Qua uta uiuere ducatur embrio immatris utero

Unde veniat munimētus puero in matre existenti.

De debilitatione fetuum.

De tempore nativitatis hominis.

De accidentibus megressu.

Quis plures generentur uno partu ad simili-
tudinem animalium imperfectorum.

Qveadem materia animalia plura nascuntur.

Decolore hominis secundum variaſ complexiones

Quid fit monstrum: & causa generationis eiusdem

De fascinatione: et qualiter accidat.

Qucapillus mulieris generetur serpens in anicemā.

Qnon fit dare diluum univerſale ſin aristotelem

Qualiter homo formatus excorpore: et anima ſumit
abaſtrus accidentia ad utrumque.

De influentia omnibus planetarum in generatione foetus.

Delume influentia: et quare nativis inſeptimo menſe
uiat: moriatur in octano.

De ſstatu lune quadripartito: et quæus dispositio in
oppositione ſit deterior.

De iuxtute planetarum generat: et influentia eorum
ad utrumque.

ATIS constat hommem generari ex ſemine
uiri: et meſtuo mulieris secundum phisicos.

Aristoteles autem putat ſemen uiri quod ſpecia
dicimus ad formam ſpetiei fetum produere. de
mde peruaporem exalare. Phisici uero totum y

ſemen

semen uiri: et mulieris una cedere in substantialia
ph. foetus existimant.

Illo tissimum est mulierem cum incoitu cum uero fit.
sifimul mestrum emittat: quo uer ſperma: et t
utraque ſemma sibi concurrant. Vnumque alteri mi
ſceri incipiat statim concipere. id est at cù ſemma
immatrice ad fetu generandù anatura pducuntur.

S igna uero concipientis immuhere certiffima habent,
cum uer incoitu cum ipa fit: simuler post coitum
frigus ſentiat: aut inrenibus dolorem. preterea
ſi aut mochcum: abt nullum emittit ſemen: aut
ſi uer ſentiat fuggi upegam: et attrahi clausura:
ueluti preſſura quadam exparte uulug uel, uixta
ſichtum menstrua non currant ei: et titillatio in
ore matricis inſt. dolor etiam inmuribus id oſter
dit. uel ſi eodem modo non concupiscat coitum.
hoc autem maliquibus uerum: maliquibus v non.
aut ſi color faciei imutatus est: et aliena ſubito:
cupiat cibacia.

Semen in matrice receptum formam fetus hoc m
conglutinat. Sex quidem primis diebus naturam
Lactis affimilat: et ad hoc naturalis calor uiri m
ſpermate rehetus cum matricis calore operatur:
de albatur de mailla materia: et ad colore ſpissi
ſanguinis: et aliquantulum decocti pnoiem dies
transmutatur. demum fit consolidatio in membro
fetus et hoc per duodecim dies tantum Constat:
tamen apud aliquos cor imprimis generari.

Vexum quid omne quod uunt exquatuor elementis ali
augerit, dicitur quia quid semini terreum mest cedit in
offibus; reliqua incissim expropria natura uireb affum-
munt. De hinc foetus; et corporis eum ipius dispositio m
latum longum, ac profundum formavi incipit, quia
draginta chef poftea ad egresium uisa, natura preparat,
ac disponit.

Ut mulier concipiat, et quod amplius est masculum pariat,
experimento probatum est. Id autem in reffellore andem,
aut probare: nis quatenus doctorum libris explicatur, q
buf si quid fidem decoget: nihil hac scriptione opus est,
quippe qui ahorum dictus imitar: non autem meo
uice faciam sententiam. Matricem leporinum: et eum
intestina exficcata uehementer: et impulueram reda-
cta, deme cum uino muheri impotum propinata,
ad hoc conferre plurimum constat. Preterea sit esticu-
lum unum leporum utidem puluerizatum: et uino
timistum mulieri infine menstruorum propmauevis:
dem cum uro coeat exptum est eam concipere: et
masculum paxere. Simile ueri et illud est si epar pac-
ui suus: et tenelli testiculi: quos tantummodo scropha
enyx a fit desiccentur ut supra: et impotum uro: aut
mulieri propmentur virum si impotenf sit statim ge-
nerare: muher si sterilis concipere. Lanam etiam in
mundam simulier lacte afine contingat: dem supra
umbelicum deligatam teneat: donec cum uro coeat:
ad id conferre maxime arbitrantur.

Sepe numero multa occurrunt: quo hummodi experi

mentis fidem derogent. Id aut non exozy impotentia:
sed nature defectu prouenit. Impedimenta ueco con-
ceptionis plurifariam euemunt. Exfrigiditate etenim
nimia matricis: uel caliditate: aut humiditate nimia:
etiam exficcitate & plerunq, contingit. Pungundo quoq,
excellens ad id nocet: que orificio matricis cu cunjuſa
ipſum conſtringit. prohibeta ſemen ingredi: quod
ſub inde cum uema evert. hoc quidem in ipſa defacili
comprehenditur. Si enim ſpiffior: et alterus iuxta
ſohrum coloris fuerit. Aliquando etiam excaliditate
nimia exalant ſemen. hoc aut difficihus est cogni-
tu. Mulieribus ſiquidem quampluribus ita lubrice:
et tenues matrices ſunt: ut retmere ſemen neque-
ant: sed ſtatim imiſſum effluat. Exparte plexuq
uiri defectus accidit: cum ſemen ita liquidum: ac
tenue ut aqua ſit: ac ſtatim inſeffum elabatur.
Prouenit etiam exfrigiditate: et ſiccitate teſticuloy.
Et hummodi homines raco: uel nunqua possim ge-
nerare. Retentis autem ſeminibus matrix mulie-
ris abutraq, parte firmiter clauditur: ut nil defe-
mne possit emuti & tunc fit retentio menſtrenoz.
quod pregnantis ſemine vulgatiffimù est motisum.
Cura aut adhiberi coſueuit ad ipſa: que conceperint.
no aut aborsum pariant: aut aliquod exſetu minuat.
Femme ig' pregnanti motus nimus iutetur. Cibariis:
et motibus lonibus utatur: omnia, ad appetitum mi-
nistrentur. Cauto tamen opus est: ut cum illam pre-
gnante underis: nihil in conspectu eius nomines: ad

quod volumus incendatur sua: ne defacii reviri quæat. quæ exhumavi cupiditate plexera, ibi aborssus pectulerunt. Verum igitur ad miratione dignum est et ipi uidim: ac plexura, experti sumus. Lapis ethites pregnanti mulieri impositus aborsum prohibet: partus discrimina auertus: et sitionem cum fetu prestat incolumem. Et ne quifrem comentutiam putet plucime in mediolanensi imo eufi ope liberate sunt. cum Lapidem ipfamobus habuisset. Reperunt quippe mindis aquilacum, imper side in pluckum: & colore fuluo est: alio lapillo naturalior inter fecus cobiens: ut exmulte, motu facillime sentent. hunc maceracum amus meus, in phisico pertus: ut puerum me audiffe memmi in germanocum alpibus adeptus est. ſuma iuſticia midofaqlare infectatus.

Expertum est: molucratum conceptum propalare: id autem ita conficitur. Cogere unum mello: fluxibili: et tria aque tepide: ſimul mysta: et mulie ri cum lectum inreat impotu data: fi euca imbo licum dolorem ſentiet concepisse eam ſcuto.

Vitrum quidem masculum conceperit: an ſe mellas annotatum est: et enm ſi faciendus rubida: motus levis: uenter terefindex extra maxime turgescens: Lac quod ex manibus ſpissim: ac digestum fuerit ut ſupra uitcum minime ſcindatur: ac ſquat: aut inno minus ipfus una petit: nec liquefacit sal mamilla- rum capit apposuit. Vel ut quidam augurantur: pruif dextrum pedem mouent: q[ui] finstrum: hec

13

mascui concepti uerissima habentur signa. Econtra
uevo figuariq est et treda sohto pallidior oblongo.
et enim uentee: finisrea turgidior mamilla: queq
eadem parte prochuf: lac quidem indigeftum: li-
uidum: et aqueum. dolor etiam inſiſtro latere-
maqſ urgens: cum masculo concepto inſtreo pa-
tiatur: ſemellam conceptam eſſe credito.

Amplufi ſiſomma masculum conceperit: anſemellam
aqua de puro: et liquido fonte experimento fuerit.
Gutta etenim ſanguin: aut lacti euiſ exdextro ſu-
pta latere: et aque ſupertuſa: ſimasculo target ad
uma deuoluitur: ſi ſemella ſupnatat: et ſuma petit.

Licet ut prediximus muher p[re]gnanſ mensſua con-
tineat: ueruntamen cum incoitu cum uiro ſit: p[er]uq-
exnimia delectatione emittit ipa. Quippe cum uone:
ac nerui muuſu existet a uirili membro coſeicetur:
et exinde titillano quedar oriatur: ut neceſſe ſit meſſu-
um emutere: Hoc aut respectu c[aus]ut naturale eſt: re-
ſpectu uevo fluxuſ naturaliſ uiolentum. Coeterum ex
omni nutrimento: quod ſuptum eſt materie fit apta:
que incoitu expelli queat. Exinde, notatum
eſt muheref p[re]gnanſeſ magiſ coutum appetere: cum
oppositum eſſe debeat. Caufa autem eſt materie ſu-
peerflut abundantia: que abalimento ducitur: & cum
meſtreua dietim uageantur: magiſ etiam coutuſ appeti-
tur: ac exhuſimodi materie exuńdantia: continuo
muheriſ miuſa/ caſeſuit:

Vergineſ graniter corruſpuntur: et cum dolere obid

corрупți

creditur quipsum ulua incontinuam maxime amplia-
xi soleat. uel quia virile membrum nimis meptum
sit: uel quia adeo magna: et ampla plexuntur earum
ulua sit: ut abque dolore ex sui parte virili membro
core nequeat: et ob id ipsum cum prout corrup-
untur urginens dolorem i prma parte ulue pa-
tuntur q ampletur ipsa: et ad contum magis dil-
ponantur. A plus cauſa doloris meſt pellicula
quedam inter uluam: uſtat uixtaque uſicam inter
iecta: cum incontinuata kumpatur. Verum quanto
magis coeunt: minus quidem doloris ſentunt:
plurimum uero voluptatis accipunt:

Vemo ungerinum plerumque lucide: et clare ſunt. quon-
albe: aut congelate. Si autem coloris aut ei clare:
et ponderose fuerint animum coeundi in p[er]ſis me-
cant. Sed bec muirgine certa ſunt. Corrupte, enim
mulieres urinaſ turbineſ: et obſcuros habent ob ſtra-
turam pellicule: dequa dictum est. Monstruata uero
uema ſanguinea est: et que patitur oculos minus
nitiſ: et aquosos h[uius] decolorata facie abominatio-
nem preſe ferens. Etanc tu nuclo[rum] mi ſiuerens us-
lut ydram: aut ſpringem: uel potuſ meduſam gor
gonem effugito.

Meftruum immuliere quid ſit, et unde accidat p[le]cunq
questum est. Id autem nel alud opinantur phisici
q[ui] ſupereſtuum alimenti: quod in rei alende ſubstan-
tia noncedat: ſiut etiam muviſ ſpermata. Menſte
uum inde appollatum opinantur q[ui] ſingulo menſſe

admmus femel fluat. Incipit, pubescente muliere
cum annorum quatuor: et decem fuerit: et iam
cortum sentire: uel cupere: incipiat. Quibusdam uo
muheribus etiam tempeftuus accidere: consuecit.
et hoc quidem fecundum defiderij potentiam: uel
nature: Et aliquibus in noutilumio fluit mestrum.
ahquibus uero aliter: patumtur, in hoc graniter: uta
ut eorum facies decoloretur: et oculi: solutum nitof
rem ammutant. Non nullus etiam dittus: quibusdam
uo brevius fluunt menstrua: plurimum, sanguinei
funt coloris: xaro Lindi.

Sive opere pretum est: et queritur quid cause fit cunei
viris: spermata non fluant: muheribus autem menstrua emittantur: cum utrumque causa fit suffluum
alimenti: quod in rei alende: substantialia non cedat.
Nulla tamen potior uis est: ut quod muher fecigit: et humide nature: habetur. Ut aut callide: et siccę. Mo-
do autem de natura humidi: et maxime aquei est effluere. In uero quidem humidum magis purum:
et aereum: et illa non mepta ratio: quia calor in húmidum semper agit exnatura: et minor calor est
in muhere. Ideoque humidum nutritium dispartite
tantum: reliquum uero euerit: et effundit.

Sperma ut predictum est: supeſſuum est alimenti quæ
intertia quidem digestione: ut inſeuus explicabatur
non totum cedat independentum preſtauracionem et
uite animantis: uerum à calore naturali ſanguinis
ſubtilis informam ad genitalia uafa transmitte.

ubi testiculorum uirtute de albatuie: ac digeritur: et ideo coloris albicantus est. Id emissum rationabi liter: ac natura exigente purgat: et allemat. nimis autem corpus. defficat: cum uirtus sua humectat. tina: et calefactua fit. Corpore autem ex fuccato: et humido extinto debilitatio ute sequitur: et subinde imatura morf. Ex quo frequentius co-euntef cito pereunt: et senescunt. Preterea ab aevi stotele fcriptum extat mulus longus uniro: quod equum: et aſnum: a quibus est genitus.

Sperma uiri durum: et testiculorum uirtute bene decoctum: quod adheret ut pux: et sicut lac album firmiter coagulatum est fortem: et robustum fectum generat. Alud tenue: ac fluxibile imaturus facit fectum: ac nature tenuis: ac fragilis procreat.

A nnotatione dignum est quod a physicof prohibetur: quatuor fieri digestionef: primam in ore: Secundaz instomaco. tertiam mepate. quartam insingulis alenduf: et augmentanduf membrif. Philosophi u non nulli contradicunt: ultimam: perfectam, in cordo statuenteſ. Propterea homini natura dentef addicht: ut diligentiſ cibof conterat. Ceteris aut ani: malibus quibus dentef inſupiori mandibula deferant: bmoſ ventref induxit. Unum maſque cibuz ponant. Alterum inquem ruminatum ultimo diſglutiant. Cibus iſ cum abhomine diligenter maceratus: et ore quod a modo decoctus fuerit: in Sto-maco deinceps propria expohature forma: aliena[que]

affimut. Quippe quod grossum est a subtili separatur et quod ducet et potabile est fuerit ad epar transmittitur quod calore suo subtilus illud convertit et moditur actione quodam propria et naturali formam sanguinis et subinde temperatum a quolibet membro nutriendo et argumentando suggeritur ut quod exigentiam restantem. Reliquum autem quod superest ad usus genitura transmittitur ut superius expressus. Huiusmodi quidem necessitas ex qua famis fit et insingulis membris manutio proove nit ex calore generatue qui humidum dicitur agens id exalat et consumit.

Suffocatio matricis est compressio spiritualium ex uicio matricis egessa. Impeditque enim melitus et spiritus opprimitue. In muhere sicutque istud accidit cum matris et loco tollitur exinde sancipsum excedit frigiditate perpetutæ. Plucimus id quod exmenstrui superhabundantia prouenit quod corruptum ac venenosis matricem impicit.

Huiusmodi autem muheribus sive uuenes: sive amture sint coucis competit. Maxime aut uenibus que humiditate plus abundant. Hinc est quod muheres uuenes corve semplicentes ante conceptionem multum impinguntur et inquibus huiusmodi materia habundat exsintinctu nature corve magis appetunt. Ideo peccatum in natura est talibus. Ad itum ad illos quos affectant prohibere. Licet minime peccatum fit in moribus.

Aristotilef mlibro de anima posuit Embrionem in ma-
tris utero primum uiuere, uta plante: deme uta
animalis. Postremo uta huusf spetiei: uel ilius.

Dubium unde puero nutrimentum accidat mma-
tricef existenti: cum muherif matrix undiq. clausa
fit. Ceterum deprehenfum est cum fetus inutero
conceptus fit uictute nature quandam orix imp
rimif uenam: uel ut quidam putant: necum qui
matricem perforat: eiq. adungitur ad mamillas,
ufq. protensum: et annexum. Itaq. fetu in matrice p-
manente mamille rigidiores effici solent: ad eaq.
mestrui substantia diffunditur: ibidem, ad adal
bedinem ufq. decoquitur: et subinde muherum lac
appellatur: quod deinceps peruenam: aut necum
huusfmodi ad matricem remittitur: exeq. nutritur
fetus. Hic poſt ea meuſ exitu abſcindi folet: cujus pa-
ſe umbelico iuncta est: veliqui matrice dependet.

Satis constat fetum debilitati in utero cum muherif
pregnantef recent natos. Lactant. Ea et enim mate-
ria: qua nutrivi in utero fetus debet in nutrimen-
tum. cedit pruſ geniti.

Tempus autem egceſſus mſantif ab utero materno,
ut plurimum eſt in nono menſe: quibusdam tamen
mſeptimo accicht: nonnullſ in octano: plurimis:
mdecimo: paucis mundecimo: nec ultra retineri
folet. Suntque mſecundo menſe parum:
ſed aborſum: non enim hominem product ſed ſoli
dam quandam cauſ partem. et hoc eſt ut debita

tem: aut plurimum motum mulieris interdum euenu.
Magna cura opus est ingressu: cum plurima defacili
eueniant: que egressum probibeant: fetus necet.
Quandoque enim fetus pedem premittit: aut
manum: et tunc obstetricibus doctis opus est:
que retrudant illud: et adnuent: et extalibus in-
gens puerpere generative dolor: ut saepe moriantur.

Euerit etiam in partu plerum, scindi uluam usop,
ad anum ut unguentò opus sit. cuca eam: ac re-
tendi maturem conueniat que sepe ulnere turc.
Signa v propter iegressus habentur cum infans,
caput e ulnua premissur.

Deprehensum est à phisicis: et subinde litteris testa-
tum plures mulieris matrice cellulæ existere:
inquis plecungæ decibus à uero sic colligi solet ut-
muna quæ paræ feminis retenta fit exquo plu-
veræ fetuæ gigni uno partu constat. que similutudo:
etiam animahbus imperfectis potest accipi. In hoz
quidem genitura aliquid materius loco: et aliquid se-
mus simile esse debet. ex qua generari confuere-
re. Id est autem talis humiditas: que peccata educa-
tionis deputrefacto ea gignat: et multiplicarequent.

Causam autem similitudini horu animalum à simi-
ludine decorpore educti fieri crechuderunt. Q. aut
ex his non nulla stricta: et longa sint. non nulla uero
brevia: aut alterius modi. hoc exdueritate humidi-
tatis quidem euenit. Ex collerico. n. collido et ficco y
animal longum: et strictum generative: q. calor mtruz

faciat

17

bma caput: uel quaternaſ manuſ habens.

