Libi bellum decernebatur. quæ altero nemine
ea relinque clariiuf fortiuf accuratiuſ geri possit.
Pompeiuſ, N. contra Sertoriuſ in hitpantia. Me
telluſ etate mala confectuſ erat. Qui duceſ
militari eū lucullo titute certare uidebat.
Atque Cotta eiuſ collega patres obeundo ſupplicā
do ad propontidem obſervandam debellan
damque bithyniām miſſuſ est. Luculluſ euy
una modo quam ipse p[ro]ſe compl[er]erat legio[u]e
traeccit in aſtam. Eo deuemenſ alterum. Libi
aſciuſ exer[u]tum. hi erant ſimbriani milites
appellati, qui diuturniſ deu[i]t[i]uſ inueterataq[ae]
bendi cupiditate. contab[el]ſebant. qui eſſrenata
peccandi licentia et libertate ſine duce diu ſo-
ſoluti fuerant. flacco. N. & confuſe et impato
re duce ſimbria interſpecto ipſum deni[que] Sylle
ſimbriam prodide uiri ſeditioli in treſtabile
iniqui. Ceten[que] fort[er] et continuo armor[u] uſu
pugnacuſſimi hof itaq[ae]; ſibi luculluſ adju[n]ent[u]
brevi temeritatem euy, adeo contiduſ ut tunc
p[er]mum et uer[u] ducem et fortiſſimum impe-
rator[u]e expu[n]ent. longa tamen conſuetudin[e]
decliuſ in uoluptateſ eGRE nec diu admod[u]i
cum lucullo cum milituuerunt. Hec de Ro-
niſ hacten[u]ſ. Nunc relinque hof[ui]um ediſſeram.
Mithridateſ itaq[ae] ceu ſophiſtary, plurimi iacta-
bunduſ p[er]m[u] atque elat[i]uſ, cum inani et igna-
uo exer[u]t i[u]mo t[n]i arm[i]o[rum] ſplendore conſpiciu[o]

393

in romanof profectuif est. Vbi uo non minor
cum ignominia q piculo euadenf. cui hoſub
itez pugnaturuſ erat non uarie populoſ int
tuidini non barbaruſ multipliſum linguaſ
minuſ non gēmiſ deniq. autq; ornatuſ arma
turuſ potiunde uictorie ſpem comiſit. Quia
hec qualiſ uictoy manubiaſ nihil momenti
gestantuſ attuluſe ſenſiſet. Cetero pro his
romanos enſel Validiſſimoſ; clypeoſ fabri
cari iubet. Non ampliuſ ornatoſ equoſ ſed
domitoſ militiq; inſtructoſ admittuſ. Peditu
centu uiginti milia romano more in ordineſ
distributa; dete et ſex equituſ milia in armis
habuiffe constat. p[er] ſalcatoſ curruf. quoſ cen
tum ſuiffe tradunt. Nauſ p[terea] no deaura
tuſ tentoriuſ ſuſgentuſ nec delicatoſ pellicum
balneuſ elaborataſ ſed armuſ miſſilibus teſ
opibuſ refertas pauiuſt. Huſ cum copiſt trai-
icienſ in bithyniam ab urbi buſ iterum beni
gne exceptuſ est. Non.N. haſ modo ſed uniuſ
ſam aliam in tollerabili ueteriq. p[er] te euterat
Romani ſeneca toret et publicani. Quoſ po-
ſtea Luculluſ uelut Arpiaſ laboreſ moraliu
depaſcentuſ euerit. Tunc uo plaſide monēdo
conatuſ est. rapacem eoy ingluicem aliuq[ui]tu[u]
delimire. Sedauitq: populoſ mot. q iā pene
omēſ Romanuſ ſenoreuſ honere defecturi
uidebant. Hec dum ita geruſ. Cotta g[ui]æ

sibi compandæ occasionērat, ut cum Mithridate decernere statuit, cæto sibi minuat, erat aduen tare. Lucullus etiam in phrygia castra posuisset. Sed ne ille huic triumphi quæ Cotta manibus tenere arbitrabant, aliqui sibi laudè uendicaret eû hoštibul signa conferre cæ celere festinavit.

Terra marior profugatus Cotta sexaginta cù omni milite naufr. Et quatuor p[er]terea p[er]diti milia in ea pugna, amabilit et ipsis i calcedone conclusus Vincam salutis suæ spem in Lucullo posuerat.

Crant non nulli qui Cotta neglecto Lucullus ulterius progredi stimulabant. quod mithridatus regnum omni p[er]fidio delimitat facillime capi poset. Hec maxime militis sententia erat. Nec non pari poterant animo tellerare si cotta non suam modo suorum: militis pnitiem procuraret, sed ipsis quos impedimento foret ad tanta fine ulla pugna, uietoriam capellandam. Lucentibus ita, militibus ad contionem uocatil euz multa clarissime differuisset, tandem se male i quit, uel unum ab hoštibus romanis eripè, quod omnes sibi refuştum uendicate. Et arche lao item qui in boënia, pro Mithridate p[er]fectus defecerat ad Romanos, affectuerant. In ponto Lucullus conspiceretur omnia pariter romani, nû impiu subitura. Non ego inquit archi lae uenatoribus audatiam cædo, ut religi fe rit ad uacua illa, sub ita progredi. Hec ita

394

dicent in Mithridatem ducebat excitum. Tri
ginta non ultra peditum milia: equitæ bis
mille quingentos in armif habuisset constat.
Cum itaq; in hoſtum conspectu caſtra locaſset.
Ingentes eor; copiaſ admiratus, tutius aprelio
ſi posset abominem cenſebat, et tempus terrendò re
gerere fruſtratut eſt: id ſibi consilium Marì
quem Sertoriuſ ex huſpania cum copijs ad Mi
thridatè tranſmiſſerat: Is ſibi cum occuſſet
Laceſſutuſ ad prelium Luculluſ: copiaſ in atè
pugnaturuſ educit. Datum erat utrum pugne
ſignu. Cum nullo proruſ inſitio p[re]cedente in
gent ſamineuſ corpui acere repente contra
to intra duoſ excitus est delapſum. Crat id
corpui forma quidem dolio, argento uo ȋg
to colore p[re]ſimilie. Subitut itaq; tanti prodiqi
pauor certamen diremit. Hoc contra otiau
hic phrygiæ locuſ est eueniſſe traditù eſt. Iu
culluſ ſubinde hoſtum multitudine cognita.

Nullaſ opet: nullaſ humanaſ apparatus ad ea
diu nutriendam ſuſffectuof eſt cenſebat. p[er]
tum ſi affidenſ ipſe frumentandi facultatem
hoſtibuſ ademiſſet. Rem itaq; graui consilio
in dagare adortuſ unu ex captuſis ſibi ad du-
ci iuſbet. Rogat p[er]miu quot cum hominib[us]
in Mithridat[us] caſtra contubernabat. Poſtea
quantum cibi diſcedent intentorio reliqſet
Cum ille ad ſingula reſpondiſſet amouet i

cum iubet et fecundum deinde ac tertium pa-
riter per contatus est. Hoc est denique nullo
cum cibario, quantitate collato compit nò
ultra q[ui] trium aut quatuor diez commea
tum h[os]tibus supe[re]. Et re Lucullus ad conc-
tationem maxime confirmatus, ingentem cò
meatum copiam intra uallù congeri iubet
ut habundantia sua oblessum h[os]tem me-
dia debellaret. Mithridates interim Cyrice
nol incaldonica pugna decem nauef; et tria
hominum milia cum maximo rei s[ua]e det-
mento amiserant inſidiis occupare aggrul[us]
militem ſuum corpora curare ac uala collige.
Lucullum maxime latere cupiens: p[ro]ma statu-
uigilia noctut qu[ae] tenebroſa et humida e-
rat ſilentio caſtra mouit. Ad urtem itaq[ue]
p[ro]ma diei luce adueniens prope monte ad
raſtig[ia]na firmavit. Accipiens id Lucullus
et confestim citato greſſu Mithridate ſub ſe
cutis. Letatutq[ue] in h[os]tem: in compoſito;
agmine ino incidiſſet. In vico qui thrația
dicit locavit e[x]citum. Hunc in loci omnia
prorsuſit inerua conſtuebant: quibus frumè-
tatum p[ab]ulatùq[ue] h[os]tis exire compellabat.
Quare Lucullus proxima iam in e[ctoria] m[ete]
concepta ſp[er]m ſuam ad leuandof militum
animol ex promere cenſet. Politiſ itaq[ue], ca-
ſtris: ut primi ab ope cessatum est, milites

395

ad contionem tuocat. Ibi cum suum consilium
honeste ac magnifice laudasset promisisset si
ne ulla suorum cede inictoriam de hostibus p
pe diem daturum. milites optime sperare ius
sol acontione dimissit Mithridates decem ca
stris aterra cyricenov urbem agressus cuj
illum quos maris maris mea tū quo ab conti
nenti civilis diuisa. erat nautibus obcluſſus
urbem utrinque obſidione tenebat. cyriceni uo
ad tuendam urbem. ad propulſandof hoſtus
impetuſ ad ſeruandam ſocialem romanorū
fidem uſque ad ultimam fui p[ro]nitium. conſtan
tiſſimi erant. Hac tamen una cura aliq[ut]u
augebant. qa ubi nā lucullus poenitus igno
rabant. Poterant quippe romana caſtra ſa
tus ab urbe widery. Ceteru dolofi hoſtel ut opu
danis paudere in cuterent ad romanof cōueri.

Videtur ne illoſ aiebant armeniorum atque mediantur. est ille excentricus quos Tygraneſ in auxiliu[m] Mithridati tranſinitur. Cyriceni uo tantat[ur] co piar[ur] admiratione ſtupentes. nullu[m] ampli[que] Romanu[m] auxiliu[m] expectabant. quia tam in genti armoru[m] horrore undiq[ui] circunſuſo. omniſ ferende opinacu[m] Lucullo adh[em] ta e[ct]. Primuſ igitur ab archelao de mona[rum] imiſſuſ p[ro]nitiam Luculi Cyriceni enu[m]uit. Non ſat[ut] tamen huic nuntio credi[t]um est: ſed archelaum ad levando e[rum]

animol id cōmentari arbitrabant. Adoleſcentē
ſubinde, qui captiuiſ e caſtrif hoſtium fugiſt
ueniebat. Studioſe conueniunt. Rogantq. ut-
ubi nam lucullus eēt ediſſerat. Subriſit ado-
leſcent quia iocari eſoſ exiſtimabat. Vt uio ſerio
queritanteſ animaduſt. romano ſibi uallo
manu ſignificato priori Cyricenon animol
audatia integravit. Stabant tunc forte in
dafcultide palude qplureſ haud parue Sca-
phe harum maximam Lucullus admotis
machinif inſtram ſubduci iubet. Inde palu-
ſtril impoſitam ad mare cum tranſuſeſſet.
quam multoſ capere potuit militeſ eam inſoł
ſos proxima, nocte frustratiſ hoſtium ui-
gilus in urbe mīlit. Hec humana magiſ
quam celeſi ope teuatoſ ea tempeſtate Cy-
ricenof ſuſſer ferunt. Sed cum alyſ multaſ
tum hoc uno leto prodigio optimum reru
euentum ſparet uſi. Aderant N. proſerpi-
nalia festa. Nec bouem nigram qualiſi hiſ
ſacriſ maſtari ſolebat, ob eircunſuſum ho-
ſtem parare potuerant. Sed pro boue pla-
centam altaribus offerendam confitiuſt.
Vicſtima uio que ad hec ſacra quot anniſ
educabat una cum reliquiſ eiuium arm-
tiſ in ulterioriſ ripe pabuliſ paſcebat. Nec
itaq. quo die proſerpinalia agebant ab
ceto grege ſecreta ſola tranauit ad urbe

396

et se se sponte altaribus maestandam admouit.
Minerua deinde aris tagore populi tabelioni per
sommum uisa. Ego modulatore inوت lybicii in
ponticem tubicinem inductura adueni. Itaque
ciuels integro animo eſe iube. Cum uo nemo
ambiguam deo uocem latif interp[ut]ari ſciret.
ubi primum illuxit tam uehementes undi
q[ui] tam rapidi uentor[u] turbineſ oborti ſunt.
ut ſublatu in celum fluctibus mare funditus
ſubuereret, mithridatil maching que ad op-
pugnanda urbem moenibus admote fuerant.
miranda profecto Niconiduſ theſſali oppera
horrendo primu[n] strepitui atq[ui] ſtridore rut-
nam proxim[u] preſignabant Repenſubinde
in credibiliſ impenſa noto turbo exor[u]tus ce-
tera cum ſubito mach.namentaduruiffet. Li-
guəa quos tu[i]rim centum cubitory, altitudi-
niſ concuiffam delect[ur]unt Minerua eo t[em]
multu in illio p[ro] somn[u] apparuiffe plurimo
ſudore madentem. Et conſciffum peplum i
oſtentante dixiffe. qu[ia] cyricenil nuper auxi
liata ueniret. Quo circa illiaci columnam
ſtatuere inqua huiuſce rei memoria litte
rur[u] mandata erat. Iam omnium, mortalium.
supplicio fame, Mithridatil abſumebat ex-
cituſ ipſe tamen poenituſ tante cladif igna-
rut[u]. Nam aſſentandi cauſa ſui duceſ ad se
celarant ad expugnatione urbiſ que ſpe

diutinuf prolatabat omnes curaf suaf intende
rat. Vbi uo nuntiatu est omnium. cœmea
tuum in opiam eo creuiffe ut ab humanif
carnibul non ab stineret. Ingeni ampluffie-
glorie, fperateq: victorie expectatio libi con-
tinuo decidit. Quia non armiſ Lucullu ſo
acie non congressu certaret ſed inuentiè ut
aiunt omni belli molle: conuſa extrema ſibi
famii cladem ferret. Itaq: cum lucullu i op
pida cuiuſdam obſidione cu parte excutus
teneret. Mithridatii in utilem peditem omeg
q: ferme equitè cum ſarcinif in bithynia re-
pente dimitt Lucullu hiſ audituſ confestim
nocte ad huc incaſtra reuſuſ mane cu de-
cem cohortuſ et omni equitate fugientef
copias in ſectatur tanto gelu tantaq: nuie i
obrutuſ q: quidam militef intollerabili ri-
gore confecti in itinere defecè. Cum reliquif
Lucullu affecutuſ circa rhyndacu fluuiu
hoſtem tam late ſuleq prof ligavit. Ut ac
curenti buſ ex appolonia mulieribuſ et ſar
cinaſ rape: et interemptoſ barbaroſ ſpoliare
licuerit. multiſ itaq: ut par est trucidatii ſex
tamen equor: quindecim uiron: milia: cu
in numerabili inmentor: multitudine cap-
ta. hanc tantam preſdam ante hoſtiiu caſtra
preter ueheni Lucullu ad ſuol reuſuſ est.
Salutiiu uo mirari ſoleo qui romanof tunc

