Incipit liber beati am
broſi mediolanen
ſiſ epi. de pa
RADISO

Et plantaunt d[omi] paradiſiū
in edén ſed[im oriente]. & po-
fut ibi hominē quē finxet.
De paradiso adorunduſ ſer-
mo. nō medioere eſt[ui nob
uidetur incutere: quinā ſit
paradiſiū: & ubi ſit. qualiu-
ſit inueſtagare: explanare
eupientib, maxime cuap[li]
ſiue in corpore ſiue extra
corpus neſciat. rapti tam
ſe dieat uſq; ad tereui c[ui]
& rurſuſ ſcio inquit huius-
modi hominē. ſiue in cor-
pore ſiue extra corpus
neſcio d[omi] ſett. q[ui]n raptuſ
eſt in paradisiū. & audunt
uerba meſſabilia. quē n[ot]
licet hommi loqui. Pro
huiusmodi glabor. p[ro] me-
aut non glabor. n[ot]u in in-
furnitand; me[n]. Si eni uo-
luero glari, n[ot]o ero ſtultuſ.
Veritaue eni dicā Ergo ſi

huiusmodi paradisijs e[rum] ut
cum solus paulus aut u[m]x
aliquis pauli ſi[n]nibus cum
in una degradet u[m]xere po-
tuerit. idem tam ſi[n]n
in corpore ſiue extra corp[
]i
uiderit meminſſe n[ot] poſſit.
audient tam uerba quib[
]b.
phabitus ſit u[m]lgare quod
uiderit. quo tandem modo
not paradisi ſit[i] poterimus
abſoluere. quē nec uider[
]e
poterimus. & ſi potuſſemus
uider. tam phiberemur
aliuſ intu[n]mare. Œul[n] cu
paulus extollere ſe reue-
lationi ſit uerituis. quan-
tomag[ui] nobis ſtudend[i]
eſt id ſollimuis indicare.
cuius etiā reuelatio obno-
xia ſit periculo. N[ot] illu
igtur h[uius] paradisi est[
]u
mare: debemus. & ideo
reliquamus pauli e[ſ] ſeere-
tum. Tam q[ui]n legimus
in genefy a d[omi] paradisi
eſſe plantatiuſ ſed[im orient]
t[em] & ibi e[ſ] poſitiuſ hominē

Incipit ſi[mi]t ſi[mi]t beati ambroſi mediolanensibus epi. de paradiso.

J
quë plasmaur istius para-
disi auctore iam possimus
muemre: Quis ê eni qui
potuit fingere paradisiï.
nisi êmpf di qui dixit &
facta sunt. nüquam indigen-
eo? quæ generari uelit?
I pse ergo plantavit para-
disi. de quo diett sapientia.
O mi plantatoa qui nö plan-
tavit pater meus. eradicæ-
bitur. Bona anglox plan-
tatio. bona seoy. Sei eni
sub fieri & una dicuntur
in illo pacis futuræ tpiæ.
in quib; typus ê anglox.
Ergo paradisius ê plurima
ligna habens. sed ligna
fructufera. ligna plena sfc-
ei atq; wurtaris. de quib;
dicti ê exultabunt omnia
ligna filuaz. Ligna semp
Horentia uriditate meri-
toy. sicut illud ligni quod
plantatü ê seeus decursus
aquay. euus solui no de-
fluet. quia totus in eo fru-
etis exuberat. hie g para-

Hs

disus ê. Loeus ait in quo ê
plantatuis. uoluptas dicitur.
Vnde & seis daud ait Ex tor-
renæ uoluptatibus potab
eos. Legisti eni quia sors pro-
cedit ex edén. qui rigat pa-
radisi. Hæ igitur seoy ligna
quæ plantata sunt in paradí-
so. quasi pro fluo quodâ
torrentis siu uriganant. De qu
enä alibi ait. Humanus impet
leaficat eunice di. Est ait
euntaf illa quæ sursu est ibe-
rusale libera. in qua duerfa
seoy merita pullularunt.
In hoc ergo paradiso, homme-
di posuit quæ plasmauit.
Intellige enä quia nò eü homi
nè qui seom unaginé di est
posuit. sed eü qui seom corp.
ne CORPORALIS eni in loco nò ê.
Posuit ait eü in paradiso sicut
sole in celo. expectante regni
ceoy. quæ ad modum creatura
expectat reudationem filion
di. Ergo si paradisius ê in quo
erant eant exorta unguina.
uidetur paradisius anima êe.

que multiplicat semen accerpti. in qua utrius una quæq; plantat. In qua erat etiam ligni unæ hoc e sapiencia sicut diest salomon. qua sapientia non de terra exorta e sed de patre. Est enim splendor lucent eternæ. & manutio omipotens glæ. Frat aut ligni scien tæ bom et mali in paradiso. Si eni habes quia puxit dæ ligni speciosi ad aspectu. & bom ad eſea. & ligni unæ in paradiso. & ligni scienti bom & mali. Postea indebunt utri & hoc ligni speciosi ad aspectu. & bom ad eſea fuerat sicut eterna. Co eni loco hoc oportunus disputabit. quo hominæ ex hoc gustante ligno munemus eæ deceptu. Inter mebil habem quæ nume reprehendere debeamus. & si ratione seire nò possumus. Neq; eni in hæ ereat una munedi. si qua nobis difficilia intellectu indentur. & incomprehenſibilia ingemo nro.

temerario quod debemus condëpnare iudito. ut eatura serpentii venenatique alieui animantis. Quidque homines qua ratione singula quæque sunt facta. imago ligere adhuc & seire nò potsumus. Si ergo & in scriptu ris diuinus nò facile reprehendamus aliquid. quod intelligere nò possumus. Sunt enim plurima que nò nro mgemo metienda sunt. Sed ex altitudine duine disposicionis & verbi estimanda. Pone eni. Sine preiudito tam aſſertionis futura ideo tabi hoc ligni de scien tia boni & mali displicere. quia postea qua gustaverit ex eo homines. intellexerunt esse se nudos. At tam ad consimatione duine operatio nus. diea tabi & hoc ligni in paradiso exorti. & ideo a dö esse permitti. ut possumus supereminemà bom seire. Quom eni si nò eſset scientia bom & mali. inter boni &

malii differenionē aliquā diſſe-
remuſt. Nam neq; q[ui]d malii
erat malii undicaremuſ e[rum]
nisi effeſt ſcientia boni. Sei-
entis auſt bom eſſe nō poſſet,
ni eſſet & boni. Neq; rur-
sus q[ui]d boni erat ſeuſ; bo-
ni eſſe. nifi eſſet ſcientia
mali. Cape exemplu de ipſa
conditione: humam corpori.
Nempe habet & amaritudine
quandā ſelluſ; quę ſi in cōmu-
ne p[ra]ſpinitas. Ad ſalutē hommi
utiliſ muenit. Cigo & quod
malii putamus. pleruq; nō
per omnia malu e[rum] ſed in cō-
mume utile. Nā ſi eut ſel
in parte e[rum] corporiſ. & tam
ad totuſ utilitate corporiſ
prodeſt. ita utilitate omnuii
profuturā ſeuſ diſ. ſcientia
bom & malii in parte confi
tut. ut in cōmume p[ra]deſſet.
D[omi]nq; ſerpente in paradiso
muens. utiq; nō ſine di uo-
luntate generatiu. In ſerpen
tuſ auſt figura. diabolus eſt.
Et uſſe eni in paradiso. diaboli

etiam thezechiel appha docet,
qui diem ſup. principe tyri.
In uoluptate inſi paradisi
factus eſt. Principē auſt tyri.
in figura accipimus diaboli.
Cigo nüquid & hine accusa-
bimus diu. quia theſauros
euſ altitudinis & ſcienti-
abſe condutus in xpo & occuſt
coyprehendere nō poſſumus.
nisi quos ipſe reuclare digna-
tus eſt. Revelaunt tam. ut
ſeiamuſ etiā diaboli malitiā.
ad ſalutē p[ra]deſſe hominibus.
Non q[ui]d diabolus prodeē uelit.
ſed quod malitiā euſ etiā re-
pugnantu. conuertat nobis
din ad ſalutē. Deniq; huus
malitia. iob ſei viri ſeent e[rum]
unutem & patientia clariore.
Huus malitia iustitia euſ
exercuit. ut certaret & um-
ceret. & victoria corona ſe-
queretur. Nemo eni. nifi qui
legitime certauere corona
bimur. Ioseph quoq; castimo-
ma niuqua ad nri memoriam
puemſset. nifi muher diu ei

comubernalis. ignitus diaboli
spiculis incantata, teptasset eui
affectü, nisi postremo affe-
ctasset euis interitii, quo el-
rior effet caftimoma uiri. q-
morte pro caftitate conti-
pterit. Vit seire consilii di-
Nempe diabolo auctore neces
uident iustis hominib, pre-
parari, exerceri quoq, parr
eidia filioq. At tam diu etia
abrahä hae arte teptauit,
ut immolari sibi filii ab eo-
dem postularet. Qua tepta-
tione abrahä fidelis e dno
compbatuſ, quod a devotio-
nis obſequio. nec dilecti fili
miseratione ſtenoecatus.
Ita ergo & ligni ſcienti bo
mi & mali in paradiso. quod
erat ſpitiuſ ad uiti. & boni
ad eſea ſpecie indebat. No
eni uiti boni ad eſea erat.
qum eſea euis uident hominib
obſtuſſe. Crgo est qd singu-
noccat in eòmune pſit. At
iude nocuit diaboli. ſed
preter illu omis apſos coro-

nauit. qua malitie euis tem-
ptamenta incerunt. Iraq;
neq; dubitanöu eq; repre-
hendendü. quod in paradis
diaboli erat. quando dæ
oceludere ſeis no potuit it-
ne quis ascenderet. Neq; eni
iustis habitatione incolanu-
taqua posset oripunt. Eſto
eni ut aliquos deſides auq;
utiosos. ab incolatu ſupne
posſſiomis auerterit. Illud
multo auguſtus. multoq;
pulchruſ. quod ſeoy oratio-
mib. excluditur. cui còpletum
fuerit illud. indebat ſarban ſi
cut fulgur de eſlo cadente.
Ergo no meconamuſ eui qui eo-
uſq; inſirmuſ e: ut & ipſe
in terris caſinuſ ſit. Acceper
quidè temprandi licentia.
ſed no acceptu copia ſubuer
tendi. nisi ſua ſponte laba-
inſirmuſ affectuſ. qui ſibi
auxiliuï non norit areſſere.
& ideo qua ſtraude tæpauerit
primu homine. qdque in ho-
mine pitaucert œ tæptandü.

