supra orizontem alter polorum eLENatur. / Reliquiis vero depre-
mur. Vel quomam orzon eorum aeternalis inter se tnat
quoniam ab imparef angulos et obliquos et inter se tnat ab eodon.
Vnuessali mundi machina in duo dimiditur. in etherea sultet
V et element taken regione. elementalis quidem regio alte-
rationi continue pexua existens. in quatuor dimiditur. est
autem terra tam centrum in medio omnium sita immobilis. sot
ta qua aqua. / Circa aquam aer. / Circa aerem ignis est ille
puzus et non turrbidus orbem lune aitningus. ut aut Aristoteles
in libro metheoru. Sic enim ea disposuit deus gloriosus et subi-
mis. et her quatuor elementa dicuntur que a se ipse vitis immit
alterantur corrumpuntur et regenerantur. / Sunt autem
elementa quatuor corpora simplicia que in parte5 dimeratu
formarum minime dimidi possunt. ex quorum convivione dimer-
se generatoru spetief sunt. Quorum teium quodlibet terram
orbiculaziter vndiq. circundat. nisi fitum siccitas terre humori
aque obfuit. ad vitam animantum tuendam. Onnia aute prater
terram mobilia existunt. Que ut centrum mundi ponderositate
sui magni extremorum motum vndiq. equaliter fugiens rotulo-
spere medium obtinet. / Circa elementalem quidem regione
etherea lucida ab omni variatione sua imobili essentia immuns
existens motu continuo circulatorem incedit. et qua est con-
juncta cum spera terre a philosophis quinta micupatur entia.
Cuius nouem sunt spere sicut in proximo pretatu est. Nidelquet
Lune. / Aereuxi. Veneris. solus martis. Jothis. Satuni. stellarum
fixarum. et celi vltimi. / Iftazum autem inferioru, quelibet spe-
xarum infeziorem specie circumdat. / Quazum quidem duo sit
motus. omnis est celi vltimi supef duas axis extremates. sili-
polum aeticum et polum antartichum ab oriente per occidentem,
et ite zum eedens in orientem. quem motum elementalis cir-
culus per medium dimidit. / Et est alius infeziorem spezatum
motus per obliquum huc oppoſutus ſuper axes suos diſtantes a
primis inviginti tebing gradibus. Sed primus motus omnis alio suo
impetu ſecum xapit inſa diem et notem circa totam terza ſtelle.
Iliis autem contrantentibus ut octaua ſpera in centu ame vno
gradu. Si quidem hunc dimidat zodiacus per medium ſecundum
motum dimidi. sub quo quilibet planetum ſeptem ſperam h[uius]
propriae in qua defectur motu proprio contra motu celi.
et in dimeris temporum ſpacius ſpm metitur. / Ut saturnus
in triginta annis. / Iupiter vero in duodecim Mares in duos.
Sol in diebus tercentis sexaginta quinque et horaſ ſex. / Venuis et
Aereuxius ſeſe ſimuliter. Iuna in viginti ſeptem diebus et oto
horis. / Aut autem celum volutatur ab oriente in occidentem
ſignu est et stelle que oruntur in oriente paulatim elevatur
et ſuccesſue quouſp venant in medium celi. et ſunt ſempes in
sadem propinquitate et xemotione ab inuenem. et ita ſonper
ſehintes tendunt in ocſum continue et informuter. est