397

p̂rmum camelol uidisse scribit arbutatu forte.
non eſ p̂mū q cū Scapione Anthiochū deuicē
neq iter, q archelao ad orchomenū & cheroniā
nup conſueuerunt cognouisse Camelum. Hif
itaq; gēſtul rebus ſuiſ conſule ſola ſuga Muth
dated inſutuit. Itaq; more atq retardationis
caufaſ ſe Lucullo extruenſ. Aris tonicu p[re]ſedu
classiſ ad grexu mare premiſt. Cuiq; il q p[
]xime enaui gaturuſ c[et]eum per prodiuone
Luculluſ in potestatē redigit cū decc aureo[]
milibuſ q[ui]b[us] alid ſibi romani exeruſ conci
liare poſſe ſperabat. Mithridate iterim adma
re profugiente copiary ſuari, duceſ terestri iti
nere exeritum ad ducebant. Inquoſ Luculluſ
ad granicu[m] flumen inſidenſ. captuſ q[ui] pluri
bus. Viginti hoſtium milia trucidauiſ ſeruſ
autem ex omni et minifworz et militum tur
ba haud multum citra trecenta milia eo p[
]lio ſuiffe perdi ta. Luculluſ ſubinde in Cyri cu[
]ſe conferenſ cum ingentel honoreſ modeſtul
ſimalq; uoluptateſ apud liberatoſ cuiſ affecu-
tuſ c[et]eſſa[m] deinde compat in helleſpon-
tum celerrime p[ro]ſecturuiſ. T[ro]adem uero
deuectuſ. dum ueneris in templo contuber
naret dormienti ſerunt nocte deam in ſom-
niſ uifam dixiſſe. O leo quid dormiſ. catulo[
]ſe[ctare] propinquoſ. Ex urgenſ continuo ac
cerſitiuſ ad huc nocte amicis. cum quid ſibi

contigisset exponeret: aderant alto nuntius & decem regiaf quinqueremef in temrum anaugantes ad achiuorum portum fuisse confpectaſ in altum euenugio cum classe rece ptus cum caſtra capta pretoria quinqueremj atq; Ifidoro prefecto classif intereſpito. in alia aduerſil proril in uchitur. Ceteraſ in luttore fir mabat anchora & cum trepidi barbari accu rentem confpexere Lucullum. naubul exote plo interrā ſubduel; p tabulata dispoſiti pu gnam in eunt locoſ, iniquitate Romanuſali quanto plus cladif accepat non-κ. loci ſituſ hoſtem circunueniri. neq; cum naubul in terram ſubactuſ quo minus pugnare roma no; nauium magnitudo preſtabat. Lucuſ luſ tandem qua protenſa erat aliuſtulū i al tum inſula expeditoſ militeſ interram dimit tit hi atergo hoſtem adorti cum multoſ tru cidaſſet ceteroſ terram fugientel preſtis re tinaculis nauium deaſal reſel in uicem colli dere compulerunt. Et impoſita romanor; ro ſtra decidentel conſtringere. Multa in ea pu gna barbari ceidere inter captoſ autē & ipſe q ab ſentorio cum copiſ uenerat Mariuſ deprehenſuſ eſt. Altero. N. oculo priuatus erat. Et in euntibus prelium romanilimpe ratum fuerat ab cede cuiuſq; qui altero ca reret qui altero oculo abſtinet ut Mariuſ

398

ignomonia, pruno contumelissq; affectus mor
tem deinde oppeteret. Hif gestis ad infeeta
dum Mithridate Lucullus celerrime ſe con
uerit. Sperabat ad hue & buthyniam eui of
ſendt, a boconio obſeruatū quem ipſe Mithri
datil fugam impeditur cum aliquot naubiz
miferat nicomediam. Ceterum boroniuſ tan
ta re negletta, initiatuſ in ſamothrate, ac ſeſi
imoratiuſ haud intempore ad ſuit. Mithrida
tel uo ne ſe anteq, in pontum applicuſſet
Lucullus affecteretur omni diligentia ſtudio
cura navigationē accelerabat. Ingenti uero
tempeſtate oborta aliquot nauium ſuari, illiſe
ſunt alie uoruginoſo pelago ab ſorte. Etiam
omne littul tabuliſ qual ſ minute ptraeſi na
uiuſ procella hinc inde diſtecerat, dui op
tum, ſuit. Iam Mithridati poſtremi iminebat
piculum. Non h. oneraria inqua erat naui
cum ſua tum eſtul magnitudine interram
aduchi neq: gubernatori intanta fluctuā agi
tatione ſatil poterat audire ſed cum imbibito
pelago grauil non ad modi exhauriri poſset
ipſet: ob id in pyratæi myopañē conſcendet
corpul uitam. ultimā: fortunam pyratæ
pſidie credidisset. In ponticam tandem he
racleam preter omniu ſpem equalit. Iam a
pud romanof patreſ ampliſſimam Lucul
luſ omniu ſententia laudem eſt cōſecut

Noluit. N. cum posset ex senatuſconſulto ad geren-
dum id bellum tribuſtallentoy milibuſ claf-
ſem comparare. Et ipſe litteriſ ad ſenatum da-
til rem ſuam laudare atq. extollé ſe p[er]ter o[m]e[z]
erarij ſumptium maritimum confecſſe bellu-
Non amplo apparatu. ſed ſolif ſocior[em] naubuſ
Mithridaté omni pelago exegiſſe. Atq. credi-
tum eſt celeſtif numiniſ ope eam ſibi Lucul-
lum gloriam peperiſſe. ſerunt N. papine diang
indignatione tam uſaſtam ponticof tempeſtá-
témualiſſe. quia hi ſpoliato templo deq quoq.
Statuam abſtulé. Etant complureſ qui hoc i
bellum aliquanto differri cenſebant. quor[
neſt]a ſententia luculluſ in ipſoſ regioſ ſi-
nes p[ro]bithyniam et galatiam, in duxit exſi-
tum. Tanta uero ſibi ſiut in itineriſ princi-
pio comeatuum egeſtál: ut galatay, qui ſi-
guli ſingulum tritici modium geſtarent-
tinginta miſia ſecum ducé compeleretur. Pro-
gredienſ u[ō] acomnibus late potitut: tam in-
genti omnium rer[em] copia affluebat. ut ica-
ſtrif boſuna dragma mancipium u[ō] quat-
tuor uenderetur reliqua p[er]t preda aut pal-
ſim relinquando aut effuſiſſime diffipando
neglecta. quia iam confecſuſ omnibus caſ-
tray, telliſ nihil ampliuſ apud qu[e]q. depo-
ni poterat. Latiſſimiſ itaq. excursionibus i
untuerſa uſq[ur] ad themiſcyraſ thermodutiáol

399

campus regione uaitata iam in lucullum infa-
tiabilis auaritia militeſ stimulare In cuſare eū
q[p]tot ſibi conciliat[ur] urbiſul nullam poenit[ur]
pu[m]m accepiſſet Noluiffe ad locupletandos
militeſ ſuol uel unam ſibi urbe[m] diripienda-
pmitte[nt]. Ceterum irati dicebant Amiſo opu-
lentiffima foruſſima q[ui]citate Paulo tango-
tamen longiori obſidione expugnabili de-
relicta. age militeſ tuol ptibareno[rum] caledeor[
m]q[ui] deferta Mithridatē debellaturoſ. Contemne
bat Luculluſ h[uius] effrenatas p[er]nitioſa[que] mili-
tum uocel. quia non intantam ut demum eua
ſit deſpationem e[ui]r iram conu[n]t poſſe ſpa-
bat. Maxime u{o} apud e{o}ſ purgatui ſe e[ui]cura
bat qui ſu[m]am ei[ui]ſ prudentiam intardita-
tem tranſſerent[ur] accuſabant eum q[ui] tam
diu circa negligenda[rum] urbeſ ac uicoſ imorat
inſtaurand[ur] uiri[u] facultatē Mithridatī p[er]
ſtare[nt]. Quib[ui]l[le] hoc idem inquit arte ſi-
dio. induſtria ſup[er]ſedenſ expect[ato]. Vt Mithri
dat[em] comparat[ur] ſibi copiis maioriq[ui]; incertādo
quam fugiendo ſp[er] poſita romanam cominuſ
uiriutem auſeat expiri uideri inquit ſibi pa-
tere ſinensam tre poenit[ur]o[rum]; defertam uaiti-
tatē at[ego]. Num quid uicinum caucaſum no-
uidetis? Nunquid p[er]loſo[que]; ced[ui]ſol monteſ[ur]q[
non Mithridatem non modo. ſed in nu[hu]ru[m]
prope reguin fugam tuerent at[que] celarent.

non multi preterea diebus ab cabiribus in harme
niam iter conficitur. Vbi tygranel nunc sedet
reX quippe regum qui tanta potentia uigeret. ut
ab alia parthos arcani: gretaf in ipfam media
cuiitatiel traducat. Qui lyrie impat atq: pale-
ftine. Qui oruſ ex Seleuco regibus interfec
tiſ. filias eorum atq: uxoreſ captuaf impune t
hit. hunc Mithridatiſ generum num fugatū
ſupplicemq; ſocer, neg lectur, fore ſpamuſ:
in noſ profecto iratui armu mouebit et duz
celē conabimur eiicē Mithridatem. Iratati
quoc[que] tygraniſ uireſ exquiemur. Nam ipſi indi
cendi romanuſ bellum cauſaſ diu querenti,
que nam dignior ſanctior honeftior quere-
da erit: quam pro uiolato rege, pro neceſſa
tio pro ſocero bellum moueſ deſimuli itaq
ignarum Mithridate[m] moue[m] Cum quibus ſi-
bi ſonijſ bellum nobiscum gerenduſ ſit. q niſi
compulſuſ ſuumam tibi tygraniſ auxiliu[m]
implorare ignominiam arbitrantem dandu
eſt illuſ patium. danda eſt ſacuſtate[ut ex
proprio regno ſibi uireſ compet. Cauendu-
q; magiſ eſt ne uincit[i]ſ ſibi med[i]ſ atq; arme
nuſ ſuum illuſ cum tueatur impium q; ieiſ
quol[que] ſepe deuicimuli, chol[i]ſ tibareniſ ac
capadocibus conſiſuſ i[mediu] certam uemi
at. Hiſ potiſſimum duceuſ ad am[i]ſum diu
conſedit. Lentamq: obſidionē de i[duſt्रia]

400

protrahebat. Ex acta deinde hyeme reliктoq
Murena ad amifu oblidendam. Ipsa cum rei
quo excitu i Mithridatem profectus est. If ad
cabira statua habuerat. Et iam cum romani
nil congredi statuerat quia quadraginta libi
peditum quatuor equitum milia coegisset,
Lycum flumen trateceat. Inde romanil i pu-
gne discrimen uocatil. cum equitef utrinq-
concurrifent. succumbens romanus diu
stare non potuit. Captus est in eo congressu
Pompeius uir insignil qui cum acceptu uil-
neribus ad Mithridate ductus fuisset. roga
retiq ab eo si curatus libi foret amicuf. Si tu
imquit Pompeius romanil amicuf fueril. i
sin autem me quoq inimicu habebil. Mith-
datel clarissimam uiri constantiam ad mi-
ratus ab omni poenitus in eum iniuria tem-
pavit. Lucullus uo cum hostem equitatu,
libi prestantem cerneret. equof iam cam
pos extumeſcebат. Neq. tutum uidebatur p
montana capesſe iter. cp longu filuſtre ac
prope inuium eſt deliberant uaq: ſibi ali
quot interea greci. qui quoddam iſpecu
confugientes captu fortasſe fuerant adducu
tur. Ceteruſ grandior etate Artemidorus eſci-
tum romanu ducturū ſe pollicetur. Vbi &
cabira tuto locari poſſint. & caſtellum quod
dam Cabiruſ ſupiminenſ litum erat. Preſuta

sibi fide Lucullus p[ro]ma statum uigilia noctif in
cenfis ignibus castra mouit. & itineris angu
ftial tito p[er]titil. cum promittum fibi lo
cum tenuisset in ea parte locavit excitum
ubi et pugnaturo copias in aciem educere
et gefcenti hostium infulutu negligere im
pune licebat. Stabant ambo excitus Et ne
uter in certam pugne fortunam expiri!
audebat ferunt aute barbarus ceruum q[ui]
dam in seetantibus forte obuiam. fuisse ro
manol: occurrentes: confestim in iſſe cer
tamen. Augebat continue utring: pugna-
tium numerul. Et cum Luculliani tand[e]
uicu terga dediſſent. Romani militel ſuor
fugam exuallo indigne confpiciensel ad
Lucullum concurrunt orantef ut in acie
educant et pugne, ſignu q[ui]pmu dari iubebat.
Lucullus uero ſuol docer cupiens: quale q[ui]
q[ui] inbelli diſcrimine ſit momentu prudet
ducil alpeſtul atq[ui] preſentia illoſ quieſcere
iubet. Et ipſe continuo e caſtrif incampos
defcendens: ac primi ſuor fugientibus obui[
factus ſiſtere fugam impat. ac ſecum in ho
ſtem reuerti. H[uius]taq[ui] reliquiſq[ui] fugientib[us]
in barbaroſ deinde converſi. haud multo la
bore fugatut hosti in caſtra redigit. Inde u[no]
ad ſuor redienſ conſueta quada[que] eſt q[ui] fuge
rant ignominia affect[io]. H[uius] N. interiorib[us]

401

tuniciſ solutus indutus sub oculis militii duodecim pedum fossam cauare iussit. Erat eatem peſtate in Mithridatibus exciti. Oltacul quidam dandarijſ homo p[ro]mariuſ. Sunt autem dandarijſ homo h[uius] barbariſ contra meotidem h[uius] bant. Hic ſi[mi]l Oltacul. Vir erat ip[er]er atq[que] prop tuſſimus et q[ui] difficillimis arduisq[ui] rebus et auſtatia et consilio eſregie uti ſciret potissimum collendis hominibus comital qu[em]dam atq[que] urbanitas ſuma cum diligencia ſibi erat in nata h[uius] ad ſuſuſ dandarii quendam contribuſt. ſu[n] mutua emulatione accenſus. q[ui] utq[ui] p[ro]moſ ſibi laudis. Locis uendicare certabat. Mithridati pollicet ingens atq[que] ſtrenuus. ſimus fortuna faucat facinus patratur. Lucullo videlicet mortem in ſere Mithridates c[ui] Oltaci animu ingenti laude exculiſſet. Ira[m] in eum exco[ur]posito ſimulavit. Ficatq[ui] ignominiaſ ſimula to ſurori adiecut. Oltacus inde fugiens. C[ui] ad romanus apud quos et celebris eiuſ phama puenerat. ſe contuliſſet ab Lucullo p[ro]humane exceptuſ e[rum] Oltaci prudentia studiis erga ſe ac diligencia ad miratuſ tanto e[u] honore bauiſt. V[t] in continuo atq[que] confessu e[u] p[er]uſq[ui] ſoti[u] no recularet. Dandaruf tandem preſtituſ ſibi occasione ratuſ ministroſ ſuſ equi[u] ex uallo edueſ iubet et ip[s]e meridie motuſ. c[u] romanus paſſi[que] solutus h[uius] deambulare.

hinc quicæ cerneret. Ad impatoris pretoriis
ire p[ro]g[ue]. liberum s[ibi] patere ad iti arbitrabat.
qa iam c[ui] Lucullo plurim[ui] consuei[at] et alti[\]s
de rebus secum h[re] s[ermon]e s[ibi] op[ec]c[cc] s[im]ta
bat. patuisset profecto aditui nifi q[ui]am plu
rim[que] duced p[di]dit s[omn]us Lucullum t[ur]c
forte salutasset dormiebat. N. ip[s]c[ie] et menede
mut[que] unui ex cubilibis custodibus. in t[ur]t i[que]
adueni[que] Oltace. Lucullus. N. longa uigilia
tantuf[que] laboribus laffatum corpori nup[que] c[ui]
re didit. Oltacui s[ui] sponte n[on] liceat p[ur]im in
pretoriu irr[u]pe minat[que] quia in re optimi
maturato s[ibi] consilio opu[l]c[que] Iratus mene
demus. n[on] equid[em] arbitror inquit. Luculli
salute quippiam oportunius c[que] quo dicto. i
p[er]tum. Oltaci ambabus ab s[me] manibus pro
pulsaui. Ille iam excitata re trepidus ex e[
]tiall[ui] tacito s[le] s[le] recepit. et citato equo ad
Muthridat[em] in fecio negotio reu[i]sui c[it]. Sic
ip[s]fum profecto t[us] ad rei agendas qu[em] admo
dum et medicamenta maxim[u] iute moru[s]
q[ui] inomenti affert. Subinde s[ornati]us ab Lu
cullo cum decem cohortibus frumenti emi[\]s
s[ui]s ad occurentem s[ibi] menandru un[u] ex du
cibus mithridat[i]s constitut. Confertq[ui] p[ro]
poft ingentem hostium c[edem] e[que] infuga co
itit. Adrianu i[n]e[re] Lucullus c[ui] copijs fru[m]
tat[u] emilit. ut comeat[u] copia romai militet

402

habundarent. Muthridateſ ea re ſibi nuntiata.
Menemachum atq. Mironē cum plurimo egte
pediteq. Adriano occurruroſ imittit. Hos uſq
adeo ad ſuſo marte rem geſſiſſe ferut ut oib,
ceſiſ duo tantū cladif nuntij ſupſuterint. tate
ſtragiſ magnitudinē Muthridateſ occultam.
eſ cupiebat. neq. ſuſſe ingentē. neq. aliam ob
rem q. impitia ducum eueniſſe dicebat. Verz
Adrianuſ hoſtium prope caſtra multa coma
tibuſ ſpolijsq. referta paluſtra ſummo cum
ſplendore preterducenſ tantum Muthridati
merorem militibuſ tantum mœtū ac trepida
tionē iniecit ut non ampliuſ manendum eſ
uideret. Duceſ itaq. ſoli ſuaſ opel potium abſ
portabant. prohibiſt uo militeſ cū ſibi ſuſiſq
rebuſ nequicq' tentarent fugiendo conſulet.
intestinuſ tumultuſ ipſiſ caſtroz portiſ obori
tur. diripiunt principum opel & iam ſeu ha
bendi cupiditaſ in eo[rum eedet armauſat milites
Vbi doriaſo duce. ob ſolam qua indutus erat
purpuram trucidato. hermeuſ quoq. ſacerdoſ
ante caſtroz portas conculeatus interijt. Ipsc
uo Muthridateſ non famulū, non ſtabulariū
tantū ministrum. non equum regium ex
pectanſ fugienti turbe i mixtuſ e caſtris eru
pit. Sed ptolemeuſ eunuchus eum in tantuſ
fugientium. fluſtibuſ deuolutu̯ tandē conſ
picienſ ſu[n cui in ſederat equu[n ſibi dedit.

