stōi pdeſtoq fleg
mati. 410 CRadix aſdeſtari.1 al aſdechari.
ca.ē 2 ſic. diffoluſes pdeſt stōi 2 epatis aſpatib9
tocuiditate q meſt illi odonis 2 subtilitiōe ſe-
dete i decoctiōe et9 muliere medeſ aſpatibus
matricis.c. exagiuē et9 vnū ſi cum exagio pipis
hydropico pines manifestiſume pderit ſub
uerſonē ſedat que ſit er ſlegmate. 411

CWeu.ca.2 ſic. vtile difficultati vīne ſi bibaſ
aut cathaplaſmet eo. 412 Cāiereſa in
al atereſa 2 ā radix ſuſani.ca.ē 2 ſic. in. j. ſra.
subtiliſis 2 io 2 virt terrea: 2 e magnarī vtilita
tū pect9 purgat 2 pulmonē a groſſis hūoib9
vinā puocat 2 meſtruī apata q ſut in matrice
diffoluit dolozib9 neruop 2 morib9 ſerpētū p
del ſi loc9 eo cathapleſt ant ſi melle bibaſ.
413 CRadix ſuſani tēpata i ca.ſic.fri.2 hūi.2
in ea modica hōt9 pōtica admixta humiditati:
aspitati pdeſt pectoris 2 canaliū pulmoīs ac
guttur:2 i eo e mitigatio qdā ſtis. Diaſcori-
des āt dicit:2 ſi collirieſ ei9 ſuce9 hūide 2 recēt
vngulas extirpat ocloz: pdeſt aduſtioi vīne:
difficulti pi9: titillatiōi qz 2 nernop dolozib9.

414 Carisīg in al vīsi. calzē ſic. i. ij. gra. 2 in
eo acumē 2 subtiliatio. ſi e ātut i affari. epa-
tis apit opilationē 2 ſplenis : a vēire diffoluit
huiditates 2 iſtis: vinā puocat ſi teraſ 2 aſiat
er eo colliriſ: eliat viſuz ſi obtenebait ab hūi
ditate fuerit. 415 CDinaru. cali. e forſtis ca
lous. aſpatib9 pdeſt fri.2 hūi. vt emicraneti pa
lilis. (pafm9. friditatiq epatis 2 stōi medeſ.

416 Cālahahel ſapharvenēa pellityreptiliuī
morsus 2 aborsu ſetu emudat. 417 Czātime
dz i al žartimedzi. duashet ſpēs. alſa e rotuſa
t i ea amaritudo 2 acumē: 2 e mioris subtilia
tiōis ſoga: venēoſoſ pdeſt morſur letalibuf-
q porioib9: opione tollit viſcep: groſſas dif-
ſoluit vētoſitates: ſagittas a corpe educit: for-
dida purgat vlcera: deſtes eliat: gisina cōſo-
tat: pdeſt asmati 2 arctationi ſpūs. podagre
ſpafmo q ſit i lacertis ſi ch aq bibaſ. 418

CWeaſacra aŭt 2 ipa qz subtiliat. forſtis amari

Secundus

tudls: vn 1ſterſicit lūbicos 2 aſcarides: viſnam
puocat 2 meſtruī: ſetu educit moratuī. 1ſterſi-
cit viuī: diffoluit mſcias groſſitiē. q ſi catapleſ
cù oleo pediculos necat. Si hōo puluerizeſ ſu
per antiq vicera deſſcat ea 2 ſanat: maſzieq 2
cù melle distēperet. 419 CRućellaphar.
ca. 2 ſic. in. ij. gra. vlcera deſſcat 2 puſtuas ſi
teraſ 2 collirieſ ea oculus. acuit 2 ſoſtat viſi
ſi molari dolētu ſupponaſ ex frido pdeſt.

420 CWarmiranuī in al's mamiranuī duas
h3 spēs.ē em ſanicuī qo 2 croceu colore ſubtile
nodofuz: lene 2 e cellētīus 2 meli9: 2 e corvo
ſanicuī luidi coloris 2 in eo groſſities: h3 2 ras
dices ſubtiles. 2 e ca. 2 ſic. 2 e ybus ei9 in elimā
do viſuz maior hūtute radicis. ſi hōo teraſ 2 mi-
fceaſ cù aceto elimat lētigines. 421 Ce
pa muruī 2 est hansalū. 2 e cepa squilla. caſ 2
e ſicca i ſcōo gradu. 2 i eo ſubtiliatio forſtis: h3
nō bibēda e nufi coquaſt ant aſſeſ: est nāqi 2 eo
acumē forſte: os mordeſ 2 dōm: ledit qz. corvo;
q 2 ſi trita distēpereſ cù melle 2 bibaſ ſim q op9
est pdeſt asmati 2 tullim veterē a pectore pur
gat 2 pulmoīs huiditates. Si hōo cathapletur
hup pedeſ vtilis eſiſuris q ſut exſtoq. pdeſt
hydropiſi 2 icteritie: dolozi renu: acetu in quo
ſandik magne eſt vtilitatis. instantu vt viſum
acuat: 2 i decoqitur i aceto 2 cathapleſ ea mor
ſus tyrie pdeſt. 2 decoqitur in melle 2 comoda
tur flegina viſcoſuz expellit. h3 ſi eliſeſ 2 come
dat idē fac: oz 2 at caueat illa diffinterie9. 422

CCepa naruſci. c.ē 2 i ea attractio 2 ematura
tio apataſ caloz ſaniq coligis. 423 Cstul-
ca ca. 2 ſic. i. ij. gra. 2 in eo huiditas qdā q 2 ſper
ma augmetat: coit9 appetitū irritat: q 2 ſi trita
distēpereſ cù melle 2 ponā ſup lētigies ſſlas
2 ipetigines: aut ſup morpeha ſu. extirpat eas
ſic q3 friceſ ea caput: 2 ſi trita diligēter catha-
plasmeſ ea alopitia pderit illi. 2 āt cōbaturur
vtilis e: pdeſt et morſui rabidi canis: pūcturus
ſerpeſtū: ſucco et 2 collieſ oculus lachymas
fortes reſtringit. 424 CRadix ſiri. ca.2
ſic. 2 i ea qdā huiditas auget ſpina 2 ſvapoze
tur ea mnlier meſtruī puocat. 2 ſi trita distēpe-
reſ cù melle 2 bibaſ 6 e exagiuī subtiliat hūo
res ſſſos ididit 2 educit a pectore 2 plmōe. Si
hōo tūſa distēpereſ cù aceto 2 cathapleſ ea ſcia-
tica 2 iſture i qb9 e ſlegma māſeltime pde-
rit. 2 ſaſt empleſ e acoſpi pſictura dolozē ſe-
dat. 425 CCbideſuz.ca. 2 ſic. i. ąrto gra. 2 in
eo acumē 2 eliatio qub9 ſlas lētigines mo-
pheā nigrā extirpat: vinā puocat 2 meſtruī.
Si bibaſ er ea paq vomitu vzget. Si hōo tritū
odoret de ſternutationē irritat 2 e de delecta
bilibus medicambus vbi quis vri nouerit.

426 CAlleuſ ca. 2 ſic. in. ij. gra. meſtruīj
pionocās qo tritū ſi distēperetn cum aceto 2
cathaplaſmetur eo mebnu in quo eſt collecta
humiditas subtiliat eam 2 diffoluit alopitie ſi

Practice

Malv

176

fricek pdeft triů 2 distéperatū cū aceto 4 mel
le molarib'vtile ē coestis. 427 Celleůz
q ǒr scordeō forti̇e oxtolsȯ. 428 Ad-
dariu̇ 2 e radix anthāite.c.ē 4 fl. i. ii. gra. Si vi
bak de eoepap cū vio cotcut in al'cocto morii
ferz 2 fert potiob' moriuiq venenator 2 aitūt
q̑ dā poq qūn si mulier p̑ gnās sibi submiſerit
abotum facit. Si ait q nō 2 cipit illō submiſe
rit accelerat 2 cept 2 ei̇. 429 Cbulb 2 est
cepa q comedit coitū irratat 2 si cataplaſmeſt
eo létigines 2 morphea extirpātur. Sic q̑ 3 ſi
fricek eo lepra leuīs extirpat illā. 430 Su
remia in al' surēlanu̇ q̑ dā albū q̑ ddā rubeu̇
meli' albū ca. 2 subtile.vtile dolorib' ſiuctur:
rū 2 podagre 2 ſciatice ſi bibaך de eo. 3, vyq
eragiu̇ ch zuccaro aut ſicataplaſmeſt eodem
foris. Rubeu̇ ait inutile 2 piterq malu̇ 2 cor-
rhipes coyp. 431 Carice in al' garicum
meli' albū ſacile frāgibile 2 e 2 pofitū de ſuba
aerea 2 terrea qua subtiliaut calo 2 i ea du
cedo 2 amaritudo. Iōq 2 e ićidēs purgās ape-
rlēs opilatione epatis 2 splenis olmq viscep
2 in eo 7t' ſolues q̑ cho. ru. 2 ni. ſoluit ac ſla. p
dest 2 et caduco epilepsie 2 scorpiōls moriui ſi
bibaך ex. eo. 3, viō ſi 3 2 ſi exteri' cataplaſmeſt
deſſccat oē venenu̇ iteriora purgat mēbia: et
vīnȧ ch ſqnsibin ſumpti̇ puocat ſuffocatiōi
vtile e mŕicis artetice 2 podagre. ſi de eo eα
giu̇ ch caſſe. 4. rotula bibaך doloib' medetur
mŕicu̇ ch vio. ppinatū letalib' obest potiob'
ſi bibaך de eo eragiu̇ ch vio. 432 Car-
bacu̇ duas hz spēs albū 2 nigru̇. Nigru̇ cho.
ni. ſoluit albū ſla purgat 2 hüviditāt 2 vtrūq
ca. 2 ſic. in. ii. gra. 2 ſolo eoq fortis. Oż at ma
gno pōdere libiari potu̇ eoq nōnuq̑ spasmu̇
iducit albū 2 distěperek 2 teraך cū aceto aut
cataplaſmeſt eo petigo létigines 2 morphea
prurigo 2 lepra pderit illis. Et ſi ſumaך hoc
mō fricek de eo molar 2 comeſt 2 eſtic̑k. 433
Beem in al' beſem q̑ 3 due ſunt spēs e enim
rubeu̇ 2 albū 2 e paſtinaca agreſtis vtrūq ca.
2 in eis hüviditas landabilis. qb 2 exercitāt mo-
net coit' libidinēr ſpma ausēt. 434 Elec
dari ca. 2 e 2 ſic. 2 in eo hüviditas pbabilis 2 q ir
ritat veneris appetitū estq̑ vtile vétoſtitati q̑ e
in ſto 2 iteſtis caligint q̑ 3 2 tenebusi ſi colkeſt
435 Cherumegu̇ ca. e 2 ſic. vétoſtitati ſtoq̑ gi
ſe: pdeſt 2 mŕicis 2 iteſtinoq subtiliatoq eā et
dissoluit turbatiōi pdeſt cordis ſi ſit ex frido
2 moriui scorpiōis. 436 Crezédadu̇ ca. 2
ſic. dissolues ſtoi vétoſtates 2 iteſtinoq tritū
vtile e pcosſiōi 2 venenator 2 moriui ac infla-
tiōi adiuuās digōnē. 437 CRadix meru
gi ca. e ſic. dissoluit vétoſitate 2 iſlatiōes digō
nēq̑ pcurat. 438 Cane radix i ea 7t' 2
attrahes 2 trita cataplaſmeſt mēbasi in q̑ itroi
uit spia 2 ferru̇ attrahit illā 2 educit ſi teraך 2
distěperek cū aceto artetice pderit ſi trita vili

gěter misceȧ lupinis lětigib' medek. 439
CRadix lufe. ca. e 2 ſic. in principio. iii. gra. in
eaq̑ elimatio vň 2 icidit grosſos hüozes 2 viſ
cosos q̑ funt in corpe vel in pectore 2 pulmo
ne ſto 2 iteſtinis 2 alia ei' spēs q̑ 2 adracotiȯ
e ăpli' purgās ac in ea amaritudo 2 pōticitas
iōq purgat 2 apit epatis 2 olm viſcep. opio-
nē educit grosſos hu. 2 vycoſos vlcerib' me-
det pellimis 2 morphee ſi cū aceto cataplaſ-
met. 440 CRadix canti. f. aſſerassu̇z ca.
e 2 ſic. elimās q̑ 2 buraך fortiortis ē caloris et
ſiccatiōis 2 e in oibus ſuis habitudib' filis ra
dici lufe: alopitie pdeſt ſi cataplaſmeſt ea. ſi
teraך 2 bibaך vinā puocat 2 meſtrua lateri̇
dolori pdeſt 2 tuſtuli cataplaſmeſt eo collum.
441 Cfu. cale facit foriter deſiccat medio
criter: iōq mětru̇ puocat 2 vinā pect' pur-
sat 2 venas. 442 CRadix arnagloſſe fri.
2 ſic. 2 in ea fortis pōticitas āputat ſanguinē
fluſtē a ginsuisi ſi maſticek vel ſi aq ei' deco-
ctiōis maſticek epat 2 acrenu̇ opilatiori ſi trita
ch ſqnsibibi bibaך pdeſt. 443 CRadix al-
lice fri. pōtica i ea subtiliatio iōq vlceratiōi 2
pustulis pdeſt ſi 2 vētris ſokoni 2 ſanguinis
ſuxni lapideſq̑ renu̇ cominuit. 444 Ra
dix pionie cali. in. j. gra. fortis ē deſiccatiua:
purgat subtiliat ideoq̑ ſi cum melle bibatur
mentrumum commouet epatis 2 splenis ac
renum opilationem 2 ſi cumento coquatur
vino ſuxmu ad ſtomacum 2 itestina materia
rum arcet ſi est aqua, mellis patienti epilep-
siam propinetur pdeſt: ſicq̑ 2 suspendatur
collo eius. 445 CRadix amigdale ama
re ſi decoquatur ac diligenter teratur miscea
turq̑ cum aceto 2 oleo roſ. ac emplaſtrek ea
frons cephalee pdeſt ex frigido. 446
Csnadum cale facit 2 deſiccate ſine moſura
ideoq̑ cicatrizat vlcera difficilia cicatrizari 2
deſiccat ea: vlcerib' pdeſt oris solidat ginsu-
vas iocundat anhelitum 2 in eo virtus inci-
dens qua frangit lapidem vinaz 2 ac meſtruī
pionocat. 447 CCortices radicis moſi
in his virtus est ſoluens inferius amaritudo
enim educit lumbricos longos rotundos et
aſcarides ſi decoquat chvino 2 bibatur deco-
ctionis eius. 3, 4.
CCapitulum. xliiij. de medicaminibus me-
tallicis.

Edicaminus mė tal-
lorum quedam terra. quedam
lapides. quedam fal: quedam
alia. 448 CTam arme-
nicum. laudabilius rubeu̇z ſua
ue in quo non est arena glutinans linguam:
et est frigi. et ſicc. foriter deſiccans solutioni
medetur ventris: et ſpuno ſanguinis vlcerib'
putridis in oze: sed 2 apostematibus calidīs

Liber

ſi cataplaſment[us] eo: mās āputat q[ui] mulgent
a capite ad l[itu]m 2 vlcera deſſcat p[ecious] 2
p[ul]knōs patiēt tahanā medeſt 2 āp[ata] p[eli]
l[ét]alia. ſi bibaſt c[ui]vio mixto. a[que] ſi l[itu]m n[ò] ſit
ſebus. Si[no] teneat ſebus c[ui] a[que] ſri. ſfractur[us]
oſſu] p[edest] ſi cataplaſmeſt c[ujus] c[ac]a. 449
CTā capic[ui] laudabili]io c[ui] d[um] odo[re] q[ui] c[ui]
ſit lingue p[rimu] p[ō]ticat 2 2 q[os]lutinat nec faci-
le auferb ab ea 2 e ſri. 2 ſic. 2 in eo p[ō]ticitas t[em]
perata ſanguis medeſt p[uto] m[ě]ſtruo] fluxu[n]
diſſinterie e[patice] 2 iſteſtino] ſi bibaſt aut cli-
ſtere de eo fiat: ſed ſi ſt patiēs cluſerizat[us] c[ui]
a[que] ſalba aut c[ui] a[que] mellis vt mundenk vlcera
ſo[dib]o] dehtinc hāc ſequitur terra p[edest] contra
letrales potio[n]es ſi bibaſt de ea. 3. 2 c[ui] vio cocto
2 a[que] ſri. vlcera deſſcat p[ellima] ſi cataplaſme[n]
tur deſup cum solatro 2 aceto aut portulaca. 450

450 CTamelōque.fri. 2 humi. t[é]perate 2 eſt mellis in al[om]li]oibus ſubſtātij[s] terrar[]
p[edest] oibus calorib[us] ſp[é]bus ſi rozek aqua
2 ſupponātur m[é]bri[s] in q[ibus] eſt calor[us]. 451
CTo3gara ſri. eſt 2 ſic. p[ō]tica a[patib]us 2 ſi cata
plaſmeſt deſup p[edest] ca. ſi bibaſt it[er]ſicit lum
bricos q[ui] ſunt in iſteſtinis. 452 CSadene
s[ui] meli]o quo eſt ſite l[ét]icule 2 eſt ſri. 2 ſic. p[ō]
ca deſſcati[n]u] p[uto] p[edest] ſanguis 2 aſp[itati]
palpebiar[us] ſi lauenk c[ui] eo. vlcera[que] deſſcat
oculo]r[us]. 453 C[esp]édag[us] in al[esp]idag[us]
deſſe[c]as viſcoſum p[edest] eſgreſſiōt ſanguis et
i[n]ciſi]o] arteriān 2 c[ui] albo ou[ui] 2 pilis leporis
miſceat. Si[no] c[ō]buraſt minu[i]t viſcositas e[pi]
2 e[fit] min]o] deſſe[c]as 2 m[ato]ris e[v]tilitat[is]. 454
C[esp]idag[us] pl[ú]bi: meli]o] honuſt[ui]. pl[im]u[m]alb[us]
ſuaue molle ſtri. 2 ſic. deſſcat vlcera cataplaſ
matu] ſup ea p[edest] obtalmie ſi miſceat cum
oculo]r[us] medicamib[us] c[ic]atrizat[que] e[or] vlcera.
Si[no] catap[let] ſup acuta a[pat]a iſl[à]matione
e[or] ſedat. 455 CTa] q[ui]nolie 2 m[arm]o]
t[er]re q[ui] aſſert a[ſiraſo] 2 meli]o] c[or]uſe[c]as claru
ſri. 2 ſic. deſſe[c]as a[patibus] p[edest] ca. ſi ſup[
pona]t illis. 456 C[hip]ſum ſri. 2 ſic. di[
ſi]p[é]rereک c[ui] aceto 2 ſi cataplaſmeſt eo caput q[ui]
ſanguis pati[que] a narib[us] fluxu[n] ſit[ut]. Si] no cata
plaſmeſt eo fractura 2 collisio q[ui] accit m[é]briſo
p[derit]. 457 C[al]r[que] eſt nova q[ui] non eſt
extincta caleſacit forti aduſtio[e] ſiq[ui]que carni
q[ui] ſi lauetur vlcera deſſcat fine moſura p[ro]
deſſip] ignis aduſtio[n]i c[ui] lanatur ſepi]ſiccāda
eſt. 458 C[s]apo c[on]numerat iter metal:
la pp] calcēq] ponit[us] in eo 2 e] aduſ[er]es elimans
fortiter 2 vlcerās. 459 C[taba]ſtru[n] in al[]
taba[ſtru[n] 13 n[ò] ſit de hoc caplo eſt ſi p[es] ter-
re q[ui] e]xtrahit[us] de metallis c[ui] c[ō]buraſt: 13 e] me-
lus alb[us] 2 q[ui] leuiter fr[á]gitur 2 terit[us], n[ò] pon
deroſum 2 eſt ſri. 2 ſic. ſortiter i]o]q[ui] ſe[br]ib[us] me
deſt acutis: 2 c[ui] a[que] ſri. bibaſt 2 zaccara ſit[im]
ſedat v[ir]nā] retinet 2 solutione] c[oli]cās. ſi bibaſt
de eo c[ui] aliquo robo]p[] p[ó]tico]p[] ardo[ri] p[edest]

Secundus

epatis 2 puſtatiōt[us] ſu]erit ex calore. ſi bibaſt
c[ui] c[ranato]p[] aqua v[ic]eratiōt[us] quoq[ui] ſi miſceat
tur roſis 2 in oze teneatur.

460 C Capit. xlv. de ſpeciebus lapidum.

Archaſita

amph[ila]ſſes
cat]ſedenago
vnd[em] 2 āputat ſanguinem ſoluit
a[pat]a. Id[em] facit molédint lapis:

461 CLapis lacte[que] 2 vo[ca]t sic eo
q[ui] l[iqu]cat de eo q[ui] lacu[m] ſite 2 h[ui]e[que] 2 sadene-
ſi 2 debilioris actio[n]is. 462 CLapis ſer
p[é]tus q[ui] d[è] niger 2 q[ui] d[az] c[iner]e[n]i coloris
notat[us] 2 q[ui] d[è] h[unt] tres l[í]neas linear[em] 2 h[o] l[itar]
g[ic]is p[edest] ſi c[ō]buraſt bibaſt fr[á]git in reni-
dus 2 veſica lapides p[edest] moſtui t[ir]ie ſi ſu-
ſp[é]daſt ei. 463 C[petra] la[zu]li ſoluit cho,
ni. p[edest] melicis. 464 CLapis inuad[que]
q[ui] d[ó] rotiſi]ne[glis: q[ui]d[è] obloſq[ui] n[ò] s[lder]at ſi
gura: p[edest] difficultati v[ine]: l[ap]idib[us] veſice
ſi bibaſt e[pi] eo. 3. 2 c[ui] vio mixto. 465 CLa
pis q[ui] de p[ò]ſi]ta ſumit la[pid]e fr[á]git in reni]
n[ò] ſi in eſt eis poſse ad eos q[ui] veſica ſut, 466
CLapis magnetes ſidis e[n]tute sadene[n]: 2
a[unt] q[ui] ſi teneat in manu mitigat q[ui] ſunt in
pedib[us] ip[is] dolores ac] p[as]m[ú]t. 467 CLa
pis quo ſricaſt manq[ui] q[ui] q[ul]ſur ſubtilis ſic[us]
elimat d[è]tes 2 dealbat ſi ſricétur eo ſi ſupdu
cantur capit[i] 2 manib[us] pilos extirpat carniem
in vlcerib[us] p[ducit] carte]p[] ſricátur eo 2 aufer-
tur ab eis nigredo. 468 CLapis l[igni]
tes in al[at]q[ues] nigri e[que] coloris odorib[us] h[ui]
ſut in al[at]picule d[ú]nſo] e[pi] ſo]titer deſſicās v[n]
vlcera magna 2 p[ufunda] carne replect ſi ſint in
ſangue suo: e[pi]le]tico et] v[ap]o] medeſt 2 suſſo
cati]o] m[ic]iſis repellit venenofa a[ialia miſce]
q[ui] e[phis] podagre. 469 C[sen]bedeg[us] ſo[
titer elimat d[è]tes e[ſo]divus optime. 470
C[ne]bab]hat in al[ar]nebelhar for[i]s elimat
d[è]tes. 471 C[]themed[us] meli]o] m[ú]d[um] la-
pidib[us] ſint illato[n]i ſi fr[á]gatur. f. eſt 2 in eo p[ò]ti
citas: p[edest] ardo[ri] 2 h[ú]riditati q[ui] accit oculo ſi
coll]ietur eo ſtringsit lachymas purgat]vlcera
oculo]r[us] ſo[dida] p[edest] aduſtio[n]i ignis ſi cata-
plaſmeſt eo c[ui] aruſiaveteri: ſi d[ib]erit ill[ò] mu-
lier fluxu[n] ſanguis patiēs ſanatur n[ar]iſi quo]
q[ui] ſit e[pi] p[àn]iculis cerebi] āputat c[ui]
catrizat vlcera ſupfluā auferēs eis carnem. 472
C[]calim[ta] a[uri] meli]o] t[enu]is ſiſi vi-
tro azurino de quo ſut] phiale: e[ſt] ſiſi] actio
n[í] a[chal]imie argenti: ſed magis deſſicans et
amph[ila]ſimās q[ui] ſi c[ō]buraſt]r et la[netur] deſi-
cat oculo[rum] vlcera fine moſura. 473
C[]chalim[ta] argenti meli]o] eſt t[enu]is ſi[mi]
lis m[ard]aſenego t[é]perata eſt in caloze 2 fr[is]
sicce complezion[is] deſſicatina] pontica eli-
mans v[ir]ſui p[ro]deſt ſi comburaſt]r et la[netur]
elimat

Practice

elimat visum: desiccatoq fine moſura vlcera oculor replet carne: desiccatoq vlcera in corz poze maniſte. 474 CTutia melior izatca alba. poſt qua carmenica viridis et de ea ſpodiuſ est albú et minoris et vtilitatis. carmenica viridis et ſubtilis: ſicca è et desiccas. maxime melota. Si colliries ea oculum desiccat et eli matenebras visus: iſputatoq vſi inſut oculis mās. Ait aſt. S. intiá maioris eſ desiccatois oibus medicaminibus qdº oculis medemur.

475 C[ardasenes]u meli⁹ e hispanici. qbú dū frāgi ſenulget qſi lamie: tēpatu in calitate et ſic. desiccās pdeſt huidis vlcerib⁹ apatibus ca. ſi cataplaſmētur eo et e in eo qdā purgatio et pōticitas. vſi p[ro]ducit carnéi huidis vlcerib⁹

476 Cpurgamētū ferri meli⁹ de currens clau in quo nō eſ asperitas p[uis] frustulis. teneu planu maxime eſ desiccatoiſis ſi tera[] dilis-ſeter et iſunda[]t aceto eſ desiccet et dibat cu vio aut suco yua[]n paſſa[]p et melle multe huidita[]s tis q[u]ſ p[de]ſt et dolo[]tib⁹ splenis: auri inſtitutātus q[ui] deſuit ſanies medeſt. q[ui] ſub ſimiferit ei mu lier cu lana flurſu amputat ſanguis daheſe p[ro]deſt. 477 Purgamētū argēti meli⁹ viri de e tenue p[ō]tici eſ desiccas forſtiter: ioq admiſce neca[]tis ad cicatrizandum vnguentis.

478 CCācer marin⁹ calid⁹ in al frigidus et ſicq[ui] huiditatē extenuat oculor maculas eliſmat a vlcera ab eis. viſuq acuit dētes mūdiſcat ſi trito fricent. 479 C[Testa desſea tina eſt et elimās maxime aſt q[ui] e canu cicatrizat vlcera q[ui] ſi cataplaſmeſt corp⁹ c[ui] a ceto p[ri]niginti medeſt ac asperitati et ſahafe. ſcabei et petigint. 480 C[alia] calida e[] ſic. carnemq[ui] rodit.

CCapitlm.lviij. de ſalib⁹ et ſp[eb]⁹ eorq. Ca. 46.

Alium oës ſp[es] calide ſunt et ſicce p[ō]tice elimātes: diuereſſicant aſt actiōes eorq ſm ſubtiliātia. 481 Sal indici⁹ desiccati⁹ e[]t ſubtiliātius.

482 Sal naſtici calor[ē] h[us] ſoſtem. 483 C[od] aſt ut comediſt lan dabilius e[]n andanic⁹. ſuani⁹ et iocudi⁹ e[]q[ui] naſturā emolliſt. 484 C[aus]aderu ſubtiler. e in eo acumēt tēperatiu p[de]ſt vuule caſui ſi in ſufflet[] gutturi. 485 C[ata]p[ar] ictidēs ſubtiliās grossos. hu. et viſcosos. 486 Desſcanes in al deſernes caſim acutu elimat pur ſat. et h[ui]t⁹ ei⁹ ſiſi h[ui]tuti curaunis in al falis cōmunis h[ui]t⁹ ſo e[]o. Si cataplaſmeſt eo p[ur]tio c[ui] a ceto trito ſanat e[]s. Si at pulueri[]zetur tritui ſup pilos grossos tenuat et emolliſt eorſ.

487 Cburacu meli⁹ armenici et forſtioris actiōis tortiōes v[ē]tris ſedat: ſi tritū c[ui] modico vino biba[]t: c[ui] melle et robo vi[n]i. nam emolliſt v[ē]toſi[]tatē diſſoluit: ſebrib⁹ medeſt circulari bus. ſi ſtrice[] eo corp⁹ a[n] actiōis ho[]rā ad ignē,

Mály 177

Le[]p q[ui] p[de]ſt ſi loc⁹ eo cataplaſmeſt. Si aut[em] miſceatur c[ui] allebebat maturat ſurunculos. 488 C[sp]uma maris acuta e[] elimās. v[n]e et elimat vlcera oculor: dētes q[ui] ſi cōburatar e[] in e[] ſubtilitas q[ui] ſi c[ui] a ceto in p[ro]alopi[]tia cata p[la]ſmeſt p[de]rīt capillos[]q p[ro]ducit.

TCapitulum. 47. de vitris et ſpeciebus eor[].

Itrí ſp[es] m[el]te ſi h[ui]z melior: eſyp[oti]ca q[ui] s[ch] e[]o fuerit roſtúd[ui] e[] in eo ſtitudo aurí. e[] ſub tile p[ō]tice ac adur[ēs]. 489 Col cotar e[] tiriu in al tiriu e[] colocantú h[ui]t⁹ eorq ſubtiliatio e[] adultio e[] forti⁹ ſubtiliās ac adur[ēs]: colo[c]tātus e[] tēperatiq[ui] cochotar aut[em] e[] acutú p[ō]tice: ſubtiliās q[ui] ſi cōbura[]k ſubtiliās tas auſeſt: e[] adultio forſio: ſit. 490 Co locātus p[ō]tificat forſiter c[ui] ſubtilo calo[]re. e[] desſe cat forſiter carné. 491 C[as]urici medi camē e[] cōpoſtuſz: decolcotar e[] mardesenego tritis c[ui] a ceto k[os]ſiſoq ſterquilino i vafe ſiclití nonu dieb⁹, r[ui] estatis t[pe]e[]e ſubtili⁹ colcothar e[] mardesanego e[] magis desiccas e[] min⁹ mo[d]dēs. 492 C[sel]bú iemenicu meli⁹ albú e[] e[] fri. e[] ſic. p[ō]tici. ſtrigit ſanguinē: carné c[ō]for[]tat la[]rā: inginas qu[ui]q enueratas: e[] e[] q[ui]b[us] fluit ſanguis dētes ſolidat e[] coroborat.

493 TCapit. 48. de corpo[]tib⁹ metallicis.

Mdebuſtú meli⁹ ſub tile.lene. planú e[] vtrúq rubu[]s e[] c[al]zpo[]tici: cicatrizat vlcera i corpib⁹ q[ui] ſe bura[]ſed e[] ſi ablunnk molliq[ui] q[ui] corpisy l[c]era cicatrizat. 494

C[Tubaler] meli⁹ nigru h[ui]c iclinās ad rubor[ē]. tenue vt cortices: e[] e[] ſubtili⁹ ere cōbuſto: eli- mat i[ć]iditq[ui] q[ui] necia ſt. tenebras oculis auſeſt: aſpitatē diſſoluit palpeb[]ra[]p. 495 Folia aurí carné c[ō]edut ſine mo[]ſura e[] ſi ſicca ſubtilia. 496 Limatura aurí ſo forſt: cor[.]p[la]ſatio niq[ui] medeſt. ſi q[ui] h[ui]s p[u]ſt indi[]camib⁹ admiſceſt. 497 Sehala argēti ſi tera[]t c[ui] arg[eto] vivo p[de]ſt emoroidib⁹. 498 zena[]p. ca. carné c[ō]de dit ſupflu[]nā e[] e[] i[ć]idēs ſi miſcea[]t c[ui] c[era] e[] oleo oline elimat ſine mo[]ſura e[] carnem adducit. 499 Arſereb[]u in al aſſereb[]u fri. e[] ſic. e[] in eo ſiccitas ſtagni: meli⁹ q[ui] ſub d[ē]tib⁹ fr[ē]det i al minime fr[ē]det e[] in eo q[d]ā h[ui]t⁹ aquosa: ſi fri ceſt ad lapide[] c[ui] modico v[io] e[] oleo oline apa[]tibus p[de]rīt: q[ui] circa ſupuer[ē]da kiut: e[] in l[ui]b[]i⁹ e[] ſi c[ui] e[] fr[ui]stro e[]plek[ui] an⁹ iſeri⁹ ſedat coitus appetitiu. 500 Aba[]p. e[] e[] plúb[]u c[ō]bustú i eo h[ui]t⁹ desiccas c[ui] acumie: q[ui] ſi ablua[]k desiccat ſine mo[]ſura: e[] e[] medicam[ē] v[ile]vlc[]erib⁹ p[ess]i mis marieq[] oculor desiccat h[ui]ditatē: e[] cica tric[ē] sup i[du]c. 501 Argētú viu[n]u meli⁹ noub[ui] quo vtimar in cataplaſmatiōe e[] e[] acutú c[ō]bures q[ui] ſi iter ſicla[]k c[ui] oleo v[ile] ki[]t ſcabei p[ri]niginti p[ed]icul: marieq[] c[ui] miſcea[]t ſaudeno i

3

Ziber

akzätmeno lógo. 502 Uitp fl terak diłigès
fer 2 dibat cù vino riħano fràgit q ki renib?
2 yessca lapides. 503 Quebritt due sf spès
croceſt 2 albù:2 croceu meli? ca. 2 subtilis qlo:
puriri pdeſt 2 petisint: excoriat cutè 2 lepraz
ſi cataplasmet. Ueneno reſſitut aiaſ fl terak et
loco pulverizet pcurſiòs. 504 Bedeſſet
in al'beſledu. 1. coralli meli? rubeu tenne. 2 è
ſri. 2 ſic. pòtić elimàs: vn 2 oculop repleſt vlice:
ra ac cicatriza lacrimas strigit maculas eli-
mat q ſüſt in oclus: pdeſt sputo ſanguis 2v1
ne difficultati. 505 Luda in al'luua me
lio: müda. alba subtilis 2 e 2 ſecca. deſſeſa hüi
ditatè q è in ochs. 2 elimàs eà pulſatiòi pdeſt
subtilat emu eú 2 illc 2 grolſu ſanguinè. 506
Pir ca. 2 e ſic. carnè ieducit vlcerib pdeſt fra-
cture 2 debilitatiòi mèbraz. ſi narib 2 istilletur
vtilis è cephalee q ſit ex frido: pdeſt ſàguis
ppto. 507 Pir naſta. 1. petroleu. alba ca. et
ſic. palifi pdeſt: 2 emicrance artetice ſi ſit ex
ſlegmate: ſi liniat ea aut dibat. Krosse vètosi-
tati medef mſicis ſi ſubimitat moruſi eduſ ſe
tu 2 ſebina: 2 imoeret lubicios 2 aſcarides ne-
carafmati 2 ſlegmatice tuſi ſi cum calida bi-
batur medetur.

TCapituls. 49. de medicinis q ſut ex alalib?

Edicina

Edicina

qer alalib? ſu-
mik qdā qde ex
upſuitatib? ſunt eor qda ex me-
ous. Et qer ſupſuitatib? alia qo-
qüiditates. alia felles: alia via: al
ſterco: 2. Et humiditates qo vt ſàguis. 508
Sàguis q aneroi 1 al'adhenebi pdeſt vlceri
iteſtinop 2 aſſet igni. ſicqz ſàguis cerul. Et ſa
guis leporis ſi fricek 1 al'frigaq veneno q sup
ponik ſagitis. Sz 2 ſàguis cameli ſi frigaq dif-
ſinterie medef. 2 ſolutiòi cronice 2 potui venе
nofo. Sàguis ebeneras in al'bacho: 2 cata-
plasmetk ſup ſcrophulas diffoult eas. Sàguis
le por: 2 ſi cataplaſmetk ſup létigies 2 ſi calidus
morphæos 2 moruſ ac ipetigies pdeſt illis et
eptirpat. Sàguis colſibe pectie pdeſt ſàguis:
q flurni a narib? ſi istillet narib. Sàguis vac
ce ſi fundak ſup vuln? ſàguine strigit. 509

Delactibus

Delactibus. Lac meli? è qo mü
rati liquors de ſano aiaſ corpe. qo nec nimis
piorimù nec nimis a ptu lòſiquù. Lac afine
medicamib? obest letalib? pdeſt qvylcerib in
testinop 2 tenaſmo. Sicqz lac ouſi niſi q mori?
è lacte afine vtilitatis. Lac iecha pdeſt coru-
ptiòi plonis angetqvenerè. Dulleris lacviti
le è ethicis 2 palifi. maculò q in ochs ſut ma
turat vlcerab eor elimat. pdeſt apatib?
auriu calidis 2 vlceribus eonu. 510.

De butiro.

De butiro. Butip meli? è recce: ma
turat 2 apit apata q ſut
in corpib? mollia: surhiculos maturat q ſut in

Secundus

vère!z et apata q auribus accidunt: ginsinas
emolli: dètis adiunat pductione inſatibus fl
eor cu ipso ginsine fricent. Si autè, comedar
cù melle grolſa adiunat Iputu hüiditatuz a
pectore 2 pulmòe pleureticis optimu è. Si co
medar ſolù emad ratio et? maior. 1z putu m
nus. Si ho cu amidaq 2 ch melle e7. 511.

De coagulo

De coagulo Coaguli meli? è ſic
cù a quo lac abyt et
oia coagula indiffolèria ſubtiliàſtia ſicca: 105
q. puent coagulato in stò lacti 2 ſoluit illud.
Leporis coaguli ſi cu aceto dibat: epilepsie
deſt ſaguineq 2 stò coagulatu ſoluit eodeq 2
lac mò. Si ho dibat de eo dimidiu exagisu 2
cuffiòi venenosò medef: ſolutiòi q3 ac diffu-
terie itestinop pdeſt: fluxuiq mulieris 2 ſan-
suinis flurui a pectore: qo ſi ſubimmittat ſibi
poft mestrno: emſatione mulier vt 2cipiat
pdeſt. Coaguli eq. pdeſt cronice ſolutiòi 2 in
testinop vlcerib. Coaguli eduli. capitoli. vi
tuli. pulli bubali. pulli cerni. hoz qoq pdeſt
2tra cicute potu eiq q comedit ſugos. 512.

Deono.

Deono. Oui albù ſri. 2 hu. vifcosum
pdeſt obtalmie ca. ſi istillek
ocko tuſi q3 q è er haoq acumie asperitatiq
gutturis ſi forbeat totu ſoſbile ouu: aduſtioi
è ignis ſi frigaſa ſup locb ouſi cuv vitellu ſi mi
ſceat cù oleo ro. 2 eplek eo ocul? obtalmic? do
loze: fedat e1: ſic q3 ſi eplek ocul? cui pectia ac
cidit aut curat? eſt ferro pderit illi ſedabitos
dolozem. Oua paſserem penerem augèt. Co-
tices ouorùm ſi abluti bene diligenter teran-
tur 2 fricentur eis oculi in quibus pustule ſut
aut vlceræ pndeſt illus 2 elimat albedinez ab
e: q ſi cataplaſmetur eo lentigo cum melo-
nis ſemine extirpatur. 513.

De ſudore.

De ſudore. Sudo: homis ſi vitès
peretur czu puluere lo
cozum in quibus palestra ſit diffoult mamo-
millarum apoſtemata 2 extinguit inflationes
earum. Si autem cataplaſmetur eo ſuruncu-
lus maturatur. 514.

De sputo.

De sputo. Sputu hois petigmi pio
deſt ſi cataplek eo. matu-
rat ăt emiſiòes ſi miſcea? cù ſuſo tritico macu
lasqz vlcez lenes elimat: aduſfatnrq oi ves
neno alalis ſi puit ſup illu hò in salina. 515.
Auriù fordes apata vngul pria ſanat. 516
TCapitulum. So. de vtilitate ſellium.

El porcínú

El porcínú pndeſt q
ſut apud
aures vlceribus. Fel bonis tinnis
tibus medef 2 ſonitni auris ſi ſus
perponat auribus cum bonace.
Si aut oleo ro. miſceatur instilleturq anri e
frisido mitigat dolozem. Fel capi ſelebeque
re in alia requihere medetur. Cfel vulpis et
ſabinti accipitris eribesi oës acuſt viſi pſut

Practice

sque qvæ desſicit ad oculi in principio ſi col
lurieſ cù eis mirus cù ſucco rafianegi et melle:
ſic quos felles huic viles ſunt rei: niti qvæ autu
ſelles acntiores ſut 2 fortores: amariores em
ſunt qdrnpede ſellib⁹. Hruis ſel, ca. ſubtilè. ſi
cù aq marcmuſi narib⁹ instilleſ palili pdeſt
2 faciei tillitatiò. Arieſtù ſelles qvæ frigido est
auriù medet dolou. Erii⁹ ſel qvæ ſunt in oculis
eritpat maculas vicerum: elephantico qvæ pro
dest ſi biberit.

517 Cap. 51. de vtilitate virarum.

Rina
befiuarum arIFICIS re
medio est. Cerui viæ
caleſacit 2 desſiccat: 1 in ea pontici
tas: ipſalis adiunat dolorè 2 citri-
nâ aquæ: qvæ ſi lauetur caput furfu

res extirpat 2 sahaphaz: inſtillata aurib⁹ eoq
medet 2 iveribus véto ſitati ſtoint inteſtinox ac
matricis pndeſt ſi ch vio: ppinek. Si autè ills
inſtilletur naribus qvodotatu puuaq: è măt-
festius pdeſt. Canis lotiù ſup varices cata-
plasmeſt auſert eas. Hoc lotiù excoziatòvile
est cutis 2 vicerib⁹ putridis sahaſe ſurſurib⁹.
Puerox aŭt virene qvno nouerit cotiù fortius
opan: moriuiq: pſunt tiriarù ac scorpionum
marinop. Iſ 2 rabid cani mori: ſi cù buras-
co miſceastur pruriſini qv2 ac leprie 2 elephatie.
Sanièq: qvab auribus ſuit desſicat: ſi miſcea-
tur cù granati corticib⁹: pſuntoq alainiz oium
mori: Capiax lotiù hydropi: pdeſt. In lo-
tio boum ſi inſunda: ho: stò optimi est ex fris-
gido dolèti pndeſt emoroidib⁹. Bubali vitæ
ſi cù trita miſceat mirra 2 ponat in aure dolo
réi eius mitigat ex frigido. Urina ca. est ſic. p
deſt oculòs albedini. Loti: porcor: idè facit
ſed ei¹ ppetas est lapidei 2 vesica fràſere. 518

De
ſtercoubus 2 ſimis. ſimus omnis ca.
est 2 ſic. sed eorum viro: variatur ſim
animal in quo est: ciborùq: eius naturam. ſi-
mus infantium qui diligenter nutribitur 2 a: co
ſuſione ciborù: ſernantur ſquinantie 2 ſinatie
pndeſt. Canis ſimus purgat elimat: quinam-
tie pndeſt que fuerit ex humiditate: maxime
qv qui oſſa: comederit. ſi teratur diligêter 2 in
ſuffletur gutturi: 2 in cataplasmetur cù melle
deforiz 2 int⁹ pndeſt etià antiquis viceribus
inteſtinorùz ſi cù lacte: ppinetur: colicis reme
dio est. cù aqua ca. bibitus. ſim⁹ lupi albi in
quo ſunt pili 2 inuenitur in ſpinis: ppinatus
colice pdeſt: aut ſi suspenda: ſuper patientè
ch filo lane arietis quem interficit lupus: aut
frusto coſt ceruini est fortores actionis ſimo
canis 2 hoium in hac passione. ſimus equo-
rum hoc ſi vaporetur mulier secundinam ſe-
tùq: educit moriù. Aſini ſimus familiaris ſi
comprimatur eo ſanguinis fluxus amputat il
lum ſi de venarum est aut arteriarum incisio
ne stringit illuz, pari modo ſi de. eius instilleſ

Maly 178

aqua narib⁹ stringit ſanguis flui: patiætibus
oino. Capiax ſimus ca. est 2 ſic. splenis pro-
deſt apoſtematibus ſi tritus diligêter miſcea
tur cum vini aceto: 2 emplastire: eo: plurimù
quoq apoſtematibus pdeſt viris. Si cùbú
raſt cù aceto terat aut cataplasme: eo caput
alopitie remediu: è: bibit: cù aceto mori: pro
deſt venenoſo quo ſi cataplasmetur vêter hy
droicum adnuat. tritum vero cum aceto et
superpoſitum tuncuraru: dolouribus pdeſt.
Fimus ouium ſi tritus distîpere: cum aceto
varicibus medetur foruicalibus in quib⁹ ſen
titur quasi foruicarum motus pdeſtoq: ſuper
flue carni 2 oibus varicibus. ſimus boum ſi
cataplasmetur ſuper apoſtemata groſſa diſ-
ſoluit ea: ſi comburatur 2 naribus inſuffletur
ſanguis ab eis fluruz ſedat. Si vero cataplaſ
metur eo hydropici venter cum modico na-
taro aut buraco medetur: quo ſi puncture ve
ſpium cataplasmentur pndeſt. Si vero diſſe
peretur cum aceto 2 cataplasmetur eo senu
patiens ſanatur. ſimus 2 abi melio: est alb⁹.
2 è ca. 2 ſic. lentigines extirpat a facie: elimat
ab oculis albusi: nè. Weruloium ſimus qvæ
ſum comederunt ſi tritus diligenter diſſpe
retur cum aceto morphee medetur nt. ſi ſup-
ponatur extirpat eam: ſic quoq: extirpat lùs-
ginem. Colubar: ſimus ca. valde acut: omni
friside medetur inſiruitati hydropi ſi cù ac
to corpora eorum cataplasmentu remedio 2
ſicq: ſi cù ſquingibin ppinaueris ſi cum lin-
ſemine tritus diſſeperetur 2 cum aceto 2 cata
plasmentur eo ſcrophule diſſoluit eas. Si:vo
emo plaſtretur eo caput cum gergiri ſemine et
aceto cephalet diuturnam cui nomè è pul
fatio curat. ſimus paſserum purgat 2 a facie
lentigine: extirpat: qvæ ſi diſſeperetur cù homi
nis ſputo 2 cataplasmentur eo varices exti-
pat. Hallin: ſimus 2 gallo: ſi de eo. 3. b. p-
pinat: cum ſquingibin vomiti: puocat fleg-
matice ſuperfluitatis. Si bibat: cù melle ſuk
focationi: pdeſt qvæ ex ſungor: fit comestide: pio
pina: colicà patientib⁹. ſimus mori: ſi trit⁹
diſſeperetur cum oleo oliue 2 cataplasmetur
eo alopitie pndeſt: ſed 2 ſi ſubimittatur illis
quoq ventres conſipiati ſunt moliuntur: ſi
colentur eo oculi albi: extirpat. ſimus ele:
phantium alunt ſi ſubmittatur cum lana mu
liori non conſipit: ſi vaporetur eo venter pa-
tientis ſebrem pndeſt.

519 Cap. 15. de vtilitate mébiòx alialib.

Triarum
carnes euitar
oz ſiticulorar
q capiunk a ptemaris q aut ſum
tur i locis laudabili: ac: chis tbpi
ca: carnes poſt: ciderit 2 a ca
pitis ac caude parte diſitor: lògitudine: tiij.
desicat venena: purgat medra iteriòra: ab oz:

3 2

Liber

bus supfluitatibæ; et ad corpís educit exteriora et a culep sando: et dissoluit: et comedat ab eo in cujus sunt corpe supfluitates meate pediculos excoriationem generat cutis in ſi litudine corri serpétis: p[ro]ſunt et humoſtræ grossius ex q[ui]b[us] kiſt lep[ia] et morphee ac elephâcia moriuique venenofor et letalibus medent[ur] potionib[us]. Serpétis coriui ſi ſiccek et tera[que] col[ium] de eo fiat acuit viſuz. Eriſi carnes ſi coprimātur et hæsali aceto elephâticis p[ro]ſunt: sed et exilib[us] cori: poe[que] et ex repletiōse humoſtræ in al[ia] et ſpaſmus er repletiōse habebiſtus ſi et arcteticis ac dolo rei in renibus patiēbus hydropicis. Cōgre sātur enim h[uius]t dissolutionis ac spittatiōis. Carnes ebenars ſi coprimātur cu[que] hæsali ace to epilepsie p[ro]ſunt: cu[n]ius vêter ſi eductus cōdiak[que] ſale et in vmbra ſiccurur bibātur ex eo exagia. b. cu[que] deocto vino et epilepsie et moriui venenosofor p[ro]deſt. reſſitib[us] medicamibus p[er] ſimis. Si h[uius]o in olla terrea c[n]inis ei[mi]p[odagricis] medeſt. Extremus ceru[que] caude ſi bibāt interſi cit. Sanguis ebenars ſi cataplasmetur ſuper ſcrophulas p[ro]deſt et ſertur artetice ſufficiens eſſe. U[er]t[er] ebenars ſi ſorbitio fiat de eo cu[que] coriādro ac ſiccurur moriui animaliui medetur. Cerebris ebenars ſi deſſiccat[que] cu[que] aceto bibāt epileſſe p[ro]deſt. Papion claude ſi coqua[que] cu[que] aceto et cinere in al[ia] cu[que] aneto et cicere artetice p[ro]deſt manifeſteth. U[er]p[is] ſi decoquat viuæ cum oleo oliue oleu[n]o diſis et duritiæ ei[que] fit ex arteticiis p[ro]deſt. S[or]ices magni ſi findank[que] ſup p[ro]ſi ponātur p[ro]cuffionem sanāt. Rana ſi trita ſup ponāt p[ro]cuffioni [corp]ſi et ſerpentiui p[ro]deſt. Si ſicca[que] et trita bibāk de ea exagisivnus reptilibus reſtitut moriui. Alopitie c[n]inis ei[mi]cu[m] melle distepe ratus ac ſuppoſtus n[on] modicib[us] p[ro]deſt. Sanguis ranarib[us] crocearib[us] ſi cataplasme[tr] ſup den tiſi locib[us] p[ro]ducit eos. Si h[uius]o inſuffletur ei[mi]c[n]inis naribus ſanguis fluxu[que] strigit. Ballus et gallina ſi vini incidank[que] p[ro]mediui et ponātur ſup ſer p[er]pétiui moriui ac tiri[que] ſere p[er]derit: inſu[n]t at galo r[um] p[ing]nu[m]i ſi fiat cum eſp[ida]bago cu[que] aneto et darſini et beſbeigo t[u]ſo colicis p[eri]tib[us] p[ro]deſt. Carnes cati ca. et ſic. emor[io]rida[que] medeſtur do lozibus: renes calefaciut: do[n]i p[ro]ſunt dolozibus. Sequêter caro vtilis est defectiui patienti coit[que]: iſperma auget: appetitùtib[us] eius cōſoſtat. et marie vmbilicis eius ac renes. Arneb. in al[ia]s[er]ſeb. marinus pulmonè vlerat bibit[us]. Oleſi q[ui] in ḥ[ui] decoqnique educit pilos ſi cataplasme[tr] ſic q[ui]z[em] tera[que] p[it]ſek[que] cu[que] olo pilos educ[em] Caput marin[q]ui empiſizek eo moriui et p[u]ctura medi camè et optimu[n]. J[er]ſidies cōbuste ſi miſcea[que] ea cu[que] c[n]inis cu[m] melle et cataplasme[tr] collu[m] ſquinat[ia] p[eri]tib[us] cetera[que] q[ui] ſunt in gutture aſpatas p[er]derit. Si cu[m] melle colliriētur acuunt viſum: ſciffe deſſicētur et trite bibātur ſub exagio yno ſuffocationem curant. Scorpiol ſi tunda[que] p[ar]

Secundus

et p[on]a[que] ſup e[or] mori ſum ſedat dolo[re]. Si h[uius] tunda[que] oleo oliue hoc oleu[n]i erit optimi medici camè p[er]conſiōi e[or]. Si obuſt[er] terātur bibātib[us] lapides h[uius]tib[us] in renib[us] et veſica p[ro]deſt. H[uius]to do ſuppona[que] locis in q[ui]b[us] s[ä]gnis est coru[n]p[er] aut sahapha aut mo[ra] aut petigo. I. sarpedo ſugit illu[m] malu[m] sanguine q[ui] in loco eſt p[ro]deſtib[us] oib[q]ui] his māſſeſtillime n[on] t[em] o[ch] hec facere miſſu purgat[ur] fuerit corp[us] flobotomo aut farmaco laxatuo ne for[te] in corpe m[à] ſit mala q[ui] iridines ad loci h[uius]t illu[m]. P[ro]ſunt et q[ui] faciei et nato rubicidatim et adu[n]siōi accit māſſeſtillime. Erfrigi in al[ia] de rerigi cali[m] acuti p[ur]igiri in p[ro]ſunt pediculos nec c[à]t lep[re] medent[ur] ſi ſup perponātur cu[que] aceto. A[d]miſcek e[or] modicub[us] medicamib[us] v[ir]na p[ro]caſib[us] vt mittat ea ad veſica[que] est de medicamib[us] v[ir]cera[ſib[us]. W[us]ce p[ro] ſunt ocu[n]orib[us] dolo[re]ib[us] ac papelb[ra]z cauſi q[ui] ſi cōburātur et ponātur cu[m] melle alopitie loca ca pillos p[ro]deſt. Lo[u]ſe löge ſup p[ro]ſeandur collo q[ur]tanā patiēti p[ro]ſunt. C[à]cer ſi obuſat[que] et trit[que] p[ro]pona[que] ſagitte loco educit illa[que] ſi h[uius] p[er]conſiōi ſcorpiōi moriui tiri[que] et serp[eti]ui ſuppona[que] p[ro]deſt cu[n] cinere cōbusti ſi rozauer aceto et moriui rabidi canis ſuppoſueris plim[u] ad inuat. Si v[ér]t[ere] ei[mi] ſcindas et cu[m] sabulo lanæs ac ſale et cu[m] ordei decoq[es] a[que] medeſt p[u]ſtificiis et nis q[ui]z[em] cu[m] aſline bibāt lacte p[ur]sto ſantei ap[ex]o[to]re remedi[que] è. Sababarass[que] ſi tera[que] ſup loca ponatur ſagittarum: attrahit illas mari meq[que] q[ui] est moriis.

520 De p[ing]uedinibus.

P[ing]uedies o[ſes] imul[ati]. ca. et h[uius] ſez vari ſunt actiones ex n[am] aliaſiui ex q[ui]b[us] p[ro]ſunt: ſi et ſe[m]biui et atē[m]a[m]culinatē et ſemita[m]ca[tratos] q[ui]q[ui] et teſtes h[uius]tæ. A[de]ps leoni[m] ceteri[m] caldi[or]io[m] et ſic. et for[ti]o[m] dissolutiōis i[ ap]o[m]temata d[ura]. A[de]ps porci[n]eſt min[q]ui[que] h[uius]tæ ad h[uius] miditātē et est maturā[m] humectā[m] p[ro]deſt q[ui]s venenofor moriui. A[de]ps capi[ar]ui ſiccas mori ſup p[ro]deſt qui fit in g[ro]ſiis intefin[i]is ſi clistere cu[m] eo fiat ſed et intefin[i]o[m] dissinterie et cui est tenas[mi]n: qui autē ex e[n]ucho est minus ſiccas. A[de]ps bonis mediu[m] est inter adio p[em] porci[n]i et ſerin[u]. A[de]ps vituli[n]us min[q]ui[m] ca. est adipe bonino ſi q[ui] minus ſicq[ue]. A[de]ps vi[m]i alopici[m] curat. A[de]ps vulp[is] ſi liqueſtat cum oleo ſuſani auris[m] medetur dolozibus ſi gutta tantum illis inſtilletur: ſed et dentium dolozib[us]. A[de]ps p[is]cisi ſi liqueſactus miſcea[tur] melli et colliriētur elimat viſum ac cōſoſtat: p[ro]deſhaq[ua] que incidit in oculo.

521 Demedullis. Medulla of[ſis] o[ſis] emolit dura membra et asperitatem p[ro]deſtib[us] filis ſuri[m] manum ac pedum: laudabilio[m] cernue[m] na p[os]t[que] vitulina: dehinc tan[ro]rum et cap[ro]

Practice

Maly 179

rù:unt eù hee plurimù sicce. 522

Decapitibus et cerebris. Ouis caput fi coquat, clustere de ei¹ ture fiat itestina hùectat iferio- ra reneq ipiquat corp⁹:venere auget: si abla tio ex ca. ex sic. Nuriu capita si cùbusta siccen tur et terank diligêter ac misceanç cui melle alo pitie pfut capillos pducut, idè facit leporis ca put si dinus ei⁹ misceanç cui adipe: cerebr⁹ lepo- ris si superponat singsuis faciliat dètiù pue- ris pductione. H. aut dicit nò hoc sua facit p: prieate iz hùtute q et butyz et oleu ac mel ope ranç. Tradut nonullm qun si comedak tremori palitico pdeſt: caput yo ei⁹ si cùbustu misceak cu adipe viſi vel aceto. alopitie sup cataplaſ- matu pdeſt: maximeq marini. Cerebr⁹ ebene ras ſicc. bibak epileſiā inuat. 523.

Decornibus. Cornua oia desicca. catina sunt: cornu caput et cerui cùbusti elimat dentes còmotas solidat gingiuas. Si yo fiat ex eis colinß dili- gêter tritù elimat viſi: pſuntq. oculo ad què mæne flupx faciut: iz abluèda ſut post cùbustio nè. Si yo terank cuvino et ponanç ſup dentes còſortat et pducit eos. Cinis eor si lanek dil- gêter et bibak diffinterie pdeſt et ercorationi. Si yo nò cùbusti coqtur et aceto et sugat mola rix pdeſt doloub⁹. Si tritù bibak pcuſiòi p- deſt tyrie: reptilia vaporatù fugat iſputo me- deſtaguis ac fluxui marte si et dragoſato biba tur dolorè mitigat vesice. Icteritie cu squingi vin prodeſt. Si teratur et exagit de eo bibatur moriui turie pdeſt. 524.

Depulmonibus. Pulmoag ni vl porci si cùburat et puluerizek eor cinis ſup ercoria- tiſe ocrear⁹ pdeſt illis. Pulmo vulpis cu ace- to hafali còpreſſus arctationi ſpſis ac afmati niedet. Asini et pulli ei⁹ ſi desiccet ac bibak ar- cationi ſpſis ac tuſt pdeſt. 525

Deepatibus. Epar rabidi canis ſi affet et comedat manifeſtillime rabidi canis medetur moriui. Epar caput rubigini ex q fit ſequebera ſi colli rieſt eo pdeſt: marieq si pape puluerizek ei de pipe lôgo. Sic et si hâc hèntes pallionè fumo ei⁹ vaporicq ascèdièt ei oleo obniat: et post h⁹ illa comederit pdeſt: et epilepſiā patièrib⁹ p- deſt. Epar ouis affatü et comeſtù strigit vêtrez solutü. Epar asini domestiſci ſi comederit epi leptic⁹ pdeſt illi. Epar porci ſi luestris ſi come daſt ei aceto moriui pdeſt reptiliùi. Epar pde- cis ſi ſiccati diligêter terat ac bibak de eo era gis. ſ. epilepſie pdeſt. Epar lupi desiccatü dil- gêterq tritù: ac medicaminib⁹ epatis doloris admirti et fert manifeſte. 526.

Detestibus. Testes ceruiſſiccati, cluyino ſumpti tyrie

morsum, curat. Testes vituli ſiccati triti et affa- ti excitat virgæ. Sèdebestu subtile diffuens nervus pdeſt doloub⁹ q fit ex hùoſ grosso: rù copia ſlegmaticoq ac viscosoq: foriter ca- lefacit et velociter. Si iteri⁹ qæ eo aut exterius vitat vêtostati stòi groſse pdeſt ac mìricis et in testinop: emicranie palitie. Utargu et ſtuporez patièub⁹: virnæ cui fautenego bibitù puocat: et moriù educit ſetu et scotnæ moratè. Qd si ſup carboes püciat vaporereq ei⁹ narib⁹ cipianç idè facit tremori palitico pdeſt et ſngultui q fit ex repletione: si cui aq nemami bibak aut ei admiſceak olo teſemini et liniaq eo corp⁹: pro- deſt q vêtostati groſſe. Et si fundatur ſupervir sam ſtranguriaſ ſoluit que est ex grosso et ſleg- matico humore. 527

De virga. Virga clamuli, ſicceq et te- ratur ac bibatur d ea era gium. i. moriui pdeſt ſerpentium. Idem fas- cit cerui virga. 528.

Devngulis extrema capraq. ſi cò buſta teranç ac distè perenç cui acero alopitie pſot. Angula asini ſi neſtr si cùburat et bibat pdeſt epilepſie cinis ei⁹ ſi misceak oleo oline ſcrophulas diffoluit. Si yo cataplasmet cum oleo oline ſup alopi- tiam pdeſt idè facit iumètor vngula. 529.

Deoſſibus. Oſſa cùbusta diffoluit et desiccat: oſſa canule porcina ſi cùburanç et fricenç eo dètes solidan tur: pſuntq. pprie tortiòi et illatiòi vêtris. Si militerq et bouis ſi cùburanç dètes solidât cò motos. Et ſi cui squingibin bibanç liqſaciuunt ſplenè. appetitù excinat cont⁹ ac leprie pſunt. Crus bouis ſi cùburat et bibat vêtris solutiòi pdeſt et ſanguinis fluxui. 530.

Decorijſ. Coriſ ſerpètis ſi ch aceto bulliak doloub⁹ ſuccurrit dètiù. Eriči coriſ ſiccati tritù ac distéperatù cui melle ſi cataplasmek eo alopitia pdeſt. Pel- lis capraq et oui si q excoriaz hora püciat ſup euz q flagellis ceſſ⁹ è caſa manifeſte pdeſt: ei q a ſerpète pcuſi⁹ è vl'tyria. Pellis lupi co- lo ſi ſupſêdaſt illi q a rabido pcuſi⁹ è cane non timebit aquæ. Et coriſvet⁹ qo ſub ocreis est ſi cùburat et puluerizek cinis ei⁹ ſup ſricationeʒ ab eis facta ſi ſit ſine aſpate pdeſt cùbustioneʒ desiccat ignis excoratiòiq pdeſt femorq q fit ex equitatione. Slutum coriſ pdeſt ſahafe ſi cataplasmetur ſuper eam: ſed et crepatis ſi emplastretur cum nuce cipzeſſi. 531.

Deoſtracis. eapzenia alialiù mari noq oia desiccat: eli- mat qæ forti⁹ operanç eàcri marini. Iòq cui cò busti ſunt ſi apponanç leniſint: canis moriui rabidi albo oculi dètes elimat. Sic qz sebegi ſi cùbusti terat diligêter vlcerib⁹ pdeſt oclo- rì ac albo dètesq elimat. Sadeſſu meli⁹ albù

3 3

Ziber

ſi cóburaſ elimat dētes: ylcerā desſiccat occlōp
vtile eſ vicerib9 aduſtiori, pdeſt ignis Ida i alvi
da idē opaſ nifi q[ui] debilioris eſ actioſi. 532

Lana et pili.

Lana desſiccatina eſt acuta subtilis: carnez
liq[ui]facit q[ui] eſ in vulerib9. Sicq[ui] capilli cóbusti
ſi ſupponant aduſtiori ignis loco pſunt. Cili-
ciui vet9 ſi 2duraſ 2 sup anſu pluerizeſ pdeſt il
li. 2 ad ſuſ ſuertit loci. hois capilli cóbusti et
ci u aceto triti ſi ſupponant moſui rabidi cais
optime p[ro]ſunt. Et oporſet cum volueris la-
nam ardere aut capillos: vt impleas illis vas
ſicile operias opertura perſoſata tunc appo
nas igni 2 comburas. 533

De p[isc]ibus.

De p[isc]ibus. p[isc]is dormitans ſi
ſupponaſ ſup illum
q[ui] cephalea patif viu9 prodeft illi dormitādo.
Capitulum. 53 m. de medicaminibus laxati-
ti9 et qualitate vtendi eis.

Edicaminum

virtutes simplicium vitulatetq[ui]s
quas dirimus oporſet nos eo-
rum perficere tractatum: ac la-
katina etiam ponere medica-
mina: qualitatemq[ui] et ſtitatqa[que] vti oporſet
virtutem etiam cuinſq[ui] 2 in corporibus actio-
nem: 2 q[ui] q[ui] eligiſd[ui] e[mi]n omnib[ui]q[ui] q[ui] p[ellit] vi-
uscuinſq[ui] n[oc]umetq[ui] i: c[ip]iemusq[ui] ab his q[ui] co-
gnitiori e[or] necessaria ſut. Dico q[ui] laxatina
medicamina n[ò] eadē oia laxādi ſp[è] n[à]z laxāt
ſ3 q[ui] d[à] potuctate q[ui] d[è] vt miroſ. Quedā solu-
do vt ſalſa 2 dulcia. Quedā acumie vt carbiu
Quedā viſcoſitate vt medulle. Quedā attra-
hendi v[ut]ute trahut h[ui]oſes illis conſonos vt
ſcamonea q[ui] atrahit cho. ru. ab oib[ui] q[ui] m[é]b[ui]s ſi
cut magnetes lapidis ſerp[ui]. Sic quoq[ui] oia me
dicamina q[ui] atrahut h[ui]oſes illis q[ui] ſilles. Dif-
senſerit aſt medici de q[ui]litate attractioſis me-
dicaminis h[ui]oſis laxatiui. Biunt e[mi] q[ui] d[à] q[ui]
laxati[i] medicam[è] c[ui] biberit h[ui] 2 peruenerit
ad ſtōm erit ab eo leuiter: 2 ad m[é]b[ui]s in quo
e[mi] ſupſluitas 2 t[è]d[it] qu[à] ei9 atrahere e[mi] pp n[à]e
e[or] c[ou]eniétia atrahit ad ſe: i[à] ſui aſt mem
br[ui] medicam[è] a ſe pp[ul]sat v[ut]ute expellendi
qu[à] h[ui] pp ei9 leſionē 2 ab eo diſcordiā: reuer
tituroſ medicam[è] 2 c[ui] eo h[ui]or ad itestina: h[ui]
q[ui] m[ò] ſit laxatio 2 solutio. Est hec fallatina: n[ò]
e[mi] atrahēs ad attractu dirigiſt. Sz attractiui
ad trahēs ſerſ c[ui]nt 2 ad magnetē ſerp[ui]. Quis-
dā aſt aſt q[ui] m[é] cu ad ſtōz laxatiu[n] p[uen]it me
dicam[è] ei9 e[mi] atrahere h[ui]oſeſi fibi c[ó]ſonu[n] a m[é]
b[ui]s q[ui] q[ui] inſut ad ſtōz ſicut magnetis ſerp[ui]: de
h[ui]nc egredit a ſtō c[ui] solutione. 2 hoc q[ui] mini-
me viuſi e[mi] v[er]p. Si e[mi] ſic ſe haberet res poſtq[
hu]or in ſtō iugereſ illi vtruoq[ui] in eo remaneret
nec diſcederet: vt lapidei videm[è] magnetē c[ui] su
d ſe ſerp[ui] trahit: tetigeritq[ui] illi ſerp[ui] ab eo de

Secundus

inceps n[ò] ſeitig[ui]ſt. S[ù]t alij q[ui] d[ont] q[ui] medica
m[è] laratiu[n] c[ui] ad ſtōm puenerit: n[à] eius eſt
h[ui]oſes ſibi ſites atrahere a quocu[m]ſi ſit mem
bi[ò] p[ri]o vt l[ò]ginq[ui] ab v[li]tio et corporis: decurrit
q[ui] h[ui]oſi eſte p[en]as p[q]ui] 2 ſanguis ab e[pe] ad
m[è]b[ia] ſicut alias oſt[è]dim9 c[ui] de venas loq[ui]
mur explanatio[n]e nec deſtitit h[ui]or p[v]eas cur-
rere d[oe]c ad epar puenerit a quo ad venas q[ui]
porta vocata e[de]hinc ad meſaraicas i: de ad
ieiu[n]i a quo ad duodenu[n]: ad hoc c[ui] p[uen]
erit iſteſtinu h[ui]c n[à] expellit h[ui]oſe q[ue] ad modi-
q[ui] nocet 2 ledit hec aſt viſi collatio[n]e v[er] e[mi]
h[ui]o c[ui] ſit leui9 n[à]e q[ui] vt deferat h[ui]o[re] h[ui]c attra
ci u a ieiu[n]o ad duodenu[n]: 2 ab eo ad portana
riu[n] a quo ad ſtōm: d[eh]inc iteru[n] reducat ad in
iſteſtina: expellatq[ui] ab eis c[ui] his e[mi] q[ui] inſunt no
cum[è]tis q[ui] ſequi[n]tr n[ò]m c[ui] ad illu[m] mal9 p[ue]
nerit h[ui]or: choleric[è] pp[ur]tatione: tristitiam.
subversionē: z[el]u[n] aie comotionē 2 alia ſilia q[
]enſuſ ledit ſt[oi]hec n[ò] ſuſcipit viſi cóparatio
ſ3 nec v[er] e[di]icat c[ui] attract[è] h[ui]or ſit in v[è]tricu
l[u]s cereb[ui] 2 palato 2 gutture. canalis pul-
monis: h[ui]or z[em]i is ſi iſtis fuerit in locis me-
dicam[è] illu[ò] ad meri trahit 2 ad ſtōm a q[ui] p[ell]i
tur ad iſteſtina: q[ui] aſt in venis cereb[ui] h[ui]oſes
ſunt tunc e[medicaminis] trahe[re] ab illis 2 ab
alij[s] oib[ui] ac traſducere p[duas] o[rganicas] col
li venas ab his p[alias] ad epar ſicut 2 ab om
ni corpe ad epar trahunt: deide ad meſaraicu
l[ò]s v[ea]s 2 ad duodenu[n]i ac ieiu[n]i a quo e[pe]
ad groſſu iſteſtinu. Et ſciſd[ui] q[ui] m[è] in oibus me-
dicaminibus q[ui] virtute la[pa]ſt atrahēti virtus e[mi]
et venenoſa corpi[tr]aria: 2 ſi[qu]s eis v[ta]k p[lu]n-
ſ[ò] oporſet in qua[t]itate q[ui]litate 2 t[é]pore solutio
n[è] tantā faciut vt h[ui]o peat aut alia parāſt ſi[ra]
mitate. A[it] aſt hypo. in l[ib]ro q[ui] de n[à] hoium
disputat: q[ui] medicam[è] laratiu[n] o[mi] c[ui] p[er]ne-
nerit ad ſtomach[ui] trahit p[ri]mo h[ui]oſes quos
atTRAH[è]di eſt illi vis. Si a[ut] supeſt illi virtus
attrahit deinceps humo[re] attractioni magis
cosſentaneum 2 qui eſ tenui[ò] ceteris ac ſubliu-
l[ò]r. Cum enim ſit medicaminis humo[re] cho-
lericum trahe[re] p[urgat] h[unc] p[ri]mum qua[n]
tum potest euacuare: poſt quem ſi h[ui]u[m]mo
di illi ſupereſt virtus euacationis quo qua[
dem atrahere poſſit: trahit flegma deinceps
cu[mi] ſit m[ia] subtili[us] 2 magis tenue: poſt hoc
ſi virtus ſupereſt etiam cholera[m] n[ig]ram at
trahit: quod reliquum eſt virtutis ad f[angu]i-
nem convertitur. Si ſit autem medicaminis
f[leg]ma la[ca]re: hoc p[ri]mum omnium euacuat
poſt hoc cholera[m] rubeam d[eh]inc n[ig]ram 2
ſquid ſupereſt virtutis f[angu]inem euacuat.
Si ſit autem eius n[ig]ram la[ca]re cholera[m] cu
eam euacuauerit ad f[leg]ma converititur poſt
ad cholera[m] ru. v[li]tio ad ſanguinē. E[ri]nanu[n]i al[à]
oſt v[li]tibus ſanguis non q[ui] c[eteris] groſſio[
sit h[ui]o[ib]9: ſ3 quoniā h[ui]c i[n]ititur natura h[ui]

Practice

Maly

180

mòl què ˇ et quatuGLYPH<230> sae è illu tuetur cu p ìpm cos
mus àplìs stet quGLYPH<230> re no pmitut illu mìl cu ài et vì
timo virtGLYPH<230> ceciderit: trahit GLYPH<213>sanguinè vltimo
medicamè tute retinèdi à debilitata valde:
cùs venar dilatata sunt ora cGLYPH<230> moſure q ele
dit illas medicamè atractòſiGLYPH<230> eiGLYPH<230> vtute. 32
GLYPH<240> oio in humoGLYPH<230> euacatiGLYPH<230>e cu laxatuo me
dicamè ſanguis egremum eGLYPH<230> necesse è. Sepe
etem hGLYPH<230> morit cu hGLYPH<230> aliquo oio euacatur
hGLYPH<230>uz au duo. Còtingit àt hoc cu medicam-
ti mìla ùtus è:ket qGLYPH<230> corpi virtGLYPH<230> forti pse
rès eatriu euacatiGLYPH<230>e humoGLYPH<230> supſute ſangui
ne ˇ et còtingit medicamè hGLYPH<230>ui vt vnGLYPH<230> euacuet
humoGLYPH<230> spèm. Nonulla medicaminum duos
hGLYPH<230>nt exinanre hGLYPH<230>ores 13 ˇ a cz 11 fit stGLYPH<230> hGLYPH<230>uz pri-
mus HGLYPH<230>ius hGLYPH<230>iori qGLYPH<230> est medicamis attrahèdi.
Sepe em in itestinis ſubtilibGLYPH<230> vel vena q or ce
dena in alGLYPH<230>gedula aut in ipo stGLYPH<230> hGLYPH<230>ior is
trahit medicamè HGLYPH<230>ius cGLYPH<230>òq prius illi euac-
nat hGLYPH<230>iorè antequi eiGLYPH<230> ad lGLYPH<240>ginquGLYPH<230> pueniat hu
mGLYPH<230>orè ùtus. fit aùt hoc cu locus in quo è hGLYPH<230>ior
GLYPH<230>litate ledit medicamis qre expulſua mouet
ùtus ad expellèdù. Medicamè àt illi què nGLYPH<230> a
liter trahit humoGLYPH<230>e poſtremo euacuat. Que
cu ita ſint noGLYPH<230> oz quèpiGLYPH<230> me dicamie laxatuo
vìt iſtì cu ſummo libramie ˇ a pauore: vt quaGLYPH<230>ti
tè obferuet eiGLYPH<230> quo oz v11 in vnaqGLYPH<230>q paſſiore ˇ a
ad euacuationè hGLYPH<230>ioris quez purgari opus è.
Si em hoc fecerit nocens euacabit humoGLYPH<230>:
paſſioGLYPH<230> curabit ˇ a ſanaGLYPH<230> corpGLYPH<230>. Sin alGLYPH<230> in alte
rGLYPH<230> duoGLYPH<230> deciderit aut in ſirmitatè ſupueniètè
corpi aut pditioGLYPH<230>. Bratia exépli. Scamonea
cu ſumik ampliGLYPH<230> fue potòis quaGLYPH<230>itateè àpliGLYPH<230>GLYPH<230> opGLYPH<230> fit aut mala eiGLYPH<230> spGLYPH<230>es q bone noGLYPH<230> eGLYPH<230>GLYPH<230>litatis ſimplíciter ſolaGLYPH<230>q tGLYPH<230>no cu medicamitibGLYPH<230> illa
aut frGLYPH<230>àtibGLYPH<230> ˇ a acumè eiGLYPH<230> cGLYPH<230>ò q opGLYPH<230> è ant eGLYPH<230> ˇ a
magni ˇ re ſolutionis excedit modù euacuat:
qGLYPH<230> supabGLYPH<230>udanter euacauGLYPH<230>q ſik spGLYPH<230>us eiGLYPH<230> fiutGLYPH<230>q
defectio turbatio. ſuppGLYPH<230>lióes in oze stGLYPH<230>or marti-
meq ˇ si detur ſcamonea cui ſlegma dominaGLYPH<230>:
aut etas ſenectGLYPH<230> euacuat em coleras q corpi
magis erat necesse q a refiſtebàt ſlegmati: re-
manetq ſlegma ˇ a ſup corpus confirmàt: ſiunt
q patièti difficiles morbi pdenetefq. Si aùt ſu
perſit ſcamonee poſt colerarum euacuationè
virtus attrahit ˇ a ſlegma aliaq vGLYPH<230>q sanguinè
ſcut antea a dictuGLYPH<230> è. Cu GLYPH<240>o ſm q opGLYPH<230> est ſumik
eligiurq que melioGLYPH<230> est: addóturq medica-
mina eiGLYPH<230> malu frangentia. vt amiluz. aniluz. 13
GLYPH<240> tèporibus oporuntis tèperatis. vt vere ˇ a eiGLYPH<230>
etas ſit tuuenilis. ſed ˇ a in eius corpe colere ſu
perabundant: nigra ſoluit colerà ac rubeam
nocentes illi. pursatq corpus ab eis: vtilitatè
q adipiscitur manifestissimam. Ad hunc ergo
modum vtenduGLYPH<230> est laxatuo uz singulis me
dicaminum ſub regimine malu eorùm tempe
ra nti ˇ a nocumentum pellenti fràgento eorù
inimicitias: còſerentq vtètibus iupta q pro-

rimo hinc determinabimus capitulo.

554. I. Capit. liiij. de dinesitate laxatuo.

Camonea

ca. ˇ e ˇ a. ſic.
cui ˇ e cole
rGLYPH<230> rubeGLYPH<230> purgare vel laxare. et
ab vltumis attrahere corpor ˇ q;
c ˇ ch ˇ q sit lœto 13 stGLYPH<230> nocet ˇ a pati
mag ˇ s at fi debiles fuerit. 7c lau

dabilior: è q afferit ab âtiochia cui è color in
glaucòvè duergès alba mûda. ˇ a fractiòi fac-
cilis ſikis ſedofo in al landeſo. Deterioq ˇ a
ſumik a ptibGLYPH<230>gera cniture in al geramee cuiGLYPH<230>ni
ger. è color fràgi mânu difficilis hGLYPH<230> spGLYPH<230>ei vis è
turbationè pere ˇ a tortionè. excoriationè inte
ſtinòp. Quare nullo mGLYPH<230> eavreòdi è. Ut i GLYPH<230> op3
pbata ˇ a electa ˇ a ſi qdè simpler ppinatur ab
obolo vGLYPH<230>q duos ˇ a ſemis. Si kGLYPH<230> cu medica-
mibGLYPH<230> alij s a dimidia. 3. vGLYPH<230>q oboli. 4. Cetez ˇ s
hoc àpliGLYPH<230>dederis. 13. duas tGLYPH<230>c trGLYPH<230>âgresſos diſ
ſicultate ſub magna laxat ˇ a bibctez pdit kiGLYPH<230>q
diffinteria ˇ a spafmGLYPH<230> qbGLYPH<230> 2 funditur. Aliqhi aſt
no GLYPH<230> ſoluit: kiuntq ˇ a qui biberat. turbatio. toz
tio. frigGLYPH<230>sudov. defectus: epatiqz plurimuGLYPH<230> no
cet. Admiſceda ſunt aſt que nocumentum
eius pulſent. amilum ˇ a anisum. de vnoqoqz
necellitatis mGLYPH<230>. Eſt aſt hoc ſi potio ſimpliſis
eſt ſcamonee: oz addere de vtrilqz ſimul ùſiGLYPH<230>q
eſt ſcamonee pòdus tritis viſigèter et paſtaz-
tis cu inled. QGLYPH<230> ſi cu alij e 2 ponik medicamis
nibGLYPH<230>tGLYPH<230>c admiſcedi de amilo ac anilo ùſiGLYPH<230> eſt
obolGLYPH<230>. Et ſcièdi qmGLYPH<230> ſi cui ppinaGLYPH<230> delicius eGLYPH<230> ˇ a in qete lGLYPH<230>ga ponik 13 ˇ a cuius cGLYPH<230>plecio calida
aſſari op3 ſcamoneaGLYPH<230> aut in pomo aut citonio
hoc mGLYPH<230> SumaGLYPH<230> pomu fruſtulGLYPH<230>qz circinans
auſer. dehinc iterioza edueo grana: ˇ a qbGLYPH<230>ad
herèt. imutqz ùſiGLYPH<230> opus eſt ſcamonee: fru-
ſtulmqz qGLYPH<230> abſtuleras clauo: stringsGLYPH<230>qz cir
cùline paſta. ˇ a in tèperato igne clauo: vt aſt
telliges pſecte coctu abſtrahe pomum. eduo
ſcamonea. quGLYPH<230> in vmbra siccabis ppinabifqz
de ea ab obolo vGLYPH<230>q duos. 555 Adeps
hGLYPH<230>tali ca. ˇ e ſic. 2 plonis: ſoluitqz acumine ˇ a
attractuòe: hGLYPH<230>uiGLYPH<230> ppiGLYPH<230> ˇ e ſla laxare groſuz ˇ a vi
ſcoſum a iſtularis: 13 ˇ a cho. ni. a cerebro lauda
bilius aſt hGLYPH<230>antalGLYPH<230> qGLYPH<230> eſt croceGLYPH<230> i: pectiGLYPH<230> ſub colle
cuGLYPH<230> in vltimo anni plia duGLYPH<230> ſub occaſu qo eniGLYPH<230>h
hoc mGLYPH<230> ſumik vtilipuGLYPH<230> eſt exposito curationis.
QGLYPH<230> vero hGLYPH<230>ide colligiGLYPH<230> ſub anni principio nec
eius cGLYPH<230>pletu qGLYPH<230> tozionè parit permaGLYPH<230>timam
vomituGLYPH<230>qz multu turbationè ˇ a vrititià pluri-
mGLYPH<230> ſubuerionè spGLYPH<230>us anguſtia defectuGLYPH<230> q ˇ s
cu hoc etià amplius qGLYPH<230> op3 ſumatur interſicit
fed nec op3 illò ſummi qo soli in arboze ſuit
huiGLYPH<230>nàqz hGLYPH<230>antali adepe ultra moduGLYPH<230> latar: ſe
pe etià bibètè perdit. No op3 quoqz adipem
eius eſtate bibiGLYPH<230> ſed nec ſub eſiGLYPH<230> articulo: nec
aliquò fortiu laxatuum medicamen ſub his
etenim eoGLYPH<230> fallax potio. Sit autez plena per

3 4

Ziber

fectaçq hantali potio adipis a ſemifſse.3. vſoſ
duas ei tríeſtis. mino: 4. ho obolo pöderetur.
Frågiſt at malu ei⁹ amilu. gúma arabica, q. tht
ra de olbus simul: aut vno tm pödus ātui ei⁹
adeps. Sias q3 qm eius adeps ſi extrahat. lo
suo ſuo q5 pterierint tres abinde měſes virtus
eius frågiſt ātoq3 ampliori extracta ſeretur
tpe ampli⁹ eius actio debilitat. vtile g est adi-
pem intra ſuſ dimitti pomu. 556 C Sabaz-
ra.ca. est 5. ſic. coleræ layat rube hílores groſ
ſos 2 peſimos a ſto: cerebrü a ſupſuitatibus
purgat in eo coadunatis 2 flemate: phibet-
q ascendete a ſto ad cerebrü vapores: vnde 2
purgat viſus nervos ipſmoſ confortat: aſcedit
nag3 ab ea parte pars quedā ſubtilis ad ner-
nus duos iterioſes purgatq 3 inuenit in eis
ſupſua. C Sunt aſt aloe ſpſes tres: vnaq est
epatica laudabilioſ est 2 vtilioz 1 lapādo cui e
ſulguratio tāſq gúme croce: ſi frangaſt odoris
locundi: frågiſt ſacilic cum oppoſueris tibi e3
ſit colo: eius tāſq epatis 2 odo: ei⁹ muſci est.
Et arabica q subest epatice in croceo: odore
corruſatione celeritate frangèdi. vnde 2 debi
llozis e actioſis minoris eti⁹ vtilitatis. Est etiā
ſeminarica in aſlenlerica in q non est vtile. 2 e
vſui mala nocēs nō p[]ſciens cuins signuz qm
eius colo: est obſcurus niger: abominabilis
odore ad frangèdum difficilicis: est in vltimo
côttrarietatis epatice: vnde 2 nō opz ea oio me
dicamibus. nec alíq uam epatice preponi: ſed
poſt e3 ſit arabica. hāc q comoda e3 ſub eſtus
magni articulo nequaqua[]ppinari o3: 13 nec in
magno frigore. Si vtak q5 duobus his áni tě
poſibus ano nocet 2 emoroidib⁹ cuſ ſit his p
priu[m nocere. quaſi ſi viſ facere oportunā ſecu
ram a nocuſtěo manuſ: maſſicis adminſcas
illi roſa[]z 2 mahalb. Sit aſt simplicis ei⁹ pot⁹.
3. pōdus duarū vſo[]z. 11. in cōpoſitione ho me
dicaminum a dimidia. 3. vſo[]z exagii⁹ ſemiffen.
Oportunio: aſt viſus aloe e3 ſi cu[]z abluat a
ſauic: quæ admodu[]s als dicemus. Sz q. noua e
ipsa quos[]p ſfectio: vſui: cu[]z ho inuetera[]t ātus
ei⁹ debilita[]k po[]ro lota nō h3 lógo tpe 2ſiſte-
re in ātute ſua. 557 C Turbit calm. 2. ſic. fleg
ma ſoluit optime. 2 laudabili⁹ q[]b interi⁹ e pla
nū. téperatuſ in tenutate 2 groſſitie exteri⁹ t[]n
ctu: int⁹ ho albū. frågi ſ facile. tritu[]ſi ſi guſtui ap
p[]iorimes: iuenies ſapor[]e paru acutu lingua[]z
püg[]es 13 nō vet.3. Inveteri em opa[]k nocuſtět
mutatioris i al[]minutiōs: videbis ergo illò ſub
tilibus p[]foratuſ perſo[]aminibus 2. quod tale
est ceteris melins indicabis 2 amplius layās
quod aliter ſe habet malum est: nihilq in eo
boni. Cum ergo hominem cum eo euacuare
volueris ſuperſcium eius diligenter abr[]ade
vſo[]z ad album perueneris. Quod ſi electua-
rijs aut antidotis miſturns es diligenter tris
tum cribra subtiliffime. Si autem medicam[]a

Secundus

nib[]p]axatiuſt 4 decoctioſes 2 alia medioriter
terat ne forſte villis adhereat ſto[]t q[] c[]u feceris
rozabis illò oleo ro. aut amigdalio puro. ſit
ho ei⁹ pot⁹ ab exagio vſq3. 3. 11. ho e[] c[]u deco-
ctioſe illò decoq[]s a duab⁹. 3. vſq3. 11.
C Agarici 2p[]lo ca. 2 ſic. col[]az layat adustā 2
ſia ſolone téperata ſine moleſtia tranſigtoq
medicamia ac p[]ſert ea in co[]p[]ris vyterioſa no
cumétis medet venent 2 potioſb⁹ mortiferis ſi
electuar[]ijs miſceat aut p[]pineſt ei q venenum
bibit de eo iuxta q op⁹ est. Agarici meli⁹ e[] al
bū magni alboris frågi ſacile 2 c[]oteri alioq
intile e[]hui⁹ potio simplicis exagii c[]u alijſ 3t
ſemi exagii vſq3. 3. 559 C Bc[]aſgii ca. i. j.
gra. téperatuſ in h[]uſitate 2 ſic. cho. nig. layat
ſuaui[]t 2 abſq3 celeritate. e[] 3t laudabili⁹ nonu
ſroſſā h[]n[]s y[]gā ad rubo: e[] supſicieis ei⁹ ſclu[n]ās
in fracturis ātids: q[]b c[]u bibi[]k tritū diligenter
c[]u zaccara ſoluit ſuaui[]ter hinc h[]o]nu pli[]mi c[]
nāc[]ſiccate ſunt miſceſt turbi⁹ e[]p[]ſidabagi ſol
uitq3 eos. Simp[]erx c[]u bibi[]k ſit pot⁹ 111⁹. 3. 11.
vſq3. 11. Si aſt alijſ miſceſt medicamib⁹ era
sij p[]d⁹ vſq3. 3. 11. 2 ſi in decoctioſe. 11. appo-
ne. 560 C Epithimui ca. e[] 2 ſic. in. 11. g.
cui⁹ p[]priu[]t e[] larare cho. ni. nec cho. h[]n[]tib⁹ ru-
bea q[]petit n[]o e[]m 2 p[]ſert illi facitq3 eis turbat-
tionē ſubnerſionēq3 e[] 3t vtile deſliptib⁹ me-
lacolicis 2 d[]ucentis: ac grandioſib⁹ ſenibuq3.
Porro laudabili⁹ e[]p[]thim i q[]b aſſer[]k crete ilu
la cuin[]z colo: i rubo: e[] p[]cuit pa[]z odorq3 e[]
fortis. Ei⁹ pot⁹ simplicis a duab⁹ vſq3. 11. 3. In
decoctioſe ho a. 2. vſq3. 2. ho opz c[]u c[]etex
ris decoq[]re a. p[]nicipio medicamib⁹ 13 c[]u iam
matura fuerit decoctio t[]uc in illa mittas epi-
thimu[]t 2 ad igne ſublatu[]r erpecta donec frige-
ſcat: t[]uc ſuaui[]ter comi[]tuz cola 2 d[]ibe. 561
C Sra na nili calida 2 ſic. ſunt in. 11. grad. ſla
ſoluit 2 groſſā h[]u]diutate: q[]b ſi biba[]k alij[]s n[]
admi[]tq layatiuſ medicamib⁹ layari mo[]tāk
2 ſit turbatio illi 2 q[]b b[]iberat turbatio ſuſq3 to[]
tio ac ſubuerſio: 2 p[]rumbuq3 os ſto[]t equuq3 e[]
micere c[]u m[]ro[]b. 2 ſamœa h3 q[] exigit neci-
tas hec e[]m adiun[]āt e[]o[]n ſol[]onc fråg[]tq3 no
cumétu[]a c[]o[]p[]e velo[]n 2 eduic ita purgaq3
ſla ſic. 2 cola ru. q[] ſi turbit miſceat ſla[]t ſit for-
tis ſolutio hor[]p plena potio. 3. 1. 2 min⁹ dimi-
dia. ſi c[]u alij[]s tera[]k medicamib⁹. 562 C S[]o
temanu[]t in a[] four[]elanu c[]a. in. 11. g. ſic. in. 11.
e[] larare k[]latici h[]u]z[]e a i[]ucturis. podagre ſe-
dat d[]o[]lo[]e ac ſatici. Eſt aſt meli⁹ albu[] exte
rius 2 interius frangi dur[]b: d[]eterius ho n[]ig[]
eius vero potus perfectus exagium. i. c[]u 3ac
cara 2 modico za[]frano. Si vero cum alij[]bus
miſcetur medicaminibus exagii ſemis vſq3
3. 1. in a[]l. 1. 1. 2 min⁹ iuxta q[]b op⁹ eſſe videris.
563 C Saberemui ca. in. 11. g. ſic. in fine ſe[]k
in quo eſt ponticitas 2 acumen ſo[]ſtiter layat
eſt ei lac quaſi ietue: hoc plurimum hy[]dro

Practice

Maly 181

plé et sert soluita quæ citrinâ: flegma ac grossoz
que est in lucturis humiditâque laxat. 2 coleræ
em colice, pdefest: in lacte yo ei¹ nulla est vt-
litas. Est aut meli¹ qo a nefebis in al'nebasin
afferk: 2 cu¹ ad ruborê inclinat colo: lene. 3ub
tile. 4ite corio 2 duo. Qo aut aliter ê, 5. gilluz ob
scuri colo: is frâgi lobedite: 2 i eo spie filo 4ite
est peffimù lesionê facit maximâ vt turbatio
nê tortioem oppellioz in oze stôl: cp vò sebere
mum bibere voluerit ifundat illû lactu: nece ê
die noctuq trî ne forte debilitek virtus ei¹: çö-
mutetq lac in die ac in nocte ter aut quater vt
eius minuat acumê: dehinc extractu desicca
in vmbra: cp si cuz alij laxatiuis miscere vis
medicamibº 2 portioe cu anizo feniclo miscel:
2 cimino carmâco 2 mirob. Si em hec feceris
frâgitur eius aduerfatio phibeturq nocu¹¹ 2
fi colic: ppinaturus es ex vento state grossa 2
flegmate cum modico machabo 2 sequebigo
et afaco miscè faciaq tanç pilkas 2 potui da:
quos fi misceris cu modico bapîmo colic. p
dest acceleraturq solo. Si ho hydropicu cuz
eo curaturº es ifunde illû posth lacte eductu
ficcueris aq intibe 2 solatri 2 feniculi colate
tribº diebº. Dehinc fume succitº 2 desicca fac
q de eo trocicos: 3z admiceas pûm aliqd fal
idiciz turbit 2 mirob. 2 aloes. pdefest em mâife
stiffime hydro 2 aquâ laxat luauiter. 564

654 Mazarin ca. 2 fic. 1 eo pòticitas 2 acumen
eftqz meli¹ magna hîns folia tentua. pua vero
habes grassa: crifpi subtile : lôgis folijs peffim-
mû ê: virtuusq ei¹ q 2 sabaremi: 3z eo fortius la
rat luauiter. Opz aut illud bibi cu mò in al' cu
vino 2 têperate cu his q frâgunt nocumêtum
ei¹, fi etem fine his q optimû illû faciut bibak
fit turbatio: triftitia, vomitº 2 solo simul: hui¹
pprium est flegma laxare 2 colerâ ni. 2 aquaz
citrinâ. Par andu ê sic ê. In aceto fundat ves-
teri duobº diebus totidêq noctibº muteturq
bis aut ter acetû cus ablato aceto laua aq
lauai bis ant ter ac i vmbra desicca: aut ad so
le fi nô desicca in vmbra inti vt cedat ab eo
humectatio: iâ tîctere illud sed nô subtiliffi-
me ne forte villt adhereat (ôi 2 rotabifqz amo
amigdalap dulciu² 2 oleo vio. 2 olo sifami. 2 fi
qde aquâ vis cu eo citrinâ laxare. adde fusa-
mi radic. radic. sefiamonicë. 2 tubat eris. asari.
mirre müde. faqbigi. falis indic. 2 mirob. citri-
nop. feminis apij 2 spice nardi maſtic. vniuſcu-
tuſq quâth ê opº: ppinabifqz cu solatri aq 2
feniculi ſucco decoctis 2 colatis : cp fi flegma
cu eo ſoluere vis: 3z colerâ ni. miscè cu turbit
2 epithimo mirob idis roſſis 2 cimlo carmani
co: potio ei¹ poſtq 2 aptatu fuerit cu medica-
nibº q diximº ab obolis duobº vyqz ad. 3, 5.
Nô oz aut mazarin 3rute debilibiº ppinare 3z
nec delicioſſis 2 in qete vtëtibus: fed ei q forti
est viribº 2 têperatis tbibus hifqz 3 laborant

exercerk quor regimen est groſſum : vt ſunt
nante agricole onera portâtes 2 his ſiles.

565 Jetna plâta ê: q aût ſi de folijs ei¹ id-
deris aut aliquâ virgâ fregeris lac emitrit pli
mu: qdâ ât est mazeriu cui² 2 ntutis dixtº 2
actiòes. qdâ lazadâ in al' labai q 2 vtutur est
arbuſcula q naſciſ in còcluibus moti ſui cui ſiſt
folia 2 flozes: q quid ê hûnt odoz 2 iocidù culus
flores comedut vere apes: habetq3 plûmî lac.
est ât ca. forztiter laxâ: de cu¹ lacte ſi alid qu
per corpus ceciderit vicerat illud: idem êt oës
ſpes tetue opera: ê aût in ea trî acuminis vt cu
tê adurat: pdefest hydropicis laxat em aquâ fo
lia ei¹ ſi decoquâtur 2 comedâtur hâc patièt
inſirimitatê, pdefest soluitq3 aquaz solone forti
2 vomitu. Si aût terâtur folia ei¹ 2 exprimatur
succus 2 ppinek hoł soluit 2 vomitù vget: lac
tn ei¹ fortius 3º folia operâtur. 566 Wan
dana in al' maudema q3 lac hêt ſic 2 lac tetue
nifi cp laco ei¹ nimis ê acutu: 2 est plâta folia ha
bens lôga digiti lôgitudine lucida 2 qnî pisl
in al' pici ſilia 2 est ei ſemê nigrû ampli¹ 3º ſe-
denego: ſi de eius timis. 3, 2. ppinentur laxat
flegma 2 colerâ ni. solutòe manifesta pdefestq3
hûnti ſupſuitates in corpus flemgaticas 2 cole-
ricas. 567 Cucumeres agrestes ſiles ſunt
paruis citrol. ca. i. ii. gra. ſic. i. ii. 2 ê in eis ama
ritudo acumê 2 amaritudo eop amaritudine
antalî mio: 3z acumê fortiº q 2 ê flegma gßſloz
laxare 2 viſcolu: colaz q3 nigrâ 2 citrinâ aquâ
arteticis pdefest ſi ſint ex flegmate emitrâeo 2
palifi coliceq3: hos nô oz ſumi ſimplices: ſut
em medicamia forti 3 milcedi ſut cu aloe et
câtôio ſubtili 2 ſontemane accamepito 2 ſua
vel rubea tictop: ſi em cu qbusdâ hoż milceâ
tur medicaminu his q poſt dicta ſut mâifeſte
pderut: ſunt ât meliore q in occafu legunk ple
ladu: hoc em tpe eop têpus còpletu ê: 2 citrint
ſut 2 ſuce eop ipſis forto: ê 2 opotunio: qo3
manibº exprmere: nô terere i moztario: opz q3
piſci succu eop i vafe donec clareſcat ptticâf
q3 aquâ ab eo clarâ deſup: reſiduusq3 ſpilſum
trocilſâs pone ſup cinere cribati 2 vmbra vt
desſiccetur: fernabifq3 du vii opº erit: cu êt 2 ue
teraſcit ei¹ frâgi kytus: huc ſi ppinare vis hoż
fac ei¹ ab obolo. i. potionevqz ad vnus 2 mediu
13 2 mioe` tribº chachis i al' chagifmi: nô aût
maioe` duobº ant tribº obol cu¹ nocu¹¹ ſivo
lueris pellere admice ptfsi pôdus ei¹ ê gßi-
me arabice dimidiúqz anuli. 568 C Carba-
chu nigrû. ca. ê 2 ſic. i. ii. gra. ppriſq3 ê iſt la-
zare cho. ru. 2 ni. ê aſt melius qo est nigrû no
uî nô gßſlu nec ſubtile: despiëtie pdeft melâ-
colice: nigre morphee: lêtigimibº 2 elephâtie.
ac oi q est ex colà. ni. paſſiò: cuins po1º ſit a. 3,
5. vlaq3 ergiſi. 5. cù epithimi decoctioe agaric
ac aftacodi: pellunt ât nocumentu ei?; ſi admi
iceak fautenegu² 2 ſatureia ſua eodê pôdere.

Liber

569 T[est]C[it]atorius, ca, est et sic, melius est subtile. cuus prsetetas est colerâ lapare, nig. statum, et taz: muco sam artet: ce vtil e, et sciatic: colici q[ui] dolorib[us] si deoctio et] ibat aut clisterizec et e: potio et] exagia duo. Si yo deoq[ui]t ad cliteres, 3, y, p[ò]d[us]. 570 T[est]Caribius, ca, è et si, i, iuij. Gra. fortis acuminis comedens laudabilis q[ui] nouâ citrinu fortis odorus pungitur; ppriu q[ui] illi laxare aquâ croceâ: supflua purgat flegmatica: a: puncturis et: nervis: ynde et emicrâeo p[est] de parali: sciatice si ch alijs medicamib[us]p[er] pinetur. potioq[ui] eius si comiceat alijs medicaminibus a: g[ui]nis, vi, v[is]q[ui] oboli, minuq[ui] obo to si còtritù fuerit sed nò subtilissime. Si huic addat: c[ir]ratius bibêti sit turbatio: tristitius com preffito stòi sùdot frigidus defectus q[ui]. Fit aut oportunuz si ei mitice at gùma arab, et est cùne niès flegma. patientibus viscofus grossus; 3, q[ui] bus enfunt q[ui] prime viribus passioes est at: pessimi calidis coplone et q[ui]bus sanguis et colera vna: af. ru, et in cuus nà serpedo vel pungie do corp[us] corpulentat. 571 T[est]Tumbalù eris meli[que] decupio q[ui] subtrile est nigrù, inclina fis ad panonis colorê cui[que] pprium est laxare flegma aquâ croceâ: eiusq[ui] potio eragib[us] yf[es] eragium, i, 2, s, c[ò]po: stitù ch allelbotarin. 572 T[est]Carua ca, et huic, pprium flegma laxare. p[est] colice: emicraneo: paliti: artetice si funt ex hùuditate cui[que] potio s[na]x, v, yf[es]x, y[ine] co: ticib[us]. 573 T[est]Medulla cartami, ca, et sic, et]e pprietas flegmatis laxatio, colicâ p[est] pa: tientibus et hydropisim: ex: coriatius et: hypo: farcâ: ei[que] potio eragia, v, modio: organo et sale indico. 574 T[est]Semen emere, calm est et humidù cuius prsetetas est aquâ soluere et trinâ et flegma: eiusq[ui] potio eragib[us], s, fine corti cibus cum aq[ui] calida et aq[ui] mellis. 575 T[est]a calum, ca, et huic, huic ppriu est flegma laxare et] potio simplicis, 3, ij, co aq[ui] mellis et mirob, ni, et emblico et bellico, s, eragib[us], p[ò]dere, emor roibus p[est] q[ui] funt in ano et artetice in atricis. 576 T[est]Aegiis, ca, et sic, cui, ppriu est flegma laxare hydropicis p[ro]est spleneti: et emicraneis paliz[us] patiètib[us] alijs q[ui] filis. 577 Chelitlegis, iij, h[ui]z sp[es] meli[que] citrinu est, et f[ri]c]e et sic, et in eo amaritudo modica: afferês paruz caloris col, ru, laxat stringêdo et p[im]êdo. 578 T[est] et aliud de: m[ui]e kebulù, cui[que] p[lo]s f[ri], et sic, et est i eo calor: iz m[ui]e citriop: ê emi et eis lap[os] acerb[us] paru, hui[us] ppriu è colerâ nigrâ laxare et flegma. de: ccatex q[ui] è in n[ò]: laxat et paruz cho, rub, h[ui]z debili:k. 479 T[est]Tertijs è indù nigrù cui[que] virtus prima è: k[uti] kebulor: sic: q[ui] è actio nifi et nigrù fortius operat. Qui at vult mirob poti ad aliq[us] eon] q[ui] dicta funt plus ria, dìuerh[us] bibat modis. Quidâ emi simpli ces ch zaccara bibunt et mâna: et qui hoc mo: do: quidâ trita diligêter ch duplo zaccare, et sic

Secundus

accipit pulueri: bibit q[ui] pot h[oc] aquâ ca, liq[ua]c[ui]t ea aq[ui] bibit. Citrinòv[us] potio hoc mò a, 3, iij, v[is]q[ui] y, vel, viij, 3. De kebulis yo et nigris et trib[us] ad y. Quedâ yo bibit trita et fricata aq[ui] clâ ch zaccara eonq[ui] potio hoc mò a, x, 3, y, q[ui] x, cum, ex, zuchari, 3. Rebulorùm autê et in domum a, viij, 3, v[is]q[ui] x, et sciendum quoniam si hoc modo bibatur in nobis siccitatê faciant po[tr] la ratione: nature. Quâ titas aut] q[ui] in decoctione mittitur de citrinis quidê tun[s]is a 3, x, v[is]q[ui] x. De kebulis et indis a, y, v[is]q[ui] ad, viij, 3, S[iz] et im] q[ui] opus è cuijs euacuare super flua q[ui] in eo funt erit eonq[ui] titas que in decoctione mittitur sed et que bibuntur. 580 T[est]Bellicus c[ò]cordat in oibus suis actionibus cum mirob, citrinis. 581 T[est]Emblicus autê kebulis et idis et si de his, y, v, p[es]b[ui]t electariu si q[ui] ôr triferà, optime p[er]derit: et manifesti me morbis ex colera ni, et flegmaticis et corporis debilitatibus: decoratiòi colores, capillos denigrat. Quibuscumque et etius in terris f[und]it emblicus lacti dulci vt educatur ab eo que im est ponticitas vocatur q[ui] deinde firebli: 582 T[est]Abstinenti ca, in, q[ui] gra, sic, in, j, in eo amatitudo et ponticitas: vnde et aperis opitati: tionê: icteritiâ curat coler am rubeâ laxat: suc cujs q[ui] folijs ad la[sâdu est fortius: tertianis: p[er]delbneris supfluitatez colicâ laxat a stoma co: si p[im]b[us] ab ea midat: led vensas his purgat supfluis, p[ro]est etiâ his quibus col, nig, dominatur, compositum cum epithimo. Abfinithy autê multe funt sp[es]q[ui] afferunt a fere s[ia] et otiètib[us] quidam et nò est inutile, quidat atharso cilicie s[irie] atq[ui] hoc è ab oibus electi et laudabilib[us] meli[que] q[ui] est croceu plimù et tan ß z[agaba], i, pluia q[ui] nouiter or[ui]k in pull[em] colbaru: et in eo nodi tamq[ui] s[em] faturete, lap[os] ei] fortiter amarus: et in eo odor: iocundus ascendit ab eo ad nares s[ic]ut ab aloe: eius po[ti]o in decoctione a, ii, 3, v[is]q[ui] viij, de succo autê ex agasio v[is]q[ui] 3, ij, 583 T[est]Herba safati et succus eius coleram laxat nig, ideoq[ui] quartane p[ro]est veteribus q[ui] febribus et a: p[er]atibus viscerum. Si bibatur de succo eius cum rok, equaliter de radice sufiandi p[tes], s, y, potio eragium, s, ch squingibin quartane medetur. Si aut de herba eius p[yc]iatur, 3, iij, aut, v, in decocte col, ni, laxat et p[ro]est optie his que pre dicta funt. 584 T[est]Accanuz dicit diafraides si siccatur diligenter c[ui] belego et terat bibatur q[ui] c[ui] squingibin s[ic]ut et epithim bibit flegma laxat et m[ui]az. 585 T[est]Sene cal, et sic, in primo gradu, est q[ui] eius colerâ ru, laxare et m[ui]am et i[mer]si superfluitatibus que funt in profundo m[ê]top[us] est autê vitile arteticis podagricis sciaticis si fit ex colera rubea q[ui]flegmate. Si vero coquantur de eo, 3, viij, cuj, xtr, vuius passi corosanicis et instilletur desuper

Practice

Maly

182

parp olet amicndalap bibat q tepidus colicis p
dest 2 flaticis. Si hó epithi. v. 3. adideris me
lascolicis 2 fert. 586 CLateres fri. 2 flc.
2 in eo amaritudo ferés caloè cui ppribi è la
rare colaz ru. a stó leniter 2 a supfluitatibus
purgat 2 dustis: pdefl aft prurigini 2 scabiei
ac adustibóq funt in cute fi triti fucce expma
tur 2 bibat de eo libre. 5. a vlq ad duos trié-
tes ei'cú. 3. x. 3. zaccara nó decoctus. 587.

CLebeladú 2plonis ca. 2 hu. 2 in eo viscoſi
tas q laxat colaz rubeam ſuaiter ſine mole
ſtia fl bibat de aq ei'expſa a ſemiffé libre vſ
q duos ei'triètes cí. pr. rubee. 3 zaccara. Ru
bea náq 3 zaccara ápli2 adiunuat ſoloné nó o3
aquá lebalabi bulli. fi em fiat ei' debilitávir
tus. Si aft loco 3 zaccare appones caſ. f. 3. rv.
diligèter fritate in aq ca. fiét ei'ſolo forto2: p
destq tuſſi. ſi pripatióe fuerit nãe medef
colice q fuerit er hóze cało 2 ey mala plo-
ne acuta. Si hó admicea: aliqd turbit pde-
rit colice q è ex piate cí 2 p[]łonis caloè pdeft
èt his q epar hút calq dissoluit apata calo2 q
ſkvifiserib2 2 iſitur? ſi cí caſ. f. th accipiat. 588

CCalcalia plàta è filus ſanatio in al ſenano
téperati calo2 2 in ea ſicitas aquam laxat
croceá ſi fit ex caloè ſi ppine succè ei' minie
coctq. Si át potiòis ſtitas lib. triètes. ij. vlq3
lb. ch albe aut rubee. x. 3. zaccare 3 ru. forto2:
2. 589 CBeneſehu fri. 2 hu. ppriſi è ei' colas
purgare. r. medicó q dà tradut iſpyſcoſa la
rare 3 fallunqhtem ei' p[] la laxatiu attrahés fi
nèpe deguſtak uenik in eo acumem 2 p[]ictura
ſcut uenik in turbit alijſc laxatiuſ nifi q in
eo pua è turbatio. Si porriga2 d eo. 3. iii. vlq3
itij. cí tindè zaccare cí aq ca. colicis laxate oos
optie 2 pdeft illis. Cui aft ei'vult augere ſo-
lutionè addat ad ſcaméee 2 turbit cí cola ſi
vult èt ſla larare: fràgít aft ei' malí ſufani ſe
mé. 590 Catarlambar ca. 2 p[]łonis hu. 2
aft dà ipm elimado larare 2 viscoſtate.

Ego aft dico simul cí hoc in eo eyn tutè etià
attrahétel laxat nám ſuaiter stòm purgat et
iſtestina a colis et húiditatib faciliat egonis
erith idurate. Os ſi cí turbit ppinaueris co-
lice medef dolonib vidí ſepi illò abundàtes
educere húiditates marie aft ſi def cí turbit
educit q nó pòt turbit ſoló. Si át cí tamar-
dis h[]ízes educit colicos: pdeft q febricitáti
bus. Si ppinec cí aq itibe 2 solatri artetice p
dest 2 icterite ſtólq calis apatib 2 ſi adiſak
aq ſehi. Si hó gargarizek cí aq coriádrí rece
tis aut solatri ſucco gutturis dissoluit apata.
Eſt aft meli q in cãna ſua è nec eſhí niſi
cí opq fuerit. Cãna è meliò 2 cí tenui è corti
ce 2 illis plími. 591 CBianata recéttia
h[]idia ſi ercoſiétur corticib 2 teran cí adípe
ſuo in mortario lapideo expinaturq manib
2 cí adípe ſumakq de eo. 1. 5. cí. xx. 3. rubee 3 zac

care nám p[]mèdo laxat 2 educit colaz rubeaz
op3 aft q exp[]mił dulce eſſim fl aere. Si
ſi ſic feceris p[]fect[]erit ad cote rubee laxatio
nè 2 extinctionè calo2 ſebrilis ſedationem q
cephalee ex calo2 numto.

CCap. ly. de medicinis prouocantib y vòſtù.

## Liendum

q[]m medicam-
mina vomi-
tù puocâtia 2 cordât medicamib
laxatinis in attractioè h[]uò ab vl-
timo corporis: discrepâtia aft ſunt i
oi eſiatioè 2 virtute attractionis humoſi 2 in
eſiatioè qdè q[]m laxatiu2 medicaminí è tra
here h[]uores iſeri2 in ſecellum mittere vomi
tù aft puocâtis è ſurſum tra here 2 eſiare per
meri 2 os. Discrepât aft i attrahêti h[]tute q[]m
medicaminí laxatiu2 h[]uò attractio tardio2 2
ſuauior2 medicaminí vomiti puocâtis. yo
mitù aft mouëtia ſupfluitate abvítimis attra
h[]út corpor magnatute 2 viribdòe ad stò3
pueniát a quo educit eas vòitu forti 2 graui
ac motu veloci. Necesse è aft aſt medicamí
na h[]tutis è e[]pime 2 grauis q[] expulſuá ſup-
ercedat h[]tutè q[] est in stò 2 iſtestinis cí ſit expt
ſue q[] in mébris eſt expellere ſupſimitates 2 a
ſupiorib2 ad iſerio2a. Medicamèvero vomiti
puocás h[]uores ab iſerio2ibus ad ſupiorio2 tra
hit. Amplius vomiti puocâtia ne è h[]út hu-
mores viſcosos 2 groſſos a lòſe poſtis trahe
re locis 2 ad stòm p[]ducere: a quo 2 educant
Que q[]d è q[]litas náli h[]ria è h[]inc igit. p[]uocam
tia vomiti medicamí ſo2tioris ſunt h[]tutis
2 h[]laratia intim vt corpor q[]uòq ſo2tillime co-
cutiát. h[]is cognitis vnificutis medicamí
vomiti faciètis h[]tutè tibi ià explanabimus.

De diuerſitate medicaminum que yomitum vigent. Uomitum prouocantia, medicamina, quedaz attrahunt potestate ab vltimo corporis, ſupfluitates et a membro profundo: 2 incidunt groſſos ac viſcosos humores et hec ſunt ellebozus albus: quod ceteris amplius trahit: et ſo2tioris eſt actio2is poſt quod eſt obhenegum in al hebeneſum. poſt illud conſeſum 2 grana ſabaremi et grana mazerei poſt hec autem ſunt racha in al rucha nux vomitus: hec omnia humores trahunt diſſunctos et inherentes membris. Sumuntur cum melle 2 aqua calida in qua decoctum ſit ſebetum 2 ſquingibin ſimiláq3. Idem faciunt ſed inſerio2i virtute ſal indicum. buracum: fugillum ſemen in ſquingibin inſufum et ſinapis et ſimilia. De medicaminibns choleram rubeam prouocantibus vomitu ac humores subtilés leniter 2 aſſine molestia educentibus ſunt aft hec čádar ſedum in al'cardadedum. ſerimaci ſemens ſo2lia eius ſi decoquantur. melonis ſemè 2 caro ei9: ac radix ipſus aqua ſaſeolſuani radix.

Ziber

Et cabezi ſl decoquātur oia cù ſingſbin et aqua ordei cù decoctù fuerit in ea coratihiù. Sed et foca cù aqua anet et cepa naroſci aut comes daſ in cibo et píſces recētes ſiliaq medicamina oia hec educut que in ſto ſunt attrahutq prtimos ulti ſubtriles humores: et maturatum flegma attractiōl obediſc: tenues quoq hú ditates in ſto comorantes. Medicamina aſt laxatiua et vomitù puoantia cópoſita tuc̄ cò memorabimus cum de medicaminibus com positis utputabimus.

### [C]api.lvj. de regimine bibēdi laxatiuſ aut vomituum.

Portet aſt eú q medicem quòsislaxatiuſ ſum prur est vt ſcamoneā turbit ac ſi- nulia cù magno bibere libramine et cautela recipiat plurima q ergo

tumpur eit ad hec ſue custodiā sanitatis o3 téperatis accipiat tpibus vt vere. Si aſt cogi tur alio ad eoq potu tpe ſit hoc hieme opor- tuniem hoc tps eſtate q minoris leſiōs. Et pmu qde oiuſ pueris medicamè hoc dari nò expedit ſed neq ſenib qneq in his q Grauis ſunt caloris terris aut frigoris caueatq dare his quor ſunt eſtilia corpa valde: hoc eμ o1- no ſumit eoq corp9 q deliſcat et ſepe ethicam adducit. Sed nec cui qnq diſſeria accidit aut intestinor excoziatio. CO3 ea aſt hoiuq medicamà ſingulos accipe que euacuèt illius ills trarios humores. Si eμ dnan corpi hois est hioz coleric: ſumatq flegmatis laxatiuſ corp9 eú ab humiditate euacuaſ ſuperſteſq in corpe colera q fortaſt morbosq faci: acutos fortes ſanariq difficiles q pſepe hoi mortem mittut: ideoq ait hypocras. Si quib9 oporret euacuaſ corpa humoib9 ſert a facile ſerut alioq nq trariti ſit. Nò expedit etiā larkinium ei cui corp9 ſan est, ppiuare et iſi null9 dnaſ humo: ſi fiat hoc fallatia est. Trahit enim a membri optimos humores q deliſcant ſepe quoq fit et vt nò deterior laxek humo: ſi me hiores: ſitq corp9 male cóplexiōs. Quolentè ergo ſumere medicamè op3 pùs aptare cor- pus nui vtéd0. antecip accipiat laxatiuſ duo bus aut trib9 dieb9 balneo téperati caloris ac dulcis ſuaſtq aque ſupſuſione tepide ſuper corp9 cibec efpid abago ciceru aqua cù ordeo loto vt humores ſubtilien k facileſq egresiui ſiant a corpe: phibeatur acutor9 leſio medica munu caueatq laborè. CCh aſt laxatiuum accepit medicamè: estq cui9 in ſto nò pmaſet vomitu duob9 ante vtatur diebus poſt reple tionè cù aqua ca. et oleo ac ſale ſebeto aliuſq hmoi: vt aſt biberit viriuſq stringat et liget fa ciculis brachiù arctet ſeiſq odoret tå cù ace- to. ſumatq aliqd mète et marcmuſci triti cù modico ta. coroſanici. CCh aſt cepit medi-

Secundus

camè laxare: caueat ſomnù. ſi ſumpferit medicamè laxatiuſ. Somnù eμ medicamis àpuaſtat ǒutére q actionè. Medicamis aſt principio iportun9 nò est ſomn9 leuſis. Si aſt imozet me dicaminis actio gestet moderata deabulatio ne addatq3 aquā ca. aut ſimplicè aut cù zaccara q penidùs infundat crura aqua cala fri cet pedum pítas hec eμ humores trahút in feri9. Nò op3 aſt duo ſummi laxatiua vno die marimeq3 ea q forti9 laſat. Nò eμ pòt q securari qn duan moueſt actiòes medicamù: vnde q exceſum faciet laxatio: aut qò ilit9 est medicaminis accidet nocumentuſ. Sepe quoq comèvet medicamè ſupſuſitates pluri mas quas natura portare nequitvnde debillata depit virtus. C[]Si aſt oino imozat medicaminis actio: nec aque ſplicit aliquid pot- rectio cali de fueritq3 turbatio exſpilioneq oppreſſio in oze ſtomaci: acceleres op3 educe re medicamè illud vomitù cù aqua ca. et olo digitor9 ori imiſſione q pénap: ſtudeatq3 flo- maci olo purgare a medicamine poſt quod accipiat iuleb cù aqua fri. C[]porro ſi medica men opatur o3 tollerare q nò eius opa apu- tare. Nec olo aliquo reſiciatur que p[]din in viscerebus ſapòre ſenſer medicamis nec ſi- tis v[]get. C[]t at vbi viscera residerùt q iocida facta: ſi tisq3 tå incipit potu iuleb ſeſtinet cuſ p[]ſilij ſemine ch aqua frigida q modica nine- n[] ſi quid e[]s a[]er calidus est ſuſculi ſoſbeat et ſe p[]expectet paululi: dehinc aqua ſupſundaſt te p[]ida q[]efcatq3 hora plena reſicat autè cibo le u[]t q pauco vt pullulis cù zirabago patis. Si autè ſit ſup exuberans q v[]ltra ɔ̑ oporreat ſo luto: ſit cibus zirabagum ch vuis paſſi ɔ̑gra nis romaniorq aut ſumac aut zaraſquia in al- 3araria firq3 potus ſi quidem solutio fuerit tempata iuleb cum frigida. Si vero plurima ſirop, ppines pomorum aut citonioq cu aq frigida q ſi flegmatis est medicamè laxatiuſ ſit poſt illud potus vinum riſanicum mult mixtum aqua aut melleum. Si autem q hec laxatio multa est, ſit potus ſtringens nuba. CO3 aſt laxatiuſ accipientem tribus poſt diebus cautum eſſe accibor euitare copia q deſiccationem: omniq3 mane accipiat iuleb ſi quidè in coleras medicamine vſus est. Si au- tè flegmatis c[]a] calengebinu zaccare accipiat aut mellis. C[]Qò ſi in aliquo eo qvq3 ſupab[]q det solutio: vt defectus etiam timeatur virtu- tis: hunc balneo introduc: aqua ſupſunde ca- li. marimeq3 pedibus q manibus: quoq me dicaminis q materie foras extrahatur virtus q ad extrema cui q pulueres dabis cum robo ſefergeli q robo mirti: ſirop. quoq3 ribeſi: alia quoq3 que exſtingant medicamina dabis etiā c[]a] calidum acerbum potandú cui i[]ercidit[] ferri fruſtra calefacta cù bſcocto trito. C[]q ſi

Practice

Mály 183

nugultus illi acciderit psilú femé et oleú ro. csaq frida ppinabis mébra solide et firmiter ligabis. Qo si adnítio et morura amígdalis oleú dulciu ac rof et semis cucurbite oleú: aut psilú semis glutino staté ppinabis eacq q est citoniorú. Si ho quiché eop acciderit accentiú qo et medicaminú é adducere grauiú o3 acces teres regimie q vísfotuim9 curare. CSiquis tigí alíqd letne súmpferit supabúdet aút soló: mozbi q ea accidunt de çá granes sunt er q bus etiá timéda est mois butyrú huic et lac p pina. hec em tietue mitigát actioné et cessare fa cunt. Si aút supadditur solutio dabis pulue rê tamicú aliquib9 robozú nám carcerárium. CQui aút bibit mazairú accidéntaq illi pessi ma fcá sunt. lahaba porriges cu inleb amigó. oleú: lac et butyrú sepius: deines át acetú poriges cu frigida téperatuzaq. CTurbit aít q accipit si modí supgreditur soló. lac et robum accipiat citoniorú síliacq sup cuíus caput fun daíq frigida. Porro cui carbiú pozirem est acciditq turbatio et acumé butyrú dabis et lahaba ch oleo rof. I3 et aq rosa. refrigeratam Granator aquá et pomor. dare q3 ordei aquá nó incómodú est ch amigá oleo. et arabica súma. úns forbeat gallináz c6 butyro. Si aút multa é soló aquá sauc ordei ch súma et tam ppinabis: odóret sandalú et aquá rof. cáphos ráq: oia náq ch vrilla sunt. Ad húc modum in oibus facies q plurímú fortiterç laxát me dicamibus. CAt ho si bibéti accit diarria me dicamía puluerib9 tami vtere: irrotabisq o'lo rof. vterífc clisterib9 quóz est. sanguíne strin gere: què ad modú als dicturi sum9. Cúomit aút ch medicamie vt carbač et rucha et helbenegsú. si vomit9 dèq accipétis supabúdet medicamía: dabis q yomitú repzimunt: clisteriq vtere cui hâtali adeps et buracú iponátur. Si vero imóret vomit9 hatc abhinc turbatio ac subuerstio: aut q5 erút pari est: dabis patièti aquá ca. in q decoctú fuerit anetú cuz melle et sale: hec em vomitú adiuusát. CIs aút ex elle bont pozrectiòe aut alior. spafim9 acciderit: patièti ppinabis lactis pinguediné ac butyrum ordei aquá: mébraq linias ch o'lo vio. et alba cera: sedearc in aq conche repide ac dulcis: hecq sepus faciat.

C Caplim. lyiý. de regulis quó eligātur medicamía et quó seruáda sint medicamía simplicia et phibenda a corupcióne.

T quonía ostendimus olus tutez medicaminú simpliciú vtilitatefisq ita nunc equi est regulas qb elisātur, pponere: I3 et qìiter seruans

dasunt et quomodo cavendi ne eonq debilité turvirtutes: et ne accidat illis corruptio. Non nullí nanq holuz curá negligunt medicamí

nú: paruipéduntq custodíá iuxta qó opz: deo lituraturq eop virtus iminut vtilitas. q o3 in his primú curare medicaminú electio. l. vitra còes hec é. Eligātur medicamía qbus é odot pprins q et melióra et fortióra illis sunt in odo re súe iocúdus fit aut fetidus. Quibus át fas por est pprins amaritudo. acerbitas vel vulc cedo aliaq q in illo fortióra sunt ceteris medióra indicabútur. Sic et q coloré húnt ppruim vt viole. ro. et filia in colóre fortióra indicabis melióra índices et laudabiliora. Porro de me dicaminibus q herbe sunt hóntes femia vt q sumb. abfinthinq zufa. et his filia. Eligéda sít et collisātur ch ad súe statú puenerit collectio nis: ch virge earú siccate fuerint et flores et femen q3 nó est pauchí aut leue I3 solidí et horin stí. Que aút sunt herbe eó seminibq yse eacú recétés sunt. Sitc dí leguntur aer clarus et mundus: et septétrionális. Eligātur q3 herbe que mótane sunt in frigidis locis: fortióres ita q3 sunt actiòis his q í calidis et húidis nascutí locis et facibus. Semina ho eligéda sunt ple na honusta. Succos opz exprimi de plátis foriox recentíis q puenerit ad sui cóplementuz virgec earú plate sunt. Porro fruct q cóplecti sít et maturí. Radicés ho et virge ac cortices suméde sunt ch iá marcescere plante frondes incipít: sicceturq in ymbia in locis mítme húdis: postc eop plúis diligéter ablutus fuerit: his itacq regulis eligenda sunt medicamía simplicia. Cpróhibere ho a corruptiòe sí yo lueris et custodire: opz sumas herbas femina succos et virgas oës ch iá desiccata fuerint et nihil súper est rozis siccauerisq ea ad folé. Re ponas herbas et flores: virgas ac succos in ar chis qnr ligna sít de albula et filia: hec em ar boz eop custodie meliòz est. Semia yo optu níssime snis seruak in plátis sicc suspédatur. Sic em pmanebít tpe longo. q si non contin sunt in carta repóas: ferneq similiter. Et scie chs qm sí vt oportet seruans suá tenebunt tribus annis tutez. Ad medicamía aút iocundi odózis yasf oportet poní argétels aut vitreis deinde capita eop diligéter obturanda. I3 síq da porro medicamía q oculis optuna sunt: que quidé cògruít prúginí síbile et tenebís ponátur in yasf ereis. At vero mednlla et adí pes ac assungle in plúbeis. Chec sunt que o2 dinare yolebamus de electione medicaminú ac custódia eorum. Non em oportet medicuz aut queuis alium medicaminú negligere elec tioné et custódiam eorù cum horum fit marbia in curatione et medela necessitas, discant ergo hec et intelligant.

C incipit sermo tertius fecunde partis libidópteles artis medicine qui deík regalis dispósitio hali fili abbas discipuli habiteer de

Liber

medela febrïs et apostematis. 34. cōtinens ea
pitula: 2. et trāslatio stephanonis philosophie
discipuli de arabico in latinum.

De medela febris q. fit ex calore solis. cap. 1

De medela febris q. fit ex frigido et deſlatioe. 2

De medela febris d. que ex cibus fit et potibº
et acutis medicinis. 3

De medela feb.d. q. fit ex labore. 4

De medicamine fe. que fit ex ira. 5

De medicamine fe. que fit ex triftitia. 6

De medicamine fe. q. fit ex vigilibus. 7

De medicamine fe. q. fit ex apate. 8

De medicamine cōmuni putridis febribus. 9

De enacuatione humoris putridi. 10

De regimine febris per victum. 11

De medicamine tertiane febris pure. 12

De medicamine tertiane febris non pure. 13

De medicamine febris quartane. 14

De medicamine febris quotidiane. 15

De medicamine febris continue. 16

De medicamine febris composite. 17

De medicamine f. q. 6r epileos: et lipareos. 18

De medicamine fe. que. v. setto ve accendun
tur die. 19

De med. f. accidètus q. ſequuntur. 20

De amputatiœ appetitus cibori: cù ſebre. 21

De med. tuſſis et ſitus et sternutatòis i ſebre. 22

De med. vigiliarum et obſtupeſactionis cum
ſebre. 23

De mollitionis med. nature. et ſiccitatis ei? 24:
yomitu multo ſudoe et arctato que ſunt
cum ſebre. 24

De med. defectus cum ſebre. 25

De medella ſebris ethice. 26

De me. apatis q. dicitur flegmon. 27

De me. apatis q. 6r herisipila. 28

De me. apostematis q. dicitur formix. 29

De me. q. dicitur vndimia. 30

De me. apostematis q. dicitur ſcliros. 31

De me. cancri. 32

De me. ſcrophularuz. 33

De medela carnis ſupersiue verrucarum 34
dorum. 34

T Capitulum primum de medela ſebris que
ſit ex calore solis. 34

Onia q. opos

tuit ostèdimus et ex planauim
9 de simplicatu 4tute medicam-
nu ac utilitate singulor in vna
q. q. in firmuratù q. de in corpor-
rib. 9 operètur atq. hec recta q.

Itur ſemita a medicamibº ad ea q. conferſit in
morbis 4s nunc hoc in ſermone incipiem? vià q.
ad curādos accidim9 morbos et paſſiones ea q.
q. pſunt illis medicaminu regimia et cibop. Di
ſputauim9 aſt de his ſco3 dispoſitione et ordi
bè q. eop ſigna ſenſui ſunt maſſeſta et cās retu

Tertius

limus principio nāq de ſignis morboru còſtque
que 4 in maſſeſto erat corpiſ et intimo ſebriſ.
1. et apatû disputauim9 incipienteſq. a ſebriſ:
de ſebre ppoſuim9 diei. de cepts alias q. ſequi
tur ſebres. (Dicim9 g qm diuerſat ſati ſebriſ.
diet coris medela fit reß9 cāis aduerſantibº a q.
bus facte ſut. Qd cù ita ſit diei ſebris q. ſit ex
calore ſolis et venenis medela e in fridis ſele-
ſiòe locis q. còbuserit aſſo ad odoratibº ſada
li aq. ro. caphoze.nenfar. roſap. Et qm maius
q. hæc patièt vizget ſebreſ leſto in capite e aq. ro.
per caput eius fundendu eſt oleb roſ. acetum
quoq cù niue refrigeratu ſitq. acetum. aque
ro. quarta. pares: oleb aſt tanq ei9 maſſitas:
hec funde ſup patiètis caput pedetètim pluri
bus 4 nò ſemel vicibus ſitq. dì hec facias ma-
nus tua a capite illi9 ſublata: de hinc Æt in hac
púcies aq. ro. acetiq. et oleb sandali. et iſun-
delq pàniſculi lines què 4 ſuper caput ipſius
eptèdes fridù. inſandus aſt pàniſculi hunc ſe
plus et appones nec ceſſabis donec ab eo ſe-
briſ ceſſanerit aut inclinek. Cum aſt inclina-
ta fuerit medio illu inducas balnei aquaſ q. fu-
per eius caput et ola mébza funde ſnaniter 4
téperata inſuſione interpolata quo corp9 eop
humecteſt 4 diffoluak: at vero ſi decoſerit in
ip fa aqua viol ſiccas niniſar et camomillaſ pſe-
ctius erit 4 vtilius corpiſ humectationi cù ex
ſolis calore ac venenis ſiccitatè ſit lucratib cor-
pus. ideoq ergo op3 ſuper ſundi capiti parzì
oleb viol. aut niniſar. ſed et ſeminis cucurbita-
rù oleb poſt balneu quo humectatione corp9
humecteſt: egreſſus vero balneo qeſcat hoia
accipiatq. refrigeratina: aqua cí zaccara ſi q.
dè habuerit in ſüdù inſufumq. refrigerata
cù niue aq. panè tritici dabis illi ſive inſufum
lotù aqua calida refrigeratùq nine cù zacca-
ra mûdifima: aut aceti cù medulla còdiſt cù
cumeris 4 arſuneg: aut poſtulaca aut cucur-
bitarù mezaurum et maſſi ſine oibus còdimè-
tis calidis. Si aſt perfecte alici ſe fructum
crediderit dabis ante pàdiſi eleſi granata
pruna. frigoris niue affectas. ſonuz inducas
poſt prandium quitèq abibit enim oino hoc
ſebris regimine.

T Capit. ſecundum de medela ſebris diurne
que fit er denſatione 4 frigore. 3

L vero

quâdo diurna eſt
ex frigore 4 niue 4
dèſatione ſeb patièt in loco op3
eſſe ſecreto 4 parum humêti leni-
busq. operiri vestibº 4 amictu fris-

cetur eius corpus ſricatione tenui donec incli
netur ſebris: qua inclinata introduc in balneo
moraſq. eo faciat: corp9 ei9 téperatuus friceſt
quo dilatenk pori diffoluakq. q artat9 e in et
corpe calor: a frigore vta: poſt ſudoie cum fri
catione cheiri oleo modico aut arieti aut ius

Practice

Mály 184

ſani aut acuani. Egressus opiatur tale facto: tris optimis per hóra reſ积ſturq iá t úc subtilibus vt puliſs Franquillinis ſimilibusq cum eſpidabago 2 ditis aut zírabago vel et coctis aut patellatis odoret marceμuſum 2 nemanius ſihú: porrigaſ illi riſani paſ vini: ſi qdež pua eſ deſatio vt aperiſtur eius cálore pori diffoluaſturq iduſa. Si aſt magna eſ nullo mó vinú apponédu eſt. vinú eſ ad aperiédu poros forti9 densatos nò ſufficit. liſſacit aſt húozes 2 d ſolutos ad poros mittut nec pót emittere fitq opilatio. Si ergo patièt hoc re ſimine rereris erutq alique ſebris reliqæ apones solutioné in al' in ſc6o inducere balneo mane: diſpoſaſq omni ordine diſpoſito reſimine. At vero ſi quâdo ſucrit poroq deſatio de aluminofis vel alij arctatib9 aq5: hoc eode reſéde reſimine nifi q fricatíſe âpliori op3 vti cum oleo plurimo violato aut ninifar oleoq ſeminis cucurbite 2 cacrelege in balæ ſimaq8 aquarſ ſuaſiſi ac ſupſſione te pidar. Si aſt hec differaſ ſebris tpe: ſitq p[ n cipif eius tanq còtinue ſebris : timeturq ne in putridâ còuertaſ ſebré: húins op3 accelezare medela8 vt ait. S. oſtédit em hui9 ſepius in còtinnâ fieri mutationé: acceſſerandú ergo flebotomú ſivit9 etas: p[ ſlenſq nò phibuerit tempus: anſeratur ſanguinis ſtum opus eſt ſtitas: 2 ſi quidé forſis erit virtus eovſedues donec defectus eius appareat hui9 nãq dominus ſebris magis eget flebotomía ch ce terarum ſebrium eo q conclude ſuperfluitates diſſoluí phibeantur: hecvero cum ſeceris patientem cum aqua reſicies ordei in qua ſe nticuli ſemen: coſticeſq eius radices decocte ſint: tribus aſt dehinc aut. iii[.]hóis ſingibí porriges aut abſinthú ſirop. 2 ſimie q[]cunq hoc p[]ſens tempore ſint. hec etenim ad apien dam opilationé incidenq of humo[]res viſco sos. viſle eſ regimin qui in corporis incluti ſut intertoſib9 eoq purgandos. Nò op3 aſt patienti opilationem apientia aut enacuantia dari: non enim ſecurus fieri potes dum pori apuntur educunturq meatibus húoſes eduicant q[] quidâ humo[]p qui ſunt invenis inſisſaturq meatibus 2 inhereant aut ſua copia aut groſſitie aut viſcoſtate maximeq ſi p[]arctos ſi[]traſiſus meatus: fitq fortio: opilatio ac diſſicillio[.]pculq dubio putredinum patiuntur ſebris. Agnoſces aſt opilationis ſtitatéq er ſebris virtute 2 ſtitate. Cum ergo patièzvt imperatum eſt enacuaueris ſebotomo: et q dicta ſunt porereris die p[]mo: ſeaq3 ſquingibin ppina aut limue vel abſinthú ſirop. ciba bis illum poſt hec duabus aut tribus hóis ordei aqua cum ipſus farina aut reſicias illiſi cù mezáiro cù ſeniculo pato ſlue aqua ordei delectabitur aſt ſoſbichcula de maraigne in

al'muraze parata. F[]acta aſt tertio die ch ins tellexeris ſebre manifestiſtme minui nec poſtedét aliqua putredinú ſigna pulſus: ſed nec vrina opilationis geret ſignificationé: p[]riuatioſiq maturationis tunc op3 patienti inſreg ſſſum imperes balnei: fricetq3 corp9 hiſq3 elimant purgant 2 apiunt vt ordei farina: et faba[]p affunané elpahanic2 neiranié. Si au tem ppenderis: ſe. aliqua augmentari hora vti balneis ante illum impera minuſq3 q[]d in tererit. iii[.]sint hóze. Eſcienti ſquingsibin pina a balneo aut limue vt abſinthú fir. ciba biſq3 his que heſterna reſeceras die nec alij quid conceſſeris vini: confortat enim ſebris. vt dies kiet quartacertumq3 erit expulsa 2 vii na q[] aliqua ſupersint caloſis ſigna his eſſed reſas regiminibus. ſebris eni2 omnino cadet 2 deſiciet die vero quinto ſquingsibin porige 2 iuleb pulliſq3 reſicias 2 Franquillinis ſimili baſq3 inconfueta reducens illum cibaria pe detentim.

I Capitulum tertium de diurne ſeb. medela que fit ex cibis potibus vel acutis medicamínibus.

**Equitur** de diuſerſtatuz
diuturne ſebrí
medela que fit ex cálore corpori
ab interioribus ſupernvenientib[].
Dirimus autem in octasuo prima
partis ſermone libi húins nostri cum de cau
ſis ſebríum ſigniſq3 diſputaremus ac oſten-
dimus quoniam que ex húins fuerit ſebris:
aus er qualitate eorum habét fieri qu[]e admo
dum que ex ciborum fit 2 potuum acumie ſe
bris: quedam autez ex ſtitate ſicut que ex co-
pia fit p[]zandú que. ſ. eſt ſebris er ciborum et
ſtomaco putredine 2 diarria. Et ſebris quidé
que fit ex ciborum pozrectione acutorum me
dela eſt patiétis accubatione in locis fridis.
Siquidem i[]p[]s hec eſtas eſt quib[]uſq3 ſit aq-
lonisvent9: p[]fatq3 cum ſlabelloventus lahalí
ſeminis p[]ſilij dabis illi q[]ncc[]u quoq ſeminis
portulace cum contritú diligéterq3 in aq frí-
cati fuerit ac colat[]i cù iuleb 2 aqua granato-
rum ac aqua cum nine refrigerata ppina q[]3
aquã ordei cù zaccara 2 amigdalis oleo vul-
cium cibus ſit mezáirum cù cucurbitis para
tum 2 sp[]inachia attriplicibusq3 cù oleo amig
dalis dulcifi 2 oleo ſſami receti 2 ſi volueris
ordei aut tritici ſuic[]i inſuſum aqua fri. 2 zac
cara 2 dimiſſis nocte in lahabo ſeminis p[]ſilij
2 gran[]o[]p granar[]o[]p citi[]no[]p 2 zaccara alba
aut iuleb 2 oleum cucurbite ſemis aut amig-
dalap dulcifi. Si aſt ſit hiems lactuca[]s in al'
bulbulégeras comedát còditas cù intiba ac
hafbera ſitq3 eius cubatio in téperati aeris
loco. At[]o q[]i eſt as portulacas dabis cucu me
ris citruli medl[]as: ſnata ſugat arſune ga p[]m

Liber

na comedat pſica matura et lenia epithimet
ſtomacuſi et epar cu iandalo et aqua ro. et cero-
to refrigeratouo qd aq ro. et aq coriandri fit ac
lactucari et semperuine et aq portulace et viol.
et roſ. et alba cera ſi inxta quod opus est hu-
us diſe febris no vinum tangat balneuſq no
intret. Qn autem hec febris ex vini potu for-
tis facta est patienti granatorum aqua ſopi
na muſorum aut heferem ſtr. aquaſq muſis:
extrema ippuſus ſricent quiſcat et dormiat. Cu
autem inclinata fueret ſt. balneum viſitet: ſup
caput eius aqua rozetur multa tep. odoretoq
et trahat naribus viol oleum egreſſuſq bal-
neo temporis quiſcat hora. Jam tunc frigi-
dis reſiciatur et mezauris. pull quoq cu heſe
rem aqua et granatorum plurimüſq dormiat.
Cessabit enim. ſ. ab eo velocius. Eius autem
que fit febris ex ciboſum in ſtomaco putrefa-
ctione medelam iam diſimus: quoniam quedā
est cum emollitione nature: aut cum eius in-
carceratione: que et difficilioſ est et fortoſi.
Et medella quidem eius ſi cum emollitione est
nature talis est. Speculare ſi qo egredit est
id qo est corruptus est in ſtomaco opus est cu
quiuerit febris balneo patiente introduce-
re: poſt qo reſiciatur paucu pane inſuſo gra-
natorum aqua: aut heſerem aut iure pullozu
cum his eisdē ſparato poma ſuggat et pruna
ante p[ra]ndiui: aut odiſe dabis ſine cu bſcoto
aqua inſuſo granatozu aut pomolu muſoziu
quando autē ſoluto ſuperabundat in tantu
vt accidat defectus: hunc defectus curatione
medicari opz qui fit ex eucauatiſſe rozabiſq
refrigeratam roſarum aquam ſuper eius fa-
ciem corpuſ fricabis. aliaq no pietermittes
que in ſubſquentibus dicemus in defecti cu
ta. q ſi et ſingultat reſice illu his que dicem:
non tamen balneum introduces. Si aut ad-
huc p[ra]ſat ſoluto dabis illi puluerē granozu
granatozu: ſtomaſſu illius inunge oleo po-
mozu aut ſurigend ozu: bulliſq oleſi ro.
tum citoniotu aqua ponticozu aut aqua mu-
zozu pomoz donec deficientibus aquis ſup-
ſt oleſi: emplaſtrices etiam ſtomaſſ empla-
ſris que de iandalo et roſa et aqua quia ac ſec
ceo aut raraeto in als diſasmecho ſuccoq le-
letelteis: et aqua miri et foliozu vitis aqua: ac
aqua virge p[ra]ſoſis et ſimilibus vt autē reſe-
cerit ſoluto ſtomaſi linies abſinthi oleo: et
ſi quidē acciderit ſtomaſi inſirmitas aut de-
bilitas ſtomaſi cataplasma maſtilibus caleſa-
ctis ſiccis aut oleo: zeſe[d]abaci caleſacto hu-
mentibus: vel oleo chereſſi in als heſeli aut
ſuſani. aut muſteſarſe alijſq amenis oleis
caleſactiſq. Sed data inſirmitate amputata ſo-
lutione. opoſtet patiente reſicere pull ſtarnis
aſſatis et f[ri]citis cum aqua heſerem et granato-
ruz aqua ſed et p[ic]ſibus lapidoſis aſſatis aut

Tertius

ſtris. Si aut defecerit appetitus diacitoniteſ
q dabis pomolu eſt: et muſi cōditum electina
rium q nucum inxta q[uo] opus est: facio mane
balneo induces oleiſq linies amentis: necno
ſit illi in balneo mo[ra] hoc ergo modo hu? se
b[us] diſe reg[ed]us est ſi quidē emollita ſuerit
natura. Cōſipata vero natura opoſet ea q
ſub h[yp]och[dr]is ſunt tractari: inſueri[ris] vtrus
a ſtomaſo necne cibus deſcederit ad intelli-
na subtili: ad inſteſtui quod colon appela-
latum est interrogaq patiēt in quo grant
tatē aut moriſa ſentat loco v[ér]tis: quē etiā
eructet ſapoſt. hec cu feceris et intellezeris q
cibus corruptus in ſupiozibus est inſteſtinozu
opz patienti mereſcenu des marchemuſuz in
quo est duraci dupl[us] q[uo] in ſi-libro scriptum est:
roaqz ſuper corpuſ eius aqua ca. interpolla-
te. Si autē corruptus iam deſcendit ad inſe-
ri ora intellaſina: cibus aqua rozari opz ca. ſup
ventris inſerit ad in ſteriora maniſestiſſe cibus ſubimmitti oz
aſſaum cluſerizariqz cu cluſteri mollienti, 4 ſi
quidem moriſa ſentat inſirmus opz cluſere
ſieri de iu[n]bis et ſebesten o[de]o tonio et viol.
ac oleo violarum et anatis adipe et anſeris ac
galline. Q[uo] ſi inſlationē ſenserit ac yentoſita
tez, cluſerizari expedit illu cluſteri quod ſit ex
eis que yentoſitate ſextirpant. vt est ſeme ap[he]
ant ſeniculi ſimilibuſq. Enucauto cu cluſere
patiēt: me[za]uro paſcas illu ex blita facio cu
eſpidabago. aut ſpinach[ys] ſquidē moriſa[]
inuenit. Si autem yentoſitatem ciceris aqua
paſca[que] cu oleo viol. aut oluaru. aut cinamo.
ſequenti introduc in ſirmu[z] balneo. ſedeatqz
in aque concham. Si autem grauitationē in in-
testinis patiens ſentiat rotulam da caſſie fi.
2. cal[ue]ſebinum fricatu[z] cu aqua calida emol
lita eius natura iure reſice illum pullozuq
3. zirebagico. ſomnum inducas: vt autem dor-
mi[er]it diu[i]tis: ſebriqz et inſirmi[ta]s ſedata ſue
rit in cib[ui] comuertes pedetentim conſueta[z].
CCapitulum. iiiij. de medela ſebriſ diei que
ſit ex labore.

Ai autem

ſebriſ ex labo-
re pati mole

ſtiam quiete vtak opz in loco qu[em]
tempors dat qualitas aut ſomno
plurimo. donec a deſtitutiſſe res
dierit: ceperitq[us] ſebriſ inclinari. hoc vii] ſiet
balneum ingrediatur in media domo ſuani
ſtet: inſundatur aqua tepida: et ſquidē cōcha
deerit continua ſupernunda[] aqua quo hu-
mectetur ab ea que acciderat ex labore ſicci-
tate illius corpuſ egreſſuſqz inſunsatur cor-
pus oleo viol. et ni[n]iſare cu plurima fricatiſſe
ſed temperata. ma[ri]meqz cōcatenatiſſu lo-
ca plurim[us] ſupernunda[]k oleo vt emollecſat
memb[ia] et cedat ſicctas q acciderat extreſſo-
nelq[us] q[ui]

Practice

neſſus ex labore. Q. si manibº corpº fricaneris ſepiº vtiliº erit tunc itex in coſchã redeat ſuper ſundaſ illi aq tepida: et ſquidem labo: ſuerit plurimº et fortis bis hoc faciat aut ter aut cers. qter. Si ho paruº ſemel ſufficiet aut bis: de hinc egreſſus balneo p horã qeſcat plenã car nibusq[ui] cibe: pullo: edo: ve extremis. Sitq[ui] eor: patio laudabilis lactucas comedat et in: itiba: et poſtulº ſercula ſepiº multiplicet: vinum ho bibat q[ui] p[er]ueniètes et p[er]currètes dabut cæse q[ui] ſunt, ſ.corpis cóplexio, etas, iſtantia têporis regio et c[on]ſutudo. Si g erit eiº cóplexio frida et p[la] aliop: ac pati[ti]s plimi ſonſueto vini: oj vta: vino têperata q[ui]litate: h[ui]z quaſtitas q[ui] de malor: ſit ch têperata. Si at h[ic] ca: la ſuerit aut plima aliop: necmulti ei in c[on]ſuetudinê e vini: ant equidê paucu ſit eiº potº paucº et viniº alb[us] ſubtile multu têperatu: plimuz doſmi: plurimú qeſcat: ſebris em facile ceſſabit. Si at ſup ſint poſt h[ec] aliq[ui] eius reliq[ue]: apponat h[oc] ide q[ui] dictu e regimê balnei et ſelliois in aque coſchã et vnctio: oleo: alio: umq[ui]

T Capituluz, v. de medela ſebris q[ui] ſit ex ira.

Ai accidet hec ſebris q[ui] ab ira e:

măſueſcere oſz ſedare iſp[er]m q[ui] ſcere ac ſeiſp[er]m iocidare et mitem facere. Cuiſ ſebris declinare c[er]perit igredi: aq plenaz ſuauiſ ac tepide coſchã: in q[ui] et p[er]ſueret têperata mo ra egrediatur q[ui] ſiquidê eſtatis e têpº ſuda: ſup corpº eiº aq fri. măſueſcatq[ui] ſeiſp[er]m et qui: ſcat: priua ſint illi ſandaluz aq rol. cápho: ra: geturq[ui] corpº eiº bibat de iuleb modicum et aqua: granato: p[er] mu: o: c[ui] nine. Cibe: frigib: eſcis et h[ui]ſid[us] vt aceru oleu oline frigidiſq[ui] pa: ratis c[ui] aq heferê: e: Granato: p[er] p[iscib] lapido: s pa: p[er] c[ui] ſale c[on]ſitis. No: aſt accipiat vinu: ęnget em iracu: diu: Ja: ſuc plimuytak ſomno et reque: h[ui]z: e[em] h[ac] oino anullat ſebrê et extirpat.

Aivero

ſebris hec ex tristitia ſtingit et cura tristitie eiº mitigatione molliri ex: pediet: eiſuſq[ui] erbylatione: letiſt c[ateſ]q[ui] andiat c[ă]ſtilenar: diuerſita

tes vt cythare et lyre. h[ui]z et tonos dulces et iiniti: sates: corporu: eiº tenuiter frica. Ingrediatur balneu: ſit in domo p[er] imersat coſche aq tem perati caloris vt eo educa: t[em] calo: corpi: ad ex: teriora m[ö] c[on]ſpetê: t[em] c[uis] reficiat têperati: vt vi: carni: b[ed]o: agno: ac gallina: pullo: u: m[us] p[iscib] h[ui]z lapido: s et cucurbitis ac citro: l[itu]s: o: bus hi: s vt h[ui]ſectek corpº. Nec ho ſemel m[ul]: ta: c[ib]o: accipiat copia: vinu: pp[ine]k ei têpatu: c[ui] aq fri. h[ui]z ſuetudinê et etatê: têpº iſtâs anni et ſiquidê têpº: ănt: eſtas e[em] frigidi: ſit locis. Si h[ui]o hi: es locis ſecretis têperatisq[ui] nec plu:

Maly I85

rims faciat ſomn: hec diebº faciat c[ó]tinuitas tis v[ic]s d[ui] calo: omnis deſciat corporis.

T Cap. 7º. de medela ſebris q[ui] ſit ex vigilijs.

Aiautem

hec ſit ſe: bris vigili: aq patienti: sopozatione molli:da eſt. c[ó]cipi: t[em] anhe: litu nari:u oleu: vi: ol: aut oleu: cucurbite ſeminis c[ó]ditu: cum vi: ol: cataplasme: tur eor: capti:

ta aq decocti: is vi: ol: minifar. papaveris cor: ticisq[ui] eius tritarum o[de]i quo: q[ui] tun: ſonec plurimú c[os]umpferit ſomnú cerebr: a: eorum h[ui]ſecten: c[ui] g ab eis c[el]ſauerit ſebris medi: a: introducatur balnei dom: u: ſup eor: capita ſui datur aqua tepida ſuauiſq[ui] omne corpº c[ui] oleo frice: t[em] diſi: giter: igredi: aq coſchã aq tepide et dulcis fundaturq[ui] ſuper eor: corpora: inter pollate: indu: ſtur vestibº et quiſcant hora ci: bo reſci: atur laudabili et ſubtili: vt ſut pulli tur di nec plurimú accipi: t[em] siq[ui] dê e q[ui] c[ó]ſue: rit potu: vini. pp[ines] illi paru: plurimú mi: tuz vt accelere: eor: c[ib]o: diſe: t[io]: c[ui] ſit vigili: a: rum extenuare diſe: t[ionê] vt eor: humecten: corpora: vinu: em plimum mi: t[em] h[ui]ſectat cor: po: a: ergo expe: di: humectationem mo: lli: r: corpo: . Illis q[ui] hec ſebris ex accitibus aſe c[ó]tinsit phibe: a: coitu: deſſecat em: corpa.

Aibec autê

ſebris diu: r: na acciderit ex: a: p[á]te: glá: do: so: alú: ve apoſtematibus calidis o: ſanguine minua: vena m[é] b[io] c[ó]petê: ti in quo eſt a: p[á]t et

cataplasme: epithimate opo: t[uno]. vt epith: t[em]a ſimplicia et stringê: tia ſint ac ex: tinguê: tia q[ui] phibe: at ſ repellá: m[á]p: flur: s bibat ex: t[em] guê: tia ſ refriger: tia. vt p[it]ſaná: . Granato: u: aqua: . iuleb p[il]li: ſemê et po: tulace . me: zaurís cibe: ex cucurbita maſſo. ſpinach: ys atiriplici buſq[ui] c[uis] c[ui] aq: granato: e: heferê: nibusq[ui]. Quiete in locis vta: frigidif. d[oe]c o: lo ſedatur diſſolaturq[ui] et mature: euacueturq[ui] q[ui] e: eo eſt. Canea: a ſut balnei introitus vini pot[em] do nec c[os]umatur mo: b[ui] hec ergo ſunt q[ui] opor: tu: t de diu: ſeritat: u vi: n[em] diei ſebru: medela c[om]emorare. Ja: n[em] aſt de medela ſebru: ex putredine i: c: ipi: em: p[on]e: mu: nq[ui] eaz q[ui] c[ó]mu: n: eſt omnibus putredinibus.

T Ca. 1º. 6: c[om]uní medela ſebru: 2 putredie.

Acimus

opostere in me: dela ſebru: er pu: t[red]ine miníme c[om]uní: tribº vi: t[em] p[rim]um ſebris caloris extintio ac aduersari ei. S[om] aſt euacuare humo: z: pu: tridí: . Tertí: h[ui]o regimê: c[ib]o: u: ac potus elec: tio. Et extintio q[ui]dem caloris ſe:

3

Liber

bris facienda est cum refrigerantibus et huc estanantibus cibis. Et medicaminibus. Et quoniam morborum medela comunitum sit febrilipsi aduerantibus febris est complexio calida et sic. medela eius et cura in rebus est refrigerantibus et humectantibus: nisi q[ui] minime vtendum est his que refrigerant et humectant simpliciter sed sicq[ui] morbi expetit complexio nis q[ui] titas: et sic complexionem corporis naturalis patientis etat[em] ac anni presens t[em]pus. sed secundi complexionem regionis: et secundi titat[em] morbi complexionis: q[ui]n cum erit febris calore forbis et acumine: 03 nos multa facere ea q[ui] refrigerant et extinguunt: vtaris refrigeratibus sicb[ui]m egressione corporis a t[em]perantia in ca lores: hoc autem comune quid[em] est quod opor tet equilibriari in omni morbo venienti ex ma la coplerione. Nec te tamen lateat medici no titia virisime tractari non posse subito intuitu 13 artificio ex arte. Sic autem posset medic[ui] morbi qualitatem titratem diligenter percipere: medicaretur aliquibus que sufficerent repugnationi eius fierent sanitas. Sed cognosciimus ex subitione quia aproximando vus locitudinem exercit[i]n in morborum medelis. Opus quoq[ui] ipfam secundus complexionem corporis naturalem esse medela. vt si quid[em] complexio corporis naturalis frigida: egemus in febribus rebus que litterer refrigerat eo q[ui] cop[us] hoc frigidum a complezione naturali plurimum elongat[i]n est. q[ui] sic corporis est ca. complexio. necesse est huiusmodi medicaminibus vti refrigerantibus minus: non e[m] corporis a naturali plurimis elongat[i]n est complezione. Sic ergo se res habet in omni morborum medela q[ui] ex diversitatibus fuerit male complexionis. medela n[am]q[ui] infirmitatum communis est corporis egrotantis in naturalem reductio complexionem. Uti mori et refrigerantibus sicb[ui]m infirmitatem anni t[em]poris presens regionis qu[ui]a inhabitat: q[ui]n si hec oia ca. aut p[la]a. necessit est maiore esse refrigerationem caloris febris extinctionem. Si vero frigida sunt oia comodus est minus extinguentibus vti et refrigerantibus. Adhuc modum opor[et]et diuerfatum omnibus ex ma[la] complezione morborum esse medela. 1. et humidorum ac sicco[rum] atq[ui] hanc qu[ui]a propositus regulam minis tra.

T. Capl[m]. x. de enacuatione h[ui]s patridi.

Amoris

enacuatione patridi his molis

la est medicaminibus quor[i]n sic illum euacuare humo[rem] qui se zorem parit: vt liquidem febris furet tertiana fiat enacnatio medicaminib[ui] quo rum est cholericum exinanire humo[re]. Si ve ro quartana h[ui]s q[ui] h[ui]ore attenuat nigr[i]s. Ob 11 quotidiana flegma euacuantibus. Si vero

Tertius

sanguinea febris est flebotomo. At vero sic posita est febris vtendum est certe. medicaminibus laxatiu[m]s que dominantem in compoffitione humo[rem] euacuent quemadmodum explanabimus. Opor[et]et autem de omnibus dari medicaminibus tantum q[ui] quantitatem ex corporis morbum generantem euacuent. Dictum est autem hoc quidem esse quod me duci non potest notitia certiffima teneri. Cosgnoscet hec autem quantum consideratio moratrat[em] artificium quantum propius accipere poterit. hic autez cognoscet qui plurimum in arte excitatus est medicina et expulsione morborum frequentationes infirmitatum longo tempore. Nec vero laxatiu[m]m in morbi opor[et]et dari principio cum humo[rum] maturnus non est nisi fit humo[rum] quidem excitatus. Si enim medicamie taris laxat[i]no et humo[rum] crassus est euacuabis quod in eo subtil[e] et teneue supererit grosser erit[s] simpliciter nihe[li] habens secund quod illum subtilit ac maturet: ynde et difficilior est eius maturatio et la[bo]r ad excoquendum illum naturu: fit[que] morbus proli[x]or. Cum autem videris infirmitatem tumultuante[m] et de loco ad locum træſt[em]: ledit[s] infirmum et concutit. Tunc iam in principio euacandum tibi humo[rum] nec suffit[n]endum donec maturetur vt quic[que] egros[t]ans. Et sciendum quoniam non opor[et]et quantitatem eorum intueri que euacuantur sed marp[em]tane necesse est qualitatem speculari et liquidem euacatur humo[rum] genes rans opor[et]et eius tantam exinanire quantita[tem] quanta opus est liquidem patientis perferat virtus: quod si id quod euacatur h[ui]s ri morbum generant[ contrarinm] est amputetur solutio: phibeaturis euacuari: niſi ſic fiat morbus ang[m]étatur: nec egroti perferret vir[tus]. Quod enim educetur humo[rum] est quo ma[time] corporus eget: opor[et]et ergo itnearis in eorum que euacuanda sunt exinanitione quin[n] infirmi virtutem ac etatem anni tempus qu[ui]a inhabitet regionem et consuetudinem euacuatiu[m]s et inclinationem humo[rum]: et virtus equid[em] egroti consideranda est: q[ui]n si fortis fuerit et sufficiens euacuandu[m] est iuxta quod exigit necessitas se mel. At vero si debilis minime euacetur: sed vtendu[m] est refrigeratiu[m]s et restringentib[ui] dos nec virtus redeat et t[ui]c adhiběda est enacnatione eorum que opus. Ob si virtus debilis est me dicina non forti 13 paulatim que opor[et]et euacuabimus pluribus q[ui]dibus ne forte immutata virtus deficiat. Intu[e]da q[ui]n infirmitas t[em]pus presſes ac regio in enacuatione: q[ui]n si etas tuuenis est et t[em]pus an[i]i ver: aut antinu[m]s et aer t[em]peratib[ui] et regio ſi[mi]l: ſemel ebarti purgāda oz. Si a[i]t etas fit p[uer]itiam vel senectus et t[em]p[ui]s q[ui] d[em] est aut etas aut hiems. torpo[t]: aer calid[em]

Practice

Maly 186

grani calore aut frigid9, regio9 frida vt septè
trionis: aut cala vt est australis nò euacuet in
firmus: qo svrget necessitas exinaniax paß pli
bus vicib9 hec qz in loco opz intueri têpus q
euacuare necesse est. Et si qdè estas est sup-
rius vomitu eprotu euacuet. Si ait hiems la
katino medicamie sicq cù ppinas medicamè
in estate di aer est fridus tpe quo nàlis calo:
per omne disperlus est corp9. Cnàtitas qz
euacustions intuenda est er còsuetudine pa
tientis: qm si infirmus est q laxatino còsueue
rit esetoq euacatione euacuet etrum opus est
omni post posito timore: at ho si nò còsueue:
rit cù timore euacuet: qv vomitu pronocàti
còsuetus est purgari medicamie nò laxatino
aut laxatino et nòvomitu: eo quo còsuenit eu
cuaritz modo. Còferètus em è et illi vtilius.
Sic quoq in evacuatione q flebotomo fit in-
telligèdi è: hec est si flebotomo purgari còsue
uit: est quoq q egeat sanguine minui: sâguine
iuxta qo op9 è subtrahas. Si ho mime sù-
uerit pedentim edcas minui: qz est opus.
Cintuèda est qz materie inclinatio in eu-
cnatione celebrâda: qm qdem si mâ longa et
in parte epatis est iclinata et est in gibbofo la-
tere euacuabim9 medicaminib9 vinâ: puocâ
tibus. Si inclinat in psfundo latus mâ: erina
timus medicaminib9 laxatinis. Qo in sdi par
tes atq ad supiora eius vomitu euacuet.sive
ro ad inferiòza laxatuo. At ho sf ad infestia
cisteri purgâdus est hoz. His collatisibus
euacatione librâda est in omnibus morbis
e passionibus cù euacuandù quid erit.
CCapim. ri. de regimine. se. per victum.