N

quo ordine. qua arte. cogno-
scere opus est. ut cauere pos-
simus. Pieriq; tam qui uo-
lunt in paradiso diabolus
nò faisse. licet in eulo aſtan
tè eu angliſ legerimus: ne
nìo ſermone uideant offen
di. ſedm ſua accipiant uo-
litate interpretatione i-
ſtul lectionis. D. amq. ame-
nos ſunt qui per uolupta-
te & ſensu. preuaricatione
ab homine memorauerit eê
comuſa. in ſpecie ſerpentì
figura accapiens delectationi.
in figura muheris ſensu
ammi mentis; constituen:
qua eſtſyn uocant greci.
Decepti aut ſensu, prevari-
catrice ſedm hystoria in
tem aſſeruit. quâ greci no-
yn uocant. Redite igitur
in greco noyf uiri figura
accipit. & eſtſyſ muheris.
Vnde & quidâ, adâ noyn
terrenu interpretam ſunt.
Dnſ aut uirgines illas in eu-
angtio. accensis facib; ut

extinet expectantes ſpon-
si aduenti. pro ſensib; ut
integri ſapienti. ut cor-
ruptus insipienti posuut.
Nam si euæ hoc est ſensus pme-
mulieris accensas habuisset
facer. müqua in preuaratio-
nis fuer nos crinicus impli-
casset. neq; ex illa virtutis
immortalitate cecidisset.
C. at ergo paradisiis terra que-
dâ ferulis. hoc est anima fecim-
da. in eden plantata. hoc est
in uoluptate quada. ut exer-
tata terra. in qua animæ ſit
delectatio. Cest euæ noyf ta-
quâ adâ. & est ſensus tâqua
eua. dene haberes quid ad in-
firmu retorqueres nature.
ut ad obnoxiam in tolerandis
periculis conditionem. confida
que habet anima ita subsidia.
Crad fons qui urrigaret para-
disù. Qui fons? Dnſ nù thexpe.
fons utre eternè. ſicuit & pat.
Q uia seripuè est apud te êfons
utre. Seniq; flumna de uen-
tre euæ fluent aque utue.

c. inultâ eternâ;

& fontes legimus & flumus legit. qui irrigat paradisi lignum fructuosum. quod ferat fructu. Hic g[rat] fontis. sicut legisti, fontis eni inqui p[ro]cedit ex eden. idem in anima tua fonte est. Unde s[an]domon aut. Bibe aquâ de tuis uasibus. & p[ro]p[ro]ton tuon fontib; hic est p[ro]cedit ex illa exercitata & plena uoluptat[is] anima; h[ic] fontis qui irrigat paradisi. hoc est utrut[em] animæ eminenti. Et merito pullulante. Et duid[em] inquit h[ic] fontis in quatuor mina. Nomen uni. phison. Hic e[qui] cireuit omnem terra enulat. ubi est aurum. Terre aut illius aurum. bonum e[qui] vbi e[qui] carbun culeus & lapide prasinus. & nomen secundi gyon. Hic est qui cireuit omnem chrysop[ia]. Et flumen terei. tygris; h[ic] e[qui] uadit cont[ur] affyrios. & flumen quatuor est eufrates. H[ic] e[git] quat

tor sunt flumina. hoc est physón, sedm hebreos physón dicit. gange aut sedm grecos. qui fluit contra indiá. G[yon] aut nui[s]. q[ui] cireuit terra egypti. ut s[hi] opia. O[es]opotamia aut. dicitur q[ui] tygris & euphrates incluserint ca[]. eo q[ui] inter duo h[oc] flumina confrut[ata] sit. Quod etiá longe politis. nomen ip[s]um & opimo c[om]unis expressit. Sed qu[e]admodi fontis dicit sapientia. fontis eni est sedm eug[li]ii. si quis sit ut veniat ad me & bibat. fonte e[que] sedm proph[am] qui aut veni te & edite de meis pamb[us], & bibite iumii quod musei uobis. sicut g[ra] fontis unit[em] est sapientia. fontis gr[ia] sp[ä]li[s]ita fontis utruti c[eter]arum. qu[em] nos ad eternę curi. H[ic] e[que] iubit anima qu[em] culta e[non] ex ea qu[em] inculta. fontis ite p[er]cedit. ut irriget paradisi.

hoc est quædam dauerari fru-
tecta virtutum, quatuor sume
quattuor initia, in quę sú-
pientia ista chuidit. Quę
sunt quattuor initia ur-
tutii, nisi unu prudentem,
aliquid tèperantem, tertii
fortitudini, quatuor isteis:
Quę etiam sapientes istius
mundi ex nis asseruita,
in suoy transcripta libro-
ri transtulere. Itaq; sicut
sunt sapientis, etiam
humina ista quattuor quę
dà ex illo fone manantia
sunt fluemus virtutum.
Phyſon igitur prudentia
et: & ideo habet boni au-
rum, & splendidù carbum-
culù, & prasinù lapidem.
Aurù eni. pro prudentibus
frequenter accipimus. Und
& dnis per propham att.
Sed illius aurù & argentù,
& dand prudemib, dixit.
Si dormians inter medos
eleros penné colübè dear-
gentem, & posteriora cuiſ

in specie aurì. eo quod iuete
ri & nouo adhéserit testa-
mento. in ipsa scereta sapi-
ennæ dì disputationis poſ-
sit ubertate peccere. Hoc
ergo boni aurù diceret. nò
monetale quod corrupti-
le atq. terreni è. Habet
etiam splendidù carbunculi,
&c. in quo quidam animæ
niru unut igneculus. Habet
& prasinù lapide, qui iuri
de quiddam atq. utile, cor-
poris ſui specie ostentare
uideat. Virent eni arbusta
quę unum, areſunt contra
quæcunque morunt. Claret ter
ra dì floret, urrent & ſemi-
na dì prumpunt. Et bene
primo loco hie flumina poſi-
tus è phyſon, qui secundù
hebreus phyſon dicit: hoc è
oris mutatio, qui nò una
gemè circuſtunt, ſed etiam p
liã ſtunt. Non eni angusta
quedà. ſed duiſ utilitati
prudentia è, quę pluribus
pſit. Ideo prima, ut si quis

de paradiso fuerit egressus,
uelut quoddä eü pruden-
tie Humen excipiat, ne-
cito possit are Leere, sed p-
bune ad paradisü facile-
reueruntur. Hic fluminis mul-
tis hommib; frequentat,
pulehritudinemque, maxima
habere perhibet. Et ideo
prudenna in specie huus ae-
cipitur, quæ plurimos fru-
ctus attulit in domi saluato-
ris aduentu, atq; in extre-
ma terray fluxu, quia per
sapiens omnis homines lüf
recepü, unde dictü e. In
omnë terra exiuit son eoy.
& in fines orbis terre uerba
eoy. Secundus Huusus est
gyon, iuxta quë data est
terra istabelius, cù essent
in egypio constitutu, ut ex
egypio reeederent, & sicut
cinدا libos ederent agnü.
quod insignë è temperantę.
C afflys emi & temperatos, opor
tet domi pascha celebrare,
& ideo iuxta isti flumini le-

gnuma primo obseruantia
constituta è, quia significat
nomen hoc quendæ terræ
haturi. Sicut igitur terræ, &
que cuiq; ut purgamenta,
ut frondet in eo sunt huc
absorberet, ita castitas omnis
corporis passiones abolere
consueunt. Meritoq, ibi pri-
mum obseruanti constituto
è, quia per legè obsorbe-
t Carnale peccatii. Bene g
gyón quo figura è casti
tatis eircum terræ ethiopie
dicuntur, ut abluat corpus
abiechü, & carnis uliſſimè
restingat meendui. Ethio-
pia emi, abiecla & uliſ, in-
terpretatione signat. Quid
aut abieclus nro corpore?
Quid ta ethiopie ſimile, quò
etia mgni è quibuscda tenen-
bris peccatoy. Tereus è
Huusus tygris, qui nadit
contra affyrios, ad quë præ-
uaricawr istr caputus è
ductus. Hic fluminis dieu
uclocior è omnibus, què

aricantia corporis

mcolunt affyri. hoc e domi
gemef. Hoe eni lignificat
eius interprätio. Cigo qui
euq; fortitudine animi e
uri-a captuauerit diri-
gens ad supna/ iste huusf
flummis similis estimat;
& ideo, forutudo de illo q
e in paradiso fonte dema-
nat. forutudo ait quodā
obstantia curfu rapido quęque tizm
uerberat. nec aliquib; eur
sus euis impedimentu he-
ret obstaeulis. Quartus eſtu
uius eufrates. qui latine
ſeeunditas atq; abundan-
fructuum
tia nuncupatur. p[er]rens
quodda infligne uſtione,
quę omne pafet anumä.
Nulla eni abuſtantioreſ u-
detur fructus habere iur[e].
quä eſquitas atq; uſticia. '
quę magis alius quā ſibi
prodeſt. & utilitareſ ſuas ne-
glit. cōmmua emolumenta
preponent. Pleriq; eufrateſi
amotoseſentate dicti p[u]nāt.
hoc e a l[et]ando. eo quod

hommī geniſs nullo magiſ
quam uſticia & eſquitate lēte-
tur. Causā ait eur c[eteri] q
comeant flumīi desiderabitur
regioneſ locoq; eufrates
com meat nō desiderabitur.
illa accepimus. quaqua
eius uitaliſt aſſerit. & quę
foueat atq; auguat. Inde
auxen eu hebreoq atq; affy
rioq prudentes dixerunt.
Contra ait fertur e[que] aqua
alioq fluminī. Deinde qa-
ubi prudentia ibi & malita.
ubi forutudo ibi & iracum
dia. ubi t[em]peranna ibi intō
peranna pleruq; e[que] ait alia ſiit
utia/ ubi ait uſticia. ibi con
cordia iurtutii e[cereray, ideo
non ex locis qua fluit. hoc e
nō ex parte cognosereſ. Non
en[i] parſ eſt uſticia. sed quali-
mater e[que] omnium. In h[is] ergo
fluminib; quatuor iurِtutēs
principales quatuor exprī-
muntur: quę uelut muntondi
iſtius meluserunt t[em]pora. Pri
mü igitur t[em]p[ur]s. ex mundi prim

cayo deo dicer.

cipio uſeq. ad diluimii prudenn
tie ſiut. quo in têpore iusti
numerant a dno abet & eno.
hoc e homo
ad imaginê di factus.
qui ſpenzut muocare no-
men dnni di. & enoc qui di-
entur latine di grã, raptus
ad eçlii. & noe qui & ipse in-
ſtus. & quæda requietis dire-
ctio. Secundù têpus ad abra-
hã & uſaae & iacob. reliquioz;q;
numeru patrarchay. in
quinb; casta & pura quæda
têperantia religionis effulſit.

