Liber

enernat: et oppositū spasmus paktur. Et si q[ui]s
mēbōrù frīgescit aut calet morbù pati[que]. Sic
etiā in quoque suda appearerit medio egrī [que].
Calor nāque aut frīgus plus mō facta super
membrā naturam ab exteriori aut interiori fit
causa que illo est in membro passiones
T[he]Capitnlus quartus de signis tempora mor-
borum portendentibus.

T[he]quonia signa moribōz portède
tia aductu ostentimus passioſoq
in corpiq[us] futuras ſanis: iā nunc ad
ſigna nobis trāſeudī est q[ui] a mor-
bo p[os]tendut salutem: queq[us] in morbiſturù
portendut interit in egrotātū corpiq[us]. Cui
do ergo q[ui]m horuſ signoq[us] ſcia diuideſt in duas
altera e vniuerſalis, altera h[uius] p[er]ticularis. Et
vniuerſalis tres h[uius] p[er]tes p[er]ma e vniuerſoq[us] morbi
ſignificatū tpa. ſeda signoq[us] tpa ſignificatū
morboz longorù acutorù. tertia diei cretice
ſcia e iāta ſignicātia ſigna. Et nos ab vniuer-
ſalibus ordinemur a tpa morbi ſiſtibus inci
pientes ſignis: cu: necia fit hec medico ſcia et
p[er]status tpiſ. Indigerat hac medicus cognitiō
duabus de cāis. altera e vt p[re]uideat ad que
morb[us] trāſeat e crīſis. altera in infirmātis re-
ſimie p[aid]etie cā: cu: plares q[ui] moriſtur in fir-
m i in status finiſk tpe cu: ſit obibus morbi for-
tius hoc tpiſus. W[or]itur q[ui] eger in auſmēti
tpe: fed in declinatione nullus niſi forſte noua
ſiat p[ass]io aut in regimie p[ec]ceſt. Peccatù hoc
aut ex infirmo est aut er medico aut er mini-
stro. Et infirmo ſi nō credat medico et p[er] suos
fertur appetitus. Et medico ſi p[ec]pet in regi-
mine. Et ministris ſi vociferet perſtrepat in-
firmu obiurent et comoueāt. his etenim redit
morbus cāis. Et ſepe patens perit: cu: morbi
reditus difficilis e. Si morbus ita q[us] er salubri
bus e v virtus valida antenuit medic[em] et mor-
b[us] p[re]dictat terminādu in status tpe. Q[ui]s
livit us debilis e v ſub stat[em] nō sufficit tpa vt[em] ad
iuuātibus v virtute cōſoſtātibus medic[em] cibis
aliſſoq[us]. Q[ui] ſi ex p[er]dentib[em] e morb[us] eſtrudini-
bus p[uenit] et ante portèdit infirmātis mori[es]
in status tpe medic[em]. Et ſi debilis e virtus mo
ritur portèdit egruſ a[n] status hora iuxta de
bilitatis quātitate in multo v pauco. Infirmi
regimē cu: morb[us] ad ſtatum subtile e[per] expedit
et er cibis subtilib[em] ne forſte eo tpe virtus in ci
bis occupetur a resſt[endo] ipedita morbo. Q[ui]
ſi nōdu ad statu peruenit morbus groſſio: ſit
eſtri cibis ne forſte eius diffoluāt virtus ante
q[ui] ad status veniat t[é]pus. T[he]ſut ita q[us] morbi
tpa q[ui]tuo[rum]. Initius auſmētù status v declina-
tio. Et initij t[é]pus tres habet modos. Primus
est t[é]poris q[ui] lato caret momentu[s]. et est tem
pus inſenſible. Sc[ó]s cui[us] terminus tres ha-
bet dies v hoc mime omni est in morbo veruſ

tia aductu ostentimus paſſioſoq
in corpiq[us] futuras ſanis: iā nunc ad
ſigna nobis trāſeudī est q[ui] a mor-
bo p[os]tendut salutem: queq[us] in morbiſturù
portendut interit in egrotātū corpiq[us]. Cui
do ergo q[ui]m horuſ signoq[us] ſcia diuideſt in duas
altera e vniuerſalis, altera h[uius] p[er]ticularis. Et
vniuerſalis tres h[uius] p[er]tes p[er]ma e vniuerſoq[us] morbi
ſignificatū tpa. ſeda signoq[us] tpa ſignificatū
morboz longorù acutorù. tertia diei cretice
ſcia e iāta ſignicātia ſigna. Et nos ab vniuer-
ſalibus ordinemur a tpa morbi ſiſtibus inci
pientes ſignis: cu: necia fit hec medico ſcia et
p[er]status tpiſ. Indigerat hac medicus cognitiō
duabus de cāis. altera e vt p[re]uideat ad que
morb[us] trāſeat e crīſis. altera in infirmātis re-
ſimie p[aid]etie cā: cu: plares q[ui] moriſtur in fir-
m i in status finiſk tpe cu: ſit obibus morbi for-
tius hoc tpiſus. W[or]itur q[ui] eger in auſmēti
tpe: fed in declinatione nullus niſi forſte noua
ſiat p[ass]io aut in regimie p[ec]ceſt. Peccatù hoc
aut ex infirmo est aut er medico aut er mini-
stro. Et infirmo ſi nō credat medico et p[er] suos
fertur appetitus. Et medico ſi p[ec]pet in regi-
mine. Et ministris ſi vociferet perſtrepat in-
firmu obiurent et comoueāt. his etenim redit
morbus cāis. Et ſepe patens perit: cu: morbi
reditus difficilis e. Si morbus ita q[us] er salubri
bus e v virtus valida antenuit medic[em] et mor-
b[us] p[re]dictat terminādu in status tpe. Q[ui]s
livit us debilis e v ſub stat[em] nō sufficit tpa vt[em] ad
iuuātibus v virtute cōſoſtātibus medic[em] cibis
aliſſoq[us]. Q[ui] ſi ex p[er]dentib[em] e morb[us] eſtrudini-
bus p[uenit] et ante portèdit infirmātis mori[es]
in status tpe medic[em]. Et ſi debilis e virtus mo
ritur portèdit egruſ a[n] status hora iuxta de
bilitatis quātitate in multo v pauco. Infirmi
regimē cu: morb[us] ad ſtatum subtile e[per] expedit
et er cibis subtilib[em] ne forſte eo tpe virtus in ci
bis occupetur a resſt[endo] ipedita morbo. Q[ui]
ſi nōdu ad statu peruenit morbus groſſio: ſit
eſtri cibis ne forſte eius diffoluāt virtus ante
q[ui] ad status veniat t[é]pus. T[he]ſut ita q[us] morbi
tpa q[ui]tuo[rum]. Initius auſmētù status v declina-
tio. Et initij t[é]pus tres habet modos. Primus
est t[é]poris q[ui] lato caret momentu[s]. et est tem
pus inſenſible. Sc[ó]s cui[us] terminus tres ha-
bet dies v hoc mime omni est in morbo veruſ