etia alud signu. Stelle que sunt iuxta polum azicum, que nobis
numquam occident, mouentur continue et vmostruer eicem po-
lum descebens circulos suos et sunt semper in equali distita
et propequitate ad munem. Unde per istos duos motus continuos
stellarum tam tendentium ad ocum non patet forma
mentum mouentur ab oriente in occidentem. Q. autem celu
sit rotundum telpex est ratico. Simulitudinemodicitatis.
et necessitatis. Simulitudo enim est quia mundus sensibilis
factus est ad simulitudinemundi aritmeti. In quo non est
fusus neq. principu. Unde ad humus simulitudine mundus
sensibilis factus est, habens formam rotundam. In qua non est
asignare principum neq. finem. Commoditatis quia omnium
corporum vloper metzorum, spea maxima est. omnium et
formarum rotunda capaxima est. Quomodurum ma-
xime rotundum, ideo capacitis est. Unde cum mundus
oma continue talis forma fuit et utilis et comoda. Fie-
testitas quia si mundus fuerit alterius fozme et rotunde. Ut
trilatet vel quadrilatet vel multilateret, sequezetur aliquis
locus enet acus et corpus seme loco. quorum etiam fuit
fusum est. Sicut patet in anguliferi elevatis et circumsolutis.
Item sicut dictat Alfazanus. Si celum enet planu aliqua alfageanu
parz celu enet pobus prope quor. Alia, vidz illa que enet inpa
caput nostre. Igitur stella ibi existens enet nobis, p[ro]p[ro] quor
ex istens in ortu vel ocafu. Sed que sunt nobis prope quora
majora videntur, et ego sol existens in medio celu, eno nobis
prope quor ex istens in ortu vel ocafu, et maior debet
videt ex istens intus, cumque nostrum videmus euenire
Maior enim apparet sol vel aliqua stella existens in oriente
vel in occidente in medio celu. Sed cum rei veritas uta non sit,
huus apparente causa est. In tempore hiemali vel pluiali
quidam apores alcedunt inter aspettu vestrum etolem.
Vel aliam stellam et cum illi apores sunt corporu diaphanu
discegant adios vos visuales et non comprehepondit ze
in sua veza sititate. Sicut patet de terario posito sive,
proiecto in profundo aque liquide qui propter simulitudine
discegantium adorium apparet maior et sit sua veza sitat.
Q. autem terra etiam sit rotunda patet. Signa et stelle non
equaliter oriuntur et occident omibus hominibus viarum
ex istentibus. Sed prius oziuntur et occidentem illus qui sunt
iuxta orientem et illus qui sunt iuxta occidentem, et nulla
est alia humus rei causa qu tumor terre. Q. autem ondum,
circus oriuntur stelle et occidentalibus, patet per ea que
funt in sublimi sicut per eclipsum. nam vna et endem
eclipsum numero que apparet nobis in prima hora noctis
apparet occidentalibus et in hozam teztiam. Unde consat
et prius fuit illus nox et prius sol occidit. Et in nobis cunis,

2

ex deo deu-
ros stetit
af et oton
theus lovo
eges ipe
que ipe
nus et ille
mobilis, eu
est iuc
Aeuftrae scilicet
sibus et fide
v. violin
nt autem
duet faa
tone duae-
teram
veze humou
ute præt
ondezostu
ens rotund
regione
immuni
a est con
tur entia.
ideluet
stella cum
libet sive
tem duole
ates. sive
c occidento
dalis in-
eczarum
frantus a
nur alios iu-
ter s. lond.
t. am, non
ecundum
siveht
notu cel.
saturni
25 m du.
enus et
bus et co
identem
eleudie
fempe
fempe
. est

Septemberionalium majorantur vel minorantur, de vel nocte, seauu
i, y plura vel paucoral de signis directe orientibus vel obliquè
orientur de die vel de nocte..

S. equitur de duer sitate habitantium in diuſit locis. In quo
notandum est apud quorum cent est in equinocali circulo
idest qui habitant sub equinocali, sol bis tranſit in anno per
cent capitibus eorum videlicet quando est in principio azietis et
libre, et tunc ſunt illus duo alta ſolstitia quando ſol diverte
tranſit per cent capitibus eorum. Sunt etiam illus duo ſolstitia
yma quando ſol est in p[er]ſus p[er]nitus canonic et capitulari. Et
dicuntur xma quatuor ſol maxime moueture a cent capitibus
eorum. Atque ex p[er]nitus patet q[ui] cum illi habeam- ſemper
equinocium: quatuor habebunt ſolstitia, duo alta et duo yma.