Immaculatus eni uſaae per
repromissionê abrahe datuse
filius. no ta corporalis part
quâ Duine munus p[rae]ferens
in dulgenie. In quo uere im-
maculat figura p[re]eſſit ut
apts docet dicens. Quia abra-
he dicte ſunt p[rae]missiones,
& semini eus. Non dicta &
semimby quasi in multis. ſi
ſient in uno & semini tuo q
ê xpe. Tereui têpus in mo-
yſi lege
& in ceteris p[ro]phis. De-
ſutiet me têpus enarrando

de gedeon. & barach. famfon.
ſalomone. datud. & ſamud.
& ceteris propby. anania-
azaria & misabel. danid.
h edya. & helyſco. qui per fi-
dê deuicerunt regna. opwa-
ti ſunt iusticia. p[ee]eperunt
reſp[ro]ſſiones. obſtruxerunt
ora leonii. & exumeerunt
uirtut[em] igniſ. effugarunt
acieſ gladu. conualuerunt
de inſuritate. fortes fuer[b]
in bello. caſtra ceperunt ex-
teruy. Non inmerito igitur
in bis ſpeciis foruutudinis ê.

Secti eni ſunt ſicut infra ha
bel. têptati. in maſtatione
gladu mortu. eircuerunt
in caprimſ p[ell]ib.; egentes.
anguſtati. affluctu. quo[ur]
meritis no erat dignus orb.

In ſolitudinb; errantes. in
montib; & in ſp[el]uneſ. &
in ſoueſ terre. Reſte in bis
ſpeciê foruutudinis collocau.

Sanctu euangtiu aiit digna
ê figura iuſticiê. quia uirt
ê in salut[em] omi eredent.

c dolorib;

modo; Sic enim decet

Demq; ipse ditt att. Sme: noſ
omne implere iusticia, que quidē
parens ceteray è fecunda
uritutu, quâ uſ in quo
aliqua hau, quaſ diximus
pranipalibè uritutu, in eo
etià cetera p[ro]ſto ſunt, qua
ipſe ſibi ſunt conexè, con-
erereq; uritutu. Nâ utiq;
è abel uſtutu, & foruſſimus
ac paucemſſimus abrahâ.
& prudemſſimi propheç
& moyses erudituy in omni
ſapiensægyptuoy, maio-
tè honestate eſtimavit
egyptu theſauris, obp[br]ni
xpi. Et quiſ ſapien[ major] quâ
danid. Salomon quoq; ſa-
pientuâ popoſtq; & meruit.

Dictuè è ergo de quatuor
uritutu flummib, quoy po-
tuſ è utilib, & qua phyſon
auru bonu terre, & carbin
culu, & lapide prasinu ha-
bere dictuſ è hoc quoq,
quale ſit consideremuſ.

Videatur eui nobis, tâquam au-
ru bonu enoſ, qui prudant

di nomen ſeu deſiderant,
Enoc ait qui tranſlatuſ è
& moruè non udit, carbin
culus quidè è. Hoc è lapuſ do-
tu odoriſ, què morib, ſuſ
ſeuſ enoch d[omi]nuit, gr[am]
quandà factuſ & moribus
ſpiranſ. Noe û tâquam pra-
ſimus lapuſ, uitalè colorè
pretuie. Siquidè diluuii
t[em]port, ſoluſ uelut ad ſuma
te constitutionuſ uitale
ſemen in illa archa è reſer-
latuſ. Ergo bene paradi
ſuſ, qui plurib, flummib,
irrigat, ſedim orientè, non
contra orientè, hoc è ſedim
illu orientè eu[n] nomen è
orient, idest ſedim x[p]m q[ui]
nub[ar] quod dà ſterne lueuſ
eſſudit, & est in edén, idest in
uoluptate. Et apprehendit
d[omi] hominè què fuit, &
poſuit eu operari in paradi-
so & eſtudire. Videt[ur] q[ui]
erat apprehendit. Erat
auit in terra plasinationis
ſuſ. Apprehendit ergo eu

iurutis di' spirant peestus & incrementa iurutus. Demiq; in paradisi ei collocavit, ut seial appreheniensi quasi affiatum diuinaeſe utuntur, quo loci illud aduerte. quia extra paradiſi iur factus e/ muher unta paradisi. ut aduerta quod no loci, no generis nobilitate, ſed urtunt umus quid; gräm ſibi eóparat. Demiq; extra paradisi factus. hoc e/ iminere loco, iur melior imuenit; & illa que in mediore loco, hoc in paradiso inſenol repertur. Mulier eni prior decepta e/ & iurui ipfa deecpit. Unde apti petrui. ſubiectas forti or uad mulieres ſeas iuris ſius iudit diuſo obedure memoravit. & paultus aut, quia adi no e/ ſeducl. mulier aut in pudature ſeducla fiut. Et dem de contuendü. quia nemo debet ſibi ſacile prefumere. Nam cecur illa quæ in ad iu memmi ſacta e/ uiro, preſidio iurii megeri. quia

iur eaput e/ muheris. Jille aut quu adiumenti uxori, habiturii ſe e/ eredebat. Iaptaus e/ per uxore. Undenemo debet alteri ſacile ſe credere, nisi euus utate probarit. Hee arrogare ſibi, qui ſe pro auxilio putant aſentii, ſed magis ſi muenerit foruore, cui ſe putabſt e/ preſidio, ab ipſo gräm mutuet; ſic e/ ſe petru dieſ. Viri similiter cohabitantes ſed in ſcienti täquâ infirmiori uad mulieri impientes honore, cobered gratie unte, ut ne impediant orationes urt. Ergo positis e/ in paradiso iur. ſacta e/ in paradiso mulier. ſed etiâ tunc p[ro]ut quâ aſerperte mulier deciperet, habuit iur graeia, q[ui]m de uiro ſuppta e/ licet ſacramentu magni ſit ſic ut apti diet. & ideo causâ unte ex eo traxit. Ideo de uiro tantii ſerpiâ

†uiros mulierib; honore impturi apti precipit

dixit. quia posuit eum in par-
radisso operari & custodire.
Non idem e: operari & custo-
dire. In opere eni quidam
iuratis pceffus e: in eu-
stodia qucedä consfumatio
operis depbendit. eo quod
quasi consfümata custodi-
at. hee duo ab homine re-
quiruit. ut & operib; no-
ua querat. & parte culto
diat. quod e generale. Fhy-
lo ait qun spalia iudaico
nö capiebat affectu intra
moralia se tenunt. ut dice-
ret hee duo queri. opera
in agro. custodia domus.
& quainf paradisus operib; iet
ruralib; nö egereet. tamen
qa prini homo lex posterna-
tis fumit fuerat. ideo legi-
timi. etia in paradisso specie
suseepit laboris. ut ad ope-
ratione & custodia debita.
oftitii & hereditariæ suces-
sionis munus stringeret.
Hee duo g: at exiguari: sive
moraliter sive späiter. as

enä psalmus te, prophetic? do
cet. quia scripti e. Nifi dnis
edificauerit domii. in uanii
laborauerunt q edificant eä.
Hifi dnis custodierit euitaneä.
in uanii ugilant q custodunt
cam. Vides illos laborare q
in operib; sumt. edificatio-
nisq; pceffu/ istol u ugilare
qui ia custodia pfecli operis
receperunt. Unde dnis aplus
quali ia pfeectorib; uigula-
te inquit & orate. ne intre-
tis in teptatione; docens p-
feet nature munus & plenæ
iuratis gräm e: seruandä.
nee quëquä etia perfecto
te. nifi ugilauerit sii debe-
re e: securü. Ct pceepit dnis
d: ade dicens. Ex omi ligno
quod e in paradisso ad eſea.
edes. De ligno ait qd e seien
tie bom & mali nö edetis. Qua
die ait mandueaueritis. mor-
te moriemim. Qua ratione
ubi pceepit ex omi ligno eden-
dii singularit dixerit edes, ubi
ait de ligno seientis bom &

Quod autem bonum est faciendum.

mali pluraliter edictis dixit. Non oniosa questio est. Verü si diligenter intendas scriptu- ray auctoritate. absolui po test. Quod eni est boni. hoc est faciendum; consonans & adhenerens. Quod igitur. hoc dis- sonans. incopositi att; indifere- tui est. & ideo dis unitatem se per intendens. secundum unitatem preepit. Denique unitatem operatur qui seent utraq; unum. & non soli utraq; unum. sed etiam omnis unum seent. Omnis enim unum corpus & unum spem est non iustit. Per omnia aut primogenitus eui sit in unitate eui patre. con- unectus sumus pati semper eis quia uerbis erat apud dom. de me; aut ego & pater unum sum. ut unitatem sibi maestatis eui patre est monistrare. Sed & nos unum esse preepit. & sicut naturam unitatem; similitudinem in nos græ adopione transfudit, di- cens. Pater seest ego & tu unum sumus. ita & isti in nobis unum sunt. Ergo ubi bonum preepit.

täquà ad unu preeepit dieam. nö edest. Unitas enim preuariæ it nö potest. Ut igitur de ligno scientiæ boni & malí.nö est gustandü seest. quasi ad plu- res diest nö edest. Quoq eni prohibitorüe; täquä plurib; imperatur. Ego tamen alud puto. & qd futurum sit in ipso iä di sermone reperio. De omi ligno gustandü adæ- soli preeepit. quæ seruaturi seiebat. de ligno aut seientem bom & malí.nö est gustandü. iä nö singularit seest plu- lariter diest. Seiebat eni p- uaricaturam mulierem. & ideop pluraliter ostendit nö seruat iuros; quia pluralium disere- ta sententia est. & quanti ad septuaginta iuroy sententia spectat. soluti est quod move- bat. Sed quia symachus ut- truq; singularit dixit. int- ligimus id seenti; quia in lego quoq; eui popl[m allo quit di. singulariter loquit; sient habes. Audi usq. diis

conuenit

sì tuus & imus & e. diliges
dnim & dom tuum. Nec michi pre-
udicat synachni imprestano,
qui umitate patris & filii im-
dere nò poterit. Et si aliquo-
tis in sermone & aquila
vrupse confessi sunt. nec quisquam
de eo quod puericatur uo-
plim duuna mandata sin-
gulariter alloquuntur. putet
superiori niro obviandù cœ
sermom. quia pplys iudexy
etaà singulariter dat-
ta prece-pia iuolaunt.
I ex eni spurtabilis & ideo al-
terii in sermone: alterii in
predestinazione: diuino po-
plin alloquebat oraculo.
Demiq; aut. Non; agnù in la-
cte matris suæ. taeitus ab
hine preceptoy eſleſtiu
ſeriet indet. nisi questione:
plurimi eomouerint, qub,
responderi oportet a nobi.
ne ſimplies mentes ma-
litiosa imprestatione tranſ-
ducat. Pleriq; eni quoy
auctor appelles ſient habet

in tricetimo & in octavo tomo
euſ. haf queſtiones p[]poniit,
quomodo lignu iut[em] plus
operari indet ad iutam, quâ
inſufflatio di. Deinde ſi ho-
minè nò perſectu ferat &s.
umus quiſq[]uod, aut per induſtra-
propria p[]ſectione ſibi iutu-
tur aſeſent. nonne idetur
plus ſibi homo acquirere.
quâ ei & contulit. Terecum
obtunt. Si homo nò gusti
uerat morte, utiq; quâ non
gustauerat ſeu nò poterat.
Ergo ſi nò gustauerat, nesefiebat.
Si nesiebat, timerre nò poterat.
H[]ruftra igitur & morte pro
terreore obieat, quâ homne'
non timebant. Oſcamus igitur
q[]ui bi lignu iut[em], ubi etiam lignu
ſeient, bom & malip[]duvert
& habet eni quia p[]duxerit li-
gnu iut[em]. hoc è in medio pa[]
diso. a pud nos eni intelligitur.
quod in medio p[]duxerit. Er-
go in medio paradiso & iutam
erat & cauſa mortis. Intellige
qua nò homo f[]eet iutam. ſedut

operando ut eustro

operando ut eustodiendo
mandata di potuit muem
re: Crat auct una sicut aptis
dixit, abſeondita eu xpo
in dö. Homo ergo ſiue in
umbra utre erat ppſt figu
ra. figura utiq; quia ſubra
e hec que nunc nra e uta
in terra. ſiue in quodam
pignore uta erat, qui ha
bebat inſufflatione di.