Er victù regimè opz fim
morbi esse näz
ac tpa eius. fed è scòm infirmi vir-
ture ac còsuetudine. fed è secùdz
corporis signrâ appetitufsç incli-
nationè fed è scòm q accèditur: ac iuxta q ac
cidùt egroto signa accidentia a porrectioe p-
hibëtia cibop. Et nä qdè morbi: qm ch febrizù
ceterorùzq morboz: quedâ qdè sint acute: que
dâ ait diuturniozes et longe. O3 infirmi regi-
mè scòm morbi disponi in cibis acumè ac ei-
vilatationè. Et qm acutop morboz diuerzita-
tes multe sunt et qdâ q peracute süt i vltio acu
mis atq hç q i. y. aut. iy. aut. iii. aut. v. finisù
die qdâ ni simpliciter acute. q ad. vy. ix. ri. ertè
dunk diè. qdâ qz ad quartùdecimù. fed è qdâ
acute sunt: fed è in eis mora: atq hee süt que
xiiij. trâsgrediètes ad. ex. ptingùt: qdâ ât his
tardiores quoz solum ordinè erponem9 loco
quo de morboz? tractabimus naturis et tépo-
rib9 eotù. Si quidè in vltimo fuerit morb9 acu
minis et dietâ quoq in vltimo subtilitatis esse
expedit vt aqua pura cuz iuleb mixta aut vio
lato srop, aut aqua mellis, aut squinsibin. Si

aüt morb9 è q ad. vy. puèlat: huic aq ordei cò
nenit cù zaccara et iuleb. aut viola? siro. Qo si
ad noni pueniat et qrtùdecimù aquaz dabis
ordei cù sua faria aut aqua: ei colatâ bis in
die aut aqua qdè ordei i diet: pn cipio: ei ait
træseutè medio mezanp cù cucurbita et spina
ciys alîfsq sibib9 q pseftia tenueris: sic le res
h3 in morboz regimie q min9 acuti sunt hys
fsq q grossiora sunt. Ætiuscùzq ait morb9 acu-
tior è cibù subtilorè eè quenit: chto ait min9
acut9 q cibì grossiorè eè decet. Dabis et qibus
dâ in morbis aqua ordei subtilè in longioris
bus aqua eius cum purgamento suo. Porro
in morbis plixitatem habentibus vt tertiana
nò pura quotidiana: quartana similefsq his
morbi pioxi grossiorè desiderât dietâ et non
subtiliari: auseaturq3 eius titas donec ad
stati morb9 perueniat. Si eteniz in huiuimo
di morbis subtiliariis dietâ fortiſſis esse le
curus non poteris quin cadat virtus in statu
morbi: nec erit fortaſſe infirmitati virtus qua
reſſtat passioni cù ſit morb9 circa statum for-
tio: ch fuerit. Ideo ergo expedit diete subti-
liationem et diminutionem in pioxioribus
morbis circa statum fieri quo virtus occu-
peſ tuc tpis in aduerſando egritudini Æten9
lupatâ effuget. Còparauerit ait antiq me
dico: infirmi virtutè expèſis: morbi pegrina-
tioni medici pegrinatî. pegrinâs näqz expè-
ſas extimat itineris ſm virtutè et lògitudinez.
Sic è medicus virtutè morbo reſſentè com-
pensat ſm ipſus breuitate et longitudinè: et
ſi quidè viderit morbi brenis esse ſpati: sta-
tusqz propinqui. cibì subtiliat et inminuit. Si
cut pegrinans cuìus est pegrinatio piorima-
vnde è expenſis eget breuioribus. At vero ſi
morbi plixum aiadueritivirtutè a principi9
còſerunt egritudinis ne forte ntus deficiatve
niète ergo status tpe virtus forſtus est ſle pe
grinans ſi lògè est iter longiores appat expè
ſas: ne forte eius deficiant expenſe anteq ad
locum attingat. ppoſtitum debiliteturq ac de
ſkiciat virtus. At vero diete regimè ſm mor-
bi tépoza ſic opz esse. Como duz est in morbi
principi9 cibum ad Grossitè inclinari. ne forte
infirmi ſiat tràſtus de Grossa ad subtilem ſe-
mel dietâ: no ceatqz ipſi ampli9 diffusaturq3
eius virtus et debilitetur. Dehinc ante3 eius
iminuatur Grossities paulatim et p dies vòec
morb9 ad statu pueniat quo qdè opz dietam
tempore in vltimo esse subtilitatis: vt est pran
di dimittio ac ininiti iuleb. aqua mellis viol.
srop. ne virtus in cibop occupek digestione:
conuertatq3 oem ſui curâ ac morbo reſſten
dum expellèdiqz. Ut vero cepit morb9 decli-
nare: cibus quoq Grossari incipiat: regendit
q3 reſurgentium ab infirmitate regimie e Gro-
tus. Diete porro regimè ſm infirmi virtutez

2

Liber

contekplari os et il quidè patiètis fortis è hntus,
pacutus morbus flaquez ad statû puenerit res
bes hunc iubriti plurimum ciborum dumissioe
et iuleb ac viol. sirop. cum aqua téperata. q[ui]s
debilis est virtus nec morbus acutus: status
quoqz remot?, infirmu hunc dieta reficies ad
grofum inclinâti sepius et paulatim. quo h[uius]
côseruetur ad status vlgqz morbi tempora. At
vero et il virtus fortis et status longius post-
tus hunc cibo reficiimus infirmu téperato se-
mel t[em]. At il virtus fortis et status morbi, pr[ati]
mus subtilez dabinus cibum: atq[ui] hoc est vt
olo victu amputato, s[ola] vta[que] mellis iaqua ac
iuleb. q[ui]s téperatâ sentim? virtutè statuq[que]
motu téperato reficiatur infirmus cibo semel
t[em]. At si vi rute téperata stat? instat proxim?
cibus erit infirmo subtilis et sepius. Angu-
tum etem Grosfities cibi virtutè quidè auget
pariter q[ui]s morbi cōtraq[ui] subtiliatio cibi et im
minutio h[uius]tutè iminnunt: if[]sm quoqz extenuat
morbi. At h[ui]o cib[us] in suba téperat? sua et quâ-
titate virtutè et nuo tuetur loco. if[]c q[ui] op[que] re
pletione morbus fuerit ac virtus fortis subti-
liari cib[us] eiufq[ui] iminui quâtitatez. CC[ui] ho
ex euacuatîone fit morbus: et virtus est debilis
cib[us] vtile è e[que] groflusz: iz[ui] el? iminuèda est quâ
titas: h[ui]q[ui]s in die sepius apponèduz et non se-
mel. Cu autè est fragilis virtus ex repletione
morb[ium] aut cum virtus quidè fortis et valens et
morbus exinanitione cib[us] e[que] in suba ac quâ-
titate couenit temperatû. CO[b]seruâduz è etis
regimen fm anni t[em]pa ciborum. Si etem estas
fuerit ante[que] meridies transeat piandendum
da hora. l[ui]qua naturalis validus est calor: s[int]
q[ui]s oia quibus infirm? reficiitur frigida actu: vt
s[ia] voluntarie illa suscipiat et in quib[us]q[ui]scat.
Q[ui]s si tempus hiems est: circa meridii cibi
fit hora c[ui]z naturalis calor: fortis est et in o[es]
diffusus corporis ptes. fitq[ui]s q[ui] ciborum sumit vel
medicaminis actu calidum atq[ui] hoc modo in
cibus faciendum est morbis. C[est]imatio aut
ciboq[ui]s fm cōsnetudinè talis est. Intuendum si
fuerit infirmo in sanitate sua cōsnetudo cibo-
r[ui] copia: h[uius]cno op[que] p[ro]hiberi a cibis tâ et si
morbi n[ot] expectet natura. Si em phibueris
ili cibos virt? diffolutur ac deperit: q[ui]s cibo
r[ui] illi cōsrueta est paucitas: h[ui]c o[mo]dis arcen
dum subtilibus refice. Si em Grosfiora appo-
nes virtus n[ot] substinebit. et granata debilitat
et debilitata perit c[ui]s qua et infirmus etiam si
morbus minime fit acutus. At vero ciborum
ponderatio fm corporis figurâ. liquidè corp[us]
rarum fuerit pl[ui]mus h[ui]c a cibo arcèduz m[ime]
indicam? paſcend[ui]q[ui]s fm q[ui] morbi expetit na-
tura. At si sp[er]ſum egrotantis corporis aspere-
ris cibus h[ui]c iminuèduz ac subtiliādus est:
q[ui]netiâ phibêdus liquidè in dicaueris. C[seq]
tur ciboq[ui]s indici[us] ſuz acceſſionu[m] t[em]pa. C[ōſiderâ

Tertius

d[em] em ſi febris fuerit imobilis et minie varie
bilis: nec mixta phibêd[ui] erit patiês acceſſiês
tpe et a[n]e ſer horas donec idurat calor: et actio
deficiat. At[em] ſinò pati[que] ſirm[em] do[que] ſebiz o[io]
deficiat n[ot] o[z] illi[us] refici d[ui] calor et ſup[or]ib[us]v[erb]
iteriorib[us] è corporis aut i o[ia] diffusus m[ê]biza. I[z]
c[ui]s a p[ecto]re ardo: ceſſauerit avêtre et in his
leuiat[em]loc[us] ad extrêa t[ê]det. In t[in]uis aut[em] ſe
br[ub]i patiês cibo arcêd? è d[ui] difficulti[as]ſuge
ſeb. hec em ferêti? et vtili? mag[que] digôni eo[ui]
q[ui] ſumunt deſceſuz accelerâs cib[us] pp calita
t[em] lêitatê. Si est actionis et difficultatis ſeb t[em]p
patiês: reficiat; occupat a refiſtêdo ſebri na
tura a ciboq[ui]s digône: ſed et ſtomacus cum n[ot]
naturali fuerit caleſtus calore cibos non
digerit et alterantur in ſebris materiam: qua
augmentata morbi tempus producitur topl
latio venis ſuperuenit. Quando autem ſebiz
est acceſſus variis et incertus et minime o[d]
natus: t[em]cuz necesse fuerit in firmu refici di
ponend[em] est regimè ciboq[ui]s ſecundi appetiti
infirmi: eiufq[ui]s ad aliquâ inclinatione. C[ôſide]
randu n[am]q[ui] est ſi infirmo multi ſunt vtiles et
côferentes cibi n[ili]s q[ui] quidâ minoris ſunt vt
litati[que] ſi infirmi aia ad minus inclinaturile
appetitus egroti ſequendus est: dabiſ[que]
defiderat cib[us]. C[ôſer]t[io]n: en[em] est illi et vttilio
[que] corpori eius melior eo q[ui] libentius suscipit: ſſe
et in o[ibus] alibus faciend[us] r[ò] approbat q[ui]
curandus è morbus aliquis. In m[ê]ſurando
aut[em] cib[us] ſm accidentia que infirmu a cibo
hibêt intuend[us] liquidè in ſtomacho ſuperflui
tas est ciboq[ui]s aut in y[ic]ſeribus et intefibus cra
pule o[imodo] reficiêdus n[ot] est n[ili]s ſtomach[us]
purgetur et intestina crapula vacuen[em]. Sic ſi
quando euacuandi fuerit necessitas infirmo
aut laxatino aut clisteri aut a ſiapho aut des
niq[ui] flebotomo aliuſq[ui] cibum non oportebit
dar[em] niſi post euacuatione corporis ac purgatio
n[em] Potus aut regimè in tria dinidik aquâ me
dicinalè potu? et vinu: aque quidè est refrigera
re et humectare: et ſi quidè ſebris è de t[in]uis
et v[ientibus] vt cauſon maturitatiſq[ui]s ſigna iaz
tuſa n[ot] quâ potare frigidam: nec principaliz
aliquod m[ê]bizonum debile: nec apoſtema h[ui]
ab a[que] potu fridiffime minie arcèduz. At ſi ma
turitatis minie ſigna app[è]t virt? est debiliser
cellentiſi aliquod m[ê]bizon apoſtematici. nec iſſi
mo ab[que] bibêdi fr[as]z q[ui]nè h[ui]c o[lo] fridio[que]
po[rectione] phibeas. Sed et ſi t[em]s est estas
q[eb]ris in acu[n]mis vtlio et marie ſt[ato] epate de
billibus arceat q[ui]nimo aquâ téperati frigo[us]
ris propina ſebre aut c[ost]antiâ tenête perio
dic[em] a[que] o[z] pat[è]i i[pp]inari frigidâ acceſſi-
nis ei[que] medio t[em]pe. At vero in principio nullo
penit? m[ò] aqua frigida è p[mi]ttêda. Si ſi aut[em]
ſebris minime acuta ſed humo[rum] crudus p[ro]

Practice

Maly 187

híbenda aque frígide potio. Csi enim pluri
mú fumat multas fonet:yt è apud hypo.egri
tudines in libro acutorum morború. Immo-
ratur eius p. mebza infuſo. ac deſcensus diffi-
cilis fit: maturatio differtur & pioſoſatur eius
moia in stomacho: facitq[us] in pluribus inſirmi
tatibus vêtri vêtoſtatê. 2 liquidè còtigerit ſto
dominatê eê cholerà corripitur aqua 2 i cho-
lerà couerit. Cúq[us] poſt téporis lòſitudinem
ad intestinu deſcederit teiunú nò facile ab il-
lo ſeparatur & mittitur ad epar 2 renes : pect[
9] & pulmonè. Que cu[us] ita ſint nec vimaz piono-
tat nec ſtim extinguit in hac habitudine. No
e[m]n facile a ſto mittitur nec ad profunda mer
ſitur corpís. Ó ergo cu[us] quibusdam d[á]da è ſi-
ropis vt iuleb aut ſquingibin. CM. edificiales
a[ut] potus quid[à] quidè ſquigibin 2 est potus
ſebricitantib[us] op[ut]nus: aut ſimplex 2 è con-
ferens caufon patietibus 2 cholericas ſebzes
refrigerat e[m] 2 extinguit 2 incidit humoris.vi
ſcostatê: ſubtiliat immittitq[us] ad venas: oppi-
lationè aperit: humo[re] education putridus níſi 4
tuſſi minime puentit: ſed nec intestinis ad que
humor deſtuit acutus excoiriás ea 2 educens.
qui a[ut] ex ſemibus factus est flegmaticis p[ro]
deſt ſebribus. Amplius e[m] ſi diffunditur & ſub-
tiliat v[í]namq[us] p[ri]ouo cat. At ho iuleb refrige
rat 2 extinguit ſtim mitigat: est 2 quidez mel-
lís aqua ſubtiliás incidenſq[us] ſlegma ſine forſi
refrigeratione: est 2 ſirop. viol. emolliens na-
turà aſperitatê liniens canalium pulmonis 2
pectoris acu[n]c[us] ſeder. Uníu autem caleſacit
ſubtiliat: corpus c[ó]ſoſtat: diſgestionè procurat
níſi 4 ſebricitantibus ex cholera minime con-
nenit: ſed nec acutas longaſq[us] patientibus ſe
bres vt tertianâ nò purâ: quartanâ 2 quotidia-
nâ. in quibus cu[us] maturitatis vestigia appare-
bit: vinu[ſ] subtile d[á]du[ſ] est q[uo] inter noui vetuſ
q[us] mediu[ſ] ſit. parum téperatu[ſ] adiunabit 2 e[m]
nam ad maturandam materiás 2 ſubtiliás ad
cum harum ſit ſebzíu exeritatio de Grossis huo
ribus. At vero ſi ſit 2 in capite granuitas minime
dandú est cum ſit eius ventriculos replere ce
rebriz ſuperfluitatibus. Caloris ením fui can-
sa eins elevatio ad caput acceleratur: elenat
q[us] qui in corpore ſunt ſecum humo[res] vtilie at
est debiles patientibus ſebzem: ſi virtus deb[í]
lis ſit maturitatiſq[us] ſigna manifesta, ſi detur
aquosum 2 subtile. Ad h[ú]c ita q[us] modum op[us]
eſſe regimen cibi ac potus in oibus p[ati]nioni-
bus 2 morbis: faci[ſ]s h[anc]tibi regulam qua
egrotanti cibum porrigas 2 potum: hec ergo
sunt que nos op[out]uit ponere de c[öm]nuni regi
mine in ſebribus que er putredine ſiunt h[uo]
rum: medela autem ſingulis propria ſimplex
lam deincepe incipienda est. Tertiane pure
regimen pr[ui]mi incipiendú eſt.

CCapitn.xij. de tertiana pure ſebris medela.

E

T quoniam ex his quæ dicta sunt dicimus medelæ putridæz: ſebrius elle per extinctionem caloris: et puridi enacuatione h[ui]oris: et tertius na ſebriſturoq[us] eget: níſi 4 calor[us] in tertiana ſi ſit pura ſoſtior[us] 4 amplior[us] ac ma[no]z est materia cu[us] h[ui]z ſebrius ſit aduétus de cholera.ru. que ceteris est c[ó]p[le]tior[us] calidi[tor]us h[ui]oribus ſubtili[os] materiét: magiſq[us] necesse habem[us] ca lozem extinguere 4 m[á]z euacuare.INO e[m] 2 per o[ia] cu[us] inceperit ſebris hec natur[à] emol liri expedit: ſed his que refrigerat[us] cu[us] mollificatione.vt est duo[us] aqua granator[us] cum ſuis adipibus 2 zaccara: ſučè etiás p[ru]no[ſ] 2 a[que] ta[marindi. caſt[us].f. aut cu[us] a[que] lebelabi: in q[ui] deſtrica ta ſint ſurízidacum in al[caſſa].f. aut zaccara. aut ſirop.r. repetit[us] cu[us] ſquingibin aut aqua.r. de vnoquoc[us] turta 4 q[us] opus è. Si ho cu[us] ſebre ſit c[ep]halea 2 turbato [cl]isteri vti op[us] molli in quo è orde[n]i inuſe ſebest[è]: níniſar: cathemia. ſurfur viola[ſ] oleuz, zaccara rubea: 2 m[uri] 4 ad iveriòza trathatur materia. Sit a[ſit] patien[ti]s loc[us] frigidus qu[em] excuſſerit aquilonis ven t[us]: ſi quidem temp[us] fuerit eſt[as]: 4 ſi hiemis est temp[us] in téperatis loci aeris. Cú autez euacuaueris egroti[us] mane intuearis: 2 ſi quidem dies est acſessionis aqua[que] granator[us] d[ato]bis ei muzo[ſ] 2 iuleb. cu[us] pauco poſtuſace: ſele diligêter trito: aut aqua[que] tamarindop[us] diligen[ter] fricato[rum] colat[us]: cu[us] aqua melonis indi: aut aqua citroli cu[us] poſtuſace ſemine aut ſp[odio]. pp[in]abis a[ſit] ab acſessionis h[ora] poſt termi[na]tionè rigor[us] aqua[que] plurim[à] frigid[à] ſi qu[em] deſt[us] 2 e[pati]nò est debilitat[us]: mar[ſ]ime a[ſit] ſi h[ui]m[or] maturus ſit. pulchriás e[m] habet actionem in calo[re] refrigerádo. Causas a[ſit] aqua[que] dare f. h[ora] acſſion[us] ſi quidè ſuerit tertiana ſe[br]is nò pura: aut alie ſebzes 4 accendunk: níſi ematuratio manifesta ſit: hec e[m] h[ui]o[re] crudi ficat augetq[us]. Die a[ſit] 4 ceſſauerit acſſio da[ſis] illi aſefelèbe.a.r.l.3.vſq[us].l.cu[z].x.3. z[ac]care aut ſirop.vio.vt a[ſit] po[re]rereris ſeleſembe ſuc cu[us] poſt. iiij. h[ora]s ſquingibin p[uri] a.r.3.vſq[us]. rr.cú a[que] ro. granatu[ſ]q[us] ſugat muſi. Nò enim o[ſ]z dari ſquingibin statim poſt orde[ui] aqua[ſ]z: ſ3 nec cu[us] ea miscere ne forte anſ[ch] digerat: illa[ſ] a[ſto] emittat nec paſcaſt: laudabiliter corp[us]. Am plus orde[ui]a[ſ] refrigerat 2 h[ui]ectat 4 ediu[ſ] in ſto est ante[ſ] digerat 2 ad epar mittat ac fiat ſanguis. Sz nec inco[gru]ſi erit ſquingibin pa[tienti] dari ante orde[ui] aqua[que] h[ora]: hec e[m] plusi[mi] c[ó]ſonat nature: p[]cedit e[m] 2 elimat que in ſto ſunt 2 intestinis ac venis: emittitq[us] que in eis ſunt vi[ſ]a par[ã]s orde[ui] a[que] quo citius cum digesta fuerit diffundat. Dehinc a[ſit] quatuor poſt orde[ui] aqua[que] h[ora]s ſquingibin rurſum d[ato]bis quo orde[ui] a[que] ſto 2 intestinis ſubtilib[us] ad

2

3

Ziber

epaſ, facili? trāſeat. poſt hora? no plenazmec
zauri dabis de attriplicib? ſacti cu cunurbi-
tis. ſpiachys, bleta, cabezi, lactucapradicib?.
Quodcui? ſens fuerit cu granator? aqua ac
portulacap? aq? heſerè cuz amisdalap oleo,
aceto aut medulla citrolog? et cucumeri lactu
cas portulac? refrigerat? cu aqua heſerem et
granator? muzo? aut prunop recentium aut
aqua zezeri in al'gerſeti et ſtia de cibis ſridis
vtilia nàq? ſunt hec hâc ſebre patiètib? , yt aſt
hypocras in aphorismor libro? hüeactātes ci-
bi coſueniunt ſebricitantibus obibus magis at
pueris et mulieribus: et quorunz ſunt hüidioreſ
cōpliciōes: qm medela eſt inſirmi ad prptum
reductio ſtatum et naturam: ſebzium autè eſt
corpora caleſacere et deſiccare: egentq vt re-
ducantur ad habitudinè naturalè his que re
frigerat et hüeactat: pueri at ſt humidioris iuue
nibus ſunt complexionis mulieresq humidio
res viris: quare in ſebribus humidiorib? egèt
vt ad naturalè redeant ſtatù. Opz atſt cuz his
quoq ſi tépus eſtās fuerit cibos eozui cuz ni
ne reſrigerari hoc autem cavendi in his quo
rbi ſtomachus et epar debiles ſunt. ſacta no-
cte accipiat aliquid, ſropi heſerè aut aquam
granatoz? et ſpodi: portulace ſemen lehabuz
feminis ptilij: de vnoquoc? ſuxta q opus eſt
cu aqua frigida. Acceſſonis vero die ſebris:
aquam ordei minime dabis differes prandis
donec oino finitatur acceſſo: aut in tépoze al-
leviationis eius. Si vtilmo erit diei tépus in
al'tipus eius no incongruì erit tunc diei prin
cipio aqua? propinare ordei ad ſubtilitatez in
clinantez: nec ceſſabis inſirmu? regere reß? re
frigerantibus et extinguentibus donec ſigna
maturitatis aſſerat vina. hec em ſebris ſi pu
ta fuerit septem tantum in pluribus circulis
abſcinditur. Ut atſt ſigna videris maturitatis
apparentia patientem temperati caloris idu
cas balneo: quæ ſedere in media facies domo
balnei. Rozabibq super eſi dulcem ac tempe-
ratì caloris aqua, vt et diffolatur ac mea et
cōpleatur eius maturatio. Sed nec quidè pec
caneris ſi huins ſebris pure dnum poſt vy. in-
dueris balneu dié etià ſi no maturitatis ſig-
na appareant: eſi ſt hac in ſebre materia ſub-
tilis et pauca: ideoq faciis eſt diffolutiōs ma-
gis autem ſi confuetum egrotanti eſt intrare
aut omni die aut ſecundo vel tertio balneuz.
Quod ſi appetitus inclinatur eius ad balneu
tam conferètus erit. Sit autem qua ingredie
tur die tipo ſebris vacuns et ſtomachus eius
cibis omnibus. Ut autem indueris plurim-
mum patientes fricare noli ne forte fiat illi fa-
tigatio. Sed ſit omnis tua intentio vt intrane
rit aquam temperati caloris ſuper effuſione
ſacere vt materie ſoluantur reliquie: humecte
turq ſicitas corporis ſupereſſundes autem

Tertius

aqua ca. corpori paulatim. Si q[ui]p[ro] primo aqua
tepida, dehinc ad calorez paululuſ inclinàs,
Dehinc vero aqua temperati ſit caloris cum
ſit contrario ad contrariuſ trāſitus ſemel ma
lus in omnibus. Eſseſt autem balneo cos-
ponas aſſignato regimine: et ſi quidem anim[
]p[er]ſus inclinatur ad quofus lapidos p[ic]ſes
aut pullos paruos no incomodu? erit illu ciba
richuſteant em' corporus. Opoſtuni at[que] ſunt illi
p[ic]ſes cu ſequebago et pulli cum heſerem aut
aqua granatozum hisq[ui] similia. Q[ui] ſi patien
ti accidat ſubuerſio ſentiatq[ui] in ore choleras
n[oe] inutile erit vt[em] vomitu cum ſquingib[ui] et
a[que] calida ac ſtomachu? mundare: cui poſt vomi
ti dabis ſrop. Gra. aut heſerè ſrop, ch[ui] aqua
ſri. Caveas autem illum ab omnibus cibis q[ui]
bus inſet acumen ac p[unctio]: medicamintuſ
q[ui] vtatur quiete et vacitate. nec ad ira[que] addu-
catur et tristitiam. Conſortant ſenim hec cho-
leram ru. Si ergo d[ui]s ſebris tertiane. ſ. pure
hoc vtatur regimine: septimum vero trāſregre
dietur ſebris eius diem terminabitur autem
quarto aut quinto ſertoue círculo.

TCap. 13. de tertiane no[que] ſebris medela.

Ertiana

porro non vera ſebris est lógi
ris tépotis: acceſſoq[ui] eius horis
rui. lógiorez: nec è cu calore et? acu
men aut morſura. ſicut in loco in
quo ſigna descrip[im]us dictu? est. hec etenim
ſebris mag[ui]ne et flegmaticis est et cholere ru
bee admixture: maiolq[ui] est calide m[ae]: qua-
re plurima adhibéda humori enacuatiōs cu
da. Oto at[que] et in oibus vina c[ó]sideranda est:
palpandeq[ui] et c[ó]sulende arterie: et ſi q[ui]dè vinà
videris tinctà: et in arterij[us] celeritare o[z] patiè
ti dare primo quidè ordei aqua tribus deind
ceps horis aut. iiii. ſquingibin. et aqua frigida
et pul[que] reficies aut ztrebazi ture: aut cu a[que] hec
ſerem: aut granatis hoc at[que] die quo ſebris no
accendit. Cu em[im] habet hec longitndinem
ſebris no[que] accèſditur. Cu em[im] habet hec lon-
gitudinè ſebris op[que] custodie virtutis adhibes
re diligèt iavq[ui] ifirmitatis ſtatù. Acceſſiōne ho
die mezuaro reſk[ie]: aut cucumeris: aut s[ire]t in
al' citruli medela. Reſrigerat et em[im] hec h[ue]cctat
vinàq[ui] puoc[at]. Sit at[que] hec acceſſione finita.
Intuearq[ui] nàz o[que] q[ui] ſi dura et ſicca ſuerit: mol
lièda è caſſ. k[ar]otula et terégebino aut tamarin
disch[ist]itate q[ui] têpaſ n[am]. No em[im] eſionè comodu
è h[ui]s q[ui] ſebris magnà p[ri]cipiùs ſacere: doce m[ae]
matureſ: dehinc dabis ordei aqua p[er]q[ui] ſquing-
bin hec q[ui] die q[ui] tip[que] ſebris ceſſat. Acceſſiōne isve
ro die ſquigibin. pp[ina] solu qu[em] o[z] m[azauris]
p[er] acceſſiōs finè refici. Uenîte: vo ſi firmi ſep-
timo die: ſi alij[us] vider[em] maturitati ſigna app[er]
re ià t[ui]c eſiare icipies aut laxatuo? aut voiti
aut v[ie] puocatiòc. Et laxatiu[que] q[ui] erit abſtus

Practice

Daly 188

kal decoctioam ablinthi hac ifebre vtilitas
māifesta est modis & plurib: vno quidem qm? i
eo est pōticitas: video qum stōm & ſoſtat cù hacti ſe
brie stōus debilitetur flegmatis incoomoditate
qum coſfortatione illi opus est vt cibus p[er]ſi
ſigerēs flegma no generet. pluria nāq fleg-
matis g[ian]iōn ex debilitate p[uenit] ſiō cù no
ad bonā valeat cibo? diſſationē. Scōo vero
qum vinaz p[u]ocat vel ercitat abſinthium ſua
ſlegmatici humoris ſubtiliāſe et aperiendo
meat? Tertio q[ui] q[ui]m in eo virt? est attrahens
calerā ru. q[ui] etiā chimorō est radix h[ac] g[ian]
tiō ſebri. Nō oſ t[ui] vti abſinthio: niſi poſt ma-
terie ematurationē. ſi etem ante vteris leſio
ſket māifeſta. Abſinthio nāq duē ſunt ſtūtues
cōrrarie: altera ſtrigēs: altera ho ſoluens: q[ui]
vtaris an maturitate arctatione ſua cruditatē
auget māe? et duritiē: difficilis[que] fit ei? diſſolu-
tio. At ho laxatia vult huōzem laxare ātus.
nec p[ha]nalet eius repulſa cruditate: q[ui] ex re nāne
ſit leſio laxatino et aſtractino in al' labo? et al-
terato debilitatur? virt? eius. At ho ch poſt
maturationē q[ui] v[it]k abſinthio: pontica q[ui] deq
in eo ātus & stringēs m[é]bra & ſoſtat ac solidat
qui? etiā eā urbiti ad expel[le]das edueſa-
[que] materias q[ui] ſua ſubtilitate obediētes cito ex
eunt: ſine leſione aut nature moleſtia. Op[ur] multis
et t[em]pibus lebelabo vti ch turbit modi-
co et beſſaigo in al' beſargo ch zaccara aut caf.
ſi rotula iuxta q[ui] iperabit neceſſitas: trocifics
ēvtere beneſegi qu[ui]q[ui] hec e[ſ] assignatio. I[ns]m
mun[que] viola? recētiu, 3. y. turbit albi. 3. j. ſcau.
oboli. 5. ſucci liq. 3. 5. terātur o[ta] diſligenter et
ſubtiliſtme criſben[que] p[ano] ſumāturos c[ui] his
zaccare ru. 3. v. bibāturos c[ui] aq ca. eſt e[mi] opti
mu medicam[que] huic ſebri: eſt e[mi] hui? trocifici
colerā ru. laxare et flegma. I Nec ho vtěſdi vt
ſepe iā dictiē e[ſ] laxatino: niſi prius huōz matu-
rus fuerit eiufus vidēbitur ſigna: niſi q[ui] deus
multuſa ſit paſſio. de loco trāſitura ad loci.
t[ui] etem evacuat[i]o vtěſdi nec e[per]pectādu am
plins: ch ho no tumultuat huōz nec ſigna ap-
parat[em] maturatis nullo m[ō] latatino vtaris.
Si e[mi] ſeceris q[ui] ſubtilē est in huōze enacuat
Grossi[que] remanet ſolā: cui? et difficilia[que] matu-
ratio: huōz nāq ſubtilis ſi ch ēſſo e[ſ] illu matu-
turat et ſubtilitat: ynde et ei? faciliſt fit matura-
tio et poſt maturitatē exi? Op[ur] et ſi m[ā]m ad
epatis latus videris p[er]ſundu inclinari et ad ve-
nas et iestina clisteri vti: et ſi humor fuerit fleg-
maticus cliftere fac caliduſ quod intestina la-
nat a flegmate. Quod ſi humor dominās ſue
rit colericus clisteri vtaris inter lene tempera-
to et acutum. q[ui] ſinclinatur ad ſuperio[ra] hu-
mo: atq[ui] in partes oris ſtomaci: inuenitq[ui]s
in o[ze] amaritudinē et morſurā ac ſubuerſionē in-
ſirmus: euacuatio p[er]vomitu celebrianda eſt
poſt prandiiu: faciliu: e[ſ] n[ep]e eius exiſtus cum

plurimorùm, ſit expulſo lenio: ea que p[an]co
rum est. Sed et quoniam humor immiscetur
cuo ac facilius ch eo egreditur. Porro ſi h[ac]
in ſebre d[ui]ans humor: est k[ati]ſic admisceri ch
bis ſubtiliāta op[ur] et incidēta vt fautенegam
ſatureſiā fugilee. Q[ui] ch d[ui]ans e[] colera q[ui]s\ infirmo da orde: p[ic]ſes receſes acetum in al'ac-
scutu stiba et ſiha.vt aſt enacuaneris illu vo
mitu op[ur] mundare stōm ch vomitu daro ſqu
Gibma aqua calida nec permittas in ſtomaco
quid cibo? vel aliud. Q[ue] vt purgat[ui] intelli
ges op[ur] ſtrop. aliquem des pomorum ſimpli
cium. Si vero humor ad G[ib]boſum lat[em] e[pa]
tis ickinari videris illuq[ui]nem hypothiſdrus
dektris grauitate facient[em] medicaminib[que]
nā puocātibus vtere ſiſiter q[ui] cibis eadem ſa-
cientibus. Si aſt quo vteris vina[que] puocans
medicam[que] no ſoſtuitur calidu: vt ap[ri] decoctio
et feniculi. Medula gran[que] melonis feniculi
ſem[em] ac pastinace ſiueſtris hec equalib[que]
pti bus ſumpta tere etib[em] de eis. 3. y. cum inleb
aut ſingibin ſomni tpe ch aqua frígida. Q[ui]
ſi videris ſebri p[lo]ſari ſpeculare: et ſi q[ui]vide
ris ſanguis dhationis ſigna manifesta vt cor
poris rubo[re] pulſus magnitudinē aliaq[ui] q[ui]
xim[que] ſigna in alio loco: venā minue aq[he]lā et
educas ſanguinis ch[it]atate ſm q[ui] eſt āt? et reli
qua o[ia] q[ui]bus euacuatio per flebotomis ne-
ceſſaria ſignificat. Utaris a[ſt] restaurātib[que] et
ciba pullis aut fr[as]quillinis et trocificos ſp[od]i
d[ui]a emollietés o[ie] ex e[ragi]u, j. c[ui] 3. ſingibi
c[ui] aqua fri. Si vero minime dhationis ſangui
nis ſigna ap[pu]erint op[ur] vtaris medicamib[que]
que flegma euacuè t[ui] laxatuis tu vomitu ſi
cut iam dicti eſt. Sit a[ſt] t[em]ps inter euacnatio
ne: et euacuationē tanta ch[it]itas qua poſſit con
ſoſtari cop[que] et humo[re] maturare nec 2tinuek
euacuatio debilitarek[que] etem virtus. In hac o[z]
ſebre ch enacuaneris ſi ampli[que] p[el]tabiſt roſa
rum vti trocifics ch ſp[od]io factis exag[i]u. j. ſu
m[em]s ch ſquingibin. 3. 2. 5. mixta aq[ui] ordei. Q[ui]
ſi ch phiala erit tinctura et in pulſu velocitas
vtaris aqua ordei in qua decocti ſit ſem[em] fe-
niculi cum ſp[od]i trocifics et intibe aq[ui] c[iba]q
auti carnib[que] ſubtili: vt pullis et fr[as]quillinis
2ditis ch 3irabago aut espidabago aut fr[iz]is
vta[que] cibo poſt dimiſſionē acceſſiōs. Die a[ſt]
quo accéditur cibos deferat quos et ſubtiliet
poſt tipi terminationē vt die q[ui] deo quonō accè
di[que] virt? ſeruek. Die a[ſt] acceſſiōs ātus oino
aduerſanti morbo occupek[que] et 2sumak[que]. Q[ui]
ſi inſirmi no pati[que] virtus cibi dimiſſionem ac-
ceſſionis die: nec est ei koſuetudo prandium
dimittere acceſſiōs paſca[que] die forbiuicula q[
]ui
cum ſurſure ſit et zaccara et amigda[que] oleo et
questo ordei cum zaccara aut tritici ſuic cum
aqua fri. iuxta q[ui] egrotantis inclinabitur alia
ſitq[ui] hec poſt acceſſionis ki[n]e declinationēq[ui]

4

Liber

caloris ad inferioa a pectore & vêtre. Tcanet
da süt oia q tarde süt digônis. hec eîm fatigât
shtutët & debilitât i alteratôe cibi in sanguine fit
q flegma: augeturq morbi mâ. Cûno ât oq
vii cû manifesta fuerit maturitatis signa i vri
na: ppineturq post horâ vnâ cibi. fitq albuq
subtile nô vetus aut noui aq mixtû frida. pro
derit nâq manifeste: diffundik eîm cî cibo ad
mêbra q cofortâs vînâ pronocabit & sudorê:
têperabit côplone: digône. pcurabit. Si vero
vtaq quis ante maturatione vino calor: auget
q cofortat ipfi: calore eînqz angmâtatîo co-
lera auget cofortat liqscit humor: in oê corp
diffundik: opilatione facit: miscêturq illi huo-
res boni ac corrupunt qre nô opz vti haci. fez-
bre vino nec in aliy sîl post q maturitatis fl
sna manifestabitur. Opz süt hac in passione
stôm emplastrare calefaciëti illi emplastro &
qfortât i ac maturanti qâ i eo e hûoris flegma
tici eiuqz, phibeat gnatione: & hec ei9 descri-
ptio. Sumak laudani. 3.ij. 2 liquefiat cu2 oleo
sifami 2 oleo ro. addaqsq illis h medicamina.
rose rubee purgate. 3.v. secci ramaci vniuicu-
tuqz. 3. j. terâtur diligêter cû laudano miscê-
tur liqfacto cû oleis 2 emplastrâ stôm cibo ya
cuvi vtaturqz balneo aque ca. in q decocta sit
camomilla: aq uilemeleec: marcemuquz marie-
qz qn humorê animaduerteris ad cutê tclina
ri exteriore cî mozfura. f. purtgine puftuliqz
manifestis. Korazq sup stôm vt calefiat aqua.
Chon a sit ops vti balneo przie in hac & stati
cis febrib9 ac quartana nîl post maturitatê: fl
eîm vtaris ante in his febrib9 in qbus materia
qlitatê eap superat 2 mâ eozuq grossa nec sub
tiliabitur: tres funt leSIONE. Prima e qn hu-
mo: cî liqfiet nec dissoluef: decurrit & opilatio
uê exagerat: toqz 2 putredo ei9 augetur. Sôda
qm humo: putridus cî liquefactus fuerit bal
net calore diffundik p corpus boniqz miscet
humozibus quos 2 putrefcerevt ipfe est facit.
At vero tertia qm materie subtilitatê balneî
solut remanetqz ei9 grossities: qre eius diffi-
cilio: fit maturatio 2 dissolutio. oq a sit hui9 fe
bis incômodi ferête quiete vti q fit huo? suo
quietus in loco donec maturetur. Caueat er-
so 2 motuz 2 laborê. hec enim liquefaciut hu
mores 2 diffundut dissoluunturq optimi hu
mores quos 2 corrupit 2 i putredine trâsmitt-
kit: qua ex re seb augetur materia 2 mora eius
pologatur. S. refert hâc iuuent côtigiffe viro
febrê ac fer in eo perdurasse mêlib9. vidi quo-
q3 ego cui hec accidit estatis vltimo febris du
rauitq3 vqsq in veris principio tempore : et
tamen eius erat piobatuz 2 optimum regimê
quare hac expedit in febre his que dicta sunt
vii: canere autê cotraria.

T Capitulum decimûquartum, de quartana
keb, medela.

Tertius

artana

seb fit ex huo
re cole ni. grof
so 2 sicco 2 maturari
tardâti loqz
2 lôge 2 pfeuerârie 2
tpis diutura
nioris nîl forte estate eâ fieri 2tîn
gat fîm maiorê eîem ptê 2i hoc âni 2rigat tpe
finik velociter nec ei9 ploga2 tps. Qn 2 hâc
estate videris febrê tpe vltimo? ei9 bzeue nô
ino cui fest aliqb9, comoueas medicamib9 loq
cibû subtilia dabiqz ius pullor2 tâsor pator
cû elpidabago aut cirabago aut patellatî p
hibeasq grossis cibis leguminib9 pîcib9 lacie
eqoqz 2 fructib9 oibus 2 que vêtofstatê senê
rant. Satis ergo tibi sit dare illi gelengebin
vno quoqz die. 3.vj. deinceps s squingibin 2fru-
ctus quales vne paffe corrofanice granis mû
date cî sigillafis in a2 florigilafis amigdalis
dulcibus 2 piftachţi hec eîem febris 2i hoc
in patiète vtaris regimine citi9 tollitur. Quan
do autem estatis vltimo hec febris contingit
aut autîno aut hieme logioris est spati9. pize-
cipio ergo cum contigerit intueri oq 2i quidê
dideris in pulsu magnitudinê 2 in eo celeritas
nô multa. vîna ru. 2 grossa etas plena 2 inu-
nenallis: oporêtet accelerare sanguinis minuti-
nem de basflica aut aquehalavena de finifra
manu: 2 còsidera sanguinis colorê quê sivide
ris nîgrû 2 turbatû aufer de sanguine ûtum
opus est 2i quidê virt. aduuerit. Qd 2i rube9
est claudi venâ opz nec aliquid oino educas
qui eîm sanguis est talis bonus est quê 2i eda-
ueris virtus debilitatê mûda 2 pura: nec dein
ceps h3 refistere morbo: amplius 2i eneuaq
sanguinê mundû 2 pu2 in corpe solus remas
net humor: mal9 pessimus: augeturq virt2 tur
bati sanguinis nec saperest corporu qd et reft
kat: qd 2i recte facta est aliquo modo fleboto
mia patientê chimoz refice laudabilis cibis
vt pullis. franquillinis: gallis castratis pigni
bus. ouis forbibilibus. edor2 2 agno2 carnib9
landabitr pôparati cû zirabago. tharaasotab
hago. hepidabago patellatis in quibê 2i ani
sum in a2 claraſani. i. ciminum. carui. anetuz,
phibeas illum a cibis grossos generantibus
chimos aut melâcolicos vt sunt canes equo2
carnes zarecar2 maioruz complete lenticule
oiaqz legumina mala 2 similia. Cû vero fan-
Suinis dominationis signa nô lueneris non
o3 minni 2i nec euacuare patiètê medicamie
aliq1aratiuo 2 morbi principio 2p2 din crud9 2i hu-
mo: Si enim hoc têpore vtaris laxatio huo?
rem ni. nô poterit euacuare propter ei9 groſa
sitiem difficultatemqz decurſus eius fed ena
cuatur bonus humor 2 vtilis remanetqz ma
lus in corpore solum: ynde 2 hec conſonatur
febris difficiliorqz fit eius erpulſio: his itaqz
de cauſis non oporêtet in principijs vti medi-
camine quod. nigram euacuat choleram.

Practice

Sed opz naturâ eſse têperatâ in clinâtêq ad
mollitiem emollientiâ vêtre vſu: vt olerû còdiro
rû cù muri et aceto et oline oleo ſicut etiâ blito
corosanica: spinachijs. ſemia cogallopurib9
et carniù cù zebibo corosanico: fallasibç i al
ſicub9 prunis dulcibus ſiccis cù medulla car-
tami. Si aŭt ſupſêla eſt nã laxa eã prunop aq
dulciu et vuis paſſis ſene. caſ. fi. terêgebino aut
casf.aq cù zuccaro et ſilibus: et ſi nò emolliſ his
nã: clisteri vtere emollienti cù aq blitis et ſiſa-
mí et oleo et muri. Et ož hac i ſebre cibû têpera
te nò vtaris ſſſo digonî inobediêti: augearq
ſebris mã ſed nec ſubtili peccerq in ſeruſda
rute: debiliteturq hec eſt ſebris de lòſgor9
bus e moſbis remotiq stat9. Si ergo ſubtilia
ueris cibû ibecillis ſit ntus in inſirmitatis tpe
ſtat9. Cù ſtatus ceteris ſit forzi9 morbi tpib9:
ideo ergo ož manutenere q còſeruek ad ſtat9
morbi têpus inſirmitaæ: iminuaſq cibi pedetè
tim groſſitie3. Cù ergo ad ſtatû peruenerit ſe-
bris. ìa tis ſubtilies cibû expedit: quo oio qſer
uata occupetur ad reſſtêdu morbo virt9: ſic et
in oibus facies morbis ſicut aliquo iã dictu e
loco: dabisq ſingulis chalêgebin dieb9: et ſqui
gibin diebus còinuis: phibeasq cibo actionis
ſebris. die vt nã in reſſtendo morbo pot9: oc-
tupetur: nec óo oio vti ož hoc in ſebre balneo
nifi cù ſtatus eius aduenerit declinatioq ce-
perit. Et eſt balnei humores euacuare ſubti
les: porro huins mã ſebris groſſa eſt. Si ergo
euacuaueris qô subtile e in ea auget remane-
tis ſſſities et vigóz: et difficilio: ſit maturatio.
Quiibus aſt vtendù eſt deambulatio e tenuis
fricatio lenis moderata ſtitate vt poris ſiat
dilatatio tennetrurq mã: neceſaueris hoc vti
regimine. donec maturitas ſigna appareant.
Que vbi emerget laxatino vtere colerã pur-
gate. ni. vt eſt hec decoctatio cui9 hec e affigna-
tio. Sumak lebelachi ſefeledi in al mirabola-
ni chebuli et idi. vnificuinsq. 3. z. bellici. eblici,
cuinsq. 3. v. vue paſſe corosanice granis pur-
gate. 3. rr. ſene. 3. x. abſinthii greci. 3. iiij. lingue
bouis folioz badernebine. beffaigî toſi vnificu-
ninsq. 3. iii. ſufani radicu. 3. v. eſtacobi. 3. iiij.
coqs oia medicamia in. iii. libris aq donec ad
vnã redeat. ſnpaddes epithimi, pîſcies intus.
3. ſx. cretici in al cartami et purgati et ab igne ſub
latnz ita dimittas: dehinc fricabis cù poteris
epithimù diligêter colabis ſumeſq de hac. 3.
k. pûcias deſup agarici exagin3. f. aloes epat.
3. 5. ſalis naſte. 5. 3. ellebori nigri ſubtiliffime
triti obok. ii. bibeſq et ſit tepidù. Utaris ât hoc
medicamine die ab acceſſione ſcô. h cù vius
fuerit ož patièti dare poſt acceſſionè trocíscoq
Saferi exagium vnuz cù duabus vncijs ſquin
gibin zaccare duabus mixtis aque partibus.
Die aſt acceſſonis vtatur ſquingibin in quo
inſſue ſint radices cù aq decoctionis aneti: et

Malý 189

pronocet vomitus: huo etem acceſſonis die
tumultuus ſus eſt. calotq ilti ſiſacit ſebus: y
s facile euacuaç. hâc ât tollerâni ſebre: ož poſt
camie cui9 hç e descriptio. Sumak mirabolans
indi. et kebli. vnificuinsq. 3. v. i al. vii. beffaigî
epithimi cuiusq. 3. iiij. terâtur oia diligêter cuz
tatundem zaccare felimanice: bibaturq poſt
hoc aq calida ſitq hoc mâe acceſſonis die. Cù
aŭt differtur hui9 ſebris ſtепus eiusq spatum
puenerit i hiemis incoſmoda: apparuerintq
maturitatis ſigna et vestigia: oporèbit aliqb9
vti electuaris calidis: vt eſt electuaris heltic
aut eius pille oi die. iiij. exagium ſumes dimi
diu vſq. 3. aut aliqd electuarij pipei cuius h°
eſt descriptio. Sumak piperis albi ni. et lon. cu
iusq. 3. xx. rilob. 3. x. 3inzi. apij. ſemis felichie.
assari. raffent. vnificuinsq. 3. i. sebeli. emane.
vniuſcuinsq. 3. iiij. terank oia diligêtiffime di-
stêperent cù melle dispſato. Dabis q3 ſinglis
ebdomadib9 de electuario metrociò vt metri
dati et triaca de vno quocq iucta q op9 eè vi
deris et cûtu nã ferre poterit morbiyt huo: ſub
tillek et hec e descriptio electuarij v metridati
qô poſt maturatione zrtane vtilè e. Sumak
pipis. n. 33. cuinsq. 3. iiij. helthite. 3. iiij. nachje
felicheculz. 3. viij. spic. 3. x. fautenesi mòtâi ani
ſi. 3. y. terank oia diligêtiffime zbolliffime cribè
tur pâno. distêpenk q cù apu dispſato melle:
vini medicaminij parii tre adès mellis eius
pot9. 3. ſt. i. cù ſeniculi aq et apij: hoc vtek poſt
humoris maturitatè. COp3 eſt diligêtiffime
hec canuer elia ſumptq formidare eop ante
maturitatè afferèt eſt nò paucas leſones: q3
euacuare nò poterit huoè pp eius cruditatè
t groſſitiem: turbabituq eú ſoſtiter et fluere co
gent: vnder bonis mixtus huoibus alterabit
eos in ſuam naturâ: ideoq et conſortabutur et
maiò: ſiet ſebus. Sepe quocq hoc materia in
duo deſuít corpis loca: ſuńtoq gemie ſebres:
q fi in tria fluxerit tres ſunt quartane. Op3
qô qvt caueat ea calide vir còplexionis: zuu
uenis. ſed et tpe eſtino q fi neceſſitas ad ſume
da coegerit modici: et cum diligêta accipiat:
ſitq ilti ſatis hoc incoſmodo et ſtitate: trocíscoq
ſem minorè accipere parte ſaferi cù ſquingi
bin et calegebin. Et vomitu acceſſonis die
vti ož porrectiòſe ſquigibin cù aq i q decocti
ſit fautenesi ſuuiale et epithimù. Quandove
ro eſt hiemis ſtепus patiètisq etas ſenect9 cò-
plexoq3 eius frigida et humida: cù huo: quo
q3 maturari ceperit nò incoſmodu erit dari h°
electuaria calida. Arceasq3 patiètem ab omni
bus frigidis medicaminibus et ſic. generati-
busq3 corerã. ru. groſſeq3 ſubſtantie. Opoſtet
autè huius dominis. ſe. vinum propinari poſt
humoris maturatione z ſitq vinum nò verus
ſed nec noub parſi miſhit. Cum autè ſebris ad

Liber

statum pervenerit. patientē arcta subtili regi-
quine vt pult frā quillinis tangis. mezauris q
stat9 těpore: autiūq allis ac collis similibuiq
quo ad resistendī morbo oio nä occuperunt et
materiā eius possit expellere: vtaturqz quiete
pare moneaſt vt in morbi vires couertat natu
ra: nec aliquo ipiens motu a refiſtědo. Opq
autez hac in febre epatis et etiā splenis curaz
geras: epar näq humori est generato: qua-
re os curā exhibeas ne forte humore generet
melancolīc Splen autem huius hioris est lo
cus: curetur ergo ne forte debiliteſ accidatq
tillis opilatio & grossities: dādo patiēt berbe-
tis trocſcos: aut geferi cu squingibin in hora
morbi & fine eius post maturatione3: ante au
tem in principio morbi yſus squingibin ex yti
lioribus est.

TCapitulum decimū quintum. de me. quoti-
diane febris.

Aotidiana

febris q[ui]s
difficilis e[st]

a longa: maxime ſi autiſno c[um]mo
ueri cōtingit: hiemeq[ui]s cu[sa] ſit eius
er flegmate putrido g[na]tio. Cu-
ra aſt eius ſicut et oium febru[us] ex
tinctio est caloris et humoris euacnationi: 2 q[ui]
hac in febre minor est calor: materia: o[sa] eu
 cuationē flegmatici amplius curari humoris
 3 super extinctionē caloris. principiū igitur h[ac]
patiētis febris regiminis. i. quotidianā: cu[sa] pu-
mū mouetur ſquingibin. 3. vii. paru[m] miſtui cla-
re. 3 zaccare. 3. viij. dabiliq[ui] tribus tranſactis ho
ris trib9 aſt abeuntibus diebus calēgebin cu[sa] ſquingibin. 3. vii. parum miſtis. Si vero forſtis
t in eo ſit calor: 2 punctura ac morſus: vinacq[
]tincta ſimulq[ui] est cu[sa] his ſiticuloſus egrotus.
Oportet te dare ſi[m]mo diluculo calēgebi. 3. v.
vt autē ortus est ſol. 3. aque o[de]i da. pl. i qua
decoctum fuerit ſeniculi ſemē aut eius radicis
cortices. iiiij. dehic horis ſquingibi. 3. vii. dabis
cui a[que] fri. 2 obferuādum vt o[de]i des a[que] an
te acceſſonem horis. vii. n[ò] pauciorib9 autem
iiij. vt cu[sa] acceſſonis venerit hora: deſcenderit
ſtomaſq[ui] vacuus ſit hec faciēs vſq[ui]o o[io]
calor: deſſicet. Si a[ut] n[ò] ſit illic acu[n]mē & ardo[nt]
n[ò] v[tar]is o[de]i aqua nec calēgebin vt dixim9
donec maturitatis incipiant apparere ſigna.
ſitq[ui] prādiu[m] cu[sa] mezauro condito cu[sa] blito &
ſpinach[us] aceto. 2 m[uri]. 2 carui. ac cinamomo
2 ſi quidē eſtas est dabis acetum 2 carenlēguq
oleum cu[sa] 3 zaccara paratum meta & ſi[mb]rto. 2
carui. Et ſi virtus debilis est franquillinis pa
ſce & tangis patellatis vel aſſatis: ſitq[ui] conſi-
menta e[me]s piper c[in]uminum darasinum. Ut au
tem maturitatis videris ſigna: oportebit euac-
cuare inſirmu[que] aliq[ui] flegmatine medicamine la
ratino vt turbit. agarico. cartami. medulla. et
hec aſſignatio medicaminis ſlegma laxatini.

Tertius

Sumaſt turbit. 3. j. agaric[em]. obolos. iiiij. ſalis hi
di. obol. iiij. terantur o[ia] diligenter 2 cribrata di
ſi[perentur] 2 diſſeperata pillulentur 2 in vn[br]
bia ſiccent vtariq[ui] ſi[m]mo diluculo cu[sa] aqua te[sa]
pida. Laxatiu[m] aliu[d] sumaſt turbit albi. car[sa]
dami. medullle cuinſq[ui]z. 3. j. agaric[em]. obol. iiiij. ſa
lis naſte. obolis. iiij. feminis ap[ij] anſi. cuinſq[
]obolis. j. z. 2. terant o[ia] diligenter 2 cribrata di
ſi[peretur] ac pillulata ſiccent in vmbra biba[ſ]
diluculo 2 forſbeatur poſt a[que] ca[la] prodeſt
e[m] vtaris a[ut] hoc medicamie vnaquaq[ui] e[b]
domada ſemel eiuſq[ui] in medio vomitu adhi-
be cu[sa] ſquingibin. cu[sa] infuse ſunt fugiles 2 co[
meftis radicibus ſquingibin bibat: poſſea cu[sa]
aqua ca. pa[uco] ſale herifo. hoc enim ſlegma
incidit 2 subtili[at] & fluxu[m] faciēs exitu[m] faciati:
2 ſi hec fecerit acceſſois hora vtilimu[que] erit. O[da]
vomit9 vacuo n[ò] c[ó]ſert ſto refi[ci]aſ p[il]ſa[ſ]
liſis & fugilibus 2 vtatur vomitu cu[sa] ſugilum 2
fermact ſemine diſſeperato cu[sa] ſquingibin mel
leo 2 oleo & aqua in qua coſtu[m] ſit anetu[m] cu[sa] ſale
heſiro. op[zi]s etiā aliku[ſado] h[ac] in febre vinam
puo[c]antibus vti vt apio ſeniculo recenti hoc
medicaminibus miſceat radicisq[ui] accipiat fer
cula cu[sa] calengebin: diutinſq[ui]z in eo calengebi
ducatur 2 co[letur] hoc. i. modo. T[um]e radi
cum ſeniculi cortices 2 radicis ap[ij] cortices ſe[
]minaq[ui] e[or]u anſi[ſu] heſſa[ſ]: de vnoquq[ui] qua[
t]u opus eſſe extimaueris: decoques in a[que] vili
genter 2 cola fricabiſq[ui] in ea calēgebin ſuma
turq[ui] tepidum. Et alterius ſerculi hec est aſſi
ſnatio quod ſumic cu[sa] calengebin. ſumatur
ſeniculi. radices ap[ij]. 2 radices ſusani. cuinſq[
]ui. viij. ſechabe dauredi. cuinſq[ui]z. 3. iiiij. ſeliche.
masti. ſpic. nardi. vniuſcuinſq[ui]z. 3. j. z. 2. miro[bi].
kebulor[u]z citrinor[u]m 2 in[do]zu[mi] ſnuſcuinſq[
]ui. v. vue paſſe. co[to]ſanice optie purgate. 3. rr.
coquātur in. iiiij. ſib. aq[ui] donec ad vn[ar] redeſt 2
co[letur] 2 ſumatur de eo vno quoq[ui]z die. 3. iiiij.
cum. viij. calengebin. 3 zaccare. 3. Si vero diſſer
tur hec febris e[xt]endunturq[ui] els dies curaz
adhibeas opus est ſtomaci o[ri] conſtoſteſq[ui]l
lud emplaſtris in quibus est lauda[ri]n. ros. ra[
]inecum ſeccum emplaſtrizando ſtomaci etem[]
os in h[ac] febre debilitatur 2 conſinſcatur ſlega
ma: po[zo]ro ſi ſtoma cus fiat debilis amplio[ſt] fit
flegmatis generatio. quare oportet etiam o[ri]
ſtomaci medelam exercere: vtariſq[ui]z calefaciēs
tibus illud ac conſo[ra]ntibus medicaminis
bus. Et hec emplaſtri aſſignatio illi vtilis est.:
Sumatur ſecci optimi. 3. iiij. laudani. 3. iiij. ro. r.
cletice. cuinſq[ui]z. 3. x. in al. v. 3 zafrani. 3. j. teran-
tur omnia diligenter et subtiliſſimo cribren[]
tur panno et diſtemperentur cum ſamuco et
nuſuſene et aqua marcemuſt et nemani. Et
his ſimilibus. dentur quoq[ui]z ea que os ſto[
]maci conſo[n]ſant ſlegma ſubtili[at] vt h[ui] tro[
ci]ſci. nardi. 3. j. mastic. obolis. ſecundo xilo[z]

Practice

Malv

190

aloes obol.ij. terant oia diligenter & distêperre
tur cu eis calegebin diligêter & ei9 accelerêc
digô meliorç actio fiat desfç trocifcos saſe.
cu iſqngibi ytilimû näqç ê. At ſi ſla è multu ſil
laq alba ſit qô dabis iſqngibin mellesi. Cum
nunc ne fiat ſlo opilatio extimeſes refrigerêr
ei9plo trocifcos helbe i al ab ſinthij aut lac
te cu iſqngibin ppinabis : phibeasq por9 ab
aq copia maximevo q cù nine refrigerata est
hec etem9 lòz refrigerat epar augetq çô hu
ius ê febris mă flatis. i.gnationê. At ſi plimû
ptelek febris tps 7 cu zima alba tps hiemis
aut. f. etas ſenect9 ifirmi 9plo frida 7 humida
aut hoz plura ſic oporitebit patièi magnam
te dare tyiacâ dieb9 iterpollatis: dabisq de
ga obol.ij. vlfq.3.5. cu aq decoctiòis cinimi et
heſſe cu afaro: q ſi de electuarîs vederis illi
calis vt pipeos 7 matrocidi ſtu est auellana
ytilimû erit. At ko qn tps eſtas 7 ifirmi ca. cò
plexio einçq etas iuue9 nullo mò de tyiaca
des 13 nec electuariorç hoz qdê calidop. Suf
ſciatçq tibi q9 dixim9 trocifcos cu iſqngibi 3ac
careo aut melleo aut calegebin iuxta q mor-
bi videres 7utet 7 debilitatê oiaq reliq qbus
opoftuna ſunt minuanſt. C expedit aut oino
hâc patiètê febrê oib9 abstinere fructib9 hûuſ
oibusq q9 ê flat9 gnatio lacte piciſb9 alıſqfs ſi
milib9 desq illi vuas paſſas albas in qbus est
modica pòticitas zaccara 7 mel cu2 medulla
cartami 7 piftachijs ac medulla helbe 7idis
aut aliq9 et zaccare in heſereni. pdeſt eſî illi
phibe q3 balneo doneo maturitatis ſigna ap
parèt nec febris declinatio ićipit malû etem9
est vt posteri9 dicem9. vt aut appuerint illi bal
neſi pmitte. Roaçb sup illu a qua in q 6ocotü
ſtireamôlla aq lilelmelech, marcemù nema
nû. herêgeſtû ſine in al ſillu 7 filia his caleſa
cientia 7 ſubtiliaſtia.

CCapi. xv. de continuarum ſe. me.

Continue

febris ab huo
rù putredine
quntra yasa 7 venas fitvt in
pma hui9 nostri libri pte ostèdim9
7 qun9 q àpli9 humo9 in venis ſâ
guis est: ki vt q9tinua è febris àpli9 sanguíua
ſit q9 òrino ch9: q et acut9 è morb9 qô ò in hui9
febris principio marie necinu9 est cæc cura. hoc
est pmo ſcdo 7 tertio quo moueſt die vt oino
vtatur ſanguinis minutiòe aquehale 7 basili
ce venarù ſi virtus 7 etas 7 tps adiuuerit pte
ſens: educaſq de ſanguine plurimâ cffitates
vt etià defectus fiat. Si eſî hoc feceris aut oi
no extirpaſt aut pculdbio febrem leuabiſ
eiusq brieuabik tps nec deinceps patientis
pauebis mortem. Si quando autem nec vir
tus nec etas nec patientis complexio ſed nec
tempus ſuppeditant plurimi eductione ſan-
gunis ſemel: educas tamen statim paulatim

aut pederentim iuxta q hec ſub ministrant ſe
bris etenim hoc modo kiet leuio7. C post ſan
gunis vero minutione necessè est vt aris gra-
natorum dulcium 7 acerbor9 aq cum ſquing-
bin puro aut tamarindorum aqua cum iuleb
aut robo heſere aut robo prunorum mu3oz
aut robo hemmacea cetegi in al hêmæze-
tegi ſimilibusq cum aqua frigida 7 nine. 4 ſi
quidem eſtatis fuerit tempus cibabis eſ die
minutionis ſanguinis ſi quidem virtus est va
lida mezauro facto zetetari ſpinachis aut la
cutcarum radicibus aut portulace virgulis
aut lilingsis in al cucumeris 7 citroli medula
cum aqua heſeren aut granatorum aqua aut
aqua acerboru citoniorum aut berberis ſuc-
co 7 maſſo. Cum autem debilis erit virt9 pa-
tientis die flebotomie pullox3 oporitebit ap-
ponere inſculum aut taugorum aut tranquil-
lorum 7 hozum ſimilum. C Wane facto poſ-
fanguinis minutionem intuere ſi morbus hie
de peractis est aut de acutis continuis qu-
bus moza est immixta. Et ſi quidem de mo-
bis est in vltimo poſtis a cuminis que mun-
me diem transgreſſa 4rqtu validatq virt9 ab
ſtineat patiens cum solo inleb aut benefesi
ſropo 7 granatorum aqua mu3oz aut ro-
bo heſeren. Qo ſi debilis fluctuat virt9 aqua
propina oidei cum mu3ozum aqua granato-
rum aut ſi de morbis est acutis qui diem nor
tranſeunt septimum 7 virtus valida ſufficiat
patienti diei principio mu3ozum aqua gra-
torum cum zaccara aut inleb aut aqua eme-
ze citrini cum zacca ra 7 robo heſeren in quo
nihil ſit ponticitatis: dehinc autem duab9 ho-
ris aque oidei. 3. 1. dabis cum zaccare albe 7
optime. 3. 2. Jam autem ad hoc horis tranſe-
tibus. 111. ſquingibin. 3. 19. dabis 3 zaccare ſim-
plicis cum aqua, ſri. ſufficiatq ei lahabu ſe-
mints pflillj 7 ei tononu3 feminis eſ iuleb aut
aqua granatorum. Si autem hunc dederis il
ls ſiropum manifeſtiffime pderit. Aſigna-
tio ei9. Sume pruna dulcia magna trisita ta
marindop. 1. 5. decoquas virſiqs in. 111. lib. aq
donec ad libiã redeat. Colabis 7 mittes deſu
per granatorum aquam mu3oz 7 aquã acer
bam citonior cuinsq3 mediã lib. 7 temperato
decoques igne donec ad dimidiã redeat ſic
ſupaddes zaccare mundiſſime libzam 7 qua-
drantem. 1. aqua roſa optime bullies ſpumã-
q3 ſepabis vt frigescat ab igne dimittas. Da
bis autem ex eo vnaquaque nocte dragmas
xy. 7 ab eis vſq3. tr. cum portulace ſemine di-
ligenter trito. Quod ſi 7 calor forſtis est 7 ſitis
grauis oporite tunc addere feminis pflillj la
habi. 3. 5. 4 spodum. Quod ſi inſirmus debi-
ſe est aut dum ſanus est copie comeſtioris af
ſuetus: 7 bis in die comedere oporitebit te bis
ei hebeheli in al oidei aqua3 in die bis dare.

Ziber

Qs fl hec illi nō videbis inſsicere 2modi erit
in ſine diei biscoſti diligenter tritù cù zaccara
dare 4 aq ro. vt triti iuſi 4 papauerz aq lo-
tù ca. deiceps ſrigeratù ch zaccara alba. Qs
fl hec nō placet aut ôſut dabis acetù 4 olz cù
citroli medulla 4 cucumerz ac amigd. olo zac
cara optita 4 alba ôſup 2miuta cù nine filia.
Si qn abt è morb4 cu4 ſit ad. ciiij. vel. viij. yfçq
r. attingere oportebit patièt vt dictù è aſ ſol
ortù melonis aquā dare 4 ſnatorz. aut de fl
ropo què aſſignauim4 cù citrolo 4 idico melo
ne 4 poſt ſolis orti ordei aquā cù zaccara. ciiij.
sit hora potù dabis ſangibin ſimpler cù fris-
gida 4 cibo reſſiès pauco cù mezauris ex his
que dikim9 factis olerib9. fl heſerem aqua
aut alijſ. Siquidè virtus debilis est 4 egroto
bina in die comestio ſit. Que yo in lōgius 3c
dictù est exteduntur inſirmitates apliori hoc
reſiciantur 4 groſſori cibo quemadmodi iſ
alias aſſignauimus morboz regimina. Scru
teris aſt cum his pariter naturā 4 ſi ſicca vi-
deris emollies cum caſſ. f. rotula 4 terengebi
no ac tamarindis iurta q6 necesse videris va
bisç ifuſa violarù ſropo puna hec ſi n pati-
plepara ei aſſaafum de cathemia. 4 buraco.
4 zaccara facti ru. Sumatç aliquid rechabi
ni q6 est ma chalum corofaniè faciatç ex eo
aſſiaſum 4 ſubimmitrat ſibi 4 ſi nō obedit ho
rum cuiſ natura cliferi vtere molli. 4 zacca
ra 4 oleo ſſlami ac muri facto: aut 4 de ordeo
tunſo 4 viol. blitoz ſolijs ſebesteviolarù oleo
zaccare ru. aut blitozum aqua expreſſa zacca
ra ſlami oleo muri 4 ſimlibus. Et ſi quidem
carcerata est natura patièt ordei aquā dare
caveas. nec reſcias niſi poſtch que emolliunt
adhibueris naturam. 4 Sic quoq quando
eget flebotomia inſirmus aquā non expedit
dare ordei ſi nō adhibueris ſanguinis minu-
tionē. Sic quoq fl inſirm9 in quo vis mebzo
dolozē iuenerit iteriori nō oportebitant aquā
ordei ant cibu niſi cù ſedat9 doloz fuerit dare.
CET ſi lingua aspera4 aut nigreſcit pāno li-
neo in lahabo pſilij ſemis iſuſo extersatur 4
e oleo amigda4 dulcij ac zaccara müda. Qd fl
grauis est ſitis lahabu ſemis pſilij dab 4 in-
led 4 amigda4 dulcins z pinabilsç cucurbite
asse aquā cù granatorz aqua 4 melonis indi,

Quando

autem cōtinua est febris
ex colere ru. putredine et
est acuminis fortis calorç in GRAUESIT TERTIA
nus vt est febris q caſon vo caſ 4 ićedīt tunc
multiplicare necesse est q refrigerant 4 extin-
sunt ſt poteris hoc em regimē vtil9 obbus
que in hac facere poterit febre 4 ſiqdētmoraſ
maturitas 4 crissi nō inest ei leſio. Si quâdo
vero breuiori ſit ſub 4 al fine hoc regimine fal
lar est patièt. Ideo 3 oportebit diei p[]nicio
cucurbite aquā affate dare ſt. xxx. ſunt. 3. cu

Tertius

3. x. in led. 3. 5. tabefari 4 ſi 4 ſitis comittatur
morbi 4 turbatio grauis oportebit cù cucur-
bite aq caphore trocicos dare 4 poſt pufillu
aqua ordei cù granatis porigêda erit eunti
dormitù aquâ citruli 4 peponis ppina cù in-
led 4 cù papaueris ſrop. què antea diſimus
cù spodio. 3. 5. 4 poſtuł ſemis. 3. medulle curn
li. 3. 5. ſemis cucurbite. 3. 5. hoc totuſ ſit ſi quidè
reſt est eſtas aut ver: 4 refrigeratù cù niue re-
frigerabit et epar et ſtōm cù pāno lineo cōdito
in ceroto 4 refrigerato de itiba 4 coriàdro et
poſtuł. facto 4 aqua ro. pcuſsa cù cera alba li
quefacta cù oleo ro. 4 oleo vio. ac modico ace
to vini refrigerato cù niue ſiqdē est eſtatis tè
pus. Si vero hiemis est tépus ſit cerotù tepi
di 4 oportebit ſi tépus est eſtuiu odotare niu
nitar 4 viol. recetè 4 sanò. aquâ ro. 4 caphoſa
4 ſi locus ei? frigid? aut què perurat aquilo:
aut inſuſus aqz 4 aquiloni patê Sternaturç
caleko. 4 roſ. pomor floribus citoniorz
ſintç eius in circuitu vala fictilia aq fri. 4 niue ple-
na p[]ſi[c]ianturç in ea lapilluli vt condelecte-
tur eis 4 reſulgeat inſirm9. Opz aſt loci quo
iacet frigidu elle ex pannis frigidis permitta
qz illi aerè trahefridum 4 calo frigidum 4 extra
naturalis extinguatur 4 calor: confoutetur qui
in pectoze est naturalis 4 corde p[]rohibeafq
operimenta intra corpus calorem arctare qn
diffoluatur nec decet inſirmum verborùs pro-
ducere copià clamoribus in domo 4 ſecrenis.
Nec deſtitas hoc illu[]ſp ponere regimine do
nec ad ſtatum morbus ſurrekerit 4 p[]ſens cre-
ticus ſit dies tunc enim cibum subtiliare vtli-
ma subtilitate ſatnrq ſit inled 4 ſnatorz aq 4
pomor muzoq 4 ſirop9 viol. donec c[]p]leatur
criss 4 declinet morbus tunc intuèdum et fl
criss ſudoze ſit nec in nulla est dubietas edu
cas frigido patièt loco ad min9 frigidu 4 fl
alià videris crissi ſp[]em eodè pmittas loco cò
pleta criss declinato[]re mo[]bo inſirmu[]m regim[\]ni ne a mo[]bo ſurgentiu rege vt alias dicti est.
Si quâdo aſt morbi aliqu[]e ſup[]funt reliquie
in corpe que n[]o diffoluatur 4 i veni humo[]
reſtant reliquie que ſubtilatiòe eſeàt 4 emi-
sione aqua intibe egroti danda est aut aq[]ſui
ti succus decoctus 4 diſpumatus de vnagqz.
3. xx. cu. 3. 5. ſquingibin ſemine trib9 aut q[]nq
diebus hoc em groſſas subtriliat reliquias et
emittit 4 meatib9 epatis c[]gru[]u est: vinà p[]io
uo cat ſuntqz in eo contra ſebzium reliquias
vtilitates plurime: 4 ſi natura in hac est ſicca
habitudine ante perſicozum danda est iſuſio
purgat em ventre 4 educit humo[]r reliq[]as ca
lidop facile 4 fine moleſtia: 4 hec est aſſigna-
tio inſſu[]lonis. C[]sume prunas. xx. 4 totidem
iu[]ubas. xxx. ſebeste poma. vue p[]asse corro-
nice 4 purgate a granis. 3. xx. tamarindop. 3.
xx. roſ. 2. 3. viij. viok. optimarh. 3. ciiij. senemenoti

Practice

Maly

191

in al' senemecie, 3.vij. sumiterre, 3.vü. femis in
tin equeffuli cuinsq. 3. iii. seniculi feminis
anti. 3.ij. miro. citri. 3.rv. mitte hec ola in. vü. yl
aq vulcis 2 bullias lèto isne 2 mitte i phiala
die ad solè cui9 os lati fit. nocte aut in domo
nò hùida lumaturq. de eo poſt. iij. dies. vno
quoq die. 3.iiij. cù. 3.squingibin. 2.3. sirop. vior.
Opz ergo hui9 dün feb. h arctare regimè: ca
neasq infirmo peccare. mima näq transgres-
ſlo in morbù patientiſt acutuz magni facit no
cumentù ſue in cido ſit ſue in potu: aut ſi nò
ſuo ytaris tempore. in morbis aut plioriorib9
paruì no apparet peccatum niſt aut multipli
cetur aut frequentetur.

CCaplm. xvij. de medicamine febris 2 poſite.

Ompoſitarú

ho fe
bratum
medelà còpoſitã eſſe opz 3e-
ſimplici medelis februti. Necesse est
eſt hâc intuerti febri e hitudinem
eius ytig diligëtia diſcretiòs 2 pceptiòis ac
regulax artis 2 i de poteris ytrù febris ex duo
bus còpoſita ſit humorib9 cognoscere vel tri-
bus aut plurib9 2 ſi ex duob9 ytrù còtempera
tis 2 còmirtis ſimul aut quibò horù ſeparat9
in corpus est pte. Choc quoq cù ita ſit ytrum
due ſebres còpoſite eſſes ytute ſint aut alte-
ra fortiòz: altera 2 magis fallax. Si qn etenim
eſſes ſunt opz in earu cura regimè còtèpera-
re p medicamina 2 cibos cuiſ coneniètia al-
terum cù altero eſſi téperatione. Qo ſi altera
ſoſtior est altera erit regimè hui9 conueniés vt
ſit cã ſebris fortiòzis maiòz fortiò: 2 amplioz:
debiliois aut minò debiliois. CSi qn antè
due ſunt ſebres: 2 altera fallatior oz adhibere
cam 2 regimè: ſebris q magis fallax est 2 peris
culſoiz: quo ſecurio: ſiat inſirm9. Sic quoq
necesse è facere in oibus còpoſitis ſebribus.
Còpoſite näq ſebres plures ſunt numero 2
ſpè còpoſitione diuere ſecundù augmentu2 2
diminutionè nec posibili est eam earum vnicuſ
còpoſite 2 pure tractatum ponere segregati.
hoc em libziorum lògitudine 2 explanationis
faceret: ſed opz hâz dispoſitorè ſebriu exer-
ce plarimù in ſebriu ſimplici medelis 2 agno
ſcere cuinſoq ſeparatim ſormâ 2 căm. Si eniſ
pſecti9 hoc nouerit posibile erit ei mederi oi
bus q ex his còponunt collationis velocitate
bonitate. Exepli çà. ſebris q or emitritenus
còpoſita est ex quotidiana còtinua 2 tertiana
ſka: 2 è difficilis ſebris fallaxq plurimù, patiè
tis etem hâc corpus nò dimittik ſeb pp 2tinui
tatè quotidiane tertianæ repetitionis ſue ac
ceſſionis tribus hoc ergo die difficilis è 2 gha
tur in ea caſus còſoſtak calo2 vina tingsik: coz
pus turbak 2 fatiga2 fortiter pp duaz coadu
nationè ſebriu in corpus. Sepe alit kiſhanc in
ethicâ trâſire ſebre nimia corpus debilitatiòe

e humiditatis còſumptiòe. Chuic ergo in pr
cipio opz patiètia aquà ordet cù zaccara dare:
behinc trib9 còpletis horis squingsibin 2 iuleb
cibabis illu acſſionis die meſauro facto de
cucurbitis maſſa attriplicib9 ſpinachij.s. aliqhi
zirabago aliqhi cuz aq granatorum. die ante5
quo fit acceſſio pulk 2 tangis cuz eſpidabago
aut zirabago. reſticies aut affatis cuz aq roma
niarum 2 heferem. dabis autè acſſionis die
succum poſtulis femis triti optime fricati cuz
iuleb. 2 aq frida ac medullâ femis citroli 2. ſi
quidè videris hac i febze patiètis corpus bni
ſe habere nec accidere illi matiem 2 ſicitate.
ytile erit emolliri naturâ quibusdâ ſtêporib9
cù modico caffie. ſiſtu. 2 tamarindòz adſicat
cp paſz turbit. quaſdoq autex clisteri emolliè
ti: ſi toq regimen tunz in hac ſebre ſecundù vir-
tute alterius paſſioniſe ſeb. 2 ſi quidè tertiana
fuerit fortiò: ſeb. 2 grauioz 2 magis ledens ſit
tuì ad extinguende calore propoſum 2 euæ
cuatoez cole ru. mai9. Si vero fit qtidiana for-
tior 2 robuſtior ſit tibi maſis accuratiuſoq sub
tiliare humoſè euacuareq flegma ppoſitu3.
Quod ſi virtute eſſes ſint: ſi tibi propoſitum
medelâ aptare 2 còtemperare ex duobus. cp ſi
plongatur ſeb. trocificos dabis ſpodiij molles
cù squingsibin diebus continuiz: 2 ſi quidè vi-
deris caloem fortez vinam. rn. 2 in pulſu te-
nutatem 2 duritiem ac celeritatiè corpuſoq co-
fumi 2 deſiccari opoſet capioze trocificos da-
re. poſt quos ordel aquæ regesq illuz quibus
ethica gubernat: molliarificq 2 refrigerationè
corpozis 2 humectatione ſtum poteris quê
admodù in ſebre ethice cauſa dictioni ſumus.
CCaplm. xvij. de medela ſebris que dicitur
epileos 2 lipareos.

Edela

autem epimalos at
q ipsa est febris q
ſentit ſimul febricitans frigoris 2
caloris acceſſum: 2 ſit ex flegmate
grosso 2 vitreo hec aut cù accide-
rit ſebris: vtendum est regimie elegmatice ſe,
ſtatim ab ei9 principio. Incipiaturq in ei9 me
dela a calengebin yvu vnoquocq die. 3. viij. ac
cipiens 2 diligêter maſticans poſt qo aquam
bibat tepida: duabus abhinc horis squingsib
zaccare . iiij. dabis. 3. cum ſeminib9. cp ſi frigus
est grave 2 vina cruda ſit: 2 calengebin 2 ſqn
gibin ſumant cù melle: ſitq cib9 ei9 pullus pa
ratus cum eſpidabago aut cirabago aut pa-
tellatus cum cinamo 2 carui hisq3 ſimilibus.
Transactis. yvi. diebus hoc illi medicamè da
bis cuins hec est confectio. Sume herregi in
al'heyres. 3. j. agarici. 3. iiij. trientes aloes epa
tic. 3.5. tere 2 criba subtilissimo panno. diſtem-
peratumq3 cum squingsibin porriges dilucua
lo: ſo: debitq3 poſt illud aquam ca. hoc cum
laxauitre illu dabis mane trocificos. ro. cù tas

Liber

lengebin: et quid est hominis et obtilis est pilosus
loes et mastic. modicem addice. Sinautè sed est
in eo ardo: trocicos cibi squingsibin dabis. In
troducas autem illi omni die balneo. nec ten-
ment sunt in eo diutius ne forte liquefiat humo-
ris subtilitas: remaneat qus et grossities. Mest
autem simul subtili et temperata fricatione p
totis corpus dehic reges illi ei quo flegmati
ca seb. regis regimie. Choc 53 mò reges lipa-
reon patientè 2 febrem quoq estuantem. hee
etem ex crasso flegmate sunt et viscofo sebres:
vnde etenim flegmatice seb. curâde sunt regi
mine ac 5 maturitas huois et cruditas in
dicavit. Si ergo humo est crudus subtilanti-
bus rege illum vt talengebin. et mastic. cbi aq
deccionis feminis feniculi et apس. acaniti:
dabisq 5 squingsibin mellis. et squingsibin hâsa
li cbi aqua helle aut fautenegi montani aqua
absinthii cum trociscis zurizeddam: aliqni cuz
squingsibin dabis quoq electuaris helthithi
quâdoqz nò videat eê necessariis electuaris et
piperenò: fit hoc post maturatione et euacua-
tionè p medicamè laxatiuì 2 postiù de turbit.
agarico. antali adipe: hyera. granis lini. alijf-
q3 quòs est flegma laxare. Qo si nò patit te-
pus nec complexio nec etas decoctione illi eu-
cues q3 fit ex mirobo heb. 4 indis: inductoq3
balneo superrozabis corpus eius aqua deco-
tiòsis babunegi aqua lilecmelec helle. faute-
negi: fricabisq 3 corpus et oleo i quo decocta
sint camilla. libi. queſumum. sebeni aut co-
ſti oleo.

T. Capl. xix. de medelis seb. que. 5°. aut. 6°. accenditur die.

Asterum
sebres que aut. 5°.
aut. 6°. accendunt
tur die. qnùm sempuntur ex humoib9
colere. n. nimis grossis in eap. necef
fe est medela regimine vti quo quartanis me
demur subtiliatione. f. humoris evacuatione
eius p medicamina colerà ni. laxàtia et subti-
liatione cibop. comestionis dimissione: vsu quo
q3 gafiti trociscorum cum squingsibin aut cas
lengebin. Aliqni cuz ieiunus est in al'du rem
virtus est accessionis die vominis cibi squingsib
quo infuse sint fugiles incife et anetis et sal in-
dicum ac mel. oibufq3 his similibus quibus
in medela vtimur quartanarioru2 sì tempus
eorum proteletur.

T. Capl. xx. de accidentium medelis que se
bres sequuntur.

Habres
milta et diuerſa sequi
tur accidentia quorùs
quedâ ſikia ſunt febrì còpioniq ei9
-côsonant: horùq medela eadè q et
febris: quæadmodi accidit cephalea in feb. va
porù cã calidozum q in capite ascendit: erit-
q3 medela feb. et cephalea eadè ſpès regimis,

Tertius

Quedâ aut ex habitudinib9 sunt morbi diffe-
milib9 quorù et edi medela diffilit est. et quid est
poffuerimus alteri? cæz magis alter. auger
tak. Quare o3 q nà eòru fortius ſit et phantius
intueri ifirmo. et ad id nostru convertim9 app
ſtit: eritq3 nostra magio cura in morbi mede-
la 2sumâda: et ſiqdè morb9 erit fortior et maio
ris periculi erit nostru maxime poffum ad
morbi medelà: nec ſi oino 2termiſo acciden-
ti. Qo si accus forti9 et ab eo eo maio: viget
mo: eminentior tua ſit in medendo accidenti
câ non ſi neglecta cã morbi. hùbi gra. In quo-
uis hoim febris è sanguitea einusq medela vt
novimus ſanguis est miutio nifi q flòus eius
debitis è fastidioſtatis q accit cã aut cibou5
in ſto eop corruptop. vii et morura ac defect9
illi accidit et gie costurbationes ideoq3 tbus et
obbilis facta est in hoc ergo flebotomis nò 5
anteponere. Si em hui9 paſſiòis vir fleboto:
metur eius virtutis auger debilitas. diffolute
turq minutiòsis cã caloris näliis q3 ſit ſanguis
eductione: pponèda ergo ſtoi medela et còſo-
tatio eius vt q ſunt illi9 rectificetur: dehic pa-
tientè ſanguinè minue altud erexpli patit q3
acutâ febrè ſed et defectu vrget nò necessitas
huic patienti dare vini vt nutriat illi vti q ca
leſaciètibus eo q defect9 timea: p[utis talis:
tatari vini: febè augeat defectus näq maius
ris è periculi. hæc ergo operatioe curare seb.
accidètia illa ſequètia o3 oëſis cbi qibus ſut ac
 accidentia morbos: quæadmodi in colice ſit bo
loze si plurimù fuerit gravis necessaria ſunt q
dolorez mitigant et tràquillât q[uius morbi an
gest materià. T. accidètia aut que sebres ſe
quutur multa ſunt et varia. est em rigor et hor
roz et cephalea vigilie. tuſſis ſit appetitus cibo
risi corruptio: nimia nature mollities et ſiccitas
vomit9 defect9 ſudo: nimus. T. et rigoris qdè
ac horroz medela est vt des illis aquam ca.
ſorbendam stringatq[us lacertos crurium latis
pânulis: fricabisq plantas pedum et quieſcat
ponatq[us ſepius manus et pedes in aqua cali.
plurimiſis operieſt. Quod si hec accidit ſepi
et plurima: optebit corpus manibus plurimò
fricare: téperateq[us vt communis fiat oibus me-
bris corporis ipfa fricatio tempore quo nò in
ſunt accidètia: et inungatur oleo in quo deco-
cta ſit helle camomilla: fautenegum monta-
num costum et ſimilia. Et ſquidem ſeb. fleg-
matica fuerit frigusq3 multuz et forte. oporiet
hec olera miſceri ch modico pipere et gendebe
daston: et agarico ſi enim bibak de eo. 3. 5. viſq
eragis, pdefit rigor et ex humorib9 fit flegmati-
ticis. et grossis viscoſisq: ſic q3 fautenegi flu
uiale ſi cbi aq mell bibak idè facit. Cephalee q
ſit ch ſebre medela è vt ſup capre ſudak aq ro.
acutis vini et olm racheloi i al'ro. ſitoq aceti pe
vna. oli due. aq. ro. tiij. Qo si aliqd addideris

Practice

May 192

portulace et aegiria citroli sempuncte aequa aut aequa lute cucurbite manifestissimavilitas sequa. Si aut cù his aliud sandali miscueris rovio, ninifar, ytiliterit, et si quidem his sedat cephalea fine. Sin fume de opto ibolù, i. farine ordei et cathemie cuisìç, 3. j. asfatum memite corti cù papaueris cuisìç, 3. ii. teras oia diligenter et cù lactuca distêperabis aequa portulare et mo dico vint aceto emplabilis his caput. Nari bus quibus oleum trahat ninifar factum cum cu curbite femine odozet ninifar viol, recètes einçç extrema ligetur fasciculis friceturque di ligenç? dabis cù patièt cù aequa ordei aquæ gnato rum muzeor. Qd si aliud itelleris colæque in stò cujus vapor ascèdat caput sìngubin et aequa vtere ieducato vomitum patièt et vt stòns purgek securit quod irosp. heferè, et lyro, tamari dixit granator quos aequa et his filibus.

CCapi. xxiij. de appetitùs dæctu ciborum cù febrze.

### Petitus
ant ciborum cæsus in febrizè

curâdè cù iocúdor odozatu cibo
cuz vi pull assatis in camino, cì cir
sùducti pasta fuerit: eoùc quæ scissio
ne in facie et oze firmi odozatu qù luci dæciti
et cali pàis optie apòsiti. odozatu qù vini riha
ni ac fructuì poticoz et redolenti ac eos fug-
gêdo mă piecta: cœip fricet ac oleo linia: to-
cido epihèz os stòi cù rameco et sandalo po
mor aequa et citonio ac aequa talcha in alitalba, et
oleo calefi. Opz aut ordinari patièt cibuz ac
dari ab eo quæ diliget et quæveret cuisìç susci
pit olationè nec negligat hómi accidet cura
et diligëtia. Relinçre em cibù debilitat aut et
diffolimit. Csi aut acciderit appetitù ciborum
defectù, his quæ dimisit februs, s. a morbe furget
tibæ corpa eoù aliquo euacua medicamie la-
katione et emollientiæ ſtitate quæ eoù pati èt:
aut Ætius euacuari et purgari deſiderat ut faci-
no: ſit illi vtarisç in eoù cura regimie quod dixi-
mus exercitio paucò vt deſubulatio: lectioe et
ſilibò, et exercitius vtafr fricatioe: an cibù ſir. ab
ſinthi modici ſumat aut qùs forbeast paſz ace
ti hâſali, pdeſt nàq plm. pmo aut apponant
iocùdi odoris cibi vt cali pànis et affata caba
vt pullos pòdices. cibi qùz muzi. Ix hù quæ deſi
derat cibos in ſua sanitate quos et còmemo-
ret hoc em appetitum confortat ipso adiu-
natoz ad appetendum cibum.

CCapi. xxij. de tuſsis et ſitis et sternutationis medelis que in ſe. ſunt.

### L'vero
ſi febrè tuſſis còit
taک in ordei aqua
minbas mitte et sebestem e gilai
bi radi: rasam et innam. decoqn
tur hec cù ordei aequa aquæ patiè
ppinatur es viol, ditas in ea diligêter cò-
frica, aut deſup viol, lyro, frigio, dabis et ci

toniorum femis lahábú, et femis pili: ch zaccara alba müda. tamisgalay oleo dulciu sibi tionè quæ ex aequi fit furfaris dabis aut ex fasa sicca tritis cù zaccara et dulciu amigdalà rù oleo. heiregor quæ reſcies. Et aequi spiac�i rù mez auro et farmaci et cabesi cù mallo exco riate et coriádro receti. et sicco. cù amigdalay oleo dulciu dabis illis de hoc puluere. Cofectio et fume cucurbite femis medullà cucumeris et citroli. vnius cuisìç, 3. iiiij. spodiij ſum me arabice amili. quethire cuisìç. 3. vnam et 5. medulle citonio: femis, 3. iiij. teres oia diligè ter et ſubtilissimo cribia pano. et propina eo. 3. iiij. cù inleb. aut dabis cù eo tindem zaccare müdilime. Cpozro sternutatio quæ in febrze ac cidit si exuberet caput replet aututè debilitat cœip? cutit: et aliqni et ſanguis excita. O3 igitur hæc phibere oculos et naſam et frôtè et collum fricâdo: eructatione vero multiplicæ spùſqz ſuppificatione extrema fricet corpuſqz toti: maxime me aut colluì oleis humidis vt viol. aliqdqz8 eo iſunde tepid ù auribæ et cataplasma cerue deſup cù pano calefacto aut lana. et caueat hómi ſumù et puluerè. Si qn aut moza: ſternutatio. eaqz deſideras puoca cù ligno: im missione in naſo et ex cartis extèſlo: colli et oppoſitioe narii radio ſot. aut cluſo odora tu statim etenim fierit sternutatio.

CCapi. xxiiij. de me. vigiliâ et obſtupeſactio nis in ſeb.

### I quando

antè vigiliè ſebres còit:
tant patièti papauer recens dare
expedit cù zaccara et propina illi
viol. olei et cucurbite femis olei
quod cù recètibè viol. caput ch recètibè epliza
viol. cataplasma illò aequi coctio: is ordei exco-
ticati et tuli ac papaueris ppiqz illi ſir. papa
ueris et in aequi ordei mitte papauer. cù corticibè
ſnis et viol. recètè ac roſ. camomilla cucurbite
raſurâ eiuſqz femé tóſuz et filia: et oz te hoc fa-
cere ſi quidem non eruit vigiliè ex crifis ſignis. Csi
qn aut ſunt crifis cù patièt nullo mò moue-
re nec eius aliquo faciliare naturâ op3 modo
nec oino infirmi caput lacti apòroximes: afz-
fert em leſionè magnâ: timec em ne turbet ce
rebrum est em in lacte diſſolutio ſoſtis: cùqz
inenerit mam diſſoluit et diſpargit. Qo si ſtu
por patièti acciderit medeberis his que in cù
obſtupeſactionis dicemus.

CCapi. xxiiij. de medela mollitiet näe ſiccita
tis vomitus. ſudous multi et arctati que ſunt
cum ſebræ.

### Aando

autem in carceræ
ta est natura pa-
tienti dabis caſſie ſir. et terenget
bin tamarindorum p[un]orum. ze-
bib[ie], viol. ſiccarum. roſarib[ie], yntufè

## Ziber

cuiusque sufficientem decimationem inxta et opus fuerit: dabisque ei lahabum prunorumque caff. si, aut ante prandium pruna appones dulcia sine coriis infusa inleb. aut viol. si, et lebelabi cuss 3accara rubea, et aqua duorum granatorum cu adi pibus suis. Si non placet hec et ledut patien tem medicaminu porrectiones trastiusque inclu- sio nature. Is quatuor dies clisteri vttere emol lienti: vt e clistere qo fit exblitis aq. erupessat 3accara ru. et sifami oleo et muri. Aut clistere in quo caduit hec, ordei tussi excoriati, 3xx. suz- me. i. iij. aque libris fac bulire donec ad libidâ reheat: tunc cōfricabis in ea caff. siff. rotulari 3xx. et colabis ac proijcies in illam oleivior. 3xx. in al. xx. et totidem muri. Aut et vtaris asla so. cathemie et buraci et 3accare. Aut asla so. narēsebin quod e massallu et cibes illum me 3auro labelabi cii oleo amisda. espidabago. fctus cii oleo oltue et muri. Cum autem in ferre nimia eritemmollitief aqua suie ei cii su ma ara. et terra ciprina: dabis vno quoq die. 3s. sittis in ea decoctus fructus mirti aut cito niōz frusta. Dabis et sefereseli in al. sergedi srop. et ribesti: dabisque puluerê factu de psilij ſemie: et ſemine ſafatemi in al. ſciferemi frizo ſuaouter cii modico cimino arabico et terra ci prinea ſemê quoq men et spodi partê. Ciba bis ât illu mezauro et 3irabago cii vuis pacat 3n. ſnatop: ac vngul portuk. aut panco acer boz 2dito cii ſumac aut heferê aut zeraſuia aut bíficocto cum aqua citonioz aut aqua po moz vel et piroz. Si ait no couenit aquaz ſuie ordei ppinari: ppina saltem spodi troci ſcos stringêtes cii citonioz lyupo. 3os si e mollities nature cum ſanguine dabis illi in potu puluerê tami aut puluerê carabe cii ſumac aut portuk aq. slibibus queammodi hac in ſirmitate ſepatim dicturi ſum. 3isi ait cii mozbo et vomit? 2tingit granator. dabis siro. factu cii metra et ribesti robo aut citonioz aut robo heferê ppinabis quoq succu pomo rú et aqua eorq q muza ſunt cii corticib pista ioriz exteriorib emplastrizabis stom cii san dalo. aqua ro. aqua pomor. aq. mirti. aq. qor ro. et aq. caleſi. cii modico laudano et rameco. Simul ait intuendu si hui? vêtris effusio cii critis facta est minime asputâda ſz pmitteddâ iudicam? diu patiak virtus niu modu trastregdiatur et viitra vires fiat et qo si fiet vtaris his que naturâ constipât vt dictum est.

## De ſudore.

Sudo: ait si exuberet nimiusque fit timeq; vir tuti ne eo subruat corp? patiètis oleo inungi oz helalech dato vt halèbaco et aq. mirti et tu tia trita cii aq. ro. vnaſat. corp? olo caleſi. aut pulueriza ſup illu roſam ſiccâ 2tritâ et ituere si loc? patiètis calidus est amoue illu in fridu què aquilo cōbuserit vt cōſoſtek corp? eius et

## Tertius

nus dor: retineatur.

Tcapi. xxy. de m. defectus cum febre.

## Am autem

sebris, p[ro]tienti mo-

lestiam subuerisio acciderit opor-

tet 2re 2tingerit speculari: et si q[ui]s est c[ui] cora ru. ad os st[ui] deſuenas

aq. rozabis frida ſup patiètis facie[bat] os st[ui] frida 2vētre: liga ei? man? 2pedes cii fascicibus for-

titer vt ad isteriora trahat mā appreheſde osshares vt calor ad iteriora reheat nālis, ppina

illi vinu tenue et aquosum aq. mixtui ſiz srop, ſquingibin cii aq. ca. vtilim? e in his vt coleram

ab or[em] cogât deſcedere st[ui] aut cii yōitn edut caq. q[ui] effusioſis vêtris c[ui] defect hic accides

rit oibus q[ui] dicta ſunt curabis excepto 2ſinguis

bin cii aq. ca. odoret aquā ro. sandali. cham pho[ra]. fiat illi vētus cii alioq irrorabils aqro.

p[ro]tum refrigerata vultu ei? dabisque ei panem vino inſuſum p[ro]nabils p[ro]srop. et sro

p[ro]m heſpanicoz et citonioz linieſq. 3oz ſucce-

ſtris etib? vt aq. citonioz et mirti aq. q[ui]z vtilis ligamibus. 3os ſl acciderit neſtia febriz. bu mo[ra] malor defectu. op[ra] hora qua febriz alce

dit l[ac]ari crup 2lacertos: nybera[os] man? et pe-

des. et talos quo educta ab iteriorib copris ad exterioria mā et ab eminētib atq[ui] a dignio

ribus ad min? digna mēbra: phibebils illu ſomno. Somn? e[mi]n mām ad iteriora deduct

corbis: imersitq[ui] calore nālem. Prohibe etis cib[ui] ne forte occupeſt in cibor celeb[ia]dab[ia]

ſeſtione calor? et non in maturatione materie

fed ne 2replezioni addatur extinguensuraq[ui]na

turalis calor. 3si quādo etis ſACCITATIS c[ui] in

p[ri]ncipio a cessionis defectus acciderit opor-

tebit ante acceſſonis horam cibum appone[bat]

re fed cum in dictio. vt ſiqnidē qui acciderit de

fectus difficilis pānt in ſuſum in vino veteri dabis tā et si e[mi]n vinu febriz auguat: fed si vir

tut e adiuuat vitalē. ac corp[us] p[ro]ſcit: dabis quo

q[ui] srop. pomor et eorq aquā ac citonioz et eo

ru aq. aq. pedeſq 3 illu? et man? liga et frica vtria

q[ui]z trahit e[mi]n materia ad extrema et declinat

fricatione ad exteriora. 3At vero si defectus

minime fortis est cibabis patièt e ante acceſ-

ſione3 pomis, p[er]ris. granatis. quo his ſoma

cus confortet et virt? ſerneet vitalis. Quādo an

tem i[mi]ncepta febre defectus acciderit opor-

tebit patièt pane cibare vino inſuso caleſa-

cto quo eius ad membra acceleretur miſſi[que]

humectet ea prohibeat q[ui]z deſſicar. hoc ergo

regimine opor[et]et eum resi ac curari cui in fe

bribus defectus accidit. 3Omnes autem de

fectus ſpecies commemorabimus inferius et

medelas earum cum de p[er]ſationibus cordi vi

cemus accidentibus: q[ui]m defectus ex morbi

ſit qui cordi contingunt.

Tcapi. xxy. de ethice febris medela.

Febris

Practice

Maly 193

Ebris
ethica si fiat in alisq
vibs ad marcos et
cōsumptiōs termios: apparentis
oia signa que supra diximus, erte
nuatio 2 siccitas cutisq offib9 in-
herentia, deſtitio humiditatis cōplecionis
vētris tenuitas 2 consumptio decoris faciei et
frontis. Aliaq 2 dixim9 cù de ethice ſebris ſi-
snis loqueremur: nō oz eius ſanationē ſpera
re. In morbi aſt principio dī adhuc virtuāli
da e medra quos carnoſa, corpus optimī, ſe
bucſa mollis, pulſus nō tenuis dur9, 2 oia ad
huc signa dubitabilia nō manifesta adhuc ſa
nari pōt 2 expelli ſi regimie quo op3 regatur.
Prīmi ergo q6 in hac faciendī e vt ſit eorum
in eſtino tépoze in locis frigidis habitatio in
quiibus septentrionales perflient veni aque-
9 percenti. Sint in circuitu poſita vafa flecti
lia in quib9 aq ſit frigida 2 ſuaus. odoreſca frī
ſidi, vt roſa, nimifar, viol. pomor flores, etcito
nioris pirozumq. folia 2 calefi extrema vitiſi
2 mirti recētis sandali, aq 2 caph. Jaceat in
loco ſtratiſq lenibus ſilibuſq. Si 2o ſit hiſs
ſit in locis aeris téperati in db9 nō horerefcat:
phibeasq illi a labore motu. vigiliſs fame ſi
ti, coitu, nec ſe det ire 2 triftitie. Dabifq illi 2
dei aquā in oi die cù zaccara mūdiffima iurta
q6 opus effe intelliges poſt 2 aut oſei aquā
acceperit dabis ei iuleb aut papaueris ſyro,
aut iuinbari. 3, circiter duas cqua aqua ſri. In
troducas illu et in aque tep cochā: eductisq
refice pullis humidis edilisq cōditis cu espida
bago cu cucurbitis 2 lactuca, radicibus ſpi-
nachis atriplicibus. Qnq 2 aſt fac illi ſobbitio
nē de heneri farina 2 cù zaccara 2 amigdalaz
oleo dulci 2 atria. Nonunq 2 ho cibabis piliſi
bus recētibus optime cōditis cu espidabago
aut frixis cù oleo amigdal: aut affatis deſup
piecta aq 2 fale. Qnq 2 et refice lacte a quo bu
tyrī eductī e capra recētīi etate corporib9
ſanarbi. At ſi nō adhuc ſit manifesta ſebris 23
est mollis lacte illi dulci refice martimeq aſi-
ne lacte 2 onis ſobbitib9, est eſi illi vtile, medu
la 23 cucumeris 2 citroli lactucarī radicibus
2 intibe medula cōdita ac ſimilib9 ſit q6 ei9 ci-
bus in die bis panlatim iurta q6 digerit ſto-
machus ei9 velociter 2 medra ſuſcipient. De
fructibus aſt illi dabis granata optima perfli
canabatica bīn matura poma 23 ſir inubas
recētes nō ſi multifacere oz has ficus quoq
2 vue landabiles ſunt ſi porriga eap 2 opor
tet quātitas maturar 2 musa de dulcib9 2 zac
cara 23 cù hūdis amigdalis 2 medula ſemis
citruli 2 his ſilia. No arceas illi aq aye. 3erei
in al aq frigida, reprimas aſt illi ab oibns ca
lidis 2 siccis 2 piſce ſup pect9 2 epar ei9 infuſi
aq ro. 2 sandalo pāni: aut cerotu cù aqua ro,
factu 2 aq portu, 2 queſſare hūide ſup nine cu

oleo ro, 2 viol. oleo, vt aſt incaluerit pān9 frī
dius imuta: odoret aſt oleu viol, 2 cōditu cù
cucurbite ſemine, oleu 23 ninifar: ſitq ei9 ve-
ſtimentu věſtes linee molles 2 ſuane: 2 ſi ſie
ri pōt 2 cù sandalo 2 aqua ro, eius tinsantur
věſtes: aſe einsvirt angetur 2 medbro. hoc
ergo regimine ethica patiētes ſebrez regendi
ſunt in db9 signa nō apparēt cōsumptiōs. hec
eſt habitu eor cōſoſtāt 2 ad ſanitate reducſt
In db9 at cōsumptiōs iā incipiſt apparere ſi
gna 2 ſebris manifesta eſt os cauere frigidus
op3 aerem ne forſe catarri accident denturq5
illis quotidie ante ſolis ortu caphore trocſci
cù aq granatoſi 2 aqua melonis indi 2 cucur
bite. aut citroli, vt antez ſol ortus fuerit oſteſ
aquā dabis in qua decoſte fuerint ſuibe et
papauer 2 pioyce deſuper paruz amigb. olei
dulcium: aut ſeminis cucurbite olei tam eſt
eragium. Tribus autē deinceps houſ parum
dabis ſyr. papaueris aut iuinarbi 2 aut inleb
introducaſq eos in conchā aque ſuaus: in q
decoctum fuerit nimifar, viola cucurbite
corti ces ſitq5 in media balnei domo, 2 in loco qui
téperati ſit caloris 2 aeris. Nec oſno calida ma-
grediantur balnei domi nec loc in quo antici
tur ſuentq5: parum ſint in cochā 2 téperate.
egreſſiq3 corpus eor iungatur oleo viol. aut
ſemis cucurb. 2 odore: trahāt epectét paulus
lum 2 reficiantur carnibus 3u5edarī cōditis
cu espidabago cu amigb. oio. 23 in atria in qua
ſint cucurbitarī fruſtra aut lactuca, medula
2 reliq 2 dixim9. Uespere autē introducant: in
aq tep. cochā quêadmodi in principio diei fa-
cti eſt 2 eod e reficiant cibo: nec ho multi ſu-
māt: deq eis dozmituris iuleb. aut iuinarbi
ſyr. cù ſemis piliſi lababo aut ſemis citoniq5
aut ſucco portut ſemis triti 2 fricati cù aq dul
cu. cù 2 i. dulci 2 amigdal. vtariq5 in illo regi-
mine refrigeranti vt dixim9 2 hſectantibus et
ceroto refrigeratīvo. Et hec e affignatio troci
ſcorum caphore. Same medula2 ſemis cucur
bite 2 melonis in al fori gsalferi 2 medula2 cu-
cumeris. 2 citroli ſefergeli. cuinſq3. 2. v. roſ. r.
purgat. 2. ij. gui. ara. sandali albi. amili 2 thi-
re. cuinſq3. 2. ij. liquirič ſucci. ſpodiij. cuinſq3. 2.
iii. ſeniculi ſeminis. 2. caphore. 2. 2. v. ſiſq eac
ſi dimidiſi. teranſ oia diligêter 2 diſtéperen
tur cù lababo ſemis piliſi. Si ſit autē cù hac
ſebre nature mollicies hos dabis trociscospa
tienti quorti hec eſt confectio. ſume papane
ris albi medule colo2acre in al ſemis cucurbī
te medule ſeminis cucumeris 2 ſeminis cito-
niori 2 friki vniscuiuſq3. 2. vij. gui. ara. ſpodiij.
ſemis hermaze. terre cipriſe. cuinſq3. 2. ij. ami
li. 2. ij. roſ. r. mundate. 2. v. caphore. 2. i. tere oia
diligenter 2 cum lababo ſeminis piliſi. diſtem
pera 2 trocisca ſic. vt quiſq5 trociscus eragij
ſit vnins: propinabiq5 cum pomorum aqua

?

Liber

ac, chcitonioru sumo diluculo. post solis orti
sui cum ordel dabis czu aqua in qua decocta
sint grana mirti aut citonioru frustra, et proij-
ces desuper guma ara, et terrazcricam iur-
ta quod opus fuerit. Confectio vtilum ethice
febris si fit cu ea e vetris solutio trociscu. Su
tne cucumeris feminis medule citonioru cu
curbite. frizorh cuiusq. 3.v. terre armenice ca
stanearum. cuiusq. 3.iii.rofa. solioe. r. grano
ru mirti. semis emaze. carabe. cuiusq. 3.ij. spò
di. gumi ara. cuiusq. 3.ij.tere oia diligenter et
cum citonioru distêpera aqua: et trocica quê
croci sc etragh yni? et bibak cu robo mirti et
aqua fri. summo mane. Sitq. cibus patientis
masfum excoziatum et frixu decoctu aut militi
tunsum decoctu cum espidabago. In quo abit
consumptionis apparent manifeste iaz signa
nô tno et vsc res deducta est v tanari nô posset
hunc quoq hoc eodem regimine condecet re
sere quo diximus: vtatur caphore trociscis
summo mane cu lacte afinev mulieris in quo
aliquid bôbacis proiectum fit: quo eius spu-
ma et pinguedo fit abstracta. hoc quidê si nô
fuerit febris valida illis et acuta: dehinc autes
concha tepide aqua introducatur in loco lar
so et in media baluei domo et piope ianuam:
sitq ibi têperate et egrediatur et immergat aq
frigida dulci si quidem tempus estas fuerit.
Si autem fit hiuma aqua fit tepida. deinde
autem vngatur corpus eius oleo viol. puro: et
s fuerit facti cu cucurbitarum femine vtiliss
erit. Propinetur ordei aqua cum papaueris
fyrop. tribus deiceps horis apponat aque te
pide còche introits in qua decocta sint viol.
ninifar. corzié. cucurbite et papaueris. et ordesi
tusum et excoziatum mehan flores et semen ca
chemie et cabesi et folia eius et folia lactucari
semperuiue et similia: sit in ea temperate: egre
diaturq et immergat aqua fri. dulci. 13. nô mul-
tum: vt nô percentiatur corpus eius ea et hispi-
dum fiat. Qua egressus vngatur oleo viol. et
ninifar: vestes induat: reficiatur pullis et tan-
gis piscibus quoq lapidosis alijscibis dige
stioni faciliubis nec impleatur cito: sitq eca-
rum quantitas que cito digeratur. ffacto au-
tem vespere cum stomachus purgatus est et ci
bo vacnus: tunc vt forbitione oportebit que
hac vtilis est in inermitate. A. Assignatio. Su
me arfugene in al lenticie excoziate. 3.rr. fa-
barum albarun tunfarum. 3.2. massi fine coe-
ticibus: papaueris albi cuiusq. 3.vi. amigda
larum dulcium stue coticibus. 3. y. coque om
nia in tribus libus aque donec perfecte cocta
sint et cola ac proijce desuper aquam cucurbis
te muze et amigda. d. oleum et fricabis desu-
per medulam panis sfumile quantiz opus fue
rit de qua soibea. iii. 3. vsc. 1.5. et in ea expe-
ret aliquantulum et ingressus balneum con-

Tertius

che faciat quemadmodum in diel principio;
vt autem egressus fuerit stomachus c eyeua
cuus est et omnia que fuerant porrecta obligé
ter digesta sunt et a stomacho descenderint,
denk eis que diximus lahaba et iuleb: aut gra
natorum aqua aut papaueris sirop. Cum au
tem febris non fuerit non incommodum erit
lac suggere mulieris a mammis aut lac aline
accipiat cum mulgatur. Si fit autem calot et
febris patiens omnino lacti non approximant:
dabis lac yacce a quo butyrum educitur est
sicut alio loco dictum est empla strizetur q pe
cius eius cum ceroto refrigerato. Si autes ço
stipata fuerit natura quonis tempore detur ei
call. f. et mâna aut lahabum prunorum: sed et
pruna nabatica infusa fyrop. viol. et similibus
et caue naturam emollire: illaudabile nâg est
in hoc morbo. Si autem mollita quandoq
fuerit puluerem tam dabis cum mirti sryup.
et suico ordei cu sâia ar. et terra cipuna. aut
dabis trocicos spodi. singentes: sed imines
eorum zafranum cum mirti fyrop. dabis ets
hos trocicos vtiles entz sunt ad huusmodi.
Assignatio eorum. Sume medularum femis
cacrelegi. cucumeris cultuli. frixarum cuiusq.
3.ij. gumi ar. amili. spodi. cuiusq. 3.ij. 1.5. le-
minis porcul. et feminis emaze frixorum. 3.iii.
sanda. al. 3. i. castanearum. 3.ij. camphore.
5.tere omnia diligenter cum seminis piliij la
habo distempera et trocicos vnins fac exagij
vscq. 3. b. bibatur q3 cum miru robo: et pafta-
tur lacte a quo butyrum eductum est in quo
proiectum fit biscocutz aut mezáuro facto cu
maffo excoziato aut lacte einismodi in quo de
cocta sint citoniorum frusta et puluerizes delu
per parum pulueris glandium mitceatur cu
castaneis et gaira et zafrano et benaco flco. Si
autem pernenerit huusmodi patiens ad con
sumptionem et marcoem: et certa est corporis
flicitas et extenstionibus: consuntantq3 est hume-
ditas et cessit ab eo venustas et decos nulla est
cure spe: aut ad eius sanitatem via nifi vt en
stodiatur virtus: vt superst aliquo tempore.
C oporzet ergo ad hoc illi lac mulieris dari.
quod etiam de mammis eius sugat stilleture
q3 super illius corpus lac dulce quod statim
eductum est et st fieri potest in concha que lac
cite hoc plena sit fedeat egressus q3 corpori et
irrozetur aqua suavis in qua feceris bullire
viol. et ninifar. dehinc corpus eius oleo mun
Satur benefegi puri. et cibetur pullox carnib.
ac fràquilius et fasfanis tritis in qua proiecta
sint citonioru frustra et pomox. sirom. parb
q3 vini et loco cînami frusti xiloaloës crude.
soibeat q3 iusculi: fiat quoq illi aqua carnit
eduli subtilis: aut aq pulloxii cu aq pomox
et citonioru et proijciatur desuper aliqd biscocci
hec erit qdâ conseruant virtutem custodia. ki

Practice

Maly 194

aſt aſ carnīu hoc mō. Sume carnē 4 minuta
tim iſide: 4 i vaſ rapidī vel lebetē pycy ac ſub
eo iſnē ſuccède lenē: 4 cù ceperit aſ glutinosa
eē coſet in yafe 4 iteru igni apponat. 4 qhiciuſ
glutinari incipit coſet 4 ſicvtaſ cù opus fuerit
ea qſ. Ne hō phibeas illi ab his q appetit 4
ſponas iocudos odores vt sandali aquā tre-
mazaratarā in aſ mesatā. caphoraz. vaporeſt
cù sandali fruſtris 4 riloaloes crudi 4 caphora
et 4 camiſa tingsaſ cù sandalo 4 aq roſa. 4 cam
phora. 4 ſternaſ loc9 quo iacet odorib9 4 ſafe
reno ninſar 4 viol. 4 roſ. 4 fructuſ floriſb9 4 ta
leſo. 4 ſiquidē eē estas in circuitu ei9 yasa cù aq
ſri. ponātur 4 letharetu tochidu. ſitoc quersatio
loco quo eſt vēti trāſituſs ſri. qunc etiā irrozet
ei9 facies aq ro. refrigerata. Utaris ſi hmoi
viro hoc regimie 4 ſili. Si eſ feceris vite ei9 p
lōgabit ſpatium aliquandin nec accelerabit
mors.

CCapim. xxvij. de apostematiu.m. 4 primu de
ſlegmone.

Postema

ſanguineſi q
ſlegmō voca
tur ſicnt alſ dicti ō aut exterioſi
ſit ca. 4 vt poffiſiōe. colliſiōe ac vul-
nerib9 ſikubuſq aut iterioſi. q eſ. 4
māei ſaguiee decurſus adaliqō mēbq. Qd ſt
exterioſi ſit cā intuèdu ō diligētius: ſiſqde cor-
pus repleſi eē ſime reb9 4 illu cura teneriſati
bus. atq hō eē vt inſiſaſ olo tepeti 4 aq tepida
4 epliſet cù, ordei faria. helba. lebeto 4 cathe-
mia: stringaſq mediocriter: vt aſa diſſoluat.
Qd ſi in aſpaſe aliqd ſaguis collectu eē 4 lanſei
vtere iſiſiōe 4 aptiōe ſine paurore nec paueas
in flurſu māe niſi repleſi ſit corp9. Qd ſi reple
tu ſit corp9 euacna malu huoere q eē in eo. CCu
ius aſt ort9 eſt ex māri decurſu pmu enuacu
tiōe vtendu cù flebotomo ex cōpetēti illi loco
vena: hoc eē ſi fuerit mēbri in ſupiob9 corpiſ
aſpati cephalica incaſt. Si ſt in his q ſunt in
medio corpiſ minuāt aq hela. Qd ſi in ſeriori
bus mēbriſ basiſa minuāt a latere patienti
auferatoc illi ſaguis eſtitate: eſt i opus fuerit:
ſtuc9 et etas ſiſrmi coploſio 4 tps anni pſens
coſceſſerint. Jā dehic mēbriſ cataplaſmeſ apā
ticiu in p[r]incipio h[du] māri ō ſuo ad illu refri
geratibus 4 cōſtrigentib9 vt mēbriſ cōſoſteſt 4
mā repellaſt: fluriuſq illiu arcæq refrigeratio
ne 4 cōſtrictiōe. vt ſadalu.r. tā armenico. 4 aſia
ſo. memitte.ro. 4 caquia cù aq intibe 4 ſemper
utue. 4 aq lactuca[]p 4 cucurbite. 4 chalebo. 4 ſe
mine p[fl]ilij cù h[ar]p aliq aqrs percuſſo. 4 ſiſqde
decoqſ lenticulam excoriatā 4 contriueris cù
harum aliqua aquarī 4 emplaſtrizaueris ea
apostemati p[ro]dōrit plurimſi: adjuues quoq
medicaminibus quozu eſt aduerſari materie
4 repelere flurſum. Et hec eſt medicaminis cō
fectio ad hec ytilis. Sume ſadalu alb9. 4 r. cu

inſq. 3. c. aſiaſi memuhe. 3. b. q[ui]molee ſuſal. 1
aſi uſalicuinuſq. 3. 4. 5. ſere oia dilugēc 4 ſuſtili
ſimo criba pāno. ac diſtēpa cù intbe aq. 4 ſem
puie ac portul. 4 lactuca[]p. Trib9 at aut. niij.
dieb9 cù iā augmētati fuerit aſa his q[ui]phibēt
māj admisſe diſſolučietau helbeeli ordei 4 tri
tici faria 4 diſtēpera cù liēberi aq 4 ſolatri. et
q[ui]ſare. ſihiuſq augesacq q[ui]tidie pa[]p diſſolu-
tia. donec ad stati aſa pueniat. 4 ſu[]n9 deſi-
cat māp. t[ic]a ſi ac oporſebit 4 diſſoluētia 4 p[
]hibētia e[]q lia e[]q iſtitate: 4 y[ut]te que[]admodu
nardo diſtēperato cù ſolatri aq. 4 caqnegi. et
aneti ſihiuſq aq[r]bi q diſſoluſt. Et aladuerten-
du c[ui] viſeris c[ui] aſpaſe in p[ri]cipio et dolore[]t
re frigerātib9 minie 4 q[ui]ſoſtātib9 vtaris 33 vt[]e[d]u
erit tibi ſtrigētib9 4 teneriſatiſtib9 vt ceroto q[ui]
de cera. 4 rōs. ſit c[ui] vio dulci in q imerges la
nā ſuccida. apponeſq loco. Qd ſi t[he] e[]ſaſt
ſit cerotu refrigeratiuſi actu. ſi hō h[ey]e[]s tepe
factu. ſitoc et c[ui] hoc p[an]9 line9 aceto vini inſu
ſus ſup mēbri t[é]perato c[ui] aq ro. Repmas at
patiēre ab olb9 dulcib9 4 p[u]gitivis. ac oino ci-
bis ca[li]s abſtineatoc c[ui] me[]zauris de cucurbi
tis ſumptis 4 maſſo ac ſpinachy[s]. ppina illi
ordei aq[ui]a aut g[na]to[]p 4 i[ng]sibin viol. s[ro.]
portul. ſemē 4 ſilia. Ut aſt deciare ce[]pit a[]pa
nō o[po]rtebit refrigerātib9 vt i[qu]is mō coagu
lāt e[]m mām 4 i[du]rāt i[tm]vt in duritiē res tra
ſeat 4 solidi[ta]tē ſtatoc e[]i9 diſſicilima curatio.
S[3] o[po]rtebit mēbri diſſoluētib9 e[]p[li]zare c[ui]
camōille aq lilelmelec cathemia ſebeto ber-
saufano aloe ſikubuſq diſtēperatis c[ui] laha-
bo ſemis lini: ant aq carnebi: q[ui]b9 ſi aliqd ad-
miscea[]z a[]ſra[]t p[]derit. C[ut] aſt a[]pa matura-
ri ce[]pit 4 ſanies 2 g[reg]ari o[po]rtebit illu e[]p[li]
zare maturātib9 vt ſemib9 mieru 4 lini diſtēpe
ratis c[ui] aq ro. 4 oleo viol. 4 ſi t[he] e[]ſatatis e[] ca
lo[]toc in corpe mult9. h[uo]r[oc]q q[ui] ſit a[]pa nō ma-
lus cōmodu erit medi[]ca[]mi[]b9 vt i[ca]lo[]tē arcā
tib9 nālē 4 ad māj q[ui]uertētib9 q[ui] mature[]t vt eſt
p[fl]ilij ſemē 4 tritici faria. Si q[ui]ado a[]t nāliſ
devilis fuerit calo[]r h[uo]r nequa[]caneas his
4 ſimilibus vt[]i medicaminibus pu[re]ſa cerēt
enim vtere maturantibus cum diſſolutione.
vt e[]ſt panis cancrelegi in a[] fermentatus c[ui]
ordei farina decocta cum aqua 4 v[io]lōs oleo
aut oleo loto 4 oleo quethiri. 4 roza ſup apo-
ſtema aquam decoctionis radicis cathemie.
cum modico olei loti. aut albas ſume ficus
carnolas 4 dulces quas cum decoreris mel
extrahe earum 4 diſtempera cum oleo ſemi-
nis lini 4 helbani 4 zaccara. Accipiat farina[]z
grossam 4 diſtempera illam cum p[u]sgedine
ficuum. Aut etiam ſume fermentum a[]rum
et ficus co[]ctas et merui ſemen. ac diſtempe-
ra et loco. impone. maturat enim ap[]ſtema.
Et ſi ficuum bene decoctarum ſumpſeris ſuc
cum et diſtemperaueris cum eo lini ſemen

2

2

Liber

heide,cuiusq partc. i. beaufani dimidiá pté
zuse qrta cí tritico diligéter maturát z saniez
aduñat. Uidí et emiffiés emplízari dactúlis
decoctis cí butiro ematuranerúq illas opti
me ficubus qz decoctis cí zerozo in al butiro
emplafrizet qz charna z femie meru, terant
oia diligéter: at distéperent cí aq apponátur:
emullioni. CQó si videris difficilis effe ma
turatióis apa graviterq apériri, ponat desup
blit decocta. cí sffami oleo calido: muteturq
quotiens refrigerat, maturat en furísculos et
emiffiés. Cepe quoq decocte et diligéter tris
te aut in oleo bullite mifcestur et cataplasmé-
tur eis apa ta sintq calida materiá maturát et
fanié colligunt. Si aút collecta et coadunata
fanie nò aperitur apa, opor te bit illò aperire et
crepare ac scindere. Atq hoc mò oz oim regi
mè effe apati q más còtinét et his fillib medi
camib quòz è maturare apire scidere etiaq fl
medicamib nò apiátur: et sciendù qm apa ca
lidii et sanguineu si fiat aliquo mébroz: estq
magnú sic vt arceat venas et arterias q sunt in
mébro: phibeatq illà a dilatatió e arctatióe
qbq recreat calor: näl: qnqz coagulat vltra mo
dùz extinguit calor: sitq3 mois illi mébri et ei9
sube corruptio intm vt feteát queq circa illò
sunt caro et cutis. diciturq hoc apa pellim: et
in huiu mòi nulla cura est: nifi sola amputa-
tio ne forte advicina decurrat corruptio mem
bra: qn aute nò coagulat näl calor nec corri-
pit membrú perfecta corruptione: or hec passio
hà fraia et ei9 medela sanguis illi euacuatio è
a mébro cù scarificatió: iepiátq deiceps his
q supponitur mébro medicamibus q a putre
dine piohibeát: ea aút q sint dicemus cum de
vlerum loquemur curis.

CCapi.m.rrvij. de medela apostematis q5
herifipila dicitur.

Erisipila

aút qnqz fl
ne tuóre fit
r mouer ex cole rubee acumie:
qnqz qo cù tumoze et mouer ex
cole rubee mirtióe cù tenui san
sue. qn ergo è fine tumoze cor-
pus opor tebit euacare medicamib coleraz
larátib vt citrinis mirob. et tamaridis pünis
et sifibus emplafrizeturqz loc refrigerátib et
restringétibus vt rasura cucurbite sempuie.

portul. succo lactuce. arfunegi aq alüsqz q5 di-
ximus dù loqremur de flemonis cura. Si at
sit cù tumoze herifipila: sanguis minutionem
accelerare expediet si nihil phibeat vt etas se
necutus et pueritie: còpleto frida aliaqz: auſe
returqz quàtù necesse fuerit sanguis larabis-
z q3 nàz decoctiòe fructu cataplasmabisq me-
bri i pnº cataplasmatib q in caplo sanguiei
apat dicta sùt in pnpicio et aſcèſa et statu eòde
empto e via. et oz mederi et curare còpoſitú ex

Tertius

flone et herifipila apa 2posit; medicamib et
cuiusq cures 2petétib q2 sitq q6 in 2positio dňa
bik medicamie exuberàtis et fortiòris apa2is
cure medicamen conueniens.

CCapi.rrx. de apa2is formicis medela.

In formice

qm fit excola
ru. nece è i cu

ra eip medicamè bibere colaz ru,
laràs vt fructu decoctio 2fortata
ci icamèa aut aq lebelabi cí caf.
fi. rotula aut aq itibe et arſunegor: de hinc àt
cataplasmeſt refrigeràtib et deſiccàtib oz aſit
2portiòe cæ hàc paſſionè aſſerèti. ſ. cole ru.
medelà fridis fieri et h. Sz qm forzim hòmè è
vlc q6 deſiccatiòe eget pr ea q in ea è hùidis
tatè 2poſità et ſpugnàteq mòrdù mouet mæet
ad acciis 2poſitù applicam. Jo g vti nos ca
cataplamib oz deſiccàtib vili q5 q5 vitur
medicamib in formice q in cutis è manifesto
min9 deſiccatiua ſunt et fine morura. vt aſaſi
memithe. et caq a. heſſu in al heſefum distè
perata cù itibe aq 2ge paſtous. et létULA
decota et trita cí aq ro. Aut ſumik tá cipcum:
aut armenicu et qmolee cuiusq ps.j. caſe de
midie ps distéperenturq oia cù ngaz portul
aq aut folatri aut arnoslo ſe. Scba aſit formi
cis spès q è formix comedès medicamib cura
da è masq et forti9 deſiccàtib vt qmolea cum
aceto et aq hoyosabi aut cataplasmeſt chro
ſcis q dicunک adriani et hec eor 2fectio. Su-
me galle vidis quèdari cuiusq. 3.vij. in al.b,
col cadeneſt 3.z. jeſbli iamenici mirte optime
cuiusq. 3.d. ſeleſoni. 3.vij. in al.m.tere oia di
ligèter et cí vino distépera trocifcos fac cùq
op9 fuerit tere diligéter et subtilissimo cribra-
bis pano distéperabitq cí aq ro. sic vt flat qſi
q fluit a balneis aq et loco ſuppones. Et hec
affignatio vnguèti optimizvtile còdèditoſomi
ci. et ob9 qbè è opus deſiccare vlcerib. Sume
galle vidis et arſunegi ſicce eçegs ptes et tere
diligéster. et desup olei mitte roſ. in q liſſacta
ſt cera trib9 ptib9 maſor: ſacq vnsguèti et cata
plasma eo apa. et ſi adideris liqritie foliorum
ptè vtile erit. Alib sume mard asenegi. et radi-
tinctor cuiusq pté i. galle gelnarii al gebia
ni arſtoſ. l. canabili. cuiusq dimidiá ptè tera
tur oia diligéter et liqfat cera cí oleo ro. ſlat
q3 oia vnsguentum et cataplasmetur locus.

CCapi.rrr. de medelis apa2is q5 d: vndimis.

Zion nos

dixisse recolſim
locoq apamol

le ſnaut ex vapazo savètoſtate
q mébro accit. què admodù hiys, q
corrupte ſunt 2p'lonis accit et ptilſi
cis: eiuſq3 medela facil et ſanatio festaſi cí
sale et aceto friceſ. et aq ro. eiuſq3 erpiljo ſit ch
erpilſio morbi q illò ſeq aut d flàtice maa
ad aligq i fluit mébroz cui9 medela ſtatici fit

Practice

Maly 195

done huoſi medicaminib9 illi lapſtibus vt
turbit iſeba cu antali adipe: cartami medulla,
hyere pill. alijſa cōpoſtis 1 simplicib9 medicaminib9.
Caueas aſt ikſirmu oib9 ab ſlegma
generātib9 cibis vt pſicib9. lacte 1 ſlib9. ſpitzek aſt měbi medicaminib9 quor9 e ſtrigere
1 ſoluere vt liederi aq miſta cu nataro ſi intin
xeris illi ſpōgiã nous e ſem 1 ea diſſoko. quam
ſi nò tueneris intinge succidã lanã 1 intuèduſ
ſ corp9 in quo ſit molle ſit: ſitq aq æploiz ace
to. ſi hò ſolidu ſupet acetu 1 natay vt reduca
tur corp9 in ſuſ nam angmèto eoq 9 desiccát.
At hò ſi corp9 téperatu eſt eqlia ſint aq 1 ace-
tu. Qd ſi ſolidu e corp9 nec curat hoc medica
mine miſceak paſz ſelbi ſit 1 paſz cieris libèbe
ri. Et ſiqde q6 cupis fiet epliza hoc eplastro.
Sume aloë 1 absinthe, eqliter 1 tere diligenter
ac diſtêpera cu aceto 1 aq 1 eplastriza mèbza.
hoc cuyſus fuerit emplo mèbzu ligare apotte
bit 1 stringere: ſiquidè poſſibile e incipietq ab
inferiorib9 1 aſcedat ad ſupioza ligatio: ſitq 1
ferius tenera: ſurſum aſt ſolida ne forte ſuci
piat inſuètes illi mèbro măs: eplizeſ et h9 em
plo cu9 hec e descriptio: ſal 1 aloe eqles ptes
tere diligenter 1 aq murti irrga ac modico ace-
to 1 epliza marie aſt ſolida corpora.

Ca. 31.6 duroz aſpatu q6 ſeluros dî medela.

Olida
apostemata fieri di-
rimus aut ex aſpa-
te calo ad q6 curādu appoſta ſut
nimib frida 1 strigëtia: vn 1 idura
ta e mă 1 i lapidis soliditate 2uer
ſa: aut ex cho.n. mă q6 ad mèbuz deſulit: aut
ibidè gñata e: 2 q6 q6 factu e er aſpatis cali re
liq: medela ei9 e caleſaciètib9 1 emollietibus
hec aſt ſut quor9 e caleſactio i ſcbo ſdu 1 ter-
tio ſiccaq i pmo vt i ſcbo dictu e fermone ptis
hui9 ſcde cu de mollietib9 loqremur medica-
minib9: ſut aſt hui9 medulla cruribouis cuſ
butyro 2 o'lovio. 2 adeps cerui 2 tauri ac ſois
liq: factis cu machal u vtik q6 his tâb9 yngue
to. Sume q3 machal ſlaucu. indaicu 1 aſſa-
ci devno q3.3. e. marcemuſi recetis tritt diſligè-
ter. 3.c. adipis anſerini. 3. 1. ſoluaſ machalü 2
aſſac cu cala aq miſceak cu reliq: medica-
minib9 vt fiat aſt yngueſtui ac cathaplaſmetur
eo aſpa durq. Qn at ex cho.n. mă ſolidu e aſpa
q ad mèb9 currit aut i ipo oita e medela eius
erit pot9 medicamis lapratis 1 purgatis cho.n.
yt e epithimi òcoctio aq caſei pot9 q ſit cu coa
gulo cu hoc pluere. ſue heilisi nigri 1 kebu-
li cuinſoq. 3. 5. epihi cretici ſtaregi indi. beffa-
gi. cuinſoq. 3. 3. ſal idi. 3. 5. tere oia diligêter 2bi
baf de eo. 3. c. ch. caſei aq iupta q6 op9 e: phic
beas aſt patièt oib9 cibis groſſis 1 cho.n. ge-
nerâtib9 vt capta: carmb9 lëticula cauliſ: fal
ſiſoq 1 ſilib9 epliza hò loci ch eplò h9. cni9 hec
e assignatio. ſue machali aſſaci bazaredi eq-

les ptes: 2 tere in morario diligêter cu anate
aut galline adipe 2 oleo bant aut ſusanivt fiat
tâquaynguètù. Quo cu cathaplaſmaueris pă
nù epliza eo locu. Empli alteri9 alignatio. 1ſi
cus albas 1 dulces in aq deco 2 foriter donec
maturek adhic pîce deſup helbe farinaz 2 ſe
men lini 1 aliqd cathemie albe ptes eſles: te-
re oia in morario diligêter cu olo ſufani doec
côpleak 1 ytile fiat. cataplaſmeq eo aſa 1 vl
timo nãq e diſsolutiòis 1 emolliitiòis. Ungue
tù dura diſſolués aſpa. ſue adipis leonis.
vsti. cerui. cuinſoq. 3. e. machali. aſegi. i al aſa-
guasen. cuinſoq. 3. b. liq: facies cu ro. oleo. adi-
pes 1 gùmas aut 2tere cu aq cala 2 miſce oia
ac lini aſpa. Alibò. ſue miſa fluètè cu olíue oleo
veteri 1 unge aſpa: pderit eſm.

Capituluz. 32. de cācri medela.

Ancer
aſt e aſa q6 gñak
de cho.n. vt als di
cu è. Qd ſi 2 forterè 1 magnù fiat
curari nò pòt nec ad ſanitatez p
duci. Utunk aſt qdã amputatio
ne cu ferro ſiquidè in mèbro ſit
q6 deleri poſſit aut ăputari: ſic vt nihil q6 ei
tinuèt ſupſit. Qn hò nò ſic 1 curat ferro vyce
rank 1 extèdunk ei9 labia nec pòt cicatricè acci
pere. Eſtoq plurib9 de cauſis piculofum: tu q-
lepe eo ſunt arterie: magne 1 vene in mèbzo.
acciditq inde flupus ſanguis intatù 1 vt patiè-
ti timeak 1 ſi ligaueris vêas has 1 arterias de
clinat ad dignioza ex qb9 he oziunk vene 1 ar
terie mèbza egritudo. tu qm ferro coq 1 vt il-
lius nò pòt radix mébzi. Cu si 1 principio h9 alad
uertit qs aſa: 03 pmbi fleb otomùvenis mèbzo
côpetetib9 in quo e aſa adhibere eo ex latere
quo patik cu etas 1 nt9 1 còplexio antiq têpus
1 filia adiuerit. Et ſi qdehec in muliere e paſ
ſio ſtatiz curādu e mèstruoz. puocare flurum
euacuek corp9 his quor9 e eſiare cholerã.n.
medicaminib9 vt e epithimi decoctio 1 asarit-
ci alioruq3 medicaminuq 1 huoze enacuat me-
lãcholicu: nec hò abſtineas cu ſemel illu eſia-
ueris ad his ſ3 ſepi9 idè fac. doec olo corp9 h9
purget huoze: hic eſm huo: difficile mouekpio
pter ſui frigiditate 1 ficitate. Et hec eſt pillu-
la: alignatio còpetetis eſoni humoris nigri
1 cholere ni. ſue cacrelegi idi. kebuli epithi-
mi. cretici. cuinſoq. 3. a. beffaigi. astacodi. cuinſ
q3.3. 5. ſal naste. oboli. ii. elleboi: nigri. 3. 5. aga
rici. 3. a. teran: oia diligêter 2 diſtêperata pillu
lenk: ſitq3 earu potio a trib9. 3. vſq3. iii. Qd ſi
vtaris caſei aq optimu e ad nigre purgatione
medicamè. Ut g hoc eſaueris corp9 humoze
oporèbit patièt e: temperato regimine regi incli
nanti ad huìiditate: ſed àtique acumè nigre: qte-
nus q in corpe gñat bon9 ſit ſanguis. Sit aſt
ei9 coneratio in locis téperatu habètib9 aſer
cibeturq3 eſcis laudabiles gñantibus chimos

2 3

["Liber", "ut gallinay carnibæ 9 pullox:agnos qæ 3 edo\nrù:piscibæ lapidosis laudabiliter cœlitis cum\nblera cucurbita, attriplice porrigaç illi ordei\naq 2 casei aq cli puluere quæ dixim9 choleram\nlaxare ni. Que aŭt sup ifirmu ponitur medp\nsunt hec morbi a principio sate euenè: 05 medi-\ncamina eæ q phibeat expellatqæ 3 téperate vt\nsolatrù intibe aq 2 cæquenesi filiacæ. Ut autè\ncorpæ eſaueris 2 a nigro purgaueris huoie:\npprieæ at ſivus fuerit zerecari aq 2 epithimi\nmedicamineſus optimo in cholere purgatio\nne ni.medicaminibæ 9 iæ tis vtêdu erit téperate\ndiffoluëtibus: vt e medicamè qo cù tutia fit 2\nhec ei9 assignatio. S be tutie carmanice trite 2\nlote.mardefenesi, espidagi plûbei cuiusqæ p-\ntem.f.tere oia diligenter 2 subtiliffimo cribia\npâno. S be qzolei lièberi ptè mediæ cere quar\ntâ.liquefacæ cù oleo cerâ 2 pînce deſup medi\ncamina 2 misce vt fiat vnguentu 2 vtere. Alia\nassignatio medicaminis qo cù colcotar. fit 2 e\nH cui9 nos assignabim9 ſectionè decimo hu\nius ſcòe ptis fermòe i quo de còpofitis tracta\nbimus medicaminibæ 9 in vnguëtop capitulo\nhelbelicon pdeſt hac in pte 2 in oibus duris\naſatibæ medicamia 2 eem q debiliter diffoluit\nad dissolutionè nigre nò valèt cholere appter\nei9 groſtitiè. Medicamina yo q diffoluit forti\nter subtilitatè diffoluunt huoizis 2 ei9 remanet\ngroſties tâß lapis: nec deinceps h3 zefolui.\nSi aŭt vlcerêk càcer hoc oz illi curare medica\nmine. Assignatio ei9 espidagi plûbei 2 tutie lo\nte eqles tere ptes cù oleo ro. in al ohyesai et\nasq solatri aut aq zerecari aut qffare viridis. 2\nponaç deſup ſi vlceratè e. Ponik q3 an vlcerat-\ntionè: phibet eem illi vlcerari: hoc q medica-\nmen ad idè vtile e cui9 hec e descriptio. Suik\nplùbi moztariù subſinifum 2 piſtelli eius ſil-\ntr 2 pînce in illò tâ armenichis ſillatû: 2 tere cum\ntahalgeo mixto: aut cù lacte optime doec ni-\nſreſcat 2 cataplasma eo cãcrù vlceratù. Qo ſi\nteratur cù eo ſemperuina. 2 oleum ligſigeum\nin al roſatum vtillus erit.", "Capituli. 33. de ſcrophulari med.", "Erobpula\naŭt vt an dæ\netâ e apa est\nshatî de grosso flegmate in carne\ntenera q e in radice colli 4 aurinç.\nMedela aŭt ei9 erit p corpis a ſup\nſuitate purgatione flegmatica medicaminis\nbus flegma purgâtibæ 2 choleræ.ni. 13 fleboto\nmia repreſſioneæ a cibis hos duos ghantibus\nhûzes vt grossis cibis ęles ſunt vaccine car-\nnes 2 capraz maioræ 2 erisa. caſe filiacæ. dimi\nnutioæ q cibi 2 subtiliatioæ ac exercitio ante\npirdiù balneo. Medicaminibæ aŭt in principio\ndù ſit vti 03 aperiëtibæ. Sepe nãs maturãk 2\naperik aut ſcindik educiæq 2 in eo e mã: 2 cura\ntur deinceps cù medëtibæ 2 putrefaciëtibus ſi", "Tertius", "cut alias dicturi ſum9. Si aŭt ei9 differaç tép\nmederi oporit bi bit emollientibus vt vnguentis\ndachilien. e enim ei actio mirabilis hac in pat\nſone 2 omnibus apostematibus duris 2 em-\nplastriza illi hoc emplastro. Assignatio ei9 fa\nrine fabarum 2 farine ordei cuiuſqæ 3. 1. liqui\nritie. eſmarmonicis radic. 2 radic cathemie et\npicis recêtis cuiuſqæ 3. e. cere albe. aſerini ad-\npis. cuiuſqæ 3. 1. teraç diligêter 2 miſeane ch\nvia pueri modica ąginsinæ: q aſt liqſieri posſut\nliquefac cum onſacino oleo veteri 2 diffêpera\ncum eis medicamina 2 emplastriza ſcrophu-\nlas. Unguentum quoq rosali 2 vnguentu gen\nſefert in al gèmeferi ad idez poffunt. Assigna-\ntio medicaminis quod ſcrophulas maturat\nfarine ordei 2 zeccari: equales partes tere bl-\nligenter 2 cribia cum subtiliffimo pâno ac ch\npueri viina diſtempera 2 piſe humida 2 em-\nplastriza. diffoluit.n. 2 maturat. Cum autè ma\nturanerit 2 apertum fuerit acuto in eis vtere\nmedicamine 2 appone illis vt calicò 2 poſt ip-\nsum helbeheli: vt quod comedit calicè. Si autè\naliquid deinceps ſuperest appone iterum ca-\nlicem aut dicberdic. dehinc anſeicum in al an\nfugum donec omnino purgetur: purgatis an\ntem 2 mundatis omnino etiam herere facias\nvnguentum zeniari donec cicatrizetur.", "Cap. xxxiiij. de ſupereminêtis q eſt in corpe carnis verrucar. 2 nodar. medela.", "Aperabundàs", "autez caro 2 nodo ſa verruce ex\nflegmatico ſunt humoze. Si er-\ngo homum aliquod videris: opot\ntet corpæ ſuppluitatibus purgar\ngrossis 2 flegmaticis ne forte augeantur: ap-\nponesq emplastrza diffoluëtia. vt eſt vnguen-\ntum de chilon. ſepe eem ſui in principio diffolu-\ntur 2 anhilantur. Chi aŭt illas iâ magnas ſac-\ntas ſueneris intnere que nè ex ſpetie ſint ver\nrucari: 2 ſi quidè mellea curare medicamin-\nbus op3 diffolnëtibus. Si aŭt videris pdeſse\nvtile. Sin aŭt altera dnaz vteris curaruz aut\nmedicaminibus acutis 2 vienitibæ verrucas vt\ncalicò 2 dicberdic 2 inciſio. Et ei prierio est et\ncarnosa nò ſunt ponèda diffoluëtia. ſed putre\nfaciëtibæ vtere. aut icide. Et ſi pigutosa nò in\ntercidùt diffoluëtia. nec putrefaciëtiamè e ei\nmedicamè pter iſationè: 2 ab loco i q e ăputa-\ntionè 2 quæ ad 111111111111111111111111111

Practice

albût. Et hec iunt q assignauimus de spatzu medel. hice vtilim⁹ est fino medele morboz manifestop z cõtuz supficiei z exteriorib⁹ corvis ac iteriorib⁹ z nos sequêti sermone prospira supficiei cutis ponem⁹ medicamina.

Incipit sermo quart⁹ sebe partis libri còple ti artis medicie q or regalis dispoſitio hali ſiſi lij abbas discipuli abimeher. De medel morboz manifestop cuti apropiatop cõtines capitula liij trâſatio ſtephani phe discipuli.

De variole z rubeole medel. capi. 1

De sacri ignis medela. 2

De elephantie medel. 3

De leprie z morphée albe ac nigre medela. 4

De variole pustulaz z vlceri medel. 5

De ſcabieli z pruriginis medel. 6

De pediculo medela. 7

De ſerie z ſaphe pustulaz parna medel. 8

De verrucarù z furìculo medela. 9

De petiginis z de mundatione cutis a ſordibus ac excretione medel. 10

De ſudoris immoderati medela. z eius contitationis. 11

De alopitie z capilloz caſus medela. 12

De tinee z furfuris capitis medela. 13

De capitis magnitudinis propter ſeruorum separationem medela. 14

De lètigis z maſka faciei ac fixura me. 15

De passioni medela q in manib⁹ pedibus ſkunt. ſ. ſanioſa vena varicibus. vlceribus belechis z elephantia. 16

De medela fixura q in palmis ſiſt z plātis. ocrea fricationis dafafe digitop tioris vnguum curuacure z earu leprie z alioſois ac offenſationis. 17

De medela passioni que in corporis ſkunt ſu perficie ab exterioribus cauſis. z primu de vulnere z vlcere simplici. 18

De copoſitor vulnere z vlceri medela. 19

De vlceri medela quo cum morbo còponun tur organico. 20

De vulnerum cum continuitatis ſeperatione compositorum medela. 21

De vlcez cù accèntib⁹ còpoſitorù medela. 22

De fistularum medela. 23

De extractione ſagitie ſpine z simili. 24

De aduſtionis ignis medela. 25

De percussionis cù virgis medela. 26

De communi eor medela quos attractauit vel pupugit animal venenofum. 27

De morſus hois z ſimie z canis medela. 28

De morſus leonis z leopardi medela. 29

De morib⁹ ebears z harue i ak hadie medel. 30

De morſus rabidi canis medela. 31

De viperarum attractionis medela. 32

De percussionis ſcorpij medela. 33

De pücture yesparh z apu medela. 34

Maly 196,

De puncture aranee medela. 35

De rastellâtis ſcorpij pellioſis medela. 36

De vulturis pediculi pücture medera. 37

De còmuni eorum medela qui poculuz bibe runt mortiferum. 38

De medela eorum qui biffum biberunt. z coru sebei. 39

De medela eor q cátarides biberint. 40

De medela eorum qui ſel leopardi biberint z serpentum. 41

De medela eoruz quibus extremi cerui cau de aut animalis ſndo ppinatus est. 42

De eor cura q opiu ant cicutá biberut. 43

De medela eor qui inſqamú aut iebuňhat aut ioſumethel bibunt. 44

De mede eoruz quibus pſilij ſemé aut aqua queffare ppinata est. 45

De eorum medela qui malos fungos aut qimas comederunt. 46

De ei⁹medela in cui ſto lac coagulatu é. 47

De eins medela qui píſce aut affum ſuffocatum comedit. 48

De eins medela qui lepoře bibit marinú aut ranam. 49

De eius medela qui caſtozeum bibit aut beledarum. 50

De eins medela qui lothô vel rododaphne bibit aut squillam. 51

De ei⁹medela q sipſú bibit aut matharcu. 52

De eius medela qui argentu ziuú bibit aut cui inſuſum est aurí. 53

De eius medela qui plumbi ceruſam aut calem aut ſaponé aut ſulfur bibit. 54

CCapiluli. s. de variole et rubeole medela.

## De in ſermone

et oib⁹ sequëtib⁹ medicamia et curas referem⁹ paſſiòsis et morboz. Expòem⁹ aſt hic eo ordine et diſpone q explicaui⁹ in ſignor iractatu. Illic pmiu paſſides q corporis accunt ſupficiei posuim⁹ qer cāis ab exteriorib⁹ cõmoſi ſiſt q pcedètes vocate ſiſt. p³mo of variola z rubeola ſeruim⁹ ioq et ab eor hic iſciam⁹ medela. Dico ſq qin opz cù variole z rubeole appuerint ſigna. a p²die vſo³ am patièis accelerare flebotomiam a media vca eſhakq ſaguís tini vt deficiat ſtati tate: si ht⁹ etas oplo z tps ſni adinuerit; si q pati puer è ſtia ei appoſa iter clunes z spinae eſhakq ſaguís ſtitas ſta expedit deqei poſt ſanguis minntionè aq ordel i q ſcocta ſint iuinbe. ſebestc. lèticula tanqo ordel ps da bis aſt cù papaueris ſiro. aut iuinbax ſi tufis illi: aut in ſurguliòe fuerit quis moſtia qb⁹ ſi caruerit cù ſnatorp ppiabis aq muzoq dabisq deiceps aliqd fir. iuinbaxant papae ris ſnata ſusat muza optia paſces hücmezan?

? 4

Liber

ro cù cucurbitis fcò léticula granatoræ aq dui
cù oleo amigos. et sì tuſſus comitaſ mezaunç cù
spinachijs fiat aut attriplicibus aut chabezi et
his ſlub. TC qu[ui] variolæ imorabik egressio
mâm emittere molliaræ et vt appareat erteri
variolavelocit:ne forte cordis tremor accidat
egrotatî et mois: dabis itacq illi hoc medica-
mè.affignatio ei? ſumaſ feniculi ſeminis.3.b.
lacco mûdate.3.g. fine corticib 9 léticule. 3.e. q
thire.3.c.coq oia hec in aq libra.5. donec re-
deat ei9 ſtritas ad qrtâ ptê. colabisq 9 ſuppo-
nes ſpodû obolos.ij. bibat aſt hoc fridù. Si
aſt granatoræ aq aliqd addideris vtili9 erit.
Affignatio alia vt appeat variola. ſumaſ ki-
cus.3.e.léticule fine corticib 9.3.g.lacco eragia
tria. feniculi ſemis.3.ij. et diſagatî tîndè. Co
quank oia in lib. aq donec ad tertia redate sup
addaturæ croci orietał aliqd et ppinek pſutu
rù. CC ût in pectore aliqd è aſpitat is dabis
patièti paſz lahabi ſeminis pſili9: et ſeminis li-
ni ac citonioræ cù amigak. dulcifì oleo modi-
co. Reprimasq a dulcib 9 et calidis patiètè. Ti
bù ſubtilia quæadmodù in ſebricitatib 9 fit. Ut
vero ad ſtatù morb 9 puenerit i còspectu patiè-
ta tardſani ſuccedæ: et granatoræ virgas ac vi-
tis. si quidè têpus hiès fuerit. et si eſtas vapo-
bis illù cù sandalo et mirto. lecto ei9 roſaz pul
neriſa tritâ et filia. CC en9 si nä fuerit deficca-
ta admíſceas ei ordei aq aliqd mânè: et si non
pdeſt caſſ. fi. rotulà. et mânæ dabis et punorùz
lahucù. CC od si mollis illi fuerit nä. aquâ ſuc
ci ordei illi dabis. in q mirti grana fuerit cocta
cum gume arabicæ modico: et terra armenica
cretica q et melior est. Dabis etià ſpodû troci-
ſcos costipâtes cù mirti robo: aut citonioræ aq
a piror ſucco. Et si tuſſis patik cù mirti oleo re
ficies illù léticla fine cortice frita q cù ſnatoræ
aq decoqtur muſorù et mezauro cù hemuta in
ak hemaze folijs facto: et léticula decocta cù9
aq prima abiecta ſit. aut aq milij cù ordei ſuc-
co decocta. dabis illi poma. pira. citonia. Cc
olo näm caneas emollire poſt. viij. marieq in
rubeola et i morbi vtilmis qm in ea ſoło picu-
lì est. mäei nãſ si nò egrediał relici. necesse
est in corpijs referaſ. pſundì. et p[er]ſit intellaſ
et diarriâ puocat ac diſſinteriâ. Trociscoræ spo-
diij affignatio costipantiij. ſumâtur roſe.3.f.
ſemis hemaze ſlueſtris. berberis. et granorùz
mirti cuiusq.3.d. gume arab. ſpodû. terre cre-
tice. cuiusq.3.c. amili frixi.3.ij. croci orietał.3.
f. terâtur oia diligêter cù ſemis pſiliij lahabo:
distêperaک actrocicétur a.3.vſq eragiu: bibâ
tur ât cù mirti robo aut citonioræ. Nec deſi-
tes patiètè regere hoc regimie donec ad sta-
tum morbus pueniat: ſic cataplasma euſ tro
cicis q vocâtur anotomi. in ak ataromi. et eop
hec affignatio. ſumâtur libani galle viridis
miuſq eragiu. h. alumis iemêci et mirte optie

Quartus

cuinſq exagiu. d. colàdeſt exagiu. f. ariftoło.
lo. exagiù. m. tere oia diligêter et ſubtiliffimo
cribza pâno et cù yio distêpa. Affignatio alia.
Selbi iemenici. cere müde cuinſq eragiu. d.
ariftoł. lo. exagiu. o. gallie imature exagiu. f.
oia diligêter trita cù ſubtiliffimo pâno cribza
et cù yio distêpa dulci. trocísica et cù op9 fuerit
vtere ſz plus diligêter tritù ſubtili cribza pâno
et aqua deſup corp9 roſa roſa. donec vt balnei
ſiāt ſudores et cataplaſmabis. Ut at ſt deſiccari
icepint sale vterç illù falies et trito diligêter
cù ſilami oleo hoc cataplaſmabis corp9 ad so
lè et ſi tps è hiès autver aut autin9 q no arcek
loco frigore. lanabiſq in aq in q decocta ſint
mirt9. Et ſi excoziari illù videris bn. ſi nò fal
appone ſcoò poſt diè tertiij. et cù excoziare il-
lum ceperut cataplaſmabis illum terra albæ
cum modico sale et vſc quinç horas dimit-
te et poſt cù aq lauek in q decocta ſint mirt9
palea et duob9 vel trib9 dieb9 dimitte. poſt hec
riſi albi faria illù catapla et milij ac paucò za
frano et ſup illù nocte et die dimitte et ſcoò mâe
i aq lanabis i q ſurfur bulier9 et paleà. Atten
dèdu aſt oculon9 custodie in principio ne ſorte
aliqd in eis appeat variola. ſtillabis itacq il
los qffare aquâ. et ſnatoræ muſoræ. Et ſi puſtu
laz i eis appuerint aliq: collirili in eis excute
espaniç. 2 ditù cù qffare aqua: et aqúa ſtillaba-
sis roſ. cui ſuſſus fuerit munac èt anſi in illis
appearç qquâ. Nec yo o3 variolâ patièti pul-
los cibum dare donec febriis oino diſcedat. et
cortices eīns ceciderint et calorè recedat.
CCapi. ch. de sacri ignis medela.

Bnis facer

Bnis facer aliqn solus
aliqtiæ cù
variola appet e op9 eadè è cura:
nit9 tumoſoſis loci 03 appòre
aliqd ceruſe et mardasenegi ac ſa-
dal. ak. cù cáphora tritoſa et aq roſ. ſubſequa-
k bâbacê ſuppòre et istillek cù op9 fuerit aut
loc9. Si at ſimpler è et fol9 ign facer 03 patiètè
flòmari et ſtù op9 fuerit educas de ſâguie in
rta9 qnt9 ſeret et alia: dehic tumozes acu pfo-
rabis vt eop9 deſuat rubigo: et ceruſevngue
to eplastrizabis i q paſz cáphoie admíſcebis
quotièſchq aliq in eis fuerit aqua adunata
aperiâtur et hoc cataplaſmeturngue to poſt
cum terra ſgillata. q et aceto ſu p[in]ſuſa ſit.
CCapi. iij. de elephantie medela.

A Lepbâtia

eop9 morbors
q ad sanâdû vif
fici les ſut h morb9 cù robur affúpſe
rit incurabilis è: et el9 deſkeps medela
vt eadè p[st]et ne augeak in habitudie: ſic quo
q3 morbor multoſ est rò q robusti ſunt vt hy
dropiſis lepza i ſkes morbi: qb9 nä reflittere
non potet: hic itaq3 ſi ſit in principijs nonſu-
q sanatur ſed cum moza et difficultate: et cbał

Practice

Mál

197

fidua adhibet cura et medela ac ciborç cante
la. Cú igit elephantiá in ipsis inueneris pri-
mordiys anteß facies içipiat deficere et defor-
mis fieri et mébra vicerari ac cadere. accelera
saguiné a duabº miuere organici. et duabº vêls
q post aures sunt et q frôtis ac nonunç a me-
dia tinis et sanguiné auferre multiplica vœc
defectº appear: post hec aliquot trâfactis die
bus medicamie illi solne qo cú hátali adipe
fiat et epithi. decoctione ac agarici fortabis
cú hyera et hátalo et diebº eú pmitte. r. dabis
illu lac cameli et caset aquá ch pulnere colerá.
eú soluëti cibis reficies húectâtibº vt edo-
agnoz carnibº lactâtiu porcellon gallinarum
anatú fasianoz cú espidabago 2ditis frisune
pedes qz agnoz pisuili et lapidosos pisces cú
espidabago dabis aut fritos cú amigalaruiz
olo. de fructibº satim ficus. yuas dulces et q
cú zaccara fiút dulcia tamigda. olo amigdala
qz et pislatia. forbitoësç q de tritici fiút medul
la cú amigda. olo et zaccara alba optia. dabis
et lac mulfuz. ipin etem statim cú educi opo-
tunissimú est illi. gargariset et mulleris lac cú
amigdalop oleo cú in sursuliöe raucitas fue
rit dœc moribº et palio sedari içipiat et tuc
ili lac amputabis: et si tps estatis fuerit vomitu
ytak cú rebus pügentibus vt sunt fugiles. ern
cæ. sal. et post vomitu. absinthij bibat strop. et
fauteneseg. post hec medicamibus ytañ laxati
uis qbus iteridit elleborus. Dec yo o3 illi p
pines elleború cuiº palio iã fixa stat: folueret
etem ab eiº corpe humiditates et deficaret.
Et o3 hoz habitaria in locis e' quòz ær e'
calidº et hu. et aera caneât frida. locaº licçavt
môtes: dispones yo eorº cibù bis i die: et q se-
nerât ni. colerã: caneât cibos vtyaccinã carné
filuëstria falza et filia. Exercitio vtêdi é tépe-
rato et añ cibù post ab egestiöe müdificat? e'
et vitæ. sz et téperata fricatiöe et nò vngastur nifi
adipe vulpis cù modico vio. oleo et cucurbita
rú z gallinat affungia et anatis optie. Et post
hec lauetur in balneo. et aq illos rozabis in q
babunegi et lilelmelec fuerit decocta. post hº
hº eiº corpns cù ciceris fricabis faria et faba
q hoc totu in moabi facies principiis: hoc nacq
regimie patiés curat? e. Si sic reges corpº ad
sanitatis redibit hitudiné: et palio hec ab eo
recedet. Si at robustio: fuerit hec palio fa
ta tüc organicaº flobotomiã affuescere opo-
tebit veris tpibus et autuni: vacuas suspèdes
sitias stomaci otii et his q hypocù drijs subfùt
fine incisiöe et emplastro yteris qo vocat dozo
thei et heracoze. Assignatio eiº: fumãk herma-
ce. spice. cardamomi. pipis lon. seliche. thuris
costi. acartarahe. maſtic. machali. mirre müde
carpobal. affigi. gume mihe. flure. ſſelei. aris-
ſtoł. et ro. ſahade. aq lileimech. gariof. ireos
radic. balsami. cuiusq. 3. j. laudani. 3. ij. 2. 5. 3a

frani. 3. 5. allei. cere. et cuiusq. 3. xxx. liquefac q
liquefiut cú nardino oleo et medicamia desup
proüce còrita sz balfamo infusa et rozata do
nec còpleak còmone. post hec ho medicamie
yteris laxatino in ſingutis anni diutidëtibº: ve
re. i. autuno. 3terú caset aquá ppinabis il-
lis cú puluere colerá laxati nigra: et hec est ei
assignatio. Sumatur mirob. kebul. et nigri
indi. cuiusq. 3. e. agarici. 3. c. beſſagi ephthimi.
ſtacodis. bugloſe. cuiusq. 3. d. ſalis nafte pe
tre lazuli. ellebori nigri cuiusq. 3. j. tere oia vi
ligeter: et ppia de eo. 3. 5. in al. iij. cú duabº? ter
tüs libre aq caset q cú cartami medulla ſit ad
ſtracta. Dabis et hoc medicamé potádu. Affi
snaº eiº: ſumãk aceti i al magãgeli. 3. j. 5. car-
tami. caul. i alio tespali ſucci cuiusq. 3. j. mi-
sceb hec oia et ppina mae et i fine diei dabis qz
ot die zaccare dimidiú exagüi cí mell ſiropo.
aut cú melle tãß electuaris. Des et ſinglis die
bus elithi dimib. 3. còtriti cú melle ac butyro
z oibus his magis pſciens é tyriarú trociſc.
ſl de eo ad dimidiú exagüi vſob plenú dederis
cú vińi. 3. xx. riham: ſquille qz trociſc viſles ſut
ſi de eis exagüi vnú cú fauteneseg hüdi ſucco
sumak. obbº hó his vtili tyriaca de ee vaťa.
3. j. vſob exagüi. i. cú decoctiöe epithi. aq. et ſi-
cados ac ellebori nigri bugloſe. et ſi c tyria-
ca hac moleſtator paſſiöe corpº liniax pdeſt
lilis. Sz et ſi illis denk tyriarú carnes abſcſis
tñ caudis capitibº triu digitoz ſub quatitate
zvêtres purgétur et cutis excoziet decoquãtur
qz in espidabago cú aneto. et pori in al ſafafa
lilis folijs ac sale nò paṇca pſicuti vtilitate. O3
aſt ſerpètes hos ex vtilibº affumi locis et caue
dú ne grcuose ſint aut dipfades aut a maris
ſüpte còſinito et ſalis locis. ſumitur at veris
diebº et vtakur fale qo cí ſerpétiut fit carnibº in
cibis ſuis pdeſt eúz o3 eorº corpus hoc cata
plafmarí medicamie. Assignatio eiº nitri. mir-
ti. euſobij sulphuris crocei folioiz fici eſles
fume ptes diligêter tere et còtunde paniculum
aceto ifunde et corpº eorº ulline. Alia ſfectio.
Sandarië. r. 3. p. sulphuris crocei tîndë. costi.
3. h. calcis. 3. f. folioz pini et bacchay lauri cu-
insq. 3. pt. oia tere et cribra diligêter cú ſucco
folioz nucú distêpera aut aq in qua nucis de
coperis folia donec tanç balnei lauatura fiat
et cataplasma corpus: et opz dú cataplasmeſt
ſt eſtas e ad ſolë ſedere patièt hyemei balneo
deheic cathemie ablue aq et ſurſuris aq in qua
viol decoreris et ninifar et ordeú paß tinsb his
qz filia huic adherere opor tebit regimini: qn
ſi fecerit ſpes ill ad meliora restat ab hac paſ-
ſiöe. Eſt at eorº sanitatis ſignú cú ab eorº cute
ſile qd squamis cadit hoc etem ſi fiat i melio
ra reſtituèk i ſanitatiocuſa redebt hitudiné.
C Capit. iiiij. de lepze et morphee albe ac ni-
gre medela.

Liber

Epræ

s robustior fuerit difſi-

ſicile curat qum mēbro
rū ſubam imutatā h3 in flegmatis
naturā et ſim vi ſi locu quo albedo
inest aperueris ſlebotomi acnui
ne aut ac ſic vt corte trāſeas ſanguis nō egre
diek ſed hūiditas alba in morbi ſt plicijs ſi
pupugerz dilates ſanguis egrediēt et tuc ei
poſtibilis est curatio. Et p[]mū ddē expedit in hu
ius patiētis cura a cibis ſlegma generātib[]9 p
hibere vt lacte p[]ſicib[]9 recētib[]9 ſungis q[]mis et
refrigerāti fructu ac h[]uſeatiā et paſces fr[]a[]quil
linoſi et taug[]o[]p carnib[]9 ſuſueſtriq[]9 ſalſa carne
aſſatag[]9 et fria c[]ui calis 2 dimētis. met illis da
bis et vinu croceu vetus. medicamia illi appina
que ſla deponant et hyere. p[]ilk. electuariuq[]9 q[]s
q[]d ex turbit et agarico cōponit et coloqintide
adipe et ſale naſtico. et indico et granis nuli. et his
ſſilib[]9. C[]aſſignatio medicamibus ſlegma de-
ponētis. Suma[]t turbit.3.i.5. hebelni[]l et hyere
ſicare. cuinſo[]3.i. coloqintide adipis. ſalis na-
ſtī cuinſo[]3.5. euſo[]b odol.ij. trita diligenter
ſubtiliffimo cribra pāno. et c[]ui apij aq distěpe-
ra nebatīc aut pori folio[]p ſucco et p[]ilka[]9 ſic-
ca. potio eo[]p.3.ij.7.5. y[]ſo[]p.ij. c[]ui ca[]la aq vtaris
aŭt medicamie hoc ſingulis. x. dieb[]9 ſemel aut
in. x[]v. hoc q[]s lep[]i facies. Dabis aŭt iteri po-
ſtones h[]as ſingulis dieb[]9 die q[]dē ſquingsibin
mell[]i c[]ui apij et fenici decoctionis aq die alio
triferā magnā ſub eragio[]p duo[]p p[]òdere cu[]s
a[]q in qua ſemē dcoreris apij. et c[]iminu. et origa
n[]u motanu dabis q[]s et illi hoc e[]lm p[]batu est
e[]m. Aſſignatio e[]p sumātur piper[]q al.4.i. et n[]
lieberis cināmi garioſ. camelle. caſſie et al ca-
ſſe. ſi. coſtic. ciperi citrini c[]ui coſticib[]9 ſuis nucis
muſ. cuinſo[]3. exag[]i. i. granato[]p iacinti exag[]i.
ſ. turbit albi zaccare albe cuinſo[]3. xiiij. exag.
tere o[]a diligēter et c[]ui ſubtiliffimo cribra pāno
et c[]ui diſpumato melle diſtěpera. potio e[]i la-
pās.3.v. y[]ſo[]p. g. et p[]mitta[]k dieb[]9 tribus dabiſo[
q[] de illo ſingulis dieb[]9 exag[]i. i. ſalina. h[] mul
tis vtaris dieb[]9 p[]derit e[]m: poſt hoc aſt c[]ui ſo-
ſun[]9 medicamie fuerit laratino. p[]ilk. ſ. ant alijſ
dabis illi de ſlquenegi et al[]s cal[]qnegi electua-
rio ſinglis. iiij. dieb[]9 exag[]i. i. y[]ſo[]p.3.ij. poſt hec
ſi tépus hy[]eſ est de metridato aut tyriaca ma
ſna i[]pura q[]s ei c[]oſuſit et fert h[]tus dabis etas
q[]s et tépus. c[]ui a[]q in q[] decocta ſint ameos et ca
momilla et rutā. Et ſi ante tyriacā hyeralog.
aſſeres aut hyere ga[]l.3.d. y[]ſo[]p. exag. iiij. c[]ui aq
in q[] vue paſſe et apij ſemē motani decocta ſint
o[]ziganu motanu et c[]etauree ac mirob. keb. mi
rſſice p[]derit. elect. q[]s euſo[]b b[]i in al[] cuſadianu
h[]ac in paſſio p[]lum[]b vtilē e[] C[]ui ergo o[]a q[] affi
Shauin[]9 feceris. et itelliges co[]p[]9 ſupſuſitate
muſdatu ſlatica: t[]uc hoc o[]potebit cataplaſma
re cataplaſmate. Cataplaſma lep[]e vtilē. p[]ri-
m[]b c[]ui p[]ice cataplaſma[]b et n[]aſta alba q[]n[]b c[]ui

Quartus

auro pigmēto et pipere rubeo ac buraco et ſol-
la et ſitarego corticib[]9 radicis papauers et racha
racha ant codifo: 13 h[]o[]p q[]s medicamie ſi te-
ratur diligēter et aceto roretur cataplaſmetib[]
albedinis locus manifeſte p[]derit. Aſſignatio
alia folio[]p de ſele diligēter trito[]p.3.1. c[]ui oli-
ue oleo vna diligēter fac bullire: behinc oleu
cola et quadrantē libre de cera ſume, ac hoc li
queſac in oleo et ſulphur de[]n[]p croceu proſſe
trit[]u diligēter. iiij. ſub vncijs et alboris locum
catap[]la ad ſolē vel in balneo. C[]ataplaſma
alioſ squille folio[]p lotos ſi i oline o[]o deco
teris. et c[]ui o[]o hoc vnguēt[]u et ſulphure feceris
ac auripigmēto rubeo et illo ad ſolē ſeu in bal
neo cataples p[]derit. Alind ellebo[]i albi et ni.
lupini. vitis albe radi[]c. e[]qles p[]tes cribra et te-
re ſubtili pāno et c[]ui aceto diſtěpera et loci ca-
taplaſma. Et hec e[] cataplaſmatis aſſignatio q[
]aron dei amic[]9 y[]tebat et elleb. nigri ſemis, eru
ce. ſugilu ſemis ſnapis, c[]uſiſi, ſuniz[]f. nemam
acararahe. colloquitide. capparis radi. coni.
q[]rſene. tap[]ſe ſingulo[]p.3.v. ſeminis ap[]ij. ſec
chaic. nahamā.3.3. inzibero[]p et al'amigb. ama-
re mazeriōs. ant. h[]uar[]ſi. lupini. demedemi cu
inſo[]p.3.x. ſitaregi. i[]reos radicis ſne. colubri ni
gri ſangainis aut corniſne. baccami. cuinſo[]3.
y[]i. terātur o[]a diligenter et c[]ui aq fue diſtěpe-
retur. et bacham[]i. et n[]eſaſetegi. o[]rectegi et al c[]
cei ac colubri nigri ſangue vel coriui vel tefu-
dinis et pullo[]p colu[]b[]p ſangue trocica et de-
ſlcca c[]ui opus fuerit c[]ui qu[]ena et oleo ac c[]era li
quefac et catap[]la ad ſolē et q[]bus volueris au-
gere virtut[]e mel adſiatic. beledari et c[]ui naſta
distěpera alba aut carrano vel nitro. C[]ata
plasma p[]bat[]9 ſulphuris aduſt[]i. euſo[]b. elli.
nigri. cuinſo[]3.3.ij.7.5. beledari. 3.e. acarcha
he. et ſitaregi. cuinſo[]3.3.1. terātur et c[]ui vini diſte-
perent aceto et vtere. C[]atap[]la lep[]e. et mo-
p[]heealbe vtilē. ſitaregi. elli. ni. ſuniz[]f. ſnapis
ſetaiz[]i. ezazi. mirre. m[]üde. galle. demede[]i lebe
ti. ioſi qu[]e d. h[]ena[]f. p[]iper[]q sandari[]q. co[]eles
p[]tes tere diligēter et c[]ui vini aceto diſtěpa et lo
c[]ui catap[]la et aq[]s ſuffu[]da[]k lutoſis ſulphurei[]q
ac aluminiſis. p[]deſt etem optie illis. Quib[]9 a[]ut
lep[]a t[]ingi et celat multa ſunt et hec e[] vna eo[]
affiſignatio. Suma[]t n[]ili.3.ij. ſue. 3.1. t[]ere diligē-
ter et c[]ui aceto diſtěpera ac trib[]9 ſermētari per-
mitte dieb[]9 et vtere. Alia alboris tinctura pur
gamēti ferri mirte vel mirre mundate ſtum
vis. In corticis granato[]p aqua infunde trib[]9
diebus et vtere. O[]3 a[]ut p[]mū cataplaſmare loc
Salle aq []ateb[] medicamē app[]oas et p[] medica
mē c[]ui a[]zi aq et aluminis nigri. C[]alia extre
ma virgaru arboris fici nigri vini aceto i[]nſu-
de et diligenter trita cum buraco miſce et ſul-
phure croceo ac ſitarego índico loci[]q catap
plasma p[]rius aceto et buraco. lotu[]z. Et de his
que dicta ſunt ſufficiant.