Non nana habentur aperitur que defascinatione duci
ſolent. Inde Marco noſter Hefcio quiſ teneroſ ocu[n]us
mihi fascinat a[n]gnof: ſed cauſam potuſ naturalem
eſſe putant. Muliererſ ſiquidem antique quib[us] me-
ſtrau more ſoluto non flumunt dotutu perimunt pu-
roſ. Menſtuorum.n. materia cum per unuuerſum
corpus effundat[ur] oculoſ: qui ſubtili[er]eſ ſunt ſmuſ
inſiut: qui ſubunde exporſoſitate ſua aerom deu-
pant. quo inſecto et puer qui inſui obiectuſ eſt exae-
ve: et banelutu menſtenato polluitur: et occiditur. R.
Rotentio aut menſtuorum intaliuſ eſt calor[is] de-
ſeſtus. ex menſtruui enim abundantia bumoreſ mah.
et corrupti generantur.

T raditum eſt abaucema ph[is]ico illuftri excapilluſ m.
mulieruſ serpentem gigni ſi ſubterra p[ingui] ubi fi-
muſ iacent hiemali tempore ponantur. poſtea calore
mualeſcente uere: uel eſtate effoſiantur. qui ſerp[en]t
longuſ: et ſtructuſ ualde ſibi ſimilem domcepſ uiu-
do generabit.

J dem uoluit duuuiu[m] unuuerſale fieri poſſe. Ar[istot]
leſ u[ō] ſecuſ cenſuit. Duuuiu[m] enim cum exconstella-
tione humetante fieri ſoleat: eandem unam terray
partem reſpicio[re] neceſſe eſt: cui exaduerſo conste-
latio deſſicant[ur] obiecta ſit et quantum una ex parte
perma humectet: tantum deſſicet altera: exquo impo-
ſtible habetur duuuiu[m] unuuerſale fieri poſſe.

Qua homo ſicut enſ naturale exmateria: ac forma

compositus est tripliciter accidentia notantur meo,
quedam. f. exparte anime: et quedam exparte corpo-
ris: nonnulla uo exparte compositi totus: Anima
certe omnef iututef: quaf incorpore amplectitur
aſperſ et corporib celeſtib celeſtibus contrahu.
ABVLT 1MO quidem orbe: qui motu ſuo dimeno:
omneſ ſperaſ inferioreſ mouet iututem effendi ve-
cupit ahorbe stellarum fixarum eſſe: á ſatueni ſpe-
ra iututem raciotinandi: ac discernendi: á ſpera
tuſ magnanimitatem et plureſ operationeſ humſ-
modi: á ſpera martiſ animositatem: et iututem: á
uenere concupiſcentie: et desideriij motum. á ſole
autem iututem ſiendi: et memorandi: amercucio
gaudendi: et delectandi: á ſpera lume iututem uege-
tandi: que radix dicitur iututis naturaliſ: et hec
quantum exparte anime relata ſint.

Nunc exparte corporis iututef planetarum exponere
ordiemue. Materia ịg immateriſ utero infusa: et coa-
gulata perficestatem: feigiditatem, ſaturni p[er]miu
dſpomitur: et huc iututem uegetu[nam: et natura-
lem motum impremit. Quanobrem ſaturno primi
mensi[ cura adhiberi ſolet.

De hinc iuſi iututis materiam ip[am adſuſeptionem
forme: membrorum diſpo[ui]. cahditate ſua coſoſt
plurimum: et humiditate veplet: et huc ſecundi mo-
ſi[ cura aſc ribitur.

S ubinde marſ cahditate ſua: ac ſicctate infetu oruca/
format á lateribus ea dimenſ: brachia ſeparat:

collum disperit et capit effigiat et huc datur me-
siuf tertus.

Solif autem iurtus formas imprimit cor creat et ami-
me sensibilis motus prestat scundum quorumdam
opinem phisicorum Aristoteli V placer cor inter
primas generari patres Addunt etiam nonnulli so-
lem intali iurtus fontem et radicem esse?

Venus deinceps exteriorum membrorum limationes
iurtute sua perficit et expolit of auref sculcet et
naref masculif iurilem iurgam iuliam ſemellif
pedum etiam ac manuum ſeperationem facit et
digitos et quedam non exteriora subinde format
et huius tutele quintus assignatur mensiſ.

Mercurialis ſpere iurtus instrumenta uocif
efformat ſupercilia componit oculof fabricat pu-
pillaf ad auget capilloſ et ungulaſ producit et huc
ſexti menſiſ cura attributur.

Perfectioni autem et complemento totus fetus ſepti-
mo menſe luna finem imponit replet emi humi-
ditate ſua ſuperficiem complet. Venus quidem et
mercurius humiditatem tebuentes toti corpori
nuteumentum preſtant. Ac tunc quidem ſi ſoletus
orture perfectus est et iuuet. Octavo menſe u men-
ſe p[ro]circuitum redeunte ſatueno fetum orientem
ſeigudate ac ſiccitate ſua compremit et extinguit.

Quatuor ſtatut lunam variare perhibent phisici. In
prima ſiquidem eius ascensione calidam esse et hu-
midam uſa ad ſemiplenam tunc autem calidam

et succam fieri usq. est plena. Deinde feigidam et siccam donec semiplena sit indetermento. Ultimo quidem humidam: et feigidam usq. soli conungatur effici. Et ideo magis contrariam censent nature hominis: que excalido: humidop. fœnoture cum eius dispositione feigida: et sse fit sicca fit in oppositione ut dictum est, an obvis: licet non nulli huc opinioni plerunt aduerfentur.

Quid planetarum virtutis fetibus hujus confervæ soleat, quidque anatura aduitam: ac ortum producuntur, tam exparte quidem anime: corporis supeorib, sceptris explicatum est, nunc que ipſorum influentia ad utrumq. et virtutis fit bceunter dicemus.

Saturnus ſuperior planeta tareduſ: et obscurus natus, meliore fucum reddit. male barbatum: ſubtilo pectuſ, et fuffuræ muesſigit ſt postremiſ, ostendentem. et hoc quidem exparte corporis eius virtut operatur. ſecundum animam quidem perfidum, malignum ſubdolum fetida, acturpia nimus diligentem: et impluri, bus uenerem, minime affectantem efficit: omnesque operationes præmaſ tam ex corporis parte: animo millo figet: ac imprimet.

I. uputer regale fidus lucidum, ac temperatum fatuno, contrarios effectus habet. Faciem ſiquidem nati pulchram reddit: oculof claus: rotundam barbam: et ſignanter duos ſuperioreſ dentes rehquiſ mausculos. colorem muultu bonum imprit album. s. rubore peermistum. capillos longiores. ſecundum anima.

natum bonum efficit: modestum: legi, et honestatij
amatorem: uestef ornatij et delectabilef seerones:
ac oedoref affectantej, postremo liberalem mundum
misericordem: et iocundum gignu:—

M ars uero cum fit in caliditate: et siccitate intempe-
ratus natum quidem exparte corporif rubei colorif
cum quadam obscureitate: et ustione conficit, sicut
inbi: qui a sole peruisti sunt plexung, cernimus ca-
pillos varos oculos pacuos: et totum corpus curum
lucet gcoffum reddit. Secundum animam fallacem:
monftantem: muerecundum: veascibilem: pputore:
dyscordias: ac bella seminantem & supbum efficit.

S ol stella regia mundi lumen: et oculus: quem Citero
fiderum omnium: ac planetrum regem: ac prem-
cipem scribit: natum carnoſum reddit: faciem
pulchra: oculos magnos: et colorem album cum
quadam culemitate impermit. bene barbatum: ca-
pillos longioreſ. Secundum uo animam ipocrita
facit iſtum extorui: homines inſententiam atta-
hemem. Alij dicunt qve regalem religioſum profum-
de ſciente: ac diuinationi reddit iſpeculatium
ſapientem, dominatorem / iocundum: ulteruſ bo-
nof diligemem: opprimentem malof:.

Venus stella benuola natum pulchrum efficit et ma-
xime oculus decorum: carnoſum mediocritc et
mede ſtature. Secundum anunam quidem blan-
dum gignit ſuautec loquentem: ſtudentem mor-
natu corporif uoluptatem gaudium musicaha:

et choral affectantem.

Mercurius uo qui solem sequitur: et eus radijſ temp
autehitue natum gracii corpore: et persone ſatij
preſtat barbe item pulchre: rarea. Secundum ani-
mam autom ſapientem / ſubilem philosophiam: et
ſtudium affectantem: boni motus: et perſecti ſermo-
ns: et qui multos amicof ſibi paret: licet non for-
tunetur inſi: boni consilij preterea: et uerum
ridut perſiche et inſidulatij ſimarem.

Luna planetarum ultima cum uelocif motus fit na-
tum uagabundum facit nulluſ ferme ſeruity:
iocunda facie: ſtatura mediocri: ocuſ mequalibus
umum altero maiorem perſoruntem.

P. candidi peregrine historie liber ſecundus expl-
cut de hominif genitura. Eusedem tertius liber
demuneribus rei publice incipit.

XPLICAT15 hujſ: que decosmogrophia: geni-
tura, hominif policiti eramuſ: quid preſtan-
tuſ ordirei: aut differeve uelimuſ: quae uelib
moreſ: instituta, referre: que toti orbi propemo-
dum imperio par ſuit: et que huus ſcemi uicof
protulit: ut eorum penuria pene lugeat aetas no-
stra: nec ſimileſ demcepſ natura edidisse videatur.

De origine uelib rome

De dignitate regia

De consulibus

De imperatoria dignitate

Defenatoribus
De dictatore
De pretoribus
Detribunis plebis
Deproconsulari potestate
Detribunis militum consulari potestate
De aedibus curilibus
De censibus
De questoribus
De tribunis celerum equitum
De magistro equitum
De legato proconsulari
De interege potestate
Deprefecto webi
Deprefecto annone
Deprefecto pretorio
Deprefecto ingilum
De duum uris capitalibus
De decem uris legum fiendarum
Detrummuri colonie deducendo
De quinque mensariis
De duum uris classi reficiende
Detrummuri nocturni
Detrummuri rei p. constituende
Deprocuratore caesarei
Demnorum magistratibus
De munecibus facis et primo depontifice maximo et collegio pontificum

20

20

Derege sacrorum,
De flamme diali,
De auguribus,
De diumui sacrorum.
De saliis marti dicatil.
De virgibus uostalibus,
De aededoribus cibeli deum matris
De feciali aededotio.
De aededotio fratrum aequalium.
De patre patrato
De potitiis et pmaxijs herculi faciis.
De lupercahibus
Epilogus de imperatoribus illustribus et poetis.

RBEM Romam ut miqut crispus condidere,
atque habuere autem mitio troiam: qui gnea
duce profugi incertis sedibus uagabantur. Vebi en
a Romulo uotiis conditore: uel ut quidam putant
arome muliere nomen est mditum. Verum celebri-
or fama est Asilium aromulo prujs factum. de
incepts urbi locum statuiffe: nomen ærege urbi datu.
Ignatæ regiam breviter attingere menſt est priscos
illos recolenti: quibus nihil regio nomine indignus
apparuit. Quanq plerung exmaus mutijs optima
exempla orta ſunt. Prout igitur romanorum rei
Romulus: qui urbi nomen dedit. Tum Numa x
pompiluſ. Post Tulluſ hoſtuluſ. Marcuſ ancus.
Tarcuinus priscuſ. Seruuſ tulluſ. Postremo ...

Imberbro

Tactequinuſ ſuperbus: qui exmſolentia nomen adep
tus est. Hic regibus: romana reſ.p. primum creuit.
Tum ſupbi molentia morte: lucretie tandem ſpreta
regno ſmem: romane libertati mutuī preſtitut.

Onſ igitur moribus ſauente re.p. duo conſuleſ pri-
mum creati ſunt. Hi regia inſignia gerebant xij
ſaſſeſ: totidem, littores exgente patreitia primum-
creari ſoluti: donec pleb unum exſuſ atatur. hoz
ſquidem potestat magna erat candidi: uestib miſi-
gneſ centuriatis creabantur. ſura dicebant. quesſio-
nes explicabant. Alter eorum: uel ambo cum opus
effet exercitum regebat: omnia, adlibitum uelut
regeſ ordinabant. Ceterum eorum dignitas ad
annum mutabatur.

Mperatoreſ exquacung dignitate eti conſuere:
conſentiente tamen ſenatu: populo, romano.
Hi exercitut ducebant. pcoumciaſ ſibi comuſſas
admiuſtrabant. Exhi quiſ, duos ſubſe legatos
huit: qui abſente eo imperatorum maiestatem &
tuerentur: ac preſerem.

Enatoveſ primum à Romulo rege centum conſitu-
ti: abhonore patceſ: abetate ſenatoreſ appellati.
Post albam ducuptam deficientem numerum Tullus
hoſtiluſ ſuppleuit. brutus post exactos regeſ amp-
liant. Demceſ qui aprimuſ descendervunt patreiy
dicti ſunt: qui a ceteruſ patceſ conſcripti nommati.
Conſules meorum confiho agenda prepoſebant pa-
teeſ et qui primum rogati erant ad prepoſita respon-

debant. Aderant et senatores, predarii: qui sementie
dutione carentes aliorum dicta, confirmabant; et
quasi pedibus malienam sementiam descendebant.
Et non curuli sella, sed pede, curiam移iedebant.
Deloco uo senatus habent augures y molata hostia
decernebant. Solus aut dictatoribus consulibus,
pretoribus, tribuno plebi interregi perfecto urbi co-
gere senatum licebat. Senatus consultum am fohs
ortum, uel post occasum siferet rerum decernem
bar, tur. Nemo quunque; et ingenti amis inferior
in senatu admutebatur.

Ictatoris dignitas amplissima potestas habita est: ac demum ipsa peeplebem occupata. Nemini ins prouo canch dictatorem fuit ut ceteris licuit magistratibus. Ispetem quodammodo regie majestatis prefebat. Consulef siquidem dehquiffent corrigebat. Eiis dignitas per sex mensas: nec amplius duxbat. nisi siqui forte illam potentiam adepti duxit tenure: ut Lucius sella: et C. cesare dictator perpetuis appellatus est:

Oft dignitatem tribunorum militem consulari potestatem plebi conceffam: patres ex suis pretorem: qui iuribus dictus est cecanere: penes cujus magistratu adeo omnes publici: privatim, utiis potestas fuit: ut nemini ius condere: aut ueteri abrogare facultas esset. Tantum uo in modum aucta est pretoris aut toritatis: ut quod abipso editum foret obhonorem honorarem ius appellatur. Pretori regia insignia!

confulareſ, ſerme apparatūſ conceſſi hctoſeſ amp-
lus ſex eunyſ curulſ ſella et teabea. Dehinc expe-
regemorum. copia uſ poſtulantum: peregrinus
addutus eſt. Demum quia occidente cho indebutum
apparuit hof magiſtratus mpublico adoffe ultea: et
citca tibeem quinque ueri ſubregati. Mox per omnes
urbeſ: ac proumciſs pretoreſ deputati ſunt: euiſ lo-
co cum abeſſet p[re]ſectus urbi constitutus.

Vm inter patreſ: plebem, uarie: et affidue contentio-
ns orirentur: tandem pleb[us] obtinuit: ut ex ſuiſ t[er]
teibum crearentur. lucet aliquando plureſ fierent.
apud h[oc] magna potestat[em] ſiut. Omnia ſiquidem ſena-
tui] consulta: niſi per eos approbata: et ſubſcriptione
T. l[ite]r[em] atergo ſignata verita habebantur. hec digniſus
cum placitum e[et]t facile rehquos magiſtratus abro-
gabat.

Roconſuſ potestat[em] p[ar] consulari imperio ſiut: euiſe[que] loco constitui ſolebat: niſi q[ui] pauci[re]ſ lictoreſ ſex.n. numero tam tummodo habebat. Hec propter consulu[am] absentiam ſubſtituta eſt.

Ngruentibus bellus neceſſe ſiut patribus expleb[o] de-
lertum facere. Querente uo ea q[ui] maleapatribus t[rae]c-
taretur ut rumor ſadavi poſſet coacti ſunt patres
ad euiſ poſtulationem t[er]ſ tribu[n]os militum confula-
vi potestate ſub ſituere qui p[ar]em consulib[us] habe-
rent potestatem: ac exhuuſimodi constitutione con-
ſulare imperio iugueret diminutum eſt.

Dileſ curules duo expatribuſ creati: totidem[que] plebi

curuleſ facis inſi preerant, plebei coeterif que in
urbe fierent. Omnes autem mercaturas: aut ſi quod
mupſi utiſum merat, ex quo questio murbe ori-
retur cognoscebant.

c. Enſoreſ duo primo constituti ſunt adluſtrum. de
mde ad annu. horum potestas eſt, erat cimium ſen-
ſus agnosſere? et ad arbitrium mde censere. miſtu-
tum etiam equos agnosſebant: et ſiQUa inurebe mi-
nus honeste dicta: aut facta forent corrigebant,
poterant et indignum quenq aſenatu remouere:
adlibitumq adiungere hec dignitas duo mansit in
parribus tandem aliquando in mutata. Si censore:
indignitate moreretur: alium ſubrogari no licebat.

q. Vextoreſ primum duo: deinde plures tam explebe:
q̇ expareibus ordinari cepti. horum dignitas erat cu-
ram publice pecunie hre. Vectigalia improuuciis
exigere. Etiam questoreſ parricidiij constituti: ut de-
questiombus decernerent: ac iniquiverent: que ad
maleficia pertinerent.

1. Vm romana urbs intreſ tribus chunſa foret. Ramō-
suum udelic&: Tacienſum: et lucerum. exhiſ treq-
teibuni celerum equitum delecti: ut quotiens cunq-
romano populo celeri admMICulo opus eēt: hi preſto
parati eſſent.

Y T dictator inconſuſeſ: et inpopulum: ſic mequtef ma-
gister equitum premuſ erat. miſteſ addebat. mmue-
bat / corrigebat / condemnabat / abſoluebat: ut ipoz
prior dignitate.

23

Vm proconsul provincie sibi commisse ahqua ex cau-
sa attendere ne requiret legatum mutebat. Is potestate
ut consul habuit. preterquam rebus gramorib: eas
gdem ad consulem decernendam temsmutebat.

Ost exactos reges inter ex constitutus fuit: qui sic-
sules ab essent inhabendis solum comicijs potestatem
exercebat. Aliquam dicunt interregem potestatem ha-
buiffe alios magistratus eihendi: et fmita electro-
ne suj officium finuiffe finuiffe.

