DOMINICVS MARIVS NIGER
IVLIO CONTARENO SVO
S.P.D.

Vam apud me pridem, dum sub mea
disciplina cum reliquis tui similibus
contubernalibus humaniorum litera
rum studijs operam dares Iuli charis
sime, uideras, dixeras; tibi magnopere placere Ho
meri Batrachomyomachiam suis metris latinam
factam: illâ proximis Saturnalibus, quando aliy tam
præsenti, quàm antiquo more aut aleis ludendis, aut
muneribus missit andis incumbunt: ego relaxandi ani
mi causa in manus sumpsi, relegi q; Cum, mihi à
feuerioribus studijs otium esset; incudi reddere, ites
rum; cum Græco conferre, & sic diligentius rei
cognitam, castigatiorem, & in melius reformatâ
ad te mittere constitui. Vt munere hoc qualicunq;
(non enim te latet Nasonis illud, Carmina qui faci-
mus, mittamus carmina tantum) te starer amorem,
quo te semper propter ingeny tui felicitatem, mo-
rum; elegantiam, & suavitatem profecutus sum,
minime esse absentia tua imminutum. Quippe qui

A i

in dies magis, magis', augеſcat ob eam præſertim
eausam: quod ex illis, qui ad nos istinc ſæpius com-
meant, condifcipulis olim tuis intelligo te magna ſpe
Etare, ad ea'q; reſtis ſtudijs contendere: Et iam in le-
gum, iuris'q; cognitione, ac ſcientia tantum profecis
ſezut inter eiusdem artis candidatos nequaq; poſtrez
mus habearis. Quibus ſanè nuntijs mirum in modù
lætari ſoleo. Neq; uero illud mihi minus gratù eue
nitzquod ſodales ydem tui aſſerunt, te politiorum lis
terarum haudquaq; obliuſci: ſed quotidie aliquid,
quod alat eloquentiam, ex optimis ſcriptoribus uel
poeticum, uel hiftoricum, uel oratorium legere, exs
cerpere, adnotare, ediscere, tum ſtylum exercere, Et
nonnihil aut proſa, aut uorsa oratione conſcribere.
Id quod apud me feliciter admodum facere ſolitus
fueris. Vnde non eſt: quod quis miretur: te integeri
mo, ac reuerendis, nunc Cardinali patruo tuo Ga/
ſpari Contareno ſumimi ingeniy uiro, ſummæq; lite
raturæ in primis charum existere, ſemperq; extitif
ſe. Quare mi fili perge, qua ſemel inſtituſt iua.
Quod ſi feceris: nemini dubium: quin in ſummum
ſis virum euafurus. Sed, ne prolixior ſit epiſtola kee
noſtra, tu munuſculum hoc bencuolentiæ, Et amoris

in te mei ueluti pignus libèter nunc accipies: Et mor
eiusdem poetæ Iliada, & Odyſſeam itidem hexame
tris in latinum versas expectabis. Quæ tanto grauio
ri, & ſplendidiori compofitione exibunt: quanto hìs,
quæ remiſſiore ſtylo præluserat Homerus, diuina
illa opera præſtant. Neq; enim ego eorù accedo opi
nionitz qui opusculum hoc, & alios quosdam huic fos
litos adiungi lufus eius negant eſſe Homeri: cuius
Iliaden, & Odyſſeam veneramur. Quinimo ſuum
Plutarcho iudicium relinquens, cum Papinio nostro
Halicarnassei Herodoti ſententiæ aſſentior. Qui in
eo: quem de genere, uitaq; Homeri in ſcripſit: libello
memoriæ prodat, illum in Chiy inſulæ loco, qui Bos
liffus dicebatur, apud Chium hoſpitem, cuius filioz
rum erudiendorum curam ſus ſeperat, condidisse
Batrachomyomachiam, Cercopas, Epicichli
das, & alia quæcunque, iuuenilia, ludicraq; eius
nomine extant. Quanquam hymnos, qui ſæpe à
Paufania citantur, alterius eſſe Homeri Selly
ſcilicet Grammatici cum Domitio Calderino
facile crediderim. Cæterum ex omnibus Ho/
mericis luſibus, ſiue præludijs pugnam hanc ranaz
rum cum muribus iucundiorem, gratioremq; eſſe,