Practice

Maly

198

alba. Morphee al de cura eadeqle le pie nifiq morphee medicamia fit oblitiora il li medicamibiputa q major e lepyt? qmo phee. Et hoc e ynui et medicamè. Assignatio eip calcè vinà aqua exticiâ distêpa et loci cata plaut cataplabis cù lupinis diligêter tritis et cù aceto distêperat, aut cù cappis corticibus radicû cù aceto distêperat. Assignatio alia, fitaregi idiciacharcarahe fugilù femis distêruce. Sinapis equales ptes diligêter tere et cù aceto vini distêpera, et ad solèvel in balneo ca tapla. Alia eris icêst.musadeni cuinsq. 3. i. 5. calcis. 3. y. aceto rozab ad solèp hebdoma dâ pones et dimittes et sic cataplasminbis pro derit em. Alia zentari partem. j. nitri. ij. teredi ligenter et cum melle distempera:cataplasma bitq ad solem vel in balneo.

Demorphea nigra. Hul9 cura è corp9 patietio iminuere medicamibq corlaz deponat ni. egnan tipb illà arcere et in corpe reponèda mă têperata:vt aŭt corp9 mûdatu senfer hoc catapla te locu catapla. Assignatio et9 merulopfimì qo i riso iuenit ptu vis diligêter 2tere et vini aceto rozat loç catapla. Aut 2tere cepâ diligêter et ad solê catapla. Uel sumas lupinu et diligêter truti cù aceto distêpera et loco appòe. Utle èt ireos si sumpta radicê diligenter 2teras et cù melle distêperes aut iqingibi et catapla ad solè vel in balneo. Sume et ellb9. ni. et sile qd opare. Catapla alio. Sume sâdarace arfenici, 3azi. sulphuris eçles ptes: et truti diligêter cù aceto distêpera et loci catapla.

C Capit. v. de vlercum variolarum macularib medela et linoris.

Il vlerceri variole macul medicamib9 vtè dui è q poem9. Assignatio vtli'vece rib9 variole macul. Sume litargi rì radiçic cathemie i al'cane sìcca ru cicer? farie oſtùi veter. farie rifi. femis me lòis ercozlati. baccap. lauri. carpob. costi. cen tauree. ptes eçles. trita diligêter eia cù femis met. aq distêpera, aut cù cacale aq. maculas catapla. Alia fume talebu et olione olo coq doec spisſet loç catapla. vel fume anat adi pè et afti siluestris adipè et loci inſige. Et si ca put aut bouis fel ſumpferis et eo maculas ca taples extirpatur. Idè facit ſuce apü et ferasi eqtr ſumpt9 trit9 si cù melle distêperek loco apponat maculay. Uel fume ceruſi plumbi et litargiri albi eçles ptes et cù aceto distêpera et cataplasma. Luor aŭt his extirpà medica minib9. Assignatio eon nitri rubebu tere dili gêter et cù vini aceto distêpera loci q catapla aut cù nitro luabat et epliza cù heleo i al'olo et hebatico: aut hoc certe iplo. Assignatio et9

nitri 2dist. gùme. pùni eçles ptes et cù melle distêpera luorèq catapla. lìsa 2 singul trùbus imuta dieb9 et linoris loci au puget ris et sâguinè experis a multis locis loci9 tri to fricaueris fale acp9 cù nitro 2botami aba laco eplizaneris luor extirpà. ofb9 aŭt vtili9 his medicamè e acutu qo dicberdichvocaſi dieb9 aliqb9 apponat 4 illi loco ad hereat. lo cù etem illu aduret et denigrabit: dehic et cù butyrò cura et poſt cù ynguèto carnè adduce: te. extirpat em locu linoris et carnè ânullabit. C Capitulum. vi. de scabet et pruriginis medela.

Ruriginez huoere fi e
so et acuto cui sâguis admiscek te
nuis et hioz melic9 in al'colic9 pun-
gés. Ureòci igitik è cù acciderit pùn-

rigo flebotomo et fructuì aq cù turbit roboa
ta potàda. abstinèdu lacte et camaco qz et pi
scib9 falſis: oibusq falſis et pûgetib9. Utak aŭt
patiés qn ianuis lanacro et ſup iſz in balneo
stillek aq in q vitis cortices et blit9 ac faria fa-
baz et fenugrecu decocta ſint et ſurfur. Acetuì
qz calefactu si ſupponat corpi cù roſ. olo vtì
de è. Sic d3 aq i q cucumeres coquunt agre
ſtes. Fricèk et corp9 ei9 lupini faria et fabaz et
femis melòis medulla trita diligêter. cataple
turq corp9 cù aq ro. et vini aceto. Achêna cum
vini aceto distêperata. Sz et melòis carne cù
oleo ro. et aq blitis et aq cabezi. Et si prurigo
ex huoere è grosso et tps et viuturnu ſit corp9
in balneo cù apü aq et vini aceto ac oleo roſ.
inſige et modico affronito: mitigabik etenim.
Sin ſume paſ opü diligenter triti et cù oleo
roſ. lìſfac ac cera corpuſq de notc catapla et
balneu măe igredia: hoc etem pruriginè ſe
dat et caloè ardorèq extinguit. Wiha quoc
fluès cum oleo ro. ſi cataplasmek in balneo
piodest. Sed et ſi corpus pueri vina qui col-
tus ignorus eſt: cataplasmaueris proderit et
aque etiam marine lanacrum. Et hoc medi-
camen prurigini medetur. Sume aftaſ me-
mithe parrem buraci dimidiam partem. co-
sit. amari. vij. partes in al. ſextam partem: et
omnia diligenter tere et cum aceto distempe-
ra et mixtura hac cataplasma in balneo. Ca-
nendum autem pruriginem patienti ne forze
aſſuefaciat illam et negligenter perferat. Si
enim diuturnio: fiat prurigo ad cutem extra
hitur materia et nonnunq scables eutur et vl
cera pessima ac diuturna. Et attendenduz
est pruriginosam corporis mundificationem
a ſordibus continuatim exhibere et prurigi-
nem eius curare vestibulq induatur lineis
ac luanibus: et quod diximus inſcinèter ad-
hereat regimini donec omnis tranſest ab eo
prurigo.

Ziber

De scabiei cura. Si at scabies acci derit sâguis minutione noneris eê accelerâsâ a mediaſtina venæ: et bibat patiés deoctione cù aloe et turbit corro bozatâ, aut mirob. bibat deoctione ac ſene et vuar paſſap. Assignatio ei? Wirobo. citrino rù ab offulis mûdator, tûſon tamaridor, ſi militer purgator, cuinſq.3.3.x. 3ebibi corzofanici purgati.3. xxx. ſene mecc.3.vij. fumiter: re et ſemis ei? 3.k. funde deſup. 1.b. ij. aq. et cù leni decoq igne vœc ad libra. reheat colabis q3 et bibes tepidù. Et si fathegi aq ſumpferis erpſſe lb. 5. ſingulis trib? dieb? cù. x. 33. zaare 13 accepto pue eragio. j. aloes epatici 2trite diligêter et distêperate cù aq feniç. et pillulate et deſſcate: 13 et ſipik as deder ac pderit. Assignatio eaz. Wirobo. citrinoz. aloes. diaga- sâti roſ. cuinſq.3.5. j. crocioretalis. obol. ij. te re et ſubtili cribia pano lineo cù itibe aq distêpera: et eã in ciceris modù pilla ex qibus in ſalina bibes eragüi. j. yſq.3.3. ij. poſt q2 ſumite: terre ſucci erpſi porridge colati. 1.5. pille q3 fumiterre vo caſk scabiei vtiles ſut. et hec earù assignatio. Wiro. citri. keb. idi. nigri. cuinſq.3.5. y. Aloes epatici. 3. g. ſcamöee. 3. ij. tere vili- gêter oia cù in moritario cù ſumiterre aq distê pera. ij. aut. iiiij. vicib cù deſſcata fuerint ite rù cù aq ſumiterre distêperabis 2trita. dehic pilla. in modù ciceris. 2. ſicca. dabilq.3.3. y. yq3 eragüi. i. dieb? iterpollatis pderit nãq.3. Ut at corp9 huoze purgatù fuerit malo tunc catapla tibus vtêdu erit deſſcâtib? 9q vnù h? e. Assignatio ei? Sume miutêſi al miuteregì. car damomi cuinſq.3.3.x. ſulphuris croci. 3. v. 2te re oia diligêter cù aceto distêpera in balneo catapla. Aliò argêti viui occiſi de ſelle ſolio: a clumie argêti calie. mardesenesti còdiſt eſques ptes diligêter tere cù vini aceto distêpera. 2 oleo ro. catapla. Alia buraci. ſal costi. 2diſi. cuinſq.3.3. ij. mihe ſluqe. 3. x. tere oia diligêter cù cù oleo distêpera ac nocte patièt ca: tapla c ſic dommati mæ balneù igredia: cù cì senenò feresiaco lauet. Alia calce lotã cum aceto tere cù in balneo catapla aut deſellâ ſume et hénã methicã cuinſq.3.3. x. arſtoſ. 1. sulphur croci cuinſq.3.3. iiiij. et oia diligêti9 tere distêpera cù oleo ro. aceto vini ac in balneo catapla: aut ad ſolè: dehinc lauabis cù aq i q decocta ſint mirt92 liqritie frôdes. poſt cù ro flis fâdalo. Alia 2diſi. q briti albi. arſenici ru bei cuinſq. ptc. j. cineris vitis chti et de aliùs. tere oia diligêter cù oleo roſ. liq fac et ad ſolè ſiue in balneo catapla. 2 lanabis h? cù coctio ne et mirti et aq ro. Alia haruci. 3. y. arſtoſ. 1. 2 ro. cuinſq.3.3. ij. de ſelle et liqritie folioz et hénene folioz. cuinſq.3.3. ij. tere oia diligêter cù cì oleo. roſ. distempera ac in balneo vtere: qk scabies hec ſicca è difficioriz è ad curâdum

Quartus

lòq h? vter: cataplate. Assignatio ei? 3a3 ille tarsiü hène mectice cuinſq.3.3. ij. ſiſant amidi. cuinſq.3.3. ij. haruzi. 3. uij. tere oia diligent cù cù aceto distêpa vini et oleo ro. catapla cor: pus cù ilio purgauers cù coctioſb? 2 ſviders, pdeſſe et meli? patiètib? fieri ſic ppia ſingulis dieb? caſei aq lis lb. 5. yq3 plenã cù duab? 3. fumiterre et eragio. j. sabaf pulkate et aſ poire cte. h? ei pderit. Donùc? at eonuſc? trâſit pìn rigo et scabies: yt adſuionè faciât aut vlcera ſanari difficilima q et ſi kiât decoctiùe vtêduz ê epiſti et agarici. p9 quã caſei a quã alibq? cataplandu et tinee trocicſc? evtêdu cù medica minib? 9q i tinee medela ponem? memorã. T Capi. viij. de pediculo: medela.

Am cuinis

corpi inna ſunt pediculi medicamè bibere laxatiunum patièt ipera cib? initi chimori laudabili: curareq: corpi mûdi ſicatione a ſordib? plimù ſalfe aq balneota: tur p9 aq ſuani: yeſib? i duak lineis mûd? 2 lo tis: et ſicca: affueuerit eſi ficù caneat hec cù cì interfecto catapla corp9 3 ibago cù mûco iteregregi diligêter triti cù cartami oleo cù nocte catapla mæ balneù introeat. Assignatio medicamè pediculo: Arſtoſ. 1. 2 ſecubari al senobari folia diligêter tere cù 3 ibago iterfecto cù amisb. oleo amaraz. ipmiſce 2 nocte corp9 inûge mæ balneù igredia: cù cala aq lauèt: poſtea at cù aq i q ſihù decoqers ar menicù. 2 hereſinaſcre. 1 al benafetù hoc etemè pediculos extirpat c ûnulat. Arſtoſ. 9q3 lò. 2 ro. 2 arſenicù rubeù ſi terak cù bani olo distêperent c4 corp9 cataplaſmek c4 mæ cù furure et faba: linia: faria pdeſt. Medicamè assignatio qò ſoſdes purgat a corpe 2 pediculos ſugat. Sume cost i amari. cardamòi. bovis ſellis. cuinſq. pefum vnum tere diligêter ac distêpera cum pittaceo: um oleo corpufcataplaſma cù cum aqua laua ac furſure heune rì in al ſulſure. p:oderit nangb.

T Capi. viij. de ſerie et asaphe ac pustularum paruarum mede.

In ſeria

ituêdu vtris er sâgui ne kiat colico et ſplesus magn? e patièt e: flòma et iuxta q op? vider sâguis e: ches titatêc et p: pinabis illi ſangibi et mu20q aqua: ſnatorc: aliqd amili. affari. arcebiſq illu cib? dicib? pügetib? Cataplabis at corp9 cù amilo et affa: ro. aut cù ſolatri aq et caqnegi et qffare virèt: 2 modica o: dei faria. bullies et oliue folia in q diligêti9 c4 corp9 cataplabis cù frida fuerit vili le at erit hoc illi medicamè: ppinare. Assignatio ei? Fautenegi fluui al ſermèt cuinſq.3.3. ij. ſpody. roſ. 2 cuinſq.3.5. capho: ze calcu vnum tere cù punici pom: i aq ppina accidi aut cù

Practice

Maly

199

hebiti in al'heveri aq. Cataplasma aſt corp⁹
e¹⁹ cſi amilo affaro 7 melonis carne 7 o'lo ro.
ac ordei farina. Et ſi ſeria e de flegmate cui⁹ e
ſignȗ nocte tumultuare 7 color alb⁹ patienti
ſquigibin mellei dabis. 3. y. 7 dimidi ſeraguti
yſi⁹. 1. 7 cubebe eraguti. 5. yſi⁹. 1. cſuſigibi. 3.
y. 7 aut origani ſuualiſ eraguti. 1. cſiqnibi. 3.
y. 3. cataplaſmabis aſt corp⁹ cſi ſucco apſ 7 o²-
dei alſito. 7 ſi abinde patiés in meli⁹ restitua-
tur. Sin mirob. 7 fructu⁹ ppina decoctionem
quæ cſi turbit rozabis 7 hyera: q⁹ ſi n⁹ oderit
cafiæ aquæ in potu dabis cſi hoc puluere. Alſi
gnatio ei⁹ mirob. heb. 7 idi cuius⁹. 3. v. turbit
3. iy. rafſanegi: ſemis agarici cuius⁹. 3. ij. teræ
tur oia diligêter 7 dabis de eis. 3. ij. cſi lib. 5.
cafiæ aq. 3 zaccare. 3. x. albe. facies hoc trib⁹ die
bus vel yſi⁹. v. 7 ſingulis dieb⁹ angebis caſei
aqua paularini donec yſi⁹. 1. perſicaci. 1. Alſi
gnatio medicamis ſerie rubee. pudegi. tama
qhi. 3. x. aquæ ifunde 7 cola 7 deſup proſce. 3.
v. zaccare caphore calcſi vnſ 7 potetur.

Deaffapba. Sume melòsis carnes 7 diligèter miſce cum
modico vereſo ac in balneo catap'abis poſt
ſudorè 7 mita cſu cala lauatione aq in q bulli
rint mellutonè 7 furfur: phibe aquæ fridaz ſup
corpus fundi: 7 melonis carne cſi faria ordei
paſtata 7 o'lo ro. catap'la. aut ſume vini acetuz
7 hénà mecticà 7 saluaris in al'faliaciti 7 cor-
pus his i balneo fricabis vel ſume galle 7 aru
ci eſſes ptes 7 tritas cuz aceto diſtêpera 7 in
balneo catap'la ro. oleo poſt pràdiu. ſie è fa
bap 7 lupini farinà 7 ordei 7 cſi aceto diſtêpa
7 ro. o'lo i balneo catap'la: pderit em affaphe.

De pustulis parnulis. he corpi
er malis accidùt chi
mis 9s ad exteriora ppulat na còcladitur 9s
inter carnè 7 cutè. hap cura pillap hyere pot⁹
aut decoctiòsis cí hyera còdita ſit 7 turbit in
ſuſonis 93 fructu¹ pot⁹ cí mirob. heb. ac in-
dis 7 turbit tuſo: caueat aſt a cibis ghantib⁹
hùores groſſos: cataplaſmeq corp⁹ cí ello
inſufo aq calide q a carne ad cutis exteriora
pustule emittatur. Cataplasma et hoc medica
mine. Aſſignatio ei⁹ de felle rute 7 mitre eſſes
ptes còteres diligèter. 7 cí aceto diſtêpera. et
pustulas illinias: aut ſume còdeſuz 7 diligèter
tritù cí o'lo oline diſtêpa 7 pustulas illinias.
Caneat aſt cataplasma 7 linimenta an corpís
purgationè ne foite ma ad corpiſa trahat eſte
riota: robozetur 7 plures ſiant pustule.

11 Capitulum nonum. de verrucaruz 7 clauo
rum medela.

Erruce 7 claui vt alias di
rimus ex duobus
orunt humorib⁹ flegmatico 7 me
làcolico horu cæ corpiſ euacua
tio cí epithimi decoctiòe 7 agari

ci. aut ſtica dos. pillq q cí epithimo ſunt. pse
hibedus 9 est patiés ab hos duos ghantibus
hùores cibis. Que aſt extirpát eas empla ſut
caparù ſimus diligèter còtritus 7 cí aceto di
ſtêperat⁹ verrucarù apponédus est loco: ſunt
ſum quoq diligèter còtritus cí aceto diſtêpera
tù vini 7 ſuppoſtù. aut certe loc⁹ die ſept¹ cú
vini aceto 7 sale fricek: h⁹ nã 9 extirpat. ſumuk
93 eris cortices 7 diligèter còtriti cí vini robo
diſtêperanک ac ponſitur: vel ſume pentaſilon 7
diligèter ſúſum 7 cí vini robo diſtêpera. 7 ver
rucis appone. Et ſi medicamibus non p[]ſicis
his acuta appone vt calicon 7 diberdic. hec et
eſn corrodét 7 epurent behinc ſup radicê buty
rù pone. donec ei⁹ auferaſ prurigo. 7 ite7 me-
dicamê acutù adhibe. poſt q⁹ butyrù. donec
tota auferaſ verruca 7 ià tuc q carné ſupindu
cit adhibe. p[]rodeſt etià his p[]pis petra⁹ ſume
re 7 calidà ac ſimacim ſereſaici. 7 buracu¹ eqúl-
ter: 7 trita oia diſtêperare cí ſapone. 7 ſup ver
rucas ligare cí pill. ſufferatur medicamen
hoc apſoſtù qm die tertio decidet. Aſſigna-
tio medicamis ad extirpás ad verrucas forſis
3eniani. eris yſti. coloquitide adipis buraci nu
ſadari calie arſenici croei bovis ſellis ſufanı
in al' ſiniani ſereſtaci. cuius⁹ ptè. 1. 1caſcis vüe
dimidià ptè. tere diligèter oia i moritario: 7 ſa
ponis aq diſtêpera. aut amonaci aquà verru
cis appone prim⁹ eap strictis cí capillis ipſi
radicib⁹. Aſſignatio alia calcè vinà 7 vini ſecè
optie tere: 7 cí viſco diligèter miſce 7 verrucis
appone. deſiccabit eſn eas hoc 7 epuret. Q⁹ ſi
medicamia hec n⁹ pderit inciſiòe vtere cí ra
forio 7 alijs. dehinc acutis còpume medicamı
nibus vt flois eris vnguèto aut beledari la-
uacro. donec olo eius deſcientè educas radi-
cè. N⁹ o² aſt hec ferro incidere níſi corpe ab
humoribus primus euacato groſſis.

11 Capitulum. 7 de petisinis emundificatîo e 7
corlationis cutis medela.

Etigo ex cora fit nigra cuy
eá generátes nimis
frequèntãs cibi vt dirim¹? 7 p[]deſt
in flebotomia 7 laratinus pot⁹. 7
abſtinëtia a cibis generátib⁹ eá. s.
colerà. Cataplaſmadus aſt est loc⁹ ch ſeqbi-
nego 7 aceto. 7 mirob citrinis cí prunon⁹ sum
ma 7 aceto diſtêperatis. aut botami súma q
cú cera modica: 7 oline oleo diſtêperatur ſul-
phur deſup p[]iſcit contritù ac loco ponit. Su
mitur quoq meruloq ſim¹? 7 dalibi: terunt di-
ligèter? cú aceto diſtêperati loco apponunt.
Etíli in facie petigo fuerit ſume frumétu 7 ſu
per ferri laminá p[]iſce calidá valde: aut icudè
calidilimã 7 cí malleo 2prime. ſumaq q ab
eo fluxerit h[]iditas 7 ſup petiginè illine ſi fa
cie est. Aut ſume ſemequeſt ſemè 7 tritú opti
me cí vini aceto diſtêpera. 7 loco ſappone. aut

Ziber

sume coriop glutinis. 3. v. quêdari ma sculi. 3. y. optime trita cù glutino in aqua lique facto di stêpera et purisint superpone.

De
fordiù cutis með. Opz tumorê psfora-
re quo û neſt rubigo cxeat et cu lênu
la decocta cataplasma aut ſume Granatoro so
lia arboris et igne adure et cu his illa qz. et si in
tumuerit tumori appone litargire còtritù cuz
porcino adipe et lupino prodekt enim.

De cutis excoriationis me. Cutis excoriatione hoc cataplasma medicamie mu-teregi lupini cardamomi cuiusq. 3. f. diligêter ſimul tere. et cùvini aceto liqfac et cataplasma. Aut treos ſume radicê et distêperatâ cù melle appone et post balneu itret. Vel ſume qubitum cië. et captarù ſimù et trita oia diligêter cu vini aceto distêpera et loci cataplasma. Os si mar dafenesq. distêperat cù aceto et olo. ro. appoa turq. corpi patietis maîſestillime pderit.
T Capl'm. xij. de ſudore nimio et eius mora.

Am ſudo? nimius erit de hois cor-
pore ex oleo ro. inungêdus est ad
mixta galla optie contrita et oleo
mirti admipta cerusa sipsea. vel
cataplasme corp? cu terra armenica et litargi
ro còdito cu roſis aut cu aq ro. aut alumie ru
beo còtrito diligêter et distêperato cu mirti aq
aut ligameto? z viuti aq cataplasmetur et cu li-
targiro et galla diligêter còtritis et ch olo mirti
aut citonioz distêperatis. Assignatio ei'. Su
me boni odoris citoni? i q fit pòticitas et floz
citonioz. cuiuſq. 1. s. 5. et ro. ſicce. l. ij. qb. 9. v. aq
libras ſupfüde et leto igne decoq dœc ad qdrâ
tê redeat et colature ad quâtû mediu ei'olei
ro. et i stagne vafe ad lenes prunas decoq do
nec aq deficiat et oleum ſupfit et colato vtere.
Qd si ſudor còſtipatus est et minora? laxativo
corpus euacua decoctiòib? quo mâ ab exter-
rioibus ad interioza reducatur.

De ſudoris còſtipatione. Cui antê
ſudor còcludik et non
erit còſtipationis ei? intuenda e c: si ex pozo
rù è còſtipatione corpus calida roſâdu è aq in
T anetû et camomilla et bereniaset decoperis
in balneo et puluerizabis ſup corpus boracuz
ru. diligêter triti: manib? et manutergijs frica
bis oleoq camomille vnges ſimplici aut cum
pipere modico fricabisét illi cu oleo laurino
aut anetino patientêq a ciboq. phibebis mul
ritudie. Qos si venenop obviationis cã ſudor
còcludik et q ab eis corp? deficcatis est. in me
diù patiètem introduc balneu ſuaueq aquaz
cà. illi infunde et oleo munge viol. et ninifar fri
catione vtaris molli. Et si malorù cã huo?
immorat viscoſorib? corpus medicamie flega
ma et hüviditare purgati viscosaz euacuâdu est
et post hoc ſudore puo cantib? ytêdu est. Et

Quartus

qum de morbor. q corporis exteribus communes sunt medela diximus. Is nunc de passibus que cuius mēbor manifesto sunt pprie videndus est. Incipiemus a passionibus q ca pitis et faci et accidunt cuti.

T Ca. xij. de capilloz caq et alopitie et tyrie cura

Lio

Lio

perſiciei que mēbris quibudſi ſi
ne alijs przie ſunt: quedā capitis
ſunt: vt alopitia et tinea et ſurſures

quedâ faciei vt lêtigines et moru: quedâ digte
torù vt dahâsa 2 digitorù q fit in hye me tumo-
quin manu et loci quo manus tungs cibi
to et pedu vt vena saniofa: quedâ cruriuſ ſunt
vt morbus elephanticus et varices.alie autem
palmis et plantis proprie habenk vt fijſure: et
qda pedu ſit tm v'l ocrearq cofricatio: quedâ
vingniu vt eoq còtritio et q illis accidit collioſo.
t nos primu ab alopitia incipiemus. Dico
ergo quoniam in alopitia intuendum est et it
er ſanguine ſit a cephalica patiens est fleboto
mandus ſanguifc iuxta quod opus extrahe
dum. Et si ex flegmate corpus hyere pill pur
gandum est et pill caucaue vel cociis et aloes.
t agarici pillulis. ſalis naſte. et coloquintide
adipis ſimilibusq. Et si temp? hiems est bye
ralog. dabis aut hypera. g. 7. Sargarizet. ſina-
pê ac muiiteng cappatis radić. cum qubin
gibin cum aceto ſquille facto: vtatur omnibus
gargarismis quibus et paraliſi faciei dicem?
et hoc ſepus faciat. Arceas autê illum a cibis
glegma generantibus quales ſunt recentes pl
ſces et lac. agnozum carnes paruorum et ſimb
lia. Quod si ex colera nigra ſit. pill. ſicados
illum ſurum fac. et decoctione epithimi. ac
hyera ruſini aut hyera dozcabis in al' archa-
cabis medicaminibusq in quibus est elleb.
nig. agaricus et epithimum. hisq similia que
coleram deponunt nigram. Caueat autê co
lerâ generantibus ni. cibis. vt vaccina carne
et camellina. ac magnap caparù lêticula. can-
libus et omni colorâ generantê. nig. regimine.
Quod si ex colera est ru. corpus cuz mirob. de
coctione. et lene. ac hatenegi et aloes abfinthi
quoq et ſcamonee imminue et his ſimilibus.
Et a coleram ru. prohibeatur generantibus
ſicunt melis ſnapí. cepis et alijs et his ſimilib.
Ut aut imminueris corpus et purgaueris ca-
put. iam tunc ad capillorm caſus medelis con
uerte et primum omnium caput pâno fricabis
aspero donec rubeat locus. quoniaz difficile
curatur. vt vero rubuerit locus minutatim in-
cide illum et allio cataplasma contrito. Cis
er ſlate morb? fuerit: aut ſuis charade adu-
stis aut ſquala: aut quellae corticib? aduſt; aut
amigda: amaris aut mihelebi. Enis aduſtis.
aut ſquilla. Euforbio q3 cataplasma contrita

Practice

Maly 200

et cù bâi oleo distêperato aut pice in bâi oleo
liq faciæ: aut citrino aut fehü siedes armenici
et diligêter tritù cù olo misce citrto aut ole ba
ni aut zêbaci oleo. et locum cataplasma. Posit
hec caput cù bliti aq lana. pdeft est vini a depes
aut lupi aut papiois leôis q3 z oib? his melioz
et vet? si cù aceto 2trit? appona k. Muri q3 fi-
mus fit ait diligêter. et cù oleo miscea k ac ca
taplasmek pdeft. Radicu et canan cortices et
amigo. amare tûse cù vini aceto punt. Cata
plasma alopit ie vtilis. Spume mar? z. v. bu-
raci chadeli sulfuris crocei tapfie. eu forbi cu
iusq. z. ii. rantêgi. câtaridu cuiusq. z. j. tere di-
ligêter et cù oline oleo distêpera z cataplasma
et hoc cataplasma vitile alopitie erit. Cù ât me
dicamib? vteri si loco acciderit adustio et tu-
mor mal? hoc amone medicamè et oleo ro. ca
taplasma ac cerusa et anatis adipe ac gallize
et mittigaueris iter? medicamè appone et rur
fus cataplasma oleo. Et si ex cola ru. è passio
loci sijo. cataplasma adusto et spuma maris
ac hezago et izeo adusto et trito cù mirti olo
et calefi. dehic cataplasma caput ei? cathemia
l anabisq cù furture aut calefi aq. Et si ex co
lera passio ni. loci cù piretto et mutergo cata
plasma adusto. bouis felle ac lupi et fenugre
ci aq 2cocii lana et cù lini femis aq et cù tapfia
cataplasma oleo q3 nardino cù loci cepa frica
ueri pügeti ni. alio: aut amis? fume amaras et
buracu adusti et bura cù armêcici eqk? 2tere z
cataplasma. Ferit ât et si muçaf terât capi
ta et alopitia illis fricek capillos pdcunt. Assi-
gnatio medicamis q3 pilos in alopitia et tiria
pdc. Sumât câtarides fine capitib? talis. z.
ii. et diligê trite cù bâi olo distêpenk: et muſci
pap adde ac vtere. Tyrë medela est eadem-
q3 et alopitie.

Deſluxi capilloz ex raritate. At ho capilloz caſus et flup? q3 ex cuſt? 2raritate et porop dilatatione et abi imi nutiœ p2ceti ſanat regie ciboz laudabiliz d bonu ſesguinë ſhent vt müd? farie pâis q3 ca ro annuali agnoz et edulloz gallinaz forbi liu vitela onop: picese lapidofi et vinu rihanu moderata ſupſi 2citate balnet igresſu. et cum dulci et ſnaut aq lanacro tépati caloq. Caput em cathemia et ono lana. pſulli ſemie folisq3 caſeſi oleo viol. et nimifarviolà odoret recetè et nimifar et caſenum. Cù ât caſus hui? câ è por op arctatio ex hûiditate optilante curât bal nei igresſu in mora et io lòglori et capit? nonuq3 fricatiœ cù sale qhaz cù sijo armenico et qfu mo lanat q3 cù nitro et buraco ac felle bouis nec aliqd oleo q3 apponêdu. Regêde è ât ca leſaciëti regie immuède cib? ſercul ei? cala mi ſeſt? adimât ay carni. cinami. pip. vinu bibat vet? pap mirſt. Et cui capilloz caſus p? moz? dû fit acutû regimic curâdu è humoctâti et ci

bor augmêto agno? carnis cœſtioe et edo?
pices cœdat lac hûdos fruct? deſcât 2otienk
balneis vtâk: iz no morâtes: aq ſnanis et tepi-
da capit ieoq ifidaک و olo vngât mirtio. 2foz
tat etem capillos. Sitq3 olz i q eblici decoqk
vt ât 2uri capit capilli rade: aut cù nanra an
fer et cù lini pâno frica aspo dieb? angulis et i
q decoctu fit adiât et camôlla ac mirt. Assi-
gnatio olei eblici. ſume eblici lb. j. et ſupſüde
aq lb. iiij. ac nocte et die deſine dehinc optime
bulli et ſami olei adde lb. ac lêto igne decoq
dœc deſciète aq olz remâeat ſic cola et lique
fac i eo landâi modicu et i vafe 2dês cù opus
fuerit vtere. Cù ho ex piti capilloz fit caſus
nulla è curatio eo q hûiditas ſecerit p qua-
vita stat: ſic q3 nulla est ad capilloz pductio
nè via i nàli caluicio qm et eſſiccate ſit nàli q
cerebriz dñatur 2plexioni ac capitis cuti.
C Capi. xiiij. de tinee et ſurfuris me.

Atienti tineà cernici adhi
bere oſiſi et ſi ſie
ri pòt cephalica minak ſic et ſi eufu
mòi è q medicamen poſſit dibere
corp? 2cociowe ſumiret mir. Izeb.
idop purgek abſtineat carnib? vulcibus rea
ſtringêtab regaſ lêticula cibeet et leniſtimaruz
carnib? auio et ſubtilu ac piscoq lapidoſis et
deiceps trocicis tinea cataplasmek. Assigna-
tio eoq. ſume aruci triti et amigda k. amaraz
tritay cuiusq3 pêſum vnù machali ptes. ii. in
funde machalu i vini aceto die ac nocte et in
mortario tere et deſup arucu et amaras püce
amigo. et trocifica et in vmba deſicca. ciboz op
fuerit tere et 2tritas diligêter cù itibe aq ac vi
ni aceto distêperabis et oleo roſ. Cataplasma
bis èt hoc cataplasmate. Assignatio eins arı
ſtoł. łó. ratinegi gelnari. caqę cuiusq3 pte. j. et
ligêter tere et cribza ac i mortario cù modico
ro. olo misce avini aceto vtere. Alia ſume olz
ſusami i al ſami et caput et vnge. et liqritie
folia 2trita et cribzata ſup pleriza aut ireos
radić pluerë. Alia Sallà vidê et mëtâ ſiccam
eqlib? pôderib. tere et ſbili cribza pâno et hie
me cere liqfac. z. ii. z. 5. i estate. iiij. deceq3 olei
ſſami. z. 2 medicamb? 2dup prieſ tâc vngne-
tù fac. et hec assignatio est quenies corporib
mollibus. C Cum abt corpora asperb est tunc
hac erit vtendum. Assignatio eius. Litargio
rum galle. et caquie gelnari et liqritie folio
rum. de ſele folio in mm. henne florum ſnatoz
amarorum. ratinegi. canlis. aruci. cachemie.
in al'aclimie argêti tolle eqles ptes. et omnia
optime tere ac diligêter ſubtil: pâno cribza et
in mortario cum oleo oline misce ac vini aces
to et vtere. Alia. Salis. zagi. adustounm. galle,
aruci. purgamenti argenti. litargirum. zibaci
interfecti. arifol? lon. eglee ptes in ſubtiliſ-
mo pâno puluerê redige et in mortario cù oleo

Ziber

res. et aceto vini miſce ac tineâ cataplaſma q
plimù húida ê in duris corpiò. Alia terre te
ſtule in q argètù ſiſt ch'tù vis optime tere et
cù oleo ro. diſtépera et cataplaſma caput ſi cù
naura expilla. Salient assignatio carte. adu-
ſte. aferebi aduſt i loti. ſar cocolle cuiusq. 3.
s. ſulfuris. 3. iiiij. tere diligêter et cù vint aceto
diſtépera ac vtere. Carta q[ui] aduſta ſi cù ac
to ſola diſtépereſ tineâ capitis curat ſi cata-
plasmeſt. Alia ſteſte dimâi. in al camini. ſimi co
lúbini. ſalis iſaci vel naſtici eſles ptes tere et
diſtépera cù oleo oline ac cataplaſma. Alialu
cerne fiktilis teſtâ q[ui] diu in yſu habita ê. ſi te
ras diligêter fuliginis dom? et cù y Sinis pneri
diſtéperes vi[ra] ac vidis eris ba ciniu in al ba
bicinu illinias ino luas ſup cristallu die et no
cte dehinc eradas et cù roſa[rum] diſtéperes olo
et locu cataples manifeſtiffe me p[ro]deſt et ſi hec
p[lu]ſunt medicamia b[ni]. Sin patièt flebotoma
duab[us] venis q[ui] poſt aures ſunt et q[ui] ab eis egre
diſ languine caput cataplaſma. Et ſi tinea ſic
câ ê et alba et ſi[que] albe deſuſit et ſicce patiès
regèd? et cibis húidis. et narib[us] olei ei[ſ]ufunde
amigd. et olei cucurbite aut viol. et vnge hiſ
caput oleis. Et ſi dura ê tinea ferro scalpe oſ
donec ſanguis exerat dehinc colifono cù ac-
to cataplaſma poſt cù ynguèto rubeo et ſter-
nutatiòes illi puoca cù aq[ui] cæcri t[ui]ſt cù nini-
ſar oleo. Q[ui] ſi fahafam in facie tingeri ori
ri aloes e[patice] ſume par. i. martaci pt[es]. s. 2. et
moitario cù roſ. 2tere oleo et aceto modico.
Et ſi q[ui] in facie fahafa ſicca ê cù terra cataplaſ-
ma armenica. et caphora et croco oriétali cum
aceto diſtemperato. et aqua ro. proderit eniſ.
furfurib[us]. h[ui]p[ati]etis corpi[us] repleſi
ê purgari oſ cù decoctiòe hiera addi-
ta et ſi corpi[us] tumidu[us] flebotoma et caput pur-
ſe[er] cù hiere p[il]que aloes et ſilib[us] poſt hoc ca
put lauâdu[us] ê cù cathemia alba et blito[rum] aq[ui]
buraco et cicer[us] aq[ui] ac fab. tritis blitis q[ui] ſoliſs
et ſſſam. et caput hoc medicamie trib[us] lana die
bus ſemel. Assignatio ei[ſ] ſume ciceris farine
3. rl. fenugre et farie buraci et furfuris ac nitri
triti ſnapis cuiusq. 3. h. cathemie. 3. k. tere oia
et cù vint aceto diſtépera aq[ui] mixto et caput la-
na. et affneſac caput et ſepi[us] fiat. et inſige oleo
ro. cum aceto modico q[ui] surſures emſudat.
Alia bouis ſellis et tera[rum] cimo[lee] cù aceto di-
ſtempera. p[ro]deſt enim.

De
ê purgari oſ cù decoctiòe hiera addi-
ta et ſi corpi[us] tumidu[us] flebotoma et caput pur-
ſe[er] cù hiere p[il]que aloes et ſilib[us] poſt hoc ca
put lauâdu[us] ê cù cathemia alba et blito[rum] aq[ui]
buraco et cicer[us] aq[ui] ac fab. tritis blitis q[ui] ſoliſs
et ſſſam. et caput hoc medicamie trib[us] lana die
bus ſemel. Assignatio ei[ſ] ſume ciceris farine
3. rl. fenugre et farie buraci et furfuris ac nitri
triti ſnapis cuiusq. 3. h. cathemie. 3. k. tere oia
et cù vint aceto diſtépera aq[ui] mixto et caput la-
na. et affneſac caput et ſepi[us] fiat. et inſige oleo
ro. cum aceto modico q[ui] surſures emſudat.
Alia bouis ſellis et tera[rum] cimo[lee] cù aceto di-
ſtempera. p[ro]deſt enim.

Capi. xiiij. de capitis magnitudinis p[ro]ter
ſemon ſeparationê medela.

Aoniam
morb[us] hic er
ventoſtate et
hùiditatiu[n]ugrossis fit ne[cia] ſunt
q[ui] ſubtili[at] et diffuſuſt. ſunt aſt[ui] his
hec opo[ſt]una ſumaſt naſturiſt ſe-
mê et i aq[ui] ſepi[us] feriaſ et p[ano] irincto caput ca-
taplaſmeſt ea p[ro]te q[ui] magnitudo ê. Alio[rum] raſi-


Quartus

ces ſume tinctori tritas diligêter. et amigdaک
oleo amarar diſtépera. et locu trib[us] dieb[us] ca-
tapla: q[ui] maſſeste p[ro]deſt. Medicamê ad h[ui]
narib[us] ap[pon]e[d] ſellis gruia et lupi. muſci. ki
loaloe idice. zaccare tabarz edi eſles p[es] te
re diligêter et q[ui] l[éticul]a ſuppone cù marce-
mus i aq[ui]. Alia assignatio âdinehi in al âditiu-
mirre aloes ip[ume] maris pis[ta]ceop. pinea[rum]
ſecci. âbre cuiusq. p[er] i. z[affrani] p[er]t[us]. 5. tere oia
diligêter et ſubtili crib[ia] p[ano] ac cù z[ebaci] di-
ſtépera oleo pill[as] q[ui] l[éticul]a ſac et p[ma] diei
h[ora] vn[am] ap[pon]e et meridie sc[ó]az. v[sp]e tere
tiâ: maſſelle n[am]p[er]it. Shauc[ui] q[ui]nd[ui] gru-
ſellis. et v[ulturis]. et fabuti. croci oriétalis. gêde
bessi virsa[rum] besbâſe cuiusq. p[er] i. z[affare] op
time p[er] i. tere oia diligêter et ſubtiliſſimo pa-
no crib[ia] et cù p[il]li[us] aq[ui] diſtépera ac p[illa] i mo
d[ui] l[éticule] ac in vmb[ia] deſicca et in menſter
narib[us] vel bis ſuppone q[ui] die pill[as] cù aqua
frida et caput totu[us] filo meſura a die q[ui] luna im
minuit v[sp]s in die q[ui] reaſcêdit iminuit etem:
t[ui]c ſepi[us] ſuppone medicamina q[ui] in ſua[re]
dibit habitudine. Capa h[ui]o q[ui] ſup[ra] cneſi ê
et ſub cute ſic curabis. ſume Enator, corticê et
cipresſi nuces equaliter et trita cù aceto miſce
ac loco ap[pon]e a[ſlig]a. deſciſet etem húiditas
illa et locus indureſſet.

Capi. xv. de l[étiginis] et maculay faciei et ſu-
turis eins me.

Entigines

ex ſanguis

aduſt var-
porib[us] fieri dimi[mi]n[ui]s patiès ce-
phalia minuèd[us] ê et laxatuo vien
duq[ui] h[ui]o[re] deponit ni. h[ui]ores
alios aduſtos q[ui]s ê epi[thi] et a[gar]icê. decoctio
et aq[ui] casei pot[us] cù puluere in q[ui]mirob. ſunt idi
et leb[ac] polipo[d]i et l[ar]naſtici. oriſtia. Caneat
aút cibos q[ui] vaidiòres ſunt caloris meh[al] se
nerate[s]: cibis adherê[re] t[é]perat[us] et regimin[em]t
derato. his opletis faciè hoc cataplaſma me
dicamine. Assignatio medicamis q[ui] l[étiginis].
Sume mel[ò]is ſemis corticu. cæna[rum] radicum
cuiusq. 3. v. fugilu[m] ſemis et eruce 2 diffi. cuiusq.
3. új. tere oia diligêter et cù radicu aq[ui] diſtépera
nocte l[étiginê] cataplaſma et mane cù furfuris
a[que] lana. Alia ſenani nebati 2 diſiti. 3. x. ono[rum] te
ſta[rum] et ſi[mi] aduſt in cu[u]niusq. 3. t[ui]j. sabar[rum] l[éticule]
et 2 or[dei] farine. cuiusq. 3. v. tere oia diligêter et
diſtépera cù aq[ui] faciei appone. Alia buraci
armêci p[er] 2. amig. d[ic]ui[m] p[er] i. tera[ſk] diligê[re] et cù
a[que] diſtéperenk[em]t faciei ap[pon]a[ſk]. Cù a[ui] groſſe
ſunt l[étigines] t[ui]c hoc ap[pon]e[d]u erit catapla-
si[ſ]ignatio ei[ſ]. Paſſer ſimi et 2 or[dei] farie e[ſi]lia
ſume p[ò]dera et cum stringi succo diſtépera et
delſecc[ia] in vmb[ia] et cù nee[ce] fuerit liq[ui]fac c[ui] aq[
ui] faciè cataplaſma. Assignatio alia l[étiginis]
groſſe ſinapim tere diligêter. et cù ſicu[m] oleo
diſtépera ac faciè cataplaſma. Q[ui] ſi locu[us] adu-
ritur

Practice

Maly

201

ritur abluat & dragaſatū cù lacte dulci fricatūs
apponat & furfuris aſ lauſet. Ubi aduſtio ſne
mit mitigata iterū medicamè appone. Iſ tón faci-
tè ne vlereret cane. Alia amisdale amare ſuis
mùdate corticibº terant diligêter & argentum
vivuſ cù eis interſiciaſ cipſu & ipap est pondus.
facieſcat cataplaſmeſt lètiginèque grossam ex-
tirpat. Alia ad idè mehelebi granoruz & bani
amigdaſ amararū ſine corticibº. Iupini. hâza
razi. fugiluſ ſemis. eſl. par. tere oia diligenter.
& distêpera ac cribia & affari aſ distêpera & vte
re. Alia piperis. costi amari. tere argenti vini.
amigò. amar. burač. condò ſireos radiſ. fugiluſ
ſemis eſſes ptes. tere diligêter. & distêpera cù
aceto & aſ nocte cataplasma. loč mane ablue
cu aſ in q herlaſanù decoperis & furfur. At
hò lètiginibº albis q ſup adhibenſ cataplaſ-
mata hìs prima ſunt. Aſſignatio illuvit amis
dalis amaraz lèticule eſſes ptes. tere diligen
ter in aſ in q ficus decoperis rozà & faciè cata
plasma. Si aſut è groſſa cù ſinapi cataplaſme
fur trito. & cù ficuſ aſ distêpereſ. Alia affigna
tio. ireos radiſ ptè paſſez ſimi. ptes duas co-
ſti amari ptes. ij. trita oia diligêter cù acetovi
ni têſpera mirto aſ & faciè cataplasma nocte.
mane cù furfuris aſ lana. At hò groſſi beraſſi
lètiginis albe accido quo butiz educti est me
dicamè arſenici crocei ptes. ij. còdeſi vnà. tere
& distêpera cù lacte vace & faciè cataplasma.
O3 aſt eiusmodi patiètè acinè frequêter cali
de eſſe aq. Cerâ albâ & violaz olm liquefac. &
draga. tritù deſup mitte ac faciè cataplasma.
Aſſignatio alia. ſuffe hùide. cere crocee. anat-
adipis. qthire. saluie granatoz. citonioz. p. te
re diligêter trièda. & liq fac cerâ. & adipè. ſicca
adüſe medicamia & in morario tere miſce ac
killuras cataplasma manevſpe. lauata prins
cù tepida aſ facie ſgrediaſa[que] balneu & cù he-
ueri furſure lanet. Alia in olei amurca picè li-
quefac & faciè cataplasma ac labia ſi ullis fixu
re acciderint: aut certe cerui cornu combustuſi
accipe diligenter[que] tritum cum capre. affúſia
miſce & fixuras cataplasma.

De pustulis

De pustulis lèticularibus. hmoï
pustule q faciei jacci
dùt molliède ſut cù cera & olo. ſemis lini laha
bo. dehinc cataplasma hoc medicamine. Aſſi
gnatio ei¹. ſùme bozaci ²deſi. sulphuris cro-
cei eſſes ptes cum aceto diſtempera & faciem
cataplasma. hæs ſi plurigo comitabitur epi-
thimo cataplasmabis.

Demaculis.

Cù aſut in facie ma-
cule ſut groſſe medi-
caminibus cataplaſmabis acutis vt beledaro
amigdalìs oleo amararum: alijſa[que] que in lèti
ſinis groſſe cura propoſuimus.

Democcura.

Ei¹ medicamina
flois eris vnguè

tù & acuta medicamina q ſup eſu ponanſ. Qd
ſi nò p[ra]ſicet frica chaadmo in at hâdino aut
zaccara diligêter vòec ſanguinè emittat & ra-
dix eiº fricâ do labefacteſ yſop dì q ſubeſt ca-
ro appareat. tunc zeniari appòe vnguètù vt ei¹
comedat radicè & ad carnè puentet ſanà & re-
centem & ià tunc rubeo curabis vnguento et ſi
nullus inest dolò cum nìgro alijſa[que] carnè ad
ducentibus vnguentis.

De aduſtione faciei.

Ado
ſto
nes aſut q faciei accidùt p[ro]mo curanſ cephalice
flebotomia & corpís purgatiòe cù epith. & aſa
rié. decoctiòe. potu q3 ſene & mirob. leb. poli-
po. ac zebibi tarſi. potàda è et aſ casei cù pul-
uere q cholera deponit ni. Aſſignatio eiº mi-
rob. leb. & idi. cuinuſa[que] 3. beſſagiſ. p[is]acij t[ui]ſi.
epith. cretici. cuinuſa[que] 3. v. ſtícados. 3. d. agari-
zi. 3. c. ſak naſtici. 3. b. tere oia diligêter & ſùme
ei eis. 3. c. cù dimidia aſ casei lb. 4. 3. z. zaccare
optime. purgabit eim corpº a cho. n. corpe pur
gato irrudies appòes loco: qmº o3. ſanguinè
ſugèt a loco. Qd ſi locu optie ſcalperis donec
intumeſcat & ſic vnguètù appoſueris rubeum
factum cum litargiro & croco & aceto & aruco
ac oline oleo vlererù medela est.

Cap. 16. de paſſiòbus q in manib⁹ pedibus
q sùt & primù de ſanioſa vena.

Lio

Lio
dixim? loco qm vitia hec
i calis oriſi locis & ſiccis
& nimù p[er]tè ſuètù laboſatibº Iſ
malos ſhanibº hùores cibis fre-
quèt¹ vtèt¹. Accit àt manuſi & cu-
bito[rum] 2 finio & brachyi ipis & femoribº ac cru-
ribus. Cù iſt paſſiòis huiº ſigna apparere vi
deris & lo ch brachyi itumefbere corp incipias
laudabilitº h[ui]s eſtare cibis. carnes téperate co
medat còppleriòis. mèbri còfriceſt: balneu ìgre
diatur & paſſiòis loco aſ stilleſt. Caueat aurez
olez p[u]ſègètùi eſuz & muri p[is]cib[us] ac salfo[rum]dæ
cito[rum] & ſiliſi. p[ie]tè patièt diebº ſingul aloes
epatiè. 3. i. locuſa[que] cù aloe cataplaſmeſt. qm ne
accidat & fiat phibebit. Si aſut è ituèdu vtruz
ardorè ſentiat & ſebre patièſ & nà tépata è. t[uc]
q a cephalice i cipiat flebotomo ex oppoſita
paſſiòi manu. Qd ſi nä 2 cluſa è soluèda è cum
aſ fructuſi. & h[ui]s eſtàtibº 2 raf[er]gératibº 2 vtakvt
o3 deſi aq. alijſa[que] Qd ſi ſebiz abest Iſ loco quo
vena è egreſſa. ardo: fuerit patièt. aloes, infu
ſio cù itibe aſ dàda è ei. Qd ſi plurimu[rum] appa
ret qd appanerit cù arſereb[ri] fruſto stringè-
di è: inolues illâ ac allíſes & 3 cù egreditur
ps eodè mò pareſ & nodeſ. extèdat q paulatiz
& nò moleſte ne forſet r[ui]paf. Si eim r[ui]pik redu
citur & ad ſupiora tolliſ & carnè itrat & tràſibit
i ſpa putredinè & vlc9 factura. Iò g mederi o3
& paulati[que] extrahèda e[tt]ota ereat nullac
ei9 ps in corpe restet. épizek hoc êplo qd eins

P

Liber

erit is adnua bit. Assignatio eius arfunesi. lb.
oli. ffami. lb. litargirû canâp plueris cuiusq
3. liij. calcis. 3. i. liquefac cerâ cuj oleo et sicca et
desup medicamina mitte vt vnguëtû fiat et lo-
co appone. Empliza q3 c1 plill femie et oleo
vlok. caueasq ne rûpat. Qo si tigerit locum
oportebit icidere et logi i pte a q yena hec ad-
venit dœc ois el'educat mâc. tuc butyp cû bâ
bace tenuissimo appôe quo putrefat et corso
datur quicquid materie remanet: et post hec
cum carnê adquentibus curabis.

De varicibus. Varices pedum.
qin ex labori mul
titudine kiit 2 huc porતioe 2 curfu. affidui
tateq cibor cholera ghantiu ni. e vtèdù patie
ti. qete 2 otio. peduc laboris pancitate. regi-
mieq têpato qo lâguine gnet bonu purgetur
corp 2 medicamie nigrâ deponête cholâ. ba
silia flebotomek. educaţq sanguinis titas
oportuna 2 aq balneet suaui.

Devlceribus balechijs

Ulcera ât apta 2 rotûda q arabice balechia di
cultur cur â. no hênt nifi: cu bâbace veteri 2 afe
nano tm: 2 equius eop est superfedere cure.

De elephantia Elephantia ho
morbus est me-
lacholicus ad sanâdu difficilis: cui nifi in pili-
cipis attendatur no est vlla spes cure. Regen
dus ê ergo paties varicosor regimie ocio so-
lutus 2 qete: grossoiis abstinêta cibor qui
melacholiâ ghant. Utaک at laudabilis chimo
ru cibis 2 corporis a melacholia purgatisiœ cum
aloe pill 2 ifusiôe ei9. cataplet aût loc9 cu aloe
acatia 2 mirra 2 gallia muscata 2 succo hypo-
quistidos: frequêterc1 cataplast mek 2 stringat
crus ligetq ab iferiob9 2 chi faetijs validis vit
tis latis a loco caulle vsq senu termini: ê at
e vomit9 illi vtilis 2 aq caesi pot9 aut sulfur
pillule hæ in pte. plust. 2 chet hoc eplco. At
signatio ei9. Sûe femis carnibi. 2 cineris vitis
termini nitri. capraz simi. senugreci farine. se-
quebigi eçles ptes. sequebigi cu vitis aq dif
solue 2 aq rutabe. 2 medicamia trita 2 criba-
ta post siri pasta: 2 eplastriza hoc patietê trib
diebus forititer nacq diffolut.

CCap. 17. de fixurâ medela q iût in plâtis
2 palmis ac ocreap fricatisiœ dahase 2 digito
ru tumorum ac vnguiuz egritudinum.

Am fixture pedib9 ac
cidit et pal
mis cu pice liqda cataplande ſk
aut okلى füe fecê 2 cû murûs cepa
coq. locubis tunge. Sûe et bota-
mi gûma 2 cû oline oleo decoq
ac fissuras catapla: manuî fissuras cu violok
nere mane 2 vefpe catapla: pdef est em plimû.
Prîpina aût patièt i dieb9 singul sitaresi, 3. y.

Quartus

qsi hebdomada: pedib9 illâ paſse agnoq alijq
cibis huëctatib9 2 epithi ppia decoctione.
In fissuris ât pedi alcânâ appôe: cui ſenugre
cu admixtu fit 2 tritù: pdef tem. Et calcâei fit
furus adipê capraz adhibe liqfaciù i quê gal
lâ piecer 2 tritâr 2 moztario diligeç miſuerit
dœc 2 pleat ac ſiſſuras reple calcanei. Uel su
me paq galbâi 2 c1 aq 2 olo liqfac 2 paq deco
q dœc spillek. 2 h9 vtere i calcaneo: aut olo qo
ſit ex lâdaruno: ipz em huic vtilimt 2 dragasq
tû q3 2 galla ſi diligenter teran 2 miſcean 2\ino olo cu cera liqfacia vnguëtû fit vtile. Medul
la cruris bouis ſi cu cera liqfiat 2 oleo vioک
aliqd martaci addaſt. pdef locu catapla cum
litargiro cu aq ro. fricato. 2 terrâ et armenta
cu ro. aq distepa. vl'olo. ro. 2 desup roſap trita
ru pluerê mitte. ac mirti diligețer cœtriti.

De
ocreap fricatisiœ. ſue iſeri 2 cosq ocree
2 tbure ei9 pluerê loco ſuppoe: phis
bebit em tvo: e fieri. Qo si plmonê capre ace
peris aut porcini 2 cöbuſſeris cinerêq ſup lo
cu5 pluerizaueris pderit illis. Dolozê ſedato
gallas adhibe cöbuſſa 2 cœtrita 2 acatia cum
aceto distemperatam appone.

De dahase cura flebotoma ſi posſible ert
em si aſa e calz. adhibeat pflilij feme
in aq rufi apponaک cu modico aceto. qin dolo
rê mitigabit. Refrigeret et pflilij feme: cu nine
ſi loc9 calid9 e. Qo si doloz ſedet 2 pcuſſio bûn.
Sin medicamê aliq adhibe maturans. vt ſes
me merne. 2 feme lini. 2 ſuppôe lineu pânfi cu
femie pflilij cataplaſmatu 2 refrigeratuſ. Et ſi
nô aperit loc9 cu flebotomi api acumie 2 erp-
me quo qo in eo ê egrediak ſtatim. em doloz
ſedabit. ia tû cvnguëtû appôe ru be: aut albû
vel lêticulâ cu aq. ro. decoctâ rosâq ſicca. pio
dest et dahase thus tritù 2 appoſtû aut certe
cu galla êplizek 2 ğnatorz corticib9 accidot ac
tubalo eris: ac ſicca ficub9 aduſtis egliter: et
cu melle miſce. ac in pânö eplizek 2 stringe.
Qo si locu in ſanit 2 ti videris regimini adherere
ſdicto. 2 si doloz angerek nec mitigak cu iuſqa
mo catapla 2 opio 2 aceto. 2 pan9 ſupponaſ ſe
mine pflilij ſuperinſuſus. Ait em ſapiës hypo
cras in ſcbo epidimiarum ſermone. qin dahas
sam cu galla viridi 2 curare distêperata cum
aceto 2 ſic apponi quoniâ prodeſt.

De
digito: turore cu pururgite. Tûoris q fit
digitis hieme medela cu furſure fit in
marina decocto aqua: appoſtis manibus ino
tus pedibus 2 digitis. emplin adhibe lêticn
le excoriare 2 trite. 2 aq in q ficus decocte ſut
2 caules. 2 lêticula ſine corticib9. Sz 2 ſi man
2 pes cataplasmentur aq in qua decocta ſunt
ozobus lupini blitus aqua quoc7 decoctionis
ſeliami pndeſt. ſed 2 ſi ficus ſlipers ſiccas ac
in vino decoeris. 2 diligêter tûſas modico inſ-
fundas olinap olo soluto 2 êplizes digitos pa

Practice

dest. Sin stilla deuip uſqami deoctione. Et
ſt diſtorp coloz in luorè ſtiturvel virore min
tatiz incíſos cataplaſma ch decocta léticula.

De vnguiu̇ curatura. Opz affuescere cataplaſmatione ch olikarú oleo in quo cerá liſſecaris: aut vnguëtú appone deachilon ch violato oleo diſſolutú & amigó. oleo vulcium: vel cataplaſma vngues maſtice in oleo bani diſſoluto ch vna paſſa abiectis interioribus.

De vnguiu̇ lepze medel. Sume qúbriu̇ croceu̇ & arſenicu̇ rubeu̇ & trita diſligëter ch aceto diſſepera & loco appone. Aut ſume viſcu̇ & zenichu̇ in als ze rachú pelsú, j. čaſtaridú ptis ąrtá tapſie dimidú diſteresq diſligëter oia ch aceto acerrimo diſſepera & vnguib9 appone. Aut ſume ſenugre cum ch ſemé lini tritaqo diſligëter diſſepera chuſquingibin & vngues catapla.

De medela alliſſonis vnguib1. Si vnguib9 fiat coſtrictio ex poffuſio & alijhmōi mirti folia ſume & granaforu̇ tritaqo aqúſunde: 2iterú in mortario coſtere & vngues catapla & empliza chuz tritici ſa rina diſtemperata cum oline oleo aut ſurſure cum capiuarum adipe mixto & vnguibus adhe rere fac.

De offenſiōis cura. O3 illi ſumgere ſepi9; & cum pano 2tringere. Q6 ſi vnguis corupt9 è 7 au ſerre cupis: vnguëtú de achiló adhibe donec emollescat: 2 sic hoc appõe catapla. Aſſigna9 ei9. Arſenici rubeu̇ & crocei laſuſi. ptes eſſles. in mortario optie ch amiſda'. oleo amarap2 oline miſce hocynguëtú auferet. Q6 ſi picé chú oline oleo liqueſecaris & arſenicu̇ adieceris rubeu̇ & sulphur croceu̇ trita diſligëter & locu̇ cataplaſmaueris vngue eſtirpabit coruptu9. C Capl.m. viij. de paſſionu medela que in ſu perſicie corporis ab exteriorib9 čais ſiſt: 2 púmo de vulnere & vlcre ſimplici.

T quoniu̇ de morbis qú in corporis ſiunt manifesto a cauſis interio & bus dictú est. Iſa hoc loco paſſinu̇ qú in exteriorib9 accidit mede las erponem9 a cauſis exteriorib9. Dico ergo qúm cauſe he aut a corporibus ſiſt inanimatis: 2t inciſio enſis & filia. aut ab animātib9 vt ve nenofon punctura & ſeraru moſus: 2 nos ab illis incipiemus qú a corporib9 ſiſt inaſtatis vulnerib9 & vlceribus. Dico itaq qúm vlcera alia ſunt simplicia alia cōpoſita & simplicia aut ſicura tantú: aut ſimul profunda est 2 nſic púm9 de simplicib9 ituemur vulnerib9. C Cú itaq vulnus ſcittura è fine profundatione 3n 2 est recés ac chú ſanguine. Cura ei9 est labia vulneſtis stringere & adunare & curare ne quid illis

Maly 202

ſtercidat vt pulnis vel pil9 aut oleu̇ & fascia. It
lud ch. iii. ſaſtis duab9 ab viroq vulneriela
tere 2 duab9 a ſupiori 2 iſeriori pte 2 striges il
lud: 2 ſi vulner labia dilatata 2 abluicè ſunt
ſemota retroſi tíc iapièdu̇ erit ab vtriusq
ligatione lateris qú ad mediſi illa reducas: 2 ſi
alre2 in lat9 decidit illu̇ alliſādu̇ pú̇ erit lat9
in quo labiſi declinat quo ad aliſ illud redn
cas labriu̇. Q6 ſi nò adunat nec coeſit labra
iſuèda ſunt ſit aſt ho macle ch vuln9 in lati
cadit corporis. Q6 ſi incauſerit vulnus ponaſt i
eo fascia 2 sandali; ſicu̇ sandalú nanq infu̇
su̇ m ſi apponaſt ch mèbzo fuerit aſtrictú 2 loz
ca cosinia stringeris catapla vt sandalo aqua
in tibe 2 coriásdro recenti ſimilibusq márum
phibentibus accesseμ. Cum aſt vulnus die
ſcbo aut tertio inueneris 2 est recens 2 nò pu
tridus ſed minime cum ſanguine tunc scalpè
da ſunt labia ch ſtibi lati capite donec ſágui
nè emittat tíc labia aduna 2 ſuppone illi fa-
scias quæadmodu2 diximus. Curatur aſt hoc
vulnus ſimpler ligamentum solo a die pmo vy
q6 ad. illij. nò indigés medicamib9. Q6 ſi pla-
sa magna è 2 fine pſundo: op3 hoc adhibere
medicam. Aſſignatioei9 sarco colle. 3. ij. aloes
ap3 asiſi memithe cuinſq3. 3. ij. mirte dehef-
ciani cuinſq3. 3. 5. 3afrani obok. i. 2grega hec
medicamia trita 2 crivizata: 2 ch opus fuerit
vtere. Chú aſt plaga pſunda est 2 aliqd ab ea
cecidit carnis: tíc el9 nò pita dunari ptes qú in
pſundo ſunt: qúm aliqd oino remaſſt ipatium
2 hoc luto repletur 2 ſanie. Curādum itaq è
medicaminib9 in qibus ſiccatio est 2 elimatio
quo eoq deſiccet humiditare ſiccitas qú in vl-
cere adunata est 2 carnis phibet pductione3
emundeturq eoq eliminatione ſoſdes plage.
nò est enim ylcus in quo humiditas non adu
netur 2 ſoſdities qúm que in membro adunaſt
ſupfluitas ppter eius cibumja nä expellitur 2
poris emittitur cutis. que ergo ſubtilis è 2 va
pozoſa egresione erit i ſensibili: que aſt groſ
ſa est ſoſdem facit que ſuper cutez inuenitur.
hee due ſuper fluitates invlcre restat qúmè
brum ab eoq debilitatí est emiſſiōe ſt ſuper
fluitate itaq ſubtili 2 tenui rubigo ſi groſſa
aſt ſoſdes. hac itaq de cauſa vlceri neceſſa-
ria ſunt medicamina que deſiccét 2 lauent ſi
mul. deſiccét qùde rubiginè lauèt 2o 2 eliment
ſoſdes. Nec ko 2 medicamè plime èe deſi-
cationis ne ſorte vlcus deſiccet. 2 ozi prohi-
beat carnè: ſed op3 deſiccatiu̇ medicamè eè.
luxta eius que in vlcere est rubiginis ſoſdifq
ſtitutè. Opera ſaſt hoc téperate thus aloe.
aristo. ro. iroos radi. cathimia argèti thucia
eqliter ſumpta 2 trita diſligëter ac vlceri pul
uerizata. In his etern deſiccatio è 2 elimatio.
Q6 ſi multa est humiditas 2 ſoſdities in vlce
re opoſtebit medicamia hec ch melle miſcere

2

Liber

et tâp ynguêtum factû lineo pâno inducere et vulneri supponere. in melle nâq fortis est el matio. et fortiter lauat. p.deft ait huic pulnis iste. Assignatio ei9. câthari.aloes.anzeroti.fâ guis.dia.eglia pôdera diligêter 2tere.2vulne ri pulueriza. Cosumet eîn ab vlcree hûlditare et carnê adducet. Et si in capite est vuln9. sz vscq sub carneo no psoizek.hoc yteris medicamie. Assignatio ei9. fume olei ro.3.z.cere.ij. ceraz in oleo liqfac.ac milce aloe.mirrâ.sanguinem dia. còtrita diligêter et ynguêto vtero facto p deest. hoc 3ynguêtû ad adducêdî carnê vtile est. Assignaº ei9. fume litargirij diligêter triti. 3. ij. et piçce desuper olei onfacini. 3. ilij. deide co que et còmoue donec dissoluat. et tûc inice thu ris farcocolle. ireos radic. cuinsq. 3. ij. diligen ter tritas milce diligêter domec spillek. et sic vte re. p. deft est etis adducêde carnî bafliciùs vnguêtî. et si quidê vlcus no caluerit. nec têpus estatis nimij est us. (C) od si pfundê est vulnus et os no largû: oz ponii vulneris ore bâba cê veterê et butyrû. inducereq licinij. aut inyiciatur medicamia carnê adducêti a ci iniecto rio. od si plage os fuerit largû et ipsa pfunda labia duo aduna et alliga. Sitq ligatiôls itorio circa pfunditatê vulneris. latoj asit circa os ei9. quo supfuitas et rubigo ad plage emit tanç os exeantq strings aurê sic membrû vt vulneris os ad iferiora depêdeat quo ab eo rubigo deſlatuat. Od si hoc i mèbri no est et in plaga multa e rubigo cu ab inſeriorib9 ad ſupeiora illa pfferis in ptem oris equis erit vulnus ab iferioribus ſcindere mèbri loco quo p funditas finit vlceris: quatenus et ſanies et rubigo eo deſlat loco. Sz et si incidêς vtqc termini diſcooperias ſanu et deinceps medices equins fiet. Sic et in aſpatibus faciendu est in quib9 ſanies facta est ci ſcinderis cauterio eq inest tâguinê eduperis corruptu ac ſaniê ſe cedq hmôi mûdauerisq: tûc eoq cura et melada eſt q et vulneri p. fundop: priz etem bâ bace còciso diligêter replêda ſunt: sic vt null9 vacus loci reflet. hoc quoq piro faciêdû est die. dehinc mane illa itnere: et si purgatî vide ris: olei ro. imitte cu bâbace veteri: et si mûda ſunt: butyrû appone veq et bâbacê vete rê: et ita reple vt ad os apatis perueniât extres mitates. in al ptoſunditates: hoc etem vlcus purgat et q in eo ſunt corrodit. p. deſt etiam vulnus lanare post incisione et ea que inſunt cu aceto et vino emittere comitits: aut cu melile et aqua: deſſcant etem vulnus et purgant. Faciendu est hoc et omni vulnerere rubigino: so quatenus purgetur: dehinc attêde et si mûdum rubigine et ſanie et so: devulnus aladuer teris et limoſtate est vacuî: oibus q que comi tatur vulnera accidentibus vno die bâbacem veterê appone quo deſſecetur et vno die yu-

Quartus

gnêtû baflici. dicti. hoc eîn carne adducit et optie in vulnerib9 opat. Adducit et carnê caicû nahanâ si côburat et vuln9 cataplasme tur. et karatîs si tritûs cu melle distempatur et apponat vt ynguêtû. C. cu asit caro pducta fuerit et tâ eçlis facta suſpiciet cutis medicae minibus vtêdum erit cicatrizâtibus. hec me dicamina ſiccioza eê conuenit ills quibus vl cus adducitur: qin opus est carnê deſſcare et idureſcere quo ſiat cutis: ideo ergo cicatrizâ tia medicamia magis ſunt pontica: vt galla, alumê et granatop cortices. Opank hec et me dicamia acuta ſi medocriter 4s illis vtatur. Sumat itaq assenani ferestiaci. p. j. calie dimi dii ros eris quata terâtur hec diligêter et ſup per vlcmodicu qd puluerizek mane et veſpe mûdeq singulis dieb9 bis vel ſemel. et sic me dicamê alit appone. Medicamê ſiccú litargi ri. folioz ſlami. miro. citri. galle. cuinsq. par. j. ſnatop cortic. aruci. cuinsq. par. 5.tere oia diligêter et ſup vlcm pulueriza. Alit aloes aru ci. geluari. galle. mirte. p.tere eçles diligêter et ytere. Ulcera pozo âriq hoc cicatrizabis me dicamine. Assignatio ei9 ſarine zerecare. thu ris. cuinsq. p. 1. zeniari. vi. p.tere oia diligenſêter. et cerâ liqfac i olo mirtino. et medicamie deſup pulueriza. milceasq donec fiat ynguê tî. ac loco cataplasma. Et etem medicamen ad cicatrizâde validû. Et altonâdo ſufficere in molib9 compibus. vt in pueris mulieribus et nouiter ſugêtibus. eunuchisq q5 fine pun ctura deſſcat vt litargiz slhû dbust. sl. teran tur diligêter. et ſup loci puluerizâtur. Nòntis ß et solins bambinis appoſtio et eine libata quotidianaiminutio intin etiâ vt nihil aliuod necesse ſit. vlcus eîn deſſcaſt. et idureſcit caro etus. In compibus aſt qbus dura cutis est ad cicatrizâdb vlcera forſtiter deſſcâtibus opus est medicaminibus quo eã ad naturalê reſrant habitudine vt medicamê in quo galla est balantie. aloe. et liqritie folia et flonis eris modicq to aſt corpa duriora ſunt: tâto et me dicamina forioza deſſcâtia adhibêda ſut q[us] ſunt agoniatop corpora: agricolap venatos rum alioq qui magni ſunt exer citi et labo ris in ſole quo cutis eoq q ab vlcree humida facta est ad naturalê reddeat ſatîs duritieri. adhunc modum op3 eſſe regimê cum vlcera ſimplicia ſunt et accidentibus vacua.

T. Capit. xix. de compositorum vulnerum et vl cerum medela.

A Composita aſt vulnera. vt alio diſt: amus loco alia cu cãis. alia cu mor: bo. alia cu accutib9 composita ſit. Et cã cu cãis hec ſunt ad q mæi inſult ſupſuſtates vocaturs q hmoï vlcera. kiſtule. medicâda aſt taliaylcera ſut corpors eſiatîo cu mirob. & coc.

Practice

Malý 203

fructum, aut roſap, ſirop, aut viſ. trocicis ſuſta id q̃o ad vlc⁹ in ſtitate influit, 2 ſcōm patiētis virt? ſuppeditat, cibiſo illu paſce deſſicātib⁹ 2 ſubtilib⁹ vt frāquillinis taugis affis 3 ſtris, phibeas aut illu ab hſiectātib⁹ multo 4 cibo, poſt hoc vlicus medere purgātib⁹ meſicaminib⁹ q̃o ſoſtiter deſſicat vt vnguento q̃o c̃u litargiro ſit 2 aruco cuſ aceto 2 dito 2 oline oleo. Et ſi ni¹ fuerit ſlux⁹ multacq hūditas 3 salle aliqd adde 2 balaustie, alumis iemenici cathimie argēti, cuſiſo iurta 2 deſſicatio eſt necessaria. Tradit aut exim¹. 5 q. mel ſolum ſufficit vlceri purgādo: 2 ſi cu afari, 3 iij. 2 ze menici, in al'jerzari, 2 i, arſtolologie, 3, ſumātur 4 in aceto amoniacu diſſoluat⁹ 2 alia adunant medicamina, vnguētī ſit optimu vlceri ſiſtule Q̃o aut cu mozo 2 q̃e mala 2 cōplectione aut cu ſiganico: aut cu ſepatiō 2 tinutatis ſiue 2 ofſe, ſiue in neruis ſeu in venis aut arterijā cōponit. Si cu mala cōplectione cōpoſit ŕ calida certe ſanguiné minuti 3 ac patiētā a latere vlceri 2 cōpetēti vēa eidē in quo ě vlc⁹ medio: educa turq ſanguis iurta q̃o patiētis ſertvirt⁹ 2 mor bus expectit 2 eta² cēpnoſq. Ularis aut in einu² modi egroto ſrigerati regimie 2 restringen ti: vt ordei aq̃ 2 tamarinde. Œnato², ſiſubuſq: die aut flebotomie pullis vescaſ: deiceps me² zauris ſiquidē ſebris cōmmitat: ſin pullos galiina², phibere noli cu heſer aq̃ 2 Œnato²: ap ponas illu mala pūica poma muza, ptra, ptra, pſica, mo²a, vlc⁹ cu vnguētī cura ſrefrigeranti 3 q̃le ě litargiz cu aceto ſeperat 2 arucu vnguētī q̃u 3 ceruse 2 vnguētī zemari. Appoſis ě ſup facias sandalū ſicci 2 cirebpōes vlceri q̃ calis ſupponunt aſatib⁹ sandala aquā itibe 2 q̃ffa re ac porſtulace. Et ſi vlc⁹ cōponit: cu mala cōplectione frida tuc patiēs caleſa ciētib⁹ è regendus, lociſ ſingulis dieb⁹ aq̃ ifunde tepida ſe pini: 2 cibād⁹ eger carniti iure cu 2 dimētis ca lidi: vuaſq paſſas optimas dabis fic⁹ ſiccas 2 aſnpersica, vinq 3 q̃ ppinabis modicu² 2 potu²iminues aq̃ fride. Ulc⁹ pozo medicaberis cu basilico² vnguētō aut vnguētō nigro hoc. Affi² gnatio ei⁹. ſie mardafenegi, 3, 2, olei oline, 1, iij. tere diligēter 2 bulli dōec nigreſcat: dehic adiſce cādari, ſanguis draconis, farco colle cu² 2 q. 3, 2, 2 miſce optie dōec vnguētī ſiat acytere Et ſi cu mala 2 ploone ſicca vlc⁹ 2 ppoſi aq̃ cata: plasmād⁹ è tepida vln⁹: viola², q̃o olo ac cu bu tiro mane 2 vespe patiēs cibo hſiectāti reficia tur vt ſoſbitiōe 2 iure pingu: onis ě ſo: bilib⁹ cibiſc ei⁹ iurta q̃o pati² augeaſ: vlc⁹ aut me² dicaminib⁹ q̃ pa²n deſſicāt curet: q̃le ě medica mē q̃o cu ordei ſit faria 2 orobi. Et ſi cu mala hūida 2 ploone cōponit vlc⁹, 2 orp², cu mirob, curādu² ě 2 turbit, patiēt e ſubtiliātib⁹ rege ci² bis 2 deſſicātib⁹ quādmodu² in illis ofſeſum 2 opo²tere fieri: qb⁹ māp² iminet ſlux⁹ phibe a

multe aq̃ potu in vlceri medela vnguētis vſere deſſicātib⁹ q̃le ě vnguētī q̃o cnz balaustia ſit 2 galla. Et hec ě vnguētī ſoſtiter deſſicātis assignatio, Litargiri triti 2 cu oline olo v'l ac to 2 dito p. 1, in moritario tude dōec itumeſcat 2 albeſcat dehic ſupadde balaustie, galle eris vſiti, ſanguis dia, aſetēgi, alumis iemenici, ca² thimie argēti, cuinſq. p. iij. 2 piecta in mora² rio 2tere dōec cōpleat 2 vlceri appoſe 2 vlneri in die vſoq ei⁹ vltimi, vespe facto bābacē vetu² sti appoſe q̃m vlc⁹ extergit 2 deſſicat ac duruz facit: māe ſco vnguētī adhibe rubeu vſoq dies finē. 2 ſi hec ad deſiderata pduct deſſicantia² nō augebis, ſin hoc vtaris vnguētō. Assigna² tio ei⁹. Cādari farine ordei, itucie tarmanice, accathimie argenti, arſto², 1, liqritie radić, eſa² les ptes tere diligēter 2 cu melle diſſepera di² spumato, 2 i vlcere q̃o mte ě rubigis 2 ſoſdis vtere, ſoſtiter ſem deſſicat 2 ſi pſicit nihil au² geas. Sin vnguento: zeniari vtere moderata quātitate: nec mults appoſes illu ne forte cor² rodat vlc⁹: 3 q̃o die vtere vno 2 sequēti bābacē ce veteri. Sic ſem vlc⁹ deſſicabit 2 a ſoſte pur gabit: hoc cu cōpleueris ad vnguētī trāſi ba² silicon, 2 ſi nō hoc tibi fuerit vnguētī 2 multe hūditatis vln⁹ videris 2 tumoris intu² vi car² nē putreſcere faciat 2 coru² pat: medicametvi 3 oſa cuto, hoc ſem deſſicabit híc cu² feceris ſi piurigo abide ou² butyr² 2 bābacē vetuſtum appoſe dōec recedat: 3 2 ſi q̃ deſſicatua adhi² buiſt nō pſunt: vtere isne quādmodu² i chy rursie ptib⁹ diſponem⁹: hocq vt caro adura² mala 2 ad bonā vſoq puentas salu² 2 rubea², dehinc butyro quo puziſinē auferas vtere: 2 tuc medicaminib⁹ carne² adducentibus cura². 3 Capituli, 20, de vlce² me, que cu² mo²bo cō ponuntur ſiganico.

Am aut vlc⁹ cu² mo²bo cō ponit ſiganico, mor² bus híc aut ě apa aut caro ſup² flua, 2 ſi ě apa cal² ſlebotomia ě vtēdu² 2 ſaguis ě emittēd⁹ ea² q̃ neceſſatis iperat quātitate: ſi quidē rthus 2 etas alia² hmo²i obediſt. Tune patiēt inleb² ppina 2 ſquigibin ac ordei aqua² 2 me²zauris ac bucedis Œnato², q̃ paſce aqua. Qo² ſi illi rthus debilis ě pullis paſca² frāquillinis 2 tangis ſilibuſq. Ulc⁹ aut cu² ceruſe me² diceris vnguētō 2 zeniari v'l vnguento rubeo q̃o cu² litargiro ſit acetoq in al'aruco 2 olo oli ne 2 aſciſis ſuppone sandalū ſicci 2 cirebpōe vulneri narduz 2 sandaluz intibe aqua² 2 q̃ffa re ac ſempuine. Qo² ſicutvlcere caro ě ſupflua zeniari vtere vnguētō. Et ſi in labiſs vulneris carne² inneneris durā ſcalpe cu² stibit capite 2 camadini donec deſiciat 2 auſera². Qo² ſi ca² ro hec groſſa fuerit cu² ferro eſa² abſcinde: aſſe vnguētia adhibe cōpetētia, Et ſi dura caro in

P 3

Ziber

yulneris ê pfunditate tûc inducendî ê stibis
côdustû ylceri z scalpêda caro dœc sanguiea
efficiat: z si tibidû nô paeniat ad pfunditatem
yulneris incidêdî est: quo ad carnê fiat accef
sus scalpêdâ z auferendâ: z deinceps medelâ
adhibeas: z si auferre nô ſuales acutû appo
ne medicamê vt colofon. z diberdicôq carnê
comedit z post ch butyro cura donec puriuro
ecutiak. Ac carnê adducêti medicamê cura.
CCapitulum. 21. de me. ylcerum que ch conti
nuATIONUM SEPARATIŌE COPONSITUR.

Am
sunt yleus cōttinuationis cōmuttak sepatio i
tuèdû eî cōttinuationis separatio arterias cōcidit: aut venas,
sanguis cōdelfuit et flux? nô am
putatur loci cōprime cuj pâno
in aceto z aq. f. infuso: ponatur cōpnicul? in
fusus einſmodi ſup loci qui ſupra mèbrû pa-
tiens e? z hoc ſepius: z ſi ſanguis a manib? pe
dibus fluxerit: loca que ſupra mèbrû patiès
ſunt ſtringe: qm̄ manifeſtillime p. deſt: ſitq̄ li-
gatio hec nô multu fortis nec debilits: qm̄ que
fortis est măx attrahit ad mèbrû z partidolo
rê. debilis aſt ſanguinê nô cœclusit: z ſi ſan-
suinis flutus ſic auſtur bene. Sin cōprime
loci cû gûma belati aut ch terra fictili ch cami
no educt. opprime et ch ratineso z calcis pul-
tere ſubtili: z ch arteria autvena manifeſta est
digitis ei? ſuperpone loco z appreheſde ac per
hors tene: tuc ſbe olibani farine. p. i. aloes. di-
mò. z ch oni diſtépera albumie. ſiutis ſep lepo
ris pilis ſupertüde z ori appone vene. ac liga
diligêter multis vittis z ſic dieb? trib? pmitte:
dehic solue: z ch medicamê adheret vlceri alio
illu círcuſunde: z ch ablati ê digitò locum ſine
molestia cōprime z medicamê paulatim amo-
ue: einſob loco aliu appone z optie liga fasciā
c ter aut qter illi círcuolue aut quinques nec
hoc facere deſſitas dœc caro oriri ceperit ſup
venap z arteriap ora. auſert at z amputat ar-
teriap ſanguinê hoc. Hallâ ſume cōdubaz et
in vino vel aceto priečt tritâ cōdiligêter ſup
vulnus z arteriâ pulseriza. Sipſu qz ch ſi pul-
tere miſceatur molêdini z ch albumie oni di-
ſtêperati fuerit z itinganç in eo pili leporis et
loco apponan ſanguis amputabitur.

Deneruorum
vulnere. Cû autê
vuln? in neruos
ceciderit aut illis prima nô oportebit carnez
ſupinducere dœc multi træſeât dies z ab aſa
te ſecurus flat. Si zem neruis aſa acciderit ſe
curus nô eris a spafmo q ad cerebrû attinget
z patiètê perdet. huic & patienti oz aperientia
sponere z infunderei mèbrum butyro oline
oleo z viol. tep. z lanâ ſuperpôere in oline olo
calo infuſaz. Caneas aſt oino z tota diligêcia
mèbzo aquâ appiorimare aut medicamê qo

Quartus

cui aſſoluti fuerit ſed duob? aut tribus dieb?
lana cataplasma q intincta ſit oleo oline tepi
do: z ſi oleo pa? aceti miſceas vtili? erit: tranſ
ſactis duobus aut tribus diebus cù dolo: ſe
datus fuerit z aſa nô times: tuc his que carne
adducunt cura. Qd ſi neruo oppreſſio incide
rit ab aliqua re acuta z ſubtili vt acu z ſagitta
in eorum medela opus est medicaminib? for-
tioribus z magis acutis ne forte eorum virtus
debilitetur in penetrâda cute ad locum tê
dunt neruozum facit autem hoc vnguenti qo
ch euſorbio ſit. Assignatio eins olei onfacini.
3. x. cere. r. 3. û. 4. 5. euſorb? i recêtis. 3. i. ceraz
in oleo liquefac z euſorbii inijce. z ſi euſorbium
vetus ê auſêda ê eins quaſitas iuxta eius ve-
tustatê: nô tî euſorbio nimiu veteri vtèdû est.
Cum autê in mèbzo in quo neruus est apolè
ma acciderit calidû nimij? calotis medicam
nibus vtere que aut aceto ſiunt. Assigna-
tio ei? C. sume calcaditi obolos. iuü. 3agl. 3
iuj. tubali eris. 3. m. galbanus. 3. v. thuris. 3. h.
cere. pícis. culuſa? 3. zrrvû. 5. z de aceto aceri
mo. 1b. i. 2. 3. û. tere ch aceto medicamina die
bus cōtinis z in lapideum prieſce cacabuz
liquefac: ac diligêter cōmoue dœc pectſi ſi
t cum opus videris cōmoue z vtere mèbth
cataplasma z lanâ aceto inſiſam ſuperpone
z oleo. nec vero opz neruis qui leſt ſunt medi
caminû aliquid frisido uz apporimare. Cuz
aſt spafmus ſit ex neruivulnere neruſi abſoin
dere accelera. cui spafmus factus est ne ſorte
ad cerebruz vſa? spafmus attingat z intereat
patiès. dehinc dœi ſi spôdiles oleo lineas viol.
cu adipe anatis liquefacto z galline. Sic et ſi
quando? vulnus ſiat in capite quod ad cere
bu partes penetrat z operimenti medicam-
na nô erunt acceleranda que carnem addu-
cant z cicatrizêt. Si ſenim hoc feceris patien
ti interituus nutritur ſestinus: quontâ cerebrû
intumeſcit z animus confundetur spafmuſo?
fiet: appone itac? lanâ oleo intinctâ dieb? tris
bus quo z ab apostemate z spafmo ſecur?ias
z post hoc vngumento vtere z pulueribus car-
nem adducentibus vt qui ex mirra ſit. aloe et
thure. vngueto? nigro z ſimilibus. Cû autez
vlcus cōponitur ch fractura offis. medela et cu
ra que vlceris est ch emplaſtris fit: robozanti
bus. Quod autê in ofſe confracto cōsolidânt
bus fit: hoc est z vulnus in capite ê: z os aliq
eranei fracti fuerit: ſed tamê operimento nô
officit. offis lo? cû aristo? ê cataplaſmandus.
ro. diligêter trita z ch aqua diſtemperata qm
os educet. post hoc medere ch cādaro z mirra
equaliter tritis z cum melle diſtemperatis et
cum vino cocto donec nodetur z ch licinio fti
cabis z vnguentis vtere iuxta quod ante erpo
ſutmus. Cum autez in vlcere aliqô os erit pu
tridî: cuius ſignû ê q aliquotiēs cicatrizak ali

Practice

quâdo aperit vulnº 2 rubigo ide deflutit si ki
bîj caput induceris vulneri moueri intº fœtius
& stridere: hoc itellecto medicamº appõe acu
kti qb corrodit carnê mortuâ. hoc ybi feceris 2
locº täç prurigo faciº est aut caro fluta. buti
rû appone tepidâi donec caro decidat adusta
2 os nudit manifestato osse st potes ictide. sin
butyrû adiwyse ko tepidû donec ipm decidat
2 sic curabis die qdê cû floris eris vnguento.
die alio cù bambace donec caro oriatur 2 cica
trix superinducatur.

CCaplm.xxiij. de vicerum cum accidentibus
compositorum medela.

Aando
asit ponit cui ac
cideti vlcº 2 ê acci
dés hoc dolor granis. erit hoc cu
randi medicamque. sume granatu
dulce in vino coque ac vlcus em
plastriza. Qo si nò sedat dolor dormitatione
faciétibº cataplasma exteriº medicamibus vt
opio 2 elberuo 2 sikibº. quo dolor mitigetur.
Quo quiescente medicamen aufer dormitio
nis. Qo si nimis apponak nocet mèbi sensui
t carnê phibet oriri. CCû asit accidês hoc vul
neris est denigratio intellige vlcº coptrunisse
2 pessimis factis. Quare accelerâda est sanguis
nis miurio patièti a yena q mèbzo illi pueniat
si virtº 2 etas tépusq 2 alia hmoí adiuuerint.
dabisq patièti fructus aquâ aut lebelabi. cù
cass. si. rotula. Reges ât illi regimie refrigerâ
ti täc cibis 2 alijus. 2 in quo est locus sit fridus.
Marie si tépus fuerit etas primaq 2 sint illi.
fanda. aq. ro. caphors. 2 odorifera frida. me-
zauris illu paſces 2 ex cucurbitis fitbatriplici
bus 2 maſso cu aq. snator. 2 heferê aut aceto
tiba q3 illu lactuca intiba porculaca. Et si ivir
tute apparuerit debilitas. pullos dabis franz-
quillinos. loci vero qui est niger butyro cata
plasma 2 foliys intibe 2 cathemie. sed 2 solatro
diligêter trito cu modicoviol oleo vel ro. quo
stet paſtio. Qua vt stare videris eiusq signuz
q enernatû est vulnus. 2 emolittu videbisq
in nigredinis terminis tanç icilluras 2 extre-
mâ albi 2 circuitu tric butyr appone. 2 floris
eris vnguëtû cu sarcocolla diligêter trita. do-
nec oio nigredo còsumak. 2 ad carnê puenias
rubea. Sic deinceps carnê adducetibº mede-
beris. Et si vicera dilatari videris 2 nò còſoli
dari 2 täç Granula in eo aliç. olz appone.ro.
2 ceruse vnguëtû. 2 malor caneat chimox a ci
bis patientis. calefacientibus 2 refrigerantı
bus veſcatnr.

CCaplm. 23. de kistularum medela.

Ex
accideti vicere fiat sittu
la:cura eiº 2 bâbace cò-
primere veteri ifuso vio riħso
pulvere vel sulphure croceo circu
suso. Et si locº plumbi p[er]fundº 2 li-

Malý

204

cinio oportebit iteri 2 intoquere medicam 2
aquâ rotatâ in quavitis ligni infusum fuerit
adusti hoc medicamê perderit: 2 incidere opo-
tebit: 2 deinceps vulnerum adhibere curam.
CET ficiêdú qm cù vulnus in pect 2 ceciderit:
2 ad 2 cauitatis eiº vloq termini puenerit aut
in cerebro ad termios vloq vêtriculoq eiº atti
gerit: eger nò viuet. Sic si i epate magnum
fiat vulnº aut stomaco. patiés nò enadet. inſil
paruiz fuerit, ab hoc etenim qnq3 liberabik.
CCa.xxiij.º educedis lagitt 2 spinis 2 ſtitibº.

Agitta
aut spia si aliç itra
uerit membro: loco
ſez q ferro educi nequnt loco per
quê igreſſu est aliçd hor? aristo.
ro. apponat diligêter trita 2 cu as
teso distêpata. ſtq3 ibi diebº aliqt. Vel fume
câne radicê ſerestace vidis 2 trita Diligêter cu
melle misce locoq appôe. Aut fume êbati gü
gulâ 2 picê liqfacias 2 imſce ill adzelfar i ak
athelphar. triti diligêter. hoc em ferru educ-
t e[phit eu i locu 2 forcipibº 2 aliys poterit edu
ci. Nos autê q mò p forpices ſkat eductio eo
ostêdemº loco quo de chyrurgia dicemus.

CCapi.xxy. de ignis aduſsis medela.

Am corporis
adurik
locº 03
ouï loco excutere aut attrameto
feresfaco illinire 2 pâno refrigerera
re aq rol. ifuso 2 æpim adhibe lêti
cular tritap diligêter 2 decoctap. Aut terram
armenticâ cu aceto aq mixto. Sume q3 adhe
ſuz i alio badefâ 2 ordei alitû diligêter trita
2 distêperata cu oui albumie 2 aq ro. loco ap-
pone. Sz 2 cerusâ fume martacî cu oleo ro. 2
oui albumie: ac cu modicovini aceto pcute et
locu catapla: ſitq3 fridú. Unguëtû q3 calcis ſi
loco apponas vile è. Assignatio eiº. Warſa
gele. i. calc¿ albe exticte ptûvis aq ifüdeuua
bus mitte ſic hor: delhic aquâ excola 2 aliam
appôe. Sicq3 ptum op3 facias fecq3 püce 2
aquâ dimitte vœc clarecat 2 refideat qo im
mergit. Ja tuc aquâ pedetêti excolabis: 2 qo
mersû fuerit fume ac paq ſiccati cu oleo rol.
diligêter misce. vt täç vnguëtû fiat vtere. Et
ſi adustio ex calida facta fuerit aqua olinarbi
aquâ ſalſap ſupin funde ante p[ur]tgeat: aut
cineris aquâ. Ut: asit intumuerit vnguëto vte
re ceruse 2 vnguëto calcis p[er]deſt enim.

CCap. xxy. de medela pcuſiòsis cu flagellis.

I


Abuins
medela pellè oſu
mere bidêr 2 ſtati
ab alii fuerit ablata calidâq3 appo
nere loco pcuſo. qm eo die nocte ſa
nabik aut certe lini ſue pânü 2 aqua ifuſi frâ
pcuſiòsis appôe loco 2 imuta qnq3: o3 ſi p[u]
locu mâib 9[emere 2 pedib 9[ calcare dhic q diri
m9 appôe. êpliza et cù eſpidabas vnguëtoqm

p 4

["Ziber", "Aderit. Et ſi caro pcuſſiſe aut alia re cſtrita e\nſäguſtus cluſus ſub cute. cu fugilibus ſepliza\nadmiſt panis medulla boni eſ em vtile.", "CCapim. xxviij. de comuni eoſ medela quos\nattractaut aut pupugit animal venenoſum.", "Equonia medela et pas\nſonu dictu eſt q in corpi ſiſt exte\nriſoib? ab exteri9 adueniſtib?cau\nſis. yt ab inaſantibus corpiis. Iſ\nhoc loco dicem9 eas q a corpi bus ſiſt alatis.", "vt aliali venenu habeti pumſus de medela di\nſputadim9 q morſui et pcuſſiōi aliali comunis\neſt venenoſoq. COſ c ſu hominē reptile pu-\npugerit. aut venenoſum aial attractauerit yt\naliquis ſit q oze loco ſtatim fugat ſed cauſedū\nne ieiunus ſt. ſugatcq q id exhibit vinuz. 2 in\noze oleu habeat oline. 2 optime locu ſugat et\nerpuat. liget aſt q deſup locu ſunt fortiter ne\nposſit ōtus ad corp9 trāſcurrende: et ſi loc9 incif\nſuras patiſ minutatiz incidaſ. et apponaſ ſicia\nſepi9 et q medrovicina ſunt vétoſent: ſicia etem\ncui igne virt9 abſrahit et alia a medzo pſundo\nſitq ignis multus q ardeat et adurat. Opz aſt\naliqūn medruz abſcindere. ſu q55555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555

Practice

Maly 205

fed et beledari ynguenti. Assignatio ei¹ picls.
lib.iiij. aceti acerrimi. l.j. caſſ. ſi.ž.j. enſoſ. di-
midiij. Súmas i aceto diſſolue vulneri appo-
ne qm̄ cícatricé kieri vetát et venenú abſtrahút:
et hoc emplim vtile valde ſi moisture apponaſ
loco. Sał andrant. 3.x. colcotari octo pigami
recëtis tres. flonis eris duas. euſoſiž vná. tere
oia diligéter et ſup vuln9 pulueriza donec adu-
raſt e comeda dehíc cí butyro miſce loco ap-
pone: deoc aduſta caro cadat. Et ſi allúi teras
et cí butyro diſtépes vaccino et aceto aut mel-
le. et vulneri ipofueris pdeſt. Sic et ſnapiz tri-
tú ſi cí butyro diſtéperes vaccino et aceto aut
melle ac vulneri ipofueris pdeſt. Medicamis
assignatio qó et venenú abſtrahit et vuln9 dilat-
tat. ſue iauſtri. 3.iiij. picis. l.i. aceti viſi. l.5. te-
re cí aceto diligéter iauſtri et picé liſq fac ac de-
ſup mitte acetú et iauſire. et decoq donec spiffe
tur et vtere. Et ê medicamé duris vtile et cónes-
níes corpid9. et ſi ei9 q morſus ê corp9 tenerú ê
cú blito et eruca ac cepa in butyro online oleo
decocta lota cataplasmeſt loc9. aut alleo cepa
ſaleq coctis diligéter et vitis cíneres admíſce
cú oline oleo mixtos: locos appone oia hec
medicamia. os náq rodút vlceris. dilatátq
venenú deſſcát. Nec ho deſſitas hoc facere
dieb9 còtinuts a die morſus anteq patièti aq
accit timor. Si etem acciderit vir ſaluabik. Et
pectaſt ant tior aq huj9 p9. viij. dies aut. rliž. io
q vuln9 cícatrizari nò erpedit donec. el. tran-
ſeát dies. ppinabis aſt patienti cú eoq q viri-
mus vſu ynguent9 et emplastro. cŕacóz mes
dicamé et hec est assignatio. Cŕacros ſume vi-
nos et i vas mitte ereum ac ignè ſuppone do-
nec cinis fiat: de hoc pulnere ſume. 3.x. obliſi.
i. gétiane. iiij. tere oia diligéter et patièti ppina
die q morſus accidit. 3.j. Qd ſi patièti ià ex pa-
ſiſe coſruptio ſit. 3.iiij. ppia cuz vino mixto ant
aq frida. melle et aceto. p[ob9 náq h. tradit ſe
hoc expertu medicamé vtile. pbasse: nec videli
ſe ſe cui. ppinatú ſt alicni timorè accidiffé aq:
pdeſt aſt hâc patiètibus passionè tyriace ſac-
ruc. 3.5. ofq exagíu dimidiú. in p[mis. ppinate
manifeſtissime. et cí patièti hoc medicamé qo-
colerá laxat nigraz porigere vt epithi deco-
ctioné et ſicados pillas pillq aftamaico. Cuz
ſeceris oia hec et patiète aquá timere nò vide
ris: nò tñ credas nec vuln9 cicatrizes niſt pri9
q dicem9. pbaueris. Sume itaq nucè diligen-
ter tritá vulneri appone p dié et nocté gallo p-
ſi ce ſi comederit et non morit eger ſanus eſt et
nulla restat aq ſuppitio timoris. tis cí vulnus
obdurescere et cicatrizare p[ſide. Qd ſi gallus
morit aut gallina empla iteri apponèda ſut.
et patièti tyriacá aliaq. ppina coleram nigrá
medicamia deponétis: quiſ illá generát ca-
neat cibos. Sit ergo illi cib9 agnoq carnes et
edordi gallineq cí eſpidabaso. Et fructibus

vue. ſicns. nuces. vue et paffe cí amigdaſ. Et
dulcib9 faludegú cabifum cúzzaccara facti et
amigdaſ oleo. Et olerib9 badernebiná. méra-
origanú. oiq illú rege colerá ni. hſi7 9petenti
regie donec itelligas totum corp9 ei9 veneno
purgatú tis nulla ê aq timéda ſuppitio. TCui-
aſt aſq accit timor ab hac nò liberat paſſio:
o3 aſt illi cni accidit hec paſſio eo diſponi re
ſimie quo q et deſpétia laborat nigra: et cum
emboto ei9 ori aquá ſunde. Aint antiquoq
quidá qm̄ ſi in ligneo vafe aq illi porisak et
papionis claudi pell ſupponaſ ipſemet aquá
ſuſcipit et bibit: et ppinanda ê illi ordei aq
cú lahaba trocisciq ſitum mitigátes. Assignatio
eoq. Sume medullá feminis cucurbite et semi
nis cucumeris et ſemis citruli ac feminis cito-
nior medulle ac porſtulace ſemis medulle cu
tuſq parté vná. Gumme arabice. amili q[ui]re
tabaſiri. cuinſq. p.5. tere oia diligéter et cí ſe-
minis p[ili] ž lahabo diſtépera trocifcaq et ad
vmbtá deſiccá: et ppinabis de eis exagú p[ò]d9
cú aq fri. gutturicq ei9 cú lógo iſſide canali. ſie
q et cú hoc ppia aquá canali. Tradut át átiq[ui]
qú qm̄ rabidi canís eparſi aſſent et ei què
momorderit porisak măſſeſtissime pdeſt.
T Caplм. 32. de vipere morſus me.

Aem

autèvipere attractane
rint et marine dipſa-
des aut quercuſe mébriſ abſcidè
ſdi eſt qó pupugit ſi kieri pòt: qm̄
in eins abſcifione quiés. Qd ſi
kieri neq[ut] mébriſ ſup[ra] loci in q[ui] eſ p[u]ctura
l[la] et patientè ſlebotoma et alleſi cepá ac por[di]
por[ige]: ius ſorbeat eſpidabagi cum aneto ſa-
le et cinamo. vinſq illi. ppina vet9. Cŕacros da
ſluuiales aſſos qbus alid mutéſi diligenter
triti puluerizes. Raná etiá cí eſpidabaso da
bis decoctá et attractiōis loci hoc opi emp[lo].
Assignatio ei9. Cŕacros ſluiales diligéter tere
et illi farine tritici. 3. r. adde fautenegi falis.
cuiusq. 3.iiij. tereq hoc diligéter et cí dulci di
ſlepera lacte et loci, empliza: qm̄ pdeſt e[pi]ſa
bis et cí pomor acidoq foliſs decoctis i aq[ui]
p[li]mú tritis: caſe9 et vet9 et teraſt et cí aq[ui]ſtepa
tus loco ſupponatur pdeſt. Qd ſi patièti ali-
q[ui]d ppinauer[em] testudis marie ſicci ſanguis et
cimio et ruta ſicca pdeſt. dabis illi coagli lepo
risodimiſi vzq exagíu: aut h[ge] cerui ſicce et tri
te. 3.1. c[ui]vino vel ſucco pori et rute cuinſq. 3.
5. cú arſkol. roſ. trita diligenter exagíu. Sco-
piones quoq còtriti et in marcemuſi aqua fris
cati et aqua rute ſi bibătur p[ro]deſt manifeste,
sed tyriace albe in al'arbe dimidiá. 3. vzqz di-
midium exagíu cum pigani aqua morſui vtiz-
lis est viperar[ui]: aut tyriaca magna ſp[re]ſo ſi
melio: est oibus his et vtilio: marieq[ui] nona.
Quare hec oia que dirimus ante paráda ſut.
Que ſp[er]to non fuerint metridato vtere. loco

Liber

etem flat tyriace. Electuariis vtile expertum. Sume pipis.3.ij. affari. x. aristol. ro. baccarui lauri. castorei cuinfsq3 e ragi. i. tere oia diligè ter et cù vini robo distèpera potiòis quâtitas fàba ampli? aut minus cù aqæ seblat in al' fesdabi et vini robo distèpera. Acberborù et folia pomos si bibatur piant. Medicamen alund. Sume hêdacoqui et tramedi in al' aunedi rotundi. pigami agrestis. orobì farine equales par. tere et cù vino distèpera. potioq3 eius era giù cù veteri vino. Assignatio alia castorei. caſſie. aristol. ro. cuinfsq3.3.ij. antifi. piperis cuinſq3.3.iiij. trita oia diligèter têpera cù vini robo dabisq3 àſt fabe quantitatê magis aut minus uxta virtutez. his in principijs vteris. post hoc acit cù virtus in corp9 fuerit disperſum patièti aquæ oidei cù cancris dabis fluutalib9 laq3 dulce. mebriu quoq3 qò moriuz è in lacte dulci ponaſt. et ſi putrefcere videris mebriu ſa empliz3a putridù cum acuto medicamie vt colofon. Aliſq3 e circumpone loco terrâ armenicâ et ciſt caleticulâq3 ſine cortice et vini aceti. Tyriacâ illi. ppia magnâ aliaq3 electuaria in principijs odcè ſi deſcim videri patièti accidere et còſiſtio aie fridumq3 ſudorè. hoc cum ceſſauerit accitia iam ſupeſt illi aquæ oidei dare cum cæcris et lacte dulci curaq3 locuz punctù cum emplis que dimus.

Capim. 33. de scorpionum p confusionis me.

Aram aliquè pupugerit scorpius ſuper loci perculſuz liga9. orioz fontiter vitis ne forte venenù in corp9 diffundak. scorpionêq3 còtere et loco ſuppone. Emplastriza etià hoc emplò. Assignatio ei9 ſemis lini.3. y. sulphuris crocei et ſalis cuinſq3 tres. botami gùme. x. tere et distèpera medicamia cù eo et empli3a. aut cum nuce indica maſticata et i mortario trita. yl'cer te cù fautenejo diligenter trito. et oidei farina cù pigani aqua diſtèperata. et ſi aliqd tyriace diatesserò dederis cuz vino pderit. Et tyriaca magna ſi pieto est utilior. ſi bibak. et loc9 olo cataplasmetur oline. W. edicaminis assignatio còtra scorpionis moſsum. Sendebedaſt. obolos.ij. allij.3.ij. diligètere tere. et cù cocto. ppia vino. Aut ſume aristol. ro. 3. iiij. cappar. radic. corticis.3. ij. hendoco qui.3. j. tere oia diligèter et ppina de eo.3. ij. cù veteri vino aut vuarum paſſap. Tyriace assignatio còtra ſcorpiij pucſonè. aristol. rotunde quène castorei pigani agrestis. fautenegi fluutal. hebelgarì. mirre piretri. gétiane.33. piperis nigri. helbezari et al' beltici ſunici ſume eàles ptes. tere diligèter et cù melle distèpera diſpumato. hui9 potus àſt aquellana cù vio. Aut certe alliù tude et cù vio coq patiètig. ppina vinu hoc. Wèbzo atiſtil labis patièti aquæ in q. camomilla et berenia feci scoperz. piganù ac ſurſur ſitq3 cała pdeſt

Quartus

elz cataplasmaq3 cù oline olo aut bâi. cù enſoſ bio aut modico caſtozeo corpuſq3 patiètis diſligèter frica. butyrùq3 porrigè vaccinù. et mel. Asigna9 aliq. piperis.3. yij. darkeli. y. spice op time.ij. aristol. radić. cuinſq3. iiij. tere oia diligèter et diſtèpera cù vino aut pilla: porrigèſq3 et eis dimis3. Alud electuariis vtilevalde. sède bedaſt. capparis radicis aristol. ro. acharca rahe. cuinſq3. par. i. tere medicamia diligèter et ſubtili cribza pâno. ac cù diſpumato diſtèpe ra melle dabisq3 de eo.3. ij. cù vino veteri.

Capim. 34. de vespas et apû pücture medela.

O Portet dilatare pücture locù cù flebotomi acumie et locù ſugere fortiſc terrâ ſuppòpe armenicâ cù aceto diſtèpatâ. aut cù perectùs rafura cù aceto. terraq3 vasofi et ab9 hitant vespè ſi trita diſtèperek cù aceto et ſupponaſt. pdeſt. Cataplasma 43 cù chalebo et caſbezo optie decocto. Aut cù ſilami foliòs optie tritis. Supſundaſt etià aqua frida loco. aut nif ſupponaſt. ſerſ quoq3 qum musce ſi teranſ locus punctue eis friceſ ſedaſt doloz.

Capim. 35. de reptiliſi et aranee medela.

A Ranee aut reptiliſt punctura cœuendi9 curaſ si pa tiès aq mersat cała balneo iucl9 aq stilleſt illi cała: loc9 âſ pücture cù mirra et ſale tritis aq diſtèperatis catapleſt aut ſume cinerè ligni ſic9 calcè et caſſa ſub eòli lâce et diligèter terès cù cała diſtèpa aq loci7 catapla et patièt hoc porrigè medicamè. Aſſimatio ei9 ſüe ſumiz.3. y. dauci. cimini cuinſq3. iiij. heabesti. et al'abheli nucis cipſſi cuinſq3. 3. y. spice baceap. lauri. aristol. ro. carpobak. et nami. gétiane. ſeis hêdecoq. ſeis qraffi. cuinſq3. 3. y. ſtrita diligèter oia cù melle diſtèperent et ſpùato et cùvety viò eragiu9 ppia. Aranee ât püctura medèda è cù ſumizi počlo ab eragio i. y. ſic.3. y. cù veteri viò. Aut piganù ppia ſe cù. et ſahadâ tritâ optie ſub. 3. iiij. cù vino. Aut certe vinu9 ppinabis merù et balneo induces: aquasq3 deſup locum induces calidam.

Cap. 36. 6 rastellât9 scorpiij pücture medel.

B Astellâs ſcorpiij et ptib9 lue nif heura i barac deq3 i al'herici i baſſara: 6q3 otri i terra q accori iſüdik: rarogaliq3 ab h9 pucſus moſte liberat: huic àtique medici me delâ ignoſauert. Sz q ſecuti ik de sète aſcarle qhè flebotomo exhebât ſagutez 3ptu patiebat 3pt9: pucſoq3 lac. ppiabât dulce ſtatim apponètes ſitiàs loco q püct9 erat et fortiſt ſugebât q venenù abſtraherèt. Adhibebât ât loco medi camia cała vt enſoſbiij. castoreju. terram arme nicam circumponentes cum aceto. patienti aquæ oidei ppinabant aut machiſt: pomac9 porrigebant accida. toſaq3 succorum pomoz

Practice

rī accidōp. Reticiebāt illī ch pullīs ac galli:
nis ch ſnator aq 2ditis 2 heſſerē ac pomorù
dabātq hāc tyriaca. Assignatio ei'. Sbe car
ſacoq ſicci pomt acerbi foliop qffare ſicce eſ
les ptes tere diligeſter 2 trita de eo ppina co
clearia.ij.pdeſt em. Ois aut ppłs afcarneq-
sle 2ſuenit in hui9 corpiōis pūctura aquā po
mo9 et in domib9 q3 Luis illa vſui referuare
ſtatim itaq yt alíquê püſit hoſez, accelerateſ
hac aliqd bibere paſſio q ceſſat ab eo 2 ſana
tur. Cōponit 2 et hec tyriaca. Assignatio ei'cap
paris radič comtē hātali gētāe abſinthī art:
ſtoł.ro. carſacoq ſicci, eſſes. p. tere 2.3. ppina
de eo duas cum vino p[]ſinat[]q hermeli radi-
cum exagium. j. tritum diligenter cùvino pro
deſt q illis manifesta vilitate.

CCapitu. xxxvij. de vulturis pediculi punctu
re medela.

Alturis pedicul9 si pupu gerit acceleran-
di ā patiēt, ppire lac recēs capta

rī ſtati vt mulgeſt cataptekq ſup
locu2 fricatīſ 3z 2 ſadał.ro. cù lactu
cap aq outèperatū 2 portulace et ſempuine.
Aq 3q qffare 2 thalebi. aquā ōt ppina illt oz-
dei. 2 terrā cipicā. ac ſemis p[]ſiſi aliqd cum ci
troli aqua 2 cucurbite prodeſt enim.

CCapi. xxxviij. de cōmuni eoq medela q po-
culum biberint mortiſernz.

Coniam at medelā moſt p[]ſucturāsia
lùvenenù h[]nti divim9 equi ānos

dicere medelā ei'q potu mortiſez
bibit cù loc[]hic 2petetiori ſt 2 loc9
2ſtilis magis eo q his q dixim9 ſile qd in corpe
opeſe. Dico 3 qm cù ſenserit hō ſe venenſi bi-
biffe. ant potu mortale accelerādu ill āq ca.
biběda i multa 2p̄titate cù yaccap butyio aut
ſſamini oleo vel oline olo ieducatq digitos ori
2 p[]enā ſſſami olo 2 itictā. euōatq 2studeat ſtoſ
purgare 2 olo múdare ab oib9 q i eo ſunt ite-
rbq aquābibat ca. 2 olzydītuq p[]uocet dōec
ſtoſ3 itelligat optie purgatū nec aliqd i eo ſup
ſſe. Dehec attěde 2 ſen 2 in ſto 2 itestis ardoem
p[]ſucturā i cēdiuſ. ſti ſentit āgntiſaq 2 or2 ſicc-
tatē. q6 illi p[]ſinatīs ſuit caſ 2 erat io. p[]ſinare
illī expedit oſ3 ro. violatūq cù aq ro. 2 ſemis
p[]ſiſi ſaluta ac ſemis cito nioq 2 ſemis lini. lac
q3 recēs 2 ordei aq cù amigdał. oleo dulcīum
ius gallinap ſaginatap. ch espidabago. ſoſbi
tionē q3 q fit de amilo. zaccara. amigdał. olo
2 atria 2 cù iure gallinap p[]gutī cù espidaba
ſo. 2 alia his ſilia. Sugat at ſnata. 2 poma.
citoniaq. 2 p[]ſica comedat. 2 pruna cucumep
2 citroli medullā portulacā. lactuca carſaq
quī q6 ch ſadalo iocūdes albo. 2 c[]a phoza. 2
aq. r. p[]ect patiētus catapla 2 epar cù pāno li
neo ſadalis 2 aq ro. iſufo. 2 clīstere adhibe p[]

Malý

206

cturas mitigāſ: vt clīstere q6 ſit cù ordei aq 2
viol ſiccis. ſebeſtē 2 iuibis amigb. oleo 2 ro.
tepidu 2 his ſikb9. Ch at in corpe ſuo ſettit hō
ſuitate 2 dormitationē. coagulationē aut ſui-
tate 2 in māib9 2 pedib9 2 ligna. Scièdi 2 p[]ocu
lū q6 bibit fridu fuisse huic alliu dādbē 2 ce-
pa 2 rutha p[]ropināda tyriaca diatesserō. aut
mitridatum cum pigani aqua. 2 ſi nihil horu
p[]reſto est heltiti propina medicamē. Assigna-
tio eius. Wirre optime. costi foliop ruthe fan
tenegi. p[]iperis p[]iretri. cardamomi equales
partes heltiti ſtum 2 reliquop[]n simul tere di-
ligēter 2 distēpera cum melle porigens. 3.5.
v[]ſeq exagium: aut hoc ppina medicamē. Affi-
gnatio ei'. Wirre optime. 3. j. 5. galbani. ij. te-
re mirrā 2 galbanum. 2 cum modico emolli-
vi 2 propina. Aut porrige potum pigani fo-
liop. nucis 2 ficus 2 salis ſtōm autē cataplaſ-
ma cum aqua in qua rutha. origanis emamā
2 coreris: corpuſq foſtiter frica dōec rubeat.
Jus espidabagi ſoſbeat cum colubra pullis
pingub9 factum cum rutha cinamo galanga
pipe. cimio. oleo loto. clīstere illi ſuppōe mel
lis. nitri iauſiri 2 ſe q[]begi. 2 olei oluana. 2 oſi
tefemini 2 aqua tepida p[]cuffi. C[]Q6 ſi homo
ſentit marcorē 2 animi casum defectum q vir
tutis intelligēdum q bibityvenenum corporis
ſubſtātē einu2 2trarinin 2 est reliqui p[]eins ye-
nenis 2 citus p[]dens: ideoq3 poſt vomitū ſta-
tim tyriaca 2 oz dari magnā aut mitridatī 2 aut
tyriaca p[]rocītos. 2 ſi nihil horu inuenit mir-
re optime. 3. j. p[]pinet. quemie. ij. cum vino r[]e
hano. Aut ſume terrā sigillatā. s[]hü armeni-
cum agaricum. origanuz motanī. castozeum
ſemē hedere i al[]egere. sp[]icā celticā abſinthīq
ſuccum 2 ppina de medicaminibus his ſim-
p[]licibus aut ſilibus exagium. j. cnz vino r[]ha
no. 2 comedēdas porrige auellanas ſicq: ſiccas
feddabū. bibatq3 aquā heſqui triti ekppam.
Assignatio eius. ſume egendani. 3. j. s[]hi ar-
menici. ij. tere diligenter. 2 cum melle diſtem
pera. ppina quoq3 pomorq aquā helsfetorī 2
vinum vet9. odoret sandalū aquā ro. c[]apho-
rā ſitq3 implicitly 2 d[]uci muſci vapoſe k[]ef c[]iłoa
loe. abzra pectus eius 2 ſtōi os fricent dōec ru
beant: p[]aſcatur tritis tuſculis qui ſunt de sal
linarum carnib9 c[]uz oleo loto ſupinſus mo
dicovino r[]hano 2 aqua ro. 2 crudo r[]iloaloes
vapoſetur diligenter trito p[]ſes etenim est euz
in melius hoc reſtitui regimine. Si vero din
turio[]r sit in eo defect9 p[]ulſus cadit oculi ſup
p[]imunk. ſudoq3 emititfr frīsiduſvite ei9 nul
lam adhibeas p[]ſem. C[]et ſciendum q[]m cum
ei qui venenù bibit icteritia fit epati ei9 nociu
cum defectu cordis. C[]um vero p[]ſalmus ce
rebrum ledit: ideoq3 vt. membrum confortes
pponendum est cui incōmodu accidit. 2 hoc
vt ſanetur regas.

Ziber

C Capit. xxxix. de eius me. qui bissum ant cor-
nu sebei bibit.

Mitres tres ſpès oços letifere ſt
amortales rarochô libe-
rat cu biberit. ei q. hoc bibit ſigna
ſunt h'tigo defect. lingue tumo-
culoſ suppſlio. Opz itacç eum q
biberit ad vomitù ſestinare cu butyzo 2 olue
oleo ac ſilami 2 aq. ca. in q. decoſeris rape ſe-
mè. 2trapà poſt vomitù tyriacà deſ farruci era
ſiù. 5. cu aq. in qua ſebhanù decoſeris 2 ſemè
ei. aut aqua pigani. in q. ſricatu fuerit mitri-
datù cu vaccino butyzo des quoq bafacruin
cu in al bazaremùdu cu aq. ſricatu. 2 radicuz
capparis cortices diligèter tritos cu aqua rn
the. Comu sebei in al ſembel q. bibit ſâgni
nè mingit: ſit ei lingua nigra mèq 2 funditur
2 hoc patièti caphorà ppinare expedit a duo
bus Granis vſoq 2 quæ calcos cu aq. ro, in niue
refrigerata. deq quoq illi citroli aq. cu ſrana
torùm ſucco. 2 bibat iuleb cu ſemis pſilij la-
habo. aut ſekergelùvel aq. portulace cu amig-
dak. oleo dulciu. aut ro. refrigerato cuz niue.
deq 2 potio eius machisum bonu cu caphorè
tro cíſcis: ant bibat lac recès 2 ptisanà cu gra-
natoq aq. epar patiètis 2 ſdom cu sandalo em
plastriza. 2 aqua ro. 2 caphorà 2 ceroto qo fit
ex aq. ro. portulaca. lacticu. ſempuina 2 alba ce
rare refrigerata cum niue in quo pânus intin-
gatur lineus eoq pectus epar 2 ſtomaq em-
plastrizentur.

CCapitulum. xl. de eius me. qui cantarides
biberit.

Antarides

à bibit ſigni
ſica ſnimio

yelſe doloz e vline ardoze toſtio
ne 2 strâguiria ſanguinè mingit: 2
alia ſigna appent q. alias dizim.
Cui ſiſk itellexeris 2 hominu cuipis ppinatù
est cantaridum aliquid accelera vomitum cu
aqua cali. butyzo. oleo ſilami 2 ficuum deco-
ctione poſt vomitus purgationem diligente
lac propina in quo aliquid ſeminis pſilij per
cuſſeris 2 ſemen poſtul. cum iuleb cum amig
dał. oleo dulcium. 2 olenm ſeminis cucurbite
buty: comedat 2 eſpidabagi ſoſbeat ins cu
pinguis carne agni aut porcelloz. ſic 2 illi po-
riſe cum amigdał. medullà cucumeris 2 citro-
lì. cliferiza cum aqua ordei in qua iuinbe 2 ſe
beste ſuccu poſueris cu oleo amigdał. aut ro.
aut vio! sup ventre eius oui albumè 2 ſiaſuz
pone album. roſ. oleuz 2 puelle lac. 2 quotièſt
cuqz ardozè ſentiet in veſſica 2 puncturas la
habum propinabis 2 amigdał. dulciu olenm
roſarqz cuz iuleb. Sed 2 lac recens cu oleo
amigdał. prodeſt.

CCapit. xlii. de me. eius qui fel biberit leopar
di aut serpentium.

Quartus

Ai fel

biberit leopardi ſac-
tim colas enomityri

des amaritudinèqz ſentit Granè
manifestà in oze. oculi ſunt crocel
hec alia duertès vomitù cuz aq. ca.
ipera. 2 butyzo oleo. 2 poſt hoc ppinabis hoc
electuarùs. Assignatio ei. terre sigillate. bac
cau laur. cuinsqz. 3. 3. coaguli capoli. 3. v. ſes
minis rute. mirre. cuinsqz. 3. 3. j. exasij. j. ex. hi
porrigevsqz. 3. 3. distèperatis cu melle. 2 ſi me
dicame hoc enomuerit vabis seco 2 i aq. illi
federe fac cau 1 q. camòillà decoſer 2 mellito
tù violà ac ninfar 2 sahaka fermù. 2 sanſuch:
2 ſi quorè poſt potù veneni tràſterit hore aut
tres: 2 nò morik. 1à tuc illi fal 2 pſak. dehic 2 fru
cuſi robù bibere illi opz vt citonioz. aut po-
mor 2 hmòi robù. Qui aſt fel vipar biberit
fere vir 2 qùi ipole è ſu liberari: medela th ei
buty: oleu 2 lacti pinguedo cu aq. ca. 2 vòit
freqns 2 mult: 2 vada è illi aq. cu bazaharu
tyriaca faruc bibèda 2 mitridatù cu ordei aq
lac recès ſemè portulace 2 filia pſunt.

CCapit. xlii. de eius medela qui cande cerni
extremù aut animalis ſudòre biberit.

Xtremum

cande cer
ui q. bibit

vrèdu trocificis vòit? 2 butyzo
2 aq. ca. ſepti ml taſq anellanas
còedat 2 pistatia 2 ppia illi fil-
za harè. calcos. ij. vſoq. 3. 5. cu vi
no. El àut q. ſudòre bibit aſt. ſigna ſunt hec
7iditas faciet 2 citrinitas gurguliòis ſpa ite
ri. ſudò mult? 2 fetià. hec vt ielliges patièt
aquà ppinà ca. 2 mel. oleuq: vio! aut amig-
dał cu vini robo. aristoک. 2 fal eſliij bibat. 3.5.
cu aq. ca. 2 tindè magne da tyriace qm pderit.
CCap. xlii. de ei me. q opiu biberit 2 cicutš.

O

A topium

biberit abera
gio vſoq. 3. 5.

2 gelatio pſaſmoſa ei accit 2 obſtu
2 pefactio: corpis guitas 2 domittio
toti pcorpis 2 ei vòris odo: 2 opf: 2 nonſiij 2
toto ei hoc odozàk corpore. hec cu vider: ſigna
accelera 2 vòitù patièt puoca cu aq. cali. in q
aneti decoſeris radices 2 fal cu melle bisq h
facies 2 ter eadè hozà cliferizabis illi clisteri
à 2 iſt cucumer agreſt: ſebetù 2 ſeqbegi. 2 ian
ſrum. melq. ro. 2 oleu chamide i al charue. 2
oleu iefemini. 2 apſi ſemè. 2 ſeniculs 2 ciminš
buracu colloqntide adeps. ppinà illi schara
carahà cùveteri vio aut pa: gebedelti cùvio
tyriacà da faruc aut tyriacà diatesſerò 2 me-
tridatù cu modico vini veteri. 2 ſi patièt hec
hoc electuario deder pderit. Assignatio elij
vtil ei q. opiu biberit aut ci cutà. castozi. helo
tit pipts ſauine. cuinsq. p. i. enforbiij 2 qrtà pt
tere diligèter 2 cu melle diſpumato miſce. p-
pinabis exasij. 5. vſoq exasij plenù cu vino

Practice

Maly

207

mero: aut cí nemani aí iuxta morbi ßututè e
debilitatê. Sed et sotira hac i pte vtilis ê. dabis
çq comedendú illi alliú. cepã. mel. et nuces. vi
nú ppina yet? cor? i balneo optie frica e iefe-
mínti oleo lineas ch modico castoreo e ch olo-
costi. fedeatq in cochã aq cala plenã in q ru-
tã decoreris nemamú. matozanã. i sibum. ars
temílaz. oia em hec psunt. T Qui aút súcca-
ranú bibit signa hz illi. prima q optio molesta k
cú visus opimeto i suffo catòe: extremoizq fri
soze. corp. = gravitate e genuum: hmôi eger
bis qui opium biberit cibis et medicaminí-
bus curctur.

T Capit. 4.4. de hoz medela qui inſquiamú
leberuham e ioum methel biberit.

Aiienebegü bibit fi
sna ha
bet ebrietatê. enernationê. Barru-
litatê. animi receſſuz. ocloz rubo-
rê. hec cí videris vomitú patièti
cú aq calida adducas: butyroq e melle: et des
ei dulce lac aut aqua in q fitus decoreris pin
gues e ſiccas cuz galline adipe e oloviol. Da
et iura robuz cú ſemie engere trito e omni còi
eorq quibus venenú poſrectú est regimine re-
gas. Jura ſorbeåt gallinarú e agnoz: carniuz
pingsuí pozcelloruzq cuz espidabago. T Cui
aút ieberuha ppinata ê. vertigo vigiliæq acci
dunt. In oculis ruboz e obſtupeſactio: oz illi
mederi ſicuti dictú est vomitu cú aq ca. e mel-
le aceto e ſale fugilibusq. Clisterê adhibeak
e aút modicú aceti acerrimi pppina in q fa-
tureslá decoreris. 3inzib. iedanú. i al' engeda
nuz. oizanuq mötanum. Ut at ruboz a facie
cellauerit regimine quod diximus quo qui e
opiu bibit rege. T Qui vero ioum methel bi-
bit ea curandus est medela qua e qui leberu
ham bibit.

T Capit. 4.5. de eius me. qui semen psilij tristum et coriandrum biberit.

Ai nímiú
ſeminis psilij
bibit aut tris-
tum tristitia fit illi. ûgnitia aie ar-
atio: virtutis debilitas. pulſus
puitas. e nonunq qui bibit perit:
huus medicamê calide aque potatio e aneti
ſalif ac eorum vomitus e aliquid ſocrite da
illi e muſci medicamen. aut piperis modicum
e beltici cum espidabagi iure. propinetur etiá
illí merum vinum. quia prodeft. T Qui autem
queſſaram comedit viridem. aut de eius ſuc-
co expreſſo dimiſ. yel bibit aut amplius. ſco-
tomiam patitur e vertiginem: mentiſq. confu-
ſonem. raucedinem ſonnum longum e ſp-
rat ab eo queſſare odoz: hic regendus est his
que in semen psilij bibent edipofuimus.

T Capit. 4.6. de eius me. qui ſungos aut queſtinas comederit.

Angorú quedã ípes leta
les ſunt. i. q so-
lèt in oluaz naſci radicibus e q-
dã ſunt mìme letales níſi q eí ní-
niú ſumãtur accidut ex eis acci-
déua mala q aliqú iſterſiciùt: e que ex letalibò
veniſt accidéia ſungis ſunt aie arctatio frigi
cus ſudor e defectus. Et ex ſungis et nò mo-
tiferis e queſmis ſi nímiú ſumãtur: ſuffo catio
e colica paſſio. Expedit itaq e ſ ſungos come-
déti accidut hec. vomitú cú aq calida accelera-
re in q fugiles e ſal decoreris mixto melle. aut
ſquingsibin melleo e poſt hec ſimi da illi galli
naru triti diligèter. 3. ij. e aceti cú melle e vini-
ppina illi: aut ſume cinere vitis arboris aut ſi
cus addens modicuz aceti e ſal cum aq ca. e
modicú da illi ſocritê cí vio aut tyriaca diates
ſeron cú pigant aq ca. dabis qçq arſtol. e ab-
ſinth. cú vino e mellea ianſirú cú vio. Radices
ei da comedéas q nímiú pungit: stòm e eius
côſinia cú aq in qua camomilla decoreris e ſa
tureſiá. e artemiſa cataplasma. vtantur quo
cí clisteri cum aq in qua abſinthiú decoctú ſi
e bereníſecum. ſaddabuq cum melle. e bu-
raco e zembaci oleo cum aliy calidis oleis cí
ianſiro e ſequebego.

T Capitul. 4.7. de eius me. cui lac in stò coa gulatum est.

Ac quoq e ſi nímiú bibaſ coa
gulaſ in stò: e maritime qo
groſſuz est. vt oluz lac capa2 vac
cap: fitq abinde defecte: ſudor: fri
gus. ri go: intimyt nonumq hò mo
riak níſi qui biberit medelà acceleret: e ergo
eius cura ppinare illi esquebegú lotuz cú aq
cá. e lebeto: e vomit? fiat vt ſtòus mundek. pzo
pinek aút leporis coaguli oboi. cú aceto: me-
liuq coagulú leporis ſi cú cinere ppinek vi-
tis comedatq piper cú melle q[ lac diſſoluit
coagulatq subtiliat.

T Capit. 4.8. de eius me. qui affum aut píſce
come dit corruptú.

Ai aſſuz comedit opti e ſup-
priſſuz cú a camio egredit
phibeq vapo: ei9 etire acvit ei
mëtis imutatio e animi tristitia e
ûgnitia ac ûtigo. Accelerãd? e vo
mit? cú aq ca. ſquigibi. e ſale: kióz
purget abide: poſt accipiat aliqd vini ri hâi vt
aliqd nube recëtis aut ſirop. pomor optimi:
balnei q igrediak: e vtaí ifuſiôe aq ca. freqnt
ſup corp? e vêtrê. q ſi acciderit huic vêtris per
turbatio. cã pturbatiòis adhibeak. Qui ho co
medit píſce q vni9 diei e e fridus cooptuq fue
rit cí a camio extrac? e accit ei qoq e ſungos co
medéti. ioq cú melle e ſale ac ca'ca aq võitus
accelerãd? e: deſq vini meri modicí cúz pipe
aut arſtol. ſocrita: aut muſci medicamê iuxta

Liber

quod opus itellexeris cu aqua in qua cuminu
sautenenumque montanum decoreris.

CCaplm.49.de eius medela qui leporē ma-
rinum aut ranam biberit.

Anam

bibēti: corporis accit
siccitas et coloſ; lui

ditas ſeſct? et reiectio aq picio cu
liberati fuerit ſeſt capilloz caſus
et dētis. 03 itaq eſ ſ q biberit võitū
accelerare cu aq ca.melle 2 ſale 2 ſto3 oio pur
get:mēbza e9 ſricenk marie vētric ſinia:bal-
neu Igreſſus diuti9 imoerē egrediētig ſquigi
bin pozrigaſ. Reficiaſ at cu agnie carnis iure
ſpidabago cōdito cu ſebeto 2 galāga. 4 cimio
deſ ei medicamē muſci q1 pdeſt ei. C Qui ho
leporē bibit marinu maximeq e9 coagulum:
ſputi patitur ſanguinis asma anhelitus arcta
tionē in vectoris ptibus dolorē 2 in ſtō colera
ru vomitū ſudoreq̅ putridum 2 nonunq̅ mo
ritur ſed vlcus in pulmone illi accidit: ſestinā
dum est igitur ad vomitum cum aqua ca. bu-
tyro aceto 2 oleo. aqua etiam in qua mal-
naz decoreris 2 cathemie folia: poſt hec lac
recens vibat et ordei aquam 2 ſimilia. Quod
ſi alicui anhelitus ſuperest arctatio 2 pectoris
dolor: restat: basilica vena minuāt vena ala
ris ſcilicet veturq̅ei papaueris ſirop. aut iuus
barum.

C Caplín.50. de eius me. q caſtozeu2 beheda
rum. i. anacardum. biberit.

Ius

sendebedaſtuz bibit
ſebris accidit animi
reſeſſ. mentis immutatio. ar-
dor ſtis in oculis rubor. Ideoq
vomit? cu lactic pinguedie acce
lerandus est butyro 2 aqua ca.

ſisami oleo ſtōm diligenter mundet: etiam ſi
nulla est ſebris lac propina recens. Si ſebris
fuerit lahabum ſeminis ſebergeli aut bezer-
catione cu amigq̅. oleo vulcium et roſ. bibat.
T Beledaruz potanti ardoſ accidit grauis in
ore: pſectura in surgulione 2 ſtō 2 intestinis:
puſtule et ſtores circa os ſebrisq̅ acuta et phre
neſſa 2 nonnunq̅ desſpientia accidit nigra.
Oportet ergo ei qui biberit vomitū cu butyro
et lactic pinguedine et oleo ro. erhibere: dehſc
lac bibat recens et accidu cu portulaca et oleo
ro. et ſi punctura 2 ardoſ circa surgulionē pa
titur. oleu ro. gargarizet aut cucurbite ſemis
oleum 2 amigdaſ cum lacte dulci ſpumamq̅
ſeminis citoniorum: nec ab eo auferas ordei
aquā cum amisdalaruz oleo 2 lacte dulci die
bus multis hune mez auris paſces ex cucurbi
tis 2 ſpinachys 2 attriplicibus cum amigdaſ.
oleo multo 2 da ſeminis cucurbite medullam
t cucumeres 2 citrolos.

C Caplín. 51. de eius me. qui rododaphnem biberit aut ſquillam.

Quartus

Ododaphnis

nos

2 a bestiaru multos iterkicit: 13 ho
mines nifi q ex ſua amaritudie bi
bentē latere neqt nifi forſte cu me
dicamibus deſ amaris vt aloe cu eius potus
est neceſſar9. Si ergo hoc acciderit patiēt ſac
eu yomere 2 lahabu cu oleo ro. da. Dactiloſq
2 ſenugrecu 2 butyru. ppina iuraq̅ pingsula
2 faludega cu butyro 2 lactic pinguedine facts
amigdalaz q3 oleo 2 ſilib9. ſerk 2 q3 factiō
q feceru 2 coctu atali q3 und dibit ppinek 2
morte liberak. C Cui aſt ſquilla porrecta est
ppinek lac recens 2 terre pulus cōdiſ 2 q3 de
patiēt diffunteria acciderit. Sin album ou2
lahabu ſemis citonior2 in quo gümā ſ. ſolue
ris: 2 paulatiz amigdalaz oleu dulcii forſea2
2 ſisami iuraq̅ espidabagi ynctuſa.

C Caplín. 52. de eius me. qui ſipsum biberit martacum.

Ecidit

ex vtriusq̅. pocus
colica q ileosvocat
2 in ore siccitas 2 ſuffocatio. v 德
ſicuitas 2 ligue ſuitas
2 mor. ioq̅ patiēt fiat võit? cu aq
lida 2 melle donec ſtōm purget: siccus vinſi me
ru bibat: qin a ſtō vtrūq̅ emittit 2 itestinis deſ
at electuaru piſis 2. 33. 2 diſ. ſnaplo2 ſoibeat.
Et 3 martacu. ppel ſicu dab5 coctione 2 ſebe
ti ac buraci euoq̅: 2 ſi h2 pderityvile 2. Si
toniatu laxās 2 elek. sarbadāi: vinſi q̅ cu aq
ſemē 2 cōcoreris apſ. 2 animum q vina pnoce.
C Caplín. 53. de eius me. qui argentu vinum
bibit aut eius aurí instillatum est.

Ybacú

5

qö viuſ 2 q1 nō est e9 iteri
bere: 13 i vēre dolorē facit

intestis tortionē 2 moſesti. egrediak̅
cu egōe: qin celerik decurrēs 2 deſcedēs: e bu
medela vomit? vini meri pot9 quo illò trāſſe
rat 2 emittat. Cui aſt argēt 2 vinnu biberit
aſcedēs aut iterfecti maluz est morſte vni fit
dolor in vētre 2 tortio grauis. patiēt q vome
re expedit cu melle 2 aneto. Si aſt ſtōm itelle
xeris mūdati 2 ni egredia boni. Sin at diſe
ri vtere cu bliti aq 2 ſisami oleo. ac garo. 2 ca
themia. Ut aſt ſtōm itellexeris mūdati 2 ite
ſtina diffintertacq̅ illi accit. ſefuſuz. ppina cum
olo ro. lacq̅ in q lapides 2 ferri lamia piecer
calefacta. C Qo ho aurí istillaq. dol. parik mo
leftiſ animi alienatiq̅ez 2 ſpaſinu. grauitasva
lida ſentik in latere in quo ifuſuz est. 03 igik 2
in illò 1ctari lat9 2 diuti9 ſtarē ac fallire pede
ſternutetq̅ cu cōdeſo 2 nares opilet: aurí olm
inſtillet calefacti plinu: dehſc emittat cu fuer
it fride 2 alib istillek calid9. inclinet at caput
in latus egrotātis auris. manuq̅ illi apponet
2 cōmoneat forſtiter. Qo ſi nō exit accipe plibi
ſtibu 2 aurí 2 inductum commoſe inneraq̅

Practice

qin zibacum plübo adhersit. et hoc velle p-
batum est esse.

C Capit. liuj. de eius medela qui plumbi cern
fam biberit calcē sulphur et saponē.

Lumbi cerusam q viberit
singultu molestat
et tuſſi mēbra eieneruſt.albescit.
puti cura vomit cu melle aq et ace
to.ac ſale cale factis: dabiſq eva-
siui titimalli. 3. 5 granor nili. et da aqua in q
ſemē apſi cojeris et ſeniculi. anſum et abſin-
thiſi greci quo vina puoceſt. Calcē aſt et ſul-
phur et aquā ſapōls q viberit. anti ei gurk eo
rui qd fuerit plinu igreſſu pluer. 5. calcis ar
do ſit in stō. et iſſo.tortio. et intellisylcera:
patiēti ergo da olei ſiſami aquāq calida aut
butypp calz et euoat et ſicilli galline ius porrige
pingsuis cu amigō. oleo et ch eodē ptilanā bi-
bat. vel ſemis ptilij spumā ch ſemis cucurbi-
te oleo. Clifterizes ills cu ordei aq et oleovio.
in chus inubas decojeris et ſeuſtē cu ſemis
ptilij vel lini lahabo. et ſui albumie. Et ki tuſ
ſis ei acciderit curek ch potib9 tuilcetib9. Sic
et cui in guttare multitrauerit puluis zinari
et 3e2um q dibit et alume ppiſek ei lac recēs et
lactis pingsuedo ouſi pdeſt eſſi. Thec ſuntq
de paffionu medela et morboz manifesto in
corpiis manifeſto voluim9 ostědere q2q eā ſe
qui cura venenoz et poculoz letaliuſ in hoc
ſermōe. Attendědum aut tibi e ne venenum
aut mortiferā poſtionē minime comemozare
voluiffe. 13 nec illa ſignificare diſpoſuſ. 13 ho
rui timmodo medela comuneq venenū hoi bi
bēti attingere cu antiq oes ab eoq ordinatio
ne phſbuerint ne forte hinc via pateat malis
ad bonos iterſiciduos. pioß aut Salien9 eo
q6 de laxatiuſ 2 poſuit medicamib9 reſert ſer
monē q vir qda in manu epar tenēs dū rure
eſrederek ad vinā coact9 epar de manu ſup
herbā dimiſt. et in ptes ſecedens vina effuſa
ch epar reuerus voluiffet accipe iuenit liqſa
cu et in ſanguinē diſsolutu. Intellitex itig her
bā hāc cui epar ſuppoſuerat vires habere ſa
guinē et abtahere et p flurīs emittere. Sumpta
iſik hac no pauca populi occidit no pancum
hoibusq hoc ipm demōstrauit. hoc aut ch ad
regē delatē e iter ſicere auctore inbet. Qui ch
vt occideret duct9 eſt oculos clauſit ne hāc vi
deret herbā. 13 qin pitifſimos medicip vidi
hec referētes in libris ſuis. et qin asie minoris
multi multa nouerut mortifera medicamavi
liu mihi eoq per ſingulas habitudies ostěde
re et explanare: quaſo faciſt molestias bibē-
tibus hec letalia quo noſter in omnib9 liber
completus inueniatur.

T incipit ſermo quintus ſcōe partis artis me
dicine que 6z regalis diſpoſtio hali fili Ab-

Malv 208

bas diſcipuli Abymeher moyſt filij ſeyar. de
paffionu iteriop mēbroz medela habēs. 32.
capitula. Trāſatio Stephani philosophie di
ſcipuli de arabico in latinī.

De via qua ad vnſqvo mēbrum itur meden
dum ſi fiat in eo paſſio. capit. 1

De cephalee medela que fit ex calore ch ſim
plex eſt et ſine materia. 2

De cephalee me. q fit ex ſolhardo ciborui vel
medicamum calidorum assumptione. 3

De cephalee medela que fit ex calore ſimpli
ci ab interioribus cōmoto. 4

De cephalee calide medela que fit ch mate-
ria, et primi de ſanguinea et colerica. 5

De cephalee me. qui ex mala fit cōplekione
frigida ſimpli. 6

De flegmatice et melice cephalee medela. 7

De cephalee me. que ex opilatione et vento-
sitate fit. 8

De cephalee me. q fit ex hōiore in stō. 9

De cephalee me. que fit ex perculſiōe aut ch
ſu ſuper caput. 10

De cephalee medela que fit poſt partii et reli
quas evacuationes. 11

De emicranei medela. 12

De phrenesi et manie medelis 13

De meſere medela. 14

De litargi medela. 15

De obſtupeſactionis ſimplicis medel. 16

De cume obſtupeſactionis. ſ. puigſ. medel. 17

De cothocos. i. congelationis medel. 18

De memorie coiruptionis medel. 19

De scotomie et vertiginis medel. 20

De epilepsie medela. 21

De apoplexie medela. 22

De melangolie medela. 23

De canine melācolie medela. 24

De amoris et hereos medela. 25

De paralisis et enervationis medela. 26

De paralisis faciei. i. contorsionis. 27

De morbi ex enervatioē et ſpaſmo et ex paliſt
compoſiti medela. 28

De dorimatio nis medel. 29

De ſpaſmi ex repletione medel. 30

De ſpaſmi ex euacuatione medel. 31

De tremoris et titillationis medela. 32

De gibbi medela. 33

De obtalmie medela. 34

De inflatiōnis que oculo accidit medela. 35

De duritie que fit in consolidāti medela. 36

De puriſinis oculorum medela. 37

De ſibile medela. 38

De ſanguinis oculi in extremitate et in cōſoli
danti medel. 39

De vngule medela. 40

De vlcerum oculorum medela. 41

De pustularum oculorum medela. 42

Liber

De saniei que fit in cornea medela. 43

De a cunnis cornee medela. 44

De macule et albule medela. 45

De cancri medela. 46

De aque et dispersionis medela. 47

De palpebrarum passionibus et primum de auratos. 48

De Isabiei medela. 49

De Grandinis medela. 50

De lapidoſtatis et ordei et ſolidationis medela. 51

De piloſ supſluoſ et dispſoſ medela. 52

De pediculorum medela. 53

De palpebrarum medela. 54

De contorſionis medela. 55

De caliginis et ſiffure palpebze medela. 56

De mori tinee fornice et ſupersſue carnis medela. 57

De angulorum oculorum passionibus p[]mù de flutu. 58

De glandule medela. 59

De corui medela. 60

De ſebequere medela et tenebroſtatis. 61

De aurium passionibus et primum de dolore ex mala completione calida. 62

De auris apatis ex calore medela. 63

De saniei et ſansuis ab aure fluëtis med. 64

De opilationis auris medel. 65

De tinnit[us] et auris ſufuratiōs medela. 66

De ſurditatis medela. 67

De passionis narium medela. 68

De carnis in naſo ſupersſue medela. 69

De fetoris narium medela. 70

De flutu ſanguinis et naribus medela. 71

De chafemie. et odorat[ur]ationis medel. 72

De coiſe medela. 73

De lingue passionis medela. 74

De pulſulay et apat[us] lingue medela. 75

De vlerationis et pulſulay oris medel. 76

De kſſura labiorum et emorroidum oris medela. 77

De doloris d[]étis et 2gelationis medela. 78

De his qui dantes elimat[us] et müdificat[us]. 79

De ſinguarum vlcerum et apostematum medel. 80

De fetoris oris medela. 81

De amputãda humiditate 2 fluit ab ore ſom ni tpe et salina 2 fluit ab ore puerorum. 82

CCapi. j. de via qua ad cuinſos m[]ébr[us] mede lam tenditur ſi fiat in eis paſſio.

Et quoniam in duobus h[]unc p[]cedetib[us] ſermòib[us] viâ 2 ad morbor[us] têdat[us] et paſſon[us] medelâ ostêdim[us] et i quod vtilia ſunt medicamia cibiq[us]. Ia[]s hoc erpoem[us] ſermòe viâ 2

Quintus

in m[]ébr[us] ad eas 2 in ip[]is fitur paſſiones qu[]os ſingulis p[]ſciat[us] paſſion[us] regimia cibor[us] medicamia a[]hpoſtis th[] et platis reguitra mitib[us] cu[] qu[]od ad cuinſos m[]ébr[us] ſanationem ca[]t. si in vno e[]o[]t th[] fine alij[us] morib[us] acciderit. CDico 2 opot[]tere medici[us] inſiſtràm[]tum medela m[]ébr[us] octo obſeruare tramites. p[]ut mus ex patiatis m[]ébr[us] ſumik[] 2 p[]lone. Sc[]os ex ei[]ſub[us]. Tertii ex figura. Quartii 2 yo ex p[]oliſi[]o[]e ei[]p[]int. Quinti ex m[]ébr[us] ſumik[] 2 p[]aricipatio ne. Sexti ex m[]ébr[us] ſumik[] loco et ei[] cu[] alij[us] c[]o participatione. Septimus ex virtute ducitur membri et nobilitate. Octauns ex ſenſus ei[] bonitate et debilitate.

De ſiſtio[]e 2 ex m[]ébr[us] ducit[us] c[]oplone. Et 2 ſi[]gnda 2 ex m[]ébr[us] medela ex ei[] c[]oplone ſiſtio n[]áli 2 e[]q[]m 2 q[]rúd[]a m[]ébr[us] 2 p[]lo c[]ala e[]t carnis 2 q[]rúd[]a frida vt offi[]s[]i et n[]eruon[] 2 q[]rúd[]a teperatayt e[]nt[]i ſi[]tvt cu[] alicui[]q[]e o[]p[] imutat[] cu plerio[]t et a n[]áli egredi[]t h[]itudie ne[]ce nobis ſi p[]im in n[]ál[]e ſeferre 2 p[]lone n[]e. hoc ăt medicam[]i n[]i et c[]ibor[] faci[]d[]e 2 e[]v[]u 2 i 2 p[]lone: p[]loni c[]o traria ſi e[]n[]áli male. I. p[]loni 2 a n[]á e[]p[]o[]li ta e[]n. et in m[]ébr[us] facta 2. Erit a[]t 2 p[]lonis medi camini et c[]ibor[] p[]titas i[]r[]ta q[]d m[]ébr[us] i[]p[]ma n[]áli egreſſum fuerit 2 p[]lone 2 ad n[]ál[]e d[]re c[]it[]u habitudin[]e. N. H. Si m[]ébr[us] c[]opl[]o ſit c[]ala vt carnis et morbi[]t in eo 2 t[]igerit cal[]i fieri ne[]ceſſe nobis erit medelas adhibere paululuz admodu fridas ſi m[]ébr[us] egreſſio a n[]áli 2 p[]lo ne multa n[]o fuerit i[]o[]q[]e ei[] 2 p[]reditib[us] n[]ál[]e ad ha biti[]s celer fieri. cu[] 2 a[]t morb[us] i[]li inſaſci[]t fridus medicam[]ie magni e[]ſt op[] 2 calor[]i q[]m[]n m[]ébr[us] a n[]áli egreſſib[us] 2 p[]lone multa egreſſio: v[]n ab inſali ei[] 2 p[]reditib[us] imorabi[]t. Sic 2 in m[]ébr[us] cu[] fr[]i gida 2 e[]p[]lo ſe res h[]z. ſi morb[us] et 2 t[]igerit cal[]i d[]u fieri. vt d[]t[]e etem[] frigidis erit medicamib[us] in hunc modum.

De ſiſtio[]e 2 ex m[]ébr[us] ducit[us] ſub[]a. Que er m[]ébr[us] ſub[]a ſumik[] ſiſtio 2 q[]m[]n m[]ébr[us] vni[]q[]u ſub[]a fragiliſis 2 et raravi pulmo[]is alterius sp[]iſa vt reni: cuinſd[]a teperata iter vtris[]o[]s vt e[]patis et ſplenis. Que 2 m[]ébr[us] fragiliſa ſut me dicam[]e n[]o ſerut validi[]t[us] q[]m[]n vſoliu[]t ip[]on ab illis h[]tus: ſi medicamib[us] egét debilib[us]. Sp[]iſe ſe yo 2 e[]m[]e m[]ébr[us] cu[] medela op[]e medicamia deſiderat[us] q[] fortia: q[] et ſerut et nihil eis ledun[]k. at yo 2 iter sp[]iſum et raz[]us q[] media ſut membra medicamib[us] curáda ſunt in ſoſtitudine et debi[]litate medijs. CD[]e ea 2 ex m[]ébr[us] ſumik[] ſigu[]ra rasiſtio[]e. Ex figura 2 q[]m[]n q[]rúd[]a m[]ébr[us] 2 c[]anitas e[]q[]da car[]t. Et 2 c[]ana ſunt alia iteri[]e h[]nt 2 cauſat[]e vt ſtôus et vene pulſantes et n[]o pulſantes. Aliq[]bus ab exteriosib[us] e[]t neruis 2 in ſphacis ſunt inte riorib[us]. Aliq[]us et i[]nt[]us e[]q[]e 2 c[]anitas. vt pulmo n[]is. Pulmo n[]a[]s ab exteriosib[us] p[]ectoris circa d[]a[]k sp[]acio et ei[] p[]eriorib[us] c[]analis i[]p[]i[]s ſut p[]tes qu[]ed[]a

Practice

quedat venè. Que aut cōcauitate carèt vt ner
ui et manus pedeſſa. Ad hec cu mā deſluxerit:
et in eis aliq fuerint adunate ſupſluitates me-
dicaminib9 opus è curare forſtib9. qm ferit. io
q in nervop dolorib9 medicamina dam9 vali
da vt pullulas et antidota.2 Debia porro conca
na q ab vtraq pte cōcauitate noſt si pariter
ſpilla ſunt. 2 ſub ſtatiæ ad ſtiniſc forſt9 adherè-
tis medicaminib9 eſt ſimplicib9: et in forſtut-
dine medijs. Qo si pariter debilia raraq sub
ſtanita medicaminib9 opus è debilibus. Qui
bus vero ab vna è cōcauitas parte forſtiorib9
paulo eſt medicaminib9. 3 q ab vtraq cōca
na ſunt parte: debiliouribus tu q line 2 cano.

De significatione
q ex mem
bri ſumik
poſtitiōe. Que èt ex mēbrī ſumik poſtitiōe ſigni-
ficatio vtilis è in medela male complexiōls mē-
bri: qm ſi membrī primi ſitvt medicamē poſ
ſit in eo poni cu virtute eius ſupſtite: medica-
minibus opus eſt validis q paſſioni eſtilia ſint
forſt. et in meri et stò.4 Medicamē nāg ad hec
duo puenit mēbra velociter nō ptraſiens alia
mēbra: nec eius debilitat viri9. Si mēbrī aſt
remotu ſit ad ipm medicamē ſupſtite ſna nō
pōt. puentre virtute. 16 q medicamē forſtus q
necesse eſt adhibēdi è quo abſudātia invia de
ſcitiēte q ad mēbrī tēdit q necellaria è virt? re-
maneat et pfera: quæ admodi in medicamini
bus ſit pulmonis.2 edicamis etem ausemus
vires: qm quo cura medicamē ſi ab iteriori-
bus porigat pmo in os intrat inde in meria
quo ad stòm: ab hoc p ianito: in. xvi. leiuuſi:
iteſtina: a qb9 p meſtaraicas et venas q in late
re ſunt epati conico gibboſoq trāſit advenā
cōcauā p quā ad cor: a a corde ad pulmonem
Qb si exteri9 hoc adhibe medicamē primi
cutis illi penetrāda è: dehinc pectoris lacerti
et ſic offa coſtap et operimēta coſtas ſubinuol
nētia: et iā ſtic qo pulmonē veſtit operimenti
ſicq in ipſi9 ſubſtatiā trāſit pulmoſis. Que cu
ita ſint medicamina quib9 pulmo curand9 eſt
ab vtraqiminuſtur parte et debilitatur dōec
ad ipm puentiant maxime qub9 interius vii
mur medicamina horu nāg virtus huiditati
bus debilitat mēbroq q illis admicent per q
discurrunt: 16 q medicaminu hor virt9 augē-
da eſt: quib9 mēbra curāda ſunt remota iuxta
eā quātitatē qua intelligeris eā iinuui in, via
donec ad mēbrī perſerātur propoſiti9.

De significatione
q ex mem
bri ſumik
cōparticipatiōe. Et cōparticipatiōe cum aliis
mēbrī ſupſa ſiſtio i medela vtilis è: circa ma-
teria: evatione. Cuz em māz que in epate eſt
euare volum9 intuèdi eſt nobis et ſi in conco
ei9 latere fuerit medicamē euacuabim9 laſati
latua etm epatis conicu intellis cōparticipat

Maly
209

vena que pora vocat et meſaraicis. Si hanc
latere eſt gibboſo medicamē euacuabim9
que yinā piono cât: qm gibbus epatis reni-
bus cōparticipat cu eoq colla a vena oriātur
cōcaua: que a latere egredit epatis giboſo.

De significatione
que ermē
brī cōpar
ticipatiōe per locu mēſi. hec ſiſtio in euacua
tiōe prodeſt māei et ei9 attractiōe viaq et ſemi
ta: qm ſi ad mēbrī aliq materia deſuit inſpi
cim9: et ſi adhuc in flurō poſita eſt mā abstra-
himus illā a mēbro ab illo remoto in loco illi
eqli: quæ admodi ſi mēbrī in ſupiorib9 cōp—is
patiēs ſit ab inſeriorib9 euacuam9 cōpus. Si
no mēbrī patiēs in inſeriorib9 eſt poſitiu mā a
ſupiorib9 euacuāda eſt. euacuam9 aſt eā a la
tere patiēt. ſi latere ſit in dextro paſſio. māz
erinanim9 a mēbro a deſtris. et ſi in ſinistro mē-
bro euacuāt a ſinistro. verbi gfrā. Cu materia
mēbroq ad aliq quod ſuper ſurculas eſt de
fluit flebotomia euacuā: cephalice vene ab
eo qo infirmā latere. Et ſi q sub ſurculas ſunt
in mēbris aut cōp—is in medio mediastie euac-
uaq9 vene flebotomo. Et ſi in cōp—is inſeriori
bus bāſſlice erinanik vene iinutiōe a latere
patienti. Cu aſt in mēbro iā poſita eſt materia
flurusq amputatus eſt. et ad hoc flux9 fini prl
mus e nec diutius immorat p mēbrī illā attra
himus qo patiēt mēbro primu e et cōpartici-
pan: vt ſi in matrice fuerit mā ſitijs curibus
natiuſoq appoſtis illā attrahim9 aut ſaphc-
ne flebotomo. Qo ſi poſtq i mēbr puenit mā
iā aliq nātuſl trāſit tēpus. er ipſamet mēbro
erinanićda e quæ admodi in vigilatiōe. Si nā-
q dunti9 ſanies fuerit imorata vene q sub lin-
gua e flobotomo iinuui: et quæ admodi ſāies
ab exteriorib9 educitur per incisione.

De significatione
q ad mem
brī mede-
lā ſumik er ipi9 debilitate et virib9. Et debilita
te et ſortitudine mēbrī in ei9 medela ſiſ mē-
qin ſi mēbrī radix ſit et iiniti: ſutusq ab eo ad
oemittik cōp9: qle e cerebrī et cor eparq: aut
cōis mēbrī plurib9 inest illi vtilitas vt ſoma
chus et diaphragma: opuſq fuerit medicamē
illī adhibere: paſſiōis ei9 aut alteri9 mēbrī ca
timēdu nobis e et diligenter cauēdu ne ſit me
dicamē qo ipi9 diffolut: ſutut e ſemel: qo ve ni-
mio refrigeret frigoze: neve medicamē ſit cu:
qlitas iconuèiēs hea: mēbro. Qo qo ei9 ſemel
diffoluat: ſutut: quæ adm9 ſi epar mederi nobis
fuerit necesse: et stoz diffoluētib9 cu eplis diffol
uētib9 admicēda ſunt medicaminib9 retinē-
tia et ſoſtātia q iocdi diſt odoris: quo mēbro
rui in ipis hor: q foueak. Et q mēbrī fortiter
refrigerat vt ſi stons e epar nā ſint debile: fr
side potu: phibem9 aq ſebris tpe accſiōis et ſi
epar aduſi9 fuerit ſebub9 ne ſorte eoq auguat

A

Ziber

frignus. Uf† virt9 diffuolat† ſiſirm9 peat. We
dicamina aſt incoenuetia quæadmoduſ ſt ſi
ſtōns aut epar debiles ſint. Cauem9 qem pa-
tièti ſcamonea, ppinare aut titimallu. Et ſi ad
medicamè cosimur laſas: aliqo aliop admi-
ſcemus qo illu9 têperet ſlitatè ne ſorte ſto no-
ceat e epatis virtuti.

De ſignificatione

q̣e ex mem
bri ſenſus
ſumiſ bōitate. Cú igitú mēbrú aliqo e oon que eminêre ceteris h3 ſenſuz 3 adhibere medica-
mê op9 fuerit e9 paſſiōs cù nequaquaſ ſemel il
li medicamê apponem9 ſed paulatiz 7 multis
vicib9; ne ſorte ei9 diffuolat9 virt9 eo q[ui illu ní-
mú p[ugat 7 mordeat medicamê quæadmodi
in oculo[ por p[affiòb9 medicamê cù ſtibio paula
tim apponiſt. Si aſt mult9 nô è mēbro ſenſus
nec robuſt9 7 celer e medela adhibêda eſ ſot
tis fine pauore 7 ſuſpitiōe validú damus me-
dicamê virtutis nô timêtes diſolutionem.qm
mēbrú perfert 7 nô leditur.

Tca.2.8 cephalee.m.q̣e ex calore fit simplici
ſine materia.

E quoniam exponu-
mus quę
admodu affumenda ſit via ad
emollièda cuinſo mēbro[ me
delā. ſi paſſio acciderit 2 certiſi
canim9. hocia de ſingulo[ me
dela mēbro[ expediem9 p[pa ſi paſſio illi acci
derit. tenemuſo[ h[ac in p[te ſemitā qua ad ipo
rú paſſiōes iteri[ mēbro[ significādas ante
prerim9. Illuc 2em a mēbro[ iepim9 aialium
paſſionib9 poſt q[ mebra ſubiuntrimus vitália
poſt q[ paſſiōes q[ 2 cib[ accidut organis. 2ſic
mēbro[ ſubdidim9 genitaliu morbos. Idcir
co itac[ hic 2 paſſionu q[ in mēbris ſiſt aialib[9
ſumem9 exordiu[ 2 pru[m de cerebr[ morbis et
capitis a cephalæ incipiètes. Dico 5 q[m ce-
phalea q[da cretico ſit m[ nec patiès è aliqua
mouèdu[s cura. q[da ſebrè ſequiſ. q[da ſimpler
è 2 minime quapi[ comitaſ paſſionè. Et q[ fe-
brè ſequiſ ex magnitudine ſit caloris. t[moq ei9
medela fit. yt aq[ accipias ro.ptè olei.ro.5.ace
ti. 11ij. diligêter mixta ſup caput effüde. aut p[à
no infuſo líneo ſup caput p[òe. Et ſi t[psè eſt as
cú nine refrigeræ. pedeſo[ ſoſtiter frica. faſcijs
cru[ stringes lacert 3. Emplizabis caput cú
ſandalo. aq[ rosata portulace. macrelegi ac ci-
troli. 2 ſup caput aq[ diſtilla. in q[ viola decore-
ris ordeſi papauer[ in eſtate refrigeratam in
hieme tepidâ. Os ſi 2 hoc vigilie comittantur
ſup caput lac emulge mulieris cui filia ſit. Si
aſt q[ cù ſebrè è cephalæa ex huòre ſit in ſto co
cloſu patièti ſquingsib[ ppina cù aq[ ca[ta vo-
mittuqipera 2 ſt[oi ab h[moi huòre p[urgationè
Et ſi cephalæa ex toti9 corp[is ſiat huòre. corp9
hoc eſuare opor[ebit cù fructu[ decoctiōe. Et

Quintus

ſi in febræ pp cerebr[ fiat cephalæa debilitatè
caput êplastris cōſortâdui è. yt eo q[ oq er sanda
lo ſit albo cú aq[ diſtêperato roſata 2 calepil,
2 talache ac ſempuine. aq[ q[5 virge paſſonis et
ſlib[9. hec è cephalæe medele affiſigna°. q[ febrè
comitaſ. Simpler aſt cephalæa alia ex mala
cù ſt cōpliciòde simplici. alia cú m[ è. nos a ce-
phalee icipiem9 medela q[ ex mala fit cōplicio
ne simplici calida ab exteriorib9 facta cauſis.
Tca.3. de cephalæa medela q[ ex calore ſit ſo
lis aut cib[ v[ medicaminu ca[or assúptòe.
cephalea p[mu ioiu[ ſi
dèda è ſup caput oleu
roſatu recès cù aceto p[cuſu vini
a[ ro. refrigeratis cú nue. ſunde-
daq[ hec frequèter. aut oleu n[mi
far vel caleſi. Empliza aſt caput cù cuncurbite
raſura. 2 portulace. Caleſi[ folijs 2 heielhalè
diligêter tritis cù modico vini aceto. acaq[ro.
Sádalob 2 cathemia alba ſint oia refrigerat-
ra. Semè quoc[ p[liſi cú aqua.ro. 2 vini aceto
p[cuſuz. refrigerat[ medetur. Ait autè opti
mus. H.nô opor[ere capitis puppiz refrigeræ
re. quoniam nervu[ obest origini. Quotius
aſt emplast[ caleſiet frigidu imutab. facièg
hec vna certe duab[ vel. iij. horis proſpinam
quoq iuleb patienti cù heferem aqua. 2 aqua
roſ. ac nine. Wala punica ſugat. 2 ordei alſto
veſcatur 3 zaccaraq muſdilima. 2 aqua. 2 ſim[ pa-
fanguis tuxta quod opus eſt educendus. pa-
tienti tuleb cum ſemine p[liſ falina detur. 2 ſe
men portula[. Caput cum sandalo emplastri
zetur. 2 aqua ro. camphoraq violam offaſiat
recentem 2 n[niſar. 2 omni quod in cephalæ
ex ſolis ard o[ diximus regimine diſponatur
Tporro cephalæe que ex ebrietate ſit cura ex
eo ſit ſumenda loco quo de ebrietate diximus
in primo huus fecunde partis ſermone quo
de ſanitatis dictum est custodia.

T Capitulum quartum de cephal. me-
de. que ex calore fit simplici ab interio-
ribus corporis commoto.