P[er]iet etiam q[ui] d[omi]na habent eſtates, ſub ete exiſtente in alte
eutro p[er]nitus equinocali vel p[er]p[rope]. Duas etiam habet
h[ui]nem ſole vid[us] exiſtente in p[er]ſus p[er]nitus canonic et capitulari,
vel p[rope], et h[ui]us est quod dicti Alſaganus q[ui] eſtates et h[ui]nps
ſunt illius eumſdem complexi[um]. qu[om]a illi duo ſolpatas que
nobilis ſunt h[ui]nps et eſtates, ſunt illius due h[ui]nem et due eſtates.
et pe[ro] hoc exponantur veſus Lucam vbi diat, dep[he]heni
est h[ui]n eſſe locum quo c[ir]culari alti. Solstiti mediu ſigno
percutit ob[em]. Ibi enim appellat Lucanus equinocalem, c[ir]cula
alti ſolstiti, in quo contingunt duo alta ſolstitia sub equinocali
exiſtenti. Orbem ſignorum appellat zoonarum, quem mediu
ide est duum ſum in duo media equinocali, percutit idest duundit.

A. illius etiam contingit in anno habere quatuor vmbraf. Cu enim
sol est in maleruto p[er]nitus equinocali, tun[que] iacitur vmba
eorum Linealior in maner veſus occidentem, in v[er]ſpere u[er]
econuerſo. In meridie est illius vmba perpendiculareſi cu[m] sol
ſit ſupra capit eorum. Cum autem ſol est in ſignu] septuaginta
libus iaciture vmba eorum veſus auſtrum. Quando autem est
in ſignus auſtralibus tun[que] iaciture veſus septentrione.
A. illius
etiam orientur et occidentunt ſtelle que ſunt iuxta pol[us]
et quib[us]dam alijſ habitantibus c[ir] cu[m] equinocalem, in Lucanuſ.

Tunc fueron extemoſ mont[us] Romanus hor] estas. Carmenof, d[omi]nus
quorum iam flexus in auſtrum, ether non totam megi tamen
adp[ut]or arton. Lucet et exiſqua velux ibi nocte boeſt. Ezgo
mezgitur et p[er]nus Lucet. Ite n[on]us de eadem ſtella. Tim[que]
oceanos custos eximantidem veſe. Etheteas ap[ro] ſuo ſide e turcat
aqual. Sezgo crudit ſerundu rectam ſperam et p[er]nus Lucet. In ſitu
autem noſte ille ſtelle nuſa, tendunt ad oculum. Unde V[ie]gulam.
Hoc vertex nobis ſemper ſub ſubus et. Et Lucanuſ. A[que] in occi-
duus gemina clauſiſum azto. Ite v[ie]gulam in georgiis
V[ie]gulam. Arctos occuam metuentes equos megi. A[que] illius aute qu[ui]o
cent est inter equinocalem et tropicum canonic continguat
du[m] in anno ap[ro] sol tranſit pe[zo] cent capitibus eorum quod ſic p[er]tut.

Intelligatur circulus p[ar]allelus equinocali ſiue eque diſtans ab
equinocali, tranſign pe[zo] cent capitibus eorum. Iſte circulus in
ter ſerabit zodiacu in diuſus p[er]nitus ſiue lati e[pi]e diſtantibus.

Alſaganus

Lucanus

Omnibus.

V[ie]gulam.

Lucanus.

V[ie]gulam.

Lucanus

Climatis est vbi prolixus maior diei est sexdecim horaeum, et elevatio poli super orizzontem quadraginta octo gradium et duærum tercium partium alterius gradus, et dicitur clima diarischeros. Latitudo vero eius ex termino climatis sibi ad Vin maxima die est sexdecim horæum et quæque viris et græate pætis viris. Et elevatio poli super orizzontem est quinquadraginta gradium cum dimidio; quod spatium terre est centum quadragesima quinque miliarium. Maecula autem habuit septim climatis, terminum licet plureς fuit in sale et habitatione, tamen quæ p[rae]ane sunt habitationes sub climate non compositis. Omnes itaq[unter] termini medium climatum et finalem sibet terminum eorundem diuæritas teium horæum est et dimidie.