Decimus

q[ui]n per c[om]paratione veru nō inuenit. T[er]tius
est t[é]pus in q[ui] eger imutatio[es] ſentit et acuiole
priuatione ac nocumor[que]t: donec in t[é]ps q[ui] mor-
bus incipit maturari et hoc vere est p[ri]cipi[t]e t[é]
pus. Auſmēti aſt t[é]ps ab eo est quo incipit nā
morb[us] maturare t[é]pore: morbiq[us] aug[ev]iſt
v 7 virtutis debilitas augmentatur. At vero sta
tus tempus c[ò]plemēti est maturitatis hora:
t[é]pus. l. quo morbus stat v nō augetur: accidē
tia eo t[é]pore reliquis molestiora ſunt. D[ec]i-
natio vero poſt ſtatum incipit cu[us] accidentia
fedantur et iminui incipient virtuſoq[us] morbum
ſuperat et infirmus quieſcit donec morb[us] ei
ſiniatur. C[es]igniſcantur aſt t[é]pora hec trib[us]
rebus. W[or]bi natura et accidētibus illum ſe-
qu[é]tibus: maturatione et eius priuatione. Et
morbi quidē natura cu[us] eas ex quar[u] congr[e]
gatione morbus ſit res intuere: propra il-
l. ſ. accidentia vt in plenresi. H[uius] nāque pro-
pra qu[é]admodi ex[po]ſum? accidentia alias
febris est dolor p[ung]ens tuſis anhelitus ar-
tatio. Si accidētia hec a morbi nō imutant
principijs nec augentur morbus adhuc in p[ri]
cipijs verfatur. Q[ui] ſi eo[u]i augetur vis et ma-
snitudo et infirmi Grauatur corporus: ac virtu-
ins minuitur in augmēto est morbus. Q[ui] ſi ad
statu[m] in virtute a ſua peruenerunt magnitu-
dine et tu hec diligenter agnoſcis morbus ſta
tu attigit. Si aſt iminuta ſunt ab eo quod
fuerant et eger requirem ſentit pariter ac lenita
tem morbus iam declinat. C[Acc]identia aut[em]
illum ſequētia et comitantia ſunt q[ui] in quibu-
dam inuenitur febribus c[ep]halea: in quibusda[
mentis] alienatio: in alio[rum] v[is]igetie et alio[rum]
hum[us] modi. hec ergo accidentia cu[us] augentur in ro-
bo[re]: morbus in augmēto est v cum ad statu[m]
peruenerint et in eade[m] perſtant habitudine:
nec in eis aliquod apparet augmenti ſtatum
ſignificant morbi. Q[ui] ſi in iminuta ſint et egro
tantis melio[rum] habito[rum] pariter morbi in de-
clinatione politiz[us] ſignificant. D[aw]tuitas aſt
ſi in morbo nō appareat nec aliqua ei[us] ſigna
vt non in v[ir]na nec in egestione: nec in ſputo
morbus in ſuis est principijs. Cu[us] aut[em] eo[rum] ali
quid apparet ſignoq[us] ſelicet maturatis in
augmēto est morbo est morbus. Et cu[us] maturi
tas c[ò]pleta est morb[us] ad statu[m] p[uenit] et iā tu[em]
declinatio incipit q[ui] e infirmi agnoſci quieſt
et allenatiōe. Et ſi morb[us] ſebris est q[ui] circu-
tus accedik: accidentia e[sa] comitantia intuere
in accéſionu[m] t[é]porib[em] q[ui]lia ſint circa auſmēt[
]e diminutione in maturitate et ei[us] priuatione
qu[é]admodu[m] dictu[m] est: et in acceſatione accéſ[
nis] ſebris ac ei[us] dilatiōe pliitate et dienitate:
mitigatio[s] q[ui] eius et quiete pliitate corporis
ab ea: equalitate quoq[us] eius in primis et dein
ceps. t[é]perantia q[ui] eius in pliitate et dien-
tate. Cu[us] eteni ſebris accelerate accéſſo ab ea q[ui]

Theorice

Maly

126

bus accèſa è hora ſiſt in augmètis ſebre èe. Et ſi ab hora diſſeræ ina: ſebus in declinatiorè è in iminutiòe. Hoc aut loco diligètù ituèdi. Multis etem ſebribè nä è ſua accelerare ab tpe accèſionèvnoq in circuitu et multap èt diſſerri. Intuèdi ò ſi ſebus a ſuo accelerat accèſionè tpe et hoc еп'ої ſit näe in augmèto è et ſi diſſert in declinatiorè. Augmètù poro i ſebus lògitudine et breuitate accèſiòis ſic iudicat. Si tps accèſiòis ſebris lògiè è ſuerat an in augmèto è ſi breui in declinatiorè. Aròv cù ſebus accèſio in vno eodè q è tpe et tps è accè dit eſſe ad statu attigit ſebus. Et ſebus nä ſi diſſerri aut accelerari è et acceleratio aut dila tio vnipuerit ſtitutatis ad statu puenit ſebris. Et patiç q èqerit lògistudo ac ſirimo reques eſt ſic iudicat. Cù accèſiòis ſebris reques iterpolatio lòga è corp9 ſimul calore mûdu è leue ſebre in declinatiorè ſiſt eè. Et ſi patijs tps è dimittit breue è nec corp9 mûdu aut leue ſebis in augmèto poſtita ſiſtur. Et ſi tps è accenſio nis eſſe tpi q èqerit et in eodez pita statu nec ſentit eger iterpollatiorèis tpe leuitatè aut deè ad statu puenit ſebis. Et ſcièdi hor qtuòr tèpòp spatia èe ſcbz morbi lògitudine et breui tate: tps nàsè iniſtì et augmètì in acutis morbis biene è. Sicq et stat9 et declinationis tpa. Qui nàsè ghat esgritudines huo subtilis est calor9 forityn et morbi accelerat maturatio. In diuturnoribè yo morbis vnſibq qteòr tèpòp plixiè est: qm q has ghat paſſiòes gros ſus è humor et calor debilis maturatioq imo taf òq ptelaq tps. Idcirco g in eſtate plixi morbi ſiſt brenis pati9 eo q eſtatis adiunet calor mäet ematurationè et humoris ſubtilitatiòne. Acuti qz morbi hieme plixioris ſiſt spa tiç pay: qm aeris fris9 humores crudelſere facit et maturationè imorat. Et rei ſigni no: bis è brenitas accenſiòis qrtane et qtidiane fee bis in eſtatis tpe et calis tbip9 plixitas vero i autuño et hieme frigidiſq tbip9. Et et tinuas habétabus ſebres ſiſiat ſuò et crisq nò com pleatur earum proteſatur ſpatium hocq3 hu monum ſignificat multitudinem malorum.

CCapi.v.de ſignis quibus prolixi et acuti ſignificantur morbi.

Hoculi et plixi cognitio morbi duab9 neçia è de cauſis pma è puidètie cä ad q trâſitur9 fit morb9: ſeba pp ciboz ifirmi ſtitatas: puidètie qde cä: qm morboz acutorq fi: neq perſes ſiſt plixiorq aut p maturatione9 et diſolutione. Et medic9 i morbis acutis salu tèpoſtedit egroti aut iteritù in dieb9 creticis. Circa plixos aut eor nùtiat saluationè p maturatione et diſolutione: iteritù at ſi ni hil ho tu ſiat et hntis iminutione ac diſolutione. Ciboz yo pp ſtitatè qm in morbis acut9 eo

q velociter ad statu puenit tunc ſubtiliffima vidùs dieta ne forte cu morbi maturare: h3: ciboz occupet nä diſone. In lòſis qq3 morbis grolionb9 reſcuaè q eger: ne foure et viliſoat yr9 in morbi tps lògitudine. Ut at ad statu morbi accedit ſubtilib9 vidùs è cib9. Hbis itaq3 de câte necio eget medic9 acutorq et plixiorq puidèna morboz. Dico qm acut9 est morb9 cu in breui è tpe ſtat9 moletiulq3 est et pculolus. Jo èt hypocras in acutis inq morbis de vita et morte iudicare nò in vltio è firmitatus. Hoc aut dirit eo q magnu illus. Itr pí culü pp morboz diſcultatè. Quæadmodum etem tirmo vita ſpaſ ita et moris timet: et quæ admodù timek moris avita ſpaſ. Et acut9 morbis circa acumè ordines ſunt alij nàq3 i vltimo acuti ſunt breutatis in qb9 die. Itertio crisis occurrit et qrio aut certe an. Et qda acuti nò in vltio dicunk atq3 hi] ſunt qb9 septia occurrit crisis die. et alij ſunt q acuti simplitervo cank: qcrisis in qtradiecima et septimadecima aut èt vicesima die ſit. Est et morb9 q acut9 voscaq trâſat9 cui9 iter viſginti et qdraginta crisils ſpaſ dieb9. Nec yo aliq3 cui9 terminatio poſt qdraginta nr dies morb9 appellaq acut9 izpli ras morb9. Prolix9 aut morb9 vocaک cui9 ſtat9 in tpe ſit lògo einuq3 finis nò è p crizis iz p diſ solutione q ſenfui nò appet et ma7 maturatio ne q morb9 faciut: einuq3 iterit9 et p diutio hntuts ſit iminutiòe et maturitatis puaſiòe. CIgna autem quibus morbus vtrum ex acutis ſit quibus finis est per crilim aut ex prolixis quibus per matur ationem et diſolutione ſi ſignificatur: ſumunک ex morbi ſpe è motu eius: ex pulſu: et figura et corpis habitudie ex reb9 qru còinunctione et diſiunctioè ſit ſignificatio. CEx morbi ſpe: qm ſebres aduſte q cauſon dicuntur: tertianaq3 pura et ſinoch9 omneq3 ſebres que viſcerum iequuntur apoſtemata vt phrenefis et mania pleuſalis vigilatio. ſpaſ mus. apoplexia. peripleumonia: ex acutoruq3 ſunt numero morboz in qbus crisis occurrit. Quartane aut ſebres et maſime autumnales hyemaleq3 ſebris quotidiana et tertiana nò pura emitrite9 ſebriuq3 q vocaſ lipareos et epi leos aliq3 morbi ſtatici et melici plixi ſunt qb9 crisis nulla occurrit. CWorbi autem motus ſi velor ſit et calor foritis nocumètù et leſio maioz: morb9 ſignificat acutum eſſe et ſi còtrario res ſit morbus est prolixus. CEx pulſu vero quoniam ſi magn9 ſit velor et crebiorq morb9 ſiſtur eo acutus et ſi contrario ſe res habeat parno ſellicet pulſu exiſteſte tardo et raro morbus est prolixus. CEx figura et habitudine corporis quoniam ſi in morbi diebus pruīnis carnis appareat iminutio aſin facie ſicitas coloriſq3 immutatio aut ad rubozem aut ad citrinitatem ſignificat hoc morbum ex acut9