Rbi perfectus crinina sìqua muebe: aut italu co-
mutterentur agnoscebat: illucabatq. max autem
supeu seruorum questionel potestatem habuit: omni-
busq uictualibus preerat. Hic cum pretor abesset,
eus dignitatem tuebatur.

Refecti amnone magistratus erat: quorum us bla-
da ultra ipsorum iuctum uendi facere: curareq.
ut expruuncij fertilibus blada romam ueberetur:
vitutmq uixta necessitatem precijf addutuf plebi
uenderetur.

Refectus pretorui apud cefarej tantum ualuit :
quantum sententia ipso: cefaveum. Anemme: prouo-
caxi poterat uolentibus sic cefaribus. quicquid pec-
eum dictum effet ratum habebat.

Refectus ingilum auguisti temporibus premium fac-
tus apud buus magistratum de incensoribus furiby
captoribus receptatoribus nocturnis cognitio fiebat.
Et quoniam incendia plexung, inhabitantum culpa
fiebant. aut fustibus eof: qui negligentui ignem

prodibat

habuisset castigabat aut feuera oburgatione corri-
gebat fustum cesionem remutebat cum effracture
mhorrey: mfulysop ubi pretiosiorem fortunatum
fuacum partem patres familiarium obseruant appa
rerent. Siquando uel cella: uel armatum affract-
tuci effent. Effractorum saepe: accustodum & stonel
apud hunc exercebantur. Huus diligentia ecata-
admultam noctem uigilare: cum armis: ac dolabris
calciatum coerrace: curam, monendu inquilinos
habere: ne exeorum negligentia incensiones orueret.

Queretiam uti inquilinus quisop incenaculo aquam
teneat: ut incensionibus repentim per oportune oc-
cuvi posset. Aduerimus capiarios quoque: qui mercede
feruanda mbalneis uestimenta locant. huc index de-
ditus liquid amittatur.

Vum uri capitalium, deme trumuri constituti:
qui capitules questiones decernerent, et reoque capita-
lum custodiam: curam, haberent.

Ecemuri accipienda cum legum ca athenas pri-
mum multi obhanc rem constituti sunt. Hic cum
x. tabulas protulissent ad magistratu se abchane-
re. Querente deme populo Romano: q. ob duarz
tabularium defectum uis integrum non esset ite-
rato decemuri substituti: qui potestatem a populo
concessam concernentes: cum de ipso rum gesu: nu-
lla prouocatio fieri posset imperium uispare
conati sunt. Appuif id claudu: cum uirginiij fi-
liam scilio pactam ui apatre abstraxere tempiasset.

causa, sunt, plebi fecundi, et eorumus, à patreibus. Ita, quod eorum dignitas, delecta, tribum, ac consules, denuo creati,

†rum, ueri, colome, deducendo à romanus, creati ut agros, novus colonus, ascriberent: uebef designarent. edificare, uolentib, areas, partirentur. regionibus, comodif. cimitatem distinguevent: legibus: magistris, atibus, firmarent. et ad spetium optimi status rei, p. effingerent.

Vm propter affidium, bella romanus, populis, ere, ahe, no gravaretur: quinque ueri, men, sarij electi, qui debita dissoluevent: que, oberrarij indigentia, non sive publico clanno dissoluta sunt.

d. Vum ueri, reficiende, classi additi: ut, cum nangyff, presto opus eet, ev prepararent: necessaria dispo-nerent. Tunc etiam teum ueri nocturni sunt creati. Hi seditiones nocturnas, acuminat arcebant ut quies, uobi seruaretur. nec autem per stationem milites exequebantur. demum abrogati; eorumque dignitas, prefecto ingilum conceffavit.

+ Ruum, uratus, rei, p. constituende, premium infortutus, temporibus, augusti, cesarij in quibus ipe cum M. antomo; et m. lepido, magistratum cœpit. sub quo potestate, omnes pariter exercuere: et quasi, ty-vannis, quædam extitit.

7. Via, plegunque intere cesarei, primatibus, personalis et actus fieri perprocuratorem conseqeuerant, licentia eidem conceffavit: ut quicquid à procuratore, nego-ciorum imperialium gestum foret, pnde haberetur.

Id vero imprimis
huc ascriptus
est

ac si abipso cefare actum esset.

Eterum si remeuis quasi propriam procurator trac-
dat non putat dommum transferre. Tunc vero
transfert cum negocum agens cefarii ipius consen-
su tradit. Denique si donationis: uenditionis transac-
tionis causa quid agat: non enim alienare rem ce-
sarii: sed negotia diligenter obre procuratori co-
saris munetum est; & serum cefarii heredem in-
stitutum ad me hereditatem inbet: et ea hereditatas
imperatori atque itur. Quin si cefar ipse heres insti-
tuat: si se procurator opulente hereditati inserat
heredem caesarem facit. & si ea bona: exquibus prin-
ceps institutus est: soluendo non sint consufendum erut
imperatori: ne quid perinde detrimenti patiatur.
Heredis enim instituti madeundis: cepudiandis quos
hereditatibus congruo tempore: exploravi voluntas
debuit. deportandi huc magistratui facultas per
miffa non est.

Litteram magistratusqueabetem murbere romam infaillign
dixisse compertum est. Nam cum bellorum munera rei rehiqui deficiens, magistrati ad preterea de
ferrentur: quorum munus administratio ueris pre-
cipuum fuerat: decemuros celeri sunt litium in-
dicandarum appellati: qui in murbe redderent: preterea, partes eo tempore preferent. Quatuor
insuper eodem tempore ordmati: qui marum cua
agerent: ac tres ueri monetales auxi: argentis, fla-
tores: quorum diligencia: et cura numismata ex

25

amso: argento constat est.

EMPYS expostere incitatur: ut ea: que ad religio-
nem spectant munera demept per se cibamus.
Quatuor iugur ex gente pateutia: totidemque plebeia
a romani pontifices premium creari: qui sub inde
exipis pontificem maximum eligerant: penes quem
omnia sacra ex scripta et ex signata locaretur:
quibus hostibus: ac diebus adque templo celebrari
sacra debuissent: Eiusmodicis dimidium inrebus: unde
erogande pecunie sumptus fieri oportet edoctur:
omnia ad religionem pertinentia huc subest co-
suerant: Hic index et punctor sacrilegus. Pon
tifex autem inde appellatus est: q. prout pontem
sulphicum effecerit.

ER sacrorum idem et sacrificalis uocutatus est. Nuz
cum per rege pleura cerimonie celebrati consue-
ment: huc exaetis sacerdof constitutus est apopulo
romano: qui sacra et cerimonias huiusmodi confi-
acet qui tamen pontifici maximo subestet.

Oui flamen unicus: quem chalem uocant constitu-
tus: marti duo flamnes vnus quirino additus.
Dialus uelato capite mcedit precinto lane filo. huc so
lus album sert galecum: et alba hostia pioni imo
lat: nec unquam equo uebitur: nec urcat: nec ignem
nisi e loco saceo suscipit. Si edes eius unctus aliis
mgeeditur: ut soluatur necessitas est: et umcula p-
tegula: ac implenum subduci: atque inde foras
micti: nodum neque mapice: neque mculctu aut alia

parte illum habet. Si quis aduerberandum ductus,
ad eus pedeſ ſupp decubuerit eo die uerberare
piaculum eſt. Capillum dialiſ nemo detonſet: nſi
liber ſit. Capram et carnem incoctam ederam:
fabam neq tangat: neq nommet. Vtium propagi-
nes: que alte ſint non ſuccidat. pedeſ leci: inquo
cubat luto tenui cucum lotus habe: meo lecto trinoc-
tum non decumbat: neq cum aliquo dormiat. Vn
gueſ dialiſ: capillorum, preſegmnia ſubtus arbore-
ilicis terra opprimuntur. neq apud eius leci: ſul
crum: capsam cum ferra: atq ferro eſſe licet: nec
ut interiorem tunicam ſub aere exuat. in loco tec-
to: et abſconduto opus eſt. Farmam fermento imbu-
tam non attingat. In eius continuo nemo accubat:
nſi ſacriſiculus ſit. Matemonium flammi nſi
morte ducim: fas non eſt. locum: ubi bustum ſit
no ingreditur. hie exğete patreitia fieri consuecit.
Vgureſ permumam pompilium regem ad anguera: fa-
cienda primum creati. Augue marcem: ſine locum
edutum ad anguandum conſcendebat. Jbi ſuper lapi
dem affidend: meuchem uerſus adleuam baculum re-
cucuim: quem litum uocant immanu tenet. Jnde
ubi prospectu murbem: agrum, captato deoſ preca
tus eſt. regioneſ aboriente ad occafum determinat:
dextraſ ad meuichem: leuas ad ſeptentrionem partes
eſſe dicit. Signum: quod contra oculi conſpectum
longuſ ſime ferunt anmo diffimit. Tum lituo me-
uam tranſlato: et manu dextra meuſ caput et caput

qui auguratur posita sic precatur. Jupiter pater si
fals est hunc tarquinium cuius caput teneo regem
come esse uti signa nobis certa ac clara sunt inter
eos fines: quos feci. Tum pergit uerbi auspicia:
que muti uellet: quibus multis tarquinium regem
come declarat. Ad hunc facerdotum quatuor
patricij: totidemque plebei designati erant.

Vum uiri sacrorum primo creati sunt. Deinde ple
bis quinque extius addidit: totidemque patres ex suis
ad unxore: sic quod duodecim uiri sacrorum ordina-
ti horum dignitas erat exta in spicere: sibilinosus li-
brores usere: portenta et huius modi cognosere.
S iproductum aliquod extitisset supplicationibus ad
deos factis expiare: lectisternijs ad pulvinaria deus
factis affixtere: omnibus supplicationibus: ac carmna:
que ad placandos deos decernerentur facturare.
Inconflutendo v ad appolinem delphicum muti con-
sueuerant.

Vodecim facerdotes graduo marti ducati: qui à sol-
lem saltatu: quo ius in sacris utebantur: salutij uo
cutati sunt: hujus et duodecim adduti: datumque iis
insigne supe r tunicam eneum pectori tegmen: cele-
ftiagba xma: que ancilla ducuntur deportare: ac
per urbem carmna canentes cum solenni saltatu
mcedere: qui in fine carmum mamurum uoci-
tabant. Is mamuris faber incitus: cui à numa r
pompilio ancile delaps ium celo datum: ut plura
similia conficeret. Exopere ieg Lamdem querens

assequitus est ut in me carminis nomm eus
sacerdotes decantant est.

Estalot exgente senatoria iuginti creari consueue
re: nec minor omnis sex: aut decem maior urgo
recupi soluta: aut-que senfu aliquo: membroq ca
riuisset: aut que labe: macula ue ulla eet in signi
ta: nec si parentes eus alter: amboue seminuiffent.
aut mnegociis forchus effent duersati. Virgmem
uestalem satisf constat iure non cogi ad ureandum
perpretorem. deinde mefful inceſtu dænatam iuus
suffodi exire patiam potestatem: nec hevedem eſſe
intestato: aut intestate cuiquam. Perſumt itaq pon
tificem he iregmes elgebantur: et ueluti ab hostibus
abeodem capi solue ſumi pontificiis uerba hec ſuere.
Sacerdotem uestalem faca facere: que uiffi propo
pulo romano: quu itibus op uti optima lege ſint ita
te amata capio. ſi forte facer igms alcum neglige
tia extinctus eet apontifice maximo flagris cedi
indebatur.

Ibelus sacerdotol ob et caſitatem deo eximiam ſpa
doneſ elguntur eus ſimulachrum ſcipionis nasſice
temporibus e'phrigna romam delatum. huc cibeli
deum materi galli ducati ſunt

Eciaus sacerdos ad feciſ faciendum: bellum, in
duendum constitutur. Cum uero ad id uentum
est: primum ut feciſ faciat: sic efatur. Jubef ne me
rex cum patre patrato populi albani feciſ ferure.
Jubente rege gramma inquit te rex posco. Rex aut

puram tollito. fecialif geammiif hexbam puram attu-
lit postea regem ita rogat. Rex facit ne tu me regni
nuntium populi romani quicritum. Rex respondet.
Quod sime-fraude mea: quicritum ue fiat facio. Ut
ergo tunc foedus: multis ad uerbif. Postea dicit.
Audi:::::; pater. audi, pateate populi albi mi-
andi popule albonc: audi ut illa palam prima
poftrema ex illus tabulis: ceraue recitata sunt fine
dolo malo. utique eu die hodie rectiusime intellecta/
funt illus legibus populi ro. prior nondeficiet.
Si defecerit publico consilio dolo malo. tu illo
die: jupiter populum ro. ita ferito: ut ego hunc
porcum hodie feriam: tantoo magus ferito quan
tomagif potef: polleſſa. fd ubi dixit porcum faxo
ſilice fecerit. Eodem modo parſ altera ſua car-
mna peſſuſ ſacerdotef: ſuum dictatorem per-
agit. Cum autem bellum peſphacialem medicite-
hoc more utitur. fecialif haſtam ferratam pecuſtã
aut ſanguineam ad fineſ eorum: quibus bellum
indicit defect: nec miuſ puberibus tribus pre-
fentibus hec addicit. Quod populus preſcorem la-
tinorum hominis ue preſci latini aduerſus popu-
lum romanum quicritum fecerunt deliquerunt.
Quod populo romano bellum cum preſciſ latinis
uſſi eſ. Senatus populus romanus quicritum %
conſenſit, conſcuit: ut bellum cum preſciſ latinis
fieret. O beam rem ego populus, ro. populi preſco-
cum latmorum: hominibus, latini bellum indico:

fact ut abat

facio q. id ubi dixit h. astam infines eorum emi-
tur. Ex quo bellum iustum esse intelligitur.

Acca Laurentia Romuli nutrix corpore suo questu
muulguſ faciebat: eoq. pacto magnam pecuniam
adepta est: cum ex duobus liberos: quos suscepit
unum ammisset: meus locum heredem Romulus i-
fituit. Obtuusmodi u. beneficium xij. facer dotes:
qui aruales appellantur à Romano populo instituti
albaf ferentes infulas: et spicoam coronam.

Ater patcatus à phecrali nihil differt: nam ille
aut federv: aut inchoi Belli autem fuit: huc aute
internuntius adtractandam pacem: uel bellum
inducendum exoq. ille ultima: huc mecha procurat.

S pater patcatus cum legatus mutante: ubi ad fines
eorum ventum est: unde ref repetuntur capite uelato
filo lane sic affature. Audi ipter: audite fines:
cumque, gentis fuit: numina audiant phas. Ego
publicus intimus fum populi Romani uiste pieq,
legatus uemo. Verbi meis fidei fit: peragit deme
postulata: unde iouem testem facit: Siego muste:
impieq. illof homines ullaſ ref dedere populo mihiq,
expoſco tum tu pa patrie compotem numq. ſmas eſ.

Hec cum dixit: fines: ſupra ſcandit: hec cucina, ei
primus obiis fuerit: hec portam ingrediens hec
forum ingeſſus ſi non deduntur que expoſcut dieb
tribus: et trizinta (tot enim ſollemneſ ſunt) pacy
bellum uta inducit. Audi ipter: et tu uno: qui-
ne: ohjq. omneſ celeſt: terceſtrefq: uoſq. inſer
m

28

audite. Ego uol'testor populum prisorum latmo,
muistum esse: nec, uis persolueret de istis webus
m patria maiores natu consulemur quo pacto uis
noscunt adhiscamur. postea romam redit. fit senatus.
et sic refert. Quarum rerum litum causaremn con-
duxit patris patratus populi ro. quicutum patri pa-
tcato prisorum latmorum hommib. quaſs' ref nec'
dederunt: nec fecerunt: nec ſoluerunt: quaſs' ref da-
vi fieri ſolui oportuit. Dic inquit et quem primum
ſententiam rogat: quid cenſes. Tum ille puro puro,
duello querendaf cenſeo: itaq. consentio: conſucioq.
unde ordine alij quamdoq. parſ maior meandem
ſententiam uadit. Mutture pheciuſ cum baſta ut
predictum est ad indicendum bellum.:

Bpedam bomm per Cachum herculi factam aev m
honorem herculi ubi illa gesta constructa est in qua
quot annis bos ſacrificari consueuerat. Et quoniam
herculi pa'placutum: ut a dignioribus ſacrificia pe-
ragerentur: due familie coeteris nobihores electe po-
tita: et pmaria. potite celery ad ſacrificum &
accedenti exta apposita. pmarie obtarditatem ce-
tere dapes apponuntur adcenam.

m OS fuit lupercala celebrantem nudos esse. Lacui
facies contectos: lorvs, premanibus ferrent omnes.
obnos quos cedentes. hi ludi in honorem p[ro]lici.
sine fami: uel filiам fieri consueuerunt. Quidam
putant luperos nudos factitari: q[ui] famnus obestes
locto herculis impositas yolem ibi esse exiuſmans.

28

quam amabat, deceptus fit. Alij causam romulo
aſcribunt: qui dumuniata preda: ita ut nudus
erat, hostes inſecutus est: prædam, adeptus, ſiebat
quippe follemnia humiſmodi decimo quinto Kat
februariar. Vecum non minimam amætque ratem
huc deo attributam fecunt: Et enim cum mulie
reſ ex iuris concipere: aut conceptus foetus edere
nequient ad lupecos confugiebant: que ubi loris
extergore, yći ſeptiſ cefe ſunt, ſtatim uteo grame,
ſcunt: ac procreant. Ludos autem celebranteſ lu-
percos dictitabant.

Epilogus de Imperatoribus, et poetis illustribus.

ON abre fuerit explicatis biſ: que deromaniz
muneribus dicere inſtituumſ Imperatoriam
maieſtatem paucorum demeptiſ exemplo prepone
re: doctiſſimofa, latiorum uates in medium affe-
re: ut execuum cognitione romana proprietas
probitas: iuritufa, reſplendeat.

c. Aus fulus cefar: qui præmiu imperij iura fixa-
uit. Vice et animi induſtria: et ingenio: nec minus
belchus rebus illuftris: omnem galliam: que aſsatu
pweneo: alpibus: et monte gebenna: flummibus,
veno cheno, ac rhodano continetue: pateta, mercuri-
tu ad adbi: et tricief contum miha paffium aemij
ſubegit: eia, msingulos annos ſupendij nomen impo-
ſunt. Germanos etiam: qui tranſchenum incolunt
præmiu romanorum maximij affectu cladibus.