A derant atergo Romani quam proxime iculbete-
tel. Et celeritate quippe prestantef Mithridatê-
ipfum cepiffent. Very ceca militû auaritia qui-
tum tot laboribuf tot piculif tot demiq. plus
hoftem romanif eripuit. Et Lucullum ipfû-
digno parte victorie pînio frustratû fecit. Ià-
n. adipfum. Mithridatî equû deuentum erat.

Sed omistuf auro muluf. fium fmonte. fium Mith-
datf industria infrequentibus romanif oblect-
eof ab infectione aliquanto continuit. Et ad
diripiendû aurum certatum intentu fugien
di fibi otium pîfutere. Neq: id modo detrim-
ti auariffima militû fames Lucullo attulit.

Very calliſtratum etiam qui alta Mithridatil
archana ſeicbat cum ad ſe duci iuſſſet &
militeſ interducendû quingentof aureos ſuc
cinetoſ ſibi ſenſiſſent. prede cupiditate il-
lum interfecere. Nichominuſ tam Luculluſ
hoſtium caſtra quibuf potuſ erat militi
deripienda conceſſit. Ob eam fugam et cabi-
ra et plurimù circum caſtella capta iſentel
theſauri compri. Et multi greci multiq. Muthi-
datil cognati qui celi carcere detenebant. La-
xati. Quibuf cum iam. diu no ſe pOFFe iudica-
rent. non liberato modo. ſed renatoſ denuo at-
q. ſecûda quandâ ſe uitam Luculli clemêtia
conſecutoſ uidebat. Niffà quoq. Muthidatîs
ſoror tunc capta fiunt et meliori quippe ſuy

403

fortuna. Nam relique regie fororeſ ac mulierel, quarz saluti, quia inphernatia potium obſabat, tutiſtume conſultum eſt apparebat inſerabiliter interiere, quibul Mithridateſ fugienſ bachide, eunuchū tristem eam mortuſ muntiū miſit. Erant inter cetera duæ regiſ ipſiul fororeſ ſta, tira atq; roxana, que annoſ ferme quadragita nate uirginitatem eo uſq; ſeruarant. Due pte rea euil uxoreſ genē Lonice Veronica ex chio monima uo miſeſia. Huiuſ celebērimuſ erat in grecia ſermo regi ſe in Lubidine accerſent. ſpreſiſ quindecim auror; milibuſ noluiffe pa, rere, donec uxore ſibi aſcitam, miſſo diadema te eam reginā appellauſ. Hec diuturniſ lacri miſ atq; moeroribuſ tristem duxerat uitam. Miſeram quoc; ſuam fortunam, deluſat. Execia bat, meſta uenuſtis ſimum, pulchritudineſ ſue, florem: qui ſupbum pro marito dominu, pro regia atq; penatibus barbaram ſibi cuſtodiam ac prope carcerē comparasset. Et relicta grecia, ubi tot ſibi ſplendidissima fortune munera affluebant, proſpatiſ boniſ inane qualiſ ſomniu ſuſcepisset. Hec itaq; monima, cu aduemiens inphernatiam, bachideſ regiſ mulieribuſ i, perasset, ut quod cuiq; facillimu et grati uerit, id ſibi genus mortuſ eligeret. Auullum a ca, pite diadema cu collo circumligasset miſera ſe ſuſpendit et cum corporiſ gravitate laqueuſ

ille contractur eet. O execrandum inquit diade
ma neq in tam tristi mihi ministerio p[ro]fuisset
et cum super illud ab se detectum in]sputasset.
Bacchidi continuo iugulandam se se submittet.
Veronica uero ueneni libi paratum calicem cu
cius matre que ueneni partem supplex ora-
bat. partita est et cum ex illo utraq: bibisset.
debiliori profecto corpori et mala etate e]o
fecto ueneni uirtus abunde sufficit. Veroni
cam autem quia minus q[] ad extinguend[u]
sat is fuerat hausset uiuente contorque-
bat. Et uirtus incendio seuens abacchide ce-
lere suffocata interitur. ferunt et Virgine]s illas
Mithridat]s fororef haussle uenen]t. Ro]xa
nam quid] etatam extrema]s fratri miseras
fuisse imp]catam. Staturam uo nihil crudele.
nihil al]pum nihil ignobile locutam. frat]re
summo]pe laudasse. cp ille in tanto su]c iute,
discrimine haud foror]z suar]z dignitate neglec
ta libera] eaf atq. inuiolata]s occumbere maui]
let. H]s rebu]s apud roman]s n]tiat]s. lucull]
ingenti misericordia est affectus. moto ita
q[] deinde excitu quartus ca]tris ad talaura
confedit ubi cum accepu]set. Mithridate] 1a3
illam tran]gre]s]um ad tygranem in hermeni]a
confugisse signa con]tes caldeos tibareneos q[
subegit et accepta minori harmenia cu par-
thas urbe] ac ca]tella compo]put. Appiu]z

A 0 4

subinde ad Tygranem Legatum millit. q. Mithrida
tem iure belli libi deprecét. Iste non ad amissum
profectus. Solus nondum civitate expugnasse
inuenit. Prefectus. N. etius presidij Callumach?
ad propulsandas oblitione multifacialis potest-
ea poenas dedit romanis calamitecias intulerat.
Lucullus itaq. uiri aftum aftu supandum rat
quam maxime de parte milites ocio etque
te redintegrari consueverant. Silenti agmine
in obseruatam urbein. repente agressus. non
multa muri parte potitur. Callumachus rec-
cognita contestim urbe incendit. Siue non ro-
mam ingentipreda locupletarent. Siue ut
fugendi libi moliret facultate. Nam Lucullia
ni milites ad solam predam intenti amplif-
limam omnibus fugiendi licentiam plיטé.
I am late discentem flāma undiq. moenia
peruaftabat. Et Lucullus tante urbis excidi
um miseratus crescente flāmam. sedare at-
que extinguere adorit. Cum autem omni ppe-
milite delertu solus id fructa tentaret re-
ceptui cani iubet ut nobilissima urbem ta-
fedo tam miserabili spectaculo liberaret. Mi-
lites preto ducis implo. nihil legnius ad ex-
portanda incendij reliquias incubebant.
Sed armors strepitu atq. fragore omnia co-
plentel quocunque. spef ipfa rapine ducebat
cum lampadibus facibus. i caute i dagate!

plurimas ipsi domos incendio abtunfere. Lu
cullum uio postridie urbem in gressum ad alios
hec uba lacrimante ducisse ferunt. Ego eqde3
cum antea Syllam beatum p[lepe] dixerim tui
maxime hodierno die foeliciffimam uirifor
tunam admiravi compellor. Qui cum uoluit,
athenaſ ſeruare poterit. Aſt me inquit quj
ſiimo ſemper ſtudio uirtutel eiul fuerim im
imitatus ad mūmij fama fortuna constituit.
S ub hec dicta cum effuſiſtimo imbre diuina
quadam forte extinctu eet incendium, ipſe
reparande urbiſ deſiderio accenſuſ. pluria
eor, que, ceciderunt de integro prefens edi
ſicauit. ſuqientel amſenof ſiumane ſuſce
pit & alios grecoſ eoſ qui uoluerunt urbe do
nauit. Regioneq centu uiginti ſtadioruz
huic urbi adiecit. Erat hec ciuital ad mare
ſita inquam atheniensſes. dum eorum maxie
Floreret impium et maril principatu obtine
bant olim deduxere coloniam. Quare pluri
mi Ariftonis tyranidem ſuqientel eo profec
ti & in urbe[m]m asciti ibi habitaue quibus eue
nit. ut dum proprijs ab domicilijs ſugeret
alienam rem, p. nantifcerent. Eof uio qui ta
to incendio ſupſuë non pulchra modo ueste.
ſed ducentuſ quos drachmiſ ſingulos Lucul
lus donauit. Tunc Tyrannionem gräma
ticum captu ſuiffe ſerut. quem Muirena libi

405

dono petens ac consecutus, liber fecit tanto mu-
nere, prorsuì illiberaliter uisuf. Non: N. pro rei
dignitate actum est Lucullus arbitrabat hanc
filicet arribat disciplinis litterarum studiis p[ro]d[uc]
seru[i] p[ro]m[u]t[u] liber[ur] deinde fieri Auferabat N.
preſent[em] libertatem simulate ac apparentem mune
Libertatis. Ceter[em] non h[uius] solum uisuf est Mu-
rena impatoris in laudibus lucullo conceder[u].

Bellicis ab rebus occifus Lucullus ad compon-
das Leuandalf[us] Aſi[em] urbeſ ſe ſe conſutut. quę
omni iam extuncto iure nephandif innumif-
que calamitatibus per diu oppreſſe fuerant. h[uius]
foeneratoreſ et publicam p[ro]ſe ab ſe conculta-
tat uſque adeo dilacerabant ne p[ro]bate ingenui
Liberi fili[orum] virgineſ. publice uo donaria pic-
ture deo[n] statuę uiderent. Iph[is] tandem pa-
treſ miſerimă cogebant accip[ere] ſeruitute. Et q[
Longe difficilliora turpiora[que] uidebant Vin-
cula. catenaf[us]. carcerer[is] tormenta ſubire ſole
ſubardenti laboribus obrui. Et rigidiffi[m]a
hyeme in luto glatueq[em] uerlari compellebant.

Vt h[uius] c[um] rebus ſimplex ſeruituſ compata.
p[ro]x qu[em]d[am] foenorif[us] leuamen p[ro] uideret.
h[uius] mala h[uius] ingentem urbium calamitatem
miseratuſ Luculluſ oppreſſoſ alieno ere: i
haud multo p[ro]h[ui]ſe legibus liberavit. P[ro]m[u]t[u] N.
non ultra centesimam iure foenorif de
inceptu repetu posse inſtituit omneſ deinde

ufural capite maioreſ abſcidit. Postremo q'
maximum ſuit. Neminem impat ſoene-
ratorem ultra quartam fructuum debito
rīſ poſſe acciper; qui uo cum capite ſoenuſ
ipſum uinxiffet utroq; priuatum eſe hīſ de
cretis uniuſum et alienum, ante quadrieniu
perſolutum, eſt et liberi homineref ſuif reſu
integre fruebant. hanc peſtem induxerant
da uiginti talentor; milia quibuſ Sylla g-
uauerat afiam. Et aui duplum mutuātus,
redderetur ad centi iam & uiginti milia
ſumma conſcenderat. A d ſoeneratoſe lu-
culi iuſtuam aduerſa ſue rapine
ſerenteſ Romam profectu abſente caluſnai
quodam factionum principel multa in eū
concitare mercede. Non.N. erat exiqua eor-
rome auſtorital. qui ere ſuo multoſ ſibi pa-
tricios ob noxioſ fecerant. At qui Lucullu
non liberate modo gentel ſed cetere quoc-
prouintie in genti laude extollebant ce
lebrabant. uenerabant deſideratuſſimus
erat omnibuſ p beatam eam urbem arbi-
trantubuſ: Cui talem duce conſequi contuſ
ſet Interim Appiuſ Clodiuſ huiuſ ſoror
nupta erat Lucullo ad depoſcendu Mith
date miſſuſ fallaci. longiſſimo multor; q
diem ituè p ſupiore regione a barbari ui
atribuſ circuinducēbat: Cū uo libertus

406

quidam genē fyrus rectam ueram; demonf
traffet uiam. illi se le ducendu credidit barbaf
itaq; eorq; perplexo itinē relictu. paucof int
dief traiecto eufrate in Anthiochiam ad da
phnem applicuit. Ibi tygranem quaſdam t
phenytia oppugnante urbe opperiri iuſſu
multoſ interea potentiſſimoſ principoſ quib
in ſenſa erat in ſolentia tygranil. Sibi tacito
conciliauit. Inter hoſ ſiut Zarbinuſ rex Gor
diene. Aliquot preterea ciuitateſ clam ad
Appiu miſſi legatiſt romanu impiu expe
tabat. Quibus Appiu ampliſſima lucul
li open pollicituſ. in preſentia eal quiete
comonebat. Diſſicillu[m] erat intollerabileg
ciſ harmenio[] impium. Et ipſiuſ regiſ pon[
f]imu alpima tumidiſſima: ſuperbia. Quo[
f]umma fortunay. omnium. copia eo licetie
creuerat. Vt quæcunque populi aut amare aut
mirari conſueuſſent huiſ ipſe perinde ac no
ſua modo ſed propter ſe quoq; ſacta exſtinare
ſuo arbitrio prorsuſ abijcere[tt]. Tenui nanque
ac modica omniu[] expectatione in cipienſi[]m
taſ ſibi gentel ſubegit. Partho[]n uireſ ipſe ſup
ceteroſ deſſit. atq; contuidit. Et greciſ imple
uerit meſopomia multoſ ex cilitia: multos
ex capadotia euioſo[] homineſ eo traducenſ.
Arabeſ quoq; ſenetaſ ex ethiſ ammouit. &
quo illorum opa faciliuſ uteretur uicinof

ſibi

sibi constituit. Ministrabant etiam multi reges quod quidam uelut pedissentur aut lateliter sibi semper ad stabant. Hic equitans sibi pede stetit interiore stinical induti accu- rebant. Sedentibus autem aut iura dant i conecat in uicem brachiat circum stabant. Id potissimus miferime quedam uidebatur seruitutis ima- go. Quali data domino libertate corpuſ etiam ad patendum paratiuſ q[ui] ad agenduſ libi p[ro]berent. Hanc itaq[ui] Appius in auditu[m] al[per] rimam[que] ſupbiam ulla ſine formidine aut ſtupor[ est] conspiciens. ubi dicendi sibi facultas affuit. Veniſſe ſe inquit. aut abacturum i. Mithridatem qui iure bellis Luculli deba de- bebatur triumphal. aut tygrani bellum in dicturum. Tygraneſt protuſa facie fiet q[uod] i. ruſu eam orationem audire conatuſ non tamen celare potuit quin tanta ſe adolescet ut audatia alienatum omneſt agnoscerent.