Liber

tis esse. Q[ui]s est�u res iuenit morbi er lon-
gis et plinis e[que] ligment in q[ui]b[us] nulla est crisis. Res
auct quas p[ro]fessi[i]o[n]tio est et diffusio res sunt
nates et as. In ifirmi et copio t[em]ps p[er]s. Si etenim
his q[ui]que addaxi ifirmi est iuuenet et ponis
calide firmi erit signu morbi e[que] acutis et pli xi
tatis iminuit ligsto. Cui aut ifirmi gndio est
aut senex regio frida: t[em]ps annt p[er]nshy[que] est aut
aer frigidus t[em]pores certis fit signu proposita
tis morbi et acummis ei iminuit ligsto. His ita
q[ui]que redib[em]t[em]b[us] agnoscat acut est? et pli[x]us. Q[ui]que
media sunt his signa morbi iter acumem et pli xi
tat[em] medi est. Ut edum itaq[ui]b[us] h[ac] in p[er]t[em]dis
tionis et iudicij bonitate signa q[ui]que ſerre signis
in fortitudine et debilitate. Si etem fecer hec
morb[us] poteris acutum a[n]gnoscere et plixuq[us]
ſine fallatia.

CCapitu.viij.de cris[is] cognitio ne et c[aus] eius.

A quoniam acutorum morbornz
et plixior t[em]p[er] planauiu[m]iis h[uius] lo-
co de crisi[que] iib[us] ei c[aus] expediem[que].

Dico ergo q[ui]s salta morbi et moris p[er] muta-
tionem fit morbi et trastlationem et hoc aut semel
brevi[que] t[em]pe trastitq[ui]z in sanitat[em] aut in morte[z].
Et q[ui] in sanitat[em] crisivoca[que] bona et q[ui] in mori-
appellat cris[is] mala: duo autem hec in morbis
sunt acutis. aut fit imutatio p[er] pauca icremē
ta lōgoq[ui]z t[em]pe trastitq[ui]z in salutē hocq[ui]z ĥutis
aungmēto et diminutiōe morbi: cu morbi matu-
rat mā: diffolutiuk[que] paulati: aut certe imutatio
hec paulati fit et ad moriē patiēs trastit q[ui]mi
nutiōe fit ĥutis et morbi angmētatioe pede[m]ē
tim factis. hecq[ui]z fiut ch[ui]q[ui] medbia liq[ui]scut et h[ui]
ditates calor[que] coagulat naturalis fiutq[ui] p[er]
līris morbis aut certe imutatio hec iter velo
cē media est et tarda trastitq[ui]z eger aut ad fani
tat[em] hecq[ui]z fit morbi ſubita quenſiōe i melio[que]
hitudinē: dehic paulati iminuit virtu[m]que angere
dōbec morbi o[no]mo ſintat: aut media hec tranſla-
tio et imutatio ad moriē p[er]ſert: q[ui]b[us] morbi fit co
nernſiōe i malā semel h[itu]dinē: ch[ui]c ifirmi obi
lita[que] virt et paulatim diffolutiuk donec patiens
mora[que]q[ui]z in morbis fit medijs inter acu
tos et lōgos. Que cum ita ſint et cris[is] p[er]ſes ſer
ſunt. p[er]ſima est morbi imutatio semel i melio
rē habitudinē bona q[ui]voca[que] cris[is]. S[ec]a mo-
bi semel imutatio in peio[que] habitudinē et vo-
c[aus] mala cris[is]. T[eria] morbi q[ui] paulatim fit
imutatio et patiēs ad salutē trāſſer[que] voca[m]que
diffolutio. Quarta paulatim facta morbi im
mutatio q[ui] ad iteri[m] patiēt p[er]ducitvoa[m]que li
que[ſactio] et c[os]mptio. Quinta est imutatio
q[ui] semel in melio[que] fit habitudinē: et deinceps
paulatim morbi g[ui]minuit d[oc]ec o[n]no deſicat et
corpo[que] ſane[que]. Sexta e[que] semel facta i malā imu-
tatio habitudinē qua deinceps ĥutus iminuit
patiētis paulatiz donec ad iteri[m] p[er]ferat: yo

Decimus

catur[que] duo hec vitima crises cōpōſte. H[uius] to-
ta[que] cris[is] est in stat[em] acutor morbor[que] t[em] cu
humores ſubtilitati: ſut et n[am] mouet ad diſicu
nēd[ui] ea q[ui]b[us] ſunt a malis et forta[m]que malus
q[ui]que p[ellere] et a corpe emittere. D[omi]na cris[is] e[n]
in stat[em] t[em]pe cu morbi et forta[m]que ſup n[am] et e[que]
unde[n]t. Et est qu[em] admodu[m] Salien[que] cris[is]
imutatio velor q[ui]ſirmo cu accidētui fit diffi-
cultate et patiētis violentia domini[m]que ieninat
morbi aut ad ſanita[t]e aut ad moriē. Uelocez
ait mutationē p[ter] calo[m] cu calo[m]ris ſit velo
citer moueri et trāſſerri. D[ifficultat]e acciden-
ti[m] et infirmi violētati p[er] morbi ad ſtat[em] puen
tionē in fortitudine et humoris eſtib[que] morbi
ſnat et p[er] ōtutis reſſi[t]eriā qua morbi repel-
lit et vincere nitit[em] virt etem morbi oppugnat
ei[que] reſi[t]at ac ſupare nitit et expellere mā[j]ac
a corpe emittere. Sic quo[m] morbi vtrius ſerit
ſtui et vincere nitit ad illi ſupior e[que] Cui [que] mo-
bo ĥutus ſupeminet cris[is] fit bona et eger ſal-
ua[m] et d[omi]q[ui] p[er]ue cris[is]. Si ho ĥutere morbus
ſupat cris[is] ſit mala et eger depit i[d]que cris[is] ſi
voca[m]: q[ui]m dictiōis h[uius] ligsto ap[os] ſiro[s] iudic-
ti[m]ē e[que] laudabile q[ui]m t[em]pe hoc medico oſtendur
p[ito] et in arte p[abato] q[ui]b[us] plinu[m] exercitatus e[m]
morbor[que] trastit acutor et in que[ſi]m[]feratur
habitudinē iurta q[ui]b[us] acuti[m] a[n]gnoſcit morbi et
ĥutis iſirmātis ſtitutatē. Jo ergo ſi[m]ma cura[
da e[que] ĥutis iſirmi cognitio a[ttre]tione: q[ui] ma
gnas h[uius] viliſtates in p[u]id[ētia]e et o[m]q[ui] ad q[ui]egri
trastit habitudo. Nec ho h[ui]mo[ri] cognitio per
collationē fieri p[ot]o[m] studio et multo morbor[
trastinu notato multa[m] iſirmo[m] lōgo t[em]pe viſi
tatioe. Cris[is] a[ut] ſcia i tres diu[i]ridi. P[rima] est
ei[que] rei p[er] cris[is]. S[ec]a diez[que] in q[ui]bus ſit
tertia ſignor cris[is] ſi[gn]tium Grauiā. I. c[ui]q[ui]
ea ſunt accidentia.

CCapit.vij.de eins rei cognitio ne per quam
fit cris[is].i.de evacuatione.

Ateins p[er]q[ui]s ſit cris[is] rei ſcia
que q[ui]m h[ui]r[que] ſi p[er]mo-
bi ſuerit et forſtata aut mā[j]e e[que] aut
ad alio[m] p[ellit] aliq[ui]b[us] mebri[que] debile
q[ui]que excellētia carer. E[ſatio] at m[ae]e fit cu mo-
bus p[er] acut e[que] m[ae]q[ui]z h[ui]ch[ui]z morbi faciēs ſi-
tiliēs. H[ec] a[ut] ant p[er] ſudōre ſit aut p[er]vōtui: aut
p[er] ſolōne iſeriōre: aut p[er]nariu[m] flur[u] aut p[er]
me[trua] ſi patiēs mulier e[que] aut ſanguis emuiſiōe
p[er] venas q[ui] in ano ſunt. ſit a[ut] cris[is] p[er] h[ui]
sin g[ula]s e[ſation]ui alij[s] q[ui]que in morbis pulne[m]
in alij[s] iurta m[am] morbi[que] generāte: e[que]
bri[que] q[ui]b[us] morbo moſtar[que]. S[ec]in m[am]que q[ui]mo-
do[m] p[er] solutio iſeriōre vomit crises morbor[que] fa-
ci[m]t colerico[m] febriu[m] adurētui et canson. A[n]a
ribus vero flur[u] et m[ē]struō[m] circuit[que] et ſanguis
eritus a veni[m] que in ano ſunt. in morbis ſa-
cunt crises ſanguine[m]e ſebriu[m]q[ui]z ap[os]tema
ta viſce[m] ſequenti[m] ſi ex materia ſuerint acu-