Brentanos quoque, antea ignotus aggreſſus: ſupercatis

pecunias et obfides imperavt. Demum cuju bello,
picenum umbriam eturicam occupavit: validissi-
masq pompei copias mbispania deuicit: hinc urbe
repetuta in macedoniam transgressus. Pompeium
maximus operibus obf offer obfessum ad extremum
fresalico prelio fudit. inde fugientem alexandriam
persecutus: ut occifum deprehendit bellum sane di-
fficillimum cum etolomeo rege gefit. post filum
debellavit. Deinde maſticum Scipionem, ac fubam,
veliquas pompeianas refouentes proftraut. Postremo
mbispania pompeij liberos oppreſſit. omnibus his be-
liuq nullam cladem nifi perlegatos ſuus paffus: con-
fectusq bellis quinque ſtumphans capitolium in
greffus est.

Craunſ augufus: quo prinepe nemo prudentior.
nemo mehor bella cuilia quinqueſ gefit: mutinèſe
phluppenſe, perſinum, ſiculum, actiacum, extre-
ma uo dalmaticum: et cantabecum. Domuit autem
partem ductu: partim auſpiciij ſuis Cantabriam, equi-
tam, panoniam, dalmatiam, cum illeico omni:
Item rhetiam: et mandahcoſ: et ſalaffof gentes alpinaſ.
dacof cohercuit teibus eorum ducibus cum magna
manu ceſiſ. Germanoſ ultra balim flunium ſub-
moit: exquibus ſueoſ: ac ſicambroſ traduxit inga-
liam. aliaſ item nationeſ male quetaſ indeſtionem
vedegu: nec ultiſ gentibus ut tranquillo placet ſine,
wuſiſ cauſiſ bellum intut. Partbi quoq aemeniam
uendicanti facile geſſorum cesserunt. Et ſigna in

militaria. M. crasso: et antonio adempta poscenti rediderunt. Pater patrej appellatus iwebem Romam pmauestate imperij aedificijs templisq decoravit. Primum cum Marco antonio: et Marco lepido. de inde cum antonio tantum perxy. ferme mnoſ.nouſſime per quatuor: et quadraginta rem p. ac terrarum orbem solus rexit.

Auf germanicus et si imperium non adeptus fcaude
tibery ab auguſto tamen ut adoptavetur accu accer
ſitus omnes animi: corporisq iututef: et quantas ne-
mni conſſe conſtat adeptus eſt: formam et fortu-
dinem aegregiam ingenum mutroq eloquentias:
docteque genere precellens benuolentiam ſingulare:
conciliandq hommum gratie: ac pomerendif amorij
micum et efficax ſtudium. égermania clariffimas
iuctocias: inſignes triumphof retulit. hoſtem commus
ſaepe perſuſit. oramit: et cauſa triumphal: ac ſtu-
diorum ſuorum monumenta rehqui. cometh gec-
cas obteſtatoribus quaſeſunq: et quantacumque deca
nactus effet mutis et mnoxus. Sic abomnibus chlectus:
ut quotiens aliquo aduenet: aut ficunde discedet
pretiveba occuſentum: proſequentum uo nonumquaq
ute piculum adhuerit. que breviter atranquiſto reſi-
tata hujus clariffimis exemplis inſevere inſum eſt: ut no-
minus humanitatem: ac iututem: q belicarit rey
gloriam Romanof coluſſe: anmaduertant hi: quib-
n potentia: et armis iuſtrius apparuit?

Tina ſufficunt exempla Romane probitati: nam ſi

universa collugere memn sit. nullus potenti: ac iuncti
locus reiinquetur. Quid n. scriptores recens ibi aut fa-
bios aut emilios: quibus nihil industruis: nihil exce-
llentus duci pt. Num metellof deciof, brutof preter-
mutes: quorum fama celo par est. Quid catonef, fabri-
cios tuberones, corucanos, pompeios referam: Vna
iunctus equalis probitas fuma contmentia in omnibus
facilo vepervietur. Itaq ad instituta regredi fatim eft:
ac poetis honorem debitum exsultere: Vicorum etem
maistrium ingenia fomisse: benemeritis premia: et
honoref contuliffè nemo romanof principes ignorat.
Viciffima eorum laudef a poetis illustratas. Non minu-
igive romam urbem extet utibus lumen prebui-
ſſe: rebus claviffime gestis exisfimo: & dimina illorum
carmina romanus contuliffè:

De poetis illustribus

VBLIVS Viegilus maro patria mantuanus poe-
tarum principb Latmorum: prieridum uò amor,
ac delicie: cumſt uersibus nil uberuſ: mi ſplendidi,
aut elegantus nedum muenvei: ſed ne cogitari quid
poteſt. Homero etate inferior eloquentia par et ſi
quidam greculi id negent: elegantiffima opera con-
ſcripſit: exquibus precipua apud nos egloge geogi-
ca et diminum legitue aeneydam. Que uò metate
unenili dictasse perhibetur non eque cæbranda. 1
aut recutandam uſa ſunt. Secutus eſt autem in e-
eglogis Theocritum furaqueanum. heſiodum in geor-
gis. In eneyda uò non ſolum homecum: ſed quodda

A. ILLUSTRUM

ahaf illuftræ grecoorum poetas imutatufs est. Ida opus
ad augufi laudef. cum etate uiguit licet imperfe-
tum se hquiffe teftatufs est.

Vidus nato natione peliçnuf acutifimi poeta inge-
nij: augufi imperatoris iuſſu uere expuſiſ mexilu
obſeibendi lenocinum iuſſu est. q. unuſeſ et pue-
llaf ludeo opere ad amandum ſuſ uerſiſuſ edocuit:
exquibus romanam indelem corruſpere facillime
putabatur: et ſi ut calumpniam oppriam dilueret uniu
de remedio amoris librum edideru. in pontho iguus
inſula constitutus plexag. exregia opuſcula consſup-
ſit: que licet notiſſima ſint pretermuttenda no puta-
wi. Inter cetera uero memoranda exiſtantur que
de pontho. deteſtibus deſaſtis. de epiſoli. de ibide
edicit. et precipue maus opus metamorphoseof. in
quo quindecim libres omnia ueterum et potiſſime gre-
corum poetaeum figmenta luculentis uerſiſuſ ſexip-
ſut. habuit ſiquidem inter ceteros eximiam eleganiag
elegiaca carma. conscribendi hunc utag. ſecundum
poſt uralium latini poeſi annumerandum eruditi
pleriq. cenſuerunt. q. et dicendi faciitate: et ſi ele-
gantia ac ſingendi ingemo eum locum ſibi facile x.
uendicarit.

complexus est

Tatufs papmuſ poeta meo vidicio duſtiffimuf et qui
uralium no emuletur modo: ſed effingat: exgallia
orundus à domiciano imperatore ad ſcribendum ex-
ortatuf. ut illufi ignamiam effugeret primum duo-
decim thebano historiæ libros ueluti imperatorijſ

TIGITAT

uertuti, ut alludenf edidit: recitavit, demum de achi-
achillif uta quasi homeri by yliadam expressurus imi-
cum subtilem tamen et diligentem emuit librum: +
quem eruditi quidam grecorum more impluref: ut
que non solum uergiluf singulari opere coniuncti-
pet: sed breviores distinxere libros: ut que non solum
uergiluf singulari opere coniunctisset: sed que sepera-
tim homerus ediderat duplici indecetur volumine
comprehendere. Dignus utaq nobis inſiis est pyerix
dum ſectis: atq choreus: qui tantus uates utrae, excelle-
tes lingua meliusuo carmine:iocundus, ſententijs
non dubitanerit imitari.

Vicus lucanus cordubensis poeta doctuslimus: et ut
quintiliani uerbis utae historici magis & poetis annu-
merandus cuule bellum: quod aceſare incobatum
ad augufi tempora uix finitum est grani et erudito
perſecutus opere quod pharsaliam appellat ipe decem
destitut non perſecut libris ſemencia ſeronic oppreſſus:
qui patruum ſenecam: qui oratorem elegantem quin-
tilamum: qui plurimaſ eruditos uiroſ conuiratione
piſomana deprehenſos intereemit. Huius ſiquidè poete
iactantia ſtilo: et eloquentiae ſue par: inno ſuperior
habita est. Quippe cum incoronis aſſentantium oratio-
nem aceſare habitam proprijs exponens uerſibus di-
cere non dubitarit. Et quid ad euicem: + ad uergilij
opera: quæ tamen nullo modo potuit attingere.

Ratus flaccus libertim patre natam ob scientiam atq
poefim clarorum homnum benivolentiam adeptus est:

Imprimis, mecenati illi magno aurelio comendat, ad huc caesura se convertit; inqui'miram conspectus laudem; et gloriam: uarijs subinde fermonibus et epistolis opus licet pacium precipue tamen utilitatis potus quernustat; effecit. Addidit et limaciorem in poeticis scelbendi artem: atq. doctrinam: quam poetraz appellat ditor profecto sententijs. eloquentia uero exerimur, et inferior: licet non nullus ea dicendi au- stentas non secus: quinno amaritudo quedam oblectet, eius in mogenum philosophie potissimum et quidem epi- cuneorum lecte'michare appensus usum est; ut nec nuch's uerbi's abstmeat; et plerung, sententijs mmus honestis; et obsoletis aboutatur. auctoritate in sumorum uirorum: ac scelbendi studio: et disiplina merito pre- clarys poetis annumerandus est:

Vnujs unenahs aquinas: id enim oppido nomen est: orundus ocacio flacco etate: atq. ordine posterior, elo- quentia, ingenio, suamitate atq. doctrina longe prior. Domiciani temporibus cum omne liberus dicendi genus mmus secum inderetur satyram scelbere adorsus coeteros eiui sui scriptores salibus et acrimonia, prece-lusse usus est. Extat nempe eiusdem opus quatuor distinetur libes eruditum, subtile, elegans figuratu: omnia prorsus laude et admiratione dignissimum.

Quod qui dirigenter: et penitus inspexerit; nec dulcedime uerfibus; nec sententijs acumen: nec philo gratiam uerbi's sentiet definisse.:

P. candidi peregrine, historie 'liber textus demu-
nevibus romane rei p. feci uter finit.

P candidi gramaticon primus incipit 'liber de
usus antiquitate scribendi ad insignem uris
utiusque doctorem guarnerum casteloneum.'

VI AMICO detrahit ut alteri sufficiat guarne-
vi iuxorum optime: non eque abhommib[us] lau-
dari consuecit. ḥ[ui pacia fidei: et benivolentis
premia persoluit. Quangua id ipsum non repreben-
dendum arbitror: ut dittori quid demere p[le]cunt,
lueat s[ine] imuri ut m[opi] faneat. Amicum uteo
derelmquere inbimanum / uti[que] et exosum est. Ego
dum Nicol ao arcimboldo uro erudit[us]imo hoſſe
de antiquitate comentarioſ scribere deſtinaſſem/
cepi mecum animo cogitare. En teſe modo libellos
nommi ſuo delectasti. H[os] denuo addere affectas. Et
Quid guarnerio nostro interm teibues: ne ingenuus
indeare! N[un]quam negugendus: aut protermittendus
est. an noua quedam excludere opinariis in lucem
euſaqua? Iſt[ut]e h[unc] fide: h[unc] amor[]e diffidentibus
techo quodam meditandi ſcribendi, exhaſt[us] ſta-
tui quac[um] ex n[opia] ſuperebat amic[is] duudere:
nec tam dedignantis ſupercilium: ḥ[ui]gnoscentis reſum:
facilitatem, extirpere: h[ec] igtur inter uos qualia-
cumque ſint boni consuletis et ut patres familia[es] chil-
gentes ſolent quod comode duobus ſufficere vix
pot, nequaquam uni edundum deferetis. At u[er]o

sque aplusmiſs memorie tradita et mandata ſunt
me hactenus ſaupſiffe fortaffe mixaberſ: nulla
potior cauſa eſt: q[ui] ut nostrorum ingenij p[ro]comode
consulerem. V[est]que longioribus iux ſtudijſ inſua'
longo internallo repetita noscimur quodam uelu-
ti compendio describerem: ac commi utilitati:
prima[que] consumerem. ſorij[ab] etenim nul tempore
liberuſ: aut iuſuſ abſumitur. mihi ne hora q[uidem
negligentia: que nullo non precio eximitur uſa
eſt: cum interim uenusta liquo ere uenoantur.
ſola morſ tempus ad ſe uendicat.

nicipit tractat[us]

NT!QV[15] mol ſiſt: ut apud aſſonum legiſt
unumquem[que] domesti[rum] rationem ſi[mi] totus
ute ſue pecu[i]ſ singulos ſcribere. In quo apparet
quid quiſa[que] redditibus ſiſt. quid deante: ſenore:
lucrove ſe poſiſſet. quod iſe: & qui ierum ſump-
tus: danniue faciſſet. Sed poſtquam aſſignandi
litteri[rum] reorum. exſiſt quid[que] tabul[i]ſ dannari cepe
ad noſt[eam] memoriam ieruſ h[ec] conſueto[rum]
ceſſavit.

A num[us] ſecundum ieteroſ eſt quo ſapnum[us]

A nima: qua uinſimus.

A mor eſt considerati undey. Cupido considerate ne-
ceſſitatis.

A mace u[m] habet maiorem. Duli[ere] minorem.

A uſp[icum] exuolatu au[i]um conspecto.

A ugu[rum] omneſ con[J]necturaſ complectitur

A udacia temeritas est

A udentia fortitudo

A leve est temporali iutu utam sustentare.

E du care uero ad perpetuam fati otatem.

A leve adse ipsum pertmet. Pas cere ad ceteros.

A iuduf est rerum honestarum. Anaref ad iutum
Spectat.

A borfus est qui impremo conceptu moritur

Abortus qui nascendo

A Lacer dicitur: cui omnes sensus in loco suo qſt, degunt.

A ſtitutus urbanus est. Otenim inſb afu appellatue
ter. an maſtu uenit.

Antiquum uetuf est. Antiquior melior

Appellatio ſmferioris ad potiorem dicitur

Accenſus nomen est ordinus.

A uſterre legatum est tranſſerre tollere evigere

A bdicare est ex familiam abucere.

A Lacritus immahſ habenda

A ffari nōsolum loqui: & respondere: ſ et interroga re.

A rbucavi & cenſere idem ſignificant

A ffici in malus est. ad honorem tamen ponitur.

A nnueve est manibus: aut coeteris corporis partib
significare. Innuevo uo facie. Nuere labiorum
superciliorum: uel nacrim. Nictare oculoy ſprie
est. et Nictare aliaſeſ cincinum facere.

A uchutus et ad reſ in animatam spectat.

A nime aliquando corporibus accipuntur.

A teuum intra domum porticus patens est.

A ngiportus uia in uribus arctor & sinuosa

A umacium locus impublicis secretus: ut in theatris:
& circo.

A recipens er genus maritimi p[er]est: & electi.

A crimonia est animi iuacitas -

A trie d[ies] d[icuntur] nephati infelices.

A dor genus frumenti m[is]acriſiſſ. in adorare.

A poditer iux pontile inquo recumbimus: et locus in
balneo: ubi uestes reponuntur.

A rquatus morbus corpus arcens.

A ectologi mendacem fabulas in populo recitantem

A lica exfarna s[il]iginea ferculum optimum.

A nctio uenditio est: q[ui] ementem augerat & uendentem.

A mbigne ou[est] d[icuntur] q[ui] gemnos parecent: quafi
ab uterque parte agnos habentem.

A ndron muri corona: uel ſepeſ.

A lucinaria uasa semmaria appellantur -

A ricme ſteſte: uel argide d[icte]

A p[ud] antiquos etiam ſcriptores accipitur ad / m / &
uixta.

A pendix quod alteri ad/unctum est?

Architectare & compoxe.

A d[ul]atio blandimentum. Obſequium honestus est

A ntes quadature ſunt.

A b[legare] est alio mutare

A affabre pulchre uel perfecte. In fabre aut fede.

A dip[yc]i est inuenire

A dipatum quod est p[ingue]

A dhamare' obligare' abhamo traductum
A stipulaci affentri
A addictum quasi deuotum: uel obnoxium
A quilex aquam colligenf
A plude feumenti furcures
A nticipare est preuenue: & aurigare' moderavi
A dhefum etiam apud eos est consumptum: & adhefum
a coherendo dictum.
Accomodare adungere: applicare.
A utuitas pro autunno summite.
A rutudo pro acutitate
A dolescentiari luxuriari
A bſonum quod ſime ſono est.
A ſpida pro cecitu
A litile pingue' opulentum.
A ſſulatim minutatim
A ſſatim abundanter
A mctudo pansietate: Albitudo palbedine. Item
A molummi apud antiquoſ idem est quod recedite.
A iutammi pro acutate
A maror pro amaritudine' caitutue: & abingat pro
ſeperat: alhenat.
A duocasse pro duocasse.
A brumcave pro amertere: uel eradicare.
A pufci pro adupuci.
A cepeſſo pro accipio.
A d auictant pro auxit
A duigare pro adungero.

A ntistare pro procellere

A locature pro candidature: & attigat pro contingit

A bescondit & abscondit

A bitemus obfumus est

A trox quasi crendum. Ponunt et adquo & quantum

A pricari imprico effe. Item absente nobis: & presente
nobis. Antiquari pro absolefiori: ac memoria tolli

A nquam melius: & absum obsumum fine sapore: pro
terea Admittulam pro adiuij

A bacus mensa est. Simuliter Ancupo pro ancupo

A uguco pro auguroe. Amplexo & amplexor: & uti-
ffim inreliquis: que iam usu exoluere antiquis
scripturarunt. Ut accingo & accingor. Auspico pro
auspicor. Adutor p[ro]aduuo: ac multa alia comutabat
dequibus breenter dicendum est: no lectore fasti-
diat oratio magis, notitia delectet. Apricatio ieg
& a priculate: & aspecti esti casus pro aspectus: &

Augura p[ro]augura ab antiquis ponuntur. Item

Arcut p[ro]arctunt. Audito p[ro]audiam. Amplat pro
amplificat. Aperibo pro aperiam. Anacrite p[ro]aure

A miciter p[ro]amue. Ampliter p[ro]ample: & Abunde pro
abundanter.