Hanc N. p[ro]mam. liberam audierat uocem. Post quinque ac uiginti quinque ip[s]er r exerat imo op- preſſerat annoſ. Appio igitur haud quaqua[]mi thridatem dederuſt. Respondit. Romanus uio qui p[ro]mi bellum inducerint ſe fore ut- turum. Iratuſ & in lucullum regem tantum non regum regem ſe in epistola salutasset. reſcribent[ur] non eum impatorem uoluit appel- lare. Appio deinde ingentia numera re-

407

cuiusdam multo plura remisit, ne tamen inimiti
circa quodam Appiuſ id feciſſe uideretur. Vni-
ca phiala ſumpta reliqua Tygrani dona re-
liquit. Et ad impatorem ſuum citato greſſu co-
tendit. Tigranef poſt Mithridatil cladem, no-
cum uidè neque affinè ſibi uirum tanto impio
tantil eicuſi fortuſi alloqui dignum cenſue
rat. Ceteri ſummo dedecore ignominiaq; pa-
lustri quodam in loco ſeruatum cum antea
neglexiſſet. Indicto ſibi bello q; primum ad ſe i
magnifici phumaniq; accerli iuſſit p[ro]mos
congreſſus in purgandis mutuſi ſulpicionib[us]
conſumpſere. omneſ inimicitiar[ia], cauſaſ in a-
micor[ia] capita initiantel. Tunc Metrodorum
ſcepſum accufatum ſuſſe ſerunt uirum iſi-
dicendo non in iocundum: & multary, diſci-
plinar[ia], ſcia ornatu[rum], tanta uero Mithridatil
amicita beniuolentiaq; fretu[rum], ut uulgo regiſ
pater appellaret. Hunc ſiquidè Mithrida-
til Legatum ad tygranè ſolicitandu[rum] in roma-
nol tranſmiſſum, ab ipſo Tygrane rogatum,
ſuſſe conſtat. Quid nam hac de re ipſe ſi-
bi conſuleret. Metrodorui uo ſiue Mithri-
daniſ odio: ſiue Tygraniſ utilitate adductui.
Ego inquit ut legatiuſ, opem aſſerre, ut uo
confiliariuſ, proruiſi abnegare ſuadeo. Non
tacuit het Tygranef, ſed niſi mali Metrodor[i]
ob id accidere poſſe ratiuſ: Mithridat[i] cùcta

expofuit. Quare Metrodoruf Mithridatulf impe
rio postremif confestim fupplicijs affectuſ inte
rit. Penituit maxime Tygranem. q[ui] ea reue
lafſet. quan[que] non ſua ſolum p[ro]ſidia ille p[er]fat
led tacito ac diuturno Mithridatulf in illum
odio facel adieut. Et n. littere quedam in
tercepte fuerant. Inquibuf Metrodor[us] inter
fici iubebat. ſinuſ eiuſ ſplendidiffimo appara
tu ab Tygrane celebratūi eſt. ut quem uiu[n]i
prodiderat. ampliffima mortuum magni
ficentia proſequeret. Occubuit & apud Ti-
granem Amphicratel rhetor. Si par eſt e[ui]
quoq; uirum propter athenaſ cōmendare
memorie. Ferunt n. in ſeleutiam ſuper ty-
gridem profugiſſe. Ibiq[us] rogatum ut discipli-
nam ſuam publice docē uellet p[ar]roguantia
reſpondiſſe peluim delphinif non e[cc] capacē.
Et cum deinde ad Cleopatram Mithridatulf i-
liam uxorem Tygraniſ ſe contuliſſet bre-
uite more ſuiffē ſimulatum. Iuſſum q[ui] ob
id abomni grecov congressu poenituf ab
ſinē ſe ipſum confeciſſe merore. huiuſ q[ui]
ſinuſ in ſapha oppido a Cleopatra magni
fice actum eſt. Iam reſ alij[us] ſuma modera-
tione compoſita inpace Luculluſ o[cio]q; fir-
marat. et ad ſpectacula pro tantif uic[to]ijſ
agenda conuſuſ. epheti ubi ſe continebat
p[om]paſ celebritateſ athletat[ur] certamina

408

gladiatrorioſq. ludof instituit omnef alie ur
bef uſo, adeo in ſe conuſt: ut cù ab illuſ ſi ſua
integraq. beniuolentia colereſ tum et i amphi
ſimum euſ honorem lucullia publice fuerit
celebrata. Appio interim ab legatione reuſo
cum bellum intygranem ducendum eſ ui
dereſ Luculluſ in pontum trauitenſ collec
tuſ copiſ ad oppugnandù non tam ſinopè,
quam regioſ quoldam ciliceſ qui eam deti
nebant conſedit. Hi multuſ ſinopenlibuſ t
trudatuſ nocteq urbe incenſa fugerunt. Qd
ubi Luculluſ aduerit in urbem ingreſſus oc
to milia eorum qui ſup erant interemit. Ci
uibuſq. proprioſ in penateſ reſtitutiſ. Had
paruam euſ urbiſ diligentiam habuit. hac
maxime uisione admonituſ. Videbat enſ
quendam inquiete ſibi locutum dicè. Pro
qredere Luculle paululuī. Aduentat naq
autolycuſ tecum familiariter congredu cu
pienſ. Ex urgenti ſibi haud ſat i intelligere
uidebat. quid nam ſpeteſ illa portenderet
ſed eo die capienſ urbem cù enauiganteſ ci
luceſ in ſectareſ lacentè ſtatuam in litore
mariſ conſpexit. Nam cum ciliceſ eam na
uibuſ impoſituri ſecum ex urbe tuliffent.
Preuenti ab romanuſ in litore deferuerant.
Erat ea ſtatua ex egregijs opibuſ ſcheniduſ
& Lucullo nuntiatiū est. Autolyci q ſinopè

muro enixerat ad sinulachrum eê. Phama
eſt Autolycum deimachum filium, ſuisse eiul
qui in expeditione contra amazono cum her-
cule comilitarat. Hunc una cum demoleûte-
phlogioq; inde profectum Alliſam nauem,
in cheroneſo circa pedalium amiſſe. Ipsum
deinde cum ſotijſ agmine facto ſinopem ex
pulſil ſyril cepiſſe. Nam eam urbe Syri te-
nebant a ſyro appollini ſut aiunt. et ſino
pil & ſocidil filie nato trahenteſ originem.
Hec audienſ Lucullus ſyllae preceptum con-
ſestim memorie, revocauit, qui ſe in com-
tarii eiul commouerat. nihil terciuſ nihil
credi digniuſ eê. q; quod per ſomnium ſu-
erit presiſnatü. Nuntiatiu eſt interea Mi-
thridatem, atq; tygranê ut Aliam preocu
parent copias ſuas citato agmine p Lycao
niam et ciliciam ducere. Miratus eſt Lucul-
lus Tygraniſ ſententiam q; in romanos
arma moturuſ non ſuas cum Mithridatil
uiribus coniunxijſſet. Dum illiuſ maxime
florebat impium piniſſe profliſari eu-
atq; deuinci et nunc oppreuſi illiuſ reſuſ
atq; contractuſ cum romanuſ bellum ini-
re recuſaſſe potentiſſimum, in bello ſotiuz.
qui cum ſdito ac prope deleto ancipitez
rev, fortu[nam] ſubire uellet. At qui ma-
chareſ Mithridatil qui boſſow, ea têpeſtate

409

tenebat Arbitratuſi am omnia ſupiori bello
fuisset confecta coronam mille aureorù do
no Lucullo mittit oratque in amicitiam ppſi
q. ro. societate aſciri Lucullus deinde relieto
ſornatio cum ſex milituſ militum ad ponti
carum rey. preſidium. ipſe cum duodecim
equitum tribuſ non ampliuſ peditem mili
buſ ad ſecundum bellum profectuſ est. uide
bat id conſiliu̇ plurimum in ſe piculi parz
rationiſ hri in pugnaciliſmaſ gentel profi
ciſi intot equitum milia inuaſtam. regioſ
ac profundiſmiſ fluuiſ montibus: perpe
tua niue obrutiſ circuſeptam proinde mili
tel cum hir rebus tum etiam peſſimiſ eorum
moribus arma detractabant militam recu
ſabant. Et ducem inuiti poenituiſ ſequebant.

Rome uio factuſi homineſ criminandi occa
ſionē ſibi p[ra]ſutam arbitrati exclamare obte
ſtari uocitare Lucullu. uel p[ra] omne roane
rei emolumenti ex bello bellu exuſcitare. 1
I mpandi cupidine haud unq[ui] arma deponē.
non fatigari non quioc[que] non fatuſari ut i
publiio p[ra]culo p[ra]uataſ ſibi diuities comparet.

Atqui Lucullus nihil minuſ intenſo itinere
ad euſtratrem uenienſ turbidiffi[m]u multuſ
q[ui] timentē aquiſ fluuiu[m] compit. Eam rem
quiā et ſi more et milituſ laboreſ cauſa fo
ret. moleſte conspexit. Dum lintref ad trai

iciendum, amnein confutalso inuicem trabat
parari tuber, uelpe deffluè flumen in cipienf.
Vilq; adeo proxima nocte ex haufum est, ut
mane perſpecto alueo, tuto uadari posſet. Ac
cole regioni paruulaſ aliquot inſulaſ in flu-
minif lecto mirati Lucullum uenerabantur.
quia cum id antea rariffimo contiguſſet, uú
mirum, & uidebat profundiffum u aquif flu-
men, tam ſecurum Lucullo tranſitu prebuif
ſet. Sibi uò tranſienti destrum continuo
prodigium uifum est. Conſueuerant ſacra-
te pſiche pſice dianę boueſ inulterioribuſ
eufratil pabuſiſ educari, quam maxime de
am indigene barbari ſuma ueneratione i
colebant, he lampadif caracſtere inſigni-
te libere, ſoluteq; omnem regione diuaga-
bant nulli pœnitul uſui p[er]quam dianæ
ſacrificijf accomodate: ſeroceſ inſuete, et q[ui]
non ſine multo labore captari poſſent. Vna
ex hif quandam ad petram q[ui] deo dicatam
dicunt inter tranſiciendu[rum] ad uenienſ cum
ſup ea ſtetiſſet demiſſo capite pinde ac w-
go domita, ſuiffe ſe ſe Lucullo ſacrificanda
obtulit. Eufrati quod tauru[rum] pro tranſitu
immolauit. Co die ſtatiua hoc loco h[ita] po-
ſtridie u[ō] ſub latuſ ſigniſ propter ſophena
regione progredit, ſine omnium prorsuſ
injuria, qui ſona cum pace excitum admi-

AIO

liffent. Et militibus ad oppulenti cuiusdam oppidi expugnationem incensifl thaurum procul ostentans. Illud inquit oppidum, mili tef prius nobis exupandum est. Hec non pre mia victoribus propofita iacent deinde ta cito agmine cum Tigridem tatecuffet har meniam inducit exercitum. Primu Tigr nef nuntium qui aduentu libi Luculli attulerat fecuri pcuti iubet. Promide ce teri saluti proprie consulentef propante hoftem mito filentio pferebant. Et ipfe lo ftili iam inendio circunfiufu rer, suarum cura neglecta omnia prorsul ignorabat. To tal affentatoribus patefeterat auref. Aqbas non falsi minuf. quam grati blandifque fer monoc afferebant. Se magnum ducem ex timare lucullum. Si etiam epheft Tigranef expectasset liq, tam ingentef hoftium mitutudinem uel confpicef subftunenf: Non p mo statim, aspectu ex alia fugeret: sic ita q neq, lingulif datum est corporibus miti uini ut utem integre posse pferre n3 fortunatiffime menti intanta bonorum omnium urbertate ab rationif ufu non deuiare pmuf tandef omnium mitrobor. Zanef uicinu libi hoftem in cuubem de clarauit, nec gratam tamen audacie fuer mercedem retulit. Confeftim, nanq, ti

granef ipfum cum tribul equitii militul
plurimitq. peditubul in lucullum emittit i
patq. ut ceterif romanif conculcatif solum
impatorem uiuum. ad le deducat. Omnia
nundum Lucullul metauerat castra. sed cu
parf militum. ad huc in itině ad ueniret. Exe
speculatoref ad funt. qui properare cum co
piil barbarum exploratum hre le ducunt.
Subtimuit Lucullul ne milef extraordinef
solutul atq. diffutul barbari celeritate oppri
meret'. Quare iple ad locanda muniendaq,
castra manenf. Sextilium legatū. cum mille
fexcentif equitubul totidemq ferme peditub
ac leuif militibul armature in hoſtem pmit-
tut. Iubetq. q. proxime ad barbarol accedetè
detrectare certamen. donec omne excitū
compolitum. eè accepat. Paruiffet impio
Sextiliul. Si non gruentul barbari temeri
tal manum conscrere compuliffet. Colla
til itaq. ſignif Mitrobarzaneſ pugnando ce
cidit. Et ceteri terga dantef preter paucoſ
admodum omneſ in fuga occuſuere. Eacla
de Tygranef relietil tigranocertif ingenti ab
le condita urbe ad tauru inclinauit. Eo ſu
al copiaſ undiq. coacturul. Lucullul uero
eam hoſtī facultate adimendam ratul. Mu
renam emittit turbaturu castra Tygranil
unaq. conuenientibul eo barbaris itinera.

preciturum. Sextilium uo magnæ arabaum ma-
nui qui ad Tigranæ accedebant, occurrere ni-
bt. Is itaq in arabef dum castra locarent Iru-
penf eof in genti strage profilgauit. Et Mu-
rena pariter Tigranæ in fecutus. Vbi ad alpæ
anguistam q. Vallem deuentum est qua ba-
bari copie traducebant. Prefita libi occasioæ
tranfeunte paulatim excitum adorit. Tig-
nel confestim sacrinif omnibus pre se po-
litif tacita fuga romanof euafit. Multi har-
menij cefi pluref tamen capti sunt. Hif pro
ſpe gestif Luculluſ ſublatiſ ſigniſ cum exci
tu profectuſ ad obſidenda tygranocerta con-
fedit. Erant hac in urbe plurimi greci abci-
licia plurimi quoc barbari a proprijſ et ipi
ſedibus illo tradueſ. Arabeni. Affyriy. Gordi
eni capadocel quor, euacuatil patrijſ atqæ ex
hauſtis natali ſolo priuatoſ ad eam urbeſ
traxerant hitandam. Erant in ſup oppibz
donarijſ, ciuitat illa confer ta. Que et p-
uati homineſ et p[er]marij ad augendam urbi
magnificentiam gratiamq[ui] ſibi regiſ conſi-
liandam Tygranem contulerant. Quareſ
Lucullus ad obſidionæ ciuſ maxime intè
debat arbitratuſ irritatum Tigranem ira i
potuſ q[ui] confilio deſcendent[em] in campum a
prelio non fore tempatur. Et recte augu-
ratuſ est conicectura. Atqui Mithridateſ

multa nuntiſ litteriſ multa cōmonetacienſ
ab romanov congressu Tigranē pēnituſ ab
ſinere orabat. nullum tutius, nullum pro-
babiluſ nullum fœ LICIuſ pugne genuſ qua
phame cum luculo pugnare. Ad eê ſibi
equiteſ quibus omnem ab romano excci
tu cōmeatū arce poſſit. Taxileſ et q. ſecuſ
cum militabat ſuapte ſponte motuſ ſup-
plex tygranē orare. rebus ut ſuis ſine pu-
gna consuleret. Et inuidaſ acieſ inuida:
inuiſtoſ romanov animoſ euitaret. Hec Ty-
granef consilia per benigne primuī audiebat.