Theorice

Maly

127

ta. Jurta měbri autē naturā patiētis qm prhe neis paffiōs et manie crifes ampli9 ſunt per naribus ſanguis fluxu9 et multo capitīs ac col li ſudore: ſebri quoq q epatis ſequit apa ſi in latere ſit gibboſo: ampli9 crisīs ei9 p nariuſ ſanguis fluxu9 occurrit a dextra latere: yel ſudore abundāte et omni cōmuni corpi: aut vina digella et matura. Et ſi apa in latere est conico: crisīs ei9 in plurib9 p solutionē fit aut p ſudore aut městruop circuit9: aut ab ano ſā ſuis euacuatioē. Qd ſi ſebri ſplēis ſequ apa: a latere fini9 ſanguis nariuſ fluxu ſiet crisīs. Etat pu9 epidimaz li9. Salienus qm ſebri cauſon pure que er coleris ſit tm crisīs ei9 p nariuſ freqünti: ſit fluxu9. qm hac i ſebre calo9 ſagunē ad ſuptiora ſolluit et diffusio necēsario vétotitate9 ſ parit in eo multā: intumeſcuntqvene et rūpunt. Cuz aſt mā ad aliqua depulſa ſuerit měbri aut emiſſiones ſunt aut apa ta, aut alicuīus denigratio měbri. Hocq ſit cu ſonis nō est morb9 acuminis et materia groſſa est: et virtus quodam debilis modo et vina eius tenuis. ſit aſt hoc amplius in morbis quoz poſt viſigint dies crisīs celebāt: Huiusmodi nāq morbi materiā habent groſſam et frigidā maturari difficilem et diffoli: ideoq morbi pietatur ſvq in viſigint dies ſpatium et que poſtea ſunt crifes. Que cu ita ſint cu cō ſottata ſuerit ſuper materiā natura: ad mem biq aliqua, ppulſato: oriturq aut emiſſio, aut apoſtema aut quozidā denigratio měbriuſ. Et emiſſio aut in aliq erit diſgregationi ſi ſue rit debilis diſegratio et patieni arteticus cō ſuetus dolor: vt manuſ diſgregationi et pedu aut qui est multi laboris in ſua ſanitate, aut aliqua fatigat měbri: illa nāq in diſgregatione ne emiſſio ſiet quěadmodu3: at ſhypocras in aphorismorbi libro: laboriōſis i ſebi9 emiſiōes magis in diſgregatiōb9 accidut. Et alio aſt in aphorismo. Qui cu měbri alicuīus ytitur laſione ante morbi: eo měbri morbus roboaſt, ſit aſt in alijs debilibus naturaliter membus quěadmodu auricularu9 accidit in radiq9 ſi in cerebro ſuerit emiſſio. Et quěadmōm in carne ſit tenera q in collo i ſuffocatiſis paſſone: aut in ea q ſub alis ā carne in pectoris paſſiōe et pulmoſis et pleureſi. Eoemō m et in in guinu9 accidit carne in ſebriq9 q epatis ſequi tur apa9 et ſplenis: alioruſ q měbriuſ q ſub hypocidiſis ſunt. Pessimu autē apa qd in měbrio accidit: quěadmodu apoſtemata měbri: in quibus ſiut denigrātia: in ſebribus ſiunt: q apoſtemata ſequunt viceru his itaq rebus morbo: ſiut acutoru9 determinatioē et fines. Quicung aut morbus aliter q his finitur re bus redit: h3 peiorq q fuerit. Et ſi in aurin3 ſat apa radicibus et nō intumeſcat morbi potkedit redit ſemp: et nonnunq emiſſones poz

tendit in diſgregatioſibus futuras. I deo ergo opz cù morbus finit ſine eoq dixim9 alioquo euacuationi genere emiſſionu ac aſpatu9 pō confidere in einſmodi termino nec redit ſi noperare morbi. Quare ei9 i regimiewtědu can tela et diligentia forti. regimie optimo: quěad modu9 in ab irmitate ſurgentiu regimis loco dicturi ſumus. Si etem feceris hoc et morbus debilis est nequaqua9 redibit et plenif9 finieſt. Qd ſi morb9 validus est et patiēt illo diſpoſnes regimē: redibit quide ſi non forti morbus, eritq ab eo ſanatio faciliſ. Si autē regimē neglereris nec vt opz reges: nec que cauſa da ſunt cauebis: ſi morbus fuerat debilis: forti: reuertitur ſi forti difficilior et cuz magno patientis redit periculo.

CCapitulum octauum. de cognitio ne diuerſicreticorum.

## Aquibus

crisīs fit dies hmoī ſut. Diaco qm crifes certis ſunt diebus et cretici vocātur dies. tertius. ſ. dies quart9. quintus. septim9. octau9. et non9. vndecim9. tertiusdecim9. ārtusdecim9. qntusdecim9. septimdecim9. nonusdecim9. viceſimus. viceſimusprimus. viceſimusquartus. viceſimusseptimus. xxxi. xxxiiij. xxxvii. et q drageſimus. Nò ſunt autem morboru9 fines poſt. xl. dies p crisiz ſedip maturatione et diſ solutionē. Refert aſt hypocras criziz in ſexagesimo eſſe et octogesimo ac ceteſimouſeſimo. Ait aſt et alio loco: qm q in pueris ſiunt morbi alij in septem finiutk měbibus: alij in septē annis. et quidā cu in pēne producūtar pili. Sa lienus tamen non tradit morbos qui poſt. xl. terminātur dies per crisim finiri: quoniam horum motus morboru9 poſt tempus hoc tard9 est: quěadmodum et crisīs motus qui poſt. xx. dies celer nō est et eius que ante. xx. fit dies ce leritatis est crisīs. Cretici itaq ſut dies quos diſimus vſep. xl. eſſe. In alijs pozo dieb9 qui enumeratis intersunt nō possibile est fieri, crisim. Et ſi fiat ſi raro et nō perficitur et aut crisīs est mala: aut reditum peiorē q fuerat morbus facit. Chos autē dies cōputabis ab ea qua inſirmus actionu9 ſentit imutationem et nocumétuz qd illis fit: ac earu iminutionem. Paſſiones autē que mulieribus poſt partum ſiunt ab eo cōputabis die in quo partus celebri: quěadmodu9 hypocras imperat. Cretici autē dies ab inuicē variantur quatuor in rebus. prima est ex frequētia in quonis die crisīs et raritate, secunda poſtendendo ea que poſtea futura ſunt. Tertia est crisīs bonitas et malitia. Quarta eius virtus et debilitas. Et eo ruz variatio ex eo q quibudā frequenter ſit crisīs diebus quibudā raro: quoniu9 quidam creticoruz ſunt dienuz in quibus maxime fit

Liber

criss: in quibusdæ raro in alijs medio criter
ad vtrusç. Et in quibus sepius fit criss dies
alij frequentio:ez alijs norunt et quatuor ha-
bent ordines:preferitur alij alijs in frequé
tia. Et qui primo sunt in ordine: septima est et
quartadecima dies. Qui in secundo vndeci-
mus vicesimusç. Qui in tertio süt ordine:qr-
tus est et septimusdecim9: ac vicealmusprimus.
In quarto vero qui constituitur ordine, ter-
tius quintusnonus et octauusdecim9. In quí-
bus autè raro fit criss et ipsi quadruplici di-
sponunt ordine:quo alij alijs in raritate que
in eis fit criss antecedit. Et qui in primo süt
ordine dies est sertus et duodecim9. in secundo
octauns.in tertio sertusdecimus.in quarto no-
nusdecim9 est constitutus dies. Medij autez
dies in criss frequentia et raritate dies est ter
tiusdecimus et quintusdecim9, viceimusquar-
tus 7. xxvij. [Creticozus varietas dierü i cor-
poribus his que portendunt huiusmodi est.
Quidaz eoruz que in creticis diebus ipsos se
quentib9 criss futura sit portendunt qui süt
hij. Quart9 dies q in. viij. futura sit criss por-
tendit et que mala futura sit. viij. die habitudo.
Si etenim hac signum apparuerit laudabile
vt in viina bona digestio aut in egestione aut
in sputo et modica evacuatio vt parna corpor-
ris per fudo:ez rozatio: et sanguinis a naribus
killatio et quarüdam bonitas actionuz vt ap-
petitus: aut somni aut mentis tranquillitas.
vij. siet die morbi plena terminatio. Et si ma-
la apparuerint signa vt pusillanimitas extre-
moruz frigus: fudo: ab scibus q oi communis no
est corpor et infirmi gravitas: deinde in firmas
tis mož s extra erit die. Septimusvero dies ež
que in vndecima est crissim portendit. Et vnde
cimus quartidecimi, et septimusdecimus vice-
Simuz quis futurus sit portendit. Et dieruz
in criss bonitate varietas et malitia huj est.
In quibusdæ dieb9 criss bona est et firme cui
credendum sit bonitati. Bona aut criss est p
quæ morbi fit finis. quaz que maturitas prie-
cesserunt signa quæ a malis libera est omnis
no accidentibus a quibus timenduz est vt tre
more cordis et prieordioruz dolore fitçs euaz-
cuatione aliqua: quæsua priecesterit signis
bonis prenuntiatina. Hujusmodi est alij alijs in
bonitate p[er]feruntur. Qui igitur alijs p[er]erk oib9
septim9 est dies: et post iph[.]q[.]rtusdecimus post
quos in bonitate dies sunt q[.]rtus et viceim9 et
sub his. ri. post quæ. rvij. hunc q[.]ntusdecim9 se
quif quæ. rrj. post q[.]s oës est tertius. In nonul
lis etià diebus cris mala est. Walas aut crissim
dico quæ maturatöis signa no p[er]cesterit acen-
tia in ea süt mala ac magni piculi. Sut är dies
hujusmodi est in his etenim p[er]evacuatione no süt
criss nec aliq[.]b p[er]cedit portêdens boni s[.]r[.]tç
deficiëtes. l. post eos morb9 reuertik et infirm9