Habebat ergo pignus im
mortalitatiuſ, ſed in umbra
utry poſtutus abſeonditã u-
tã eu xpo in dö. uulgari
quodã aspectu widere &
capere no poterat. & si no-
dum peecator. no tam un-
rupte inuiolabilisq; natte:
utpore qui poſtta peecato
lapſus e: nequaqua ait
adhue peecator. Demq;
in umbra utre erat, qui
auit peccatoreſ ſunt in um-
bra mortis. Pecatoru eni
ppbſ ſic yſaiaſ dö. ſed-
bant in umbra mortis. eu
lux orta per di grãm. non

per ſue uutunſ è meritùi.
Ergo inter ſufflationè di. &
esca ligni ute, mulla diſere-
tio. Nec hominè eu largita
te collatii è. utinä accepru
tenere poſſenſus. Laborèn-
ni eo pſient. ut que tributas
resumamus. Tereu illud quod
propositu è: quia q morre
nò gustauerat. morre time-
re nò poterat. ſacale ex co-
munis naturæ uſu abſolutu-
one habet. Cft eni natura
inſitu omnibus animantib:
ut etià que nondui ſibi
noceret expta ſunt quasi
noxia reformident. Unde-
eni colübe in ipſo ortu ſuo
uſo terror acceipure. und
lupi ouib; formidabileſ.
pullu miluus. Quod ſi m
bis que irrationabilia ſut
animantia quidò de aduer-
ſo genere animantiu natu-
ralis è terror. ut etià urra-
tonabilia ſenſu fugien
de mortis accepiant. quito
magi in primo Homine

qui poretur, d
re plusi ſibi po
adquitere: qui
diuina

rnoniis utiq; plenissimo,
naturalis quæda opinio
mornis debuit eæ utan
dæ. Rursum facerunt alii
questiones hoc mo-
do. Hø semp malu eft/
non obedire precepto. Si
eni bonu è preceptai, one-
fta è obediio. Quod si im-
probu preceptu. nò obedi-
re utile. Ego nò semp
malu è nò obedire prece-
pto, nò obedire impbue.
Bonu aut è operatoriuco-
gnomeni bonu & malu
nount. Demq; aut. Ece a-
dà factus è täquâ unus
nrim. Si igitur bonu sei-
emia habere bom & malu.
bona aut è. qua etia dæ
habet. wideur qui inter-
diet ca hominb; nò re-
et interdieere; idq; pro-
ponunt. Sed si intelligant
quid fit cognosker. qua
ui habeat hoc uerbü. si
sie intelligant quæ admo-
dii oportet. cognouit eni

dii qui sunt ipsius. cognouit
utiq; eos qui unii ex plurib;
facti sunt. in quib; inhabitat,
& in quib; ambulat. Cogno-
scere unq; nò sola & pfun-
ctoria scienza. Sed in euy ope-
ratione quæ oportat fieri.
O portut aut hominè obedire
mandato, nò obediendo aut
preuareatus è. Igitur qui
non obediunt eànunt. quia
preuareatio peccatù è. Veru
etiam si etenuare uelint ui
cognitionis. ut perfumetòria
scientià bom & mali inter-
dicta putent. in eo quoq; p-
uarieanomis è culpa. nò obé-
ditù esse mandato. quia etia
tumultuariâ scientiâ bom &
mali ditis & putaut inibendà.

Alia queftio. Qui nò cognosent
bonii & malii. nichil a par-
uulo dufat. Paruuli aut ap-
ustu iudicè; nullaculpa. lu-
stus aut operator mundi. nü-
qua paruullii uo caffet in eul-
pà propter quid nò cognouerat
bonii & malii. quia paruulus

Sed bono
recepto

bom & mali
li quidem quando

sine illu est criminem preuicularionis et culpae,
verum cum in superioribus diximus duplicem
esse intellectum scientie boni et mali si psum
ctoriâ scientiam accipimus utiq, falsum est
quod nihil distet a paruulo qui nò cog
nonuit bonum & mali, Si aut falsi è quod in
chil distet a paruulo ergo nò paruulus adà;

Si nò paruulus ascribitur utiq, ei quatinus nò
paruulo peccatum. Si peccatum ascribitur sequitur
pena peccatum quia dignus muenitur pe
na. qui peccatum utare non potuit;

Poteft Eiam fieri ut Eiam qui scientiam ní
habet boni et mali. paruulus non sit.
quonam pruif quâ scuit puer boni et mali.
nò credidit malicę. Et verum habet qua
pruif quâ sciat puer uocare patre et ma
trem. accipiet iututem damasci et spolia
santrie. Perfectus ergo qui operaratur boni.
&iâ si boni et mali scientiam non adeputis
sit. ut multi pruif quâ sciant legem ip
si sibi sunt lex. Quod apس pruif quam
diceret non concupiſces. malum est con-
cupiſetiam nesciebat. Demque ipse ait.

Pecatum non cognou. nifi per legem, nam
concupiſcentiam nesciebam. nifi lex diceret.
non concupiſces. ad quam partem Eiam potê
puer esse perfectus iure nature. pruif
quam sciat concupiſcentiam crimen esse.

uel conceupſcentig erumen admittat, Ligo
ſedim perfume toriam ſcientiam noluſ deuſ ho
munem ſeire quod malum eſt. ne quali in-
perfectu uutare non potſit; Non obediendo
auit mandato, uncurrituſ in culpam; Ergo cul-
pam ſatemur; Ruſis auit ſi altam et pro
fundam ſcientiam dicamur boni et mali. que
quidem profunda ſcientia perſecutu facit.
non ſtatim auit paruſul qui ad altam
et p[ra]ſ Fundam ſcientiam peruenire non potuſt.
recte ergo ſiut non paruſuſ condemnat;
teru[m] questioneſ ſerunt; qui nes[tu]t mo[put]
bonum et malum. ne id ipsum quidem noluſ
malum eſſe non ſeruare mandatum. nec
hoc ipsum bonum noluſ. quod eſt obſecture
mandato; & ideo qua non. nouerat. uema
inquit dignus ſuit. qui non obediut: non
condemnatione; Quæ quidem queſtio de h[uius]
absolutionem habet. quæ ante memorauu[n]ut,
Considerare enu[m] potuſt homo ex h[uius] que[d]i
ei ante contulerat. quod inſufflationem deu
acce[pi]t. quod erat in paradiso uoluptat[is]
locutus. ſiunna auc tori obediens[ia] deferendam;
& ideo ſi enu[m] nes[ciebat] boni et mali. tamen qua
tantum aucto[rum] dixerat de ligno ſcienti[æ] ho
m et mali. nò eſſe gustand[us] fide pr[e]ceptore ſeru[n]
re debuerat; Non e[m] ab eo perutu[rum] ſed fide[ſ]
exigebat; utaq[ue], deu[m] omnibus pr[æ]mune
re. per[so]na ubentuſ ſp[œ]tare debuerat;

"Sed boni et malorum, quidem est; et

sine ullo est criminem prenariæ / nonnus & culpe. Clerii ei in situ / penorib, dixerimus, dupliee / esse intelligi seienæ bom / & mali. si perfunctoriæ seien / tuæ aseipimus. utaq; falsi est / quod mebat dister aparuulo / nò qui cognoverit boni & mali.

S. auït falsi è. quod michi / dister aparuulo. ergo non / paruulus adà. Sinò paru- / lus. aſeribam utiq; et quasi / non paruulo peccatui, alerbi / tur. ſequtur pena peccatui. / quia dignus imeniæ pena / qui imenius spectare debuerat. r

Et si nò intelligebat uì quali / tateq; iustoy. ſiebat tam / preceptorum de ſerendá eè re / uereinia. Habebat in natura / hanc opinionem. & si nò habe / bat inditui boni & mali.

D emq; & mulier serpenti di / en. Ex omni ligno paradisi / manducamus. De fructu / auït ligni quod è in medio / paradisi. dixit s. nò man- / ducabatur ex eo. Ita ergo

ſiebat obediendù cè man-

dato. ut diceret ex omni fru- / etu manducam. qd dïs im- / perauerat. de ligno auït qd / è in medio paradisi impera- / tii a dö diett nò cè gustan / dü. ne forte morerem. Ego

ſeunt deferendù eſſe manda- / to. ſeunt utiq; & mali èſſe / prenariæmi. & ideo iuste pre- / uarecata damnant. Accipe- / aliud. Si affüptio de ligno