ERBum pruifque secunde littere metal attingamus
nonnulla ab octavo eruditiffimo principe iamperi
dem uſa: et exoleta interponemus: ut uet uſtatiffu
torital maior ſit: atque liberior. Is quippe mepistols
ſuſ affidue ponit Baccolum p[ro]ſtulto: apud pullum
pulleaceum: & pro cerrito nacerroſum. & uapide

35

se habere & male: &betizare & languere. Item simus
&fumus: & domis ingto cau singulari pro domus
Bellum quoque apud antiquos toto partes preliorum
p relum parf bell de. Scribunt & bello & bellor
Bach anahorum & bach analum. Blanditer blande
Benigniter & benigne. Boatim more boum: & sic
C anatum: & quatim more caum: & suum. Item
B ouo & resono: quod ad res in animae spectat. & bonus
pro forti. & Blaterare maniter loqui: vel cum trepi-
datione balbutre. Balat conef derisoref sunt.
Bronci dentibus prommentibus dicti. Bellor is & me-
loris: & Brutum & hebeti: & obtuso. Bacillum & bacu-
lo. Boum item pro mugunt. Bauulare & ferre: quod
musu traductum est. Binum milium & binis millibus.
Balbe & obscure. Balbutire cum hequitatione lingue di-
cere: & Bambare more canu latrare. Bellosum pro
bellicosum: et Bua puerorum potio dicta. Item
Bibere quod spectat ad animata: & inanimata.
Bipenny: quicquid abutra: parte sit acutum. Basis
gradus est. Baptisterium loci coopertus ad laudum
preparatus. & Bucca pani levis. Item Blutum olus
lene. Bullam preterea appellant: que suspendi collo
mfantibus ingenuis solebat. Acrea que à libertatis
notos redderet.

ENSORVM nomen regendis moribus cimitatum
editum. Cenfores uero quinto quoque anno crea-
ri solent.

C ensi ducbantur qui centu milia ipefessione detulissent.

C õmſa dicuntur: que contra uolumtatem testatoris fac-
ta: aut non facta abherede: multa penat, plectitur.

C omicia electio officialium: et locus: et tempus

C omicia curiata dicuntur: que excurijs triginta nu-
mero constabant: & genus omne cinium contmebant
ac per luctorem curiatum uocabantur.

C omicia centuriata ûo: que per cornicem excensu et
etate accerſebantur.

C omedia apud ueteref quin actus habere dicitur qa-
qunquief referentur inſcena.

C ritoporticus eſt poeticus undequaqua cum clausa.

C ecula eſt locus ſubterraneus: et obſcens.

C edue ſilue ligna ſunt accomoda adcedendum.

C onclauia loca undiq camerata: et aboluta

C olloſus ingens ſtatura. Pomphio aut puſ homuntio.

C atoreli: et antiquarij appellantur nerba catoniana:
& antiquanum confectantef

C incimj capilli prionoſe: & hirſuti ſunt

C omperendinatio breuitas eſt dicta à compendio ſte

C omperendinatio eſt abutris, litigatoribus muicè ſibi denuntiatio in perpendinum diem. Nam cum rem aliquam agerent litigatoſe: & pena ſe ſacramenti peterent poscebant iudicem qui dabatur postdiem trigesimum quo dato inter ſe perendum diem ut ad iudicium veniſent denuntiabant: quo cum effet ûe- tum antequam cauſa ageretur quali per iudicè rem exponebant. quod iſſum dicebatur cauſe comectio quali cauſe ſue in breue coactio.

Caufa sebona erat statim inducet ab soluebant. si ma-
La non statim cœděnabant.

C. vecunt scriptus est sublatus circunductus ac preter
mussus alius deceptus dicitur. Cum comunt Cytha-
riste utens, manus funguntur officio. Dextra plec-
teo utitur & hoc foris canere. Sin ista digitis cor-
das corpunt et hoc est mtus canere.

C alius priorum nommum localum significantum
mloco, ad locum, deloco aduerbia loci erant.

C ana reſ dicitur ſinuſa: & tam deanimatis in
animatis.

Castum omne & incorruptum sub virgini uo ca-
bulo continetur.

Castitas pertinet ad omnem continentiam. Pudicitia
ad continentiam corporis tantum.

C ompreſſus dicitur quando quis aliquam carnah-
tec habueru.

Catuli non ſolum canum dicuntur: ſomnim aïalum.

C onſideſ forſt: ſidenſ no timidus appellatur.

C upido maior est. cupidus. Cupido masculin. g.
ipe deus. Cupido f. g. cupidus que cupedat aban-
tquis dicta est.

C oncedere ad reſquentum spectat. Ignoſcere ad pre-
tentas.

C onſiteri noceſſital est. Profiteri noſuntatProprie.

C. cogitare est aliquid mente putare. Librare uero
conſuremare cogitata. ſtare ut pila

C. veculus est rotunda planutef. Globus rotunda solchi-

C mitas mcole. Vrbs aedificia appellative.

C olonia est collectio cum non dimitum mussor ad custodiam seu possessionem nouteruz cimitatiz.

C candidati dicti mcomicijs officia petentes: qui plerunt, tribubus pecunias exogabant: ut eorum & suffragia adipiscerentur.

Cuius adpſonam reſertur hominis. Cuius ad locum.

C etarum quod apud antiquos pistoratores dicuntur.

C omedones: & edones idem quod edaces.

C affum quicquid est mane. Crevit: & Laruati annimo uexati.

C ondempscere est committere. Clarendine abſon dite.

C apital capitul periculum.

C oragum uiginale finus. Coagulum item acogdo: & compedet abimpediendo ſcipſerunt: et

C ompernes longis pedibus.

C ermius idem est quod inclinatus.

C apularis ſenex morti contiguus: & corporare interſicere depeve furneij: & crepera reſ dubia inde Crepusculum prima par noctif.

C concentuciare colligere. Caperare cugis ſkontem contra heree.

C alitur ſeuftrature. Item cinedo: pro saltatoribus & libidinosis ponunt: & Togam átegendo appellant.

C onſentaneum quali concors: & affentiens. Sic

D iſſentaneum diſcoſ: et diſſentiens. Preterea.

C alij dicuntur liberij: & caduceus uiga mercurij.

C aduceator pacif internuntius. Culeus facut: in
quovei immari dimutuntur: & Cistella/cappella

C repundia nem ornamenta pueri ha dura sunt.

Che ndos spere horarum index. Item Che ndros
Lapide manales homus.

C omicialem morbum et appellant caducum

C ompos apud eos similiter bone rei: & male intelligit.

Centurioneſ: & Decurioneſ a'numero uocat seſ Centurioneſ pleberi. Decurioneſ primi: & nobiles inde centuriatim abundanter.

C alamtoſus calamitatibus aggrauatus: &

C erebroſus facilis ad infaniam. Item

C aprone come ante verticem p[ro]minenteſ: &

C elpeſ terra: vel herba militarij opere defecta

S similiter apud eos Contemptim plerunt, reperies: &

C autem p[ro]cante: & celeranter: & celere p[ro] celeriter.

C omitus p[ro]comiter. Coctum item p[ro]coquendum

C upuet p[ro]cuperet. Cestus p[ro]cestibus. Cautus p[ro]cautela.

C ultus p[ro]cultura: & calet rem illam pre illa. Conuer-
titur p[ro]conuerit. Copulantur p[ro]conuingunt. Coma-
ducatur p[ro]comanducat. Preterea.

C opulor p[ro]copulo. Connuo p[ro]connuor...

C onſolo p[ro]conſolor. Certor pro certo. Congreſio pro
congreſior. Complecto p[ro]complector. Comiſereſco
p[ro]comiſeſcor. Cohorto p[ro]cohortor. Crimino pro

crimmor. Contemplo p[ro]contemplor. Cuncto pro
cuntor: & curatura pro curatione: vel cura/

Preterea. Comeſt p[ro]comect ueteres p[ro]ſuere: &

Conscribendum & conscripsti. Collunio plabe: & num-
mundum. Contente pparec: & contmenter.

Canitudo & canitie. Carief pro uetustate

Conspiculum & fenestra. Copi & copioso.

Collutilet pro dedecoret. Congenerat pro adungit/
affociat.

C. edo pro dic. Cupedia & cupiditate. Capitudo & casti-
tate. Celibatus uirgmutatis abstimentia eft.

C omitasset idem quod concubinasset.

C laret pro clara eft.

C aftercia acce nata vulgariter

C ongeriones qui ahena ad se congregant

P. ponunt uem Caballum, pequo. Carnales & sèdules.

C rassum p. hebeti: & stulto.

C. anum et apud eos uetus & antiquum eft.

C. illum nebulij genus

C. anedum transitus inter aedificia

S. cribunt preterea. Celecatim & celeciter

C. onfutare pro confundere

C. omplures pro frequenter

C. onuasare facto omnia colligere?

C. luet & nommat: & ciet & cōmonet: & Clepit & tegit.
Item Camicefur fucet funt.

Concordutas et pro concordia ponitur

C. ongenudare dare & genuflectere

C. ausari & causam dicere uel defendere

C. elebrescat & celebris fiat

C. ertiffant & certa faciant: &

Caf aliserunt & caluerunt
Cometare & comere
C onciere cum perturbatione comere
C onglomerare & superaddere:
C ongermanescere pro conungi.
Vtuntur hoc et frequenter hoc et uerbo. Collabella. 1.
adunge labia: & catulce pro libidinari: &
C atilare per alienas domus infrontate gireare
C aducitur quoque idem est quod precipitatur
C upienter idem quod cupidissime
C olectarunt efficax: & perfectum
C concubia nox primi somn
C ementa Lapideſ cocti.
C is pro ultra ſcribitur
C adrifamam & quadripartita
C oncal facere & incendere
C amulor & iocor.
C atus quoque apud eos ſapiens dicitur...
C iuveſ animalia domestica.
C mefactum quod est incinerem diſsolutum.
C veros capitſ crinem uocant
C ibarum depane ſordido: uel indigno cibo
C ongiarum est pecunia iuweitim elargita inconuiuis ditorum.

1ES femenino gine apud antiques tempore accipiebatur. & ideo dimutuè diecula de breue tèpus et mora. DIES horarum duodecim masculinij奈s est. Vn hodie dicimus qui hoc die. Die quarto

temporis preteriti. Die quarta futurij: & sic infinguhs.

D annandi nota apud antiquos k. hea: absoluendi uero signum huusmodij N12.

D ecuria ut ànobis alio libro scriptum extat est or—do nobilum exceptis senatoribus: ac patricijs

C enturia inferiorum numerus hmc paucitas co-litue. illinc pluralitas contemnitue.

D ecoctor est qui bona paterna decoxu: i. cōsumpsit bis datus erat certus instea locus obpbrij causa.

D uisfores habebant omnes tribus pprios quos plan- tus magistros curie appellat maularia mquies- nam nostre nostre qui magister est curie ut duij- deret argentum non uemit.

D octus est mmorij scientie. Peritus maioris

D etexus abono puent. Peius at à malo

D esignare est cum nota: & ignomnia aliquid facere & designatus alijn constitutus est.

D espicere est gravuſ & contemnere

D euorare non ſolum advibum: ſ et aduerba/traſſertue.

D ignitas pulchritudo urilif dè. Venustas muhebris formofitas

D ecorum uò id quod aſtoicif momnj officio max-conueniens eſſe crediture.

D otata et cuuſub & rei abundanſ appellative.

D efecata est pueræ ſine fecè.

D morta non ſolum conuigij: ſ omnium ahaz reſ

D orſa: & tergora/ non ſolum hominuſ: ſed ceteroeruſ animalum.

Deuotum non solum saperum: s.mfelix

D apet non tantum boni cibi: s. mali & malij

D. dentef adomnia deputari queunt que incident & secantur;

D. usciphnofus et ad malam rem pertinet

D. diplomata llee patentef in quis imperatorum ad subditos: uel atque mandata contmentur.

D icta locuf in quo dedie coniunari: t. quiefiè affuetu est.

Verbis autem exoletis utuntur antiqui quem ad mo
dum superius expressi sunt

Digno & dignor

Delivital & delivatio

D omus & domus

D icebo & chcam.

D eplorabundus & deplorans: & Difertum & plano
palam. Difectus item eloquent est.

D uiter & dure. Desubito & subito. Derepente & re-
pente: Demensum & dimmutum. Desiduo & dimitur-
ne. Dimidiat & tristitas. Subduo idem est quod
sub aere: uel celo patentij. Dona et mbons: & ma-
hs ponunt: & Dep ab. Item duersioria pro hoffi-
cijs. Diugladior & diffentio: & Dientas & ducita
crudely. Desffaceare & atterere.

Depexim. 1. laceratum

D uspennere & expandere?

Delivare de re recto recedere. à leva quod est sulcus

D efrandare, fecutum minuere.

D iſcerniculum & acu que capillos dimidie.

Calamitærum uò acutæ ferreant: qua capitæ adscitutæ,
& crispantur apud eis et Depilæj pilæj rare factæ j[er]a.

Ducetj crucifuxj. Delenificj blandilooq[J]ij.

Preterea/ Dextrabus & dextrais

Disceepuit & disceepuit.

Dusparat & dundit: & Decenpedis & carceratoz
cippo poſuere.

Dionalores autem meretecet viliffimas.

Demoneſ femideof: & beatoſ clujtes appellant.

Xpensum ferre antiquorum more est ſaubore
te pecuniam dediſſe.

E cce appre abipſi pomtur mrebus dub impuſis. Jnſe
vicillus. Ecce autem gemnj atenedo.

Excuroſes: & emſarij chuncuntur concilatores ſure-
torum: que àmagiſtratibus committuntur.

Equifonuf rector: & moderator equorum: & emuſ
libet rei alteruſ.

E ducre est extra tcabere

E ducare nutrive quehere.

E dolare fabrorum est: quando edolatue asperitas
alcumuf rej.

E duficare adquod lib[er]c principum pertin[et] &

E xpleri est tantummodo plenum eſſe. Satiarj ſup modu[J]

Emulatio admalum ptmet. acicerone in in bonis
ponitur. Egrotatio est meorpore. Egritudo in
animo: quam egrimoniam aliquando uteſeſ appellat.

Ergastulum est carcer. Ergastulus custof penahſ loci

Exume: omnia ſpolia appellantur: ſi recte bellorum.

40

Enyxe chumtur nò solum apartu: & etiam à labore
exercitate: & enyxe exohute à periculo pariendi

Ponunt et antiqui Expergysco & expergyco.

Execro p execror. Expalpor pro expalpo

Expedubo p expediam. Excalceor p excalceo

Exuribo p exuriam. Exurgebo p exurgam

Emungor pro emungo

Efti gti caufus p eftus. Exercitj p exercitus

Excelitus p excelfitudo. Effigia p effigies.

Edis nòto cafu pedes. Es pro efto.

Euenat pene MAT. Equiter pro eque

Exquifitum p exquifite. Enucleate item puro gate:

& exquifite. Effutio p falsa dico. Æregione-1. ex-
ad uerfo. Exibeo preterea pro infero: &
E mancipatus 1. deditus. Estruo p instruo.

Exando p supeo. Exercitum contéptum: uel fatiga
tum ab exercitio.

Exammim exammate: & ad menſuam.

Exſpes ſme ſpe. Exules extra ſolum.

Extorres extra terram. Enoda p explana.

Expectorare extra pectus eijcere

Exdorsuare dorſo nudare: Euanetur p uentiletur

Ebuleo p feruescere. Extimatuſ ex immoſ p ositum.

Exodum finis cantilene. Elogum hereditas imaluſ, &

Elegia ſcripta flebilia. Edentulum dentibus carenf

E dulum preguſtatua còmestio.

Euerriculum rete p iscatorium.

Excuriavej p curia excludi.

he

Ehmare ex hmen eijcere. Expreare p morj.

Emeacep effemmare: & Exporrectum p extentus; &

Elixum quicquid ex aqua mollitur.

Exultare p excilare. Equimontum qi parem uicem; &
herem p heredem. Exoletos autem chicum molles:

& cmedos.

f. 1GVRA est circa gestum futura, membrorum

Status circa honestum oenatum: & habitum

Vestif in signum: & aemorium.

Februacio menſe quod nota dignum est apud xoma-
noſ legati inſenatu audiebantur..

Feciales ocatoreſ appellati: qui aduerſus rebellantes
poplo ro. alias ſubactus muttebantur qui pignora fac-
to fine repetebant.

Fabule palliate attelate togate appellantur.

Fors caſus temporalis est. Fortuna ipa dea

Fortuna rationalibus prouent tantum. Caſus urre-
tionabilibus et econtra fecus e ſe ſuis. Ferox û fortis.

Faſtum a ſauendo dictum. Festum ſoknouter feriatus.

Facies noſ ſolum orif ſpeties: ſomnus zory aspectus.

Fora underorum: & litum ſedet

Focus ſpatum mnambus: & luchis

Fulmen telum quod iacitur inſeuſ.

Fulgve iuſ: qui corruſcat fulmine

Flagrare est olere excombustione iuſis
& gneſcere est menach

Feruor tam exigne: & ex frigoribus ponitur

Festi chef feriati. Profesti festiſ uacuj.

Feda maior tuepitudo. Tueris lenor res est

Forma integuitas speteij totuus. Figura forma nostra

Femus est quod datur eum usura.

Mutium quod datur sime usuris.

Testmare ad corporis necessitatef spectat.

P roperare ad animi deoiderum.

Fueror maids est infania. Fucor ualitudinis ueruus

i nsania mentis est cecitas

Fremere adres mammatas. Frendere ad animatas spectat.

Fuctum non solum quod furatur: & omne quod tegitur.

Festugia summa: & fines intelligunt possunt.

Falsus dacti qui consulem preibant. fecuerint ornati.

Foresfia apud weteres chuncur calciamenti exteriora
ad utem vandum apta.

Folles faculi pecune fluande accomodat

Folliculum pila maior: & folliculus muhebris fexus.

Legutue et mantiquis codicibus frustro p feustroe.

Fatiscuntur & fatiscunt. Fructificor & frutifico.

Focilantur & focilat. Festime & festinanter.

Fronp & fronde Flucti & fluctus: &

Fructi giti caus p fructus: & Fructus p fructibus.

Fetis pro fetibus. Ferocia pro ferocitate.

Ferunt pro ferunt. Fulgit pro fulget: &

Fulgere correptum & fulgere.

Facitur pro fit. Faxum p fecerim

Festuiter & festuie. Fiemite & fume.

Fidelelte pro fideleuter: & festimantim & festinanter.

Futile pro futuliter: & futuere pro libidinarj

Furnum quod est calidum inde fornaces

Fortuno & prospero: Foculv. 1. nutumenta

Feculum mussum carnum: & feugitve subtiliter
adgarvne. Fmitores qui fines diuidunt.

Farmacopole farmaca conficientes

Febrem quor. a feritate ducbant antiquij: &

Fures à fureno 1. obscuro. Item famulos fures appella-
bant. Tenus à fetu: & Tracescore p. fucarj

Floci nihil: & futilum tabulam induceream

Fulcrum lectij testudinem:

EDITOR & genitivs qui genuerunt.