Et elevations poli super orizzontem triginta octo et quænam. Sic igitur patet nuissimam climatam latitudo a p[ro]viniptis ipso a parro equinoctialis vep, sive eodem vep sibi aetate est, sibi dimidium h[or]ze et quod habet clmate, et ipso primi clima tis maior et latitudo latitudine fecundi et sic deinde cœps.

Longitudo autem climatis potest appellavi ab oriente in occidentem eque distans ab equinoctali. Unde longitudo prini climatis longior et sen maior longitudine datur et sic dempeς de alio, quod contingit propter angulathas spere infeccionis et super vallis. Latitudo climatis appellationem potest spatium in quo oportet mutare œclogium scendunt quantitatem dimidie h[or]ze ad spatium intergittur a parte une est versus equinoctalem, eundo dirette ad poli aetium. Simuliter potest appellavi latitudo fecundi et fit chorem. Anod patet per destinationes centi clumatium. Sed fecundi et contingenter loquutus appellantes latitudine et terre arcum meridianum interceptionem inter centum et equinoctiale. Sic autem ei distantia ab equinoctali est in fine albius climatis versus polium aetium est eum latitudo.

Et de quæ parro nostri tractatus proposita sibyl de circulis planerarum et erupiti direndis est. Notare oportet ap[ro] poli viris habet circulum per quem monetare in supericie eruptice et est ecentricus. Excentricus autem dicitur omnis circulus solum talis qui dimidior terram in dual parteς equales non habet centrum suum cum centro, mundi seu terre sed extra punctus vero in ecentrico qui maxime accedit ad firmamentum appellativi aux fine auguis quod interceptur elevato. P[ro]puntus vero oppoſut qui maxime removetur a firmamento dicitur opposto auguis. Solis autem ab octidone in orientem duo ſunt motus, quorum v[n]us est proprius in vet. cum eareulo ſuo ecenteco quo monetur in omnino die at noite sexaginta ſee minuti vid[us] orca, vno gradu. Alius vero taz[que] est vid[us] motus ſpere ip[s]uſer poſis axis circuli ſignorum et est.

I CI

L
incipit alius tractatus specie quem transtuli de galico i. latini,
ibid. hominis et megnivobilis est. figura et dispositionem
mundi, numerum et ordinem elementorum, ac motu celesti
corporum nostre. est eun pulchrum, delectabile, utile et,
honestum, et non necessarii ad philosophia pietrande
prefestum astrologiam. quod ut humana megena aptus comprehe-
derent. aliorumque inter cetera instrumentu compulerunt,
quod speram materialem appelluerent. quod potest ab omnino latere
videlicet tam et volui. In ipso consideravi in parte descritio
et motus cell tam in quodam exemplari. Connuent enim velle,
homini id sere simpliciter abque profundate demostationem
et subtilitatum astrolagi permentum. quapropter hoc opus
maquinaginta in forma capitula capituli ordinare dederunt.

De figura et tribus principalibus mundi capitulum primum.

1. de natura celli capitulum retrobus

2. de partibus celli capitulum tercium.

3. de figura speravi cella quatuorium.

4. de axe et polis mundi et eunothali capitula quatuor.

5. de motu planetarum capitula sextum.

6. de zodiaco et eius polis cappi septimam.

7. de duisione zodiati capi octavi. In quo procedit duisio zodiaci. cappivum

8. de altitudine zodiaci cappi decimam.

9. de homodo figura poterit tibi modis cappi.

10. de duobus cœli collutus

11. de circulo meridiano

12. de oryente.

13. de duplici orizonte recto et obliquo.