Aſt ubi omnef harmenioſ, omnef ſibi gor-
dyenov uireſ aduenerant. A deranteſ cuj
regibus ſuis medoſ adiabeno； ingenteſ
exercituſ multi quoq. ababilonio mari a-
rabef. multi acapſio albani et albanif ibereſ
adiacentef. Nec pauci deinde eow q. cir-
ca araxem ſoluti ſine rege uſant parti
gratia: partim mercede: conuenerant. Iaz
Ipe audatia barbaricis, minis. conuiua
regif iam adeo plena erant. et ipfa con-
cilia. Vt ipſe taxileſ ſolus Tygranif ſe-
tentie aduſatul uix capitul piculum eu-
tarit. Credebat Mithridates clariffimi
facinorif inuidia iam quali partham diſ-
ſuadē uictoriam. & ipſum tygraneſ cōſul
to moiari noluit. ne preſenſ sibi partem

4II

Ispate glorie uendicaret. Vniuſo itaq. cum
exciti motum iactabundum in amicos dic-
titasse proditum est. pquam molestio ſe aio-
ec. cp cum lucullo ſolum non uniuſil cum
romanory ducibus una collectus ſibi decer-
nendum est. Neq. in ſane prorul omneque
præter ratione uidebat uidebat uiri teme-
ritas cui tot populi tot reges tot peditus
legionel tot equitum milia animolattol-
lebant. Sagittarioz. N. et fundator, miqinti
milia fecim habuit equitum quinque lupra-
quinquaginta milia. quoz septè decèq mi-
lia Cataphrach erant ut lucullus ipse ſena-
tui scripſit. Peditum uo cum in cohóſet ſui
in legionel diſtributor, centum quinqua-
ginta milia. Item quia uiaſ ſternerent. qui
ſiluaſ conciderent. reliqua ut bellor, ma-
chinamenta conficerent. eos triginta qno-
milia ſuiffe constant. Qui atergo locati et
ad hostem aspectu deterrendum. & ad con-
firmandoſ militum animoſ plurimù còdu-
bant. Vbi uo ſupato tauro ſedente ad tygra-
nocerta Romanum deſpexit excitiu. Iſke
q. in eminenti loco manifestuſ apparuit.
tunc barbara oppidanorù turba ingenti
clamore ſublato aduentant regi ſumo
cum strepitu aplaudè tantaf romanis!
copial ex moenibus ostentare. minaric

illuſ extremam ſuppliata, luculluſ cum de-pugn
confestim ad milites retulisset, parſ obſidio-
deferta, totum exercitum intygranem ducendu
eſe censebat. Parſ nullatenuſ ab obſidione di-
ſedendum eſe quo minuſ atergo oppidano-
rum turba relieta eſt. Neutra p[ar]ſe lucullo
ſententia placuit ambas uo conjuncta lau-
davit: diuiliſ itaq[us] copijs. Murena cum ſex
peditum milibuſ obſidionem relinquit, et
ipſe cum cohortibus quattuor et iuginti
in quibuſ peditum decem milia ſagittary atz
funditoreſ circiter mille: & equites erant
uniuſi in hoſtem profectuſ latissimo incan-
po iuxta fluuium caſtra locavit. Vitulſe
Tygrani puſilluſ admodum ife exercitut.
Et allentatoreſ p[ra]ſita ſibi iocandi occasio-
ne Luculli temeritatem deridebant. Illi ſu-
per romana ſp[oli]a quali iam parta eſent ie-
cerant ſorteſ et regum cetero[rum], p[ri]ncipus
Vnulſ quiſo[rum] ſibi ſoli p[ug]ne negotium decer-
ni orabat. Regem uo eiuſce ſpectaculi lu-
diq[us] ſpectatoreſ ſede[re]. Tunc Tygraneſ et ip[er]
urbanum quippiam facetum, in mediü
efferre cupient. Vulgatissimù illud dixiſ-
ſe fertur. Eoſi legati venirent ſat[em] mul-
toſ quidem, ſi uo p[ug]natoreſ p[ar]paucoſ ad-
modum eſe. H[uius] itaq[us] ſalibuſ barbari io -
cabantur. Luculluſ uero poſtridie p[er]ma

A12

Luice armatoſ militeſ in aciem educit. Crat-
barbara caſtra tranſtumen ad orientiſt
plagam locata. Et Lucullus ſubliatil ſigniſq
faciliuſ flumen trajeci poterat citato agmi
ne declinabat adocidentē. Credebat iſpe me
tu ſcedē. Quare tygranef accerſito taxile.
Videſ ne videnſ inquit. Inuietaſ romanot
acieſ fugere? eal num uidel. Et taxileſ. Vel
lem inquit o rex ut quot temere augura
rīſ pro meliori tua fortuna id eueniret. Ce-
ter, non ſplendida uestil. ne terli clipei. no
impolite iam capituſ galee. non deniq; exē
ta uaginit arma conſueuerunt fugientiū
habitūſ eſ led pugnaturi militiſ est ille ſple-
dor propantis inholtem. Vix ea dixerat. cu
iam firmari primas romanot aquilat con
ſpexere acieſq ad triariendum disponi. tue
Tygrane ceu elonga uix crapula excitatuz
bis uel ter clamaſſe ferunt. In noſ properat
o uiri. ingentiq. strepitu atq tumultu tur
bal in acieſ disposuſſe. Sinistru cornu ad
tabeno regi. dextru modo contessit, mediu
uō iſpe tenuit. Cataphractu equi ferme oſel
infronte locati: Romanif iam ad triariē
dum paratil. parſ militum cum diem q
pridic. Non octobriſ erat obſeruandum
eſ cenſebat. Illum.n. unu ex nephatiſ die
bul eſ. quos atroſ Romani uocant. Scipioeſ

cum cymbif hoc die congreſſum romanu3
excitiu3 perdidiffe. Quibuf lucullum celebra
tam illam hominum memoriam uoce edi
diffe ferunt. Ego N. inquit commilitoneſ o
hunc diem ex atro foeliciffimū romanu3 fa
ciam. Et militef ſub inde hortatuſ cum flu
uum, traieciffet p[]muſ omnium properabat
in hoſtem. Erat ipſe ferreum thoracem in
dutuſ ſplendidum atq[]s ſquamofum. quo
ſuper puniceam geſtabat epheſtridem. T[]uſ
ſtrictum enſem suſ militiuſ oſtentabat.
quali docē uellet. ex quo propinquo colla
to pede cum hoſte p[]ugnandu3 e[]e. qui non
cominuſ, t[]el[]uſ militiuſ ſagittuſ rem. ge-
reuſ didiciffet. Citato a[]gmine in barbaru3
turbam ruendum e[]e clamabat, ut celeri
tate ſua ſagittandi hoſtibuſ ſpatium inter
cipent. H[]ec d[]uſenſ cum aliquantuſ ſe[]reſ
ſuſ e[]eſ Cataphraſtoſ equites. qu[]or[], celebriſ
erat in ex[]citiu phama ſub tumulo quod[]a3
Lo[]catuſ e[]e aduerit. Erat eiuſ tumuli qua
tu[]or ſerme Stadiu[], aſcenſuſ p[]faciliſ atq[]
tutiffimuſ. Et mi[]tice ſpatioſa planitiel ad
omnem militie uſu[m] accomodata. Lucu[]l
Luſ itaq[]s traceſ. galloſq[] qu[]oſ ſecu[m] hebat
equiteſ in Cataphraſtos X[]tranſuerſo ruē
g[]adiſq[] contoſ e[]or[]u[] truncare iubet. Huſ
enim concenſiſ omnem e[]or[]ui ex[]tincta[]3

413

est non sibi confulere non prodeſſe ſotuſ non
hoſteſ deniſ; ledè poſſe. cum pondè tum ar
mor in eptia nullam eſe poenitul ſine contuſ
eor; opam. Sed muro incluſiſ ac circunſep
tul pene ſimideſ appareſ. Ipſe deinde cum dua
bus cohortuſ pedeſ intumulù contendebat.
Ceteri militeſ laboranteſ armati progredientuſ
q[ui] duciſ reuerentia moti ſubſquebant. Cap-
to tumulo cum eminentiori eius loco ſtetiſ
ingenti uoce proclamant. Vicimus inquit. uici
muſ comilitoneſ. Sub inde comoneſ factuſ mi
lituſ. nihil iacuſiſ ope eſe. Sed ſtriduſ enſiſ
peteſum eſe ſuras ac hoſtium ſemùra q[ui]
ſola cataphracti armis nudata neſligunt
aeſt inhoſtem deducit. Nulla tamen h[uius]ar
tibuſ atq[ui] consoliſs occafio data est. qa[que]
phracti ne romanù quidem impetum ex
cipientef priuſ q[ui] miret certamen. Clamo
re ſubita cum ſuga ſublato ſe ſe grauili
moſq[ui] armiſ equos inter peditum agmina
turpiſſime precipitabant. Sic nullo illato
uulnere nullo prorsuſ cruore conſpecto
tot hominum tanteq[ui] copie profugate. Co
ſestim itaq[ui] ingeni[rum] edictur c[ed]eſ. non tam
fugientiù. q[ui] cupientium ſuge[barbarorum].
haud N. faci[e] fuerat intanta ſtipatary pro
fundiſſimam q[ui] aciet[ur] multu[i]dine p[ro]plexoſ
euadere. Tigranef ubi p[ro]mu[n] hoſtibut dary

terga conspexit, deferens ordinibus cum pau
cis admodum in fugam erupit. Et filio quę
cōmuni forte miseranda, fortuna oppreſ
sum uiderat. Autumnum e proprio capite diade
ma. Lacrimans dedit. Hortatuſ alteru tenere
iter. Et ſue saluti maturare contilium. Ado
ſeſent. quia indignum ſupſute patre redigą
re ſibi diadema cenſebat, fidelissimo uidam
ex ſuiſ custodiendum comiſit. neq. hunc for
tuna liberum ab hoſtubus eē ſinit, ut Capi
uſ ad Lucullum. deductus inter tot bar
bara ſpolia Tigranis quoque diadema deponè.
Peditum in ea ſuga ultra centu milia occubu
iſſe proditum est. equitaf paucof ad modus
eſſugiſſe. Romanov uulnerati centum. qn
q[ interſa ſunt. Hanc pugnam in libro
de dYS ſmortalibuſ cōmemorans Anthiocuſ
phus. nullam prorsuſ talem ſolem unqua
uidiſſe ſcribit. Strabo alter et ipſe phus in
historia. cōmentarijs romanof inquit eru
builſſe. deriſſeep ſemeripof. q[ in tam uilia
mancipia ferrum ſumpliſſent. Et Liuius
Romanof aſſerit nullif unq[ hoſtubuſ quib[
cum ſigna contulerint. copiaru numero uſ
q[ adeo ſuſſe inferioreſ. Vix eni uigefima
eoy qui uicu ſunt partem uictores extitil
ſe. Clariffimi quoque omniu romanorum
duces et qui diutorno bellorum uſu pitiffij

414

uidebantur. qui duol florentissimof potentiſ limofq. regel. duabul maxime contrariſ re- buſ mora. l. & celeritate confecſſet. Muthri- datem.n. cum uigebar plurimū cunctando deuiciffe. Tygranem auitem opprefiſſe cele- ritate et quod paucif unquam ducibul cō- duxiſſe accepimus ad agendum cunctatue- ad tuendum audatia utuſ eſt. Atq. Muthri- datel caliditate potuſ ac ſuſutiſ: quam ſiſſ collatil. Lucullum ut conſueuerat rem- gēſtarum arbitmatuſ ad Tigranē ſeſtinaē- neglexit. Sed lento procedenſ. itinere. cū aliquot ineum harmenij attoniti trepidi- q. incidiffent. coniectura rem ipſam augu- ratuſ eſt pluribus deinde & nudiſ et ſauiſ- obuiam ſibi factiſ audita clade ad querēdu- Tygranē conuſuſ deſertu. humilem abiec- tum miſerabilité cum inueniſſet. nulliſ eū ut ille ſe quondam conſuitiſ inprobauit. S ed equo deſcendenſ & comuneſ ſecum mi- ſerias collactrimanſ. cum meliora cum ſpa- re iuſſiſſet ingentē ſibi famuloy ordine- uel maximo regedignum ad iunxit. Am bo deinde ad contrahendas nouas copias animoſ erexere. Profligato Tigranē conſe- ſim inter grecos barbaroſq. qui Tygrano- certiſ erant. ſeditio orta eſt. Lucullus re- Liquo excitiu eo admoto cum urbe agreciſ

accepiſſet. Seruatilf thaur thexaurilf ceteram
urbem militi diripiendam, conceſſit. Inqua p-
ter alias ingentel opel. Octo milia talentorù
fuiffe conſtat. Octingente p[re]terea drachme
ſingulif exhoſtium Ipolijs militibus datc
ſunt. Erant ea tempeſtate Tygranocerilf plu-
rimi ludorum artiſiceſ. quol undiq[us] tygra
neſ ad ſe institutoſ ſpectaculoſ cauſa co-
uocarant. His Luculluſ ad celebrandof pro
parta uiſtoria Iudof atq[us] ſpectacula magni
ſice uſuſeſt. Grecol poſt[ea] donato ſibi uia-
tico. Et barbaroſ pariter, quol modo Tygra-
neſ inuiſtoſ habitatum eo traciffet propriy
patriſ restitutoſ dimiſit. Quare una ciuita-
te ſoluta plurime reddituſ ſibi ciuibus de-
integro reſeſte ſunt. Aquibuſ Lucullus
perinde ac nouuſ earu conditor colebat.

Alia quod ornamenta pulcherrima ad
uiro gloriam accesseſt. Non N. bello ma-
gis quam pietate iuſtua, humanitate, li-
beralitate. Clementia, ceteris, id genus uir-
titibus ſupremas ſibi parteſ laudat, appete-
bat. Neq[ui] hec diuine optimeq[us] institutem e-
tiſ insignia cum bellicis conferenda cenſebat.
ubi cum haud paru militibus tum fortuæ
plurimum debere glorie uindicat. Quanti
uo momenti, quante laudat ſibi fuerint
ſupioreſ ille uirtutel[que] p[er] omnem

415

armoru opam hominef urbef populof. reges
libi conciliauit edisseramuf. Et N. arabum
regel eum adeuntef accepta pace omenel su
as fortunat Luculli fidei crediderunt. Ipo-
te fua lophenory genf accepit impiu. Et gor-
dienoy populos uof adeo fui defiderio in
flamauit. Et relietif proprijs fedibus una
cum libers atq uxoribus euf li paflus eet
subsequi poptarent. Tantam uo istoru in
Lucullum beniuolentiam hinc ortam fuil-
se phibent. Zarbienus N. eorui rex euf mo-
leftum Tigranif haberet impium ad appiu
ceu diximus clam de societate cum Roma-
nif ineunda rettulerat. Nec dum in harme-
niam romani eruperant. Cum tygranes
detecta re Zarbinum pariter cum libers
atq uxore necari uiffit. Lucullus maxie
affectum se uiri morte ostendit ut ingor-
dionorum regionem aduenienf Zarbieni
funuf amplifluno cum splendore celebra-
rit. Rogum euf auro purpuraq regali et
Tigranis Ipolijf pornatum prefenf ipfe cre-
mauit. Postrematq una cum uiri necella-
ryf atq amicif aparentanf libationef. eq-
lem suum populio.ro. lotiu uocitabat. luil
sit preterea preciolfiffimum illi fabricari
lepulchrum. Nam et ingente uim auri
& argenti in Zarbieni thefaurif ipfe com-

pererat. & frumenti in orreis congesti deci
eſ trecenta milia modium. Hic tantus opib
milites locupletati. Et Lucullus plurimū mi
ratuſ est, cp nulla prorsuſ ex etario publi-
eo drachma suſcepta. ipſum ex ipſo bello
bellum conficeret. Dum hec gerunt Lega-
ti ab rege parthor, ueniunt: amicitiam i
populi, ro. ſotietatem petenteſ. Placuit
da postulatio Lucullo. Et ipſe quoq partho-
rum legatoſ ab ſe remiſit. Qui poſte q ad
illum uentum est, non cum romanis mo
ſed clam & cum Tigrane de ſocietate par-
thum age dephenderunt mercedeq, cō-
militandi meſopotamiam ab illo petebat.

Que dum lucullo ſuſſent allata neglectis
Mithridate atq Tigrane, quali iam oppref
ſis ac prope deletis parthor, uireſ tentanda
ſutuit et romana in eoſ arma, ducenda.

Egregium arbitratuſ ſi uelut certator in
paleſtra tref uno bell impetu regel ſuparet.