Decimus

subuvertik. post. viij. x. xij. viij. est post quæ decim9 est: et post huc s[.]ertusdecim9 et octauusdecim9. Cretico[.]aüt dierü varietas in criss fortitu dine et debilitate h[.]m[.]oï est. Dico q[.]m[.]t creticosü dierü alij quid[.]e p[.]circuitus s[.]i[.]t certos q[.]s sunt vere cris[.] dies: q[.]d[.]aät p[.]certos no[.]s s[.]i[.]t circuitu[.]9, et q[.] in certis s[.]i[.]t circuitib[.]9 alij p[.]dies subp[.]utan turq[.]ternos vt q[.]rtus. viij. ri. q[.]rtusdecimus. septimusdecim9, viceim9. xxiiij. sicq[.]res procedit donec ad q[.]dragesim[.]u veniak. Ait aut h[.]po[.]cras cuq[.] post. el. s[.]it criss dies: p[.]circuit9 s[.]unt xx. diep[.]z donec ad centesim[.]u viceim[.]u venias dié. Que ät in quadratiöe s[.]i[.]t crises fortiotes s[.]i[.]t ch[.]q[.] in visinti:q[.]i n[.]t c[.]viceim[.]u trafetit dies crises debilitak robur q[.]p[.]ternarii s[.]urgit: est q[.]s illi h[.]tus criss q[.] septénario s[.]urgit numero. Que aut p[.]ternarii et septénarii s[.]urgit cr[.]ses: reliqs fortiotes s[.]i[.]t et celerioris mot9. Cr[.]ris s[.]o[.]v dies q[.]p[.]circuit9 no[.]s ferutur certos dies s[.]unt q[.] inter q[.]ternarii et septénarii c[.]dötimétur cr[.]risis in eius mot9 motui subest criss q[.] in q[.]ter nario et septénario è: et est i eis criss v[.]tue v[.]lq[.]s viceim9: yt aut viceim9 restat dies t[.]r[.]slq[.]re9 nulla è crissis vis: et si fiat aliq[.]e debilis. C[.]qua re aut criss q[.]p[.]ternarii et septénarii s[.]urgit fortiot s[.]i[.]t et velocioris motus ch[.]alie: corius è lune. Eteni decurtatio astra oibus c[.]s s[.]i[.]g e[.]nerätur et corup[.]p[.]utur hoc in m[.]d[.]o et vnicu[.]os eo[.]r. p[.]p[.]rietas è in alicu[.]t rei ghatione aut coruptioë fine alijs. Et est lune p[.]p[.]rii ea sigre q[.] velociis s[.]t motus et imutatöis: et patiòsis ch[.] reliqs oibus astris c[.]d[.]participatio illi in reru[.]s imutatioë eo q[.]p[.]sperba ips[.]9 inferio[.]s fit p[.]sia inm[.]do: actiones ch[.]e19 k[.]ngulis apparèt m[.]ellib[.]s ampliu[.]s ch[.] ad sol[.]e coit: ch[.]q[.] iter ips[.]z et sol[.]e q[.]dragsintaq[.]nq[.]s s[.]unt gradus q[.]b. f. è figura me dij q[.]dranguli: hocq[.]s q[.]rto fit die ab e19 acce[.]sio[.]s hora. actioq[.]s hac hora ips[.]9 debilis est. C[.]ui at iterq[.]trus gradus s[.]t nonaginta vocat hec figura q[.]dragsulatio c[.]ui inter eos. l. medietatis circuli medietas è q[.]s septio s[.]it die ab e19 synodo: estq[.]s illi h[.]9 actio t[.]pe, for[.]t. T[.]pe är[.]q[.] in ter vtrus è c[.]tù trisintaq[.]nq[.]s fit g[.]d[.]us. figu- ra illi est tris semiq[.]rtar[.]s circuli: hocq[.]s. ri. oc- currit die ab e19 synodo: q[.] hora siglio eius de bilio[.]e è p[.]cedeti. t[.]pe ho quo iter s[.]t illis c[.]tum octoginta gradus vocatçs oppo[.]sito et q[.]rto de cimo s[.]fit die: estçs eo t[.]pe lune figura plen[.]s curu[.]s: actiones eius t[.]pe hoc valide s[.]i[.]t et robu- ste. Sic q[.]z quædo c[.]s oppo[.]sitiöis amonek lo co: q[.]dragsintaq[.]nq[.]s gradib[.]9 aut nonagita. aut c[.]tù trigitaq[.]nq[.]s. actio e19 in rerü apparet imu- tatione q[.]s in k[.]ngulis s[.]i[.]t q[.]tuo[.]r dieb[.]9. Si luna itaq[.]s tpibus his p[.]sya è et felix boni et p[.]spepiq[.]s reb[.]9 ès h[.]z sigre facit et multis q[.] in hoc s[.]t mi- do reb[.]9. Si aut infelix s[.]it et mime p[.]spera ma- li adducit et corruptione: c[.]ch acuti morbi ex eo r[.]s s[.]t nuero q[.] velociis s[.]t mot9 et imutatöis:

Theorice

Mály 128

ex lune küſt ifelicitate in cuiuſq[ui] hois natiuſte
tate cù luna ǐqdrasintaq[ui]z amouet ſdibus
ab ifelicitatis loco quo morbi p[ra]ncipio[rum] erat
tpe mot[que] celerio: ſit morbi, hoc ǐrto fit die cù
st n[ot]agita amota e[que] ptib[que] figura e[que] drăſlan[
ab ifelici loco et ſeptimo fit die. morbi e[que] mot[
ſoutio et celerari. Sic et in reliquio et iſe res h[uius]
curſu et remotiſe a loco t[em]pis morbi qu[em]admo
dù et a ſynodi et[que] cù sole in remotiſe oſſum
e[que] ſi morbi mot[que] virt[que] in ſtuor died[que] erit me
dù ſiſtio e[que] drăſuli. Et ſi in ſingulis ſeptem
died[que] ſi ſit morbi mot[que] ſiſtio drăſuli e[que]. Cr[ie]
sis ho[que] in alijs e[que] died[que] ch[ui]bus dixim[que] autan[
ǎternarii aut ſeptennarii in quo futura erat
criffs: aut post hoc aut c[aus]is ſit nam mouenti
bus et iſpellitib[que] ante ǎternarii aut ſeptēna
tium crſim celeb[iar]e aut c[aus]is alijs q[ui] n[am] im
pediut ip[am] a cr[is]i c[ō]plēda q[ui] futura sp[ab]a[que].
Et q[ui] nam exer[ci]tāt c[ae]e et c[um]o et ſoſtido eſt
morbi et celeritas mot[que] ei[que] humo[ris] ſubtilitas
aer calid[que] humo[re] ſubtiliat et m[am] mouet:
namq[ui] excitat ad morbi[pp]ulſandā m[ā]z. N[ō
nun[que] aſt ex trāſgreſſio eſt regimis p[er] cibum
calid[que] aut medicam[ē] calid[que] aut ira[que] patiēti
accit et determinationē accelerat. Que aſt ex
his ſit c[aus]is acci[ntia] h[uius] molestia et diſſicilia. Et
ſi p[iter] ſigna ſint illandubia q[ui] iterabili ſigni-
ſicet pati[rum] moriſt. Q[ui] ſi ſiſtia saluationem
appareāt ſigna bona cr[is]is non erit p[er]ſecta: et
morbi portèd[it] rediti et in patiēte p[er]verſionē.
Et q[ui] nam i[pedi]t c[ae]e facere cr[is]im ac a ǎter-
nario et ſepténario diſſerre in q[ui]b[que] ſperabat fu-
tura aer e[que] ſrigid[que] n[am] phibet et ab humo[ri]
in corpe maturatiſe i[pedi]t et expulſiſe et regi-
minis peccatui. H[oc] aſt aut ex medico eſt ſi in
regimine p[ec]cet aut ex iſirmo ſi medico non
crediderit et ſuos sequi[que] appetit[que] aut ex iſirmi
miniftris ſi iu[n]gsi[vt]an[que] claino[ib]aut q[ui] lites
puo[ca]t terribili buq[ui] vo[que] aut egrb[que] c[aus]e
int i[que] q[ui]z diffugit n[am] et a ſnis debilita[que] actioni
bus. hoc p[act]in ſi magni ſit et ſigna liberatio-
n[ē] portèd[at]: cr[is]is celeb[iar]i phibet et morbus
ptelat. Q[ui] ſi i[ter]iti ſigna p[re]ſederint moris ac
celerab[que]. Q[ui] ſi p[u]ni fuerit peccatui et ſigna bo-
na iſirmitas p[li]tior[que] ſit. Multot[i]es q[ui] morb[que]
magn[que] n[ō] e[que] peccatui h[ui]i accit magni i[que] q[ui]
eger depit. Et ſci[di]b[us] cr[is]es q[ui] an[que] ſua accelerāt
tpavaliſes e[que]: q[ui] ho[que] differunt robores carent.
S[ci]diq[ui] q[ui] ſternationē et ſeptènationē duo-
bus ǎputari modis: aut p[er]tationiſis p[er]uto aut
disgregatiſis. Et q[ui] p[er] t[in]nationē p[er]ta[que] ǎter
natio: p[oma] e[que] ſternatio c[ui] ſeda. C[ui] etem[que] nu-
mero ad ǎrſtu vſq[ui] pueneris die. et numerave
ris ab eo ǎrſtu: post ſeptim[que] occurrit. Sic q[ui] et
vndecim[que] dies ǎtinau[que] c[ui] xiiij[que] c[ui] ab. xiiij[que]. e[
Sic et et viij[que] xiiij[que]. ǎtinau[que] c[ui] ab. ǎrto decimo
q[ui]tuenit. Sic et vicesim[que] c[ui] ſeptimodecimo
q[ui]nu[que] numerat e[que] a ſeptimodecimo q[ui]t[ur] ſit. Ut

ceſimus q[ui]rte c[ui]s. xviij[que] ǎtinau[que] eo q[ui]rte c[ui]vi e[que]
ſimo q[ui]rto occurrit. Sic q[ui] et vicesimuseptim[que]
c[ui]s. xxx[que] ǎtinau[que]: c[ui] q[ui]rte ab vicesimoseptimo e[que]
die. Et tricesimusquart[que] c[ui]s. xxxviij[que] ǎtinau[que] nu-
era: q[ui] ſeptim[que] is a ǎrto[que] tricesimo ǎrſtu eſt.
Tricesimus ſeptim[que] draselo tricesimo ǎtinau[que]: q[ui]
q[ui]rte illi e[que] J[ux]ta ſeptènatiſes aſt ǎtinau[que] ter-
tia e[que] ſeptènaria ſebe ǎtinau[que] q[ui] ſeptim[que] e[que] dies
a ǎrto decimo. Qui aſt diſgregatiſis c[ō]puta[que]
tur m[ō] ſebe ǎrtenario a tertia diſgregata eſt.
C[ui] etem[que] numeras ad ſeptim[que] pueneri ǎrto[
ab octauno vſeq[ui] advndecim[que] numerabis. Sic
q[ui] vicesimusquart[que] a vicesimo diſgregat[que] e[que] et
xxxiij[que]. a. xxxviij[que]. diſgregat[que]. C[ui] etem[que] ad. xx. puene
r[que]viij[que]. a. xxxviij[que]. vſeq[ui] ad tricesim[que]mu[n]erab[que].
In ſeptènarii h[ui]o ſebs ſeptènari[que] a p[ī]mo diſ-
gregat[que]: p[im]n[ā]q[ui] vſeq[ui] ſeptim[que] puenerit nume
r[ui]: c[ō]puta[que] c[os] ab octauno die e[que] v[ſeq] [ar]t[que]
decim[que] por[ri]g[que]. Sic et duo ſeptènarii q[ui] post
viginti ſunt diſgregato sup putan[que] núero. A
vicesimoseptimo die vſeq[ui]s. xxxiiij[que] hoc ita[que] mo
do et ǎrtenarii numerant. Et ex oib[que] h[ui]s q[ui] di-
rimus c[retici] abinuinc[ē] variatur dies.

T[Ca]a. ir. d. ſigni futurā p[ri]ſa[que] cr[is]iz ſi[gn]tib[que].

### Crisim

ſi[gn]tia. alia cr[is]iz ſi[gn]
tia futurā. alia p[ſent]e.

Et futurā portèd[at]ia cr[is]igna
loctas e[que] mot[que] morbi einſeq[ui] tumul-
tuatio. calo: q[ui]rte maturitatis ſigno[que] appitio
in v[ri]a. in egōne. in ſputo in pulſus magnitu-
dine et vele citate. Et ſi febi: e[que] q[ui] p[er] circuit p[ac]ce-
da[que] accèſiōis febi: ſestinētia: motuſeq[ui] e[que] c[eler]
tas diſcultas. Et ſi tuana accèda[que] ſigna hec
oia celeritatē future ſignificāt cr[is]is. Quod ſi
pariter inſirmus iu[n]enis eſt: ip[er]s anni calid[ē]:
febriſis colerica: virt[que] ſoſtis ſignificantus erit
cr[is]is celeritatis ſignum. Os ſi contraria ſint
his ſigna morbus ſcilicet tranquilli mor[que]. ca-
lo: debilis. nec maturitatis aliqua apparent
ſigna: pulſus paru[n]s et tardus et febi[que] circuit
tus diſſu[n]tur. et accen[io] debilis eſt. et aut ex
illis febi[que] e[que] que ſingulis accèda[n]t dieb[que] aut
ex illis q[ui] vno accèda[n]t et duob[que] n[ō] et iſirmus
multe etatis ac p[er]ſens anni ip[er]s hiems et frid[ui]
cr[is]is ſignificatur dilatio ac mora. Q[ui] ſi me-
dia ſint ſigna inter hec q[ui] dicta ſunt vltima et
p[í]ma ſigni[que] e[que] cr[is]im n[ō] multi celerē nec mul-
ti tardā futurā. Que vero p[er]ſentē ſigna cr[is]iz
ſignificāt accidētia ſunt diſſicilia q[ui] cr[is]iz comi
tātur. p[er]cedit etem[que] acuatio aut emiſiōes p
q[ui] ſit cr[is]is moſtia grauis turbatio: accidē
tia diſſicillima et illi qui n[ō] c[ō]ſueuit timēda in
crisis diligi[ē]ti speculatione. Et ſi cr[is]is die ſit
cōturbatio et moſtia no[cte]: si n[ot]e die p[er]ce
dunt. Accidentia autem et ſunt inſirmi an[ge]
tas reſilio: loco[rum] ſuo in lecto mutatio: ces
phalea: obſtupeſtio: mentis alienatio ſen-
siu[n]z granitas ſubiti sulgo[res] phāſaſte male