ſcientiæ bom & mali ita ope- / ratoria erat. ut boni & mali / agnosceret. qd iudetur ſeri- / ptura oftendere dü diett. / quia ubi manducauerunt / ambo. apti ſunt oculi ey. / & cognouerunt qd nudi erant. / hoc è apti ſunt oculi cordi. / & cognouerunt turpe eè nu- / dos se degere. ſine dubio / ubi gustant mulher de li / gno ſeieniæ bom & mali / peccavit. & ſe peccasse cogno- / ut. Que igitur ſe peccasse / cognouerat. ut iurù ad pe- / cati cœmumone inuitare ni

sebuit. Illieendo autui.
rii. & dando ei q[ui]d ipsa gu-
staverat, n[on] uitaut sed ite-
raunt peccatui. Ham utiq;
si ratione iuere spectes. eu-
que diligebat n[on] trahere
ad consortui p[en]c; sed ma-
gis ab eo q[ui]d cognoverat i-
psa e[que] peccatui, ut insciente-
reuoare debuerat. Quauius
uideat hec mulier scien-
quod post culpá in para-
diso e[que] n[on] posset. metuisse
ne sola paradiso eiceretur.
Deniq; abſonderunt ſe ambo
post culpá Excludendá igitur
ſe e[que] cognoscent. consortio
uti qu[em] diligebat noluit
sola defraudari. Hec acceipe.
Non e[con]tno mál[i] mal[ui] e[que]
sed c[um] actu[i]mplet malitá.
Non eni ſtati qui n[ou]it ma-
l[ui]. quod mal[ui] e[que] ſaett. ſed
qui q[ui]d mal[ui] e[que] n[ou]it ope-
ratur. Incentuiu aut ad ope-
randu[m] mal[ui] aut vraeundia.
aut cupiditas eſſe confueuit
Hee ſtati neceſſe e[ut] habens ſeu

entia mali. faciat quod im-
prob[i]nout. n[isi] aut ira-
eundia aut cupiditate un-
catur. Vnde q[ui]d diximus.
meentuii peccandi. aut ira
aut cupiditas e[que] ut pleruiq;
formido. licet ex formidine-
oratur cupiditas. d[um] unu-
quiseq; uult uitare q[ui]d me-
tur. & ideo reeſt vraeundia
& cupiditate duo[rum] reliquio[
posi]num. meentua una[que].
Conſideremus igitur. utrum
eua h[uius] ad utiui ſtimuli[
mentata ſit. Sed neq; iraſee-
batur merito. neq; cupidi
tate uiceta e[que]. In ſedo d[um] ta-
xat errat. ut edend[um] utro
daret q[ui]d iam ipsa gustauer-
rat. Primo fuerit cupiditas
auſtor erroris. ut ipsa ede-
ret. ſequentisq; ſuit cauſa
peccati. A[m]em[ui] gustaverat de-
fiderare n[on] poterat. & gu-
ſtando m[ali] fuerat scientiá
conſecuta. Mal[ui] igitur q[ui]d
ad[i]t erat. in uriui diriuare
n[on] debu[n]t. neq; coniug[em]

proprii, preuaricatore dum facere mandati. Sciens igitur prudens, peccavus. Sciens utur in suum traxit errorem. Alioquin muemecit falsus esse de ligno scientiæ bom & mali fermo. Si etiam postea quâ de ea arbore manducaunt. Scientia bom & mali habere non potuit. Quod si uerus è fermo. cupiditati utaq; causa habere non pietate, licet pleriq; sic excesant. Sä putent. Quid diligens uru ab eo timuerit separari. & hanc causa cupiditatis pretendant. quod e uoluerit eum marito. Item alia questio subrêpit, unde mori accidere ad e. utriu natura ligni huiusmodi. an u a dö.

Si naturæ hoc ligni aferibimuſ. uidetur lignihui fructus unificamur ſufflationi dei — p[ro]ſtare. Si quæ uniuſt cauerat ſufflatio. fructuſ huiu ligni traxit ad mortem. Aut si d[omi]n operatorem mori eam

comemoramus, dieunt quod gemina eum opinionem ac eumdem. quod aut ita immutat fuit, ut noluerit ignoscere aut si ignoscere non potuit uideat infirmus. Undeamur igitur quomodùs diluendù pot. nisi fallor, quia mortis causa inobedientia fuit, & ideo homo ipse sibi mortis è causa, non habens d[omi]n ſue mortis auetorem.

Heq; eni si medeus p[er]ſcribserit egrotanti a quib; uideatur euendü. Atq; ille ab interdictis no putaverit abſtinendü. causa ei mortis è medeus. Sed utiq; libi ipse reuſ mortis è proprię; itaq; ut quali bonuſ mediucis p[er]buit. nec adu noctu-va gustaret. Iteru acceipe.

Seure bonuſ utaq; meli è quâ nesere; & ei qui bonuſ ſeit pulehrü è ſeure q[ui] malü è; ut ſeit eauere q[ui] malü è; ut prudens ſubest eustodiet cautionem. Rurſuſ aut

ſeu posset ignoscere.

Et quod ut

cuiusdam seculi.

nò satis est hoc soli nostre quod maluè est, sciamus boni interpres defraudari. Pulechri è igitur ut utrius; nouerim, ut et quia seminis boni fugit amus quod maluè est, ex eo quod cognossemus maluè, boni gracia referamus. Sed ita debet —utrius; seque, ut profundè nouerit, & quod nouerit exequaritis. Actuïs; scientiæ tuæ congruat. Alioqum tolerabiliorum scriptura indiscat eum qui utrius; neseciat, quæ qui pfunctionem utrius; nouerit. Gravat eni seque, ut quod exequi ut utare nò possit; gravat seque sini ufu aq; opere cognitoms profundè. Demis; obest ad exstimationem medico seque qui d pfit & quid noccat egrotu. Misi cognitione ea quæ ad modum oportet utat. & ideo nò est cognitio bona, nisi ea utaris ut oportet. Ita accipet. Non fructu ligni seu emi boni & mali producti

est in medio paradisi, & si eumque; homini producti esset supposita interdicto. Sed neq; frustra facti è, neq; alii nisi homini facti è, qui mandati acceperit ut nò soli eo sed eo eum ceteris uteretur. Nam si multa discutias. cœplura reperies, & plane innumera. quæ et qui uti nec seiat possit nocere; nec ipsas duuntias imemias fructuosas. Si habent duet subsidia larguatis, neget alimenta piperibus; excludat mope, subsidio defectutum. aliena errorque at quia preualet potestatem, pulechriundo ipfa & gratior eorum poris forma frequentem in tuu deformitas — trahit.

Hüquid igitur quæqua deforinores quæ pulechriotes filio habere defiderat, & mopes potius liberos suos cupit eè quæ dumet. Plura sunt huiusmodi, quæ ad prudentia largientis referenda sunt, sed ad male utentis erroris. &ideo utemè accusandum magnis quæ

donantè. Iteru questio. Seiebat preuarecaturii di adà mandata sua, an nesiebat. Si nesiebat, nò est ista diuine potestatis assertio. Si aut seiebat, & mehilominus scienegligenda mandavit, nò est di aliquid superfluìi precipere. Superfluìi aut precepit primoplasto illi adque quod eù nouerat minime servaturiù. Niebil aut di su perfluo facit. Cigo non è scriptura ex dö. Hoc eni obiendum qui uetus nò accipuit testamentù, & has interserum questionet. Verù hùsua sententia, & opinione unceendi sunt. Cù eni noweftamenti nò refutant fide, exemplo ſunt arguendi, ut uetus eredant, Qùm eù duina precepta & facta consequent, unius aucloris testamentù utriuq; licet eè eredendù. Dicent igitù nò ſupfluìi, nò muistu età preuarecaturo preſcriptù eè man-

dati. Nam ex ipse diis ihe elegit iudà quod p[ro]diuorè seiebat, què si per impruidentiâ electu putant, diuine derogant potestati. Sed hoc estimare nò poſſut, cù scriptura dicit, quia seiebat ihe qui cù produetur erat. Conaceant igitur repugnatores ıſt ieteris testamenti. Sed qùm etià genitilib, si forte istud obliegerint respondendù widet, qui exempli nò accipuit. ratione exigunt, accipiant età ipsi qua ratione di filius, ut preuarecaturo manduerit, ut elegerat p[di]torè. Venerat diis ihe omis ſaluos facere peccatoreſ, etià eREA impios ostendere debuit ſua voluntate, & ideo nee p[du]ro re debuit preterire, ut aduerent omis q[ui]d in electio ne etià p[di]toris ſui ſeruan- do[que] omnium inſigne p[re]tendit. Nec in eo leſus è ut adà quia mandatiù accepit, ut iudas

qua electus est. Non enim necessitas est, ut illi pueraricatos, ut huc pendentis impo-
sunt. quia uterq; si q[ui]d accer-
perat eustodisset, a peccato
potuisset abstinere. Demq;
nee iudeos omni creditur
sciebat, & tam aut non ueni
nisi ad ouest p[ud]tatis domui
sit. Ergo non in mandante-
culpa. Sed in preuaricante
peccatui est. & q[ui]d in d[omi]n
ostendit omnib; q[ui]d omni uo-
luit liberare. Nec tam dieo
quia preuaricatione nesef-
ebat futuram. immo quia sei-
ebat affero, sed non ideo pro-
ditoris invidia in se debuit
deriware. ut aſcriberetur d[omi]
quod uterq; sit lapibus. Hue
aut uterq; redarguit atq;
econuenit; quia & ille man-
datii ne laberet acceptat. &
bec etià in apostolat[em] munim
acetus est. ut ut beneficio di-
reuocaret apditiomis affectu.
simul ut d[omi]nali reuineant.
prodeſset omnibus. Non eni

consisteret peccatui, si interdichno
nö fuisset. Non consitente
aut peccato, nö solu malitia.
sed etià utuus fortasse non
esset. Quæ n[oti]a aliqua malu[n]
fuisset ſemina, ut ſubſiste-
re ut emmere nö poſset.

Quid est eni peccatui, n[oti] pre-
uaricatio legis duinæ. & ee-
ſtati[m]o bedichent[ia] preceptus.

Non eni aurib; corporis de ma-
dat[is] ceſtib; iudicant[is]. sed
cui[us] eſset di uerbii. opinione r
quæda nobis boni & mali
pullulauerunt. D[omi]n[us] ma-
l[ui] naturaliter... intelligi-
mus e[rum] utandü. & id quod
boni[us] e[natur]iter, h[uius]ma-
lignimus e[rum] precepti. In eo igitur
uocë d[omi]n[u]m audire, q[ui]
alia intercheat alia preepiat.
& ideo si quid n[ö] obederit
illu[s]que ſemel a d[omi]n precepta
ereditus. p[en]e ob noxus
estimatur. Di aut precepti
n[ö] quafi in tabuliſ lapideſ
atramento legi[n]m inſerit.
sed cordib; ni[n]s ſp[itu] di uui

tenemus impressi. Credo op
mo mă sibi legè facit. Sieni
gentes quæ legè non habent.
naturaliter quæ legis sunt
faciunt. huiusmodi legè nö
habentes ipsi sibi sunt lex.
qui ostendunt opus legis
scripti in cordib; sibi. Opi-
mo igitur humana sibi
tâquâ dicer. Hoc hinc alia
faciunt questionem. ut ad ut-
cem mandati eum. quod dixim
in hominb; opinione con-
flitare. hanc ipsa opinione
impressâ a dö nobis. tâquâ
per scriptum duine legis ac
euset. Houerat in et homi-
nem pectaturi qui creavit
eum. & haf opiniones bom
& mali impressit. An nö no-
uerat. Ut si dixeris quia nö
nouerat alienum a majestate
di sientat. Si ait dixeris quia
scienb & pectaturi hominem.
cœmunes tam ei opiniones
bom ut mali impessit. ut
admixuonê maloy. utem per
petuitate servare nö posset.