Et trium clariflimorū maximoq ſub ſo-
le ducum in uictuſ uictor euaderet. In
pontum itaq ad fornaſium etceteroſ ibi p-
fectoſ mittit, qui nuntiarent eoſ q p[ro]mum
cum omnibus euſ p[ro]ſidij copijs alenſuto
ſibi per gordienam occurrere. Illi cum iaz
pridem intreſtabileſ difficilluſoq eoſ mi-
liteſ agnouiffent, tum maxime i p[ro]ntia

416

deteet a eorum intempantia non ûbis. no
prece. non impio. non minif solutissimos
hominef in militiam. compellere potuerut.
Clamanteſ ac obtestatoſ ſe non ampliuf ille
manſuroſ ſed relieto ponto abituroſ ſe ſe
quo quiſ, decern eret. Hec ad Lucullum,
renuntiata uulgataq, p militum ora. pre
ſentem quoq exercitum fede responſo-
nif exemplo corrumpe. Iam. N. opibus ia
delitiſ ad arma pigerimos turpiffimi o
tij cupido Lucullano inuaſerat. Aſt ubi
temerariam ponticor, loquendi lucentiam
accepe. Euiſmodi homineſ uiroſ appellaě.
I lloſ imitandum eè dicě et ſeſſiſ iam pugna
do militibus ultimam quiete debi. Multa
ſe ſe tranquillo otio digna propria virtu-
te ellaboraſſe. Hif uocibus fedioribusq, ut
gatil ſuſceptum Luculluſ parthicu bellu
dimilit. Et in ipſum tygraně media iam,
eſtate regreſſus thaurinis ſaltibuſ ſupatil
cum campoſ tunc primu uirenteſ conſpe
xilſet quia rigore celi ſegnius ea regio e
cuncta producit còmeatuum in opiam ex
pectabat descendenſ tamen propuſatil hâ-
menijs: qui biſ aut ter tumultum magis
prelium excitarant. quantuq in cesseat
uillaſ intrepide popuſabat & frumentoq
Tygranes congeſerat. in potestatem ſuam

redacto quam sibi uerebat, hoſtibus egestate-
im iecit. Politiuſ itaq; caſtris et uallo folſaq;
circumductuſ ad puaſtandam ſub oculiſ ho-
ſtum regionē exibitur. Vbi uo fugatoſ to-
tienſ barbaros ne quicq; ad p[ui]u lacesſitos
quiſeſt; uidit ſublatuſ ſigniſ ad Artaxata.
Tygranis regiam inqua et iſliberi ciuſ in ſa-
tes crant et muliereſ ure p[oe]bat. Id unu;
conſiliiu ratuſ quo Laſſitus tygranes in cer-
tamen ſubduci poſſet. Phama eſt Cartha-
ginenſem, hannibalem proſligato ab Ro-
maniſ Anthucho ad Artaxen harmenio
rum regem. ſe conſuliſſe. Multa illum cla-
riffima eſregiaq; utiliter edocuſſe. conſi-
deraſſe inter cetera. Apatiſſimum quæda-
natura locum ſqualidum tamen atq; negle
etum in quo fuguram urbiſ descripſerat.
Eo deinde adductum Artaxen monſtrato ſibi
ſitu ad condendam urbe[m] faci[e] in ſiamaſ-
ſe. Et iam paratuſ omnibus hannibalem ip-
ſum opi ab rege p[ref]fectum nobiliſſimam
atq; ingent[em] urbe[m] ediſſiſſe quæ nom-
ab ipſo rege ſonſita totius harmeni[]g me-
tropol[i]ſ declarata eſt. P[ro]ſeſtui in hanc ur-
bem Lucullum Tygraneſ tollerare n[ò] po-
tuit. Sed coacuſ copijs quartuſ caſtris haud
procul conſtitut ab Romano exſitu. Arſam
am ſtumum in medio interci[J]iens. quæ

417

proutur Artaxata romani trancé cogegebant. Lucullus pactus deorum sacrificijs pinde ac uictoriam in manibus tenuisse traducto ex ehitu duodecim cohortef in fronte. totidem atergo locauit. Subsidiaq contra circuitus hoſtium poportune deſtribuit. multaf.N. equitum turmas Tigranef in fronte poſuerat. In primis ſagitarios mardorum eque & hibereſ haſtatos. In quibus ſuper ceteroſ mercenarioſ militef. tigranef rey ſuar mo mentum eſ credebat. Nullum clarum ab hif facinuſ geſtum eſ. ſed romanis cum eſt ubus equo ſerme marte pugnanteſ. Ingruè tif romani peditef impetuim non ſuſtinet eſ hinc atq hinc in ſugam citati romanum. equitem. traxere ad ſe ſectandú. Primis ita q. diffipatis ordinibus. Tygranef inſtructo reliquo equitatu in hoſtè progreditur. q. r. ſplendorem multitudineq cum Lucullus y ſuſtiniſſet. Conſetim in ſectantibus ſuſ receptui cani iuſſit. deinde conferto agni ne primus ipſe una cum optuatibus i ba baroſ ruic tanto impetu ut priuſ q manu confererent. hoſtif ſola trepidatione deuic tuf unicam inſugra ſibi ſalutem queſſet. T ref erant inco excitu regeſ. ſed turpiffime omnium ponticus Muthridateſ auſugit. Cu ne quidem primú romanov. clamorez

subtilè potuerit. Lucullus univerſam pro-
ximam noctem ad inſectandum hoſtem ab
ſumpſit. Capiendo, cedendo, cedendo, preda-
dando romani militeſ, deſſi. In ſupiori the-
pe certamine plureſ in hoc uo nobiliores ba-
baroſ et cecciduſe et ſuſſe captoſ Lituuſ au-
dor eſt. Hif Lucullus tantif elatul uicte-
riis ad ſubuertendum pœnitus barbar,
alcende inſtituerat Autunale tunc erat
equinoctium & omnium ſpe celeruſ, riu-
diffima et celo frigora ceccidere, omnia
niue obruta erant. Et ſi quando ſerenus
ad erat aer, tum gelu, tum pruina humana
corpora pìgebant deſſicillimus erat equuſ
ob extremam frigiditatem, ſluminum po-
tuſ deſſicillimus erat eorum tranſitul qa-
concretuſ in glaciem aquuſ, glaciuſ ipſa,
tranſeuntium gravitate conſtracta alpe-
ritate ſua equorum tibiaſ neruolq cruen
tabat. Siluerria deinde atq anguſta itine-
ra telluſ humiditate abundans, cadenteſ
e celo niueſ. Et ipſa in madiduſſimi loci
acerba p noctatio deſſicillimam ac prope
intollerabilem militiam faciebant. Pau-
cus itaq poſt pugnam diebus militeſ Lucil-
lum ſequuti. Cum alſpitate itineris recu-
farent, p[ro]mum p tribunoſ militum ne lo-
giuſ procederetur cum fruſtra rogare

413

deinde conuentibus hinc inde factis inter se
murmurare, notè intentoriis crudelitatez
ducif in simulare, omnia quæ in festiffilisù
bis fœdoçp tumultu repleri. Videbantur Lucul
lo ref in seditioſam spectare pnitiem proïde
lingulof. adeundo militef p. huine preſaë.
ſupplicareq[us] tollerantiam in fortiffimoſ àos
induce[re] alterum in harmem. carthaginez
uelle dele eiuf hominif opul. qui tot cla-
def populo romano intulerit de hannibale.
N. Artaxatifs[que] loquebat. Postq[ui] omnia lucul
luf fruſtra tentari uidit inuituf retroduce
bat exercitum. Et ſupato p. alioſ saltuſ thau-
ro in eam regione descendit. quam mygdo-
nicam uocant feraciffimam atq[us] apricam &
Vrb[erat] in ea cum opibus. tum hominuz
multitudine opulenta, quam barbari ſibin
greci mygdonicam anthiochiam appellant.
Huic nempe guraſ tygranis frater preerat. !
S[um]a tamen machinamentory pitia ref belli
callimachus gubernabat. If qui multoſ ad a-
mifum romanif labore ref intulerat. Itaq[us] ad
obſidendam hanc urbem Lucullus ultimo
conatu confedit. Et cum paruo illam t[em]poë
ui coepiffet. guram qui ſe ſe Luculli hu-
manitati oommifit p. benigne ſulcepit. Ne-
glecto uo callimacho qui tuende ſibi ui-
te cauſa abditof polliſebat: "maximarum

opum reuellare thesauros. in pedicaf coniec
tum feruari iussit: poenas daturus eiuf iee
dij. quo amisenor urbe uastata libertatis hu-
manitatisque fugi in greco declarande occafio-
nem extinxerat. fortunam hucufus i dubie
eui lucullo comilitasse uifum est prospaf
q; semper suif consilijl aural piftuiffe de in
cepſ tam et ſi egrcgiam prudentiffimi ma-
gnanitimic; virtutem impatoril onſtende-
rit. tanq; aduſo ſemper ſpirante flatu
inaltum fruſtra contenderet. nullam res
aſe gete gratiam nullam prorsuſ glorias
habuere. Ceterum ſupioſeſ ille. quas omni-
um mortalium conſenſu ſibi uendicauat
Laudeſ prope modum deſluxere. Neq; mi-
nime proxime infoelicitatil cauſe ſibi ſt-
aſcribende. Non. n. quo decuit ſtudio
quali ue comitate militare multitudis
colebat. quia uniuſal ſeruientiu uolupta-
tel ad ignominiam pitiemq; impantil ſpe-
et are exſtimabat. In primi uio id ſibi plu-
rimum obſuiffe conſtat. q; equalem ſuo-
rum et qui in exccitu magiſtratu gerebat
quanti par fuerat nemine faciebat. Sed,
neglecti omnibus nullum ſecum confere-
dum eſe arbitrabatur. Hec ſola it; tot tataſq;
ornatiffimi uiri ſitutel mala dediſſe feruſt.
Et N. modestiſſimū atq; magnanimū, et iſicedo

419

fuisset gravissimum. Paremque togatum, et ar-
matum, domi et militie, pace et bello splendo
rem habuisset prudenter. Primam militaris
huius odij atque intempantie facem in cirece
no bello statim arduisse Salustio placet. Et
ad amisiun in ualluisset potissimum. Q duo
hiberna illo in u intra uallum, age compulisset.

Accendebant eos et reliqui hibernandi labo-
ref siue N. in hostili siue in sociali regione
stetissent sub diu o semper uniuersi militis
contubernabant. neque semel modo ullam
impacatam urbe m. lucullus cum exccitu
eст ingressuſ. Huius militum odijſ rome uul
gatil Luculli ad uſarij accenſos Longa iui
dia animos elevare et procacit eum in ſimil-
re. op auaritia ſmoderataq. impandi cupi
ditate bellum produceret. et cum ferme
cilitiam. Aſi am. Bithyniam. paphlagonia,
galatiam. pontis. harmeniam. uſque ad pha
ſidem occuparet. ad diripiendam quoque
Tigranis regiam contendisset. quali ad po
liandof non debellandof reges eſt emitt.
haſ atrociffimaſ uocet Lutium quintum i
unum exdeſto manuſ ductibus in p[er]miſi ac-
taſſe ſerunt. cunis maxime ſtudio ac
uigilantia. cum de h[uius] rebus ad ſenat[i]
relat[i]i eſt. placuit abrogari Lucullo i
perium. Eam alteri de ce[n]ni prouintiaz.

multoſq. euſ exeitut militeſ emeritoſ ſie
ri atq. ex auſtovaui. Acceſſit huic et ma
ior altera. reſuſ Luculli pessuſ. Publtuſ
Clodiuiſ cum lucullo cum militabat. Vir
nephauiſ. ſcedeuſ ſupbiffimaq temeri
tate imbutuſ et qui libidini ſue in ſorore
que Luculli uxor erat intempatiffima,
mulierem in dulciffſe fert. Is cum non
quantum ſibi ipſe concedebatur hono
ril ab impatore allequereſ. Primas.N.
maximat rerum parteſ ſibi iure debet
arbitrabatur. ſimbrianof militeſ plicē pu
rimuinq ſibi conciliare a dortuſ eſt. Qd
ubi ſatis ei ſuccessiſſe apparuit quaſpú
illuv animos ab Lucullo alienare. ſumú
q. illiu fastidium impatoril inducē. Neq
difficile fuerat homineſ diuturna cōſue
tudine faſtoſoſ tum pollieitando. um
blandoſ inſerendo ſermonel. corrupiſſe.
hi.N. erant. qui duce ſimbria. flacuſ
conſulem occidentel. eum ſibi delegeruſ
impatorem. Quare Clodium amicum i
militum appellanteſ. pioeunde complec
tebantur. Simulabat.N. eor. ſe maxime
miſereri. Si magnis bellis maioribus picu
lil. maximil deniq laboribus nulluſmo
dus nulla uſq requief aderit. ſed omni
cum gente bellando orbem, tre perrado

420

bellus, bella finendo, mileram uitam terant. n'ullam tam onerosa militia dignam expec- tantef mercedem. Non milites amplius, sed Luculli diuitiarum defensoreſ atque ſtodeſ eſt. Quibus tot Camilloſ, tot paluſt. Aurelſ gemnatus, poculif plena impatorif auaritie, tuenduſ etet. Iam pompeianof mi- liteſ in populum redactof, cum liberif atque coniugibus foelicem regione urbeſ opule- tal p[ro]ocium posſidet. Non Mithridate[n]on Tygranem, pluuiſ niue, pruina, gelu, ob ruſoſ, p[ro]nata delerta, ſectari. Regiaſ alia[]e dirutuſoſ. Sed profugor[u] bellum in hispa- nia, ſeruile in Italia gerere, Erit ne igitur tanſi u[n]que nostris laboribus moduſ num quietemuiſ, num cefſabimus, num ocabi- mur aliquando. R[eli]qua nobilis militeſ ſi ſi uiri ſumus Pompeio impatori uita ſerua da eſt, a quo maximum ſui ornamentus comilitonum diutie atque foelicitaſ induca- tur. Hac p[er]ſte corruptus, Exciſi neque in tignem proficisci neque voluerunt i[M]ithi- datem, qui iam ex harimenia in pontis pristinum ſibi uendicaturuſ impium ueniebat. Et hyemis accerbitate in limula- tef circa gordienam, hibetina trahebant. S[ui]mo Pompeium ſup[er] ceteroſ duces deli- derio ex p[er]pectanteſ lucullo i[p]rouintiam

sub regandum. At postq. nuntiatum Mith
datem profligato fabio in sornatium atque
triarium uirel suas in ducere sola uerecù
dia compli Lucullum milites lequebant.