Jermala cōp[one cała
cephalea fiat
reſligetib[ 2 refrigeratib[ vt edus
quæadmodu dictus è; 2 hoc empla
ſtrizetur caput empto. Assignatio
eius. Sume roſa[ violar[. n[niſar. cathèmè
ordei faria. cui9 q[3. iij. f[adal[ albi papauer[
corticiu arſunege ſels. cui9 q[3. iij. ml[tilon[. 5
5. te[ oia diligêter 2 aquâ tuſde citroli ac lact

Practice

cap modico q3 roſarù oleo 7 aceto ac loc9 epli
3ef capitæ egrì. Empìm aliud farie ligliegè
cathemie.babunegi.aq lilelmelech.lactuce ſe
minis.papaueris corticù ninifar.violay cuinf
q3.3.ij.femis tulquiami.3.1.7.5.Caqe.3.ij.cro
q3.4.ij.tetalis qrtà.3.traita oia diligèteri cuq di-
stêperétur portuk. aut ſempuiue aut lactuevèl
cucurbite. Empìm vtile 7 mitisâs. papane
ris corticè. foliòp. cathemie albe. ordei farine
cuinsq3.3.iiy.corticè. radiic. mădragòe. iſſuqa
mi ſemis.lactuce ſemis. cuinsq3.3.iiy.opij.3.vf
q3 eragi. tere hec diligèter 7 cu vini distêpera
aceto ac locu cataplasma: aut certe ſupponaſt
atq3 tpa cataplaſment 7 caput. Allud ordei
ſuicis ſemis cathemie eqles ptes cùvirge paſto
ris aq distêpera 7 portulace citroliq3 ac lactu
ce.caput emplaſtriza. 7 quotièſcùq icaluerit
immuta. Qò ſi cephalea pmoſſita è 7 grauſi-
sima nec ferri pòr. hoc appone empìm. Aſſi-
Snatio ei9. Sandali albi. farcocolle. cuinsq3.3.
1. opij. egyptiaci. obol. ij. diſtêpera cu lactuen
te queffare: aut ſempuiue aq intibeq 7 citroli ac
acharcaraha. I3 7 arnogloſſe 7 locuſ cataplaſ-
ma: 7 ſup caput aut tpa pſùbi ponaſt lamina
q2 arterie grauétur. Empi2 aliò. aq ro. 7 portu
lace 7 ſempuiue ſucci. alſee aq 7 qffare ac in-
tive citroliq3. acharcaraha. 7 arnogloſſe. 7 fo-
liorù caleſi. aduna. aſt q te contigerit habere
7 aliqd olei adyce.ro. diſſoluè in eis caphoze
modicù 7 lini pânù his iſuſuz tpibus appo-
ne 7 cu incaluerit imuta. patiès roſarz oſſaciat
aqua 7 aceto vini ſimul pcuſſam in qbus ali-
qd opij diſſolueris: aut grani opij pòdus cum
ninifar aut violarù oleo liqſacti 7 modico la-
ctis mulieris q feminà hêat feti narib9 inſtitu-
letur. O dozét et sandali 7 aquà roſ. caphoſa-
q 7 ninifar ac viola recètè 7 roſ. hiſq filia: aq
bibat in q roſa. viola. ninifar decoſeris opium
capiti cataplaſmeſt cuq aceto diſtêperatu: qm ce
phalec hec mitisâ. Qò ſl mìme ſedatur hoc
ſuppoſtorio patiès ſternutet. Aſſignatio ei9.
Sume maigge cucurbite ſempuiue aquà 7 in
pânò cola: huic inijce aliqd olei ninifar qò ſa
cuftuerit cu cucurbite ſemie: aut ſemis cucur-
bite oleu dulcis. reſpiret q patiès ex eo lèticu
le quâtitatè. Allud aquà ſempuiue 7 aquà ra
ſure cucurbite 7 citroli equaliter ſume tabaſtri
ſertà ptis viuſus. olei ninifar. ſptè. lacticis mu-
lieris cui filia è ad pòdus oim. Diſſce oia dilic-
Sèter 4 caphoze modicù diſſolue ſimul ac iuxta
qò op9 è narib9 inſtillet. Suppoſtoriù narib
aliud validi 7 vtile. Sume càrſi flunialeè dili
Sèter tritù 7 i aquà decocti refrigeratùq cum
modico olo ſeis cucurbite aut ninifar aut vio
laz 7 ad sufficiètis ſuppone narib9. Aliò vtile.
ſpodij.3accare. cuinsq3.3.5. opij amili. cuinsq
obolu. 1. tere diligèter 7 cum aq diſtêpera ac in
modù lèticule pillà. 7 ynà narib9 ſuppone cu

Maly 210

oleo ro. 7 ſempuiue aq. Op3 aſt te ei9 ligare
crura cu ſaſtis 7 pedes pòe in calida aq. si-
tiètq3 a motu 7 3bis repme multis ac ita gra
nes fugiat voces. cibos caueat calos 7 lac ſò
nù èt para 7 qetè otifiq3 ordei cu iuleb ppina
aqua aut iuleb 7 ſangibin simpler aut ta-
rindop aquà cu iuleb vel pſilù ſemè aut poz-
tur. cu 3nator2 aq 7 iuleb. pdeſt etià cephalee
iſti coriàdrì. 3. ppinare. 3. diligèter triti cu iu-
leb aut aq frida. Cibì ſit illi cucurbite mezu
rum. maſſuz cu 3nator2 aq 7 heſerè. aut lactu
cap radices aut iſpinachias aut bleta amig-
dalaruq3 oleu 7 qffara viridè ac ſicca flumis
piſces lapidoſos porige. Et ſi virt9 nò pati 7
nulla est ſebus. pullos dabis gallinay 7 tau-
sos hiſq3 filia. We fructib9 mala punica. pſi-
ca nabatica. cacrelega. moza. pruna 7 sahatè
guz cum niue refrigeratum. ſi p[í]ſi eſtatis est.
T Capt. y. de cephalee medela q fit cu mă ca-
lida ſanguinea. ſcz3 colerica.

Ex
mala 2plone fiat cala
cum materia cepha
lea. materia hec ſanguinea fue
rit ituèdu 5 i 79 2 etas inuètutis
ſtat9 aut adoleſſitia adiuuerint
nec aliqd a flebotomo phibet
cephalica minuà 7 iuxta qò opus fuerit san-
guis emitta 7 ſi sufficere hec videret. Sin ſa
phenà minue 7 crurib9 ſicias appone palmo
ſup canillà. Et ſi patiès puer est. collo ſicam
applica aut crurib9. Et ſi quidè cephalee ſips
ſit plipix9 7 in capitìs p[ra] pectoralì ſicìa imi-
te aut venà q in puppi è capitìs minue. Qò ſi
in puppi fuerit capitis a fròte illu flebotoma
pùs in corpe cum laratio purgato cephali-
camq3 minue quo mă in 3riù trahat e[pi]oci 4
morb9 labozat. Dehinc oib9 vtere e[pi]kis 7 iftil
latiòib9 ac narib9 ſuppoſtiòib9 4 in ſcedètib9
cephalicà ex mala 2plexiòe calida patièt di-
spoſuim9. Ciba aſt illu mezauro 7 lèticula de
corticata cu aqua granator2 aut heſerem fru-
ctibus vt prunis. inuubis malis punicis p[pi]ſi-
7 filibus. TCum autè ex colerica est materia
cephalea vtendum erit patienti flebotomia
ſanguinifiz parua extrahaſtitas quonìa
colera cum ſanguine euacuatur 7 calor im-
minuitur I3 a ſanguie colera ſit diſcreta poſt
hoc catartico coleram deponenti rubeà vten
dum vt mirob. tamarindo. 7 caſſ. f. cum deco-
ctiòe. Aſſignatio ei9 mirabolanop citrinovum
ſine oſſul tun ſo[pe]z. tamarindi meſtici. cuinsq3.
3.rr.in duab9 aq lib. decoque donec ad. p. de
ſcedat. 3. 7 diligenter frica cola ſuper caſſ. f. 3.
ſcoq3 africa. 7 ſup hec pone amigdalaz vul
cium olei eragi2 7 ppina calidù. Aſſignatio
alia forſtor. p[ir]uno2 magnop dulciu poma
xrr. tamarindi noni 7 a granis pursati villiſ-
q3.3. xxx. decoque in tribus aque libris donec

A 2

Liber

ad.ij.reuvert.3.tunc colato mitte zaccare.3.
kr.diagridi affati ab obolo.ij.ysq.ij.uxta qo
opus videris.ppinas qe tepidu.Aut certe robu
acci piat prunoq cu diagrido robotatu, aut bi
bat rob.cu squigbi aut aq lebelabi.vel ex hac
fumat decoctioe qin colerã emittit.r. Alligna°
ei. Sume mirob.citrinor purgator et tunsoq
tamaridoq cuinsq.3.xv.prunoi dulciuq ma-
snoz.inubarç siccay cuinsq.3.xx. fumiterre.
3.x.rose rubee.viol. absinthii greci. cuinsq.3.
y.coque oia in.ij.ij. ac. lib. donec ad.x. redeat.
3. Tucq colato supinijce aloes.5. exagiiu.7.5.
obol.1camoe.pderit em. Euacuatio at pa-
tiente iã tuc emplis vtere et cataplasmatib in
fuulobidoq qe dixim in cephalee ex calore
fit medela. Caueas at caput aliquib em-
plastrizare ante corp euacues et optie pur-
ges.hoc etem cephalea angerset:eo. medi-
camé ab omni attraheret ma corpe ad caput
vel ad cerebru. fieretq in eo apotema nocu-
métumq sequeretur maus.

T Capkn.vj.de cephalee medela que ex ma
la fit complerione frigida simplici.

Aephalee q ex mala frida
simpliciq orit co
plexide medela e:capiti ac: instilla
tre in q camomilla.mellilotu.ac arte
misfa decoreris.Sansuciq 3 nemamı ac fa
tureiaz et trifoliu sihuq 3 armenicu et ciclamè
obnieq 3 aq vaporibus in q medicamina hec
fuerit decocta: frustiq 3 illi imergat epatis lo
co apponat. Intret aut balneu: olfaciat maio
ranã.nemamı et sihuliliu.muscu.gendebede
ftä.suniqsi.laufris. Opz aut medicamis vututè
et debilitatè in calefacièdo ad passionis vim et
debilitatè còferri. Csı at instillationib his
nò mitigat hoc emplastrizetur emplò. qm ces
ephalee q ex simplici fit frigore medet. Alligna
tio etus. Babunegi.melliloti. cuinsq.3. v. fo-
louz lauri.nemami. sansuci. sihi armenici. cu
insq.3.ij. zafrani. 3.1. enforbiy. 5.3. terank oia
diligêter et cuz marcmusi aq distêperetur. aut
nemami. aut pigani. Sz et si calefacièti caput
ceroto emplizaueris.pdeft. Ceroti assignatio.
Cephalee q er frigore fit vtilis. Su nemamı
marcmusi 3 pigamü viridia et op aqua eqliz-
ter exprime. cere rube.3.ij. oleop. 3 ebazi fuſa
nt et pigani cuinsq.5.3. ceram in his liqfacies
oleis et moratisi piçe succoq3 paulatc ap-
pone et piſtello comíſce. Dehic pânü itinge li-
neu et capitî appone tepidu emplizabis etiaz
caput si cephalea ex mala fit còplexiò frida
ſine materia hoc emplastro. Allignatio eius
enforbiy colúbaru ſimi piperis eqles partes
dilgêter tere et cu aceto distêpera ac caput illi
nias. Alínd ad idè costi candari. sihi armenici
cuinsq.3.ij. mirte múde. aloes ſume pigani
castorei. cuinsq.3.7.5. enforbiy.3.opij. obolos

Quintus

illij.tere oia diligenter: cu nemamı aq distéps
aut sansuci et caput catapla. Et si friditas ma-
sna e. laufiri.5.3.adde muſci.5. obolu pderit
ein. Sz et si patièt hoc sternutes medicamie
pderit ei. Allignatio ei? mirre aloes cuinsq.
3.7.5. Sunici. husafi in al yisafi. cuinsq.3.7.5.
ſeqbiſi. laufiri.3. afrani.5.3. Satureie ferſace
3.ij. muſci.5. obolu. fellis cubesi et gruis. cuinf
q qrtã.3.tere oia diligenter. et cu sahadenegi
aq distempa. ac in modu léticule pillæ et narte
bus istillabis granum in marcmusi aq liſsa-
um. Suppositio quoq q fit palifi ac faciei
torſioni et ſargarifimata q ills pſunt hic qqs
ytilia ſunt. Qo si adhuc cephalea no quieſit
aquæ da illi radicu. Allignatio ei? cortices ra-
dicis. apij. et ſeniculi cuinsq.3. v. ſemè apij an
ti ſi. ſemis. ſeniculi. cuinsq.3. v. maſticis ſpice
nardi. cuinsq.3.7.5. felithe. afari acori. raſa-
ni cuinsq.3.ij. radicis addechari. et foliozu-
mi eius. cuinsq.3. ij. vue paſſe tarſe mundate.3.
xxx. Coq oia in trib aq libris donec ad libraj
redeat et cola et ſume de eo ſingulis dieb?3.
iiij. et amigdalaz dulciu oleo et amaraz cu-
insq.3. j. et bibat tepidu. et ſi nimu fuerit frig
? fricet in eo ſocrite exagiu. TQo si cephalea
ex aeris est friditate inunga: oleo pigani ca:
put in quo aliqd ?fractu ſit euforbiy si quides
friditas valida est aut oleu matozane vel lan
rinum. aut helbetelchadare qoq cuib pns ſue
rit q si no hueris patièti vinu. ppina vetus in
quo ſemina decoreris cum apio. anifo. ? ſe-
ſeiculo. Cet si ex fride aq potu cephalea ſetä
est: patièti vinu. ppina albù tenue in quo pa-
ca ſit pòticitas. qm dolozè ſedabit sz ceph-
leas mitigat q ex humore ſit malo in ſlo poſ-
to ſine cu caloze fuerit. Tempat em: etenim
emissionè faciliat. Sit at cib? ciceræ aq cu olo
olium et aneto et cinamomo accimino. galen-
zar. aut reficiax cu oliune oleo et muri. ſature-
tia nomico. et al'cimino ac emedano. Que ſinò
fert pullis colubarz ià affurgètib? ditis cum
his q dixim. Caneat porro cidoq et ſum frigi
doz. vt lac et piſces cidos qqs euapòtates ad
caput. vt nuces. sahadanegum. erucam. cro-
ceum. vinum et vetus. piganum. hisq similia.
hoc nanq3 regimen ytilè est ideoq3 attende
et intellige.

T Ca.vij. de cephalee medel. q ex mala fit cò
plexiòe frigida cù materia flegmatica vel me
lancolica.

T cephalea ex mala fit cò
plexiòe frida cù mă ſlati
ca: tuc in ei? cura a ſlatis nobis in
cipìcdu è euacuatiòe cù pillishre
re aut pilhs cancani. ſi tps ? et
etas adjuent: et vit poterit poſt huo? ematu
rationè et ſubtilationè. Qo si huo? ſubtili no
est. ſubtilia cù radic aq addito carue oleo et

Practice

Haly 2II

amigdalino amaro vt bibat hoc.iij. aut.v. die
bus. 2 poſt hec pillule 4s dixim⁹ latæres por-
riganک. 2 ſi pderit hoc. Sin hypera salieni bic-
bat necessaria quætitate: 2 poſt hoc sargaril-
mis hyereficare vtaſ cù ſquisibin aut cù ſina
pt. aut acharcharae cù melle: deiceps emplis
vtendù 2 instillationib⁹ quas dixim⁹ in cepha
lee cura 4q ex frigida fit coplexione. Assinſcat
aſt hui⁹ domin⁹ paſſiōis aloes pillulas 2 au-
reas ſingulis hebdomadib⁹ ſemel aut bis qum
pdeſt. Cib⁹ ei⁹ is ſt quê in cephalee fride di-
rimus regimine. Et hec è aſſignatio empli vii
liſ cephalee frigide 4 yetus eſt. Piperis albi.
euſobij recëtis exagii.j. colſubarù ſimi.ij.tere
diligêter 2 cù acerrimo distêpera aceto. caput
q emplaſtriza prins abraſum: 2 cù trocificis
canquebi fricatis cù maiotane succo iz 2 ſi pio
nia cù ſanſuci aq caput cataplaſmaueris pde
rita ſnapis cataplatio ad eade valet. Inſtilla
bis aſt naribus ei⁹ ſuccù artemiſle folioſi. fe-
mequlii folioſi ſuccù ſitr cù marcemuſi oleo iz
2 ſahirtù cõi⁹ cù olo violap vel cù cucueris agre
ſtis succo adiecio puelle lacte pſit eım hec ce
phalee cronice 4 gallea vocat. Emkm quoq
aloes 2 olei roſ. cù vini acetovz. Aſſignatio
pil laſp aloes 4 cephalee medentur fleſmatice.
Suealoez. 3. vy. maſtici. iij. turbit. x. roſ. rubee
ij. tere cribra 2 distêpera. 2 fac pillas qſi. cice
ris granu earſiqs pockuli a. ex. vſq. ad. xiiij. eun
ti dormitù. Aſſignatio. et pill. aliayp vtiliſi. mi-
robolani kebuli. 3. ij. aloes oboli. iij. maſtici.
aniſi. cuinſq. oboli. i. 2. trita diligêter distêpe
ra. cù opij aſq 2 pilla. 2 è plena portio ſumenda
cù aqua tepida. Aſſignatio alia pillap vtiliſz
cephalee fleſmatice. turbit. 3. i. 2. 5. hyereſica-
re. 3. i. coloqntide adipec. ſal. indici. cuinſq. ob.
ij. ſcamonee. aniſi. xiloaloes crude. cuinſq. ob.
i. trita diligêter distêpera cù aſq 2 pilla. è at ple
na portio. eplaſtrizabis aſt hoc emplo. marte
ſi cephalea vetus eſt 2 ex hioze ſtrido ac groſo.
Aſſignatioeins. euſobij. buraci albi. pisa
ni agreſtis. cuinſq. exagii. ij. hermeli. chaldeli
albi. cuinſq. exagii. i. tere diligêter 2 cù ſanſuci
aqua distêpera ac caput cataplaſma. Et ſt ce-
phalea pp aeris eſt frigiditatez oleo ſeddabi
caput inunge in quo olei laurini pap addide
ris. Et oz eos 4 fleſmatica patiunſ cephaleaz
hüldaq oi illo vii regimine qò cephalee diſpo
ſuimus que ex frigido oritur. emplaſtris. ſ. et
inſtillationibus poſt eſionè 2 diſtere valido ci-
bis quoq caleſaciſtib⁹ 2 deſſicatiſtib⁹. Aſſigna-
tio al: ad cephalea veterè ex frido fleſmate 4
ſit capite abraſo. Some palmà ſalis ieresti vel
lasiſi 2 cù aqua lb. diſtêpera 2 hênà cù eu 2 ca
taplaſma caput nocteq tota dimitte qum ſana
bitur. Alia cephalee veteri. Cucumeris agree
ſis. ſucci. bachurmarie. nitri. eqles ptes. tere
diligêter 2 narib⁹ inſuſa. Sed 2 ſi cù lilij oleo

distêperetur 2 nares cataplaſmètur p[ro]deſt.
Et ſi cubebe teras 2 cù aqua diſtêperes roſa-
ta: ac cataplaſmes ſup verticali: cephalee p[deſt
frigide. Sit aſt regimè patiètis cephaleaz ex
ſlegmate 2 hüſiditate 4 qe 4 eorq 4 cephalea ex
frigido patiuntur. in emplaſtris. inſtillationi-
bus. nariſi ſuppositionib⁹ eſonib⁹ clisteri vali
do. Cibis quoq caleſcientib⁹ 2 deſſicantib⁹.
Oò ſi cephalea ex melacholica è mă aut ſleg
mate 2 cholera nigra. patièt decoctio [ap]inek
agarici. olei respiret violap. miſeaturq⁹ olei
lilij aut niniſar cù oleo narciſci: aut ſanſuci. in
ſtilleturq⁹ capiti aqua in 4 violă. nenufar. ca-
momills. mellot. badernebină 2 ſadehi ſolia
garioſoli. ſatureiſq. decojeris. Sit huic cib⁹
agnorq caro galline cù elpidabago còdite le-
nuleturq cibus. Et hec eſt decoctiòs 4 cepha-
lee vtilis è ex melia cù 4 ſlegma eſt aſſignatio.
S. he mirob. kebuli. indi. cuinſq. 3. vii. belliri-
ci. emblici. ireos radicis. cuinſq. 3. iii. vue paſ
ſe optie 2 a 4 ſnis purgate. 3. xxx. ſticados. arno
gloſse. catoziòis ſubtilis. hebe safete. polipo-
dij tuli. cuinſq. 3. iiij. epithi. 3. v. agarici. ſemis
api. cuinſq. 3. iiij. maſtici. ſadegi indi. cuinſq
3. i. 2. 5. decoq ola i. iij. aſq lb. doec ad libra re-
deat colabisq 2 4 forſtătia hec ſupinijce. Aſſi-
gnatio eoq turbit. 3. i. agarici. hyereſicare cu-
inſq. obolos. iij. adipec. hătali. petre laſuli. ſa
lis nafte. cuinſq. oblos. iiij. hec ſup decoctione
mittanſ 2 bibêda affer. Oò ſi volueris 4 2 for-
tent pill. aſn decoctione trăſglutiède ſunt. deſ-
to decoctio bibatur.

C Capituli. 3. de cephalee mede. que ex oppi-
latione oritur 2 ventoſitate.

Am autem ex op-
pilatio
ne fit cephalea. si oppilatio ex
hioze fit grosso mederi opo-
tet oib⁹ curis 2 regiminibus 4s
in cephalea dixim⁹ flegmatica.

Oò ſi oppiſo ex aſpate iſkat tunc apoſtematis
illius cura eſt adhibèda quæ ad modiſ in aſa-
tum curis cerebri aſſignabim⁹. Cephalea 4vo
que ex ventoſitate accidenti opimenti diſtêden
te cerebri 2 caput cù his 4 vêtoſitatè diffoluit
curàda è vt inſtillatione aſq in 4 camomills cadit
mellilotu quer affuſ. Rasianegu 2 ſem evtriſq
ciminu. ſatureiſ. marcemuſuz. anet. 4 his ca-
taplaſma caput cù panno. ſ. aq huic inſuſo et
oleo in quo ciminu. ſatureiſ. 2 apü ſemè deco
keris patientiſq. naribus hanc inſuſionè inſtil-
la. quonià ventoſati medet. Aſſignatio eius
aloes. mirre. arſunege. condil cuinſq. 3. i. cro
ci. len copiperis. anſiri. cuinſq. 3. 5. musci. obo
li. i. oia tere diligêter. 2 cù maiotane aq diſtê-
pera ac pillas fac puas 2 inſtillabis narib⁹ cù
opus fuerit. a grano. i. vyſq. iiij. cù ſanſuci aqua
ol faciat aſt marcemuſum p[pr]zie. qum ex vêtoſt

A 3

Ziber

tate cephalee medeſt groſſe.TCui emi huins
aſſueſt oſtactione.licbanc no moleſtabiſt cephaz
lee ſpecie. Sternutatio quoſe eidem pdeſt et
illu cephalee que ex vapozib est multis ad ca
put ascendentibus. Cephalea auté que ſit ex
ſaſtido putridovomitu cu calida curaſ aqua
et sopore longo. ſolutione cum electuario ſa
ſarbani in al'harbarani et caſe aque cataplas-
matione. TCóſi cephalea hic robotaſ capiti
calida ifunde; aquaſ plurimâ. et in narib9 lanâ
pone que oleo intinta ſic calido. Et huic paſ-
ſon ſauthi ſume aut mumia. caſtoresi. euſor
biuſ. liquefacias medicamia hec cu ſebaci olo
et naribus inſtilabis.

TCapituli.9.de cephalee medela que ex hu
more ſit in Stomacho poſtto.

T cum cephalea ex hioſo
oitur qui in ſto est
tic vomitu vtéduſ cu medicamine
qoillu purget humoſe. Si humo-
choleriens est ch squingibin et or-
det aqua et modico ſale. aut ſemine melonis et
fermaco, ac chabezi: et aneti ſemine diligenter
trito cu squingibin et aqua calida. p[isc]ibusq[ui]z re
centibus melonibusq[ui]z et atriplicibus ac ch-
bezis comestis poſt squingibin cu aqua bi-
bat calida et euomar. cholerâ emittit rubeâ.

Ait p[ro]bus Sal.cui cephalea ex cholera e ru
bea in ſto inclusa ſi ſpontevo mat cephalea re
cedit statim et ait rurſus hoibus quibusdam
cholere in ſtomacho adunantur. et capitis hiſ
dolores ſiunt.niſt forſe ſingulis accelerateſe
coſe dere diebus anteſ dolores moueantur. hoz
medela vomitus est cu aqua calida ante piſa-
diſi ſi facile illis ſit. accelerateſ aut prâdere ci-
tos bono[rum] chimo[rum] materiâ in ſto generaſes
quos paulatim ſumant. Nec vero huinsmodi
hominê ſamê ſerre expedit. vtaturq[ui]z aloes in
ſuſonibus quo ſtomachus ei? a cholers pur
getur. Aſſignatio. eius ſume aſſunegi.3.viij.ro
ſe rubee.v.ſemê intibe. aq[ue]ſuchi. cuinſq[ui]z.iiij.
ſumiterre. miroſb. citri. cuinſq[ui]z.3.x. Bâdaredi.
ſechahe. cuinſq[ui]z. viij. vue paſſe optime. 3.x.x. ta-
marindoſi. rr. i al. p. Su[pe]chelias aque. viij.
ſunde. et téperato decoq igne donec. iiij. pars
deficiat. et ab igne depoſiti in vitreo pone va-
ſe ad ſolem die ac nocte in loco mundo. C[ex]
hoc ſingulis ſume diebus. 3.iiij. cuj aloes epa-
tice. 3. bibat hoc tribus vſq[ui]z. v. diebus cuj que
thire. 5.3. et amigd. dulcium euſdem ponderis
olio. Sit autem cibus poſt hec pulli gallina-
rum cu cirabago conditi. aut romania. et amig
dalino oleo. Sed et squingibin vtaris zaccaro
in hunc parato modum manifestiſtume prode
rit. Squingibin aſſignatio cholers que in ſto
macho ſunt. Sume ſemen intibe aqueſuchi. et
ſumiterre ſemen. roſe rubee purgate optime
cuiſq[ui]z. 3.x. ſuperinice acerimi aceti. lib.v. aq

Quintus

ſuatis lib. ſi hec in lento decoque igne donee
medium tantum fiat et tunc proſiſce ſuper hoc
zaccare mundiſtme albe triplinm et coque ac
ſpumam ſume. deponêſq[ui]z de igne. 3. iiij. aloes
epatici optime triti adde ſic in vafe repone et
cum opus fuerit vtere: propinabilq[ui]z. 3.x. vſq[ui]
xv. et cum aqua frigida. Utere etiam his pillis
quoniam ſtomachum a cholera purgant. Aſſi-
ſignatio. earuſz. miro. citrini. 3.v. roſe rubee op
time purgate. iiij. 3. diagridiij. i.tere omnia vdi
senter et cum aqua distempa ac pilk. dabilq[ui]z 6
eis. 3. i. 2. 5. bibet poſt eas ſumiterre aquam ex
p[er]ſam et diſpumatam a quadrante librevſq[ui]
trientem cum. 3. z. zaccare. Sed et ſi illu fluruz
feceris cum miroſb. et tamarindoz. abſinthiq[ui]z
decoctione proderit. Enuacuato hoie tíc ema-
plastra adhibêda erſit. que cephalee ex calo-
re vtilia aſſignanimq[ui]z. emplastris q[ui] caput pur
gant conſoſtant et a ſuperfluitatum ſuſceptio
ne arcent emplastriza. Aſſignatio emplastriz
quod caput conſoſtat. Sume roſarum. landa
li albi. cuinſq[ui]z. 3.x. caquie. hezazi. cuinſq[ui]z. 3.i.
terre armenice. ſi.tere oſia diligêter et cum ar
ſunegi aqua ifunde. chaleſi et virge paſtoris
et aq[ui] virgarum roſe aut talahe. aut aq[ui] folioſi
vitis hih[ui]z ſimilibus que med[ui]num conſoſtant
et ſup[fluitat]e cholerico[n]z arcêſ susſeptione,
Opz et crurum stringi ſerertos et faſticii pe[ſ]
des quoſ fricari quo ad inſeritoa trahatur
mâ. Ait autem. B. in libro que[ſ] de ſanationis
edidit cautela. Si cuip[ui]z cephalea est choles
rarin c[ui] que in ſtomacho naſcultur: mane illu
porrige ſobitionê landabilê que ex panis ſi-
mile fiat medulla cu granato[rum] aq[ui] muzo[rum].
Stomachum n[ar]q[ui]z poſtato[rum] et cholerâ reprimit
rubeâ: mo[ra]turq[ui]z ſobitio hec in vêtre ei? pp
mala punica: accipiat itaq[ui]z paulatim nec ad
eius ſtomachuſ cholere deſluêt nec cephalea
illu accidet. p[ro]baTIMuſs aſt nos quoq[ui]z et p[ie]
cepimus patiêti citonia aut pontic[ui]z quid coſe
dere. et cephalea mitigabat hâc nec ſiebat illu
q[ui]m ſtomaci os forſe erat: vnde et choleras no
ſuſcipiebat. Opz aſt pontica hec cuj cibis mi
ſeri que cuo[mi]n mo[ra]z in ſtomacho ma[ſ]
neant paulatimq[ui]z traſmiſtantur. C[ex] refert.
B. in epidimiarij exponſtione. q[ui]m ſano cuídā
cephalea ſine manifesta acciderat cauſa: hoc
quoq[ui]z ex acutis factum est ſup[fluitatibus]
que in ſtomachum adunate ſunt. C[im]pera-
uit patienti dare calidum panem vino inſuſſi
parum miſto. Cibus etenim hic téperati ê ca-
loris: viij. et illas téperat ſup[fluitates] diſeſtio[
nêq[ui]z eap[ui]z a ſtomacho adinuat.

De cephalee medela que ex fleg-
matis ſit humoſe in
ſtomacho adunato. Cu auté ex humoſe fleg-
matico in ſto cōcluſo cephalea ſit patiēti indu-
cêdus ê vomit[ui]t9 cu radicibus iciliſis et squigib

Practice

Maly 212

melleó ifusſis cù aneto, 2. sale (ſaſiri v'l'eresſi, ac
cù p[ic]ſab¹⁰ ſalſis, ph[ib]itio patièti ab aſſa potu p[
horæ, post hoc ſquingibin illi ppinek cù aſſ in
qua ſugiles deco[er]is 2. anetù: dabiſſis illi me
dicamia vomitùs vigétta vt hec. Assignaº ei⁹.
S[he] fugilu, eruc[que] ſemia eq[ui]t trita[que] cribia 2.
cù melle distêpa 2. cù aſſ p[rica] ca]a ac modico
ſale 2. potu da vomitùs cù p[ena] ſtami oleo in
ſuſa: yel digitis p[oc]et 2. ad p[oti] studuat pur[
satione: 2. p[urs]ato bibat deiceps mellicratê
aut mellis ſirop. cù aſſ frigida aut vini ri[han]
modicu aſſ mixtu loto p[ius] ore ipſo vino. Su
mat êt pill. 2. cauca[n]ice yo c[astur] 2. hyere pill.
q[ui]m vtrac[que] huic medecur cephalee. Sz 2. ſi trif
fere. minois. 3. ij. mixte cù. 5. hyereficare e[ra]
ſi. ſingulis diebº accipiet p[ader]it. Sed 2. hyera
cù melk p[ill]ata p[oc]et. Si ſumaſt ſingulis er ea
diebº exagi. ij. tribus diebº: p[urs]at etem ab in
ſixo ſto flegmate. Sed 2. c[ò]dita mirob. p[unt]
2. aloes pill. ſi tribus diebº ex eis cù a[ſ] ca. era
ſumatur ſonu tpe. pill id[ite] auree ſi de eis
5. ij. ſumantur 2. 5. cù a[ſ] ca. ſto[m] a f[leg]matico
p[urs]at humo[re]. C[it] ſi c[ep]halea n[ò] mitigaſt
ſed ſtat hyeræ da arch[imin]is cù ep[ith]i 2. ſalis
incidi decoctione. Et hec hyere pill[æ]t est aſſi
Snatio ad hec vtilis 2. ſtomaci f[leg]maticum
p[urs]at humo[re]. S[ume] turbit albi 2. rasi. 3. ij.
hyereficare. 3. ij. mirob. l[ez]b. 2. ſalis indici. cu-
insq[ui]z. 3. ij. adipis colo[que]n. i. ſemis ap[ti]. 5. 3. tere
ola diligêter 2. distêpera 2. pill. dabiſq[ui]z de eis.
3. ij. 2. 5. vſq[ui]z. 3. ij. Assignatio. pill. aloes. 2. f[eg]
mati ſto infi[ro] medent. Sume mirob. l[ez]. tur-
bit albi 2. rasi. cuinsq[ui]z. 3. v. rose rubee p[urs]ate.
uij. maſt[ic]i. ij. aloes epati. 2. trita o[ſa] diligêter
distêpera 2. pill. dabiſq[ui]z de eis ex exagi. eſiti doz-
miti. Aloes ifuſlòis assignatio 2. c[ep]halee p[de]ſt ex f[leg]mate
n[ò] infi[ro]. Sume ap[ti] 2. ſen-
culi. radicem cuinsq[ui]z. 3. iiij. maſt[ic]i. ſp[ic]i. n[ardi].
anifi cuinsq[ui]z. 3. ij. affari. carpobalſamı. cuinsq[
3. ij. Seluthe roſa[]p. riloalo[]e. baliſi. cuinsq[
3. iiij. p[ire]tri. iiij. abſinthij greci. 3. v. Coq o[ſa] i. v[ſ]
lib. a[ſ] doec ad mediu redeat 2. vafè rep[ò]de vi
treo ad ſolè dieb. 9. iiij. ſumature[]q de eis ſingu-
ſed. 2. c[ò]dita mirob. p[unt]
3. iiij. colo[qu]int. iiij. c[ò]tritas. ſemis ap[ti]. ſenici-
li. cuinsq[ui]z. 3. iiij. funde ſup hec o[ſa] calide a[ſ] lb.
iiiij. ad ſolè p[one] die 2. nocte in loco miſdo. p[
pinaq[que] de eis. 3. xl. cum aloes epati[que] exag[ui]z.
2. amigdalaz dulciu olei. 3. ſit a[ſ]t poſt h[ò] cibº
eſpidabagi uſus cù agni carne p[ui]z caro non
comedat. 2. pullis colúb[ar] 2. affuſg[er]tibº. aut
ciceris a[ſ] 2. his ſilia. poſt 2. vinu bibat ri[han]
miſtu 2. h[mo]l ho[is] ſto[m] emplizari expedit cù
emplis caleſaci[ē]tibus 2. ſubtili[ſtib]º quo f[eg]
matis arceat gh[atio] hoc emp[lo]. Assignaº ei⁹.
Secci. rameci. landani. riloaloes crude. cuins

q. 3. ij. rose rubee optie p[urs]ate. 3. uij. ſp[ic]e.
maſt[ic]i. cuinsq[ui]z. ij. muſci. obolu. i. tere o[ſa] dil-
gêter 2. cù nem[ai] a[ſ] distêpa aut ſaſuici. 2. ſto[m]
êpliza vacu[n]ibis patièt[que]q pip[im]a olface
re 2. 2[af]ſum ac alceri c[im]inuq[ui]z 2. ſuſinum: ac
ſternutet cù his respiret[que] blitis aqua 2. malo
rane 2. fauteneqi q[ui]m p[de]ſt.

De cephalee medela 2. q[ui] ex cola fit nigra 2. ſo p[lu]ſa. Et ſi q[ui] in ſto[] e] h[uo]z: cola fuerit nigra vòm[ui] vien d[ui] cù his q[ui] in c[ep]halee cura 2. ex ſkate fit et cola nigra diximº. Dek[que] illi ep[ith]imi 2. coctio. 2. agarici ac ſticados pilke 2. aloes ifuſio que melie p[de]ſt. 2. ſi hec n[ò] p[unt] hyeræ. 5. por[ri]ge aut ruffini. Et hec e] ifuſlòis aloes assigna tio 2. cola mede[]t ſto[n] nigre. Sume mirob. ke buli 2. idi cuinsq[ui]z. 3. abſinthij greci. v. ſecha he b[à]daredi. g[afere] herbe. ſticados. badernieb[ie] folio[] 2. o[ri]g[ai] mont[ai] cuinsq[ui]z. 3. iiiij. Sa rioſ. t[ui]ſi. 3. ij. sadagi idi. ii. arſenigi. ellebo[ri] ni gri. maſt[ic]i. ſp[ic]e nardi. cuinsq[ui]z. 3. v. 2. 5. liq[rit]ie radicera ſae 2. t[ui]ſe. 3. v. polipodi. 11. iiiij. Coque o[ſa] cù. v. lb. a[ſ] optie 2. ad ſolè p[oc]a[]k 2. ppina 2. eis ſingu[]diebº. 3. iiiij. 2. mitte 2. ſup aloes epi. 3. 2. agaric. obol[ar]ui. 2. 1ſtilla 2. ſup amig[ui]z. c[ui] olei. 3. j. ſticados pill[æ]s. ad eadè v[li]t] mi. ſie miro. kebuli 2. idi. aloes epat. cuinsq[ui]z. 3. iiij. agaric. 3. iiiij. ep[ith]i. cretici. ſticados cuinsq[ui]z. 3. v. h[à]tali adip[es]. 3. iiij. 2. 5. ellebo[ri] niſ. ij. tri taq[ui]z o[ſa] diligêter distêpa cù b[ader]neb[ie] a[ſ] 2. pill. dabiſq[ui]z 2. eis. 3. iiij. 2. 5. v[ſ]q[ui]z. iiiij. iu[ra]t]a patièt s[ui] fortitudinè 2. debilitatê. Op[ſ] 2. at e[mi]ſmodi ho[ſ]ez regi regie vtili his 2. c[ep]haleæ ex cola patiuk nigra vt edo[]p[re]tritatibº 2. agno[]p[]l
liſq[ui]z p[ing]uib[us] 2. ſile p[æ]e. ouo[]p vitell for[bi]liſi
ſo[bi]tio[]e q[ui] ex tritici fit medulla. 3[acc]ara et
amigdalaz o[lo] ac vuiu paſſis aut p[ſic]i. amig
da[]k. ſicub[us] ſicci. ſilibulq[ui]z. Caueat at c[ibos] co
teræ gh[antes] nigra 2. a[ſ] balneek dulci 2. têpa
ti calo[]z balneo deq[ui]z ei q[ui]tide ſq[ing]ibi. 3[ac]c.
3. iiij. cù ep[ith]i. exagi. i. t[riti] diligêter q[ui]m p[de]ſt.

De cephalee medela 2. q[ui] ex h[ui]ſo[ri]z
bus fit in ſto[] 2[du]ſis.
T[ò]q ſi humo[ſes] in ſto[]varij ſit colerici me-
lancolici 2. f[leg]matici patiè[s] vomitu vtatur
poſt c[ibo]p[re]pletionè var[or]p. aut p[ic]eti rec[
ti] 2. fal[or]p. fugilu. ſermaci. melonis. o[lei] ſina
pis. naſturtij. ſimuliq[ui]z 2. ſquingibin cù aqua
bibat ca. in qua anetum deco[er]is 2. radices
hoc a[ſt] faciat ſi t[ips] eſt]as fuerit aut aut[ſ]nus
i ſe[pt]imana bis aut ſemel q[ui]s ſi v[er] fuerit aut
hiems deco[ctionem] h[anc] illi pp[ina]: quoniam
humo[ſes] deponit various. Assignatio eiº mi-
rob. keb. 2. indi ac citrini. cuinsq[ui]z. 3. x. violaru
iiiij. roſ[us]. 3. v[ſ]e ne 2. ſumiterre. z[ere]far[.] cuinsq[ui]
v. bellirici. emblici. cuinsq[ui]z. iiiij. p[run]orun[mi]n-
u[]i]ub[ar] cuinsq[ui]z p[oma]. ex. fi[ci]us albas inciſas.
x. vue paſſe. co[ro]ſanice optime p[urs]ate. 3.

A 4

Ziber

xx. tamarindī a grānis purgati. xy. seehahe.
bādāredi. gafere herbe. boraginis. liqr. rādi. rafe
et tūſe. cuinſoſ. 3. iiij. nicados. camreodos. camepitheos. turbit. baffaigl. tuſon. ſemis iti-
be. ſemis aſſuti. cuinſoſ. 3. iiij. ſemis apy. anſiſ
ſemis. badernebine ſemis ſellemeci. in al. ſe-
memeci. cuinſoſ. 3. iiij. Coq oia i ſer aſ lib. doec
ad ynā redeat. colabisq de ea. 3. x. hec illi ro-
borātiā de ad. Sume turbit albi rati. 3. ii. aga-
rici hyereſicare. cuinſoſ. obolos. iiij. coloquinſ
adipis quartā. 3. salis. naſte obolos. iiij. diagr-
diij ſemis obolum. Tere omnia diligēter et ſup-
deocutionem proijce. et mane tepida bibatur.
CCapim. x. de cephalee medela que ex pucf-
sione fit aut casu ſuper caput.

Aiaut cephalea er pucſioe aut casu ſup caput cōtigit. accelerādus priſ est a cephalice flebotomia. ſan guisq iuxta qo opſ est educaſt et ytuſ cōſulit. Qd ſi pp etatè ſan

guis minutio phibeſt et tute penuſoſ: clisteri
vtaſt acuto ſi ſebris nulla ſit. Sin clisteri vtaſt
molli māmoq trahat ad ſiferōz. ne ſoſte ad lo
cti influat patiètè. Deheic loco aquā istillet in q
mirt? et cipreſſi nuces decojerit ipaſ caput ca
taplasmet. Emplaſtriza ſt caput cu athalo et
mirtto et cipreſſi folijſ diligēter tritis cu modi-
ca terra armenica. et ſic lanā capiti ſuppone q
oleu ebibit roſaſ tepidū. Caneat ſolè walneſi
et vinum. irā calidos cibos et cephaleā capitis
mouètēs. yt nuces carnabu. erucā baderugis.
vinuſ forſte. et vini robbi. vuas paſſas nimtuſ dul
ces. Emplizet etiā caput hoc emplo qum vtile
est. Aſſignatio ei? : ſume terre armenice cala-
mi aromatici. 3. v. camomille. aq. lilelmelec. en
iuſoſ. 3. iiij. mugathi. iiij. aloes. mirre pure cuinſ
q. 3. iiij. maſſi. 3. v. ſere oia diligēter. et cu aqua
mirti diſtépera ac loq. empliza. Et hoc q[ui]
plaſtru vtile eſt. Aſſignatio ei? : mutilegi in al
mirti cipſſi nuè. camòille mellilot. calami aro-
matic. cuinſoſ. 3. v. cortic. cādari. iiij. roſe rubee.
3. iiij. decoq oia in vire aliq. et caput catapla-
ma. ac instilla tepid. Emplin aliòs casui ſup ca
put vtile. Aque caleſi. et aq athali. terre armèi
ce. melliloti. roſaſ olei ptes ſume oia ſi pcute
ac caput cataplaſma qum p[er]derit. Et ſi mirtuſeras viridē. ac còdieris cu nachue modico. ca-
putoſ cataplaſmaueris māſſeſtijſime p[er]derit.
TQd ſi itellexeris cerebri operimèto ex pucſe-
ſione aut casu aſa in atſi opoſtebit capiti oleu
inſtillare roſaſ tepidū et vini acetuz. Qd ſi os
cōſtractu è. et operimètū diſcooptu q[ui] cereb[
circ]inuoluit comitaturq hoc dolo[rum] grauſi oło-
roſato acetuè nò imſceas ſed roſatuſ oleu pu
rù inſtilla tepidū. aut camomillat. caueatq[ui]
ſo le patiens: et walneſi. vinum cibos pungentes.
Et ſi cepheleamyſigilie comittantur: tunc oleu

Quintus

ſtilla viola[que] aut niniſar tepidū. Et ſt abinde
métis acciderit et uſſu caput cu cathemia. et
dei faria viol. oleoq roſato ac modico aceto
epliza. Et ſciedi tibi è. nos oleo roſa[que] acetuz
imſcere in cerebri et opimenti ei[que] aſpatib[que]
roſatu[que] oleu ad cranei penetret iteriò[que] et per
acetu[que] iſrediaſt ip[er]uſubtilitate: niſi q[ui] aceti aſpa
ti p[er]ſt neq mitiſet neq diſſoluat nec in calis
nec in fridis aſpatib[que]. Urimur at[que] eo[que] aſpatib[que],
frigidis cu enuſbio et aliſs calidis.

CCapi. x. de cephalee medela q[ui] poſt ptum
ſit et reliquias euacationes.

Ephalee at q[ui] poſt p[er]ſit reliquias
euacationes cura hec è. Mulierem
rege cibis tempatis vt forbiuſi,
vitellis ouoq agnoq carnibus,
pull[que] p[er]guib[que] gallinis. Sorbittio

ne q[ui] ſit ex p[er]p[er]s ſi[le] medulla. amigdalino oło[
zaccara. alba vtaſt nariuſ ſiſullatiōib[que] viola[que]
oleo et niniſar q[ui] ex cucurbite factuſ ſi ſemie
et lacte p[u]elle. laq[ui] co[mi] ſup caput emulge pa-
tiètis. cu viola[que] oleo. eoq q[ui] de chabibo ſit et
extrahit ac faludago. pozirge illi c[um]abiliuſ q[ui]
q[ui] ſit ex ouis et oleo amigdalino ac ſi[le] faria.alb
ſitiu[que] ppina i[mi]ſu[n]z cu zaccara tabarzedi. ramig
dala[que] oleo p[is]cib[que] refice lapidoſi ſunitalib[que]
q[diti]is et eſpidabago. p[er]ſiſa[que] cu c[um]abiliuſ q[ui]
aut ſiſami oleo recetis. Et ſi ſebris iſt[ut] me[au]
rù dabis cu charaba et ſermaco. ipina ch[ui]s et
ſillib[que]. Et h[ui]mo[que] op[que] e[ui]um eoq] regimè q[ui]
cephalea er euacation patiuntur. De cepha-
lea que ſit poſt coitum huius cephalee cura
per co[pi]porum eſt purgationem cuſ la[pat]iuno
et flebotomia. ſi quidem co[pi]pus plenum fuer-
rit eorſiſ q[ui] caput confortat[ur]. vt aque ſua[
uis inſuſione ſup caput in qua roſ. decojeris
et mirtuſ et ununge illud roſa[que] oleo quo caput
confortetur nec vapores recipiat. Et expe[di]
huius modi hominem non co[pi]re niſt poſt c[ui]b[que]
et aliquid citoniorum porrectum et p[ir]ozum.
Cephalee vero que ex triftitia ſit medela et
ſomnus et cerebri humectatio cum olei viola
rum respiratione et olei ſeminis cucurbite.
Cephaleam autem que ex cerebri ſenſus
ſit forſtudine cum emplaſtris curabis cōſora[
t]antibus et dozinationem facientibus i que
cadit op[ui]m. roſa. mandragore radix. et pa-
p[er]uonis cortices. lactuè. ſemen diſtemperatis
cum lactuca[rum] aqua et citroli ac porcula[que],
cibilo[que] refrigerantibus et humectatib[que]. CSi
autem cum catarro cephalea fiet. caput oleuſ
non tangas: nec refrigeres: ſed extrema ſtrin
g[ue] et alliga: fricansq[ui] in aqua p[one] calida,
naturam etiam cum caſſia fiſtu. folue et fru-
ctuum aquis. viola[que] subruſa. hec ſunt que
nos op[or]tebat de cephalea et eius medelia
texere.

Practice

Malý

213

TCaplm. xij. de emicranei medela.

In Aemicraneo
scîdum
q̣m me-
dela ei¹ i plib⁹ fit q̣ 4 cephalee q̣ i to
to fit capite: cùq̣ cephalea in toto fa
ciſt capite emicranei q̣3 cæ moveſt. Hee et-
eſm cæ aut i ipomet cereb⁹ ſhank aut i ei⁹ opi
mëtis: aut a reliqs ad ipm membriſs yt a stò 4
aliſs aſcedùt arterias 4 venas q̣ ad cerebru
ſedunt. Que cù ita ſint cōis emicranei medela
ea e q̣ cephalee: q̣ ex mala fit cōpłone cù mă
quêadmodù dixim⁹, purſatio. I. corpiſ p ſlebo
tomia 4 medicamê laſās istillatio nùq̣ vsus 4
emplaſtrop alioruq̣. Cura ſt. ppria poſt eu-
cuationê frontis ê illinitio 4 lacertop têporuſ
apte lateris iſirmitatis ante circuit⁹ horă cum
côpetêtib⁹ oleis 4 emplis. Dehinc mă et iſeri⁹
cù clisteri trahêda eſt molli. Si mă fuerit cali-
da. Que ſi frida 4 groſſa cù clisteri in quo faci
le quodda acumê. At ſi paſſio his nô mitigaſt
4 ei⁹ diuturn⁹ ſit tépus patièt ias dabis pitt.
Aſſignatio eap. aloes. machali. elleboi cuinſ
q³. y. euforbi. 3. ij. 2. 5. colloqnt. diagrìdy. cu-
tuſq. iii. nitri. ij. tere ota diligêter 4 subtili cri
bria pano ac cù carnebi aq̣ diſtêpera exſſa. da
biſq. de eis exagi. vſq. ij. 3. Da etiā hyeralo-
godion. 4 hyeră. 3. aut aloes 4 iſuſionê ſuperi⁹
aſſignatā. Cut aſt corpus o⁴ p euacuationē. I. Educa-
turq̣ ſanguis ſi virt⁹ forti⁹ ê donec defecti⁹ ac
cidat: maxieq̣ ſi paſſio hec ex ſanguie fuerit.
ſlebotomek 4 patiès a ſaphena quo mă a ſu-
perioribus ad iſerioza trahaſ q̣m pderit. Et
i patiès puer eſt ſitias iter ſcapulas adhibet
4 iuxta q̣b opus iſtelligis ſanguinê extrahe ac
ſim q̣ fert ytaris ſlebotomo 4 ſitia. pmo ac ſe-
chido 4 tertio die ſi virtus ſufficiës eſt. ḿrto die
nihil horz attingas. Dehinc poſt ſlebotomiz
granatorq̣ aquā muzoq̣ cu iuleb porrige aut
tamarindop ſiropu. Et ſlebotomie die illi re
fice cù pulli iure pati cù heferê aq̣ aut grana-
toriz. De iinceps attêde 4 ſi nâ ſicca ê cù caſ-
sia fi. illā mollias ac māna. devnoquoq̣ iurta
q̣b opus ê ſumes 4 in aq̣ córica calida. colatā
q̣ porrige tepidā. Dabis ăt 4 prunop lahacu
4 caſſ. cu aq̣ tepida. 4 ſiropu. ppina rofaruſ
cu ſquingibin 4 aq̣ frigida. Et ſi virtus valida
eſt 4 patik: nec tuſſis obſtitut. laya illi cù lebel-
labi aq̣ dimidia libzia. 4 3accare. 3. xx. ſi pireſo
hec fuerint 4 patièt nô moleſta. S3 4 ſi patièt
facile eſt clisteri vtere q̣m còpetêti⁹ eſt 4 măm
ad iſerioza trahit. Sit at clisterè hoc cu blitis
aq̣. iii. 3. muri. 3. olei ſiſami. 3. j. ant clisteriza
illu cù hoc clisteri molli. Aſſignatio ei⁹. Ordeſ
expillati 4 tunſi. 3. xx. beneſſegi ſubruſſi ſicci. v.
ſebeſten poma. xx. intubar poma. xx. Coque
ota in trib⁹ aq̣ libris donec ad vnâ redeſt: 2 co
la ab hac lib. 5. fricaq. 4 ea. 3. x. caſſie fi. colaq.
4. 3. viola. olei ſupiſce 4 exag. ſalis cōis diligê
ter triti 4 cù hoc clisteriza. Con autê nâ deſie
cata eſt. icatarticum non ſert nec clisterè vtere
catiuſijs que ſiunt er cathemia 4 buraco ac 3ac
cara rubea aut que ſumitur. Ut egrotum fle
botomo euacuaueris 4 nâm mollieris ſuper

elus. Sume3acc. tabar3edi. 3aſranu 4 capho
rā 4 trita ſubipone narib⁹ grana. ij. cù curiòt
aq̣ aut cucumerisvel ſolatri. Et ſi opii addide
ris modicu pdeſt. CQ̣ 5 ſi emicraneu ex hüo
ribus a stò ad cerebru aſcedètib⁹ fieri itelleſe
ris stó3 ab illo purga cù vōitu hüoere 4 ſolone.
Et ſi ſime paſſionê mitigari videris et attêde
ris cas ei⁹ eê hüoere 4 i vēis ê mal⁹ q̣ p⁹ aures
ſunt: aut in arterijs q̣ i tpib⁹ cuz illas. I. vider-
repletas 4 celeris motus: tunc incidere venā
opţebit que in tpe eſt a paſſionis latere: ve-
nasq̣ q̣ poſt aures ſunt q̣m hic finis cæ ei⁹ 4
medele. COlium aſt ſpersi emicranei mede-
la iuxta q̣b in cephalea exſpoſuim⁹ adhibêda
eſt. Cû aſt voci ſit ablatio cephalee gra-
nis cã ſubito multâ o3 ſup caput aquâ eſſuns
dere. 4 cù bâbace auribus inſtillare.
TCaplm. xij. de phrenesis medela.

In Aphrenesis medela pit
mu oim ad
cephalice vene flebotomia curreduz
ſi ntus adinuet. etas. têpufq. tallia et
speculari oz ad hoc in euacuationē. I. Educa-
turq̣ ſanguis ſi virt⁹ forti⁹ ê donec defecti⁹ ac
cidat: maxieq̣ ſi paſſio hec ex ſanguie fuerit.
ſlebotomek 4 patiès a ſaphena quo mă a ſu-
perioribus ad iſerioza trahaſ q̣m pderit. Et
i patiès puer eſt ſitias iter ſcapulas adhibet
4 iuxta q̣b opus iſtelligis ſanguinê extrahe ac
ſim q̣ fert ytaris ſlebotomo 4 ſitia. pmo ac ſe-
chido 4 tertio die ſi virtus ſufficiës eſt. ḿrto die
nihil horz attingas. Dehinc poſt ſlebotomiz
granatorq̣ aquā muzoq̣ cu iuleb porrige aut
tamarindop ſiropu. Et ſlebotomie die illi re
fice cù pulli iure pati cù heferê aq̣ aut grana-
toriz. De iinceps attêde 4 ſi nâ ſicca ê cù caſ-
sia fi. illā mollias ac māna. devnoquoq̣ iurta
q̣b opus ê ſumes 4 in aq̣ córica calida. colatā
q̣ porrige tepidā. Dabis ăt 4 prunop lahacu
4 caſſ. cu aq̣ tepida. 4 ſiropu. ppina rofaruſ
cu ſquingibin 4 aq̣ frigida. Et ſi virtus valida
eſt 4 patik: nec tuſſis obſtitut. laya illi cù lebel-
labi aq̣ dimidia libzia. 4 3accare. 3. xx. ſi pireſo
hec fuerint 4 patièt nô moleſta. S3 4 ſi patièt
facile eſt clisteri vtere q̣m còpetêti⁹ eſt 4 măm
ad iſerioza trahit. Sit at clisterè hoc cu blitis
aq̣. iii. 3. muri. 3. olei ſiſami. 3. j. ant clisteriza
illu cù hoc clisteri molli. Aſſignatio ei⁹. Ordeſ
expillati 4 tunſi. 3. xx. beneſſegi ſubruſſi ſicci. v.
ſebeſten poma. xx. intubar poma. xx. Coque
ota in trib⁹ aq̣ libris donec ad vnâ redeſt: 2 co
la ab hac lib. 5. fricaq. 4 ea. 3. x. caſſie fi. colaq.
4. 3. viola. olei ſupiſce 4 exag. ſalis cōis diligê
ter triti 4 cù hoc clisteriza. Con autê nâ deſie
cata eſt. icatarticum non ſert nec clisterè vtere
catiuſijs que ſiunt er cathemia 4 buraco ac 3ac
cara rubea aut que ſumitur. Ut egrotum fle
botomo euacuaueris 4 nâm mollieris ſuper

Ziber

caput oleſi funde ro. cu magarselei. f. vini ace
to perculſuz: et aqua roſea refrigeratã linicb
in ea ifunde pānuz et capitis applica. hoc nās
cerebriz humectat. cofortāsibv vapores repellit
et arcet. Et olo hac in paſſione studēdu ad capi-
tis refrigerationē et humectationē tota diligē
tia. crurſiq stringe lacertos cū vitis. plantas
frica. et ordei aque ſingulis dieb? 3. ppina. rl.
cu. xx. zaccara. tabarzedi. Et ſi tépus eſtas est
ordei aq trāſt. ſi hiems tepida. poſt hoc. iiiij.
circiter horas. xv. zaccara. ſquingibin ſimpli-
cis. 3. porrige cu frida aq. Et patientis ſtōns
ſi debilis est cofota illu ante ordei aq cuz aq
roſata. et pomor ſyrop. Et ſi qdē calor valid?
est ordei aqua cu granatop. aq. ppina muzoq
et pulnerē hunc ſupadde. Aſſignatio eīſemis
cucurbite medulle itideq femis citroli et cucu
meris ſemis poſtulace tabaſtri eſles ptes ſi-
gillatimtere. et cuz ſubtili cribra pāno et ordei
aq deſup. püce qſi exag. 1. et in ſono. 3. ij. cu mu
30p aq granatozum lib. j. et ſiropo tamarindi.
C Qb ſi calor. roboſa et ardo. coforta tisifisq
daca cucurbite aſſaue aut citroli cōtriti. et
expreſſi qſi. 3. rl. cu ſemis ohyeſe in al poſtula
ce. 3. ij. 4. 5. Spodū. 3. j. ſed et citrini acidu. pp-
na cu iuleb interpellatis tpibus. Da q3 ſemis
pſillī falinā et amisdalino oleo. zaccara ta-
barzedi in al trita et refrigerata cu nine. ſi tps
eſtas fuerit interpollate cocleare. i. aut duo.
Sit at cib? iuxta q6 expedithntus et stat? ppin-
quitas aut remotio. Si etem ātus valida est: et
morbi ſtatus prim? ſufficiat ordei aq et iuleb
vel violat? ſiropus papaueris aut ſnatop. aq
et ſilia. Si virtus debilis e et morbi stat? adhuc
ſremot? tunc cu ordei aq mezauru. cu cucurbi-
tis atriplicibus ſpinachüſq factu offer. aut bi
ſcoctu cu zacca. tabarzedi pozrige bibendu. et
amigdalis erpilatis tritiquq. 13. et cucumer? me
dulla ac citroli. et copone illi mezauru cu lactu
caru medulla. et alijß hmoī. fitoq in cibis tuum
ſle alias ostědimus regimē. Et ſi tépus e esta
tis locus eius ſit frigidus caleſo et roſis strat?
et ſaſa ſeremo ac ninifar citonioſq flozibus et
pomor sandaliqz ſpumis et aq roſarī capho-
raqz. Circſipone illi vafa aq plena frisida. in
dibus fit nix. Sitq3 clare locus eī aeris et věti
in ſtratis frigidis pāniſq lineis longe ab eis
poſtis loco ſle vt per eos ventus trāſiens ad
iſpm frigiditatem perſerat. Qb ſi tépus e hiems
locus ſit illi téperate calidus. Nec in eius fiat
verbo? multitudo conspectu: nec clamor aut
vociferatio: nec ipſe ad clamorē coſaſ aut te-
diſi rei cuiuspiſa. maxiqrq cu tempus appare-
bit crisſis. Nonunq etem nā a morbi repugna-
tione patiētis impedit ira. tedio. vel clamore.
Chedhic que hāc ſequētur accidētia paſſionē
intuere et qibus expedit illa diſponas. Et ſi pa-
tiētis asperatã videris lingua et nigrā: impa

Quintus

cù pāno extergi lineo ſemis pili ſpume intin
cito et granatop. ſefergeli. cu zaccara tabarzedi
et arfunegor. et al. amisdalap. olo dcalici aut ſe
mie cucurbite. exterges labia cu amisdalap.
oleo. Et ſi patiè videris mētis alienationē
robozari. pānui ifunde lineu roſarū oleo et ace
to vini aq mixto frida et aq roſata et capitā ſup-
ipone quo q ad cerebrz ascêdunt phibeant va
pores ascēſus eorq arceat. Impera q3 pedum
plātas diligêtus fricari. Alunt aſt medicoq
qdā: qm capita et pedes cu crurib9 capitā cata
plasma 13 abraſo mētis amputāt cofusionem.
Et ſi puigilatio illi acciderit nihilque olo dot
mit: nec hoc ex ſignis accit crisſis apparētis ob
mode ſopozationē eī mollire et quietē: qm ſo-
nus illi maſie è curatio ppina itaq. papane-
ris ſirop: iſmoc cu zaccara pozrige. lactucaq
ciba medullis et radicib9 decoctis cù eſpidaba
go: et ſup eī emuge caput lac mulier? et filia
est cù modico liguabore i al violap. oleo: et de
coq illi ordei epercozatū et paq tinsu. violaſos et
ninifar ac papauer ſuis cù cozticib9 lactucas et
eaz ſemè et mădragoze radices i aq ſuaui dilu-
ſeti decoctoe. cu lineu ſtinges pānī ac ſpon-
sie fructu magnu et capitī appone tepidu: pp-
nabis etiā violap. olei et nintfar et q6 ex cucur
bitap ſemie abſtugeris. Sed et ſi olea hec
vini aceto et lactucarum aut papaueris aq mē-
ſceas capiticb ſupinfundas. patiēt ſomni in-
gerit et vigilias ppulſat. Et ſi patiēt ātus va
lida e9 oport modicu. ppina. S3 et cu duob? eī
granis et aq roſap. illis ſternutationē puoces
pdeſt. et ſopozat. C Qb ſi patiēt ſurere vider-
et hominē turpia ſerre: manibb et lingua ſur
pitudini pmittere yertere in eu paulati. et ſine
molestia: amicosq et quos veretur illi appone
qui illius attenuent verba et melioſibus ar-
guāt. nec oino cui irat? eſt. aut quê oderit et
ſpectu eī addueris quê vider? iraſeaf et mor
bus crescat. Nec vero q groſtis illuz alloqur
hōbis. aut illi9 coſcutati aliqb9 qb9 moueak ani
mā. aut cōtristet vel moleſtet. hec etenim mo
bi acumen augent. C Cc. vero patiēti accidit
nō er ſignis crisſis obstupe factio. et ſono intim-
datur vt caloris timeatur naturalis ſubmer-
sio in corporis profunda. et coagulatio. tunc
excitare illum oporzet ſternutationē adhíbe-
re. extremitates eius diligêter frica. Et ſi natu
ra concluſa est nec crisſis est tempus. purna da
bis illi inſuſa. violarum ſyropo aut punoriz
electuarium autplicinium quemadmodum di
pimus alias. C Quod ſi emollita et non crisſis
canſa est natura: egrī alſeti ordei aquam da
cum terra ciprina. et gumma arabica. aut spo
dij trocicos retinentes cum citoniozum aqua
citonia ſugat. et poma da illi ſyra aqua inſuſa
roſ. ventremoc ipſus cum sandalo et roſis. ro-
ſarumq aqua cataplasma et foliorum lemba-

Practice

chis in al' vitis aqua. Sic et in omnibus q hæc
paffionem sequunt facies accithibus. seft. il-
la eo regimie qd in accithi febres seqntiù me
dela dirim? dipòes. Sic ita qvt dirim? patiè-
tes regere nò cestabis dòec ad morbi statum
q crifls pueneris pèrentià. Quo facto tpe siva
lida è vitr? tuscib? phibèdèrhit & pomor? aq.
aut violarìs fyzopo.vel iuleb. susſétabis. aut
Snator? aq in q bifoctuìs ſufteris. Et si debi
lè ymtut videris et tps crifls minime primiti è
patièti pullox aquã fràquillinòt & tangoth
cù bifocto trito dabis & poma fyzat bifoctuìs
aq quã bibit inycles. Crifls yori psto aderit
egrotàtè nò oz aliq moueri nec oto pcuti nec
multa apò eù fiat yba quæadmodù & ahi phi
bituè ppepice aſt ministrù nò acclamare nec oi
no eù in aliq mouere: nec aliq d spectui eius
offerre nifi q têperet patièt tuc ibù phibe:
nec aliqd ûter iuleb pozriges: aut Snatorum
aquã vel pomorù dòec cópleta & pefecta crifl
morby declinationè cipiat. Quàv't aggrediet
patiètè eo opz dipont regimie qò in morbi di
pofuim? tpib? dòec. rxxiiij. plabàtur dies poſt
hos a morbo ſurgentuìz adhibe regimè quæ
admodù in eo diſpoſuimus ſermone quo de
ſanitatis dictum est custodia.

Decura
mâte. At hò in mâla hoc eo
dè egrotâs diponèd è regie
cù mania in cerebro apatis fiat cas qò in dia-
phragmate nafcat. Jo ergo oibus de db hie
dirimus vtendum est cure partibus.

CCapi.xiiij. de meſſere mede.

Amessera curas ppepice a
cephalice fô
mia expedit et ſaguis dòec patiès
dificiat educèd è si qdèdètufficiat
poſt ſaguis minutionè Snatorum
aquã cum modico femis portulace & spodio
ppina & mezauro cum lenticula ac cunurbita
facto ciba aquaqæ granatorum et ſpinachis
ac atriplicibus dehinc poſt illum attède dié
et si morbum in angmèto animaduerteris: ac
virtus valida est patientis alter: minue bras-
chium et multam ſanguinis extrahas Æpitas
tes et virtus consulit ptisanu cum granatoruìs
aqua pozrige muoruz & que altero dederas
comedèda dabis die capitiq & faciei roſam &
sandalos & queſſaram: poſtulace aquã & ſem
peruine.lactu carum ſolatri.caquenegi oſum
appone aut eorum que preſto fuerint patien
tiçs regimen adherere fac refrigerans et hſie
ctans vtptisanam et al' eiusmodi. Dabis autè
illi et polentam ex ſurſuris aque factam cum
zaccara et alios huiusmodi cibos. Naturam
autem cum fructuum aqua emollient & mâna
ac ordei aqua qm pſunt.

CCapiutlum. xy. de paffionis que litargò vi
citur medela.

Maly

214

Mea

hò q litarg vocat paſ
ſóe patièt clisteri ops
acuto vti q a ſupliorib ad inferioa
deduca m. Sedeat in tépati do
mo lumis 4 larga 4 ſingulis mel-
leti ppina dieb? calèsebinu cù aq in q cimiuì
decoeris vſoq. iij. dies 4 ciceris illu refice aq
4 oleo loto cimoq 4 aneto accinamo. Et ſi
dò nulla illi è febri lenè illi radicb ppina aqua-
Aſſiſto ei? ſue cortici radič. arſunegi in al'
apii 4 fenici cuiq. 3. x. ſeis apii 4 anifi. radic-
adechari 4 floz ei? ſticados cuiuſq. 3. ij. ma
ſtic? spice cuiq. 3. j. affari. ſelithe. cuinſq. 3. 1. 4
5. zebibi cozoſàici purgati. 3. xx. Cògga ola 4
6 coq i aq 1b. iij. dòec ad libra redeat 4 ſſie d ea
ſingulis dieb? 3. xl. in db? x. chalègebi. zacca-
rel. 3. 2 frices colesq 4 ſupistilles amigdalaru
dulciuoli. 3. dibak q hoc tepidu modmo mâne.
Tradit aſt aleſther afrodiſp: qm ſi hò? ſuffi
ciesè paffiòis huiònſ ſagule miui expedit ſi
dakq aceti 4 roſaru olz ſup caput ei? 4 vt paſ
ſo decliare 4 ce pit fròt ei? 4 caiſtoe caſa-
plasma 4 fautenegro 4 ſternutare fac cù 2 deſo.

Qd si febris cù hac fuerit paffione. radič. ca-
neak aq. nec aliqd ûter 3. vii. zaccare dab cæ
lègebini 4 poſt hec ordei aquã in q fautenes-
gù 4 ilopù decoeris. Et si febris valida è ſo-
lù ſufficiet fenticuli ſemè cù ordei aq 4 zaccara
4 ſqngibin feminù ppina. Reliqs oib enitat
frisidis 4 humidis 4 fructibus maxime q per
ſicis 4 pomis citonijs pirs 4 ſimilibus nec ve
ro oberit 4 quidpiam vuarum ſumpferit paſ
farum optime purgatarum. Caneat autè lac
piopzie quoniam capiti malum est. píces. fa
bas. lenticulã alia huiusmodi legumia. Cru
rum lacerti cum vitis stringantur diligentius
ſicq 4 brachia 4 plantas frica pedum cù mo
dico buraco: piretro ac lilij oleo quo materia
a capite deducatur ad inferioa. Inſunde au
tem capiti eius lilij oleum 4 roſ. cum modico
aceto quo caput 4 cerebrum robozentur: nec
qui ad ipsum ascendunt vapores ſuscipiat a
corpe. 4 si nulla è febris radicb ppina aquam
iuxta qò dirim? dòec maturitatis appeant ſi-
gna. Que vt aladuertes egru enacua cù aga-
rici decoctione 4 hyere pillulis poſt septima
nà: 4 poſt hoc cancani pillulis. vii vero copq
humorem purgaueris flegmatico ià tunc ces-
rebro intende iſi curam: 4 hac narium vtere
qm pdeſt inſtillatione. Aſſignatio eius ſume
ferapini piperis albi. iauſtr. caſtozei zafrani
acharcaraha. ſumzi. cuinſq ptez. i. aloes epa
tice duas. 4 gummas in aqua funde calida et
ſic ibidem que terunntur medicamina distè-
pera trita 4 cribiata panno ſubtili. ſicq pillu
las fac in lenticule modum 4 naribus grana
duo vſoq tria cum olei liliox modico inſtilla.
Rade èt caput 4 ſulani oleu deſup funde 4 ie

Ziber

femini p[er]cassum c[ui] h[à]sali aceto aut c[ui] nem[am]i a[que] h[à]c appone catap[la]. Assignatio ei[que] ca[st]orei. 3. iiij. elzeccari. mir[te]si cuiusq[ur] 3. iiiij. bu raci. sinapis. cuiuq[ur] 3. iiiij. tere oia dilig[è]ter et c[ui] nemam i[que] dist[è]pavel, maiotane c[ui] h[à]sali mo[dico] aceto fr[è]tq[ur] 2 capitis puppi catap[la]. ac patiètè sternutare fac c[ui] pipis olfaciòc[que] gen[em] debedasti ac euforbijs filiug[ur] 3. Q[ui] si hoc n[ò] p[ro]derit narib[ò] modiciu instilla. filatche c[ui] a[que] cali da et da illi hyerà c[ui] melle 2 ditâ. 13. 2 s[qu]ngibin s[qu]lle et triferà. 11. g[ar]sarij[et] hyerà c[ui] s[qu]ngibi et a[que] reficiat c[iceris] aut c[ui] curbaroq[ur] iure. vel p[as]se[pat]oq[ur] in espidabago. melq[ur] illi da. et o[que] caletaciès regimè ac subtiliás. Sitq[ur] ei[que] in estate loc[que] t[è]pat[ur] n[ò] hyeme calid[ò] olfaciat mu[que] sc[i]i. g[ali]sá vapota illi c[ui] nedà 2 filib[ò]. hec s[ivi] deris p[ad]esse ad ea [que] desideras et melioratio[n]is iaadiertas yestigia huic adhereas regimini. Sin et p[as]sio fit diuturnoq[ur] et i[que] corpe dot[ur] m[itationè] videris d[omi]nari et tremorè fr[è]siguq[ur]. hyeralogio vtere d[omi]s erag. 11. iiij. c[ui] a[que] i[que] vua[as] p[as]sas de c[ox]eris c[oz]osanicas anilq[ur] 2 ap[uj]i femè m[ò]tai, aut fautenesqui m[ò]tanu f[em]mes de eo. 3. iiiij. et hierà in i[psa] 2 fr[è]rica. post hec hyerà p[ip]ina. 15. a[que] post h[à]c beladari. Ut autè patiètè hyerà deder[que] t[he] c[at]ap[la]tata i[te]p[ur] [que] d[ix]imus quentere et hoc catap[la] capiti circunvolue. Assignatio eius fume nemam[ui]. s[à]licum. camomillà. bereniasec[ui]. lauri folia. cost[que] t[um] f[ui]r[que]q[ur] p[ire]trù. et decoq[ur] o[ia] in a[que] dilig[è]ter et caput fed ab[ra]sísis catap[la] capill[ar]. oleo caput inſüge nardino ac cost[io] et cucunm[ex] agreſtum in quo p[as]z caſtorei cominueris. Sed et si oleoq[ur] hor[que]q[ur] aliq[ur] s[ump]ſeris et c[ui] s[qu]lle dist[è] peraneris aceto, et caput catap[la]ueris p[ad]est p[ip]ina a[ut] illi olei dulciu amisdalap[ur] p[as]z aut ſiſami vel laurini et euforbijs olfaciat ac caſto reſi. Et o[ino] p[as]ſiòs h[ui]d[ni]m c[ui] calefacienti et subtiliſt[ur] diſponi 33 regimine eoq[ur] o[ui] q[ui] d[ix]im[ò] ſi nulla moſtat febris. Nec vero vt[è]dù forſis medicamib[ò] caloq[ur] vt electuaris ma[n]nis. ſi q[ui] d[è] estatis fuerit t[ps] aut regio c[ala] et pulſum velocè ſueneris magnuq[ur] 3. Et c[ui] p[at]iètè ei[que] ex[po]ſuim[è] regimie et cura diſpoſue r[is] iuxta q[ui] p[re]c[im]p[er]cauere et ſormidare. mo[diciuq[ur] maturitatis appu[er]int ſigna egrù bal[neo] i[duc] et p[up] ei[que] c[orp]a[que] istilla calid[ò] q[ui] minime forſis fit caloris. Sed et ſi in 2 cha cu[tus] in a[que] camomillà mellilotu[m] maiotanag[ur]s decoreris ſedere facies. eiuſmodiq[ur] 2 aqua[que] c[api]tii ei[que] iſtillabis maſſeſtiffime p[der]it. No a[ut] diutin[ò] in balnei imozet[nec] in 2 cha p[ina] qua i[g]rediſt vice forſis fit a[que] caloris. ſed tempati et ſic p[er] ſus ascèdat. et post hec p[et]etibus reficias c[ib]is et vino ri[hano] pedetetim porre[cto]. quo subtiliſt[ur] ma[n]t et ei[que] augeat maturatio. ca[st]orq[ur] in o[que] diſſundaſt c[orp]a[que]. hec ſut [que] de litar[is] p[as]ſiòs medela dicèda nobis erat.

Quintus

CCapitulum xv[im] de obſtupeſactionis ſimlic[que] mede.

Bſtupeſactionè

ſimplicè alio loco aut febr[que] cauſa aut p[er]cassio[n]i [que] t[em]p[ro] accit lacertis aut c[ó]p[er]ſiò[n]i [que] t[em]p[ro] accit cerebto h[eri] dikim[ò] aut q[ui] fractionis capitis craneti c[ui], aut q[ui] humida illi et viſcosâ d[omi]n[que] p[lo]. et hu[mi] mo[ſt]ic[que]. Et q[ui] ex ſebre et alijs n[al]ciq[ur]s d[ix]im[ò] p[as]ſiò[n]ib[ur]a[que] illa[que] curatiòc[que]. E[ap] autè nos curas ſingula[que] ſuis expe[ſem] i[que] loci. Q[ui]o ex mala fit ap[ro]one fr[è]ida. aut m[à] flatíc[que] explicabi[que] loco. D[ico] ergo q[ui] c[ui] obſtupeſactioni ex mala fit ap[ro]one fr[è]ida. et h[ù]ida vt[è]dum in patiètè regimine calefacièt[em] deſicèt[em] et ſub tiliati[que] funde igitur ſup[er]caput aqua[que] in [que] anetum. r[uth]a nemam[ui]. maiotanà. heſſa[que] deco[ver]is. bereniasef[ui]. ſaturei[ſ]. p[ire]trù. a[ch]onium ſunizon hermetom. ſingula[que] ſum alauder teris neceſſitatè. Et q[ui] d[è] omnia te habere aut p[te]tè t[iger]it h[à]c ſup caput aqua[que] ſilla et e[pl]iza ſed et ſinapis cataplaſina. ſp[um]a[m] cum munen[que] go et p[ire]tret[ur] et p[ig]ami g[uma]m[atri]tis dilig[è]ter et dist[è]peratis c[ui] nardi aqua et costi oleo, aut ſedabi oleo in quo modicum diſſoluereis enforbijs et caſtorei. Pedes optime frica et cruruz frige[que] forſi[que] lacertos: p[ede]ſoq[ur] c[ui] arſunenge, i[que] c[ui] s[qu]lle: cepa e[pl]iza dilig[è]ter: trita[que] p[ire]tro[m]i to ac c[ui] ſonſtillmo dist[è]pato aceto. P[ron]oca[que] ſt illi ſternutation[em] c[ui] c[que] eiuſmo[ſi] ſt medicani bus q[ui]n hec exeritati[que] c[ib]i. ſic[er]is a[que] c[ui] oleo loto et aneto. nemo[ſ]ara. in al[que] canela. g[al]e[ſar] et mel illi c[ui] cartami porrige medula et hebetelchara. Caneat fride potu[m] a[que] in frígidis ſonu[m] locis. Et ſi hoc ex m[à] eſt flatíc[que] an[que] c[api]tii ſi[ſt]aſtillatiòes enacuationib[ò] q[ui] d[ix]imus vt[è]dum corporis et cerebri p[ur]gatio ne cum hyere pillulis. aut cauca[n]i. aut chifſer[que] acuto: aliſſo c[ui] eiuſmodi ſoluentibus medica minibus que ſlegma deponut et electuaris q[ui] al[que] diſpoſuimus. ma[ſ]timoq[ur] in litargi capitulo. omnibus iuxta q[ui] illic ex[pl]icitum est vt[è]dum. regiminibus.

CCapit. xv[im] de cume q[ui] obſtupeſactioni est per vigil medela.

Aoniam

que cuma vo[rum] c[ui] p[er]cassio[rum] ex his componitur cauſis que obſtupeſactionem adducunt ex ma[n]la ſcilicet complexione frígida et humida: et his que vigilias ma[n]la videlicet complexione calida et sicca. et cole ra rubea in ei[que] medela c[ó]poſito vt[è]dù è regimine ex his q[ui] d[ix]im[ò] in e[ap] ſingula[que] c[uri]s, q[ui] in litargi curatiòc[que] expe[ſum] 2. et p[hen]e[n]ſis medela quam vigilie comittantur. niſi forſte humorum alter altero forſtio: ſuerit t[he] c[ui] vero

Practice

medicamine yeris qoſ dñanti aduerſetur huc
moti. C[]TI ita q[]calo: et colera domina[]t rubea
clisteri vtemur molliet[]i et medicamibus quo-
rú ſe color[]a inanire et calor[]e extiguere adjuſtis
caſp[]æ e[]to[]rum q[]aleſacunt et ſlegma e[]ciunt.
C[]Q[]D ſi frigus ſupeminet et ſlegma clisteri vte
ris in quo ſit alioq[]o acumè, et ſup caput pigani
fundes olei et aneti miſt[]i c[]ui aceto et c[]öpetenti
bus inſtillation[]ib[]9 vtris[]q[]os in huiusmodi caſu re
ſimine q[]o in calide expeſuimus phrenesis et
triside medela et paſſione lithargo dicta ca-
pilloſ[]b[] expillabis. quoniam p[]roderit manife
tin[]s h[]ac in paſſione.

T[]cap[]m. xxviij. de paſſione que cothocos. i.
coagulatio dicitur mede.

Assionis

que cothocos
voca[]t medela
c[]ui clisteri ſit acuto et hyera et eſta-
mационis pill[]que de turbit ſi[]ſit et
nili granis et colloquintide adipe
et ca[]ſaonea ex ſingulis o[]poſtuna ſüpta qua-
titate. Et ſi ſanguis h[]ic d[]nantis apparuerint
veſtigia egri cephalic[]a incide venas ſi h[]tus et
etas adiun[]at ac ſt[]epus an[]t ſpenſ. Sin a[]ut cru
rib[]9 et ſitias app[]oſe et epithimi agaric[]i[]q[]os p[]pi
na decoctione. Et ſi patienti huic vigilie acci-
dat capiti eins ſopor[]ates applica inſtillat[]iones
e[] viola[]z ſup funding olei c[]ui mulieris cuin[]s fi-
lia eſt lacte. Sint a[]t c[]ib[]9 eins pulli c[]ui e[]pida-
bago c[]oditi et circles ac taug[]i: balneo inducti
c[]or[]p[]9 c[]ui cheiri oleo frica et aneti ſimilibuſ[]q[].
T[]capitulum decim[]unon[]i de memorie cura-
tionis mede.

Emorie

alias fieri dixi
tem corruptio-

que aut ex mala c[]oplone frida ſim
plici aut ex mala c[]oplone frida c[]ui
m[]a ſlegmatica que duob[]9 d[]natur
cerebr[]i proſe v[]êtriculis et puppi. Que cum ita
ſint oz hu[]i[]9 c[]ui paſſiōs er obſtupeſactiōs et
lithargi curis c[]oponi et clisteri acuto i quo c[]
tor[]i[]s apponit coloquintida machal[]u. ſeqb[]ine
g[]u. iauſir[]i: purget[]e cerebr[]i c[]ui hyere pill[]r: c[]ui
canic[]i: et ſi non hec p[]sunt pill[], vtak his. Aſſi-
gnatio e[]a[]p h[]iereſicare. 3.vij. turbit albi. 3.iii.
ſalis nafte. caſto[]ei. cuin[]ſoq[]3. ii. ſubtiliſſime
ota[]ere et ſubtili crib[]ia p[]ano et c[]ui a[]q[]n q[]ui iauſi
ri diffuſolueris modic[]uſ dist[]epera ac pill[]. corpe
c[]ui his purgato pill[]. de ce p[]s q[]o d[]iximus vtere
regim[]ie in obſtupeſactiōs et litargi ptibus vt
inſtillat[]iſb[]9 et cataplaſmatib[]9 oleiſq[]os ſup o[]es
corpiſ p[]tes et caput o[]laq[]os odozet q[]ui in illi dixi
mus paſſionib[]9 hec ſi p[]derint bene. Sin hye
ralog[]odion vtaris. 4. 5. ac theodori dehinc
tele[]dari elec[]t. pari[]q[]os inſtillat[]iones n[]o neg[]ligas:
cataplaſma et olea et d[]s d[]ixim[]9 in p[]ced[]etibus
caleſacientes ac ſubtilantes c[]ibos.

T[]cap[]m. xx. de ſcotomie et vertiginis medel.

Haly 215

H[]ſcotomia

et vertigine
attëdëſi et

ſi ex ip[]o fuerit cerebro h[]ic[]b[]o ex mala
c[]oplone frigida et humida ſim[]plici
n[]o comit[]ate m[]a regendus erit pati[]es c[]ui cale-
ſac[]i[]tib[]9 et ſubtili[]tib[]9 c[]ibis ac medicamibus,
vt inſtillat[]ione decoction[]i q[]bus inſt cam[]illa
melillot[]i, berenit[]aſt[]i, ſi[]hum. pigant[]i, nemat[]
m[]u. origan[]i motan[]u, heſſa. poli[]i, et h[]is ſi[]tia.
Cataplaſma a[]t c[]ui miuterego. p[]iretro. caſto[]ro
q[]b[] tritis dilig[]eter et cum rute a[]q[]o dist[]eperatis.
Oſfaciat muſc[]i, gali[]a, jurides[]um, nemat[]i,
mato[]ran[]a, euſo[]bi[]i, et ſi[]tia. Sit illi c[]ibus c[]i[]ce-
ris a[]q[]o oleo oliue loto aneto. cinamo. galen
gar. carne[]q[]o pullo[]z et taug[]o[]z cum e[]p[]idaba-
go aut patellate vel frie. Mel c[]ui catam[]i co-
medat medulla et granis viridibus: a c[]ibis ce-
phale[]a mou[]c[]tib[]9, phibeat vt nucib[]9, sadanego
lacte. Nec vins[]i aut ceruſiſa attingat. Otiovta
tur et q[]ete motuſq[]o paucitate. C[]q[]D ſi ſcotomia
et vertigo f[]legmatici c[]ui h[]u[]oris eſtuat, cerebr[]i
et e[]i[]9 venas hyera c[]ui melle c[]odita purga et ſol-
ue illi c[]ui hyere pill[]es et cancanic[]i, et p[]ost hec
c[]ui hyeralog[]odion. 2. 5. targa d[]abi, maſtice
a[]ſt maſtice et miuteng[]i ac oliban[]i et h[]ansali,
ſquingibin gargaris[]et et miut[]egum dilig[]eter
c[]oſtris[]i c[]ui pipe albo. bibat a[]t. 3. j. carpob. cnz
ſquingibin. me[]zale. 3. q[]m[]i, et ſcotomie et h[]tigini
medeſt. Radix q[]u[]z caſſare ſi biba[]k de ea ſingu-
lis dieb[]b[]9. 3. ii. p[]deſt. Sed et ſi pati[]eti exag[]ia. ij.
carpobal. c[]ui aloes inſuſiſo[]e pp[]ines opti[]e p[]ro
deſt. Utere a[]ſt cataplaſmatib[]9 calid[]i, c[]ui[]ſi
inſtillationib[]9 caleſac[]i[]tibus et ſubtili[]tib[]9 fili-
buf[]q[]: et hec n[]arium inſtillatio ad hoc p[]ſicit.
Aſſignatio ei[]9. Sume op[]oponaci. armoniaci.
iauſiri. buraci. aloes. cuin[]ſoq[]5. 3. c[]odeſi zafra
ni. cuin[]ſoq[] q[]rt[]a. 3. melanopi[]pis et l[]ogi. cuin[]ſoq[
]ob[]o. j. tere o[]ia et c[]ui marzemuſi a[]q[]o dist[]epera et
pillula in modi ſeticule gran[]a[]q[]o duo naribus
inſtillabis v[]c[]b[] tria c[]ui ſanſuci a[]q[]o viola[]z o[]lo.
Et ſi h[]tigo et ſcotomia ex cora ſiut. r. vtere vo-
mit[]u et ſquingibi et a[]q[]o ca[]la. et p[]ost hoc corpuſ
euacua ac cerebr[]i purga c[]ui mirob. et tamarin
do. decocti[]ione. Aſſignatio ei[]9 mirob. citrin[]o[]u[]z
tun[]oq[]p[]r. 3. zene. mectici. rose rubee nodulis
purgate. viole ſcce. cuin[]ſoq[]3. v. tamaridi 3. rr.
coq[]o o[]ia i. iii[]j. a[]q[]o lib. donec ad. r. deſiſi[]t. 3. co-
lati[]q[]o bibe tepid[]i. ſup fundinga[]t a[]t capiti a[]q[]o ro-
ac aceti[]i et respiret a[]c aceti[]i acerrim[]i: inſuſſleq[
]arib[]9 ei[]9 c[]apho[]a: ſit c[]ib[]9 me[]zaur[]i q[]o c[]ui mu
]or[]i[]s fiat a[]q[]o granato[]p[]a: aut a[]q[]o heſer[]: aut pulli
ſtiliter a[]diti intib[]a comedat et q[]uſt[]h[]i c[]ui aceto.
C[]Q[]D ſi ſanguis eſt c[]ui venas duas q[]o p[]ost an[
]res ſunt flebotoma ceruic[]e ſitia c[]oprime. Et
ſi h[]tigo et ſcotomia ex h[]u[]o: fuerit in ſlo p[]ost:
to ituere: et ſi h[]u[]o h[]ic f[]laticus e[] v[]o[]tn vtaris
c[]uicid[]etib[]9 et ſubtili[]tibus vt iemenica et nuce
vom[]it[]9. ſnapi aceto. fugi[]u ſem[]e iuxta quod

Ziber

opus est de singulis sumēs, hec ota diligēter tri-
ta cui melles distēpera aut squingibin melleo et
cui sebeti aequibee. Et si fugiles iederis et cui aequo
decoqſe opite et colate squingibi addas squille
et salis idi. 3. 3. ad teceris flegma cui yomitu edu
cit et ſtōm purgat. Sz vomit post salis et radić
comestionē vtilis est ac ſnapis et ſtilium. Dabis
aūt patiēnt post stōi cui yomitu purgationē ge
diconē aut mellis ſyropi: autiloaloes: et post
duob9 trāſactus dieb9 aloes inſuſione. Et hec
et9 aſſigna9. Suenebuli. 3. vii. ſene mecti. su
imſi in al fumiterre. cuinſq. 3. v. affari poli.
suchae. badanuredi. eupatorij. herbe. catozij.
cuiusq. 3. iiij. spice. maſticis. cuiusq. 3. 2. 5. ſeli
che et iobalsami. liēberi sahadi. sadegi indi.
garioſ. aniſi. ſemis apij. turbit tunsi. ſeniculi.
marmahuri. cuiusq. 3. iiij. colo quitidā tunſa.
oia hec in. iiij. aequi lib. decoq donec vſq3 libiam.
redeat. colaq. 3. ſupinijce aloes epatice. 3. iiij.
ppinaq. de ea dieb9 ſingulis. 3. iiiij. cum olei
charne. 3. 03 at in hmoi paſſiob9 cibī ciceris
aquā cui ſnapi eē. et aequi cīmino fit et pipere ac
salangar. phibe aūt cibo2 copia eolq3 aequi ſunt
ſunt et flegma generat. Et si qui in ſto est hu
mo: rubeus e: puocādus patienti vomit9 cuj
ordei aequi ſquingibin ac sale. aut cui decoctiōe
et post focahā bibat tepidā. aut cui ſermaci aequi
ſquingibin et aequi tepida. Stō purgato post
vomit ſyropi accipiat heſerē: aut ribeſi robbi
et ſtia. emplastriza autez ſtōm hoc emplastro.
Aſſignatio ei9. Sume sebeti albi et ru. cuiusq.
3. iiij. roſa. rub. 3. iiij. 2. 5. tritaq3 oia diligēter cui
ſemperuiue aqua distēpera. et portulace ramo
rui aequi roſarum. aqua. modicoq3 vini aceto et
cataplasma hoc ſtomacum cui pāno lineo. Sz
et ſi pannum lineum ceroto intingeris refrige
rati et ſtoma co ſupinieceris prodeft. yttere quo
q3 aloes hæc inſuſione. Aſſignatio ei9. Sume
miroſ. citrinorum que ab oſſulis purgaueris
et parbi tritozum. 3. x. tamarindī. 3. xv. berberis.
ſemis purgati. ſene. abſinthiij greci ſemis inti-
be et queſuthi. cuiusq. v. ſumiterre. viij. roſe. viij.
volarum. iiiij. coriandri ſicci. iiiij. liquiri. abzui
ſe et tunſe. iiiij. coque oia hec in. v. libris aque
ſuauiis donec ad libi: 3. 2. 5. redeant. et ſic cola
ac ſume ſingulis de ea diebus. 3. iiiij. adiuciens
aloes epati. 5. eragisi. bibatur q3 cui squingibi.
3. 2. aqua intibe. 3. prodeft enim. Sit huic cib9
mezauri aut cui heſerez aqua pulli. aut aqua
berberis vel granatozii ſeu pionozum recētii
qui coriādro recētii et ſicco. ac mēta. Oſfaciat ro
ſam. violā. et ninikar. sandalum. aquā roſaruz
et caphorā et capiti eius ſupſunda: roſaruz aequi
et olei ac acetum refrigeratui quo roboratūm
nō ſuſcipiat que illi a ſtoma cotinuātur ea:
q2 iaz ascenderunt repellat. Et si vertigo ex
duap fit repletiōe venaz que post aures ſunt
aut aliqua earum paſſione amputāde ſunt he

Quintus

due vene. Quod si ex grossa fit ventoskate
diffuſoludibus vtendum et ſubtilantibus vt
inſtillatione in qua decocta ſint aqua camo-
mille. ſhum. marceſum. piganum. et lau-
ri folia ac pomi citrinī et ſimilis. Steſetis bu-
tusmodi actiuis vaporibus aque. odoresq3 et
aromata olfaciat calefaciētia hec ſunt quib2
ſcorotis patientes et vertiginē medēdi ſunt.
Capitulum vigeſimūpimum. de epilepsie
medela.

**Aepilepsie** medela. Sapienti
ſim9 ait hypocras in aphosimoz
ru: libro. q2 si acciderit hoc ante
pilozu circa penē productionem sanatio et
per etatis fit transitum et regionis ac regimis.
Cui aūt epilepsia post hec acciderit raro ſana
tur. Ide0 ergo expedit cum paſſio hec accide
rit pueris medicaminibus novi validi: quo
niam cum ad etatē pervenerint adolescenti
et inuentutis. caloq3 fuerit in eis naturali ro
borat9. frigiditas frāgetur et humiditas ſica
bitur ſupflorea que in cerebro est. Adhibe-
da tīn eius regimini diligentia. Si igitur puer
hec infans est nutrix reprimenda est eius ſac
ipsius vt fit bonum moliendum. et ſeperatum
atoq ad calidum declinans et ſiccum. Indica-
du itaq3 illi exercitium temperatum et cibis pa
ſcenda laudabilium chimozum boniq3 gene
rantibus ſanguinem vt gallinarum carnibus
et franqillinoz: ſu ac togozum ac cubegozum
aſſatis. et frixis ac ſimilibus. Q6 si einſimodi
puer non ſubſinet. carnibus vtatur edulinio
& annualibus out: pane müde farine optime
apparato cūvino renui ribano q2 necvet9 est
necnonuz. hoc nāq3 cui ppinaueris modice ca
lefacit ac ſubſilliat: bibat etiaſ squingibin mel-
lei ante pianti: et post balneus duab9 houſe.
et lac illi phibeat: q2 capit noctem. ſic nuces
eruca. apium. mala ſunt. ſed oia olera pieter
mentam. et badernebinam. et lactucam. intibā
q3. et blitum. prohibeatur autem ab omni fru-
cten exceptis dactilis. Sufficit enim regimem
hoc hæc in paſſione infantibus. Q6 si puer.
iiij. iam transit annos vſq3. viij. tunc medica-
minibus vtendum est. Et cura inſtillandaq3
que competentia ſunt naribus et alia quoque
hec vna est inſtillatio. Aſſignatio eius ſume
gendebedasti. lauſiri. cuiusq3 obolum. i. aloes
mirre. cuiusq3. 5. 3. ſtere omnia diligenter. et cu
bessagi. aqua distempera. et piil. fac paruas
in modum ciceris. et grana duo inſtillabis na
ribus cum ſanfuci aqua. C. ſuppende autem
pueri colli pionie radicem. quoniam aduer-
fus hæc paſſionē mirabiliter prodeft. Optimis
quoq3 Salienus tradit se hanc pueri collo cui
epilepsia erat affueta ſupſedisse. nec acidit il-
lit: qui aſſphſſet ab eo rediūt epilia. Appli

Practice

Maly 216

cuit itacъ illā sccdo 2 nō 2tigit atacъ paſſiōe cu-
ratus est. Et si puer eoъ 3ē noptōnt vt exerceri
qat exercitiu idiceſ tēperatūr cibis reſciciatur
laudabilibvpt aniu carnibъ 4 pulſt. taugis. frā
quillinis 2 pdicibvlandabiliter 2 ditis vino p
hibeat marine veteri qat caput replet va pori
bus nifi modico forſte vtaſ tenui vino riſano
miſto arceat a lacte 2 dactik.nucibus 2 oib
que ad caput vaporat 2 cephaleā mouent in
grediatur balneum 2 egrediētes qui eiusmo
di ſunt aerē caueat frigidum ſed 2 ciboruz ac
potuum pozrectionē fridorp cōplekioē zaquā
frigida des illi ſquingibin melleum qo cum
aceto fit hāſali inxta qo puer patitur: 2 oino
regimine disponēdus est caleſcienti 2 deſic
cāti.nec hoc ipm nimum adhibēdum. Si ve
dro in terra est frigida trāſeat ab hac ad cali-
dam ſi poterit: qum ſi fecerit hoc 2 qo diſpoſi-
mus regimine vtatur 2 adoleſcentie puene-
rit etatem hac curabitur ex paſſione. Sic 2 in
oibus faciēdum est paſſionibus que diutur-
niones ſunt 2 ſanari moſtur vt ad regiones
ſez trāſferantur quorum ipor pōplekioni con
trarius est aer. Aer etem alterat 2 imutat ac
ga est cōpetens. Si aſt pubertatē trāſiut puer
2 ad adoleſcentiā puenit ac innuètut eun eo
qo disponemus regendus est regimie alioſc
cibis 2 medicaminibus. Intuere itacъ in mo-
bipnicipiſs 2 ſi pulſus magn 2 velor appue-
rit facies 2 omne cyp 2 ad ruboem decinās
2 liuorē flebotomo vt opz 3i 2 virtus adiuue
rit 2 tēpus aliacъ hmoi. At ſi non ſit curibus
ſtias appone 2 ſaphenā flobotoma. Et ſi nul
la comitari ſanguinee videris ſigna domina-
tionis 2 flegma ſupereminet in egrotante cor-
pus vomitus vſu purga cum medicaminibus
incidentibus et ſubtiliantibus flegma: marie-
meq 2 ſi ſit ex humore flegmatico in ſtomaco
incluso: ſit autem vomitus cum aqua in qua
ſugiles. anetum organumqo decoreris cum
ſquingibin melleo 2 ſtude hoc ante circuitu-
s fieri: que cum feceris ſticados deinde pill. do
bis: 2 hyere pill. deinde hyralogodiō cuāqi
qua ſifeleō decoſeris 2 ſticados ac pioie ra
dic 2 hyerافي care gargarizet aut aliq djuſe. 2
ſinapis cu ſqngibin mellis. aut hāſali. Da-
bis etiā hoc elecf. lo co hyeraz qum mirabilis
illi est actio 2 tra paſſionē hanc p[]ſciens. Aſſi
gnatio eius. ſifelei greci. baccap[]lauri. cuinſc.
B. 3.vi. Arſtolologie. r. peonie radicī. cuinſcъ.
3.111. caſtozei. ſquille radicī. cuinſcъ. 3.11. ſtere
diligēter 2 cum melle diſtempa diſpumato et
vtere ſingulis dieb exagis. ſumēs cu ſqngibin
hāſali. 3. Et ſi dederis ſingulis hebdomadi-
bus vno die piretri. 3. diligēter triti 2 cu melle
diſtempati. 2 poſt aquā in qua ſticados deco-
feris. ppinaueris p[]derit. hoc quoq medica-
men vtile est. Aſſignatio ei'. Sume baccaruz

lauri. lencopipis. turbit albi. euſobij. charba
ci nigri. eſques p[]tes tere diligēter oia? ſume de
eis. 3.1. 2 in colloquntida cauata pone q[] adipe
purgata ſit: 2 vuaz reple ſucco aut robo vini
ac ſic in camino quo calid 2 est cīnis pone die
ac nocte. Wane facto c[]pāno tenui cola 2 bi
bat qum medicamē est vtile. Q[]d ſi paſſio diu-
turnio: fiet patiētis ceruici ſtias appōe hye
ras da magnas vt hieralogodiō. 2 ruſi. ac mi
tridatūr. tyiacъ. 3.m. p[]ſut em 2 inxta q[]o op
est ſumātur. ppina quoq patiēt medicamen
hoc. Aſſignatio eius: agarici exagis. j. calcos.
v. ſifelei. 5. exagis. tere oia diligenter 2 tantum
dem 3ac. ſupadde tabarzedi 2 cuz tepida bi
batur aqua qum flegma laxat hanc generans
paffionem. C[]uod ſi paſſio hec ex flegmate
fuerit a ſtomaco cuins ad cerebrum vapores
ascendunt ac replent patiētem vomitu vt io
2 cum medicaminibus in cidentibus 2 ſubtiliā
tibus 2 aloes. ppina infusionem quam in cas
pitulo dirimus cephalee et vertisintis que ex
ſtomaci flegmatibus fuerit da hanc quoq in
fusionem. Aſſignatio eius. Sume ſifelei ſtica
dos grecorum. cuinſcъ. 3. vij. radicuſ adecha
ri 2 eius flozum cuinſcъ. 3. x. darafini. piretri.
coſti. gentiāe. mirre. arſunegc. zinziberis ſini.
cuinſcъ. 3. ij. ſeliche. xilobalfami. carpobalſa-
mi affari. gariof.nucis muſcate. maſticis. ci-
nami grosli. achozi. ſadegi. indi. cuinſcъ. 3. j. co
que oia in. vy. aque lb. donec ad libizam et. 5.
redeant colaq 2 ſuperijce aloes ex agi. iiij. ac
vtere. dehic hyeras dabis magnas poſt eu
cuationem 2 ſtomacum hoc emplaſtriza em
plastiro. Aſſignatio ei'. ſecci. laudani. roſe. cu
inſcъ. 3. tj. galie. ij. garioſoli. zafrani. nuc[]mu
ſcate maſticis. cuinſcъ. 3. medicamina tere ſic
c[]a 2 landanum. Saliā q[]o cum coſti oleo lique
fac medicaminaq diſtempa 2 inxta q[]o op vi
deris vtere ex cause que morbum ghat rōne.
Cauēdi aſt hac moleſtato paſſione cib[]i o[]ſ
flegma generātes 2 nigrā coleram vt vaccia
caro. capzina. agni. porcelli. herife p[]iſces. que
me. fungi. panis. azim 2 alta hmoi. Sic 2 o[]ſ
humidi fructus marimeq[]p p[]ſica. Dactili thij
immaturi cauendaq[]z. cepa. alleum. ſinapis.
faba. 2 vinum eo q[]omnia hec caput vapotu-
bus repleāt mal. fugiat etiā coitum 2 balnei
nimum ingreſſum 2 frigide potum aque fe-
tido. 11q[]uq olfatus odo[]rum vt ianſiri. catarani.
oppononis. sulphuris. caſtozei. 2 alio[]p filiā
qum oia hec paſſionē excitant hanc 2 imp[]m[]bi
ac eius acceſſat acſſionem p[]deſt autem il
liſmar cenuſum olſacere. nemam[]b fautene
gum. p[]ioniā. ſemequeſt[]b. Sit illi cibus panis
cui[]p[]tima fuerit ars in fermētatiōe ſale 2 de
coctione. paſſeturq[]b panis ei? cum a[]q in qua
quettarā coreris ſſcam. quoniam. p[]deſt eo q[\]ffara vapores ad cereb[]i asci[]dētes arceat.

Liber

Inſtet et anīu carnub⁴subtiliſt vt pullox:fran
quillinorx taugox:pisicubuq³ lapido ſis paru
lalsis.vtaſ cappe ²dito ² salio blito cu aceto
pato ² muri oline olo caruq acetoq³ esterga
ri ² squille pané comedat vino ¹ſuſum qvóvere
tris ² noui mediſu fructu vtaſ vna paſſa ma-
Sna alba ² lóga.ſicub⁴ſiccis pita chys bota-
m13.3accare ſugat cáná ² 3accará ³ili porige
tobarzedi. penidias ² iure ſenú. 3accara filia-
q3 forti vtaſ exercitio vt equtatiòe ² teatri ex-
ercitio. ludoq3 forti an pràdiu ² paq qſens
balneu itret téperati caloiz:el⁴ extrema mer
ſank ² diligéter fricen. nec diutius in balneo
immoket. ECò ſi paſſio hec ex cholera eſt ni
gra. patièt epithimi decoctione ² agarici ppi-
na robotata cu aloe ² charbaco nígro. ² agri-
ct aut ſticados da pill. ² trifará cu zebibo fa-
etá. ² hyerá còditá cu melle. ac hyerá ruffini.
² a plurimú illi melá cholicis còpetèt i regas re
ſimine. Cet ſi paſſio hec alicui⁴ fit cã mébrí
eo q ab eo vapores ascédât frigi di ² ſicct ad
cerebrú intuèdui eſt ² patiés hora y apoyom a
mébro ſentit ascéſum: stringanf ² ſup lo cu ſut
forti⁴ quo vapores ascendere ³cipiùt. aut eníz
paſſio nò accendeſt aut certe leni⁴. Et attède-
dú mébro quo hi ascédit vapores: adhiben-
daq3 incèdétia emplaſtra vt ſitareg. ² piretrú
enforbiú. cátarides. 13 mundato pri⁴ pill. esta-
maicois corpore alíſq3 corp⁴ a flegma pur-
gátiq3 ² cholera nigra qó he operan² pill. Al
ſignatio earú. Turbit albi. 3. agaric obok. iii.
polipodí. epithi cretici. cuinſq3. 5. exagium.
aloes epat. 5. 3. ellebori nigri. colloquntide ad
pis. cuinſq3 obolos. 13. trita oia diligéter cum
badernebine aq distempera. pillulaq3 ² ſicca
in vmbra. propananf 3. 13. 7. 5. vſq3. 13.
Cpillu
larú aſſignatio corp⁴ a flegmate purgantíu.
Sume turbit albi. 3. 13. colloquittide adipis. 5.
3. hyereficare. hebelnili. 1. al. hebelneri. cuinſ-
q3. 3. 1. falis naſte ohol. 13. trita oia diligéter cu
aſq distépera ² pill. dabisq3 5 eis. 3. 13. 7. 5. vſq3
13. cu tepida. Chuit átiqrú 4dá oportere epi
lepſiá patièt piretrú olfacere ⁶ ſi ſternutane
rit el⁴ spanda ⁶ fal⁴. Et ipetrát cu apoplexie ⁶
acceſſo. piganú. anetú. ² sanſucu naribus illi
apponere qun diffoluèt. hec nos adpoſtabt i
epilepſiá patiètum medela disponere.
TCapi. xx. de apoplerie medela.

Maphorismorúz
ait ſapiètissim⁹ hyp. libro apopie
tria ſi valida ſit incurabilí. ² ſi ǒbíl
ad ſanádu difficilí. Apoplexia at
forti ² eit dicim⁴ i ² q stridó ² eit patiés fortiſ ſter
tit. In apoplexie itaq³ cura p³ituèdui ² ſi egri
facies rubet aut liuda ǒyldid ³replea cepha
liéctaris flómo aut saphene ⁶ a remotiozib⁴
trahat má locis. ² iuxta qó virt patik ² reple

Quintus

tiòis è cíptitas ſágus emittaſt. hec ſi nò vider
ſigna patièt oino nò mouere nec aliqú cibo
rum adhibeas: aut medicaminú dòec septua
sinta duas traſeat horaſ. his traſacti ² v ape
traſt os ei¹studeas ² imite illi aquaú in qú cimi
num. anisum ſeniculúq decoperis distépera
tum híntè calèſebinú ² collatá calidaq ² ore
teneat crup illi stringe ² brachiozu² lacertiòs
forti¹ pedú plàtas frica ² capitè ieròraſ ſun
de oleu ² acetú ² vtaris hoc clifteri ² illú. Am
ſgnatio ei¹. Sume camòille melliloti. berentia
feti. polij. esq anett. cátoriù subtilis ² groſſi. cu
inſoq faſiculú. piretri. cucumeris agresſi. col
loqnt. adipis cuinſq3. 13. artanite. piganſic
ci. cuinſq3. 13. cherue tsfe. v. ſemis apij. arſu
negi. nariachue cuinſq3. x. ola coq in. v. aq. lb.
donec ad libra redeát. cola de ea. 5. lb. ac lup-
tijce. iaufiri. oppoac. machali. cuinſq3. 5. 3.
distépa cu einſdeq mòico buraci arméici.
5èbaci. oli nardini ² orli costi cuinſq3. 3. Cogre
ga hec ola ² clifteriza adhibe êt nariú ¹illita
tiòes de qb¹in ſequitb¹ in palifi ² faciei còtori
ſiòe dicem⁹. Que vt pſentes nò fuerint ¹illita
aliqú succi einſdeq diei cu modico cheiri oleo
² ſternutationè puoca narib⁴ ifuſſlás ² diffi pa
rum ² ellebori ac castorei. Hitere aut pitta
re illi ſangibin modicíi hásali cu aq calidael
olei cheiri modico ac narcíſci ² ulilí ac ſale fa-
iri ² ſugilú aqua ús exſpáam. Studeas hec illi
cum eboto aut quanis arte ori eius imittere.
Inducaς et ori ei⁴ péná oleo intincta cu hye
raſicare: ſit admixta. ſepinſoq euomatin ² poſ
vomití melleus da ſyropuz mane poſt trucide
da 5. 3. vſq3. 5. exagí. inxaq opus fuerint autue
ledari electarii ſum aq in qua anisum ² ma
ſtí. coteris ² qnoq melt lau cu: catapla o ¹a cu
put cu aq in q camomilla ² berentæcum. 10
ganú. ſelicham. ſatureiá. garioſilú ² afená de
coteris ² piretrú ² catapla ta adhibe q in le
thargo dirixim⁹. ² ſi pderint bón. ſin laminá ca
eſac ferri mediocriter ² capití appone donec
capilli adurátur. Sit huic cib⁴ ciceris aq cu
oleo loto ² timino in q paq panis farine con
frica mude zori imitti: nec hoc illi desſitere
gere mò dòec. vii. traſeàt dies. Et si qdè loſt
eser ſin regaſ hoc regimieſoq. xxiiú. diea. 13
ſi meli⁴ ei eſſe videris bene ſin da illi radicis
aquá cu charue in al charuche oleo in q hýe
rás cu melle faſtá frica ² ſup instilla amígdala
rum paq olei amarap. Dabis hoc trib¹ ant
v. dieb⁴ dòec in vina maturitatis appeant 12
Sna. Sitq illi cib⁴ ciceris aq: poſt hec autem
pilkas dabis has. qin¹ pderint. Aſſignatio ea
rum. Sume turbit albi. hyereficare. cuinſq
3. mirob. lebuli. hebeli. cuinſq obok. 13. 13.
taregi. colloquntide adipis cuinſq obolos. 13.
castorei. 1. tere oia diligéter ² ſubtiliffime cre
bria. ² iauſtrú cum aq distempa apij ac ſimul
omnia

Practice

Maly

217

ola miſce.pilz.2 in ymbra deſſica.3.ü.2.5. vsq3
tiij. ppinaturus 4 ſi meli? illius est ab his. ſin pillel
illu da fetidas: que ſi no? pderint. hyerã.5. et
theodozicu ac mitridatuſz da paulatim 2 post
tyriacã magnã ac hyereſicare sargarizet aſt
piretru 3 ſinapim. ſit illu cibus ciceris aſq. cnz
pullis columbat iã affuſ urgentib9 2 paſſerib9:
mellis illi. ppina ſyropu 4 cù pigmentis 2 gen-
dicone vinicq riſhani quaſtitatê que illius no? i\mutet mentê: aut vua[? paſſa]p viniu 4 cù melle.
Ut autê deſcedet paſſio patiêt educ balneo 2
caput eius oleo inunge balsamiz 2 costino aut
nardino q6 cuq ho[? psto fuerit in quo paruſ
caſtozei 2 a[? piretri cominues. q[ui o[ê hoc p[deſt.
Cauêda aſt ei electuaria hec in niuui ſepori-
bus dare caloris 2 regionib9 calidis 2 his ho
rum in corpe quinis apparet calor:q paſter di
ligenti vênduê 2 de diſcretione.

Cap.23. de melancholie medela.

Amelancholie

medela intuêdui p[mi]u est vtrus ne paſſio hec ex ipſo fiat cere-
bro aut ex vapotibus ad ip[3]a
ſto ascendentibus aut ex toto
corpe ſignis illi q[ui] erpoſuim9
cnz de morbo[?] cauſis tractarem9 2 ſignis. Si
ig[ui] paſſio hec q[ui] appet a cerebro è 2 nigre i ip[3]
d[omi]natione cholere attêde. Et ſi patiês iuuenis
è 2 corpis coplo ca[ra] figura corpis ad maciez
inclina: p[ili] sup corp9 multi. color magis in ni-
gro 2 liuido 2 paſſio in p[ri]cipiys est ſaphenaz
minne quoad remotu attrahat locu mă. Q[ui]
ſi aliquot paſſiòs dies traſierint mediaſtinaz
incide. 2 ſanguinê iuxta q[ui] op9 fuerit educas
ſe[om] q[ui] ſanguinis videris col[re]. Et ſi quid[em]
niger est amplins extrahes ſi rubo[?]sis clari ab
ſtrahes medio criteri. ſi sp[illi] venă claude. nec
aliquid ſanguinis expire permitte. quoniam hic
humorê in cerebro eſſe portêdit. 2 in corp9 ini-
nime diffundi. Qu[ue] vt ſanguine minneris. ſta
tim papaueris ſyropu 2 violaceu. ppina 2 pa
ne ciba ſimile optime parato. 2 pullo[?] carni-
bus ac edo[?] agno[?]um q[ui] patis cu elpidabago
ac cucurbitis ſmaco lactuca. spinach. violas
olfaciat recentes 2 n[ini]far 2 ſic illum yno aut
duobus diebus p[mi]itte. tertio cliftere adhibe
moll[em] h[mo]i. Assignatio eius ſume n[ini]far vio
laz ſeminis lini. fenugreci. cathemie. furfuris
or[de]i t[ui]ſi. cuuſo[?] iuxta q[ui] opus è 2 ſco[3] mo[re]
coq. ho[?]p aqua[?] ſume 2 caſſ. ſi. pa[?]z adde. acvio
laz oleu[?] 2 vt ere. Trib9 deh[ic] vt deuerit dieb9
corp9 ei9 medicamie n[igra] deponête cholera
purga. 2 hoc ſe[pi] fac. q[ui]m q[ui] h[ac] paſſionê ge-
nerat h[ui]o[?]. ſ.niger diſſicile curâ ſuſcipit. 16q3
ſe[pi]9 e[ui]ari deſiderat. Eſta[?] 2 ſut paſſiòs huins
domin9 optime epithimi decoctio[?e] q[ui] aloe
robo[?]rata est 2 agarico ac ellebo[?]o nigro. h[ui]t

dis illu[?] paſſe cib[us] vt p[ti]ſana 2 pedibus ag-
nor2 cu[li] elpidabago ditis. post hebdomadă
estamaiconis illi aut ſticos pil[3]a. pp[ia]. Co[
pus cu[z] cartartico eſuaueris. ſi nulla meliora
tionis ſunt ſigna. 2 ſanguis ad huc apparent
signa fr[ot]is minuevenă quo a primo atraha
tur loco mă 2 ad aliu a[n] locu trahere illa tem
ptaueris. co[pu]ſo[?] müda[?] ſtelleperis alterna
tim illi hoc dabis antidotu. Assignatio ei9. ma
crelego[?] nigri. eblici purgator[?]. cuuſo[?]3. r.
polipo[d]i. epithimi. ſticados. turbit albi. cuuſi
q[ui]9. y.tere oia. 2 ſubtiliter crib[ia]. ac cu[li] dispu-
mato distêpera melle: dabi[?]o de eo[?]. liij. cnz
badernebine a[?]. Q[ui] ſi acnere hoc fuerit ne-
cesse modicu agarici ellebo[?]i diagridi] adde.
iuxta q[ui] opus est 2 patiêts h[it]udo approbat.
Et ſi paſſio hec non cu[li] ſopore ſit ſed multe est
garrulitatu[?] ac inſanie. ſigni eſt paſſatione hanc
er cholera eſſe rubea adusta 2 d[ici]t eius modi[
furo]. Ideo[?] nihil patiêt eu acuatu[?]t adhibe-
re op[3] nec flebotomis. ſed nec catarticum q[ui]
h[ui]o[?]e9 auget acutu. 2 inſanis robo[?]at ac gar
rulitatê. ſed expedit ſopor[?]atib9 illu regere me
dicamib9 2 cibis. Dabis ig[ui] illi p[ti]ſana in qua
papauer cor[er]is cu[li] papauer siropo. 2 tribus
po[ſt] hec ho[?]ris. ſyropu dabis viola[?]. 2 pa[ca]
neris 2 cibabis vt dixim9 edo[?] 2 agno[?] pedi
bus. ac o[ui]s coctis cu[li] cucurbitis. Spinach[?]
attriplicib9. lactuca. malna. p[isc]ib9 lapido[?]
o[ui]o[?] vitell fr[abi]liu c[ui]b9. Cucumeris 2 citro
li peponi[?] medull. ex fructib9 vu[?]is p[ſic]isgra
natis optimis z[accare] c[àn]a. mu[?]a. pomis vul
cibus 2 maturis. ſic[ui] q[ui] o[es] q[ui] veſcek fructus
matnros e[em] expedit. 2 q[ui] facile a ſuis cad[?]t lo-
cis ſilibuſo[?]. Caueat a[ut] o[es] cholera gener[?]
tes n[igra] cibos vt q[ui] multu è furfuris panê. leni
culas. caules vaccinã carne[?] 2 his ſilia. 3. 2 oia
q[ui] cholera g[na]nt rubea. vt aliu. cepas 2 q[ui] cum
melle ſiunt. p[ug]eta[?]ia vt ſinapi. pi p[er] acetu mu-
ri. veterê caſeu. ſiliaq[ui] Rotatio[?]e[?] capiti eius
iſtilla h[ue]ctâtes 2 ſopo[?]âtes q[ui]s è h[ui]t. Assigna-
tio ei9. ſume papaueris albi cu[li] ſuis t[ui]ſi cortici
bus or[de]i erco[ra]tia t[ui]ſi. cortici cucurbitevio
lap[?]. n[ini]far. lactuca fr[odi]t 2 ſeminis roſar[?].
z[em]azare. cuuſo[?] faſcimynu. 2 decoq optime
oia i[?]a 2 capiti iſtilla. ſue èt epatis fruſtrum
2 a[?] huic itinectu oib9 app[oe] capitis ptib9 cnz
modico viola[?] oleo in téperati balnei caloris
emulge a[ut] ſup caput ei9 cu[li] filia è lac mulie-
ris cu[li] viola[?] oleo. 2 b[abac]e i[?] ſi funde. ac capi
ti ipone. Respiret viola[?] oleu. ac cucurbitinu
ac n[ini]far. Sitq[ui] illi habitacul[?]i clar9 2 no[?]
ob ſeu9 loc9 nec deſſites ſic illi regere d[oc]ec do[
]miat. Ut àt pleno dormierit die t[ui] cop[?]9 eius
la[?]ratib9 purga medicaminib9 q[ui] rubea chole-
râ deponit aduſtã. vt a[bi]nthiij decoctio. vel
agarici. 2 q[ui]eſcere p[mi]itte die ac regim[?]e induc
h[ue]ctans h[ue]ctatu[?]i q[ui] dixim9 cib[?]. Deh[ic]

B

Ziber

medicam est ite, da larâs parforiib99 ut sticados
pilk. 9s îs aí expofuim9. alias choleras pur
gâtes nigrâ. Sic dieb9 aliquot pmitte 9 q dixi
mus cœdat: ac ei9 húfectat corp9. Qo si abin
de calor acciderit 9 vina ei9 rubet. ordei ppia
aquâ cí papaueris fyropo 9 squigibin ac iu-
leb. Calore mitigato ad medicamina iteç cœ-
uertere q nigrí inaniùt húoré cí hyereficare
a coloquintide a dipis 9 scamöee modico et af
fuescas illú iurib9 q ex gallis fiùt âtiquis 9 ve-
terib9 cí espidabago. aneto. sale. polipodio tb
so 9 cartami medulla.

De mele medela a stó ascêdéti. Et si q hâc
facit passioné in stó e húor patiétivóit9
puo cäd9 e cí aq in q anetú decoreris. fugiles
origanú mótanú cí melleo squingibin. aut ie
menica rafahá. 9 ionzéld. ac fugilú femie altí
q hómi q alias dixim9 de singulis iurta quod
op9 e affumés 9 cí melle distéperatis in aqua
zírica in q anetú 9 fugiles decoreris. Stoma
cho vóitu purgato trib9 qefcat dieb9 9 panem
illí porrige stíle cí pulloz iure espidabagi aut
zirabagí cí his quos dixim9. cibis cópetétib9
pasiói hómi. Die qrto facto medicamia q dic-
rim9 porrigé quo niger purgek húor9. epithi-
mi decoctioné cí hyera robozatá 9 coloquintí
de adipe ac ellebozo nigro. Et si his ad q desí
deras veneris 9 vestigia aiaduerteris bói bín
sin aloes da ifusión q stó nigra módat cho
lera. Assignatio ei9. Mirob. idi kebuli purga-
ti. epithimi cretici. fene mectici. cuinsq. 3. vij.
sticados. folioz. badernebie. camedrei. came-
phetl. fautenegi fluitalis. buglóffe herbe ga
feti. cuinsq. 3. iiij. beffaigi tßil. iiij. agarici tunsi
ii. mafticis. gariofili. sardegí indi. cuinsq. iiij. et
5. zebibi tarfi purgati. xl. coq ota i. vij. aq lb. do
nec vjóq duas redeát: colabisq 9 i芬inijce aio
es épice. 3. v. y súe de eis singulis dieb9 9 istilla
olei defup amigdalini dicis. 3. Estate aíu auro
rá bibaí hieme in folis ortu. fitq cib9 deinceps
espidabagú cí agni carne aut edi aut pedib9
9 his fitib9. vinú bibat albú tenue post pízadí
modich. Et si patièti ab his meli9 fieri afad
nertes 9 bôitatis vestigia apparuerint 9 tran
qilitatis 9 qetis ac laudabile signú. hoc illi af-
fuefac regimé döec ad cópletá reducak boná
habitudiné. Sin galiéi hyerá dabis 9 ruſi. cí
aq in q mirob. decoreris idí 9 kebuli. busíos
fam. epithimú. sticados polipodiú iurta quod
op9 é de singulis. Qo si calá patiés nó fert me
dicamia 13 ledik illis caſei dabis aquá. extra-
ctá cí squingibin quotidie libre dimidiú vſq
libiá plená 9 plueré húc adúcies. Assignatio
ei9. ſeleſedi. mirob. idi. kebuli. macrebi. 'cuins-
q. 3. iiij. epithimi. cretici. iiij. agarici. 3. 7. 5. elle-
bori nigri oblos. iiij. tere oia diligéter 9 púce
de eo i caſei aquá. 3. iiij. vſq. iiij. At si paſſio hec
ekvaporib9 toto a corpe ascêdétib9 ad cerebr9

Quintus

fiat ex húorib9 in eis multiplicatis ituêdum.
Et si húor q in corpe e sanguine9 fuerit nec ali
quid flebotomú phibet: mediaſtiná incide in
iurta q virt9 pferet sanguiné extrahas 9 san-
guinis ſupabundantis in corpe quâtitatê. Et
ſi q emittit sanguis niger e ſemel ei9 multam
educas quâtitatê ſi eovsib9 h't admonet. Que
ſi debilis e sanguiné bis extrahe: e non ſemel
aut certe ter paulatim. Et ſi cui hec acciderit
paffio mulier e et ex meſtruóit ſit cóſtipatione
ſaphená illi minue 9 patièti post flebotomum
violaceo pppina ſyropú aut luleb. 9 pmo ſefice
die pullo cí cirabago aut espidabago parato
9 ſpinachís aut cucurbitis v'l atriplicib9. ßna
ta illi appóe magna 9 cáná mell ko die mezan
rú daq eóq dixim9 9 ordei aquá cíz furſure
cí papaueris ſyropo 9 his filia. Et ſi q in cor-
poze multiplicat9 e húor cholera e rubea. op9
medicaminib9 illá deponétib9 corp9 eſuari. 9v
ſpito p'ui patiète húectáti qó dixim9 regimí
ne quo húoris húectek 9 facilis fiat ei9 depofi
tio q adueniète catartico facile educat a cor-
poze. Et hec medicaminis cholerá laxátis ru-
beá affis9. ſie mirob. citrini ab oſi purga-
ti 9 tufi. tamaridifikr purgati. cuinsq. 3. rv. pi-
na núero. ex. bellirici. eblici. cuinsq. 3. iiij. ſene
mectici. ſatheregi. cuinsq. vy. ab ſinibý gred.
rose. r. purgate. cuinsq. vij. coq. ota i. iiiij. aq lb.
döec ad libiá redeát. 9 ſuppone agarici. obo-
los. iiij. scamöee vnú diligéter trite 9 criabate.
9 ſummo mane ante aurozá ſumaí tepidí. Et
ſi decoctiōis hui9 pot9 facilis nó e. has da pail
Assignatio eóp hyereficare methêregoom
mirob. cuinsq. 3. agarici obolos. iiij. scamöee
vnú tere ota diligéter. 9 ſubtiliffime criba. celi
aq distépera purli potio plena. Dehinc pati-
ti que ſit attéde habitudo. 9 ſi enacuatio hec
sufficit 9 habitudinem eius reformuit bene.
Sin per ebdomadá húectáti diſpone regas
in cibo 9 potu vt diximus. tunctêperati induc
balneo caloris 9 ſup corpno eius aquam ſun
de calidam ſua euq. 9 in concha ſedere facin
qua ſit violarum. minikar. 9 lactucas foliozum
decoctione aqua. Quoniam balneu 9 his imer
ſlo aqns ſuperfluitates a corpe diffiuſtú iſq
húectát. Et expedit in balneo viola9 oleo cot
pus pungere i aq pcuſo. caputcs ſtr 9 ſic ſup
illú qua dixim9 rozá aq caláq 9 corp9 húectek
Egrefl9 cha balneoq 3 aq ſemí imergak fride
q olei q sernet húiditatê 9 tepide aq i corpe. vt
igik balneo egrefl9 fuerit vestib9 iduak. 9 que
ſcat. 9 q iá ſcepim9 veſcaí. Post hec aſit catar
tico illú folne 9 enacua. 13 pmo forţivi iurta
qo patientis ppendis tollerantiam augmêto
sufficere. 9 quaſtú húoris iperat quaſtitas. Sic
et in oibus facies solubilia dabis medicamina
pimo debile ſcil. ſubdés 9 huic forţius ſco in
ta quod opus est. nec vero patièti medicamé

Practice

Maly

218

da validù a principijs.hoc est ǒ in ei¹ regimie
via ǒ tenenda cuiº passio ex colere rubee in ce
rebio oitur dñatione cauebis ǒ illi calida da
re ǒ acura cibos medicamia quonìa eius au-
gent positionem.

De melancolice passiōis me-
dela ǒ ex cor-
lera fit nigra. Cui ut passio hec er hioris ni-
grí accit dñatione vel colc nigre in corpe atten
dendú. Et si sanguis offerút se signa illi flobo
tomo quátú opus fuerit euacua : si dè nigro
emittik extra. Et si sanguis minutiōis nò erit
necessitas multe ǒ patiés tristitie ac cure .ac
ate malitiæ:multi ǒ patiés ac timidus ǒ hoim
vitãs cōfortia ac paþ dormiés in hoc regimie
vtere hüectáti donec illi sopor iduat. post hè
ſtöm cù decoctiòe purga epithimi. agaric. ǒ
medlocris fit ſtutis: ǒ diebº aliqt hüidos por-
rige cibos. ǒ sup corpº eiº aquâ istilla tepidaz
in ǒ violam decojeris ǒ nimifar. dehic fortiòri
euacua ǒ illa fuerit dcoctiòe ǒ q臺sere aliquot
itep patere diebº. humectáti. regës dieta. De
hinc aliçe porrige deponéríi colerâ nigram
pilkaþ. Et itnere ǒ si melioratiōis alia duerte-
ris vestigia ab hoc mozo qetèq ǒ animi re-
ditú hoc vtere regimie. Si minº ǒ timor nò re
cedit hyerã. Í. ppina ǒ post ruffi. cù arſuegi.
agarici. ſticadosq ǒ eupatorij herbe decoctio
ne. post ǒ hec ppinaueris speculare: ǒ si me-
liora videris atq animº rediqt eiº tiorq abijt
trãquilluſq qëſcit diebº quieſtere aliqt pmite-
te ǒ agnoþ paſce carnibº ǒ edoq ǒ eon pedibº
cù espidabago aut patellatis aut fríris cù olo
loto ǒ amígdalino. Fructº appone illi zibibú
chózofanicú. ficus ficcas. piftacia cù amígda-
lis. Et de oleribº badernebinã porrige. origa
nù. mentaº cù filia. Et nrufus hyerã da ac qò
exhibuitíi regimè donec plentí in bono robo-
retur. Cù ut hyeras vederis has anhil pdef
se vides ǒ passiōis nò apparet ımínuto alid.
medicamè qò ex petra lazuli fit porrige ǒ hye
rã. Assignatio eiº. hyereſicare epithimi. cuinf-
q. iii. z. petre lazuli. agarici. cuinfq. ù. ſcamo-
nee. i. garioſiloq. grana. xx. tere oia diligenter
ſubtiliffime cribra ǒ cù ſiropo qò er citoniq
ſit aq distépera aut cù citrini aq corticuz. huí
potº ǒ e ragis viſq. z. ij. ǒ i qq nemel hebdoma
da. qm passiòi huic pdefst. nec oz ab hoc rece-
dere ſepe nãq illud pbani. hoc cù viſus medi
camine patientè videris in meliº reformari. et
animi eius redditú, nifi q cogitationis aliqq
ſupest ǒ timoris tů ǒ cordis purgationi adhibe
diligentiã, qua eiusmodi recedant mala. In-
tuendum itaq ǒ ſi nullus est in corpore calor.
nec pulſus velor. nec corporis tactus calet. mu
ſci medicamè da dulce ǒ amarum iuxta quod
opus est ǒ tyriace magne modicum cù bader
nebina. aut botagine, Quod ſiquis apparet

calor hoc da medicamè. Assignatio ei¹ rose.
ſandali albi. terre armenice. lingue bonis. co
triãdi. cinami. groſſi. garioſ. berberis. cuinf-
q3. ù. 3. Tabasari. reupòtici. xiloaloes crudi.
cuinfq3. 3. ù. Seminis badernebine. 3. 4. 5. be-
sedi. charabe. ſerici crudi. cuinfq3. 3. 5. capho-
re. obolos. ù. trita diligèter distépera ǒ mane.
3. ù. cù lyropo in quo bugloſa fuerit. aut po-
mor. ppina. aut tîndè domituro. ǒ ſi validº
nò fuerit calor. antidotuº qò quèdi. òr offeres.
Assignatio ei¹ rose rubee optie purgate ptes
vj. sahadi. v. garioſoli. maſticis. ſpine. affari.
cuinfq3. 3. ù. cinnamilièberi croſſi. zemebi ǒ at
3eidebi. cuinfq3. 3. ù. heili. besbafe. caquale.
nucis muſcate. cuinfq3. 3. j. tere oia diligèter
e ſbtili cribza pano ǒ ſumãk ſingul. xxxvj. exa
gili medicaminú ǒ gregatorº eblicit. ſib. 2. i. vij.
coq臺 aq libri. dœc ad. ij. redeat ǒ ſic colapur
gametoq3 abiecto itepr ǒ vas 2uerte. ǒ peni-
dior. ſib. optimorº adde. ac coq dœc ǒ si elec-
fiat ǒ ſic ab igne deponem medicamia ſup pu-
ueriza ǒ diligèter 2moue. acvafe recide ſumã
turq3 de eo exagis. ij. 2. 5. Electuarij alteriº aſ
signatio ad itellectu. colorè bonuz ſacit. ǒ 2 ǒ
accit timorè 3º cogitationis malitiæ. oiaq3 co
lere nigre accidètia. Sume badernebine. citri
ni foliòq garioſ. maſticè. zafrani cinami. groſs-
ſi. nucis muſcate. behè. rubei. ǒ albi. zarunedi
baderugi femis. narmesq ſecci. cuinfq3. ptem
muſci. x. ptes. tere oia diligèter ǒ ſubtili cribza
pano ǒ ſume mirob. liebulor ǒ eblici. xrr. 2. in
tribº aq libris decoq donec ad libiã redeat co
laqº ǒ mellis librã adde. ac coque tèpato igne
e ſpumã auſer donec aq deficiat melle ſupſti
te. ǒ hoc medicamia distépabis trita. ac in va
ſe 2de: eiufq3 potio. 3. j. Aliò adidè. herme
3. v. camedri. ſticados. camepitheos. ba-
dernebine. foliòq epithimi. cuinfq3. 3. x. ſüde
ſup hoc libras aq tres. ǒ leni decoq igne dœec
ad tertia redeat. dehic cola ǒ aquâ exprime. ǒ
purgamètú abijce. ǒ ſi eſebibi corsoſanici pur
gati optie lb. tere huiº aq paþ ſupſtilla 2tere
diligèter dœec tanç mel fiat ǒ in vas iteri. pij
ce ac igne ſubaccède lenè donec spiffek. De-
hic ſupadde garioſ. badernebine. maſticè afre
nemesqui. zafrani. besbafe. citrini. corticí ſic
carum. cuinfq3. 3. iii. xiloaloes indi. duas trita
oia diligèter ǒ cribrata ſup decoctionè pulue
riſenk ac comoue donec pſiciat ǒ invafe còde
vitreo ǒ ſume de eo diebus tribus ſingulie. 3.
ij. vſq3. iii. iuxta qò opus videris. qm paſſioni
huic pdefst. ſtatim dum ipa iminet paſſio . ac
cù ab ea qëſcit. qm afam pofat ǒ cor mirabl
liter. Exped it hac molestatis paſſiòe cum ab
eis ceſsauerit cibos colaz gñantes nigrã cas-
uere vt carnè boum ǒ captoq. ſalfa. lenticulã.
Tinú vetus acutú nisri groſſum malum est
eis. 13 ǒ magnú caueat laboë. irã. vigilias. ac

B 2

["Liber", "curſ. Landabiliſi cibis vtātur chimoz. vt ſſte\npane agnoz carnib9. edon9. Galinarb9. p[ic]ſcb9.\nlapidofis 2 ſuauis aſq lauacro. fricatiorē tēpe-\nrata 2 olei illinitōe violacei. p[bo]z 2 ſapiētiuſ\nsocietatib9. eorſq 2 q[as amāt 2 diligūt. armōias\naudiſt dulces 2 gratas. Uinſi illis p[pi]neſ al-\nbī ſo ſvetus nec nouſi iuxta q[os illis paritleti-\ntiā nec multi faciāt illud q[ibus] applaudēt in-\ntuātur: i locis ſedeāt altis. ſup[ur] prata 2 ſata vi-\nretia 2 in anni diuidētib9 catarticum affuescāt\ncōlerā deponēs nigrā quodq[as illa] ſubtiliāt 2\nea q[as] facile ſumſitur. Si etem feceris hec acci-\ndēs hoc recedet 2 ſanitas reſdit hylaris.", "T[Cap]m. xxiiij. de canine melācolie medel.", "Anine", "melācolie eſ p[es]. 2\nei9 cura vene flobo\ntomuſ. tpe quo morb9 eſtuat pa-\ntiētib9 eonſq quo defect9 appa-\nreat ſaguiez educes ſla landabi-\nliuſ reficis chimoz cibis mode-\nrata quatitare. Calide illu iduces balneo aq[as]\ncaseti aquā c[ui] puluere in quo mirobuſ e[ndu]t 2\nembliē epithi. polipo diuſ ac filia p[pi]nabis. 2\nc[ui] pa[z] qui euerit c[or]p9 purgab c[ui] hyeralogo\ndion 2 ruſina bis aut ter. deh[ic] tyriac[as] faruc.\ndabis. C[ui] ſt morb9 tumultuatis 2 c[ui] eo viſi\nlie accidut capiti eſgrotātis ſopo[z]ātē inſilla de\ncoctionē qu[ead]moduſ ante diximus.", "", "T[Cap]m. prv. de heros 2 amoris medela.", "Norem", "patiēs regimie\ndisponēdus est\nh[ue]ctāti vt balneo ſuauis aq[as] e[que]\ntatiorē tēperato exercitio. violacei\nillinitiōe olei. vi[n]i potu. o[to]p[us] spe\nculatiōe 2 ſator[us] p[ra]to[p]us flo[ru]ſo[ns] fonos audiāt\ngraues ſ[3] dulces 2 citharas. lira[ſo]q. cogitatio\neſtus narratiorib9 ipediaſt varuſ rumoribuſ-\nq[as] gratis. Op[3] a[ut] pariter ipediri illos nego-\ntijs actioibuſq[as] aliquib[us] nec oio vacui ſint aut\nceſſent: q[ui]m negotia eor[us] q[ui] hec patiunſ amo-\nnuſt cogitationes ab amatis. E[rc]itken[]t e[st] illis li[\ntes] 2 c[ō]tentiōes quatinus ip[so]p[us] in eiuſmodi\noccupen[]t reb[us] cogitationiōes 2 cure ſine amatis\nrobo[ren]t q[ui]m ſin in h[mo]li diutius p[liſ]ſet rebus\nab amatis deſuſt. Coitus quoq[as] c[ui] ea q[ui] non\nama[]t cogitationē fleciti ab amata 2 extenuat\nac amata remouet.", "T[Cap]m. xvij. de paralisſis 2 enerationis medela.", "Araliſis", "vt ſapiēs tradit\nhypo. ſi fortis e[]\nhypo. ſi fortis e[

Practice

Maly 219

prime subest in calore. Sume corticis radicis apy, 2 fenicii cuiusq. 3.x.eminis apy, 2 fentici. radicis adechari, 2 flop et 9. feliche. anifi. cuiusq. 11.y. mastic. spice. cuiusq. 3.ij. 2.5. zebibi taris optime purgati int 9. 2 extra. rr. coquinque oia i.iiij. aq. libris dœc ad libris redeat. colek 9. 2 fume de ea singul' dieb 9. 3.iiij. cu olei cha rue, 3.2 chalégebini. viij. Et sciendum optere que pu 9. dak radic aq. debile eê 9. minime cu chalé sebino acua. 2 charue olo. 1cbo die paulo for tuor adhibere. 2 ponere in ea charue oleum magnis cu hyereficare. 5. exagii. dehinc singulis charue oleis augere dieb 9. quenit. 5.3. dœc vſoq duas ei 9. 3. ascêderis. 13.2 hyereficare ad des dœc vſoq 3.2.5. pueneris. Qo si dieb 9. his nullavideris maturitatis signa scil nlla appa rebit mutatio i. meli 9. aqurâ radic aug 2 frica in ea. 5.3. socritevſoq. 5. exagii iuxta q patie tis aliauerveris vires 2 vine coloize. 3n vina no vt maturitatis apparebunt vestigia patietè vno qescere patiaris die 2 ciceris aq 7 olo lo to illi refice. 2 post hec hyere pill. dabis. Assignatio earu turbit hyereficare cuiusq. 3.i. hebel nili. 5.3. coloqntide adipis 4drâte 3. sat na ste. obolos 11.2.tere oia diligêter. 2 chi apu ditè peras aq pill. 2 hec e fil potio plena. Refice at illi medicamis die taugozture. aut fràquilli nop. ac cyrruï. aut pulloq colúbar 4ã affusgeh ti facto cu ciceris aq. oleo loto aneto. galensar. dinamo. 3a tuc trib 9 illi quiescere fine die bus. 2 singulis illi dieb 9. 3.vij. chalégebini por rurſus aqua cu charue oleo. iuxta qo affigna uitus. trib 9. aut. v. dieb 9. aut ſcom qo op 9. eê videris ex maturitatis signis. Tuc pill fluruz illi fac fetidis. Assignatio earu ſequebinesi. amòiaci. iauſtri. machali. hermeli. coloqunti de. adipis. cuiusq. 3.iiij. aloes. turbit cuiusq. 3.2.9. euforbiij. castozei. cuiusq. 3.2.5. medicamini na tere sicca. 2 gûmas i pororiz aqua diffolune ac ſic reliqua distêperata cu hac pill. earu 9. q3 potio. 3.iiij. cu aqua calida. pill. fetide alie. mirob. kzebuli. 3.v. opoponacis. amòiaci. iauſi ri. hermeli. aloes epatice. cuiusq. 3. iiij. macali glauci. coloquiti. adipis. hêne. farco colle. cuiusq. 3.iiij. euforbiij. castozei. camonec. cuiusq. 5.3. zafrani. gariofoli. cuiusq obolos. ij. Sicca trita medicamina ſubtili criba panno. Ebi mas in nebatici porri aqua diffolune. 2 medica mina deſup pulueriza ſicca distêperaſq3 pill. earu potio. 3.iiij. has cu dederis illi pill. trib 9

quietcat dieb 9. singulis ppina dieb 9. calèges bin. 3.vij. cu aqua in qua anſum decojeris. et apy ſemen. Et ciceris illa aqua ciba cum pulk colúbaru iam affusgeh 9. cirribusq. 3.iiij. die hoc adbibe gargarismi. Assignatio eius zin-3iiber. piretri. piperis longi. isopi. capparis ra dich. granati granor 4. miutêgi. buraci. cuiusq. 3 ptè. hyereficare ptes. ij. trita hec diligêter cu ſquingsibin. 2 aqua calida gargarizet. ſtere mutationè quoq3 hoc illi medica mine puoca. Assignatio ei 9 fume còdifl. piretri. aloes. nufa dei. sanſuci. ellebori albi. muſci. buraci. ſingulòs que pło fuerit. 5. oboli diligêter trituz 2 patiètem vt respiret ipera. Sic quoq3 2 ſi oia adunaueris. aut ptè iuxta q patiètis animad uerteris vires 2 obilitatè. Op3 aŭt hec te post maturitatè 2 evacuationè facere. Si eteni aſi maturitatè his 2 innanitionè vtaris plurimù in egrotâtè peccabis cum humoris diffolues subtile 2 ei 9 remanet grossi. nec cura deſceps p[ic]fit. his aŭt anſcedet 9. cu maturitatis deſideratû videris nùtium in hoc p[ita]a regimine. Sin q[ui]s vis ppina fortes pill. aut pill sitaregi. Assignatio earu. mitrob. citrin 3.iiij. aloes. iiij. 33. falis idi. acori fatiregi ſinabis. cuiusq. 5.3. ſelfelli. pipis albi. obolos. iiij. penidioq. optio ri 3. trita oia diligêter. distêpera cu aq 2 pillis ac potionè eap. iiij. porrige 3. Assignatio. pillis galbani. cuídã palili moſlato cu 1 lat 9 de]tep diffolutu erat. lìgua ſuis. nec yba erpme re poterat. Súe turbit albi. 3.vij. sureniã. gno-ru nili. cuiusq. iiij. hyereficare. iiij. coloqunti de adipis. ij. Sitaregi. burcêda. bilibagi. piretri. pipis i. cuiusq. 3.2.5. opoponacis. machali cuiusq. obolos. iiij. euforbiij. iauſir. castozei. cuiusq. 3.3. ſicca medicamia diligêter trita fb-tili criba p[ano] gûmas i porri aq liçfac. 2 medicamia i ea distêpera. pilulicq 2 cu aq calida iiij. de eis 3. ppina. Assigna 9 pilular euforbiij. ſume euforbiij. frisalegis. agarici. coloqntide dipis. macali cu 9 ptè. aloes. ij. tere diligen-ter oia. 2 ſubtili, traſimitte p[ano] ſeqbinesu ât 2 macalu cu porri aq distêperaſ medicamina ſi[mi] reſiliq admufe. 2 pill. forſtis haru potio 3.iiij. ſubtil exagii. 5. e 3. 2 ſi corp 9 cu naſte pill eſia ueris p[ed]est. Ut aŭt patiètè hap aliq[ib]9 eſiaue ris pill. gargarismi ite[pat]e adhibe 2 ſternutatio nes caleſacîêtes ac ſubtiliátes. 9 purgek cere biij 2 lat 9 unge egrotâtis: ac colli p[tes] caleſa ciètib 9 oleis. 2 diffoluètib 9 vt oleo nardino. et costi. caquelenegi. 3[é]baci. amarap olo amigdalap. citrino. balfamino. nuch olo vetep. et ſilib 9. Si ât videris i patiète morbu plimù ro boratû i oleis aliq[ad] p[ò]as castozei 2 euforbiij. fricato pri 9 patièti latere cu p[ano] aspo donec rubeat. cataplaſmabis aŭt caput 2 lat 9 egrotâs ac spòdiliu loca cu aq in q camomillam. 2 mellilotu acuan[us] decojeris 2 anetu bereniaſe

B 3

Liber

tum.nemanſu.citrum folia.2 heſſam.origanuſ
ſanſucu.ſihum lauri fròdes.apiſ.ruta.nana-
chuã.2 ſitia p[icpe]aſt maſticiſe maſticare.2 ra-
tineguſ.halachã.garioſu. Sit cibus iurta q[ui
dixit]9 müde ſarine panis optime còdit[9] cice
ris aq cù cimino.cinamo aut pulli iã ſurgètes
colibini.pafferes.cyrres. cu ſinapis ſpuma.2
blit[9] cuſ olium oleo.garo.2 ſinapi.cui inheret
quotidie ſal andrantcu cu melle distèperatuſ
4.cù ſatureia 2 ditu 2 emedano.futuzo 2 anſo
mel cu nucibus comedat 2 piſtacijs. ac bota-
nis 2 grants viridib[9] 2 ſilib[9].vinu illi ppia ve-
tus modica ſtititate.q[ui] ipſi[9] alia[2] locu det.12o
maſch ucaſeafat 2 nò temulètu reddat.ebue
tas tem[]mala è ac cerebro nocés 2 neruis val
de.iòg cauèda.bibat et gendiconè.2 mell[2]y-
ropu[2]caueat marie aqua purã 2 ſi certe bibat
cu melle miptu.2 aut cu maſticiſe in ea decoſerit
olſaciat marzemuſu.nemam[.]u.narcicu.bal-
neu altemaritim ingredia[]ſt posſu maturatione
2 a[n]i p[ra]diuſi 2 a[que] ſup ei[2] corp[9] caſa roſe[2] in q[
herbas odotiferas decoſerit calidas: hoc illu
dispòe regimie poſt cu catartico solutino pur
gatione 2 ſp[er]derit illi p[fe]uera.13 caues ne cot
pus ei[2] febrie]gea[2]k. Q[ui] ſi p[ot]gerit medicamè
depòe 2 dieb[9] aliquot patiètè q[ui]ſcere fac. ma
gil[2]q[ui] ſi t[he]s fuerit eſtatis: eſtatis tem[] aer pa-
ſiòli reſſit[2]t. 2 ſi vt[ere] te q[ui] hoc q[ui] aſſignau[2]mè
re ſimine nihil in paſſiòe ſit laudabile.hieris vte
re magnis.vel hyeris arcagabis. dehinc hye
ralogodion.2 poſt.12 S. poſt q[ui] electuario bete-
dar[2]t: v[em]u tyriaca.12umaq[ui] de ſinguis his po-
tio plena iurta q[ui] paſſiòis videris vires 2 pa-
tiètis: ac debilitatè: ſito[2]s eo q[ui] dixit[2]mè ordine
e patiètis interim cibo[2] qu[am] poſuim[9] dictam
ſic[2]s 2 iſtillatiòes ac olea adhibe ſm q[ui] patien
tè ferre videris poſſe. Caueas aſt calidis elec-
tuaria dare t[em]po[2]ib[9] cu[ſ] t[em]p[9] eſtas 2 magni è
caloris time[2]k ab his patienti medicaminibus
q[ui] validi ſunt caloris: ne forte ſebre] pariát acu
ta[2]. Si iſtur t[he]s eſtas fuerit. vt[ere] pariter vo-
mitu cu cibis 2 medicaminib[9] flegmati opo-
tunis qu[e]admodu[2]i aſſignau[2]mè iá 2 in còpoſt
tis exponem[2] medicaminib[9]. Et cu omni hoc
patiètis còpoſueris regimie nec vlla occurrit
ſanatio aut melioris habit[9] ſigna 2 paſſio ſit
p[ro]liptor. a medela manu còp[ime]: nec in cali
don[2] p[fe]ueres pozrectiòe medicaminu[2]ne for-
te in patiète acutu nutrias mo[ſ]b[9] 2 illu p[da]s:
13 cibis illu rege còpetètib[9]: eos q[ui] flegma ge-
nerat cauèſ: 2 in an[]i diuide[2]tib[9] illu cu hyera[2]p
pillis illi còpetètib[9] iminue còſideratis eius 2
virtute 2 i]debilitate.

De emeruationis mede

la. 1 Cum eneruatio quibnlibet acciderit
membris ex perculſione aut caſu: ſto[th]oc ip[os]
ſa eademq[ui] h[ora].nulla illi est ſanat o hec et

Quintus

enim ſignificat nuche aut nervis qui ad illud
mittitur meb[us] iſitione ac prtrutione accidille.
C[ui] ho einſmodi res pederetum,2 paulatin ac
cidit poſt caſu[us] yno aut duob[9] dieb[9] vel pluri
bus. ſignu è nervo apa accidille: aut certe ma-
teria deſluere. einſo[us] ſanatio facilis cu còpetè-
tibus occurrit êp[ris]. Reſert. 12. in ſuo de iterio
rù meb[us]bo[2] paſſiòb[9] libro. q[ui] ho[ſ]is cu[ſ] perie
rat ſenſus ab auriculari medico 2 medio digi-
tis curauerit illu êp[ris] q[ui] dirim[9] medici appro-
sit is his digitis 2 ſanati no[] ſunt. Quesuit ita-
q[ui] ab eo c[as]i: 2 a[ut] ſe in p[ere]grinatione d[ui] iter fy-
ritã 2 greco[2] terra iter faceret ab equitatura
cecidille: 2 iter ſcapulas caſu[us] h[uc] e[ti]gisse. In
tellerit itaq[ui] inco[modu] hoc nervis e[ti]gisse q[
ad einſmodi digitos ſenſu[us] ferrèt q[ui] ap[ſpo-
li est origo ſeptimo colli. Còtigit iſit apa nervu
in p[incipi]s: poſuit q[ui] vngueta hec ſup mem
bu[us] illu 2 ho[ſ] ſanatus est. alius quoq[2] ab eo ſu
per do[ſ]um cecidit: 2 die c[as]i. vor est deu-
litata est. q[ur]ta man[9] 2 pes ſenruatus est 2 cor-
po[ſi] altud no[] còtigit inco[modu] nec anhel-
tus ceſſauit. Que etenim poſt collum est nu-
cha omnis ſenruata est. 2 cum ea qui inter co-
tas ſunt lacerti, accidito[2]s ab inde pectus mo-
ueri per diaphragma 2 ſex ſupiores lacertos
qui p[ector]is ſunt. nerui n[am]q[ui] ad os veniut
ex nucha que in collo è p[ced]unt, accidito[2]s in-
comodum qui lacertorum inter coſtas poſtis
ſunt neruis qu[e]admodum alio explanatiu[2] est
loco per quos inſufflatio ſit. voluerit ita[2]que
dici illu[2] curare ſup pedes eius medicam[ia] po-
nentes eo q[ui] ſenruati eſſent 2 ſuper guttur ei[
]p[ter] vocis amputationem p[ro]huitib[9] eos. 2
ad locum cui inco[modu] acciderat medele
operam conuerti. 13. Tranſacto itaq[ui] v[ij]. die.
leniatus est morbus 2 quiu[er]t.nuche apoſte-
ma 2 vor illi rediut. pedis quoq[2] motus restu-
tus est. 14. g. reſert. 15. p[er]ſe quoq[2] idem vidu
in hali fili[2] moy[li] principis ſamulum. qui cu[ſ]
ab equo cecidiffet nihil illu ſenſit et ſecundo
no[menti] die. die facto. 16. manu eius deu-
tera ſenruata est. nec illi ſenſus aliquis aut
motus ſuit. 17. Intellleri itaq[ui] nervu inco[\]mo
dum accidille qui ad manu[2] tendent. aut apo-
ſtema aut materie inſluxum. ideoq[ui] meatum
oppilatum. curanu itaq[ui] illum inter ſcapulas
diſſolventibus adhibitis emplaſtris 2 conſot-
tantibus ac poſt paucos ſanatus est. dieſ. Al[ſ]
ſignatio e[or]um. ſume baccaruz lauri coſti vul
cis candari coſtici. cuinſq[2] 3. r. mihe ſicce. ry-
aloes. mirre. abeheli ſeminis cipriſi. macrele
gi. rose. aluminis iemenici. cuinſq[2] 3. vii. 3afras-
ni. caſto[zei]. cuinſq[2] 3. vii. cardamomi. vii. heza-
ze. rameci. balauiſtie. caquie. ſpice. cuinſq[2] 3.
maſticis. ſunziſi. cuinſq[2] 3. vii. ſtere omnia viſi-
genter. 2 diſſolue cum cera aut nardino lique
facta oleo. aut coſti. 2 emplaſtriza.

Practice

Maly

220

Capitulum, xxviiij. de contorſionis et paralisijus faciei medela.

Antorſonis faciei

medelâ eâdè eſſe quâ 2 palisſi ſcie
dù tibi eſt. vnòq. eap regimè cù
que eas facit mâ. yn a ſit flegma
ſilz 2 hüſiditas. Differùt ât 4 q
palisſim puoat in toto eſt corpe mâ aut in al-
tero latere. Que aſt faciei cotorſonè in lacer
tis carnis genaz 2 maxillarù. Que ch ita ſint.
opz 2 hac moleſtâ paſſione in principijs vri
his 2 aſſignanim9 in paralisijmo diuſis aqua.
s.dimittere 2 cibû: dehinc medicamie vtaſ sol-
nêti flegma. 2 aq radić. purgât ch pill. 3â tuc
corpus euacuatum fuerit 2 cerebû purgatuz
ſargarisim vtere aſſignatis 2 nariù inſilla-
tionib9 2 in paralisii expoſite ſut. Et hec garga
rismi aſſignatio vtilis. Sume marceſusi. ſatu
reie. acharcharahe. abſinthiij ſnapins. achi.
eqles ptes. trita oia diligêter ſubtili cribza pâ
no. 1. 2. 3. gargariza vnâ cum ſquigibin hanſali.
aut aq calida. C 2 arti inſtilatioſis ad eadem
vtilis. Aſſignatio. unifi. aloes. cuinſq. 3. còdi-
ſi. ſatureie ſereliace. cuinſq. 3. ij. chardeli albi.
pigāi. cuinſq. obol. tiij. piperis albi 2 nigri. ca-
ſtoei. ianſiri. cuinſq. 5. 3. ſellis gruis obolos.
ti. tere ota diligêter 2 i pigami aq diſpepera at
q in lêticule modù pill. 2 narib9 ch opus fue-
rit granû aut. ij. inſtilla ch modico lilioris olei.
Inſtillatio 2q ch gruis ſelle 2 accipitris ac leo
ni. ſ er quouis eozî granû aut duo ſupſeris
liqſacta cù puelle lacte pdeſt. Et. B. in simpli-
ci ch libro medicaminij tradit ſunizù aceto inſu
ſuz acerrimo 2 diligêter tritù ſi ſtilleſt māſi-
ſte pdeſt. C Inſtillatio alia. Sume aloes. mir
re. zafrani. 2 diſi. hezaze. cuinſq. ptê. ſell gruis
catoei. cuinſq. ptê. 5. tere diligêter 2 ch aq di-
stêperâs. pillul. 2 ch ſanfuci aq 2 lilioz olo in
ſtilla. Sed 2 ch patienti zerrachù 2 als zermef
rubeù metallicù inſtillaneris ad lapidù frica-
tum ſub duſi pôdere granoz ch nuclî olo opti
me pderit. Si aſt medicaminij inſtillationes
hox cerebto grauè fecerint ardoiz cù mulierz
cui filia è lacte ſub ſeire 2 zleo rozap 2 q et ſup
capnt emulgi facias. ipo 2q mulieris lacte pâ
no inſuſo capit applica quo 2 acumè mitiget
2 ardoz. Et post hec ſup in ſuſionib9 vtere cata
plasmatib9 2 illinitiòib9 ch his 2 palisijus expo
ſuim9 oleis. Sit aſt illinitio ſup marille lacer
tù 2 q no inclinak. 2 patieni vini p[ic]ipe opponi
vapoud9 in lapides p[yc]iunک calidi. Li getur-
q genarbi caro declinâs ch vitis donec ad ſuâ
redeat genâ. Teneak et in ore a p[te]e gene ifirmâ
tt cötisua. q. 1. no inclinak nux muſcata aut mi-
rob. kebuli. Sternutationè eſt ch 2 diſo puo-
ta. aloe. piretto. ſunizo 2 allacâ da ac maſtice.
ratinesh. botami gümas. garioſil. piretru ac

corp maſticâda. Et ch vnas paſſas cù buraco.
ſnapi pipib9 trib9 ch cù allaca 2 oleo patienti
offerres maſticâda in ſalua hüſidates atta
hét a gigiuis 2 cerebzu purgât. Sz 2 ch in ore
acetu 2 unnerit vini in q colloqntide adipê de
corcrit māſſeste medet. Catozeu 3q odozet 2
opoponacê ac ianſuru. alumê. ſunizuz ac ch ka
q[ui] subtiliant fleſtumaticum humoſê 2 cerebzu
diſſoluunt. 2 oi eovtaris regimie 2 odêq ordi-
ne quo 2 quêadmodum in palſi diximus.
Capitulum, xxviiij. de morbi medela que cò
ponitur ex enervatione 2 spafmo ac euulſôe
que fit ex colica.
M enervationis
q ch spafmo 2 ponit medela atten
dêdu ch spafmo 2 enernatiò 2 ponit
tur ex repletiòe è patièti curâ ad-
hibebis vnâ cæ. 1. q in palisi 2 faciei 2 torſiò-
de 2 c. 1. dictu è euulſum cèmbuz èplis èpliza
ex reb9 2 primètib9 2 caleſacietib9 còpoſit ac
dessiccàtib9 vt emplo cui sulphur admiscueris
anetù piretru. ſinapismirtù ſiccâ in al'hom.
Cù aſt spafm9 ex ſccitate è cù ſpeculare: et ch
eneruatio fortiò è spafmo caleſacietib9 2 de
ſiccàtib9 vtere: 2 qdâ admisce molliètia ch for-
ti fricatiòe. Qd ch spafm9 fortiò imineat 2 vio
lênòz teneràtia 2 emoliètia adhibe còdam ch
adûgas caleſacietia 2 desiccàtia cù leni frica-
tiòe. Cù yo mêbuz ſunt in dinersi enervatio
2 spafm9 in mêbzo vtere enervato fricatiòe ca
lida 2 costi illinies olio in q buraco modicuz
2 chale diſſolueris 2 marinâ ſup mêbza aqua
ſtillabis in qua aneti modicum bullieris 2 ſâ
ſuci ac artemiſe 2 lauri folia ac ſemequesti ch
miliaq. Qd ch tempus eſſas fuerit in sulphu-
reis paſſiòes h[as] patientes lau a balneis mê-
brac[us] baculo percute leui. Dembrus vero que
ſpaſmum patiuntur emplaſtra adhibe emol-
lientia 2 emplaſtrum quod fit ex ſemis lin-
ſpuma 2 ſenugreci ac anatis adipe 2 galline
cruris bonis medulla 2 cera ſimilibusq emol-
lientibus emplaſtris que in apostematijs du-
rozum cura reſulimus. C euulſionem vero
emplaſtriza reſtringentibus 2 desiccantibus
emplaſtris 2 ad ſuum reduc diſgregationem
locum reductamq cum falcijs stringe quem
admoduz 2 qui oſſa medentur fracta ad con-
ſolidandum faciunt hec ch non p[ro]derit ignè
adhibe cum ſubtili canterio quemadmodum
in chyzurgie partibus dicemus. C enervatio
autè 2 euulſo que poſt colicâ statim 2 ab ipa
ſiunt quêadmodum paulus multis ſuis con-
tigisse t[rib]ibus dicit difficile curantur. p[ro]ſunt
aſt illis olea téperata 2 medicamina quevo-
cantur acuma que. ch. cum greca ſiunt nuce et
gùma belati: p[ro]ſunt etià nonullis eonq 2 for-
tât 2 p[ar] refrigeràtytilitate magna. Utdi hoc

Menervationis

q cù spafmo 2 ponit medela atten
dêdu ch spafmo 2 enernatiò 2 ponit
tur ex repletiòe è patièti curâ ad-
hibebis vnâ cæ. 1. q in palisi 2 faciei 2 torſiò-
de 2 c. 1. dictu è euulſum cèmbuz èplis èpliza
ex reb9 2 primètib9 2 caleſacietib9 còpoſit ac
dessiccàtib9 vt emplo cui sulphur admiscueris
anetù piretru. ſinapismirtù ſiccâ in al'hom.
Cù aſt spafm9 ex ſccitate è cù ſpeculare: et ch
eneruatio fortiò è spafmo caleſacietib9 2 de
ſiccàtib9 vtere: 2 qdâ admisce molliètia ch for-
ti fricatiòe. Qd ch spafm9 fortiò imineat 2 vio
lênòz teneràtia 2 emoliètia adhibe còdam ch
adûgas caleſacietia 2 desiccàtia cù leni frica-
tiòe. Cù yo mêbuz ſunt in dinersi enervatio
2 spafm9 in mêbzo vtere enervato fricatiòe ca
lida 2 costi illinies olio in q buraco modicuz
2 chale diſſolueris 2 marinâ ſup mêbza aqua
ſtillabis in qua aneti modicum bullieris 2 ſâ
ſuci ac artemiſe 2 lauri folia ac ſemequesti ch
miliaq. Qd ch tempus eſſas fuerit in sulphu-
reis paſſiòes h[as] patientes lau a balneis mê-
brac[us] baculo percute leui. Dembrus vero que
ſpaſmum patiuntur emplaſtra adhibe emol-
lientia 2 emplaſtrum quod fit ex ſemis lin-
ſpuma 2 ſenugreci ac anatis adipe 2 galline
cruris bonis medulla 2 cera ſimilibusq emol-
lientibus emplaſtris que in apostematijs du-
rozum cura reſulimus. C euulſionem vero
emplaſtriza reſtringentibus 2 desiccantibus
emplaſtris 2 ad ſuum reduc diſgregationem
locum reductamq cum falcijs stringe quem
admoduz 2 qui oſſa medentur fracta ad con-
ſolidandum faciunt hec ch non p[ro]derit ignè
adhibe cum ſubtili canterio quemadmodum
in chyzurgie partibus dicemus. C enervatio
autè 2 euulſo que poſt colicâ statim 2 ab ipa
ſiunt quêadmodum paulus multis ſuis con-
tigisse t[rib]ibus dicit difficile curantur. p[ro]ſunt
aſt illis olea téperata 2 medicamina quevo-
cantur acuma que. ch. cum greca ſiunt nuce et
gùma belati: p[ro]ſunt etià nonullis eonq 2 for-
tât 2 p[ar] refrigeràtytilitate magna. Utdi hoc

B 4

Ziber

id est ipse bis aut ter in hominib: eratque eorum
vina semp tincta: nec ausus est medicorum quia spisā
illis adhibere curā cu fridis et cōtinue medica
mia dabat ca: mebrius cu costino lungebāt
oleo. vnde et accidētia orta sunt illis acuta et p-
dētia. videt at mihi hos curari opotere cum
aneti olei ptibv²⁰ duab:²¹ olei viola pte. i. mix-
tis. his mebrii liniaک ipsos bibāt aquā senicu
li coctā et despumatā singulis diebº. 3. x. in q-
caffie st. viij. 3. ſint cofricate et amīgdalaru3 dul
cium olei ſuperinſtilletur: ſto illis cibus pul
li in ſtrabaso.

T Capl. xxix. de dormitatione mede.

In dormitatione

qum mă et cā que ipsa3 facit ea est
que 2 paralisim nifi q in dormi
tatiodc paucă e mă 2 paſſio debi-
li. to in ei medela eadè ſut me

dicamina q in palifi ſed in virtute et quātitate demilla. Intuere itacb 2 ſi huo: crudus e in pa tientè radicis vtere aq facili paucis diebº doc nec maturatione appeat. tucb c ßtamaiconis euacua pili. 2 ſi ſuffecerit hec bn. Sin fetidas offer pili. 2 ſup mebrii poſt euacuatione decoctiōis inſtilla aquā in q qdā ſint calefaciētū 2 diffoluētūi vt ante erpoſuumus. vnge q3 heiri oleo mebrii: aut iefemini: aut bani ſi flibus 2 cataplaſma aloem 2 mirra ch fautnegi aq pa ſtata vel pirerru 2 miutegu trita diligēter 2 cù aceto dilipēata ac ozigani aq: ſlegina q generāt causeat cibos 2 coitu arce. calefaciētibº ſut reſice cibis: q in nimy no ſint caloris vt ciceris aq cù oleo loto cimino 2 aneto. Gallinaz carni bus. frāquillinis. cubegis 2 ſimilibº. balneum poſt maturatione ingrediaک 2 purgationem. Opz aſt cí dormitatio acciderit eiº no negli gere curā 2 eorſi quibus ſanak ne forſte in eneruatiōnè tranſeat 2 difficile ſanetur.

Capl. xxx. de Spafmi q ex repletione fit me.

Pasumum

in prima nifi
libri pte: aut
ex repletione et huiditate: aut ex
euacuatione et ſccitate fieri dirix-
mus 2 ei q ex repletiōe cura fas-
cilis 2 cita ſanatio. eiº at q ex ena
cuatiorè difficilis valde nifi forſte paties puer
est 2 circa. viij. anor 2 finia. huiº ſanatio facili
occurrit: iz q hæc trastijt etatè difficulte ſanak. In
tuendit itacb 2 ſi paſſio ex repletiōe ſit ei q vn
cipijs clisteri vt iepias 2 cibu da ſubtiliātè ac
tyriace magne obolos. ij. yfs. 3. j. cù aq 1 q ane
tu bullier 2 ciminu. Dehic ad phialè quertere
2 ſi mime victa è aquā porrigè radicu quâ in
palib tractatu aſſignauim 2 ch hyereſcare aut
olei quaq lenegi paxt aut olei colſi. Dein eſta
maicois offer pillul. q fiut cu turbit 2 hebelni-
li. aloe. 2 collo qntide adipe ac diagridio. poſt

cuatiōe difficilis valde nifi forſte paties puer
est 2 circa. viij. anor 2 finia. huiº ſanatio facili
occurrit: iz q hæc trastijt etatè difficulte ſanak. In
tuendit itacb 2 ſi paſſio ex repletiōe ſit ei q vn
cipijs clisteri vt iepias 2 cibu da ſubtiliātè ac
tyriace magne obolos. ij. yfs. 3. j. cù aq 1 q ane
tu bullier 2 ciminu. Dehic ad phialè quertere
2 ſi mime victa è aquā porrigè radicu quâ in
palib tractatu aſſignauim 2 ch hyereſcare aut
olei quaq lenegi paxt aut olei colſi. Dein eſta
maicois offer pillul. q fiut cu turbit 2 hebelni-
li. aloe. 2 collo qntide adipe ac diagridio. poſt

Quintus

q fetidas. Necno spafmi patièt miſa 2 fles
ri eſuationè nec eã quâ nece è e cari ſtitates
ſemel inanire. ſz plbº viabº 2 paulati. Wop
nag mebri qo spafmo moſtetak diſolutiones
adinuat ſuphuitatis 2 eſiationè q in mébio ſi.
Si igi eſuation ſupabüdet 70 debilitat. Con
poze purgato patiètis gargari ſm què i pali
ſi 2 lequua dirix 2 adhibe caput catapla 2 tos
cataplate calefacièt in qua decoſeris aq baz
bunegu. ſhü. bereniaſetu. maiotanam cirrin
folia. nemanu. 2 w edri qo spafmati est oleo
illinias pigan aut cosſi: aut cucumeris agre
ſtis. 2 basamino. ie ſemino in q caſtoresi comi
nuers 2 euforbiu in 2 cha ſedeat aq in q hera
bas decoſeris calefaciètes 2 diſoluètes me-
bri 2 oleo mebri 2 inügat nardio in q cominu
tu ſi t caſtoresi tritú diligèter 2 euforbiu ac pi-
retru: qm hec valide ſunt huic vtilitatis. Con
pus cu buraco ac pipe 2 mintego frica melle
mixtis. 2 aq in q pigan. ſhü armentici abus
tans 2 ſtia decoſeris. laua corpº in balneo: cu
pano frica alpo forſtiter 2 ab hoc no deſules
regimie donec meliōatioς appeant ſigna.
Qo si no pderit hoc medicamè: hyerà. 5. p
pina theodouco 2 mitridatu deiceps 2 tyia-
cam faruc. Electuarij aſignatio ad hec vnt.
Sume ianſiri. piretri. cutuſos. v. 3. helvithi.
erag. euforbiu. 3. armontaci. 3. Decamina
tere ſicca diligèter 2 gümas i ruthe aq diſol
ue 2 cù melle diſtepa diſpumato einſo poſio
5. 3. illi. ppina cu vio i magnio ſkatici morbis
2 ſi helvithi 2 pipis cutuſos 5. 3. illi cu vio
pinaueris 2 gelationè hæc ſedat. Ait at. 5. Ca
ſtoresum spafmo pdeſt repletiōis ſi bibat aut
corpº eo liniaک 2 è hoc multis vtili medicam
nibº qm nervos 2 poſtat 2 corpº calefaci radix
q3 ſuſani ad eadè vtik è munie inſtillatio na-
ribº 2 nanciſi olz. oia hec ex repletiōe spafmo
pſut. Et 2 o3 caλon. yſus medicaminu 2 diligè
tia fieri 2 cantela ne forſte illic ſie ſebiz aut ma
nifeſº calor: aut ths eſtas 2 alia h) i obſuada.