Liber

tenebroſtas lachrym apine ſletu flupx ocu-
loz rubor fine obtalmia:iferious mor'maril
le rubo: faciel, abeliu arctatio p[]cordioz tre-
mor: colli dolor ſupplant ventris ad ſupiora
ſctio, labi[]iferious titillatio, ſtòi p[]cture dor
ſi dolor, risor, tremor magn[]vire difficultas:
nature ſtipatio, ſitis grauiz & alia h[]m[]oii acci
detia diſſicalia, his accidetib[] crisib[] ſpens ad
eſſe ſignificat. C[]u etem[] signa hec appuerint
aut e[]a[]t aliqua nocte ſi[]nſt ei[]noctis cr[]aſtino
crisim futur[]a. Que ſi die a p[]paruerint nocte
die ſequet[]e crisim ſignificant futur[]a. CSin-
gul[]a ut h[]or crisiz ſignificat mal[]a ut bon[]a
& q[]bon[]a ſignificat crisim ea ſunt q[] in diebus
crisi[] fiut bon[]a qu[]eadmodi in p[]cedetibus
dixim[] c[]u pulſus p[]iter forſt is c[] maturitas p[]
ceſſit manifeſta. Si etem[] in h[]m[]oii appuerint
habitudine aliqua ſubſequi[] ſuationu[]s q[] ſu
p[]ta dixim[] a fit p[]i[]az aut pat[]i[]tis ſanatio aut
ad mitior[]e tr[]aſt[] habitudin[]e. Q[]d si p[]iter hu-
mo[]ris illi[] fiat euacatio q[] morbi g[]hat: at ab
eo q[]d pat[]ik m[]e[]bro e[]insue p[]artib[] certius fit ſi
G[]n[]i ſanatio[]s et meliorationis. Si[]tur a[]t
euacatio[]is p[]es er a[]ncedetib[] e[]sp[] quaq[] ac
cidetib[]⁹. Si etem[] pat[]i[]t iu[]ro: accidat i facie
& naſo aut in t[]pibus grauitas: aut in collo
dolo[] videt[] pat[]i[]s in oculo[] p[]spectu fulgu
res mutuos: aut radios: aut tenebroſtates:
aut ſub hypocundrijs diſt[]eſiòes ſenſerit ſi[]g[]
tum p[]languis narii flup[]i crisib[] ſutura e[]. Si
a[]t e[]piter accidat in naſo p[]rurigo & rubor: in
firmuſq[] nares tractan[]er ſi[]g[] ſanguis flup[]
a narib[] n[]o diu diſſeri. Et ſi q[] pat[]ik adoleſſes
eſt forſtio: erit narii flup[]us ſignificatio: q[]m[] in
adoſſe[]tifi cor[]pib[] ſanguis e[] mult[]⁹. In gran
dio[]ib[] vero & iuuenib[] p[]a[]p fit narii ſnrus.
C[]u aut[]e egrot[]adi ſuitas fit in capite in ſto[]a-
ci o[]ze dol[]o: ſu[]duer[]ſo angustiatio [r]tigo pe-
ctoris arctatio ſupplani v[]êtris ad ſupiora at
tractio crisim p[]omit[] ſignificant futuram.
Colere etem[] in ſtòi ſupnat[]at o[]re p[]pter ſuam
leuitat[]e: dol[]o[]q[] p[]pter mult[] o[]ris ſtòi fit ſen-
fu[]z. Q[]d ſi p[]iter i[]feri[]t[]it illet labi[]s & q[]d ſub hypo
cundrijs ſunt frida t[]uen[]n[]t certi[] ſit ſignum
vomit[]⁹ & acceleratio[]is ei[]⁹. C[]u a[]t egroto m[]e-
tis accit alienatio: v[]r[]ine ſt[]ipatio & e[]g[]onis et
in cor[]pis manifeſtis rubor: calo[]r eo[]q[] & va-
po[]r calid[]⁹: q[] c[]u rozatio[]e pauc[]a cor[]pe: tolli[]
pulſuſq[] p[]iter leni[]s e[] t[]mollis fluctuoso ſu[]lijs
crisim futur[]a p[]udo[]c[]i ſi[]g[]. C[]u[]vero nihil ho-
rum apparet q[] dixim[] iuuenit[]q[] eger p[]unctu-
ras & ſuitat[]e ſub v[]inbiliro iga[]rius: aut r[]u[]g[]
signi[] est crisib[] p[] solution[]e v[]êtris future ma-
xime ſivina minu[]a: aut p[]stipek: ſunt etem[] duo
v[]r[]ine loca & ſtercor[]. Q[]d ſi pat[]ienti dol[]o: ac-
derit aut diſt[]eſio in do[]zo: l[]ubisq[] & p[]suet[]i illi
eſt ſanguin[]e ab ano eri[]re & eſt e[]gretli[]o[]s cir-
cuit[]t[]ps inſt[]as ſi[]g[]t crisim ſanguin[]s eniſſi[]de

Decimus

vena[]p[] q[] in ano ſunt futur[]a. Et ſi muler est q[]
p[]at[]ik & m[]estr[]uo[]r circuitu crisib[] celeb[]iatur.
Si i[]g[]t aliqua h[]ap[] fiat eſatione: & vna e[] die
rum cretico[] p[]on[]a: p[]cesſitib[]q[] maturatio ma-
nifeſta ac pulſus forſt is e[]t & patiens poſt hoc
quiet[]e ſenit ac leuia[]tione: accidentiaq[] imi,
nuta ſunt que i[] crisii fuerunt calo[]r recedit: bi-
ſe h[]z pati[]es i[] pulſus est forſt is ſi[]g[]t hec crisib[]
plen[]a p[]ſecta bon[]a q[]e eſſe. C[] que y[]ero mal[]a,
si[]g[]t crisib[] crisnis ſunt cr[]iseos bone p[]traria,
Si etem[] ea que diximus appareſt ſigna o[]ia
aut e[]cor[] p[]ars nocte aut die que diei non ſunt
cretice aut certe n[]o bone cr[]iseos: nec aliqua
maturitatis ſigna comittant[]: pulſuſq[] p[]iter
debilis est & euacatio alius fit humoris qui
m[]o[]b[]i n[]o generat cum ſic iuuenitur res crisib[]
mala est & perd[]es. Q[]d ſi cum medijs habitu
dinibus ſigna appareſt crisib[] iter cr[]iseos bo-
ne & male habitudines: crisib[] deſicib[]e e[] mi-
nime p[]leta: h[]z moribus per e[]a n[]o terminabi
tur: ſed diſſert ei[] finis: in dies qui ſubſequu[n]
tur creticos: qu[]eadmodi ſi in. v[]i[]t die crisib[]
n[]o fini[]t morb[] oino: ſed ei[] reſſat relíde v[]o[]q[]
in di[]e noni[]s aut vndecim[]. Q[]d ſi in i[]po mor-
bus fini[]t redit[]u h[]z & p[]erſon[]e ad iſirnum.
C[]o[n]uerio aut[]e qua[]do malis fit accidetib[]use
virtutis debilitate cito ad interit[]u duct. Q[]
ſ virtus valida eſt liberat[]: ſed fatigatur iſir-
mus. Et ſciendum q[]m[] in morib[]s periculofis
ſe[]d[]o mai[]oem partem crisib[] ante venit ſi[]
aut in quinta aut in ſe[]ta die. In morib[]s au-
tem ſalubribus crisib[] ſepius diſſertur iu[n]
acuminis eius virtutem & debilitatem.
C[] capitulum, x. de malis cr[]isnis mor[]t[]e poſt[
]dentibus.

T[]quoniam q[] n[]es ceſſa-
ria erat ad intelligêda vnuer-
falia ſigna oſt[]edimus salutem
et interit[]um poſt[]e[]dita: que ſut
m[]orbi t[]p[]a ſcientiâ eo[]q[] dedi
mus acutor[] morborum & p[]lix[]o[]r cum crisib[
ſcientiâ: iâ numt de p[]ticularibus incipit[]em
ſignis que salut[]e poſt[]e[]dunt: aut interit[]um in
v[]no eo[]q[] morbo: qu[]eadmodi tradidit hy-
p[]ocras in p[]nóstico[]o[]r lib[]ro & aph[]o[]lismorum
alüſq[] queq[] nobis multa morbor[]i & expu-
sione & tr[]aſt[]tu opera nostra factis patuerut.
Pr[]imüq[] de malis disputabim[] ſignis q[] iteri
tum poſt[]e[]dunt. Deinceps de illis q[] salutem
p[]ſt[]e[]dut. Sci[]d[]u a[]t ſigna hec mal[]a alia al[]ijs
ſupab[]üdare in ſi[]gti[]o iteri[]⁹. Q[]ued[]a etenim
fortiſſima ſunt q[]da debilia alia circa forſt[]
din[]e & debilitat[]e media. Oſtendit a[]t hypo-
cras h[]o[]p[] enuſq[] []igno[]r loci in forſtudie &
debilitate dicti[]o[]b[] c[]uiq[] []pet[]e[]tib[] invnoquo
q[]3 aph[]o[]lismor[] c[]u exi[]tio[]num mortale & mori-
pr[]imü c[]omemorat q[]m[] ill[]d mor[]t[]e p[]cul[]dubio
ſignificat.

Theorice

Maly

129

ignificat. Quædo aſt nequaqua[m] malu[m] illaudabile: ſiſt posse a morbo patientè liberari; maxie ſi ſigna apparuerit laudabilia. Tunc em a morbo ſalus ſper[ra]sda eſt et credèda. Cui aſt malu[m] dicit valde: aut illaudabile valde: ſi gniſcat q[ui]m p[anc]i a morbo liberan[que] hoc q[ui]s illaudabilia simul appuerint ſigna. Si autez eſignishis duo aut tria appuerit ſine comi tatu bonop[rum] interiti[rum] ſiſnt. Nos ita[que] ab hoc loco aſſignatione incipiem[que] terere ſignoz[rum].