Triarius confestum quali uictoriam ima
nibus habuisset. quo sibi totam laudem
tiendicaret. priusq. Lucullianus ad esset
excitut conferto prelio. in genem cladè
accepit proditum est. N. supra septem ro
manorù milia ccidisse. Centurionel ce
tum et quinqueginta. Tribuno militù
quatuor supra uiginti et Romana castra
in Mithridatù potestatem uenisse. Paucis
postea diebus Lucullus aduenienf triarui
ab iarris militibus ad suppliedium quælit
ab seundit. Ad Mithridatem sub inde con-
uerul. Cum in certamen eum ducè lacel
sando frustra tentasset. quia il tugenez
cum multis ad se copijs descendente expec
tabat: occurre re Tygrani pugnaturul isti
tuit. Antequi hi duo limul iungerentur
&cituil. Sublatil itaq. castris fimbriis
milites tumultu in itinè excitato ordieſ
fuol derferuè. quali nouo senatus consulto
ea militia ex auctorati essent. Et decre
tif iam aliu ducibus prouintijs haud à
pliuf ad Lucullum spectaret impiu. Ni
hil fuit profecto quod non Lucullus

421

ad sedandos fluctendos militum animos
posuere habita materiale impius humiliter
expiretur. Lingulose orando, prenando le
niendo, sordida cum ueste decetis et a
crimabat. Illi tanti ducis lacrimis pribis
neglectis uacua marfupia abitientes.
solum cum hostibus pugnare iubebant.
A quibus solus ipse locupletari didicisset.
Tandem flexi aliorum militum precibus fit
briam: cum Lucullo pepige, secum se p
ximum moratur, estatem. Et si nemo
interim pugnatur, occureret. Liberof at
solutus est. Haf tam angustus conditio
Lucullum aut subire oportuit, aut de
fertam omni previdio barbaris dimitte
regionem. Continebat itaq. illos non ad
pugnam amodo, nec ad militare quia
facinus deinceps educens. Sed sola eor
expectatione contentus. Capadonam i
ab tygrane solutissima licentia depopu
latam paciebat. Sub finebat tacitus in
pristinae se Mithridate uiret erigere.
Quem ipse pdem Senatui scripserat de
bellatum. Et ob id aderant, sibi legati ab
roma missi, ut rei ponticas cœu plane
Romano impio uendicatae componeret.
Qui eum non modo ponti, sed ne sui q
excitui dominum inuenere, abque bachati

militibus abicetiffimū atq. neglectū. Qui
bus tantum erga impatorem suum iſo-
tinenti, tantum petillantie fuit. Vt eſta
te cedente armati ſtrictus enſibus remo-
tiſſimof & qui nulli uidebantur hoſteſ
ad prelium prouocarent. Deinde parit
conclamanteſ et crebroſ inaneē aere ic-
tibus ſerientef e caſtrif egrederent ob
testati id omneſ quod cu Lucullo pepige
rant tempuſ eſſuſiſſe. Relictof quod
milites. Pompeiuf litteriſ ad ſe accerſe-
bat. Iam N. ad Mithridate Tigranēque
debellandof dux rome fuerat cum ple-
bis tum factusfor, principum, ſuffragijs
declaratuf. Enim uero ingratiffima ſena-
tui optimatibus ea reſuidebat et ampliſ-
ſimi luculli meritiſ haud digna. quia,
non belli ſed triuſmphu ſuccesſorem ac-
cipet. Neq impium aut magiſtratu. S3
mercedem. p[mi]u. fructum q. rerum ale-
geſtarum ſub regato ſibi duci concede-
ceteri ab hil maxime qui aderant pro
ſtrata luculli dignitaſ atq. fortuna. no
ſine multa miſericordia confpici potuit.

Non. N. honorif: non auctoriſtat: ſo im-
perij eiul erga militeſ Vſuum prope mo
dum ueſtigium apparebat. Omneſ edic-
to Pompei ab Luculli congreſſu prohíbe

A22

bantur nulli pœnitul parere licebat. hujusmodi quæque ipse decem pariter cum legatis in dictuuerat, atque conscripserat. Sed iam omnino in Pompeium qui multus florebat, copijs conuerunt, hujusmodi audiebant, edictus. Comuni bus ita quod tandem amicis intercedentibus, hi duo ducet in uico quodam Galatæ pater conuenere. Vbi habito familiari, congreßu, hujusmodi magnificence gestus ambo uicuffim congratulati sunt. Grædior erat, etate Lucullus, ceterum dignitas pompei cum pluribus impiis tu duo buli triumphis amplior erat, atque in signo or Laureatis propter victorias falcet utque pre se ferebat. Sed longo pompeiji nere, ploca qualida et in culta Lauri, iam circa falcet aruerant. Quod ubi luctullari, litteras aduerfuffent. Ex propraefectis qualibet recentes et uiride habebat. Lauriſi liberaliter contulere. Id Pompeij amici in bonum omen uerterunt. Et huiusmodi reuerunt Luculli rei gestis illiis impius pornarunt. Nihil tamen habituſ ſermo paccatum nihil amicu inter eorum adduxit. Sed alienati magi animi cum mutuo diluere cesserunt. Pompeius omnia illius in dicta tuta antiquam, omnino preter millescentum, quibus cujus triumphare

posset militelō libi aſciuit. Nec ili quocunque loquarimodum animo cum lucullo manere. Sic iugulum aut ingenium aut ipfa fortuna in re omnium maxime impatori necessaria aduſabatur. Quæ una ſi eiulō fortutudini. Vigi-lantæ prudentæ equitati ceteris ac clarissime ac ſingularibus ornamentis acceſſet non cuphrateſ in alia. Sed mare hircaniu[m ipfa. Aliè fineſ Romanu[m terminaſſent imperium. Quandoſ ceteraſ gentef Tygranesi ab ſe della debellatas ante contuiderit. et p[ro]thor[us] uireſ: non ſub lucullo q[ui]t[u] dei[n] ſub crasso uallide uniceſ floruerunt. Sed bel[li]ſ intefinieſ ſeditionibus diffipate neque harmenior[em] iniuriam potuerunt ulcifaci. e[q]d[am] considerandi mihi p[er]ſpe uideri ſolet. h[ui]ſe reſuſ quibus lucullus ingentia pa[tr]ie cōmoda comparavit. ceteroſ duces plurimum intuiffe de trimenti. Quidem aliud. q[ui] patria in harmenia uicina parther trophea. q[ui] Tygrano[certa]. q[ui] ſilibuſ. q[ui] ſigen preſa inde ro[m]am abacta. q[ui] captum de niq[ui] diadema tigranil[em]. Crasso[m] ad poti undam aliam ex tuli[t]at[ur] accendit. Ar[bit]ratum nihil aliud q[ui] preſam atque ſpo[lia] barbaroſ e[que]. Verum ubi in parther[us] ſagittal[em] armate[m] incidiſſet faci[e] declara[re] ut[em] non molite[m] aut hoſtui in becillitate.

A23

Lucullum. Sed foritudine audatia, consilio tantaf rettuliffe uictoriaf. sed de huf alia? Regressuſ itacq romam Luculluſ. Marcuſ fratrem offendit ab Gaio Menimio accufatum ſuphil que questor ſub impatore Sylla gefat. Et Marcuſ id iudicium eua ſuſet. Menimiuſ omnem iram in lucul lum comiſenſ populum concitabat. Mtta eum p[er]ter auſtoritate confulariſ impiy p[er]ter ſenatuſ.c. multa feciſe protaxiſſet bellum duiuſ dictuſabat. Hifuo cibuſ adductuſ popuſtum triumphum luculo negabat. Et eum reſ in maximuſ ueniſſet certamen. primuſ patrum et potentiſſimuſ quiſq[ur] in re.p. quibus Luculi dignitaſ cara erat tribuſuſ ſe ſe miſcent[ur] uij populo de concedendo Lucullo triumphum p[er]ſuare. Non itacq uelut aliqui aut longitudine pompe, aut rerum exſpedita[rum] multitudine admita[dum] tumultuſumq[ur] triumphu[e] egit.

Sed q[ui]p[ro]lubuſ hoſtium armiſ regiſque machiniſ cum circuſ flaminium pornaſſet. Clarum ſuopte ſplendore id ſpectacul[u]i uidebatur. In pompa u{o} cata phractor[u], e quit[u] pauci. decem falcati curruf procedebant ex regiſ ducibuſ atq[ur] amiciſ ſexaginta captui. naues i

longe atque rostrate decem supra centum una
deferebant. Ipsiuf deinde Mithridatus au-
reum simulachrum sex pedum longitudi
nis et Clupeus quidam preciофis lapidi
bus pornatus. Viginti preterea argenteis
ualif plena vehicula auref uео et poculif
et aminis atque numis duo supra triginta
conferta erat. hec omnia abhominibus
deducebant. Octo uо multi lecticif autem
honuſt erant. defectato uо argento sex
et quinquaginta alteri p[re]terea centum
septemo[], multi pauli minuſ decief du-
centa septuaginta numi atque argentimi
lia deportabant ferebant et ip[s]i libri i-
quibus quanti[]u]e Pompeio ad pyrhanicus
bellum quantum in erarium publicus
pecunie ip[s]e contulerat. In ſcriptum erat
ſingulif preterea militibus noningen-
tat quinquaginta drachmaſ urbem de-
niq[]u]o uicinof[]o uicoſ magnifico epulo
conuiuat[]uſ est. Repudiata deinde Clo-
dia peſſima in continentif[]imaq[]u]o mulie[].
S[eru]iliam ſororem catonis duxit. Nullo
hec inflagito ſupiore purior erat. niſi
q[]p]r]atr]u] calumniam non ſubierat. Cuſ
ſastidium atque intempantiam. Catonis
reuerentia diu perpeſſus tandem repu-
diauit. Iam Luculli preſentia ampliſſa

A24

spe animoſ patrum impleuerat uidebatur. N. uirum tanta rer. aſt. gefaru gloria auc-
toritatq. florente. Pompeij audatiam. cō-
pinē atq. tyrannidem & optimatu ampli
tudinē posſe tueri. Ceteru ſiue q. iam egno
tam patriam pronaq. in futuram ruinaz,
cerneret. ſiue ut quibusdam placet. q. ſa
tuſ ſibi uendicatu glorie arbitratus ab diu
turniſ laboribus atq. piculi. quor. pler.
infocicillimi cēnt exituſ ad litterar. ota
opium. Studioſam ue quiete reliquuui
te conferre uoluerit ab re. p. ſponte ſe
abdicauit. Sunt itaq. qui hanc Luculli
ſententiam laudandam plurimum. arbi
trentur. Non.N. in marij calamitates at
miſeriaſ decidisse. qui poſt cimbricaſ uic
toriaſ illaq. maxima clariffima ue faci
nora. nullum ad custodiendos iam partho
honoreſ modum ſtatuere judicauit. Sed
inſatiabilē glorie impij. ambitione ſenex
eum ineuntibus rem. p. iuuenibus con-
tendeni ſe ſe in reſ turpiffimaſ rebuſ.
miſeriaſ turpioreſ precipitauiſt. Et Ci
ceroni poſt pnitioſſimam. Catiline cō
ſpirationē diuino ſuo ingenio a cōmui
clade depuſam priuatum. conſenſcere
preſtituſet. Et Scipioni adiecta cartha
gini numantia quiuiffc. Et N. finita t

quadam modestia, civileſ ambitioneſ eſ
moderandas, nec minus q[ui] athletas in pale
ſtra civeſ in re. p. damnandof eſ, qui nullū
momentum: nullum tempus: nullam q[ui]
tem perpetuis laboribus intermittunt. Craf
ſus uero atq[ui] pompeius hanc nouam. Lu
culli institutione accufare ſolebant q[ui]
imuoluptateſ atq[ui] luxuriam ſele dimiſſ
ſet qualiſ militaribus civilibus q[ui] negotijs
apnior q[ui] otijs atq[ui] delitijs etas illa ſuiſſ.


Mihi uo Luculli uita ueteribus ſimillima,
comoediſ uideri ſolet. Quary p[ro]ine: partel
rebus domi militie[que] g[er]tus, potremo uo
conuiuſs[que] p[er]tionibus cantu p[ro]caci: facib[que]
omniq[ui] luxui genere continent[ur]. Cgo.n.
l[um]p[tu]oſa, illa edificia ingentel balneo
rum atq[ui] deambulation[em] apparatul p[ic]tua[rum].

Statuas omneq[ui] eius c[em]odit reru studiu
ad luxu arbitror referenda. quaſ p[ro]ſe re
p[er]maximis ſibi l[um]p[tu]ibus comparauit.

Et opibus quaſ ſibi p[er]multas honestissimo
militie iure uendicarat affluentissime
utebant. Tantam uo in nostram uſq[ui] eta
tem eius delicie opinione omnium effe
runt, ut inter ornatos l[um]p[tu]oſiſſimof
q[ui] regum ortof Luculliam dinumerent
in p[er]miſ. Quid h[uius] opibus que iuxta ma
re circa neapolim magnifice ſp[le]dideq[ui]s

A25

Non eam se putari diuittas quas reposita

construeta sunt iudicandum arbitramus,

Vbi altiores profundis fossis tumuloſ opſe
ſuſpenderat. Vbi maritimaſ edeſ ealq. pul-
cherrimas atq. ampliſſimas edificarat ubi
de curſuſ marſ piteoſoſ; riuſ edibus cir-
cunduxerat. Que ſingula cum stoicif tu-
tero aut ſatuſ mirari potuisset. Xerxē cuj-
ex togato homine appellauſ. Erant illi
preterea edeſ intuſcalano ſpatioſ thala-
mis deambulatricq pornate. Equibus
ceu eſpecuſiſ undiq. circunipici poterat.

In qual Pompeius aduenienſ acculauſt
Lucullum ch ad eſtatem optime accomo-
dataſ in habitabileſ hieme ſeuſſet. Cui
Lucullus. Non tibi in quit Pompej minuſ,
quam grueſ aut eiconie menti habet
uidet, ut non parit cum tempore abi-
tatione quoc. pmutē. Cum uo pretor
quidam purpuroeas celebrandi ſpectaci-
cauſa ab eo clamideſ pendiſet in ſpecturuſ
ſi domi haberet. daturumq. liberaliter ſi
ad eent. respondit. Poſtridie uo roganti
Lucullo. quot ſibi chlamidibus opus eſ-
ſet. eum centu ille ſuſſicē respondiſſet.
ducentaſ ſibi clari Lucullus iuſſit. Pro-
in de Flaccum poſtam. dixiſſe fertur.

Non ealſe putare diuittas quas reposita
atoq. celata non plura eent hif que pa-

abat celata non plura eent hif que nolo

Lam. conspicerent. Etant autem Luculli u
uiuia nouo semper diuittarum. Splendo
re parata. non modo purpureus atque po-
culif auro et gémis elaboratus. chorif teti
bus scenicifque recitationibus admiranda.
Sed varietate quocumque multitudine epula-
rum. et ingentibus abundantissimisque
bellarior apparatibus. quibus rebus illibet
rales eum homines beatum appellabant. Po-
peium ad uisa corporis ualitudine captus. cla-
re de se in Lucullum. locutus fuisse tradut
Nam cum medicus eum turdus comedere
iuberet. Et ministri quia estas eét alibi q
apud Lucullum. domi nutritos reperi pos
se negarent. Vehuit. Pompeius ut inde al-
lumerent. & ad medicum consüssu. si lucul
Luſ in quit. delicatus non eét. nù forte
Pompeius nonuueret. Quare alia ſibi da-
re iussit que aliunde facile comparari
possent. Hunc tantum. Luculli Luxum Ca-
to qui eum erat ſuma et amicitia et fami-
liaritate comiunctus. uſque adeo iniquo
ferebat animo. ut cum adolescent quidam
in senatu longam atque in portunam de-
modestia et parcitate orationem ageret.
Exurgenſ Cato. tacebit ne inquit hodie.
diuſ ut Crassus uiuens ut Lucullus. lo-
quenſ ut Cato. Quidam et si dictu