sicut in illo presagù fuit
futurim. tamen hoc nö boni
dim. significare underit. Acti;
hinc argumentantur. quæ nü
est creatura hominis a dö
facta. Ham sicut supra o-
ftendimus eos dicere quæ nü
est mandatii di. sc et hie di-
eunt. nö ergo creatura ho-
minis a dö quia dict mali
non fecit. Homo aut opini-
nem accepit mali. dum
a malis preeipit abstinere.
Hoc autem genere alii boni
dim. alii operatoris homi-
nis conantur afferere. Quib-
respondendu est illeo. sedem
opinione suâ. Si enim homi-
nem nolunt a dö factu quia
peccator homo, & hoc refu-
gium, ne bonus dict peccato-
re fecisse uideatur. quia
nö putant boni qui fecerit
peccatorem. dicam utrii ope-
ratorem hominis a dö facti
putent. Si enim est factus ille
ut dicunt operator homi-
mis. quomodo bonus opera-

opatore
quoq modo

torè mali fecit. utiq; non
bonus. Hä si qui peccato-
re facit no bonus. cauen-
du ne grauius sit peccatori
operatorè fecisse. Debutt
eni bonus of prohibere-
natiutatem eius. qui pecca-
ti substantia habebat indu-
cere. Quod si dicunt no eè
genitù peccatoris requiren-
di utriu bonus of potuerit
mhibere incipientemali-
cia. an non potuerit. Si eni
nö potuit. informus. Siaut
potuit & no fecit. no bonus.
Ergo si sibi ista no congruitt.
nee suè sibi hereticoy con-
uenunt opiniones. requi-
ramus ne forte rationis
fuerit. qua causa of sive ge-
niti sive no geniti illius ope-
ratoris. si uolit introire mali-
cia in hunc mundi eu po-
set mhibere. Iraq; feruan-
tes unu & eundè dün bonu
atq; operatorè. id si possu-
mus affruamus &d gratiè
utriq; conueniat. nec accu-

sationis euy decinemus in
uania. qui ita dicunt. Quo-
modo bonus of qui no so-
lu passus e introire in hunc
mundu malita. sed etu
in tamta confusione venire
permisit. utriu hec acusatio
tume locu haberet. si ita ani-
me uim & intumè secreta
mentis inficeret. ut nullo
paeto posset aboleri. & in-
medicabilu vulneru mem
atq; animæ nre uirus infe-
derit. Casset eni aptus hui
querele locus. &d eui omnia
possit of hominè tam pe-
rire sit passus. Veru eu d
nir misericors. respuendi er-
oris remedia referuerit.
abolendiq; omil contagi no
aboleuerit facultate: quom
ut utrationabile & mustu e si
permiserit nrm materiale
tëptari. qu adä trepidatione
fragilitatis humanè. ut fene-
ratior postea grä per penut-
tia delictuy rediret affixtu.
& fragilitatù suè consensu.

d in hominuſ

quod tâ faciile a dumnoy mandatoy serie devando trepi-
dauert, täquâ clauü animem
fluctuantis mandata cœlestia
tumeret amittere, dumem mi-
plus tributt
sedis, quod rectipit amissü. &
sibi aliquid usurpans graeie
quod reueritur. Hunc quæ
sit illa ratio consideremus,
quid sit istud quæ eû manda-
ti daret homini de illa mi-
rabili beataq; una p[rae]feribens,
ne contra faciens morte mor-
retur, de manducando & nò
manducando putauerit esse
mandandü. Sumt eni qui pu-
tant nequaqua[rum] mandatü istud
conuenire e[li] & terre atq; omi-
um creatori, nequaqua[rum] dignü
incolis paradisi. eo quod illa una
similis ang[ton]y & video non
terrernü & corruptribile hunc
eibü e[mi] fuisse possimus e[mi]
mare, quid nò bibunt neq;
manducant — erunt sicut
ang[ton] in e[cl]o. Cü igitur in cito
neq; premü sit, quia esca
nol nò cömendat dö, neq;

magnü perviculü sit quia neq;
quod utrat in of coinçnat
hominë, sed quod exit de ore,
uidetur, sive dubio[rum] tanto
auctore, preceptü, nifi hume
cibü ad illü prophicii reſe-
ras, quia pro magno p[ro]mio
diis de seif polliet s[ui]. Exe-
qui seruunt mieli man-
ducabunt, uos aut esuri-
etis. Hic eni eibus in quo
uita defini[re] eterna, quo
quisq; fuerit defraudatus
morte moriet, quando—
panis uiius atq; cœlestis
ipse diis e, qui uita dat huiu
mundu. Unde & ipse ait,
Nisi manducaveritis earné
mea, & biberitis ſangumé
meü, nò habebus uita eter-
nat, Aui ille, Dei eipe qu[em] di-
cat. Pané inquit ang[ton]y
mandueavit homo. Et eni
bonus panis, si facias uolun-
tate di. Vis seire quâ bonus
panis. Oeus eibus e, ut facia
uoluntate patris mei qui
in e[cl]is e. Iterü iudeamus

Ipsi filius manducat huc panem.
deniq, at;

Cui ut ergo pa-
nis aliquis de
quo p[ro]ſperant
edendu[rum] para-
si incolis.

qua ratione dittis ad eis dixerit,
morte moriemm. quid in-
terest utriu aliqis dicat mo-
riemim. an addat morte
moriemm. Ostendere eni
debemus, mebil supftuui in
di esse mandato. Itaq; hoc
arbitror. cui duo sibi sint
contraria moris & uta: se-
cundu simplicè sermonè
a uta muere diem, amorè
mori. Si ait geminare uel
utriuq; quia uta utà faent.
dietur uta uuer sicut ha-
bes in lege. & quia moris
mortè faent. dicitur morte mo-
rietur. no è supflua uta
gemmatio. Est eni uta ad
mortè. & est moris ad utà.
qua quis du uuer morit.
& du moritur uuer. Tumt
ergo quattuor distinetione.
uta muere morte mori.
uta mori morte uuere.
Cum igitur hoc se uta habeam.
usus & conductudinis pre-
uditiu debemus exelude-
re. quia usus hoc habet ut
communt dicat uuere. & quita
utte uuer & quatuor uuer. &

cōmunitur dicatur mori, ut
ille qui morit, morit, ut ille
qui utre uuer. Itaq; ex quatu-
tuor illis duo significant.
ut dicant uuerent uuere.
nee mebus deterius; distin-
guant. & dicant morientem o-
ri. nec inter bonâ & malam
mortè uideat esse diferetio.
Ham indifereta quædam uta
significatur. qualis iratio-
nabilii, aut età parunloy,
& indifereta, eque sequestra-
tio. Igitur usu cōmuni quod
sit uta uuere. & quid sit
mortè mori. & quid sit uuere
moru. & mori ute confidere
mus. Puto eni sedim seripai-
ras quia uta uuere admirabile
quandâ illâ utâ be-
ataq; signifient. & hunc ui-
uendi usu spiriandi; mun-
cui beatę utę grã - ueluti
communti. & quadâ pareri-
patione pmixtu demonstrare
uideatur. Hoc ê eni uta u-
uere. uirtue uuere. beatę
utę actus habere in istus

corporis uta. Contra aut mori
te mori. quid est aliud nisi eui
morte corporis deformitate
significari morientis. cujus
& earo communi munere fraud
etur. & anima ute eterna
ufum habere non possit. est
et à qui una morit. corpore.
sed actu morit suo. quales illi
sunt quib; aut propria. de se-
dant in inferni uinuens. & illa
de qua apti dicunt. uens mor-
tua est. Quartu súperest. quid
sunt qui età morte uuant.
ut martire se. qui uti; mo-
riuntur ut uant. Moritur
caro. sed iunt grà moruor.
Ergo absit anobis ut paruerpe
mortis uuamuls. sed contra
paruerpes una moriam. Sest
en iate istius iuit ee paruerpe
qui aut. Dissolui emi & cùxpo
eſse. multo melius. & alius. heu
me qud meolatus meus plon-
gatus e, dolens uti; cui consor
ta iate ſperet eternè. istius
iate fragilitate se contineri.

L'ideo possum e contrario dicere,

qua & si una iuere boni e,
iate tamen iuere ambiguii
sit. Potest eni quid diei iate
iuere. hoc e iate eterna iusti
uita corporis militare. Potest
et à diei iate iuere. hoc e ut
quæ cumq; ut sem. istius iate
habere defideri corporalis,
ut uerbi grà. Si quid ideo ho
neste putet esse uiuendii, ut
is longeuntate iate bonis acti
bus consequat. quales pletq;
mfirmiores sunt quos hec
una delectat. Sicut ergo iu-
te iuere quid sit acepimus.
quid sit ut mori mori acci-
piamus. Possum eni e e qui mo-
riantur moru. & qui uuant
iate. Ham qui no ita iuuit ut
sed in morte animæ suæ iuuat.
is moru moriur. quia non e
obnoxuus moru. id e nexus
erumnoſ; mortuus amuſit no
distingitur uneulis mortis e-
terne; mortuus e mortu. hoc e-
mortuus e pectato. Cui contra
riu est pene iuere. hoc e ino
quid iuuit ad penæ iuuit ad

‡ mortuus est pene;

morte. Qui auë mortur adpè-
nä. moritur ad morte. Est
auë qui in hæc uta positis
moriatur ad uta: sicut ille
att. Viuo auë iä non ego ul-
uit û in me xpe. Peccato eni
mortuus, dö iuut. hoc e. mori
in eo mortua e. sed uta ui-
uit qui e dnis ihe. Crgo bona
uta euy qui dno iuunt. mala uta euy qui peccato
iuunt. Est enä media uta,
ut animamui ceteroy sicut
habes serpui. P ducat terra
animä uniemt, sedim gen siu.
C est uta mortuoy, ut abrabä.
d ysaec. & d iacob, quia d
mortuoy non e sed iuuy.
Sunt enä quib, cömumtaf e'
quedä morus & ute; de quib,
aut apt. Si cömortu estis: &
commuetis. Si eni cöplanti
inæt sumis. Simulutudim mor
tis eius. Simul & resurreccioni
eius erimus. Scientes quia ut
tus homo ni simul confixus e'
eruci. ut destruatur eorpus
peccati. ut ulta nö seruamus

peccato. Qui eni moriunt e. u-
stificatiis e a peccato. Si aut fi-
guras multas ute diximus.
ta eti moriis muememus.
Dicit eni mori mala. Sedim il-
lud. Anima que peccat. upa
moriet. Dicit & mori cömu-
niter sicut habes. Verbigrä.
qua adä iuxit tot annos &
mortuus e. & positis e adpa-
tres suos. Dicit & mori per
baptismatis sacramenta sicut
habes. Consepulti eni sum
eú illo in morte. Et alibi Si
aut mortu sumus eu xpo.
eredimus etiä quia simul
iuemus eu illo. Vides quia
mors quæ e appellatione
dicitur. Sed hec uta sit nra.
terü alia quætio. quia dixit
dus non e boni solu homi
nè. Primi omnium cognosce.
quia in superiorib, ubi eu
finxit de limo terre. non
addidit & iudit d quia bo
nu e. quæ admodi in singul
operib, sius. Hä si dixuerit ibi
boni e quia homo factus e.

imueniretur hoc eæ contrarui. ut hie boni nò eæ dicerec. cum in superioribus boni hæc dixiſſet. Sed ibi cognosce — ubi soli adà ſeert, — ceteri ubi cōmuniter com- phendit & urii & muliere: quidem factus. lic et ne ibi dixerit ſpitaliter. Tami qua postea habet uidit St omia que ſeert & exee bona ualde. evidem eft declaratiu boni eæ. quod uri ſit factus & mulier. Sed ex hae questione alia queſtio turſu emerſit. Quomodo eni quando ſolus factus e adà. non dicti eſt, eæ facti adà. quando ait & mulier ex eo facta e: tune eæ bona omia cöprehenſu eſt. Licet illle cö- omne, laudauerit creaturæ. & uniuersitatis creano ſit p- bata. qm in bono naturæ p- dicata cōmunitas e: tam nò uidetur ocioſu qua ratione ubi ſolus factus adà. nò ſolii nequaqua predikatio boni cöplaciu operis adiecta ſit.