A iij

neminem eruditum, et iudicio pollentem fore exifti
mo, qui fit negaturus. Illam igitur mi Iuli, cum gra
uioribus legum studijs animum fatigaueris; eius rei
ficiendi gratia legere non dedignaberis. Ludicris eni
bis, et puerilibus sua quoq; inest utilitas. Nec fortas
se inde parum frugis lector retulerit. Nam, si æsos
pi apologi, et aliæ huiusmodi fabellæ: quæ nutricu
larum fabulis proxime succedunt; ne à feuerioribus
quidem repudiantur; cum in se aliquid, quod ad uis
tam, mores; pertineat, continere exiftimentur; quæ
neget hic etiam esse, quod præter delectationem, ad
uitæ quoq; inſtructionem (si quis modo tanquam πιμνά
οια eruere ſciat) et hominum coſuetudinem demon
ſtrandam prodeſse poffit. Quidam quod uel Pliniy Seo
cundi teſtimonio nullus creditur esse liber; qui non
aliqua parte profit. Verum hæc tibi notiora ſunt; quæ
ut nunc à me docendus esse uidearis. Vale.

HOMERI BATRACHOMYOMA:

chiaz hoc eſt Ranarum, et Murium pugna,
Latinis Hexametris prope expreſſa.

Q
Vod mures ranis bellum indixere miſ
naces,
Quæq; ſuper genibus deſcripſi carmina
nuper,
Nunc canere, at q; omnes hominu uulgare paures
Fert animus. Spirate deæ, sacrumq; mouete
Ex Helicone chorumzuociq; inducite cantum.
Nam ranæ nunq grauiora pericula paſæz
Terrigenum mures referunt dum bella gigantum.
Talia mortales memorant primordia rixæ.
Prærapido fugiens felis diſcrimina curſu,
Conceptamq; ſitim cupiens ſedare propinquo
Mus poffuit barbam flagnozdulciq; liquore
Expletur; cum rana procul conſpexit: et inde
Garrula Limnocharis tali fermone locuta eſt.
Tu quis eſunde ad aquas; te q genuere parentes;
Dic, et uera refer: procul hinc mendacia ſunto.
Nam ſi te dignum noſtro monſtrabis amore:
Munera multa dabo: tibi quæ monimeta relinquam

A iij

Hosfity:eg mecum nostris lætabere teſtis.
Rex ego ſum:et dicor Phyſiatus:in hacq; palude
Nunc ranis præſum:perq; omnia tempora regno.
Meq; pater Peleus pulchræ quondâ Hydromedusæ
Littore in Eridani genuit connexus amore.
Sed te conspicio robusto peſtore: et armis
Credo alios ſuperare duces, eg corpore honesto.
Pande igitur nomen'q; tuu, ſtirpem'q; , genus'q;.
Ad quam Pſicharpax eſt tali voce locutus.
Quid genus obſcurum nulli cognosere quæris?
Nomine me appellant omnes Pſicharpaga mures.
Magnanimi regis ſum Troxartæ unica proles.
Lichomyle'q; mihi eſt genitrix:quæ ſanguine creta
Pternotroſtæ olim ſcepiris, regno'q; ſuperbi
In ſtrue lignorum genuit me, et molliter ipfa
Nutryt:atq; cibos poſuit ficusq; , nuces'q;.
Quonam igitur paſto nostrum tungemus amorem?
Cum nos diſiungat natura aliena, genus'q; ,
Tu uitam in ſtagno ducis:mihi mandere cura eſt
Arte laboratam Cererem, preſſasq; , placentas.
Quæq; ſolent homines uentri mandare uoraci?
Lancibus hæc pandis, cerealibus atq; caniſtris
Eſſero:nec fugiunt me pernæ fruſta ſuillæ:

Quodq; iecur toſtum tunica uelatur in alba,
Caeus & dulci nuper de lacte coactus,
Mellitæq; dapes: ſummis quæ pabula diuisc.
Lauta hominum quicquid demum conuiuia poſcut:
Et quæcunque, coci patinis condita reponunt:
Nos ſoliti mures arguto rodere dente.
Non tamen aut bellum fugio:cù ſemper in armis
Ante alios primus medio dux agmine uerſer:
Aut hominem timeo licet ingens corpus habentem.
Sæpe torum ingrediens calcem, digitosq; cubantis
Dente leui stringo: et nullus dolor excitat illum,
Sed tenet alta quies, placidæq; ſimillima morti.
At duo præcipue cunctis animalia terris
Accipitrem, ſelem'q; tremo portantia luſtum,
Et tristem nobis laqueum, fatum'q; dolosum.
Sed ſelem in primis timeo: quæ sæpe fugacem,
Ingressumq; cauis letali deuorat hauſtu.
Non acer raphanus, prægnas'ue cucurbita nobis
Nec betæ molles, uiridis nec brassica gratæ
Sunt epulæ, haud apio mures paſcuntur amaro.
Talis nanq; cibus uobis folet eſſe ſub undis.
Ad quem ſubridens fic contra eſt rana locuta.
Ventre, gulaq; hoſpes nimium te tollis inepte.

A v

Sant bona multa etiam ranis terraq; lacuq;.
Nam uiectum ancipitem nobis Saturnius esse,
Et saltare dedit terris, & corpus in undis
Occulereut letæ uita uiuamus utraq;.
Quæ (siforte uelus) facile est tibi noſcre cunta;
Sì dorfum inſcendas noſtrum:nodoq; tenaci
Conſtringas collum:ne delabaris in undas :
Sed lætus poſſis domibus ſuicedere noſtris.
Hæc ubi diſta: dedit tergum, conſcendit at ille
Conſeſt.m: mambusq; ambabus colla reuinxit.
Gaudet aquis primù breuibus, portuq; propinquo :
Perplacet & liquidas ſic illam nare per undas.
Humida fed poſtq: ſenſit ſua corpora fluctu:
Tristibus & lachrymis faciem perſfundit: & illum
Pœnitet heu ſero: uellitq; dolore capillos.
Iam pedibus ſtringit uentrem: timet, atq; timore
Ingemit: & gelidum turbant discrimina peſtus.
Vnde miser caudam ceu remum traxit in undis.
Tum uero illachrymans, madefætus corpore toto
Numina cunta: ſimul precibus, uotisq; uocauit:
Vt tandem optatam liceat ſibi tangere terram.
Non ſic portabat taurus ſibi pondus amatum:
Fluctibus Europam aduexit cum littora Cretæ:
Vt rana attollens pallentia corpora fluctu

Tergore ſuppoſito muri ſua tecla petebat.
Cum ſubito horrendum aspectu uidere per undas
Hydrum fatiferum, tollentem colla ſub auras.
Quem ſimul aspexit, gelido tum peſtore rana
Corpora, dum cuperet uitare pericula tanta,
Qui fuerat ſtagno miſere periturus in illo,
Immemor heu ſocî, trepidantia merſit in undis.
Ille ſimul ſeſe cernit ueſtore reliſtum:
Palluit: & medium cecidit re ſupinus in æquor:
Compreſſitq; manus: gemitu miſerandus, & omne
Compleuit ſtagnum, liquidis ter merſus in undis,
Ter redyt ſuperas tandem moriturus in auras.
Calcitrat: et tentat nequicquam euadere moriem.
Illum humore graues deducunt pondere ſetæ.
Irrita fed poſtquam ſenſit conamina facla:
Iam moriens ſudit tales ex ore querelas.
Te cælare deos Phyſiograte hæc tristia facla
Speraſti: miſerum cum me ceu vertice montis
Iecisti ſtagnum leui de corpore in altum
Poffime non terris auſus contendere contra:
Nam neq; lucando melior, nec tollere plantas
Doctior, aut fueras palmis connectere palmas.
Arte mala captum fed me timidiſſime rerum