Aram

ex inanitiōe ſit spafmº. 2
ſicilis è ſanationi 2 vir aut
nunqis ſanak marie ſi ſebiz cōtetur.
Ait aſt pbº. 9. q ex ſccitate è spafa-
mus curā no ſuſcipit nec ſanak. Opz tam re-
gimen in hunc eſſe hlectans 2 ſi ſebris comis
tatur aquā. ppina ordei in qua iuſubas 2 ſe
beste decoſeris. 2 ſo ordei aquā cum cucurbi
te aqua coſeris perſecte pdeſt. Citonios ſe
minis ſpumā ppina 2 feminis pſilij cum mo-
dico amigdalaz dulcifi oleo 2 femis cucurbi
te oleo liguās eiº cu his eſidē ablue ſpumis
cu amigdalino dulci oleo 2 aq ſnato. ppina
optimoz cuz cucurbite femis oleo 2 amigda
lino cucurbite bibat aquā cu zaccara tabarze
di 2 amigdalaru oleo. Maribº eius cucurbi

["Practice", "semis olei infestæ et violacei ac ninfar et filia. Et si nulla est febris lac ppina afine et capiæ, cui emulsit et sup ea q spafino molestant mébria lac emlge mulieris et afine et maxie caput: isti q[ui] caput semis p[il]lij lahabo illine et viola rú oleo et caput cui cathemie. 3. empliza. 3. vio-laceo oleo ac ordrei farina et siccis viol tritzi ligenter et subtiliter cribratis ac cu semis p[il]lij spuma distéperatis. Sup cop¹ etius aqua quæ fun de suauë in q viola lactucæ ordeli excoriatu et tisus c[or]eris. 4. si fieri poti pila illi sedere fac in q sit olei viola, tepidus et lac nouiter emul sum in diei principio et fine: 3. data p[il] p[il]tisana aut alij polëta, aut spumas dabis dictas cuj amigdalæ oleo dulci et semis cucurbite oleo hoc etem plurimù prodest. Corpus et oleo il line violaceo aut semis cucurbite, aut ninfar aut amigdalino dulci cui lacte pcuffo mulieris cui filia est aut afine, aut his p[an]i ifunde et c[ap]iti appone: 5. si mébrü mollit aut melioratòis apparè signa huic infite regimini: fin clustre adhíbe humectáis quo ifunt pedes et capita agno, ordenz tunfuz, sebesti, viola s[icca], ca-themia, mellilotu. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1. 1.

Liber

nuche diximus medel. is nuc de morbis q mem
bis kiſt ſenſus tractabimus et paſſionu oculo
rum cum dei auxilio medel. incipiemus.

T Capl'm. xxxiiij. de obtalmie medela.

Ille Antecedetibus
prima nſi pte libri iis diximus obtal-
miſa aſa e e calidu qo cōſolidaſt acci
dit oculi tunice. Ideoq in ei9 cura ea nobis te
nêda e via q in aſatis curatiōe calidi. euacua
tio. ſ. corpiſ p ſlobotomis et ſolues cataritici re
pumetiis medicaminu vſus et diffoluètis. S3
ſ ſ qm celers 2 plent e oculus ſenſus medica-
minib9 nô opoteret validis. 13 nec p[uma appo
nere ſemel. qm ſi kiſt nocet et oculus amplius
egrotat nec p[unt. Que c[ui ita ſit ituendum ſi
obtalmia pme e speciei. q. ſ. ex cauſis ſit facili-
bus 2 maſſeſis vt caloſe ſolis. puluere ſumo.
Puma ei9 ſanatio c[ap]s est eiufmodi repulſa et
refrigeratiu ac 2 fontatiu vn oculi. vt e[pi]l vſu
pâni aq rosata inſuſi c[ui] modico caphoqe: aut
c[ui] ſridis colliriet ex tucie factis carmanice te-
nuis 2 pure. 3. v. hec terat diligeſter et ſupinycia
tur caphoqe trite grana. iij. S3. et 2 aliaſo vta-
ris q[uo] beruma vocat ipſo p[der]it die. Et ſi ocul
lum c[ui] hezaso 2 sandalo cataplasmaueris al
bo c[ui] coriandro. et ſimilibus prodeſt.

De ſecuſe speciei

obtalmie
medela.

Sce ſp[ei] obtalmia q[ui] ex maſſeſis ſit cauſis q[ui] bus p[uma] cura[que] et q[ete] ac ocio. Q[ue] p[ro] ab in teriorib9 et p[ancu]h[us] tumoſe[que] ac ruboſe[que] dolore[que] q[ui] ſed n[ò] Grauē. cura ei9 corpiſ est euacuatio p[er] cephalice ſlobotomis ſi q[ui] d[omi]tus etas tem- p[u]ſo[que] adiuuerit et alia. Et ſi patiēs p[uer] e[ſi] ſitiā appone. 2 c[ui] ſi n[à] ſicca e[ſt] emolli c[ui] miroſ aq[ui] tamarindi 2 zaccara ſlibuſo[que]. Cibis reſice re- frigeratiib9 c[ui] cucumeris medulla et citroli. alſi to ordei c[ui] zaccara reſrigerat. requi[que]q[ui] impa et ocili. hec vt feceris medicamibus vtere in q[ui] bus reſp[ito] modica e[re] repulſio. d[ui]9 medica- mina addes mitigatia. vt aliaſu. in quo e[ſa]c- quia. ceruſa g[uma] arabica. diſſeperat c[ui] oui albumite. et aliaſuſ albu q[ui] ſine optio ſit. Et ſi adhuc dolor n[ò] mitigat. vtere pariter medica minib9 i d[ui]9 pa[pe] e[ſ] diffolutiōis c[ui] mitigatīo[que] ſedatione. vt inſtillò q[ui] ſit de anzeroto 2 ordeo ercoriato ac citonio[]p. granis. Aſſignatio ei9. ſarcolocol[ez. iiiij. ordei ercoriati 2 tuſi ſna. rr. citonio[]p. grana tori[que]. p[u]ſe in vas vitrei aut argěteu[que] et ſup igně p[ona]t leuè. d[ec]bullat 2 liſcat: deh[ic] refrigerat[ui] oculo inſtille[]t ſepi9 q[ui] eod[è] mitigabi[que] dolo[que] die: aut cratio. hoc c[ui]ſus fueris regimie et aſa fuerit diffolutu[que]. rubo[ſo]q[ui] dolo[que] receſſerit collirio illu[que] collia ru beo et balneo patient[è] i[ducas. Q[ui] ſi adhuc ſa g[uis] ſunt reliquie et rubo[ſis] e n[ò] diffolnun[que]. ocio puluer[è] pulueriza crocei p[ui] et collio il

Quintus

lum rubeo molrigo colliri ac tepida lana aq
q[ui] passionem oino hec expellent.

De ſtertie speciei

obtalmie me
dela. Tertia
ſp[es] obtalmie reliq[us] difficiol[us] eſt. 2 magis ru
bea dolori[que] maior[is] ac a[pati]s. op[3] ita[3] pa-
tient[è] p[mo] oiu[que] cephalica minuere 2 multu
educere ſanguin[è]c[do]q[ui] appoſere. 2 tertio iu[que]
ta q[ui] d[omi]tus fert. 2 etas adiuuat ac copio[tem].
p[u]ſo[que] et alia h[ui]s. Et ſi egrotas p[uer] e[ſi] ſitia
vtere. I[statim]o[que] granator[us] aqua p[ropina]. 2 ſiro
p[ui] violaceum. 2 iu[leb] ac tamarindi aqua cum
modico ſemine portulace: 2 feminis p[il]li[que]
habo. 2 c[iba] me[zauro] cum l[ě]ticula facto. 2 he
ſer[è] aq ac granator[us] maſſo qu[o]ſis c[ucurbitis]
ac ſpinach[ui]s. ſimilibuſo[que]. modicis vtere me-
dicaminib9 que acum[è] ſede[que] calo[re] molliat.
2 clarificet. vt albumen oni tenue de illi inſtilla.
collirib[us] albu inſuſu[que] albumiteoui illi inſtilla
tenui. marimeo[que] ſi p[er]ſas eſtas fuerit calo[que] q[ui]
ac acum[è] rubo[re] ſuperant. Q[ui] ſi tempus hiems
eſt multueris lac ipsis cui ſilia eſt collitib[us] albu
lique fac in lacte 2 inſtilla. Q[ui] ſi nimiti[que] illici eſt
acum[è] c[ui] lacte citonio[]p. ſemis p[um]a imiſce.
ſingulis hec facies horis. aut ter. 2 oculi c[ui]
p[il]li[que] ſemie cataplasma p[en]ſo in intibe aq et
queſiare. portulace ac ſempuine. aqua q[ui] ap-
pone rosar[ui] c[ui] modico mixta aceto. Ora hec
vt oculus c[ô]ſoſteſ facias 2 que ad illum venit
materiei repellat ardo[re]: hec v[is]q[ui] di[è] fac ter-
ti[ui]. Quo p[ost] ſlobotomis[que] facto patièſte miro-
bol. solue decoctiōe. aut e[or]a q[ui] in q[ui] tamarino
d[ui] et caſſa k[ist] solueris. iuxta q[ui] op[9]e: aut c[ui]
icdebi[que] aq et zacc[è]. aut ſiropo rosato. C[ui] cos
pus euacuaueris 2 purgaueris et oculu[que] ſuere
videbis 2 glutinari. metquahih[ui]a inſi[ce] et colli
ruti inſtilla albu ſine opio liquefacium in oni
albumine et p[uelle] lacte: 2 c[ui] faſcia stringe[er]
q[ui] hoc aut quinqui[ues] facies man[ee] vespereq[ui].
Quotieſch[ui] aſt illud ſeparatur ſtringe et pas-
tere donec quo ſepara diffolnau[que] ſic colliriu[que]
inſtilla albu modicib[us] expecta 2 iteri ſepara.
Et c[ui] ei9 exſtensione c[ō]pleueris et l[ippi]tudin[ez]
ab eo purgaueris c[ui] ſtibio b[ab]ace inuoluto et
leuiter ag[es] palpeb[ri]a ſolles c[ui] leuini poteris
operare c[ui] diligetis ſit oculus m[è]d[ex] ſenſus et
quinuis ledatur c[ui]. Et ſi multe lachryme ſunt
et acute. quem imittis puluis eſt ſar cocolle c[ò]
ponatur partibus duabus. amili parte vna.
T Cataplasma etiam oculum et emplaſtriza
his que reprimi[que]t et diffoluti[que]t. vt hezasi. aloes
acacia. memithe. aliaſum c[ui] ſemperuine aq
difſeperatum. aut intibe. aut arſunegi. aut ar-
nogloſſe. vel portulace et p[il]li[que] ſemie ſlibuſo[
que]. T Caueas aſt hi[que] vt medicamib[us] an-
te euacuationem corporis. quoniam patientis
Grauē nutrirent dolorem. Oculo[que] n[ò]s tunti
ce hülditatibus que ad eas ſluunt dilendum

Practice

Malý

222

Par íntimt er numia distěſtöe tunicat flat ac ame
nè corztoſo. Cſi áit dolo: roboſaſt et his
nô qêſcit regimis ptibº. colliſi adhibe albù in
quo è opiti et ſenugreci duo ſna ſinul ifunde
et aſſ in à melliloti decoreris ac helbà. cata-
plaſq. hoc ſplo. Affis natio eius. Rose ſicce. 3.
uij. aq. litelmelech. duas. zafrani. 1. tere oia di
ligèter et subtili criba pano et qffare aq. vidz
distêpa et ſpiza cù pane vue aq. ifuſo ac trito
Et ſi adhuc roboſa dolo: nec mitigat. ſpitz-
za contic papaueris duas ptes radicis man-
dragoze. 5. ptè. aq. tere diligèter et qffare aq. di
ſtêpabis ac oui vitello. Et ſi doloris cà acute
ſuprè? mæne a capite fròtè cù p[]dictis ſpiza aut
o[]dei alſko cù portulac edistepato aq. aut ſem
peruine. aut p[]lātagis aut citonior? aut cù p[]ſi
liij. ſemie ſpiza ſolatri aq. ifuſo aut aliij aq[]ruz
q[]s diximº q[] refrigerat et repumiſt q[] fròs q[]toz
tef: m[]ã ad o[]cl[]pibeaſt fluere atq[] ad ſupio
ra repellat: nec ab h[]q[]uſtites regimie vòecq[]de
ſcat dolo: q[]t mutisio pulueres adhibe albos
et colia alba iurta q[]b diximº. C[]Sedato dolo
re et diſſoluto apate iminuto. puluerê adhibe
croceſi puſi et colliſi rubeſ molleg[]a balneo
patièt: iud: oculiſq[]s aq. in à camòliſ. et melli
loſ. decoreris catapla: et ſi in eo macula appa
ruerit groſſa nec diſſoluſt puluerê adhibe cro
ceſi magnu et colliſi rubeſ acutis et frequenter
balneo patièt: iudcas et auilij refice carnib[]e et
ad edo[]p trâſſer carnes et agno[]p. Cenà ipera
dimittere et sóno vii post cibù. purgato diligè
ter oculo et apate oio diſſoluto oculi colli ra
madio et palpeb[]ras frica c[]i col[]lio rubeo acu
to q[]b vocat atarchamatico. Et ſi palpeb[]le le
uiat[]ur b[]n ſin colliſi adhibe viride: q[]m palpe
brap[]z diſſoluit groſſit[]c: leniat atq[] ad nàles
refert habitudinè. Collirij assignatio. albi vii
lis ceruse gùme arabice. cuinſo[]ptè. q[]thre he
3[]a3e. op[]ij cuinſo[]p. 5. ptè. tere omnia diligèter
et diſtempera cum melliloti aq[]g colli. Put
neris assignatio erpti farco collà c[]i afne la-
c[]te et mulieris cui filia è distêpa et ſup tarfevn
ſulas p[]o: ac t[]epati leniſq[]s ignis camio imi-
t[]e die vno: ſed ne 2burant caue. Ex hoc ſume
ptè vnà et amili q[]drâtè. tere oia diligèter et ſup
oculi pulueriza obtalmic[]is ac vicer ofu. Col-
lirij rubet leuſis assignatio. ſadenegi loti. 3. vij.
eris vii. iij. besedi. margaritap[]q[]herbe. affe
rèſi. cuinſo[]p. 4. gùme arabice. dragaganti. cu
inſo[]p. v. ſanguinis dracóis. 3. zafrani. cuinſo[]p. 5.
3. tere oia diligenter et diſtempera cum aqua
ac collirio facto vtere.

C[]Capi. xxxv. de tumoris oculi medela.

Amoris
ſtationis oculi
vt dictu è diuer
ſtates ſit tres. Et p[]me cura p[]mo
ſebo ac tertio die c[]i collirio è albo
ſine opio et p[]luerê albo ac aloes cataplate.

aſlapho memithe. et melliloti. dehe ad p[]luers
trâſſer croceſi puſi cum collirio rubeo lini die
bus aliquot et oculum cum heſaza. a t[]oe ca-
taplasma: poſt hec cum puluere croeco ma-
sno pulueriza et aq[]ua ablue i quo mellilot.
coreris ac camomilla. majoran[]a et bereniasc
tum et ſic balneo inducas. Caucaas aut[]e paſ-
ſonè h[]ac habenti a cibis v[]etostatè e flegma
g[]nantibus et vinum pa[]mixtum ppina. Se-
cunde aut[]i ſp[]eì cura euacuatio est corporis a
p[]nicio cum lapanti catartico vt turbit et hye
reficare et gargarismo cum squingibin et aq[]ua
calida ac vuarbi roba et caſſi. ſi. rotu[]k. c[]i aqua
in qua ſemè bullieris ſeniculi. inre eſpidaba-
ſi ilti paſce c[]i pulk[]. fr[]a quillinio[]ſis et puluereſ
ſupimmitte croceum puum c[]i collirio rubeo
leni et cum aloe et heſaza cataplasma ac zaſra
no et aſſiaſo memithe et melliloti c[]i decoctio-
nis camomille. melliloti et faturete aq[]bne et
ſic ad croceſi trâſſer puluerê magni c[]i colli-
rio rubeo acuto et ſlikbus. C[]Tertie aut[]e ſp[]eì
cura inflationis difficiſt or est cum qua rubi
so quedâ eſt: ſed ſine dolozc cum c[]o[]p[]ris eu-
cuatione incipienda est cum decoctioè et ur
cit bit roboſata et hyerecare. et in oculo rubo-
est collirii adhibe albù c[]u5 puluere albo: de
hinc ad puluerê trâſſerres croceſi puſi et colli
rium rubeſ acutis. Collirii quoq[] diſharicon
hac in[]pte vile est valde. tunc aq[]u[]b oculi laua
in qua babnensu. fatureis. melliloti maiors
namq[] coreris. et ozobi farina emplaſtriza ac
o[]dei et alloe camomilla et melluloſo diligèter
tritis et c[]i rafan[]tis aq[]ua diſſeperatis t[]ic pa
tientè balneo indu. et aq[]u[]s ſeper ip[]ſum ſun-
de in qua camomilla. melliloti. fatureis. ſan
ſuciſq[]s decoreris. L[]ſic et in quarta facies tu
moris ſp[]e. et iurta quod patientis ac p[]affiōs
videris virtutem et debilitat[]e diſpones rep[]u-
mefq[]s ip[]m egrotantè ab oibus flegma g[]nan
tibus et groſſis cibis ſubtilia porrigés: vt tan-
ſo[]p carnè pullo[]p fr[]a quillinor[]q affam ac pa-
tellat[]a c[]i eſpidabago et ſirabago.

C[]Capi. xxxvi. de duritiet mede. que consoli-
danti accidit.

Aritiet
medela Æ i. p[]solidâ
it ſit et cura p[]ſebo
tomâ è et coctioſis pot[]i et q[]epithi
mu è microb. lebuk. et id[]u è hyera
agaricis: albo vt[]êd[]i puluere et
col[]io albo c[]i p[]uelle lacte. Dehe ad puluere
traſeſid[]i croceſi puſi et col[]io rubeo lini et aq[
]foue ca[]l[]a ſuani ac o[]lo catap[]lata applica diſ-
ſoluètia in q[]b[]emollitio ſt ordei faria. memi
the. aſſaſum et melliloti. aqua[]q[] solatri et oui
vitell[]i pcuſſa c[]i oleo viola[]p. ant anatis ad-
pe liq[]fa[]cto. Sup caput viola[]p funde olei et
balneu itret et ſup ip[]m aq[]tillek in qua ſenus
g[]re co[]reis. melliloti. niſiſar et violam.

Ziber

Capi. xxxvij. de pruriginis oculi mede.

Kuriginem oculier
hüori =
bus fieri suu salſis dixim¹⁰qz i
ei¹ cura laſäti ytêdu est medica
mie. vt decoctiöe q cum turbit 2
hyereſicare ac agarico robozä
ta ſt 2 pitt. aloes ac vue paffe Sargarſiſmus

ta ſt 2 pitt. aloes ac vue paffe Sargarſiſmus adhibe cuſiŋqsinib in hyereſicare qoſ cerebiu ac purget hüſiditate. poſt hoc colliio oculi ru beo leui collia. 2 puluerê adhibe croceu puſ ac ſic ad rubeu trâſſer acutu 2 puluerê croceu magnu. collia adhibe acuta q lachrymasedu cuſ q hüſiditas inaniaſt. vt baſſicois 2 hazazù 2 hoc adhibe colliu. Assignatio ei¹. ſume pipe ris nigrì 2 longi. nuſaderi cuinſqz 3. zaſrani. obolos. ij. hezazì. 3. vi. arſunegi. in al' nardi. iiij. caphore. obolu. ſere oia diligêter. 2 cu op¹ fuerit collia 2 oculi cu camomilla catapla 2 melliloto ac modico ſale balnenz affueſcat 2 ſit illi cibus tempatus vt edon carnes 2 agno rum panis mundus ex fructibus ſic⁹ yua zebi bum tarſum 2 his ſimilia.

Capi. xxxvij. de ſibile mede.

In ſibila curanda a cefaz
lice flebotomo
icipſedum e. 2 corpis purgatione
cum epithi decoctiöe 2 agarici. et
pitt. hiere affueſcat pattens aloes
pitt. nocte 2 aloesda iſuſöez 2 cab¹ laudabili
paſſe chimon vt gallinap carnib¹ 2 cubegon
edoz 2 annaliu agonp aut capiap. 2 ſi alio
coittat calor mezaup dabis eu epidabago 2
ſpinachis. purgato corpe nariu vtere istilla
tioe q huic pdeſt paſſiövt hec. Assignatio ei¹
ſume aloes. mirre 2 zaſraí. conditi. ſitaregi eq
les ptes. 2 diligêter tritas cu ſafuci aq diſtem
pera. 2 pitt. in modu pipis puerogz istillabis
narib¹ taſch duo ſna. viro 2 mulieri q. ſi. 5. obo
liu cu violap oleo. Et ſi cu ſibila ardoz e 2 do-
loz collio. colliabis nigro pſecto qo ſibile p-
deſt. Assignatio ei¹ ceruse. 3. v. caqe. iii. spice.
3. 2. 5. zaſraí obolos. iiiij. trita diligêter oia cuz
aq diſtêpa 2 collio factovtere. poſt hoc collia
bis cu ardoz fuerit mitigat⁹ cu collio rubeo le
ui 2 puluere croceo puo. Et oio ſedato ardo
re colliu adhibe atharcamatico. 2 puluerem
croceu magnu. dehic colliu croceu 2 hide. et
hazizù. baſſi. 2 ruſemanic. 2 ablutione q ch
aſt 2 ſnat. Assignatio ei¹. ſue ſnati mu-
zi aq ptê mellis qdratè diſpumati 2 optie mi-
ſce. atqz ad ſolè. ex. pôe dieb¹. 2 in vale conde
ereo. ac vtere. Qo ſi gillioz fiat ſibila 2 vene re
pleantur q in oculo ſut. patiète a frôt vêa mi
nue 2 duab¹ veis q 1 duob¹ ſut oculi ſaugul. co
pus ei¹ his q dixim¹ vicib¹ purga plib¹: 2 oia
adhibe villia collia morbo huic vt dictu e. Ca
neat cibon repletiöez 2 pot¹ vinuqz 3 cibos co

Quintus

leræ ghantes nigræ. puluerê ſugiat 2 ſumum
clamoreq 2 vbor copiæ 2 acclinatione viſus
in actione alioq. qm oës he cæe venas replét fa
ciei 2 oculon. Et cu oia q dixim¹ feceris 2 non
pſunt nec diffoluſt poſt corpiſ purgationem
illa tollere aggredere. Qo quæadmodiu fiat
q quo ferru oculo ſit adhibendu. 2 chyrurgis
exponemus.

Capi. xxxix. de ſanguinis oculi in extremia
te tarſe medel.

Anguis

aſt in ſolidâ
ti ſit ex ſagur-

nis in venis, multitudie 2 aliqun
ex extrêitate e. hui¹ cura e ſagui
nè oculo istillare viaſini 2 ſefe-
nini. 2 pullozú colúbax q ex plus
marù radicib¹ ex pmiſt. Et ſi cu eo aliqùd terre
míſceas arméice aut cimolee, aut terre rubee
2 cimini maſticati 2 oclo ipmaſt. pdeſt. ſicq
2 ou albumè. Qui aſt ex ſanguis fit mult-
tudine curaſ cu zermobo rubeo 2 terra arme
nica 2 collio dinartico. Qo ſi extrêitas ſouti-
2 volo: Grauſ stati patièt e ſobotoma 2 ocu
lo vt dixim¹ pullozú istilla ſanguinè 2 viaſini
2 colúbe. 2 ſi abide mitiſat bn. ſin cimini vre
re aq maſticati 2 ſepi⁴ oculo istilla. qm mitiga
bit. Aut ſume thuris paſz. 2 tuc cu puelle la-
cte diſtêpa. atq oculo istilla. ſoueq ipz aq in
qua ſatureis coperis 2 isopu. 2 ch falcia trin-
ſe. Qo ſi resyt apà fiat in oculo eouq pſert
2 obtalmia ſit pp mæi kuxù. colio vtere al-
bo 2 ou albumine. dehinc istillatiòes adhi-
be 2 alia q in obtalmie cura diximus.

Capi. xli. de ſvngule medel.

Aguilarum cura

corpis fit purgatione ch floboto
mo 2 soluci catartico ciborum
cautela groſſon 2 carniu multarù
ac dactilon 2 dulciuſ. cibi q têpantia 2 oculi
coliatiöe cu colio qfari 2 colio hidi 2 baſſi
co alijcq hmoi eoziq frêqntatiöe multa niſi
forte oculo ſebriſ acciderit poſt hmoi vſu.
Ex tigaſ aſt cu colio nigro magno qo exponu
mus 1 cura ſibile. Qo ſvngula no minuit nec
deficit. imo yo augeri videris itin vt oculi in
cepit ſozamè apire tunc equi erit eà tollere
exſirpare quæadmodum alias diximus.
Capi. xlii. de vice oculi medela.

Exquitur

oli vlcez cura.

Dixim¹ at vlce
rù, curi¹ 2 medela: qm vlc¹ oë eset
medicamievalde 6ſicati 2 hüdi
tas i eo 2 gregata 6ſicce¹ 2 ſoſdes
expurgeſ ch hüſidita² ſoſdes carnis. phibeš
pductione in vlcere 2 cicatrizationè. Que ch
ita ſint oz in oculi vlcerib¹ einſmodivi medi
camib¹ poſt corpiſ purgatione 2 enacuationè

Practice

Maly 223

quo 2 mārīs intuīrnat fiat securitas i vircere. Sz
qīm medīrii hoc nimī ſensus i pūgetib9 ledit
medicinis necesse nobis ſe medicamia in ei9 ad
hibere medela q desiccet et elimet ſine püctu-
ra ąlia ſunt meteyra et acalimia. ſuma. ſihu. ſa
denesī, ou cortices i filia. Et qin vlč qo in
oculo fit ſepi9 cu ate est calido cu obtalmia
ſ. cu his op9 est medicamibus alia adhibere q
ardoic mitiget i viſus clare faciāt. vt oui al-
bumē. lac. amilīn in al'lebēbaci i filia q dolo-
tē mittiget vt dormitationē faciētia. Ḣle ě opiu
i mădragore radicis cortices. Ideo ergo op3
primi invlceris oculi. medela cephalică mine
re: 2 iuxta qo in ei9 corpe multitudinē i pauci
tatē aliauertis extrahere i ſcom q hūtus pati
tur. etas. tēpuls9. Tunc oculo colliri inſtitilla al
bī ſine opio cu mulieris lacte cu filia ě cu col
lirii ex desiccātibus i refrigerātib9 ſine pun-
ctione cópoſtus ſit: lacāt refrigeret leniat et eli
met. Et ſi vlcus in ſupſicie ſuerit cornee ant
in prima tunica pulueri euluo albo cópo
ſito ex sarcocolla códito cu afine lactis pte. i.
macrelei in al'amil. 5. pte dœc maturet. Tunc
colliria oculi cu rolato collirio i acerano. pa
tiethēs me2 auro reſice cucurbita2 i ſpinachie
ac lēticule i maſſi: gnatis i ſilibus. granator2
illi aquās i ſquingsibi ppina ac portulace ſemē
viola olfaciat recentē i nīnifar. landalb. aqua
rosatā. caphor2 a tab ira ſmoueak: qetē ipera i
otiu2 i loco eē obſcuro. h9 cu vius ſueri regie
vlcus9 videris desiccatus i oculm robozatū nithil
bis hüdidatīs hmoī ſupeē collirio vtere rubeo
leni i tucia indica i collirio espahanico. Qo ſi
vlctunica coroſt comeā, 2 pina trāſmiſſa ad
alias attigit. oportebit vt dicti ě a flebotomo
incipere, 2 iuxta qo op9 e ſaguinē extrahere, 2
intuere ad oculi cu mā fluit acuta, patētē cum
fructuī decoctiōse solue: 2 mirobo2. cu hyera il
lā cóſoſtās: q2 cereb2 o e mundek corp9. Cis
bis pascē landabilib2 quos an p[.]diximus: 2 iu
leb illi ppina. 2 Inator2 aquās. mu2o2u2 ac he
ſerē lyropī cu ſemis portulace aq. ſed i ptifa-
nā ſi forſis ſit illic calo2. oculo oni albumu in-
ſtilla tenue ac puelle lac. dehic collirii album
cu puelle lacte diſsolutu2 i hoc q2 collirio colli
ria: q2 in pustulāp i vlceru2 principuſ vtile est.
Assignatio ei9. Acalimie argēti aduſte i lote.
eris aduſt. cuinſq. 3. ſi. caquie gūme arabice.
cuinſq. 3. ſi. ceruse. i. tere oia 2 distēpera cum
onu albumie facto2 collirio ch op9 ſuerit vte-
re liſſo2 cu puelle lacte 2 bābacē hoc ibutu2 col
lirio ſuppone. Empliza etiā cu ſele p[.]tili pcuf
ſo in aq rolata 2 viridis q[.]ſare aq. 2 rolato olo
hoc iuxta q acumē videris exhibebis oculi9
līga. 2 pa2 admodum stringe ne forte fiat actu
mē. Qo ſi acumē videris arctationē ligatiōis
auge 2 q ſuppōis duriora exhibe 2 alteri9 ſol
ue horis. ligamētaq. comuta. Et ſi dolo2 gra-

uis est. colliriis cu fenugreci aq solue. q[.]m diſ-
soluit. 2 si nō sedat dolo2 collirio vtere albo qo
cu epithio ſit 2 oculi hezazo cataplasma cum
opio distēperatis cu lactuce aq. cu corticibus
papaveris aut corticibus mădragoe radicis
tritis 2 distēperatis cu cortādri aq 2 alij[.]s hu-
ſuſmodi dormitationē faciētib9. Et ſi dolo2 mi-
tisak nullis dormiātib9 oculi inqeta medi-
cambus q[.]m oclo nocet 2 viſui. Mitigato do-
loze 2 fluxu āputato măei acute q maturāt ap-
pone. vt anzerotu2 mirra2 cu afine lacte 2 ami-
lo ac tabarzedi aq 2 colliriī liquefac albī cu2
fenugreci aq. Wane 2 yespere donec maturet
mā. 2 ſanies exeat. post hoc vtere nardico qo
ex corticib9 ſit ono2. fa denego. ſecco2 aduſto
de ſingulis ptes ſumēs e[.]qles que trita ſubtili
trāſmitte pāno 2 oclo pulueriza 2 aceranu2 et
colliriis albī. Op3 aſt cum vlč plim[.]b e p[.]zo
fundu2 aut ſordidu2 i hüdiu2. nardico vti 2 acſe
rano2 q magis desiccātia ſut: corpuſq[.]a ſup[.]flui
tatibus bis aut ter purgare 2 arctatione cu fa-
ſcijs vti paulo forſtiori. Et ſi hec nō ſufficiut. ſi-
hu adhibe aduſtus ſoli q[.]m manifesta e illi vii-
litas eliminationis 2 desiccatiois hec vteris do-
nec vlcus oino desiccet 2 carne repleak: ocul-
insq[.] cóſoſtek optime 2 ſupſicies adequeſcor2
nee. 2 albī appareat vlceris. ſ. macula. 3a tunc
colliriis adhibe rubeu2 lene 2 puluerē cinereſi
dieb9 aliqt balneo2 patiēt ē ducas. 2 pull[.]re
ſice ac tangis 2 edo2u carnib9 2 agno2. Ocło
valde robo2ato. colliriis adhibe rubeu2 acutu2
2 viride. puluerē albī iurta qo exponemus.
Et ſi palpebi2s videris ingroſſatas rubeo
illas ſcalpe collirio acuto 2 h[.]vidi. COb ſi ener
uata e palpebi2 pp arctationis multitudine2
ſup palpebi2 a foris acatiār cataplasma inſu-
faz balaunſte aq aut mirti. Et cu cephalea oculi
comitakvlcus curāda erit cu his q[.]n cephalee
dixim9 cura ex calore. Et attende ne ſorte ſup-
ſutibus in corpe ſit: 2 ſi iueneris ſanguineā ſle
botomo vtaris. Si cohcā rubēa. caſſe fi. pp[.]is
na decoctionē. Assignatio. nardi viſtilis. ſadene
gi loti. 3. v. ſihi adhusti. vii. ſtructionis oni cor-
tic. iiiij. ono2 corices diligēter lana 2 cu p[.]nō
exterge aspero tritisq[.]oibus diligenter cu ſue
rit opus vtere. Assignatio. acerſi viſtilis multe
hüdidatīs vlcerib9. Sume ſadenesi loti. 3. iiiij.
margaritaru2 befedi arſenigi cuinſq[.]i. ſi. ſihi
aduſt. iiij. qheli. espahanici. tutie viridis. mar
chaſite. cuinſq[.]i. trita diligenter ch ſubtili cri-
bra pāno 2 cu ſuerit op9 vtere. Acſeranu2 alij
pustu2. vlcerib9 2 obtalmie vtile. ſi[.]e ceruſe.
3. viij. acalimie argēti. gūme arabice. ſadene-
si cuinſq[.]i. iiiij. op[.]vi. 3. eris aduſt. zafrani. cuinſ
q[.]i. 3. 2. 5. capho2e calcu2. trita oia diligēter ſub-
tili cribra pāno 2 vtere. Colliriī albī ad eade-
vtile. gūme arabice amili. diſagāſti cuinſq[.]
3. ſi. ceruse. v. op[.]ij. acalamie. argenti. cuinſq[.].

Liber

3. s.tere oia diligêter: cum oui distêpera albu
mier et vte.Collirii.alibd albuylcerib⁹ vtile.Su
ime farco collo cù lacte afine condite acalimie
argêti.ceruse plûbi.cuiusq.3.ÿ.gûme arabice
quethire.cuiusq.3.v. opü.i. amili.iiij. tere oia
diligêter et subtili cribza pâno ac cù oui distê-
pera albumie. et collirii fac puſi ac vtere.Col-
lirij.affignatio abari. ſume plûbi et concharu
vstat.qheli tucie indice.gûme arabice.draga
sâti.cuiusq.3.viiij.mirre pure. opü. cuiusq.
3.5.ceruse plûbi.3. ij. tritis olb⁹ diligêter distê
pera et collia fac.Affignatio coll. abari alii ſu
me ceruse eris aduſt.cuiusq.3. plûbi vſtii.ij.
queheli. còtriti. rp. nelfe.gûme arabice.qhire.
cuiusq.3.viiij.mirre. cuiusq.3.tere oia dili
gêter. et cù oui distêperâs albumie pill vtere.
Affignatio. collij. abari alius ſume ceruse plû
bi. eris viti.gûme arabice. amili. qhire. cuiu-
sq.3.viiij.mirre pure. opü. cuiusq.3. tere oia di
ligenter. et cù oui albumie distêperâs pill. qm
poderit colliriatij.

T Capim. xliij. de pustulari mede.

Aſtularû cura fit pì
mù corpìs
euacatióe p cephalice fleboto
mù poſt catartic. soluens. quë
admodù in vlceru² et obtalmie
curis dicti² et. dehíc emlge et eis

puelle lac ab ipa mâma quo dolo². qèſcat ei²
têperato caloze molliatq.² et maturek. Ab inde
inſtillatione² q er or² deo fit et citonio² ſemie ac
ſarocolla applica. Dolose mitigato cù pulſu
la ceperit maturari pulueriſa illà melcala co
dita cù afine lacte et collirio albo cù lacte. doec
erupat pustula. ſanieſq.3ereat. et tunc vlceru²
adhibe medela² vt dicti² euſ.

T Cap. xliij. de ſaniei q in cornea e medela.

Aniem ſi imoerk opz cura
re maturare et eri
pere his q maturât diſſoluſt mo
derate vt puluere cro ceo liqſaſto
cum puelle lacte aut ſume thuris

ptëzafraſi.5. ptem. tritaq.3q. diligêter cum fenu
Greci aſ liqfac. Et ſi imoerk eruptio opopona
covtere et amonia co diſtêperatis cù fenugreci
aq oculuſq. cataplasma cù aq in q fenugreci.
mellilotuſq. decoeris tepida p horà vnà. qm
maturât pustula erupere facit ac ſanië eduq.
Et ſi ſanies fine pustula e q vlcere. colliria il-
là cù marchasita argêtea e aurea: qm ſanië de
ſiccat et diſſoluſt. Qs ſi nno abit ch ferrocura
quëdmodi² in chyrurgie ptibus explicabimus.
T Capitulum. xliij. de acuminis cornece me-
dela.

Ornee acumè reprimêtib⁹ cu
raſ medicaminib⁹ in
dbus nò e asperitas vt sadâego. cati
mia argêti. siho aduſto. ydaha adu-

Quintus

Ita et têpera strictione. Et ſi magni e actu
mê fortius strigi 3s cù forub⁹ ſacijs et iter eas
frustû ponaſt plûbi. quo acumè ſua pîmat gra-
uitate: 2 ſi acumè magni e nec medicaia pſut
repmêta nec ligatio stricta: tuc aputatio ad
hivêda e cù ferro quêad³ i cyrurgia dicem.
Affignaº, acserani. pustule acunis et maculis
octop. vtil. ſihe fadenegi loti. ſih. aduſt buſa
di. margaritay. eris vſt. aſeresi. cuiusq.3. ptez
j. qheli. elpahsici. marchasite. cuiusq.5. pîe
trita subtili traſmitte q pâno oculu pulueriza.
T Capim. rly. de macue et albule medela.

Acule 2 albule medela medie caminib⁹ fit elimâtib⁹ purgâtib⁹ vt tucia indica cäcer ma rimus aduſtus. ex vtü. zabbi simus et paſseru ac hyrûdinu cum melle distêperata. Sic et ſihu aduſt. et ſimilia ſimplicia medica mina. Còpoſitis abit vt collirii rubeu acutus et viride. puluis muſin9. melq vtile e. Et ſi albula subtilis e. cù collirio rubeo acuto cure tur: et puluere còpoſito er cancro. marlo. tucia indica. zaccara. tabarzedi eſlib⁹ ſuptis ptibus bus diligêter tritis colliriek. aſq. 3s facale qui. nahamami. ſufficit qm ad albule ichtionê pſecta est subtilis. fertur quoq càna putrida vetus que, in veterib⁹ inuenik ſepibus: ſi terat diligêter et oculo pulueriſk. pdefl. Uitruz quoq viride còtritù minutatiz ſi ſumaſ de eo pars et duraci ac zaccara. tabarzedi. et 2oui corrici quo egreſſus est pult lotorù et desſicатор cuinſq. ps. 1. terétur q. et cribata pulueriſtur optime medentur et albula tollunt. T Quod ſi einusmodi groſſa e albula vt medicaminib⁹ nò obediat: que diximus illis vtere q albula tinsunt. ſume galle acaquie. cuiusq. pte. 1. colo càti. 5. ptem. tritaq. diligenter cum miri aq liquefac. et ſuper albula pone. tinget enim. Al ſignatio pulueris ad albula. ſume ſih. càcri marin. cuiusq.5. partè. ſpume maris. zabbi. 11 mi. tucie indice. cuiusq.5. ptem. tere oia diligêter et oculo pulueriza. Affignatio alia. ſume caninozum. càcri marin. tucie indice. catime anu. structi ſui ori corti. ſpume marine. zabbi 11 mi. ericij. ſpinarum cuiusq. partem. tritaq.3q. diligenter oculo pulueriza et colliria. Affignatio. Muscini pulueris. tucie indice. cancri marin. ſih. aduſt. cuiusq. partem. muſci octauà parſis. tere diligenter omnia et ſub ſiſami menſu ra pulueriza ſup albule locu. Affignatio melli ti optimi. ſume mellis optie ſpuratè ſenicli ſucci ptes eqles: liqfac in vafe eneo et colliria. Mellitù aliud ad albula. buraci armenici par tè mellis tres partes optime miſce et colliria. Affignatio. alius. Si ſumpferis hyrundinum ſtercus partè. j. mellis. iiij. et vteris. manifeſtus est contra albula remedium.

T Capitulum. xliij. de cancri medela.

Practice

Ancerit morbi est colli ratione acutorius non patik medicaminus et quibuscumque itueris. Si patiens sanguinis ferat emissione et cephalicus fieri poterint minue et sanguinere iuxta patik ethebat iuxta ututem, etatem, etepusque et sanguis quitatez. Si sanguis niger est plumbus exhecesi, si rube popæ nám cum fructusque mollias et caffia fustu. et lebelabi aq in caffia fist. et frate caueris, polipodibus, et filia, aqua illi da ordesi cum qisco et viola populi ac iuleb. sanguibinini nifar populi et filia. Auti pascet carnibis leutibus ut frastilinis et pullis, gallinis edoribus extremitatibus et agnoribus similibusque. Oculus collitia albo collirio et instillationes istilla: et cito ordem empliza farina, violaque et nifar fabarum farina, camomilla, mellitoro, quequenegi aq et solatri fed et cathemie frondibus et malue ac stri Sni tritis cum violarum oleo pderunt enim.

CCapi.xlviiij. de passionibus fieri inter corneas et vueam medela ut aqua et dispersione.

De antem iter corneas et vueam sunt patiōes. Sunt foramis dilatatio et aq. Foramis dilatatio diffuso est in misera sanari non pōt: nec coruam夫sclerit nis nisi forte est cihelohespahāico tēpebat et tutia idica et catimia argenti et auris et oibus collijs in qubuscum reppunto. De aq medela. Aq medela et visus debilitatis, poma olium fit cerebrum pur Satioe cum hyere pillo. et canicis patiēbant. pilulias aloes affuefacere impa et an處as sanguis diebę tribę et sanguis hebdomadibę. Hararijs erbarium et sanguibin. otaque cerebrum purāt ex humiditate et hyer as patik magnas mariejs. Et hyeralogodiōppina. Grossilisque reppime cibis colārque gnanțibus. et mariejs lēticu la. cauilibet salsis vaccina carne lacte et caevo veteri. alijs. cepis. oibusque ad caput vaporāti bus cibis. Cenā fugiat. et laudabilitiūvescatur chimo cibis. et tutia idica chelohespahani co collia illi et rasico edito cum feniculi aq et basiſco colārque collirijs aq et ſnatorum collia in qubunt felles et ſbria. et cuh collio qo fit ex malle et feniculi aq. selle cubegit accipitris. fabutivulypis. gruisc. catti maris. arieti motani. quinque horz pittia fuerit cuh oleo misce balsami addito sequenego. aliſſque subtiliāt et aqua diffoluntur. Quibuscumque etem horz vtaris in passio nis p[ra]cipijs cuh hot phātasia appet mala ma nifeſte p[er]derit et passio cedet. C Cuh at post paſſiōs adhibetur foſtatione marie ei[c]ure co uenientur. Si ita in horz vſu ſpem boni adatuerteris tene. Sin abſcide cuh robozata e p[er]ſiō. Si quidem curuam ſuſcipit aq. Nos aut hec quædam modi fieri erpediat dicem in chyzurgia. De dicamisij assignatio qo contra aquam mani

Malv 224

ſeste p[er]deſt. Sume marchaſtā aureum et iſque tili vafe ſuchae nouo pone. Clauso[que] capite iſoſnacē qua vitri excoquitur pone ibi[que] viij. dimitte diebus ac extrahe. Et aut eins ſignu bonum eſse q[ui] album eſt. Tene hec diligen ter et collitia.

CCapi.xliij. de palpebrarum passionibus medela et p[er]num de aurato.

Alpebrarum

passio p[er]ſua aurat, cujus cura corpiſ is ſit enatio ne cuh flebotomo vene cephalice et decoctiōs p[oc]ulo et trociscorui viola p[os]t hec palpeb[ia] findik corpiſque educit p[ingue] et in loco puluis ponitur croce. Cib[us]ubtiliāc cuh mezauroaut auti carnib[us] p[os]t hec oculi cuh colli cura[rum] rubeo et leni. apuluere croceo p[uo]: p[os]t collirijs acutis. Et nos h[uius] m[oi] cura[rum] diligetis exequemur in chyzurgie tractatu.

CCapi.xlviiij. de scabiei mede.

Cabeti medela cōis cephalice e[mi]nittio ſi sanguis manifesta ſe offerat ſigna. et decoctionis p[ot]e, aut lebelabi vel

trotroſco[rum] viola ſeu mirobol. cujus zaccara, illijs iuxta et inducitiu dederit. cibuz leutias ſubtilia cuh auti carnib[us] et edo[rum]. cenam fugiat. p[er]ſua aut cuh curijs et ſp[er]i e[he]ctu edus. et ſcabies ſoli e[sp]itatis i palpeb[ri] occlusi collia cuh colli. r. et leni, ac puluere croceo p[uo]. et cuh eis de palpeb[ri] ſcalpe. p[os]t cuh collitiatharhamatico. et seniarii collitrio e[he]ctuidez necesse fuerit. Q[ui] ſi palpeb[ri] robo[ra]k asperi tas puluerē asp[get] crocei magnu cuh colli. r. albo et cuh colli viridi ſcalpe et basiſco ac zaccara. Et ſi pururio ex ei[ſ]ne e[[i] scabies q[ui]ſitis eſt ſic e[mi]nini. illis vtere q[ui] dixim[que] ac cuh zaccara ſcalpe. et ſi p[er]deſt b[ui]. Sin ſcalpe cuh camadino et oculo istilla aqua cimini maſticatipo p[os]trica tionē et cuh oui catap[tra]pia vitello et roſa[rum] oleo p[os]t hec cuh colli ſcalpe. r. leni cuh morbi fuerit ſedat et tunc cuh puluere croceo p[uo] p[os]t cum colli ru. acuto. et p[lu]ere croceo magno tunc colli adhibe vidē et basiſco. Sic et ſu[que] cura bis ſcabiei ſp[er]e cuh ferro ſcalpe[que] admodi dixim[que]. Si ăteā cuh ferro cutaueris et calor ina ſci a liq[us] colli ſanek albo. Laloe mutigato iteru collijs adhibe. r. lenejs et puluerē crocei eo q[ui] diximus ordine.

CCapi.l. de grādinis mede.

Rando

Rando cura[rum] cuh e[plastris] q[ui] et lacte ſunt cocto. vſq[us] in palpeb[ri] emplizek aut grādinu cuh ſic e[mi]ſolijs ſcalpe aut cuh armoniaco cataplasma et galdso. et cera purata. et cuh amoniacu cum aceto trine risu et loco appoſteueris p[er]deſt. ſic et ſi botam

Ziber

gümã sumptã ců oleo liqſeceris violaſ & mo
dico aceto graſdinæq̃ cataplaueris pdeſt. de
hinc ců pulnere colliria croceo puo. & colliro
ru. leni poſt ců puluere croceo magno. & colli
rio rubeo acuto. Et ſi ab exteriorib9grâdo eſt
palpebæ: palpebza ipa ſcindêda eſt: grâdo
emittêd9. Et poſt ſup locuſ puluerê pone cro-
ceu. ſit aſt tua ců ferro cura poſt enacuationê
corpis & purgationê ců flebotomia. & medica
mine ſolüti in quo hyera ponitur.

CCapi.lj. de lapidoſitatis medela 2 ſolida
tionis ac ozdei.

Apidoſitatis cura p
eſuatio
nê ſit ců pille. hyere. 2 pille. caucani
2 ců 2 ſup locuſ medullâ vituloṙ ca-
tapla ſoſiij: cerâq̃ 2 oleu̇ violaſ 2 ſi

mul liqſacta 2 ſup lapidoſitatis locu pœ. Sz
2 vnguètù appòe de achilon. Ondei aſt cura
corpis qstat eſuatioe cù his q dixim9 & salbái
cataplate ac buraci diſtêpatis aut cerá loco
albá appone liqſactá: aut ců muſcis capitib9
ablatis frica. Et palpebzái ců collio ſcalpe. r.
2 acuto ac viridi 2 eſtaticò. CCoſolidatio yo
2 ipa q3corpis curaſeuatione ab huóre dnan
ti. 2 collio memithe loco appoſito. ac hezazo
2 aloe mirraq3 müda 2 iter duas ponaſ pal-
pebzas dábáx laci inſuſus.

CCapi.lj. de pilorum ſupfluorum 2 diſploſ
ac fluentium mede.

Ili ſuperſlui 2 ad ex
terioa
ueri ſi pmo ců medicamis laxati-
ut potu curari cupiſt ců decoctio
ne 2 corpis purgatiſe. Dehec pili

erhatur cù forpibc9 & ſaguie rane loc9liniaſ:
aut ſaguie q 1 canib9lieniunſt tineap: aut cù
formicar ouis: aut fic9lacte. aut fumȃ herba
q iter ordeli ouſt 2 trita expmaſt. 2 cum ea cere
modicu liqſac 2 catapla pilos diſſuſos. Affi-
Snatio al. Sume arde. i. tinea ligni. nuſadei.
aſſini vngule aduſte eſques ptes tere et criba
ac cù acerrimo diſtêpa aceto: 2 diſſuſo2 locuſ
illine eo2. Affignatio al. ericij ſellis 2 ſaguis
castorei 2 diſtêperâs pill. pilosq3 eſhe 2 teiu-
ni falina medicamè roza. 2 loco q pilos eſri-
ſti appòe. Affignatio al. Ericij ſel ſi ſup locuſ
erpilati cataplaueris pili no pcedit. Et ſi h°
pderut 2 pilop auferſ pductio bñ. Sin ferri
cura medere. vt inerſioe 2 ſuſiſioe 2 coagula-
tioe pilop palpebza2 ců maſtice. C̄ de palpe
braz flurx. palpebza2 flur9 q fit ex acuto hüo
re corpis curaſ eſuatioe cù decoctioe in q3eba
cù e 2 abſinthisi 2 alia hüoere eſuantia acutum.
Et ſi ex hüoere fit hec nigro epithi. dek deco-
ctio 2 alioſ q colaz eſu ant nigrà. Qo ſi ex ty-
ria cola ſit pill. ppinenk hyere 2 ſticados 2 in
oib9his phibèd9 patiès a cibis illi ſhanitb9

Quintus

humorê 4 paſſio ſit 2 palpebze: offib9dactilop
aduſtis. aut ſume acalimiá aut athemidum 2
colcaden efum. 2 zagsú eqûliter 2 trita diligen-
ter cum melle diſtempera 2 apponantur vel
cum murium ſtercore colliria diligenter trito
2 cum melle diſtemperato.

CCapi.lij. de pediculorum medela.

Il pediculorum ca
a corpís i cipièdu ë purgatiſe cù

epiti. 2 agarici decoctiſe 2 hyere.
pill. aut aloes 2 caucanícis. Garga
rifi9 eo2 q corp9 purgât adhibêd9. cibi phib-
be di multe ſupflutatis 2 ficuſ comestio cibu-
c9 iminuèd9. Sit ât laudabilis cib9 chimivi pa-
nis mûd9edo2 caro 2 gallie. cubegotisq 2 ſi
miliu. palpebza ců mirra cataplet: aut arifo
logia. l. trita diligêter 2 ců oleo diſtêpata. vel
hoc cataplate. Affignatio ei9. miutegi. catar-
di. capi2aru ſimi saliſanda eſques ptes diligen
ter tritas cuz ſihi aqua diſtempa 2 palpebza
cataplaſma.

CCapi.lij. de palpebraz, medela.

Il palpebraz abin
terio

rib9 findere in al' fundere oz 2 ſuc
pulnis adhibeaſ croce9pu9 2 col-
triu. r. lene poſt flebotomis 2 ſtiti.
Si patiès puer. Qo2 ſi grâdiò è medicamen
da laſas 2 decoctione 2 palpebza ců aloehe
3azo catapla ac memithe collio. ſoue èt aqua
in qua de coreris camomilla. mellilotum. be-
reniaſecum ſanſucu. cibum ſubtilia ců mezu-
ris 2 pulus ſimilibusq.

CCapi.lv. de contorſionis medela.

Ara c̄torſōlis. p̄mȗ e c̄t elſa
tiſe corpis a falio huóre
cú agarici decoctiſe 2 pill. hyere.
ac 2 canicis 2 olo cibor q acutum
šnant huóre phibitiſe 2 laudabi

liu9 ysu. vt edox carnib9 2 volucrni optie patis
ac pâse ſile palpebza ců litargirio catapletur
diligêter in oleo trito rosap 2 hezazo memis
the collio cataplet cú aq 4 qle 2 roſis 2 ordelai
rina zafrão diſtêpatis cú itibe aq 2 postulace
coliuq adhibeaſ. r. acutu medicaminis affi
Snatio. Ad 2 torſionê. Sume lêticulâ fine cor-
tice. 2 recêtis ſnati adipê 2 cù mêhechlego di
ſtêperâs 2 viola2 oleo oculi cataplaſma.

CCapi.lvj. de caliginis 2 ſiſure palpebzarú
medela.

Culi caligo curaſ cú fleboto
mila 2 catartici potu. plé-
uer2 istillatiſe crocei pui collior.

leni. poſt puluere magno croceoz
collio acuto. tere cí basilicó 2 pa-
3130. ſimilibusq. vtaris aſt medicaminibus
gradatim ne forſte ſtatim oculo medicamine
appoſto

Practice

Maly 225

apposito acuto ledat. De fissure palpebræme
dela.issura hec. si ex viceris cötting macula
cu ferro cura vt alias dicem. Et si ex carnis
supersflitate: aut vlcre palpebtæ collirio, cu
retur. r. acuto. et collirio viridi, ac basilicò filli
bufc. Qo si nàlis e' cu ferro ipaquoq curabi
tur et illitionis vſu cu cera et oleo.

TCapitulum. lyij. de mori fornicis. et supſtine
carnis mede.

Oricura cephaliceſlebo
tomia e'. catar
tici por? cu trocicis violax et aga-
rici decoctiòse. Dehinc cu 3accara
fricec. et si nò extirpaſ ferro ſcalpe
e puluerè ſuperpòe crocebi. Dehinc colliriu3.r.
acutù et virid. tuc basilicò. Et si paſſio ſub pal-
pebia eſt. ab exterioib' eris flooris adhibevn-
guèt. Fornix ak? caro ſupflua ipa q3 flobe
tomo curan. et decoctiòis poculo, ac oculi col
liratiòce cu atarchamaticon. et collirio illi re-
frigera ru. et leni. et ſahafe cathaplaſmata ad-
hibe. vt lúhargiz arucu hénaz mecticà. 3arau
nedù cu vini coditù aceto. et ſilibb. Slàs autez
et vt ipa curetur corporis neceſſari 35 eſonè
cu decoctione epithimi et agarici. adiecto tur-
bit et hyera. vnguèto de schilon épilijet. et a ci-
bis patiés flegma ghantib. abſtineat. et chole
ram nigra. et si ſic nò anker excoſiata abſtra-
hatur. et ſuper locum puluis ponatur crocens
et ſupflua ab interiozibus eſt caro collirio
rubeo leni collia.

TCapitulum. lyij. de anguli oculi passionib
medela et primi de ſluxu.

Ains corporis cura e purga-
tio cum flebotomia ſi
ſanguis luceant ſigna catariticiq
pot patiés téperato vtaſ cibo et
medicaminib curet hüdidatè de
ſiccatib vt tutia idica lota et medicamie quod
ſit cu memite alſaſo et aneto zafrano. Gùma
arabica distéperatis cu vio: hec em. pſunt.
TCapituls. iir. de glàdule medela.

Landula ſupſkultas eſt
carnis anguli
oculi et ei? cura corporis ab dominæ
ti hùſore purgatio ſup ipa33 enia
ri ponak vnguètſi et collio flozjeris
collia. et ſi caro defecerit bìn. ſin cu ferro cura et
abſcide nec abſtinès nec tráſgresſ modi. tuc
ſup loci pulnis ponak croce9 et oni vitello ca-
taplaſmet et rozaf o'lo. Dehic ſi febriis oc'lo ac
ciderit. collirib adhibe albù. tuc rubeù lene de
hinc viride. acutib et filia.

TCapitulu3. ly. de corui medela.
In coruum patièſe fle-
botomio vti
et catartico erpedit lapanti. et loco
trita appòere helbà et distépaſà.

aut lini ſemè triti et distépati. aut thure et 3as
frano épiliza e' ſenugreci aſ distépatis. aſpate
erupto et ſanie emitaſa. loci cu aloe et farcoſo-
la ac dracòis ſaguie còprie. balaustia. et q. helo
aneto. de ſingul ptè ſumès de floze eris qdrà-
tè ſumès hec diligèster trita et apponès còprie
águlù ochi et loci erupti. Qo si paſſio et id tetè
derit vt fiat fitula fistulat adhibe curà. Et
medicamè hoc vtile e' fitule q in ockop. pſudak
águlis. Assignatio ei9. arſenici vtrinſoq rubei
et crocei. 3asì. Čātaridù. calcis. nufaderi. alu-
minis. cui9 còptè. trita ola diligèter cu pueriyl
na distépa et fitule ſuppòe cu pàni linei licinio
vt ſie asenà ſereſſaci ptes duas. calcis vnà: et
distépa cu pueri vta et licinio cataplasma. ipm
q3 coq trib9 ſub sole dieb9 ſup criftallù et abz
ſis vtere. Assignatio al. ad fitulà. ſie medic
camè acuti qo dicberic vocat et pàni linei li-
tinùi ifunde hüſúd pu9 pueri vie et fitule idu
cas. ant ſume eris floze et cu cala paſſa et amo
niaco facti9 licinùi fitule imitte. vel ſui aru-
ci ptem. nanacu. 5. partem. trita9 diligenter
ſistule pulueriza.

TCa. 61. de ſeqbere et tenebroſtatis medela.

Enebroſitas vt diri-
mus ex
debellitate e ſpùs vidètis et paucita-
te. et medicamib eget vidètè et for-
tàtib. In ſebequera. a cephalice
flebotomo cura iepit et laſati medicamine vt
decoctiòce cui imicceſt hyera. acuto q3 vtèdùi e
cliſteri. cu9 è a ſupſorib9 ad iſerioza trajere et
cerebrù cu sargarismin purgàdu et naribi iſtil
latiòib9. ac ſternutamètis. águlop octop vena
minuaq et cena caneaq nocturna. vaporsateq
ad caput cibi. Epiis obnuieſ vapi affati hoc mo
Ep ſuaq capni et olo emüdati ſup púias po-
nas et pipis. l. frustum. iſisat et q afcédit ab eo
ſtet obui9 vapi oc'lo et colliet ea q ab ipso de-
fluit aq. ſieq epar cœdat: trib9 hoc faciat dieb
bus p[ro]inuis aut ápil? q[ui] in vli timis hact p[ro]
vtilitatis p[de]ſt. Colltriek9 cu melle admixto
modico nufadaro. aut cu cucumeris agrestis
succo cu m'le mixto et cu recètis aſ fenticli: his
ſ colliriet p[ſunt]. Et ſi capi ſumpſeris fel. aut
cu feniculi miscueris aqua et melle. et patientè
ſequeber colliries ſanat.

TCap. 62. de aurib paſſiòb9 et primi de dolo
re qui ex mala fit calida. còplezione.

Aribus dolos mala cò
phone cala ſi ac
cidat itnèdu ſi forte ſanguis abù-
dantie in corpe ſigna videris aut
cholere rubee. Et ſi ſanguis abù-
datie in corpe ſigna videris cephalice incide.
et ad necessitatis quàtitatè ſanguinè emittas.
Qo si rubea ſupeminet cholera patièti medis
camè ipam deponès ppia vt decoctione miro

C

Ziber

et eor incêdio gravitatiq & diſregatiôs dos
lori. Cest 2 ratche ſtia q pulſulis purigini
ſahſe, ſiſturiſq manuſ, pdeſt. Et oz prius ſu
per quâs manu ſitiâ ponere. fortiſus ſuge-
re. dehinc inciſiòc facta ſanguis educatur ſe-
mis libra. Cest ſuper anſi quoq ſtia q dolo
ribus eius 2 ardozi, aſatibusq 2 emoroidibq
inteſtinozusq dolozibq medek: hec femora ma-
gniſcat mulierû 2 nates 2 mêſtruſi educit ſan
guinê anchap 2 dorſi dolori pdeſt. Cponiſ
quoq inter duas ſtia cauillas, diſtoſſonibq
pdeſt 2 debilitati 2 pedu kiffuris. adjuſtioniq
earu 2 q ad eos ſit materiei decurſui ac poda
gre. ſanguinêq deponit mêſtruſi. Cest 2 que
ſup humerû ponit ſinſtruſ: pdeſt que ſplenis
dolotibus 2 quartane ſebri 2 colere nigre ſup
ſuicitibus. Et opz ſanguinê q his educit ſlo-
cis a quinquaginta diagmisvoſ cêtu eê iurta
corpoq copleionez in virtute 2 debilitate ac
iurta qô opq fuerit 2 ſanguis ſulet corruptq.
Necvero modu expedit in ſanguinis eductio
ne excedere. qin hoc stomacu debilitat 2 epar
deſtruit ac refrigerat. coloſe in croceli imutat
hy dropilim adducit. venerê minuit. cor debi-
litat. tremorêq einu pit 2 paraliſim morpheaq
q generat albâ 2 viſuz debilitat. opz aŭt ſitiâ
que ſpondiliu ponit in capite. largizore eê q
i faucibq 2 crurû ſitiâ mediocre. ſitq in ratcha
ſtia oibus his maiozibq têpozibq. ſitq in
caloris têpoze gratiis aut frigoris minor 2 in
autuno longe mino: q in vere. ſic quoq 2 ſle
botomia oſvoq enactiones quêadmoduq al
expoſtu est. Csiia aŭt vacua ſine inciſione
f. vitmur cu trâſlatiôe opus est materiaq al o
co ad locu quêadmoduq in calculis ſit renum.
aut vt ad exterioza trahamq. vitmur qz ea cu
ventoſitatê diſſoluere nobis eſt ppoſitu vt in
colica ſit cu ſup vêtris ſubplanu ſitiâ ponimq
2 in doloris loco. Sed 2 cu ſanguinê ad mem
bruq qopiâ atrahere voluimq quêadmoduq in
ſomacho ſit: qin ſepius vt ad ipm ſanguinez
attrahamus opus eê vt caſeiat vitmur qz ea i
mêbris quibudâ cu moti 2 no ſensum amije
rint: attrahimus ſanguinê ad ipſa 2 calorê. Et
ſquidê hoc manu còtigerit. ponik ſup hume
rbq ſtia 2 ſic fugik. Dehic ſup lacertos 2 tenui
ter fugik quatenus ſanguis adunetur dehinc
auferk 2 iteru apponik poſt dies aliquot ſup
brachiu ppe rascha. Cſicq 2 in pede facie-
di est 2 i omni qô motu primaq medbro. hocq
ſemel in mêſe. Vitmur quoq illa 2 in patienti
bus nariu ſanguinis fluxu. ſi fuerit imodera-
tus. ponimq nâq ſtiam ſuper vêtris lacertos
ſi fuerit a dekra nari fluxu qic 2 i epatis ptes
Qô ſi a ſinistra. ſuper ſplenis deponik ptes:
hoc nâq modo ſanguinê a capitis ptibus ad
inferioza deducimus 2 cruris partes. Cſic
q in mêstruorq mulieru fluxu facies ſi modum

Monus

transgreditur: pones nâq ſub papillis ſtiam
Ponimus qz 2 ſuper costas vacuâ ſitiam fra
tas. cum depessâ est quo ad ſupiora illaz
ducamus. Sz 2 ſuper aures cu in eius ſitula
eſt aut ſanguis decurſus multus: locamus
nâqz in ſtia aurem 2 ſanguinis: ſicq ſangu-
nê attrahimus 2 educimq. Cest cu ſitule que
ad in mébro carnoſo apparê: estq in eas fa-
nies incluſa ſitiâ apponimus. dehinc cu vna
Suento basilicon clusterizamus in oleo diſſo-
luto roſarû. Opz aŭt in hûmoi locis ſitiam no
ponere. corpore non purgato. Sin ſupernu-
tates attrahentur male ad egrotans mébrum
2 nocumentu ſit mains. Csiia aŭt que cum
igne ſit necessaria est cum a corporis pſundo
ad exterioza educêa est materia cu in mébrá
alicius interioribus generat no aliunde im
fluens ad mébrú egrotas. fortiter qill ad er
teriora, educere incubuerit necessitas. Et quo
tienſcq que attrahik materia âpliot er ignê
decet eſſe fortiore. ſit aŭt hoc ſic. Sume ſiti-
aut ciphî modo factâ phialâ puam 2 eins in
teriora aqua lenias 2 babacê accipe no ſuſſu
ſed diſtructi in ptes. hunc igne accèdes. et in
phiala pones: ſicq loco applicabis: qin ven-
tris ſubplanu aut quoduis aliuſd attrahet me
bru: vt auferri niſi vi non poſſit. hec igis ſtia
vimbilico appoſita toſtionibq pdeſt moſtis
2 colice: ſi ex ventoſtate fuerit: mulieribm mé
ſtruis. 2 matrici vêtôſitati. ſanguis mêstruorq
groſtieti. 2 eius exitu difficili. ſincoſiq cuq ex
mêstruis ſit. 2 matrici frigozib: 2 hüdiitare q ex
citu emittik a vulna emulgit. Eſt 2 que ſup
ſtoacu applicat. pdeſtq eius groſſe vêtôſita:
ti frigozibq ipm calefacit: hüdiitare que 2 eo
est purgat viſcoſam: 2 hoc cu ſitiq ſit magnis
aut ſialis q ignispferât calorê. incto pûs olo
loco bani. 2 ſic ſtia ſupponik ac fugik quo cu
tem atrahat 2 ſtatnaq: ſicq duabq illâ dimit
tes horis. Cu aŭt multu erit incendiis aperies
p horâ quieſcens iteru appones donec mébrú
calefiat. Et in oibus quas diximus ſitie ſpêb
opôtet ſitiam que ſingulis apponitur locis
iuxta mébrí eſſe quantitate patiètis. f. cum qô
egrotat mébrum magnu est 2 latu 2 ſtia ma-
ſna: ſit ſi paruſi. ipa quoq pua adhibeatur.
CCapim. viij. de inciſione emissionuſ furun
culorum 2 apostematum.

Portet in apostematibq et emissionibushumi
dis medicaminibus vt iaturanatibus vt diximq. Et ſi emiſiones
apata in locis ſuerint carnoſis: vt
coſis. cruribus. lacertis. natibus. brachiis et
expectandum tibi est. donec eorum complea
tur maturatio et fortiter molliastur. aut tenuê
tur ſicq et incidas. Si etenim anteq maturê
tur inciſionê adhibueris. rubiginis fluxus te

Practice

Maly

276

pus ptelat & ear, fordes multiplicatur 2 nonnunc vulneris labia durescit et eius p[.]fundi ptelatur, e[.]p curatio. Et si p[.]pe diſgregat[.]e5 emittio fuerit loca[.]q in q[.]bus nervi sunt et liga metà nò expedit ei[.] maturatione p[.]ſtolari, ſed optime aperi, ne forte nervos corrodat et liga metà diſgregat[.]is ſantes & cordas et mébr[.]i fiat debilitas. C[.]nſionis aſt q[.]litas h[.]mòt è, op[.]z incſorius ſuper emittionè ponere, a loco qui ſa nus est et q[.] insunt ſanguinè et ſaniem extraſes corruptus, aliaq[.]a corpora putrida donec oino purges, t[.]c ch[.]pano totum implebis lineo p[.]fecte, quo repleto hoc ad oia perueniat loca vacua et c[.]ſaſt[.]i strings, post hec ſeſo ſolue die et ſi emittionem mundam inueneris bâba c[.]em appone veterè c[.]u roſar[.]i oleo. Si munda non fuerit, bâbace ponem veterem c[.]u butyro et optime toti implebis quo ad o[.]es attingat c[.]ocautates v[.]ſ[.]q d[.]u vulnus oino mundatum intelliges a ſonde et rubigine, post hec aſt c[.]u vnguentis vt aſſignat[.]u est curabis. E[.]pedit aſt cum emittio magna fuerit et incideris illa non ſemel euacuare ne forte patientis debiliter tur virtus et ſincopis accidat. m[.]arieq[.]b ſi eger debilis fuerit, ſed paulatim tibi erit educêda ſantes duobus diebus aut tribus patientis examinata virtute. Et si in alarum aliqua ſue rit emittio, aut inguiniq[.]b in lógn[.]z ićides, quo e[.]p citior fiat cicatrizio. Q[.]d si ſup[.]laceri vt biach[.]i, aut cruris ab vtroq[.]b op[.]z lacerti i[.]cipe re latere duas incisiones ſicut altera ad altera tranſeat et lacertum non attingat i[.]p[.]n[.]z; ne ſo[.]t te incommodi illi accidat ſanari difficile. T[.]c cum bambace implebis ab vtroq[.]b latere post purgatione, et ſic cura vteris quod c[.]u vngnètis ſit et deſiccantib[.]9 medicamibus qu[.]e admodu5 als expositum est.

CCapitulum, x. de salaha glandis et nodoſita is cura.

Landis species quot ſint alio exponimus loco, c[.]aſq[.]b et signa. E[.]ius aſt cura è ip[.]ſus denudatio et a ſuis eductio locis hoc àt ſit ſic. Cutè ab ea fin- des ſic vt ad e[.]p nò attingat folliculù et c[.]ocauī tatè. T[.]c eius folliculù ſuſpèdes c[.]u ſennaris q[.]s minister tenebit: et tu illà excoriabis caute, caneaq[.]b folliculù ſcidere et itegrà ſtudeas e[.]ch[.]ere in ſolliculo ſuo q[.]m hec vtilior è cura: et ſic vulneri cura loci curabis vlcerib[.]q. Q[.]d si ſol- liculù c[.]ôtigerit ſcidi pap[.]: c[.]u ſennara ſuſpèca[.]t et ſemp ſub ſeque d[.]oc toti emittas. Et si partè aliqua c[.]ch[.]i ptigerit, nihil t[.]n de eo dimittas. Et ſic o[.]m curabis vlce[.]x cura. Q[.]d si ſolliculi ps- aliq[.] remaneat qu[.]a difficile ſit educere: medi- cam è accelera illi acuſt q[.]b illà deſiccet et adret: dehic butyro ſb[.]ſeque d[.]oc laxa fiat et erna tur. Et si reliquie e[.]p aliq[.] superut: medicamè

itep applica acutù: q[.]m ſi loco aliqua e[.]p re- manebit pars e[.]t ip[.]lius c[.]a ſhationis iter q[.]u5 rediret. C[.]nodofitas aſt et glans c[.]u curande ſunt intuèdu et ſi salah e[.]coſtis eſt: c[.]u illius ſa- nabis cura. Q[.]d si ex illius nò fuerit genere et nodatio eſt dura, vièdi erit his q[.]b in loca dixi mus medicaminùv tnguèto dachilò, et slýſ. Q[.]d si nò p[.]derit forti[.]9 illà percutias c[.]u quis duro donec corſup[.]a[.]t et lara ſit q[.]m ſic deſiciet. C[.]Capim, x. de ſcrophularum medela.

C[.]rophularú cau[.]s q[.]s aſt aq[.]z c[.]u medicamib[.]9 curã als dixim[.]9. Et ſi medicaminù c[.]u ra nihil c[.]oferet: t[.]c ferri adhibè da erit cura. Et hec eius affis[.]°.

cutè ab eis findes per longi qu[.]e admodi et in salaha facti est et v[.]ſ[.]q ip[.]m findèdo nò attin- ges apoſtema: dehinc cutis labia duo c[.]u ſen- naral extèdeu[.]pamq[.]b excoria et oia amouebis ab eis corpora c[.]u ap[.]poſita et pedetentim ip[.]a[.]z extraſes; qu[.]e admodi in salaha cura aſſigna uimus. Que aſt h[.]a[.]p mai[.]o fuerit c[.]u ſennara illà extraſes et ad ſup[.]iota extèdes ſicq[.]b etco rabiis donec oino circuſpoſitis libes corpori- bus. Caueſdi aſt ne aut nervi p[.]ſigas aut ar- terià amputes ſi forte in loco fuerit. Et c[.]u ſo[.]t in aliquà cadet venap[.]ſiura, l[.]ga illà opti- me et amputa, ne agèdi pedimèto ſit bonitati[.]s ſanguis emittioni. Ut aſt ſcrophulà extra[.]e ris digiti loco i[.]ducas et diligèrer ne forte alia inſit ſcrophula inuenſiga parua. Et si q[.]s in neneris denuda et extrahe: et ne quenvis restet ſtudià dabis: vt aſt purgasse te locu itelliges labia cutis aduna et ſi ſuperfluitas eſt in ea q[.]t extendi p[.]ſo[.]ſit p[.]pter ſcrophule magnitudinè abſciso ſuperfluo partes infue et loco commè surata cute puluerem ſuperpone croceu et re liquorium curam adhibe bis vlcerum.

CCapitulum, x. de cancri cura.

H[.]lías dictù recole cancri a[.]pa e[.]c du[.]p c[.]aſq[.]b e[.]p signa ptulim[.]9 c[.]u medicamib[.]9 curã. T[.]c p[.]modicu medicamia p[.]ferãt, ſup[.]ſt àt nob e[.]p c[.]u ferro q[.]lr fiat q[.]q ſit cura dicere. Dico g[.]q m[.]a[.]pa h[.]oib[.]q accit et meb[.]t f[.]s ſep[.]i et m[.]ricib[.]9 et mulie[.]p m[.]smill[.]t. Et q[.]d in m[.]rice è nul là admittit cure ferri vi[.]a[.]c, c[.]u aſt et m[.]smill[.]t aut méb[.]roalip[.]q m[.]aſſeto i et magne n[.]k arſie rec i[.]p vicinã[.]k nec nervi iſt magne t[.]c o[.]ch h[.]o[.]pa a mébro abſcidera o[.]z, et c[.]u rasofio p[.]ſecit q[.]os canabis p[.]tes donec nulla e[.]p ſup[.]ſit radix et ſi guinez erire p[.]mitte, nec eius auferes ſluxum donec circuſpoſtus qui erat in venie ſanguis grossus et melàcolie effinrerit i[.]d ide locum vnguentis et medicamibus q[.]uibus reliqua curantur vlcerà ſanare molieris.

CCap. xii. & v. prucap clauo[.]p ac ſcormic[.]s cura.

3 4

Ziber

Erruce

Et clauí in multis locis măifeſtis. Et clauí cu tăſum tur aut mouenſt ledut eorùſ cura ſuſſiſſo: opz ergo oíæ q[ui] circa ver-

rucas aut clauos ſut explicare 4 cù ſoſicibus forſtiter extraſhere, atq[ui]s c[ui] flebotomo aut ſimi li quonis abſcide, 4 oio illud q[ui] iueneris auſer ne ſorte redeat. Et ſi ab eí ritu qu[em] abſcideris ſecurus viſ fieri c[ui] cauterio forſi[ti] ca- leſacto eius radicé coq hec de clauis. C[ui]rru ca aſt adunádo abſcindik. S[ui]es nãq[ui] p[ilu] foſ t[em]e, aut fili ſerici optime c[ort]oſi[ti] 4 c[ui] eo verru ce radices forſi[ti] aſtringes decidet etem: viſuſ aſt meſ est illá c[ui] ferro ſundi[ti] eruere 4 radicé coquere c[ui] cauterio: aut c[ui] medicam[ie] acu to. q[ui]m citius ſanaſ. 4 non eius timek̄ creditus. C[ui] formix aſt p[ust]ula eſt p[arna] 4 in cutis ce lata p[undo] vt dixim[em]. einſq[ui]s cura c[ui] medica minib[em] 4 ſit exponſtu eſt. c[ui] de morbis dixim[em] manifeſtis. C[ui] ergo nihil ſeruſt medicam[ia] cura adhibéda eſt ferri. E[ xplicabis ita]q[ui]a q[ui] circa p[ust]ula ſunt c[ui] flebotomo 4 ſic c[ui] ſoſicibus e[heſ] 4 c[ui] flebotomo c[ui] caput eſt rotun d[ui] ſuccides. Sumebát aſt antiq[ui] fiſtulá ferri ſubtilé iu[ta] p[ust]ule ſtitaté, einſq[ui]s caput ſup p[ust]ulá ponétes pa[na]tii i[pr]imebát 4 abſcide bát a radicib[em]. D[ehinc] medicam[ina] appone deſiccátia, quonía[da] per gratiá deſ ſanabitur. C[ap]km.xuij.de v[]lceru p[essim]oſi cura.

A
lceræ

peſſima q[ui] vocátur ro
détia a mébro abſcin

dere opz 4 vſoq[ui]s loci, canare ſanſi, et er ipſo q[ui]s ſano pa[nu]ló: quo radi-
citus o[que] q[ui] putridú est auferaſ. ſicq[ui] deiceps
h[is] q[ui]bus vulnera vlceræ q[uram]9 recettá me
dere. N[ó] opz aſt his operá dare níſi certe vir
tusivalida fuerit que ſufficiat et patienti odo-
res offeres iocídos 4 cum c[ó]tritorú aqua car-
nium paſces cum vino facta. vinſoq[ui] propina-
bis tenue 4 miſtú quo ipſiº robózetur anima
et curam perſerat.

C[ap]km.xv.de ſagittarum et inherentiſi edu-
ctione.

Atuèdu

p[rius] e[ra] et ſi ſagit
ta inobile n[ò] ce

c[id]it mébrú. vt e[ra] cerebrú. cor. epar
et ei' loc[em] exteriorib[em] est. prim[em] cor
poris: abstrahere illá ſi adhuc ei
ligni[em] e[ra] o[ze]. Sinat forci[pes] ſagittat[em] iducas et
ſagittá totis aſtringe virib[em]. 9 fortiſ abstrahæ.
Et ſi forci[pes] vuln[em] n[ò] trát et os ei' loci dila
ta c[ui] flebotomo aut iſcorior[em] ſic forci[pes] iſmit
t[em]s ſup loca diligéti[em] ſagittá forti[em] retrahæ. Et
ſi ſup os ſagittá c[ecid]isse iuener[em]. o[ze]q[ui] cutias
et p[tes] subinouæ bis aut ter. et ſic attraſeræ et ſi
ſagit[em] p[é]ne fuerit i[] vinera, pt[é]ſe timeſoq[em] ne
te attraſhěte d[ui] exi[te] corpa q[ui] illic ſunt incidas.

Monus

vuln[em]p[rim]b[us] dilata, et forci[pes] iducés penulag[em] optie c[ó]pſtme quo aduiſe reducátur et ſic at trahés exhe. Et ſi a ſagitta ferru eductu è ip[er]sumq[ui]s p[and]uſ et ocult[em]tibi è loc[em] opor[itebit] pa[ti]téri iperes vt erect[em] ea ſtet in figura in q[ui] p[er]ſus è hora erat et t[uc] palpatiòe vtaris et inquiſtiòe diſtop[em] d[ec]e iueneris. Et ſi quo itrauit loco p[pin]q[ui] è finde illuz et dilata qu[é]admo d[ui] dixim[em] et ſo[ci]pib[em] i[]ductis ſagittá ap[ph]hède et attrahe. C[ui]d ſi in oppoſi[t] plaſa è locum ſagitta ab eo q[ui] itrauit lat[em] ſinde ill[em] eo in loco quo ſagit[em] i[]telligis e[ra] caput et i[]ductis ſo[ci]pib[em] iu[n]e[ra] ap[ph]hède et abstrahæ. C[ui]d ſi ſa g[it]te, vſoq[em] ad loci ſo[ci]pices n[ò] attigerint, orga- no q[ui]s eo i[]ducto quo ſubi[t] ſagit[em] loco ip[er]sam ip[elle] q[ui]s ſagit[em] ip[ellun]k[em] vt ad aptiòis os ap[pr]oximet t[uc]q[ui]s ſo[ci]pib[em] ap[ph]hèam iu[]ctis attrahés educas. Ut eduxeris ſagittæ ap[ſi]dera ne ſorte p[é]nas habuerit et i vulnere ſint. ap[fracte]. C[ui]d ſi itellerer[em] inestig[em]de tibi reſtát et educere o[mi] moliaris. C[ui]d ſagit[em] educere ris et p[é]ne n[ò] ſuperint loci opor[itebis] iu[]uerest einu[]modi è aut medicam[ia] ſupin[em]cere 2glutii nátia vulnera. C[si] aſt poſt ſagit[em] eductio[n]e ap[ra] ſieri ſtigerit patiè[ra] flebotoma loco[lactis] p[ing]uedin[em] ap[pla]ica et sandala intibeg[em] aqua[ſ] ac q[u]ſare et ſempnine. solatric[em] filia ap[one] aſt et sandali fa[ſci]a ſicci. C[si]mu[n] autem ca[n]e[d]i c[ui] loci ſind[em]s quo ſagit[em] ip[u]læ e[ra]t. aut c[ui] illá ipelles et ne in loco nervu[ſit] puide[aut] arterie aut mébro certe nobili loc[em] p[er]xim[em] ſit. Si etem[em] h[or]q[ui]dp[ia] fuerit tota t[ib]imo lied[ui] itat diligitá ne h[or] q[ui]c[em] ledas i[]cidem do aut ſcind[em]do q[ui]n n[ò]n[u]ß viſi[em] è ſuo ſagittá loco p[mi]ttere[ſ]educere c[ui] aut nervi timek[em] aut arterie i[]ciffo aut ſciſura aut mébrú alia quod nobiliu[em] ledere vidi etem[em] ipſi quendam cui ſagit[em] in ſt[oi]p[tes] i[]cidit et ſphacem ſc[idi]tuf[et]or[em] inter thirbú ſagitta et ſt[om] nec potuit remaſſit ita[q]o ſuo d[int]ins in loco nec ledebat. hominem níſi cum c[ibo]rum ſiebat repletio. C[si]mu[n] autem intnendam q[ui]m ſagit[em] non[nun]c[em] veneno inſecte ſunt q[ui] ſi itellerexeris car[n]e circuican[em] co[uen]iet. cui ſagittá c[ò]tigit et i[]cidere ſiquid[em] fieri poſſible e[ra]t. ſagittá aſt veneno inſectá ex ipſi[us] carnis depheh[é]des colo[re] declinat n[am]q[ui] aut ad linóre[m] aut ad.nigredinem. C[int]uere quoq[em] et ſi ſagit[em] oſſi inſira e[ſi] ipſi[em] fortiu[s] adhe[ret] et ſo[ci]pib[em] c[ui] concuſſeris non mouebitur o[po]rtebit que circa ſagittá ſunt cauare vſoq[em] dum ipſum appa[re]t os. quod autem cum illo incides org[ão]o quo oſſa amputantur, aut certe circa ſagittá ſo[ra]mè molieris, quatuem[us] eius dilateſoq[em] et ſic ip[er]am abstrahens educes. C[ui]m vero ſagit[em] in principalium erit aliquo membroz[em] aut cuirs magnæ eſt vtilitas vt cerebro. cor[u]de. pulm[oe]. epate. ſt[om]aco. renib[em] yesica et ſi

Practice

Maly 277

milibus et morte aliaueritis. sagitta eductioni
nullā dabis operae. Si aſt signa non agnione
ris mortis ei¹ molaris eductione. qm ei umsmōi
hō nonunq morite liberat¹ sanat:vidi etenim
cui¹ itestinis sagitta inciderat et vulneris loco
ſtercora emittebank: adhibita cura liberat¹
et sanat¹ est. Referit q[ui] nonulli se epiatis pteſ
vulnere eductā vidisse. oſſa et thirdbi, nec ſi
mors abinde accidit: iò ergo cu locis inciderit
his sagitta ſtusq[ui] valet et mala no se p[er]ſentat ſi
gna. ei¹ oino molire eductione, q[ui] mirabilis
rerbi deusauctor hominē morte forſtasse libere-
raret. Si eteni in h[ui]mo sagittā locis dimiseris
patrie in morte ſert p[cul]dubio. Et ſiq[ui]de ſci
re volueris quo iterioru mēbro sagitta cōſtitut
signa q[ui] aſſignam¹ speculare hec ſcilz. C Cere-
zato q[ui]de ſi vulnus iderat et ad matre ysq[ui] attin
gat ipſam egrotātii cephalea fit moleſta et in
oculis rubor et inflamatio hominis imutatur
color:animus cōſunditur. Quod ſi ad ſubtilē
ysq[ui] matreſt attigerit. virtutis fit caſus. vor tol
litur.naſus incuratur ſanies reiſiſt naribus
t anguis auribnq[ui] ardorq[ui] et humiditas.
CSI in p[ectoris] concauum ysq[ui] sagitta perſe
ratur vulnusq[ui] latum fuerit eo aer emititur et
ſi cori inciderit illam videbis tanq[ui] cuiquam
in fixa ſolido. et ſanguis eribit niger ſi q[ui]de lo-
cus illi quo ecreat fuerit. ſequiturq[ui] eiusmodi
extremorum: frigus ſudoq[ui] et ſncopis atq[ui]
mors. Et ſi pulmoni sagitta incidit et vulnus
latum est ſanguis emititur ſpumofus. Et ſi
eiusmodi vulnus non est quo ſanguis ecreat.
patrieſtis imutatur color. anhelitus fit creber.
Et ſi diaphrasi mati quod in p[ecto]re est ſagitta
inſigitur vel incidit certe costis posterioibus
anhelitus fit magnus frequq[ui]s. cum ytriusq[ui]
motu humeri. pariter q[ui] dolor ſit grānus. C[et]
ſi ſtomaco inſi contigerit ſagittam et hec ei¹
ysq[ui] concanu perlata est et est in loco largitas
cibus eo erit. Et ſi sagitta intestinis obuiaue-
rit: istercora imittuntur et nonunq[ui] infestinu
foras et thirbus erumpunt. Cum autem in ve
ſice ſagitta incidit. vinayulnere effuit. Signa
hec in quod interioru sagitta ipſula ſit mem-
bzus deſignant. Si itaq[ui] in his que diximus
mortis animaduertes signa nullā adhibe ſag-
gitte curas tā et ſi valida videatur eſſe virtus.
Sin et valida e[ virtus educere aude et molire
toto molimine qu[em] admodu aſſignabo. CSI
capiti incidit ſagitta et ad opimēta ysq[ui] cerebri
impulsa et emitti quo vis modo nō p[ro]oportes
bit capitis p[for]are os circa ſagittā et ſic emitte
re. Q[ui]s ſi in p[ecto]re est et nō abſtrahi poterit.
oportebit coste aliquid amputare. cui ſagitta
incidit aut q[ui] inter ipſam est et ſagitta. poſita
ti ſub costa eris lamina tenui. q[ui] ſiphacem cu-
stodiat. Sicq[ui] et ſi ventri inciderat aut veſtice ſa-
gitta, aut mēbro interioru cuipta alio[rum] oporte

bit primi caute et ſine molestia ſagittā densus
dari. Et ſic nec emitти ſiſturam dilatare expe-
diet et ipſa educta loco medicamina ponere
carnē adducētia. dehic virgam et ſicca medica
mina vt alias expositi est. Et ſi ſagittā venis.
aut arterijs incidere contigerit: aut oſſib¹, aut
organicarbi alicui. et arterijs que ſub alis ſunt
et in inguinib¹ et timneris ne te educente ferru
ſanguis oino effundaſt. opot ebit primi venas
aut arterias ab ytrog[ui] cu filo ligare ſerico late
re forſit cōtorſo. cu ac i immiſſiō ſub vena et no-
datione robusta fidelic[ui]. Quo facto ſagittam
nuda. Et hoc te opus erat ſcire de ſagittaru et
ſimiliu eductione.

C Capim. xyi. de aque cura que in capite est.

Tquonía de ea dixim¹ chyrurgie p[er]

que morbo[rum] et paſſionis: qua-
ra cura in oibus filis e mēbris: ſi
nunc de ea dicem¹ q[ui] cuiu[que] est
mēbro: et a morbo[rum] cura incipiemus q[ui] capiti
accidit: dehinc alioru¹ exponem¹ mēbro[rum] iuq[ui]
ta ipſo[rum] ordinē in paſſiōes curā donec ysq[ui] pe
des attingam¹. Ch[ui]s itaq[ui] primi de aque q[ui]
in capite est cura videbim¹. Paſſio hec infanti
bus in partn accidit cu eop[rum] caput forſiter co-
primi: cu ipſus volut e[qu]litatē inſormare mo-
leſte: aut ex paſſiōe interiori: aut vene fillura:
at ſanguis q[ui] affuit imutatiōe: groſſatur q[ui]h[ui]
donec in loco ſiat cruditas frígida: nec excoq[
tur nec ſanies ſit. Et q[ui] loca hec rara ſut: tra-
sit hec h[ui]uiditas: et inter ſiphace q[ui] ſup craneuſ
est cutemq[ui] ſtatutur. C[ui]s autem h[ui] paſ-
ſiōis sp[er]s. iui: aut em h[ui]uiditas hec inter cuſtē et
opimentu oſſa cranei ab exterioribus opiens
adunaſt. Aut inter os cranei et ip[er]m ab exteriori-
ribus velans opimentu. Aut inter cranei ab
interiorib¹ os et matre groſſam. C[his] iſi q[ui]
inter cuſtē et cranei operimēt[ui] h[ui]uiditas adnua-
tur a[ſa] accidit tactu molle: cui¹q[ui] colo[rum] cuſt
coloni filis et ſine dolore. et ſi digito coprimas
pter carnis paucitatē cōmonek: ſacileq[ui] a[ſa]
p[ell]itur et humiditas ab innicem separatur.

C[ui]bus a[ſut] inter cranei ſiphacez et os ip[er]m
a[ſ] adunatur: e[ad]e h[ui]ent signa. que. et ante viri-
mus. et est a[ſa] ſub ſolis vt nec facile p[ell]itur et
carnis ſentiu digiti groſſitiem. C[ui]b¹ vero
inter cranei os et ip[er]ſam adunatur aqua ma-
trem a[ſa] facile non p[ell]iſt nec molle est ſi for-
titer p[ell]iſt. hocq[ui] pp oſſiui infanti h[ui]uiditatem
ma[ri]meq[ui] ſi ſoma ab inuiſe fuerint diſiſucta:
et ip[er]ſa h[ui]uiditas ad exteriora miſſa fuerit. h[ui]
a[ſut] itelliges q[ui] cu[mi] ab exteriorib¹ h[ui]uiditatē cōp-
mes: ati¹ ad cranei t[ê]dit interiora. et dolori in his
eſt graviori et oſſiui capitis ſeparatio fr[ot]tis acu-
mē ad exterioria et eop[rum] oculi elati a q[ui]b[us] et la-
ch[ui]rime pr[ump]it multe. Et h[ui]mo i[ui]um cura-
adhibere nō o[ſ]z. Cu[mi] a[ſut] h[ui]uiditas inter capitis

Ziber

cutè e cranei oſſis opimèsū cernik : et apa pug
eſt. et aſſigno cura: finde itacq apatis ſitis me
diu ſemel in latu. Si aut iter operi™ oſſis cra
nei et ipm fuerit huiditas cutè duab⁹ incides
ſiſſuris ſele in medio apatis incidenti ſi qui-
dè apa magnu ſuerit. Quod p magnu est tres
adhibebis ſiſſuras in modu. et greci. hoc mo-
do. et humiditatiæ extrahes omnè. Tunc
ſiſſuras has pano replebis lineo et cù ſaſſiſc li
sabis vitifacq ſiſc trib⁹ pmittes dieb⁹. Die yo
tertio ſolues cù medicamib⁹ curabis et vngue-
tis quemadmodu et reliqua vulnera. Quod ſi
carnis imoratur ſuper cute et os productio os
ipsum leuter rades et ſic curabis.

Capim. viij. de eins cura in cuïns oculos
ſurus multiplicabatur acutè.

In buiſmodi hoi
bus

pilos abradere opz a frōtis loco
quo tibi têporu appareant lacerti
hos itacq cauebis et patièti iferio-
re mouere iperabis marillà quo loco magis
approrimèt moti q in tpbus ſunt lacerti. tunc
trib⁹ frontem findes ſiſſuris rectis et ad os
ſc quenpes eritq cuiuſc ſiſſure logistico duo
rum digitor. et inter ſingulas duas digiti. iij.

Dehinc. inducas aut ergano lä-
cee ſike ſiſſure ipsi q têpori est prima ſinistro
donec vſup medià attingat. deide de xextra vſup
medià et q inter ſiſſuras est cutè purga cù fron-
tis opimèto. tuc affúpto cultello q ói ſcuqba
ſiſſure inducas pme et obuſum eius latus in
ptc fac oſſis. acutè aſt in cis ptc querte et ad
medià vſup ſiſſurâ trâſmittes amputabiſq cù
eo venas oèze et arterias q illic ſut: cutè yo olo
incidere caueas. Dehinc ſcbo cultellù ſiſſure
induc ſe vſup vltimâ. venasq pari ratiòe et
arterias âputa. quèadmodu et in alia hocq fa
cies donec moderatâ emiferis ſanguis chitita
tc. poſt hec âputata fortiſ cóprimes loca. et q il
lic adunat⁹ fuerit ſanguis emittes. et ſic licinia
inducas. fasciasq appone aq ifusas. mane fa
cito licinia illa abstrahes et alia vio et oleo oli-
ue infusa imittes. Et nfi hoies ptpis olione olei
loco et vini oleu ponsit roſap. ſup lacertos aſt
têpor pânú ſupextèdes ſandalis et aq ifusu ro
ſarú ne forte apa illis accidat calidù. die tertio
ſascias solues et vitas et vulneris adhibebis
curâ vlceruſq cù basiico vnguèto in oleo liq-
facto roſap et oibus reliquis quasvulneribus
adhiberi assignauimus curis.

Capim. xvij. de findenda per latuz fronte.

Rons

quoq illi⁹ ad cuïns
oculos p venas ſue-
rit mktas decurſus in latu findik.
Sigur aut hoc vüberis oculos
macilétos & parnos: viſuz eorq óbi
lè. angulos corosos. et palpebzarù loca vlcero

Monus

ſa. pilofc eoruz cadere et ab oculis la chyme
de ſuſit tenues et valde pſigentes. patièſc in
capitis pſundo dolozè ſentit acutu et moleſtu
cù ſternutatio ſub ſequik: hec cum videris hac
vteris cura. Cprimu a prior incipiès abraſio
ne: quo tempó manifestos hêas lacertos: q
et cauebis et in actiòe manus illis prim⁹ non
ſies. Dehinc in latu frôtè findes: et a tpe iepies
ſinistro donec ad dektru porrigaris. ſinìède
aſt tibi ſunt ſiſſure extremitates in locis q nò
mouétur: ſitq ſiſſura paulo altio fronte. ſed
ſcomu caue coronatum ne forte ferru illi ob-
uies. Antiquoq at qdâ ſiſſurâ in medio icide
bât frôte. Ut aut os nudaueris oporèbit iter
extremitates venaz et arteriap cù licinijc et pâ-
nis ſepare: ſicq fascias appòes vino ifusas et
roſaz oleo. et cùvitis aſtringes. Die facto ſech
do ituere et ſi imitutu cópiciis apa vtile. Sin ſa
ſcias ieper appone et ſup liga: hoc vt receſſerit
os abrade qtenus oriri in eo caro iepicat: et re
simè q carne adducit adhibevis. medicam
nù. s. et vnguètor. Cum etem his caro in locis
fuerit oța: et cuti còtinnata ſiſſabik cutis cuz
carne. et aſtringetur. flurusq a venaz ore ad
oculos plohibetur.

Capim. xix. de palpebze ſupioris repreſſiòe
et et¹ ad ſupiora extreſione pilor cù ſupfluoz.

I pilorum

productio palpe
briis fiat ſuper
ſua reſſione vtêdu ê cui⁹ hec ê
aſſignatio. patièt cùpini tacere
facies cù palpebri innoles. Et ſi
q ſupfluui ſut pili lògi fuerit: minij


strati quo manu illos teneat ipera ad ſupiora
reducés et cù palpebze pilis adhibito maſtice
coſlutina. Si àn breues medio palpebze acu
inducas cù filo ab iteriorib⁹ iepiès ad extiora
ſicq palpebri ſurſuz extêde. cù ſinistra revolu-
nés manu. tunc flebotom i a pte maiors po-
nes anguli et ſub pilis finde ſupfluvis ad angu-
lù pcedens minore. Nec yo ſiſſura hec ſun-
da ſit. ſic etem q ad interiora inuerſi erat pili
ad exteriora verterek. às tuc palpebam in ſuſ-
reduces locu et q in exterioribus è palpebze cu
tèin medio stringes loco cù acu et filo trib⁹ in
locis et filos hos ministrs vt teneat inbebis et
palpebri ad ſupiora extèdes iurta quaſtitatez
q ab oculis pilos tolli videris moderati⁹ nec
vero plurimù tollas intantum vt oculi detur-
pes. tunc quam ſuſtulifti cutem iminues cum
ſoſpicibus ſicq duas ſiſſuras cutis adunabis
et nodofa in ſue inſuitiòe acu. locis. s. ſingulis
adunabis nec nodabis filù et amputabis. hoc
pluribus facies in locis donec ſiſſuras adhe-
ſeris cutis. Tunc puluerem adhibe croceum
et oleo inſtilla ipſumq fascia et cù vitis stringe.
Die facto ſecundo aut tertio ſila incides cù ſo-
ſicibus educéſc cù vnguètis locum curabis.

Practice

Maly 278

Et hoc laudavit 9 quo in pilo? in palpebris
sufplu? cura vitmur. Est ait 2 alia ei? cure
spes hec itnere pilos 2 si 2 oculum pbs?t pili
panci sunt 2 nò multi 13 duo aut tres iaduicem
primi acu süpta pilu imitte ex mulieris capit
lius 2 ferici filu subtiliss?m forziter 2 tortus fi-
lus? duplica 2 acu palpebr e imitte radici lo-
co 2 pili videnk sufplui tíc pili induc sufplus
aut duos fili duplicatiois loco. ac qu? 2 filum
abstrahe fursum qm pili cì filo exhibit. Qd
sì iter hos fuerit pilos alig? subtilis pili. ulti
adde forte ex palpebr e pilis 2 limus ?glutia
cum sùma quavis aut maſtice 2 ſic ei quæad
modum 2 primo fecisti pilo.

C Capit. xx. de ſeparationis oculi cura.

Eparatiōis
cas als
exposui
mus q. c. f. palpebr a imitio? sub
lenatiovt oculi opire neqant 2 fit
ſa? leporis ocul? Et si ocul? er vl
ceris fit veitigio aut paulpebr e ſiutione 2 ei?
plu? expediebat sublenatio? ei? cura palpe
brie è kiffura in ſolidatiois loco dimitra dœc
laxet 2 in kiffura modici pona? licinù. ligen-
tur? dœc ſanet. Et si ſepatio nàlis è. ſupiorè
oz cutè palpebrie findere i medio loco 2 ipfa
pòe kiffura licinù in qvnguètì fit carnè addu
cès qten? duo ictiflòis labia sibi nò obuiet. ca
roq? iter vtrùq? pducat. Si ait ſepationè pti-
ferit fieri iferioris cas palpebrie ſepariationis
ad exteriora. hocq? er 15 factù fit ſiuitiòe aut
coctura min? cauta. io? palpebr a renolitur
aut certe ex viceris veitigio acu fume in q filu
pòes 2 tortus 2 palpebr e carnì imittes replica
te ab ásulo oculi minòi vyq? maiore: si 2 pati
tur ocul? fit ſiniter. si dexter ab ásulo maiori
vyq? maiore 2 acti abstraheq? fili in dua
bus carnis ſupſi extremitatib. tíc affiſtibus
fili extremis ad ſupiora ?he 2 cu flebotomo
icide. Et si qdè palpebr e figura in pòre redie
rit ſtatù ad iteriora dìclinauerit hec tibi ſuffi
cit cura. Sz si adhuc fuera è poſt carnis de-
nudationè oporèbit sub palpebr a ſhibiù pòe
tre aq caro abſciæ è latù 2 ad iter? finde lat?
palpebr e kiffuras duas. ſintq? duar extrèa icti-
ionis 2 in ictiflòis quæ fecisti águlis vt iutem
cibi obuiet. ſiatq? er eis ásul? acut? cu aduna
te fuerit vt fit filis landa greco cui hec è ſigu
ra tíc illà explica carnè iuxta qd lat?è lati
ſupl?i palpebr e 2 finijs 2 ſic ptes aduna diſi-
ctas cu filis duob? 2 ch filo iſues ſicq? abſiſtes
Et si ſepatio er ſiuitiòe 2 tigit. aut er coctura
simplicè 2 planà fac kiffurà sub palpebr a pi
liis in pma cicatrizioè iſo eodè loco 2 ſic la
bia lepa duo cu lignulo 2 oi reliq vtere cura
quæadmodi in leporino pùs dirim? oculo pl-
uerèq? loco iniç e crocei 2 ſak aqua? ciminiq
oculo istilla. ſicq? fascià ſupponès strige mâe

certis fit veitigio aut paulpebr e ſiutione et ei?
plu? expediebat sublenatio? ei? cura palpe
brie è kiffura in ſolidatiois loco dimitra dœc
laxet 2 in kiffura modici pona? licinù. ligen-
tur? dœc ſanet. Et si ſepatio nàlis è. ſupiorè
oz cutè palpebrie findere i medio loco 2 ipfa
pòe kiffura licinù in qvnguètì fit carnè addu
cès qten? duo ictiflòis labia sibi nò obuiet. ca
roq? iter vtrùq? pducat. Si ait ſepationè pti-
ferit fieri iferioris cas palpebrie ſepariationis
ad exteriora. hocq? er 15 factù fit ſiuitiòe aut
coctura min? cauta. io? palpebr a renolitur
aut certe ex viceris veitigio acu fume in q filu
pòes 2 tortus 2 palpebr e carnì imittes replica
te ab ásulo oculi minòi vyq? maiore: si 2 pati
tur ocul? fit ſiniter. si dexter ab ásulo maiori
vyq? maiore 2 acti abstraheq? fili in dua
bus carnis ſupſi extremitatib. tíc affiſtibus
fili extremis ad ſupiora ?he 2 cu flebotomo
icide. Et si qdè palpebr e figura in pòre redie
rit ſtatù ad iteriora dìclinauerit hec tibi ſuffi
cit cura. Sz si adhuc fuera è poſt carnis de-
nudationè oporèbit sub palpebr a ſhibiù pòe
tre aq caro abſciæ è latù 2 ad iter? finde lat?
palpebr e kiffuras duas. ſintq? duar extrèa icti-
ionis 2 in ictiflòis quæ fecisti águlis vt iutem
cibi obuiet. ſiatq? er eis ásul? acut? cu aduna
te fuerit vt fit filis landa greco cui hec è ſigu
ra tíc illà explica carnè iuxta qd lat?è lati
ſupl?i palpebr e 2 finijs 2 ſic ptes aduna diſi-
ctas cu filis duob? 2 ch filo iſues ſicq? abſiſtes
Et si ſepatio er ſiuitiòe 2 tigit. aut er coctura
simplicè 2 planà fac kiffurà sub palpebr a pi
liis in pma cicatrizioè iſo eodè loco 2 ſic la
bia lepa duo cu lignulo 2 oi reliq vtere cura
quæadmodi in leporino pùs dirim? oculo pl-
uerèq? loco iniç e crocei 2 ſak aqua? ciminiq
oculo istilla. ſicq? fascià ſupponès strige mâe

facto solues 2 intuere. 2 ſi calidú accit aſa cu
obtalmie cura medeberis ſin colliri adhibe
rubeum 2 lene 2 pulerem croceum.

C Capit. xxi. de ſiſture palpebræ curæ.

## Aprima diximus

hui? luvit pte kiffurà corp? è pingsne
qo? sub palpebr e oia?t cute kupioris
eiusq? cas 2 ſigna explicauim?. Et
aùt cura hoc exponem? loco. Sedere itaq? in
tuo facies patièt 2 ipectu 2 palpebr a paulu-
lú dilata egrotàtè. atq? cu pollice 2 idice pa-
ptède. Dehinc còpume q eiusmodi hüiditas
iter duos adune? digitos tíc minitranti tibi
impa quo palpebr a medio trahat ſupcilio
tu aùt a loco palpebr e ad iferiora pa? detra
he. ſicq? hüiditatis finde mediu in latú fiat fis-
fura vene flebotomatiòe maiot. In opprimè-
do aùt expediet vt ad pingsuedinis hui? attin
gas locu caueasq? th ipaz ptàsire. Nónunc
etem kiffura ad palpebr e porrigik iteriora et
vyehèlumq? digitis 2 pàno molli in vtrùq? co-
cute lat??. Nónunc? aùt ſic dispones., vt pùm
carne denudes 2 ſic pànú ſumptú aceto ifun-
de 2 aq locoq? ſuppone. Et ſunt hoium non-
nulli qui fal caleſaciu? in cauterij extremo
ponentes in kiffura deponunt quo očm illam
ſal consumat humiditatez. Dehinc ch fascijs
lisa 2 mane facta solue. Et ſi vacuum calo-
videris 2 apate locu vnguentum appone 2 cu
hezazo circúpoſita cataplasma 2 ſiapho me-
muhe. Qd ſi apoſtema loco acciderit calidí-
refrigerantibus cura medicaminibus 2 repri
mentibusyt memithe aſlafò sandalo: ufalò:
hezazo terra armenica tritis et aqua inſuſis
queſtare ac intibe.

C Capit. xxiij. de copulararum inuicem palpebrarum cura.

## Portet

cum palpebras
conglutinari cò-
solidanti aut cum cornea contige
rit tunica ſic curare extremum ſti
bij sub palpebr a immites 2 cu ſen
nara ſuppèdes. atq? fursum trahe? 2 induces
inter palpebram et oculum paulatim donec
ab oculi tunica palpebr a amoueatur. Cau-
dum autem ne quidpiam tunice oculi inci-
das maximeq? cornee. ſiatq? in oculo abin-
de vlcus et nonnunquam hinc acumen vnce
cum incisio tunicam pertransit corneam hec
vt feceris oculo ciminum et ſal commaſticas
ta infunde et ſub palpebr a pannum pone li-
nenm ſuaem. ne forte cum oculi tunica ite?
palpebr a adune? 2 ſic fasciam applica in qua

Liber

on i posueris vitellù. oleùç roſap vysç diép; mitte 3.º. úc solues i colliú istillàs albù die bus 2tinuis tribº p dei gratià curàs ſan abis. C Capi. xxiij. de gràdinis i verruce cura.

Randinem curàs ex; pedit pa; tuètem yrin tuo ſedeat 2spectu fa; cias; 2c ùc police índicees palpebre; cutè exède; 2ab exterioribº in lati; finde educaſes gràdinè cù ſtibù extremitate. aut cù quo palpa; extremo vel quis alia re. Et ſi ſiſtura magna eſt labiaqz duo lara. iſuè do adunes; 2 sup loci puluerem appone cro ceù. Si aſt pna puluis ſufficiet folº et fascie. Qó ſi ab iterioribº gràdo fuerit: palpebä re plica 2finde ab iterioribº p lati: eductaç grã dine oculo aquã iſtilla maſtícis 2 falis còma ſticatoribº. 2c i fascia liga. in q; posueris ouí vi tellù 2 roſap oleù mane facto solues 2 ituere. Et ſi q; dè icauerit colliriú iſtilla albù in aq; li queſactù. 2in aliqd colcotari triti. Uerrucä at oculi opz apprehendas cù parunlis ſoſciſi; bus 2 cù ſoſcipibus ascindens puluerê ſuper ſpargse croœum: fasciaç quoniam congluti- nabitur 2 non redibit verrucâ.

C Capi. xxiij. de glande que in oculi est: an- gulo verrucis carne ſuperflua que in radici- bus est palpebzarum.

Aperſua aſt in oculi an gulo glàs hoc curanda eſt mò. Cù ſennera illam arripies aut ſoſcipibus: paululi- ç ad ſuperoa extéſam circuìdu- cias: amputabis cù ſoſicibus: nec yo mult? ſis ad eius eſtirpàda radicem ne forte angu- li oculi carnè abſcindas: oriatur: abinde paſ ſio cui flutus nomè eſt. hec vt copleneris ocu lo cimini aquæ 2 fal còmaſticatum inſtilla: fa- ſciaç ouí vitellù aſtringe roſap oleo abiecto mane facto ſolutum intuere: atq; ſi locus ica luerit colliriú iſtillabis albù cù aſq diffolutù. Si yo nullº fuerit calor colcotari triti paſ; ſu perpone. Uerrucas porro cù ſoſcipe areptas ſoſpicibus amputa 2 puluerê croœum deſup puluerizabis ſicæ fascia aſtringe non eim am plius reditum dabunt.

C Capi. xrv. de vngule oculi amputatione.

Aſſule medelà exponuim? q; nòdù robusta è 2 oculi vidètè nò opit als ſi àt ina- luerit 2 foramè cepit velare pupil te expedit patiètè statuere ſupinù oculo: apto pènà ſume colòbap cui: p[le]a: ſit extrèitas 2 ſub vngula introduc oculi. 2 ſic acu obtuſà ſumas planàq; 2 pilù appòe atalium crinì: groſſù acu: q; ipaz p vngulà tràſi ab an ſuli pte oculi 2ab alio erbas latere: eductaç acu pilù totù ſubyngla tràſire facysq; pupille

Monus

p[te] vngulàq; ſe pa; 2 ab oculocú iſo amone ſi pole fuerit. Dehic ſenara ſuptavngule: ſocu lo ſepaiti iſiſe: exiendeç 2 paſ; itoriz; 2 lic ab radice âputa cù ſoſcipibº nec miſi ei: p[ſudes âputationè ne ſorte aguli âputes carnes ſiat ç; abide q; oculi òz: fluxº paſſio. vt âputaneris ſak 2 cimini 2maſtico: aquã iſtilla 2 fasciam appòe ſuppoſito onivitello 2 olo roſato. ſicç liga mane facto ſolue 2 ne te incaſleſat vide. Si incauerit collirium appone album 2 caſ; obtalmie medela cura.

C Capi. xxiij. de acuminis oculi cura.

Anica yuea ſi: p[ru]pitt: nò è eiº cura vt oculi vit- rus redate; 13 vt oculi acumè rece- dat 2 turpundo 2 q; dàmò reſo: me tur. Et ſ; q; eiº cura vt acu ſumas et acuminis imittas radici aut palpebre pte inſe- rioris ad ſupiora. Dehic alia imittas ach 2 fili posuerit duplicatù a pte oculi âguli q; de: tre maſ, priâ è in acuminis radice 2 p[tra]ſicæ p; mâ ſines acu vt fuerat tuc fili icides duplica- tionè 2 acuminis pt[ex] ad ſupiora ligabis ptez ad i ferioza cù filo ſicç ach educes 2 fal maſt; cecç còmaſticata inſtillabis 2 ſup oculi ſaſtico: pones cù ouí vitello 2 roſap oleo ligabis: mane facto ſolues 2 colliriú inſtillabis albuz ouíq albumen donec ſanetur.

C Capi. xxiij. de ſaniei q; ſub cornea eſt cura.

Alienus in ſuo reſert libº què magna arre: dirit q[ui] vir q[da]s oculo: morbos curàs q[ie] dicebă: hozestes multos in q[er]p erat ocul: ſanies ſanauerat.

Statuebat eim patiètè ſup ſc: ſanù ſedere 13 re cti 2 ab vtroq; ſumebat ei: caput latere 2 cu: tiebat ab: de cec nos ſanie videbat amus ipam ad oculi inferioza descendere et statuebat ocu- li aſt aq; nò ſtatui: aut oculo cuz exerciſt niſi ad iferioza p[ma]k cù multa p[li]ſiò q; eiº i minuti tur ſuba. Et poſt pauca dicit. Nos q[ui] ſepiº ſa niè eſuaui: p[mi]multà. cornea ſiſſa què ad moduz aſſignabohac in p[li]ſiò expedit corneàs finde re tunicà in loco cornee ſiſtura q[ad] oculù nò tràſeat q[ui] ſantes ſic exhibit 2 euacuabit hac euacuata mulieris lac cui filia eſt oculo inſtil- la 2 cum fascia liga. atq; deinceps vlcep: oculi curam adhibebis.

C Capi. xxiij. de aque oculi exercuffone.

One oculi dimeritates e[]r: poſuimus 2 canfas ſi snac: alio huìus libri loco 2nùc ei: referem? q; p[er]cutionè ſit cu: rà: p[us] demòſtrato in quibº eiº ſpeciebus exercuſio confert. Dico ergo quoniam opz te patienti impare vt oculi in quo eſt aqua claudat: inq; cù polliſe pal peb[ra] p[me] ad interiora 2 inytris: commove

Practice

Maly

279

latus tanſſi cōminuas et diſſúgas illam, tis
culbi aperi et ei9 ituere foramè: et ſi q[ui] in fora-
mine est aqua abinuicê videris separatâ et diſ-
ſperſam, aq[ui] hec no[rum] firmata est et excuſiōi non
coſpetit. Si ât adunata ſtat et ſi ſeparat firma-
ta est. Et ſigni alínd p[ro]liori meli9. Cui aq[ui] vide-
ris colorê tanſſ ferri elimati, aut colorê plúbi
aquâ intellige ſtabilitâ. et q[ui] excuſionis cura
p[ro]derit, cu[n]i autê color g[ips]eus ê coagula-
ta ê valde et excuſioni no[rum] coſpetit, laudabilius
autez adhuc vt patienti oculi claudere ſanſi
imperes et ipſi manu suppone, tunc egrotantê
aperi oculi in ſolis oppoſitionê. Et ſi oculi fo
ramê vider, diſtatuti, intelligas eiufmo[i] aqua[que]
excuſionis admittere curâ. C[sum]e ita[que] ei9
cure principi[ui] iuxta quod assignabo ſic. patiê
tê in tuo ſedere cōspectu impera in loco claro
tu quoq[ui] in ſcâno ſedeas elato et oculum clau-
dem de ſanum atq[ui] egrotâtê aperi cum diſito, tunc
ſume mehetum organum ſcilicet c[ui] quo excuſ
ſlo ſit et mensura ab angulo oculi minori iuxta
mensuram ſtib[us] groſſuítie[us] ſcilicet meheti pa[que]
a ſoraminis oculi oppoſtione. Et tunc mehe-
ti caput ac cutu in loco pone et inſige fortius vt
introeat: mehetuq[ui] ſentias in locum perne-
nisse vacuum, tunc cum ipſo mehetu in partê-
tende ſoraminis oculi, etc etius capite ad ipſm
perueni foramê, q[ui] ſtatim meheti corp[us] vide
bis manifestum in ſoramie ſub tunica cornea.
Deinceps c[ui] ipſo deſcê deheſto inferi[us] pa-
ulſi: aqua[que] c[ui] eo ad inferiora contrahe et in
villis ſupſpêde vncet: ſicq[ui] ſepuſ facies donec
a ſoramis recedat loco quicquid inest aque.
Ia[que] tunc paululb[us] expecta: et ſi no[rum] redire aqua[que]
videris in locum: patiensq[ui] aliquid videt et in
tuetur: mehetum paulatim educas c[ôto]rque
do. C[ui] si a[ut] ad loci aqua redierit ſc[do] illam
depone et tertio donec ſtabiliatur: et ſic iuxta
quod assignau[que] mehetu: educes et oculo cimini
aquâ inſtillabis ſaliq[ui] c[ô]masti[c]atorum: et c[ui]
fascia liga: ſuper qua[que] oui vitellu[que] roſarju oleb[us]
et c[ui] vittis ſtringe. Sic quoq[ui] oculi ligabis
ſanum ne forte: monea[que] patiens illius er mo-
tu, et egr[us] ſuppinu[que] lacere precies in obſcura
domo: et ab oi p[ro]hibebis motu: et vt ſternuta
tionê caueat tuſſemq[ui] ſilia: et oi illum subtili
dispones regimie vt pullis, tangis, et ſmilib[us],
vſaq[ui] in diê ſeptimiu[que] oculiſq[ui] quê[que]modi[que]
ipe rani ligatus erit vſaq[ui] in diez hanc: et in alio ex-
emplari. Duab[us] pmittes ſic hebdomadib[us] ni-
ſi forte q[ui] piâ obſtiterit: vt ardor[us] aut aposte-
ma q[ui] oculo accidat: tunc etem[que] oportebit ſolue
re ante p[ro]ſinitu[que] et caloris adhibebis curâ. C[ui]
sa[ut] die ſolueris ſeptio: oculiſt c[ui] alio[que] ituitio[que]
erpire. Nec vero op[que] oculi experiri c[ui] mehe
ti edueris: q[ui] hoc aquâ ad ſupiora reducit.

CCapitnlum, xxix, de mori quod in
facie est cura,

Ori autê cura q[ui] in facie
sub senis ê hu-
tuſmo[i] indicat, scalpes illi aut
cui zaccara c[ô]frices illi et zaccara
ſalubri[us] ê et c[ô]petetior, poſt q[ui]
ctionê c[ui] megesi lati capite scalpes quouſq[ui]
ſanguineus ſiat locê: et multi ab eo ſanguinem
educes et b[as]ſícon ſuppòes, nec ſanguinê lo-
co exterges, quatenê loco c[ô]glutinek, nec trib[us]
anferêt dieb[us]. Die tertio loco buty[que] applica
tepidu[que] ſolia itide ſupmitte, ne forte illu[que] fascia
delicet. Sic facles docê vesculas auferas lo
co pursato c[ui]illu[que] pa[que] videris, p[ru]fundat, nec
aliquid ſupereſt malizemtari appone vnguê
tum quod cicatriza[que] ſingulis b[ab]acem qua[que]
apponis minue diebus.

CCapitulum, xxx, de auris que perforata no
est cura.

Aris foramê nonnunç op[er]
lati est ab ipſus t[que]
creatio[s] et q[ui]q[ui] opilatio er v[ic]ce-
ris fit macula q[ui] ſolidatù c[ui] ê, hec
a[ut] opilatio aliquoties in auris ê
p[ru]fundo et nonnunç in ſoramine maſſeſto. Et ſi
in auris p[ru]fundo fuerit op[er]o, in loco ſcz operi-
menti q[ui] foramê yella[que], diſſicil[es] h[uius] curâ niſt [que]
oino ei9 p[ru]foationê c[ui] organo nitimur subtili.
Si yo imanifeſto c[ui] flebotomo kindimus cu[n]
caput ê incurnat[us] paululb[us]. Et ſi caro illic ſue
rit ſup ſua, expedit illa c[ir]cui cauare et ſic loco
puluerê apponim[us] croceu[que] et locu ipso c[ui] p[an]o
cataplaſmam[us] l[í]neo. Q[ui] ſi ap[er]a abinde acci-
derit calm cu[que] collirio albo oportebit loci c[ui]
cataplaſmare a[que] ſiſum roſata. Et ſi calor[io] itra
foramê fuerit, colliriu[que] itra aurê funde, et ſi ſan
guis decurſus loco acciderit ſup auris radicê
poſtulace p[one] aquâ aut virge p[al]to[ris], aut
hullici, ſimiliaq[ui] ſanguis amputatia fluxum.
CCap[im], xxxi, de auris cura in qua[que] lapis ce-
cidit aut ſmile.

Lio loco dirim[us] quê[que]modi[que]
calculus aut grans ſi au-
ri inciderint educere quis molia[t]
ſed q[ui] nonnunç grana cidid[ut] et ex
h[uius]didatatis loci c[ui] itumeficit augê
turq[ui] educi nequeſit, t[uc] aur[que] radicê kindere
oportebit a p[re]p[iguedini] vic[ia] ſiſuraq[ui] pa[n]
ca i prime l[ue] modum t[uc] q[ui] aure ê emittat
c[ui] megesi v[li]tio, ant alia re ſicq[ui] ſiſurâ in ſue
et puluerê ſuperp[one] croceu[que] ac diligêter cura.
CCap[im], xxxii, de carnis i naſo ſup ſue cura.

Affio hec carnis ê nariu[que]
p[er]ductio atq[ui] in ſolis c[ô]
siderâda ê radio. Et ſi carnis hu-
tus colorê videris lividu[que] aut ni-
gru[que] tact[us] duri ab ei9 oz fugere cu-
ra, q[ui] ex ma[n]t melas[colica] ê in c[ar]ci ſp[ex]. Q[ui]
ſi a[ut] rubeu[que] est coloris, aut naſi tact[us] mollis et

Ziber

carnis sube filis tunc ad eius accede curâ q[ui tu]smoi ê. Cpatiêti scâno soli opposto fac se dere t[em]are eius c[ui] manu aperi finstra cultel lúq[ui] mirti folio similê nafo imittês omnê quâ illic tueneris carnê abfînde t[em] purga. nec oino aliq[ui]d remittes t[em] q[ui]cd ab fînderis emittes cu[]z megesli capite. aut alto quo vis organo t[em]re in solis radio tuere. Et si naufuz ab oi illa pur gasti supfua carne totu vtile. sin scô cultellis aut organo c[oe]petês appone t[em] q[ui]cd eiuſmodi tueneris icide t[em] naris lat[em] rade d[ec]ec optime purgaueris. Depic exterges t[em] modicu ifûdês aceti aq[ui] vini. t[em] patiêts caput retroſum ſub leuabis paulnù t[em] ſi quâ inieciti h[ui]biditate ad ad gursulionê ptârfit. itelliges nullâ hui[us] car nus partê in ptib[em] e[que] foramis q[ui] colatorio ſike eſt: ſi neq[ui] in palati foramie. Si ât nihil h[ui]bidî tisptârſte videris intelligis carnê hâc in ſupiorib[em] oſſis p[ra]ſati p[du]ctâ t[em] ad illâ orga- nû n[ò] potrigi quo caro a narib[em] âputat. Opz itaq[ui] fili ſuas linei cui modica ſit groſtities t[em] nodos ab inuicê in eo primos fac inter duos nodos ſpaciu ponêz digitor[us] duorù filiyo ac[] immittes foramini: t[em] hui[us] acus extremi ad ſu perioria v[os] naſi imittas donec ad foramê p[er]ueniat q[ui] in oſſe eſt colatorio ſimili t[em] a palato illam emittes o[re]q[ui]. dehinc fili ſume extrema duo t[em] cu[]z manus extêdens vtrac[ui] in ſerre mo dum deducas. vt c[ui] nodulis illâ incidas car- nê. poſt hoc ât nodofitas h[ui]c c[ui] licinio ſiat ex li ni p[ano] quo foramê mundet apertu. Die aŭt tertio expedit te licinia ieducere naſo. q[ui] c[ui] me- dicaminib[em] cataplaſmaueris corrodêtibus t[em] deſiccâtib[em] q[ui]les ſunt trocifci q[ui] dicunt mouſas aut c[ui] vngueto croceo zeniarico. In vltio me dicamibus vteris q[ui] deſiccet t[em] induret t[em] p[er]di cura durabit fitulas naſo inducas p[lu]beas. CCapl[iz]. xxxiiij. de sigfue cura que dicit anaſo liis t[em] emiſtioni eius. que vocat farol.

Nafolis

caro eſt ſupflua q[ui] in dentiu oric[ui] laterib[em] eiuf[us] cura e[que] vt e[ui] ſoſci- bus aut ſennara illâ ſupyendas t[em] c[ui] flebotomo incidas. Farol autê emiſſio e[que] p[ua]. o[ſus] illâ c[ui] flebotomo findere. quaten[em] ab ea ſanies exeat aut c[ui] ligno acuto poſt hec aceti ſoſbitet t[em] fugat. aquaſ[us] t[em] vini modicu t[em] deide roſap aqua t[em] oleu roſatu nia nuq[ui] aqua t[em] mel t[em] loci d[igito] c[oe]primat.

CCapl[iz]. xxxiiij. de molaribus educendis.

Oui

molare vult eruerê p[ro] mu[que] illi expe dit q[ui] in ei[que] eſt radicib[em] carnê incide re paulati donec nihil illi carnis ſu per ſit adherê[s] ei[que] radici. t[em]c forpices molari ip[er]i ſupersonat. t[em] ſup vtrib[em] ip[er]o pedê forti[ſe] c[oe]primat molarê q[ui] forti[ſus] c[oe]piciat. d[ex]p[ro]ſi t[em] ſnistro: ſu ſic[que] tota abstrahat ytute q[ui] ſub

Monus

ſegitur illi molaris ſi aŭt corofus fuerit. lo[que] co opotebit corofo p[anum] imprimere forſi- ter t[em] ſic inſtra q[ui] affignauim[em] curabis. Quo ſa c[eto] acetum fugat miſtu ſep[em] t[em] ſic roſap oleu[ſi] loco ſuppone cum bâbace. Nonnun[que] autem hot inſalcitur dens ſupernuus intuenduq[em] t[em] in alterius eſt dentis radice: c[um] organo q[ui] roſtro ſimile eſt auferatur: atq[ui] ſi quid ſuper- erit lima expaneti. Si autê n[ò] in alteri[em] nuti[ſt] radice: eſed ſuo c[ui] ſoſcipibus extrahatur. Et ſi dentium quiſpiam inſto mai[ſ]o fuerit manifeſte turpe eſt. o[ſus] illi lima coriſi. t[em] q[ui] abun- dat tolli: quo c[eteris] c[oe]petenti fiat propor[ti]o ne equalis t[em] non diſſonus.

CCapl[iz]. xxxv. de lingue nodofitatis cura.

Flingue

nodatio natura- lis e[que] t[em] ſis ligamê t[em] q[ui] ipſam fugat. aut e[ſi] e[ui] biuita te: patiêtê ſedere tuo facias in c[ô]ſpe ctu opz[ui] ſup p[anum]. eiuſq[ui] aperto ore lingua[ſ] ſublena c[ir]tu m[otes] t[em] ligamentâ hec incide nervuſa. c[ui] flebotomo lato t[em] ſtude ne iſtidem in viceris cicatrizatione accidat. Et ſi e[ſi] v[ic]eris c[ô]gitic cicatrizatione lingua[ſ] ad ſuperiora trahe t[em] finde in latum ac nitere vt sanetur no d[ato]. Cauæ autê ne ſiſura in profundu t[em] dat carnis incidatq[ui] arterijs flebotomu. Non nun[que] etenim abinde fluxus accidit ſanguis qui facile mitigari nequit. dehinc patiens ace tun poſt curam fugat q[ui] malic[que]s aqua: ſic q[ui] ea appone q[ui] carnê adducit t[em] ſanant vul- nera n[ò] reſtringentia nec reprimênta.

CCapl[iz]. xxxvj. de amigdalorum duum apoſtematis cura.

Migdalorù

du[que] apoſtema ſi creſcat t[em] e[ui] fiat tempus diutinu. nec diſſoluq[em] diſſicilis ſit patiêti t[em]râſglutio t[em] anhelitus anguſtâ t[em] amigdala duo videris abſiſcata t[em] rotûdata t[em] e[on] radix parua facta eſt. medicam[que] n[ò] c[ô]ferunt t[em] gargarimata ſiliaq[em] amputatiſe vt[em] d[ù] eſt. hoc aŭt ſic ſit patientê in c[ô]ſpectu tuo ſoli oppoſi[ti] ſedere facies t[em] os aperire ip[er]a bis minister[em] caput e[ui] teneat alioq[ui] q[ui] vt illins teneat linguam t[em] ad inſeriora deprimat e[ſi] or[an]o huic c[oe]petêti rei. t[unc] ſames ſennar[em] t[em] alte[ri] inſiges amigdalor[em]. atq[em] ad exteriora p[ra]trahes cau[que] ne c[ui] e[o] opimêti q[ui] dpiâ abſtra[que] h[ac]t. aut corop[em] q[ui] illic ſi[mi]l. ſic[que] ip[er] a radicib[em] âputabis e[mi] oportuno orga[ſo]. c[ui]q[ui] alte[ri] icide ris ad alte[ri] quertas id[em] facies. t[em]c patiêtes aqua t[em] gargarizet roſap ip[er]a t[em] aceti refrig- erat[us]. Et ſi ab ide ſanguis t[iger]it flux[em] ſua- ci a[que] gargarizet t[em] arnogle[que]. terrâq[ui] c[yp]ca. Et ſi apotema oleu gargarizet roſaruz t[em] oui albumê aut moroz[um] robum. c[ui] cotiandro. Et ſi in vulnere ſaniez fieri contigerit aquam

Practice

Maly 280

gargarizet mellis.

CCapitulum, xxxvij. de apostematiceyue me dela.

Am vulue acciderit aпа 2 ce ciderityt тащ vua fiat ra cemi capitis rotúdi radicisſubtil: 2 medicaminú nihil ſert mede la stringetúti adſcindere illá oz ne forte ſi augimeta fuerit suffocatione piat. ſed cú rotúda é 2 radióno est illi ſubtilis color qu3 ei9 q languis nigri ad áputáda nô accedas. qm in hmoí habitudine et áputatio aпа pit magnú 2 languis q nô repmik fluxú. Cú auté radix illi ſubtilis é 2 obloga euíſa extréa cau de filis muris 2 enernata. color illi in album declinás úc áputáda é. Nec hó plúito áputes ſiz čtú nálè excedit ré. qm fl radicé illá ſu ſtuleris nocumétú ſit patiéti magnú circa pe ctoris officia 2 vocis aufert áputatione. oz ſgrú in ſolis oppoſito radij ſedere 2 os apire ípa čtú fas é. 2 vueón apphédé locú a q áputa ri oz ch orgaó qo tenés voča vuáqabstrahés áputa cú flebotomo aut forſicib2 aut orgaóp aliquo incidetú. Dehinc patés aquá Sarga rizet frigidá aquaſ roſatá. in qua ſumacum fricaneris 2 ſimilia.

CCapi. xxxviiij. de gutturis apostematis cura 2 eius, ſillurus.

Icalidû ori acciderit aпа 2 gursulióit ím vi meri os oppilek 2 gursulióis et in pulmois canalis aпа non fuerit nec paſſio alia vt suffocationi guttu ris vtédú erit ſillura suffocationis cã timoris 2 iterit9 hoc itacq factur9 in ſpectu tuo fac ſede re 2 eius ſubleua caput 2 ſub gutturis capite tres fac ſilluras rotúdas iuxta qo canal é rozúda pulmois aut. iij. Sint aſt ſillure pue in opiméto qo iter cartillages é canalis pulmo nis rotúdas. nec acumé angeas. qm in hoc é piculí. Recti9 aſt é vt cuté cú ſénara distédas 2 ſic finde dôbec cartillago appeat vene 2 arte rie 9 illic ſunt. tíc hó optimétú ſindes qo iter canale é pulmois. eriſc ab venaz 2 arteriari áputatióe ſecur9. dehinc pmitte ſic dôbec paſſio in bonú redeat statú: 2 a suffocatione fies ſecur9. poſt hec aſt cutis adunabis ſilluras 2 insues nec tón cortillagines attinges.

CCapi. xxxix. de digitorum ſuper fluorum cura.

Igitorum ſupſui alij i pte ſut au

icularis alij in pollicis ptib9 alij ex simplici tón carne. qdá cú offib9 2 nonufé é vnsnes hít. Et qbus oſſa ſunt. alijzorigo é ab digitivici diſgrega tióe alij ex ipſis dactilis. Et q tón carnei ſunt ſacile áputanf. qm ab ípa auferunf radice cú nouacula ſemel. Quoſ aſt on9 é a diſgrega-

tloë di ſicilé hít curá. Et q ex dactiueor. plus op3 áputare in circuitu carné vlq ad os dehinc os áputek ípm qo áputádis pati offib9 é orgaó ſerra. 1. tíc os 1p3 scalpes 2 cú his cu rabis qb9 cetera curanf vicera vulneraq me dicaminib9 deſiccantibus 2 carnem adducentibus.

CCapit. xli. de viri māmillis que mulieribus ſim iles ſunt amputatione.

Aorúdam

mámille vi roz úm au

genk yt mámull hát. prúme mulie ru 2 é turpuido ilt. hoc ex adippe fit q in eis natck hui' rei yo luers curá in mámilla ſillurá fac in heleli figura. 2 ſic cuté excoria 2 adipé edu cas. dehic insues 2 medicamia appòes. Et ſi timueris mámille ad iſerioa declinationem ſua ex magnitudine qeá dinodú in mulierie bus ſit. latera ei9 ſupioza ſinde ſillurus ouab9 ſilib9 helelice figure 2 qob eap alteri 2tinuek in eap fine hoc mo. CTúc q iter duas é ſillu ras cuté excoria 2 adipé aufer 2 poſt hoc i ſui tione vtaris: medicaminaq carné adducétia apones vt puluerem croceum 2 ſimilia. CCapi. xliij. de eductione hydropicozum.

ydropísis

spés exponiis 2 cas ſi

snacq alio loco 2 dixim9 qm ea q ferro curaſ spés ípa est q ytrea vo catur eo quod humiditas educa tur que inter ſiphacem est 2 intestina. 3. In tuendum itacq illi est qui hanc vult curá puſum in patientis virtutem: et ſi eius virtus euacuationem perferet nec ne. 4. Si ſufficere non videtur non accedat. Si autem curare vis illum patientem ſuper pedes erectus sta re impera. ſi non potest in conspectu tuo ſe deat: et ministris impera poſt doſum eius ſtare ventremq cum manibus ad anterioa přiemere: aquamq que in illius ventre est ad penis depellant partes ſicq considera villisenter. Et ſi aque generatio in intestinozrum ſit partibus: ab vmbilico remoendum tibi est iij. circiter digitis ad inferioa recte ſub vmbilico tunc flebotomum ſume validi et acutum. et locum vſcq ſub. ſiphacem finde. 5. Si autem ex epate aqua generatur: epatisq paſſio aque prieſſit aduentum a ſi nſtris findes vmbilici. Si vero ex plene generatur a dextris vmbilici. Non enim opor tet eo ſilluram in latere fieri ſuper quem paziientem necesse est iacere. Dehinc cutem que ſuper vmbilicum est paulatim excoria cu3 or gano quo cutis excoriatur. Et ſic ſiphacem cú flebotomo ſinde. quatenus ab eo epeat aqua evacuabisq aquam iuxta: quod patientis ſufficere animaduertes virtutem nec educas

Ziber

ius semel maximus quatuatuæ. Diffolutus nunc debilitarec virtus et patiæ piret: eo quæ plus cù aqua ereat. Cù ergo aqæ quâtâ pwert egro tantus virtus emileris quatuatuæ: ut nò debilli- tetur patiæ: cù fistula loci oppila pâno et faci- cis et patiètè supinù facere impa atque ne aliidæ ereat aqæ caue tunc illi cibis refice ei angætibis. Autut ac carniæ attritis in quæ pâis sìle micâ posueris et odoriæ vtaut locibus. Sic et die ac- cto scöo solues ligamèta et fascias cui fìssure appones fistulæ et 53 qvirt?9 sulet aquæ emit tes. educta cù fistula loci fascijs oppilabis et vittis optie stringes et cù bibis virtutè odoriæ buscæ seruæs fouebis. Nec hoc singulis face re deuìstes dieb? donec pauca suplit aqæ cib- tas. Nec yo oèm educes aquæ fed quidam re mittes reliquias et his qv virtutè augèt vter. Ut ait virt optie redierit. et qv fuerat leuiata Fui tas et ab his qv illi inherèt respirauerit in reli- quias medicamibæ yteris aquæ deponètib et regimè deuìscâti et in sterquilliniovolutatiòæca lido et soli expona: arenosìsc locis et siti pfe- rat cibis vtès deuìscâtibæ. Utunk ait qdâ edu- ctionis huiusque loco coquendi officio.

Capi. xliij. de acuminis vmbilici cura.

Vmbilici acuminis cu râ cù ferro chibere volueris hocque ex  itestin- ient facti è egresù. aut thyrbi patiè ti opz ut ituo set aspectu iperes: et aha hoc tuere acutù in vmbilico et circa ipso circulù faci cù attramèto: tunc vt supinò iaceat mâda: et circa aha cum flebotomo icide: loco quæ cù icaustro lignafti et apanis medio senna ra appofta surfum subleua et in icidiose filuz pones toztù aut cordulæ et nodabis illi no do curreti: chinc in apanis capite findes fìssu râ in quâ icidicè possit imittere digitù et tuere qum forfasse itestini qdptâ aut thyrbi cù filo al ligatù è. Qd si ineneris ligaturâ folue et itesti num ad iteriòra repelle. Et si alijq superit il- lic thyrbi ps àputa prii ligatiorè facta et fuge qullicuntur venas et arterias icidere adunaçs iurta qvibi assignatù è. Iàs dembi ac fumes dnas in quæ fila posueris duplicata et forfata: et icidiò imittes quâ plus icidisti et crucis figura sfcq duplicatione icides kilor quæ admodiuz in apozimatis cura affignauim, et in itij. liga- bis locis et pmittes dbec augeat caro ligata et stricta et decidat. Dehinc ait cù medicamibæ curabis carne adducetibus. Hec est vmbilici acuminis cura ſer intestinò aut thyrbi fiat egresiòe. Si ait ei rei cæ caro superducta fuerit aut humiditas oporitebit apanismediù circlicauare: et sic qd extra siphacè positi è su pervmbilich educes et cù medicamibæ carne adducetibè curabis. Cù vero ex arteriay acci dit sciffione aut ruptura eius cáuenda erit cu

ra cum ferro omnino.

Capi. xliij. de vulneris que invictris supplica no ſunt cura et zirbi intestinozum egresù.

In ventre

vulnus accide-

rit et siphac fuerit sciffum thyr- buis emilfus, aut itestina itue re. Et sì loco aha a ciderit et tido: cù vino loci cataplasma nisro pòtico et calefacto donec inflatio recedat. Et sì hoc nò inueneris vinu spògià aqì ifunde ca tida et intestina aut thyrbi cù ea catapla qum ikatio olo recedet. Et il calo: illic fuerit miti- sàtibæ cura, et repellètibè vt sandalo coruàri aqæ et solatri hec cù feceris et aha recefferit ita tioq thyrbi reprime et intestina ad iteriòra. Et si fuerit aer frigidæ balneo patiètè ieducas et cù pedibù illi manibus cù suppe: qtenæ eius dorfum ad iteriòra depona: Et si balnei pos- sibillis nò erit igresù cum viola: ole locus linta: et cera tepidis et sic imiffione moliaris et intestini et thyrbi. Qd si nec sic ingrediunt et alijq supfunt apanis reliqæ fìssurâ ange et vila ta pax ea ùftitate qua posit intestinù reducte thyrbi. Intellige ait qum si in eodè nò remi feris thyrbi die virescit et nigrescit hec cù vy- deris àputa: tibi erit ùtunc cunq– illud è al- ligatis pù venis et arterijs q in eo ſunt cum filo serico subtili quæ admodi affignauim in arterijs q in tpibus ſunt ligatiorè et alijq locis sfcq àputa nec ei nimum pfeqris àputatio nè: reliquibus qd fuerit ad interiòra depelle. Dehinc ait vètris ſub plani mediocriter in- ſues iter duq et molle obferuato medio. In- fuitio nàq q nimi: dura è. nonunq: scidit cu: et si nimis fuerit, mollis rùpit. Sit ergo in fuitio hec nodofa ſint nodi adinuicem primi nec ppe vulneris extrema pfunde: qum rùpe re: nec remota qum labio: vulneris phiberet adunatione. Infiga: aut acus cutis manife to. dehinc lacerto q sup supplanù est ventris atq abinde siphaci ab interioribus iteribis siphaci a pte: alia et lacerto scöo et tertio cuti aq eduek filijs qhès et nodas icides alij facie: nodum donec totum compleneris vulnè. De hinc autè pulnerè subtili: cies croceum: et cù fascijs stringes donec sanies fiat. Ut santiem emittet basilicon appones vnguentum et filà àputa cum sglutinatas adinuicè optime sen feris ptes. Et si incaluerit locq frigidum adbi be vnguentum vt zeniari aut ceruse iaceatq: sup dorfum patiens: et eius subtilis ſt dieta: cibuli vento: sitate caneat generantè. Oporè bit quoq pos: hoc pànum infundere oleo te pido et circa vulnus explicare obbus in locis que inter inguina ſunt et intestina: vtillè autè erit clisterizare cum viola: oleo tepido. Et si vulnus hoc alicui inciderit intestinozum cum pontico

Practice

Maly 281

pontico negro clusteriza vino tepido. Et scien
dù qm si grossis inciderit iestinis vulnus faci
lius curat si subtilib9 difficilis est medela.
Qd aŭt ieinnis dicat intestinu curâ nò admit
tit oino ppter venap arteriarù que in eo sùt
copisei9 subtilitatè nervusq3 iph9 abùdati9
sed 4 qm epati ppinquis est oib9 reliqs. Et iſe
riozes q6 Stomaci ptes sanari pht 4 curâ ſuci
pist duab9 6 canſis: 7 qm grossiores ſut: qm
qui9 curât medicamina tota ſik ad ipas p
ueni9t 4 ibi perſat. Stomaci aŭt os curâ nò
nonit.qm medicamia ptraeſut ni nihil eo imo
râtqmq3 illi ſel9 e fori9 oib9 cure ledik ſpèb9.
CCapitulxi. xliij. de eius cura cui veretri fo-
ramen in fine est corone.

Am de conceptus loqremur ponatiœ virop: qisd
nò snare ea dixim9 de eã q veretri
foramè i vltimo nò eèt virge. I3 ſub
capite ei9 in coron a ipa. Eop itaq3 ſperma vi
roz recte i matrice nò ſerk: vt oès ifundat ma
tricis ptes. I3 in lat9 declinat 4 deſkuil: ioq3 nò
generat. Necesse è e em ſpma cù virtute 2 re-
cte in vltia pferri matricis. Nec vero q el9mo
di è in anterioa migere pualet vt i oppoſitu
ei9 ferat viina. Qd cù ita ſit9 dìns paſſonis
cù ferro curari deſiderat: pſcipe ergo patièſz
ſupin iacere. veretriq3 caput man9 apſhen-
dès ſinſtre digitis fortiter eſtède ipmq3 totu
amputa a corone loco: ſitq3 amputatio h° ab
oibus ei9 laterib9 p traſueriſum: qtenus i me-
dio corp9 vetri capiti ſike relinqtur. Et si mul
tus acciderit abinde ſanguis flur9. cù ſangui
nè 4 cludètib9 curâ accelera. Qd si ſanguis nò
dèſcit flur9 cù cauterijs ignè adhibe subtilib9.
CCapi.xlv. de mingèdi arte cù cathatiro.

S Ivrina còſtipari acciderit op
pilatois cã. q illi ex ſa
guine acciderit coagulato. aut humo
re grosso. vtèdu erit mingèdi arte cù cathati-
ro. 4 eò organi quo mingsik. Et hec ei9 aſsigna-
tio. Sume cathatirù cui9 longi iuxta necessita
tè ſit. Et aŭt cathatirù quo viri mingut lògù
quo pueri breue: tic ſedeat patiès 4 ſup ei9 pe
nè aqua distilla calidâ oleusq3 ſicq3 ſume ca-
thatiruz inſige caput ei9 pforatu9 4 violarum
oleo 4 veretri imitte forami 4 recte illud viri-
gas donec vſoq3 virge puenerit radicè. tic ad
ſupiora tolle in vmbilicites. meatus nàq3 q
a vesica ad virgã ſerk hoc in loco duplicatur.
Dehinc cathatip in ptes pelle ani: ita vt cuz
ano prtimi fuerit veretz ad inferiora declina
ueris. tic cathatirù pelle vſoq3 dì vesica: igre-
diaq. ipmq3 hoc ſentiat 4 ad locu tu intelligas
illud vacuì per lati. hec cù feceris cathatiri
eſtèdes virgula si hoc in cù còcano fuerit. ſi
aŭt fili poſuſit lanès eſtèdes ſeduces. Esre
diek etem virina ſimulq3 4 humoz ille quèad-

modi9 in vtrib9 fit. qibus aqua infundik. hoc
mo cathatir ytendù erit cura. Et qm ſepi9 cù
cathatirù fuerit adhibiſt locis p que traſit in
còmodi accidit 4 lagòz egrediturq3 cù virina
ſanguis iniciendum erit veretro poſt hoc col
litium album in lacte lique factum 4 diſsoluti9
puelle cum iniectorio parno.
CCapi.xlvj. de calculo9 a vesica eductione.

Alculorum que ſint cau
ſe ostèdim9
ſigna9 curas cù medicamini bus
raro autè medicamina lapidib9 co-
ferùt qui in vesica ſunt cù ergo nihil medica-
mina pſcient ferri ytendù erit cura 4 ſiffura
lapidib9 eductione. Et ſciendù curâ hâc an-
tec6 pubescant 4 coitù nouerint facilièc6 in
iuenibus eſſe ppter medroz eoq, hüliditatè
4 facilitatè ferri tranſit9 p eoq corpus vulne-
raq ipzoq. qm catus cicatrizan9. in adolescè-
tibus autem 4 iuenib9 difficilis est. I3 ſi faci-
lior 3 in ſenibus. In ſenib9 näq3 cura hec p-
dificilis est eo q ipfoq ſicca ſunt mebza. vir-
eem in illis hec cicatrizatur vulnera. Et quâto
e calculus maior è e eius facilior cura. quoniam
eiusmodi hoies dolores affuenerùt 4 apata.
iòq 4 illis facilius est ferre. facili9 d3z 4 citi9 in-
uenik tactu eo q in pſundù demerſum ſit ſua
Grauitate. Cui aŭt paruus est lapis. difficilior
4 moleſtior eius est cura caph quas dixim9 op
poſitione. Si ergo calculi educere volueris.
impera aliquè patiètè tenere 4 vtrisq3 apponi
alis eins 4 ſepus illi a ſuperioribus ad inſe
riora eſcutiat. aut ipsum precipies patientez
faltus dare graues ab eminentioribus ad in
feriora quo lapis ab vesice ſuperiorib9 ad col
lum deſnat. tic patientè ſedere in alto facies
loco vt ſuper pedes ſlet 4 ad anchari partes
corpus eius inclina 4 manus introducat: ſirg
vesica ipfa tota ad inferiora acliuſ. tic veſi-
ce inueſtigabis partes manu ad inferiora de
primés 4 ſub ſeſtibus inueſtigabis 4 ani pti-
bus tota diligentia. Et cum ſuper calculi lo-
cum tua ceciderit manus 4 in vesice collu illi
intellexeris ce cidisse. ſiffurã ſuper iphm facies.
Si aŭt ſub ſenam calculis nò ceciderat. indi
cem tuì ano imittas op3 patiens ſi puer fueri-
rit: si aŭt adolescès aut iuuenis medi6 quem
impudich dicimus. 4 ſub vesice partibus cal-
culi inquire. què yt iueneris 4 ſub digitù ce
ciderit tuì. inuolue illi paulatim calculu ad
vesice collu 4 còprime ab inde cù digito 4 ſic
ab exterioribus impelle. imperabis ministro
alio manu testes appgehendere 4 a loco tolle
re ad que3 lapidem ſustulifti quo ſiffura est.
tunc organum ſume cù quo finditur: inter te
ſtes anüq3 finde. 4 nò in media via. ſed in ſini
stri laterie parte ab iuementis. ſit9 peralletta
ſiffura 4 ab exterioribus larga ab interiortb9

K

Liber

non. Non enim opz. sed ea quatitate qua pot
sit educi lapis. vt locum incideris. qm nonu
& digitus qui in ano fuerat lapide in tantum
copzessit ut incidens super lapide iph cadas.
tunc fine origano educes. sin origans inducen
di erit ch quo lapides emittunt & sic illum et
trahes. poft hec sup vuln9 puluerê pones cro
ceu aut candari farins aloe. sanguinê dia co-
nis & similia & sup loci ligabis cui ligamento
qo frenuvoCAT. Et si sanguinis no times furu
vtile est loco fasciam apponere quâ aceto in-
fuderis aqua rosata & oleo rosarum & patiêt
super dosum iacere pcipe. & singulis fere mo
mentis. fasciâ infunde aqua rosata & oleo ro-
sarum. Die vero tertio ligamentum solues & ni
grum superpones vnguentu ac ligabis. & opz
vt frequenter soluatur ppter vrine ardoem &
sic vnguentu appone. Et si incaluerit loc9 aut
apostema acciderit calidis vnguentu cauèdi
erit nigrum & cataplasma his que apostema
ti copet ut calido & vesce rosaf infundе olei
aut cû camomille misce oleo. aut butyrum si
quidè non cohibuerit ab inde apostema cali-
dum. Simul aut & vtrus adunare femur ex-
pedit simul vincire. quo medicamina loco
apposita stabiliant. Et si vulneri accidentium
aliqua acciderint que vlerib9 est fieri. vt cor-
rosio aut corruptio & alia huiusmodi medica
mina alias disposita adhibe. Et si punlus
fuerit lapillus & in virge ceciderit meatum et
vrina non emittit. in virga fissura oporztebit fa
cere ab inferioribus in loco quo lapidem esse
intelliges & educes virga plus duobus alli-
sata in locis. altero sup lapide. altero asit sub
tus. vtere asit ligatione ab anteriosibus. vt ch
soluta fuerit pellf fissuras opiat. Lapide edu-
cto ligationes solues & sanguine purgabis q
in fissa fuerit carnem adducentia super-
pones medicamina.

T Capitulum. xlvij. de hernie aquosæ curæ.

Ains
hernie causat & s ligna
ac p medicamina me
jelæ expofuimus in octano huiæ
partis fermone. et uis cum ferro
curâ hoc explicabimus loco pieci
pe ita patienti supinu iacere super suppelle
ctilè & sub patientis natibus stramenta ponâ
tur mollia & sub testium cute spongia magna
& mollis lana. aut pânus & ipse ab et9 finistris
fedebis ministro alde trisvt fedeat imperâs.
tucens virgaz in altu inclinabis latus. aut in
pênis tolles partes. & flebotomo sumpto lato
testium findes cutem a medio in longu ppe
penêerito9 fissa recte poirecta & pallella co
ploioni que in testium est medio. findes an-
tem in profundum donec ad siphacem pertin
gas in quo duo sunt testiculi. si quidem fuerit
in eo humiditas. aut ad illu yqz quo innenie

Monus

tur. tis due fiffure labia cum sennaris sepa-
bis. corpora siphacis cum flebotomo exco-
riabis. quo hernia inciditur aquosa: aut cum
nonacnia. donec siphac diſcooperiat. huius
des medi quatuor fiffuris in testis foraminis
parte & humiditate educes totâ aut eius par
tem & sic siphac e cum sennaris ſuſtolles & quid
circa ipsum ſunt abſcindes. maxime asit eius
latera tenuia valde. Et chyrurgici antiq poſt
hec loci inſuebat medicamina carnê adducê
tia ſupponêtes. Moderni asit medici inſuere
ſupſedet. Iſ carnê pducât vt ſi medicamib9.
T Capitulum. xlvij. de hernie carnose cu la-
pido apoſtimate cura.

Lio dictu est a nobis loco her
niâ carnosam carnê eſſe
qui circa testiculos corpora círciſa
tia ozitur. & eſt hac in habitudine
apostema solidu. nonnunç aſt la-
pidi ſimile dolores cōcomitaſ pessim9 huiusf
ch ferro curâ volueris. ſup ſuppelectile egruz
statue & ſupinu iacere mandâ & in cōploſiōs
loco testes finde in medio iuxta qo affignaui
mus donec ad siphacê pueneris. in quo dino
ſcunk eſſe testiculi. Et si carnis huius gen-
eratio in testibus ipſis facta eſt. aut ipſos con-
solidâtibus siphacê testes circundantè finde
re oporztebit. quæ admodi às expofuim9. mes
dicoz tamè quidâ ab hîmo ch ferro curâ phi-
bent: eo interitu hinc accidentè metnât ſan
guinie fluxus cã què difficile fit mitigari. Do
derni aſt medici eius speciè in qua caro inter
venas pducti pulſantes in hanc modi curâs
testè ad ſuperiota ptedes & a siphacê emittes
& ch ſupcêdentibus eripies. Et si testiculi ipſe
ch carne hac coglutinatus eſt. icidêdus è edn
cendus. Et si cōsolidatio hec inter siphacê eſt
& venas testis findes cutè & ipſi ôbus eripies
siphacib9 qui ſup carnet hanc pductâ inue
niunt oemq iph carnet amputatîo auferes
circulari. Et si carnis pductio in siphacis fue
rit loco qo poſteri9 poſit9 eſt. incidere illâ oem
ab eius oporztebit. cireitu & testè iph ſik pdn
cere. neq etenim testis piodaci poterit ſine
his. T Cum autem hic apostema fuerit durb
& lapido ſum quod vocatur ſchilos. hoc ſuper
testem erit & siphacem differtq ab hernia car
noſa duritie ſua figurarum9 eīns varietas &
cura: que & hernie carnoſe.

T Capitulum. xliij. de hernie varicoſe & ven-
toſe cura.

A hernie cura varico-
ſe. oporzet te
patientem in loco statuere seden
tem alto & testi inuſtigabis cu-
tè suspendêtaſs ipas in pté öpo
nes iſterore. qm facili ſunt cognitiòis & ſi ſt
ſubtiliora ßyvafa q illic ſunt. ſonioriaq & male

Practice

Maly

282

ris duritieſt qm fortiter reducta. 2 cù hec ſmſb
tur inſpenſetia patienti ſit. doloz. appreſhede
aſt testiſi cutè 3 vaſorum 4 virge prima è cuſ
digitiis tuis aut minitiſt 4 fortiter illâ extêde 3
cù flebotomo ſinde lato optie incidêti: ſiſturâs
faciens duoſp. ſpermatis vaſorù terminis pa-
ſellâs 4 ſic ſennaris inſiris corpora excoriabis
que ſub cute ſunt donec vaſa denudentur quê
admodù in arteriarù eductione aſſignauim⁹ in
têporsi partibus. tranſibifqz per ea acuz in
qua filum posueris duplù 4 in primo quo illis
varices acciderint loco vaſa ligabis 4 i vلتima
ſimiliter. Dehinc in modio illas findes ſanguis
statum. 2 qui adunatus fuerit educes ſanguis
nem. ſicqz cù vulnerum cura medeberis 4 vit-
cula cù vaſis auferes. Est autem cura hec illi
etiàs còpetens qui varices in venis patitur no
pulſantibus. Cui autez varices in oibus va-
lis acciderint. testes duos cù vaſis auferre er
pedit. Cui yo cù ventoſtate est hernia. er
illius est genere apoſtematis que vocat apo-
ritima 2 eius cura que 2 illius cui varicosa est
alligatis prius oibus arterijs quê admodù in
aproximate aſſignatum est.

CCapitulum. 1. de intestinalis hernie cura.

Ains
cas 4 ſigna paffonis
expoſuim⁹ 4 alia q̃
dè er ſiphacis ſcillione qui ſup vè
tre est. aliæ er ei⁴ extèſtione fieri di
rimus. Que iſtur er ſiphacis fit

ſcillione curâ no admittit. Que aſt ex ei⁴ extè
ſtone cù ferro vt aſſignauim⁹ curatur. Ima
bis itaqz patientem ſupinù iacere 2 ministruz
lubebis vt pellem que inguinibus còtigua est
ſursum extendat. totamqz in latuz findes quê
admodum alio expositum est loco. Et homin-
num quidam in longum findunt: tunc duob⁹
ſiſture labris ſennaras inſiges. 3 ſiſsuram cum
ipſis aperies. eritqz ſiſſura ea quantitate qua
testiſis emitti valeat. Dehinc ſennaras cuti in-
ſiges. quarum numerus iuxta quantitatè erit
ſiſture. ſiphacemqz 3 thyrbum cum obtusa ex
coriabis noucula incidesqz intantum vt cum
ab omni illu diſcooperueris parte indicem a
poſterioſibus poſſis imittere: ſicqz indicè ma
nus induces dertre vſqz testium cutè. ſimulqz
ſiphacem ad ſuperiora extèdes cù manu ſini
stra: 2 testè ſiphacèqz elevabis 4 ſub ſpm è in
ſiſture ptè: prieſipicqz miroſt testè ſurſuz tolle
re: ſiphacèqz 3 a poſterioſb 4 è excoriabis op-
time. 2 vigito iuſtigabis cireſquaqz cauèſ. ne
aſic aliqd ſupersit intestinòriu ſiplicitù. Et ſiqd
inueneris ad ventrè pelle. Dehinc acb ſume
in 4 ſilu pones duplicatù 2 groſſum: 2 in ptes
induces ſiphacis 4 ſiſture vicinaſ: abſciſiſqz ſi
li duplicatiòis extremitatib 2 quo 4gtuor fiat ca
pita: alia alieſ i cruc modù ſuppoſe 4 ſiphacè
liſgabis fortiter 4ten⁹ ad venas no pulſantes

nihil poſſit puenire ſanguis ne forte calidùz
abiude accidat apa. ſac qz 4 ſcòaz ligationè
eſ ligaturâs pmaſ ab illa remotâs min 5 duop
est ipatiu diſtoſp. Et poſt duas has ligationes
nes cſtu è digit dimittes reliq abſcifſo p cir-
cutis 2 ſimul testè enndabis: poſt hec aut i te
ſtis cute ſiſturâs facies 4 ſagnis decurrat 4 ſa-
nes quê admodù in ſtertouib 9 expositu è 4 li
cinio illa educes: yteriſqz pano qovngueò in
ſundit roſap 4 vulneri ſuppones vt aſſignatı
è alligabis in hernie aquoſe cura 2 oib 9 reliqs
q illic dicta ſunt adhibitis. Et 3tiu patièt in
2 cha ſedere factebât i 4 aſ aſ erat calida dieb⁹.
vij. ſingulis dieb⁹ bis. maieq pueros repel-
lebât etem 3 hac cura apa calyculaqz cù aſtri
cuis citus cadebant corpibus.

CCapit. 1. de hernie q fit in inguinibus cura.

Ains
cura è i 4 è apa ſin
des locu inguinib
ſiura ilatú porrecta digitú tri
bus. Dehinc alíquè vt ſiphacè
2 thyrbú teneat iperabis: vt cù
vètris enudat 3 fuerit ſiphac me

gessi acutí extremi i loco fiat i 4 ſiphac èm. etem h° caput i pſidù reducet iſteſtinú cù ipso fuerit còprefſus loc9 hic oportendit aſt ytrbqz 1ſuere loci q megesſi extremo 2tisui ſunt et ab. ytrogqz ſiphacis latere 2 adunare alteri: cù iſuitiòe ſicq megesſi tollaſ extremú et nihil oino auferaſ ſiphac nec qud aliuſ educaſino 2 vulneruz adhibe deinceps curam. CCapituluz. 1. de eneruationis cutis testiſi cura.

Etium
cutis nonſub 9 ener
naſt i ſeipſa ſine te
ſtis eneruationiòe aut optimèto: eo
rù 2 vaſoq 4 è paſſio 4 dispersiſk.
cù ergo huiu volueris curà patien

tè ſup dorfuz fac iacere 2 cutè aduna ſupflua
3 naturali ſtitate cù manib⁹. 2 cù ſoſcipibus
amputa atqz cum acu inſue 2 filo ſerico 2 pul
uerem ſuperpone croceum.

CCapi. 1. de faciendis eunuchis.

Omnium
testes iei
deſ abo
minabile è do aps ſapiètes 2
medicos cù medicie ars cor-
poq sit eſ nàlè habitudinè po-
ſtoſ in nàm reductio. Eunu-
chizare 3 at his 3 uib è. qm a nä

li trâſſert habitudine ad eſ nàm. Sz qm reges
principesqz 2 q man9 ſunt ſupioſ; a medicis vt
holes illis eunuchizèt erisſit visum è nobis 2
hoc nostro iſerere libvo quo oia iſunt neceſſa
ria. Dico ergo qm eunuchizatio duob9 fit
modis alter est conſtritione. alter cum ampu-
tatione. Et qui conſtritione ſic fit puer ſumik
paruus 2 in concha ponitur in qua fit aſ ca-

R 2

["## Ziber", "Ida et cum testes fuerint emoliti confricantur cum digitis foſtiter quatenus diffolantur et ſub tactu non appareat. Eunuchizatiovera que cſi amputatione ſit: aut testiſ ſt tantum eductio aut verendop ſimul oſim amputatio. Et testium eductio ſic ſit. Qui eunuchizandus loco ſuperponitur alto et testium premior tur cutis cum manu ſinſtra et testes ipſi ſimul deponuntur ligantur. Dehinc due ſunt ſiſure in longu ſup testiſ cuté ſuper quæſt vna cſi organo acuto ad ſiphacem yſoſ testiſ porrecte. ſicq[ui] testiculi educuntur. oportebit autè vtrùſ amputare cum ercoſuueris. nec aliquid niſi ſiphacem dimittes ſubtilem qui vafis ſupereſt ſpermatris. p[ro]batur autem hic modus magis qui cù còtrictione ſit: quoniam q[ui] còſterunt nonunq[ui] coſtu deſiderat eo q[ui] nonunq[ui] in còtritionalis t[em]e aliquid remaneat testiſ. Eunuchizatio aſt c[ui] ſit c[ui] totius amputatione eſt. testes et veretrù a radicibus ſimul foſtiter ligantur et c[ui] ſit toti ab ligationis loco cum raſoſio amputatur yſoſ v[ul]timu eorum: et c[ui] ſanguinè stringentia ſupponitur medicamina. vt farcocolla. aloes. ſanguis draconis. thuris fa rina. et c[ui] faſcia stringuntur: et deinceps adhìbetur vnguentorum cura.", "### Cap. I. liij. de pudendì et nò naturalis ſex\n\n### cura q[ui] nos hermaphroditum dicimus.", "## Ermaphrodisia", "paſſio è nàliſ: et è in viris turpiffiſma paſſio: eiusq[ui] ſpès i viris. iij. in mulierib[9] vna. Et prima q[ui] in viris eſt. q[ui] nonunq[ui] in pène aut in testinſ cutis meſdio os apparet inter vtric[ui]s teſtem: cuinſ ſigu ra ſimilis vulue eſt mulieri. et in eo p[il]i. Scòa ſpès eiusmodi eſt figure: et per eam effuſivitya. Tertia quoc[ui] ſimilis eſt ſed v[ir]ine non nouit flurci. In mulieribus aſt ſuper mulieris vulnà p[la]trimù in pene tanq[ui] maſculi dependèt vi rilia: ſuntoq[ui] tria corpora foras prominentia. quoc[ui] ynum virge ſiſe eſt: duo reliq[ui] ytric[ui]s teſtibus. Et secunda quidè ſpès in viris q[ui] effuſit v[ir]ina curà nò nouit. nec fanationem. Relique due c[ui] inciſione et ſinſuitioè curanq[ui] dehinc illis vulnerum applicatur cura.", "### Cap. I. ly. de p[u]ſtular[9] et verrucar[9] et emor[9]rotdar[9] cura que vulnàs accidunt mulieris.", "## Astulari", "q[ui] nodationuſ emoroidarùs", "q[ui] mulierum accidut cùnis cum forciſibus paruſ zextenſione ad exteriora ſit cura: ſicq[ui] cum forciſibus amputatur et medicamina apponuntur que et carnem adducant et vlcera humoresq[ui] desiccent.", "### Cap. I. ly. de vulue cum foramen nul\n\nlum eſt cura.", "## Monus", "## Affio hec", "est c[ui] mullebit", "iter ſitui cùnus foramie caret. et è aut nàliſ aut ex vlceris macula. Et aut in proſun[9] di ptib[9]e: aut in alto: aut iter vtrun q[ui] hecq[ui] opilatio aut glutiatiſe ſit ptiſi. aut er carne ſup ſiphacè p[du]ctua. Arcet aſt a[co]tui mulierè paſſio et a[ce]ptu ptuq[ui]: et nònq[ui] a mèſtruon purgatiſe pp opilatiòis timieta tè. et æc igitur paſſionè c[ui] curare volueris cogni tã. ſi ex glutinatione è obstetrici impa digitis ip[er]mèt aut ſiſtib[ui] magni ſiſtib[ui]: et loci p[tes] iue ſtisq[ui] glutiatioq[ui] ip[er]a ſiſtura finda[k] i logi c[ui] organo quo kiſtulas i[cid]idm[ui] aut c[ui] lato flebo tomo. Si aſt carnis è c[ui] in loco p[du]ctua carnè h[ac] c[ui] ſenara ſup[pe]de medio affica. ſicq[ui] et ſl fuerit ex ſiphace medio ſénara iſges et ertèſa[ic]ides c[ui] flebotomo. ſicq[ui] ſup vuln[9] medicamina p[ones] carnè, i[cid]cidetia et deſiccätia ſine p[ur]atura, mori d[ic]atione vnguètib[ui] carnè adducès.", "## Am", "matrici emiſſio acciderit", "c[ui] ſeruere, ad c[ui] ſeruere, ad c[ui] ſeruere, ad c[ui] ſer

Practice

Maly

283

Hatur, muleris attende virtutè que si debik fue
rit. Sincopitque accidit illi dissolutio et cù mede
la ferk nò, pdefest. ch. pderit debilitat ſin pulſus
qæ eius debilis est et pancus ferri cura nullas
adhibeas. Cù vero valens illi est virtus et ſe
ipsam reprimiere ſatque pòt et ad cibù apetit?
ytilis, tunc ad eius accedèns est cura. Et hec
ius affignatio, obstetrici impera vt mulierè
ſupinam ſuper lectis ſtatnat. et caput eius ad
inferiota declinuì cruribù sublatis qæ mulieres
relique teneant, relique pectori inſideant ne
forte in cure tempore turbetur, tunc multer qæ
vis cùnum aperiat eius et matricis os collis
et manb inungat ſinistrâ ch violat, oleo, adu-
natibus. III. digitis extèdat et ori educat matrі-
cis oleſis illi inſundat. ſetu inuenſet. cujus in
venerit ſenaras et? inſigat medbis. Et si fetus
viderit caput primu ſennaras qùbus fet? edu-
cat mortuus et? oculis inſigat et collo gule
q. aut ſub maxilla, aut in ſurculu et costis pris-
mis locis hypo cœdrius. ſi aſt fetus eor? è q
a pedibº egredi tur ſennaras oſſibº q. ſup pe
ne ſunt inſigat et costis ilioſus radicibº ad vir
q. latere ne forte cù educat in alteris declinet
latus et fiat difficilius extèdat. obstruxit ſena
ras in matricè medio criter, opz aſt vt illas ch
parna in lat? inclinatòe extèdat. Et inter hec
opz alijn extèſſon è laxare, idicèq. iuducat aut
medbi digitis oleo inuncti violarh inter ma-
tricis et os et fetus corpn sculb. digitis illi cir
duoluat quo locus illo liberek. Cù aſt fetus
iam opotunus eductioni factus fuerit ſenna
ras in ſupiora trâſſeret loca, et mediocriter il
lù attrahet quo ois educta fetus. Et si fetus
manus exerit primu nec reduci pòt ppter eiº
copressionè, circa manu pânº ponat, ne forte
lubricet et retrahat vt cum ois fuerit educta a
ſcapula abſcidat. Sic quòq. opz facere cum
manus vtreg exerient ante alia et fet? nò ſub
ſequit. Sicq. et ſi vtræ exerit pes et totu non
ſubſequat corpus, ab ingubus abſcidendum
erit. Dehec totu optebit iuolere corpº, et ſi ſe
tus caput magnum est aut lati et in educèdo
coprimu. inter digitos flebotomu iuducat aut
cutellu ad incidendu oportunu, et cranesu fin-
dat iductibus forcipibº còterat et ſic educat. Et
ſi educto capite pect? coprimik. hoc ipso orga
no ſurculaz ſindat loca donec locu attigatva
cuì, deſuatq. q. in pecto è humiditas et iph
reducah, ſi ho nò reducik incidere oportebit.
et ſurculas primu emittere: qun his emissis pe
cus reducik. Et ſi in vêtris eiº inferiòbº apà
fuerit, vêtrè incidat, quo que in ipso ſunt ena
cuatis reprimak. Cum aſt pedibº primº egre
di fetus, facile attrahik et recte in matricis os
Et ſi oia, producta fuerint mèbza, caputq. ſup-
erit, manu iuducat ſinſtrâ matrici ori. ſenara i
et ea tenès aut duas qùbº mortuus exhik fetº. Et

ſi habitudine i hac matricis os fuerit reducti
apatis cä qò illi accidit et manus imitti neqit.
multo inſunde oleo digitos, multis matricis
iſkillet ori tepidum et aqua iplant calidâ oleu
q. ſik. et in ea mulier ſedeat, quatenus matrici
os molliaک et aptaک, et caput ſic educat vt impe
ratum est. Qui autem fetus laterali deſce-
dit ſi findi poterſt findat. ſi totus interus in
cidat, oportebit aŭt poſt curam hæc mulierez
medicaminibº yti que apostematibus còpe-
tut calidis. Et ſi ſanguinis acciderit fluxus res
stringentia adhibeatur vt alias dicti est.
T. Capituli. lir. de ſecundine in cluse cura.