14. de elevatione poli

15. de quatuor minoribus cœli

16. de arcubus diei et notis

17. de ortu et occuli signorum orizonte recto

18. de ortu et occuli signorum in orizonte obliquo

19. de duobus alius modis ortus signorum

20. de excomercio solis

21. de maiori dimidia anni.

22. de qua qualitate dierum naturalium

23. de altera qualitate dieci naturalium ortatione lune.

24. de mensura terre.

25. de variate que est in duisio habitatione mundi.

26. de duisione terre in quinque plagas.

27. de tercia plaga terre in septali

28. de quarta plaga terre in septali

29. de duisione terre habitatione scendit quodam

30. de duisione terre habitatione scendit in astrolagos

31. de longitudine climatum

32. de latitudine climatum

33. de quantitate maiori dieci in quodam climate

34. de elevatione poli in quodibet climate.

35. de quantitate terre habitationis.

capm x 1

capm x 2

capm x 3

capm x 4

capm x 5

capm x 6

capm x 7

capm x 8

capm x 9

capm x 10

capm x 11

capm x 12

capm x 13

capm x 14

capm x 15

capm x 16

capm x 17

capm x 18

capm x 19

capm x 20

capm x 21

capm x 22

capm x 23

capm x 24

capm x 25

capm x 26

equitamentem ponunt autoree plus habitationes fore. et ex illis de quibus habentur noticiam. Viz. autem offe dicunt infulam, taprobr. ne que est in oppituo proinie. in die Veris oriente. Secundi albatrini et secundi aliquos historice. ipsa influa est. Vitæ equitamentem. et quæ in albatr. est in caudate. Versus eporem mercuerim habent ori solus a dextera et occlusum a sinistra. ubi nos habuere contrazium. Et ipi non possunt ut dere polu azionem stellat. Vicinus dito polo. et vident illas que sunt vicine polo antistro quas not non possumus videre. et que perpetuo sunt nobis abestendie inter quas est una clausula que vocatur canepos secundi plinum et selinu et est magna et claza. sed non multum aconen. ut vicit albatrazar qui de ea facta mentione et nominat illam regnonem. nigram, legitur etiam regn. alexandre multe quodam in illa infla. de qua planum. et plinum. et pomponius. et dictam ad luct. clientia. Et ponunt multis alia infulis et habitaciones ultra climata in illa parte. 4. Vitæ in eam autem que terminat clum ata versus occidentem est pauci ut quasi mihi habitacionis. Si no forent aliquem pauca inute que illat munemur. na ibi est meo et vatum quod vocamus occanu. In ipa autem parte firmi exat. et exo ymagner lue bela yoda in tribus in ulis. ex quibus quilibet tenebat. na clauem in manu. ſolus ſantel iter est eis dantum. a viterius non est habitus. Et exat huc ymagmus pape transitum herculis quod nos ſiclitum vocamus quas ymagus inſit. dem ſtert. de vocantur. aduerſus a quib. opimo est. eades infla. denominantur. 5. Vitæ quæam ymagmi diuerſois faciu mentionem in fine ſerub. ſub meo et celo et mundo et dicit quod pape hifpamia viram infla que posteaades vocata est. et ipse eam ymagne vivit exait et a puit destructa ab arcuus qui tpa quæque venoent contad in ſi in ſutem anno quadringentem in ſe elmo a praducere maometi. quiſut annus milibus annisque ſolus primi ab meo nathone dom. 6. Vitæ in eam vero que terminat climata verus septemtrione ſunt multe habitaciones ſic ut Anodia ſocia hiberma. datia normagna. a multe alio influe et regione quæ vima ſtima est. una quæ in infla que vocatur Tille. 7. Arifoteles autem et etiam auerois in libro de celo et mundo dicunt quod firm terre habebantur. versus occidentem. a firm terre habebantur versus occidentem ſunt ſatis prope. et no est inter ipas ex commates et vini oramum maris non multum grange. 8. Et si est verum de una extremitate ad alia per teera offet multo maus ſpitu in ſit dimidia circuitus terre. 9. Deo si longuino clumatum extenditur usp. ad finem occidentem ut ponunt autores. ne ſecutur. quod poterit ſe extendere usp. ad finem orionis. ut dict auerois. Et id cito operetzet et vitæ in eam que terminat climata verus orientem effent multe et magne habitacionis. et ſihon non effet. oportet et omnia climata aut pax iporù effent longiora. dimidia circuitus terre et aftergon ponut. heraues autem a parte orientis etiam poterit ymagner lue colupas que etiam vocantur. gados herculis.

albatrazar

plinus.