A vi

Proyçis in fluctus.cernit Deus omnia uindex.
Iamq; dabis pœnas meritis pro talibus,in te
Armatos spectans horrendo ex agmine mures.
His animam dictis spirantem uidit,in illis
Lichopinax ripis flagni qui forte fedebat.
Muribus ac ululans facinusq; scelusq; reportat.
Quos:postq; audierant mortem:grauis impulit ira.
Nec mora:continuo murum genus omne superbû,
Cum primum radys Sol ill: strauerit orbem,
Troxartæ poscunt ad regia teeta uocari.
Nâq; erat hic genitor Psicharpagis ante peremptis
Qui infelix flagno fluitabat corpus inane:
Necdum etiam molles ualuit contingere ripas:
Sed miser ab media nabat refupinus in unda.
Illi præcipites: radiare ut lumine montes
Conspiciunt: summi petiere palatia regis.
Iamq; tacent:leto natu cum percitus ira
Surgit; et has fundit Troxartes peltore uoces.
Sim licet o soci à ranis immania passus
Solus ego:tamen et uos hæc iniuria tangit:
Queis(nisi prospicitis) iandudum fata parantur.
Tres ipse infelix genui(miserabile)natos:
Atq; orbum totidem natu liquere parentem.

Nam felis primum laniauit. Quippe retoris
Vnguibus arripuit, traxitq; foramine curuo.
Asit aly immites homines mala fata tulere:
Lignea dum miram fata inuenere per artem:
Que laqueum appellant horrenda pericula murum.
Tertia restabat nobis charissima proles:
Qui solamen erat miserorum, spesq; parentum.
Huc uada in ima trahes misere mala rana peremit.
Verum agite ornantes uariis iam corpora in armis
Agmine terribili ranarum teeta petamus.
Dixerat; et cunctis animos exciuit ad arma.
Tum cupidus belli Mauors hæc agmina cingit.
Cruribus in primis ocreas posuere fabales.
Nanq; fabas uirides noctem rosere per illam
Innumerass: quarum tunc tegmina tota retexunt.
Sic tenues tunicæ belli uertuntur in ufum.
Ardentem clypeum medio ex umbone lucernæ
Efficiunt. placuit thoracas nec:tere felis
Extergo: huic etenim pellem traxere per artem.
Atq; acus eft illis claro mucrone refulgens
Hafta opus horrendi Martis. neu cætera de: sint:
Dura nucum capiti posuerunt tegmina cuncti.
Iam stabant mures instru:ti talibus armis:

Auditu subito cum rænæ percitæ ab altis
Egrediuntur aquis: necnon coguntur in unum
Et quæ sint subitæ perquirunt seïnina pugnæ.
Dumq; animi partes belli uerfantur in omnes:
Tyroglyphi ecce: fatus magni de Sanguine, præco
Embafichytros adeft: manibus qui seeptra ferebat.
Talibus Et ueniens indixit funera belli.
Me ranæ uobis mures misere minantes:
Terribili, dicam, pugna rapiatis vt arma.
Nam Psicharpaga aquis misere uidere peremptus
Dextera quem ueſtri regis maſtauit. At omnes
Robore quæ ranas præftatis, ſumite pugnam.
Sic fatus. ſermo ranarum uenit ad aures,
Illarumq; animos turbauit. Iamq; ſuperbæ
Succensent regi Phyſignato. Qui tamen inſpit.
Nec murem leto dedimus: nec morte perire
Vidimus. At temere in ſtagno dum rideret alto,
Conatus ranas imitari forte natando:
Mergitur, Et liquidis uitam exhalauit in undis.
Nunc ultro inſontem accuſant. Sed quæ uia mures
Perdere fallaces poſſit: disquirite cunctæ.
Noſtra tamen quæ fit ſententia diſcite bello.
Vna omnes animis ripa ſedeamus in illa

Præcipiti uariis incluſæ corpora in armis:
Vt cum prærapido uenient ex agmine mures,
Moxq; ruent: ipſos galeis rapiamus, Et altum
Omnibus in ſtagnum uoluamus protinus armis:
Sic certe ignari nandi morientur Et illi.
Ac murum hic nobis ponentur clara trophæa.
Dixerat: at q; omnes ranas innexuit armis.
Vndiq; nam folys maluarum crura recingunt.
Hinc aptant uiridi è beta thoracas, Et inde
Caulibus ingentes clypeos. ſuit omnibus haſta
Longior in manibus peracuta cuſpide iuncus.
Pro galea: ipſis uelabat cochlea frontem.
Sic ripa inſtructus ſtabant exercitus alta:
Crispabantq; haſtas: animis complentur Et omnes.
Iuppiter at ſuperos claro mox cogit olympo:
Tum bellum oftendit, pugnatores: q; feroces
Innumeros, Et tela manu prælonga gerentes:
Vt ranæ, mures: q; fremant: ut: q; hi uideantur
Centauris ſimiles, ſimiles: q; gigantibus illæ.
Qui faueant murum genti, ranis'ue ſuperbis,
Quæritat: et placidis affatur Pallada dictis.
Auxilium latura tuis ad prælia tendens
Muribus o nata est: Quippe omni tempore, ſacro