Am ſecùdina i matrice rema
net. et nò egredit. matricis
o apertu est et ſecùdina iuo
luta est et tanq. ſperma facta. i quæ
uis matricis latere. facili est eiº
emissio. et ergo manb inungere violarbº oleo
aut ſisami et in p ſundb extèdat ſecundinã in
ſtigãs. inuenſãs educat. Si aſt matricis col
lo còglutinata est manus inducaک, et emittak.
Nec vero oz illâ in oppoſiti extèdi nec forſtik
trahi, ne forte matrix cadat. Sz illâ p[er]i medio
criter còto[ra]queri opz in lat? et dekto[ra]ſuz ſin
ſto[ra]ſum q[ur]ah. ſicq[ur]a attrahêd i augere vir
tutè, q[ui]m ſic exhet et a matrice ſepabik. Si aſt
matricis os fuerit arcatatu cura vtaک quâ dixit
mus prins. Nec vero eius eductio differêda
est, et ſi non egreditur non curetur, putrescet
enim poſt dies et dissoluta emittetur.
T. Capi. lir. de ſistulari que in ano ſunt cura.

Aeim ano ſunt fistule ſigni
ſicand dolore q. illic est
quæ ad modi eo aſſignanimus lo
co quo ǒ morbor exponu[m] c[ir]is
Et fistule q[ui]de que ad partes, vſo[
porrisunt veſce. et core diſgregation[em] aut in
testinu recti cura nò norunt admiſtere. Sic et
que ora nò habet aperta ſed occulte ſunt. aut
multo[rum] ſunt meatu[n] aut ad os vſo[rum] porrisu-
tur. Reliquiar[ur] fistular[ur]a cura ſ facilis et ſanatio p
ferru est quæ ad modi aſſignado, patientè ſu-
pini ſi acere impera. et [fistul]is inducas megeſ
ſum vſo[rum] e[ra] extremi, dehinc digitu[m] imitte in
dicè ano. donec megeſſi ſentiat extremi, ſid-
dem fistula ad intestinu[m] vſo[rum] penetraſt. Sin
megeſſum nò ſenties. n[isi] fistula in itestinop[er]
rimo fuerit. Et ſi intestinu[m] vſo[rum] rectu[rum] intuſ
q[ur]um [fistula] porrisik. ferri nò adhibeas cu-
rà: nec ſindas, ne forte enenuatio accidat: nec
poſsit deinceps co arctare ister cora patiés. Cù
autè intus intestinu[m] nò porrisitur. megeſſi
immitte et cù ſtebotomo incisio[ione] ſinde do-
nec ad eins puentas extremi organi aſt q[ui]
phalr vocat h[uius] in loco oportuni? est. cu eiº ea
put [fistule] fuerit i[ntroduc]tum vſo[rum] du[m] eiº p[er]faک
ſinè. q[ui] loco[rum] ſi è ſan[ui]t q[ui] circa [fistu]ra ſunt cor-

K 3

Ziber

pora ch forcipibus apprehendes et cum forsi-
cibº circucauabis, corrupta nãs corpora sſit.
Canêdum aid ne ani lacerto qppia ſiat ener-
ueturq, paſſioq eſrotâti grauiori ſistulis ſiat
egestiois, ſepitus pter voluntatê. Ut autê ki
ſtula finderis et que imperata ſunt feceris, lo
co bãbacê appone vetusti per die ac noctem
ti, mane facto ynguètii appones basiliſco. Et
ſi calidum loco accidit apoſtema calidum mi
tigantibus apoſtema emplaſtriza, et post basi
liçon ynguento veteris.

C Capit. Ixv. de emorroidibus a quibus ſan
Guis effluuit et moris.

Jin
ano emoroides fuerit
ſangulib ab ipis òcur
rui et medicaminu no poffet cura
regimèb, abſcindere illas oz. I3
vnà dimittere aut duas ppè eas
quas diximº cas alio in loco am
putaturus ita q[ui illas patièti impera ſup doz-
sum ia cere in loco claro, et ſumpto quo emo-
roides appreſdunt inſtrumèto appreſhèdes
eap quas extéſas c[ui forſicib, abſcidesia ra-
dicibus. Q[ui ſi emoroides interiores fuerint
oporitebit loci renolueret donec appeant et di-
cta adhibebis cura abſciflòis. Quas vt ſap-
taueris terrâ armenicâ et carabâ loco pulueri
za cornuc cerui aduſt i Sallâ ſtliac trita di
ligiter et induces puluerê in loci et ſangninis
ſluxum cu fascia ligabis et ligamètis vt freno

C[ui]s ſi quidè in ano moru fuerit eiº cura est hec eade quâ diximus. Sunt hominu quidaz qui emorroidibº alia ytunt cura, alligâtes, ſ. cniuſos radicê cu filo ſerico optime còſtorto et forſt aſtringuſt forſiter vnac dimiſſa fasciſs ytuntur oleo infuſſis, vinciſtib cu freno patiè et otium indicentes et requèz. De hinc asit cu oleo curant ſeminu tepido et panis emplaſtri 3ant medulla zafranoq. C[ui]s emorroidis ceciderit yino curat quò cicatrizetur.

C Capit. Ixij. de nodationis cura que ano acci-
dit et ſiſturis eius.

Odofitas
ano quemad
modu et vul-
us accidit mulieriu et apate cali-
do q[ui] ſceſſit, aut ſiſſura et p[io] q[
sem kiſtuleyo cank, et cui diutiu² du-

rauerit nodofitas vocat. Eſt ǒ eius cura qua
lis et illi ǒ vuluis accit mulieriu ſez vt cui forci
pe illa apphèdas et inclam his cures q[ui]bus et
emorroides curat poſt ăputatiòez. C[ui]ſſure
ho ǒ i ano ſunt, ſi medicaminu noypderit cura
eap ſcalpank loca cu megeſſi capite, vèdec ſan
guine emittat ǒ ſic cu his q[ui]bus vulnera cura
tur medicabis, quo caro producaſt in eis et ci-
catrices obducantur.

C Capitulum. Ixiij. de ani cura cum illi forſa-
ment non erit.

Monus

Monus
N[on]múqua
puer ano na
ſicit nò forſa
no to, idq[ui] ip[er] ali quotiès pueris accit
viriſoq, et m[uli]eribº ex vlcepx macul q[
nò] vt oz curant coglutinaturq ani locº. C[ui]s
ex nà è obstetricè p[er]t[io] tpe oz cui diſito aut fle-
botomo finderez c[ui]vino curet, ano p[us] lìsno
ipolito, aut plùbi ſistula diebº aliquot. C[ui] ve
ro ex vlceris ſit c[ui] 2 solidatiòez findere opor-
tebitz ſic spògia loco appòatur aut vino inſu
ſa lana. Ic[ui]s fascia adhibeat et freno ipolito
ligetur mane facto solueret chivnguèto cura ap
poſita t[em] plumbi ſistula ano.

C Capit. Ixij. de varicis et vene ſanioſe cura,

Arices
q[ui] in vètre ſunt inſe-
rius et i cururibº veas
findêdo curare oz. Wehichas ſtrі-
ge et liga venas: locº dbº è ſanitas
ab viroq capite cu filo ſerico firmit et ſide ll-
gas, et ſic q[ui] inter duas ſut ligaturas corpa am
puta: ąlis èr arteriap q[ui] et tbibº ſut cura. Sa-
nioſe aŭt vene cura è, vt loci apias q[ui] vènè ca
putappet: ſicq[ui] medio criſvena ertèdas q[ui] pa-
latim exeat. Et ſi ea q[ui] exinit quaſtitas cu plù-
bi fruſto ligari p[er]t[io] vt illò ſuſcipiatvile ne retra-
hi poſſit. Sin filo ſup brachiu liget ſi et măb[ui]
vena fueret: et ſic i cururibº ſi et pedibº è et aqua i
ſtillaloco tepida: măe q[ui] veſpepedetèti trahe
donec omnis educaſt vena: et cicatrizația deim
ceps loco appone.

Capi. Ixv. de extrêmitat[em] corrupta[rum] ăputatiòe.

Extrema
manus, i, et pedes nò
nùſi, putreſcunt et cor-
ruptio ſequit: aliq[ui]enſoq corruptio
hec ad offa vlq[ui] porrigit: hocq[ui] aut
ex acuto ſit morbo, ch nà ſuppluitates, ppulſet
malas et corrodètes a mébrius nobilib[ui] ad ma-
nus pedeſve venigrăturq. Aut c[ro]ſtractiòe p[er]
cedète: aut ex vlcrec putrido. Hoc cu còtigerit
mébriu illud abſcindere oporitebit: ne forte i ola
decurrat mébra corruptio. Incidit asit méb[ui]
ſic. A carne q[ui] in eo est incipitur amputatio: ſic
q[ui] illius mébri os ſerra trăſmitut[em] nò t[em] ſemel
oèm abſcindere carnè oz, ne ſanguis accidat
imoderatus effuſuxs ab venis et arterijs: pa-
tièſq[ui] pereat et ab offis, p[er]hibearis amputatio
ne niſi forte eiusmodi caro ſumata putruit
putrefactiòe. Sin illa p[er]q[ui]a putab carnis p[er]t[io]
qua arterie nò ſit et venemulte gràdeſſoq: ab-
ſcindetq[ui] celerit: vt ad os attigas: ſicq[ui] cu acu
ta ſecabis os ſerra quaſto citi[ui] poteris: appoſi
to p[er]t[io] lini p[er]ano q[ui] decisa è carni ne forte ad il
l[as] fra traſeat. Guis abide accida doloptoſis
os ſecaueret, et reliquiu ăputab q[ui] supeſt carnis
ſicq[ui] vèdas coq[ui] et arterias. Ut 2clu[ui] p[er] fuerit ſa-
guis fascia appone, et c[ui] fidis astrige ligamènt[em].
C Capitulum. Ixvi. de tafete, i, ynguis qui ſua
per vnguem est cura.

Practice

Maly

284

## Anguis qui super

Anguis ê carnis ê pductio mre qptê opvnguis; et in man? pollice ant pede. Qui ât i pedib? ê sepi? et offenside fit pedis q[]b in manu er daha sa fit cui cal[]z acidut apa putrefe[]s i famie h[]ut. Sanies ât s[]t diurniori pliterit vnguis corrodit radicê i corripit et nonnun[]q vngue totu. sepiusq[]b vn- guis medi[]s corripit plima corruptio[]e; i ra- dicab? ps remâet q[]dâ n[]o putrida. Nonb[]c ât fit os corripit et odo[]r exalat putrid? fitq[]b siu extrem[]s latu i color illi livid? ê. C[]i? rei cura.vit supflu[]n q[]b evnguis âputek. sicq[]b coq[]s emissione lo cu sc[]b c[]u cauterio n[]o auferk. Hnâq[]b vnguis er corrodent[]u ê ghe.nec n[]isi coq[]n do refoumak. et sic n[]eglexeris digit? corripitur. C[]u ât vnguis et digit? ic volumes fit âgul? q[]b ws vngue egredit q[]b sub carne penetret ip[]sâ q[]b pugit et corripit; h[]ut? rei ca apa calid[]u fuerit. meges[]li caput subtile oz iducas sub vn- guis âgulo q[]b carne viciat. subtollesq[]b acuto seca incisorio et sup carnê medicam[]e pone acu to. Et plimi q[]de hac numt[]u cura p[]ficiusq[]b. Si ât multa fuerit caro. prim[]s illa auferêda ê. et amputâ da et sic medicam[]e adhibend[]u. C[]Capim.lxviij. de vnguis c[]ôtritor[]us cura.

Anguis c[]u c[]ôtritio aut ex p[]cuf si[]ôe aut likibus accide rit dol[]o[]r fit gravis et cog[]i ch[] ferro patiæ curari. oz em loci findere le iu[]z ch[] flebotomo acuto. ab iferiozi bus ad supiora. q[]m si a superiorib[? ad iferio- ra feceris. caro gh[]atur supflua q[]b etem sub vn- gue ê caro carnê p[]ducit p[]erfluâ iter f[]iisurâ fiutq[]b ab inde dolores. qu[]e admod[]u fit i daha sa.vnguis n[]aq[]b carnê coprimit q[]b noua p[]ducik et dol[]o[]r fit abinde gravis. Ut ât qu[]e admod[]u impati ê f[]iisurâ feceris langeriq[]b exierit pa ti[]eriisq[]b dolore[]z vider[]s estuare et post hor[]a abie rit dieisq[]b trâlierint aliqt vngue q[]b f[]iis[]us ê pel- les ab interiorib[? et h[]uiditare educes langeris ne[]a q[]b sub vngue aduata ê f[]iis[]o sicq[]b digit[]u ch[]i soluètibus curabis vt lini femie trito c[]u al[]ea et mellito[]o distepatis fit o[]b[? in coriand[]ri aq[]. Chec f[]iis q[]b assignare volu[]m? de man[?]opatio ne p[]incisione. Illâ aut[]e que coquendo exh[]ibe tur hoc incipiemus exponere loco. C[]Capitul[]s.lxviij. de coquendi. cura et eius di- vitione.

Ae coquêdi fit cura locis ne- cessaria est q[]b udsâ q[]bus h[]uiditas supab[]udat mala: qua[]s medicamina p[]ellere n[]o sufficiit desiccâcia et adur[]tia: intâtum vt ignis necessaria fit coctura cui? desiccatio et adustio in fine est. Desiccatio n[]a- q[]b valida non est n[]isi que in sua complezione

calida ê et s[]leca: et ip[]ro cal[]or for[]tis tâto et flec- tas robusti[]z vt pipis euforbiij. Aut adusti[]s cal[]or. for[]tis eris. Q[]b aut vir[]s q[]b in c[]ôplemêti adinuat fine ignis ê Que yo hm[]oi ne ciâ h[]ut curâ putrefactio ê imoderata et h[]uiditas mo d[]u trâsgrediés. J[]o it[]a q[]b nos hoc exponemus loco morbos q[]b cura igne fit: a quo m[]o in sin gulis operâd[]i a capite luo o[]die cetera sub- terêtes m[]êbra v[]f[]o pedê. p[]um[]i it[]a q[]b capitis dicem[?] cocturas. cui c[]atarr[]i ad oculos et d[]cur sus accidunt et cui âhelit? ê arcatio ex multa h[]uida m[]a q[]b a capite decurrit et arteriâs co- cturas q[]b i tip[]d? f[]iut; et palpebr[]a i d[]b? p[]ili sunt supflui fistulariq[]b q[]b i oculor[]s sunt angulis et na[]so. atq[]b coctura emission[]u q[]b accidut ex pleu rest e[]patiq[]b et splenis ac[]tomaci et sciaticor[]i. C[]Capit.lxix. de capit[]s ill[?] coctura cui obtal- mia ê vet? et âhelit? âgustia elephantiaq[]b.

Antiqui capitis vtebank cocturas c[]ui des- curfus accideb[]at multi ad ocu- los. et cui âhelit? erat difficultas ex supflua h[]uiditate a capite ad p[]ect[]ra flut[]e q[]b et p[]ector[]i nocet et pulm[]oi sui et tuatio[]e decursue. Cum ig[]i alt[]u qu[]e cui hec accidat passio videris caput ei? vt assignabo coq[]b. Wed[]i capite pilos rades et cu t[]ev[]iisq[]b db ad os p[]uenias coq[]b ch[]u cauterio oli uar[]s o[]fulis fili. C[]u ât et caro ceciderit et curf os ip[]s[]um elimabis. Et si magnus fuerit des- curfus opor[]tib[]e ot ip[]s[]um coquere donec ei? cadat pars tenuis quo facilis fiat supr[]flue humiditati dissipation[]e euacnatio iuxta quod locus tibi significanerit. C[]ui autem timor inest elephantie caput eius. v. opor[]tet coque re locis. quarum cocturarum vna in p[]ra erat capitis altior[]s verticis loco. et secunda subtus primam in fronte altior[] parum in capillorum vitumo. tertia poft supr[]ceruicem. Et due su- per complo[]siones duas que poft aures sunt altera a ôktro. altera a sinistro latere q[]b abide cortices auferât m[]i o[]fis. fir[]tq[]y apod[]b[?hu] miditatis grosse ascendentibus ad exit[]u via. et si materia a capitis profundo fundetur vit- sum non leder. quoniam hoc prohibetur. C[]Capit.lxix. de arteriat aq[]b que in temporibus sunt coctura.

Omnium quidam in ar- terias tempo- rum eductionis loco cauteri o[]tus tur. cunq[]b finderint arterias cum cauterio subtili adurunt iuxta ar- teriarum magnitudinem. Neq[]b etenim con- solidationem accelerabant: nec ab ip[]s[]is san- guis effluet in timp[]or um partes et post hec vnguentis vtuntur. C[]Capitulum septuagesimump[]rim[]uz de pal- pebarum coctura.

K 4

## Ziber

### Amín

palpeb; pili fne
rit supfui ad in-
teriora pducti paululu cù for-
picib; illos abtrahe e pilo; ra
dices subtiles capitì cauterio
coq, qo sup cuius; pili duotu-
ne radices pones.

Cù etem feceris hoc oio de
incepa pili nò producen vtunk aſt nonnull co-
cura hæ cù medicamie adurèti palpebre ap
posito loco inſuitiòs palpebre pp reſſionè.
cataplaſmat nàc medicam adurès ſup palpe
brii a cute eo q ictiſo cadit loco e iſuitio e ſit ca
taplaſmatio in miri figure modù iuxta ſtitita
tè q repreſſio necia eſt e ſic p die deſinùt.ma-
ne facto medicam e illo extergùt cù bàbace aq
inſuſo aliuq ap pponunt einſde ſpèt medica-
men. e vſap dù nigreſcat loco dimittùt.tunc me
dicamie exterio alid die ap pponùt tertio. qua
ten qutis aduraq e corrodatur.tùc medicam e
extergùt e aqua in ſtillàt tepidà. quo cutis de-
cidat aduſta e ſic ynguètis ytunk cicatrizanti
bus. Cù ſi in palpebra enernationè aiaduer
teris medicam e adhibe refrigès e deſicàsyt
acatià. terrà cypticà. gallà. ſebum. ſitacq. Si
yo amplins q oporreat palpebra reducak. cù
oleo illa e cera ac dachilion ynguèto mollias.
Medicamis acuti aſſig. q. ſue calcis. ſapòis
duraci armèici. cuiuſq ptè tere medicaia hè. e
cù aq distèpa cineris qrcus e ſicè. ſikq cù pueri
vina virginis e palpeb;az vt diſimus linias.
Ca. 72. de coruo. q i oculi è âsulo coquèdo.

### Lio

meminim loco coruum
emissione eſſe in oculi an
gulo maiori fieriç filulà in naſi
ptè tendentè q naſi putrefacit os.
yt ad interiora qz penetret. Eius
cura evi ituear emissione. e ſi mafestà e. oèm
reſeca acutà carnè. dèoc ad os puenias. Et ſi
os corrupt? nò è ſcalpe illò cù camadio fortiq.
Si at corrupti inener. oporæbit ſbtili illoq coq
re cankio. poſita pili ſup oculi ſpòsia e pano
aq inſu ro ſotata. appoès at canteriù ſemel. bis
terg. dèoc ad iteriora penetret naſi. Cui? rei ſi
gnù è vt patièt eubeas flatù arctà. e ſi loco vi
deris aerè eſpire. fiſtula è e certe coctura ad ite
riòra porrecta è. tùc ſ oporæbit licinìs appòe
re cù zemlarivnguèto e butyro. qten? oia q ſup
ſùt putrida corrodat e ſozamè müdetur offis
aduſti poſt hè die qdà ynguèto vteris zemari
cù ligno e die quodà bambacis vetuſt licinio
ſimplici. donec cicatriz loco obducatur.

CCap. Ixxiiij. de alarum coctura.

### B

### Rachij

os a ſcalpe diſgres-
gatiòe aliqtiès euvel-
lit. intè vt oino brachij offis caput
educaſ. hocq mo? pmoleſt cù aut
pculſiòis aut caſus e aliq hùiditas cù è viſco
la brachij offis caput ludicàs e ſuo mouens

## Monus

loco hoc cù ătigerit coquèdo vt. assignado cu
raſ patièti ipera ſup lat? acere ſanb. cutèq lo
ci euulſi quo diſgregatio educta eſt ſublenæ,
aut cù digitis aut cù ſenarìs e ſubtilib? coque
canterijs lògis e cale factis dòec vſap alerç cu
tis lat? cauteria pferanç e ſemel opprimi opz.
Et ſi iter vtràqz cocturà ſpatiù fuerit multum
oporæbit ſtitùi iducere e ſi ſcapule radice fac
cocturà. e in sequètib? cocturà dòec ad megeſ
ſum cauteriù puentat. Reſert autè hypocras
duas alias oporætere facere cocturas ad viro
qz duar? qz aſſignauim qz cocturaz laterèvæ ea
rù ſigura ſit qdràgula. Eap aſt pſudù nò oq
âpli? eè cutis ſpilło. qin nerui ilic ſunt. e glan
des. timèdiqz ne calz abide accideret aſa p?
hàc curà porù appòes tritù cù ſale ſup coctur
as e ſliq oia q i cocturaz cura ſiſt ne e biceps
man? ſui moneak motu nec nimio deſlabot.
C Cap. Ixxiiiij. de emissionum coctura que ex
pleure ſi accidunt.

## Oſſiones

q i plen
reſi ſiut

no cù ferro què ad modi qdàco-
quète ſunt nec ictiòevètùdù. qin
ab hmoí peccati morè patiens
nò eripit qin in filulà res tran
ſit qb nulla occurrit ſanatio. I3 cù aristoſlie
lòge radice imersik nàqz 3araumedi oleo e ſi
mul vtris qz foriter caſe ſit e ſic cù eavna ſit co-
cura iter duas ſurcularz offiè tìnuaſiòes ex
tèla cute ad ſupiora. Fiùt qdz due pue ſub ot
ganicis paq ad ptes deſcèdètes màmille ſle-
qz due magne ſup màmillas: iter coſtà tertis
e qràt e due iter qntà e ſeſtà ad poſteriora pa
rù declinàtes e alia in pectoris medio. aliaqz
ſnp ſto? tresqz poſt vnaqz iter ſcapulas dòec
qz in viroqz ſpine latere ſub ea q in ſcapulis
eſt nec opz eas multù manifeſtas fieri. Cum
còpleueris operationem in cocturaz locis illis
vtilibus oporæbit vti medicaminib? vt ynguè
to qb ex caſe ſit e ceruse ynguento.

CCap. Ixxv. de epate in q emiſſio è coqndo.

### E

Pati
aſt ſi emiſſio acciderit
hocqz cù ſuitate e doi-
tore ſiſtur emiſſio in epatis eſſe
optimètis i6qz coctura vtèdù. cù
èpła nò pſint e medicamla oq ita

qz hoc mò adurere canteria ſume ſubtrilia et
cale fac foriſt e coq cù epatis locu q ſup iguła
e paq in epatis loci vtilimo coctura vna. Cuz
aſt aduſta erit cut? tota e ad ſiphacè puenerſ
oporæbit ſaniè educere. poſt cocturà lètica
vtar? e melle ſicq deiceps carnè adducètib.
CCap. Ivi. de splene coquendo.

### I

### A
### ſplenis

groſſitie medi
caminib? nò cò-
ferètib? quib? vti
pçipim? coctura vtè
dù erit in hùc modi cutè ſplèis ſupæ

Practice

Malv

285

positâ cù sennara sub itolle et cù bifurcato illa
coq cauterio forfit calefacto. qô semel duas
faciat cocturas: facies ibp hoc trib9 in locis: quo
oaa. vii. flint cocture. vtebantur aùt antiquâ q
dâ cauterio cui sex eminebât capita qô cui ca-
lefaceretnâ semel cocturâ sex loci iprimebât.
Capim. lxxvii. de coquendo Stomaco.

I Stomaco

multe acci
derit hûis-

natis fluxus et hoc lôgo fiat tpe:
medicamâq nô 2ferut calefaci-
tia et desiccâtia: coctura vtedum
erit. Sume itac cauteriû ferri calefactoq co-
cturam fac sub cartillagine enî file et sub illa
duas vt coctura2 triâsula in figura. Sit antê
cocture pfundu vîto subit9 cutê. Antiquoq q-
dâ ipsi9 coqbant stôt multis os cocturis. et q-
dam eorû loci cù cauterio coquebant qârcino
in spongie silitudinm vocaç pſee ducanî.
Hoc cù feciſſent cocturas ſemp aptas dimitte
bât ne flux? h aut hüſiditas deiceps acciderit.
CCapim. lxxxvii. de hydropifis coquêdis.

In nò

nò in hydropifis medi-
caminû ſdierit cura
nec còplaceat eductio patiètt ſu
per stòm vtaç cauterio. epatisq
et ſplenis ptes et stôt pfundù vm
bilicoq. v. adhìbitis cocturis q-
bulſa cù ferro cauterio ſubtuli qubudam cum
querci ignito. Sufficit aŭt quibusdam cauter-
tij loco eductione vtiumquam diximus.

CCapitulum ſeptuaginimûnonum. de her-
nia aquosa coquenda.

Octura

quoq vtimur
in hûc cui her-
nia ê aquosa quo ab ea hüdi-
tas decurrat ſup flua ad iferio-
ra eiusq hec assignatio. Sum-
mus cauteria. r. illorù q sâma
greco filia ſunt ſic.
illoq q vicim9
cultellaria. coqmuſs prûm mediis cutis teſinž
cù cauterio pimo dehinc ſiphaces et opimenta
ercoriam9 cù ercoriandi organo et cù cauterio
coquim9 cultellarij tâſ fi incidamus. vtq pri
mus nond9 fuerit ſiphac q est alb9 et dur9 cuz
cauterij extremo gâma littere ſikı coquim9 et
ei9 emittimus humiditare. Dehinc ſursum ex
tendimus quicquid apparuerit eius cù senna-
ris et incidimus ei cauterio cultelları.

CCapim. lxxx. de inguinali hernia coquêda.

Aptura

que inguinib9 est
ex ſiphacis fit di-
stione eiusq cura cù icaſione fit. re
futât at qdâ amputationê. et coctu
râ ampli9 eligit et hec ei9 assigna-
tio. patièti vt. moderato gestet exercitto ip-
rabis. Dehic ſtabit et forit vtek tuſi extêdeç
fouitter et flatû arctabit: vt cui apâ apparuerit

inguinis loci ſignes attrincto. aut qnîs alia
re. quê coq oz zaduri. Sit aſt ſignu qô facies
triangularis formê. sitq in latî linta in late-
re suplori inguints. Dehic ſigni in medio fa-
cies trigono et ſic patièt supinari iperabis et
dlauosa calefaciès cauteria coqs cù eis qô in
medio posuisti ſigni. Dehic cauterijs vteri ſi
milib9 ſre gâma ſup trigoni latera. ſicq caute
ribi adhibebis qô lêticulare vocat: vt tot9 triâ-
sulus egliter aduſtus fit. oz aŭt in tuo eê ſpe
cu mistrû q hüſiditates exſſecet et qô ſingulis
coquedi tpibus eſſueto coquens in pſfundù vt
ad thyrbû attingas. in eo qdê c moderati est
corpi9. Nec etem in his q exiles ſut hîmi oz
termini ponere et cut pîguedo non est nec ſup
milib9 thyrbû adeps. ne forſte cù cauterio in thy-
bû peccet. Sz nec in eo q pînguis est cui9 adeps
anteç aduſtio 2pleat appareat. Sz hoc vteris
termino in illi q medioris cê corpi9. postib co-
keris porù tere et ſal et ſup aduſtions pone lo
cum et ſimili freno vtere ligatione. ſicq dein-
ceps medicaminibus que. cocturas ſanant vt
lenticulâ melle et ſimilibus.

CCapim. lxxx. de ſciaticis adunendis.

Cibus

Cibus
ſciatica accit ſi tps
pliri9 fiat patiòis
 medicamia nô 2ferut vertebrum
loco emittik et crura deſſicant. atq
vt 2pleta molestenk clauditate cò-
tingit. Core nãç os anche expt hòtebû hüſid-
tatis cã viſkofe q illò lubricat et expeſlit. In hu
inſmodi ergo cauterio vtêdî est anteç eorùm
attenuenk crura et 2 clauditate ſerant. Coqui-
tur ſic. Disgregratioris loci coqre oz pfun-
datiòe cauterij cù trib9 cocturis. coctura pma
in pomi pſundo et alia ſup genu ab exteriori-
bus et al ſup cauillâ. in al ſup pillâ ab exterior-
rib9 ſup p[oli]solidatiòis loci. Et hoium qdâ vas
ſumút ſipho ſile cui9 diametri palmo extêdi
labiaq ei9 spiffa in modi9 oſſi9 dactilor9 et in
ei9 iteriorib9 alind huic ſile et illo tertij. et q il.
lios iterest spaci9 ſtitas ſub meſura cê offis digi
ti: ſumuti9 cù appiehêzioro lôgo. et caput ei9 ca
lefaciut donec rubeat: ſicq ſup æche ponunt
hòtebû patiète in lat9 ſanu actuti: ſemelib. iiij.
rotúdas iprùmít cocturas: et cù butyrio empli-
zant döec vesice ceciderit. Nec pmitte vlcera
cicatrizari velociter: Sz püſetibus cataplasma
bis quo ab eis rubigo decurrat multa. Doloz
re mitigato loci vlcera cicatrizabis.

CCapim. lxxxij. de offiux cura quibus. fractu-
ra accidit et euulio et primu de his que còſoli-
danti ad huiusmodi necessaria ſunt.

E quonia

E quonia
deman9 opa-
tio e circa car-
nê icifone et aputatîo e inſuittioq
que necessaria erat exponuim: îa
nsc de offi cura incipiem et eon

Ziber

q illis accidit aut in cofractione aut in euilſione:
q pumú de còitate qdâ cuius ſcia illi est necia
q oſtúj circa cofractione, distorſione, enuilſo-
nêq cura 2 debilitacione vult attêdere. (Di-
co ergo illi qui cofolidatiòs 2 q dixi-
mus rerú vult ſciam et artè tenere oſtúj: opor-
tere loca vt agnoscat figurâq eorq 2 ſoſmas et
ch alij participatione: queq illa induât. vt cù
alicui acciderit incômodú mébro ab exterio-
bus et nàli videris habitudine imutatú figu-
raq et loco, intelligat abinde acciditque illi aut
coſractione aut euilſionê, aut debilitacionem
aut distorſionê. (Et cofractione est continuatio
nis oſſis ſeparatio: quæ admodi oſſib9 accidit
cruriu aut cubitoru si frâgak. Cnuilto at est
disgregatiòis a ſuo ſeparatio loco et remotio
augmèti ſciliz alicuiq9 oſſis ab alterus oſſis fo-
nea. (Deblitatio aŭt est lango: q oſſi aut ex-
pcuſione aut cauſe ſine cofractione accit. (Di-
ſtorſio yo est disgregatiòis a ſuo loco 2 cnuilto.
(ET cofractioni viſus dephehêdik ſenſu cum os
ſuerit ſepatú. ſic vt alie qdê ptes ad iterioza in
trent: qdâ ad exterioza pchineát. Et si magna
nô erit cofractione vt abinuicê du nô ſeparent
oſſa tûc ſenſus dephêdes tactu cù ſup mébrú
tuâ dedur eris manu 2 i mébrì oſſe varia inue
neris loco aut ſeparata et in eorq còtinnutione
ſonitú auditeris: itelligenes abinde du illò fractú
esse. (Cnuilſo aŭt cù parua est oſſis nô egre
dik augmètú eſ fonê suâ, disgregatiòis 2r re-
ceſus. Et hec qnêq ſenſu dephehêdik viſus nô
nunq9 ſenſu defiderat indicari tract9. Cb aŭt
pſecta è egressio qubſda in mébris viſus ſentik
ſenſu vt disgregatiòis oſſis brachyi a cubito q
arabice vocat perſuha et disgregatiòis palme
a cubitis et vocatur arabice cuha. Eſt i euil-
ſlo que curanti ingerit ambiguitatem intinvt
ſactu defideret diligêter vt disgregatiòis bra-
chyi ab ſcapula. Et eſt alijn in humero ſit per
cuſio, aut caſus et aſpà nafciq nô tî enuelliſ: opi
naturq qdâ euilſonê eè. Nos at exponem9
quò euilſo in hmoí accidat habitudie cù de
prria cuinſoq mébrì cura dicem9. Il qnê euilſo
acciderit 2 fractioq, hoc aŭt loco curâ erpone
mus comunê 2 ligàdi ſ fracta 2 reducêdi euil-
ſa et quò eorú dhi regendi ſunt. pumú itacq quò
ſimpler ſfractura ligàda ſt. delceps quò et cò
poſita qrendu q. f. cù abate est aut cù vulnere.
Dehinc quæ admodi còponende ſint qacidit
oſſi no doſitates et durities incuruatoſq. (Cpri
ma aŭt aq incipiendu còis cofractionis euil-
ſonis et distorſionis et debilitatiòis cura vene
eſt flebotomia cuq iminutio illi pdeſt mébro
t a latere in quo mébrú est. Ii qhtus et ete
pus adinuerint. dabifq poſt minutionê terrâ
armenicâ cum inleb et a quâ roſatâ eragii ſub
pôdere. poſt hec cù caſſe. fi, medulla et terêge
bino ac tamaridis naturâ ſolues et cù fructus

Monus

aſq ac lebelabi 2 violarii aqua iuxta quod opq
portunitas dabit et ipſe patietur eſer quo ab
apoſtematis moleſtia 2 dolobibus fiat fecur9,
patientè in principijs mezauri ſeficies pulq9,
2 taugis. lacruca, intuba, portulaca, 2 ſic ad mé-
bu accedes curâ. Intuere itaq os ipsum, vtrâ
illu distorſio aut debilitatio acciderit. qnî his
ſola ſufficient emplaſtra que ex mugatho, ter
ra armenica maſſoq diligenter tritis et mir
ti aqua distêperatis ſunt. Et ſi conſactio ſim
plex ſine apoſtemate fuerit, pumúm a mem-
bri extenſione incipiendum erit ab utroqz la-
tere ſine moleſtia paulatim et indirectum, nec
extenſionê adhibeas grauê. qnî mébrum des-
ſtruit 2 dolozem parit grauê: materiâq ad ip-
ſum extrahit apaticam. Ut aŭt quâqz membúi
in ſua extenderis partem 2 cofractionis par-
tes quaſoq in ſua reducteris loca: adequaue-
riſoq 2 compoſueris et prima ſut figura: hocq
q cù feceris faſcijs vtaris latis iuxta mébrì quâ
titateq quas medicamine linies cofolidanti: 2
loco applicabis cofacto in circuitu. Dehinc
inuolutionibus vteris circa mollitiem et duri-
tiè téperatis: poneſoq vittas ipſas in cofractioni
nis loco et trib9 iuolues replicatiòbus aut q-
tuoq: inuolueq ad ſuperioza mébru afcedes:
inuolutoq hec in ipa forto: fiat cofractione:
ſicq paulari et gradati larius fiet. Dehic aliaz
aſſumes inuolutionê in ipius cofractionis loco
quæ admodum et in pumà feciſt bis et ter: atq9
ad inferiores descendes mébrì ptes: eritq 2h9
inuolio in fracture loco qulis et pria bis et ter
fortis et ſic ad exterioza latior. Si rea in ipfa
laxa fieret fractura: fortoq durioq: ſanguis ab
utroq latere ad fracture locum, miſus apo-
stema faceret et dolore: ac nonuqueq membrum
putrefceret: pôes autê in loco faſcias quo loc9
adequratur: vt nô ſint alij alij altiores aut de
miſtores: ſicq ſup faſcias has vittas pones et
iuolues equali inuolutione ſuper ola loca
ſtrigêdo vt aſſignatú eſt. hoc cù feceris: appo
nes tabellas fcâs de fruſtis câne aut aliaq lii-
Gni duras: erutq 2 h circa spiliſtudinê et tenuita
tê iuxta mébrì quaſitatem et paruitateq: nec in
his duab9 eas opq habitudinib9 imoderatas
eè: planaſq illas pſecte facies: et erit eap9 lôgi
tudis qhtitas q cofractionis loci trâſeat cù ytro
q latere digitis trib9 aut qtuor. Et ſi magnú
fuerit mébrú. erut paulo longiores: et ſup hâs
pânú iuolues molle èqleq quem medicam
cataplaſmeq cofolidatiòis 2 eſtiter pſter. nec
cômoueak nec dolore: ipumat. Sit aŭt tabella
rú poſtio abinuicê ſeparata: distentq inter ſe
digito. Opq autê tabellarum spiliſiorem groſ-
fiorêq eo pont in loco ad què mébrì os cofra-
ctum declinauerit. Caues quoq ne amputen
tur câna in disgregatione: qnî disgregatiòi no
cent et ipſa9 debilitaret. Deiceps at ſup tabelæ

Practice

Maly 286

las fascias inuolues alia: vitasq3 que omnes
tabellas 2 pimas opiat fascias. sicq3 ch filis al
ligabis. Icpiepisq3 fila renoluere ab eiº medio
2 sic extris sumptis ptê e dextro ptê inolues
a sinistro sic vt altera ps alterâ trâuerberet i
huc modiu. CIsitq3 ligatio hic in stricto 2 la
xo hmôiyt ab eã patiêti doloz nô fiat. si etem
stricta nimiu fiet ligatio ex q2 doloz accidat lo-
co ab eadê soluêda ê hora. Sic 2 si patiês i li
gatiôs loco prurisinç senferit. Guê caloz2 tê-
perati aq2 supfundak 2qtenº illò còhibeak acu-
mê 2 p hora dimittak 2 dehinc fascijs astringak
aq2 ilfuis rosata 2 oleo ros apetiq3 modico
vini.oz 2q3 ligaturâ pmo scdo 2 tertio i die me
docrê facere ysq3 dû ab âpate fiat securitas
deinde 2vo fortoiz fiat d onec nodatio fieri in
cipiet. tic em la pari illa oportunû est paulati
e per gradusysq3 dum solidatio fortius node
tur 2 offis firmetur sanatio.

TCapitulum. Ixxiiij. de fracture cum aposte-
mate composite cura 2 cum vulnere 2 in q2 çò-
solidatio no daq2 nodatio fracture acciderit.

Ractura

hò quâ apa còt
taç cù rosìs san

dalo albo 2 rubeo. itibe aq2 conià
tri. sempuine cataplanda e2 fili-
bus 2 tenuiter stringak mæcæq sò-
luta cu aignatis cataplet. Et si magnùs fuerit
it apa ligatio fugiak 2 iuolutiòes kiatysq3 dû
apa qeuerit. Et si carni contritio iciderit lo ca-
oportebit illa subtidere ne forste res in putre
dine ferat 2 corrosionê. hec q2 si acciderit ea-
rù adhib ebis curâ. Cui asit fracture vuln9 ad-
ditù e2 ituere 2 si vuln9 venis icidat pulvantib
aut nò pulvantib? 2 sâguis effundik. sanguinê
huc stringere oportebit cù aloe. thure. dracois
sanguie. aut zera co 2 filib9. q2 alio exposuim
loco. Et si hòp nihil acciderit 2 cum vulnere
nulla e2 offis discoopta ps ilfuitiòevtdù erit 2
ligatiòe q2 duo vulneris adunet labia 2 cù ci-
catrizâtib9 curabis. Cui asit invulnere pua sùt
offa q2 ipm püsfit locu siuere nò expediet. sed
offa hec educes vt posteri9 assignabim9 sicq
locu ligabis 2 vitraz. icidât refter9 sup os. vul-
neris supi9 2 optie circuolues fed fine mole
stia 2 ad ptes sic defcédes iferiores ipi9 osvul
ner9 discoopti dimittes. eritib ligatio hec ad
nò solidà declinàs. Solues asit singulis dies
bus 2 sup vulneris os bâbacê expones. vt cù
rubigo fuerit iminuta 2 apa nò timebik caloz
q2 receferit in vulnere vnguëtù ponas carne
adducés. Et asit os illic magnùs fuerit acutuz
pùm accelerare oportebit curâ anq3 apa acci
dat. 2 sic offa adeqbis 2 dispones vt acutè et
eminës repimak os cù oizano q2 ieberemum
vocat. 2 e2 istim ferresi eiusq3 lògù palmù 2spil
fum têperatù luxta 2titatê q2 replicaç. si ipre-
mat in agêdo extremù el9 acutù latù 2 paulu-

li itoſam. hui9 ożag extremù sub offis pôes
disgregatiòe eminêtis ab alia tolles extremi
tate dœc aliaßtuli mèbrû 2 dequek. Qo ſihº
facere nò poteris os eminës oportebit tolles
tre cù serra quëadmodù in offiù putridòz di-
xim9 cura. Dehic offis adeqbis aspitatê 2 les-
nies 2 in ſua3 reduces figurâ apponeſq3 si ne
cesse fuerit tabellas vnguëtis 2 ciniùs curâs
quëadmodù vulneris ſe habitudo offeret in
mûditiæ 2 foridib9 rubigineq3 2 alijs etº accidê
tibº quëadmodù invlcez exposuim9 curis. Cù
asit vuln9 nò cicatrizari videris 2 rubigo ab eo
deſuit. caro9 eiº fluxa ê fascias in eo os eê 2fra-
cti ipſumq3 abstrahere expedit 2 ſic deiceps
ligatiòe vteris forti 2 vulneri appones orì q2
ipſum custodiat aſpaq3 mitiget talidù vt ſada
lù ſicuz q2 et sup fascias pulverizabis 2 ſup
ligabis leuiter nec ligamèta solues pp os çò-
fracti. vt in trib9 dieb9 in pncipijs dictu 2. aut
v. vel. viij. inxta q2 mèbrû aſtrictù fuerit 2 vin-
cula appoſita. C Coſfractio aſt in q2 offiù ſunt
Imina qdâ 2 nò educunk cutê q2 qde püsfit. et
dolorek iprimùt Guê strigêda nò ſunt qm9 apa
parerek 2 putre factio mèbìo ſz locu icidere ex-
pediet. Et si os vllù fuerit educaç sin q2 acu-
tù e2 âputa 2 pügès sicq3 adeq 2 i locu restitue
2 pfracture cura medebeteris in q2 vuln9 2 quës
admodù dicti ê. C Fracture aſt in q2b9 nò no
daq2 2solidatio 2 ipe trâſgrediunk 1 quo inſu
erat mèbrû dureſcere 2 2foriari. p[ib9 hoc pa-
tiunk de cãis aut qm9 nimiu stricta e2 fractura
aut frustorùm multiplicitas. aut quoniam
patiens membrum commouet plurimuz aut
p[ropter fasciarum copiam 2vittarum que os
grauant. aut p[ropter cibi paucitatem 2 ſubti
litatem vnde 2 membrum extennatur 2 ſubti
liatur hec vt intellkeris caufam intuere quis
fiat 2 amputa atq3 ab illa arce. marineq3 si a
cibi fiat paucitate 2 ſubtilitate. ideo vt patiê
tem oportet reſcias poſtib. iii. aut. liij. trâſle-
rint dies. nullumq2 vulnus erit aut apolſema
ris timoz. vel febris. natura9 solidatione ce-
perit componere cibo in quo ſit groſſities vt
agnorùm carnibus et vitulozum ventribusq
eorum 2 herisa iudabo. p[iscibus recentib9 in
quibus modica ſit groſſities caſeo recenti. ri
ſo cum lacte 2 ſimilibus cibis in quibus groſ-
ſities est 2 viſcositas. quiq3 consolidatiòis çò-
petunt materiei que tanq3 frenum est ſtracon-
ctioni offis. Cum autê eiusmodi contèniſt res
intim vt extenuatio mèbìo accidat tunc mate
riam oportebit ad mèbium attrahere cù em
plaſtrizatione 2 cibòvfsu quos dimimus vit-
niq3 albi. 2 ſuanis lauacro aque. Est asit cum
inceperit çolidatiòis signu9 ſup fracturaz
ſanguis manifestù nodaſ super fascias 2 liga
menta cum non ſit comes fracture vulnus.
hoc ſignificat bonam miſſe materiam natu

Liber

tâ q fractura solidet, desudatque hec mâ i frascure loco in poris scyt in safiis & 35 appearat. Notatio ait q spêb9 accit qb9 fracturarum duritisq nec est membri actionib9 a sua arcet bonitate maxieq si cui9 dissificationis prima fuerit fractura simulq turpis evtraq9. Si igitur nodatio pria fuerit dissolidati6 medicamib9 vtêdî erit repremetib9 valde cu valida ligatioe quo repremât, aut plûbi sup illâ frusta ponant & foriter astringât, qm abide nodatio 3siciet & abibit. Si ait nodatio dura tâ i lapidi filis oportebit illâ in supliorib9 findere & abradere cù nouacula. Offa vo solidata in d9 2 soli datioe psm è aut er 2 solidate aut ex patiatis motu quo mebrû an 2 ps soliditate solidati6 is cufit vt in ets facta sit tortura 2 incuratio et a pina q futt figura imutatio. Iocq mebr1 corupit actio 2 mot9 vt man9 aut pedis. Si eiusmo di q illi acciderit è mot9 malitia, aut visus tur pitudo. Hui9 rei vt qdâ tradut cura mebr1 è sa 2 fractio. Est ait in hoc lâgor & dolo2 Fuis et nonnus abide meb2 corupit er dolo2 nimio. O3 5 in hmo1 accidete emollietib9 vti. vt ana tis adipe 2 galline medullisq 2 butyro vacci no. Sunt qdâ q his dactilos addut 2 sup mè brû aquâ illiât calidâ 2 ol3. Sicq mèb2 distheât dût 2 in pîma suag2 reducit figura. Qd si hec nò, pderint sup2 solidatione medicamia ponât tur q carnê corrodit vt flor9 erit vnguêti cu2 butyro 2 bâbace vetusto 2 ten9 2 solidationem corrodât. Sicq mèb2 pertedât 2 suaniter revol uat. Vtunt hec q3 fricatione cu2 reb9 aquosis quatenus 2 solidatio dissolua7. Qd si hec roborata est 2 foritis 2 nec inclinatione nec euilfione hæ admittat cura. locus cu2 nonacula findat 2 incidat. Si cœ mèbro 2 solidato disfumato. Icdo vt 03 solidet. Euilfione ait extêdi ex pedit euilfa q3 in suâ ptê mèbra atq hec tenuerit 2 idrectis 2 dec alteri9 ollis augmetû in alteri9 foneâ reducti 2 dâd ad e6qurq 2 còpona7. Sicq fASCias appoes medicamib9 cataplas tas 2 solidati6 is vittis tuolnes fa scilfus vt affi gnatû è. Thec funt q ponere volebam9 cœs cure 2 solidati6 is arti necessaria. Iâ ait hoc loco ppnâ cutuq mèbr1 curâ exponemus si fractura acciderit aut debilitatio 2 a capitis cranei ollis fractura incipiemus.

C Cabi. terriiij. de cranei fracture cura.

The cranei olli accit fra
ctio appria fir
fura è ollis hec ât furrura aut sim
pler erit aut còposita. Et simpler
alia in capite è mâiſesta 2 ê illi p-
fundî niſi 9 os non ſepa7 nec ab eo ps pîſt
ſue ad interio2a ſeu ad exterio2a. vocatq gre
ce ragamia. 2 alia è cù ollis emiſſione 2 ſracti
ad exterio2a 2 vocat aberia. Et ſi oino educti
è os 2: apostatiſmos. aliq i cranei frâgik in

Monus

otes plimas. 2 ollis frusta in iterio2a deſcede
rût 2 capitis p fundû ad matrê spiffam 2 voca
tur grece êpisma. aliaq cranei capitis 2 fras-
cito cù ollis frusta ieri9 ppe fihacec têdunt 2
vocaq seniffima. Estq alia capitis ollis fra-
ctura: in q deſcedettia int9 olla ad p fundû ppe
runk 2 vocaq marusle. Sunt holn3 qdâ q ipê
bus his addû aliâ q vocaq capillaris 2 è ſis
ſura ſubtilis ſenſuicq occulta hec ait sep1nò
p3: imo celak 2 iterit9 fit cas. Heslema vo fillura
nò è magna ſ3 nec fractura dicêda. Est em 0ſa
ſis capitis deſſiio ad iterio2a conatiqs fine
2 tinnationi ſepati6e quæ admodi vali accit
argêteo, 2 plûdeo. cù du2 pcuſerit illo corp9.
Heslema itaq3 duob9 fit modis. Aut eum ollis
spiffi toti, ad iterio2a iclinaq: i tim vt 2 matrê
in cerebrû ipellat aut còprimik os capitis 2 ma-
tri 2 tinne cotinuaq: hec est fracture simplicis
assignatio. Cofractio ait còpoſita è ilia cù
q matter patit: aut aca cum ea capitis accit aut
vuln9. Et cutuq fracture q capitis accit cogni
tio ex corporis fit virtute quod incidit capitis
craneo pondereq 2 et duritie, et ex percutien-
tis virtute et accidens ibus que percutio ac
cident. Icotomia, vertigine, debilitatione, vo-
cis amputatione 2 caſu ſubito. maximumis
ſi fractura ad matrem vſo peruenit spiffam:
ant ab oſſe fracto matr1 compreſſio facia est
aut cerebro. Significatur hoc quoq cum os
ipſum ſub ſenſu cadit. Si enim que cutis fir
ſura aſt ſenſui pateat 2 quantitatez habet fra
cura signiſcatur. Et ſi nulla fuerit in cute fir
ſura aut certe occulta: 2 opinaq quis oſſi fra-
cturam factam intelliges hoc er inquifitione
que cum oigano fit inquirendi. 2 fracture ſpe
culatione. Si etenim aliqua acciderit fractu-
ra er ſono agnosces ipo. Et ſi ea acciderit ſpe
cies que ragamia, vocatur que est ſc furrura
occulta ſenſui 2 capillo: ſimilis: opor2et aliquid
attramenti ſuper furrura2 fundere aut aliquid
alium colo2em: 2 ſic os rades: cum eteniz hoc
feceris. furrura patebit eo 9 ingreſſum est ni-
grum. Ianc vt intellereris opor2et amplius
ſcalpas donec omnis abeat nigredo 2 nò ap-
pareat. Sicq furruram ad interio2a non pene-
trare intelliges. Qd ſi ſcalpendo furrura non
abit. ſed ad interio2a perſertur: ſcalpere celsa
2 intuere vtrum ne ad matrê vſo furrura per-
uenit spiffam: 2 vtrum mater ab oſſe ſeparata
est aut conglutinata ipſi. Huis rei sigmas est
quotiâ ſivuln9 fine apoſtemate est calo: aut
ſi q6 accidit apoſtema est paruum 2 humid1-
tas q effluit paucâ 2 in ea ſanies matura ma-
ter spiffa os cranei non dimitt. Si ait ſimul
ſebus est, aut dolos granis. ollisq colo2 imu-
tatus 2 ſanies effluit tenuis ac imatura: ma-
ter ab oſſe ſeiuncta est. hec vt ataquertes cu-
râ accelerare oportebit ante2 patièti corarb

Practice

Maly 2 87

accidat reiecto et tetan? animi quæ reçestus, aut
sincopis sebiflæ acuta. Si etem signa hec ap-
paruerit nulla fit cæ quæ pp curæ adhibeas.
qum ad interitu patiæ est. Si nò hec apparue
rint curæ accelera et intuere atque si opimèta ab
offe seperata nò sunt, et fractura fissura est tis,
ei? cura est ut scalpa donec sensui occulteſt
necappareat. Si aſt ſtrafa ad p[.]fundi pene
trat et os fractumè os ipm denudabis et itue
re. Et si fruſtra ſupſunt pua, oia hec auferes vi
ligêter cu ergano còpetenti. Si emq fphacis
ab offe ſeperat? nò est nec fruſtra huius. Si aſt
ſphaos ſeperatus est, et còtigit patièti vulnus
hiemisq[ui] est oporitebit p[.]tes offinæ eduncere: oio
ante quartu decimum diem si vero eſtas ante
septimù, priuſq[ui] que dirim? oriantur illi acci-
dentia curabisq[ui] illum hoc modo primù oim
caput radere opor tet & fijuras facies duas ſe
ſe incidentes rectis angulis vt ſint in modum
crucis, opz autem yn fieri ſiſtram in prima ſi
ſura q[ui] percuffione facta est. Dehinc, iiii. exco
riabis angulos quatenus totu denodetur os
quod canare desideras et ſi sanguinis abinde
ſiurus acciderit iplebis fissura h[.]c p[.]ano ac
to infuso et a[.]g. aut p[.]ano ſicco et ſic falcias ap-
ponesvio infuſas et oliue oleo. ligatione q[ui] ad
hibe còpetentez: mane facto, ſi malor nihil ac
diderit accidentium cauare os oporitebit 2fra
cu. Nec vero offis amputationè differre opz
ſi fractura cerebri matre pupugerit a die pri-
mo. Sedeat itaq[ui] patiens et ea p[.]recipe eſſe ki-
ſuræ in qua oporitùnù ſit ei? vinciri opilariæ
aures cu lana aut b[.]abace ne forte percuffiòis
ſonitus illi noceat que in offis fit fractura. ſol
neſq[ui] vulneris vincula et p[.]nù quæ posueras\ educes extergeſq[ui] t[.]c duob? i iungas miſtris
vt cutè q[ui] incisa è teneat a. iiii. anglii et intuere
atque ſi os ſubtile iueneris incides cu inciforio
q[ui] falci ſike est. p[.]ſositus ipſis in oppoſito: inci-
pieſq[ui] incidere a largiori offis loco. Dehinc ſua
uitate vteris incidendo et percurièdo ne forte
 cerebri ledas et 2cutias. Si aſt os p[.]ſiſuſ fue
rit et groſſum: oporitebit eius circuitu p[.]fozare
cui terebello cui caput est breue: ne forte ei? ca
put ad matrem p[.]fozet cerebri: ſito capitis ei?
longitudo quafta est offis p[.]ſiſtudo. ne forte
opimentu attingat. Ut offis p[.]fozaueris circuitu
tù q[ui] vis educere que inter fozamina ſunt cu
inciforio amputabis et cu ſoſcipib? auferes of
ſa parvis: aut alio ſimili ſine molestia paulatim.
hec cu feceris loci expedit múdes offium
frustulis: ſicq[ui] asperitatè adeq: et fracturas cò-
pone q[ui] in loco ſunt inciflòis cu nonacula aut
quovis ſik[ui] poſta prius ſub offe lamia lignea
plana q[ui] opimètù p[.]tegat cerebri et a ferro tuae
tur: hec vt còpleueris p[.]nù ſume linesi et olei
inſunde roſa[?] et ſub vulnere offis p[.]one. De-
hinc alio ſüpto p[.]ano p[.]lica et vino inſunde oleo

q roſa[?]r: 1 sup totu còpone vulnus ſua[?]erit et tenuit cu vinclis abſtringe, vt t[.]mmodo ſalcie ſup loci ſtatuan: poſt hec circa loci cu roſa et ſandal cataplaſmabis, itibe a[?] q[.]ſſare ac ſein perutue. ſikumq[ui] q[.]mârſi p[.]hibent fluri et ca- loſe ac a[.]patis iportumitates. Inſides ât p[.]nù horis ſinglis oleo roſa[?]p. 2ro, et die ſolnes ter t[.]io: abſtergeſq[ui] curæ q[.]c carne addu cit adhibe- bis: 2 sup operimètù puluerè diſtillabis deſie cante còpoſitum ex a[.]loe. mirra. thure. et circuz linies ardo[?]em mitiganti aqua et calorem. 3 Cap[.]m. lxxxv. de ſphacis opoſematis cu- ra quod capit poſt ferri curam accidit.

Apitis ſphaci calm nò- nunq[ui] accit poſt ferri curæ a[.]pa intu vt capit? os tolli videas, et cutè capitis sp[.]iſſa t[.]a et indurata: ſequiturq[ui] ad h[.]o tepe mala accidètia. q[ui] patièt in mortè precipitant: hoc autem a[.]pa h[.]uc accidit operimèto. aut fruſtì alicui? c[.]a offis q[.]b ipſum ſuo p[.]guit acumie. aut ligationis et còſtrictiòis vi et licinio[?]q[ui] apponutur: aut c[.]bi multi copia aut er frigore, aut ex calore. hec vt itellereris còſidera: et ſacuminis offis alicui? c[.]a est aufe res, ſi a[.]ſtrictiòis ſolue et ligamèta allenia, et ſi mult? peccat cib? minue, ſi frigore non canea tur, loci a[.]q[ui] cataplaſma et oleo tepido, et ſi fo[.]tis fuerit calor, cu roſis cataplaſma et sandalis folatiq[ui] a[.]q[ui] ſilibus. Dehinc ſi inſrigidatus fuerit capit olei instilla roſa[?]p. tepidù in quo cathemie fròdes ac camomilla, melliloti hec b[.]a, lini ſemè co[.]peris. Emplaſtriza et cum ordet farina, que cu oleo perculfa est roſarum, galli neq[ui] adipe liqueſato cum p[.]nù hi[.]s intin[.]reis ſup caput p[.]ones et colli: et hi confinia lo- cis, aurib? modicùi instilla olei roſarù et viola- cei ac n[.]inifar. Et ſi valueris virtus patiètis fle botoma cephalic[.]a et natura[?] cum caſie, ſi, ſol- ne et lebeiabo ſimilibuſq[ui] 4 Sciend[.]u abt q[.]m cum offi qua dirimus curæ adhibucris capi- tis, ſi operimètum cerebri denigratuz videris egrontè in mortè eſſe p[.]roculdub[.]io: et ſanandum nulla ratione.

Capitulù. lxxxvi. de fracture n[.]ſi cura.

Afo in ei? extremitate frangi nò accidit, ps etenim hec cartillaginosa est: accidit ât in ſup- p[.]ertori loco. Cu itaq[ui] acciderit in tuere et ſi digit? poteris accedere auricularè imitte in narib? et cu eo os reſo[.]rma atq[ui] ſi ſu[.]nà reduc habitudinè. Q[ui] ſi loc? ſupior est ſtrict? groſſuz deduces ini? ſibium et cu eo fracturæ adeq manù deſup ab exteriorib? de- ducens: donec ad ſuâ readeat hitudinez, poſt hec narib? licinia idnues ſubtili iuoluta ligno que cu acatia et mugatho cataplaſmabis, ap- p[.]onesq[ui] h[.]op pa[?]r, ſup cart[.]a n[.]ſum deſous

Liber

emplastrizabis. Dieb¹ hec facies paucis qum
fanabik p[ec]ecte. Cú aŭt anhelitus patiêti angu
stăk opor[itebit] p[an]sú s[ic]tule innu[ner]e p[é]ne et
cataplasma[sc]u medicamib¹ app[oe] naſo. Nec
ho negligêntia cura è naſi cu fractura acciderit
nec dieb¹ aliquot patiar[] nec erpectes. qum sic
solidabık ² difficil[]it ei¹ cura. atq[us] in nálè redu-
ctio statu. fitq[us] ab ide simi vitii. Et si naſi con-
fractio in pt[æ] alter[æ] iclinabik attrahere in op-
positi molitaris lat¹ ſumeſq[us] consig[ia] lat[æ] et ex-
tremo applicabis naſi ab ea in qua incinatur
pt[æ] cu p[ic]tis colla optia. ² d[œ]ec deſſicct[em]i
tes ² auferri ſit difficile. ſic corigiſa in oppoſ-
ta retrahes pt[æ] distěſa[]q[us] cu in locu reduceris
su[n]aſum loco ligabis opoſtuno. naſo prius
considerationis vnſuentu cataplasmato.

T[est]aptim. lxxxvij. De maxille inſerioris ſi frans
Batur consolidatione.

Am
maxilla frâgik iferior ab ex-
teriorib¹ i duo ſi ſepat at
têde:rsi i ſauce è ſinilstra ²fracto. idu-
ces medili ² idicê digitos man¹ ſini
ſtre ori et cu iſis gibboſtateq[ui] ſauce accit ad
 exteriora pelles donec i ſua adequeſt figura ab
exteriorib¹ cu[m]a[] extra. et ſi ²fractio i ſauce ſue
rit extra. Ótre man¹ imittes digitos ² quæd[am]
ſcepim¹ opabis. agnosces at ſtuaſis i ſu[n]a statu-
reductione, ex d[œ]tiu q[ui] ea ſunt adeqüi[de] e[or]iſi
tn ſuo loco rediti. Si at ſ fracta marilla in duo
fuerit diuſa. vt d[œ]tù erit ertensiſe ptis vtriusq[us]
cu quoniam mistro in ſu[n]o reſoribatis loci ac
figurâ. opor[itebit] aŭt d[œ]tes vincire q[ui] in fracta
ſut marilla cu filo aureo aut argêteo alios cu
alijſſ poſſe fuerit. ſin cu filo ligabis ſerico foſ-
titer c[ô]toto ſicq[us] ligatiome adhibebis qua[] oſ.
vt ligamè ſcil[ui] mediti ſup ſpondiles p[ona]t ex-
tendesq[us] extrema duo ab latere vtroq[us] et p[au]
res deduces vſoq[us] du[em] ad marillâ venias vtrâq[us]
ſubtus marillam ſeſo replicabis ² ad ſupiora
deduces ſup vtrâq[us] ſena: ¹ ſup verticê vincis
frôtêq[us] cu vittis copones ² ligamia iſiſ vin-
cies quo ſeru[n]ent poſita ² ſic maneat. Si aŭt
marilla vt illa copoſu[i]ſi n[ò] durabit. opoſ-
tit frustu ſumere canne subtile iuxta maxille
quatitare ² ſup illud pannȗ reuolues [fauc]iſ
apponê[s] ligam[ita]ſa aſtriges. Ut at marillâ ade
quaueris ² in ſua reduceris h[itu]diem medica
mine cataplasma solidat[i]o[s] fascias ² applica-
antef[]iſes ² ſic ligati[de] vteris. Qua[] vt ligat-
ueris patiêt[em] d[et]e ipa ² ociu[] ² a h[ab]is phibe ²
mastiati[de]. C[ui] refici voluer[] iurib¹ v[es]caſ q[ui]
panê iſricaner ² polêta q[ui] ex amilo ſit ² faria.
TC[ui] aŭt ſepi¹ ſaucê inueſtigare ne forſte a n[ò]
li imutek figura. Q[ui] ſi c[ô]tigerit ſoluaq[ui] ² i pro-
piu[]s reducta statu firmiter ligeſ. Scièduq[us] tib[ui]
est marillâ i. xx. dieb¹ solidari ² ſoſtari ² circu[]i
primis. Et etern[em] os molle ² i eo medulla. Q[ui]
ú ap[ha] parit ² t[igerit] o[ri]. ap[ha] iſp[us] h[is] curabis

Monus

ſi p[hm] phibêt. lo[c]u c[ô]ſotâr poſt diffoln[è]tibus
vtere quéadmodu[] i a[pat]u curis expositu eſt.
T[est]ap. 88. de ſurcularu ſolidarum ſolidationem,
ſurcule frâgen[ab] h[ui]di-
tate ſepius accit hoc fieri,
ſub h[ueri] p[te] iterious ² ad iſeriora
eneruaq[ut] cu iſpi¹ drachi[]oſse. Si er-
go frâgiq[ut] ſurcula ² in duo ſeparaq[ut] facili¹ cura[
ad]mittet ² citi¹ ſanat. ³ ſi ſ fracta n[ò] diu[i]datur.
In fractöe n[ò]q[us] ſeparata e[rt]eſſo adhiberi p[òt]
² adeqüi[to] atq[us] in ſigurâ reductio ſua, in alia
hec fieri nequeut. Sic ² i oibus reliq[s] osſibus
c[ô]ſtracta g[ur]ca mistro[] aliquê iube brachiu[
tenere. q[us] ſurcule vicinaq[ut] ſfracte ² ad exteriora
e[rt]edat ſurmuq[us] alijſq[us] p[ri]pes h[uer]u e[rt]eſ-
re oppoſtu aut collu[]o p[er] iſpos e[rt]eſſo fiat
in oppoſita tu aut[ê] fracturas adequabis ² in ſu[n]a
reduces locu[] ſurcule os q[us] frustu, p[mine]
b[à]t ppelles q[us] in p[.]fundo extrahs ad exterio-
ra. Et ſi magna opus fuerit e[rt]eſſione opoſ-
bit ſub alaſpheram ponere magnam pannos-
rum, aut lane yel ſimiliu[], cubit[ui] tokes donec
lateri primi facias vicino. ² reliq[ui] ſicut ipera-
t[ui] eſt fac. Si at ſurcule e[rt]remu[] ad exteriora
retrahere n[ò] p[otes] eo q[ui] ad p[.]funda ingreſſu[
est. op[.]z patièti iperes ſupinu[] h[eri] ² ſub ei¹ h[u]
mero pulumar p[one] têperate magnitudinis:
mistero[] humeru[] et p[ri]emat ad iſeriora, d[œ]ce
ſurcule os ſub ſtollatur a p[.]fundo ² alij adeq-
tur fracture. ſicq[us] in ſua reduc figura. Si aut[ê]
pt[æ] aliqu[na] itelliges a ſurcula ſepat[æ] ² pupu-
gerit opoſtebit lo[c]i cu[] flebotomo ſinder, aut
cu[] falce. poſito p[ri]¹ ſub ſurca[] o[sg]ão q[ui] s[]pha-
ce t[ne]t. ſicq[us] iſutioe vt aris. ſin loci p[àn]o reple
et ſaſcijs. Et ſi ſaſcijs vi[ti] magnis ne c[œ]e fuerit ad
h[ibe]. Et ſi cal[] acciderit ap[ha] fascias roſa[]p, iſi-
de o[lo]. Sin op[.]q[us] n[ò] c[œ] p[oes] at ſub ala i q[ui] ſurcu
la h[æ] e p[àn]o[]p[.]s[.]p[ha] aut alio[]p[.] mediores i ma-
Snitudie. ²ea ligabis q[us] o[z] ligati[de]. traſibitq[us] li
Satio ſup ala[.]svraſtq[us] ² ſurcula patiêt h[uer]u
q[us] fietaq[us] iu[er] ad e[sa] reuolutio. Et ſi ſurcule lat[ui]
q[us] h[uer]o patièni ² ad iſeriora d[œ]liariora opo-
tebit cubit[ui] i medio p[ò]ere ligati[]o[s] later[]. totu[
q[us] brachiu[] ſuſpèdes collo, ² manu[]z cu[] ligati[]o-
alia. Et ſi ſurcule lat[ui] ad ſupiora h[.]g[.]it. ² h[.]r[ar]b[
]tigit. phibeat q[ub]it¹ ſuſpèdi. I[]z opoſtebit pa
tièt[em] ſupinu[] i acere ² ſubtili illu[] reges dieta. ſol
ueſq[us] ligamèta ſinſtis trib¹ dieb¹ loco ² ſolida-
ti[]o[s] medicamè appones ² iteru[] aſtriges. ſic
q[us] facies donec m[è]briz¹ ² poſteq[ui] ² ſolidatio p[du]
catur. ſurculeq[us] os robo[]reſt ² vailidu[] fiat, hoc
quoq[us] ſepius in. xx. diebus vſoq. xxx.

T[est]api. lxxxix. De ſcapule ſfracte ² solidatione,

Capule
latus n[ò] frangit lo
cus. accidit a[ſ]t fra
ctura eius ex[tr]eſis ² nonu[n]ſ[.]fractu-
ra ad iterio[]za ſit. n[ò]n u[n]ſ[.] accit ſiſſura
aliq[ti]es ² ſeparâtur ab ea ſructa, ² ſfractio

Practice

Maly 288

q accit ad iterioza cù tacta agnoscait sentimus etem loci ad iterioza concisi sentitq[ui]s piter in firm[um] in brachio dormitatione e in scapulado loz[em]. Fissura ex aspitate dephedik. quæ sub ta ctu inenim[us] cù dolore. Et vitriq[us] cura ea e q[ui] apa mitigat calz cata p[ataq]s solidatiōisem p[ra]. Cù ât frusta fsunt p[ug]estia tactu itelliges et hec s[ui] nò p[ug]i repiment[em] cù ligatiōe copu- lenk s[ui] autè elata sunt et p[ug]süt. locum finde et educas et deinceps infuse quæadmodi in fur- cular[em] ligatiōe dictus est. et patièti q[et]us esse ipe ra super latus sanum.

CCapi.xc.de pectoris fracti consolidatione.

Ectoris

medio fissura ac cit atq[us] ad inte- riora aclinatio. Eiº porro extre- m[us] eterik. Si itaq[us] medio iqiº fis- sura acciderit icurua patiètio eo s[ui]t dolor in loco in al[em] curua pa- tièt[em] eo in loco ybi fit dolor et sicch digitis teti geris s[on]i fieri audis. Cù ât p[ector]os os frä- sik[em] et ad iteriora declinat videbis ilic conatio n[em] fieri et dolor inest p[mo]lest[em] flat[em] ägustia tuf s[ic] pp ea q[ui] diaphragmati accit p[uct]uram. Et n[on]s[ui] sputù simul accit fäguis h[or]q[ui] tales sunt curæ e[à]dè e[em] o[z] quæ in furcula expofu- mus et hüero. Et si p[ector]i ad iteriora iclin- tio acciderit supinæ patièt[em]. et f[alc]ias itervtræ q[us] p[one] scapn[ulæ] hüero iq[us] p[re] costas adu na c[ui] m[ai]d[ab] ab vtroq[us] latere. Et si coste ad in iteriora declinauerint opo[tebit] yti laneo liga méto p[ circuit]u p[osit]us p[us] subt[em] ligamèt[em] idi recti. t[us]c[us] in vltimo extrema duor[em] adinic[em] liga. phib[et] em[em] ligamenta rotunda loco ces- dere fuo.

CCa.xci.de costar] fractura et ear] k]ssura.

Ectoris

quidem costis oi bus ear[em] in par- ubus fissura accidit hypocódrio[em] antè costis ea t[em] in parte qua sp[ò] dilibus continuantur. c[ui] s[int] hoc loco late et ear[em] extrema cartilaginosa subti- lia. Sic[em] et ab anterioibus accidit illis c[ô]fra ctio et fissura hocq[us] agnosces c[ui] locu tetigeret et diligenter c[ui] digitis inqudotis. Inuenies nä- q[ui] asperitat[em] i loco. et s[ens]u n[em] equalè. Et s[ui] os confractum est s[on]itù c[ui] tanges audies. Et s[ui] ad interioza confractio declinat patienti doz- lor et mo]lestus et p[uctura] gravis maior[em] do lor et puncturis quas pleureticus pati[em]. acci- dit ât pariter et anhelitus angustatio. t[us]sffis s[ang]ninis s[put]u plurimit. p[otes] ât adequa re q[ui] inuenles in costis varietate[m]. et aduna- re.n[ifi] q[ui] cost[em] ad interioza declinante[m] manu reſormare n[em] poteris. Tradunt ât homin[i] quid[am] mult[em] opo[ter]e h[oi] cib[ui] porrigere. ſic q[ui] vento]ſtat[em] generet et inſatione q[ui] c[ui] replet[em] hoc fuerit coste ad exterioza repellèt.

Et hec c[ô]pete[s] e opatio. q[ui]m nulla e iter n[ò]ſz et p[ect]em] huic loco c[ô]participatio ſimulq[us] reple reple tio apa ſuſcat at calz et ſi fuerit auget. Sunt et ch[ui]c ſitiæ apponat loco et hoc p[et]e]ti[em] v[n]niſt et ne ſimul ad locu trahat m[à] timek ad lacer t[us]. s[ui] et ſup] costas e. et q[ui] ſiter eas. ſiatq[us] abinde apa et costar] auget de pulſio ad iterioza. Re liq[em] ât medico[em] impant lan[æ] loco ſupponi q[ui] oleo itincta ſit calido. f[alc]iasq[us] iter costas di- ſponi q[ten]iclinet. ligatione[s] fieri e[gl]è c[ui] p[ circuit]u inoluikyt ipat[em] e i p[ector]. Si ât p[uct]u ra acciderit hu[us]. doloz[em] p[mo]leſt[as] patièt[em] eo q[en]im[us] diaphragma leda[t]. op[tebit] cutè finde re et diſcoopire costa q[ui] fracta e. ſicq[us] ſub ipa o[z] gan[us] p[ones] q[ui] opim[è]ta tuek oſſa[em] auferes et phragm[è]ta q[ui] p[ü]gebât fine moleſtia. emiſſiſ et q[ui] his loco curæ adh[ib]ebs q[ui] carnè adducit et c[ic]atricizat.n[ifi] ſoſte calid[us] accidat apa fieri. hoc ſi fuerit ort[em] f[alc]ias ſuppone oleo intin- c[em]tas tepido et locu apa q[ui] sumetib[em] cura calid[em] dietâ qualè op[em] infirmo diſponens et in eo ia ceat latere quo facilius fert.

CCapitu.xciij.de oſſium anche et penis conſo lidatione.

Mche

et ilior[em] oſſib[em] raro q[ui] accit fractura et ch[ia]t et ea e q[ui] et humeris accit oſſa nanq[em] eor[em] eteritur et in l[eg]u find[uk] ad iteriora c[ui] ſui dolore q[ui] ad crura q[ui] desce[em]it. h[ui]re]i curæ e q[ui] lis et hüeri oſſis ſolidatio n[ifi] q[ui] ch[ic] oſſa n[em] p[it] educi et rita c[ui] f[issura] ſz ab exteriorib[em] c[ui] digitis adequat. et reliq[em] eor[em] curæ q[ui] et hüeri e[em]: et vt[em] di] hu]e]ctar- bus et f[alc]iſs in loco conico il[ui] q[ten]em] hoc reple to ligatio fiat e[gl]is p[ circuit]u. Sic et p[enis] oſ s[em] c[ô]solidatio fiat. s[ui] c[ui] digitis adequat et liga tur raro h[is] accidit oſſibus fractura.

CCapi.xciij.de solidatione oſſis clunici et spò dilium ſpinarumq[em] eorum.

Pondilibus

fra c[ui]ra y[em] accidit ſz etritio ſeq]turq[em] euilmodi accidè[s] nuche c[ô]preſe s[fi]o et opim[è]ti ei[em] hoc c[ui] etigerit n[ern]is nume[m]itu ſit p[ partici] pationè et ſepe abinde ſit mo[er]s marieq[em] hec sp[ò]dilib[em] acciderit colli. C[ui] ig[em] h[or]p[em] qui]p[ia]z acciderit et iteritus videris ſigna curæ n[em] ap- p[lices]. Sin et locu findere p[otes] oſſa[em] educe re c[ô]trita fac. Et si apostema loco inaſce[t]. q[ui] calid[em] reprimunt apa appones vt instillatione ole[em] et aque te p[ide] et ſic deinceps c[ô]petentib[em] emplaſtris. Et si sp[ine] ſpondilibus acciderit c[ô]fractio locu findere opo[tebit]: et q[ui] contra c[em]u est emittere et k[assura] inſues atq[em] vicerum medeberis cura. Et s[ui] clunis oſſi q[ui] oſſan[iz] diximus acciderit frangi: digitum induc indi cem ano: et ad exterioza os repelle: atq[em] c[ui] ak-

Liber

tera adeqbis manu ab exteroib9 sicq in nã
lè refor:mabis habitudine. Et si os aliqd̥ a re
liqs oino senferis seperatù locù findes 2 edu
ces:illurãqz ifues 2 ligationè q frenù ɔ: adhi
bebis 2 nonunq̥ ɔ loci ligari còpetit: agnosces
aùt qɔ his accidit oſſib9 2 còtritiòs 2 fracture
cum tactu 2 inquisitione facile nec te eon̥ ali
quid latebit.

### CCapi.xcviiij. de brachij consolidatiòe fracti.

I frâgatur

brachïi os
vtêdù extê
toe ā ad supiora 2 inferiora: atqz
ac moderate. Et si fractura hûe
ro prima fuerit, humez extêdes a

supiorub9. brachiu ab iferiorub9. Si aſt ppe
cubiti ad iferiora 2 brachiu extèdes ad supio
ra:ſicq cofracta reduc oſſa in ſuos terminos
2 difpone donec adequètur: ſicq fasciysvtere
latis:quas medicamine linies consolidatiòis:
2 loco applicabis fracture per circuitu. Dein
del tabellas appones in circuitu fracture quê
admodu2 assignauimus: 2 cù vitis optime vin
cies nò tî graviter ne forte lâgorè medio fa-
ciat: 2 ad ipm mâm 2hat apaticâ. Caue aſt ta
bellas ſup humeri ponere dissugregationè aut
cubiti: qm dissugrationi noceret 2 neruus 2 ad
ipm mâm 2herêt 2 aпа fieret. Posſ hoc aſte
brachiu strings cù ligamètis ad patiètis pe
ctus 2 in ſcapule ptê colliq ab oppoſito fra-
cture latere. Oportebit aſt ſic dimittere vſip
in diè tertiu. quo ſolues 2 empliz appòes
kaficisq 2 tabellas ac liationè vt pùs. Intue
tre aſt 2 inqre 2 ſi ligamèta laxata fuerint aut
turbata 2 a dissugratione ad qua2 stringisti de-
clinarunt ante diè tertiu ſolues 2 vt decet co-
pòes. Et ſi brachio aпа acciderit calidù cum
tabellis stringi nò expediet. Iſ cù faſcijs liga-
bis cataplatis 2 emplaſtrizabis stringesq te
nuiter 2 ſup medbiü olei 2ſtillabis violap te-
pidù 2 circuquaq roſis sandaliq intibe aq̤
q̤ffare linies quo mæei phibeat accessus 2 cù
dissoluti fuerit aпа receſſerit qeip 2 dirim9
vtrar 2 ligatiòe 2 manumonere patièt, phibeas
donec brachiu robořeit 2 ſupinù in lecto iace
tre impa manuq ſupvètre ponat pectorei alii-
ſatã quêadmodu2 dirim9. Sit aſt ſub ei2bra
chio puluinar molle. ſolues in principio ſine
ſulis trib9 dieb9 ſemel donec ſeptima tran-
ſerit aut ăploiz nifi forſe ſiſrmo dolor accide
rit: qm tuc ſolues 2 ligationè attenuabis. Stri
gere eim forti2 de die in diè brachio 2uenièt9
est 2 citi9 ei2 accelerat robur. Nec hoc deſiſtes
facere donec medbiü 2 forteit. Wêbiü aſt 2 for-
tabi2 in dieb9. rl. ſcòm maiore ptê. ſicq crus 2
femur vt. rl. trâſſerint ſolues 2 in balneo inſir
mû iduces 2 teperati caloris aqua 2 ſtillabis.
C Opz aſt cù calidu illici aпа fuerit patiètem
ſubtili regere dieta aпа2 p mitigato 2 groſſa

Monus

redibis cibaria et cubis illu paſce fridis et fiæ
cis qui còpioni 2petât oſſis quo in fracture lo
co 2 solidatio abinde generetur 2 cofortetur.
[Capitulum, xcv, de oſſis cubiti fracture for-
lidatione.

Aoniam

duob9 ex oſſib9
cubit9 còpoſit9 ê
quor altep groſſi9 ê. et ê sub ſob9
cob9 ſubtili9 atqz supi9 nonu9vtriz
2 frâgi9 os.nônd9 eopaltep. Cù
ergo vtrub9 cure eop difficiло: ê 2 moleſtor,
marimeq 2 vno frâgaſ in loco. Et ſi altep ſa
tù facili: est cura niſi q 2 ſupi9 frâgaſ groſ-
sum tardio: ê cura 2 magis malù: 2 ſi alioſvelo
cior eo q ſup groſſum poſiti ſit ipoc ferat.
Et hui9 fracture cura eadê q 2 brachiu 2 expe-
ſiòe 2 ligatiòe 2 alijs hi9. Sz cù alio accit oſſi
fractura oportebit fortiòi vti extêſione 2 ma
nuus figurâ facere p tabellâ vt ſit ſez polle
ſupior auricularis iferior 2 cubit9 groſſior ſub
tus ſubtilè quo illud ferat ne onerosio: ſubti
liòre ſuet reliq oſa q in cubiti solidatiòe facie
da ſunt eadê ſunt q in brachio diſimus. niſi q
cubiti os ſepius in. xxx. robozatur 2 dure ſat
diebus ſicq solutur.

### CCapi.xcvij. de manus oſſium solidatione.

Liendum

oſſib9 q in pù
cipio ſut a cu
bito manus 2 palme. 2 dactil 2 raro
fractura accit 13 tritio ppe oor te-
neritatê 2 cauitatê. Cù ergo fra-
ctura acciderit illis oportebit in ſpectu tuo
patièt ſtatuere: palmãq ei9 ſup ſcànù pones
2 ministro alicui vt extêdat q fracta ſunt ipes
rabis oſſa 2 in ſua reduces ſorma: adequabil
q in ſua figura nàli. Et ſi pollici frâgi accide
rit aut rafche: oportebit cù palma ligare opo-
tuna ligatione. Et ſi digitis alijs contigeritvi
cinantibus alligabis quo ſtabiliastur: nec op9
erit hoc loco tabellas apponere.

### CCapi.xcvij. de coxe arundinis fracte conſo
lidatione.

Dre

arido ſi frâgaſ eadê est
ei9 solidatio q 2 brachiu
oſſis: niſi q femori 2 qadâ ê pprin
p.f.cù frâgi ad anteriora vel po-
feriora revoluik: qm latû ê ei9 os.

Opz ergo illud mediocri adequare extenſios
ne. dehinc manu in ſuam reducere habitudine.
Et ſi in medio fractura fuerit: ligatione
vtendum erit in qua vinculum vnù incipiat a
superioribus aliud ab inferioribus a medio
declinans. Et ſi anche dissugrationi prima
fuerit ligamenta ſume: 2 in eop medio bam-
bacem pones aut lanam applicabils ei9 mes-
dium eo2um ſuppone: 2 circum ab extremita
tibus ad supioza tendens: ministroq 2 teneat
pozriges 2 extrêa ligamêtor ſub fractura liga-
bis alij

Practice

bis alij poriges mistrox quo ad iferiora exſedat. Si yero fractura in vicinis fuerit genu nobis yf ligameta a ſupiorix ponere 4 aliciu dabis q ad ſuperiora exſedat 4 genu. iſam ligamétis striges:pnusq3 patiés facebit:dehic dno adunabis latera fracture 4 in ſua reduces habitudine ſturag3:ſicq3 ligabis 4 aſtrges yt 2 decet. Et ſi offa que pungunt illic fue rint locum findes 4 eductis medederis.

T Capl.m.xcviiij. de ſeniculi consolidatione.

Eniculi

os ă teneru. 2 ra
ro illi accidit fra
ctura 13 còtritio ac nonnunc filu-
ra in ei9 spisso 4 h9 nonuſſ cù vul-
nere. nonuſſ fine vulnere 4 h9 rei
facilis est cognitio nifi manu tangas: qm con-
tinuationi ſenties ſepatione 4 ſonitù audits.
hui9 fracture còsolidatio fit hoc mo. Oportet
bit igitur fragmèta adunare disgregata. alia
alijs cù digitis. 4 in ſua reducere ſturag: faſci
aſq3 ſuppones cataplasmatas còsolidatiòis
emplo. dehinc fide ligabis quæadmodù vide
ris oporitere. Et ſciendù vix consolidationem
hoc optie fieri loco eo qmulti gùnu moutea
tur 4 ad anteriora interiorag3 plurimù extèda
tur ac posterioza. 16q3 hui9 disgregatiòis mo-
tus difficilis est. nec oz hui9 dîm vti motu plu-
rimo ant ambulatione ascenſuq3 marime qm
Genu duplicatur cù crus ſubſollitur 4 poniſ.
in equalibus autè locis facilis fit illi iter. nec
motum prohibet difficultas multa.

T. Capit. xix. de curis arduis còsolidatiòe.

Kuris

offis fracti còsolidatio eadeſt q 4 cubiti. i cru
re nãg duo ſunt offa quæadmodi7
cabiti. Quu ergo fràgicrus in oſe
renoluſk ptes. cùq3 duì altera in tres tìm ad i-
teriora 4 exteriora. Et ſi fractura 4 offe fit groſ-
ſo ad posterioza crus'replicat. ſi in ſubtili ab
anteriora cù iſiſ acciderit fractura oporitebit
crus a genu pte 4 pedis extèdere medlocriter
offag3 duo adunare abnuicê diſiucta 4 q alia
inerut offa quo in appiã crus redeat ſturag. 2
ſic fascias appones cù còsolidatiòis cataplaſ-
mate. avna tìm inuolues ligatiòe. Dehinc fru-
ſiſi ſumes cane lìacealis mediocris forſitudis
4 pànis inuolues molib9 cìrci fracturã còpo-
nès 4 erit ſibi abnuicê hec prima còpoſitio: ſicq3
vincula appones lata optime cìrciuolens
vlgq3 ipuſz genu. Et ſi genu proxima fuerit fra-
ctura ligamenta ad anteriora pertingent. vre
ris autem hac in consolidatione quod in cu-
biti exposuimus regimine.

T. Capit. c. de offinm pedum consolidatione.

Anille

nùſſ accidit fractura. eo mìpſa custodiètib9
circuìaſt corpori9 ab oi pte. pedis
aſt offa 4 articulo9 fràgunt quæad

Maly 289

modum 4 in manu oſtenſum est. Et horu5 con
ſolidatio qualis 4 palme ſit oſſium.

T. Capl.m.cj. de euſſionis ſhebus 4 primù de
euſſione marille inſerioris.

Aulſio

oſſisangmèti ê egref
ſlo a ſua ſonea i qua
còpoſitù ê. Et ſi pua ê egrefſio 4 ipa
nò emittit ſouea euulſio nò vocat
ſed diſgregatiòis ſepatio. Et nos primù a ma
rille inſerioris euulſiòe incipiemus. huic euul
ſio paru. accidit qm ſupiori illi9 còprimit capi-
ta: accidit aſt diſgregatiòis ſepatio lacertòx
qui illà circuìant mollitiei cà. qnìq3 lacerti ex
motus copia q ex maſticatiòe ſit 4 ûbis enera-
naturq leui de cà 4 diſgregatio ſeiſiſik. reuer
tik aſt diſgregatio hic in ſuì p ſeiſam loci ſi
ne cura 4 molimie. Cù aſt p[ecta fit ei9 euul-
ſlo. euilq3 ſignù rei q[uæ] ſaucè videbis inſeriorè
ad anteriora, p[ro]minètè 4 ad poſteriora declinat
re. oſſiq3 videbis extremù appears in ſupiori
maxilla. diſſicileq3 est ei9 dño ſauces mouere.
hec vt videris marilla ſcies euulſam quæ hoc
curabis mo. Impera minitrop aliciu caput
tenere patiètis a lìſq3 ſaucè inſeriorè cù diſ
tis ſuis ab exteriorib9 4 interioribus. ikſirmuſa
q3 os aperiat quaſi poterit. ſic ministro ſci
pies marilla d[ext]roſum 4 sinistroſum moue
re patiètiqu3 vt marilla laret 4 periret permit
tat quo illà còcutiat. Dehinc ſemel tìm ſaucè
extèdes 4 in ſuì reſtitues loci: oz aſt ſaucè 12
ferreò in poſteriora repellere. vt cù in ſuì in
greſsa ſuerit lo cì claudaſt ſi 4 alaperè nò per
mittak. Et ſi diſſicile tibi fuerit ſuo reddere cà
loco. locum violarum linias oleo et cera. ac
cù aq cataplasma calida pàno inſuſo 4 ſic rea-
ſtitues. Erit aſt ſignù reſtitute molariù 4 ven
tiù ſupiorix inſeriori qu3 adnuicê adequatio in
habitu nàli. poſt hec fascias cera iſuſas 4 olo
appones 4 oia facili ſtringes ligatiòe. T Et ſi
fauces vtriq3 fuerint enulſe. hec erit vtriusq3
quà i vna dirim9 cura 4 reſtitutio. Expedit at
cù vtriq3 marille oſſis euulſio acciderit ipa re
ducere hora. ſin p[ess]ima ſequenſt abinde acef
dètia. vt ſebris diuturna parq3 cephalæa diſſ
cilis. T Accidit aſt huins dño paſſionis ſolu-
tio colerica. 4 simul vomitus purns. ſaucium
nàq3 lacerti ſi imutètur a ſuo loco extèdunk.
4 ſecu9 tépo9 attrahùt lacertos 4 ſepe die mo
ritur hmoì homo decimo. in alias tertio.

T. Capitulum. cij. de ſurcularum euſſione 4
extremi humeri.

Arcula

ab inſeriori nò enel
liſ latere qm pe-
ctori continuatur 4 minime eo diſ-
gregat. ideoq3 ad hoc nò moneſt
latere. Si aſt ab exſeriorib9 gra-
nis fiat percuſſo vt enellatur eius erit cura. q
4 ſi frangatur. eius vero extremi q6 humero

2

Liber

2 ligni est. non multi euellit: quoniam cui duo sunt capita lacertus hoc phibet. 13 z a scapule caput. Sz nec furcula granti moueſt motu. qm9 vt dilate t pectus 2 reducat tîn facta est. ioqz soli furcula facta est hoi 2 no reliqs alialib9. Si itaqz euilſo ex collisioe aut quavis alia accit dit re. adequtur 2 in ſu re dit loci reductione 2 fascijs multis iplicitis. 3 illic cu ligamêtis ſup ponunt. huic oportunis eê. Che q3 cura hu meri competit extremo ſi ſuo receſſerit loco. Oqz furcula hûero alligat os est paruum 2 cartillaginorum. hocq3 ſepius fallit cu ſuo re cesserit loco intutê intînyt cui maior no est er perientia extimet brachii caput ſeducunt. ſuo emilſuqz loco. eo q scapule caput ſupinînês cernat. 2 q facte? 2 a loco trâſit? v7 conic9. ioqz ſignis discernêda ſunt his q deiceps dicemus. Capim. ciij. de hûeri euilſi reductiioe cura.

Ameri caput sepe a 2cauo diſgregati9 est q6 in hûero est 2 sepe illo emittik. 13 non ſepe ad ſupiora ppter operimeta

q ab hûero venit 2 phibeturqz ad anterioza eire: qm9 nerui 2 ad lacertu venit bicipitê arcent. qm9q3 humeri caput pa7, ad i terioza 2 exterioza moueſt. Egredit autê ad in ſerioza plurimù maximeqz in his qui pance ſunt carnis 2 in ipsis velociter. Quib9 aut mul ta est caro ecotrario. qm9 diſſicilis est eritus 2 diſſicilis reditus. Nonunq2 aut quibusda acci dit hoibus pculſo 2 aſa illic fit duru. 2 in eis ad inferioza euilſo puta 2 ee qm9 cu humeri ſanum meſuraneris 2 inſirmi magna intereſt diuerſitas. videbiliq3 scapule caput quo edu- citur brachii conti quæ ad modi in extremi- tate que diſcedit dixim9. videbiliq3 humeru na turalis extremi vnû eſſe hmoî extremi. 2 qui euilſus est lacerti caput erit ſub ala manife- sti. huinſq3 manus cubitus costis remot? in tîn vt cu costis illi primare volueris no poſ- sio nifi cu diſſicultate 2 graui patiétis dolore. Nec vero patiens mani tollere pôr 2 auri p- ximare.nec reliquis motus spêbus exponere Si vero acciderit euilſo hec puero no ado leſceti. aut pria 2 euilſo 2 no longi tpis. me dicus mani accipiat 2 diſgregatione ſubtol- lat. eritq3 oſſis diſgregatiōs in ſu loci reduc- tio. Sic 2 ſi ſana ſua eger tollat manu diſgre- satio in ſu ingreditur loci. niſt forte qui hec ignorat ſit aut puer. Sufficit autê multis diſ- gregatiōs reductio in ſu loci 2 hoc regimè ſicut ait hyprocras. Iſpe q3 id ſevis vidit 2 fa cile euilſiòs hozâ reduxi. 2 die q3 ſecido aut tertio. Cût aut euilſo fortior fiet 2 durior patientè caleſier erpedit 2 ſup loci aquâ ſun dere calida oleſiq3. 2 in tuo ſedeat conspectu 2 ſub ala ſpherâ illi dispone ex corijs. aut quis alia re têperate durities no durâ quidè 13 nec

Monus

molle in latus egrotans. Et ſi paſſio in extro fuerit humero pedis calcaneuſ ſiniftri ſuper spherâ ponet. manuq2 prème infirmante 2 et têdes ad pedi partê. ſimulq3 cu calcaneo alâ prème extolleq3. ſitq3 a poſteriorib9 minister qui caput ad hûeri impingat aliu ne forte in extenſione corpus ſubuolnat9. Cest 2 hui9 alia rei cura. Impabis hojem innuenez 2 patiente lógiò ſit quantitate stature in ſiniftri lateris ptes ſedere 2 humeru ſu ſub ala ponere pa tientis tollereq3 ſuburum. manuq2 patientè ad ventris premes 2 extendes ptes. eritq3 oê cos- pus poſt ſerentê. ſuspêlumq3 illi feret. Et ſi q infirmatur leuís est. oporèbit eius pedibus aliq2 graue ſuspendere. Sic etem manus et totu corpus in 2traria ad inferioza eſtendet cu humero q ſub illius est ala 2 in ſu redibit diſgregatio loci. ac facile intrabit. Facies au- tè hoc idè q3 ergano q6 destêgu vocat diſgre- gationi euilſe. hoc aut lignei 2 longi cutus extremi rotûdi est 2 non multi groſſum nec ſubtile. hoc itaq3 extremi ſub ala ponitur in2 firmâtis ſantis aut ſedêtis iuxta q organum hoc est lógi. oppoſitib9 in terra aut quodus aliud 2 manus ad inferioza diſtendik in oppo ſiti organi. reliquiuq3 corp9 in alia totu incli- nat ptê. aut sponte aut alio deponente. qm9 ſic diſgregatio in ſu redit loci. Et hoc q3 acci- det quæ ad modi in pectore dixim9 tractor ei9 exteliſio. hoc in corp9 ligare op3 rotunduz q6 ale impleat cocauſ 2 brachii pelles cu eo ca- put ad ſupiora. 2 ſi brachii diſſicilis kiet resgus ſuppter euilſiòis tpis longitudine ant car- nis groſſitiê cura vtaris que ſit cu ergano q6 abacu vocat 2 est ligni cui longitudo duo? est cubitoriu 2 lati. iii. digitis 2 spiffum digi- ti duo 2 alteri ei9 extremi rotûdi. facileq3 in ale intrâs. pſfundu 2 eine rotunditas rotundi tati est prima pistelli. Super hoc extremi pâ num inuolnes quo mollius ſit? 2 ſic ſub ala ſones. Dehinc ſup latu pones ligni. iter duo ligna. extrenfa prius manu ſuper ligni in eius lato ſic vt ala ſuperius compoſita ſit platum 2 manum ad inferioza extêdens relinquin of corpore suspenſo ab alia parte. qm9 cum hec feceris diſgregatio ingredietur locum quod vt contigerit oporèbit ſub ala apponere me diocris rotunditatis lanam. Et ſi caliduz illic fuerit apoſtema anteq2 spheram apponas ca taplaſina cum vnguento. 2 ſic liga ſuper hu- merum. 2 iterum adiſce 2 ad alia deduc ala2: ſitib9 ligationis inuolitio in cruci modu. iſi9 os cum latere ligabis ad inferioza. cubitiq3 2 man9 extremi apre colli ne forte ſeundo bia chium enuellatur 2 paulatim cibum augebis. Die. vii. ſoluerere oporèbit 2 tunc quoq3 cubiz anginêtabis paulatim. quo corpus confotet 2 brachii 2 facile no poſſit euelli. et ſi brachiš

Practice

Maly

290

ſepl¹ euellit pp hūiditātē q disgregatiōl accit. ant alia cā crontca coctura vteris quēad™ in anriortb⁹ assignaum.⁹ Et ſi ptu brachiu euell. nat. ²forțabunt mēbā ² hūiditas deſſicabīk ² hō erit caro imiuta aut āplior. uſi q bra chij os puſ erit nō cresſet. vocaſt aut hōmō pat ſlo brachiu hebehars in al'ebphear. Et ſi hō mēbīu ſemur fuerit os nō auget iz ſubtilatur crus omne: ideoq ad corporis ſerendā ſufficit granitatem nec exercitio.

T Capim. cuij. de cubiti diſſegregationis reducēda euulſione.

Abiti

diſſegatio quēad modiſi assignaum.¹⁰ ſola diſcrepat assignatiōe a marille iſerioris diſgregatiōe. ¹⁰q² eor² spès euulſiōis diſſicile ſanā tur. ¹¹ Et etem² hui² exit² tard² ² reſtitutio diſſicil² pp cirdi positor² spiffitudinč.

hō ſ nonuſč tor² egredit accit³ hoc illi ſub pli bus figuris marieq¹ i ea q ¹ anriorta ē ² poſte- riora. ¹¹ Et ăt et¹ eulſiōis agnitio facil² ¹ ſenſui patēs viq² ac ſit² qchis ei² fuerit figura. vt nā q ² exyrt loco pſfund² ² hui² rei faciit ² e² priehe² ſio marieq² ſi cubito illi ſano ² ſeras. Cū hoz² ḃppiā accit² oporțbit hozra eadē cubiū reducere eteſſa apă inaſcaſ: qin hoc ² tigerit diſſicile: ² nōnuſč deiceps curā nō nouit. ² hō marie ſi ad poſteiora fuerit euulſio. hec etem ceteris peior² ei² spibus ² grauius dolēs atq² maior. Qui ăt puſs ² e cubiti receſſus pua curaſt exteſione cu mistro manu impaueris explicitā ad iſteriora eptědere: alijq² brachiſi ² tu cū palma os ipuler² ſupeminēs: qin ² ſuſi reuerteſt locuſ nāle. Hypocras hō illa q in anriorta at euulſio nē adeqt ſic: manu pſecta revoluit duplicatōe doſec humeru ſagar palma: adeqt ăt q in poſteriora ē euulſiſez forti eſtěſiōe. Que etem i anſteriora porigit en uſlo āpil² ex ſorte ſit eſtěſiōe q brachio accit toti: qq² in poſteiora ex brachiu ſit duplicatiōe forti. Si ăt nō ſic euulſio reduci² eſtěſiōe vtěduz ē grau: ěglē i fracto iperat mēbro hypocras: vel cū ligno vtrunt. T Ca. cv. de oſſiu diſitor² euulſor² reductiōe.

Drum

euulſionis reductio mēbroz. diſſicill¹ nō e² oz aſt illa ſine moleſtia eſtědi ² in ſua reduci: donec eor² reſoſmeſt fi gura: ² cu reſſituta fuerit ligenk cō petenti ligatiōe. Et ſi calidi acciderit apostema illi euulſionis cui apſotema eſt cura adhi beſt quēadmodi in antecedētib² expositi eſt. T Cap. cvi. de ea q spōdilibb⁹ accidit euulſoqe.

Pondilibus
ſi grauis
acciderit
euulſio. moſſe ſequi vſor² pp q̃ hæc
in hitudie nuche accit ²pſſionē ² et
nuche cōpresseſione hois ſit velox interitus: in

tīn vt ſi et q a nucha egredunt nernis cōpſit mi acciderit: moſis acceleret. Diſſessu autem ab inuicē spōdilibb⁹ ſepi⁹ accidit. ² nonuſč ² aliquoties in anſteriora spōdilis recedit ² voq̃ caſ grece arduſſis. in alſ arduaſſis: ² qchis² in poſteiora ² vocaſ Gibb⁹. Et alijh in lat⁹ alte rū ² vocaſ eſcoloſis. ² ſpine arcuatio. Arbiſtra tur aſt qdā hoc exenip² tinnuatīoſ diſſessu kiſ ri: ſed hoc tā ² ſi magna fuerit arcuationē tīn ² ſpine nō facit. ſed ſit abinde āgul² kiſq ab hic piculū graue. ² nonuſč ad iteriota declinat et amoneſt ² nulla eſt e² reſformatiōis machina tio. qin nulli poſe eſt ab iteriorib⁹ adeqre ad poſteiora pellerevoluſt aſt ei² qdā rei adequa tionē eſtědutq² illi cui hoc ² tigerit ſup graus ² applicāt ſitias. dātq² ſternutamēta. et q tuſſem vigeāt ² vētoſitatis machinātur ſha tionē i iteriorib⁹ arbiſtraq² qſ ſe alijd facere qd ² ferat arguit vero hypocras hōmō hoſes ple na reſhěſiōe. Accit q² qbudſa spinaq² que in spōdilibb⁹ ſant frāgi. ² eap reſtat qan² loc²: et opinank qdā hoc spōdiliu receſſum ad anſiro ra. cüq² curā adhibueri² cito reſoſmaſ hoc in comodu² spōdilis in anſiora diſſessu cito ſa nari eſtimaſ. ¹¹ Et ăt cui nō e ſanatio paſſiohec cuicuſq etem² hoc accideritviro ei² cluſi ab ipſa hozra. ² egestio ² eſtreoq² accit frig² ² ylti miſ pter velle egestio erupiſ pp lāgozq ² ner uis accidit ad ani pozrectis lacertos. huicq² moſe ſubſeqt marieq² ſi diſſessu h² spōdilibb⁹ acciderit q ſup collu² ſunt aut iſi² colli. Sibb⁹ aſt q pueris accit pliſtoris e² pnis diritq² hy pocras. qin tā ² ſi morē nō iſerat iz tīn cui nō ſubueniat curā e mozb² in al moſis. Quat autē ex casu accit vtěduſ e in eu quā assignaui hy pocras cura. vt lignu iz ſumaſ cui qloſi ² laſtī ſit equale lōgo ² lato patiēt ² ſumaſ hōmō figura parieti in al'parientis in al'patienti pima qui in latus ſit extenſus. nec ab ea plus q̃ pedu eſt vestigiu remotus ſicq² pāntis, ſter natur. ² patientē aq lana ſuaui calida ² ſuper lignum diſtende aut ſuper faciem pionis poſt hec ſuper patientis pectus fasciam inuolnes eitq² extrema ſub vtrifq² duces alis. et inter ſcapulas ligabis noqabiſq² eius extrema in ligno pistello ſimili ſtatutur q ligni hocſtās ad ligni positi extremum ² ministro cōmenq dabis ad patientis caput ſtatiz qui teneat at q² eius extremum inferius cui innitatur rei ² ſuperius ad caput extendat cuſ opus fuerit. Oportet quoq² vt ambos vincias pedes cum fascia alia ſup gēua ² cauillas: lociq² q eo al tior² e loco q ſemora adunāk ² cu ligamēto alio adnabiſq² hoz eſtrema ligamētop ² alij li gabq² ligno pistello ſili ěq ² pūs dixim⁹. et ad ligni depoſiti eſtremi pöeſq² pedi. ptes quē admodi ² pimu² a capite ſtatutiſi. Dehec miſ niftris iperabis vt hec duo in žia eſtědāt li

L 2

Ziber

gna. Quidā ſt hāc exhibēt extēſtioneſ cù ligni
o: gano qoſ ſecuā vocat: et eſagitta circa lignu
ſtās reuoluſes in huiu ligni magni extrēcis : er-
trēis aſt dico duob? q a pedi? ſcapitis patiēt
ſi pedib? Cui itacq sagitta h: circuṇuoluīt inol
uſitur cù ea et vicula q extendiſt. Oportebit at
ch corp? ſic positiu fuerit ch calcæoq nos radi
cib? gibbi pellere: et ſup illi ſedere fuerit ne
cesse fiat: nec oino aliqd timeam? Cet ſi cura
hec spòdiles no adeq, patièſo cōpzeſſiōs tol
derās e. oportebit in pariete fouea fieri q lon-
so poria ſit filiſq canali cui gibb? accit: iur-
ta q ſouee erit lōgitudo: nec erit spòdilib? al-
tio: patiētis: nec demiſtio: multi: ſed qm hac
pri? de cā fouea feceris: ſitob ligni positi iur-
ta pietè. Dehec tabulā têperate ſües cōpitiās
et vnſi el? extremi in fouea pones q in parie
te e mediſi? eius ad quem tigerit loci ſup gib
bū. ſicq alteri eius extremu ad terram cōpri-
mes donec ſpondiles optie videris adeqtoſ.
Ait aſt hypocras cōpzeſſione ſolā hmoī refo-
mare re: vt no: oz. qo: pri? dixim? ertēſio no in
arcuatioſ principijs q vocat arcluſis ſine cō-
pzeſſione. O3 aſt post adequatione tabulavit
lignea. latu cu? tribi ſit digitor: lōgum aſt qo
gibbi tineat. quoſoſā alios trâſeat spòdiles
ſanos. Sup hāc pānos pones lineos ne forte
dura ſit: uppoſtā alligabis cù qub? oz. liga
mentis. Reges vero têperatis patientē cibis:
s3 ad groſſitić declinantib? Et ſi post hec gib-
bi fuerint aliq reliquie. linitiōe vtaris cù his q
tenuant et emolliunt ch tabule appoſtioe quæ
aſſignauimus longo têpore. vtbur aſt holes
quidā lamina plumbea.

### CCapitulum. cyij. de enuſſi vertebri anche re ductione.

Oonium spêbus ossium
tpibus quibus
dâ disceſſus accidit. quibusdaž au
tem disſgregationis exire loco. Et
anche quidê ac humeri disgrega-
tionibus et enuſſo et eritus ſepius accidit. Am
plius aſt disſegregationi anche Phumeri. ver-
tebri etem anche fouea ſpunda est et rotunda
t cōsolidatur illi cù ligamêtis. Cum ergo core
caput ſua erit fouea paffioniis alicui? magne
<3. multis erit modis cù augmêto diminuto
ne eritus. Cest aſt eius egreſſo ſepius mo-
dis. itt. primus est cum ſuo tranſit loco ad in-
terioria. ſecundus ad exterioria. tertius ad ante-
rioria. quartus ad posterioria. Et ad interioria
trâſtus raro ſit. ad exterioria ſepius. Et ad
interioria ſignu. quoniam ſi patiètem proximes
corâ ſane que patitur longior est et genu ſup-
eminens. nec potest infirmus circa inguina
femur duplicare. et que in inguibus ſunt loca
tument manifeſte. eo q core caput ad ea tran
ſiſ loca: Cui autem anche accidit enuſſo ad

Monus

exteriora ſignis nota: et varijs videbis etem
el? crus brene et q ab inguini? est loci p fundi
et oppoſtus de foris tumetè et genu ad iteriora
declinat. nec crus qoſ einuſmodi est duplicare
valet. Cui porro anche enuſſio ad anterio-
ra accit. pòt quidê crus duplicare pſecte. ſed
accidit abide in genu dolo: et Iâgor. et ſi abula
re voluerit no pòt ad anterioria. hui? còcludi
vina tumet inguina. videbitq nates q et ſi spal
mo affectas et pauce carnis. cuib ambulât cal
caneo inſtât. Cuz vero anche ſit enuſſio in
posteriora oino genu explicare neſt. S3 nec
duplicare ante: inguina duplicet. cruſq ib
altero br euinus est. et iguina enernata. coreq
videbis caput in natu loco manifeſte. In pue
ris et corâ euelli contigerit et ſic aliquato ſue
rit tpe ad loci no redit oino ſuſi. Et ſi in p[mi]
curenk sanari p[rit coreq reduci os et in ſuum
reſtitui loci. ſic et in oibus reliqu[is] enuſſionib?
ſ enuſſio hec apud illos no ſnueterefat ſed
cito curenk redit in ſuſi os loci et sanan[κ]. Cuz
aſt diutius imorak no redit et oino no sanan[κ]
C[et] coſis que oibus cōpetit eius enuſſionis
ſpêb? cura e e quâ poſuit hypocras hec vt
cora apphensa disſegregatione. deſtroſum et
ſinistroſum cōcutias atq in ſonea reducas.
Et c[ui] ad interiora enuſſio ſit oz crus duplica
re fortiter donec p[es] interius tangat inguina
ſicq os core i ſouea reſtittues. C[et] ſi hec no
p[er]derit cura ertēſtione vtaris que c[ui] ma[n]bus
ſi hoc mo. Ministro impera alicui crus vt er
têdat ab inferioribus. alioq ligamêta ſuper
crus et femur ſtringan[κ]. ali] vero corp? et ſup[io]
ribus teneant. Et ſi ertēſtione op[er]nuerit Graui
oportebit crus cum l[is]amentis apprehende-
re contortis a ſuperioribus canille et genu ne
forte labatur. a pectore vero l[is]amêtis opus
no est ſed manus ytraſq ſub eis ponat alis et
ſoſtiter teneat. Sume aſt l[is]amenta forſi q
mollia eorſi? medium in corac[us] pone radi-
bus et ad humeru[rum] extêde ab anterioribus ad
inguini partes et ſurculas. a posteriorib? ad
dorſum. Dabisq ligamentoſum extrema mi-
nifris. quibus precipies oibus ſimul extêde[ns]
re ſemelq[ui]c ſic vt corpus patiètis a terra tolla
tur ſuſpenſum. ſicq disſegregationis loci i ſuſ
reſtittues os. q[ui]m facile intrabit. hec ertēſionis
ſpêb. oibus quatuor est enuſſionib? cōmunis.
C[et] et alia cura. oz c[ui] ad interiora ſit enuſſo
que diximus ligamentoq mediu[rum] ſup core po-
nere radicê inter coras vtraſq loco qui ſub i
guinibus est et ſurculis ipſi p[re]ciptesq vir[uo]
forti p[re]mere coraq loci groſſus c[ui] vtrisq ca
bitis et ad exterioria ſoſtiter ertendes. q[ui]m ſc
ad ſuum disſgreſdatio redibit loci. Et hec o[ra]
bus facili[us] est cura reliquis. quibus ſu[n] reſ-
ſtituitur in locum cora.

### CCapituli, cyij. de genu enuſſionis cura.

Practice

Maly

291

Enu disgregatio

ni euulſio accidit mōis trib⁹. Prit⁹ m⁹ ad iterioza. Sos ad exteriozra. Terti⁹ ad posterioza: ad afriózra nò e uelli qm genick’s fieri phibet. hui⁹ cu ra quèadmodum dixim⁹ extèſlo e: hoc q3 cz cz manib⁹ aliquoties flat cù ligamètis vt res iſa dabit. ſicq³ disgregatioè reduces. e vt expeſit ligabis. oporțetq³ membrum multis vinčum ſeruare diebus.

CCapi. cix. 6 canill euulſioe 2 articlor⁹ pedis

Auille

disgregatio ſi paruz moneak. facilis e illi cura. ſi euellaſ tota. cura op⁹ e forțiori e extèſione Graui. Nec i al’ hac vero extèſione vtěduz q fine mani bus ſit. e ſi nò redit disgregatio patièt refupi na ſup terrà e cauillà pone ligneam ad nates ipſi⁹ que ipm nò pmittat moueri ch pes eius ad inferiora ptèdek. Et ſi magnu qò dixim⁹ lìgnum pſto fuerit. in cuins medio lignum alioſe ſse opz affirum. tunc oporțebit patièt ſupia ri e ſup hoc lignum illu extèdes. aliuſq³ e¹pe dè aut cum manu aut cù ligamètis in ſzíra tra hat ptè. tucq³ cù manu euulſione in ſu reſorma locuz: tertio mistro alii tenète pedè ad in ferioza. Ut autè adeueris ligare expediet ligatioe fida cùiligamètis qibusdà ad pedis ten dens pectinè alij ad cauillà. ſicq³ illic noda bis. Caučdus aùt est neru⁹ q a posteriozib⁹ e. ne forte illúvicula coprimāt. phibeak patiés ab ambulàdo dieb⁹. q1. qm si anteſſ disgregatio robozef² indureſcat ambulet cura corzupiſ piti e ſuo cedit loco disgregatio. Si autè disgregatio cauille ppter diſtoſionez ſeperabik atq³ hoc qde ſepi⁹ e acciderez: nonunq³ piter apa ſit calidu², oporțebit mèbr⁹ h⁹ adeqre ſic patièrèpnu² in facie cíacere facies e disgregatioè cuzvincul e adeqbis fidis qèſcetq³ patiés e nò monebiſ done c perfecta reſoſmatioè mèbr⁹ ſanek. Et ſi apa iest calidu² rozationè adhi be aq calide e oli p³ dehinc ligamètis vteris. Pedis porio articuli ſi ſuo cedàt loco extèdà tur paſv² i digit² dixim⁹ man⁹. eoq³ cura ſa cilis e² nò ſuis. Opz at i oib⁹ euulſiòis ſpèb⁹ ſi alij ſup fuerint dure reliqæ aſatis calidi in disgregatioſis loco nò negligere. qm mot⁹ phibent bonitatem longo tpe. vtendum itaq³ medicaminibus erit mollientibus quèadmodum in apoſtematis duri cura diximus.

CCap. cx. de euulſiòis cura q cù vulnere est.

I cum

euulſioe vuln⁹ acci derit ſuanitate vtè duz erit e regime diligèti. Disgre gatio nàq³ cz in ſuum reduci² lo ch nonq³ ſebris fit cù acutap⁹ ner uo² lacertoziq³ q his pria ſunt mèbris extès

ſloë ſui. fitq³ abide nim¹q³ dolor² et tetan⁹ ſebres acute marſeq³ i reduciòe disgregatioſis cubi ti e genu: e q his aliozra ſunt mèbr⁹ op. Scöm eım longinq² tatè ſua² e ppinq² tatè ſua² mèbr⁹ loco nobili² e eor² ſit nocumètus maq³ minu² ue. Pohibuit aùt hypocras reductione euul ſiòis ſi calidu² affuerit apa. piterq³ ligationez graue. e a principio medicamib⁹ vtèdeu² mollib⁹ apa mitigatib⁹ calidu² ch ipſi⁹ refrigeratione. ne forte mèbro accidat corruptio e icomodu² alioſ fiat mai⁹. Apatè aùt cohibito disgregationez reduces cù ſunma palpatioe. e ſi poteris vtè le. Sin vſop⁹ dui apa oino deficiat dimitte. ma²imeq³ i magnis disgregationib⁹ apatis autè mitigatio. aut septimo aut certe videcimo oc curret die. vulner² at curà ſic fieri 2uenit què admodu² i fractura vulnere dictu² è comitare.

I cum

fractura euulſio e² tigerit extèſione vtè oporțebit coi e adeqtiòe cù maib⁹ quèadmodu² i fracture e euulſiòis simplici² ſpèb⁹ dmi² e. CSi at cù euulſioe e fractura fuerit e vuln⁹. ex trimu² cu ris simplicin² quas dirimus còpoſita adhibe tur cura. hec ſunt que nobis hic dicenda vide bantur de manus operatione ſermone.

Csermo. x. ſebe pt³ libi còpleti art² medicle q 6r rega² finik dísp⁹ hali filij abbas. discipli abimeher. moy filij ſeiar e tráſlatio ſtepháł philosophie discipuli de arabico in latinum.

Cde c¹pter quam necessaria medicis ſuit còpoſitor² medicaminu² diſpoſitio. c³. 1

De regulis db⁹ medicamina examinan² ſim plicia er qbus còpoſita còplectuntur. 2

De regimine simplicium medicaminu² qquo in còpoſitis ponenda ſint. 3

De tyriace confectione. e prima de tyriaca q dicitur faruch. 4

De tyriace vtilitatiibus e pbatioe eins q 4to duret tpe reliquacq³ oia còpoſita medica² mina: e electuaria: e q est eor² actio pſtusq³ ſingulis in morbis porigèdum ſit. 5

De electuario² calidu² pſectiòe e p³ de affi² gnatione tyriace diateſeron e reliquis electarijs. 6

De electarijs ſolventibus. 7

De decoctioni² solubili² affignatione. 8

De infuſionibus ſolventibus. 9

De medicaminu² solubili² affignatione. 10

De pillulap² solubili² affignatione. 11

De vomitus medicaminum affignatione. 12

De lahuco² affignatione. 13

De trociforum affignatione. 14

De iuerſenorum affignatione. 15

2 3

Liber

Decimus

De pulueribus còditis et his similibus. 16
De licinij s inferius ponunt et clisterib. 17
De emplastrorum affixatione. 18
De oleorum confectionibus. 19
De siropor et roboz confectione. 20
De conditorum confectione. 21
De aquehelis et pulueribus. 22
De collirijs oculorum conficiendis. 23
De puluerib 9 db9 vulnera 9 glutinantur. 24
De vnguëtis et apatum cataplasmatibus. 25
De nariu sanguis flurus medicamibus. 26
De ventium medicaminibus oris 9 vue in-  
gulatiòs ventificijs 9 sargarismis. 27
De medicaib 9 ipignatib 9 morphee 9 lètigis  
fcabiei puftaz lep petigis 9 pediclop. 28
De his que cupiditatem auferit terrâ come  
dere et malos appetitus. 29
CCaplm.j.de cã pp9 quâ necessaria fuit me  
dicis copòtor dispo medicaminî. De copò  
sitione medicaminû fcom antiquos medicos.

Ediconi atque in populi dispoone medica-
ninû duo fuerit necia visa. altep
eop q expimet vtebãk. altep q col
latiob. Etq expimet, iseruebãt,
aliq ait coponî aliq casu q tigiffe notitiã. cu
hoim q dâ duob 9 aut trib 9 vterent in morbis
medicamibus aut plurib 9 fine pposito: aut q-
uis rône. coperebatq illis inuentib est hmôi
medicamê hoc q ferre in morbo. Sunt et q alr
agnita sunt cii eop dispositio pposita est. vi-
dereturq medicaminû simpliciù plurima. se
pius vnã eandêq operari actione quop.f.in
sula aliquo pderât in morbo. nist q in alijs
aliter opan corporibus. hacc de cã visum è
illis medicamina simplicia coponere multa.
quoq eadè eet habitudo in quozdâ morbo-
rù vtilitate q ferêda. curauerutq aliquê et quo
is morbus erat hoiez h9 medicamê. Côtisit
itaq iter multitudinê aliqo effe medicamê qo
lli9 hoies nature curabât. et hoc q dêvisuq mi
mime est. Act vero collationis viri pius cor-
pus cognouerit hoim et habitudinû eop va-
rietates circa sanitates et morbos. Sic et mor-
boy naturas et eop habitudines et accidentia
ipios sequëtia et medicaminû ûtutes simpli-
ciù. cuinfb. f.eop còpleriòes et quâtitates et fin
gulis facte corporibus. q nô in singulis q ferunt
morbis 9 in singulis accidit hânis corpibus
9 mèbils singlis: sic et in etatib. còplonib 9 an
ni tpibus aeris habitudinib 9 ac regionibus q
inhabitank urta 9 sueta et artes: ideo q visum
est illis simplicia nô pfecte effe sanationis in
omes morbos tribus de caufis. Prima est in
firmitatis nãr morbi. Scòa mèbrop lâguëtis
Tertia medicaminû natura simpliciù. Còpu-
lit itaq eos res ad cognitiòis cautelã et rônis
ysum in simpliciù adinuentiòe medicaminî;

quatenus œs q in corpe accidit hâno mor-
bos curare possent pecta medela: et nô desce
rêt in morbi curatiòe. Ex morbi natura copò-
sita fuerit medicamina quor et caufis. pite-
ma ê malitte còplonismagnitudo. Scòa mor-
bi virt. Tertia diverre morbi qlitates. Quar-
ta est morbor ipso diuerstas. Et copòs-
ta qdê disposuerit ppter variatc magnitu-
dinis: q nonûs in corpibus morbi accidunt
calidi frigidi quâtitate quadam: atque simpler
nô erat inuenire medicamê: cuins virtus eius
modi qtraria effet còplectioni. Necessaria ita-
q abinde medicaminû fuit duô dispositio: ex
qbus còplexio adunareq qtraria male còple-
zion: verbigratia. Morbor quippiâ vt curet
necessariu h3 medicamê scò calefaciòs gra-
du. Qo cii nô inuenit necesse est vt duo acci-
piant quor vnù fit in pmo: alteru in tertio ca-
lefaciòs gradu. Qo em in pmo calefacit gra-
du medicamê: eius minuit calorè qo in tertio
t ad scòm renocat gradu: quê admodi aqsa
calida q tepida q funditur: hec em ulti minuit
calorè sue tepiditatis mêfura. Còposuerit au
t medicamina ppter morbi magnitudinê et
robur: q noni in corpibus morbi accidunt
aliq qbus ynù nô sufficit medicamê simpler:
cuins vus nihil pdefest morbo. Còferit itac
medicamina plurima q eiusmodi rei pficere
vident. q adinuicê adiuncta facile morbi resi-
ftât nature. Cui saunt autc et medicamina q
dâ necessaria in qbus adinuicem qtrarie sint
qualitates aut passiones: qbus necessaria fuit
q phibeât depellât medicamia: queq simul
dissoluât: qualia in apanibus necessaria fuit
calidis. Sic q3 et nonunq in morbis qbusdâ
medicaminib opus è q elimet et aliq q leniât
vt in pectoris accidit morbis et pulmois. Ali-
q hmôi passiones qbus medicamia op9 est co-
traria adinuicê oppôere: nec simpler inuen-
reit qo ad hmôi pficere medicamê. Necessa-
riu s fuit medicamia coponere simplicia varia-
riu ûtutuz: urta q ipa confuleret necessitas:
qten ab oib 9 siml kieret qpositu medicamê q
nô ûrias qz ques op9 è opareit actiòes. Adh-
ruerut et medicaminu ûpônevnt morbi resiste
rêt varijs et diuerfis. Qn noni medico vno
op9 è vti medicamie q plib9 simul obuiet: va
rie morbis nãe. Obfittat aliali venenozleta
lib9 potiòib9 qvariaz fùt ûtutu. Jo q ad medi-
caminu còpônê res ipa ipellit qb9 varie adu-
nat ûtutes et ûrie vtilitates q varijs et diuerfis
obuiet morbis venenifc et poculo morifero q
variaz fùt ûtutu. Hec itaq è cã q medicos ad
tyriace còpulit copônem q vocaî faruch. In
hac nãq tyriaca he adunate fùt qz ditim9 vir-
tutes: pdef est nãq morbis còtrarijs et varijs re
fisfit venenis. C Secuda poro tris câp que
ad medicaminum còpônê medicos còpuleris

Practice

Maly

292

Ipsa ê medròz ûsâuëtið cã: heçm kîmplex est. Puma ê medn locò. Scöa ûtus ipsius et utilizedas. Et medn qdê loci cã est cù a stò qo fsirma tur medb remotù ê: necium nobis ê eiusmodi medbui palioi qo còferat medicamè aliud qo trâferat adhibere: et ad medbû facile deferat egrotâs: ne forte dû penetrat ad illò imorek: et sic eiº dissoluat ûtus. Jôc in pluribº zafrano vtimur medicamibº. Clltututis ait medbui cair vtilitatis ê. qm aliquoties iualidis et multe vti litatis mèbris qle ê stòus et epar apa inaftat: et qo dissoluât necia sunt medicamia aromatica odore qo restisgunt paru: ûtenus sic medb foqueak virtº sua in hitndine et dissolui, phibeak dissoluëtis robore medicamis. C Tertia porro cã qd ad medicaminu ipulit vnionê 2positortù: ipfa ê q ex simplici posuimº nä medicamiti: et hec viiº. hz medbia. Pria ê vt medicamis reprimaik abominatio. Scöa vt eiº frâgaik aduersatio. Tertia vt ipsiº pellastur nocumenta. Quarta vt medicaminu augeaik virtº. Quita vt medicaminu minuaik robur. Serta vt i sua feruek habitudie. Septia vtèdi medicamia qo litatis varietas. Octaua qm medicamè deest aliqni simpler oporuntù. C Et abominationis qdê mittisâde medicamis cã: qm nonbº mecano qdâ incubit ppinare medicamia necessitas abominabilia: abomiaturoq ea qinfirmat bibere: et si ea bibit in stò nò pleuerât nifi per paucb subuerstoë q facta reiçitur. Ozt ame dicu qdâ admiscere tocidi saporis medicami na e saporè delectâtia qo asperitas e abomia tio frâgaik medicamis et facilis eiº fiat potº: atqo in stò imorek. Quæadmodi hypocraselleboro nigrò daucu admicebat et semè apu mòtani: noqo scamone anifuz addimº. C Ut autem medicamis frâgaik aduerfitas.qm nonbº me dico opº est medicam la patièi porrigere valida: vt opiti cù dolozè cohibere incibit necessitas. Et ideo medicamia qdâ simul composit calida: vt castorezi: quatenº his eiº frangaik ad uersitas. C Dedicamis ho vt pellastur nocumenta: qm medicaminu quedâ quibudâs con ferunt passionibus: aliquando nonnullis nocet mèbris:ideo aliuq quidê medicamè admisce re expedit qo illiº pellat nocumêta: vt scamonee stò officit et epati pip addere opº et aniifuz. C Augende ait medicamis virtutis gfras medicamia qdâ 2posita sùt vt pliriori durêt tpe ynde et medico opus est medicamina inſicere que ipſorum angeant virtutem: ne forte debilitata dissolatur eorum virtus est i temporis poliritate. hactaq de causa in tyriaca ponu tur radices ireos acorùs et agaricum. C Ut ve ro medicaminuz imminuatur robur vt ch medicaminibus quibudam calidis frígida inter ponuntur medicamina et fortis necessitas quâ còg medicum impellit alia addere que hmoí

frâgaik acuim vt gùsa admiceat arabica i tyriaca et in zêzari collirijs. C Còlerus dêvovir tutis medicamis in sua habitudie ûtia qr cùz medicamia qdâ vt durêi lôgo tpe opº fit cogi tur medicæa addere qo iporq tueankytutè. Sic vt iminui phibeak quæadmodi opiu qubdsâ videmº admiceri electuaris. Varietatis porro vtèdi medicamia qlitatis cã ê qm medico opº è in multis passionis medicamievit simplici. Sz th sic simpliciter vti icôpetê è alicuiº alte rius rei tuêde cã. ioq còponit et adequâtvt si nece fit medicamie vti qo vnguëti habeat loci et cataplatis.nec fit simpler venire medicamè qo eiusmodi vim habeat abide opº me dicamia cù oleo oline fit coqre et hec piter cù illis liqfacere et in vnguëti modu formare et cù cera miscere adipeq dôec ota bû adunet me dicamia et aduicê 2posite bû eap coqnk ptes et vnguëti fiat. Si em alio mò qo illis vtatur sup medbú nò durât. Sz aduicê sepata dispgù tur et hec ê q medicos ad vnguëtopynides cã coegit. Cù ho medicamie caret vtili medicus simplici necesseq sit illi ad curâdas qdâs paſſides medicamè adhibere simpler nò hz id quo indiget nec ſcit qhi o habere posſit cogit eú ipa necessitas ad cogitatione et collatione res in diuerſo compositione ducere medica minu er quibus illi vnum fiat adunatù medi camen qo eiusmodi vtile ſit passioni. Nec ve ro in illis omnibus est inuenire medicaminibus simpler vnum. quo ſi quis vtatur sigilla tim conferat ad hmoí quin immo noceat. Adi piscetur autem vnliquod q eorum vtilè compositiè. Exépi gratia. Vulneribus medica men necessarium est qo carnê pducat, queq huic opoſtuna ſunt rei ireos radix. Thurifoz puluis. Cum his homo caret medicaminibº vnguento vtendum est vt foris eris et cere ch adipe lique facte. et his vleus curandù qi hoc vtilimum est ad carnem vlceris producendâ medicamen. Si antem his sigillatim quisvtur medicaminibº vlceri officit quâplurimfi. Cum etenim quis zentaro vitur simplici vlce Grauiter pungitur et comeditur. Lumib cera cum oleo liquefacta vlceri apponitur multaz parit ſoſdem et carnis prohibet productione. C This itaq quas dirixus de cauſis necessarium ſuit qui rationis erant ſequaces medicis a medicaminum simplicum dispositione decliare ad medicaminu vnioes còpoſitor atqo minime experimento sequacibus aspirare lucitum est. cum non poſſint hmoí compositiornem approbare. Experimentorum nanç dñi paſſiones amplius et morbos medentur medicaminibus per experimenti cognitis simplicibus. Nos ait oës poſſibile est inſirmitates curare. hocq si poſſet elle mediconmvetorio res et periti ad còpoſitor no cogerent medica

L 4

Liber

minùs dispositionem ambigùt aut medicorum non-
nulius incogniti medicamis actionem et ei utilitas
tis dinesit atibat; aut ut. Cui accipit hō medica
mēmo ad hōz tědit a quo ad uteſtia ſubtilia,
ab his ad meſeraicæ a qb9 ad epar tab epeate
ad oia medbia, q rōne copoſita medicamia plus
rib9 dicunt, pdeſse in dinesis mebros morbis,
2 ad hmoi dubitationes responſet ſolutione qum
inſirnantis e mebzoq ea q firmitatis collatis
ua ſut diderat. Et si medbi q5 dpiā calefacti est
refrigerationē gſlificat. Et refrigeratiu q5 caſeſa-
ciat. Sicq medbi, quodlibet q5 oppoſit ſit 4s
patiunt pattiōbus desiderat. Ut igif ad inter-
roba corpi porrecti fuerit medicamē mebri
est vis patiētis q5 illi 2 ferat attrahere in medi
camie copoſito inuenti: 2 hoc pſuasoriu est hanc
dubitatione responſuz. Et qum ostetum est et ex
poſtu necessarii medicorum anti q5 rōnales ad
cōpoſitionem ſuisse cōpulfoſ medicamini in
mobi cura. Ja de ſingulo copoſito medici-
caminu copoſtoſe videam? q5 in ſingulis pdefe
dixim9 morbis. Et ea tis q5 ceteris pelecta ſut
2 in quib9 approbatio experimentata tādiu in
duesis morbis ſanatioſe in q5 copoſita ſunt in
de obtinuerit, incipientes primu a regulis 2 or
mis quibus inſitendu est in simplicitate medi-
caminum libriamine quatuor ſt. qua simplicita
ut copoſutum fitat medicamen adunantur.

T Capl. ii. de regulis qb9 simplicita medicam-
nia examinant, ex qb9 copoſita cōplectunt.

Eſſaſſarii

aſt est medco
ſcire ad medi
caminu 2 poſitionem. 2 crtk de q5 ſim
plici in copoſito ponědu ſit medi
camie. cu no oſum medicaminum

eadēt ſit habito, aut 4litas virtus 4t vtilitas
ideoq 2 alioq quantitas major. alioq mino:
quoſi dā media alium edā. Čā at q5 pp. medi
caminu variat, exarne, regle due ſut altera ſim
plex. altera copoſita. Et ſimpler via in vii, di
nidik ptēs. pina e medicamis, virtus 2 debili-
tas. ſcōa vtilitatis ei9 copia 2 paucitas. Ter-
sia ex cellētia vtilitatis ei9 2 hūlitas. Quarta
ei9 cù alijus in vtilitate cōparticipatio medica
minib9 simplicib9. Quinta patiētis loc9 mebri.
Serta q5 in simplici e medicamia nocumētui.
Septima ne forte in copoſito ſit medicamine
aliqd q5 ei9 frāgat vtilitatē. Que qde regle ex
medicamis ſumunk roboze 2 debilitate. hmoi
ſunt. ſi medicamē ſimpler valide fuerit vturnis
paru de eo in copoſito mittik. ſi debilis multu
quo ſua multitudie robur q5 nec ium est obti-
neat. Dico aut valide medicamē vturnis q5 cuż
quatuſtate paucu ſit vntis tis illi robusta eż for-
tis i calefaciēdo aut refrigerādo. humectādo
aut deſiccādo qle e euſoibīb opium. Debileq
medicamen dico quod contra hoc inuenit. in
regula autem qua vtilitatis medicaminis coe

Decimus

pia ſumik. 2 paucitas obſuādu. si multe e me
dicamē vtilitat, multa de eo apponenda erit
ſtitutas q2ten9 er ei9 multitudie ad desiderat
puentat ſtitatē. Si 2 pap apponat, cu id i q
vtilitas no h2r medicamē multiplicādu no ſit.
Dico aut medicamē paue vtilitatis in q2 tis
vna habet vtilitas. At h2o ſcom vtilitatis ex
cellētā 2 hūlitatis, ſi excellētis fuerit medica
mēvtilitatis multa ei9 ſtitutas in 2 poſito vntio
ne ponēda erit quo ei9 vtilitate medicaminis
illu9 vntus roboe2t. Cui aut 2 alia h2moi vtilitaz
tis in copoſito ſunt medicamina simplicita the
modica 2 cōpetens apponēda erit mēſura. Et
que ex mebri loco ſumik regula 2 ſiderādum
qum si q5 ikirmak medbi a toī poſitiōe remo-
tu est ordinata multa eius apponēda videtur
ſtitutas: ne forte ei9 debilitek dū spatij ptraſſt
logitudine virt9 ptraſire ne ce est 2 ad ikirnt
tatis pueniat locu chimop varietate 2 hūdi-
tatu, qb9 obuiari opz. 2 si mebri loc9 ikirni pri
mus fuerit iuxta q5 res expoſulat in copoſitù
simplicis paucu mitteſt ſtitutas hui9 medicam
nis cù necessarii no ſit medicamini via mul-
ta qua eius frāgatur virtus. Cpoiro que ex
medicamis ſumit no cumento regula est qum
si medicamen aliq6 nonnulis vtile membi
alijs nocitiu6 eſſe cōtigerit, aut medicaminis
alterius q5 in copoſito est virtutē imminuet
modica etus ſumenda erit quatuor. In ea
aſt regula que ſumitur ex debitatione quo
tuōdam medicaminu alioq virtute obſeruari
conuenit. qum si in copoſito fuerit aliq6 medi
camen vtile debilitās robur multu vtilis pau
cca ei9 apponenda erit ſtitatas. He ſunt regula
simplices quib9 initeſdu ir. eor2 ſtitate simpli
cium libiāda que in copoſitum mittik medica
men. C Cause igif ppter q5 multa ſtitas
in copoſitu simplicis pontik. ſex ſunt. Cprima
est qum debile est virtute. Cscda qum plurimis
vtile. C Tertia qum excellētis vtilitatis. Quar
ta qum membrum cui medicamina adhibetur
remotum est. C Quinta quonia3 ipſi propria
est 2 non alijs quedam vtilitas. C Serta quo
niam in componentium numero aliquid e q5
simplicis vtilitatis frangit virtutem. C one
autem eſſe modicb simplicis inſit7 faciut in co
poſitu medicaminis ſtitatē ſer ſunt 2 ex his
prima est cum valide est medicamē virtutis.
Scda cum vtilitatis est paue. Tertia est qum
in vtilitate est humile. Quarta cù in mebulo
cus ppe poſitus est. Quinta cum in copoſito
t alia ſunt medicamina parilie vtilitatis. Ser
ta cum in alijs q5 eins debilitet virtutē no est
inueniri. C Cōpoſita vero regula qua in sim-
plici5 vtendu libriamine ad copoſiti cōplerio
nem. xij. habet mebza. pmu est cù multe e me-
dicamē vtilitat 2 virtutis mediaq de eo ſtitas
tas in copoſitu p[ycienda non enim expedit

Practice

Maly 293

ipsum multus facere pp ipsi¹ ytutè,sed nec imi
nnere,pp ipsi¹ maxima vitilitate. CScda est
hui¹ ps cù magna è medicamè ytutis et paue
vilitatis, 4 io pauca è admodi quâtitas adhi
bèda in còposito qm multa è canèda pp ytutis
magnitudnè nec adhibenda pp vitilitatis in-
opiæ. Tertia si medicamè debilis est ytutis sz
magne vitilitatis.hui¹ multa sumèda quâtitas
er debili ytute et qm maxime et multe vitilitatæ,
TQuarta si medicamè debilis è ytutis et mo
dice vitilitatis:hui¹ è media ponèda quâtitas
qm debilis et paue vitilitatis medicamis.pau
da è apponèda quâtitas et qò debilis è ytutis
multa vt sua multitudie quod fortis opatur
virt¹ et ipm faciat. TQuita si excellètis è medi
camè vitilitatis et multe.hui¹ multa ponèda est
quâtitas. C Serta si vitilitatis qdè pance sz ex
celletis hui¹ 2petes opponèdi examèc. CSEP
tima cù et multe et excellentis est medicamè yti
litatis et medbrz qò patik remoti. Iocb è multa
in còposito mittèda quâtitas. COctana è cuz
ex medicamica paucà est vitilitas et loc¹ remot¹
tucb¹ oportuna ponèda è mèsura. CNona si
multe et excellètis è medicamen vitilitatis, sed
pauca robotak ytute.multacb ei¹ valde quàti
tas apponit. CDecima si pariter medbri loca-
tio fuerit remotior, einscb vitilitas nò in aliori
plurib¹ medicaminb, tuc mafestissima ei¹ su-
mik mèsura. CUndecima si medicamè valide
est ytutis et multe vitilitatis excellentis, medbrz
qb loco, primb, mediocre sumik examè. CDuo
decima si ei¹ pariter in mitis aliori invenit vitili
tas tuc ab ei¹ tèperata iminnèdi è quâtitate.
Et si, ppria illi qua reliq pnata slnt pollet vitili
tas, tèperata excedèda est quâtitas. hoc itacb
mò regulari inittèdi còpositioni ch simplicia
hec illis còplectitur.l. cù qbus ea op3 augeri
causis in vnù cogregât, aut plures, tuc maiòz
eop sumek quâtitas et a tèperata abidàs inx-
ta carù numex. Sicb et si quâtitate imperat
modicà oèc; aut plures in vnù coeàt, pauca se-
parabit quâtitas. Et si eſtiter adinuicè ſibi q
multe sunt et pauce cæe respòderint quonis in
medicamè simplici tèperata erit eligèda cibis
tas. Intelligas aſt ytutis quâtitate medicamì
num et debilitate cum vitilitate ex his q in sim-
plici exponimus medicaminum ſermone.
CCap13. ij. de regimine simplici medicamì
nù et quò in còpositis slnt ponenda.

Ectus
videlicet ordo, astech de
còpositoru còfectiòc
medicaminbi et comitioè eop
træctem, quilitatè simplicib medicami-
nbi et ipſorum regimè anteponere.
Chico olim pmbi oportere medicamia elige
re simplicia et approbata ſumere, ne nifi melio
rib¹ et excellétionib vi, Dehic cauèdi ne illis
alla miſceanک yt puluis, terrane, aut putridus

qd. aliaq hmoï, hoc eem eop è principi caput
qb q medicamè volut alioq còponere: 4 hoc
ad vitilitate attigere desideratà, ob qua illud
coſicert, dictu est at de illis et simplici ope me-
dicaminbi. Dehic intuèda süt ipfa medicamia
ſicca ſue hùida vt herbe, aut ſemia aut fruct?
et ſika q teri et in puluerè redigi desiderant et si
qò ex his còpetens fuerit molere, molas, qm
hoc oportuni¹, si in mortario terrere lapideo
poter, ſin in eero miſdo et elimato diligèter te
res et cribiabis pano subtili, iteriſc teres et cri
biabis, ſicb in mortario tertio mittes et ediu
fas est còteres, doecvt puluis fiat, si etem in me
dicamè hec feceris, p[lic]iètiora ad qua aspira
ſi patebùt vitilitatè. Quato aſt eoq 4 tritio p-
fectior, tâto et in epate ipor alteratio velociòz.
C Precipit at. S. q solubiliòp i al subtiliòp ſut
andòdo medicamia medicocriter coteri, qm ſi
diligèter, min9 oparenb, Op3 medicamia qd
ſigillat4 terere et adeq4to cuiusq[] examia aſſi°
simul miſceanck et terâtur. C Sûme aliter par3
de ſunt et ſi qò in eo fuerit medicamlevinb aſt
rob6, infundanck in eo gùme doec solute in mo-
tario diligèter terant, q oèc eap p[]tes adequek
et adinicè 4 tinuèk. Et medicamè ip3 si melle cò
glutinak, mel eligatur puru, locundi saporis 4
odoris, qò cù manu apprehensu subuolueris,
ei non amputek flurue, hoc coq[]s donec eius
auferak spuma si qdè dispumari res exponu-
lat ipfa. Sumek autè cibitas mellis medicam
nù mèsura tripla ſi quidè hiems fuerit estate
hò quàta et illoq est medietas. Dehinc mel ſu
per gùmas mittak dissolutas cù vino et donec
res ipfa dabit p[]cutiak, ſicb còtrita ſup pulue-
riżabunk medicamina et cù còpetèti còfundenk
quousq[] còpleta fuerit o[]ganò, ſicb deceps
sublata argèto còdétur vafe, aut ſictili stagna
to. Nec vero iplebit q[]vas sed 4 q[]tuoq vacuti sup-
erit digitis, qm electuarib nonb[] ebulit et ex-
tollit, nec est ſi plenb fit q[]vas quo erpirét va-
poq locq, vnq et corupik et aliquotiq[] ipm prâgi
tur q[]vas, ſi debile fuerit. Op3 q[]vas ipm prauliz
aliquotiq[]es discoopire, quo medicamis exerat
yapoq[es et ei¹ ſedeſt ebullitio. Et ſi medica-
mine trociscos informare volueris, medicamè
tricibiz et mortario mutte et ſupfundè aq aut vini
aut rei alterius quàta op9 è cibitate paulatiz:
teréſc[] misce donec còpleak vt op9 est, et troci-
sus ex eo fieri positi: ſicb inxta qò necessarii
fuerit trocificabis; et vmbia ſiccas mane vol-
ues et velpe: ac exterges doec p[]fecte iccicçtur.
Nec hò repòes illos ediu q[]dpis superit hüe
factiòis ne forte hac ipfa corupanb. Et si in os
q[]dpis laccè trociscos mittek: lanabis ip[]ſaz cù
aq rauedseni in q adechare radices corerb. L.
vt lacca oino de ligno miſidek 4 optime pcuſa
aq hac paulatim ſupfundak et ch p[]istello mo-
ueanck: et cù stricto trasmittâtur cribro ſuauiter:

Ziber

queſz in cribro ſuperint iteru in mortario aſ
terant ſupſua: 2 cu cribro coſſa ac cum prima
adunet. 3a ſi ab ea paulatiz aſ effundes et
donec ſicct remittes teresq[ur] 4 quatuſi op[ur]
ſuerit ſues exarè. Et ſi pilkas ex ea facere vo-
lueris laatuas aut alia oporſbit ſi ſüme in
heret has p[us] c[ui] ſuccis ſi q[ui] ſunt assignatis
ſol uere: aut a[que] calida: 4i mortario tere forſit do-
nec totu miſceat 4 ſic medicamina adde ſicca
trita forſiter 2 cribata: ſicq[ur] teres 2 diſtěpera-
bis. q[ui] ſic oportunius è 2 pillulabis ſub ea q[ui]
necia est meſtura 2 in vmbia ſiccabisq[ur]. De-
coctiōes porro laatuas moderato 3o coqre
igne: nec multu facere igne: q[ui] vires amitte-
ret: 2 ſi in decoctiōe epithimu pončdu è c[ui] me
dicaminib[us] n[ot] coquaſt: 4z c[ui] coquere cópule
ris addaſ 2 p[er]miſtiz paululuſ fricabis 2 cola-
bis: ne forſte ei[da] deſciat ātus. Q[ui] ſi in decoctio
ne caſſia. ſi ponit c[ui] reliq[us] q[ui] coquutur medica
minib[us] n[ot] ap[ponatur] interiret etem[que] ātus ei[da]
ſicq[ur] 2 terēgebinu: 4z de decoctiōe collata ſup
hoc ſricabis: ſicq[ur] ſco excolabik. C[as] lei aſt
aqua ſi p[os]ueris facere ſi c[ui] ſquingibi face-
re cupis: oporſbit lac ſiuer capra[que] q[ui] libras
duas: ſintq[ur] capre a quib[us] ſumiq[ui] n[ot] longe a p-
tu: 4z nec p[pe]: q[ui] remotar[ui] lac groſſum est 2
pance a[que]. Et que proxime ſunt ſpermatis ve-
neno miſcenک: 2oc acceptum lac in vas mittes
ſtagnatu: aut in lebetē mūdu: 2 lēto decoques
igne: poſt[que] bullierit: ſquingibi ſupinſtillabis
optie cópoſit[que] q[ui] livre tertia 2olle caput aſtri-
ges c[ui] Ip[og]ia a[que] ifuca aut lana ſi[que] q[ui]
anſis ſquigibin iponaſt: depoſitibus ab igne miſttes
donec frigeſcat 2 acſto ip[ōes] ſp[il]o q[ui] a[que] ſin
coſſer. H[ac] ſues c[ui] ſale ădrani eragio coqns
ſp[um]a deponés c[ui] aſſignatis bibet 2 ſi cum
cartāi medulla illa facere volueris c[ui] bullier
cartāi medullā forſit[que] tere 2 lac ſupinſce deco
cto. monēſt c[ui] ligno ſicneo aut c[ui] extrēs pal
me ſecies quēad[mi]n in p[ro]iōu dictu ā loco. Q[ui] ſi
c[ui] coagulo illa facere glſceris oporſbit cum
lac decoreris coaguli. 3. 5. ſimul diſſoluere. c[ui]
lactis modico n[ot] veteri 2 i oſſa totu p[yc]iſes vi
ligēſt mouebis 2 ab igne deponés dimitte pa[ſ]
donec frigeſcat 2 vt d[ix]imus excolabis a[qua]s.

Empſtraſtra

aſt q[ui] c[ui] c[era] ſiunt et

oleo op[3]i hieme in ſin
ſulas. x. 3. olei roſar[ui] duas mittere. 3. cere eſta
ie. 1. 1. cum oleo liqne facere 2 donec refrige-
retur dimittere 2 sp[il]etur. ſicq[ur] medicamina
addantur trita diligenter paulatim. 2 percu-
ties forſiter donec vt op[3]i compleatur.

Eiſi

cerotu facere volueris ceraz 2 oleu
ſimus in mortario mitte et ſuccos

paulatim ſupſurſedes: ar[que] cum p[ist]ello per-
cuties donec sp[il]um fiat. Oporſtet aſt cere in
teroris ſtitatem eſſe ſi olei. 3. ſuerint. 3. ip[ſ]us
duas v[ic]o duas 2 ſeminis appone.

Decimus

Pulueres

Stringētes q[ui] ex ſemibus
ſiut paulatiz ſuffrixis oz

facere, in ſiculi 2 nono vale aut lebete ſea ſuf
friges, vel patellā lapideā calefacies forſiter 2
igne deponēs ſea ſuppones 2 inuolues p[mi]t
tes vōec eo[rum] aspiren ſeruōz. Inq[ui]re hoc autē
diligēter expedit q[ui]tutē eo[rum] frāſut q[ui]am-
plius ſit. Et ſi miroſ, frīsere vis vt puluerē fa-
cias cum citi[n]o[rum] ſacras aqua bulliri donec
delicētur. ſicq[ur] cum oliue oleo friges aut bu-
tyro in vafe mundo, canea[ſ]p[er] ne cōdurantur.

Medicamia

aſt lapidea vt aq[ui]

clu[n]um 2 tuchias et
magnes lapis thabatu argēti 2 calimia 2 simi
lia que forſiter terenda ſunt 2 aqua inſtilāda
forſitq[ur] 2 ad p[re]ſectionē 2 terēda 2 ſic ſiccabunt
2 ſi cum ſucco[rum] alioqu illa miſcere volueris
ſucci paulatiz ſupſundere oporſbit 2 ſic ſiſt
terere. donec moſcfcant. 2 q[ui] puluis fiat.

Sic

oia oculo[rum] medicamia terēda ſit in

pulueris modu o[que] n[ot] m[é]b[us] est
ſubtile 2 nobile m[it]ic[us] ſensus nec medicamia
in q[ui]b[us] ſit aspitas pati: 2 ſi a[ſpa] p[os]uerē ei[da]
au
geſt morb[us] tātus i 2 ſua medicamē ſit n[am] vtilē.

Sadenegú

aſt tuchis[que] ac filia ſi

lauare volueris teras
in mortario 2 ſonuſ puri a[que] ſupſunde cui
nulla admixta ſit turbatio: ſicq[ur] c[ui] trueris in
alii vas paulati colabis 2 ſumes q[ui] c[ui] a[que]
decurrit: 2 q[ui] reliquī ſit e[ſt]p[er] in mortario tere
c[ui] a[que] m[u]da teres paulatiz vt dirt 2 cola-
bis. hoc ſepiuſ facies donec nihi[li] ſupersi: n[it]
q[ui] c[oter]i nequeat. Dehinc in quo illud e[m]
dicamē v[as] operies. 2 vōec in fundo resſideat
dimittes: ſicq[ur] ab ea a[que] excolabis. 2 ſicato-
tere c[ui] opus fuerit. Sic in oi facies metalli-
co medicamine.

Bluten

aſt medicamē ſi ſumerevolue
ris a[que] ſunde 2 charue i al'ca-

ruhe ſi[que] ſna excoriata quatu[que] ei[da] p[os]dus: te
reſſis glutinu[que] liq[ua]ſac c[ui] melle 2 ſimul medica
mia diſtěpera. Et ſi q[ui]o vis vi[ti] medicamie ſic
c[ui] eſt: glutinu[que] c[ui] ſſſami oleo miſce aut oliua-
r[ui] in mortario 2 ſi medicamia confunde.

Quod

ſi plūbum exurere volueris aut

stagni[que] oporſbit ſumere stagnā
aut stagni[que] 2 alioq[ui] ponere vafe tinctor[us] aut
alio ſerreo 2 modicu[que] ſupaddes sulphuris 2 in
ſornace p[one] fab[io]z aut tinctor[us] igne admor-
uebis non deſcientē donec adſtum ſit.

Scorpiòes

autē ſic adures. Scor-
piones in v[as] mittes

ereu. 2 c[irc]uz cataplaſmabis paſta aut luto ca
p[ite] eius op[erto]: ſicq[ur] in camino p[ones] q[ui] vi
tris ignis caleſaceris forſiter: igniſq[ur] eductus
ſit. 2 ſic camini caput operies diligenter tota
nocte. Mane facto extrahes et refrigerecere
permittas: ſump[to]ſq[ur] ſcorpiones in vafe p[one]

Practice

Haly 294

vitreo et cí opus fuerit vteris. Si adusti non
sint eos fumes et itex. cí loto ificíes argilloso
et in camino in æ pune sunt ardětes pōe dōec
pſecte adurāt: tíc eteſſ alba è ſin aduſta nō
est. Jóq luti itex appōe in camino iducens.

Cum autem vitrum adu
rere volueris fornaci imittes fabiop. donec liſſa
citius prímú ſiat. ſicq. abſtraoctú in aſſ mitte
bulliétc. deinde accipe et trito vteris.

Lancros

noſ adurere vis elixatos
his q. expnút ſaguine. pe-
des āputabis oſe q. vētres ſiſſos lauabis for-
titer ac purgabis et in ſictili pōes vafe luto in
uolue argilloſo cí cathemia et ſale et in cami
no pōes in q. pāis coct? fuerit p. noctē et mane
ethes. Cane aſt ne eouſq. viāt vt cinis ſiant
ſz nec deſſccati oino ſint. ſiatq. hoc cí ſol leo
néigredit cācros in aſ ppoſueris ordei coq-
re ſunuiales ſume et pedibq. āputatis oibq. ven
tresſinde ac cí cinere laua ārcino et ſale aſſq.
ſuaui et mūda. Dehic cí aq. ſuaui ſola ſic vt ní
hil ſalſi ſupſit ſapone. erpſſoq teres paſz in
mortario marmoreo et in olla cí ordei aſq. mit
tens ad pſectione coq et vtere.

Bulladum

aſt et carabā. adurere
ſi vis in vafe repōe no
uo et argilloſo luto circuinoſue et in camino inq
panis cactus fuerit pones. ac mane edues.

Si autem

ctarāridibq. i medicamie
vti opq. è ant cataplate ol
lā ſume et ſup ei'os pāni pōe līnei mūdi et ſic
ſup ſullā iuolene in q. acerrimā bulliat acetum
qtenq. aceti vapozēs ad illas aſcedāt. eisq. ſuf
ſocentur penitus et poſt hoc ſumptis vteris.

Medicanina

fumes ex qbd'olz
qſicidabi è ſüdes.
tereſq. mediocriter et inſufficiēt iſudes aſq. mu-
da. opienſq. die ac nocte dimittes māe facto
in ollā pūcies lapideā. et oleu ſupſüdes. tepe
ratu ſubaccèdes ignē et iuxta tevas posſituerit
aſq. plenſi ſup ignē. nec deſines ignē ſub olla
aſq. accèdere et qtiéticuſq. defectui prima fuerit
aſq. aquā ſupſüde caſaz dōec ſer diei trāſeant
hore et aſq. oino deſecerit oleuſq. ſupſit purum
caeas aſt ab igne depōre ſidu supeſt aſq.
qmi ſup erit modico tpe corſupet. Si g. pba
re volueris vtris alidq aſup ſit lignú ſume et
bābacē iuolutú iſmerge atq. ſi in bābacē alí-
qda iueneris hüdiſtatis ab igne nō depōes
ſed ſubaccèdes dōec bōbacē videas solo iſe-
ctú oleo et ſic ab igne depōes. Est aſt et aliud
erpimétú panú ſumes et oleu itinctú ignē accè-
des. et ſi crepitat aſq. nō deſicit ab olo. et adhuc
ignis è ne cí. ſin oino deſecſſe itelliges et olz
ſupſelle puſz. et ſic ab igne oportebit deponere
colatq. in vafe 2des et cí opus fuerit vteris.
Cſit aſt et alr oleh. Sume pas stagnatú aut

vitres validi et spissum et mitte medicamia et
oleu ponesq. in olla in q. ſit aq. et igne subaccé
dèſtèperat. vi. horis et apli? dōec medicamí-
nuhtus in oleu trāſeat. Quātichis abit aq. im
minuet aquā ad des calidā dōec decocta ſint
medicamina. colāſq. oleu in vafe 2des cōpete
ti et cum opus ſiunt vteris.

CCapi. iiij. de tyſiace cōpoſitione. 2 p[]muſ de
tyriacs que vocatur faruch.

Yriaca

magne è estimatiōis
et vehemétis vtilitat.

Eripit etem a morte q. ex p[]cultur
ſit aialiu letiferis et pcuſſiobq. et
por iuenit et icepit magn[]o philoso
phus ſuit et hec illi ſuit it[]tio. ſyvenenofo[]raia
liu venen[]u pcuſſioſe p[]culturās et attractatio
nes 16q. dicta è tyriaca. Nomè etem er alalis
attractātis noie denoiatu è q[]b. grecce tyria vo
cat. Aict aſt q[]dā hoc dictu nomè poſſityria
rú carnes addite ſunt illi. (Andromach[?].
vo carnes addidit has. ip[]fam[]c. cōpleuit et p[]ſecit
q[] et ei[?]dip[]poſitiōe p[]poni[]t it[]tetiōis. In ei[?]tem
dilpo[]ſitiōe pp. qua cōpoſita è ſuit it[]tio ven-
nis abſiſtere aialiu et tyriar[] Carnes ſilitudinè
hnt ſ[]dā c[]u veneno. 16q. n[]cio apſoſite ſunt.
quo caro hec ad loci p[]ferat veneni ip[]fum[]c.
delſcct et extenuet vii et cōpleuiffe 2q. tyriaca
tyriop addes carnes adromach[?]. C[]poſt hec
aſt q. S. c[]ui int[]dettet in ei[?]dip[]poſitiōe et medica
min[]u ex q[]b[?]cōponi[]k n[]am vtilitatc[]q. eorq[?]
ex cōpoſitione multas adunantur vtilitates.
eius erplanauit iunamēta et ost[]edit confectio
n[]e et manifeſtauit h[]tures hoibus. Cho n[]a[]c
electuariu. tyriaca. 1. int[]etionè habuit ſt[]iquo
r[]u in cōpoſitione ſui ab his que moſuras ſe
q[]un[]k venenofo[]s aialium accid[]etib[?]noceti-
bus vt effet cuitodia et ſanatio illis q[]b[?]letalia
effent pocula [pp]inata vt aſt intuit[?]est ex qui
bus cōponitur tyriaca medicamib[?]. S. et cuinſ
q[] cognouit h[]tutè et in corpibus actione: et cui
conferret paſſioni. it[]tellerit abinde electuar[]i
coſectionè hanc moſturis venenofo[]s et pcuſ-
ſionibus moſtiferis[]p. []otionibus his que in-
erant medicaminibus membra confortatib[?]9
nobilia et ad venen[]u ex[]p[]ulſionem robo[]ranti-
bus. alijſq. que deſſcant venenum et purgat
ac repellunt. queq. ad meatus deſerit et emit
tunt a corpe et poris cutis his eſdem actioni
bus per accid[]es multos et malos curare mo[]
bos[] medicamin[]u que incidunt vinerſtatib[?]9
que varijs medentur morbis. quos deinceps
dicemus. Non ſolum autem morbos ſi ſuc[]r-
rint curant ſed et ne ſiant. Si enim detur pre-
canet. et membra ad cauſarum adducentium
morbos ex[]p[]ulſionem corrobora[]t: cōmemora
uitq[]e omnes eius. S. vtilitates et actiones ac
virtutes et medicamin[]u n[]as que incidut ip[]fo-
ris vtilitates et cōp[]eſationes ac p[]d[]oq. q[] in q[]b[?]

Ziber

morbor? et cí qb?bíbit. et quo bibêdû est quê
admodû in sequentibus dicemus.

Detyriace
côposítioe. E¹côposítio
iurta qo in duobº iueni-
mus. Joãnis fermôib¹ melior et pfectior refer
tur. C Sume trociscor hâsali. eragia. xlviiij. I3
demetri¹. Salieni tpe dicebat. xlvj. trociscorç
tyziaq idiocri pipis nigri. opij. cuinsqz. xriijij.
eragia dinamomi âtiq ponebât eragia. xij. I3
magnº q medicorf sult tpe Sal. pnceps in al
pncipis apponebat dupliq. I. xx. iijij. rosaf ze-
mis rape filuestris scozdei. ireos. agarici. liq-
ri. succi olei balsami optimi cuíqz eragia. xij.
mirre 3afrai. I3ziberis reub. pêtakilo: et alunt
qdaâ agnû castû eê fautenegi môtani. piaffij.
qo e poir¹. mòtan¹. petrofelint sticados costi
pipis albi Iô. thuris mascult diptami. flozuz
adechari guime botât. feliche nigre. spice. po-
zil viluba. cuinsqz eragia. xij. semis apij. sfe-
lei. semis cardami camedrei. ameos. camepi
theos hypoqstidos succi. nardini celtice in al
cretice e e spica idica. slih môtani. seruse. in al
seuse. sadesi idici. eê gétiana i al e grecë thia
ma. seis fentici. terre sigillate. vitri affati qdaâ
mô no ad pfectione. amomi. acori. carpobal-
fami. efarico. men. cardamomi. anifi. acatie.
cuinsqz eragia. iij. galbâi. aspalti indaici. in
alia scriptura. ma chali indaici. opoponaç. cê
tauree subtilis aristo. ro. cuinsqz erag. ij. et an
tiq aritol. Iô. addebât. sed nostri tpis piti. ari
flot. ponfit rotfudâ. eo qo forti¹ opet eê köpete
tio: sit ad necia. et castorei qdaâ eragia ponfit
iijij. Sed senocrates et democritus magnusqz
eragia. ij. mellis qo apes ex plâtis colligunt
ci coctû fuerit et dispunmatû Ib. r. et decoctis ve-
teris odoris locûdi et saporis dulcis cados. ij.
medicamina teres sccca diligêter et sumas in
vino ifundes vt opif. mirrâ. succi olibanum.
acatia. iau sp. hec polita in vafe viro ifundes
donec diffolusatur et mel supaddes dispuma-
ti. forfiterqz michebis. fleqz die pmittes et no
ete et behinc medicamia cí oleo 2ficies balfa-
mino et cí hoc melle acvino distêperabis et va
se e des argêteo aut plûbeo. aut fili. nec ipsuz
replebvas I3 quâda remittes vacuitate q me
dicaîn respiret et sepiq disco opies. q ei exereâta
porres et facile tutoqz vti posſis q dicemº tpe.