Solinus.

pomponius.

hezules.

auerois.

aetobotes.

In eus quodlibetum et hali antiquior et in ipso duobus extremitatibus sunt homines silvestres qui manducat humanam carnos habentes uti facies corruptas et contra factas et hali dicit intemperiem caloribus aut ferioris et caufam illorum deformitatis et foroide dispoſicionem et complexionem. prope quam sunt silvestres conversitio nis et male morigerati et ſut figure tam horribilis et vix poterit cogniti an ſunt homines. Ut dicit beatus augustinus, et dem hali dicit et versus equi noctialem propter nummi calorem ſunt habitantes coloris exacel et aliqui penitus nigrer quia ibi om est intemperiee ſicuit dictu et capitulo vigeremo nono. Perit at in ſuper et hermes dictit hec habus extremitatibus fore malos, proeitus semordina beſhas et ammalia notentia hominibus et pelique auteque extremitates versus orientem et versus occidentem, no ſunt ſu intemperiee ſaluo in optum pascit ipse cum alij duabus extremitatibus in quatuor angulis terre habitabilie de quibus mentionem formus capitulo vigeremo prumo. na istarum autum extrematu exceptis angulis qui ſunt versus septentrione aut meridem et ſ lique parte ſunt moderatè diſanter. ad camule ſolis et temperate habitacionis ſicuit patut in am dicto caplo de differendo terre habitabilis ſerundi eis latitudinem.

In terra habitabilis duafa per climata in qua dicta quatuor extremitates ſue lineas est differentia habitacionis ſim longitudinem et ſeendum latitudine. Sed maior differentia est ſerundi latitudinem. Cuius et dicit Aristoteles tercio politici illi qui ſunt quinque equinoctali ſunt maioris intellectus et prudentes. ſunt tamen timidioreſ et minoris audax ac virtutis corporalis et propter ea fuerit et ſunt ab eis m subjectione ſe converſo autem habitantes versus septentrione ſunt fortiores audatores et magis indomiti ſed minus aftat et prudenter ſed tamen meſu ſeſondunt eorum regiones ab extraneis demnaturibus. Et dicit in ſuper et Aristoteles et alii qui ſunt in medio terre habitabilie ſunt ſat sufficienter in armis et ſunt etiam prudentes quia propter naturaliter ſunt bene apti ad dominandu et aptiores et illi qui ſunt tina gis aut versus septentrione. Videnus tamen et lucet tempore arsitotelis octo dominarentur non multum tamen dominati ſunt jmo ſerundi historicos illa dominatio ſunt trafata in Italia ad Romanos. Et propter ea occidenum est et cauſa manutenendi diu imperium et bona politia porci procul ab alij celeſtabus influentis et impreſionibus que alij habent maiorem vim et cauſa habitacionis in medio di matum hoc faciat. Nam forte motus augi ſolis ſeu odaue ſpere vel aliquis alij motus poterit cauſare et regna et imperia deuemant ad ſenectitem et ſimantur. mutet et in alia regione vel apone polita et gubernatio eorum multum in tarpimmi propter que ſequuntur male dispoſitiones regnorum. Duſioner et translationes dominationum. Non est tamen duendum et hoc ſint cauſe nec est ad que penitus inducant necessitatem. nisi in tantu et noti in clinat ad interſa facienda ad liquidum in bono et aliquid in contrarium.

aristoteles