Exultant templo:luduntq;, altaribus omnes:
Nidore, & sacris hilares lætantur adefis.
Dixerat. Hunc contra sic est affata Minerua.
O genitor non, si fusos, fractosq; uiderem,
Muribus auxilium ferrem. Nam numina nostra
Læferetzac positas templis rosere coronds,
Aufi etiam exhauſtis oleum consumere lychnis.
Sed magis hoc nobis mentemq;., animuq; remordetz
Quod nuper factam tenui de ſtamine pallam,
Affiduaq; opera intextam, pulcherrima uisfu
Quæ fuit, & nostra multum ſpectabilis arte,
Rosere, & laceram liquere foramine multo.
Quinetiam infelix ſubiegmina mutua ſumpſi:
Et poſcor fœnus, ſuperis res horrida diuis.
Haud tamen est animo, ranarum iungere genti
Auxilia:inſtabili cum ſemper mente pererrent.
Nanq; olim horriſono cum iam deſſa labore
Veniſſem pugna:noctuq; reſoluere membra
Optaſſem:tristi complerunt æthera luctu
Protinus:haud tantumq; loci, ſpatiyrq; dedere
Vt poſſem dulci uel claudere lumina ſomno.
Sed noctem in ſomnis duxi, capite atq; grauato:
Donec gallus auis ſummisfit in aera cantum.

Nunc

Nunc ſuperi, pugnent noſtris fine uiribus illi:
Ne gladio quisq; corpus, neu uulneret haſta:
Membraq; cœleſtum telo stringantur acuto.
Nam nulla audaces ſuperum reuerentia tangit.
Nee trepidant bello nobis occurrere diuis.
Ergo omnes læti pugnam ſpectemus ab alto.
Dixerat:atq; aliy fremuerunt ætere diui.
Vna omnes hilares ſubito coguntur:ey ecce
Præcones ueniunt belli iam ſigna ſerentes.
Tunc tuba, quæ manibus culicis portata canori,
Increpuit pugnæ ſonitum. cælo ſimul alto
Iuppiter intonuit belli portenta futuri.
Hypſiboa: primus Lichenora percutit haſta
Ante alios ſtantem, atq; alto clamore minanlem:
Per mediumq; iecur uentrem penetrauit ad inum.
Voluitur ad terram:moſſesq; in puluere crines
Fœdat: & arma ſuper ſonitum fecere cadenti.
Poſt hunc, Troglodytes iaculatus Peliona
Traiecit telo pectus. cadit ille:animusq;
Euolat: & nigra clauduntur lumina morte.
Seutlæusq; animam iaculo abſtulit Em. basi:chytro.
Hincq; Polyphoni uentrem tranſuerberat haſta
Artophagus. ruit ille:uolatq; è corpore uita.

Quem simul aspexit pereuntem; suftulit ingens
Limnocharis saxum; magnis quo viribus acro
Troglodytis collum medium perfregit; et ille
Corruit; extemplo; oculos clausere tenebræ.
Aft illum obseruans Lichenor dirigit haftam;
Inq; iecur certo per uentrem uulnere fixit.
Crambophagus fugiens ripis se deycit altis,
Non tamen in flagno tutus; quem perculit idem.
Lichenor; cadit ille miserztum sanguine leues
Purpureo pertingit aquas; ac littora iuxta
Tenditur; et summa iacuit sublimis in unda.
Limnifusq; Tyroglyphon in ripa expoliauit.
Pternoglyphi specffans Calaminthes territus altus
Desilit in flagnum fugiens; clypeum; rigentem
Proycit. Hydrocharis tum regem feruidus urget
Pternophagum saxoznanq; illi percutit altum
Sinciput; at cerebrum patulis de naribus omne
Liquitur; effuſo turpatur sanguine terra.
Lichopinax perimit præſtantem Borborocælem;
Atq; ruens haſta corpus transfixit; at ille
Concidit; et tenebris oculi uelantur obortis.
Præſiphagus ſpecffans currit; pede Cniffodioſen
Protraxit miserum; et flagno se condidit alto.