Mater plerunq nutrix de. Item Gemiti & gemitus
mantiquis litteris repectur: & Gallum & gallorum: &
G eneribus & generis. preter hec gracilia & gracilis

G uberna & gubernacula. Gallie & gallice

G radus & gradus: & gliscit &

G estio nalde letor. Generosus & nobilij: & potenti: &

G laber quafi depilatus. Gramaria et horreis: quod
musu trauctum est. Ganeum pro taberna. Item

Gestatio apud ueteres dictus locus coopertus: in quo
nobiles fella: uel cuuру gestarj solebant

A mbulatio locus potens: & apertus ad ambulandum aptus.

HIPROBVM contra leges

In officiosum contra merita

1. humanum contra pietatem ueteres appellarunt

1 us ad doctenam pertinet. Officium ad uertutem

1 intere est omnium rerum finem amitere

Percevem intentionem spem tantum.

1 nuria lemor est & contumelha

1 uegum est contentio: que fit interamicos

1 if questio que fit inter mimicos

1 iumentus unenes fignificat. Iuventa uero: & iune-
nilitas aetatem.

1 mmutatio est fine luore: & mucha: Emulatio ad
malum pertmet. à culerone tamen ibomum. Inmudia/
mmalum ponitur.

1 mmiffus est demffus, prommenf, pendenf, appre per-
tmet ad capillos: & barbam.

1 muere夫sere spectat ad ea que mehora sunt inſceneſcendo.

V etuſtufcere ad ea: que peiora euemunt pcontracum.

1 nmemorium redire ſolum adhomnes pertin&.

1 nuclus est qui muDET. Inuentia est ad utentem.

1 nnocens non nocens est. Innocuum uò illesum.

1 interfici & occiden ſpectat et ad manimata. In Vreg.
Interface meſſes.

1 ndolem adolescentiam uocabant antiquij

1 nceſtus flagitum quod fit contra affines.

5 tuprum uò est quod còmmiture muclusas.

A dulterium inconjugataſ còmmiture.

1 iſule ſunt ſpata terracum cœcundata marj: uel
flummibus: & iſule domus potentum: que undiq
ad规i poffunt in uerbibus.

1 podromus uia directa ad equorum cœſuſ accomoda

1 ſtegia nauiſ poſt tabulatum: ſup qua naue ambulant.
Comptum est et abantiquus ſcrib; Intuo & intueor,

1 impertio pro Impertior. Inuto & inuitor.

1 nuenibo p inueniam. I gneſcutur p igneſcut.

1 tmeo pro iter: & iteris p utineris

1 bus pro by. Indecoreſ p indecora/

1 intepevia p intepevaria. Inſuauteſ p inſuaue.

1 gnauteſ p ignaue. I lave pro ilacuteſ.

1 nemiciteſ p immeſ. Imortalitúſ p imortaliteſ.

1 mbuere p inducere. Inſicere p maculare: polluere.

1 mpotentia p potentia. Item ponunt antiquij impextio.
& pertendo. Immuſi ſine munere.

1 uicere p illaqueare. I gnomia p hominis nota.

1 nuolare p iruere: & inſilue.

1 nſuſum p fatuo: & ignaum pro torpido.

1 interpollare: & intercalare p interponere.

1 mpartire p paticipare. I diotaſ. i. utiles: &

1 ncoxare ſupra coxam ſedere. Coxam tamen ueteres
& gallono posuere: ſemur at p coxa vulgariteſ.

1 nueſteſ impubereſ ſunt. I uguſtum quaſi guncſtú: &

1 nſeſtus nimum ſestmans. Iumeſtú ute auNGedo ſcripſere.

1 nſmuari quaſi ſmu accipi.

1 mpauſiare pre muadere: & inermus pro meſmib: &

1 pſus pro ipa. Item spocauſon pro ſtuta. uel cammo.

1 mpetiſmem uo ſcabiem acidiom: & antiqua appellatú.

1 entaſum gustatio ſicca eſt.

1 uſtutum luctus publicus.

1 ſulporea autem ceſtus plumbo ligatus.

L EGES constitutioneſ populi appellate. Omnia aute
ordinamenta imperatorum pretorum prefectoru
cenſorum queſtorum ecuſum tribunorum tanqua

legeſ obſeruabantur.

L is undiciarum apud ueteres dicebatur cum de eo/
re litigatur: cujus apud protorem certum est quis
debeat eſſe posſſor: & ideo qui eam tenet dat pro
delictis undiciarum aduerſario ſuo quo illi ſa
tuſſaciat.

L uſteum quinqueſimum chictur. Luftrum preterea
ſacrificum deſue: uel one: decauro Tauricum
appellatum. Item Luftra loca meretricum ac ſe-
xacum receptacula.

L uchi computacyj appellati qui ámagiſtris uxorum
ſieri ſuſueuerant ſicuti ceteri p[er]eſi, ludi ámagiſtris
collegiory celebrantur: qui postea ſublatis collegijs
discuſſi ſunt.

L utare eſt uotum impetrare. Sacrificare uemà petere.

L abra nò ſolum hominù. ſi margines: & fines cum ſub & rei

L ibido uocature omne quod libuerit

L amar àdpuegandum: et ad polluendum ſpectat.

C onſueuere item ueteres ſcribere. Læqio & Læqior.

Labascon & labor. eris. Luxuriabat & luxuriabat.

L ibertatem uti p[ro] libertate uti. L acte pro Lac

L ucti g[ui] casus p[ro] luctus. Labos & labor.

L ubidinutas pro lubidme. Læqito & Læqitas: &

L argitut[us] p[ro] large. Longiter pro longe: &

L ogia dicta ridicula appellantur. Item

L acto. af. p[ro] decipio: & mulgeo

L uecare cum auſidate comedere.

L actare item p[ro] inducere: & ludibria p[ro] ludicra: &

Lant, plamat. Lums pro exquifitut

Lictorem item aligando scripſere qui ſulis uſſa ſſicuat &

Legumina q, legantur. Preterea luxas militibus de
ſerentes aquam: & luxam mercenarum: &

Lanſtam magiſtrum ghadiatocij muneris. Item

Lanuſt macellarioſ: & latronem aliquando milite-
poſuere. Sic lufcifcum dodie paveum inſidentem: &

Luculentum pulchrum: & lucto p luctor: &

Lingulaces uervoſoſ: et lopades marinas concas
dictitarunt.

m ISE RVM plerunq, pro innoſcentc antiqui ponut,
ut Tullus. Eruat qui illum ſi hoc fecerit non
improbum ſed miſorum putent.

Miſerari eſt ſhere: & lamentari. Miſerari uo miſera-
tionem aliorum caſibus impendero.

M achma dē ubi non tam materie ratio: q̃ manus: atq.
arcas ducitur.

M anubis ſunt imperatoris pportione preda dehoſtib,
capta. Item Manubie pecunie expreda vendita re-
cepte: & Manubief ornamenta regum.

M eretrīx hōneſtioris loci: & queſtus nocturnj.

P roſtibula durenj: ac nocturnj queſtus impudiciffima.

M uſare eſt preſſa uoce: & occulte loqui.

M uemuerare eſt maiorij ſonj.

M onstra: & Ostenta q monſtcent: & oftentent.

O men uotum mentis: & uocis eſt.

P ortentum q portendar: & apportet id quod per auſpiciu-
cia/auguria/ extiſpicia oftenduntur.

P rochuum autem quasi porro adigendum quod semp
malum figmfud.

Mersf spetief ipa. Mercatura actus est.

Morata morigera est. Morosa contraxijs moribus, im-
phicata: & aufera appellantur.

Morbus est cum accessu temporis adcontagum corporis

V icum perpetua: & vereuocabilis caufa.

Memmisse spectat ad omne animantes. Inmemoriam
vedre-solum adhomnes ut supra diximus.

Mentitur est qui alium fallit. Mendacium dicere est
cum ipse etiam se decipit.

Matrona uel que ditor: uel que semel peperu.

Materfamilias uel que pamperior: uel plures peperut.

Multum inestimum est fatis finitum

Mercies est media pars chiej: & item noctif

Malicia etiam adscientiam boni accipi potest.

Murceſ non ſolum uetustateſ ſaxorum: ſ et omnium teloty.
& preterea murceſ apud antiquos genus ferramentij
uerſatilis ad vulnerandum pedeſ.

Monumenta et appellantur templa.

Monaleſ lapideſ chiej: quos ſolebant antiqui inmodum
chelindroz perlimitet ſrahere.

Muemurerna est potio confecta.

Multare condemnare: & aliquando augero significat.

Scribunt preterea ueteres Myſerarent & miseraentur.

Myſero pro miſeroe. Myſeretue promiſeret. &

Myſerver pro miſere. Item

Modero p moderor. Mmino p minor.

Miro pro muor. Miraf pro miraris. &
Mirabilitas pro miratio. Manduco & manducabo
M. uemmuor & murmuro
Mansueti. & mansues pro mansuetus
M. enſionem pro menſura. Mantat & manet.
M. acet & macilento. Mundeuter &unde.
M. eſtiter pro meſte. Mutuiter & mutuo.
Memore pro memociter. Minutum & minute. Item
M. eruit immilitia ſe exercuit. & Emeritus aſtipendio
liberatus. Preterea cum maloſ signiſicare uolunt
multos dicunt. Cum bonoſ payoſ appellant. Item
Modestiam moderationem. Modicum medioce.
M. uia pro miracula. Menſis pro menſibus. &
M. emmij illam rem & illus rei. &
M. whoeroſoſ effemmatos. ac muherum appetentes. &
V. uoſaſ uxorum cupiditas ſcribunt. &
M. uſonem pro pene. uel uelij membro.
M. uſum uinum aromatibus conditum. &
M. anducones edaces.
M. edicma etiam plecung abipis de uenenum.
M. agudeſ olus exſipite proſerem. Item
M. alhe moles. & Monogrammij hommef macilenty.
M. ſimi. & patommy ioculatorſ ſunt.
M. uopole pigmentarij ungenta uendentes.
M. ansuetum manu affuetum. &
M. moletema molendina
M. agistratus apud eos eſt omny dienital. & officium.
E. Phandum eſt non fandum.

Nephenium quod saca pollut: que farre pio celebrare
conſuevere. Ergo Nepharyi ſacrilegi ducti.

Nocens leuus est q[ui] nephenium: atq[ui] impu[n]m

Noxa peccatum leue. Noxia nocientia

Nut i pertmet ad honorem. Innui est adhereve. Obnui
qui maxima uj quicquam faceve conatur.

Nepherendi ducti ſueſ ſine remibus ad ſacuſi[ra] accomodij.

N mi non ſohm domicilia auum: ſi upi foetus.

Nomerus pertmet ad ref: que tam numerantur quam
menſurantur.

Nomendatoreſ ditorum nomina mcon unij[us] referentes.
& atcijs.

Nepoteſ ganeones. inde nepotasui. 1. guſoſi[t]af.

I nueneſ etiam muoteribus ſacriſt[ur]. Nutentur p[ro]nutentur. &

Nutricatur p[ro]nutricat. Noluto p[ro]nolite: &

Natricer angueſ natanteſ appellatoſ. Item Nepam pro
ſcorpione poſitam: &

Nantea aquam decorijs ductam. Preterea.

Nebulones: & tenebrioner quali[mi] mendacere: & aſtutoſ

N enia lugubrit cantus puerorum: & necessariij amicij
abantiques appellat.

• PERA neutrij g[ui]s numero plurali intelliguntur,
fabriſe: & Opeca f. g[ui]s numero ſingulari intelligi-
tur occasio/ faci[t]as/ oportunitas.

O perarej religioſe eſt cum ſacrificijs: & maxima uenora-
tione deoſ colere.

O p[ro]ſex non exopere: ſi exqualib[us] re magister dicitur.

OS faciſ homnum eſt. Rictus ferarum.

O sculum ab ore ductum. Suamum afuavitate,

Obita apud ueteres duas rei significat. Nam Orbua/
rota ipa: & orbita nestium vote in molli solo.

O rchestra locus cathedratus in modum theatrij: in quo
recutantes auderij consueuerant.

Obsecuere: appre est fave re: alia s uenerans: aut specula-
ri. In vug. Regem non sic eg iptus et c. Obferuat.

O vatorum greges obturare rei forciros & caufidiros
dicebant antiquij qui adhibebantur admoram faciendum
dum meliorej aduocatij reccearentur.

O xrendum est tetrum utabile. Orrendum extasi: & pinnens

O pprimere maus est et extinguere

O mne plus est totum

Etiam Omino domino antiqui posuere: &

O pmo pro opmor. Oputulo & opitulor

O sculo & osculor: & opus est illam vem illa re: &

O bedibo & obedi am. Opperibo & operiam.

O lexorum pro olerum. Oli & ily.

O ptimates quos primarios: & nobiles appellant antiqui: &

H oestimentum quasi equamentum: &

O ornamenta armaturas

Permutant etiam non unquam hanc hjam. O p.v. illam
supponentes: ut uolt & mult: & domos & domus: & sic
mceterij que iam usu exoluorunt.

REVARicatoref multj ita subtilef sunt: ut tota actio-
ne fidelef autoref esse uideantur: qui tamen in
reijcendis indicibus fuspitionem non effugunt. re-
reuciens. n. bonos: & retinenf malos bonos accufator

intelligitur. qui uō contra fact: & quod fit impedime
to ceteris aftu tegit: deboc intelligitur et preuaxica-
tor expletat.

Bona preda dicuntur bona fatis dationibus obnoxia.
fue sint imancipijs: fue in pecunia numerata

preda uō domus agrij: & similia.

P redef dicuntur satisfiatoref locupletes pro re: de
qua apud indicem lis est ne interea qui tenet diffi-
dens caufe possessionem deteriorem faciat: tecta
diffipet: excidat arboref.

Pretor est reorum capitalum quesitor: sicut alias a
nobis annotatum est - Inde uergilus minoem apud
inferos recte pretorem pomt. dat fortionem ubi
uenam nominat. dat electionem indicum dum di-
cut. Conſilium uocat. dat cognitionem facmozy dum
dicit vitas: et crimina dicit.

P. prerogativa est fipreter alciuſtegrum beneficuum
dicto: uel facto alquis meum fuerit liberalis. & uue-
fus prerogatue ſunt tribus: que prime ſuffragium
ferunt omne uere uocatis.

Plebs est minutus populus: cuus tribuj defenſores
erant: & plebifcuta ſtatuta tribumorum exuoluntate-
plebis.

Prodere pems est oppugnare propter ea oppugnare
mimic: & hoſtis officium est. Item.

Prodere grumus est cum ad eos qui amic ejſſe debet
refertur hoc uerbum.

P roſhigata ref deterus est perда: & enim peditum

quod munenj pot Profligatum quod non pot.

Peculum appellantur bona pater acquisita p filium
subcura paterna existentem.

Peculator est qui pecunie publica furtum facit.

Patrons de: qui alterum inudicio defendit si orat
tor est, aduocatus si autem ins fuggerit aut pre-
sentiam quam comodat amico. Procurator si nego-
cum suscipit. Cognitor si pre sentis causam nowit.
& sic tuetur ut quam.

A n t i q u i s  m o s  f u t  p l u b i b  r a v o  q u a t h o r  p a t r o n s
mcaufis uti. post cuule bellum aromam ufque ad
duodecem perquentum est patronof.

P u d e r  u e r o c u n d h e  e s t  a p u d  u e r e s

Piget penitentiae.

P r i o r e s  e x c o m p a r a t u o  g r a d u  d i c u n t u .

P r i m o r e s  q u e b  r e f  s u m m e

P r e d a  e s t  o m n e i d :  q u o d  p r e d a t u r e

P e r v i c i a t i a  r e v u m  b o n a r u m  p e r s u e r a n t i a

P e c t i n a t i a  u e r o  m a l a r e u m

P e r s o n a  a c c i p u r e  p l e r u n g a p l a c u a .  m d e - p e r s o n a t o s
L a c u a t o s  a p p e l l a n t .

P u b l i c a n j  d i c u n t u :  q u i  u e c i g a h a  p u b l i c a  e x i g e r e
conſueuere.

P r o b a t u m  r u n u l  e s t :  q u a s p e c t a t u m .

P r o s p i c e r e  e s t  a n t e  i n s p i c e r e

R e s p i c e r e  e s t  r e t r o  a s p i c e r e

P e r n i c u t a s  e s t  a n i m :  v e l o c i t a l  c o r p o r i s

P e n u l a  e s t  o m n e  q u o d  t e g i t .

47

P utidum fetidum dicitur: & omne quod olet.

P vani dicitur non solum qui prandecunt: & et quibus nihil defit.

P ecudes no solum quacquipedum: & omnium animalium.

P rofundum no solum ymum: & supernum.

P comecutus et immala parte accipitur.

P roputus idem est quod placatus: & propicium necutus pum.

P orca q. feumentum porrigit dicta: & est altutudo fulcorem.

P roblema propofitio mecapte libri proportionaliter apposita.

P eristomata cortine circa lectos: & coportoria appellata.

P retoria palatia publica duitum: ac potentum apretoe-nomen fortita maus uis redid consuevit.

P olintores dicti qui cadaueia cucant: qui polutorum unctores.

P umui molles: & mertef appellat.

P promof: & condos ueteres celacia scripfere: eoq. de mtuif promant: & intus condant.

P ecuatus est pecundum congeries.

P resegmina pextes corporis absclisse.

P icunus est apud antiquos e. auſ picus marti ducata.

P ilunus: & picinus dij conjugalibus auſpicijs dicat.

P ondo aurij mille octingenti septuaginta quinque aurcy appellat.

P andere est aperire tractum ápane dando cu afilum

cereris apertebatur

Personete encunture ahorum chujtras maniter iacta
tef tanquam mendaces: & fictores.

P refice muheref appellate: que infimerib clamitant.

P reſtige artes dubie: uel aftutie: que oculos preſtringat.

P ueroſ et puelloſ: ſicut pueraf et puellaf antmq chutuarut.

P ropageſ ſeriet continua: & longe ducta.

Populare est amorée ppi conciliare: palaſ est deſtruere.

I gutuq mantiquoy codicibus pleruna reperies

P roſicuſco p pofcificor. Polliceo p polliceor.

P opulo p populor. Palpor p palpo

P acto p partior. Prelio p prelor.

P encuncto p percuntor. Promereo p promeror.

P otio p potior. Preftolo p prestolor.

P reſagor p preſago. Pigneror p pignero.