A26

Id in curia fatantur. ab Catone tamè fuil
se negant. Lucullus uo non uoluptatemo
do. sed Laudem quociribilibus sumptibus
querit abat. Quod quidem ex hif conicere
par est. que de illo sunt mandata memo
rie. Ferunt. N. grecof quodam homine
qui romam ascendentem illu multus apud
se diebus conuiuatum fuiffe. Qui cù rur
fus inuitarentur. greca quadam p[]simo
nia inuerecundiam ducetos recufasse uo
catione indignu dicentem se propter se tâ
tus quondic sumptibus conuiuia pare
rentur. hif uocibus rifiſſe Lucullum di-
xiffeq. Non nulla profecto ex hif prop-
ter uol fiunt o uiri greći. ceterum plu-
rima propt Lucullu parari iubeo. Cum
uo forte nemine apud eum coenante v
nica ſibi menſa. dapeſq; modeste parate
eent diſpenſatorem. domuſ ad se uocatus
obiurgauie. Cui ille. Non putabam iqt
cum ſolus coenaturuſ e[]es ſumptuolò
tibi opuſ e[]e conuiuio. Quid ais? Lucul
luf inquit. An ignorabas penſ Lucullu?
hodie coenaturu[m. e[]e Lucullum. ? Itaq[;]c
totam urbem. harum reru[] crebra phainap
uaderet. Lucullu tunc forte p[]otium ifoto
fedentem Pompeius Ciceroq conuenere.
Hic nempe i[]p[]mil ſibi familiarif erat atq[;]

amous Pompeio uo et si tacita quadam li
multate ob Mithridaticu bellu mutuo ad
iſarent. Et loqui ramen familiarit &
confueiſſe ſolebat, Cicero itaq salutato
Lucullo. Volumuſ inquit apud te coena
re hodie conditione. Ut nihil noui no
ſtri cauſa parare iubeas. Sub recuſabat
id Lucullus. Et in poſteram diem differri
conuiuium poſtulabat. Illi uo neq differ
re: neq alloquendo ſecrete familiareſ ſu
of: facultate ſibi facè uolue, ne aliud do
mi parari iuberet conuiuium hanc tī
ſibi poſtremo ueniam pſutue, ut uel ipis
audientibus cuidam ex familiaribus ſu
il id ſolum dicit. In appolline coenabi
tur hodie. Ea ſolla uoce ſefellit of. Id
N. erat unum ex maximis eul coenaculis
eo nomine appellat. Singulif.N. ut uidet
coenaculif & conuiui p[tiu] et ſplendor,
apparatus diffinitus erat. Quaobre famiſ
audito Ioci nomine confelum intelliſe
bant quantiſ ſumptibus quali ornatu:
quo ue ordine conficiend ſe et conui
uiu. Conſuenerat autem p[ci]ij quinqua
ginta miliu in apolline coena parari. Q
et ſic eo quoq die acta ſuifet. Miraba
tur ſupere quodam Pompeiuſ, in ſanta
epularum habundantia celeritatem

427

apparatus. Hif itaq in rebuf Luculluf ma-
ximas opeſ tanq barbaras et bello parte
parum utiliter consumebat nihil minuſ
tamen diligentie ad ea ſibi comparanda
adhibuit. Que ſtudioſo ac litteratiffimo
homine digna eent. Et.n. plurimof pul-
cherrimeq ſcriptof coegeſt libros. Quo
rum profecto uſus maior e ſibi. q ipfa,
poſſeſko gloriam uendicabat. ſtudioſo.n.
cuiq et bibliotece & que circa eas erat
ſcol atq deambulatra. libere perpetuo
pattbant. Quo ſe greci eui p otium luct
iſſet. uelut in amoeniffimu quoddam!
mufarum diuſoru conferre ſolebant.
Ibi q loquendo legendo. disputando diez
iocunde terebant. Et luculluſ plerumq
ubi eruditiffimoſ uiroſ disputare uiduſ
ſet. eo ſe potiſſimum ingerebat. Si qua &
ope illif in re.p. opuſ ſuſſer. auetore Lu-
cullo q pmu affequebant ut uix credibi
le ſit. quod fuerit illud. q tum ue in gre-
coſ homineſ ſtudium atq humanitas ſo
uebat eoſ. & proprios lareſ. liberam gre-
coy. romam uentientium aulam faciebat.
Omne uo philoſophandi genus. familiariſ
ſima quadam. cognitione complexus eſt.
Achainiam tamen a principio ſumo ſtudio q.
amotebat colebat no eam q nova e appellata.

Quamque tunc maxime et carneadif ſceptus
& philonif. doctrina floruerit. Sed ueterem
cuius tunc erat princeps Aſcalonita ille
Anthiochus uir et acris ingeny. & dedice
di ratione eruditiſſimus hunc Lucullus ſi
mo ſtudio ſibi in amicitiam conciliat ſo
ciui uite fecit. Et philonis auditoribus
ſe oppoſuit. horum unuſ. M. Cicero eāt.
qui cum elegantiſſimū ſuo more in uete
rem Achademiam ſcripſſet. Eiſ ſecte
partef Lucullo. ſibi ipſi contrarias laudā
das conceſſit. Et Lucullus ea propter
liber ipſe in ſeribit. Erant. N. mutua it
ſe beniuolentia iuncti. et consilioru in
re. p. Sed p[ro]moſ inter urbiſ principes to-
cos atq. honoreſ. quia in h[uius] plurimumo-
leſtuar, atq. piculi e[ſet]. Craſſo dumiſſit
atq. Catoni. h[uius] duoſ poſt ea q[ui] ſupre-
mas ipſe partef in ſenatu recuſaſſet. hi q[
bus] pompeij potentiā ſuspecta erat. liber
tatis p[ri]cipu tutoreſ effe[ſerant]. ob amico
rui patrocinia deſcendebat in foru. Incu-
riam u[tra] ſi quod Pompeii ſtudiu. ſi quas
extingue[bat] audatiam oporteret. Et N. de-
creta que debellat[ur] ille regibus inſtitue
rat antiquari fecit. Qua[ne] militibus
ſcripſerat Iargitione: ſono Catone darj
prohibuit. Quamoblē Pompeiul i Craſſ

428

et Cesarif amicitiam potuif uo coniuratio
nem confugienf cum armis atq mili
tibus totam formc urbe implefset. Ciretuf
extra forum Lucullo atq Catone decreta
fua promulgari fecit. Eiuf indignatem
reicum propinquis ut par erat animi
optimates ferre uiderent. Brutiu quedà
pompiani i medium producre. quem Po-
peio in fidiantem deprehendisse dicebant.
hic in senatum deductus aliof quodam,
romanof acculavit. In populo uo Lucullu
ipsum adiecit quę in fidiarum auetorc
in Pompej caput fune afseuerabat. Nul
lam uo fide cum testif leuitate. Cui ubi
inconstantia ea libi accufatio uendicauit.
sed cum mercede omnef cum uiru i lucul
lum solicitatu ec conferent. cui paucis po
ftea diebus adduif sceleti sceletu rem ma-
xime patefcat. Inuentu est.N. Bruti ca
dauer eechi e carcere. quem natuli uali
tudine confectum ee dicebant. Sed itsec
tum a pompianis recentef ubicef fugi
lationis q. uestigia declarabant. Ne ip
fum etiam accufatore rei unq inlucez
prodire posset. Ea rei plurimu ab re. p.
Lucullu abducit. Sed Cicerone postremo
fuma cui dignitate ex urbe eiecto milfo
q. in Cyprum Catone ab omni publica

cura se le abstracte. Ferunt autem cum sub mortem aduerisque mentis equalitudine capti paulatim contabuisse. Porro Cornelius non posse non estate mala. Neque naturali morbo led medicamentis ab Calistene quodam liberto suo corruptus in id incidisse prodi dit. Calistene uo ea sibi medicamina pinaisse. quia uim amatoria habuisse cre diderit. Lucullumque tantum ab roris? uui abfuisse. ut uel eo uiuente omnis rei familiaris cura Marci fratri scolium fuerit gubernata. Atqui maxima eius i prioria beneficia. & ingens gloria: cui domi tuæ parta militie se omni u i memoria puigebat. Ut mori eius Lucum suus populo i merore bono cujus Lamentatione attulere rat. Concurrebant eo omnes nobilitates ab adolescentibus delatu in foru corpus sepe liri uolebant in campo Martio. ubi Sylla iacuerat: Nemine ex Luculli necesse sariis id expectante haud. ut faciliis appa ratus ille fuisset. Quare Marcus frater x multis a populo precibus impetrauit. In a gro tusculano Luculli funera celebrati. Nec ipse ingenti fratrijs merore affectus multus deinceps temporis supuixit. Sed bona cum eius etate atque gloria: uita quod pariter extirpita est Luculli mortem p

429

batam maxime optimamque iudicandam arbitror. Non, N. quam romane libertati inecta fata moliebant, fedam lacrimabi lem. miseramque rei p. puſionem uidit. Ceteri liberam ad huc, egrotam tamen la bentem priam cum uita reliquit. Idque in prunis omnium Lucullo Cimonio comune fuit. Quandoque et iſte nüdum turbatus ſed ingentibus ad huc grecque rebus diez obiuit. Non tamen ut ille a re. p. ſolutę atque diuſuſ ſed pariter cum uita & in pium et Cimonis militia cecidě. Neque ab armis honoriouſ atque tropheis uelut in portum quaedam ſe ſe in potus cœmefationes, contulerat: ceu mordaciter in orpheum ait pto. arbitratu eos. qui bene honefteq. uixiſſent. apud inferof p[er]miu[n] manem crapulam ſempiternam. Oci[u]no atque tranquilla diem. & Clarif[ic]simu[] Litterar[ia] ſtudium, honesta cu[n] uoluptate[que] coniicteu, dignif[ic]timu[n] grandiori etate[u]o. et ab cu[n]ſubus bellicis, muneribus ſoluto. ſolat[i]u[n] uideri debet. Veri abingenti rei, gestar[ia] gloria in luxu[u] uoluptateq[ui] deſtuxiſſe. & reliqu[i]u[n] utem inſonis atque deſtijſ ſuelut impior[u] utem toriar[ia] aphrodiſia idem tueneris festa egisse. Hanc haud pulchram uite munenam

tatione ex istumo. nec q. Xenocratem imitatur.
Sed ad epicuri sententiam potuus in clina
te. Nec parum mirari soleo si qn cui pnis.
ultimas coru etatil partet ipse contulero.
Et N. illo? inuentus prorius contraria fuit.
Cimonis quid infamis atq. soluta. Lucul
li uero tempans. & erudua. Melior il ita
q2 est. qui mediore uite institutione cœnti
tur. & longe laudabilest est id ingenii
ubi arcenscentibus uitijs virtutel continuo
reflorecent. Atqui amplas dimittas pari
libi ratione quæitas non pari tamen plé-
dore evogaverit. Quis N. australis arcis
muru quam Cimonis opibus absolutum.
fuille constat. Iuculli thalamis atq. turnu
lil. piscolis ruulib scircunseptis. quod ipse
circa neapolim barbaris manubij sc ex eedi
ficauit. non digne anteposuerit. Quis p.
terea cum Cimonis. luculli menam co-
tulerit. cum officiofa et humaniffima
Luxuriofam atq. regalem. Hec N. ad pau
corum dimittas ingentes dimittas effun-
debat. Illa uel modestis lumbibus enute
bat quondic multos. Sed pro tempor.
tamen varietate rei ipse compensande est.
In certum fuerat. N. li publicis ab laborib
atq. magistratibus in tranquillam ociofa
q2 duxif et sencetutem defluerit Cimon

430

faltudioſam laſciuamq; duxiſſet uitam. p
ſertim cum uiri ingenium non ab imodea
to uini uſu. no a mulier, amoribus no ab ei
deniq; uite festuuitate abhorruerit. Cete-
rum maximarū rerri affidue meditatioſ
ato; consilia. Et bellov. tum crebra picu
la. tum innum Habileſ pene laboreſ cetera
rū uoluptatū impetū intermittunt. In hif
potissimū animis: qui generoſa quadam
nobilitate ad capesdam gloriam nati i
ſunt. Nemo uo tam ſubtiliſ criminum
in quifitor. non uitoru quiſq; tam accer-
trimus accufator. ce potuit. ut ſi dū impe
rium belluq; gerebat Luculluſ die ultimū
obuſſet. uel uam huic uiro calūmiā potu
erit munire. Sed de ipſor, uita ſatil. Belli
ciſ uo in rebus ambos: tira mariq; clariſſi
moſ duceſ ſuiffe constat. Ceteru licut at
hletat eoſ qui eodem die una paleſtra lu-
etaq; coronant. In ſueta rei magnitudiē
uictoriaſ uocant. Sic Cimon uo die pe
destri naualiq; tropheo coronanſ grecias.

I ure ſuo in bellicis artibus, primat ſibi par
tel uendicare uidetur. Patrie deinde Ci
mon. Lucullo uo patria impium dedit.

Et hie ampliſſimiſ rome ſotalium q; uiri
buf urbiuſ reſ máxiuſ gefiſt. Ille uero
ſubiectam impio grecie patriam. uſque

adeo extulit. ut supat. hostibus non eammodo
liberam fecerit. Sed sibi quoque grecas renz
summam adiecerit. Per s. hi deuiectos, ab
accesi maris prohibuit. Et sua li ab eo la
cedemonij grecie sponte impio concelebre.
S maximum preterea impator is offitium
duximus obedientiam sibi militum cum
beniuolentia comparare profecto Cimon
Lucullo ante ponendus erit. Quandoque isti
milites sui neglexerint. Illum uo uel loci
suma cu adnitatione fuerint uenerati.
Ab isto sui defecerint. ad illum alieni co-
fugerint et hunc denique milites. quibus
cum ad bellum egressus erat regredientem
deseruerint. Ille uo domum redierit pon-
ceps eorum quippe quor sib impio p
mum enauiarat. tria omnius difficilli
mae cum hostibus pacem cum Lacedemonij
concordiam inter socios impiu assentet.
Florentissima uo impia regesque delenpe
tissimo uterque adortus in ipso penes rerz
ac belliz culmine cecidě. Cimon nēpe
aduerfa solus fortuna poccupatus. Nam
et impator & maximo glorie flore ex
tendens est. Luculli uo caesium non ita,
infortunam transteram. quin sibi aliq
rei cau sam aſcribendam arbitrer. Siue
N. ignarus. sive negligens id egerit sīmo

A3I

sibi detrimmo fuisse quid dubitat: quod
militi audatam temeritate audivit am.
tiba seditione non compuluerit. Que oïa
future pestis monymenta pre se ferebit.
Sed id prope modum Cumoni quoque commu
ne fuit. Et N. cuiibus suil inuiil postra
col. Id N. suittagij genuf damnatus exula
uit. Ne decem annos eius ut in quit Pla
to uocem audirent. Nobilissima et ſuma
uirtute ornata ingenia, quia non aduo
Luptatē consilia ſua referunt. multiudi
ni p raro place conſueuerunt. Si uero i
publicos errore hominu peccandiq; licet
tiam compreſme ſtudeant ad intollera
bile ſui fastidium uulgus accendunt; i
Perinde ac medicorum mincula, que tam &
ſi ad pulchrum nature ordinem membra
componant tolleratu tamen difficillima
ſunt. Quaobrem omni fortasse eiusmo
di crimine tantof uirof abſoluere dignu
fuerit. Atq. multo longiora Lucullus iti
nera cum copiis ſuil emeſuſ est. Et in
remotioreſ orbis terrar regioneſ penet
uit. Primuſ N. romanor cum excitu tua
rum ſupauit tigrin tratecit. Aſte regiaſ
ipſo ſub hostium aspectu. Tigrano certa
cabira ſinopem niſibim cepit. diripuit
incendit. omnem aſtam septentrionali

uſq. ad phaſidem. orientalem uſq. ad me-
diam. auſtralem uſq. ad rubrum mare.
romano adiecit impio. et potentiſtimi rege
tot ab ſeuſtorijs proſligati nihil prorsuſ
aliud q. nuda corpora referentes in uſ
tas ſolitudineſ ſiluaſq. in accessebileſ & nt
lo antea humano uel uqio preſignatas. ceu
fere auſugerunt. In hoc autem Lucullus
maſime preferenduſ est Cimoni q. p le
nihil graue ſub Cimone paſſi continuo
ingrecoſ arma mouerunt et ingente
eorum exercitū in egypto uicerunt fu
derunt. trucidarunt. Ceterum poſt lu
cullum quid egit Tigranes dignū me-
moria. quid Mithridateſ? Cum hic ſupio
ribuſ cladibuſ obtrituiſ atq. conſtractuiſ
modo ſemel aduſuſ Pompeiū copias ſua
extra uallum edueſ auſuſ fuerit. Sed lo
la fuga ſaluti ſue conſulenſ in boſforu
ſe ſe recepit. Tigranef uō tum nuduſ atq.
in ermis coram Pompeio ſupplex humi
procubuſſet ſublatus proprijs manibuſ
e capite diadema ad illiuſ pedeſ depoſuit.
Neu tam Pompei iitute q. Luculli uicordi
in eiuſ ſpectaculi miſeram corruſ &
regni in ſigna. quaſi priuſ ablata tunc
ſibi reſtituta iocunde ſuſcepit. Clario:
ſi itaq. impator ducenduſ est cuiuſ artu?

432