ſed enà dicti ſit non eæ boni ſolii hominè. cui ſeiamus qua antequâ fieret mulier non errauerit adà. postea uero quam mulier e faſta. prior dumȗ preuaricata mandat, etiā urii ſuii traxerit in errore. & meentuii eius exiterit. Si igitur uno culpè auctor eſt mulier. quæ admodi pro bo- no uidetur adiecta. Clerii ſi consideres qua dö uniuersi- tatis e cura. muenieſ plus pla- cere dño debuſſe. id in q[ui]eſet causa uniuersitatis: quâ con- demnandü ſuſſe illus. in quo eſset causa p[ec]eati, & ideo qa- e[rum] uno ſolo nò poterat huma- mi eæ generis p[er]pagano. p[er]mu- tiaur d[omi]n non eæ boni homi- nè ſolii. O aluit eni St plure- eſſe quos ſaluos facere poſſet quib; donaret p[er]eati: quâ unu ſolii adà qui liber eet a culpa. Deniq; qua idem utriuſq; auctor e operis. uenit in hunc munduï ut ſaluos fa- ceret p[er]eatores. Postremo

nee eam parriedi rei prius
quæ generet filios paterius est
interire. Ergo pater generatio-
nem successionis humanem.
debuit mulier adiem iuro. De-
mq; hoc ipsa uerba declarat
dicentis di. non eem boni ho-
mine soli eem. Nam ei simi mul-
tura er prior peccat erat. tamen
redéptionem sibi paritura. non
debuit ab usu diuine opera-
tionem excludi. Quæui eni
adæ non est seductus, mulier
aut seducta est in puericanio-
nem. Salua tam inquit erit p
filioy generationem, inter ej
generaut expm. Nee illud
oeiofii quod non decedem
terra de qua plasmatus est
adæ. sed de ipsius adę costa
facta sit mulier. ut senemus
unem in iuro & muliere corpo-
ris est naturam unum fontem ge-
nerem humani. Ideo non duo
a principio facti ur & muli-
er. neq. duo uri neq. duæ
mulieres. sed primum ur. de-
mide mulier. Unæ eni natu-

ram uolens hominu constituere di. ab uno principii creature humus incipientis. multarum & disparium naturarum eripuit facultatem. faciamus inquit ei adiutorem simile sibi. Adiutorium, a generationem constitutionem humanem in telligimus. & uere boni adiutorium. Nam si pro meliore accipis adiutorium, maior quæda in causa generationis operatio, mulieris reperitur. sicuti istius terre quæ semma primo accepta coālendo paulati, fotu suo adolescere facti & produet in segetem. In eo igitur adiutorium bonum mulieris, quæquam etiam inferius dicit adiutorium. ut & in usu reperimus humano. quia dignitate potuere pleurum: adiutorem merim inferoris affectisunt. Specta nume cur di. adhuc finxerit de terra omnes bestias agri. & omnia uolatilia celi. addueriteq; en ad adæ. ut uideret quid vocaret ea,

qua ratione

qua ratione hoc factum est quod
tammodo, & uolatilia celi
ad adà ad duxerit ut erant
enim pecora seam suum genus,
deniq; habet infra quia po-
suit adà nomina omnib; pe-
corib; omnib; q; bestiis agri.
ade auit non est muere ad -
utor, quę igitur absolutio
est; msi quia indomite bestie.
& uolatilia celi diuina po-
testate ad hominem deducun-
tur. de pecorib; auit domitus
congregand & homo ha-
but potestat. Itaq; illus
diuine operationem fuerit.
hoc humane diligens,
Simul acape qua causa omnia
deducta sit ad adà, ut
in omnib; wideret ex utroq;
sexu substantia constare na-
ture. id est ex masculo & fe-
mina. & ipso usu exemploq;
cognosceret necessarii sibi
consortii mulieris adiectis.
Et immittit inquit ut soper
in adà & obdormuit. Qui
est ut soper, msi quia paup-

lisper ad comugi copulan-
du ei intendamus annui.
uelut intentos oculò ad di-
regni, meliore atq; infle-
etere idemur ad quèda
sommu istus mundi. & pau-
lus per obdormire diuus. du
in searibus mundamque;
re quiescamus. Deniq; postea
quà sopore inquit omnisit
di in adà & dormuit tunc
efficauit duri di costà quâ
süpsit de adà in mulierem.
Bene efficauit, ubi, mulieris
creatione loquebat quia in
uno & immuliere domus
undecur quædà plena esse
perfectio. Qui sive uxore
est, quasi sive domo sit, fie
habeat. Sicut eni ut pu-
blieus offertur, una mulier
domestica ministerium abi-
 hor estimat. Confidera quæ
ex corpore costà süpsit, ut
ex anima portionem, hoc est
non anima ex anima, sed
of de oſſib; & caro de carne
mea. Hoc uocabit mulier.

Chominiſ

Crgo cauſā humanc generacionuſ agnoumuſ. Sed qua plerosq; mouet qui diligenter intuent, quomodo? ut primo magnu di muni fuit cura homineſ. ut in paradiso homineſ locarentur, ut poſt ea magnam numerato eſ uideat merito? ut ad paradisiu iusti unus quiſ; rapiatur; dieu tur etiā beſtis, & pecora a gru, & uolantia cſu in para diso fuisse. Unde pleriq; paradisiu animā eſ uoluerit. in qua wortutu quæda germina pullulauerint. Homine autem ad operandu & eustodiendu paradisiu eſſe posuere hoc eſ mentem hominiſ. euus wortis anuā uideat excolere. non ſolus excolere, ſed & eu excoluerit eustodire. Befuſe aut agri & uolantia cſu que adducunt ad adā, uri urati onobiles motus ſunt. eo qnd beſtis ut pe tora quæda duerſe ſint corporiſ paſſiones.

ut turbulentiores ut etiam langundioreſ. Volantia aut eſu quid aliuſ estimam, nisi inaneſ cogitationes. que uolatilui more mām eircuvolant animā, & huc atq; illuc uario motu ſepe transducunt. Et parea nuſ iuementu ſenti ni simuſ adutor. niu ſentis, hoc eſt eſtets ſimile ſolā noy ni potuit inuenire. Ser forțe arguas, qua huc quoq; di in tali paradiso locaunt hoc e paſſioneſ corporiſ, & uanitate: quančา ſtuantii ut inanu cognationi: quod ipſe ni ſuerit autor erroriſ. Conſidera quid dieat. Habere mequt potestate p[ro]ſeu mariſ. & uolatilui c[el]i, & omnii repentiu que repunt ſuper terra. Unde quod ille tibi tribuerit potestate: ut de omibi, tu iudicare debeaſ. ſingulo[rum] genera iuditiui tui ſobria

diffinitio discernere. voca -
uit ad te omnia S. ut supra
omnia menti tua eis cogno-
sceres. Cur quæ similia tibi
numereperisti, aseisere tibi & co-
pulare uolусти. Dedit tibi
certu sensi. quo univerSA
cognoscereS. & de cognittis
— iudicares. Meruque, de
illo fecundo paradisi agro
electus et quia no potuisti
seruare mandati. Sciebat
enit S. esse te fragilè, sciebat
iudicare non posse. ideo di-
xit quasi fragiliorib. noli-
te iudicare. ut no iudicem-
ni. Ergo chasciebat infirmi
te eis ad iudicandu. uoluit te
obedientem eis mandato. Ideo
preceptu posuit. quod si no
preuareatus esset, periculii
mcerti iudicis meidere ne-
quiquiustes, itaq; iudicare uo-
luisti. ideo ad didit. Ecec
adä factus est täquä unus ex
nobis. ut sciat boni & mali.

Voluisti tibi arrogare iudicium.
pena pravi iudicii refutare

n deheſ; posuere cont
paradisi. ne memoriä eis
possit abolere. Demq; uist
in paradisi sepe rapiunt.
si eut paulus rapiß èm pa-
radisi. & auduunt uerba
meſſabilia. & tu si a primo
celo ad ſeeundü eſü, a ſedò
ad tereuï. mentis tuæ wight
rapiarù. hoc è quia primo
unusquisq; homo è corpora-
lus. ſedò animalis. tereio ſpi-
luæ. Si ita rapiarſ ad tereuï
eſü ut uideas fulgorè gré
ſpalus; animalis eni homo que
ſunt ſpe di nesent; & ideo ter
cii eſi aſeensio tibi è neces
ſaria. ut rapiarſ in paradi-
sim. rapiarſ à ſine pericu-
lo. ut possit diuſare omnia.
qua ſpalis iudicat omnia.
ipſe autem a nemine iudicatur,
& fortasse quafi adhuc fragilí
audies uerba meſſabilia que
nò lieet homin loqui. & tue
quod acceperis referuato. &
q[ui]d audieris eſtudito. Paulu
apti eſtudiebat ne laberet.

ut ne alios certe faceret er-
tare, dut fortasse ideo dixit
paulus quia nō licet homi-
m loqui, qui erat in corpo-
re constitus adhuc hoc est
uidebat istius corporis pa-
sionem, uidebat legè carni
sue repugnantè legi ius
sue, hoc emi malo intelli-
gi, ne uideam quendam
adhuc futuri periculi la-
etare errorè. Sic enim uel
propter hanc uta securum,
uß nullus preuariationuß
post hae future ute laeq-
us formdemus. Ergo qui-
euq; fuerit in paradiso a-
seentione ututus, audiet
mysteria di. archanaquoq;
atq; secreta, audiet dieenè
dinm täquâ latroni illi ab
seelere ad confessionè & ad
fidè al latroemio puementi,
hodie meceu eris in para-
diso. Serpentis aut erat sa-
pientior omnium bestiay,
que eram sup terrâ quâ
seest diis sì. Et dixu serpen-


mulieri. Quid utiç; dixit
Diis sì ne edatits ab ommi
ligno quod è in paradiso.
Cum diest sapientiore ser-
pentè, intelligens què loq-
tur, ideat illi aduerfatim
nrim qui tamta habet sa-
pienm huus mundi, sed
& volumat atq; delectatno.
bene sapient dictur, sient
habet, qua sapientia —
carnis immea è in diim &
ad quendam delectationem
genera astuti sunt, qui
appetentes sunt voluptati.
Sive ergo delectationem intelli-
gat, quæda est aduerfat di-
umo mandato & immea
sensib; nris unde aps at,
ideo alia legè in mebris
meis, repugnantè legi ius
mec, & captivante me inle-
ge peccat, sive ad diabolì
referat, ueruf mumeuf è ge-
neris humani. Quæ aut cau-
sa inimicay nsi mundia.
S iect salomon aut qua mun-
dia diaboli mors introit

*qua sapientia carni dictè sapientia.*

in orbé terray, Imudie aut
beatitudo
causa, hominis in paradiso po-
siti. Et ideo qum ipse diabo-
lus accepta gräm tenere nö
potuit, imudit homini, eo
quod figuratus elimo meola
paradisi effet electus e. Con-
siderabat eni diabolus. qd
ipse qui fuisset superiori na-
turæ. in hec felaria & mundæ
na deciderat homo aut infe-
riori creatura s fperabat ctna.
Hoc ë ergo quod imudit dicent.
Iste inferior, adipiseit qd ego
seruare nö potui. Iste eternis
migrabit ad eçüi, cui ego de-
celo sim lapsus ad terrä, —
multas uas habeo, quibus
hommè decipere possim.
De luno factus e, terra, ma-
ter est. corruptilib, imo-
latus è, & si anima superio
ris è naturæ, tam & ipsa lap-
sui potest eò obnoxia in
corporis. prima ut decipiat
dù conditione sua maior de-
siderat, hec eni quidà conat
industrie, deme carmi est.