P reterea potior illam rem pro illare: &

P arti gti caſus pro partut: & Perniq apperenciej: &

P uſcat p pufcatue. Item panif p panibus

P orti p portus. Scribunt et poematarum p poema-
tum: et Puerihtaf pro pueritia.

P ronif p prona. Pavebit p paveret.

P offetue p poffet. Poterature p poterat.

P oſtetetur p poteſt. Item Probiter p probe.

P reter pante: uel per. Proptum pro proprie.

P ublicitus p publice. Proter uter p proterue.

P erſpicare pro perſpicaciter.

P arcuer pro parce. Perplexum p perplexe: &

P reclaciter pro preclare. Pueriter p pure: &

48

Properiter pro propere

Prouentuf et abeuf immalif accipitur: &

P ro pro ante ponitur: & proxim apud eos intelligunt
ualde longim quod: &

Puer pro quo sumentur. Patenda patre sumentur.

Petulantia apetendo: & Procacita apoftendo. unde

P roci uocati fit portitores. Item dicuntur Tholonarij

Propinare post potum tradere: &

Primum primum uniuscumque: &

P ilare pilique est et. Panis apascendo dictus: &

P eccunctorum diligenter inquere.

Proceton locus inter aerificia secretus.

P emfide membrum: &

P iga bursa testiculorum.

Peristillum autem locus adhuc filicidi j

Precox tempestuus: & subitus.

VESTORES duos antiquus huius Sicilia proium
cia libitanum: & Svacusamum. propter aferi-
bunt ueteres pretorj una puncia est sicilia. que-
torj duas habet prestat.

Questores uo dicuntur criminalium questionum: de
quibus supra dictum est.

Quadeuplatores delatores erant crimmum publicum
inqua ce quætam partem deprecisitorum bonis. quos
detulerant conséquebantur. Aliy dicunt esse eorum
reorum accusatores: qui conucti quadruph denarij
consueuerant. aut alee aut pecunie graminibus
usuris mutate.

flectant

Quatuordecem ordo infcena: uel theatro nobilum:
inquo alee libudinf: aut infamia aliqua noti non ad
muttebantur. Solus patebat illustribus: & quorum
at quadrimgenta mbonif quadraginta sesternia sestertia annota-
rentur. Cenfus at eorum ducentif sestertijs taxabat.

quando
queruntur.

Querere aquerendo de. Requere deuntur querere: &
Quesi eti caufu pro queftus ponitur: & quando quomus:
& quicaturo clamato: 1. quivites muocare.

Reuſ' fieri eſt apud pretorem legibus interrogarej

Reuſ utem non ſolum culpe: ſ honesti debitor eſt.

Relligio a ſepuſ' relegendo appellata.

Superſtitio a deorum cultura ſupſedendo. Tullius tam
ſcribitor eos qui quortidie precabantur ut filiij ſui
ſupersiteſ cœnt Superſtitioſof uocutatof.

P ceterea ſcriptum muenet ſefrago p reſcagor.

Recordo p recordor. Reverto p renvertor.

Redibo p redeam. Rixo p rixor.

Repevitur p reperietur. Raventer p rare.

Reſtrictum preſtricte: & reſero p reſperio: quod m
uſu tranſiſt. Item Ringtura p waſcitive: &

Rycus locus impacietibus angustus: &

Rumen locus muentur.

Rabule litigiosi ſunt: & Raponeſ' arapiendo dicti.

Ramenta:

Referare p apereure. Ramenta uo appellantur puc-
gamonta proiecticia.

ENATVS consulta ſtatuta ſenatorum.

Secretum aut ordinametum patrum costeptoy de.

S colam omnem ludum ueteref dyerunt: & magistey

lud dicti: qui primas docent keas.

Sententiam dunderet est: cum aliquis indicenda finia duas pincies ne kei complectitur: & si non omnes probat: tur postulat index vel senator ut dunderat: & me-partem probat: & partem reyecut.

Satuf est quantum ad ermina caufe repetundat: ut pont Cicero Conectura multiplex est.

Subscriptores antiquas appellat qui admiare accufatorem caufidicij solent.

Sequestref sunt apud quos pecunia deponutux.

Sector de extimator: redemptor, bonorum damnarij: ac pro scripti: qui spem fectans lucet sui. Idem fecutus spem extimationis fue omnia bona auctione vendit. & femel infert pecunia evanero: uel focijs.

Stragula: deſuſ est pictura mueſtibus: que ſternuntur: ut perſtromatis: aut ſedum: lectorum ue ornamentis.

Saturnalia festi dues: qui decembris menſe abantiquis celebrarij confueuere.

Septa loca clausa incampo martio ad munera gladium toria. Speriferion locus circulariter edificatus. Speriferion.

Stipadum locus imodus apoditarej: & aptus deſup ut pontile.

S ipunculj flectule aquam éfontibus pcoferentes.

Sandapila feretrum: inquo plebeiorum: ac damnatoj corpora efferebantur.

S uggundaria infantum ſopulcrea: qui nec dum qua-degesimum diem ad impleſſent.

Sportula convinum dittiorum: inquo quisque partef de-ferebat: & chentibus: tenmioribus: congiaria urtum

et arquei consuebere.

S cenne- enxonia que amy principio erogavej solent.

S emel iucinum est ad pene nunquam: & exequem sen-
fu q, femel in iuta visisso ceasium fecibit lucibus

S enfus autem qui sentunt.

S enfa uò que sentuntur.

S pecula locus ad deprecium endum.

S peculum est: inquo nos iudem us.

S pectata de muher: cum uerba monnugio interponunt.

S ponfa ducta: & pacta cum uerba ipa ad consumptionem
procefferunt.

S ecundus uò solu nù: & ordinis: & iux significat.

S ulcus omne: quod aculeatum est in longitudine.

S qualere uò solu eé feticidum: & et lucere: & habundare.

S emina pro ungultis maleus: & sanguis ponuntur.

S umen papilla mulieris: & alterus belus pungens.

S anguineolentum tam decorporeis: & incorporeis fecibit.

S tructura scintille feri: uel ignus ducte q, oculof pitem-
gant: & simuliter Pcestium qui nowm: & mirum.

S age-femme-magatrice: & libidinum uxor cum.

S ilonef supercilijs prominentibus appellat.

S epum exadipe cummantum tantum. Vnguentum
exalijs animalibus nuncupatur.

S ilicernij senef tam cuney: quasi sepulcroeum filces
cernentef.

S uculc afture simt: quasi subtila tela.

S impolator amicus sponsi: qui cum eo pconuua ambulat.

S pmtrio nouarum libidinum repertoref. ut Antonus

50

### panoromita/

Sudum quasi seminudum inter serenum: & nubef. Aliqui tamen fudum serenum dicunt.

Scripium etiam pt. repecitque in antiquis codicibus.

Sortio & sortior. Sacrificantur & sacrificant.

Spolior & spolio. Senati eti caufus & senatus: &

Sumpti & sumptus. Item scriptio & Scriptura/

Salti & saltus. Specis & specibus

Strepii & strepitus. Smgularia & singularis.

Soniti & sonitus. Sexcentum & sexcentorum: &

Sonit & sonat. Sccuto & SCRutor: &

Sublima & sublimis. preterea/ Saputri pro sapu: &

Solerit & solutus fit. Seueriter & seueret.

Semiter pro seue: & Semim & seuter

Structim pro structe. Superbiter & profuseret.

Sanitex pro sane. Si pro qua quia. Item

Sannionef fatui dicuntur: &

no

Succidua successio necessaria.

Suppilare pro rapere. Succusare frequenter excutere. preter hec. Semum quod est. Sine risu.

Supplantare pedem supponere

Sedulum sime dolo.

Strigiferi quasi attenuatus.

Scripitionalium portitores sunt.

Sumatef aux potentes. Sagina pingredo.

Stygina uero Syligmea uo farina nitidissima.

Sepree uo est impedire quod aliquando excutare & Sufflatum tumidum.

59

S ilicernum convivium fimebre.

S uffundatum idem quod subietum

S oror q, seorsum nascatur appellat. Item

S accra: pro p[lauftris].&

S uppeciatum pro auxiliatum: &

S crepum pro unco posuere.

S triguis apud antiquos pecten ad feicandum aptus de.

S imphonet convivie: appellat.

+ RIBVS rome trist fuerunt. Tacientis una
atacio rege. Ramnes altera à romulo, tertia
luces à luco monte: sive lucumone: sive lucretino.
sive à luco: quem axilum uocauexat romulus. post
denominibus fabmarum pluref facte est. quibus pro-
catricibus bellum parentum: mariorum, finituz-
adpostremum triginta: & quinque tribus facte, obtinue-
runt autem nomen atributo dando: aut quia p[ro]
tres fuerunt: unde et tribuj dicti.

T enfe: p[ro]s facra: vehicula: alijn uò pompe ordinuz:
& boſtiarum velamenta: uel leticarum.

T oga: communis habitus marum: & femina: ategedo
dicta: & pretesta: honeſtoz.

T este nifi interrogato apud ueteres loqui non licebat.
interrogabatur aut & ab eo geta quem p[ro]ductus erat.

T estes produci solent: non solum ne falsa dicant: ueru-
etiam neque uera: sint taceant.

V ateref oratores nullius elegantie uerba teſtum in
oratione conſcribebant cum litteris maioreibus nunc
dicta teſtum: nunc legeſ: nunc decretum: nec in

uerba

uerba uel testa teftum: uel legis: uel deccti expri
mebant.

tela.
A pud ueteref et Tela sunt lapidef. Item Templum: &
Sepulcrum udem significant: & Tacere ad reſomi-
matas: & manmeſ ſpectat: & Tuto ponitur pro
tutor. acu: & Tumulti gti cauſ & tumultus.
Tmos & tmo: - Teneritudo & tenitratis
Teneriter & tenere: Toruiter pro torue: Item
Tuba pro turbatione: & maximo populo
Taberne noſolum uinarie: ſi quelib& apotece
Terguerſor pro fallo: & fugio.
Temulentus & ebrio atemeto: &
Tenacia pro parſimonia: uel tenacitate: &
Teneuſ laqueuſ dictuſ atendicula.
Tucetum pro condimento: & eſca regia: &
Tedenaſ pro aſtutijs posuere
Tamerum pro obtoſto. Tintinuſ & ſonare.
T minuſ pro ſonamuſ: & Timituſ ſonituſ. Item
Testuſmeſ loca mecaſijs camevata: &
T viduum locuſ emmenſ: mquo tenuſ leciſ diſcumbt.
T reneſ noui milutes.
T reannuſ eque bonuſ: & maluſ primaſ
Tutuluſ paluſ quo faceruſe caput caput uelant.
T eximiliſium ſila puteida que detelis cadunt.
T olus templum eſt.

EXAVIT ingentuſ calamitatiuſ ufum ſignificat: &
mauſ eſt q[ui] perdidit.

Vultuſ eſt uoluntaſ: que p[ro]motu ammi inſacie oftenditur.

Vegetum meolume incolume de. Vigens forte.

Vleuf terta: & clausa malgrutas

Vulnuf hians: & patens dicitur

Vitare est plus q' canere.

Vitaeum omne quod est pertenue: & lucidum. Inde se-
neca Fortuna utrea est. tum cum splend& frangit.

Versuti non solum ad malitiam: & etiam adUCTUTem.

V iere spectat etiam ad rei animatam.

V estigia signa impressorum pedum.

Vic et dicitur masculus cum lib& animalis.

Voluptas parvus manu interior est.

V illua sumen animalis: & muheris preterea sexus insigne

V ispilontes bauh: fure nuditoreſ cadauerum.

V adatut obstrictus est: uel subfide inſſione ambulans.

V ſuacia de femma aduſum vixi parata.

V iaticum cibus uel es: quod una ferrj adneſſitate fol&

V iatoreſ ap[ro]antiquos nūtij ſingulareſ ſonaf ad officia cogeteſ

V hertus ponunt ſepuſſime antiquij ſcriptores. Vago pro
nagor. Vrmor p vmo. Volam p uelum.

V icti gti caſus & uictus. Vaf pro vade.

V apof pro uapor. Vulgariam p uulgarem.

V olutabundus pro uolutans. Venibo p ueniam.

V umanitee p humane. Verecunditer verecunde.

V ictorem alte rei ſuperatorem appellant.

V algia labiorum obſtortiones. Item

V eſacum p uerſabile: uel et neſtibulum p porticu

V elutatio leuſ contentio est.

V eſtupicij custodeſ neſtum.

Vectrma animalia & ubere possunt.

Scribunt etiam Vitulantef pro gaudentef

Valgum & intorto: & Vatrax pedibus uicifat

Varj obtortif plantis dicuntur.

Preterea Vituperare est Vicio dare: &

Vermarej torquerj.

x 15 TVS est incurvidarj locus cecunseptus florib.
& uarijs arbuscuhs constitut: quem pedanam uoci-
tare confueuimus: & Xufus porticus: in qua athlete
hibero tempore exercentur.

Et vatecha dimisso que fit incubicuhs exauleif: uel alter.

Cesares dicuntur qui cesa mater nascuntur.

A grippe qui cumpedibus ex naturam defendunt:
quasi aegi partus.

Vopiscus qui cum abortu nascitur.

Glos mariti foror & featrej uxor.

Leux maesti feater.

Victricus materf conumx nogenitor.

Pringnus uerj aut uxoris filmus tantum

fratricide featrum interemptores

Consobrari exiguibus fororibus natij.

Partes noctif abantiquis sic annotantur:

C repusculum noctif principum quasi dubum mter
luce: & tenebraf. a creperon quod grecce-dubum significat.

Conticium perma quae omnia conticefamt
fomno composita.

I tempeftum media pares noctif quasi fme tempore.

Gallicium á cantu gallorum.

Flammeum uellus muhevis

Lmbus ueftis muhebris atn ps ueftis infima: ut fimbria.

C arbaſum uellus quo uengneſ faciem tegunt

Reticulum tegmen caputis muhebre.

P etafum calciamentum altuſculum.

Exeodem libro nomina colorum fedm antiguos

Vmatihs incolore fluctuſ eſt.

Melochmus color floris malue.

I mplutus color aque

C alcula color croceus.

C erruſus color cere.

Ferrugmeus color ferri.

O ftema color ſubreubens.

C honchilatus color idem.

P nepureus color rosé-nigre

A uex color item puepureus.

L utheus color crocmeus eſt: & ſplendidus.

P ullus color niger

A ntrachuſus color item niger.

C rocota color celeſtis.

C eruleuſ uvidis incolore marus. Suetonuſ de octano
pemcipe. M. mquit ageippam musicuha post navalem
metoriam. ceruleo uexillo donavit.

Exeodem libro nomina/ namigiorum fedm antiguos

ELOX eſt namigum brene

Corbta/namigum tardum.

C receruſ naus pregrandis

M ioparo namuſ pueratacum.

Faselus navium campanum
L ennunculus namis pycatoria
h oria namis utem pycatoria
L embus namis nelox
D vomonef naves velocifime
A ctuarie naves celeveſ
L intres naves flumiales
C odicarie item naneſ flummum
S capha namis parua: que namugio maiorj refid&
P iftris namis longa: & stricta ut galea.
O neronarie naves maxime ad uentum.
P roſumia navigij genus
S unt & alie naves abordine remorum nomen for-
tue ut brememef: trinemef quadrememef: qumaxemef
& dememef galeif ſimileſ muemuntur.

Exodem libro nomina vasorum ſi in antiquis.

V ASA coquinaria apud antiquos annotantur.
   Pelus. Mortarum. Olla. Venula.

V asa vinaria mmora. Siphus. Cimbia. Calyx
Cater. Cucucha. Cacchelia. Calamiſtram. Catinus

M ustacum. Calpar. Truillum virceolum. Armilum.

V asa vinaria maior. Cadus. Simpum. Olba.

Polibum. Dolia. Cantaxus.

V asa vinaria ſimiosa dicuntur. Sumum. Galeola. Lepiſte.
Cratera. Nafiterna. uaf aquatile eſt.

Exodem nomina nemor: & jaculo: & pino demihiby

v ORARIJ prumj congreſſoreſ appellantur,
   Anteſignarij ſcuta preferentes

Ferentariij leuis armature

Fundatoreſ a fundus dicti.

Argiveaſpideſ

Catafractij licerſis aerniſ equos ortatij

Ancile est ſcutum breue

C extra item breue ſcutum

P elta ſcutum inmodum lune.

Leuex est leuſ armatura

C atapulta ſaculum celor.

Glandis plumbum imodicum.

Tragula aſta maior.

A clides iacula brevia

Spacof tela: & lanceaf ſino muocone appellant.

Pugio gladuſ breuſ

S ica gladus strictus

Verutum telum breue: & angustum.

Verutina genus iaculi longioris

Cefa telum gallcum

Falarea telum maximum: quod tormento concitatur

Venabulum telum venatubum.

Conti hafte longioſeſ

Maleoli hafte ſerentef ignem

A nsate iaculamenta cum anſis

Corritum leue missile

C opide gladuſ inmodum falcum recueuſ

C oreuſ unei ferrei ad nautia impoehenda.

Exeodem de ordinibus bellacius ſedem antiquos

L EGI0 mihtum ſex milia ſexcentum ſaxaginta ſex

55

P. candidi geamaticon liber secundus deproprietate Latmorum uerborum feliciter incipit.

VI ELOQUENTIE studia diligentius aucupantur, une insignis: & eloquentissime non tam scribendi lascium: & manet dicendi sibi sonos: consectari solent: & quuerboru s, senis ac proprietatem imitari: quibus tanta uis mezt: ut que animo concepimus eleganter exponere: dili citer exacare: faciliter imprimere: possimus. Quid n. tam meptum: illa mandare his: que solo uerbou strepitu: nulla disciplina fulta sint: & que facilis ad mrentive homines: intelligant. Ut plegit etate nostra, priscamui imitanteſ ex. xy. tabulis scripta referunt. Nonnulli autem ulgaribus nugis: & meptijs oblenetam. Sed becahaf anoby mepiſ tols uberuſ explicata sunt. Nunc uo cum de uerborum Latmoſ proprietate ſcribe re-imituiffem: ſic diligenter hanc partem exſecutus ſum: ut amicitia imprimis tua metus, possetur: & ut nihil abemulis nostreis merito nobis succenſerit queat. In qua re quanta dicendi uis: & ubertas ſit: uel exhuſimodij scriptiſ facilime cognosces. Nihil est n. tam inconſinum: tam barbarus: quod excultum oratione: ac ſententia non comode enuntiatu: ac lucide: quod imprimis Ciceronij nostro uero eloquens tiffimo affuſſe video. Nempe cum multi longioriby scriptiſ in eleganti: ſuspensa, differens differenciata: auxibus: obſteperent: huc que dicere propofuit paſſim: & exudatius vocabuſis edisserens ſic clare impremit: ſic aperte conglutinat: ſic eleganter.