Tyriace
alteri¹ affignatio q in pmoz
eſcripturis qvs aliquotîes
vtebank et eſſigº sal ab andromacho ſum
pta. Sume trociscor ſal. xlvij. eragia. troci-
cor tyrlarî piperis lon. et nigri. cuinsqz. xriijij.
rose rubee purgate. dinamomi. opij. egiptiaci
agar. radicis ireos. liqr. radicis rafe. semis ra
pe agrestis. semis scozdei. cuinsqz. xij. oli opo
bal. carpobal. xilobal. cuiq. r. pipis albi. renu
bar. mirre mûde. costi. 3afrai feliche. spice idi
ci. diptaiq piaffij. floz adechari. fautenegi mô

Decimus

tâi. thurîs masculi. polij. sticados petroſelinæ
e apij môtai ſemê I3ziberæ. radicæ pêtaſili. cu-
tusqz eragia. vj. ſemis apij. camepithei. mihe
ſuxe. necumie. amomi. spice celtice. terre sigil-
late. camedrei. fu. sadesi idici. colcotari adu-
ti. gêtiâe grece. carpobal. anifi. hypoqstidos
fucci. acatie. agarici. gume arabice. ſemis ſeni
culi. cardamôi. ſilelei. cardami albi. ameus. et
apo qôda ſinapis albe. ſeqvinesi. cuiqz exa-
gia. iijij. castorei. aristo. Iô. dauci. et e pastinaca
agreſt. aspali. bdellij iudaici opovaç cêtau
ree miorj. galbâi. cuinsqz. I. aduna hec medi-
camia trita et cribrata: et q ifudêda ſunt infusa
vino claro et bone ſube. aut cōi. Aut i vue paſ-
ſevio et melle. aut cí melle cí aq mixto qo op
fuerit dœc diffoluâk. et sic mell ſupſunde viſ-
pumati triplu pôderis medicaminu optie mi
ſcebis: poſt hec medicamia cí oleo 2ficies bal-
miori et in mel vinuq mittê a optie miſces
distêpabis et i vafe 2des argêteo quêadmodû
pdictu: e: vteritij cí opq fuerit poſt. v. aut. iijij.
âno i moſtur: venêo for aialiis aut pcuſôlbº
et cí venêa fuerit ppiata. Et qo de hº inuimº
erêplari. xx. nec âpli¹ adhiberipoterit ânis. At
hôo nri medici tpiis poſt. vy. aut. vii. vtûk mêſes
et e ei potio iter. 5. eragiusqz eragia. iijij. iurta
qo neitas admonet cí aq caſa ant cí aliqbº
calis ſropis. Et apo qôda eí potio iter. 5. 3. et
iijij. 3. ſec e affignatio qvtebâk medici igerêdi
ſaporj i ſiirmorj eueticuk. Ei ăt opatio et resi
mê e pfectio quêadmodu i p² dictu e affigna-
tioe. Poro i trociscor affignatîo e: vinfusq re
ſpectu nulla e dimeritas: ſicq et i tyriscaq tro
ciscis quêadmodu ſupit dictu e. At hó dyaco
rali trocici affignatîo varie ſunt: et nos hoc
loco melio: eor et pfectior e expoemº affigna
tiôez. iurta qo i ereplari inuimº Joãnis et e h^
qua nûc expoemº Qo ât i eueticulis ſiirmorù
gerenda saporis vtebâtur deinceps dicetur.

Trociscor
diacoralli affignatio ex
erêplari ioânis quâ tpe
pelegit. dasſagâi. maſticæ. feliche. caſaí arôati
ci. fu. affari. xilob. cº. q. rij. acachuâi. cíamôi cº
q. xriijij. adua hº medicamia trita et ſbili trâſi
miſa pâno et cí vio claro bone ſube distêpa et
huius est radix aut cōi aut debili vino et troci
ſcos facies eragij vnius. cúq trociscabis ma-
nus oleo inſiges balfamino et i vmbia ſccab.

Trociscor
hâsaliuas q nômte ik
hûiditat et cí fermêata inuolue pàſta et i cami
no affabis dœc decoqf educêſc et medullas
eap ſumes molles et diligêk teres admiceb
ât farie orobi recêt et opite terês fil diligêter
eqhr distêpabis cí vio rihaõ optio ſufficiet et
ſubtiles facias trociscos et cí iſozmabis manu-
i olo inſiges rosato. In ſqle etem cepa acumê
est: qre opj ei phibere attenuationes et mor

Practice

Maly 295

furã mitigare. Desiccabis aŭt trociscos in domo müda et sub húida, mane revolúes et vespere donec optie desiccenc et sic vase cōdes vitreo, et cù op? fuerit vteris. Et scidùs andromachihos solitùs et sicere trociscos duas sumêdo par tes farie ozobi vnã sìlle affate, magn? 3 duas miscebat hâsali ptes. vnã ozobi farie at deme trins in al democrit? eçles vtriusç? fundebat ptes. Tu aŭt iuxta q squille adjuertes potestiã, re examina diligéti? quæ ad modi û in tyria rú trociscis facièdu û. Extimam? etem q cù ty riacù carne panis admilcêda û quâ titat, er ro bore carnis ipsi? et ytute. Eligit ât pua hâsali cepa magis, qm? minoris ê magnâ húditatis, copia etem ei? debilitat actiones, et affatio et iminuit húditatê et acumè, pastaq innouitur fermêtata, eo q subtiliet et dissolnat fermenti, admiscetur ozobi farina, qm? hui? potê tia est viscera purgare et veneno forsi moritur animalium arcere.

### Trociscorú

tyrie affis? Sumik tyria etate adolescés seque femia nô masculus, differt ât mascul? a fermia, qu huic sunt quatuor dêtes canini, seminaq flaua et ruborê declinãs. Juvenib? velor è mo tus et curritatio, semper capita extollit; et occli sunt rabei paululi et aduerfuz ituenk ferociter q. Nec ho alie sumêde ad vſuz sunt oio serpètes nifi q dixim? he etem serpètes têperate sunt virtutis et debilitatis non multi letisere vt cerastes et qrcine: nec debiles vt domos hanc bitât serpètes et nigre. Eligitur ât et his femine: qm? eap debilus è virus ? masculop. nec est illis gravitas et malitia qlitatis quâta et ma sculis. Eligim? ho quæ sub rubens color: qm? e ap nigre sunt et venenù nequ? et albe debiles: panchiq caloris. Queq ad ruborê ? sunt medie hor feritur. Eligim? qz q celeris sunt motus et lenis capitæ sub tollunt: qm? hec eca rum manifestis virtutate. Sanitatis caloë et supfluitatú pancitatê signa. Prodamus et quibus capita sunt lata: qm? capitæ largitas et magni tudo cerebrì eorù virtutis est signù. Sz et qua rum ventres adunati sunt et duri, qm? eorum significatur robur et supfluitatú pancitatê húdi darú in earú corpe. Sír aŭt et venari has oz, veris têpore serpètes posth arietê sol itrauerit et tauri principia et in maris litiorib: lo cis i qbus arbores sunt et plâte. Si etem estate qæ eas capiat venenù earú erusti est, et adustiòis estatis in autuno supſut reliquie: hieme debile est, qm? he nô mouetur et in eis adunâtur in perfliuitates. At ho vere têperate sunt: vtcduž aŭt hoc ipso têpore, nec differêdu est. Si nãq posth sumpti ſut aliquâ diu imorati, fuerit oi no nô vtendù eis: qm? eap venenù acut et peſſum fit. Inuenias ergo eas lóge posth esgresse fuerint a luis caueis: qtenus eap in corpibus

roborek calor? et supflua diffoluank. Cú aŭt vt imperauim? electas ſumpſerie, abscidêda ſút earú capita et caude ab vtrac pte dignis ſum ptis quatuor, et ſi facilevideris icidi et ſâguis pau ci capitac et caudas nô moueri nô vtaris, qm? nô petut, abscidûk ât capita et caude, qm? mul taq ſut supfluitatú caude et i capitib venenuž fernet et maxie in ore, in reliquio corpe venenú nô ienis, amputat ât hac meſura, et caput et cauda qm? in hac eius còtinek venenú quâ titate, poſt hec aŭt earide cutis excoriari oportet bit, et ventrib? fiſſis viscera abycere coriù nãq eor ab interiorib mebris miſſas ſuſcipit supfluitates quæ ad modi reliquor aliali. Ue tres a ſut fornaq ſunt ſupfluitatú colericac melac colicac, hec vt còpleneris optie et fortiter q[ui] ſu perſunt lauabis cù aq ſuaut et muſa ſepinſc, findecq carnes in vafe pones ſictili nono, aut ereo píſbato, et aqua ſupfundes i vafe claraz muſa ſuauq leuq cito decurrit a fontibus orientalibus tîn vt operiank, apponeſq aneti virgâ et salieriffis et alie recensq et léto coques igne donec eari carnes decotte offib ſeparèt muſdatis, ſicq ab igne depôes et donec tani gi quêst dimittas vſo excolabis còſernatur, Túc offib carnes ſimouebis ipſiq abieſis carnes in moritario teres lideo diligétiſtine et admiscebis ſile panis optime còpolti, et ſicati diligêterq triti, iuxta q[ui] è carnis meſura, et aint dâ panê oportere eê quâtus est carnis quadrãs, hocq recti? è hec ſimul mixta in moritario lideo diuſtijime còteres döec còpleat eor comixtio, ſicq cù iure distêperabis a carne excolato vt fiat q[ui] paſta et trociscabis trociscos subtilés. q[ui] vni? erag[ui] trociscos ſingulos, inügeſq cù còpleneris oleo balfamio et i vmbra ab sciccabis dieb? ſingul renolues et olo in ungés balfamio döec n[ia] ſupſit h[ui]ectatio ſic q[ui] vitreo et des vafe et cù op? fuerit vire. Coqm? aŭt carnes has ſictili vafe nono, qm? muſi est et nullâ h[ui]s ſordê, ſicq et ereu vas stagnatum aut plûbes, qm? ſordes non ſuſcipit et qm? eris arceat rubiginê stagnu. Eligim? ho aq muſd qm? in hac q[ui]ilitatis n[ò] ſunt miſte q[les] ſunt et flu minu adq et torêntz. Inyçimus ât ſal recés quo ſupfluitates purgen venenofe q[ui] in hac ſupſunt carne, et qm? recés q[ui] est ſal melq pungat et léto têperato q[ui] coquêde ſunt igne ne adurât carnes. Comíſcem? aŭt carnib his panes quaten? carnis desiccet húditas et custodiat virt? qm? ſi ſola distêperek caro et trociscos fecerim, p[unt]reſcêt et eius cito diffolétur potêtia. Et anetu addêdu è, qm? diſsolutio è in ipso: et q[ui] in carne ſupeſt vir? diſſoluit. Utmur aŭt ſubtili pane optie fermêtato et cocto qm? q[ui] huus è panis h[ui]tudinis muſus è a ſupfluitatib pp. farine bonitatê, pance diſsolutiòis, eo q[ui] b[ene] fermêt? est. Inungimus aŭt manus c[ui]

Ziber

trocifcos iformamº balfami oleo, ne forte car
bis quippiâ nobis adhereat. 13. et trocifcos ip-
los diebº iungimº flinglis paulati chis iôs iuol
uitº olo balfamio ne forte corrispank, facimº
aut et trocifcos rotidos, eo qo rotiûda figura
ab incômodopº susceptõe remotio: e.his itaç
de caufis tyriarii sumitûr trocifci qº dimixº.
Que fit ait intêtio et vtilitas in eor vnione in
tyriaca vidêdû e. Tyriarq carnes supfluitates
educut corporis interiores ad exteriora, et cutê, s.
atq abinde p. fudôre emittunt. Ideoq cù ilt
fit plurimis q. cöferut si illas ho accipiat in cuº
corpe multe sunt supfluitates in quo mali ge
nerant humores et grossi a qbus morphea fit,
et lepta elephantiaq similes morbi.

Diacoralli
trociscorù assignatio in
qbus ingredi conis sa-
poris cù vêticulis ifirmorq vtebank. Diacorali
trocifci in tyriaca ponunk quò eiº augeat vir
tus et vtilitas cù eor còpositio ex medicamibº
multe fiat vtilitatis, marieq côtra reptilium
morsus et attractationes et letales potièses, horù
nâq medicaminù vis est venenù desiccare et
mêbra purgât principalia còfortâtq. Diffrentik
autè in eor còpositione. Nos itaç hoc nôro li-
bro secûda ponemº còfectionis eiº et menfure
medicaminu affixatione. Est ât hec. TSue
darfi fagani calami aromatici. fu. afari. rllob.
seliche. polij maſticæ, cuinſoq. exragia. vi. florum
adechari, zafrât cuinſoq. xij. mirre mûde. cinso
mi. amoi. cuinſoq. xiii. a. kriij. acahuani albi
ix. ſpice idice. rvj. Medicamia hec trita et cri-
biata adunãs. cù vio distêpa et bone ſube aut
vne paſsevino et melle. aut còmuni et trocifcos
eragij vniº iſormabis. atq ad solè desiccâs in
vafe còdes vitreo cù necelle fuerit fruitturus.
T. Caplim. v. de tyriace vtilitatibº. Ætù û ea in
ſingulis morbis porrigêdù fit: de eiº pbatîde.
ßtoqz ipfa et reliqua còpoſita et medicamina
durêt têpore in ſuo vigore permanêtia.

E quonía
de tyriace di
cti est 2poſ-
tioe et quâitate simpliciù qibus cò-
ponik is nûc eius vtilitare, et cæs pp
qq multe illi sunt vtilitates explece
mus, hoc ait medicaminù fit miltudine q in
sunt et eorù ilytuti varietate vtilitatùqz. (W-
dicaminù etem qbus tyriaca còponik vtilita-
tes.alie simpliciù alie còpoſtorù. Et quorum
simplices ſut vtilitates medicamia alia qde de
ſiccât tim vt zagu. qdâ apponitur vt còfortent
mêbra. vt ſticados et hypoſtidos ſucc. qdâvt
supfluitates purgât, et a mêbris ppulſent pinci
palibº qlia ſunt q vînâ puocât medicamia et
mêstruâ opilationeqz epatis et ſplenis aperitùt
et viſcerù diſſoluſt apata vt daucº et apij ſemê
montani atqz adechar. Alia ho supfluitates
purgât et a mêbris q spùs organa ſunt pellut

Decimus

vt botami ſuma olibanu porq agrestis q. cos
ſtâ sanat et pulmonê alia a mébris ſensus ſup-
fluitates purgât q sunt in cerebro et neruis vt
agaricum salbanu. ſerapinuz. hec ſunt simpli
ces medicaminu vtilitates. (Quorù ait medi
caminù còpoſita e vtilitas. alia qde desiccât et
côfortât. vt tyriarii carnes et spica. qdâ purgât
et 2fortant ſimul vt caſ. lignea alii purgât an
helitus organa vt reub. quedâ purgât et ſpel
lût a mébris cibi et ab organis ſensus. vt agari
cù. quedâ oia purgât mêbra: vt carpob. Ipsuz
et iez purgat et ſpellet ab âhelitº orgâs et cibi
vînâ mouës qde hec. Alia ho diſſiclatê âhe
litº curâdo purgat et cerebrº et cephalee medeک
et vtreqz ſup illi prime vtilitates due. Còfortât
nâq mébra principalia et venenù desiccat còſo-
tat qaè ſui ichtuditate odoris. desiccat ait ſua
venenù ſiccitate. Est etià illi przie 2tra retri-
lùi pdeſse attractatoës qin sue ppietari natu
re prerilùi pdeſt pculſionibº non ſua qlike.
Ideoq medicamia hec in tyriaca ponur mir-
ta. Paret ergo ex his q dimixº tyriace multas
ſieri vtilitates medicaminu q inſunt multiz-
dine. qinque intêtio et his ſuit medicamibº. hûdi
tatis desiccatio nális. et viſceri conſoſtation. ac
mêbroq cibi et anhelitº purgatio ſupfluitatibº
expulſio a cerebro. his ex ppietatibº qº dlegi
mus. tyriaca œcù morbos q corpi accidunt ſa-
nat. desiccatina nâq q inſet ilytute prerilùi
pdeſt morſuris et venenoforù obuiat venèo alia
liùi. letiferitibº potionibº: et huoq placat corru-
ptione itestinop. sanat vlcera 2solution arctat
ſanguis curat spurù. emoriodar. ſâguinê ſtri
git. viſcerarq 2fortâdomale medeſ digôni ſôz
côfortâs et epar ſupfluitatê purgat. apata ſa-
nat. opilatiónes aperit. morbos ppulſat q in in
terioribº ſiùt mébris medicamibº q purgât. tuf
ſiz placat et âhelitº difficultatê pectoris dolorez
et costarî pulmonitibº hecq purgat et ſupflu-
tates abqor ab orgâs pellit. Inflationê q ſit i
ſtoq 2itelinis curat: tortiòſesq et colice dolores
vînâ. pnocat et mêstruî. icteritâ sanat et hydro
pilism q in renibus est aperit opilatione et in
vesica. queq in viſceribus ſunt apoſtemata
diſſoluſt. Cerebrus purgat cephaleam sanat et
epileplam. emicraneâ. auditus difficultatez.
vifus tenebroſitare. gustus debilitatez. et oino
fanat morbos frígidos et humidos. flegmati-
cos et melàcolicos qui difficultis ſunt et imozan-
tis ſanationis vt elephanti. et lepnam. et mor-
pheam dolore artetici et similia his. Acutise
ro morbis qui er ſanguine ſunt aut colera ru
bea nihil confert. he ſunt tyriace vtilitates et
caufe earum.

Ona
quantitate tyriaca in ſingulis ſu-
matur morbis et cum quibus biba
tur videndum est contra ſerpențiu morſus et
animalis morſuz venenù ſerëtiù ſub anellane

Practice

Mal y 296

quætitate ppināda e cù quivò vini rihaniyns
tijs aut decocto. Et ʒ canis rabidi morsum.
exagiuֹ dabit ynù cù, 3.j.cineris cācroſ pflunia
lii. Cōtra ſcorpiòis pculſionē. 3.j. cù meroaut
zebibi yino e lup locu pculſum cataplabit ch
oline oleo. Cōtra vespap pucturas oboli da-
bunt. ʒ.j. cù aceto cù aceto mixta loco catapta
biſ. Qui aſt biberit venenù, aut medicamè le
tale qò è opiti euforbiu. iuſqùam. cátarides e
ſikia exagiuֹ. 5.de ea bibat vſq exagiuֹ cù vini
vncia. Nónuֹ cù aſt què pupugerit ſerpè aut
tyria letak. aut canis momorderit rabid9 aut
q letale biberit poculi ab yno eragio bibat
vſq duos iuxta eorq accidut ſutut pculſio-
nis aut morſu cā aut venenibivit. Cù vero
tuſſis è pectoris doloz ac costap iuxta lupi-
ni quætitatè cù melle. e cui fitatio in ſto e inte
ſtinis oboli denk duo vſq tertiù ſemis cù tîn-
dè cimin. Et canini dôv appen9 anellæ ſti
tas cù duab9 vini vntiyſq. liij. aq. miſi. Cui
ho fine fedie rigor meſt obolos. y. vſq tertiù
ſemis cù aq. cała. C[scōine emitiède et ferui
mibn quòta è lupini ſtitas cataplaſt autè
cù gèdicone aq. mixto cù quo vinu diptamum
abhelu coreris aut lupinu. C[ſtericis ſub lu
pini mò ppinak cù afari decoctioe hocq sì e
pſelene fuerit icterina. C[hydropicis dieb9 in
ſulis quāta è anellana cù aceto mixta. Renſi
dolozib9 iuſtè cù vino cocto. Intestinòz dolo
rib9 ſtir ch ſumaci aq. Cōtra calculos q in re-
ſunt quāta è anellana cù aq in q decoe-
ris apiti ortulanb. aut mōtanb e eor ſemina.
C[anhelir9 difficutati quātù è lupin9 cù ſingi
bin hāſali vntia. j. vſq duas. hocq tribus fiet
dieb9. C[epilepticis quāta è ſaba ppinak cù
ſingibin aq mixto in q ſifeleu coreris e gar-
garizèt de ea calculs duos cù ſingibin melleo
aut hāſali. Cui vêtris è pturbatio oboli denk
h. cù pomò lyropò. ſi e ſer ſatica fuerit paſſio
mā. Colice anellāe ponik cù aq in q aut ſenis
culi aut ciminu coreris. Et cui iſtiniu lḥbi-
ci dinofunk eè lōgi e ḫmes auellane dabitur
quātitas cù aq in q ſihb e abrotanu coreris.
Et cui ătiq iitat cephalea lupini offeretur
quætitate cù ſena neq aq palitici e elephati-
cis cù casei aq. C[epiſsis cum radiè aq. aut
melius his cù red9 tyriaca bibèda est in mor-
bis ſingulis nec tyriaca vtèdum noueris niſi
pulſc euns bonitatè expertus fueris e malitiā
valitudinèc9 e debilitatem.

Quomodo tyriaca, pbaſ. Cogno
gnosces autez tyriace
ex his q dicem9 bonitatè cù fueris erptus hoc
duob9 ſit modis. prum9 est q hoi medicamen
dabis laratinu. vi camoneā. aut colloqintide
adipè. aut alio qò volueris. e post hec tyriace
dabis fabe quætitatè pue: e ſi medicamis am
putak laſatio, itelligas bonà tyriacā ita gn i

hil medicina opet. Sin e medicamè opak de
bilis eſt aut inutiles. S[c]cos mod9 est hic. Sal-
lù iumes q in domo natrit9 nò è agreitè. cù
ſicch eſt corp9. a hác ili dabis tyriacā e ſi ſer-
pètè in iliù mittes. aut ſi te reptile moſuferuz
e Gallù eripi videris e nò moi dona eſt tyriac-
ca: ſin aut mala e debilis. Sic e ſi ſerpetez ili
dōari pmiſeris e statim tyriacam ppinaueris
ei9 tibi patebit actio. 53 e ſi gallo poculù de-
deris letale aut cui vis aliu alial: et poſt ſtatiz
tyriacā dederis ſi nò moritur bona eſt e pba
ta. ſin bona non eſt ſed debilis.

Quanto duret tyriaca tpe electua
ria aliaq medicamina in
suo robore actiòis. Et ips quo durat tyriaca
e electnaria hoc eſt tyriaca vièdu è poſt ános
xy. aut certe poſt. vij. ytunk qàda etem poſt. y.
Et è ab hac horaviq in ános. xxx. recec e ſor
tis ad oia q ulla curàtur e iuuenis obtinet lo
cù: poſt ános. xxx. ſeneſcit. donec ant. còpleaz
tur. lx. in eis ad q neceſtaria eſt actio media.
poſt ános. lx. ei debilitatè virt9 e opari neq: e
li q d debiliter. Et recec qò ʒ reſpili dàt mo-
fus. ſerpètùq letaliù e tyriap cantiq rabidive
nena e letales ponioes: qin ex his accit nocu
mètù ſue è. e medela idigeni forti. Et tyriaca
vt. vij. fuerit ánop. donec ſat. xxx. forto: eſt e
actiòis valide. Que aſt huc trâſierit terminu
in morboz adhibebik medela q medicamib9
nò egèt validis qle è e[tyriaca recec. C[reliquia
pozo medicamina compoſita cicit ſunt iſque
trociſci e tyziarum e idiocri a onobus durant
mentibus viq annos duos. Arto tyriaca aze
e re e mitridatum ac telitha. a. vij. menibus viq
annos. vij. durant. Et melec electnariu e are-
ſten. apolloniaq freca. e ſereliaca a trib9 me
ſiſbus vſq annos tres. Sulphuris electnariu
e caſquebinegi e amorioſa e ſecqui vel dequ
a menſibus duobus viq. ſex amplius autem
vſq annum 2. 5. Sotira in al ſocrita et muſci
medicamen dulce e amarum e penigios trife
raq a duobus menſibus vſq annos duos.
Chyere magne e theodoricon a menſib9. vij.
viq annos. viij. Et laxatua medicamina vt
pule. ab ipſo quo laxant die viq méles duos
abinde earuz debilitatur virtus. C[]pulneres
ab ipſo dieviq menſes duos. operatur valiz-
de. C[]dehinc eorum debilitatur viri9 e actio
ceſſat. Trociſci ab ipſo operantur die viq mé
ſes ſer. trociſci autem cauquebi. a menſib9 ſer
vſq annos habèt operari duos. C[]lea po-
ro omnia. ſuas operantur actiones donec eo
rum immutentur odores. hiſq mutatis in-
utilia ſunt. oleu autè balsaminu e caphore aq
quanto vetustioza tanto meltoz. Emplaftra
vnguenta ab ipſo dieviq menſes. vij. lytopia
biduoviq annos duos. aut quatuor. Et gak.
citonioruz aqua[]spud se fuisse dicit ánus. vij.

Ziber

e imutata nò est oino. Dixit ait cltonioris aff
que decocta fuerit donec tertia defecerit. ps.
hec sunt que de tyriace affignatiòbe dicere vo
lebamus et eius vulnitatibus potion quâtita
tibus et temporis quo duret ipatio reliqua
composita electuaria.

T. Capit. vii. de tyriace dyatefferon reliquio-
rum electuariorum affignatione.

Eeventofitati Gros
le è
vtilis que in łomaco est et itestlis
partis dolori et splenis epilepsie et
precoz diorùs tremori et venenofo-
rum veneno. Sume gentiane Grece. bacaruz
lauri. arifto'. lon. mirre mundè. cuiuſq. partè
equalem. teres: subtili criba pano et cù melle
distèpera dispumato. tripli mellis apponès:
huus potio eragium cum aqua tepida.

Tyriace
azere assignatio et eius vtili
tates q. et magne. Sbe amo
mi mirre mundè. ſpice indice. ſadegi idici. lac
ce optime purgate. memithe. gariof. darafini
chimolee. coſt amari mirre gétiane grece et
iufq. eragia. cí. adechari floz hypoq. ſtidos
fucci. machali. glauci. cuiuſq. viij. ſemis cauſ
feniculi. crudis cauli. aneti feminis quebeleo
melec. asari. cardamomi. enforbiij. opij. nardi
acliti flozì vitis. flozuz rododaphnis. cuiuſq.
vj. zafrani. xxxvj. petroſelini. apij mòtani. dau
ci. epithimi cretici. ſpice celtice. cuiuſq. iiiij. q.
thire. ſemis papaner albi. pipis nigri. cuiqz
xxx. ireos radicis. xv. thurç albi. xriij. iuſqamí
ſemis. xxxiij. caſſe lig. rose rubee optie purga
te. trocifcoz anderon cuiuſq. viij. ſemis piga
mi. erag. citri granoz ſumaci. ſyri granis pur
gati. cuiuſq. y. olei balfami. xriij. flozì mu
harabhe. erag. et ſemis abrotani ſucci. xx. citri
flozì. xij. medicamia hec trita et cribata adua-
næ: gùmas aſit et ſuccos vio infunde claro bo
ne substàtie et heradis: aut vue pafſe aut mel
lis et cù dispumato distèpera melle: tripli ad-
dès mellis. et vafe condens cù op? fuerit ſicut
magna vteris tyriaca. Medicop qdâ eragia
apponùt affaqui. Quidâ obuiant eo q. âmo-
miacum obuiat łomaco et noceat.

Trocifcorum
anderon qui ity
riaca azere ponù
tur assignatio. Babunesi albi et rubel. mirre
munde. anil. affari. asene. calami aromatici.
pilob. ptes eçles. tolle et criba ofa ac cribza-
ta miſces cù vino optimo et claro atq. heradz
distèpa aut còmuni aut vue pafſe. aut melle
et trib9 tinuis pmitte dieb9 ſimul còmonès ac
aliqd hor addès vinoz iurta q6 op9 videris
et eragij facies trocifcos ac i vmbza ſccabis et
vafe 2des vitreo cù op9 fuerit fruiturus.

Trocifcorum
lacce assignatio q
in electuariorum po

Decimus

nunf. Jari ptè vnaſ lacce purgate duas. trita
ſubtili tràſmitte pano et cù vio mûdo distèpa
boneq ſube et heradis aut cù còi. aut robo.
aut vue pafſe: aut melle et trocifcos iſomans
vitreo 2de vafe cù op9 fuerit affumpturus.

Electuarium
cabadi regis affis
gnatio vtilis arte
tico dolori et podagrico. mitigat em vtriuſq.
dolore et ne fiat arcet. iz. et splenis dolotib9: ac
vètòſtati grosse febu9 deſt âtiq et colice polo
rib9: opilatios apit et calculos còminuit. ûhe
lit9 deſt difficultati et tuſi itestinov. vlcerib9.
vibus obſcuritati et gutturis dolozib9. fi diez
bus ſumak duob9 ſantitatè corporis fouet et tue
et morbos ne fiat cohibet. Sume pigái agre-
ſtis piaſſij. ſcordei. camepithei. opo ponac9 ge-
tiane grece. ſticados. cardamomi mihe fluxe
cuiuſq. eragia. y. mirre mundè. zafrani coſti
piperis albi. adechari. ſpice aromaticè euſos
bij. radicu mădragoze corticis. aſegi. fautene
gi mòtái. ſemis ſeniculi et paſtinace agrestis.
rose rubee. nardi aditi et ſpica celtica. carpo
bal. cuiuſq. erag. iiiij. cinamomi. viij. caſſ. xxyi.
galbani gapheti ſucci. caſſemi. ſemis hède co
qui. gùme amisdaline cuinſq. iiiij. opij iuſda
mi albi ſemis cuinſq. vij. aduna hec medicas
ma tria cribata. gùmasq. et ſuccosvio iſun
de rihano aut còi. aut vue pafſe. aut melle et
cù mellis distèpa dispumati triplo et vafe con
dès vtere poſt fer mèſes cù op9 fuerit. Chui9
polio. z. cù cała calculosis cù apij et ſenicki aq.
stòi dolori et epatis cù radicis aq podagrico
artetico. quàta est ciceris ſtitas dieb9 ſing
lis ante prandium cum calida.

Areften
vtilis. ptilſcis vètris doloz
bus. varijſc. febrib9 qrtanez
colice moſteſte ac matrici dolozib9 assignatio
Sume euſorbiij zafrani. ſeliche opij amomi.
acatie mirre mûde. coſti. ſpice. gùme arabi. ſe
minis trifolij et emere. gnoz charne excoſtico
top. machali glauci thuris maſculi. ſumaci et
Énis purgati. viſci. sulphuris crocei. mihe ſie
ce. pipis albi. cuiuſq. erag. vij. citri ſeis amoe
tarſacoq ſeis roſe ſſce. piretis ſemùn aritha-
nithe. pigái apij. cuiuſq. iiiij. ſemis baderuſi
eragij ſemis iuſqamí. x. cardái in al cartami
ziziberis cuiuſq. ij. et medicop qdâ ponùt pè
peris nigri. z. q. et triètes duos. Medicamia
hec trita et cribata. aduna et cù vio claro ſuba
bono distèpa. aut cocto. aut còi. aut vue paf-
ſe. aut cù melle distépatiòe liqda et dieb9 per
mittés trib9 olei adde balfamini cognitâ chyi
tatè miſcès diligèter et vafe 2dens vitreo poſt
mèſes. vii. cum opus fuerit fruiturus.

Socrite
affignatio cui9 expositio ma
ſni iunamèti vtilis stòi polo
rib9 et male digòni. colice dolozib9 et vrie diffi
cultati. staticis morbis et vètòſtatib9 grossis et
est in

Practice

est in multis lanitati, cā morbis. Sume casto
rei, opij, cinamomi, meu, dauci, afari, cuinſoſ
eragi, adunabis hec medicamina ola trita et
cribrata, et cù melle distěpabis dispumati, ad
dut medicop quidā sucarage tripli, et vafe cō
ditù optimo post ſex vſui datur měſes. Et in
alio exéplari, zafrani, calcos, vi. Eius potio ab
obov. vſoſ eragi, duo, inxta q, opus fuerit.

Apollonia

greca, vtilis epatis doz

loribus et tuſsi dentium
dolozibus et coroſioni, ac colice moleſationi
Sume zafrani, 3, xv. pipis albi, inſuſiами ſe-
minis, cuinſoſ, xx, opij, x. petroſelini, iiiij, ſemis
apij nebatici, iiij, ſpice aromatice, iiiij, malaba
tri, ſeliche, euſorbiij, piretri, cuinſoſ, 3, j. aduna
hec trita et cribzata, et oleo parſi miſces balaſ-
mino, ſicq, cù melle distěpabis dispumati tri-
plo, et vafe cōdes, cuq opus fuerit, poſt, vii, mě-
les vteris. Eius potio in ciceris quātitate co-
liſce renſi dolozib, cù apij et polij aqua medi-
cop aliq, apuj loco nebatici, daucu ponunt.

Apollonie

ferespace assignatio vtis
lris colicis et mulieris flu-

kui, queq, illis in matrice accidenti ventoſati
et aborſum facientib, matricê p[]oſtat et coro-
borat, ſolutionc, ſanguis auertit et vomituz ac
ſlegma, mentiſoſ corruptionc, cerebri corpus
in bonu reformat. Súe pipis albi, benegi ſe-
mis, cuinſoſ eragi, rr, opij, r. Medicorbi, qda3,
addút terre sigillate, x, zafrani, y, ſpici, aroma
ticê mirre, piretri, eu forbiij, cu1, q, y, ſêdebede
ſk, 3, zarêbadi et 3aranegi, cuinſoſ, 3, 5, adba
hec medicamina trita et cribzata et cù mell, di-
stěpera dispumati triplo, vafe q, cōdes cù op,
fuerit, poſt, vi, vteris měſes, ci, poſ potio, 3, cù aq
frigida, vomitui imoderato, větris flurui et ſâ
Guinis sputo ac flurui mulierum cù ſummaci
aqua, hoc medicamen quanto vetustius tan
to vtilius meliſoſ ſicq, et greca apollonia.

Electnarij

granor, caughnegi affi
gnatio vtilis renſi dolo

ribus, et vesice, ſanguis, q, vine. Sume ſemis
apij, et ſeniculi cu1, q, 3, vii, cucumeris granor,
ercoriatop, ij, ſeminij cicute et emmaci agreſſi,
opij, p[]ieap, amigda1 amarap, ercoriatap, et fri
xap, cu1, q, ij, caughnegi, Īnop, magni, Īna, xyv,
aduna hec medicamia trita et cribzata et cívio
cocto distěperās trocifca, et i vmbza deſiccans
vafe q, dēs p, vi, cù necſeſe fuerit měſes vter[]a

Medicaminis

sulphuris affi
gnatio vtil, ſe

ſubq, q, cù frigore ſiunt: veteribus q, et ſtaticis
melā colicifq, et tuſſi veteri ex humiditate cro-
nicifq, dolozib, ſerpétui, p[]oſt moriui et ſcor-
piōis, vinā p[]uocat et calculos frangit tyriace
prima operat. Súe pipis albi, 3, vi, inſqami
ſeis, cardamomi, thuris maſculi, mirre mude
cuiq, q, x, opij, zafrani, cu1, q, 3, x, et in q[]ubda3

Maly
297

exéplarib, ſeliche, folio p[]iſani, c, q, x, ſul-
phuris crocei, pipis lógi, costi, amari, arifol,
lon, corticis radicis mādrago, e, uforib, c, q,
iij, aduna hec medicamia trita et cribzata, ſü
masq, 3 in vino infunde veteri, aut cōi et cù mel-
lis distěpera dispumati triplo, ſicq, i vafe cō-
dēs cù op, fuerit vteris, 3, dabis cù aq tepida
febri ārtane et ſlatice cuz aqua apij et ſeniculi,

Medicamè

lacce mai, c, p[]atris vt

le debilitati hydrop[]i
ſi in principijs, ſtomaci frigo:ib, in al[]doloriz
bus appilones apit, vinā, puocat calculos cō-
minuit et ē epatis medicamè. Súe lacce pura
gate, 3, viij, amigdalop, ercoriſator, Sariof,
cinamomi, cuinſoſ, y, camepithc, meu, mirre
mude iſopi ſlcci c, q, 3, iiij, ſpice, aromatice lib-
gétiane grece, lelbach, 3araunedi, vtèdi c, q,
3, aloes, epatic, iiij, dauci, petroſelini, cacrelègi
cimini carmanici, 3in3iberis, c, q, 3 octo, 3afra
ni, iiij, ſue, virgaz, xy, carpob, ſeliche, maſtic, ca
lami, aromatici allige, machali, glauci, fragilis,
cuiusq, x, y, liqritie ſucci libiſ, et mediā raned,
leni polij, adechari cuinſoq, y, vntias, pipis ni
grì costi cuinſoq, x, ſilei, iiij, trita et ſubtili trāſ
miſſa pāno hec aduna medicamia et cù oleo
ſubin fundes et miſces bafamino et cù mellis
distěpabis dispüati triplo, vitreo 2dens vafe
cù opus ſiunt poſt ſex měſes vteris.

Medicamis

lacce miſonis affig

einsq, vtilitas p[]ri
p[]oris vtilitatiib, Sume arſtologie lóge, 3, j, 2
5, lacce purgate, costi, mirre, adechari flozum,
lauri baccap, lупни, helbe, pipis nigri, cuinſ-
q, 3, 3, adunabis hec medicamina, ſubtili trāſ
miſſa pāno cù mellis dispumati triplo distěpe
ra, valeq, condens cù fuerit opus vteris.

Larcami

medicaminis affig
epatis p[]oſt dolozib, 2to

maciq, debilitati et diuturnis morbis, aqueq,
croce, et coloris boni exhibit. Sume p[]ice aro
matice lalecri, zafrani, lahargi, ſeliche, cuinſ
q, 3, y, cinamomi, furij, mirre mude costi ade
chari floz, cuinſoq, 3, adunabis trita et cribza-
ta medicamia, atq, cù mell, diſtěpab dispüati
triplo, et vafe dēs cù necſeſe fuerit vteris.

Ammonuſie

affis, vt[]i, ſto1 frigidi
dolozib, q, nò digerit

cibbi, v[]etofati 13, epati, dolozib, 2 splenis, cor-
porisq, debilitati. Súe paſtinace agreſſis, ſe
minis halechadari, cimini carmanici, xiloba
fami, caſ, achari, cardamomi, floz, haggi, ade
chari, ſeis apij, cuinſoq, 3, piperis lóg, costi, pi
peris, albi cuinſoq, 3, 5, mirre miſde, iiij, baccas
lauri niueror, a, acori, zafrasi, cuinſoq, 3, iiij, aduna
bis hec trita et cribzata medicamia et cù mellis
triplo diſpüati diſtěpa, valeq, dēs cù op, ſue
rit vteris. Eius potio, dabis in auellane mo
du cum aqua calida aut radicum.

M

Liber

## Sotire
que saluatrix di majoris affis
snatio: h capitis medeſt dolo
ridus atiſs et htigini. cephalee deſſpietie. pa-
raliſi. circularib? et celi frigore ſeſzib? dolozib?
q et huiditate ſunt oculon aut narib? inſilla
ta: aut colluriata. 2tra oculon dolores: deſtiiu
pdeſt dolozib? pulmonis icomodis et lateris
viruſac hypocriotis. epatiſis flup? capit?
arcet: ſi culi meli aq ſumaſ et ſanguis pdeſt re-
tectiōi culi arnosloſſe aq autvirge paitoris: to-
maci dolozib? aut groſſe vêtoſitati culi aqua in
qua ſemê ſeniculi coxeris lâgoub? q in itetis
ſunt difficilimis. et eor? aſpatib?, cogitatiōi ma-
le q ex colera fit nigra. tremori qz et splenis do-
lozib? pdeſt vina pno cat. ſupſuitates vesſce
et renu minuit. ſt bibaſt aut ſi a foris catapleſt
virilis medzi roborat eneruationez. 3. veneris
mouet appetitù ſi foris ſupponaſt: podagre et
artetico 2fert dolori ſi er frido fuerit: ſpaſmo
q ex repletiōe: raucedini et reptiliu pucſiō:
bus ac moruſi: fitib? culi ea cluſtere vêtris ex fris-
gido dolozib? culi helbe aq. ſue mirre affige.
cass. adechari. c? q. 3. f. 2. 5. ſſelei greci. exag.
costi amari. darafini. trociscu acroſomame.
mie flure. asari. cuſi q. vi. caſtozei. petroſelini.
fragiſci. c? q. exag. xv. et i alio exepſari. xij. ſeis
api. 3. 2. anſi. opij. c? q. r. pipis lôgi. iiij. medi
camia hec trita et ſubtili trâſmiſſa pâno adua
bis et culi meli diſpūati triplo diſſepera: vafe q
condēs poſt. vi. měſes. 3. z. culi aq tepida vter.


## Trociscorù
acroſomame affis q in ſotira ponunſt: 2 eo
ruu nom est a zafrano denoitiu. ſue amomi.
barſiagāt. costi amari aligge. calami aroma-
tici. pipis albi. gario. ameos. c? q3 exag. iiij. ſpi-
ce aromat. malabatri. c? q3. viij. trita et cribiata
adunās medicamia culi bone ſubſtātie vio cla-
ro diſſepa: aut culi cocto. aut cōl aut vue palle.
ant inelle 2 trocisco informa paruos exag.
vnius. q3 cu3 inymbra ſiccueris. vafe cōdes
vitreo culi opus fuerit vteris.

## Electuarij
affis g. vtilis ſanguis flu
rui et tenasmon imodez
rato. ſue caſtozei opij. mihe flure. iuſamali at
bi ſeis. zafrani. asari. ſeis apij. ſeliche purgate
anſi. ſpicear omatice. terre armenice. balau-
stie equales ptes. tritaq3 et cribiata medica-
mina. culi meli diſpūati triplo diſſepera et vafe
vitreo cōde. aut ſtagnato cùq3 op9. fuerit. 3. 5.
ſuescui aq ſumaſi. aut mirti robò. aut citiōp
aut aq frâ. têaſmoq3 placat ſi ex ſkate fuerit.

## Electuarij
estamaconis affis q6
compleziōis pdeſt coru-
ptioni et ſtomaco frigido ac debili. ſue costi
amari. amomi. ſpice. aff. maſticis cui q3. 3. xij.
artiol. lon. pipis nigri. aneti ſeis et apij. anſi.
ameos. cimini carmanici. dauci. petroſelini.
ſſelei. caſemi. asari. abſinthij greci. ſledani ni

Decimus

ſri. ſantenegi motani. mente ſicce. cuinſq3. 3.
iij. aduna medicamina h? trita et cribiata oſa
et culi mellis et iſpūati triplo diſſepera et vafe cō
dens culi opus fuerit vteris.

## Electuarij
dequi vtile tuffi et epa-
tis dolozib? ac pectoris
ſtomaci q3 orgāſis vocē clarificat. vina pno-
cat. splenis 2fert dolozib? ſue vue palle car
noſe granis purgate. 3. prv. zafrani. ſpice ilig-
lari in alſaglari caſſie. cinamomi. darſiagāi
cuiuſq3. 3. 1. calami aromatici. iggij. floz ade-
chari. botāi ſume culi brauſci. incaſali. glau-
ci. cuiuſq3. 2. 5. mirre. iij. meli diſpūati. xy.
aduna hec medicamia trita et cribiata queq3
op3 in vino inkunde claro et bone ſubſtantie.
aut alijſ que iſa dirimus et diſſeperās vafe cō
de. culi opus fuerit fruiturus culi aq calida epa-
tis dolozit et ſtomaci pectoris aute3 et pulmo-
nis culi ſopi aqua.

## Chbatatifi
medicaminis affignatio.
q6 gaturis pdeſt doloi
bus et ius aſpatib pulmoniqs ſi fuerit ex huz-
mido. ſume anſi. ſemis apij ameos adecha
ri. ireos radić. ſebbi. iemenici. ſemis hermeli.
liquir. radicis rafe. lilunigi. ſeliche. darafini.
mirre mide. aristo. long. cuinſq3. 3. f. trocici.
acrocinomace et roſe ſicce purgate. cuinſq3. 2.
coli hyru dinu cineris recētis. cuinſq3. 3. ami
li tritici. ſpice cuiuſq3. 3. i. Sallas nuero. r. tris-
ta et cribiata hec aduna medicamia culi mel-
le diſſepans diſpūatove qde culi opus fuerit
vtere i. Salle modu. cum aq mellis aut prilana
aut léticule decoctiōez et roſe. liquitres et ſup-
gulam culi pluma cataplasma ab interiotibus
ter aut quater in die et gargarismu fac de eo.
cum harum aliqua aquarum bis in die ma-
ne et vespere.

## Trociscorù
acrocinomame. q1 ca-
thatiſi medicamie po-
nitur affignatio. ſue zafrani. cinamomi. cu-
inſq3. 3. 2. ij. roſe rubee. amomi. zereggi. costi. cu
inſq3. 3. mirre. naraggi. iij. radicis ireos. mala
bat. sigiali. cuinſq3. 2. trita et cribiata. hec adua
na medicamina et culi vino aut eqpōlletib? di-
ſſeperās trociscu exagij pondere et in umbra
ſccano vtere.

## Electuarij
angodia. et est belada
ri. vtile nervo? ener-
nationi. vertigini. lithargo. epilepsie. cepha-
lee. ſtomaci dolozibus et pectoris et omnib
qui ex frigido ſunt dolozib. ſume ſpice aro
matice. ſadegi indici. brīabali. mirre munde.
caffie. zafrani. et medicorum quidam appo-
nunt. ſhum armenicum. et in veteri exempla
ri ſih greci. epiphimi. adechari rauſenxi. bac
carum lauri excoſticatarum. garioſ. cuiuſq
3. maſticis mellis angodia ideſt beladari. cu
inſq3. exagium. 2. carpobalſami zinziberis.

Practice

aloes eſcotai. cuinſo.ʒ. agaſ.ʒ. viij. radicis
treos.ʒ.ij. ſeniculi corticuz radicum. lb.ij.ace
ti vini cados.ij. ſut mene.ij. i cado pigimen
tarioſi 2 i ſextario.italico. xvij.ʒ. ſiſtoq mène
due 2 ſemis lb.ſicca adunabis medicamia. tri
ta 2 cribzata exceptis ſenicli radicib.9. bas eſ
aceto trib.9 iſunde dieb.9 2 poſt hoc in olla po-
nes muda 2 ter bulliès iſneq deponès emiſ
ſis radicib.9 in ollā remitre aceti 2 ſupmittes
lb.ij. mellis 2 lèto coq iſne donee i9 spiffe li
quoſ.ſicca medicamia puluerizabis ſicca. trita
2 cribzata optie miſces vafe cōdes. 2 cù opus
fuerit poſt. vi. měles vtere. 3. j. ch. aqua tepida
paralitici porrigens 2 cōtorſionē faciei patie
tibus ac enenuationem cum aneti aqua.

Pen tadinonis aſſignatio vtil inflatiōi 2
frigot ſtoi. Sume 3afrani. cafemi li
gelarii. ſeminu pigani 2 apij. alaphi. 3inziberi
helle. amisdał optime purgatap. thuris ma-
ſci. keiri. cuinſo.ʒ. ij. aduna oia trita 2 cribzata
2 cù mellis diſtěpera diſpumati triplo vafe
condens. cù necſſe fuerit fruere.

Musci medicamis dulcis aſſignatio 2
tremozi pdeſt cordis 2 moſbis
er cora nigra: ſi ſo debilitat 2 cordis. věroſiati
que mulierib.9 accidit pſgnātibus 2 colori 2 ko-
mat. Sume 3arěbadi. dearimegi. cuinſo.ʒ. j.
margaritap. carabe. busadi. ſerici noui aciſi 2
nò aduſt. cuinſo.ʒ. j. 2. 5. behè albi 2 rubei. 5ſg.
5i. malabatri. ſpice cacale. gar. caſtoei. afene
cuinſo. obo.ij. muſci chirat. ij. 2 è ob. 2 i exem
plari alio qò è. Joānis obol.9 2. 5. atq. hò vtuli
hec adunabis medicamia trita 2 cribzata 2 cù
faui fluètis melle. qò ignè nò attigit diſtěpera-
bis in vafe cōdes 2 cum opus fuerit fruere.

Medicaminis muſci aſſigna°
amari ex Joān-
nis antidotario. Sume ſpic muſci. mirre. ma-
labatri. liligi. cuinſo.ʒ. ij. aloes epatice. abſin
tiij greci. cuinſo. octo. rauedini. vi. caſtoei.
3. j. 2. 5. terre. ſicca 2 cribzata mirraſ iſunde 2 cola i
pano ſubtili 2 medicamib.9 admicſes cù mell
diſpumati triplo. oia diſtempera. 2 vafe 2 dès
cum opus fuerit vteris circa cordis tremozem
2 gule apoſtemati humiditareç̄ stomaci.

Charbie cōſectio vtilis vitne difficul
tati calculoq fràgit 2 voca
tur camerina. Sive opij enſorbi caſtoei. ſpici
darafini. 3inziberis. piperis longi. 3afrani. he
bachi. cuinſo.ʒ. ij. inſquiami albi ſemis. 3. j.
olei balsamini. xxx. hec oia ſicca aduna trita et
cribzata 2 oleo inſtilla mixto balsamino. 3aſra
nſi 2 opij. vino inſundes. aut equipollentib.9 2
cum mellis diſpumati triplo. diſtemperabis 2
vafe condes vitreo. cuż opus fuerit fruturus.
poſt. viij. menses. dabitur autem in auellane
modum cum aqua calida pueris quanta cſt
ſentícula.

Maly 296

Electuarium vanāpuocās. In
me dauci cinamòi
adechari carpobalsami. flop. adechari. 1661.
anifi. ſpice caffie. 3afrat. asari. petroſelini. ca-
mepithet. cuinſo.ʒ. ij. pinea2 purgatap. xxx.
mêre ſicce ſpù 2 medietas adſia hec trita me
dicamia 2 cribzata 2 cù mell diſpumati triplo
diſtěpabis vafe condes 2 cù op9 fuerit vtaris.

Electuarium vinam. puocans.
S. te petroſelini.
meu. fu. ebachi. cuinſo.ʒ. ij. dauci. anifi. apſi
ſeis carpobalsami. cuinſo.ʒ. iiiij. cubebe. 3. ii.
adunabis medicamina hec trita 2 cribzata 2
cù vino cocto diſtěpera. 2 vafe condens cum
opus fuerit vtere.,

Electuarium altovināpuocās. S. ve dauci cina-
mòi. flop. adechari. carpobalsami. ſp. aroma.
anifi. ſeis apij. ſeliche. fu. costi amari asari pe
troſelini. camepithei zeregi. fautenegi mòtati.
gëtiæ grece. radic. liqri. abzase. ptaſſi. came-
drei. arſiſt. ro. ameo8 mirti ſicci. maſtic. 3. reos
radic. caſtoei. ſatureie mòtæ. carui. 5ſgi. ſiſe
lei. coztic. radic. cappis. gar. cimini carmaici.
ſeis ſeniculi. ſqle aſſe. ſinapis. cuinſo.ʒ. 3. pi-
neap. purgatap. xxx. ſna tere oia diligêter 2 cù
mellis diſtěpera diſpumati triplo 2 vafe con-
dens cù opus fuerit vtaris.

Dachamarte aſſignatioopilatio
ni vtil qo epati acci-
dit 2 ſpleni mſic. frigot. meſtru. puo cat. vê-
toſitates diſſolut. ſſlas q 2 i vêtre ſut 2 febrib.
pdeſt q 2 cù frigore fiut qraſiq 2 qutidiſistuf
ſi q 2 ex hùiditate fit mèbroti eneruationi 2 ſpu
tatiori medeſ àhelit. Sume hermeli lihadali
mena 2. 5. thuris maſculi. hebachi pipis nigri
maſtic. carpobalsami. 3afrani keiri. melliloti
ſpice aromatice cuinſo.ʒ. 3. x. rauedini. aristo-
logia lon. 2 ro. cuinſo.ʒ. xx. 3arèbadi darune-
gi. cuinſo.ʒ. iiiij. anifi. costi 3inzibe. mirre. caſſie
cuinſo.ʒ ſextarios. iii. gar. 3. yf. elli nigri. roſe
rubee. ſuntiij. cuinſo.ʒ ſektaria. vi. ellebori ni-
gri mihe. x. aloes epati. 3. xy. adunabis hec tri
ta 2 cribzata media 2 cuż mellis diſtěperabis
dispumati triplo 2 vafe condens cù opus fue
rit poſt. vi. vteris menses.

Dachamarte cù margaritis 2 ei9
vtilitas è q 2 poris.
Sume 3arèbadi. darunegi opij. caſtoei. lial-
giei. piperis nigri et longi. caſſie hermeli et
vſli inſquiami. costi. ſpice aromatice. opopo-
nacis. mihe 3afrani hasahiphi. cuinſo.ʒ exag.
vij. margaritarum 1ſsigari duas badauredi.
hazerudi. mirre munde. cuinſo.ʒ. xij. aduna
hec medicamina ſicca 2 còtrita 2 cribzata. su
maſq 3 inſuſas. et cum mellis diſtempera di-
spumati triplo et vafe condito. cù opus fuerit
yteris.

M 2

Liber

Mitridati assignatio vitæ extra epa tis opilationes apatæsura et huiditates in pectore sunt ac ventre. sanguis flutu ad mézia iteriora et putredies varietates humo, inflatòes et stòi dolores, ac intestinorum et subtili et grosso cori mouet appetitùs, colorè informat et appetitùs cibi asper nati, calculos et vesica gnatos còminuit seti ma tricibæ eor tuet, visum ac cuit, venenозi nocumèa, ppellit, multiscb et plibusibus tyriaca magna, deest. Sib mirre zafrani, agar, zinzi- beris, daraffini, dragasâti, cuisufc.3.x. spic. thru is maſcti. ſnapis albe adechari xilobalsami, ſticados, costi, ſifelei, camepithei, salbani rati negi, pipis lògi hafaphi ideft hypoquiftidos succi, caſtoei lauſiri, malabatri mihe cuufoc. octo caſ, pipis albi et nigri, ſoureniæ: ishade, ſcordei dauci mellilòs gétiana grece, oelei bal- samini, euſoſbi, trociscox mefrino ſer machali cuiuſoc. viij. amòci, zereggi spic. aromati, ma- ſtic, ralèbachi, ſamaq, petroſelini cardamòi, opij femis ſeniculi apij roſe rubee, mardari cu iuſoc. v. anifi, acori, mev, ſeçbinegi, asari cuinf c. iiij. acatie caudap fltici hyperici minſoc. iiiij. 2.5. Que terſitur trita aduna medicamia et subtili cribra pâno, gùmas aſt vio ifunde veti trì hão et ſic cù diſpüati mell triplo diſtêpans va- ſe 2 des vitreo et poſt ſer mêſes cù opus fuerit ſunt modum anellane et ciceris vtere.

Trociscóni mefrinoferſon, q. i mi tridato ponunç. TSu me vue paffe, taife optie purgate. 3. iiij. botàsi gume, xriij. mirre müde adechari, cuiq. xij. cinamomi machali zerezei, omix aromat. caſ- ſle, ſpice celtice, mellilòtt, baccap lauri, cuinf c. iiij. calami aromati, viij. zafrài, ilsgdarì. 3. ſo chari tu datici. iiij. 4. 5. adunabis hec medicamia trita et cribzata: q[ui]b[us] opus fuerit vio ifunde cla- ro et bone ſube, atq[ui]s heradis aut equipollenti bus ſi deſt et cù mellis diſtêperabis diſpuma- ti triplo: a medicop nonulli cù vino diſtêperat tro cíſcabiſc[us] et in umbra ſiccans vteris.

Athanasiæ que cù lupi fit epate affi gnatio, hec oib medeſt epati accidètib[us] dolozib[us] et vêtris dolozib[us] ac vicerib[us] intestinòp et ſplèis neruoß dolozib[us] ac dormitatiòi ſi ſup. corp[us] q[ui]t vnguètis cataplas metur, renumq[us] prodeſt dolozibus et anhelit difficultati ac tuſſi que humiditàtis fit cauſa in pectore adunate: ſolutionem amputat ſan- guinis et ſurum mulierù ſputumq[us] sanguineſi venarù solidat incſione: ſiſtuliscb ſi cataplas- metur deſup prodeſt in vnguèti modu: vo- catur autè hoc nomine, eo q[ui] potio ſit morbo- rum cure efficar. C Sume zafrani, mirre hufa ſembengai, cardamomi, papaueris nigri ſemi nis ſpice aromat, hæcæſt, radicis gafeti, be- negi, ſucci eius lupi epatis, capre cornu de-

Decimus

tri aduſt, cuuſocptes equales, adunabis hec medicamia trita et cribzata iſuèdeà in vio in funde claro et bœe ſube, aut còi aut cocto, aut vue paffe aut pelle, et cù mell diſpüati triplo diſtêpabis et vafe 2 dès poſt, vi. mêſes cù tues rit opus vteris a q[ui]drante erag. vſoc. 5.

Athalasie minors assignatio q[ui] do- lorib[us] medeſt epat, atuſt ſtoicb dolozib[us] et vêtoſitati intestinòp vicerib[us] et pectori pulmoſis ſanieri reiectiòi et reſpilive neno. C Sib mihe flure aut ſicce zafrài, costi mirre, ſpice aromat, xilobal, opij isignari, caſ ſle cuiq. 3. iiiij. gafeti ſucci, viij. liqr. radicis, ra- ſe, xij. medicamia hec trita et cribzata adunaß atq[ui] cù triplo diſtêpabis mell diſpumati et vafe 2 dès cù op[us] fuerit vteris poſt mêſes ſer.

Electuari sætiae assignatio vtilepa ti duritiei et ſplèis, opilo niq[us] et stòi dolozib[us] ac renù, vesſice et ſebrib[us] plixis. Sib gétiæ grece, pipis nigri, zerezel, cuiq. 3. x. costi, amari ſadegi, idi. ſpice aroma tice, rauedſini, maſſdi, cuiq. 3. 3. trita et cribra ta aduna hec medicamina et cù mellis diſpumati triplo diſtêpera vafe conde cù op[us] fuerit. 3. cù ruthe aqua dabis.

Fautenegi electuarii vtile stòi do- loub[us] et epati fridoutz horozib[us], lògis et ſiaticis ſebrib[us] ac q[ui]tæ. Su me fautenegi mòtài, et ſunat, petroſelini, ſile lei, magſidi, cuiq. 3. 3. xij. ſemis apij camòille, aharaqdi, helle, cuuſoc. 3. iiiij. caſemi, v. pipis nigri, xliuj, tere diligèter subtili cribzse pâno et cù mellis diſpumati triplo diſtêpavaq[us] cò dès cù op[us] fuerit cù aqua calida porriges.

Absinthis electuarii q[ui] stòi et epatis friditati, poffest. Sib abſin thij, ſemis apij, asari, anifi, amigdalap optie purgataq, cuuſoc pté, c. 5. medicamia hec adùa bis trita et cribzata, et cù mell diſpumati triplo diſtêpabis, cùq[us] opus fuerit vteris.

Raueſini electuarii vtile stòi, eſpa- nis q[ui] ex poffiſiòe accidit aut collifiòe duritiei. Sume raueſini, zinzi- beris, canabis, acori, teriedani, radicis, cuuſoc 3. 5. apij, ſenicli, anifi, aſehelſi, in al aheleſi, na nachue, cuuſoc 3. 5. medicamia hec trita et cribzata aduna cù mellis diſtêpa diſpumati et vafe condito cù opus fuerit vtere.

Baliens electuarii q[ui] renù caleſacit frig[us] et vesſce opilatione apit epatis et corp[us] toti re ſormat. Sib pipis nigri et albi, amomi costi, ſpice aromatice, calài aro- matici, malabatri, zafrani, ſeis apij, anifi, pl- retri, emere, ruthe mòtane ſeis equales ptes cù hec trita et cribzata adunaueris cùz mellis diſpumati triplo temperabis. 2. 3. 1. cù ſeni culi ahagdarì, corticum aqua et corticum apij propinabis.

Practice

Maly

299

Tamaricû vtile distillationi vine
& colice & soluit. Sume
dactillox optime purgator, 3,1. & aceto infund
de vini nocte & die & cù ordetio cribzobis
djunatiloq fumes camonee. pigani succi. cu-
insq. exagia. ix. pipis nigri. grana nuero cétu.
9inziberis exag. iiij. buraci. exas. amugda. dul-
cia purgata nuero. xxx. hec medicamina trita
cribzabis: adunatiloq cù dactilis predictis distè-
pabis cù mellis dispumati triplo. & cù opº fue
rit vteris. exag. liij. cù calida offerès aqua.

Confectio pêtaharani magni. vtire
letemù ne fiat casni. et
mulierù ex oibus frigidis morbis doloub? et
eit medicamè indici. (Sume opij. sektarios.
liij, 3, ii. et duos triètes amomi. sektarios tres
oboloq. liij. piretri. 3, vi. afare in al azare et
eit heu. aut hefani. casurfsint. et cù senfedana.
cuiuq. 3, liij. serici minutati icifi sektarios. ij.
argêti adusti. 3, vi. semis pigani. ameos. flozzi
apij. cuiuq. liij. rose rubee. musci. radicis caq
negi. cuiuq. vij. seis apij. machali. glauci car-
pob. calami aromatiç. caffie. zarèbadi. daru-
nesi. fitaregi indici. cuiuq. sektarios duos se
ministufq. albi. sektarios. ix. 2, 3, ij. castorei
ix. radicû apij. corticû sektarios. iy. 2, 3, ij. semis
postulace sextaf. x. charne granor excortica-
torx exagia. ij. Sume arabice. mihe flure. cu-
insq. sektaria. in al exag. ij. 2, 3, ij. thurz mascu
li. v. sektarios. et obol. liij. olei balsamini sexta.
ij. 2, 3, j. visci purgati sektarios. v. et obo. liij. car
damôi sektarios. vij. sadesti idici. ij. et obo. liij.
tacale magne. c. l. grana itegra. gafr. femiriel.
sextaf. liij. carcharihant. iy. 2, 3, ii. cinami. iy. 2, 3.
liij. unargaritap integrar. 3, v. buladi. sextaf.
y. 2, 3, 2, 3, fare et bous fell. cuinsq. 3, ij. ariftol.
rotû. ralèbachi. aristo. lóge sextaf. ix. 3inzibez-
ris. pipis albi. cuiuq. v. atamati. et aitil qda3
eè tamaçch. bourèdani. sifelagdi. cuiq. 3, 2, xij.
sexf. iy. 3, 2, ob. liij. behè rubei et albi. cuiuq. ij.
zobol. liij. lupi fell. avrì. ac corui. cuinsq. 3, hè
teres medicamia et sumas vino infundes op
timo ac sufficièti died. vij. sicq. medicamina
linicis trita et cribzata et fiet quas lahucì po-
nêsq. i lebete mûdo què quies bullies aut se-
ties. et igne deponès refrigerari pmittes. et post
hec fumes papionè claudi femineù virgineè
yvûni ligatiloq eiº adinuicè pedibº in cacabo
pones et lupini albi alumisq. cuiuq. fasicu-
lî et aquâ suauè quanti necesse fuerit super-
pones. sicq. olle ore aperto lento coques ad
sufficiètiâs igne, igneq. depones refrigeri fines
colabè et cutè o s apiloq. offeres ius in ollâ mû
dâ rurfus repones et olei balsaminiz nardini
cuiq. ad desphialâ iterisq. lèto coqs igne do
nec trives suplit. sicq. tâtfûde addes mell. et doz
nec spiffe coqs vt qfì mell fiat liquor spiffe et
sic medicamia suplº distêpata adde. miscelq. et

refrigerâs vafe conde. ch. post. vi. opus fue
rit menses. vtaris. quoniam si ante interficit.

Pê tarahani minoris còfectio. carpobalss
mt. cardamom. amom. mahabagda
ru corticè radic. mădrasore. afemie. caffie. thu
ris masculi. radicis liquif. zerilei rase. xilobal.
colloquintide adipis. 3inziberis. serapinti. ope
ponaç. varasint. castorei. heu. aut hefam. sebe
sten. sit aregi. piperis albi. infuquami semis cu
tuq. e. euforbij. vij. semis hermeli. gafr. malas
bat: qrquedani adipis. ellebori albi. elephans
tis feit. cosli. cuiuq. 3. ragêti. cuiq. 3, liij. spice
aromatice. viij. mulci. ob. ij. opij. 3, rv. serici cru
di. salis indici afeniani masculi. sulphuris ma
rini adusti. salbani. opoponacis. çritaliaiscò.
cânabi radicis. rist. ameos. saturei. feresace.
radici 3ufare. capparis granovis cuiuq. 3, me
dicamia. hec trita adunabis et cribzata vino
infundes. rhano veteri et cù mellî dispumati
distêperabis triplo. sicq. vafe còdens. post. vi.
vteris menses.

Haffrilemi còfectio. cholere nigre vttilis. et
puerox matri cùq dolozbº. Sume pipe-
ris albi 3inziberis. salis indici. cosli. cuiuq. 3.
vj. opij. eufozbij castorei. zafrani. gafr. masticis
piretri hadugi. cuiuq. v. cip. heu. aut hefà,
fehadani i al sembadani 3abi. zarèbadi, daru
nesi. zaraudeni i al zarauunedi logi. ralèbachi
cuiuq. ij. olei balsami aque câphorate cuiuq.
q. viij. aduna hec. et trita. cù mellis dispumati
triplo distempera: vafe còdens post. vi. vteris
menses. et cù sanfuci aqua in modu3 lenticule
naribus installabis.

Electuarşi tararşimi còfectio vtik. let alib
venenis tam bibitie: ab aliali intectis et
reptiliòi percuffiòi. Sume terre grece. baccay
lauri. friagi. cuiuq. 3, ii. cap. agrestis fell. viij.
coaguli. viij. coaguli lepozif. iiij. gentiane gre
cce taragui. mirre mide aristologie rotunde.
bziari. pigani seis meu. frondisì lauri. cuiuq.
3, i. trita et cribzata medicamina h adunãs cù
mellî dispuati triplo miscè i modù fabe dabik.

Electuarşi qo podagricis pdeft. sourciani
exag. vij. cortic. radicis capparis. lilisda
qui. piperis longi et nigri hène. cimini carma-
nici cuinsq. eras. semis. nufaderi. salis nafre
spume maris. mihe sicce. friagi. cuiuq. exag.
et semis quadrantè exagij. hermeli 3inziberis
cuiuq. 3, ii. 2, 5. medicamini hec trita et cribra
ta adunans cù dispumati mell triplo distem-
pera. dabiq. ex eo. 3, iii. yq. 3, v.

Electarii alind podagricis vtile et arteti:
co sl ex frigido fiant. Sume seuremâ al-
bi. 3, xx. agar. ij. camonee ob. et semis heu. aut
hefani. ii. 2, 5. semberdani. varasini. cuiq. 3, ob.
et semis. piperis lògi. 3iziberis. ralèbachi cimi
carmanici cuiq. 3, 2, ij. foliozù hène coz. ra. cap
pa. cºq. 3, ob. ij. aut fagifròdi i al hausagi frò

299

Ziber

diſi ob. inij. medicia h trita z crizata butyro
iſicis vacio. et amisda. olo dulciu ac cſi mel
liſ dispuſati triplo diſtêperâs vafe condes et
cum opus fuerit vteris.

A
ſleneg magni et electuarit i didici vii.
He ſtomaci dolouribus. ſtncopi. anhelit
viſſick atiz vtrine. lep morphee. tuſi hüſide. pul
monis vlcerib. venenis. corporis frigiditati.
emorroidib. ſplenis dolouib. furſicul. colice
aq citrine. morbiq p[]gnatii et m[]ſicu dolouib
atq[]z cibi mouet appetitij. ſue mirob. idi. bel
liſici. eſtli. offuſ purgati. malahamui. ſeis apſi
ſitareſi idici. p[]p[]pis lingue auſ. c[]imini carma
nici. et ſini et eſene. heſcamili et alut q[]d[]e eſa
q[]li. ſat a[]dratiz idici. ſat c[]oſis. ru. et nigri. ameos
cuiſq[]z eras. iij. turbit albi. lb. medicamia h^
trita et cribata adunās. ſtrēblici ofuſ purgati
ſume. lb. iij. et x[]rii. libris aq coſis. et l[]éto igne
et moderato. doec tertia ſupſit ps. ſicq[]z igne 6
ponēs cola et fece ablecta. k. iij. penidion al-
b[]o[]p ſup aqua mitte et ſup igne ponēs coque et
moue doec liq[]ſiat penidie et totus vt mel ſp[]iſſu
ſiat. Ja[]t ſic. k. iij. olei ſſami recētis ſup fundēs
optie miſcebis doec miſceank c[]opleank. ſicq[]z
igne deponēs medicaminu inſycies puluerē et
fortiter miſces vafe cōdes viridi. huins optio
eras. iij. vſq[]z. iij.

A
ſleneg min vtile q[]b[]z magni. ſue
mirobo. idos. belliricuz ſtrēblici optie
purgati. p[]p[]pis niſtr[]i logi. ſitareſi idici. a[]loes.
ſiniberi granop nili ateregi. ſemiſq[]ffare ſic
te. ameos. calcalemoni. ſemiſap[]ij. ligue auſ.
c[]imini carmanici. atameti. cuinſq[]z. 3. v. opopo
nacis. ſalīs i[]cid[]i. dinami. alabatri. helibue et e
ſuſeminu. q[]b[]z ſi n[]o uenis. ei[]p[]one loco cacalā
magnā et pu[]s granop nigro. cuinſq[]z. iij. tur
bit albi et ſſami olei haleg[]di. cuinſq[]z ſertare.
x[]r. penidion. c. rr. ſerx. vue p[]aſſe optime pur-
gate. cc. l. ſertrār. emblici. aque. k. rr. oſa hec ſe
cundum q[] assignabo comſicebis.

Aq
emblici ſfectio. Emblici optie purgati
menas. iij. vue p[]aſſe purgate. v[]f. coq[]z i
pl. lib. aq doec ad q[]dratē reedat totuſ. col[]aſq[]z
vafe iteru p[]ones múdo et penidia adde. ſic
l[]étoq decoq[]z igne com[]mouens done liq[]ſactis
penidij. totuſ q[]ſi mel ſp[]iſſu ſiat. C[]otrita ſup-
addes medicamia. et ſup igne com[]monēs ifun-
des ſſami et optime miſcebis. vt ſiat q[]ſi paſſa
ſicq[]z igne depoſtu refrigerari p[]mittes et vafe
q[]dens vtili. c[]i fuerit opus vteris.

Selse
ſfectio vt[]i palifi. apopl[]ie. faciei
distorsiō i. ſpaſmo. lit[]h argo. tre-
mori formidini ale maliciel. cor[]d[]i tremori. c[]
ceptiōi at imutatiōi. v[]etr[]i dolouib. et pulmo[]is
l[]agorib. v[]etostati gſſe artetico podagrīcoq
dolouib. ſi et q[]i m[]ſice fuerit. caduco et h[]tigini.
ſetu i m[]ſis v[]tero ſernat. cephalæ moleſtat
et emicraneo. narib. h[]o istillet medicamè. Ei

Decimus

com[]mto. muſci puri. chalbai. amom[]. rilob.
au forbi. aſen[]. medacri nebati. ſeis ap[]i. ſeis
rute. aq aſene sulphur[]. crocei bo[]u ſimi m[]o
no[]. c[]aphoze e[]l[]evozi nigri et albi ciperi. mihe
ſlure. m[]armi rauſinti. ſeis a[]ſpagi. hermodac
i. iu[]be radic. m[]ihelici. 3. 10q. q[]li merq[]ti. ſi
na[]p albe cui q[]p. 3. iij. margarit[]a n[]o p[]for[]at[]
zafrani malabati. 18q[]i viſci. caſſe c[]u c[]ortice.
nu[]c muſcate. caſto[]er. flo[]p adechari. ſeminu
eru. et ſuſare. cu[]q. rr. arg[]eti. aur[]i. truſtor
cul[]q. 3. carpob. ſun[]i. 3. agt. ſotulare faci[]tii
vulp[]i ſimi. hah[]det coſt. radic. cappar[]. cu[]q
3. 5. ſerici n[]out aduſti. p[]p[]is albi. 3. 5. iſberis. ane
t. radicis et ſeis g[]etiſe. auſi ligue. ſal indici. fa
turete ſereſace p[]ireti. ar[]itolo. roſt[]de. n[]ucis
idice. abeheli. a[]ſpalti in[]daic. h[]en. aut eſani. ca
ſarſiri. c[]p. 3. iij. gar. ſp[]ice aroma. coſti amar.
hermeli adiſi. y[]g[]a cacale. c[]p. 3. viij. treos ra
dicis. beſbafe tere 2 d[]ite cu[]li q[]ritte aq. et ſp[]iar
c[]p. 3. maſtic. iij. p[]o a n[]uero. rr. ſeis ſenid[]i ſo
pi ſicci. c[]p. 3. v[]. badauredi. ar[]istologie. l[]öge
op[]i. cu[]q. 3. rr. melliloti. iij. 5. ſeis b[]ōbaco[]. bu
ſadi. cu[]q. 3. iij. et ob[]o[]l. iij. adunabis o[]a h[]o me
dicamia trita et cribata. et iſu[]dēdayio iſuſe ri
hano veteri aut e[]q]poll[]eti. cu[]q mel[] triplo diſ
p[]uati diſt[]epab[]i: vafe p[]devito at[]poſt. v[]
m[]eſes v[]e i c[]iceris mod[]u c[]u c[]orticu ſenid[]i aq[]
ap[]i. et g[]ni meſurā narib[]i p[]iſtillab c[]u ſelumeq aq
et ſanbu c[]ſumetur q[]i i canicule maoris o[]m.

Electuarij muſci aſſig° vt[]i epatis dolouib
et ſt[]o debilitati: eo[]q frigori oppi[]one[]s
api: v[]etostatē diffolnit groſſa[]. ſue muſci.
caffie. ſp[]ice aromat. malabatri. g[]etiane grece.
c[]p. 3. iij. zafrani. ameos. ſeis ap[]i. maſtic. c[]p
iij. x[]iloaloes. ga[]r. mirre. c[]p. 3. c[]p. e[]o[]m medie-
tas. medicamia h[]o adunās trita et cribata c[]i
melle diſt[]epa diſp[]uato. vafe 2 d[]es i mod[]u fa
be c[]u aqua calida cum fuerit opus d[]abis.

Spice electuarit viſile e[]patici. ſt[]o dur[]i
tiel. ſue ſpice aromat. coſti. flo[]p adecha
ri calami aroma. zebibi optie purgati. c[]p. 3.
iij. zaſrati mirre m[]üde. an[]iſi. p[]ip[]is. cuinſq[]z.
machali glauci. ij. caſt. v. ſicca. trita et cribata
ad[]ia medicatavio coſto iſuſe c[]i melle diſt[]e
pab[]is diſp[]uato. atq[]z c[]i ſu-erit op[]v vteris.

D
[]thiti electuarit aſſig° vt[]i q[]rtane ſebt
i o[]m reptili[]n pcuſiōi. ſue helthiti. p[]
pi[]s. mirre. ru. e[]q[]les p[]te[]a dilig[]et teres[]bri[]li crl
br[]a o[]noat[]c[]u mel[] diſp. triplo[]. 3. z. d eo da[]b

Electuarii nigr[]u vtile n[]imi v[]etr[]is soluſi
cronice2 tenaſm[]o. ſue op[]i. ſeis iuſq[]am
caſto[]er. darafini. p[]ip[]is albi. 3. 5. iſberis. ba[]zu
di. cuinſq[]z. 3. z. mihe ſlure. badauredi. coſti.
cuiuſq[]z. v. zafrani. iij. adunatis o[]b. ſimul tri
tis et c[]ribatis medicaminb. et c[]u mellis diſp[]
mati triplo diſt[]epans c[]i opus fuerit vteris.

Costi electuarit. ſt[]o i. e[]pat. dolouib° vtill[]is
S[]he cinam[]o cortic. caſ. c[]p. 3. 3. xy[]i. coſt[]a

Practice

amari. 19. anifi feis apij. asari. c.93. xxxiiij. flox
adechari 2 radicis. mirre müde cuinsq. xxx. xi
locaſſie. 3afrât arifol. rotu. reubar. cuinſq. xx.
medicamia hec trita 2 cribzata aduna 2 tripüſi
mell ouſpumatn miſe cuſq. opus fuerit vteris.

Electuarii

alud costinu eine q 2
puni vtillatis. Sûe
cinamomi. costi. caf. f. cuinsq. 3.xv. anifi ſemis
apij. asari. mirre mude cuinſq. 3. xxxij. rauedſi-
ni. xx. 3afranii. ij. aduna oia trita 2 cribzata 2 cu
met dilpumatn triplo distepersâ yave còde vi-
treo 2. 3. 1. vi p. erag. de eo dabis.

Calquebenegü

2 est plicis ele
cuarii pluri-
mis vtile morbis. marie ifantili 2 puerov. db9
apoplelia accit 2 faciet distorſio. paliſis. coli-
ta aut ſpalimus oibuſq. qbus ſella narib9. iuſ-
ſatur. ſetuſq. in matuñ tuek vtcre 2 mſices. co-
ponit. earuq. dolores. Sûe ſeliche corſicu ra-
diculi mădragoze. ſemis ſenculi hermelt. atha
li granop. 3araunedi rotude 2 logi. muſci. am
bre. carpobalfami cuinsq. 3. iiiij. garioſ. frenge
melq. cuinſq. xxxiiij. heili. xuij. costi. mirre. nu
cilumicate. mirobo. cirtur. opij. cuinſq. viij. ci
namomi. arſenici crocei liqritne. ſemis citriní.
cuinsq. 3. ij. ſque diegí. zerebadi. darunegi. mi
he ſuſe. mirre müde. cuinſq. v. besſaſe. cipi.
3afranii. corſectiòs charabe narmefq. baccarû
lauri. cuinſq. 3. x. mugati. mădragoze cuinsq.
rv. aſcarint miru foliozu cuinſq. 3. iiij. trita 2 cre-
biata aduna medicamia 2 cù melle diſpiaſto
distépabis. peſt. vii. vtis mêſee. viq. erag. dâſe.

Charabe

que in calquebinego po-
ni. còſectio. Sûe calami
aromatic. omir. aromatici. thuri maſceni mihe
cuinsq. 3. iiiij. aſene. cinnamii. 3afranii. muſci. ri
lo aloes pure cuinſq. ſemis. 3. medicamia hec
trita adunabis 2 cribzata cum vin o distempe
tans riſhano ſiccarı permitte. condensq. yave
cum opus fuerit vteris.

CCapitu. viij. 6 electuarijs soluètibus 2 pmo
de theodoricon.

Heodoricon

magnú.
vtille cò-
pterionis fride corruptiòi 2 epatis
ſtòi q. 2 ſplenis renu ac matrici do
loibus méstrua arcet 2 colicà 2 ſi
ne moſtia ſoluit. moſbifq. pdeſt antiq. 2 er
ſupſuuitatib9. vſcoſis repletiòi gßinsq. litargo.
oculop. tenebroſitati. flatuſq. difficultati. Coz-
pus corruptus purgat hſorib9. caleſacit. 2d for-
tat téperatq. vètoſitates excludit nocentes. 2
opilationi pdeſt que eſt in epate 2 splene. pe-
ctoris medetur dolozib9. 2 costarum aleq. de-
bilitati. ructuatui vtile eſt acido. 2 colozem ex
frisido crocenm componit. Cui bydropis ſi
metur futura que ex epatis ſit debilitate 2 fri-
gido remedium eſt. 2 renum dolozibus asma-

Maly
300

ti. 3helitui. mèſlrueu. còſi lationi oibuſq. ca
pitis dolouib9. Elephâticis lepſoſiſq. pdeſt 2
qb9colà dñak nigra aduſta. ſkaq. corruptu et
putrids vigilatiòi flatice 2 faciei diſtoſiòi. palili tréozi dolozib9. estuātib9. 2 fris fan? 3q. cò
ſert ſi panti ſuak didètla. qm. viicera purgat 2
q2oſtat ac lauat 2 ad venas viq. penetràshu-
mores liq facit 2 pvinà emittit calculos fran
gut in renib9. 2 veſica fordes corpiſ mûdat ex
hûouib9. groſſis q in venis ſunt. Colaz depòit
nigrà 2 ſla suffocatiòi pdeſt 2 appoplexie 3nà
lè corroboraț caloq. atq debilitari arcet ſui
amentitate odoz. Còpòi akit ex magnis 2 me
liorib9. medicamib9. 2 narib9 in modù lèticule
inſullak. pectori 2 faciei diſtoſiòi cù ſahadane
Staq dak. ſumuſk eragia. iiiij. cù epithimi deco-
ctioe 2 agarici aqq3 calà denolak ei9 nomè a
regis cuinsdà noie q ſuit vn9regù grecorq ſuit
q3 an Salieni tpa còpoſitù. 2 ei9 cèctio. Su-
me aloes epatice. 3.v. iiij. 3afrât. cinamomi aco
ri. maſticis olei balfami. euſoſbi. pipis albi. ni
grt. lògiq.3. mirre mû de. gètiàse grece. flox ade
charti. men. amomi. cuinſq. 3. ii. costi amari.
camedrei. epithimi cretici cuipq. 3. iiiij. asari. caf
ſie ſcamöee cuinſq. 3. vi. plic. aromatic. iiij. 2.5.
medicamia hec trita 2 cribzata adunàs cum
melis dilpumatı triplo distepera 2 yave con-
dens cum fuerit opus erag. dabis. iiiij. cu3 aq
calida poſt. vi. menſes.

Theodoricon

2 cù nuce fit mu
cata. vtile capit?
2 cerebrì morbis 2 corpiq 2 ex frido fiùt nocu
mètue. Sûe maladatri. 3aſi ſi plic. aromaticæ,
caffie. adechari. rauedſini men. ſu. piperis albic
nigri 2 logi. epiuſi cretici acori ſitaregì indici.
maſticis treos radicæ ſcordei carpobalfami vir
Sap ei9 ac olei nuc. muſcate. cuipq. 3. viij. Sar.
vij. aloes epatic. 3.xx. diagridij. vii. cubebe. ij.
medicamia hec trita 2 cribzata cù mell. diſpu-
mati triplo distépabis 2 vafe 2dito. v9. vi. vte-
rie mêſes cù nece fuerit erag. iiiij. eſſerens.

Dye

ralogodi9 vtile ad ſupſnitates va-
rias a corpiſ cèbadas pſuò do gßſaſ-
q3 2 viuolas. veteres 2 aduſlas epilie pdeſt
2 palili faciet diſtoſiòi 2 pſaſmo apoplexie ele
phâue. moſboq elephâtico. lep. morphee et
pergini ſahaphe emicrae o cephalee. 3tigini
surdirati deſpictie. appetitui canio. ifanie cù
imitatiòe âheli9 difficultati ſit. 2 renù dolori
bus ac veſice podagre. ac artetice dolozibus
tréozi 2 aurii moſtis allopitie 2 tyuevlceri
buſq. cronici 2 pellimis méstruaq3 òducit ſi
nò ſuo afferàk tpe. Sûe colloqntide adip?, 3.
v. 9qile aſſe. agar. diagridij elleboi nigrì âmo
niaci. ſcordei. c93. 3. iiij. 2.5. epithimi cretici ma
chali glauci aloes epatice. c93. iiiij. heſſe mala
batri hypici. piaſſij. polii. caſſie pipis albi. ni.
logi. 3afrât daraſini. lauſiri. polipo. Sap. caſſe

24

Ziber

rei mirre müde, aristo, lon, petroſel, abſinſthiſ
ſucci, euſoſbiſ, ſpice aromarice, amoti, zibiberis
cuiusqz, ii, adunabis h° oia trita et cribiata gſi
mas vio infundes, et cù melle diſtěpabis diſpum
mato, hui⁹ potio erag, iii, ch aq in qua epithi
mü polipodium, ifopum mirobo, lebulum co
keris, arnogloſſam ſticados, cuiusqz oportu-
nà quătutatem aut. z, ſalis nafte.

## Miere

Sali aſſignatio: q paraliſi, pdeſt
et faciei diſtoſſonii ſpaſmo ener-
uaſiōi. Corp⁹ a ſupſuſtutatib⁹ purgat groſſis et
viſcoſis variiſqz veſtice folidat eneruationē et
vrine pter velle exiſt. ſume colloqntide ite-
rioſz agarici. ſquille aſſe, amoniaci, ſcamonee
ellebori nigri euſoſbiſ cuiusqz, x, vi, polipoſi
epiſti, cretici, bdelt, glanci, camedrei caille.
praffiſ cuiuſqz, ix, mirre munde, ſerapini, ra-
uedſint oppoſ, caſtorei cuiuſqz, iii, z, medicoq
q dà ponſit zafrāi et aloes, iii, medicamia hec
trita et cribiata. gùmis vio ſuſi adunàs cum
mell' diſtěpabis diſpiaſto, hui⁹ poculi eragi.
duo viſqz, iii, cù aq in q mirobo, lebuli epithi,
cretici vnà paſſam coxeris et cù ſalis nafte, z.

## Miere

archigenis cōſectio q olbus interio-
rioſb⁹ e vtil moſt. ähelitus diffi-
cultari, vertigini colere nigre et male corpi do-
mināti et corruſpèti, raucedini q ex hùiditate e.
Gurgulionis dolozib⁹ ſpaſmo colice, artectimo-
q3 morbo, vicerib⁹ pellimis q ex chimis kunt
corrupètib⁹, ſcabeti, rabidi canis morſui, neqz
etem què h momordit aq patieſ timorè ſi hâc
fumat ch canoris fluualibus adſtus ſub, z, v.
Quib⁹ aſt iā illò accit ſi in ei⁹ potio ſucci cu-
cameris agreſtis et colloquntide ponanſ, iii,.
obo, et cù arthemefle aq ſumak, pdeſt, ventris
dolo: ib⁹ et mŕicis cù rute aq ppinata et caſto-
rei obo, trib⁹ occurrit renſu dolozib⁹ inguini,
lúbozúqz cù apſi aq. ſume colloqntide adi-
pis, z, ii, praffiſ, ſticados ellebori nigri, diagr-
dit, pipis nigri et logi, cuiusqz, iii, ſquille affa-
te, euſoſbiſ aloes epatice, gétiane cuiusqz, z, ci
namomi, polip, ſerapini, mirre müde, spic aro-
matič, adechari, fautenesi mōtani aristo, ro-
tüde, cuiusqz, z, ii, medicamia h° adunabis tri
ta et cribiata vinoqz claro, gùmas ſ fundes et cù
melle diſtěperās diſpiaſato, v, vi, mèſes ch, op⁹
fuerit vteris erag, iii, dat, cù aq in q mirobo, co
keris lebuli epithi, vnà maſſaz, agarici, et na-
ſte fal, cù his q dixim⁹ ſingul, et peters moſb,.

## Miere

ruſni aſſignatio vtil colere nigre
ac flegmati et allopitie, ſue collo
quintide adipis, z, rr, aloes epatici, v, galâge,
x, camedrei, rr, ſerapini, op opòa, z, cuiusqz, vii,.
petroſel, aristo, rotunde, piperis albi, caille,
cinamomi, zafrāi zibiberis, poli, mirre müde,
cuiusqz, ii, medicamia ſłcca trita aduſabis et cri
biata: gùmaſqz vino ſ fundes, et cù melle diſtě-
perās diſpumato yate còdes: cuqz opus fue-

Decimus

rit vtere ab erag, ii, vſcp, iii, cù aq in q epithi
ſumiterre, mirobo, id cù agarico, ſticados
camepitheſi, polipodi di, boraginē arnogloſſa
q coxeris er, qua, z, iii, ſume et hierâ i eis fris
cabis addens ſalis nafte, z.

## Mierepiſcire

aſſis q capit vtilima et
morbis et artetico velo
et hùiditati q in ſto colice q hùiditati palifi,
faciei et torſiōi, medbrovi eneruationi et ligue ſui
tati, ſue maſtici, zafrāi spic, cardamōi carpo
bal, asari feliche darafni, cuiqz pt čaloeſepa
tici dupli oium. Et medicoq q dà rilobal, ad
dút pte: medicamia hec trita et cribiata aduna
bis yate q dès cù op⁹ fuerit, z, dabis, ii, cù mel
le diſtemperatas crudo qò ignis nò attigerit,
Capit, vii, de decoctionibus ſoluentibus,

## Eoctionis

epithi aſſis. ſue
epithi agaf, mirob, citri, oſſu, pur-
gati cuiqz, z, x, mirob, lebuli, idi,
cuiqz, vii, bellirici, eblici, c, etc, iii,
z, zebibi choroſanici, optie purgati, x, prunæ,
nuero, x, boragis folio, oſtimi citrini. Safeti
herbe ſticados c, etc, iii, polipoſi, tuſi, iii, tur-
bit tuſi, ii, aduſab medicamia hec cù, iii, aq lb.
et coqs dòec ad lib, et trièt eadeſt tuc epithimi
cretici addes, z, xy, et ignè deponès cù ad libi,
vſqz redierit: ſi c, agarici optimi, z, z, ſtricab cù
melle mixti hec decoctio cole prodeſt nigre et
hùores emitit aduſtos ſſtoſos, et viſcosos, et ſi
melā patietib⁹, ppatur⁹ es, adde q dirimus
aloes epati, 5, eragi, ellebori nigri obo, ii, vſqz
5, et ſi viſcosos hac vis emittere hùores ho
rum loco colloqntide pones adipis obo, ii.

## Decoctionis

ali⁹ aſſis q coleraz
emittit ſla pori p-
fectoz. ſume mirobo, lebuli et indi, cuiusqz,
z, x, bellirici emblici cuiusqz, iii, prunæ nume-
ro, x, tamaríndi a granis purgati, z, x, vue paſ-
ſe choroſanice optime purgate, x, ſene meca-
tici, vi, roſe rubee, v, abſinſthi greci herbe ga
ſeti ſucchae, badauredi camepitimi lingue
bouis foliorum badernebine cuiusqz, iii, ita
cados camedrei cuiusqz, v, faſedi indici gaf,
cuiusqz, z, x, z, ſeminum badernebine et frena
gemequi cuinſp, z, anisti ſemis feniculi cuinſ
qz, z, i, polipodij tuſi obo, iii, ellebori nigri tu-
si obo, iii, turbit tunſi, z, ii, coque omnia i ſe-
ſuauis aque libris leni igne donec čdrâs ſup
ſt et ſle epithi, cretici adde, z, x, et ab igne depo-
nens refrigerari permitte et epithimum còfriz
cà, colanſos agarici optimi, z, i, aloes epatice
obo, iii, ſalis nafte, ii, petre lazuli, ii, colloqui
tide adipis obo, z, z, 3, accare ſelimene, z, x, te-
renz et cribians forſiter conſricabis et tepiduz
propinabis ante aurozam. Qui autè vt emit
tat ſimul colerâ ru, vult addat mirobo, citri, z,
yi, turbit, obo, z.

Practice

Maly

301

Decoctiōis

affignatio q̄ colerā de ponit rubeā mirobo. citrinī ſuſi.3. rv. pruna nuro. rr. inubas. rr. ſe beſtē.3. xxx. tamaridi. purgati. rv. vel qnq. ſu- miterre. ix. viok. iiiij. roſe rubee purgat. vi. ab- ſinthij. v. folioz lebelabi. x. ſuchae. badaure- di. cuinſq.3. iiiij. ſemis ſeniculi 2 aniſi cuinſq.3. coq. ola in. v. ſuanis aq. libris donec ad libiā re deāt. colateq.3 adde hierepic.3. j. ſcamonee af- ſate obo. 4. 5. 2 ſi affata nō est obo. frica dilige- ter 2 tepidam propina diluculo.

Decoctiōis

caſ. fi. affignatio q̄ acu tos educit hūores. Wi robo. citrinī purgati tamaridi purgati. cuinſ- q.3. rv. pruno. x. inubaz. cuinſq.3 poma. rr. vue paſſe optie purgat.3. rr. roſe rubee purgat. v. viro. iiiij. coq hec ola 2 trib. 2 aq. libris donec ad vnā redeāt 2 cola. ſu padde medulle. caſſe. fi. 3. rv. optieq.3 frica 2 colās tepidā ppina.

Decoctiōis

affign° cuidā muliſteri cuin niger inerat huo. Sūe mirobo. citrinī optie purgati 2 idi. cuinſ- q.3. x. polipoδy tuſi. iiij. ſüde deſup aq. ſuanis lib. iiiij. 2 moderat oq igne dōec medietas ſup- pſit aq. ſicq.3 adde ſene. 3. v. epiſi. viij. 2 hoſa ſup igne dimitte. depoſitaq.3 refrigerari ſine. 2 epiſtimu frica. ab hac ecolabis aq. 3. iiiij. 2 ſu mes pūo. dulciu. tamaſ. optie purgati cuinſ- q.3. xx. vue paſſe purgat totide. 2 ſup ſiſdes aq. libras. ij. coqſo.3 donec ſupſit medietas ſic- q. fricās ecolabis 2 ſumptis. 3. iiij. imiſces. 3. v. aq. eque mirobolano.2 p[ dicte. 2 iniſcies. 3. xx. te pidum.2 propinabis.

De

coctiōis ſuke affig° q̄ tuſi vtik. 2 plen reſi 2 pipneumonie 2 pectoris doloib.9 ac latep. Sūe inubas nuro. xx. ſebeſtē. xxx. fi cus albas nuro. x. vue paſſe optie purgat. 3. xx. liqre. radić. rafe. 3. iiij. adiāti iiij. ſemis citro. 2 cathemie cuinſq.3. iiiij. ordei ecorziati. vi. coq hec in quatuor 2 aq. lib. donec ad libiā redeāt 2 diebus ſingulis prout expedit ſume ch. 3. vſo. eras. olei amigda.

Aque

3. ſuke affign° vtik. aſmati 2 ähelitus arctatoi. Sūe inubas. x. nuro. liq. re. radić. rafe. 3. v. capilli vener.3. iiij. ſeis altee 2 malue cuinſq.3. iiiij. ſiſo pi ſicci ſenugreci cuinſq. 3. coq ola i. iiiij. lb. aq. ſuanis dōec ad libiā re- deāt 2 colās ſue dieb.9 ſingul. iiiij. 3. cu. 3. vſi. 3 ag. electuarij purgāt. 2. 3. oli amigdalini. dlic. 3. ſonu.2 addiſ his ireos radić. 3. iiij. ſi ex gßſa fuerit morb.9 mā 2 in pulmone opilatio.

Aq

radicu affign° q̄ paliſi 2 faciet cōtoſiōi p[deſt] ſpaſmo q̄ 3. 2 epiele ac apopleſie morbiſo.2 klatis. Sūe corticu radic[] apij ſenicli 2 adechari cuinſq.3. x. 2. 5. apij aniſi ſenicli cu- inſq.3. iiiij. maſtici ſpice arōatice gētiane floz[] adechari cuinſq.3. vue paſſe optie purgate. xx. lěto igne ola hec i. iiiij. aq. libris coq[]s donec

ad libiā redeant colan[]q. ſumes dieb.9 ſingu- lis. 3. iiiij. cum amidgalis oleo. 3. 2. 3. duab.9 ali cuinſ electuarioru que huic affignat ſunt rei inxta tempus 2 morbi deliberationem.

Aq

radic. ali. affign° opinioni ſp[]leis 2 epaſi vtik. eorſi.2 frig[]zi. 2 plonis coruprōi kōi friditati 2 hydropiſi. ſebribuſo.2 ātiq.3. Su me cortic. radicu apij 2 ſenicli cuinſq.3. x. ra- dic. adechari 2 floz[] eius cuinſq. v. maſtīc ſp[]le aromat. cuinſq.3. 2. 5. ſu. lacc[]e hudāi i. al[] ha[] dani cuinſq.3. iiij. ſuchabe badauredi eupatori[]s herbe cortic[]s radicu cappar[]camedrei camepi hi. abſinthu.2 greci roſe rubee purgat. c. c. iiiij. ſic.2 ſleccas nuro. x. zebibi.2 corofanici optie pur gati. xxij. ſupſu de his. iiiij. aq. libras ſuanis 2 leni coq[]s igne dōec libra ſupſit: ac cola 2 dieb.9 ſingulis ſue. 3. iiiij. c[]i duab.9 olei amidgalini. 3. amari 2 cartamo 2 airoſce i. al[] amiroſce aut alijs q̄ his nečia ſut inxta q̄ opo[]tun[]viſiver.

Aque

radic. ali. affign° q̄ 2 apoplie 2 miſi ci acen[]tib.9 doloib.9 p[]ro deſt. 2 men ſtruis iperat. Sūe cortic. vtrinſo.2 radic[]s cuinſ- q.3. xx. ſemis apij ſenicli aniſi aristo. ro. 2 lon. hermelt. cētauree miſoris radicu piōie 2 ſemis ei.2 cuinſq.3. iiij. vua paſſe optie purgat. x. coq. ola i. iiiij. aq. libris donec ad libram redeāt hāc cola 2 ſume ex ea ſingulis dieb.9. 3. iiiij. inbus eragium dachamarte fabricābis 2 inſtillabis olei amidgalini. 3. dulcis.

Aque

radic. q̄ calculos frāgit affig°. Su me vtrinſo.2 radicu corticu fi. 3. x. adianti ſcolopēdrie cuinſq.3. iiiij. ſno[] caleti ſe mis melonis tuſi cuinſq. vii. zebibi chozoſan[] ci purgati. x. ſic.2 ſleccas nuro. x. coq. ola i. trib.9 aque libris ſuanis donec ad libiā redeāt. hāc cola 2 dieb.9 ſingulis ſumes. 3. iiiij. c[]i. 5. 3. lap[]i- diis inudaici diligēter triti 2 charabie. 5. 3.

In

infuſonis affign° q̄ acutor. p[]deſt. mor[] boz[]u reliquiſis 2 febrib.9 qua[]p. i. corpe ſup[]ſunt relique vena[]ſe purgat. Sūe p[]ſia nu mero. xxx. z[]ebibi chozo[]ſanici. 3. xx. inubas nuro. ro. xx. ſebeſtē. xxx. tamaridi optie purgati. 3. xx. ſemini ſtibe 2 aq. ſuthi cuinſq.3. iiiij. coriādri ſicci iiij. adunabis hec i. phialā 2 aqua duliētā ſup[]p. fundes q̄ ifundat ola p[]o[]eſo.2 ad ſolē die ac no cte hoc[]q. trib.9 facies dieb.9 2 hui[]q. aq. colate li- brā ſemis ſumes 2 iniſcies 3 accare. aut terēge bini. 3. x. 2 a[]h. hāc pillari eragi[]u diluculo por[]t[] ges q̄ ex maſtici ſunt p[]te 2 aloes ptib.9 duab.9 2 poſt c[]i due trāſierint hore ſumetur.

Capitulum nonum. de infuſonis ſoluen- tibus.

Aſuſiōis

affignatio que colerā purgat citrinā inferiuſ. Sume turbit albi ireos radicis. aristo[]lo. l[]o. ſapini ſa- tureie ſeresiace. folio[]zī safeti h[]ers be abſinthij colloq[]ntide āmoniaci opopona.

Liber

femis apij. 4 fentculi anifisq eſques ptes. adunã oia tuſa vino infunde riſhano aut comuni 4 melle colàſq iupta qo opus fuerit pioſina.

In ſuſionis aloes affignatio cephalice vtilis q ex hüſiditate fit 2 colà nigra. Súe ſoſinthij greci. x. asari. y. cètauree. maſti. cuiſuſq.3.3. aloes epatice. y. adunabis hoia tuſa 4 in phiala ponés aq. caſe libras. ij. I. undes 4 die qde ad ſolè mitte múdo ponés i loco trib9 die bus còtinus 4 die qrto ex hac aq. libre qdratê viqz yntias. ij. colabis 4 olet amigdalini. 3. in ſtiliás diluculo potandã offeres.

In ſuſonis aloes affignatio q priori valent ior est cortic. radicis vtriuſq.3.3. v. ſels ſentculi apij cètauree. asari cuiſq.3. ij. maſtic. ſpic. aróatic. cuiſq.3. 2.5. ſticados caſedrei herbe safeti abſinthij rose rubee cuiſq.3. ij. medicamia hec adjuabis 4 addes aloes epiſi. ce. 3.3. rr. turbit albi tuſiij. ij. q. quor supades 4 die libras pôſes ad ſolè in die: nô humeti domo nocte 4 poſt dies. ij. q. ſi libre quadratê de ea. pinaſbis viſq. trientê olei amigdaſ dulcis duas anſitillans. 3. ſumuroſc ante aurozã. Erit auté ſumentis cibus edozum caro in 3 irabago párata aut eſpidabago.

Infuſiòis
affignatio mêſtrûn puo
cantis. Súe ſemis melo
mi tuſi. 3. vii. ſemis apij. 2 ſenicki aniſi cuiſuſq.
ii. dauci. diptami cuiſq. 3. ij. ſpice aróatice, ab
ſinthij cuiſq.3. iii. hermelti abeheli cuiſq.3. 3.
2.5. Túde hec oia 2 i phiala ponés aq. ſupinſi
de libras. iiij. 2 die ad ſolè pdcues nocte domo
repone. dabiſq.3 de ea dieb9 ſingulis. 3. iii. cu
3. olei amigdalini dulcis ante aurozam.

Infuſiòis
aloes affignatio q. hútigi
ni. pdeſt 2 cephalee erſi
is hüſorib9 bömq còſoſtat. Súe mirobo. Ie
buli. 3. x. belliricë. xilo aloes cuiſq.3. 2.5. abſin
thij. iiij. ſuchahe. badauredi. ſpi. gaf. carpobal.
cuiſq.3. ij. mirre i al'mête. x. marmamui. iiij. ca
cale. rose cuiſq.3. iiiſ. Coq oia i. iiij. aq. lb. doec
ad vnã ôſciat 2 dieb9 ſingul. 3. iiiij. cu oli amig
dalini dulcis. 3. ppina. pſuturas cu dei grã.
T Capim. x. de medicamibus ſolnètibus.

Edicaminú
ſolubillú
affignatô
i hüſiditare emitnú turbit albi rasi
cacale minuſs. aniſi cuiſuſq.3. ij.
ſcamonee. 5. ſalis idici. obo. iiiij. pi
peris longi. obo. 5. 7. 3 zaccare ſelimene. 3. iiij.
dabis cum aqua calida.

Catartici
affignatio flegma 2 hu-
miditare deponetis. Su-
me turbit albi 2 rasi ac diligenter tunſi. 3. aga-
rici obo. iiiij. 2 trita hec diligenter ſubtiliqz cri-
brata panno cum crudo diſtempera mellis. 2
mane diluculo ſumens aquam ſoſbitet poſt
tepidam.

Decimus

Me dicaminis ſaberem affignatio vtilis iuſperſuitatib9 viſcosis 2 nigris. Su melaberéi. 3. iii. epiſhi. cretici. aloes epiſi. cuiſq.3. ij. mirobo. citrii. 3. 5. apij cimini. carma nici aniſi carui. cuiſuſq.3. obo. 5. medicamia hec adunabis trita 2 cribrata. dabiſq.3 de eo. 3. 2. 5. cum opus fuerit.

O dicaminis mazerionis affignatio vtilis in colorã nigram 2 flegma. Sume mazerionis aceto in ſuſi vini die ac nocte 2 ſicati epiſhi. cretici. turbit albi cuiſuſq.3. cimini carmanici ſalis indici. mirobo. citri. cuiſuſq.3. 5. adunabis hec medicamina trita 2 cribrata 2 cum opus fuerit. 3. duas de eis dabis cu aqua calida.

La tartici quod coleram deponit rubeam affignatio. Sume hyerepiere. 3. iiij. diaſtridij ſalis naſte. cuiſuſq.3 obo. 5. apij ſeminis. ob. agaſ. iiiij. mirob. citri. 3. ij. aloes epiſi. ij. adunabis hec diligenter trita 2 ſubili trâſmiſſa pâno cu calida. ppiſnabis aqua.

La tartic ad coleram nigrã. Sume hyere partes. iiij. mirobe. citri. partê lebuli. ij. ſalis. v. epiſhi. partem abſinthij greci. ij. triaſaq hec diligenter cum mellis diſtempera 2 ante aurozam. 3. iiij. dabis vſq. iiiij. cum aqua calida.

Alind
ad idem ſume epiſhi. cretici. poli
podij idici cuiſq.3. 2. 5. agarici.
3. ſalis naſte. ij. obol. ſticados tâſtûde petre la
3uli ſimiliter: hec trita diligenter cu mellie di-
temperabis 2. 3. dabis de eo. vyj. 2 ſi puluſse
3. iiij. cu aq. calida ante aurozam.

La ratiui affignatio que flegmati prodeſt 2 humiditati. Sume turbit albi 2 rasi. 3. 2 trientem 2 garici ob. iiiij. ſaberem. 3. 5. ſalis naſte. medietatem eozam: trita hec diligenter cum melle diſpumato diſtemperabis 2 eſt ple na potio.

Ele
ctariij laxatiui affignatio quod cole-
rã deponit rubeã 2 flegma. Sume tur
bit albi 2 triti. 3. rr. ſcamöee. v. cartami medul
le. x. ſisami. amigdalarum optime excoſticata
rum cuiſq.3. iiij. zaccare ſelimene. 3. tritis omni
bus diligenter cum melle diſtempera diſpu-
mato 2 obo. ij. adde 3 aſraſi dabiſq. de eo. 3. v.
vſq. cum aqua calida.

Alind
ad idê. f. quod coleram laxat ru
beam 2 flegmat. Sume mirob.
citrii. turbit albi 2 rasi soureniant. cuiſq.ij.
3. ſcamonee ſeminis naſte ſalis. 3. teres hec vi
ligenter. 2. 3. ij. ac. 5. vſq. iiij. cum tuleb tabarze
di 2 aqua calida offeres.

La
ratiui affignatio vtilis icteritij colerã
etenum rubeam deponit. Sume viagri
dij obo. ij. zaccare tabarzedi. 3. teresq. diligen
ter 2 cum aqua propinabis frigida 2 pioderit
per dei gratiam.

Practice

Haly 302

Alind

qô nigrâ educit. Sûe turbit albi
epith. salis idici. cuinſoß. 3. teres
oia diligenter 2 cum tepida ppinabis.

Medicaminis

qô ſla laxat et
cotaß nigrâ af
ſignatio. Sume tnrbit albi. 3. polipodû. 3. r. 5.
agaſ. ob. iij. aloes eſcoteri. 5. 3. diagridû cal-
cos. iij. teres oia hec diligêter 2 cuß aqua pro
pinabis calida.

Medicaminis

affig° qôleiagsû
oß. Sûe amôia
ci bellirici ëblici mirobol. citri. optie purgato
rû. c. 9. 3. r. polipodû. epithimi ſlicados tur-
bit albi. cuinſoß. v. teres oia diligenter et cum
melle diſtemperabis dispumato. 3. dabis. iij.
cum badernebine aqua.

Laxatiuï

qô hûliditatem educit a diſ-
gregatiòibº 9. 1'ka a stò. Su
me hierepicre epithimi cretici. cuip. 9. 3. agaſ.
albi. 3. 5. colloqntio adipis. 3. j. 2. 5. medicami
na h'itrata adunabis 2 cribiata atq cu melle
distêperabits dispumator. 3. dabis. û. lupta qô
opus fuerit cum calida.

Medicaminis

affig° laxatiui
iocùdi odoriz 2
ſaporis nò abominabilis. Sume turbit albi
raſi. ſilami excoriati zaccare felimene. cuinſoß
ptè 2 aduna hec medicamina trita 2 cribiata
vase conde. 3. v. cu aq vaturus tepida.

Medicaminis

affig° qô lúbri
cos deponit 2
aſcarides. Sûe kebuli ſak. mirobol. citrini op
tie purgati. cuip. 9. 3. v. turbit albi. xij. pêidior
xij. terra. ſicca aduab medicamia trita 2 cri
biza pêdiaros i aqua solnes caſa 2 ſll pluerê
distêperâs anuellanas 2 titues quâ. vj. drag
map. Queq hag erit plena potio cu aq caſa.

Alind

3. lúbricos 2 aſcarides. Sûe fcha
ſi atterêgi. c. 9. 3. j. turbit cànabi
li. cuinſoß. û. aduna hec trita 2 cribiata medica
mina. 2 puluerê huc dabis: accipiatq cu aq ca
lida aut melle: opor'tebit aſt añſ. ſumaſ me-
dicamè lactus bibere capaß calidi. 3. ij. 2 ab-
stineat a cibo tribus diebus.

Alind

qô lúbricos educit aut hmes et
aſcarides. Sûe ſerchafi atterêgi
canabili lu pini. mirre mûde turbit. eçles tol-
le ptes 2 medicamina hec trita 2 cribiata adu
nans. 3. de eo propina.

Alind

ad idc. ſihi armenici. abrotani
cuinſoß. 3. r. coqs in tribº aq. libiz
donec libia tîn ſupfit hâc cola 2 libia 5. ſippta
adde zaccare e. 3. x. atterêgi. 3. diligenter triti 2
calida bibantur.

A

T Capi. xj. de pillulis.

Stamaicôis

pillarii
affign°
ytiliuq q fût ex fllo 2 yiscolo slates

cola nigra morbis varioß. corpº ſupfluuitatibº
purgât. Sûe turbit albi 2 cau ticti 2 exteriora
raſa hûntis. 3. ij. aloes e patice nili ſnoß. cuip.
3. colloqntide adipis 1 camôee cuinſoß. obo. û.
medicamia tere 2 cu aq distêperâs pillulabis
dabisq de eis. 3. û. 2. 5. vſcq. û.

P

Pillaz estamaicôis affig° foriori poribº.
Sume carpobal. xilobal. caſſie ſpice aro
matice. aſari. cinamôi. zafrâi maſticê. radicis
adechari acori abinithij ſicci zaraunedi rotû
di ſal idi. cuinſoß. 3. aloeſepatice. xy. diagridû
agaſic. colloqntide adipis. cuip. ij. epithimi
cretici. beſſaici idici cuip. vy. medicamia hec
adunabis trita 2 cribiata. atq cuß carnebi aq
nebatici distêpatis vt pip pila. 2 in vmbia ſic
cas vafe còdes vitreo eins clande ouſtium 2
cum opus fuerit vtere. 3. offerens. û. 2. 5.

P

Pillaz estamaicôis aliaß affigº qo colaz de
ponut nigrâ. Sûe epithimi cretici cello
quitide adipi cuip. 9. 3. xy. agar. r. aloes e pati
ce. xviiij. ſpici aromaticê. costi carpobal. zafrâi
2 radicæ adechari cuinſoß. ij. 2. 5. caſſie. vy. 2. 5.
medicamia h'itrata 2 cribiata adunâs cu cauk
nebatici aq distêpari pillans i pip modi tvm
bia ſicca atq vafeip dês. 3. dasb. û. 2. ſels. vy3. û.

P

Pillaz hiere assignatio vtiliu capiſ passio
nibbº qum et ſupfluitates ponit. Sume
herepicre. 3. vy. turbit miro. citrini. cuip. 9. iij.
ſal idici. û. 2. 5. hec medicamia diligêter teres
2 distêpera cu apij aq 2 pillulâs in vmbia ſic-
ca. 3. û. 2. 5. vſcq. vy. das. Et si cu his et coleram
emittere via rubea adde ſcamonee. 3. 5. 2 ſiva
rios vis educere humores ſcamonee loco col
loquintide adipis. 3. pone.

B

Biere pillaz assignatio vtiliu ad eadeè. Su
me hierepicre turbit albi. cuinſoß. 3. v. mi
rob. citri. kebuli anifi. cuinſoß. ij. ſal idici. 3. 2
5. medicamia hec trita aduna 2 cribiata atq
cu apij aq distêpans pilla. 2 ſicca cu op fuerit
3. ij. cu calida daturus aqua.

Aliarum

Aliarum hiere pillulariu assignatio
que caput 2 stomacu pur-
gât. Sûe turbit albi. hierepicre. cuinſoß. 3. ſca
monee obok. colloquintide adipis obolum et
5. salis indi. 3. 5. hec oia diligêter trita distêpe
rans pillula 2 in vmbia ſiccans ante aurora
cum tepida dabis.

Aloes

Aloes pillaz assignatio vtiliu capitis 2
stòi dolozibº. Sûe aloe e patice
3. ij. maſticis roſe rubee. cuinſoß. 3. tritis oibº
2 diligêter adnatis distêpa cu aqua 2 pillu-
lans in vmbia ſicca. cuip. opus fuerit vtere eſi
ti dormitù erag. vſoß. û. dabis. 3.

Alia

Alia aloes pillularp affignatio. Sûe tur-
bit mirob. citrini maſticis roſe ſicce
equalia pondera aloes e patice quantum om-
nia tritis cribratis diligenter oibus diſtempe
ra cum intibe aqua 2 pillulâs in vmbia erag.

Liber

vſq3.ij.davis.3.dormituro.

Pillaræ aureæ assignatio vtiliſi capitæ mo
lestijs qvifus acuſt et caput purgât. Sûe
aloes epatiæ.xz.3.mirob.citrini.x.mastiç dæa
ſagâti,3.afrâi.cuiuſq3.ij.roſe rubee.optime
purgate.v.tere oia diligêter et cribrâs panno
ſubtili distêpa cuz aq et pilkas fac magnas qæs
in vmbra ſiccaueris.3.ij.vſq3.ij.2.5.davis.

Pillarû salienti assignatio qv dicuſt canicæ
in al'caucanice dolozib? punt capitis et
ſati.vifum acuſt et a corpe ſupflua minuunt.
Sûe maſticis abſinthi ſicci aloes epatiç. ſca
monee colloqntide adipis ptes eſques: teres
diligêter distêpera ch aqua et pilka.davisq3.de
els.3.ij.vſq3.3. et quadrâtem.

Pillule aromaticæ plime vtîl cole nigre et
rubee.ac ſlati stòi tſixo.stòi dolou et ſin-
copti qv er ſubuerſloë accit ex cola nigra et ſub
uſerliòi. Sume cinamòi calami aromatici car
pobalſami. floz adechari. caſſie. cinamòi. cu-
insq3.3. r. teres paru et ſupſuſdes aq pluualiſis
lib. xy. et coqs dœoc ad medietatê reſeât: tunc
ſumes aloes epatiç libra. et in hac lauabis aq
colabisq3 bis et ter dœoc nò ſupſint niſi aloes
feces qv neeic nò ſunt ſicq3 ad ſolè ponêſ ſicca
et addes 3afrâi maſtic. mirre cuinſq3.3. diſtem
perans in ciceris modù pillulabis. et invmbra
ſiccans.3.ij. cum tepida offeres aqua.

Pillularû fetidap assignatio q paliſi pufut
et faciei 2tortiòi colice artetico et podagri-
co dolozib? vêtoſtati gſſe et dori dolori ener-
uatiosq3 et meſtruò puocât. Sûe ſapini amos-
niaci. iauſtri ſarco colle eſques ptes. gùmas in
porri aq ifunde reliqz tere et cribra ac cù sùma
rù aq distêperâs. i ciceris modù pilkabis et ivm
bza ſiccas.3.ij. cum tepida offeres.

Pille alie fetide porib foſtiores. Sûe be de
liij àmontaci ſeqbinesi. opoſoac. herme
li colloqntide adipis aloes epatiç. cuinſq3.3.
viij. epiſimi. iij. icamòee. mirobo. citrini. nuli
ſnoz. cuinſq3.ij. cinamomi. 3afrâi. ſpice. cuin-
ſq3.3.2.5. ſuſali. gar. euſoſbiij. cuinſq3 erag. 5. la
beremi. soureniani cuinſq3.iiij. tere hec diligè-
ter gùmas in pori aqua diſtolue. pillulanſq3
vtere.3.ij.2.5.vſq3.iiij.

Pillulari ſticados assignatio. vtiliſi cepha
lee qv ex ſtate fit et cora nigra. cerebæ. pur
sât viles et. pbatæ. Sûe mirob. citrini. kebuli.
cuiuſq3.3.v. turbit. 3.vij. 2.5. aloes epatice. vij.
epithi polipoſ. ſticados cuinſq3.iiij. agar. trié-
tè eoq. 2.5. ellebori nigri. ſak naſte cuinſq3.ij.
gar. fautenesi motâi. colloqntide adipis cu-
insq3.3.2.5. hyerepiſre. x. tere oia diligêter et
ch aq distêperâs pillula. et invmbra ſiccans.3.
ij. cum aqua davis calida.

Serapini
pilka affisq colicis p-
funt et meſtruis iperant.
Sume aloes serapini feis apij sarco colle mi-

Decimus

rob. citrini cuinſq3.3.v. turbit. xx. colloqntide
adipis tres hec oia diligêter trita diſtéperans
pillulabis 2.3. offeres. ij.

Sitaregi

Pillaræ affisq arteticis vtiliſi dolozib? et neruis palilim faciei 2tortiòi. meitruoziij. 2ſlipatiòi. Sume turbit.3. r. aloes epatic. x. 3iziber. ſinapis albi ſak idici. acoci. ſitaregi. cuinſq3.ij. pipis longi piretri. cuinſq3.3. p. cidiap Sahari. iiii. tere oia diligêter et cù carnabi aq diſtéperâs pillabioz in vmbra ſiccatis. ij. davis. 3.2.5. vſq3.ij.

Bdelij

Pillaræ affisq emoroidib? et ite
tinop. iferio. dolozib? vtilinz.
Sume mirob. idi bellirici eſques ptes machali
glauci. ßtu oium diſtépabis ch carnabi aq et
pillans. 3. davis. ij. 2.5. viſq3.iiij.

Pillaræ laxatiuſi affisq vtiliſi arteticis ex mā
ſſla dolozib? Sûe ſourêiāi, bourêdani et
floz i al folioz eiij. fu. folioz. cappis. hêne me
citice. ſitaregi idici. pipis lôgi colloqntide adi-
pis cuinſq3.3. asarici. iiii. turbit. viij. falis. 3.
2.5. aloes. x. anitf maſtic. cuinſq3. et penidiar
Sahari. iiii. teres oia diligêter et diſtéperâs pil
lulabis et dantur ex eis. 3. vſq3. iiii.

Curêiani pillaræ assignatio vtiliſi dolozib
difligrationi et podagre. Sûe cêtauree
miroz. 3. v. turbit albi. viij. ſcurêiāi. c. 1 al. iii. fa-
pini. iiii. piretri. iiij. aloes epati. viij. colloqntide
adipis agar. fu. cuinſq3.iiij. Triti oib diſligêter
et carnibi aq diſtêpa et in modù pipis pilla et
in vmbra deſicca. hax potio. 3. iiij. 2.5. viſq3. iiij.

Sourêiani pille auree iz ſub pimis. Sume
ſcurêiani ſaligif. miro. citrini. crigi. aloes
epati cuinſq3 eſques ptes et tritis oib diſtêpa.
pillulaq3.3. iiij. 2.5. viſq3. iiij. daturns.

Pillaræ assignatio ad podagrâ qv fit ex ſla-
te. Sûe ſcurêiani. 3. xii. lubâi ſicci coticii
radici cappis pipis nigri et lôgi hêne mectice
3inziberis cuinſq3 obo. 2.5. hec diligêter teres
et cribrâs cù aqua diſtépera pillulanſq3. 3. va-
bis. iiij. 2.5. viſq3. iiii.

Pillularum decem medicaminib
affignatio vtilizd volo
loribus arteticis et podagricis paralifi. faciei
diftoſioni et er frígido mozbis. Sume 3inz-
beris piperis nigri longi. ſiremblici purgati,
optime ſitaregi indici. mirobol. nigri. kebuli
purgati. ameos ciperi cuinſq3.3.ij. aloes epa-
tice. r. medicamina hec trita et cribzata aduna
t cum ſolatri aqua cocta et colata diſtempe-
rans pillula. 4 in vmbra ſiccata vafe còde. ch
q3 opus fuerit. 3.iiij. 2.5. viſq3. iiij. cum aqua va-
bis calida.

Pillularum affignatio que arte
tico medentur do-
lori: et podagrico ex flegmate. paralifi. fa-
ciei contosioni. neruozum dolon. ſuperſi-
tates deponentes grossas. ac yliscotas ac

Practice

Maly

303

colerâ nigrâ. Sume carpobal.cassie.spice are
matice.asari.cinamôi.3afrâi.masticis fal' idici
abfinthij ficci.pipis.floz adechari. aristok.ro
tûde.polipody colloquintide adipis. cuiusq.3.
iiij. camonee. agar. cuiusq. ij. aloes epatice.
xyi. epithi. creticixij. medicamia hec trita et cri
bata adunâs cù carnibi aq distêpera nabati
a cocta et colata. pillulae q facies paruas. de-
ficca in ymbra et vafe condens. cum opus fuer-
rit.3. ij. 2.5. dabisq. iiij.

Pillularû
naste affigna° vtiliù pali
fl. faciei còtòsioni. arteti
to 2 podagrico doloub°. colice 2 vêtoſitati ĝſ
ſe. morbiſc ex frido 2 hûndo ac ſciaticis. ſue
mirob. citri. apij. aloes epati. lelbachi. collo-
quitide adipis ſemis hermeli. caſtoei. anzero
ti. affa q. machali. ſerapini. opo po acis ſùmi pi
gami. igliij. naste albe. cuiq.3. y. medicamia
hec trita 2 cribrata adunabis. ſùmaſq.3. na-
ſta in aq infunde cala 2 ſi medicamia distêpe
râs pillula in piperis modù 2 in ymbra ſiccas
vafe côde. cuiq.3 opus fuerit. 3. ij. 2. 5. cù calida
dabis aqua.

Pillule
ad podagrâ. aloes epati. 3. ij.
mahizahore. mirobo. idi. lele
guagi cuinſq.3. ij. bourêdâi. pionie cuinſq. 3. ij.
machali glauci. iiij. medicamina hec trita 2 cri
bata adunâs cù carnabi aq nebatici distêpe
ra 2 pillulans. 3. dabis. ij. vſq. 3. ij. ſemis.

Pillularû marmesqui affigna° pio
sunt colicis artetico dolo
ri 2 podagrico 2 i falina q p9 faturitare ſumunk.
Süe felfemui. Ia degi. ſaturet e ſerelace. ſal' in
dici 3inziberis. carpobalſami. daraſini. narmes
qui cuiusq.3. 2. 5. mirobo. idiici. ij. aloes epati
ce. xx. medicamia hec trita 2 cribrata aduna 2
ci solatri aqua distêperans pillula ſiccanq
in ymbra cù fuerit opus vteris. ij. dans. 3. vſq
ij. 2. 5. cù aqua calida.

Pillularû
affignatio artetico dolo-
ri 2 podagrico vel ſciati-
to. Sûe ſaberêi mirabolâi citrini vggij. i ak' irin
gi. aloes. epatice 2 nili granop. cuiusq. 3. ij. me
dicamia hec trita 2 cribrata cù aq distêpera-
bis. pillula 2 in ymbra deſſica. vafeq. còdês.
3. 2. 5. vſq. duas dabis cù aqua calida.

Pillule
alie ad podagrâ q doloţe miti
gât. Sûe anilſ cimini. carmâi-
ci marabachi. pipis albi 2 logi. cartâi medulle
cuiusq. 3. ij. 3inziberis. faligij. enforbi cuinſq.
iiij. maſtic. vij. ſcurêiani. xx. medicamia h° adu
na trita 2 cribrata etiâ cù vino aut còi. aut rue
passe aut melle distêperâs pillâ. 3. j. vſq. exag.
ch aq in qua cimini coreris daturns.

Pillule
ad posagrâ erpte pipis nigri
2 logi. 3inziberis folioz cappa
ris. folioz hene. cimini carmâici cuiusq. 3. fal
naste nuſaderi sphe maris. ralêbachi mihe. cu

inſq. ij. ſcureniq. 5. 3. trita ola diligenter cù aq
distêperâs pillula: 2 in ymbra ſiccatas vafe cò
de. cuiq. opus fuerit trientê earbi cù calida va-
das dozmituro noctib° tribus.

Pillularû
affigna° vtiliù ſebri ĝrtase
ne. Sûe mirobo. kebuli.
3. iiij. epithi. creticici. iiij. ſucci safeti 2 abfinthij.
cuiusq. 3. 3afrâi. 3. medicamia hec adunâs tri
ta 2 cribrata cù carnabi 2 nabatci aq distêpe-
ra 2 in piperis modù pillula q in ymbra ſic-
cans. 3. ij. 2. 5. dabis.

Pillularû
safeti affign° ĝrtase vtiliù
ſebri. Sûe liligi mirobo.
citrini safeti ſucci cuinſq. ij. cardami. 3. heltiti
horù mediù. trita 2 cribrata distêpera medica-
mia 2 pillulâs. 3. cù calida dabis aqua.

Pillule
metrai ĝrtase vriles ſebri. 2 ſka
tice colice: epat doloti. ac stół
podagreq. Sûe safeti ſucci abfinthij. maſtic.
mirob. citrini 2 i dixt brysgahi cataputiaz lac
habali in a' lebelabi. ameti. colloquintide adi-
pis iggij. saharêgi cuiusq. 3. ij. di gridij ſemis
exag. aloes eſcotiri. quatuq. et eon. oium pôdus
trita 2 cribrata cù solatri aq distêpera 2 pillu-
lans ſicca. 3. 2. 5. vſq. ij. offerens.

Pillularû
vtilis puer (affigna°, q fine
molestia solut. Sûe tur
bit. 3. ij. agaric. obok. iiij. abfinthij greci ob. te-
re 2 cribra 2 distêperâs plenâ pillula potionê.
Pillulari hydropicoz affis°. Sûe mirob.

Pillulari hydropicoz affis
 citrini rose cuinſq. 3. x. ſeqbiegi. vij. agar.
v. saberi. iiij. q. tere diligerer 2 cribra. ſerapinû
in aqua diffolue calida. distêpera ſimul 2 pil-
lulâs. 3. dabis. ij. 2. 5. vſq. iiij.

Pillule
alie hydropisís carnosle vtí-
les. Sûe ſcaonee adipshâtali
trieste eon turbit. 3. iiij. ſaberêi. ſerapini cuiusq.
vj. dragasâti. ij. mirob. citrini. iiij. Que ola no-
cte 2 die ifunde ſerapinû in aqua diffolue cali
da 2 ſingula vt expedit terens ſicca adunâs
medicamia cribrata. 2 distêperâs pillâ 2 in vm-
bra ſicca exag. vſq. ij. dabis. 3.

Pillule hydropicis q cù camele lacte bibi
tur. Sûe euforbiij fal' idici. diagridycuius
q exag. turbit albi. vij. mirre mûde. iiij. aloes
epatice. xyi. trita h° adunabis 2 cribrata. atq
cù strigmi aq distêperâs cocta 2 colata pillâ in
piperis modù 2 in ymbra ſiccas exagium da.

Pillule ſerchafi q aq 3 ponut citrinâ. Sûe
piercuatij. tritfi. cuiusq. pté 2 ſup ignê di-
muté doec spiffek. 2 pille fieri queât: tuc cicer
modù pillâ 2 grana dabis duo aut. iiij.

Pille alie aqua soluètes citrinâ 2 corrupte
poffit digonî vel coponî. Sûe aloes epa
tice. 3. ij. iggij epithi totidê. authimudi. ix. abra
giali. spice. aromatic. feliche. turbit albi. maſti.
cuiusq. iiij. 3afrâi. iiij. agar. vij. amôi. 3. hec adu
nabis trita 2 cribrata 2 cù aq distêperâs pillâ

Ziber

in umbria sicca. dabisiq de eis. 3. 3. cu3 aqua
calida.

Pille seßbinesi. gaf.vitk morbis fridis coli
luce. tozstóti faciet hydropifti qstib? Súe
mirob. trif. est bicipursati cuinsq exas. rv.
bdellij. iii. 3iziberis cinamôl. cuinsq. v. pipis
ni. 2 logi. asari. sitaregi carpobalsami. cuinsq.
tij. seis apij. ameos. acori. caſſe cuinsq. 3. ma-
ſticis. rvj. agaf. r. 3accare taberzedi. exx. agari
cu 2 machali i mortario teres 2 pori aquâ ſu
perſtillabis. ac forti tûdes: reliqiq put erpe-
dit tritis medicamib? 2 cribzatis pâno ſubtili
ſup agaricis 2 bdeliij pîſce 2 in mortario distê-
perâs forti tere 2 miſce. pillaqi pipis modû
dabis exagij. j. 2. 5. vſq duo cu tepida i die: ab
ſimeâtq accepturi ante p diem 2 poſt. ij.

Baliemi
pillarù assignatio vtiliù còce
pt? difficultati. Sìue aloes epa
tic.machali glauci. colloqntide adipis agarici
diagridij. equales ptes 2 tritas ac cribatas
adunâs cum aqua distêpera: pillatasq in vim
bia ſiccabis. eragium offerens.

Pillule q pect? ex klate gsto 2 opilatî pur-
gat. Sìue agariet. turbit. melinesdi. cuinf
q3.3. iiij. liqre. radicis igaü. hierepicre piaſſi cu
inſq3.3. colloqntide adipis farcocole. aloes cu
inſq3. ij. trita diligêter 2 ſubtili trâmiſſa pâno
distempera medicamina cu aq: 2 pillulâs. 3. ij.
2.5. cum opus fuerit offeres.

Pillularz hydropicis affign°. Sìue ſabere-
mü 2 vini ifüde aceto trib° dieb°: ſic eſ-
he 2 ſiccati cu 0' o' frige amigdalio vulci dœc
aduſtiori klat primü: hui? ſue ptes. ij. liqre. ſuc-
ci pt? 2 diligêter teres distêpa cu aq poſt pillà:
harü potio exagiu cum aqua calida.

Pillarh affigna° qns filisophie iak'sonie çô
posuit artetico 2 podagrico ex huoze gſ-
ſo volozib°. Sìue fourciani. hourédani. hâtali
adipis. cuinsq3.3. v. maheihare. kzetire. dauci.
fu. aristor. lon. cuinsq3. iiiij. hierepicre. machali
cuinsq3. rv. agarici. mirobo. citrini. cuinsq3. r.
krebli. viij. falidici. vij. camonee. viij. seis rute
lebebachi. camepithei. ſticados. ſemis hêda-
coq. zerenzi. in al'zarezi gëtiane. cuinsq3. ij. ma
chalü i porri aq nebatic. die 2 nocte ifunde: re
liq terës medicamia sicca 2 pâno cribzata 2 ſic
cata vafe côdes: cumq3 opus fuerit vteris.

Pillularz affign° q colic medent. Sìue aga-
pre. sefbinesi. tangdali. i. al. randali. ma-
coani. glauci. castorei cuinsq3. 3. aloes epati.
iiiij. aduna hec trita medicamina 2 distêperâs
pilla 2 vafe côdes. dabilq3 ex eis. 3. ſut hoim
quidam qui camonee addunt. 3.

Pillulari assignatio q anhelitù loci dât et
omnem oris fetore delent. Sume nucis
muſcate. cacale. gaf. caphoz cinamomi. galà
ge. ſufali. cuinsq3. 3. muſci. obo. ij. trita 2 cribz
ta hec adunabis medicamia excepto muſco:

Decimus

ſimq3 ſeparatiz teres 2 cù reliqis ſic miſcebis,
distepersq3 cù roſarù aq pilla. 2 in umbria ſic
catas còde. cumq3 op? ſuerit pillas. ij. in oze
teneas. Si aſt neceſſariù fuerit vt ſumant ad
ftom purgâdu 1 ſupfluitatib? putridis 2 âheli
ſi corſupetib? addes hierepicre. 3. iiiij. 2 aufe-
res caphoz e pòderis medietatem est eap po-
tio exagi.

Pillule alie q anhelitù gratificat 2 ei9 fetò:
re mitigat. Sume corſici atteregiviridis
aut galle 2 folio7 ei9 frememesq. spic. arôati.
gaf.nuc? muſcate. narmefq. 3izibis. heili. igdi.
cubebe. besbale. ſachadi. cuinsq3. 3. muſci. 3.
hec adunabis medicamia trita 2 cribzata cum
roſarum aqua distemperâs. aut citonio7 aut
pomotü. magnas faciea pillulas ſuppreſſas 2
ore tenêc cum fuerit necefſe frueris.

Pillule ſuccani dolori vtiles vêtris 2 male
digôni medicamibus mortiferis reptilijs
puffistior. mîſces còponut 2 còceptu fieri inua.
TSranor berberis radicis bâbac aristo. 16.
carui. pipis nigri 2 logi mirre spic. eſqui ſumê
pôdera. tere 2 cribzata distêpera cu aq roſarù
pillatq3 in umbria sicca 2. 3. dabis 3. ij. cu aq cala.

Pitire pulmoïs vlcerib? vtiles. Sìue pitlacea
rù amigò. purgatarù. kethire. liqritie ro
bi. ſemis papauers. medulle ſemis citonio7
equales partes 2 teres ola cribz 2 cum vino
cocto distemperâs pillulas magnas fac 2 ſup
preſſas cumq3 fuerit opus vteris.

Pillule ad tuſſi3. Sìue liquif. ſucci. vue paſ
ſe purgase granis. cuinsq3. 3. iiiij. amili. gi
me arabice. kethire. ſemis charahe medulle.
cuinsq3. 3. tere ola ac medietatem omniu pent
diarum adde 2 cù ſeminis citoniorum ſpuma
distemperans pillulas magnas 2 ſuppreſſas
fac. cuq3 opus fuerit ſub lingua pones.

Pillularum assignatio que naribus inſtitu-
plantur paralleli vtilium 2 faciei contòſſo
ni queq 2 eſ legmate signitur cephalee. Su-
me carbaqui albi. 3. iiiij. aloes epati. ſunizi. eu-
fozbij opoponacis cuinsq3. 3. mirre tertis costi
thuris. boli armêci cuinsq3. 3. iii. castorei zafra
ni. cuinsq3. 3. 2. 5. tere ola diligenter 2 cribra cu
bliti aqua distempera pillulaſq fac puas? cù
opus fuerit grana duo. vſq. ij. cum oleo in-
ſtillabis cheiri.

Pillule ad idem alie que vocantur taberi
pofunt sahaphe humide 2 ſicce 2 igni
ſacro ſcrophulifq in collo 2 ventoſitati que in
capite habeſt. Sume farco colle albe optime
mirre. zafrani. thuris eſques partes 2 tere queq
q sigillatim integre que cum cribzata fuerint
equali pondere omnia miſce 2 cum ſanſuci
aqua distemperans pillula in modum lentis
cule 2 minores etiam pueriſq paruas ſub gra
uorùm dumm pondere inſtillabis cum viol.
oleo magnerum grana tria viris.

Practice

Maly 304

Pillule q puerop narib⁵ eor capitisyto
sitare istillât. Sume aloes epi obo. iii.
zaccare tabarzedi. cādari. cuinsq.3.ij. castorei
hezasi. c⁹q.3.iiij. Teres hec et cribiās cù aq di-
stepabis maiotāe et pillas facies puas vt oto
bū. infullabisqz granū cù violaž oleo.

Pillulaz assignatio q vētre stipāt et diffin
teriērā est & itestis supiorib⁹. Sīe costicē
ſnati accidi. galle. ptes eqies tritaſqz subtili
cribi pāno. et in vini aceto decoq dōec spille
tur. ſicq igne deponēs cù refrigeratū fuerit i
modū pipis pillā. et pilkar. x. vi. q. xv. vii. qu. ix.
ta qo necesse fuerit cù frigida dabis aqua.

Pille alie toztiōi. tenaſmoī et turbatiōi ven
trisviles. Sume galle acatie rose rubee
luberā in al lупini ſicci. thur? masculi. cipi. gu
me arabice. opü. castore. talaq. balaustie. cu
inſqptē mirti ſnop. ſeis herimaz. cui. q. ij. te
res et cribiās cùvio distep a. aut mirti roboaut
galle aqua et pillula in ciceris modum. eoſi-
B porto vloq tres.

Pillule alie q nāz retinētā fluris ſaguis au
ferit iteri⁹. Sīe ſumaci. 3.ij. galle. 3. coz-
ticū ſnati. 3. 5. hec trita et cribiata adunās vi
dſpera ch citonioz aq et pillans ch i vmbia ſic
cauceris 2 des: har porto. 3. ij. poſt qo oui vitel
lum ſozbilis in aceto elixati ſozbeat.

Pillule alie ad idē. Sīe bellirici poma. x.
ſnop mirti. 3. xx. ſnopvne paſſe. v. ſuma
cicci. cuinsq. iii. teres oia diligēter et cuz aq i
qua gumam diffolueris arabicā diſtempera
bis. 3. ij. cum mirti aut citoniozum robo.

CCapitulum.rij. de medicinis vomitus.

Edicaminis affig⁹ qo per
vomitu colerā educit nigrā et bibi
cu venenū. Sīe salis indici. ſucci
cucumeris agresti. buraci c⁹q ptē
ſnap. ſemis ptē. medicamia h'eri
ta aduab et cribrata ch mel' aq. ppiab ac aneti.

Medicamē qo pervomitū colerā
educit rubeā et nigrā
et febrib⁹ adhíbek. Sīe gùme quêcherzedi-
nicis vomitus ſeminī eruce et fugik. et aneti.
atrici. ſalis indici c⁹q eſſia pondera. trita
hec et cribiata ch adhaueris. 3. iiij. davyſq. iiiij.
cù melle diſſperatas: et i aq caleſactas i q anetū
corer? cù melle: mirabilr nāqvomitī. puocat.

Medicamē alio ad vomitù. Sīe
fugiis frustor. 3. xx.
aneti. 3. x. sal' idic. v. ſeis melōis medulle kina
qui. c⁹q. 3. iii. in. iiij. ſuaus aq libris coq donec
triēs ſupſit: hāc cola et mel i ea fricabis aut ca
lēgebinū cù melle circiter. 3. ij. pl⁹ min⁹ ve: ſic-
q tepidum bibatur et vomitus vigeatur.

Assignatio vōit forſt qo k'la et alia
educit. Sume quā nuc
assignaum aquā et sal heriſi in ea mitte et ge

Iehenesi. Iaſahe. in al'ahaphe temenice. cu-
tinsq. 3. cù melle diffoluaſt et tepidū bibaſ vae-
rios vomitu educet humores.

Aomitus alia assignatio. nucis vos
mice. quēqrzedi. ſemis ra
dic. cuinsq. 3. ij. ſemis attriplicis. iiij. ſnap? ſa
lis idici cuinsq. 3. tere diligēter et ſume tertiaz
ptē. cù. 3. ij. calēgebini in q fugiles ifunderis
ticifas nocte cù aqua calida in qua anetū cokē
ris et vomitum vigeat.

Aomitus coras educēsrubeā. Sīe
aquaſa ſumaci et aquā mal
ue et aquā aneti. i q ordeu cokeris et calēgebi-
nu chof abā et ſale iniecto. tepida hec ppina.

Medicamis affisq v vomitī au-
fert colicum et ſub-
uerſionē mitigat. Sume berberis ſnop. ſna-
ti acidi ſumaci cuinsq. ptē costicē pittaceorum
exterior. 5. ptē hec diligēter trita cù mente aq
aut citonioz aut granator. ſyropo cù menta
facto propina.

Medicamis affignatio qvōltum
compeſcit flat? aut
coke nigre. Sīe rose rubee. 3. iiiij. berberis. iiij.
mēte pittaceor costicu exterior. maſtic. kilo-
aloes crude. cipi. ſpice. cinamomi gario filos
frememesqui. cimini vini aceto ifuſ. aq pomo
rum cuinsq. 3. ij. teres hec diligēter et 3. ij. da
bis cum nectare stringenti.

CCapt.rij. de lahucis.

Abuci affis mathabothoe
in al mathahate qo
tuſsi pdeſt et Sutturi. aspitati. Su
me gùme arabice. ketire. amili. li-
quiſ ſucci penidlap optimap cu-
insq. ptē ſemis citonioz et cucurbite dulc me
dullap amigda. dulcib purgataz cuinsq. 5.
ptē. teres oia diligēter et cum inleb diſſeperās
cù fuerit op adiecto olo amigdalio d'civter.
vtilē solutioni afmati an
tique tuſsi et que ex gros
ſa est materia et viſcoſa. Sume ſquille affe. 3.
ij. radicis ireos duas prafij ſopi cuinsq. 3.
terens et pāno cribiās et cù melle diſſeperans
dispumato vtere.

Pinearum lahuci assignatio quod
vliceribus vtilē est pul-
monis inflammationi et tuſsi que ex flegmate
groſso ſit et viſcoſo. Sume pinearum magna-
garum purgataruz. ketire ireos radicis. gü
me arabice libram. 5. lini frixi. tamar heron ex
corati et offuſis purgati cuinsq. 16. viij. hecme
dicamina trita et purgata adunans. pari mi-
sce butyrovaccino et cum melle diſtempera di
ſpumatovt molle fiat. vafeq. condens cù op
fuerit vteris.

Spodiſ lahuci affis. tuſsi vtik ch fe
bze fuerit ptis qz apulmoſa

Ziber

vlcerib⁹. Sume gùme arabice, cacale, cuinsq³
3.fer, amili, tritici, ketire cuinsq³. x. spodiij. iiij.
zaccare tabarzedi. Ix. cucumerſeis excozati
pineap magnap cuinsq³. viij. medicamia hec
trita aduna 2 cribzata cù oleo amigdalino di
ſtêpera 2 melle diſpumato vt molle flat. con-
densq³ vitreo vafe coclear dabis cù fuerit op⁹
caſine lac dulce post accipiat.

Helbe lahuci affignatio q6 raucedini
vtile 6. Sume lini ſemis. 3. r. hel
be ſyie amigò. dulciu purgatap. cuinsq³. iiij.
ketire, liquir, radicis rafe. 2 tîſe, pineap ma-
gnap. amigdalap purgatap amarap. amili.
gùme arabice. cuinsq³. iiij. hec adunàs trita et
cribzata medicamina diſtêpera cùvino cocto
ſpille 2 vafe còdito: cù fuerit opus vtaris.

Liqritie ſucci lahuci affignatio q6 ſupſuita
vitb⁹vtile 6 2 viſcoſtati in pectore. ſue ro
bi liquir. ketire. cuinsq³. 3. amigdalap amara
rù purgatap. ſeis ſeniculi. tîndè atq3 hec trita
adunàs 2 cribzata cù melle diſtêpa diſpuma
to 2 amigdalino oleo dulci. condensq³ cù fue
rit opus in modum anellane dabis cum ilopi
decoctione.

Seminis
lini lahuci affignatio ſie-
ce vtilis tuſt. Sume lini
ſemen friſum et diligenter tritum cum melle
distempera diſpumato.

Bambacis
ſemis lahuci affigna-
tio q6 pectorisleni af
pera. Sume bàbaci ſemis medulle amigò.
dulcis excoriate cuinsq³. 3. iiij. mermesdali li
quiritie radicis rafe. v. iiij. onor vitella. hisq3
adunatis ſiccatis tritis 2 cribzatis cù oleo di-
ſtêpera amigdalino 2 melle diſpumato vafe
q3 condito inſtante vtere neceſſitate.

Lahucum
pueris vtile q6 cù mulie
rù lacte aut asine. calori
2 pectori opponit afpitatì. Sume liqr. ſucci.
ketire penid ior optimor gùme arab. cuinsq³
3. iiij. ſeis citonior medulle ſiccate. ij. hec adu
nabis trita 2 cribzata medicamina 2 cum mel
lis tabarzedi iuleb oleoq3 amigdalino dulci
distêperans vafe conde.

Zabaſiri lahuc6 vtil'calori2afspitati
pulmoìs canalìi2emittio
nt. Sume gùme arabi. amili. papaueris albi.
cuinsq³. 3. rr. ſemis cucurbite 2 citrol. 2 cucu-
meris medullap. cuinsq³. 3. spodiij. iiij. ſeminis
malne 2 Alice. cuinsq³. 3. iiij. tere oia diligêter
2 cì tabarzedi mellis diſtêpa. oleoq3 amigò.
dulci 2 vafe condito cù fuerit opus vteris.

Papaueris lahucù vtil'fàguis re
iectioni febrì acute et
ſut pectori2 dolori2 pleureſi. ſue roſe rubee
optie purgate. gùme arabice cui²q³. 3. iiij. pa
paueris tertia eop amili. ketire. cuinsq³. 3. iiij.
spodiij zerei. zafrani cuinsq³. iiij. 2 liqr. ſucci. iiij.

Decimus

hec medicamina trita 2 cribzata adunabis et
cù vino cocto ſpillo diſtêperans vafe condes
cùq3 fuerit opus cù terèsebini aqua vel ilopi
vteris decoctione.

Papaueris lahuci affignatio vtik
catarris 2 afmati2 vlicæ
rib⁹. ſue papaueris capita magna ducêta et
aq 2 ifunde ſuani cadis. vii. ſuntq³ i cad. 3. xx.
die 2 nocte 2 ſic lèto coq igne vòec medietas
ſupſit igne² deponès forſtk frica 2 cola 2 mit
te ſup çueq3 cadù papaueris. cadù mell. 2 ter
tiam cadi mell tabarzedi 2 coque vòec ſat
lahuc ſicq3 igne deponès adde ketire albe
3. x. diligêter trita 2 pano tràſmiſſa ſubtili. for-
titer mixta vafe conde 2 vteris.

Lauchù papaueris cù medicamibus
vtilis fluxib⁹ 2 ad oia fluit
mèdia acutisq fluxib⁹ 2 tenuib⁹ qui a cerebro
in pectib⁹ defunti. ſue papaueris capita albi du
cèta magna 2 medicriter tûde ſicq³ die ſun
de 2 nocte cadis aq ſuani. vii. 2 moderato co
que igne vòec ſola ſupſit medietas, tunc igne
deponès refrigerari pmittes 2 optie fricatù
colabis. trib⁹ addes papaueris cadis mellis
diſpumati cadù, mellisq3 tabarzedi tertùs ca-
di ſicq³ igne decoq³ lèto dòec lahucù flat. de
poſtòp³ ab igne adiſcies hec medicamia. aca
tie. roſe rubee. zafrài. mirre telnari. hypoſtì
dos ſucci cui²q³. 3. trita hec 2 cribzata inſćiæ
t còmonebis vòec pectib⁹ mifceàk 2 vafe cò-
dens vitreo cù fuerit opus vteris.

Capi. xiiij. Incipit tractatus trocisco².

Rociscon
karabe affis⁹
vtiliu sàguinis
iputui 2 flurui. ſue 1zarabe. buſa
di. marsaritap. ſeis postulace. cu
insq³. v. cornu ceruini aduſt. coſi
cù oui aduſto² gùme arabice cui²q³. iiij. coru-
di frixi ſeis papaueris albi. cui²q³. vii. vdahe
arfenici cuinsq³. iiij. tere oia diligenter 2 cù ſe
mìs pìlùi ſpuma diſtêperans trocisa 2 vtere.

Trociscun
quèqbiarig⁹ vtilùi nòſi
dolorib⁹ 2 cuiructu²
dñáx acid⁹ tortiòi 2 vètrì turbatiòl. cephalæez
mìricu dolozib⁹ venèo potato 2 ùptilùi morùi
ac pcuſtòi. ſue casto²ei. mirre mìde. ſeliche
terre ſillitate. cortichì màdrago²ore. tabiq. cuins
q³. 3. iiij. zafrài. opij. cuinsq³. vii. dauci. anifi ſe
minis apij. ſiſſelei. inſqami albi. mihe fluxre. cu
insq³. viij. opiu² 2 miħa funde vino riħano aut
coì 2 ſimul medicamina diſtêpera. trociscot
5. exag. trocisca 2 in vmbia ſiccati vtere cum
opus fuerit post. vii. menſes.

Dyſcanato trocſeſi tenaſmoł vii
les 2 tortiòi ſmodea
rate ſoloni 2 itelmo²or vlcerib²ignis flurui
offiu² cornpitiòi. ſue ſeis apij ameòs cui²q³
3. viij. ſeis ſenicki, anifi, cui²q³. iiij. mirre. spice
càſſie

Practice

casset. opij. cuinſq. 3.ij. Tere hec oſa diligenter
e cum vino diſtemperā riſano ſemis erag.
facies trocſcos: quib9 in vmbra ſiccatis poſt
vj. menſes vteris.

Dyscomatio
trocſe i. vtiles cront
ce solutioſi tenaſmo
ni 2 vomitui. Sume ſemis apſi. cinamomi cu
liuſq.3. vi. abſinthij greci. iij. piperis. ciperi.
castorei. cuinſq. 3. ij. adunabis hec trita 2 cri-
bata medicamina 2 cu3 vino cocto diſtemper
rans trocſca 2 vtere.

Trocifcorum
apſolidis affigna
tio vtiliſi renum 2
vſeſis vceribns ſanguinis quoq3 vrine. ſüe
ſeis apſi. ſeis iuſquamiti canabi. cuinſq.3. vi.
ſemis ſeniculi. 3.3 afrani. pinearū. ſeminis her
maz1. opij. amigda1. purgatarī. cuinſq.3. iij. ca
quenegi. montani granop. xxv. grana nume-
ro: ſeminis cucumeris expilati. 3. iij. trita oſa
pāno cribra ſubtili: 2 diſtemperans trocſca:
cunq3 fuerit opus ſrueris.

Trocifcorum
balauſtie affigna
tio. ſanguinis ſo-
lutiſi 2 fluxui vtiliſi. Sume caſſeſi. terre ſigl
late. mirre müde. ſume ara. cuinſq.3. iij. ro-
ſe rubee. acatie. balauſtie. cuinſq.3. viij. 3. tere
omnia diligenter 2 diſſepera cu3 ielnari aſq viri
dis: aut decoctiōe 2 trocſcos i vmbra ſicca: ac
vale condes: eorum potio. 3. ij.

Trocifcoru
marſi affignatioſtilib
paffioni que ileoeyoz
catur: in qua patiens ſtercora oſe reijat 2 ci-
boz ventoſati. ſume ſemis apſi. aniſi. cina
momi. cuinſq.3. vi. abſinthij greci. maſticis.
cuinſq.3. iij. pipis. mirre müde. opij. castorei.
cuinſq.3. ij. tere 2 cribra atq3 cum aqua diſſe
perans trocſca et conde: cunq3 fuerit opus
vteris.

Trocifcoru
buſadi affignatio vtili-
liuſ ſanguis fluxui 2 re
lectiſi. Sume buſadi. 3. r. thuris maſculi. acas-
tie. balauſtie. cuinſq.3. iij. ſüme arab. darasi-
ni. 3. 5. medicamia hec trita 2 cribra adunās
diſtempera cum uorom albumine: 2. 3. tro-
ciſcos in forma: in vmbra ſiccatis: cum fuerit
opus vteris.

Spodij
trocſcoru mollientium affi-
gnatiovtiliſi ſebribus acutis
et adurentibus: cholericſq. et ſtim amputant
Sume roſe rubee op time purgate. terenſebi
ni. cuinſq.3. vi. 3. afrani. spodiij. ketire. cuinſq
ij. amili. iij. trita omnia diligenter cum teren-
gebini aqua diſtemperans eragiorum duo2
fac trocſcos et vteris.

Trocifcoru
ſpodij stringentium
affignatio qui fiſt e
ergaz mazie ſemine et ſebribus p[ro]ſunt acutis q

Maly
305

cum ſolūtione ſunt venſris ſanguine 2 ſinſi-
libus. Sume roſe. 3. vi. ſume arabice. amili.
cuinſq.3. iij. ſemen hermazi. vi. spodij. 3. afrani
cuinſp[ter]tiam eorum: trita omnia cum ſemis
ne p[li]iſi diſtemperabis et eragij trocſcos ſa-
ctos in vmbra vſecca.

Trocifcoru
ſpodij stringentifl affi
gnatio. Sume roſe. 3.
viij. ſeminis hermaci. vi. spodij. iij. amili. gü-
me arabice. cuiuſq. iij. 3. afrani. 3. et vt expedit
parata cum roſarī aqua diſtempera 2 eragij
trocſcis factis cu fuerit opus vteris.

Trocifcoru
berberis affignatio
vtilium ſebribus feg-
maticis et putridis: epatiſq3 apſotematibus
et ſtomaci. Sume ſucci berberis cucumeris 2
melonis ſeminum medulle cuinſq.3. iij. roſe
rubee. teren[begini]. cuinſq.3. vi. ſeminis aque
ſuthi liquir[robi]. ſpodij. ſeminis intide. 1865.
maſticis. ſpice aromatice. ſafeti ſucci. cuiuſ-
q3 dragma. ij. ſuhe. chaidant. laccē purgatē.
ravедлин. cuiuſq. 3. 3. 3. afrani dragma tere om-
nia diligenter et cum terengebini aqua diſſe
perans. a. 3. j. vſq3 erag. trocſca 2 cum fuerit
opus vteris.

Trocifcorum abſinthij
affignatio. vtilium epatis et ſtomaci oppila-
tationibus et ſebribus ſlegmaticis ſplenis opi-
lationi et vrine difficultati. Sume abſinthij
greci. ſeminis apſi aniſi amigda1. amararu3
cuiuſq3 partem et terens cribra atq3 cum ap-
qua diſtemperans trocſca a dragma vſq3
erag.

Laccē
trocſcorum affignatio vtiliſi epa
tis debilitati. Sume laccē purga
te. ſu. chaidant aniſi. ſemen apſi. abſinthij gre
ci. asari. lelembach1. amigdalarum amararū.
costi cinamomi. freſeloy in als freſelei aristo.
lon. ſafeti ſucci cuinſq.3. v. tere 2 cribra. atq3
diſtemperans erag. fac trocſcos.

Abſinthij trocſci
joannis di
ſpofitio et
eorum vtilitas que 2 p[riorum]. Sume abſin-
thij greci asari. aniſi. 3. erzei. cuinſq.3. ij. ſemi-
nis apſi. aloes. ſafeti ſucci cuinſq.3. 2. 5. amig
da1. purgatarum. maſticis. Iadangedi in al ſa
degundi. cuinſq.3. ij. 2. 5. trita oſa diſtempe
tās. 3. trocſcos inſoma.

Bafeti
trocſci qui antiquis p[ro]ſunt ſe
bribus quartane. 2 icteritie opi
lationi epatis et ſplenis doloribus. Sume g-
feti ſucci. 3. xx. ſpice. x. ſpodij. iij. et terens cri-
bra. et cum aqua diſtemperans. 3. trocſcos
inſoma.

Trocifcoru
roſaruz affignatio vtL
litum dolonibus oſtus
n.

Liber

stomaci.sebribusq3 flegmaticis. Sume roſarum rubearum 3. vi. liquitritie radicum. iiiij. ſpice.3.lelembachi.3. iiij. tere et cum vini robo diſtemperans, dragmeos inſorma trocificos. **Renbarbari** assignatio trociscorui ſebribus antiquisviti lium duritiei epatis 3. ſplenis, apoſtematibusq3 et doloribus et pcuſioni ſi his accidit meſbus. Sume ranedinti.3. vi. ſuhe adamt in al ſuhe hādāi lacce purgate cuinſq3.iiiij. ſei sapiſ anſt eupatordii. ſucci. cuinſq3.3. medicamina hec trita et cribzata adunans diſtempera cuſaqua et exagij trocificos inſormans in vmbra ſiccans cum fuerit opus vteris.

**Papaneris** trociscorum assignatio vtilium pectoris et pulmonis vlceribus: ſebribusq3 et pectoris dolori. Sume roſe rubee optime purgate ſiime ara. cuinſq3.iiij. amili. ketheire. cuinſq3.3. x. liqui. ſucci. vi. dragaganti. iiiij. amili. iiiij. ſpodiij. ſemi. ſpodiij. v. zafrani. obok. iiij. tere omnia diligenter et cum aqua diſtemperans a.3. vlſq3 exag. trocifca. et cum papaneris propina ſyropo.

**Dyarodon** trocisci ſebribusviles varijſ et aduſtis: apoſtematib9epatis calidis et emitriteis actuſtii. Sume ſeminum melonis. cucumeris. frachi vt ſerestaci. citroli medulle. cuinſq3.3. x. liqui. ſucci. vi. dragaganti. iiiij. amili. iiiij. ſpodiij. ſeminis ſeniculi. ethaci. roſe. cuinſq3.iiij. zafrani. iiij. tere omnia diligenter et cum ſeminis pſilli la habo diſtemperans trocificos fac.3. quos cuſaqua frisida et iuleb propinabis.

**Rosarum** trociscorum cum ſpodio assignatio: vtilium emitriteis et ſebribus antiquis. Sume roſe rubee. 3. v. ſpodiij. ſpici. 4. 4. cuinſq3.iiij. ſafeti ſucci. vi. hec omnia adunabis trita et cribzata et cuſaqua diſtempera 2 inſormabis trocificos.

**Trociscorui** assignatio vtilium ſan guinis ſolutioni et ſpnto. Sume terre armenice. carathi. ſpodiij. ta-rathiti cuinſq3.3. iiij. hermazi agreſtis ſeminis. 3erzei. ſumme arabice. balauſtie. cuinſq3. iiiij. amili. roſe. cuinſq3.3. hec trita et cribzata cum pſilli ſeminis ſpuma diſtemperans trocificos inſorma.3. 2 vtere.

**Trocisci** ſtomachum confortantes quiet naturam stringunt. Sume roſe optime purgate. balauſtie. cuinſq3.3. iiij. corticium candari. xiloaloes pure. cuinſq3.3. ſecci optimi. lelembachi. zafrani. cuinſq3.5. trita et cribzata hec cum aqua diſtemperabis. 2. 3. factis trociscis cum pomorum robo 2 roſarum aqua offeres.

**Capparis** trociscorum assignatio vtilium ſplenis dolori

Decimus

bus. Sume corticum radicuz capparis. 3. iiiij. aristolo. lon. iiij. ſeminis ſemequeſt. piperis ni gri. lelembachi. cuinſq3. vi. viaqut. iiiij. medicamina hec adunabis trita et cribzata: diſtemperaſq3 trociscabis et cuſ quinsibin offer eis.

**Capparis alij trocisci**
qui cum ſcolopen drā fiant vt les. ſplenis dolori bus et epatis oppilationi ac frigiditati. Sume cortic. radic. capparis. 3. iiiij. in alto exagio. aristolo. long. adechari. cuinſq3. exagulum iiij. piperis nigri ſcolopendrie cuinſq3. iiij. medicamina hec teres diligenter et cribzata cum affaqui aqua diſtemperabis. 2. 3. fac trocificos quos cum quinsibin dabis.

**Scolopendrij** trocisci dolonibus ſplenis. Sume ſcolopendrie. 3. iiiij. brichali polij. tarace fructus. granozum caquenesi. opoponaciss a ndis coſti cuinſq3. iiij. abſinthij grecij. teres omnia diligenter. opoponaceq3. in vii ni diſsoluto aceto. diſtempera ſimul. reliqua et drago in forma trocificos. cunq3 opus ſue rit vteris.

**Trocisci ſpleni** vtiles. dolonibus. Sume treos radicis. 3. quatuor piperis albi ſpice. ammoniaci hagdali cuinſq3. duas. Diligenter trita et cribzata ammoni cum vini aceto in fundēs diſtempera ſimul omnia. factosq3. 3. trocificos cum fuerit opus cum ſquingibin offeres. Et qui os compoſuit ſe pozo diebus propinasse tribus tradit. 2 interfecto queſitoq3 in eius vētre ſplene non inuenisse tſtatur.

**Lamphoreetrocisci** vtiles ſebit bus aduſtis et iuſcenditibus. ſiti et erratice ſebri. ſiue roſe rubee drago. vii. ſpodiij. ſiime arabi. halecdari. ketire. cuinſq3. quatuor. cuurbite ſeminis medulle 2 citroli ſeminis potulace. radicis. liquiri. cuinſq3. octo amili tertio. zafrani. iiij. camphore drago adunabis medicamina hec trita et cum roſarum aqua diſtemperans. trocifca. et ſiccatis cum fuerit opus vteris.

**Camphorealiij** trocisci vtiles ad que et pitem. epatisq3. inflammationi et stomaci ſan guinis relectioni. ſiti et ſebribus calidis. Sume ſpodiij drago. iiiij. roſe rubee. vii. xiloaloes. cacale magne expilate. cucurbite 2 citroli ſeminis medulle cuinſq3. iiij. radicis liquiri. tie sandali albi terēgebini 3accare tabarzedi cuinſq3. iiiij. lacce purgate. ketheire zafrāi cuinſq3. 3. trita omnia diligenter panno cribza ſub tili 2 cum aqua diſtemperās roſarum. ac ſemi nis pſilli lahabo. 3. trocificos faciens inymba

Practice

ficca et cum opus fuerit vteris.

Trocisci clisteris mollientes dolori
vtiles intestinozum. Sume
ceruse plumbi. 3.v. carte aduſte. iiij. Summe
arabice. v. balauſtie. ij. opij matirani cuiusq.
3.hypoquistidos ſucci. iiij. acatie caſei aduſt.
ſanguinis Draconis cuiusq. 3.7.5. hec aduſſ
medicamia trita 2 cribzata cuż arnogloſse aſ
2 ſeminis ſebedaurani que eſt virga paſtoris
aqua diſtempera trociscansq. in umbra deſic-
ca 2 vafe conde 2.3.iiij. de eis clifterizabis cum
riſo ſereſiaco.

Trocisci arſenici quibus inteliſtoſi
fit cliftere vlceribus. Sume
arſenici rubei 2 citrini carte aduſte cuiusq. 3.
v. calcis vīne. lib. 5. acatie ſebbi. lemenici cuius
q. exag. hec aduſabis trita 2 cribzata medica
mina. atq. cum plantaginis aqua diſtempe-
rans. 3. informa trocicos 2 in umbra ſiccati
clifteriza trociscum cum heceſſe fuerit.

Trociscorum assignatio vtilium
cephalee 2 emicra
neo vigilibus illiniti temporibus. Sume mir-
tre munde laudani camphore cuiusq. 3.v. thu-
ris maſculi ſarcololle rameci. terre armenice.
cuiusq. 3.r. Trita hec 2 cribzata medicamina
cum roſarum aqua diſtempera trocifica. 2 ſic-
ca. cum ſuerit opus vteris aceto irriga 2 tem
poribus illine.

Trocisci cephalee et vigilibus vtiles.
fronti 2 temporibus illini-
ti. Sume opij abzapiij. 3. afrani benegi ſemen
corticum radicum mandragore lelecdij. par-
tes equales 2 tritas cribzataſq. diſtempera cu-
lactucarum aqua. 2 triangulatos faciens tro-
cicos. ſicca. cumq. opus fuerit cum coriandri
viridis aqua diſsolues 2 aqua folior. lactuce
ſicq. locum cataplasmabis.

Trociscorum narmeci assigna-
tio qui ſine ſub-
uerſione ſolnunt mirobo. Izebuli emblici. belli
rici. atteregi. cuiusq. partem. turbit. iiij. penidis
rum sahari quantum omnium. Trita hec vili
genter ſubtili cribza panno 2 diſtemperans
trocisca. horum potio. 3.x. in aqua calida diſſo
lutorum.

Aiolarus trociscorum

assignatio qui dicatur mareſtani. Sume viola
rum optimarum viridium. 3. iiij. turbit albi. 3.
radicis liquiri. tarsenſis. 3.5. ſcamonee antio-
chenſis obol. Tere cribza 2 cum aqua diſtem
rans vnſ facies trociscum 2 eſt potio plena q
coleram educit rubeam 2 humiditare omniq
est etati vtilis.

Adriani

trocisci. Sume ſebbi iemeni
ci, mirre, müde cuiusq. exag.

Haly

306

liij. colcodaneti exag. thurſ maſculi exag. viij.
artſol. xiij. apud quosdam Salle immature.
viiij. rachale exag. trita hec diligenter 2竹 vino
diſtemperabis dulci 2 trociscis factis 2 cu ſue
rit opus frueris.

Trociscorum assignatio vtilum
ſinsultationi que
fit ex replezione. Sume costi mirre. albes ea-
ti pigāi ſicci ſeis apij thurſ maſculi afari cui-
q. 3. iiij. opij roſe rubee. cuiusq. 3. aduſata hec
trita 2 cribzata medicamina cum vino claro 2
hec radix in al' dulci aut comuni diſſeperans
trocisca 2 in umbra ſiccans vtere.

Trocisci alij ſinsultationi. Sume ſe
minis apij anſi ſelechali ci
mini carmanici. adechari. ciperi cuiusq. 3 par
tem zinſiberis ſemis partem caſtorei quadrā
tem. Tere omnia diligenter 2 cum apij aqua
diſtemperans trociſca. 5. exag. pondere 2 ſic
catis in umbra cum aqua nemaci in al' nemis
miſtere.

Meltbiti trocisci quartane vtiles fezri. Sume heltithi mirre pi
peris nigri. piganti. equalia pondera 2 terens
cribzansq. diſtempera. 2 trociscis vtere cum
opus fuerit.

Trocisci sahaphavtiles. haruſſamig
dalarum amararu purga
tarum. cuiusq. libram. machali puri. iiij. ma-
chatum aceto tribus inſunde diebus 2 diligé
ter in mortario moneas ſoc optime miſſeæ
tur: ſpecierum puluerem addes et diſtempe-
rans trociscabis; cumq. fuerit opus diſtem-
be aqua vteris.

T. Capi. xv. de iuereſinis.

Aereſeni pentadicon af-
signatio vtile
epatis dolorb? stomaciq. frigido
rum 2 debili vētōſitati groſſe. et
egestiōi. Sume zinſiberis pipis.
ſpice aromaticæ. rale ogii. c. 9. q. 3. iiiij. ſeis apij
méte ſicce cuiusq. 3. v. cimini carmanici. caſſie.
carpobalſami piretri. cuiusq. 3. iiij. malabatri. 3.
hec medicamia trita 2 cribzata 2 cu mel' triplo
diſpumati diſtempera 2 vafe condés cum ſue
rit opus vtere.

Piperis iuereſeni assignatio vtilis
ſtomaciepati frigido flegma
tis copie 2 humiditati in corpoze dominanz
ti. male diſgestioni groſſe ventoſtati: ſebi
quartane et flegmatice: stomaci magne fris
giditati: vinamq. prouocat. Sume pipe-
ris albi et nigri et longi cuiusq. 3. vntia duas
xilobalſami vntia ſpice aromaticæ amomi.
cuiusq. quatuor zinſiberis ſeminis apij ſifele-
ſredi caſſie xibale. afari berberis cuiusq. 3. hec
medicamina trita 2 cribzata cum mellis diſpu

A 2

Liber

mati triplo distempera; et vafe condens cù fue
rit opus vtere.

### Dyaciminum

)vtilè ſtomaci frìs-<br/>giditati magne.<br/>ruicatuui acido appetitui canino ſebezìbæ fleg-<br/>maticis et colere nigre testium frigiditati et ſin-<br/>gultatiòi que fit ex flegmatis copia et ſupfluita<br/>te et est electuarioris grecù. Sume cumini carma<br/>nici die et noche in aceto vini inſuſi et in umbra<br/>ſliccati ac frixi. libras duas piperis nigri. 3. iiij.<br/>3inziberis ſicci. iiiij. buraci armenici. 3. x. folioz<br/>pigani in umbra ſliccati. 3. iiiij. medicamia hec<br/>trita et cribiata cù mellis distemperabis diſpu-<br/>mati triplo. Addunt medicorum quidam cor-<br/>ſicb feliche. cinnamomi. haccali. cinnami. Sar.<br/>carpobalfami ſpice. aromatiči masticis cuius-<br/>q. 3. iiiij.