† careere cœtituta, qndo lapsi ego utta
re nö potui; Cit igitù una

quod non habeat desidera-
re: Postremo in quo uide-
or ego è sapientur, nifi
eirci scribà hominè, &
uersitia & fraude con-
tendä.

Itaq; machinatus

èut nö primo adä qui
corä acceperat cèleste
mandati. Sed e à ador-
lus est habet quia muli-
eri — dixit s. Sed quia
ade dixit. & ideo p adä
cognouisse mulierè esti-
mandù. Cognoscedis igit-
hoc loco teptamenti genù.
plurima etià alius locis
teptamenti genera reperie.

Alia sunt per principè isti
mundi, qui quedà uene-
na suè sapientie in hune
mundù enomut. ut uera
putarent homines què fal-
sa sunt. & specie quadà ho-
minù caperè affectus. Hœmù
semp quasi aptus hortis in
greditur. Sed, sum quædà
potestates. què amorè simu-
lent gräm; pretendant ut

adoriret. s. ad
muliere circuſ
bere conaret,
adorſus est.

que auro
dicerat, ñ a do
qdo obferuaret
acceperat. Neg
enim

paulati cogitationem, nris uenienii sive iniquitatis in- fune dant. A quib, orunt illa peccata, quæ uel ex de- lectione uel ex quadam meam faciitate nascuntur, sunt enà alie potestates; sive uelum colluctant nobiscii.

Vide et alii ant quia nò est nobis colluctatio aduerunt carnè & sanguine, sed ad uerfus principes & potestates, & rectores huus mundi transebrarù harù, aduerfus ne- quiaða spíritaliù, quæ sunt in cœleftibus. Qulum enim hæc quadam contentione nos frangere, & uelum qòdam anumque nre corpus edere. Unde & paulus qùs bonus athleta, nò solu- ictus aduerfantium pote- ftatii utare cognouerat, sed etià aduerfantes feri re. Unde dixit peuttio pu- gmus nò ater, &ideo quasi bonus athleta ad corona meruit puenire. Crgo

multiplia têptamenta funt Diaboli, & ideo bilinguus ser- penſ habetur atque, letalis: co quod Diaboli miniftri qæ e cordis & uocis ſue infectas ueneno, ueluti uerboruſuor- ſaggittas iactant quib, dixi ant. Generatio iuperat qum potefus bona loqui cum ſituf nequa: & dixit ſerpen- mulieri. Quid uti? dixit DI ne edatius ex omi ligno. quod e in paradisi. Et dixi mulier ſerpenm. Ex omni ligno paradisi manduea- mus, deſtructu auit ligni quod e in medio paradisi dixit d: nò mandueabuì ex eo, nec tangetuf ex eo, ne moriammi. Cù audieri ſapientiore onùb, beſtuſ eè ſerpente, hie euis ià quere uerſutâ. Simulat ſe uerba dicere d, & appròb untext dolos. Cù eni duxi ſet d ex omni ligno qùd e in paradiso ad eſca ederit. de ligno auit qùd e ſciente

O cedent;

†minister aliud lingua loquatur. aliud corde medittetur. Sum & alii

bom & mali nö edetis. qua
die auë manducabitis exo-
morte moriemim. serpens
quali interrogans mulieré-
eü dixisset ót ex omi ligno
quod è in paradiso edetis.
de ligno auë uno nö edetis.
insersit mendatüü ut di-
ceret ab omi ligno nö edeti.
eü de uno tantü ligno seien-
tie bom & mali precepit ót
non guftandü. Qua ratione-
aüt seffellerit mehil murü.
quia hùs qui aliqué cireüseri-
bere conant. confuetudo è
fallere. Non igit interroga-
tio otiosa serpens. Sed
ut seas in mandato nullü
uttüü cë potuusse. respondit
mulher ut habes. Ex omi li-
guo paradisi manducam.
de fructu auë quod è in me-
dio paradisi. dixit ót nöman-
ducabitis ex eo neq; tangei/
ne forte moriamini. In man-
dato quidè nullü utiü è.
Sed in relatione mandati.
& eni quantü presens lectio

Docet

diximus mehil ut eamno-
nis grã lungere nos debere
mandato. Siquid eni uel
addas ut detrahas puar-
eatio quædã uidecám-
dati. Pura eni & simplex
mandati forma seruanda.
ut testimonii series inti-
monda è. Plerüq; testis du
aliquid ad gestum serie ex
suo adiest. tota testimonii
fidè partis mendatio deco-
lorat. Hiebil igit, ul qu boni
uiderit addendii è. Namq;
hie quod offensioni habet.
prima specie quod addidit
mulier. neq; targetis ex eo
quicquæ. Targetis eni ds
non dixerat. Sed non edens.
& tam; meipit è principii. Hæ
lapibus
que addidit ul supftuui ad
didit. ul addendo de pprio semi
plenè non intellett di esse
mandatii. Docet igitur nos
presentis series lectioris. neq;
detrahat aliquid diuinus de-
bere mandatis. neq; addere.
Nam si iohannes hoc indueam

in illuę de plagas
que sepre sit in li
bro isto. & quod pse-
tur

de suis scriptis. si quis appo-
suerit inquit ad hec. adi-
ciet de uerbis prophetae hu-
delebit si partu illius de
libro utę. quanto mebil
duimus mandat is destra-
hendit. Hinc ergo cœpit
preuaricatio, ec mandat.
& pleriq; putant no mulieri
hoc utinu sed adæ funsit. &
ta adæ dixisse mulieridu-
cam uellet facere cautorè,
ut adderet mandasse domnoq;
tangeris ex eo quæquä. habe-
mus emi. quia adæ non cua
mandatü acceperit a dö.
Nee du emi. mulier formata
erat. Ipsa quidè uerba dæ.
quib; mulieridien formá
serièc; mandan. no produe
lectio! sed intelligimus per
utri ad mulieré seri tran-
sisse mandau. Videro tam
quid alí sentiant michi tam
uidetur a muliere cœpit se-
utü. inchoasse mendatü.
Nam & si de duob; uideatur
meertü. tam sexu prodr.

qui prius potuerit errare:
Ad de quia previdito illa con-
stringitur, cui & postea pri-
or error inuent est. Auro
emú mulher. non mulier iur-
auctor erroris è. Unde pau-
lus att. Adæ inquit non è
deceptus. mulier aut sedu-
eta in puaricatione fuit.
Hunc uideamus utri preer
adiectioné quæ mandato è
applicata. quæ additui obfus-
se uidetur, si bonu è neq;
tangeris ex eo. ad cautioné
per misisse uideatur. Itaq; u-
trüq; querendü. qua ratio-
ne nec pmiserit nec interdi-
xerit. Sum emi qui dieunt;
qua ratione quod freit ui-
deri. non uiffit & tangi. Ve-
rü cù in eo ligno audieris
naturæ funisse scientiæ boni
& mali. potes estamare quia
noluit te malu tangere. Sa-
tis è nobis uidere sathan si-
cut fulgur de eſlo cadentè.
Sedem uocè dmi. & dantè esca
non lummis sed noctis et w-

Opfiebat. cur hoc si minime intōuerit.
immo non intōicendo

nebrarü filis, quia scriptu è:
Dedit eum in eſca poplif ethy
opü. Hoc igitur de eo dictuè,
quod no mandaverit tan-
gi. Quod ait no phibuerit,
quid intelligä accipre. Sumt
multa quæ nocent, si ante
uoluerimus haurire, quâ
que ſunt illa cognosere. Nä
æ de eibis & potu plerüq;
in usu uent, quippe ſi iöq
amarü ante cognosca. indu-
et patientia, ſi intelligas illa
que ſunt amara pdeſſe. indui
tolerantia, ne offenda te
amaritudo repemina, &m-
cipias reicere pſutura. Pdë
ergo ante cognosere, ut ex
co quod cognoveris pſutu-
ra, nec amara fastudiosa ſunt
ſed & minus nocere poſſit
illud. qùd magis nifi puidé-
atur nocere poſſit, aduerte;
Gentilis quid à è. ad fidè ten-
dit, eathecumus è. uilt
maiorè accipere doctrinæ
& fidei plenitudinæ. Caueat
ne du uilt discere, male di-

æ disceat
ſeat, ab arrio, diſeat a ſabellio.
Tradat se huiusmodi magi
ſtris. quod quædà eù tene-
at aucloritas. induppi qua-
dà magiſtroß preſüpione.
que tèneris ſentib; impüſa.
diuſdicare nò nouerit. Pri
igitur oculis mentis p[ſ]ſpin-
at quid ſequat, uideat ubi
utta ſit, tangat demq; dum-
narü ut Italia lectioni, ut
nullo præu offenda inter-
prete. Legit illic ſabelluſ.
ego in patre & pater in me
è. & diett una è p[ſ]ſonä. Le-
git fortuſ quia mediator
di & hommi homo xpe the,
& alibi, quid me uultis occi-
dere hominè. Legit etià arri
qua dixit, q[ui] pater manu
me è. Legitur q[ui]em mani-
ſesti. ſed qua ratione dicti
ſit debet aut p[ra]ſtare
ſecu. ut racionè dictoy poſ-
ſit aduerere. Duet[que] qua-
dà magiſtroß aucloritate.
& p[ſ]ſuſet et nò quæſſe. quâ
talè muemſſe doctore. Sed