55

f 6

exponit: ut facio intelligat que abatis longa oratio
mnus limpide edisserit ut: ab hoc comode brevib
notis explicari. Fiet que apud ipse uariis dicta meta
uocabuhs idem significant. hic unum apud nos plura
educere videlicet is uerborum ubestatem eamdem
sententiam muere affiemat. nos sententia plura-
litatem solis uerbis dictus continetur: de quibus
arbitratu tuo utere.

NIMA est spiritus. anima anelitus oris anima
aqua, uel sonus, uel uentus. Inde animatus, vea-
cundus, fureosus. Animus preterea abatinge est.

A est est medium inter colum: & terram. Aec et altitudo.
Aec sonus.

A uca est ventoz, aura ad actus.

A estus flagrantia solis. Aestus maritus impetut: & Aa-
stuare uio non solum celare: & inconflictatione ani-
mij perfistere.

Altum emmnes: altum placidum: altum profundum et
aereum. Altum uetus, antiquum. altum pffsum/obscu-
rum. altum magnum & gloriosum. Item altum ab
alendo dictum.

A pertum pueum / serenum. apertum serenum / perfectum
nudatum.

A perit mitigat / placat!

A perire erigere ostendere est

A equor campus / planicieſ, E quor maro / equor flumis Iſt

A equane cum equitate dimidere: & ſquare continuare est.

A macum asperum . omarium acerbum .

Aridum siccum. aridum horridicum. arcu acutum/
purem: & lucidum.

Acre celer/uelox. acre acerbum/auftej/aſpiciu
acre feuerum/forte/ uebemens/femim. acre pre-
teroa/prouidum significat.

Acerbum horrendum/infandum/acerbum incoctu/
immaturum.

A ſpecum inſuare nocenſ. asperum exaſperatum non
leue: ut uſa/ elaborata dicuntur alpera, ſignis.

A nceps dubium, duplex, anceps acutum abutraq, parte:

A.rgutum ſonanſ/andax, malicioſum. Argutum par-
uum, & letum. Argutari proloqui jubilure?

Aptus neceſſacuſ. aptum eleganter: & neceſſarie.

Aptus adeptus. paxatus. connexus. & colligatus.

A equales ſunt ſimiles. Aequales equeu

A dutuſ ingreſſuſ. Aduſ interpellatio. Aduſ aduerſuſ ire.

Aemuluſ est muſuſ. Aemuluſ inſectator: uel imutator

Alumni qui alunt. Alumni domni. Alumni fili.

Arcus ſuſpensuſ fornix. arcuſ telum/arcuſ ſiſ? vidis.

A gere multa, pprie designat. nä & agere gerere dicure
agere leto dare. agere loqu. perſequi. ſugare. porri-
gere. intendere. mauiere. wegere. implere.

P. reterea/ Actum rotatum dicitur. Actum perfectum:
appuſum: inſixum: coactum: trutum: admotum.

A utumare est duere: cogitare: creclere: ſeperare.

A tendere est intendere: obſuare: p ſeverare?

A ppollare est familiariter, respondere, interogare:
applicare: nominare.

Accipere in pluribus ponitur ut accipere tractu
merepare: datum summere: sentire: indere: conci-
pere: andre: paſcere: decipere.

Ardere est igneſcere: concemare: & ardere festinare:
fulgorem emutere. Ardere dolere: jraſci

Admonere est comoneſacere: & admonere p[ro]cutere.

Ambire circuire est Ambire: ambicion, appetere:
Ambire concludere: interpellare.

Accomodatum ad unctum ch. accomodatum ch. clive:
Appenſum.

Accomodare est adhibere.

A tollere exigere: fundare: aſſervere est.

A uf cultare est obſequi: andre: indere: ſpectare.

A ducere est ducre: intorquere: rotare: p[ro]ducere.

A duenire uenire ch. Aduenire incipere: contingere.

A dolere est uere: auſgere: honorare: propitiare.

A doleſcere creſcere.

A duerſum contra: & apud ſignificat.

Ellum est p[ugna]. Bellum pulchrum concinnum.
OMITERE est effigiare: conungere: ſociare: donare:
relinquere: facere: mutare: credere: permutare.

C onſutore est comonere: comprimere: conunicere.

C apere est implicare: impede: facere: perpeſ: tollore:
tenere: eligere: delectare: ſuſtimere: habere: ſt om
Capere est decipere: c[ur]cunuenco: occupare: detmco:
ſaciare: accipere: compleſ: ſmuene: ſt capi & p[ro]pitur.

C ondere est abſcondere: constituer: conſecrare: potuj
a[sc]dificare.

C olore est nenerari: exercere: ut rufici: mhabitare:
duligere: ornare: pati.

C edere est abve: succedere; dare: obsequi: euitare: m-
cedere: & Cedunt idem est quod petunt.

C ursus est pedum velocitas: cursus uolatus: cursus item
macutimi cursus nanium.

C astigare est morepue: reprehendere: undicare: pum-
ve: expedire.

C arpere est attenuare: aperire: auferre: decerpere: Item
carpere celover preterre: & carpere est pascere.

C unctari est dubitare: diffipari: manere: cuationem
differre.

C orripere est comprehendere: contorquere: excutere.

C affare est mouere.

C aſſum est conclusum: & mane: Item Caffare retibus
circumuoluere.

C eſtme est altercarj: contendere.

C omponere est finue: reficere: recreare: lenue: conſti-
tuere: disponere: comparare: ornare: colligere: exſi-
mulare: conungere: vedimere.

C alx est finis

C alet aftutus est: & fernet.

C repare est ſonare: meutare: frangi: ferue: Item

C reparj queri: vel dolere?

C omparare est fotiare: conungere: adequate: componere:
 machinari: confirmare: constitueere: emere: extimare:
dare: apparare.

C constituerè è disponere: retinè: firmare: iſtituè: parare: eviſè.

C. ontendere est festinare: astringere: intorquere: compaca-
re: certare: continuare: extorquere: Item

C. ontendit, propeuit: vel durexit: &

C. contentio est perfeuerantia: vel elatio.

C. cernere est indere: disponere: amutece: audire: indi-
care: dimicare: vel contendere: cernere: item cedere.

C. nuncferre est lustrare.

C. confidentia est fidutia: ducitia: patientia: temeritas:
constantia.

C. onfesternarj deijci: & Confesternarj evigi.

C. urriculus est currus. Curriculus est cursus.

C. alumnia mendax infamatio: & Calumnia caluditas.

C. alidum est foruenſ: Calidu tacitù: uafrem: ferox: & uelox.

C. elum est deorum domitilum. Celum aet. Celum
omne quod tegit.

C. contentum est extensum, colligatum, consumetum, con-
tinuum, perfeuevanſ.

C. omuenre est placare. constituerre. Item conuenre aptu
effe: obum fieri: indere: colligi: cove: constare: ſimi
lem effe: certum fieri: interpellare.

C. ogere est corradere: ugeve: molvi: ſubre: munum
colligere: mulgere: ftrmingere: imprimeve: coartare.

C. Landere est includere: obſtere: cecuere.

C. utare est uocare: incutare: prouocare: Landare. Item

C. utuf celer. Cutum duisum, ſeparatum.

C. adere est xuere: occidere: evenire.

C. apeſtere est perſerre: immitere: recipere.

C. ſRemodum quod est utile: aptum, conveniens, integrum.

58

totum oportunum.

C andet ignitum est: & candidum.

C aſtum est ſine nota libidins. Cæſtum religiosum pudicu.

C aſtum utem abſtmenſ árapmiſ: ſuaue: iocundum.

C eſſere exiſtimare: arbitarij: ſuccensere?

C oicere est iacere colligere certare: agere: ſurarij: auſſere.

C ontinere est ſangeru enuere.

C onſerre est aduuiare: conſerere: tollore: comparare.

C onſicere est ſrangere: ſacere: explicare: conſiunere: ſinuere.

C onſeſtum occuſum: deſeſſum.

C onceſdero est dare: permutere: credere: conſentire: recedere.

C onſequi est ſequi: adiſpici: exprimere: diffinere.

C onſerere est miſcere: inſerere.

C edere est uerberiuiſ dare: excidere: occidere: immo-
lare: comiſcere.

C uatero est pcutere: inſestare: excludere: mouere.

C onſtat ualet: conſiſtit: compositum est: conuenit: ma-
nuſſtum est.

C onſtitut erectus: Conſtitut ſtetit.

C oſſigere est inuuiu redigere: reſicere: celare: ſuppri-
mero: auſſere.

C ontinuſ abſtmenſ.

C onuſque ſt continuum.

C uare est reſicere.

C uratum cum delectu apparatum

C onducere ſiut inuſu. Conducere emere/ colligere co-
uocare: convertere: utile eſſe.

C oncelebrare comouere: duí amare: & colere.

C. redere: fidem ducis adhibere: fidei commutare: & ferendum dare.

C. anere: est cantare. Item poetarum more heroum gesta describere.

C. comodare est mutuarj: Comodare comoda dare?

C. aptare est capere: decipere: circumvenire.

C. cognoscere, audere: extimare: noftere: espuere: agnoscere.

C. competere est honorem: uel quid alud simul petere: & rei cujus, memmisse: aut constanter ualevo.

C. cupere est diligere: optare: uelle.

J. AMNARE est damno afficere: & Indemnus fine danno. Item damnare est exheredare: necessitate constringi: morti dare: condemnare.

Delicere est illicere.

D. defendere est uendicare: depellere: tueri.

D. elica est idem quod aperi: et explana.

Delimitus placatus: delectatus: mente alienatus.

Deleuit destruit: deligat.

D. egere est agere: utam ducere: munere: detrahere.

D. are est exhibere: facere: ascribere: ostendere: petere: & Da idem est quod dic.

D. eponere est ponere: cōmendare: alienare: desperare.

D. estutui est delectum: desolari: &

Dedicare est dicare.

Dicare uero constituerē: confecrare/tradere: inducere: nuntiare.

D. ćere: item est constituerē: denuntiare: inducere: deſtinate: promittere dare.

Dignatus dignus habutis. Dignatus dignum aliquem deputare.

Dommus est cui sultur. Domnus continuj exhibitor.

Dommj mulierum amatorem dict. Dominus et est maritus

Deliberare est dubitare.

Deliberatum expletum: diffinitum.

Dissermon de dimenso/ seperatio/ piculum certamen -

Duci est delectari: uel amocari.

Ducere pati: nondare; exercere: excitare: dare: struere:
erigere: existimare: indicare: uoluerre: pertraxtare:
fabricare: strahere: differre: pro temporibus suare:
dimittere: descendere: gereve: significat.

Differre est spatium temporis dare: diffamare: dui-
dere: scindere: mordinem poneve: distare.

Durus nocens. Durum solidum. Durum patiens: &
perseuexans. Durum immute.

Decernere est constituere: diffinire: certare: dicerre.

Dimissum est abjectum: humile: miserandum.

Dimittere est permittere: dare: ipotestatem: deveningue:
dare: mitere: Item demittere sup mitere.

Ducere est adscere: & ducere temptare.

Defuncti mortui. Defuncti deliberat.

D utrahere est uendere: seperare: diuide: diffundere.

Detrahere est derogare: tollere: extrahere

Despiciere p. imbilo habere: & deorsum aspiciere.

Defuere est eludere: mitere: precipitare: auertere.

Ducere est uocare: trahere: mouere: deprecare.

Deductum molle: & suane. Deductum delectatione duc-
tum: & suppressum.

Deferre est abductere. afferre: celatum, p. dere?

Destinare: dicitur parare. mittre.

Docere: mstruere. docere: duere.

Dulgere est obligere. amare: dundere.

Dextrum dextre: partis dicitur: & Dextrum felix pro
prutum.

Deprecor precor: & ammochior significat.

D. mortum conungy: &. omnium rerum seperatio. Di-
nortium ina diuertendo.

XIGERE: mi. extorquere: inquirore: excludere: debi-
tum repetere: facere: cogere: agere: diffinere: &
constituerre significat.

Exactum uero transcursum: preteritum.

Eudere est excludere: suffocare: colldere: dejcere.

Exanelare est exhanere: exanelari perfici: perpehi.

Exanelare effundere: supere.

E. Innare est exire: excludere.

E. uadere est exire: tendere: fieri: produci: liberari; &
ascendere: aparere.

Excipere: sevingere: seperare: excusare: celare: suscipe.

manere: habere: captire: item uelam inquere.

Excipit opprimit: cecunuent significat.

E. xplorare est intentus ob Square: Item uexum inqui-
vice: probare: ficcare.

Exercere est fatigare: agitare: uel comoveri: insequi.

solidare: imponere: imperare: in meliore usum forare.

Exterrum pauc factum. Exterrum accensum:
Inflammatum.

Experci: pati: sentwe: temptare: scure.

Exire quod musu est. Item exire euadere: liberarj.
utare: exumpere.

Expeduo utile effe: liberarj: proferre.

Effers subdere: proferre: ostendere: erigere: lenare:
edere: prouebere: extollere: & Extollere est differre.

Explere est implere: & minuere.

E ducre est erigere: exuere: educare.

Expedire est colligere.

Excutere est comonere. emittere: excludere: deycere;
eligere.

Exponere est ostendere: deponere: differere: abijcere. Isp

Expositum subiectum.

Exornare est ornare: & fedare.

Explicare est ostendere: explanare: emittre: extender: excere.

Exui est nudarj: excoh: liberarj: & exuere: deponere.

Excidere est cedere: mobhione esse: diffentire.

E lectum est exchisum. & lectum extensum.

Exultare est seure. Item gestu: vel ductu iuris facere.

Exultare gloriarj cum iactantia: exilire: & efferrj.

E ligere quod musu est: & ligere defatigare.

Excludere est eijcere: liberare.

Expectare est manere: seperare: poscere: accipere: trahferre.

f ELIX fortunatus: propicus: fœcutus:uf: & ferax.
fastigium altitudo est.

Ferre est ostentare: portare: pati: cenfere: distribuere.

ducere: nommare: dace: exhibere: dirigere: ducere.

Ftluere est decuere: mmuj: deficere: Latius extreſcere.

60

60

Fatum decetum est.

Fatigare est percutere: excitare: increpare: hortare:
mistigare: cogere: adlaffitudinem deducere: cobibere:
comprimere: cōmouere: perturbare.

Fcedum deforme: & execrandum.

Factio malorum cōsensus: Factio abundantiam no
bilitatem significat.

Ferox senus: & mdomituf: ferox fictus: cordatus: facetus.

Ferus ferens: & crnchelus: fortes.

Fama rumor: Fama spes profutur: numinis.

Fama est infamia: & famosus infamy.

Focis poteris: dues: celer: formosus chicht.

Facestere est facere: & recedere.

Fatiscere: aperire: deficere.

Fuga cufus cursus: Fuga nunnatio: uohomen afflatus:
uolatus: & fugit correpta prima fillaba evert: & fu-
gere est fuga fugitice cum sono subtilce.

Fingere est ungere: componere: formare: effigere:
mendacium simulare.

Facinus factum: & Fecimus scelus est.

Furtum quod furatur. Furtum insidie: & Fures suj
appellat.

Fiducia audacia: & Fiducia confidentia.

Frigus frigidus: Frigus aers natura: Frigus uf metus.

Frigidus mortuus: Frigidum uenenatum: Segne-
imbecillum.

Ferre percutere: fave re: furmare.

Fouere est nutrire: prouehere: aspergere: constituire.

Fatum.

f etum plenum. & foetum onere leuatum.

f asces consulares honores: & fasces onera

f undare est prostornere: lacere: dare: dicere: fugere:
dimutare: & fuisuf prostratus.

Flagitum facimus. Flagitum perculum est.

Eides finceritas anirni. Fides corde sonatiles.

Facere quod musu est. Item facere rem diuinam reh-
gionibus adhibere.

2 RAVE granidum: plemum: fecundum: fengisez.
ponderosum. amarum multum: & ualde grandem.
molestum: nocens: triste: forte: utile: soludum: firmum:
fapiens: autorosum: necessarum significat.

G rassare est supra modum senire. grassez ambulare.

G arule aues canore: & garulus cordatus.

G emmi uno die: & uno utero natj. Gemmi duo: & ge-
mmum simile.

G vere est habere: ferre: facere.

G radus basi: passus: fumitas stamj.

G estre cupere. Gestre letum esse.

3 ERBA gramin. herba palma uel metoria.

Habere fani esse. plenum esse: tenere: occupare:
habutare: dicere: audire: dirigere.

H abutare est mhabitare: habere: uti.

H iare est aperire: mirari: ftiuere.

H orrendum est utabile: noui: admwandum: ridiculus

Hamere est exhamere: uel implere: leuare: summere:
defutigare: confodere: accipere: audire: teneve.

H onore est dignitas: gratia: pulchretudo: substantia: delectano.

cultura: obfuit: nantia: integras: pudicitia: sacrificium:

litario: delectus: amor: hostia: premium: sepultura.

NVITARE quod musu est, inutare replet. Inutari delectus, delectary.

1 uxta, pxume: consumptum: subtiliter significat.

1 nfolens: impudens: audax: non nolens: appellatur.

1 ingenum quod musu est. Ingenium: sana sponte: ut natura.

1 mmane: ingens: fedens: non bonum: nocens de.

1 ntestatus est qui sines testamèto moritur: & Intestatus, cum is uerbit fidej non habetur.

1 nuadere appetenter incipere: & uadum xuere.

1 ubere: cogere: iubere: ducere est.

1 mpurus est aliquo initio maculatus: & Impurus mpbis.

1 mbuere est initiare. Imbuere inficere.

1 llco statim. Illuc pillo.

1 gnoscite: ueniam date: noscute: uel discute significat.

1 cec est via. Iter navigation.

1 nnocentia bonum: & nullj nocens.

1 nnocens integer: incorruptus.

1 ndulgere est augere: ueniam dare: detinere: dare: spatium dare: temptare: dementem essè.

1 nane: uacuum sive pondere: concanum appellatur.

1 acet quod musu est. Itemacet plenum est oneratuz pluermus: & jaset porrigit: sordè: stratum est.

1 aceve est emittere. Jacut ponit: habet: fact: significat.

1 mprobus est nò: sibus: seuis: pertinax. Impobus tuncpe.

1 acutare est dimutere: dependere: uoluerre: plagus: sterne- re: fatigare: ambitiosus: gloriar; executere: comonere.