At tunc Pficharpax socios non paſſus inultos;
Pelusiiq; iecur medium traiecit, et aluum.
Qui ipſius ante oculos cecidit;uitamq; reliquit.
Extemplo aspiciens haufit de puluere limum
Pelobates, quantumq; luti comprendere pugnis
Eualuit; cœno tum cæcum pene reliquit.
Admouet ille manum terræ; et qui forte iacebat,
Suſtulit immenſum lapidem; quo perculit illum
Cruribus; ac ſuram dextram perfregit; at ielus
Concidit; et media iacuit reſupinus arena.
Craugasides ultor Pficharpaga prouocat ardens,
Verberat et uentre in medio; totumq; recondit
Iuncum; quem manibus geſtabat cuſpide acuta;
Dumq; haſtam recipit; funduntur viscera terræ.
Sitophagus uiso hoc ripis conterritus altis
Claudicat ex bello fugiens; foſſæ'q; profundæ
Se credit; dirum ut poſſit depellere fatum.
At ſummo in pede Troxartes violat Phyſignatum
Interſeſorem nati, fugit ille; lacumq;
Inſilit. hoc cernens Troxartes rurſus eundem
Impetit; et nigrum tentat demittere ad Orcum.
Præſæusq; uidens Phyſignatum uiuere in undis;
Quem uita penitus ſpoliatum credidit ante;

Huic uenit auxilio; et Troxartem uerberat haſtaz

Quæ tamen haud fregit ſcutu; impenetrabile regis.

Tum quidam mures inter bellator, et audax.

Artepibuli præclaro de ſanguine natus.

Qui fuerat; gentem q; suam ſuperauerat armis?

Nomine quem uocitant Meridarpaga; qui q; ferocē.

Aequabat Martem, licet eſſet iunior annis.

Exultans animis pro ſtagno conſtitit alto:

Ranarum et genus omne anima ſpoliare minatur.

Irrita nec fortassa; minantis uerba ſuſſent.

Tanta animo uirtus, tantum eſt in corpore robur.

Tunc hominum, diuum'q; pater ſublimis olympo.

Proſpicit et ſudas miseratus pectore ranas.

Cæsariem quaſſat; taliq; eſt uoce locutus.

Prò ſuperi ă mira oculis ſpeſtacula cerno.

Terrorem ingentem ſtupeo Meridarpaga in undique

Perdere qui ranas deſyderat ocyus omnes.

Pallada mittamus propere, Martem'q; ferocem.

Qui quamuis fortem cogant abſttere pugna.

Dixerat. Hunc contra Mauors ſic ore locutus.

Nec noſtræ genitor uires, nec Palladiis arma.

Sufficiunt ranis miseru; ſed protinus omnes.

Auxiliemur eis. Vel tu pater ægida fortem.

Concute; qua bello præſtans Titania proles.

Murmure cum magno cecidit, uasſi'q; gigantes,

Cœus'q; et Enceladus'q; audax, ſæuus'q; Typhoeus.

Dixit. At ille manu candentia fulmina ſumens.

Et tonitru ingenti totum concuſſit olympum:

Vibratum et dextra fulmen contorſit. id autem.

Euolat; et ranas, et mures territat omnes.

Qui tamen haud ceſſant pugnазſed tollere ranas.

Ardent, illarum'q; omnem deperdere gentem.

Quas pater omnipotens cælo miseratus ab alto.

Auxilium ſubito misit; mures'q; fugauit.

Agmina uenerunt ſpecie, uisufq; tremenda.

Incus terga tegit; roſtris armantur aduncis:

Oblique ingrediuntur; habent os denticulatum,

Splendentes, latos'q; humeros, et pectore lumen,

Valgi, diſtorti, oſtipedes, manibus'q; carentes,

Bicipites'q; uocant quos diro nomine cancros.

Hi murum raptim caudas'q; pedes'q; manus'q;

Morsibus incidunt. haſtæ fleſtuntur in ipſis.

Deſeruere locum mures, portuq; timentes.

Corripuere fugam. Sub terras ibat anhelis.

Phæbus equis; tanti et ceſſit discordia belli.

Téλoſ.