### Dyaciminum

alind et¹q. et pùmi vtilitatis. Sume
cimini nebatici vini inſuſi aceto die et noche: ſlic-
catiq. et frixi folioz pigani ſicco piperis nigri
3inziberis cuiusq. ſextarios. v. buraci armeni-
ci. x. medicamia hec trita et cribiata adunãs cù
mellis distêpera diſpumati triplo et vafe con-
dens cum fuerit op⁹ in Salle modi cù calida
aqua dabis.

### Dyachenzi

est electuariori perficiu
vtilè ventris solutiori:
male diſonì Stomaci debilitati ex frigido. Su
me costi. mirre caſſie. cinnamomi ſpice. carpo
balfami cuiusq. 3. x. nucis muscate numero. v.
cacale. thuris Sar. antifi melliloti marmesqui.
ſitaregi indici cuiusq. 3. iiiij. besbefe. chiari ate
rengi. cuiusq. iiiij. arithologie rotunde ciramo-
mi. afene cuiusq. v. antifi 3inziberis ciperi. cus
iufq. ſestaf. x. calami aromatici piperis nigri et
longi cuiusq. 3. v. mirobo. indi. optime purga-
ti ſextarios. iiij. belliricè purgati. x. 3. mirti grano
rum ſemis eminam et apud quòſdam eminam
apud alios ſemis lib. quodq. nos dirimus cò-
petentius est. trita hec cum melle distempe-
rabis.

### Dyaireon

electuarium grecum vtì
le epatis debilitati et hy-
dropicis. Sume eniedam nigri. l. ireos radić.
5. lb. ſeminis ſeniculi ameoſſeminis apſi cuius
q. 3. iiiij. piperis nigri. x. medicamina hec trita
et cribiata adunans cum mellis diſpumati triz-
plo distempera et in vafe condito cum opus
fuerit vtere.

### Juereſeni

talifar indici affignatio
vtilis ſtomaci frigidita-
nt et groſſe epatis ventoſtati. Sume talifar.
v. 3. 3inziberis. x. piperis longi. riij. heili cinnæ
mi. cuiuſp. vi. 3accare tabarzedi. libi. v. hanc
in aqua diſſolues calida medicamina ſimul
distemperabis trita et vafe condens yteris.

Decimus

### Juereſenum

teremebingi inſi
cum vtilè inſatio-
ni et vêtoſtitati ſtoſi ac friditati artetico voloſi et
podagrico. ſüe ſitaregi idici. cadesi idici. cu
inſoq. 3. vii. heili ameos cuiusq. ſexta. y. piperis
nigri darſufuli 3inziberis cuiuſq. 3. ſext. vii. mi-
rob. nigri purgati. xxx. ſext. marſineq. y. Sar.
3. y. nucis muscate ſexta. iiij. besbefe. 3. iiiij. pe-
nidiarum ſext. x. medicamina hec trita et criz-
bata cum melle distemperabis viſpumatoz
apud quòſdà fine melle in vafe repòſeinsq.
potio. 3. iiij.

### Besbafe

electuarium ſereſſa frigi
ditati ſtomaci ac male bis
gelstioni et groſſe medetur ventoſtati. Sume
besbace. cinnami cacale magne et parne cuiu
qz. y. piperis nigri. y. Sar. diac. 4. 3. 3accare ta
barzedi. xx. medicamina hec trita cum aduna
ueris: et cribiata cum mellis triplo distempe-
rabis diſpumati et reponens cum necesse fue
rit vteris.

### Melbtebelcadare

electuarii
affignatio
vtilis emorroidibus et ſtomaci frigistati ac ma-
le digestioni. Sume hebethylcadare mellis
beladari ſiſami explecati cuiusq. ſexta. y. 3ac
care tabarzedi. xxiiij. mirobo. lebuli bellirici
ſiremblici purgati 3inziberis darſufuli aterè
ſi malabatri ſitaregi cuiusq. 3. iiiij. garioſi.
ſanſuci besbefe cuiusq. 3. cum mellis diſſep-
rabis diſpumati triplo et modicovaccini buty
ri atq. post. vii. vteris menſes. 3. iiij. cù lactevac
cino expurato.

### Fereniſi

electuarium vtilè ſtomaci
eneruatiòi vêtoſtitati emor-
roidibus coſruptioni còplerionis coloris tur-
bationi et venerem auget. Sume mirobo. in-
dici bellirici ſiremblici purgati piperis darfu
fuli 3inziberis ciperi ſitaregi indici ſpice cus
inſoq. 3. x. ſeminis aneti et ſtraci et poti cuiusq.
iiiij. purgamenti ferri triti et cribati et vini ace
to inſuſi per. xxiiij. dies ſiccati et frixi. 3. centù.
Medicamina hec trita et cribiata adunna et di-
ſtemperans cum melle adſes muſci. 3. iiij. con
denſq. vafe post. vii. vteris menſes. 3. iiij. de eo
offerens.

### Juereſim

affignatio q. ſtomacum
cale facit colori inſomat
et impinguat. Sume fecia vini ſeminis apſi et
feniculi anſi ſeminis abragi. cimini ameos
dei cafemi caru et còlādri ſicci piperis darful
fuli cinnamomi thuris ſpice gario. nuč muſa-
cate. ciperi ſeminis mirte cuiusq. eras. pur-
gamenti ferri. x. Coqz in ſercuplo vini donec
medietas deſecerit et ſingulis de eo diebus.
xxx. 3. vſq. 3. xi. ercola. prodeft enim cut ſtoma-
cus refrigidatus eſt.

Practice

Maly

307

Et hec

purgamenti ferri dectoctijs af
sionatio villemomaci enenuatio
ni.emozroidib⁹ confuso colori. male disseſtio
ni.apeſtitus paucitati. Sume ſeminis apij.
anifi.abeheſi. abdechari. cardami. ſeminis pi
gani. et fugilum et bergiri aneti. cimini. carma
nici. carui. ſemis rape et porri. papaueriſq. eſe
dani nigri. ſeminis cepe. maſtic. thuris cuinſq.
erag. liij. coſti. virgarum feliche. ſatureie. ſere
ſace et nebatice. ſeminis ratabi et emiere. ſre
memesqui. cale. meum. gendani. ciperi. aſe-
ne. cinnami ſeminis. apij. ſpice. melliloti. caſ-
sfe. behc. rubei et albi. ſtaregi indici. mirobo.
indt. kebuli. citrinti. belliric firembli. purgati.
cuiusq. erag. hec medicamina in vino commu-
ni. vel vue paſſe coques et mellibitas pones.
xy. donec quadrans ſupersit. ſicq. igne depo
nens colabis et diebus ſingulis libre qua-
drantem bibes vſq. trientem cum oleo amis
dalino dulci.

Trifara

parna ſtomaci enernationi
vtilis et humiditati ventoſi-
tatiq. et emoridibus et mentem purgat. Su
me mirob. citrini et indi. bell. emblieq. equales
partes et tritas ſubtili cribra panno'. oleos
amigdalino dulci. modicum infundens cum
melle dispumato distêpera. et cum opus fuer-
rit. z. porſises. ij.

Trifere

magne affignatio vtilis emor-
loidaruz ventoſitati. colozem
bonum facit. venerem auget. ſtomacum cale-
sacit. Sume mirob. kebuli. idi. bell. eblici. ſi
rêdlici purgati. ſulſuli. darſuſuli. cuiq. ptes.
ij. zinſiberis. burêdani. beſbafe. ſtaregi indi
ci. fecacnli. rauderi rubei et albi. lingua auis.
granati ſeminis. ſtami. expilati. zaccare. ta-
barzedi. papaueris albi behc vtrinſq. albi. ſ.
et rubei cuinſq. parum. medicamina hec tric-
et et cribra aduna et cum melle distempera
dispumato ſubinſufo prius paru butyro vaci-
cino. ſicq. vafe còdes cù fuerit opus vteris.

Fuereſeni

affignatio quod venerez
auset et renes cale facit.
Sume asperagi. zinſiberis cuinſq. vi. 3. behc
rubei et albi. cuinſq. 3. iiij. ſeminis rape et fu-
gilis. ratabiq. et pallinace et engere et cepe.
cuiusq. ij. squille affate. caudarum ſtinci cu-
insq. tertia eorſ. cardami. 3. vi. lingne auis. 3.
zaccare. xx. medicamina hec trita et cribraata
adunabis et cuz melle distêperâs dispumato
conde. cumq. opus fuerit. 3. y. cum vino cocto
aut melle dabis.

Fuereſenum

erhylarans trîſtez
erhylarat mentem
et animâ. ipſamq. còfortat corpuſq. cale facit
et corobotat ſtomaci. anhellitîz locundat.
Sume rose partes. vii. cipt. v. gat. maſtic. ſpić.
aromaticæ, alari cuinſq. iiij. cinami, yue paſ-

ſe. cniuſq. 3. iiij. beſbafe. cale. helij. nucis mun-
ſcate cuinſq. partc. ſingula ſingulatiz tere et
cribtabis et ſumessingulis. xxxvi. erasijus ad-
functorij medicaminuz. ſalis librâ et in. viij. li-
bius aque coque donec tres tantò ſupersint.
Tic colabis et abiectis pursamétis. iterij
aquâ t ollâ mittes et appones penidiarij opti
maru lb. coquës donec anſc lahucu fiat. ſicq.
igne deponës medicamina ſup. pulverizabis
còmouës donec pefcipti ſint mirta. vafe con-
dès cù fuerit opus eras. ij. 2. 5. ſingulis dabis
complerionibus vel ebdomadibus.

Fuereſent

accare ſtomacù caleſa
cit et digestione, pcurat
ſlegmatice et nimie medetur humiditati. Su-
me cale. cubebe. Barioſilori. darafini. zinzi
beris darſuſuli. zafrani cuinſq. 3. xiloaloes
crude. piperis cuinſq. 5. 3. zaccare. lb. 5. aut mel
lis tabarzedi ſuper igne politi ſi pittari pmit-
te. et medicamina inſcies trita et ſubtili cribra-
ta pano et comoue donec còpleak et duru fiat
et oleo vngaſ amigdalino. aut ſtami. et ſic dos
nec pmittat et vafe còde et cù op et fuerit vtere.

Satureie

electuaris vtile vêtoſitati
que ſtomaco accidit et in-
testinis digestione, còfozrat. Sume ſatureie
montane et ortulane. isopi. ameos. mête et cimt
ini carmenici. nemami cuinſq. 3. v. zinſiberis.
xiloaloes acori. beſbafe. hermi. cuinſq. 3. ſeis
apij. anifi. ſenicull. cuinſq. iiij. hesſe. ij. zaccare.
tabarzedi. l.tere medicamia diligêter et cri-
bas cù mellis distêpera dispüati triplo et 2de.

Beladari

electuaris ſcati vtile me-
tê clarificat cogitatione
emêdat. colorê ſformat. Sume viſip darſuſu
li. mirobo. kebuli. bellirici. firembici purgati
cuinſq. 3. iiij. mellis beledari. aterêgi. coſti. 3ac
care. tabarzedi. baccarnuz lauri. ciperi cuinſq.
ferct. ij. medicamina ſicca trita et cribraata adu-
nas mellis infundes belledari et butyro vacci
no et cù melle distêperâs vafe 2des. cùq opus
fuerit post. vi. vteris menſes. 3. dans. ij. cum
apij aqua.

Sabarbarani

iueresenti. vtile
ſtomaci frigidi
tatu et epatis aſ citrine et cholere nigre colica-
q soluit. Sume zinſiberis. cinami. darafni.
caffia. ſpić. nuć muſcate. helij. maſtic. cale.
carpobal. zafrani cuinſq. 3. iiij. et ſamôce. iiij.
turbit. viij. granop. nili. viij. zaccare. ſelimene
ßtij. oiuž. Terës et cribrâs cù mellis distêpe-
ra dispumati triplo et cù fuerit opus. 3. vteris.
iiij. vſos totidê eragia et invenimus alio exem
plari. granop. nili loco. ſenâ hocq. vicio inter
pietis. et aiunt quâs esse faberembi. et grana nili
hocq. rei competentius.

Pactilon

electuaris vtile colice et
ſtomaci voloib. Sume
N 3

N 3

## Ziber

buraci armëici, cimint carmanici, petrofeslin. 3iziberis. pipis albi cuinfsq. 3. ù. 2. 5. diagridij. v. camarheiron, purgator amigö, pursatarü, pisani foliorz, cuinfsq. x. medicamia trita et cri brata adunås dactilos vini ifunde aceto diez nocier, cribro excolås medicamia simul misce et cù melle distëpa dispuato et exag. dabis. iii.ij.

### Dactilorum
electuaribus qö Joänes cö posuit vtiliºmo. Sume 3iziber. pipis cuinfsq. 3. ù. 2. 5. pigani. amigda. dulcibi. cuinfsq. iii. scamonee. ù. 2. 5. tamarchei ro. 3. iii. vini aceto diez nocte ifsum. costicib. q 2 oſſul purgati fricås or dei cribro tråſmitte. 2 medicamia trita simul misce et cù melle distë- perabis dispumato. exag. iii. daturis.

### Jue
resenî latatuïs assignatio colicevtilis. Sume turbit albi. 3. v. darfulfali. ter tu. zaccare taberzedi. 3. zuriij. tere oia diligen ter. 2. 3. dabis. v. vſq. vi.

### Jue
resenî latatuïs vtile podagre z dotli dolozibºphlegmaticifz morbis. Su me scamonee, darasint. fitaregi. idici. cuinfsq. 3. viij. pipis. vj. turbit. x. darfulfali. cacale. gaß. seminis apü. ameos. cuinfsq. 3. iii. salis idici. ij. zaccare. xx. pendioz optimoº totidë. masa quithc. iii. medicamia hec adunabis trita et cù melle distëpera dispumato 2dës cù qz op? fuerit vteris, masaquithi spuma est vafis viri diu: sumitur autem et lac dulce eo loco.

### Jue
resenî electuaribus qö chołam laxat ru beaz 5ne moleſtia. Sume ciloaloes pure. maſticis. cuinfsq. 3. turbit aduſt. iii. sca- monee. semis horü. Terës et cribæs cù melle distëpa dispumato aut taberzedi mellis. 2. 3. v. dabis.

### Dya
citoniten. catartici laxans: stöm io cundat et 2fortat: cibi mouet appetit tu & colice. pdeſt. Sume citonioz heſpanicoz int? 2 extra purgator libiã. 2 minutatim inciſis ſupinijce vini cocti 2 infundant 2 quâtitatë. 2 coque döec matura fiat decoctio: tuc depo- nës 2 terës diligëter cribzo tråſmittes: 2dei addës deinceps apü mellis. lib. ù. 2 lëto coqs igne döec spiffu fuerit: spiffato h° adijças me dicamia trita et cribzata. Sume 3iziberis. pipe ris logi. cinamomi. cuib. qz. 3. heili. cacale. 3a- frani. cuib. qz. iii. maſticis. v. scamonee. x. turbit xxx. hec addes medicamia vt dikimº: cibº op- time spiffatu fuerit et durum factu: pna facies frustz. 2. qosq frustzi. 3. iii. vt fuerit ſiccatæ 1 frö- dibº pones citriní. et cí necesse fuerit ſumere.

### Dya
luto 1 stöi debilitati. vomitui. male disdoni: calotë reſoſmat 2 appetitü monet cibo tu. Sfe citonioz purgator lb. ù. 2 pua facias frusta ſupkunde vini accidi qö infundat illa: atq ad pſectionem coo. Tuc tritia et cribzatis mellis addes apü libri: et lëto coqs igne döec

## Decimus

spiffet: ſicq hec appones medicamia. 3iziberis. pipcris darfulfuli. cuinfsq. 3. iii. sels apü. ameos cuinfsq. 3. zafrani. ù. hec trita et cribzata misce: bis: et vt in primo distimus facies.

### Pomor tuerensu assignatio Stöachi obi- litati vtile. Sfe pomor ſyroz purgator libiã: 2 vio coq riһano ſecfit vt 1 citonijodit- mus et apü mellis libiã dispumati imittes: ſic ſumes pipis logi. gaß. cuinfsq. 3. ù. 3iziberz. iii. zafrani. vi. viloaloes. v. teresq medicamia hec cribzãs cù pomis et melle distëperabis: et ſup igne ſoſtiter spiffans ſup marmor pones et ep- tendes iniucentum prius oleo amigda. dulci. ſicq facto frustra facies trium. 3. et in citri ſo lij reponés.

### Am
breinereſenî vtile ſtomaco frígido: 2 iremou: male digestioni. matrici do- loribus còpetit ſemibus. Sume cacale magne et parne. heili. beſbafe. darasint. cuinfsq. 3. iii. 3inziberis. darfulfult. cuinfsq. ſextaria duo: aſne ne. 3. ù. cinnami. 3. gaß. zafrani. cuinfsq. x. nucif musca. v. 2 apud quosda numero 1. ſpice aro- mati: maſticis cuinfsq. ù. ambie tantùdë mu ſci. 5. iuſqami. opü. cuinfsq. 3. olei balfami. vi. opü: vino infunde riһano. aut communi. aut vue paſſe et melle. lique fac ambrã in oleo ſiſa- mino 2 ſic oia hec infunde medicamina 2 miſſe distemperaqz ſimul oia cum melle dispu- mato et opio vino inſuſo et yafe conde cum- qz fuerit opus poſt tres menses vteris exag. vno. 4. 5. vſq. 3. v.

### Ele
ctuarib pſilphý assignatio vtilis inſta- tioni ſtomaci 2 ventris rugituiqz. Su me piperis seminis apü. cuinfsq. 3. xij. petro- felini. mente ſicce. ſifelei. cuinfsq. viij. caſemi. xij. medicamina hec adunabis trita et cribza- ta et cù melle distëpera dispumato yafe còdës cum opus fuerit fruiturus.

### Enie
dant electuarium vtile epatis duri- tiei. ſtoma ci frigiditati hydropilis principüs. Sume eniedani nigri. 3. x. seminis eruce 2 porzi cuinfsq. viij. 3inziberis. bellirici emblici purgati. cuinfsq. viij. ameos seminis apü. anifi. cacale parne 2 magneicimini car- manici. cuinfsq. iii. ſpice aromati: ù. gaß. 3. pe- nidiarü optimarü. xx. medicamina hec trita et cribzata adunabis et cum melle distemperãs dispumato yafe condes dabisq. 3. ù. cum. aqua in qua anifum. ſpicam maſticemqz des coreris.

### Bucur
tueresenum. vtile emoroidas- rum ventoſtati. angetqz vea- nerem 2 digestionem procurat. Sume 3inzberis ſexta: p. darfulfuli. iiij. piperis. iiij. ſiſa- regi indici. ù. ſecaculi. v. ſpineozum nucum purgator ſiſami. cuinfsq. manipulos. ù. hæz dari. beledari. pôa nu. xxx. hec teres 2 ſiccatæ cribrabz 2 duabº aut tribºoli ſiſami. yntüſ. pô.

Practice

Maly 308

noq colabis: hec medicamina inij cies, petil
dia autem in aqua diffolues suant, et spifari
facies reliqua simul distêperans vafe condes
& cù fuerit opus vteris.

Ineresenum

dyacáphoreum vti
le hóacı debilitati.

male digestioni & grosso flestati. Sume pipe
tis nucis muſcate, zinſiberis besſefe. Ilegici,
cinnamomi cinnam. narmesqui ſelfemui. fre-
memesqui. helichari vel adechari. gar. capho
re zafrani cuiuſq. 3. ù hec adunans, trita & cri
brata cù melle distêpera diſpumato vafe con
de cù opus fuerit vtere.

Dyacáphorei

alind piores for-
tius. Sume zin-
ziberis piperis nigri & lógi. darafini. spic. aro-
mat. lapidis ſolis nucis muſcate sandali albi,
carpobal. cacaſe belbafe. gar. narmesqui. tal-
fari. ciperi ſpodi auri puri. cuiuſq. 3. ù. hec
adunabis trita & cribrata medicamina conſel-
ſa vafe melle distêperans diſpumato. & cum
opus fuerit vteris.

In Capitulum, xvij. Incipit tractatus de pulce
bus.

Alueris

taç assignatio vti
li abominationi.

flurui colerico. Sume feminis
pſilij ſeminum marcie in al'marue
& ſahafaceremi. amili. hargi. gum-
me ara. terre armenice cuiuſq. partem. ſum-
mam terram & amilam mediocriter teres ſe-
men pflilij medicinum friges & mixtis vteris in-
fectis oleo roſarum cum citoniorum robo. aut
miri.

Pulueris

Granatorum assignatio,
vtilis ſolutioni que fit ek

stomaci debilitate & intestinorum ipfiaq. con-
ſortat. Sumeromani Granorum frixorum par-
tes duas. mirte grece. Granorum baluti ſelſe-
machi. ſumaci cimini acero inſuſ vini & frixi
benaci ſucci. gabire alſiti. corandri frixi cuiuſ-
q. et. carice nebatice & ſyre. cuiuſq. partê. ſecchi
rameci xiloaloes pure. cuiuſq. quadrantem.
Que frigi opz frige. reliqua mediocriter re-
rens ota. imul misce & vtere.

Machalite

puluis ſolutionis vtie
lis antique tenasmoni,

stomaci debilitati frigiditatiq. toſioni ac
emozoidibus. Sume cardami libiam 5. fric-
am cimini carmanici vini aceto nocte & die in
ſaſi & ſlccati frixiq libiam 5. ſeminum lilij &
pozri nebatici cuiuſq. quadrantem. lib. maſti
cum. 3. ù. mirobolani indi in oleo frixi oline li-
bre quadrantez tere omnia olligenter vtere.

Charnubi

puluis ſolutioni, vtilis
& hòi enernationi. Sume

carne nebatice grani purgate cimini carmani
ch. yini aceto inſuſ die ac nocte & in ymbria ſie-

cati ac frixipulmaci ſnopz aychali miri bena
ci. alſiti gládis cotiàdi frixi maſticis cuiuſq.
ptê aduna hec trita & cribrata medicamia có-
ditilq. vafe cù fuerit opus vteris.

Puluis

alius naturâ stringêſ. ſoma
cùq. roboſàs. Sume feminis

vuap paſſap. romani granor. ſeminis herma
3. ſue arab. cuiuſq. 3. iiij. ſels. miri. gládis cu-
liuſq. iiij. trita hec & cribrata aduna medicami
na. vafe condes vtere.

Berberis

puluis debilitati vtili ſtoł
quê cofortat et naturam

constipans caleſacit. Sume nanachque. ſuma
ci zinſiberis. benaci alſiti cuiuſq. 3. ù. zaccare
tabarzedi. xx. hec tritis & cribratis adunat cù
fuerit opus vteris.

Sumaci

puluis vêtrz vtil. fluxuatiòli,
Sume ſumaciptee. ij. acidi

Snati granor. frixor ptê. carice nebatice crel.
güme arab. balauſtie cuiuſq. 5. ptê adſa hec
trita & cribrata medicamina vafe condes cù
fuerit opus vtere.

Puluis

gládis fluxui vtilis vêtrz. Su
me caſtanear gládis vue paſ-

ſe gnoz cuiuſq. partê benaci alſiti carice ne
batice. mirti granor. cuiuſq. ù. hec aduna ítr-
ta & cribrata medicamina vafe conde vtere.

Puluis

vuap vêtris fluxui vtilis. Su
me gnoz vue aut zebibi par-

tes vuas granor. mirti ſumaci cuiuſq. ptê cù
me arabi. lelebachi maſtic. balauſtie cuiuſq.
5. partem medicamina hec trita & cribrata in
vafe conde vtere.

Seminum

puluis vtilis vêtoſita-
tu & ilatiòi. Sume car

ui. anifi cimini carmanici cinami ameos ſemi
nù apſi cuiuſq. 3. ù. gar. cacaſe magne. pue
cuiuſq. mediñ eoq. zinſiberis darfulſuli. cu-
iniq. obol. ù. zaccare exagi. xx. hec aduſbiq
trita & cribrata medicamia vafe 2 ditilq. vterz.

Pregnantium

puluis muliep
malosamouet

tius 2 cept 2 tpe. appetit 2. ſom 2 ſoſtat: cibi mo-
net appetitù & colorê bonù facit ſolutionêq.
Sume apij. zebedarli. in al zêrebadi. cuiuſq.
3. viij. ameos. thuris maſculi. cuiuſq. iiij. caſto
rei. 3. 5. cimini carmeni ci. ſifami. expilati. cuiuſq.
x. 3 zaccare taberzedi. xx. tere oſi adiliſtê hec et ciri
bia medicam a 2 ditilq. vafe cù fuerit op 2 vtart.

Pulueris

ali° affiſnationi vtilis pgná
tubua est ſifami electna.

riu. Sume ſifami expilati. cimini carmanici 3l
ziberis cuiuſq. x. piperis nigri q. lógi. cuiuſq.
y. cinamomi. iiij. heili. cacaſe. cuiuſq. iiij. taber-
zedi zaccare libià. Trita hec et cribrata vafe
conde cù fuerit opus vteris.

Pulueris ioannis

affiſ-
gna

N 4

Liber

tio vtilis Romaci debilitati ventostatem sol-
nit et cibi mouet appetitum. C. Sume cim-
ni carmanici nebatici. cuinſq. 3. xxx. ifuſorùs
vini aceto die 2. nocte 2. deficato rum frigoriſ-
d. mirti granorùm. 1. conandri frixi. xx. benaci.
aſſiti 2. gabiri. granati Granorùi cuinſq. xx. ca-
rathi. tarathiti. cuinſq. tertia e opari tere 2.
lato tranſimitte cribro: 2. et ſume cò necſſe ſue
rit mane 2. vespere.

Pulueris
affignatio difficilis vtilis
inſultatiōi que ex reple-
tione cōtingit. Same feminis apſi montani ci
peri. cimini carmanici. cuinſq. partē 2. tritas
cribra dabiſq. cù nemantium aqua exagiri.

Pulueris
affignatio qui cum came
le bibitur lacte; et epatis
prodeft doloub. Sume laccè purgatè. 3. rrr.
roſe rubee tantumdeim ſpodi ſeminis intibe.
2. aqua ſuthi. cuinſq. iiij. hec adunabis trita 2. cri
brata medicamina: cumq. fuerit opus condit
tis vafe yteris: einuſq. potio. 3. cu zaccare ſelim-
ine. 3. v. vncijs camele lactis. iiiij. a quib2. vn-
cuſoſtatê edueris.

Pulueris
podagricis vtilis et ſciati
cis. Sûe ſcureniass albi.
3. 2. zaccare ſelimene. v. zafra ni. oboz. vtritis vi
ligenter. 3. de eis propinabis cum aqua fris-
gida.

Pulueris
affignatio ſcorpiij percuſ-
ſont vtilis. Sume arſito
logie longe, radicis capparis piretri partes 2.
tritas cribra: dabiſq. ex eis. 3. iiij. vſp. iiij.

Puluis
illis vtilis qui plurimi cauſa
caloris mingit et est paſſio dia
betes. Sume purgamenti ferri. 3. xx. et tritas
ſubtili cribra panno. ſicq. vini aceto. viij. inſun
de diebns excolataſq. paululum frige donec
ſiccentur et iterum terens miſce corticum can-
dari vini aceto inſuſorum die 2. nocte ſiccato-
rumq. 3. v. ſpodiij. iiiij. coriandri ſicci. iiij. cicute.
iij. hec adunans trita 2. cribzata medicamina
vafe conde: cumq. opus fuerit. 3. iiij. cum ne-
ctare dabis simplici et aqua frigida mane et
vespere.

Puluis vinam
prouocans.
Sume ſcolo-
pendriij. 3. x. vitri aduſt. Granorùm caleti. cu-
inſq. viij. ſeminis paſtinace agrestis. tertiam.
eorùm ſeniclii. 3. iiij. ſeminis melonis medulle.
3. x. teres 2. cribzabis: 2. cui calor inest cu squi-
gibin bibet. cui frigus cu radicis aqua.

Pulueris
ioannis affignatio. et cu-
us ſpermatis inest flurus
caloris cauſa. Sume ſemen pſilij. 3. iiij. ſemen
poſtulace. iiij. coriandri ſicci. 3. i. 2. 5. in salvia
cum inleb offeres viniq. iminues potum lac
cum amigdalis comedat purgatis et oleo in-
ungetur rosarù.

Decimus

C Capitulib. xvij. Incipit tractatus de clifſes
rijs 2. licentijs.

Listerium
affignatio co
liſce que ſiter

ſmate vtilis ſue cêtauree heſ-
qui çamòille. melliloti. aneti. cha-
rue. cartami. tunſt cuinſq. 3. x. her
meli. fenugreci. cuinſq. viij. colloquiſtidas. iiij.
tunſas. ſemê ſeniculi et apſi cuinſq. 3. furfuris
altee cuinſq. 3. iiij. in pano ligator. ficus albas
ſubincidas numero. x. ruthe folioz. nenuſar.
cuinſq. x. manipulos. Coques in quatuor aſ
libris donec ad libram. redeant 2. 5. Semis li
biza ſumes zinycies mell. 3. oli zêbaci aut chei
ri. 3. 2. 5. chamachi. 3. buraci armenici exag. ſe
rapini. opoponacis cuinſq. 5. tepidumq. clia
ſterizabis.

Listerē
alind colice vtile et vîne flue
ri. Sume iuubas ſuero. rr.

ſebesten. xxx. zeh iij. chorofanici. cartami innſt
cuinſq. 3. x. ficus albas numero. x. heſqui. ca-
momille. melliloti. aneti cuinſq. faſciculi.
vior. 3. iiij. helbe. ſeminis lini cantorij. cuinſq.
q3. v. ſeminis ſeniculi. ſurfuris aſſice in paſ-
no ligatorum cuinſq. tertiam eorùm. Coque
ofajin aqua lib. iiiij. donec adſtriétè redeant 2.
5. libra cliferizabis additis zaccare rubee. 3.
vij. buraci armenick. 3. camachi. xv. olei ſilami
recentis. xx. tepidq. cliferizabis.

Cliferis
affignatio vtilis colice que
er ſlegmate fit: et ventoſto-
te groſſa. Sume heſqui. camomille. melliloti.

aneti cuinſq. faſciculi. cimini nebatici. ſemis
apij anifi. ſeniculi. pigaji ſicci. cuip. q3. 3. v. ſemi
nis artemiſe fautenenſi montani. ameos. cu-
inſq. iiiij. ſequebinesi. amoniaci opoponacis.
tauiſiri. 5. 3. ficus albas numero. x. altee ſurfu-
ris in panno ligatoruz. cuinſq. iiij. Coque om-
nia in. v. libris aque donec ad libram. 2. 5. re-
deant. CER hæc libram ſemis ſume 2. melſis
olei zembaci. olei ſilami. muri antíqui. cuiq.
vncia colloquiſtide adſis ſemis. adde. 3. clí
ſteriza. quoniam mirabile est vii. ad ventoſſa
tatem diffoluendam. Addunt quidam apſi
ſeminis. 3. ſi fuerit necſſe. Non est autez hoc
vtedi estate. aut in his q. calide ſit còpionis.

Cliferis
affignatio ad ventoſtate
groſſam. Sume que poti.
orobi aque. helbe aſ ſocte. cuinſq. 5. phia-
aleoq. zêbaci et ſilami. cuinſq. 3. 2. vtere.

Cliferis affignatio quo
iacu
tis vtimur morbis ſi natura fuerit concluſa.
Sume iuubarum ſebesten. cuinſq. faſciculi.
violarum ſiccarum. 3. iiiij. ficus numero. x. ala-
tee. ſurfuris cuinſq. quantum necſſe fuerit
in panno ligatorum. In tribus coquens aque
libris donec ad tertià redeat excolabis ab ea

Practice

Maly

309

3. IIII. 2 addes bliti triti 2 expressi libre quadræ 2 ſſſami olei recentis. 3. II. 7. 5. forſtiter q3 percutiens tepida hoc cluſterizabis.

Elisteris

affignatio leuſis quo i moſt bis vtimar acutis. Sume iuubarum ſeſſen, violarum ſſcarum ordei ſexpilati 2 tunſi, altee ſurſuris, heſqui, mellitlori, cuinſq. ſſculcum. ſicus numero. v. In tri bus omnia hec aque libris coques donec ad libram redeant. colabijſ ſemis libram. 2 addes 3 zacco ree rubee. 3. v. ſſſami recentis 2 viola 2 gari. cuinſq. r. forſtiter hec ſimul perculſa te tepida inſicies.

Aſſignatio aliaad

idem.

Et ſi in hulaſmodi cum aqua bliti expressi. 3. III. 2. olei ſſſamini recentis 2 muri. cuinſq. nucis. ij. clifte re ſeceris prodeſt.

Elisteris

affignatio que colice ex humoſe pdeſt acuto. Su me tuinbarnm. ſeſſen. cuinſq. poma. rr. ordei ſexpilati lebelabi. cuinſq. 3. v. violarum. ij. altee ſurſuris. ſemini ſini cuinſq. 5. Coque omnia in duabus aque lib. donec ad libram redeast ex hac yncijs. iiij. ſumptis inſiſte ſemis ptilij. ſpume. 3. v. olei viol optimi. v. 2 forſtiter ſimul perculſa tepida cluſteriza quontam pro ſunt.

Eliftere

alind quod matricez 2 mem bia confortat inferioza. Su me granorum mutri 2 aque ſibi ortulani aque nemami. aque merue viridis cuinſq. cos clear calami aromatici triti. 3. ij. vint optimi: aut cōmanis aut vue paffe 2 mellis quod ſuſſiciat. hec omnia adunans medicamina percut e ſoſtiter 2 quanti necesse fuerit ſumens in aqua pone calida 2 fine vt tepidum fiat patiæ tig. cluſteriza.

Clisteris

affignatio quod renſi pro deſt frigiditati 2 matridi duritiei. Sume oleorſi nuci amijdalis ama rap olei hebethelchadare aut olei oline cuinſq. 3. butyri vaccini ſemis. 3. mixtaq 2 helbe 2 ſaq forſtiter. viij. in al. ij. hec perte diebus libre duabus trientibus tepidum cluſteriza trib9 co tinuæ diebus per anuz 2 per vuluæ.

Cliftere

quod matricum medetur do lozibus. Sume armoniaci. belelagi. machali glauci ſerapini cuinſq. 3. v. opoponacis castorei. cuinſq. totidem ſemini apij. ſeniculi. ameos. ſſelet cuinſq. iiij. Et me dicetum quidam apponunt helbe. heſqui ſpſcis. camomille. cuinſq. parte2 omnia hec adu nans medicamina in lac mitte capiari recce calidum. 2 aquam ſuaem cuinſq. libra. 2. ij. trientes lentoq coque igne. donec ſemis fiat: 2 igne depoſtum cola libra 2 ſemis 2 adde bu tyri vaccini, mellis dispuſmati cuinſq. coglea-

ria duo. olei ſſſami mensuram phiale 2 ſemis. ſoſtiter percutiens multeri cluſterizabis tepid in saluia quanto poterit illud continueat.

Cliftere

quod epatis prodeſt debilitati 2 veneris paucitati. Sume heſqui viridis virgas. v. radiſe blittrecenti frustra. v. helbe ſaſculcum renum caſp. ad adipis 2 nuche eius. testiſiſs. tritozum cœpus. hec adunabis in olla 2 lactis capiuarum inſiſtis dulcis cados. ij. aque ſuaui. ij. lentoq cum cojeris igne ercolabis 2 ſumptaz diebus ſingulis lib. vnam in saluia cluſterizabis continuebit 2 eſſe ille cui unimittitur 3 tru poterit hocq. diebus kietribus continueat.

Clisteris

affignatio quod ſtatici et dorſi. prodeſt dolotibus. genum 3. Sume centsayree ſubtilis 3. v. pire trt. iiij. cucumeris agreſtis. v. helbe. v. ſicus nu mero. v. In tribus hec coques aque libris donec ad libram redeant. Ex hæc ſemis libram colabis. 2 ſuper ad des opoponacis. 3. ij. 2 ob. ij. ſerapini. 3. olei liliorum. 3. ij. cluſterizabis. 2 ſic patiens dormiat. Sumat autem castorei. 3. 5. costi 3. 2 trita cum oleo miſceantur liliorum 2 se nuac3 invangatur.

Clifteris

affignatio. artetico dolos. Sume helbe. amijdala r. amararum. charue ſeminis ſini. cuinſq. manipulum. camomille aneti. baccarum lanr. cuinſq. 3. ij. ſcurentani. machali indaici elle borl albi cuinſq. 3. centanree. iii. ſerapini opo ponac. amontaci. baccali cuinſq. 3. ſicus nuo mero. v. iutubas. rr. ſeſſen. pl. in olla quq3 hec fictili ponens in camino vſq3 mane 2 3. in mes. viij. addesq3 butyri vaccini. olei cheyri. cuinſq. 3. tepidiq3 inſiſcies.

Clisteris

affignatio ſtringetis 2 inte ſtinoſi pro deſt vlceribus. Sume rifi ſerelaci. 3. xx. lenticule expilate. r. ordei alſiti. xy. balaustie. v. cortic. granati tanr. tuidem corticum glandiuz exterium. ij. hec ola in duabus aque libris coques donec com pleatur decoctio ſiq3 huius aque colate. 3. in me. iiij. 2 addes plùbi ceruse. terre cy prine. sú me arabice acatie ſanguinjs diaconie hypo quifidos ſucci. carre aduſte. cuinſq. 3. ouoruz duum vitella eliatorum in vint aceto. Medica ſamina hec diligenter teres 2 cum ſubtili crizbiata panno olei roſarum puri. 3. inſiſcies tes reſq3 cum ouorum vitellis in mortario donec tanq. vnguentuz fiat decoctione aque inſiſcies 2 tepidum cluſterizans vt continere perſerat imperabis.

Clifteris

alterius ad idem aſſignatio. Sume ordei alſiti. rifi ſerelaci cuinſq. 3. xx. mirti granozum. r. coques hec in duab9 aque libris donec ſuſſiciat 2 3. iii. ſumptis horum addes medicaminum

Ziber

ere dignim tepidum q[ui]sies carte aduſte. 3. v. et ebbi iemenici, arienti rubei, cuinſq[ui]s. arienti et cattrini, et tub alertis heferem ſicci. calcis lapidis aduſt i non extincti cuinſq[ui]s. 3. et 5. zafrant opij cuinſq[ui]s. 3. adunata hec trita et cribzata medica mina cuz aqua distěpera et exag. fac trocifcos et in cliftere ponens cum fuerit necesse.

Cliftere
intestinorum ylceribus. Sumeque rifi et aliti ordei decoctorum cum capre renum adipe fine sale vncijs. iii. et immitte ceruse plumbi. aduſte car te ſume arabice frigie. acatie. ſanguinis diaconis cuinſq[ui]s. 3. tritaq[ui]s hec diligenter cum tri bus onorum vitellis in vini aceto elixatozum et ſemis olei. 3. roſarum puri admisce. factoq[ui]s cliftere tepidum inſi[ce].

Clifteris
arsenicozum assignatio vtili et tenasmoni et venti soluti. Sume parimatis aduſt i. iii. arsenici ru bei et cattrini eris aduſt i ſebbi iemenici. galle. calcis lapidis aduſt i non extincti. cuinſq[ui]s. v. opij. v. acatie ay chari glandis. ſume arabice. ſanguinis diaconis. cuinſq[ui]s. iii. medicamina hec trita et cribzata adunans cum Granorum mirni aqua distempera et trocifcans in umbra ſicca et cum exag. yno clifterizabis cum rifi aq[ui]s fereract decocijs. 3. iii. et olei roſarum. 3. sj.

C. Incipit tracatus de licinij[s].

Delicinij[s] que inferius supponuntur licinium. ienealtee. boracis pa. tes equales tere. et subtili cribzans panno et cum zaccara rubea distempera. que ſuper ignem spiffata fuerit cu[z] modica aqua factoq[ui]s licinio ſebucitantibus et acute moleſtatis subimpone morbis.

Alind. Sume ſalis et alitaz et glandes inſorua. deſiccatis q[ui]s vtere. q[ui]m citius mollit et facilius est.

Alind. et cum terengebino idem feceris tanç[ui]s glandibus composſtis naturalibus mollit.

Licinium alind p[ro]tozibus fortijs. Sume boracis ſalis. altee. eqnalia pondera et cum melle spiffe aut zaccara rubea spiffata vt diſim[ui]n distempera. Et ſi robustiorib[ui]n opus est colloquintide adiſp[er]s. 5. pars admisceatur.

Licinium quod ſanguinem ſtringit ani et tenaſmo medetur. Sume mirre munde opif[us] thuris maſculi. lelgie zafrani equales partes et cum coriandri aqua distemperans glandis inſorua ſiſi appoſtis et ſic ſub impoſtis diſmitte. quoniam tenasmoni plurimum conſert.

Licinium alind quod ſanguinem ab ano ſtringit fluentem. Sume mirre. acatie. ſeminis inſquiari. ſum-

Decimus

me arabice. rifiſere ſiaci frixi equales partes medicamina hec adunans trita et cribzata cu[z] mirto viridi diſtěpera vt expedit vtere.

C. Capitalum decimumoctaunum. Incipit tractatus de emplastris.

Oplastrí coladichion assignatio ci trine vtilis aque. Sume amomi ſpice. aroma. cardamomi. Darful ſult. ſeliche. thuris maſculi. costi. amari. p[ire]tri. maſticis. machali glauci. carpo baiſamí. amontaci. mirre. aloes. mihe. ſifelei. aristol. ro. meliloti caperi. gaf. radicis. ireos. olei baiſamí. cuinſq[ui]s. 3. x. laudani. 3. et 5. bo tami ſumme. cere albe. cuinſq[ui]s. xxx. hec trita et cribzata adunans que liqueſieri debent in oleo liqueſac nardino et in moſtario medica mina mitte percutiés ſimul donec p[er]ſecti fiat.

Oplastrí mileti assignatio vtili hydropicis. Sume ſpice libram. mirre munde. caperi. cardamomi. treos radicis cuinſq[ui]s. 3. iii. et 5. costi amari. xiiij. 3. hec omnia adunabis medicamina trita et cribzata atq[ui]s cum oleo diſtemperabis baiſamí no ſufficienti. vafe condens cum opus fuerit vteris.

Emplastrí
miſtis assignatio vtili hydropicis. Sume ſpice libram. mirre munde. caperi. cardamomi. treos radicis cuinſq[ui]s. 3. iii. et 5. costi amari. xiiij. 3. hec omnia adunabis medicamina trita et cribzata adunans que liqueſieri debent in oleo liqueſac nardino et in moſtario medica mina mitte percutiés ſimul donec p[er]ſecti fiat.

Emplastrí diaſpermaton affignatio vtili ſt. maci et epatis debutat. Sume ap[us] ſeminis cardamomi treos. radicis caperi ſquille. ameos buraci. ſumaci. amontaci. anifi. helbe. botá[ui]s ſume. cere albe cuinſq[ui]s ſerx. y. baccay lauri. 3. iii. adipis vaccini. ratinesi. cuinſq[ui]s. x. hec adunabis medicamina trita et cribzata et cum ſanſuci oleo. aut ſumaci diſtemperans emplaſtrux confice.

Emplastrú alind vtilе epatis dolzb[ui]n vocat phylargi ſt. acaci p[ro]deſt dolozb[ui]n matriſis eorſiſc[ui]s apa tibus ſi emplaſtrizat[ui] mulier ptulerit. Sume zafrani anatis adipis cuinſq[ui]s. 3. vj. machali. glauci maſticis mihe. flure. afflaq. aloes eſcoti ri. cuinſq[ui]s. iii. cere albe ſerx. xiiij. isopi viridis. 3. xv. ſicca tere et cribza que oportet vino inſunde ribano aut co[li] aut vue p[er]ſaſe cu[li] melle. reli qua in oleo liqueſac nardino ſufficienti et medicaminibus iniectis miſce fortiter et vafe consens cum fuerit opus emplaſtriza.

Estamaiconis emplaſſa affignatio vtilis ſtoma ci et epatis ſi fuerint ex calido moſſi[ſ]tys. Sume sandalox cuinſq[ui]s. 3. iii. roſe rubee. v. melaliloti. vj. zafrani. yj. caphore. 5. cere. x. olei roſarui. hieme liſ. 5. eſtate trientem et oſi[ta] vt op[si]z[ui] coſticiens cum fuerit opus emplaſtriza.

Ceroti emplaſtrú vtilis epatis calosíri et cozdis ſtomacíos in moſtis acutis ſi p[er]coſi frigido et epati fuerit ap[os]poſtú mitigat etenim calozem. Sume cere al

Practice

b.e.ʒ.ij.ij.oleviolati et rovari e p.ʒ.ij.cer a i olfs liq fac et refrigerari permitte. uſe in mortario püce et aq rosate aq portula cevini aceti. aque ſempuie aq cotiādi viridis aq intibe ptes miſtas deſup iſtillabis ch op⁹ fuerit pautatiſ cum piteſſo mouens donec optime miſea- tur et panno inſuſo lineo loco adhize ſpim.

Semperuine

emplz epatis calo
rit et ei⁹ calidis aſa
tibus vile. Sume viol. ſicce exag.ij.ij. roſe ru
bee. ſempuie recētis ſādali albi. cuinſoq.ij.ij.
calami aroma.ij. caphoze.ʒ. tritis et cribztis
medicaminib⁹ cerā albā in oleo lique facrola
rum ad ſuſſiciēnā et medicamina distēperans
emplastrum fac.

Ficuum

emplz ſple nis vtile duritiel
Sume machali glauci. mir
re munde. amontaci. thuris equales ptes et in
vini lique factis aceto percute. factoq in em-
plastro vtere.

Ficuum

emplz ſplenis vtile duritiel.
Sume machali. glauci. ʒ.ij.
amontaci. ʒ. farine. fabe et orobi. ciceriqz mel
liloti. helebe. lini ſemis. camóille. ſpice. farine
termini. cuinſoq.5.ʒ. ſiculi. xriuij. ʒ. hec medica
mia trita et q poier. cribzata aduas. ſicn in vini
aceto ifuſe et medicaia ſil miſce oleiq3 caro
mille et piſſi q5 uſſicit: c ch op9 fuerit facto
vtaris emplastro.

Emplastrí

emplastrí assignatio ioāntispuero
cuídā cuí in ſplene erat
aſa et durities. Sume ſicui migraż vini ifusa
rú aceto die et nocie tritaruq.ʒ.1. coſti mariní
vel amarí triti et cribzati.ij. amíſdaí. expilla
aſp. tritaruq.ʒ. r. corſichí radicí capparъ diligè
ter tritoz. cribzatoz.ij. misce oia hec et oleo
cheiri ſuſſiciēt ceraq3 liq faca cōſunde et ſple
nis applica loco ch pāno tpe quo cibo vêter e
vacuъ post duas auſeres hotas. laudabiliq3
aſ in qua camomillā carniſuq coxeris et olo
inüges cheiri. Oportebit aut apponere prus
catapta. ſemple vtaris qm. pderit. ſue aſe-
ne.3.9. corſichí radicí capparis.ij. piſſa ſicci.
triètē eoq. bnraci.3. hco coqъ forſt ivini aceto
a locu cataplabis cí fruſto epatz mâe e vespe
re ſtomaco tamen vacuo cibis.

Ailud.

Aſſaci in aceto diſſolue vini et
diu ſimul percuſſo vtere.

Emplastrí

emplastrí assignatio ventris solu-
tioni. Sume mirre mu-
de.ʒ. acatie. hezázi. cadari. maſticis. zafrái ſu
maci. cuinſoq.ij. parimatis. v. floz. adecharí et
vitis. aut folioz heſſe mirti granóz et floz. ei⁹
cuinſoq. ſertarios.ij. roſe rubee ſexta. campho
re exag.5. omnia hec trita et cribzata medica-
mina ch aqua mirti distéperaviridis et citonio
rum et modico roſarſi oleo et maſticino: cumq3
fuerit opus vteris.

Haly 310

Emplastrí

Emplastrí assignatio quod venire
coſculit ſtomacum con
ſoſtat et eit ioannte. Sume laudani. mirre ra
mec. cuinſoq.3. r. sandalozum. tantumde. la-
lis. quinq3 roie trite. rr. ſucci hypoquittidos.
iij. hec medicamina trita et cribzata cuz mirri
aqua et lilioz distépera panoq3 cataplamás
lineo ſuper ventrez pones a pectozalis termi
no viq3 pecten cum vacuus cibis fuerit flo-
macus.

Emplastrí

Emplastrí alius ad ventrem solu-
tionem assignatio. Su-
me laudani. ʒ. acatie lemis cere. ʒ. ij. ceram in
oleo liquefac. mirtino quo medicamina q5ant
distemperari mittenteiq3 in mortarii cum pi-
ſteilo percute et omnibus diligenter miſtis
vtere.

Emplastrum

Emplastrum solutioni et vomi-
tui. abſinthiÿ ma-
ficis cuinſoq.3. aloes.ij. tria hec diligenter
eum citontozuma qua distempera et roſarum
vtereq3.

Alind emplastrum

vtilleſo
lutioni

ventris et ſtomaci enernationi. Sume paſima
tis inſuſi ſiropo liliozum aut vino riſhano aut
citontozum aque. pomoium ve aut mirti ſpü
vis ſumas quoq3 abſinthiÿ greci aloes epati-
ci. laudani. calami. aromatici conditi cuinſoq
3. ij. mirre munde maſticis. cuinſoq.iii. acatie
ezázinti roſe rubee purgate zafrani cuinſoq.
v. cere albe. ʒ. ij. xilo aloes 3. medicamina hec
trita adunabis. et cribzata ceramq3 in oleo li-
quefacies nardino ſuſſienti vintectis in mo-
tario medicaminibus forſiter percute donec
completum ſit et vale condēs cum fuerit op9
vteris.

Emplastrum bidropi

cis et corpozi irgidi: tati. Sume nufaderi. mel-
liloti. afene amomi. foliozum lauri. ſquille. ſe-
minis apij. aniti ſeniculi. ireos radicis. ciperi.
zafrani. xilo aloes caſſie. thuris. mihe. mirre.
cuinſoq.3. cere albe libzam. mellie dispumati.
anatis adipis. olei pinearuz. lauſtri.3. r. hec
adunabis trita: et cribzata medicamina queq3
expedit in vino funde riſhano. aut communi
reliqua vt decet oleo liquefacies pinearum et
in mortario ſimul medicamina facies percu-
tieq3 cum piteſſo donec compicatur. vale co-
dens cum fuerit opus vteris. T si autem de
ſicatum fuerit et aruerit atq3 vt molle ſiat ne
ceſſe habes misce q5 condecet adipis anatis
aut galline et vtere.

Emplastrum

Emplastrum enernationi et titi
lationi vute. Sul-
phuris ſimi vaccini. helbe partes equales te
reſcui caulis aqua distemperane vtere.

Ziber

Emplastrum
olei ssami assignatiovti
lis dolou? et vuris stōt
sapatibus. Sume mihe, 3, olei ssami coclear et
institilla papx aque suamis. bisq3 buliri facias.
post hec helbe, lini feminis tritop & cribatop
cuisq3, 3, v. addes paulatim: et facto vteris
emplaitro.

Emplastrum
q6 fursculos ma
turat et erupere fa
cit. Sume fermêti ptes. iiij. buraci, falis, simi
colibi, simi galloz cuisq3 ptê, tritaq3 et cri-
brata hec cu oleo olivaz distêpera et app6e.

Emplastrum
alind q6 apata ru
pere cosit. sic sic
cas in aqua coqs et tritis in mortario addes
boraci modici: 2 cu olivarum oleo ssamiq3 et
butyio distêperatu vteris.

Emplastrum
[crrophulis]vile pi
cis nebatice cau-
lis radicis c6ubente, ptes. fume, 2 pice liq]facta
radicis puluerê in]ice, mixtisq3 simul diligen
ter vteris.

Emplastrum
ad fursculos, hel
be, lini femis, cu-
insq3, 5, v. cere albe, rx, mihe flure, iiiij, ceraz in
sufficiêti oleo liq]fac iesemino: medicaminaq3
cu mihe: ifice 2 sic sup oleu 2 cerâ inieceris: di
ligenterq3 mixtis fac emplastrû.

Emplastri
assignatio pleureticis.
Sume violaz siccaru
furfuris heneri, od dei farine alteeq3 cribzata
ru: farine fabe, camomille, melliloti, ptes 2 ce
ra in violaz oleo aut ssami liquefacta distem
pera 2 patientis êplastriza lai? Q6 si tardeffit
maturationis materia refrigidatum appone
quonuâ pro deffit.

Emplastrum
cuuffôs dolos q6
sup epatis cecidit
ptes 2 coprressioni. Sume merdafereni. xilo
aloes pure baccar lauri zafrani calami aro-
mattici mirre, mûde, cuiq3, 3, y. hec adunabis
trita 2 cribzata cereq3 albe, 3, v. insufficienti le
semini oleo liqu factis simul omnia pcuties;
et optime mixta vate condes, suo têpoze frui
turis.

Emplastri
assignatio melcationis
utilis st6t epatis debi
litati. Sume melcatisiis, xiloaloes pure mihe
flure maſticis ab]nthiz, 3, zafrani, cuisq3, 3, if.
aloes mirre, calami aromatici, derire cuinſ-
q3, 3, ſumaci, rameci cuisq3, viij, bis aduna-
tis medicaminibus tritis et cribzatis, 3, cere.
xx. in tribus ſexti, olei iesemini, oleiabit roſap
et camomille, cuisq3, ſept. v. medicamina ſe-
mul ini]ces 2 in mortario ſoſtiter percuſſa
ſe condens vui referua.

Emplastrum
quod pregnantu
itringit menstrua

Decimus

mulierî. Sume lenticule excortate cortiç. gra-
nati. Salle berberis equales partes et trita vi
ligiter cu vini bone su6e aceto distêpera 2vul
ta hoc et pênis êplastrizabis partes.

Emplastrum
furculis vtile ma
triç. Sûc lini semi
nis helbe cuinſq3, 3, x. melliloti, xvij. zafrani, y.
sanderni, albi machali glauci cuinſq3, viij. al-
ſaqui ſextarios, vy. cere albe ſext. hec aduna-
bis trita 2 cribzata ſed que opozet in oleo ll-
quefacies nardino 2 lilioz, henneq3 equali
ter ſumptis quantum necesse videbitur, ſic6
medicamina ſimul cum bis in mortariu mit-
tens percuties pislello docc c6pleatur 2 vui
recondes.

Emplastrum
[ap]atib9 veretrivti
le. Sume od]et fa
rine sandali albi equalia pôdera 2 trita distê
pera cu caquenegi aqua oleoq rosarû 2 vini
aceto ac ou] vitello ſoſtiter q6 p[uſſis ſimul ſa
ctu veretro adhibe êplastrû.

Emplastri
[assignatio q6 solidis ve
retri vtile est ap]atibus.
Sume vnc paſſe optime purgate renum ca-
pie adipis, ſabe expilate 2 elipate, olei roſarû
partes equales ap]dieq cum oleo diſſoluto.
reliqua adde trita 2 ſoſtiter in mortario per-
ctu, nonq6 ou] adſügi vitellû 2 ſic êpizek.

Emplastri
[assignatio]vilis veretro
rum duritici 2 ap]ati ve
ſic]e]eneruationiq3 memb]z]rum. Sume maſti
cuis quadrantem libere medule vaccine] curis
cere albe, olei roſarum cuinſq3, 3, xviiij. maſti-
cem contritam reliquis adde medicaminibq
2 in oleo omnibus liquefactis rosarû cu fuer-
rit opus vtaris.

Emplastrû
podagre 2 artetico do
lozi. Sume ſâdali albi
mugathi, altee, ſemis, p[ilij, farie o]tobi. ſcure
nisi albi violaz, ſicca]ptes ſames 2 tritas cri-
bia atq3 cu ssami o]o distêperâs modicoq3 vi
ni aceto q6 i]nguêſti fac 2 ſup pedê pone.

Emplastrû
podagre: Sûc susan.
altee, ſemis, p[ilij, farie
od dei ſcurêſi]t roſati olei ptes et ou] vitellum
adunatîſq3 ſic mixtis diligenter vitere.

Emplastrum
podagricis alind.
Sume mirre, coſti
aloe, carnibî, nebatici adusti, e]qles ptes adu-
natîſq3 omnibus tritis 2 cribzatis cu vino ace
ti distêperans emplastriza.

Emplz q6 ſi ſup stôt ponas 09 vôtu] vigeret.
Si ſupvmbilicis ſeri]p]axat ſi ſup pectêvnti
nâ puocat. Sûc aterêgi cucumer] asreſt] cu
inſq3 ex]eg. iiij, ellebozi albi, mardasenegi, cu]
q3, 3, iiiij, zirbi, cap]ap, v. ſec, olei, x. ex]eg, ceraz
sufficiêter 2 olei liq]fac amurca, 2 trita reliq mi
ſcebis medicamla pânûq cataplans appôc

Practice

Emplastrū
vtilē rupture suppla-
ni ventris 2 nervo2uz.
Sume maſticis corticū candari, cippeſſi nucis
& folio2uz eius ſar cocolle p[ic]ſis colle, aſeraſt.
corticu[m] glandis interioru[m] partes equales
& tritam adunans colamo[] invini liquefac ace
to & ſimul medicamina diſtemperans pannu2
cataplaſma et emplaſtrizans cum corto2u[m]
freno stringe.

Emplastrū
alind rupture. Sume
ſar cocolle mirre ſuma
ci. ſadegi. acatie nucis
cypreſſi cuiusq[]. ſ. 2. 5.
marchaſite. sulphuris magnetis ſebbi. iemeni
ci. thurimaſculi. co clearu̇ cuiusq[]. 3. cere libras
iij. cer[as] in oleo liquefac mirtino & medicamia
ſimul miſce ac emplaſtriza.

Emplastrū
perutereon perutile ſa-
ciei conto2ſioni & para
liſi. ocu2loru[m] dolouibus & tempo2u[m] emicraneo
& ventiu[m] moſtij[us]: ſluſus a caleris prohíbet
ſuper tempora poſtum: vizinam p[ou]oocat ve-
ſice applicatu[m] percuſioni p[ro]deſt ſcorpionu[m]
ſi ſuper locum ponatur: ap[ost]ematibus mem
b[io]zum ſi ſuper ventrem ponatur vel exten-
dak. ſue ſimi colu[b]aru. 3. iij. oline olei. kl. cere
r. ratinegi. iij. cera & ratinego liquefactis ſimu[m]
inijceolumbinum tritum & mouebiſq[]onec
perſicat & vafe cond[es] c[u] fuerit opuſtaris.

Emplastrum
racture vtile & co
cuſioni ac debili-
tati. Sume mugathi terre armenice cuiusq[]. 3.
x. mirre altee. cuiusq[]. xx. acatie. v. adunata
hec & trita diligēter medicamia c[u] aqua & oui
vitello diſtempera vtereq[].

Emplastrū
alind & solidationi mu-
gathi. terre armenice.
altee marſi. aloes cuiusq[]. partē ſebbi. raſeni
pentaſili. corticu[m] cādari ſecci. zafrani cuiusq[
partē. 5. trita diligēter diſtēpera c[u] mirti aqua
& c[u] panno emplaſtriza.

Emplastrū
debilitati & euſuſioni.
meraſi. 3. xx. laudāt ter
re armenice cuiusq[]. x. zafrani. iij. ſecci. exag. iij.
acatie exag. diſtēpera c[u] mirti roſarū cipreſſi-
q[]a[]g. Et ſi locus fuerit nervoſus h[or]p loco li-
loru[m] pone olei aut naroſcili & vinum olarum.

Emplastrū
alind mugathi. terre ar-
menice cuiusq[]. partes
aloes mirre munde cuiusq[]. quadrantē. teres
ola[] diligēter & cribra[] & c[u] aqua diſtempera.

Emplastrū
q[]o nervo2 p[adeſt] no-
dationi. ſue machali
ſlauci. 3. x. 7. tuſas a[]q ifunde ca[]l[er]a 2tereq[]. adij
ce. 3. p. cathemie radicis trite & subtiliſt cribra2

Maly

311

te diſſeperan[]ſos c[u] viola[]p robo locu[m] emplaſſa[].

Emplastrum
ſpaſmo vtile cere
adipis porcini et
Gallinacei medulle cruris vaccini cande anet[]
ptes tolle e[]qles & o[]ia ſimul liq[]ſacieſ. am[]ilu[m]
ad[]yce tritui fortiliter q[]u[m] din mixtis emplaſtriza.

Medullarum
emolliſtōs affi[]
gnatio nervo2u[m]
vtilis ſpaſmo. ſue machali. 3. gallie ap[]idis &
anat[] medulle cruris vaccini cuiusq[]. lib. 5. ma
d[]hal[]i u[]sufficiētui a[]q dissolue ca[]l[er]a & adipib[]q infi[
ce liq[]ſactis in mortario diuq[]tere & vtaris.

Emplastrum
emſiſiones molliſes
neruo2[] ſerapini.
3. iij. caſtozei. iij. euſorbiij. 3. iij. 5. machali. iij. g[]u̇s
mas in a[]q infunde ca[]lida & cere. 3. xy. in olei
3[]daci. 3. trib[]q liq[]ſac o[]iaco[]q in mortario miſce &
vtere.

Cap[]m. ri[]x. incipit tractatus de oleis.

Lei
nardini aſſignatio vtile do
loribus epatis & stomaci.
colice. yentris frigiditati bibitum
aut emplaſtrizati aut cluſteriza[m]
m[]ebro2u[m] frigiditati ſi eo linian[]
matricu[m] dolo2ib[]q ſi multeri ſub[]diſcia[m] aut ſub-
iponatur auriu[m] dolo2ib[]q ſi instillek[] cephalee
& emicraneo ſi narib[]q instillek[] & q[]u[]e veſice acceſt
enernationi ſi p[]virg[]a inſi[]ciak. Sume calam[]
aromatici. ciperi folio2u[m] lauri carpobalſami.
malabatru[m] raſſei. abeheli adechari folio2u[m] mir
ti cardam[]oi. squille ſanſuci cuiusq[]. 3. u. h[]c me
dicamia in olla pones rec[]eti mediocriter trita
& ſupinſunde vinu[m] co[]e: aut v[]ue paſſe c[]u[m] melle
aqu[]a[m] ſuaue[] c[]tui necceſſe erit q[]. 1. medicamia
infundāt o[]ia olei[]q ſiſami cados. v. q[]e in cado
lib. 7. 5. h[]in vafe coq[]s ſtagnato aut lebete al-
ternis com[]oues h[]oris moderato igne hoc[]q p
horas t[]pis. v[]f. ſic igne depon[]es reſrigerari ſi
nes excolabi[]q olei[] ab a[]q medicamib[]q. p[]
hec ſume roſe rubee op[]tie purgate a[]q m[]irtivi
ridiſs cuiusq[]. 3. iij. am[]oi. 3. iij. medicamia h[]c me
diocriſk trita p[]oe in olla & v[]io ſupinſunde riha[]do
aut c[]o[]i aut v[]ue paſſe c[]u[m] m[]lle a[]q[]s ſuaui ad ſu-
ficienti[]a. aut olei[] a p[]r]ia colatu[m] decoctiſe le-
toq[] coq[]s igne h[]oris trib[]q com[]oues. & depoſi-
tu[m] refrigidari ſi[n]es & a medicamib[]q olei[] exco
labis. De h[]inc vero ſumes sp[]ice. g[]a[]r. mihe flu
t[]e cuiusq[]. 3. iij. nuc[]s muſcate. v. o[]li b[]aſami vi.
Medicamia terens mediocriter a[]q infundes
ſuaui q[]o[]s ſufficiat: l[]etuiq[]s adhibebiſ donec bul-
liat igne[]. ſicq[]s olei[] q[]u[n]dēs b[]aſaminu[m] 2miha[
coque. com[]ouebiſq[]s v[]ſo[]q d[]u c[]o[]plea[t]e: & coq[]s v[]
q[]u[m] dum aqua defecti ſuperſtite ſicq[] ab igne
depoſitum exco[]la: & c[]u fuerit op[]uſ v[]teris.

Loſtini
olei aſſignatio p[]ziori fortilo-
ris stomaci et epatis dolo2ib[]q
ac frigiditati vtilis: diſſegregationi[]q frigidita
i[]t. & enernationi. Sume g[]a[]r. calami aromatici

Ziber

spice aromatiči. sadesi indici mihe flure lilioradicis. cinami. asene. costi. cuinſoſ. ſ. y. rasani feliche. cuinſoſ. j. medicamina ſicca medio-criter teres. et aſiſandes ſuaui die. et noſte: in ſtillabis oki ſiſami menas. duas. aſ ſuaui me nā. moderatoſ. coqſ isne a diei p[r]incipio vſoſ finé. habeas aſt aſuā calidā in cacabo paraſa: et cū medicamibus defecerit ſupplebis et ea: et l[è]to téperatoſ. coqſ isne donec aſq[u]e deficiat oleo ſupſtitent: ume depoſitù refrigera ri ſines: valeoſ. cōdes celato. Inſtillabis aſt et duas alias menas olei ſiſami ſupermedicamui et quemadmodum vt in primo dictù est coq[us]es depoſitùs[que] isne et refrigeratum colabis: et cum priori miſebis.

Olei
mirtini assignatio quod vtile est ca-
pitis caloribus: ipſumq[ui]b[us] sp[ir]iſat et co-
ſoſtat. Sume olei ſiſami lib. iiij. 2. foliozum
mirti viridis. xxiiij. lib. trito[rum] et in vino inſu
ſorum c[ui]t aut vne p[as]ſe et mellis. ſ. j. die et 2
noſte in olla pone et coq[us]es isne l[è]to d[œ]c aqua
deficiente ſuperſit oleuſ. Et ſi colare volueris
illud: adde m[irti]a[que] expressam: et co[ct]um
igne depone: cumq[ui]z refrigerat[us] fuerit colat[us]
vafe conde.

Olei mihe assignatio vtilis diſgregatio-
nu dolouſ, m[è]b[ia] calefacit frígida
et vesicam: reneſq[ui]z et apoſtemata diſſoluit du-
ra. Sume olei ſiſami cadum vnſi mihe flure,
ventias. iiij. et lento coq[us]es isne: donec oleum
vim affu[n]p[er]ſit ſtoria[c]is: ſicq[ui]z isne depoſit[us]
cola et reconde.

Olei camomille assignatio vtilis. Sume
olei ſiſami libri. 2. et appone helbe.
foliorumq[ui]z camomille in vmb[ia] cſicato[rum]
cuiuſq[ui]z. ſ. j. et in vafe poſitis bis vitreo ad fos
lem p[ones] eruntq[ui]z in eo. xl. diebus ſicq[ui]z cola
to vteris.

Olei abſinthiij assignatio quod calefacit
et membra conſoſtat frígida. Sume
olei ſiſami menas. iiij. ocuſorum abſinthiij. ſ. et
in vafe poſita vitreo. aut f[ict]ili alio ad ſol[è]. pl.
pones diebus colatumq[ui]z condeſt vteris.

Olei
masticis assignatio ſtoaci vtilis de-
bilitati. Sume olei ſiſami lib. iiij.m
ſticis. 3. vii. et lento coque in vafe ſtagnato. do-
nec masticem omnino in oleo liqueſeceris ſic
q[ui]z isne depoſitù refrigerabis et condito vterſ.

Olei heſqui assignatio ilij[us] eorumq[ui]z do
loribus ac renum vtilis. Sume ſin
zib[eri]ſ. 3. iiiij. heſqui tunſi. e. olei ſiſami phia-
lā a[que] ſuaui. rv. phialas. in olla coq[us]as miſda l[è]
to et moderatoſigne d[œ]c a[que] deficiat oleo ſup-
ſtit[ue]. ſicq[ui]z depoſit[us] colabis. cl[ite]ri[ba]ſiq[ui]z añ
et retro c[ui]t iniectorio ſuge limiſto. Et ſi eo p[en]is
co finia. linieris vini soluet difficultatem.

Olei
anetini assignatio anguſtij[us] que ex
labore ſiunt vtilis. Sume olei ſiſa-

Decimus

mi cadum. 1. feminis ſebbeti. ſ. et in phiala po-
ne atq[ui]z in ſole. pl. permitte diebus. colatoq[ui]
vtere.

Olei feliche assignatio. Sume feliche cos-
ti. carpobalſami. 3. zafrasi maſticis.
cuiuſq[ui]z. 3. garioſi[or]um cinamint. cuinſoſ. 3. 5.
hec adunabis medio criter trita medicamina
et in vafe p[ones] vitreo. olei inſandes ſiſami. li-
bram. 2. 5. addeſq[ui]z ſimul liliorum flores pur-
gatozum numero. xxx. et in vmb[ia] ſocundi lo-
co aeris depones. donec oleum cum medica-
minibus fermentet et eorum atraha odores
ſicq[ui]z colato cum fuerit opus vteris oleo.

Olei pigani assignatio vtilis renum frigi-
ditati et vesice d[omi]z et matricis ener-
nationi. prodeat nuerozum et laternm d[olo]-
bus. Sume olei ſiſami libras. iiij. 2. 5. folioz[ui]z
pigani recentis. 3. iiiij. aque ſuaui. lib. 2. 5. len
toq[ui]z isne in vafe conde mundo donec oleo ſu
perſtitue aqua defecerit ſicq[ui]z ab isne depoſito
refrigera et colato vtere.

Serpentum olei assignatio vtilis peti
sini et stomaci eneruationi. Sume olei ſiſa-
mi. libri. iiij. 2. 5. et in vafe c[ò]de f[ic]tili in quo ſer
pentes ſunt nigre ab quinq[ui]z vſoſz a decem va-
ſiſq[ui]z opilato capite. lento quoq[ui]z isne. donec
ſerpenti car[ò]a ſpinis ſeparetur. ſicq[ui]z depo-
nens isne cum paululum fuerit refrigeratum
vas a[peri]ſed eius caueas vapores et cum re
frigeratum omnino fuerit et vapores eralati.
colabis et vafe condens cum fuerit opus in vn
mb[ia] vteris ſolem cauens petisinemq[ui]z c[ui] pen-
na illinies.

Olei darſi[ah]ani assignatio vtilis ven-
tris ſolutioni et stomaci debilitati.
Sume darſi[ah]ani. vnctas. vj. caſſie. viij. xilo-
caffie costi. cuiuſoſ. iiiij. calami aromatici. duas
mediocriter teres in olei ſiſami. cadis quinq[
]coque optime et colato vtere.

Olei malpulat assignatio vtilis nervos
rum eneruationi paralifi faciei con-
toſioni colice. frigidis[que] morbis et est olei in-
dicu ſiue. ſelli. ſelli. belli. acori. malabatri. rala-
ni pipis l[ò]g. ionzelo ai olo[rali] ireos radicis. ſe
minis fenicu. mirre zerembadi darunegi. cu-
iiuſoſ. 3. et.tere mediocriter et in olla p[one] mun
da et adde olei ſiſami mennam. lactis dulcis
aqua ſuaui cuinſoſ duas et in vafe coque ſta-
gnato donec aqua deficiatur et lac. ſupersſite
oleo et ab isne deponés c[ui] refrigeratum ſue
rit vtere.

Olei caquelenegi assignatio
colice vtilis faciei contoſioni et paralifi stomaci dolo-
bus et diſgregationi podagre nervox enerua-
tiòi hydropiſi. et omnibus ex frígido dolo[rib].
Sume mirob. kebl, et idi bellerici. emblici, fir[è]

Practice

blici purgati cuinſoſ. 3. k. pipis nigri et lōgl. 33. cuinſoſ. vi. opoponac. serapini. ammoniaci in iuſoſ. v. turbit textur. iij. hequi viridis carnis bi. nebatici. pigant viridis cuinſoſ falciculum hec adunabis medicamina tūſa et in olla poſtis multa. xxiiij. lb. aqua ſuanis infundes lēto coques igne donec ſupſit medietas hanc igne deponens cum refrigerata fuerit aqua. medicaminib9 excolabi et additis olei charue menis. iij. iterum in olla et ad ignem pones. cùſ oleo ſupſtite aqua deſeerit depones re frigeratū colabis et vafe condes addunt medicoſ quidā liquitritie radicu rae et tūſe textarios. ij. ſitareſi indici. 3. iiiij. et carcharahani cuinſoſ duas.

Olei
satahe aſſignatio vtilis ſtomaci et
epatis frigiditati paraliſi faciei cō
torſioni. omnibus ſrigidis morbis et tremori
cordis. Sume olet roſaruſ et zebaci et narcici
cuiuſoſ libram atq[us] in vafe pones vitreo cum
xiloaloes et caphora per menſem vapotabis
tunc ſume muſcate. beſbafe. cuiuſoſ quadran
tem vntie, muheſtukue. ſicce. herbue. cacale.
fahaxe cubebe. ga
rioſili. ſpice. roſe rubee. sandaluſ cuinſoſ. 5. 3.
xiloaloes vtriuſoſ. ij. 3. ſecci. galle cuiuſoſ exa
sia. k. hec adunabis medicamina et diligēter
trita panno cribuſabis ſubtili et in phiala po-
nes cum oleo[rum] parata vaporator[um] diſtēpera
bis et per menſem vapotabis cum. xiloaloes
vntijs duabus caphore eragus duob9 dehec
ſume ambre eragia duo. muſci tria. campho-
re vnſu diſſoluesoſ ambraſ et muſcu. aut teres et
caphoraſ ſuper aliuquod pone du[que]r. teres[que] do-
nec oia ſimul mixta ſint. ſicq[us] in phiala oia re
pones et residuī q[ui]s ſupereſt addes. cùq[us] op
fuerit vteris.

Oleum
q[ui]s capillos spiffat[ur] incōmōda
ab eis arcet. Sume malabatri
amomi. galle. coſti. cuiuſoſ. 3. iij. landāi zaſrāi
cuiuſoſ. 3. olei onſacini cadum. j. vini cōſis. ij.
medicamina tundes paulatim et mediocriter
et in vinu[m] mittes ſicq[us] oleo ſupereſtite vinu[m] deſi
ciat coques et ab igne depoſitū colabis vafe
q[ui]s condens vteris.

Olei
aſſignatio q[ui]s emorroidib[us] vtilimuz
est oibuſo[rum] ex frigidō morbis bibi-
tu autillinitu[m]. Sume machali. glauci. ciperi.
folio[rum] mirti. ſan ſuci. ſemis hermeli. granor[u]
viridi[n]. granor[um] charue. rute. asene. aneti mel
liuſ diſpumati. butyri vaccinu[m]. olet iſemini et
naste albe. aretici. caſtrāi. olei laurini. olei cha
tue. ſocrite cuiuſo[rum] 3. k. mihe. ammoniaci. ſegbi
negi. opopōa[que] op[er]i. polipo[d]i. carpobalsam[i]
amیدaal[amara] purgat[ur] ellebor[us] albi.
ſitareſi indi. cuiuſo[rum] vi. garioſili. nucis muſca
te. galāſe. cinamomi. beladari. brusdari. caſto
rei, cuiuſo[rum] ij. ſemis inſq[uam]i. thuris masculi.

Maly 312

ſſelei ſemen porri. ſuſali. ſuniſ[que] ſemis eruce.
ameos coſti folio[rum] lauri. cuiuſo[rum] v. olivarum
olei. vy. lib. aque ſuanis. k. medicamina tunna
aquāq[us] et oleu[m] in vas mittes müd[u]t modera-
to coq[s] igne donec oleo ſupſtite aqua deſeſe
rit. ſicq[us] depoſes c[u]s refrigerat[u] fuerit colabis
et vafe condito c[u]s fuerit opus vteris.

CCapit. xx. Incipit tractatus de ſyropis.

Propi
lilio[rum] aſſignatio. vtilis
ſtomaci debilitati. et
epatis ex frigiditate et ſincopt que
er imoderata fit euacatione, vo-
mituſo[rum] et ſanguinis emiſſi. et co-
dis debilitati. Sume flo[rum] lilio[rum] c[u] aperti ſiſt
optime purgator[um] ablato[rum] croceo q[uod] intus
ſtat q[ui]drigentes flores et ſup[er] pannu extěde m[u]
d[u]t die et nocte in vmbra. atq[us] in loco mundo
donec ſiccen[que] tunc ſume coſti. garioſi[que]
calat[u] aromatici cuiuſo[rum] 3. ij. falis andrani ſel-
che cuiuſo[rum] iij. amomi. ſpic. aromati. maſticis
cuiuſo[rum] 3. carpobalsam[i]iij. hec mediocriter
trita in phiala[rum] excuties müd[u]t aut ſume ſtra
tu lilio[rum] et strati medicaminu[m] ſicq[us] die pmita-
tes et nocte quo formen[k] medicamina die an-
t[em] ſeſdo vini optimi aut cōmunis veteris et cla-
ri inſtillabi[rum] lib. xv[us] et ſumes zaſrani. 3. ſecci
eragia. ij. et trita ſupmiſtes medicamina iſun
deſq[us] mihe ſture. 3. iij. opobalsam[i] 3. et ho-
rā phiala[rum] dimittes diſco[ptā] capite et carram
ſuppones müd[u]t atq[us] deſu[que] pān[u] lune[u] et tera
cataplaſmabis argilloſa. diſtēpera c[u] ſur-
fure ozdei et capta[rum] ſimo ſicq[us] in vmbra loco
pones boz[ali] m[ēſibus] ſer et deinceps vteris.

Siropi
atterengi aſſignatiovtilis ſto
maci debilitati. et cordi tremo
ri. Sume citri folio[rum] ſolido[rum] recentiſq[us] et pu
lile extěſo c[u] panno folia. 1. et vini infunde cla
ri veteriſq[us] aut communis cados. vi. ſintq[us] in
cado. 3. xx. in vtre ponas mundo diebus. ix.
ſicq[us] excolabis a ſolijs et addes mellis diſpu
mati cadum fortiterq[us] percutiens in vafe po-
nes vitreo caq[us] fuerit op[er] poſt. iij. dies vteris.

Domorum ſiropi assigna
no quod
itōmacum conſorōt. Sume pomorum bo-
ne et ſuanis ſubſtantie intus et extra purga-
tor[um] tritōrum q[us] diligenter libra[rum] v. et mel-
lis adde diſpumati aut zaccare tabarzdi li-
biq[us] quq[us] teresq[us] donec optime miſceantur.
Tunc addes. xx. partes aque p[lu]nialis et for-
titer mixta in optima pone phiala aut com-
petenti vafe opilatoq[us] eius capite ad ſolem
per menſem dimittes : colatoq[us] vteris. Et ſt
iocundum fieri vis adde muſci. 3. xiloaloes.
tres ſecci. maſticis. cuiuſo[rum] duas trita hec di-
ligenter et diſſoluta miſcebis. Utiſius autem
ſunitur ſyropus h[ic] ex pomis ſyrus espaha-
nicis.

## Ziber

Mibe
affignatio est citonforum syto
pus vtilis stomaci et epatis debi
litari. solutio. induer floriivomitui et siti aut fin
sultationi. Sume citonia accida et suania ml
tiqz lucci intus et extra purgata et in moriato
terens aquam exprime. fumeqz huius aq me
nas. xxx. colate. Sumes etiam vini clari opti-
me subitantie aut communi. xy. et in eo purga
menta citonioru z a quibus expressa est aqua
die et nocte infundes. et sic exprimes vinu hec
colabis et addita citoniorum aqua modica ex
primes et colabis aqua: sicq omnia simul po
nens in vale coques mundo lento igne docet
deficiat medietas et eius auferes spumaz post
hec cuz arctissimo colabis panno: et qo exco-
laueris in olla iterum pones et addes zinzibe
ris maſticis. cuiusq. 3. ij. brichali caleca ma-
sne. et parue cinna momi cuiusq. iii. gario fili
tij. mediocriter tritozum. zafrani minime triz
ti. iiij. hec medicamina in panno pones subti
liffimo: sed forti forziterq ligato et in vale su-
spendens lento coque igne et pannum cu me
dicaminibus alternatim fricabis et fundum
commouebis vafis: cum coctum fuerit igne
depos et colatum in phala pones: fumeqz
musci triti. 3. ij. et cum modico fricatum vino
aut miſe decoctione inſice et miſce: abstracto
q simulq in quo medicamina fuerant liga-
ta panno suspende, et dehinc educto vteris.

Siropi
mirti assignatio vtilis stoma
at debilitationi et ventris flu-
rui. Sume granor mirti recenti et tunforu
parte et vini supfunde pontici et paiz asperi ca
dum diebus. vij. ſic dimittēs cola: et in vitreo
poſito vale vtere.

Siropi
romano r um assignatio qui
cum menta fit. Sume ſhata
muza et dicta ſiml exterioribus ablati cortici
bus cum adipiz? tere et expirime: coriſqz aqua
ercola. hanc donec sola ſupersit medietas co
que et inſice mente fasciculum et ſuper quaſqz
libra aque immittes zaccare tabarzedi libra
ſicqz in olla poſita múda coqz lenes ad pu-
nas quouſqz ſupſit mediſi igne qz de poſito et
colato vteris.

Mibe
ſimplicis assignatio quam Ba-
lienns compoſuit calide domi-
nis complexionis et quibus ad cibum debilis
eſt appetitus. quiqz tibos nò digerit: et in quo
rum stomaco et epate calida dominatur com
plexio: vel ad quarum stomaci colere deſuſit.
Sume citonia magna locuda odorescentus et
extra purgata. terenſoqz exprime lib. iiij. aque et
ad miſce mellis optimi tantundè: ſed ſi mellis
pòere loco zaccará volueris fiat: addeqz acer
rimi aceti lib. iiij. et quadraſtez et ſuper puanas
lenes parum coque ſpumam auferens vſqz
quo fuerit ſublata: doc ad mellis readeſt ſpſ

## Decimus

ſtudinè ſicqz vteris frigida. Cui aſt in stoma
co et epate frigus dominatur addes zinzibe-
ris albi. ij. hæc quoqz in habitudine locundu
est piloaloe. seccum maſticem. ſimiliacq appo-
nere: bibentur huus exagia. ij. vſqz. vii. ante
cibum: et ſi domituro tantumdem dederis
prindeſt.

Squingibin
zaccarei assignatio
vtilis ſebribus opi
lationi ſiti. stomaci qz a fleſmate elimat. Su
me aceti vini optimi veteris et clari lib. x. et q
suanis inſice et clare. que eius poſsit acumen
frangere acciditatem qz ſm eius acerbitatis
quàtitatem tun cappones corticum radicum
apij et ſeniculi. cuiusqz. 3. vij. ſeminij apij anſit
ſeniculi. cuiusqz. ij. die et nocte ſ fundes et poſt
hec coques lèto igne donec sexta deficiat. ſic
qz isne de poſt um cum refrigeratum fuerit
cola: et cuiqz aceti decocti parti partes inſice
ij. zaccare. et cum moderato ad ſufficientiam
coperis igne depones. refrigeratum colabis
vteris. Si autem cum melle volueris facere
addes cuiqz parti aceti mellis. ij. 7. 5. ſi za
franum apponere volueris minime triti. 3. iiij.
in panno ligatuz pone in olla quo bullit tem
pore et confrica.

Juleb
affignatio colere rubee ſebribus
vtilis ſicqz et stomaci ac pati ca
loibus. Sume zaccare tabarzedi menas. x. et
qz in lapidea ponens olla vel cacabo ſtagna
to et múdo lento coque igne ſpumà auferens
paulatim: et cù ſpumà oino abstuleris roſa
aque libras. ij. instilla optime et lenes ad pu-
nas coques donec pittetur cuiqz refrigeratü
fuerit cola et vale condito vtaris.

Squingibin
citonicatici assigna-
tio. Sume citonio
rum hela pahanicorum optimorh et odoris ſo-
cundi ptem zaccare partem aceti quadrantez
et lento coque igne donec vt mel spiffum fiat
cum re frigeratü fuerit vale condes et ch fuer-
rit opus vteris ab. 3. vſqz. ij. qui cuz melle fa
cere voluerit poterit.

Juleb
affignatio est rosarum ſtropyz
ſebri. ſiti stomaci ardozis vtilis
naturam emolli t. Sume rose optime intus et
extra purgate libra. et in cacabo pone mundo
et infundes aque libras. x. lètoqz bulliès igne
ſpumà tolles paulatim quouſqz spiffum fiat
vt est iuleb. ſicqz igne deponens cum refrise
ratum fuerit colato vteris. Et ſi hoc naturaz
mollire vis. rosas ſemel bullies et collabis. ite
rumqz in ollam miſſis addes rosas ſebario et
cum fortiter coreris colabis iterum qz in olla
miſſa addes rosas tertio bullieſqz et vſqz qno-
quies rosas appones vel amplius quoniam
quato pluribus repones vicibus tanto àpli
ſoluet. fortiuſqzyt autem ſic aqua còpoſueris
addes

Practice

adde cuiqz paru in qua rose decocte sunt aq
zaccare partes.ij. coques. spumãqz tolles.
ſicqz vale cöden cu fuerit opus vtere.ʒ.iii.
cu ſquingibn duabus aq frigida larat. eniz.

Aiolarum

ſyropi assignatio. Sume viole recentis optie
purgate pondus et aqua quadrupluz adde.
bullieſqz fortiter et colabis et ſuper quaqz aq
libia zaccare mena proſcies.lentoqz coques
igne spumã auferes.cuqz ſpilatù fuerit depo
nens igne vteris.

Zaccare

ſyropi assignatio vtilis fleg-
matis humiditati et quibus sus-
gida est cœplexo. Sume zinſiberis. cinnamo-
mì. cuinſoz.ʒ. v. heili. cacale. cuinſoz.ʒ. gaf. ʒ.
pigmenta tere et in vafe pone. inſundeſqz aq
lib. vii. coque donec quatuor ſupersint et cum
lineo ſtricto colabis panno. ſic limites zaeca
re tabarzedi. lib. xij. 7. 5. lib. menas. v. lenes ad
puninas coquens spumã auferes et diſsolves
in eo. ʒ. zafrani. ciboz ſpilſum fuerit depones.
et refrigerato vafeqz condito vteris.

Syropus

mellis ſtomacum caleſa-
ciens & epar. Sume apu-
mell. lib. x. ſpice maſtíc. cinnamomi. cacale. ri-
loatoes heili. nucis muscate. darfulſuli. ʒ. ʒ.
Garioſi. ʒ. tere mediocriter et in cacabo pones.
inſundeſqz aque ſuauiſ. lib. ʒ. coques donec
ad. iiiij. deſſicant. has cu ſtricto colabis pano.
et ſupersunde zaccarã aut mel. bullieſqz pau
latim spumã auferens donec ſpilſum fiat. et
depoſiti ab igne reſrigeratumqz colabis et
vafe condito vteris.

Menifar

ſyrop. assignatio. cholere do
minanti vtilis ſitiqz et ſoma
et debilitativomituiqz cholerico. Sume aque
nenifar. lib. ʒ. 2. in lebetè mittes. moderatoqz
coques igne donec mediuqz deſeberit. ſicqz. v.
adde zaccare tabarzedi menas 2 iteruz spu
mã auferens coques. ſicqz depoſiti igne co
labis et vafe ponens vitreo mundoqz cu fue
rit opus vteris.

Bendiconis

affignatio ſtoma
frigido vtilis et male
digestioni: febrì quartane et vètris dolozibus
et ſenes conſoſtat. Sume mell'ſpumati. me
nao. iiij. vini clari optimi et veteris riſiant. aut
coïs. ʒ. adde zinſiberis. ʒ. v. cacale magne et
parue cuinſoz. ʒ. gaf. triti ob. cinnamomi. ʒ. za
frani dragne decimã. darfulſuli obo. 4. 5. hec
medicamina mediocriter trita ercepto zafra
no adde et in loco ponens mundo diebus ſin
gulis ter monebis. ſicqz optimo colatum co-
latorio condes adſciens musci. obo. 2. 5. vtris
qz cu fuerit opus.

Absinthe

ſyropi assignatio vtilis co
plexionis corruptionis ſto
nai c debilitati, ſplei corrupto et eius duritiel.

Maly

313

atq naturã larat. Same vini clari bone ſubſ-
ſtantie. aut coïs aut vue. paſſe cum mel vii.
au duos trientes. melſ dispumati. menas. iiij. et
ſa vе pone vitreo et ſume maſtícis. coſti amari.
abſinthe greci cuinſoz. ʒ. iiiij. adechari. malat
batri ſpic. aromatic. role aloes. agar. cuinſoz.
3. iiij. zafrani. mediocriter tunſi. ʒ. in panno hec
ligabis. atq i mel vini mittes. clauſoq phia
le capite ad solè. viij. pone diebus vtere.

De

medio crisyropus vtilis epati ſtoma-
et ſpleni corruptiſs complexioni frigi-
de. ferturqz hominè diebus vite ſue. a moſbis
tueri. Sume radi cu ireos calcos. ix. feminis
feniculi pipis. cuinſoz. ʒ. iiij. hec adunabis me-
dicamina trita et cribiata et in vafe pones vi-
treo. atq vini clari bone ſubstantie. lib. viij. et
5. adſcies. opilatoq capite. 1. ſic permittes die
bus et ante cibu propinabis.

Syropi

candari assignatio. variòt et
rubeole materiebus vtilis. et
morbis peſtilentialibus putridiſq. Sume li-
gni candari tunſi. libra aque ſeniculi. lib. vir-
garui eius et foliori eius lib. coſticiu radicu ra-
ſianegi. lib. rozarbi optimarbi. lib. 5. ſpic. aroma
tic. laccé purgate cuinſoz. ʒ. iiiij. ſandal ruberi et
albi. ʒ. xx. ota hec in. iiiij. ſuauis aque. lib. die
inſunde et nocte. ſicq lento coques igne. ſoec
ſupersſit triens fricaqz fortiter cu pano cola
bis ſtricto lineo et ad igne referes. adſeſq vi-
ni aceti. lib. ʒ. granator vulcisi et acetoſop aq.
lib. iiiij. téperatoq coques igne. donec ſpilſuz
ſiat. ſicq zaccare tabarzedi mena inſecta ſup
punas donec ſeſſa vt expedit eius ſiat ſpil
ſatio fines: cuq ab igne depoſueris diſſolue
in eo caphore. ʒ. iiiij. zafrani tantuſè ſed cu te
pidum fuerit et aſe condes vitreo. dabis viris.
eras. iiij. pueris eragiu. Choc est eoſiq aps
baldach digniſoris ſunt exéplaris ſuntq eius
experti bonitare vitilitatib magnitudinem in
his quos ſupradictus ſimilibus morbis.
Incipit tractatus de roſ.

Robi

citorioniſi simplicis assignatio vtis
luis ventris ſolutioni caloriqz et vo-
mitni. Sume citonia intus et extra purgata
ſuauiæ et teres. aquæ exo exprime: lentoq co
ques igne donec quadrã ſupersſit. ſicq cola
tam refrigerari permittes. et iteru in olla mit-
tens mundã coques. donec ad medium deſi-
ciat. ſicq colatum vafe condes et cum fuerit
opus vteris.

Domorun

robi assignatio vtilis
cholere rubee et ſan-
guinis ebullitioni. ventris fluxui et vomiti
et tristitie. Sume poma caucamica optima:
atqz intus et extra purgata tere aquamqz ex-
prime et in ollam poſita mundam. temperato
coques igne donec ad quadrantem deſiciat.
colataqz vteris.

Ziber

Robi granatorii assignatio vtilis stoma ci oris dolonibus inflamationi. et p moleste siti, sebribusq[ui] acutis. Sume grana- ta muza et grana eor lepara: erp Timens cola: et lebeti impositam coque aqua donec qua- drans superit. sicq[ui] vteris. Et si cum metà fa cere vis quo vomitum auferat. in ollam mete recentis fasciculum proijcies et simul coques.

Robi heferem assignatio. vtilis cholere rubee. sitiq[ui] et sebribus acutis. Su me heferem optimi et plurimù aquoſt muq[ui]z. Tim vis et optime purgati, aqua erpime co lataq[ui] p[ro]ijcies in ollà mundà, et lento coques igne donec ad quadrantè deficiat: ſicq[ui] depo ſità igne colabis. et cù refrigerata fuerit vteris. Et si quæ apponere zaccarà voluerit ap- ponat cù ad medietatè defecerit equales inij- ciens zaccare partes. Sicq[ui] et in poino[ro] robi granatoriq[ui] facies ſi necesse fuerit.

Robi ribell assignatio vtilis ventris solnioni vomituiq[ui] Graui. cohibetq[ui] tristitià. Ribefuz sume viridè et triti aqua erpiti me: colaq[ui] imiſſamq[ui] lebeti múdo donec ad medietatè deficiat coques: tunq[ui] q[ui]àta eius q[ui]s ſupereſt medietas fuerit zaccare inijcies. et donec ſpiffetur de coque modicù addens zafrani. colatq[ui] condes et vteris.

Robi moron[ro] assignatio ſyron vtilis gut turis dolonibus et ſuffocatiòi. Su me mora ſyra et aqua ab eis expriffam cola: coqueſq[ui] donec medieſt. et ab igne deponens colabis. Huins ſumes cados. v. vini, iij. et lèto ſimul coques igne donec triès ſuperſt ſolus: ſicq[ui] deponens igne colabis et inijcies mirre. ſebbi iemeniti. zafrani. cuinſq[ui]z. diligêter tri totùs et fortiter percutiens miſcebis. Si q[ui]s aſt robum vult facere ſimpler. coquat donec ad quadrantè deficiat colatù condat vtaturq[ui].

Robi nucù assignatio. vtilis gule dolori bus ſi sargariger vomituiq[ui] ſi bi- baſt. Sume corticiù nucì viridiſi exterioruz et tritorùs ius erpime coqueſq[ui] donec eius ter- tia deficiat pars. huins ſumes aque et mellis. cuinſq[ui] cados. v. vini cocti caduz et in mundo poſita vafe lèto coques igne donec triès ſup- fit. ſicq[ui] igne depoſtà colabis et mirre múde. 3. et 5. zafrani. ſebbi cuinſq[ui]z. 3. tritorùs diligen- ter inijcies fortiterq[ui] ſimul et diu perculſa va- ſe condes vitreo et vteris.

Robi assignatio. vtilis vomitui. et subuer ſoni ſi tuſſis còlitetur. Sume mir- ti grana recentia coctaq[ui] partè. teres et erpiti mes. colatq[ui]z in lebete eo vſq[ui] coques mun do temperato igne donec ad quadrantè defe cerit. ſicq[ui] igne depoſtà cù refrigerata fuerit col bis et cum fuerit opus vteris.

Robi butferis ideſt fructus palmarù vi tridù assignatio vtilis vomitui et yè

Decimus

tris flurui. Stomaciq[ui]z debilitati. Sume buſe- ris ab offulis purga terenſo erpime et aqua colatà olle impones múde lenic[ui]z et temperatù coques igne. donec triens ſuperſt. ſicq[ui] igne deponens cola et còdens vtere.

Robi prunorù assignatio. vtilis febrib[ui]z incidètib[ui] ſi cù nature fuerit ſicci- tate, ſitim[ui]q[ui] mitigat. pruna muza et ſuania ab offulis pursabis et in olla ponès munda. aq- inſunde ſuani q[ui]s ſufficiat et cù fortiter bullie rint refrigerari fines et aqua erpſiam colabis et reiſtam in ollam lento coques igne. donec quadrans reſtet. et depoſitam cù refrigerata fuerit vafe condens vteris.

Robi citrozù assignatio. vtilis veneno et ſternutationi ſi bibatur et petigini ſi cataplasmetur ocult albugini ſi collirietur. Sume acerbum citri acidi et eius erpimè ſuc eſi cola et in lebete miſſuz múdo lento coques igne. donec ad quartà deficiat, depoſitoq[ui] et colato vteris.

Robi papaueris ſimplici[es] assignatio. vtilis fluribus capitis in pectus. Su me papaueris capita pinguia et alba ducenta tundenſoq[ui] cù ſemine ſua aque ſuani. iij. ca- dos. et est in cado lb. 4. 5. inſunde: ſicq[ui] in ollà mittens mundà perfecte coques et igne depo nens cù còſricari poterit fricabis: ſicq[ui] aſ ſua uis addes. lb. iij. mellis cadum. et in olla ſimul omnia poſita coques lento igne. donec com- glebetur et ſpiffum fiat: tunc igne depo, hens cum reſrigeratum fuerit vafe condes vitreo. et vteris.

Robi papaueris q[ui]s cù vino ſit cocto affi- gnatio. fluribus vtilis qui ad ola ſuunt membra. Sume papaueris capita ma- gna ducenta et alba: et cum ſemine tunſa die et nocte in. it. lib. aque inſunde. ſicq[ui] in olla poſita munda lento coques igne donec me- dietas defecerit. et deponens cù frigida fuerit fortins còſricata colabis adijſesq[ui]q[ui]bufq[ui]z li. iij. aq[ui] papaueris. lib. et. 5. vini robi libriq[ui]z. et. 5. zaccare tabarzedi aut mell quod oportu nius videbitur. et lento coquens igne, vt fiat quaſt lahucum. igneq[ui] deponens vafe còdes vitreo et vteris.

Robi papaueris quod

ex pigmentis ſt affignatio vtilis fluribus qui ad omnia ſuunt membra: marineq[ui] acutis a capite ad pectus et stomacum ſuentibus. Sume papaueris capita magna ducenta. et cum ſemine tunſa. die inſunde. et nocte vi. aq[ui] cadis. dehinc lèto coques igne donec mediſi defecerit. igneq[ui] deponens cum fuerit refric- geratum forſtiter frica et cola. tunc addes ca- dis aque papaueris tribus dispumatí mellis cadi[que] aut zaccare tabarzedi liquefacite in mo-

Practice

Maly

314

dam mellis, lentog coques igne donec vt las
hucuz fiat. sicq isne depósito inſicy acatie
rubee. zafrani mirre munde. galle. hypoqui-
stidos ſucci. balauſtie cuinſq. z. oës tuſſas et
ſubtili criſtatas panno. fortiter ſimul oia pufu
ſa yafe condes vitreo et cí fuerit opus vteris.
T Capim. xxi. de conditis.

Malégebini affigó
zaccarei et mellet. ſüe rose rubee opti
me purgate recentis quantum
vis zeus desicca qui ſuper eſt ro
rem:erſolitataſq in vafe pone ni
tri aut plumbato, et ſupr quanq roſarbi mena3
altera pones zaccare tabarzedi. et cùz zaccara
mícens fricabis fortiter quouſq eius roſaruz
oiuq marceſcat folia. ſicq ad ſolé pones et cri-
bo opies, muſdo. dieuſq comonebis ſingu-
lis mane et veſpe. vt vero videris desiccatu liq
facies zaccarà cum pauca aqua: et inecià ſoſt
ter comonere facies. hoc. xxx. L. xl. diebus. Si
vero melleum facere volueris, loco zaccare
mel pones diſpumatù.

Aiolarum còditarù còſectio vtiliſz
tuſſi. gutturisq. et guile
asperitati. Sume viol. recentes odore: iocun-
das optime purgatas et zaccare tabarzedi du
plum cetera ſiant vt in chalégbino diximus.

Mirobolanorum còſectio
2 directori
ſtomaco vtilis ipſumq pfortât digestione ad
iunant humiditatè desiccat. naturâ mollinnt
ventoflati. pſunt emorotrad. colereq nigre
que ex flegmatis ſenerat aduſtöe. maximeq
ſi cù pigmètis kiſt. Sume mirobo. kebuli ma-
gni poma numero. c. et in vafe pone vitri qôq
ſufficiat aque iuſ fundes. adſiſvittis cineris
3. 1. et dieb? ſic dimitte. r. aquâ imutabis et cine-
rem ſingulis trib? dieb? post hec mirobo. lana-
bis et in faragiinê p[ic]cies iſundeſq aquâ que
ſufficiat et addes ordei manipulb expilati. ſi-
ſicq. ſicq coques donec ordèb p[er]ſecte coqua-
extrahêq tenuiter exterge ne forte excorient
p[ro]ſotabis ſingula poma. r. foraminib cù ſubu
la et in vafe posito vitri aut fir. addes mellis
tabarzedi qô ills infundat ola diſpumatì. die
busq p[mi]itte. xx. mel ſepi imutãs. bullesq ali
qua[do] donec in hoc eor] ſupersit aquoſtatis
tunc ſiccabis et pigmèta hec appones. Sume
darafni. 3. inſziberis. gaſ. heili. nucis muſcate.
3. ſi mirobolana. c. fuerint: muſci pôes ſemis
oboli. ſicq condit is yafe vteris.

Zinſiberis còditi còſectio, renib ve
ſice ſtomaconq frido vtil
vrinā puocat. ſebri tremoriq p. deſt. Sume 3i
ziberis optimi. frusta magna. et aquâ iſundes
dieb? xx. post ſiccabis adiçies mellis et aſ tîn
pt ola iſundant et in lebete posita fortiter bul

liri facies ſicq ch à melle ednjeris et aſ puos
facies trocicſos et addes mellis diſpumatì qô
ſufficit ſimulq medicamia que mirobolanis
inſicuntur.

Secaculi còditi aſſignatio qô venе
reſ anget. ſum e ſecaculi
magni ib. v. et infunde aque diebus. pr. deinde
fac vt in zinſibere condito.

Raseni còditi còſeſt. vtilis friside cò-
plexiont paralitici et reni frì
sidirati virnā puocat et dorſum caleſact. Su
me raseni lib. x. et incide in diſiti quaſitare. et
pilansq aqua infunde et sale. pr. dieb? imutãs
ſingulis trib? aut. v. ſemel dieb? Dehinc in ol
la pone lapideâ et aque infunde que ſufficiat
c[it]atare. mellisq ap[us] lib. iui. ac tenuit bullies
donec mollia kiſt. Ja tunc aquâ extrahes et
mel. et in olla ſcôo mittes. inſtillaq[us] mell ap[us]
qô infundat ola. fortiterq ch bullieris invaſe
pones vitri et ſingulis diebus quinq lauare
aſſueſcere et fortiter bullies. puluerizabisq de
ſuper zinſiberis. cinamomi. heili nucismuſca
te. gaſ. darfulſuli mediocriter trito[rum] equales
prout expedit partee hec in pâno tenuiter po
nes ligato et in vafe pones.

Litri conditi còſectio pectori et
gulevriti: ſtoma-
cum confortat et maxime ſi cum corticib? fiat
Sume citrum magnum. c[um] corticibus et inci
dens fruſtatim in diſiti modum acidum au-
feres. et ſi cum corticibus quis hec vult kiſt at
q[u]z in lebete posito aqua inſtilla que ſufficiat
et tenuiter bulli. einſq[u]s affueſac in vafe poſiti
ablutionem. intuereq. et ſi aquam inſesse. vi-
deris mel immutabis et bullies nec hoc fac-
re fines donec mel immutari aquo poſatem vi
dess aut citrum. Dehinc que ante dixim? ad
des pigmenta et opilato vafis capite cùz fue-
rit opus vteris.

De Itembine condite af-
gnatio que ſtoma cum confortat. Sume deſſe
binas. 1. et acida earum extrahes. ſale q[u]z inſun
des et aqua diebus. x. aquam et ſal immutans
ſepius. reliquia q[u]z omnia ſic facies vt in citro
diximus.

Senzari conditi aſſignatio qô venerem
anget et dorſo pectoriq[us] vtilis
est. Sume paſtinacas recêtes et exteriora ras
dêo iteriora extrahe. ſumaq[us] ex eis ib. x. léto
coques igne in aq donec moſeſcat: educaſq
aqua abſterge. et ex ponês in olla addes mel
q[u]z ſufficit còde yafe ſepius tîn lauabis ne for-
te aq diſſoluak vt p[æ]cipimus ſuperius.

Lucurbite condite affixa
side subtiliſq pectori plmo i veſſe q[u]z p[er]deſt fi
in ea fuerit durities et calot naturâq[us] molli.

O 2

Ziber

Sume curbitam recente dulce viridez et et
teriorib9 ablatis costicibus interioza purga et
in duorù modu3 digitorù frusta fac que in ol-
la pones et quantum sufficiet aque infundes.
leuiters bullies quoniam igne non perforut
deinde in altam mittes ollam in mellis et aque
quod sufficiet instillando et bullies. edicta
tertio in ollam mittes et cum mellis tabarzedi
coques et in vafe pofta vitri laua ne forte ins
fit aqua, et mel mutabis addens pigmenta fi
placet.

Suctum in al'pomorùz conditaru
affignatio que venerez au
gent. Sume poma fira integra et minime per
forzata.1. costicib9 purga. et cum mellis tabar-
zedi quod sufficit leniter coq et in vafe ponës
tribus singulis dieb9 ablue. ne que corrupat
infit aqua. ch defecerit zafrani modici addes.

Citoniorù
affignatio. pomis
fortior ad Stomacum
fortandum. Sume citonia purgata cocta ab-
lata. et confice vt poma cum melle.

Dirorum
confectio confortans stos
maci. Sume pira dulcia.
fed non matura et coque vt coctana.

Rotami
confectio que venerè auget.
Sume rotami poma centnu,
amigdalìs purgatas. centum et rotabuz ad so
lè donec ficcetur explica. Dehinc singula eius
poma inferius subula perfora et offa extraha
quorù loco pone amidgalam et in vafe pofta
vitreo: mel adde dispumatum melle immuta
to trib9 dieb9 singulis. ad de parum zafrani.

Amigdalù
conditù tuſſitylitis pur
gantur et cu3 melle ch
diuntur recentes quod ſepius mutat vt alibi.
C Capituli. xxiij. de aquehelis et pulueribus.

Onfortatiui
coſe-
tio
vtilis tenebroſtitati oculos con
fortat et humiditatem deſſiccat.
Sume acalime auri tutie indi-
ce. cæcri marini athemedi. tuba

li eris fadegi indici. aloes epatice. eris aduſt. fedenegi loci cuinſq. 3. ù. piperis albi et nigri et longi. nuſaderi. cuinſq. 3. trita cribrizata ſup coſte conteres et colliriabis.

Confortatiui
affignatio forto-
ris primovtilе hu
miditati et adde oculi cauſiq et vifus debilita
ti et tenebroſtitati. Súe tutie índice tubali eris
aduſt magaritarsú ítegrarsú busadi. malaba-
tri acalimie auri aloes epatice. cancri marini.
3afrani ſpice aromatice. cuinſq. 3. ù. fadenegi
lori. vi. piperis albi et longi nuſaderi. cuinſq. 3.
2. 5. muſci. ob. caphore. 5. ob. hec adliabis me
dicamia trita et cribzata et in vſtimis zafranuz
milcebis et muſcu caphorãq et forſtiter trita in

Decimus

mortario diebus aliquot pano cribrabis ſub
tili cùqz fuerit opus vteris.

Abifendi
affignatio vtilis vifus debi
litati. oculo2 tenebroſtitati
lachimaz. multitudini. ſibile et caligin. Súe
mirobo. citrint. 3inziberis cuinſq. 3. v. pipis al
bi. ù. nuſaderi. 3. fadenegi. lorì. 3. x. trita hec ſub
tili cribza pano et in mortario forſtiter tundës
colliriabis.

Basilicon
magni affignatio vtilis
oculo2 um prurigini et vi
fus tenebroſtitati. Sume spume marine acali
mie argèti. cuinſq. 3. x. eris aduſt. 3. xv. ſal an
drani fadegi indici. plùbi ceruse. piperis nigri
et longi et aſtozei ſpice aromatice athemedi cu
inſq. 3. ù. ſal indici. sar. afene cuinſq. 3. aloes
epatic. memithe fucci cuinſq. ù. mirre müde;
mamiranifi in al' mamtraſini. nuſaderi tincto
rum radicu3 cuinſq. ù. mirob. citrint optime
purgati. iiiij. et alias. v. falis communis ſepta.
v. hec adunabis medicamina trita et ſubtili
cribzata pannovafe condes cum fuerit opus
vtere.

Basilicon
mioris affignatio vtilis
ad que et primi. Sume
acalimie argenti. 3. x. eris aduſt. v. plùbi ceruse
ſalis adrant cuinſq. ù. spume maris. 3. x. sar.
afene cuinſq. 3. hec adunabis medicamina
trita et panno cribzata ſubtili cum fuerit op
vteris.

Damadi
in al'romadi affignatio vt-
lis lachymis humiditatez
deſſicat et oculos elimat. Sume aqueli. tucie
indice. tubali eris aduſt. cuinſq. partem ma-
miraſini quadrantè terenſq. ſubtili cribza pà
no et collíria.

Aquebeli
affignatio q6 vifum acuit.
Sume ſell vulturis alierit
tis. eduli cuinſq. partem et ſimul miſcens olei
adde balsamini. Æstum eorum est medietas.
aque granati acidi. acerbiq. citri mixtque Æstum
medietas. est olei. hec adunabis oſia in phia-
la medicamina. et ad ſolè pones. ſumeſq. ves
ſpere de els et in coclea ponens munda cum
fani melle miſcebis quod ignem non nouerit
colliri abiſq. mane et vespere et cum Stomacus
vacuus est et aer iocundus.

Alins
ad idem. Sume acalimie anri. 3.
iiiij. thutie indice. ù. athemedi. v.
tere et cum frigida diſtemperans aqua aceto-
q. vini pone in panno lineo et. vii. lanabis viici
bne deſſicansq. et terës addes caphore obok.
ú. vſq. 5. 3. iuxta quod refrigeratio fuerit ne-
ceſsaria.

Aquebeli
zafrani affignatio vtilis te
nebroſtitati pruritui et cali
gini. Sume zafrani ſpice aromatice cuinſq.
3. ù. piper eris longi et albi obo. et 5. muſaderi. 5.

Practice

galle.3.ili.jamphore obo.5.hec tritare subtili
cribrata panno in mortario diutissime conteres. condensat vteris.

Beludi

affignatio vtilis oculi cœs cœstator elimat. Sive amili.3.iliij.

gumme, ara.ij. ceruse plumbi. athemedi. cuinſſo.3.tere omnia diligenter et subtili cribra panno atque diutius tritui conde et vtere.

Aquebeli

simplicis assignatio quod oculis plurimum prodeft.

Sume athemedi.3.v. marchasite. iiij. acali-
mie nigre.ij. margaritaris obo.2.5.3afrani. bu
sadi. cuinſſo.5. frememefqui. calcù. sadegi. bu
omnia tere et cribra panno subtili ſicſo diu in
mortario tunfa conde et cù fuerit opus vteris.

Berudum

leue quo i obtalmie re
liquijs ocul9 colliria.

Sume malabatri eris aduſt. opij. amili. cu-
ſuſo.3.v. summe arabice. xxx. acalimie. xl. ce-
rufe plumbi. lx. trita hec vt expedit et cribrata
medicamina vafe conde et vtaris.

Berudi

nigri assignatio vtilis ocloſſ
doloſi9. Sume opij. 3.x. fec

ci. thucie idice cacale. cuinſſo.3. ciphore. eris
vſt. marchasite. cuinſſo. v. gumme arabice. el.
athemedi. xx. 3. accare. tabarzedi obo. acali-
mie et es vſt. aduabis sigillatim trita. he3a-
z1. obo. balaustie sadegi. cuinſſo. obo. 2. 5. me-
dicamina hec trita subtili cribra panno. et ſi
optime vis ea terere. Sume gumma et pluruali
ea aqua in funde ſufficienti. et ſubſtolle illam.
iliij. digitis. tereq et ad ſolè pone et cù aq. ſue-
rit imminuta adiſce. et ſit ad ſolem donec ſe-
pties deſſiat. ſicq teres et cribzabis pano sub-
tili et vafe condens vteris.

Berusante

affignatio vtilis viſus
debilitati et caligint.

Sicueris aduſt. sadegi cu?9.3.3eniari. aloes
buraci armenici cuinſſo.3. acalimie. ij. teres
vt expedit cribzabis. iterq in mortario tun-
dens condes vafe et vteris.

Aquebeli

vior. assignatio vtilis viſus
tenebroſtatii. oculor puz-
rigini et Iachymis. Sume sadenesi. 3. iiij. san-
guinis draconis obolum. i. eris aduſt. 3. dar-
sulſali. ſpice aromatiſ. cuinſſo.3. 2. 5. malaba-
tri oboł. ij. cacale. muſci cuinſſo. obol. medica
mina hec trita et vt condecet cribrata aduna
condeq et vtere.

Pulueris
albi assignatio obtalmie
vtilis recenti. Sume sar
cocolle.3.v. amili.ij. 3accare tabarzedi. gumme
arabice. cuinſſo.3. teres diligenter et subtili cri-
brans panno oculo puluerizabis.

Pulueris

co colle.3.v. amili.ij. 3accare tabarzedi. gumme arabice. cuinſſo.3. teres diligenter et subtili cribrans panno oculo puluerizabis.

Acramaticon

magni assignatio.
et est puluis cros-

ceus multarum vtilitatum i oculorum dolori
bus qui fiunt ex humiditate, obtalmieq vete

Maly

315

ri. Sive farcocolle. 3.x. affiſi. memite. v. aloes.
3afrani. cuinſſo. 5. 3. opij. obol. ij. hec aduna-
bis medicamina trita et panno subtili cribra-
ta. vafeq conditis cù fuerit opus vteris.

Consolidantis

affignatio, vt
lis oculorh vl

ceribus et nonnunç cornee. Sume ſibi aduſt.
sadenegi loti. equales partes et tritas subtilijs panno cribratas conde: cum opus fuerit vtere.

Pulueris

citrini parui assignatiovti
lis obtalmie reliquijs q

pueris ex vêtoſitate accidit. Sume anzaruti.
3.vi. affiafi. memithe. iiij. aloes obol. ij. pnIue-
ris albi. 3.vj. trita diligenter ſubtiliter cribra et
cum fuerit opus vteris.

Pulueris

albi camphorati affigna-
tio qui oculorum medek

dolozibus et obtalmie leui. Sume coclearu
ſteſte. margaritarum integrarum cuinſſo.3.ij.
amili. 3. camphore oboł. ſimulq omnia trita
cribrata adunans: vafe cœdes et vtaris.

Eririni

conſectio vtilis oculorum vl
ceribus. Sume sadenesi loti.

3.iiij. amili. acalimie argenti. opij. athemedi. cuinſſo.3. Sume arabice. farcocolle. cuinſſo.ij. ceruse plumbi. viij. Omnia hec trita et cribra ta in mortario diutius tunde et oculo pulueriza.

Eririni

aline assignatio vlceribus vt
lis oculor3. Sume sadenesi

loti. margaritarum. busadi. tubali eris. aferê-
gi. eris aduſt. et loti. acalimie aurì. cuinſſo.3.
ij. aquebeli heſpanici. marchasite. spume ma-
ris. cuinſſo.3.tere et subtili cribra pano vtere.

Hardi affigntaio

vtilis et vi
ceribus et

pustulis. Sume sadenesi loti. ſih aduſt. cu-
ſuſo partem testarum oui ſtructionis optime
lotarum et curi. panno deterfarum aspero. ſe
miſs partem. tere omnia diligêter et subtili cri-
brans panno vteris.

Hardi

alis assignatio vtilis et vlcerib9
et pustulis obtalmieq. Sume

ceruse plumbi. acalimie. argenti. sadenesi. gü-
me arabice. cuinſſo.3. iiiij. opij. eris aduſt. 3a-
frani. cuinſſo.3. camphore. obo. 5. trita subtili
panno cribra. et in mortario diutissime teres et
cum fuerit opus vtaris.

Medicamè albule ocu

li experti. Cancri marini. acalimie aurì. simi
dalbi. ſhi aduſt. spume maris equales par-
tes tere et cribra et in mortario diutius dehinc
tritis vtaris.

Alind ad oculi albulaſ

ſimum hyrundinum diligenter tere et cù fauo
aut melle distemperans collia quoniam pan-

O 3.

Ziber

num fortiter aufert.

Pulueris assignatio vel

ceribus vel ilis oculorum. Sume athemedi sadenesi, cuiusq. partem et tritas pânoq. cribra tas subtili aduna, conde, et vtere.

Capitulum 23. Incipit tractat: de collirijs.

Olliriij

albi assignatio vtilis obtalmie principijs et que oculis accidit inflamationi. Sume gumme arabice, amili, que thire, cuiusq. 3. iiij. acali mie argenti, opij. cuiusq. 3. ceruse plumbi, vii. tere et subtili cribzans panno cum oni distempera albumine, pillulaq. et vtere cum fuerit opus.

Colliriij

albi assignatio aurei. quod vlceribus medeک. Sume sar colcotte condite cum lacte asfine. opij. drasanti cuiusq. 3. thuris albi et sicci. 5. 3. ceruse plumbi, viij. gumme ar. iiij. tere omnia vilisgeter et cum oni albo distemperans pillula.

Collirium

albium lene. sadenesi loti. 3. vi. eris adusti. iiij. bufadi. margaritarum. cuiusq. 3. ij. gumme arabice. quethire. cuiusq. 3. v. sanguinis draconis. zafrani. cuiusq. 3. 5. trita cum aqua distempera et collirium fac. vteriq. in obtalmie reliquijs et palpebzarum et grossitie.

Colliriij

rubei acuti ac amarathatic. afignatio vtilis scabiei. fluxuri palpebzarum. eneruationi. fibileq. Sume sadenesi. 3. rvj. colcotari adusti. viij. sebi. iemeni c. 3. eris adusti. iiij. tere et cribza et cum vino di stemperans collirium fac.

Atbarcaticuij

alid colcotari adusti. zeniari. cuiusq. 3. 3. sadenesi. amili, cuiq. 3. iiij. opij. 3. güme arab. iiij. zafrani. 5. 3. trita hec cribza et distemperas pillula. vteriq. 3. in duritie et grossitie palpebza rum fibulaq.

Colliriij

viride scabiei vtile antique palpebzarus grossitieti. fibi le veteri quando ruboz non est. caliginemq. cohibet. vel cerû maculas idest albulâ. Sume opij. acalimie argëti. cuiusq. 3. 3. iiij. tere. cribza. et cum mirni aqua distemperans pillula.

Colliriij

viride priori vtilius. zenarii. 3. iiij. 2. 5. ceruse plumbi. affaqui. gumme arbice. amili. cuiusq. 3. iiij. trita hec et cribzata cum pigani aqua distempera: et pillulans in umbra sicca.

Colliriij

crocenm aque vtilis principijs et caligini. Sume anze roti albi. affasi. memitte. cuiusq. 3. viij. mirre müde. buraci armenici. piperis albi. cuiusq. 3. iiij. arfenici rubeli. ij. zafrani. 3. 2. 5. tere. cribza distemperans pillula et vtere.

Decimus

Colliriij

nigrum extinguens. refrige rans quo oculi? cataplasma tur apostematicus. Sume acalimie auri. ceru se plumbi. gumme arabice. opij. eris adusti. cuiusq. 3. iiij. mirre munde. amili spice. cuiusq. 3. 3. 2. 5. acatie. lote. x. iiiij. Cribrizatavi decet cù frigni aqua distempera. vtile est fibile si cù ea sit calor et obtalmie ardoiq. oculi et laichrymis.

Colliriij

atacticum vtile oculi cauti. vistus tenebrotisati. aqueq. principijs. Sume acalimie auri. piperis nigri. opij. cuiusq. 3. iiij. nuli. ij. gumme arabice. me mithe fucci. cuiusq. 3. viij. sarco colle. salis na ste. arfenici croceti. cuiusq. 3. buraci armenici. ruj. hec adunabis trita et cribzata medicami na: et cùm vino distemperana et fentculi aq. pillula et in umbra desicca: cumq. opus fuerit vteris.

Colliriij

de machuri vtilis oculorum. dolobibus molestijs et calor immoderato. acalimie auri. eris adusti. cu iusq. 3. ij. bufadi. margaritarum. sanguinis draconis. cuiusq. 3. obo. iiij. mirre müde. zafrani. amili. buraci acatie. cuiusq. 3. obol. ij. arfenici rubei. zacc tabarzedi. cuiusq. 3. 2. 5. tere dili gentius omnia et subtilius cribza et cum aqua distemperans pillula et in umbra siccatis. cù fuerit opus vteris.

Colliriij

vngule oculi vtile. Sume sadenesi. 3. ruj. güme ara. eris. adusti cuiusq. 3. v. colcotari adusti. zenarii cuiusq. 3. 2. 5. trita hec et cribzata adunans cum vino. aut fentculi aqua distempera. et in umbra siccatis vtaris.

Collirium

nigrum quod vocatur deizenum in al' denez gum vngule. fibileq. vtile veteri. scabieiq. antique si non sit cum illa calor. albuleq. grosse. Sume aqueheli. zeniari sadenesi indici cuiusq. 3. 3. medicamina sicca diligenter terens subtili cribza panno: ammoniacumq. et ferapi num vino infunde veteri sicca reliqua pulverizans distempera et pillula. et cum fuerit opvteris.

Collirium

nigrum alid vtile calori. ardori. doloziq. gravitati et cum calore fibile. laichrynamq. de siccat. Sume ceruse plumbi. 3. iiij. güme arabice. kzetire. cuiusq. 3. acatie. v. spice. opij. cuiusq. ob. iiij. mirre munde femis horum: tere omnia diligenter et cum aqua distemperans pillula. conditiq. vtere.

Colliriij

stagni assignatio vtilis vlceq. maculis ealq. replet. Sume aserebi adusti. eris adusti. aqueheli hepanici. tucie idice. güme arabic. kzetire. cuiusq. 3. viij. opij. 3. 2. 5. trite hec et cribzata medicamina cù

Practice

aqua disteperabis et pillulans. cuż siccanderis
suo vtere tempore.

Lolliriù alind ſimile ad eadeż vtile. Sume acalimie auri ceruſe eris aduſt cuinſq. 3. iij. aſerebi aduſt. iij. aque heli aduſt. xv. amili ſume arabice kethire cuſuſq. iij. opij mirre munde. cuinſq. 5. 3. thuris y. adunabis hec medicamina trita et cribzata et cum aque distemperans płuuali pillulas fac paruas et in vmbia ſiccatis vtere.

Lolliriù beruima vtilis obtalmia pīn
cipioacalimie auri. eris adu
ſt. cuinſq. 3. iij. asſaſi memithe. iij. acatie opij
athemedi. cuinſq. 3. iij. hec adunabis trita et
cribzata medicamina et cuż aqua distemperās
płuuali pillula et in vmbia ſicca v vtere.

Lolliriù beruima alind vtile oculo-
rum caligint. Sume mirre
munde zafrani cuinſq. 3. iij. spice aromatiſt. v.
vulcham elzegeſi. xv. gumme arabi. iij. adu-
nabis. hec trita et cribzata. atq. płuuali di-
stemperans aqua pillula. et cum fuerit
opus vteris.

Lolliriù fellium vtile viſus debilitati
aqueq. principis ad oculum
descendentis. Sume fellis paptonis. fellis cu-
besi. olei balsamini. cuinſq. 3. sarcocolle. alo-
es zafrani. cuinſq. iij. tere et cribia. atq. cuż ru-
te distemperans aqua pillula. et cum fuerit
opus vteris.

Lolliriù fellium alind eiusq. que et
primum vtilitatis. alieti fel-
lis. et aquile. et vulpis viſiſq. et fabuti cuinſq.
partem terens et cribtans et cu aqua distempe-
rabis ſeniculi. et pillulans cum fuerit opus
vteris.

CCapitulù vigefi mi quartsi. Incipit tractat
de pulueribus.

Alais vulnus conglutinās
ſanguinemq. consſri-
sens et carnem rodens ſuper flusù.
Sume dragaganti. ſebbi iemenici
salle. corticum granatorum cuinſ-
ſq. rr. 3. eris aduſt. ž. mirre munde ſanguinis
draconis cuinſq. iij. carte aduſte. rr. aduna-
bis hec trita et cribzata medicamina et vafe cō-
dens vtere.

Puluis vulnera con/

slutinans et vlcera deſiccās. Sume aloes par
tes. iij. corticis candari. balauſte. cuinſq. par
tem. 2. 5. trita et cribzata. et hec medicamina cu
fuerit opus vafe conditis vteris.

Puluis alius croce9 vulnera cōglutinat et ſanguinez stringit. Su me sarcoſolle partes. iij. ſanguinis draconis ba lauſtie cuinſq. partē cortiſ radiſ candari par ſem trita et cribzata hec adunans yafe conde

Maly

316

cuius fuerit opus vterie.

Puluis abimeheſem. enſis incſionem
conglutinat et cultelli ſangu-
nem concludit. Sume mirre aloes ſanguinis
draconis. ſarcoſolle eqnales partes et addid-
met medicinm aliqui ſentiarum ratinesegm
ammoniacum trita et cribzata adunabis medica
mina et vafe condeſ cum neceſſitas vocabit
vteris.

Pulnis alius ſanguinem conſtringēs
vulnernm aloes corticum cā
dari. cuinſq. 3. x. que ſſare. terre sigillate cuinſ
q. vii. zagi carte aduſte cuinſq. iij. ſanguinis
draconis. vii. acatie hypoquiſtidos. cuinſq.
vij. mirre munde. x. teres diligenter et ſuper le
poris pilum. onicq. pcoſcies albumen conte-
renſq. loco apponea appoſita prius aranea-
rum tela.

Oedicaminis ſicci assignatio
emorridibus
vtilis. vlceraq. optime deſſcat. Sume ſarco-
colle albe. ſanguinis draconis. vbari puri et
centis cuinſq. partem et teres omnia diligen-
ter. atq. ſi locus eiusmodi est. cui licinium im
primi poſſit. facies ex panno lineo et oleo inſe
cito roſarum non cocto medicamine hoc tin-
ges. locoq. impones ſingulis ter mutane die
bus. Et ſi ad locum licinium non peruenit di
ſtemperabis huinſmodi pulueris modicum
cum roſarum oleo perpauco. et impones ſicyt
ad locum pertingat.

CCapitulum. xrv. Incipit tractatus de vn
guentis.

Aguenti albi. confectio
aduſtioni puti
liis et immoderato calori ani dolo
ribus intellinozum vlceribus et
venenoſorum motui animaliu.
Sume lithargiri. 3. ceruſe plumbi. v. aduna-
bis et diligenter his tritis ceram alba in oleo
roſaruz iuxta quod ſufficiat liquefac et inlecta
ſoſter percute medicamina. cumq. refrige-
ratum fuerit, adde ouoſum duum albumina
et diligentius iuxta vafe conde. cumq. fuerit
opus vteris.

Anguenti alius albi assignatio q
refrigerat carnez produ-
cit ac deſſcat. Sume cere albe. ceruſe plum-
bi. cuinſq. 3. iij. olei roſarum. iij. ceram in oleo
liquefac et ſic ceruſam infectam miſce et percu-
te donec compleatur. Et ſi mult9 fuerit calo-
adde camphore modicum et ſoui albumen. ch
q. res vocabit vtere.

Anguenti basiſícon cō

fectio. Sume ratinesi. picis cere equalespar
tes et in oleo oline sufficienti diffoluens cōde,
cumq. opus fuerit vtere.

0 4

Ziber

Anguëntum
basilicövtile ad car
nè pducendæ, Su-
me pícis ratinesi cere cuiusq. 3.vi. Salbani.
3.iiij. gümas.tere et ceram in oline oleo dissol
ues et coctum ysui referua.

Anguënti
sinabaræ assignatio apa
tibus que non maturant
vtilis cancresc et scrophulis. Sume mardafe-
nesi. 3.v. corticii cädari. galbani. amoniaci. cu
iusq.3.x. güme botami. vi. cere albe. x. 3ezafari
sextarios. ï. medicamina hec adunabis q te-
runtur tere reliqua in oleo liquefacies oline.
sut ssami sufficiëti. simulq. oia distëperans
yate condes et yteris.

Anguëntum
zenafari priori for-
toris cōfectio. Su-
me gumabari. 3.kr. lithargiri triti. x. In moza
riu mittant et istilla desuppini aceti fortiterq
pcute doc misceſt nec deſines aliquotzoline
aliqn infundés aceti et pcuticés docé còplekt
tuncqz iniçies cere. 3. olei roſap. ù. in eſtate.
in hyeme oline nonunq asit gumabari loco
aseregum ponitur aliquando ſimul et cuinſqz
pars ſicqz vt completum est yate tollat et vo-
cante necessitate ſumitur.

Anguënti
ſſami assignatio carnez
pducit vlcera desiccat et
refrigerat. Sume lithargiri diligenter triti. 3.
z. in moztario cù olinaz oleo et ſſami cuinſqz
3.iiij. cù piftello diligêter percute doc dissol
natur. Et ſt fortius desiccatinguolueris adde
haruci triti et cribrati paululi et cù piftello op
time mixta vt coagulentur ſimul tolle.

Anguëntum
zeniari vlcera de-
ſiccans antiqua et
superflua corrodens carnè. Sume floris eris
3. ù. pini gumme. ratinesi. cere cuinſq. x. 3e-
niarum tere reliqua in oleo diſſolue oline ſu-
ficienti et eris florem iniçiens percute donec
compleatur.

Calcis
vnguëntum vtilis corrosioni et
ignis adustioni. Sume calcis
lapide adusti et triti et ſuaui lana aqua et cuz
olinaz oleo vt molle fiat distêpera et yate tol-
lens ytere.

Anguëntum
carnè adducens vl-
cera desiccas et ner
uor est vtilis spafmo. Sume affaqui. thuris
masculi. eris ſebbi ſemenici. zeniari. cuinſq.
3.iiij. cere albe. ratinesi olinarnz olei porcini
adipis et hic radit argalli et aceti. in al et ana-
tis aut gallinacei cuinſqz. lib. Tere que vales
diligenter et alia in oleo liquefac et adipibq fi-
mulqz vt decet omnibus mixtis vtere.

Anguëntum
dachilon aſpatibus
vtilis duris omnis
dus in medris. Sume spume helbe. ſemielini
ſpùme allee. cuinſqz lib. 5. decocto? in cameli

Decimus

vtina lithargiri triti. lib. 5. cum olinarum olei.
libr. ſicqz spumas paulatim abijce et spissari
fac donec compleatur et yate condito ysui rea-
ferua.

Anguëntum
zeniari aliud vtilis
carni ſupſlue vlces
traq desiccat antiqua. Sume amoniaci. iii. 3.
zeniari. ii. anzeroti. 5. 3. aristok. tantüdè. amo
niacu et farcocollavini infundés aceto et i mo-
tario forſtiter cù oline percuſis oleo terêdox
pulueres addes et ysui refernabis.

Anguëntum
rusalí aſpatibq vtik
duris scrophulis et
tahants. ac cäcris. Sume cere ratinesi. cuinſq
q. 3. xiiij. opoponač. zeniari cuinſq. ù. affaqui
vij. aristologie lóge. thuris cuinſq. 3. galbani
mirre cuinſq. ù. machali glauci. iiiij. lithargiri
iiiij. 7. 5. que teruntur trita adunabis et cribra-
ta reliqua olinarum olei in hyeme librã 2. 5.
in eſtate lb. diſſolues et oia ſimul distêperans
condes et vteris.

Anguëntum
ignis adustioſvile
Sume calcis in va
ſe ſepius lote. 3. iiiij. ſeminis bliti et carnibì ful
phuris crocei. cuinſq. iii. olei roſap. 5. lb. cerà
in oleo liquefac. et inectis medicaminibus mi
ſce et vnguënti fac.

Anguëntum
alib ignis adustio
ni. Sume lithargi
ri purgamenti argenti. ceruſe chimolee. cal-
cis lote. olei roſap. ptes et oui albumen mixta
percute. vnguëntoq. facto vtere.

Anguëntum
alib d rubeu grecb
oibq mirabile paſ-
sionibus oline olei lb. ù. in al. iiij. vini aceti tan
tüde lithargiri lb. et quadratê eris adusti. 3.x
zeniari. viij. aceti et olei coques donec desſi-
ciat aceti oleo ſuperſite et igne deponésmer
tachu et reliqua inijce atq Igni ſupponés do
nec ſpiffetur coque et rubeat ſicqz condito va
ſe cum fuerit opus vteris.

Anguëntum
desiccans. Sume
lithargiri ceruſe.
purgamenti argenti cuinſq. 3. ù. ſanguis dia
conis. terre cyprice. aruci farco colle. aloes cu
inſq. 3. 5. cere oleiq roſap. qo sufficit. factoq
vt decet vteris vnguento.

Alib d ſiccas lithargiri, ceruſe purgamëti
argëti. cuiqptê corticii ſnati galle ſuſi fo
liop. cuiq. 5.ptê. trita oia diligêter cu roſap
oleo et cera ſufficiëtibus distêpera.

Anguënti carnè pducens et vlcera mirabilr
bliccæs. ſiue purgamëti argëti sertarios
v. purgamëti ferri exag. x. chimolee tîndè ca-
dimie argëti. y. ceruſe lithargiri tîndè terre cy
price exag. x. aruci tîndè. cerà in roſato oleo q
sufficiat liq fac et trita cribrataq inijce medica
mina forſiterq cu pcurſeris ysui referua.

Practice

Haly

317

Anguentum

aferebi, carnez, p-
ducens et vlcera de

fuccans. Sume aferebi adusti cum sulphure, eris adusti. thuris masculi litargiri mirre. aci linie amontaci opoponac. mastic. cuinſoſ. z. ij. renſu tanri adipis. ratimegi. ſiime botami oli mirtinti cere albe. cuinſoſ sextarios. iiij. zeiaferi ſiime ara. cuinſoſ. z. iiiij. Que oportet i oleo liq facies, queſt expedit in vini infunde aceto et ſi mul oia pſecte miſcebis vafeq cōdēs yteris.

Colcotari

vnguèti assignatio Sal.

vtille que difficilicte ſanant & cicatrizantur vlceribus duris apostematib9 & cācris. thahanis vulnerib9. oſubſoſ aſpatib9 que ex materia ſunt ad mēbra fluente. Sume zirbi porci aut adipis ſine ſale quādo veterio rem poteris. k. ii. litargiri. k. z. 5. colcotari. z. iiiij. tere zirbum. k. adipem omnibus purgatis venis glanduliſoſ operimētisq. liquefactumq optime colabis, vt nihiil ſuperſit ſecis. ſumeq ex eo lib. et olinarum olei veteris. lib. z. 5. miſce bisq oia ſimul et litargirum aliaq que ſunt tri ta et fortiter confundens tunc ſume spatulam palme magnā & groſſaz et ſi in eſtate medicamē men cōſicis eo quo ſiet amputabis die ſi hie- me preecedenti purgabiſoſ ramis & corticibns alijſq & eins medietatem ſuperioſ viridiq in frutba concides parua. & medicamina imittes et caue ne ſint ſicca ſtenus ab eo humiditatez ſucretur medicamen & diffoluendi virtutem: & coques oia quouſoſ pſiſſentur & cum altera in ferenti lpatule mediatecme tomoebis fortiter v vafe condens. vſui referuabis.

Anguentī

faduricum carnem in
vulberibus producit.

mundat, & solidat, incifloni prodeft enſis et oſibus molestis amputationibus. Sume lithargiri. z. rly. olei olinarum. lib. ſanguinis drazonis liquit. radic. farccolle amontaci. arifoloſo eſe. cuinſoſ. z. v. martachu ſolum terre & diligenter cribra & in olla poſtituz stilla olenum: & lento coques isne. donec totum diffolatur. amoniaci in duabus vini aceti infundes. vngijs & reliqua trita medicamia miſcebis cbi ſar cocolla. litargiro bene diffoluto. vas isne deponēs refrigerari fine paru & affaquiu inſuſuſ illi deſuperfunde & in aceto diffolutu. dehinc vas ad ignem conuerte & lenes ad prunas co que donec ſimul optime miſceantur. ſicq reli quarum addes puluerem ſpecierum & optime miſtis yteris.

Anguenti

affignatio quod apoſte
mata erupere facit. ſine

organo et ferro. carnemq corrodit ſuperfluā. Sume viſcum et aqua infunde: excolaq et maſſica. Sumeq tantuſiē ſaponis aq et in mora rio mittēs terre. cuſq fortiter mixta fuerint aruā diſtrit. et cribrati partis qdrantē proijce yteris.

Emorroidibus

2 an palpitati
10 vnguètū
10 vtille.

Sume adipis gibbi cameli liquefacti et colati. cere albe. cuinſoſ. z. v. et ad ignem pones cumq liquefacta fuerint addes picis frece. z. ij. cartami ſyri. ij. aque porri colate. z. comoſuens coques ac miſcebis: ſicq deponēs isne vafe pones vitri. Cum asit necessarium fuerit ad ignem caleſt. et bambace ftiblo circuīnolu to cataplasmabis et in ano pones.

Beruti

affignatiovilis apoſtemati-
bus calidis et inflammatis.

Sume nardi. sandalis rubei. cuinſoſ. z. v. ſan
dali albi. iiij. asiaſi. memithe. tantundem. ter-
re armenice decimam eorum ſufali. acatie. cu-
inſoſ. z. ij. ceruſe plumbi. martaqui. cuinſoſ. z.
heziz. iiij. chimolee. v. teres omnia diligenter et
cum intibe aqua diſtemperans. facies vnguè-
tum vtille.

T. Caplmi. xxvj. de medicaminibus ad nares.

Edicamis

affigna° na-
rium ſangu-
nis fluxui.

Süe ſebbi iemenici, col-
cotari adusti. colcadeneſi. 3azi. cor-
nu cerui adusti et loti. ſiccati. hu-
dae aduſte et lote. galle aduſte et vini aceto ex-
tincte. camphore. charte aduſte. partes equa-
les. prout opus est iere. & diligenter oia trita
naribus inſuſſa cuz canna aut argenti fistula
lotis prins vini aceto naribus.

Medicamen

alind ad idē. Uini
aceto nares laua

vtraſoſ. et ſume opij. zafrani cuinſoſ. ſemis obo-
lum. teréſoſ diligenter ſume pāni liciniuſ línei
et aceto inſuſum hoc inſice puluere. et in vtran
cq nare liciniuſ mitte.

Affignatio

alia ſanguinis nariuſ
fluxum patientis nart

bus cuumeris amari aquā inſtilla, aut cacale
tunſe et expresse.

Marium

inſtillatio alia ſanguis flu-
rui vtilis. Súe charte adu-

ſte eragia. v. balaustie ſademani. ramezi. ſalis
vdahe. aduſte. cuinſoſ. r. opij. acatie. cuinſoſ. v.
3azi. x. ſanguinis drazonis hypoquifidos ſuc
ci. cuinſoſ. vij. ſebbi. v. galle aduſte et vini aceto
extincte. x. arnogloſe. x. panni ſerici aduſti. vſ.
camphore. v. queſſare ſicce et aduſte. viij. tere
oia diligenter et ch arnogloſe aqua diſtěpera-
bis: troci canſoſ ch fuerit opus yteris: ſumes
obok. ij. ch arnogloſe aqua.

Affignatio

alia ad idē. Sume pan
ni līnei licinīt etatramē

to infunde ac 3azi puluerē ſupponens naribus
immittes.

Affignatio

alia. Sume corticis can
dari carte aduſte 3azi

affati cuinſoſ equales partes cribranſoſ nart-

Liber

bus inſuffia.vini aceto prins ablntis.

Alia. Sume ſebbi iemenici.colcotari.col cadanefi.żagi. coznu cerui aduſt. galle cuinſo parté tere diligenter 4 cuz niuus aqua obok. diffoluens narib9 instilla patietis. ICapim. xyij. de medicamibus dentiij sin giuaru oris. vuule gutturis 2 faciei.

Edicaminis aligna
tio den
ium dolozibus ex calido. Sume
ulbi foliorum corticum. papae
ris cortic. partes aceto decoctas
ore contine 2 minteregum in ace-
to decoctum. ſi sugatur prodeft.

Alind
ventoſatati. virsarú alio
rum. 3. iiij. thuris tantúdem. pire-
tri. 3. tere diligèter. 2 in vini aceto coque sugat-
q. cum aceto patiene.

Alind
ventinż doloz ier frigido piperis
3. x. piretri minteresi 3inziberis.
cuinſo. iiiij. buraci armenici. vij. Diligenter tri-
ta hec 2 cribiata. patiens sugat. cum fuerit ne-
ceſſe cum aceto.

Dentificiij quod dentes elimat a
pinguedine 2 spurcitis
aristologia ro. 3. x. cancri marini aduſt. ſihi
aduſt. ydahe aduſte. coznu cerui aduſt. cuinſ
q. 3. iiiij. ſalis andrani melle loti 2 aduſt nitri.
buraci. ſicuum ſiccarum. carabe cuinſo. iiiij. ce
rufe tantúdem: ſpume maris. v. tere omnia di
ligenter 2 frica.

Dentificiij alind limoſtatê auſert
2 dentes de albat. oſtei
aſtatu in vini aceto diſtempera acerrimo 2 pa-
nê factum in camino poſſum ſine vloqum
duſtioni proximus fiat huus ſume. 3. x. ſalis
andrani cum melle diſtemperati 2 aduſt tan-
túdem aristo. ro. ſpume maris. vitri aduſt cu-
inſo. iiiij. caulis foliorum. iiij. ſendabagi. iiij. te-
res oia diligenter 2 dentes frizabis.

Dentificiij alind dêtes elimat 2 sin
ginas robozat anheliti
iocundat. Sume oſtei aduſt virg2arum vitis
aduſtaru ſihi. ſalis andrani ſpume maris. cu-
inſo. 3. x. piretri. cubebe. tarſe fructus. cuinſo.
v. ſebbi iemenici. iiij. ſaſ. tantumdem. ſumaci.
iiij. hec trita 2 cribiata adunabis medicamina
2 vafe conditis vteris.

Dentificiij anheliti iocundans. ſa-
denigi indi. 2 greci. xilo-
aloes. maſtîc. mirre munde foliorum citri par
tes tere 2 dêtes frica atq. cuz hanſali aceto ſu
gat quonſâ abominabilê quoq odore. pellit.

Dentificiij quod singuas robozat
2 earbi deſſcat humidi
tate3. balaunſte. 3. x. muſaderi. iiij. minteregi. iiij.
galle. j. fauteneſi motani. aduſt. x. ſal cu mel-
le diſtêpati 2 aduſt tiuſdê tere 2 cribia 2 vtere,

Decimus

Medicamê languis kurui a sin-
guis earuq vicerib9.
vitis agreſtis fructus cum iam nodatur in pâ
no pone nouo 2 ſuper prunus vt adurantur
mitre. ſicq. tere 2 cum melle diſtemperans sin
ginas cataplasma 2 cum arnogloſſe aqua ſu-
satur in qua modicum fricaueris ſamaci. Et
ſi in Singuis ylcus fuerit hezazimi trituz 2 cu
melie diſtemperatam cataplasma.

Dentificiij alind quod sanguinem
amputat. Sume fruct
tarſe ſecci cuinſo. 3. iiij. hypoſtidos ſucci. ter
re sigillate cuinſo. 3. abeheli tantúdem. dara-
ſini. 5. 3. tere 2 cribia ac frica.

Dentificiij quod dêtes corrobozat
qui comouentur 2 anhe
litum iocundat. coznu cerui aduſt. 3. x. ſalis cu
melle diſtêperati 2 aduſt tantúdê mirre mun
de. 3. zafrâi. ſpice maſtícis cuinſo. iiij. ſumaci. gel
nari cuinſo. 3. trituz obus 2 muſtis frica.

Alind
Singuarii viceribus. buraci. cipe
ri aduſt oſtei aduſt cuinſo. par
tem tere cribia atq. cum melle miſcens SINGI-
ASIAS CATAPLASMA. Et ſi cum SINGIARUM VICES
RE PUTREDINERIT. HESQUÍ TRITUZ 2 CÚ MELLE MIK
TUM CATAPLASMA. ſicqz abehelum.

Dêtificiij quod hali ſilio moyſt ſa
cutum est dentes robozat.
anhelitum iocundat. Singuas reparat 2 limo
ſitatem auſert. Sume mitobo. citrini cufma-
zazi. corticum granati dulcis. cuinſo. 3. v. ſalis
ieriſi. cipi. a. enai. zebatari. cuinſo. 3. iiij. punea-
zilo aloes. cinami. ſaſ. roſe. oſtei aduſt. cuin-
q3. iiij. darara ſini. x. teres oia diligêter 2 vteris.

Felenſion
conſeſtio vtilis ſingina
rum corroſioni 2 putre-
dini dentiij caſui 2 putreſactioni. ſue arſe-
nici rubei 2 citrini. cuinſo. 3. viij. mirre munde.
iij. acatie. iiij. lapide calcis aduſt 2 nô erinti.
v. 3. zentari. 3. hec adunabis medicamina trita
2 cribiata 2 cum vini aceto diſtemperans tro-
cisca. ſiccatoqz vafe condes 2 vteris.

Felenſion aliaſ ad eadeq 2 p[mi].
Sume calcis viue. 3. x. ar
ſenici rubei 2 citrini cuinſo. viij. mirre munde.
iij. accatie. iiij. ſebbi iemenici. viij. adunabis h[]
medicamina trita 2 cribiata 2 diſtemperans
tro císca ſiccatiſo. vteris.

Medicamen
vne caſui er imode
rata huiditate. mir
re müde. muſaderi. piperis ptes e[les tere. et
cù res imperabis gutturi cu fitula iſufflabis.

Medicamê alind q[ui] gutturi iſuſ-
ſaſt vne q[ui] p[deſt] cadê
ti 2 ſuffocatiði. vocat âthirû magnû. ſue affia
ſi. meithê. zafrani. roſe. moroz acidoq. ſiccoq
mamirâi 2 muſaderi. liq[ui]ſ. ſucci 2 radic[is]. mirob.
citrini. ſaturele agreſtis. hezazi. ſnati cortic[is]

Practice

piretri piperis nigri et logi. balaustie folioliis
memithe marmachuri. carpobal. haruci. seb
bi temenici. galle aloes. ciperi. falis indici. spi
ce aromatice. sitaregi indici. amor. zinziber
ansi dragagati. femis apy. sanguinis diacolis
cacale. calami. aromatici. lithargiri. ceruse. ar
senici rubei canis albi simi. besse ptes eçles.
trita et cribzata adunãs medicamina insuffla
cum fuerit opus sutturi. sed caue aliquid trãs
glutire horum.

Anthiri
minoris et assignatio ei¹que et
primi utilitatis. Sume fature
te feresace et nebatice. piretrit. hestc cui²q ptê
quescare. ij. liquir. radicis. 5. adunabis hec me
dicamina trita et cribzata et cu fuerit opus gu-
le insuffla.

Antbiri
regi assignatio vtilis orii feto
ri gurguliòs apate vne casui
pustuliqz vlcerationibºoris. Sume amili. 3.
v. spodiij. ij. seis rozaf. ij. 3. zaccare ta-
barzedi. feminis lactuce. lëticule expilate. cu-
insqz. iiij. cacale. 3. caphoz. e. obok. ij. medicafa
hec trita et cribzata cum fuerit opus gurgulio
ni insuffla.

Medicamen
suffocationi vitile.
Sume canis ooffa
comedit simi. galle. finapis. mirre. munde. cot-
ticum Granati partes eçles. et tritas cribrataf
qz gurgulioni insuffla.

Sourenianorù
dùn assigna
tio. pflat apa-
tibus et doloibºqui gurguliomi accident. Su
me aruci. 3. ruj. sebbi temenici. 3. balaustie. vj.
sumaci. iiij. galle. corticì Granati cui²qz. ij. adu
na hec trita et cribzata medicamina gurgulio
niqz cu fuerit opus insufflabis.

Borùndù
alind gurguliòvile. Salle
rose lëticule. sumaci. balau
stie. tarafe fructus zaccare tabarzedi. cuinsqz
partem. piretrit. cacaie. cubebe. spodiij. cuinsqz
medià partem. tere cribra et gurgulioni ifuf-
fla cum fuerit opus.

Bargarismus
humiditatiibºvii
lis palisqz et fa
ciei corotjioni. Hierepcre acori. finapis miu-
tegi piretri zinziiberis. funizi. fautenegi. satu
reie. radicis liquir. corticis radicis capparis cu
insqz. iuxta q6 opus fuerit ptê tereqz et cribra
ac cum squingsibin aut mellis aquaz patiens
sargarizet.

Capitulum. rrviij. de medicaminibus im
pinsuantibus et morphee. lentiginis. scabeti.
pustularum. petiginisqz leprez et pediculozuz.

Ædricamis
affis ipiguæ
ris. Súe car-
dami albi. farle cicer. et lëticke fabe
qjame os cui²qz ptêç file ptes. ij.
cimini carmanici. pipis cui²qz. 5. ptê medica

Malý 318

mina hec tere. cribza diligenter. atqz cu faria
limile mixta distêpera et panê factû camino tê
perani ipone ignis doëc licet: huiº sume quã
tam vis partê et cu paximate miccens fac polê
tam: et in aliquo ponens iure ante prandium
da forbendam.

Impingvatiòis aliis

assignatio. Licers lacte infusi ouſi aut vacci
no die et nocte partem fabe expilate lenticule
qz similiter et maffi expilati et tunſi cuiniqz. ij.
ordei expilati et tunſi totidem. truticiqz expila
ti ptê rifi expilati sepimus loti et plimù aqua in
fusi. furfuris limile partê. papaveris albi par
tem. 5. amicdalarum dulcium excorticataf
partem panis simile ſiccati. iiij. zaccare tabar
zedi. iiij. ſifami expilati. 5. partê et tunſi. hec oia
medio criter terens et quantum manu capere
poteris fumens coqueſqz cum ouſi lacte. aut
vaccino dulci et angulis diebº patiens forbea
mane addito panns modico cimini piperis fal
ſiſqz quo ſit amarior. maximeqz ſi quivtik feg
maticus est.

Lentiginis medicami

nis affignatio. Sume testarum oui farine fas
be. piperis spume maris mamirasmi. afenaf
feresaci cum melonis ſemine conditi. farine
ordei cribzate cãnaru radicis corticis lenti
cule cuinſqz partem. medicamina hec aduna
bis trita et cribzata et fumes ex ex quatuor opus
fuerit atqz cum radicis aqua distêperabis. eto
cum cataplamabis.

Medicamen aliud ad

idemketire partes. iiij. condifì partem tere et
cum mulieris distemperane lacte cui filiº est
aut asine locum cataplasma et dnabºtrãſakis
horis ch aqua in qua furfur coperis ablue.

Brosse
lëtiginis que in facie est medi-
camè. Sume piperis buracì cu
insqz partes equales terenfº diligenter cum
aqua distempera et faciem illine locup.

Aliud buraci offiu ve/

terp adultop. cuinſqz partê tere diligêter et am-
tas cum aqua distempera faciem ccataplaf-
ma. cuibº due tranſerint hore lauabis.

Cataplasma aliud
vitile. Su-
me cardami recentis modicum et parum lapi
dis piperis tritacri scribrata distempera ac ca
taplasma.

Cataplasma aliud
lentigi
nè. Su
me lupini. fabe ordei expilati. cicer. ozobì. se
mis melòis cui²q. 3. iiij. coltì. amigò. amare.
radicì lilij. hebelbãi. spume març. arift. lò. ro.

Liber

cuinſoſ.ij.feminis ſungili,condiſi cuinſoſ.iiij.,z
5.passep ſimi ſarcoſeolle, cuinſoſ.5.3.tere oſa
diligenter et cum aqua distêperans faciem ſin
ſulis cataplaſma diebus atq. cu furfuris aq
lanabis.

Medicamen pustulis que in ſa
cie ſiuntytile,terre
armenice.3.ij.terre ſigillate.3.caphoze.5. ob.
3afrani.5.3.tere diligêter et cu aqua distêpera
roſarum vinic aceto et faciem cataplaſma.

Medicamen qo faciem elimat et
dealbat ſarine lu-
pini et ſabe cuinſoſ partem lenticule.5. partež
teres diligêter et cu his facie lanabis.

Medicamen alius ad idem affi-
gsatio. Sume or-
dei.3.iiij.feminis melonis, ſarine fabarum et
ciceris, ſurfuris heueri. heſtire cuinſoſ.ij.lup-
ni.3.tere oſa diligêter. et distêperâs facie cata-
plasma nocte mane laua. hecq. tribus aut.v.
facies diebus.

Medicamen alind expertum or
dei expilat ſi tun
ſum in ſartagine mitte et infunde lactis vulcis
LB.ij.bullieſ donec lac defecerit ſumeſoſ or
dei et deſiccatis harucig et heſtire, cuinſoſ.ij.
teres cu oideo deſiccato et cribraſa tempera-
bis cum out albumine cataplaſmabis facie. et
cum ſurfuris ablues aqua.

Morphee albe cataplaſma. arſeni-
ci rubei partes.ij. cödiſi
ideſt ſtareſi idici ptê tere oſa diligêter et cum
olinar. oleo distêperato ſufficiet. facq. molle
et morpheâ cataplaſma albam.

Cataplaſma alind leprie, cortic,
radic, capparis ſi-
taſegi.ellebori nigri.cuinſoſ pte3. et cribraſis
atq. cum mirti aqua distêperans. et modico vi-
ni aceto loca cataplaſma.

Cataplaſma ſcabiei corporis et
pertuz conditi elle
bori nigri.cuinſoſ.3.ij. ſurfuris marini camu
lis in al caris cuinſoſ.iiij. cardami. acatie cu-
inſoſ tantüdē opy.3. trita distêperabis cu ro-
ſarum aqua et vini aceto ac cataplaſmabis.

Cataplaſma alio ſcabiei sulphu
ris. lithargiri pur-
gamenti argenti. limature acuum arſtok.roz-
dodaphnis. piperis cuinſoſ partem tere et cri
bria atq. cuz olinar. oleo comuni in quo vinü
ſt ertincti argentü.3.v. inunſe ad ſolez. ſitq
ibi per horâ pferatq. vnguentum vſoſ mane.
tuncq. cum afenano abluat.

Medicamen alio prurigini et pe-
diculis mintegi ſe-
minis iuſqami arſto.lon. partes diligêter te-
tre et cum oliaru. oleo distemperans corpor
post ſudozein in balneo cataplaſma.

Decimus

Cataplaſma aliuſ ſcabiel et pett-
gini prurigini et ſa
haphecatimie arſenti. arſenici ytrinſoſ. arſe
nami ſuſilonum. arſiſtolo. ſulphuris crocei et ru
bei lithargiri galle. 3agı conditi cuinſoſ partež
diligenter tere et in mortario ptoijciens vini
aceti et olinarum olei cuinſoſ partem infunde
et diutifſime tundens tolle et yafe condito cum
fuereit opus yteris.

T. Capim. p.rix. et ultimù medicamindòmalum
apetitum auferentibus.

Medicamen ad hec. cimi
ni. carmani
ci.ameos.cuinſoſ partem. tere vili
gêter et cribzans ante cibum pul
uerê horù et post cibum dabis.

Medicamen alind quod terre
aufert appetitum
cacale parue et magne cuinſoſ partem zacca
re tabarzedi tantumdem.hec medicamina tri-
ta et cribzata in ſalina dabis cum aqua calida.

Affignatio alio que terre amputat
appetitum. Sume ani
ſi feminis apſi. cimint carmanici. nanachue.
cuinſoſ partem piperis albi. quadrantež gar.
ſemis partem. tere cribta et mane vespereq.
erag.cù ſiropo melleo dabis.

T. finis.

T. finit tractatus decimus ſecunde partis ſi-
mulq totus liber regalis dispoſitio nomina-
tus in arte medicine completus. Quem ſapié
tiffimus hali filius abbas. diſcipulus abime
her moyſ filü ſiar compoſuit: regiq. in ſcrip
ſit. vnde regalis diſpoſitionis nomê affump
ſit. Et quia omnia medico necellaria continet
ideo artis medicine liber còpletus nuncupat.
Jpsum autem ex arabico in latinum ornatiffi
me traduxit ſermonê stephanus philosophie
diſcipulus in antiphochia. Anno dominice paſ-
fionis.mº. cxxvij.º. xxyi.ianuarij. ſeria quarta.
Qui quâ ſcriptozum negligentia et imperitia
valde depravatus effet vitioſi ſimusq. effect.
Excellentiffimi artium et medicine doctozis.
Antonij vitalis pyrranensis opera ſummaq.
diligentia ementiffimus redditus eſt. Œta vt
nil in eo ſere castigatione dignum comperias
nifi q. impreſzum incuria petermiſum vill
gens inſpector facile emendaret. Textus autê
quofdam corruptos. quofdam vero ſubectos
ab antiqua quandoq. diffentientes translatio
ne. quâ impimentum importunitate corrigê
di tempus conceſſum non effet. Tibi lectori
ſtudioſſimo emendandos reliquit: vt te plu
rimi laboris ſui participem efficeret. Quos ne
totum hunc libus perquens oberrares. hie
ſubſcribi inſſit.

T. primo theorice.capº 2.4.º. vbi inſpicienduz
dixit eſſe cubituzſi in eo aliqua eſſet in eſqilas

["Practice", "Malp", "319", "textus est adeo obsecu? 9 se suspecti reddit. 10 Tertio theorice.cap.4. dixit lacertos guttu tis esse. xyi. quos tamen assignando non con- numerat nifi, xliij. sic et translatione antiqua constantini.", "11 Capitulo. x. circa principium duobus in locis. ybi dicit 9 genu cōtinuatur palo, deberet dicere polo est enim potus os genu dictus po- plex: vt ipse dicit. 2.º. theorice.capitulo. 8.", "12 Capitulo. 8. ybi determinat de lacerto velce littera est corrupta mala intelligibilis.", "13 In calce eiusdem capituli epilogans nume rsu lacertorum corporis dixit ipos esse. 529. siller capitulo decimoseptimo libri secentis. Quos tis singulatim enumerans resultat numerus. 573. In capitulis antequidemibus dui unius cuilibetque membra lacertos assignat lōge paucio res inueniuntur. lacertos spine priermittet. similiter et constantinus.", "14 Quarto theorice ca. 9. rj. dixit tunica cristali na prum est vius organum rectus staret huzen cristenin. 9.", "15 Quinto theorice cap. 3. dixit autunnum esse frigidum et siccum. Et ipso practice capitulo seco dixit aerem in autuno esse variis et iniquis. septrimo vero theorice cap. 4. dixit veris et autuni coplones eē tēperatas in calitate et friditate. Et ideo in illis tribus pulsus esse fortem magni.", "16 Capitulo. 13. dixit 9 aqua aluminosa refricgerat et desiccata ventrem: idē etiā dicit capitlo 10. 29. similiter et secundo practice.cap. 47. dicens 9 lebbum. 1. alumen iemenicu est frigidum et siccum. Et 1. 8. theorice capitulo. 3. dixit aluminis aquā et sulphuris esse calidam. constantinus autem eo in loco dixit de aqua sulphuris subticens aluminis. Similis cōtradictio videbat esse in dictis auticēne. 2. caſi. ponentis omnes aluminis species calidas esse et siccas in. 3. gravu. 7. 15. tertij tractatu. 2. capi. 6. posuit ipsum habere virtutem infrigiditatis.", "17 Capitulo. 14. ex eplificando de medicis simpliciter que. prins imutantur a corporze. dein de ipse imutant corpus ponit acharcharaha. i. piretris. et terēgebinum. i. mānas. quod non videtur conueniens māna eniz non est huinsmodi constantinus autē loco terengebini ponit zinziber et est conuenientus.", "18 Capitulo. 18. dixit 9 melon comedēdus est inter duos cibos quo cibis admisceafur zillos trāſserat. Et ipso practice cap. 9. seco dixit me lones et antepersica prins esse ſumenda 9 pasnis et caro.", "19 Capitulo. 23. dixit spicam esse calida et sicaž 9 prodeſt ſtomačo et epati ſi ex calido ille incōmodu fiat. rectius effet ſi diceret ex frido sicut etiā dixit constantinus.", "20 Capitulo. 36. ybi loquiſt de coitu et de ſuppluiate humorum litera est corrupta: licet ſensus", "eius ſt facilis.", "21 C[exto] theorice.cap. 13. consumerans egritu dines 9 foramini. i. pupille. accidut 9 situat mo dis keri dixit. primos declaravit. de 3. i. capiés nō p[re]sequiſt. fed p[er]ſergediens. 9 riti declarat. ſi militer et constantinus textus ita[que] deficit in quo vt opino: ponit causas ſtraboffatis.", "22 C[exto] theorice capitulo. 3.º. q[ui] in. 9. gesnere pulsum dixit de pulsu p[ra]ſtico est valde obſcurum nec concordat cum veteri translatio.", "23 Capitulo. 9. dixit 9 in phrenesi pulſus e[que] forſtis quoniam in hac paſſione virtus est valida 9. autem theorice capitulo quarto dixit 9 in phrenesi pulſus est debilis.", "24 C[ultimo] theorice viſtimo capitulo. quod est constantini. ybi ponit. 4. figuras lune debiliores quas ipſa accipit a ſole. In tertia figuradi cit 9 luna diſtat a ſole ex parte meridiēi per 77. gradus cum dimidio. similiter et in quarta ſtra ſtra ſtra ſtra ſtra ſtra

Liber

bus gradatur.

T. Ibidem de caesarbaro. i. caffia. fl. dicit q. co
lice prodeft passioni. rectius dixisset colerice.
flutut dicit etiam. Cöstantinæ caffia emi sktula p
prietatem habet euacuare coleram et induce
re dolorem ventris. quare textus iste est men-
dusus.

T. Ibidem etiam de cefethahaleb. i. satirion di
cit q. est frigidus. et humidum. alia translatio
dicit calidus et humidus et est consequentius.
Itc enim graduat. ipsum salienus. 3. simplicis
pharmacie.

T. Capitulo. 43. de cepa dicit q. succo eius fl
collitur oculus q. lachrimas fortes restrin
git. hoc non est consorum. immo consequent-
tius videtur q. prouocat lachrimas q. q. re-
stringat.

T. Capitulo. 49. de albumine oui dicit q. sitem
plastretur oculus cui pectia accidit aut curat?
est ferro proderit. forsam debet dicere empla-
strizek locus cui petra incidit aut vulneratus
est cum ferro littera est suspecta.

T. Capitulo. 42. de acharcaraha. piretro dicit
q. prodeft rigori qui fit vertigine: consequenti?
dixisset in febre vt Constantinus dicit.

T. Capitulo. 52. qb dicit de sambaraso. i. salamandra. no recte intelligitur est em. littera corrupta nec cœcordat cu veteri trâslatione que dicit q. salamandra pista et supposita locum reddit in sensibilem q. sunt cause mortis. Ista etiæ litera est fatis obcura.

T. Ibidem de epate capre dicit q. patientibus
epilepsiam prodeft. constantinus in eius trâs-
latione dicit q. valet in quibufdam epileptic-
cis. tertus iliè sunt valde suffect: quoniam e par
capre in omnes commouet epilepsiam et de-
tegit ipsam.

T. Capitulo. 54. vbi loquitur de scamonea vi-
cit q. quâdo cum alij exhibetur medicamini
bus datur. a. 5. 3. vsq. ob. i. co. Stantinus dicit
vqb. 3. 1. et est consequentius.

T. Capitulo. 55. dicit q. pisces recites eduncit
ea que sunt in stomaco deberet dicere pisces
sali prout et constantinus dicit.

T. Secundo practice in fine libri dicit. eligans
tur herbe que montane sunt in frigidis locis.
conuentius staret siccis. vt patet ex his q.
panlopoſt subdit.

Decimus

T. Tertio practice q. in principio capituli dicit
de febre artana e valde obscurâ vitio textus.

T. Capitulo. 25. vbi dicit stomacu linies succis
stringentib? vt aq. citonitop. et mirti. aq. quoq
vktis ligaminibus. littera est corrupta.

T. In calce vltimi capituli littera est mēdōsa
T. Quarto practice ca. 15. vbi dicit at ho groſ
ſl beraſſi letiginis albe et tert. textus est falso.

T. Capo. 18. versus principi. vbi iubet appo
ni sandalum textus est defectuosus.

T. In calce capituli. 51. litera est vitiata.

T. Quinto practice capit. pino dicit nernos ha
bere concanitate exteriorè deinde dicit ipſos
nulla2 habere concanitate nec interior2. 1. nec
exterior em. hic est error: manifestus.

T. Caplo. 39. qb dicit ex extremitate. et ibi qb
ſi extremitas et tertus male intelligitur qua
re suspito est ipsum esse corruptum.

T. Caplo. 21. circa principium capituli de epi
lepſa dicit prohibeantur ab omni fructu ex-
ceptis dactilis versus autem finè capituli di-
xit canendi sunt omnes humidi fructus ma-
rimeq persica et dactili.

T. Caplo. 54. ponit curam egritudinis quam
non nominat nec est ipsam facile que fit com-
prehendi.

T. Caplo. 115. dicit q. quæ sanies q. a matrice
exit ſuerit ſetida aut ſimilis aque carnis cu
ſtringetibus clisterizabis tertus iste est mihi
suspectus. quæ talis cura iudicio meo non fit
conueniens.

T. Caplo. 98. in tertu scriptum est geniculi cu
ſcribide bebat genupoli ſimilr et in caplo. 108.

T. Decimo vbi scriptum est in vafe viridi ſcri
bi debet in vafe vitreo.

T. Choc prieclarum opus multo maiori? Frui?
cura recognitum mendis omnibus exclusis.
Lugduni typis Jacobinigt exacte impleſtus
fuit Anno domini millesimo quingestimo
priij. die vero. xviiij. menſis martij.

Regestum

H a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t v r y z 3 7 2
2 A B C D E F G H J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

30890

Accession no

Ali Ibn al-Abbas

Author

Liber totius medi-
cine necessaria...

Call no

Classics