CDico ergo q[ui]m ſignor[que] alia in acutis alia in plixis malitiá[rum] ſiſnt. Nos ita[que] p[im]uz ſigna q[ui]b[us] ſiſt hitudinè in acutis expediem[que] morib[us]. TSigna ita[que] alia ex accitibus ſumun tur q[ui] in corpiſ ingrediunt hitudines et tactu eius: q[ui]d[am] ex accidétib[us] q[ui] in malitia inueniunt tur actioni[m]. Alia vero ex his q[ui] corpe emittunt tur. Alia ex morbo[rum] hitudinibus et passionibus. C[um] est ſigna q[ui] ex corpiſ ſumun[que] hitudinibus hec ſunt aſſignáda. C[um] facies q[ui] sanus non eſt ſiſt facieb[us] ſigni[m] est malu[m]. Fortitudo[rum] ſigni[m] huius et debilitas ad malitiá[rum] ſiſndá[rum] ſit inxta eins l[ö]ginquitat[em] et remotionè a ſana facie et p[pi]nquitat[em] eins. Facies que rugosa eſt atte nuata et informis inxta illib[us] refert hypocras ut ſit felis n[atus] acutis: oculi reducti et cauli t[em]póta reducta: aures frisider[que] repſſe: adipisc[que] e[ar] univerſis faciei cutis diſteſa: col[ore] l[ui]d[em] aut virens alio ſuffundik interiti[rum] ſiſt. niſi hec ſigna solutionis v[ê]tris c[um] facta ſunt: aut labo[rum]s aut vigiliar[que] aut dolores gravis. Si etem ab h[uius] ſi[fant] recub[us] minus mala. Fa c[ces] etem einſmodi eſt aſſignatiónis in plixis morbis nimio[rum] labore et enacuatió[e] multa.

In morbis q[ui]de proliſcis p[pter] a morbo corpo[rum] ſumptione q[ui] h[uius] ſulque ſactione q[ui] membus carnoſis. eo[rum] q[ui] desiccatione: sp[er]ſop[rum] imitutionis q[ui] ſanguis in corpo[rum]. In labore aut viſibilis et dolore: p[pter] eo[rum] q[ui] a corpe diſſolutik multitudiné: sp[er]ſus q[ui] h[uius] ſtitutus: q[ui]m corpi[que] desiccatis eſt: io[que] calo[rum] debilitat[em] nális et sp[er]ſus nec ad hec p[rit] p[uenire] loca extrema. s. corpo[rum]s J[de]circo ita[que] corpiſ attenuátur extremar[que] maſtine facies. Appent hec in ea ſigna eo[rum] facies paru[m] heát ſanguis et sp[er]ſus tanč[que] ab epate. l[ö]gius et corde remota: q[ui] sp[er]ſus et ſanguis for[naces] ſunt: et q[ui]m in facie multa ſut offa. C[um] ita[que] caro liquefacta eſt q[ui] h[uius] ſidates: offa appa t[em] reliqua cu[m] cuti. Si igitur accidétia hec in plixis ſi[at] morbis in tpis ſi[ut] l[ö]gitudine. At ho ſi in acutis accidát morbis et tempus eo[rum] breue forſtitudinè ſi[nt] morbi et magnitudinè l[ö]giculú poſtèdut et interiti[m]. C[ui] aſt labo[rum] c[ui] aut vigiliar[que] aut solutiónis facta ſunt: aut do l[ui]s alicuius minus mala inueniunt. Sic q[ui]s malus faciet col[ore] ex frigore factus eſt ni[m] mio aut regione frígida aut etate ſenili min[em] malus eſ: niſi forſte morbi tres tráſierint dies.

hec acciditia eade[m] p[ra]ſant. Si etem p[stiter]int ſe morbi c[ui]s eſſe ſi[nt] q[ui] mala mortifera[que]. Si aſt oculi albú[m] ſiat rubeum et vene eius liuide aut nigre: ſi[gt] einſm[ōl] res p[cul]dubio interi[rum]. Oculi n[ā]que rubo[rum] ſi n[ō] ex obtalmia fuerit cereb[ri] ſi[gt] repletione et ei[que] optimēti ex matertia ſanguinea. Uenap[que] vero oculo[rum] liuidi tas et nigredo: oculo[rum] ſi[gt] frigiditate q[ui] p[er]ſut ſunt interitus ſigni[m]. Oculi acutem[que] in acutis morbis malu[m] niſi aut ab obtalmia aut vomi tu facti[rum] fuerit: niſi etem ſiat his ex c[um]s multi tudinè ſi[gt] materie q[ui] ad oculi deſuxit. Et ſi oculi duo fuerint elati et coagulati nec moue ri p[os]ſunt p[ess]im[i]b[us] eſt ſigni[m]: coagulationem n[ā]que ſi[gt] oculo[rum] et mortificatione. Et ſi ſon[i] tpe oculi appeat albú[m] et h[ō] palpebi[que] ſet clauſis nec ab alio[d] facti[rum] eſt evacuatione: nec eſer ex mor[em] venit in ſua ſanitate: ſigni[m] est malu[m] et mortale: c[um] einſmodi res cereb[ri] ſignificet debilitate: C[ui] palpebi[que] labi[m] et n[āſus] torti[m] ſint: liuidae mor[em] prima eſt: hec n[ā]que acciditia ex sp[er]ſmo ſi[ut] cereb[ri] liuor[que] vero ex: frígore et morte. Extremo[rum] frígus in ſeb[ri]bus adultis. I. caufon malu[m] q[ui]m a[que] ſi[gt] magni[m] in visceri[rum] bus aut p[pter] frígidos h[uius] multo[rum] et e[tem] tremitatib[em] p[os]itos. Si in lingua p[ustule] ſint morte ſi[nt] primá[m]. ſi[nt] n[ā]que in meri[vl]cera eſſe multa et n[ō]. Et ſi d[igit]ato[rum] lingues ſi[nt] vi[res] in liuor[em] decliná[t]es et pulſus debiſis eſt mor[em] p[er] ſtat: q[ui]m accidétia hec er naturalis ſiunt extinctióne calo[rum]. eo[rum] ſi nigri ſint minus interiti[m] ſi[nt] q[ui] viriditas aut liuor[em]. Q[ui] ſi c[um] nigredinevalida eſt h[uius] et pati[es] d[in] fert mor[b]i et in aliquo d[ier]bi[que] ſiat cretic[or] saluté ſi[gt] et c[ui] morbus emiſſió[e] finie[m]. aut eo[rum] casu loco[rum] q[ui] denigrá[m]: hec etem acciditia q[ui] n[ā] ſi[ut] matériá[rum] p[ell]ète q[ui] morbi faciebat in aliquo m[ē]b[ri]o[rum] m[ō] cretico. ſi[ngur] corpi[que] einſm[ōl] res infirmi vir tute et c[um] bene morbi[rum] fert q[ui]m q[ui] ſigna appent laudabilia. Que c[ui] ita ſint cereb[ri] ſi[nt] saluté ſi[gt] et al[ri] ſi m[ō] interiti[m] niſciá[m]. C[si] in pati[et]is corpo[rum] v[le]q[ui] aliquo ab ſtate fuerit et vireſcent aut ni gru[m] ſiet ſigni[m] e[m] malu[m]. C[ui] etem pati[es] ad mor[te] ſerat, m[ē]b[ri]u[m] hoc pati[m]e[m] a[n] alia emor[m]: eo[rum] q[ui] virt[em] in eo debilitata ſit nális. Si in corpiſ acutis moleſtato morbis p[ustule] appeá[t] parue: q[ui]mi[m] ſi[na]: mala ſi[ut] q[ui]m maturatiónis matteri[m] q[ui] morbi g[na]t tarditate ſi[gt]. Si aſt ma[n] gne ſint et min[em] malu[m]. Si i[ct]eritia a[n] ſeptimú[m] ſiat dié: ſigni[m] eſt malu[m]. Icteritia etem per quæ crifis ſit ante ſeptimú[m] non exorí[k] dié. ſit ita[que] p[ro]p[er] a[que] q[ui] epati[que] accidit: meatuſq[u]z accidit: meatuſq[u]z opilat colerar[que] quib[em] colere ad fel de c[ur]ruſt ab epate. Si q[ui] sub h[yp]ocúdrijs ſi[ut] macilenta fuerint: malu[m] eſt: q[ui]m instrum[ē]tori[m] c[ib]i deſiccatione ſi[gt] et ſiccatetem. S[3]q[ui] et ſi loca hec elata cu[m] dolore ſuerint: et hoc rurſus ma[n]lú[m]. q[ui]m a[que] ſi[gt]. C[si] h[ui]o ſeb[ri]s ſit et corpo[rum]

r

Ziber

eius exteri9 frisefcat: interioſa aſt adurātur
cu ſiti mortis est ſignu. Apostema nanq3 ſiſt
cam in corpiſ interioſib9, q2m calo2 ois ver
ſus apa2uerſus est: et ad iſpuz ſanguis ſedit:
ac corpiſ adurātur interioſa. Et ſi in febriſitā
tis corpe calo2 ineſquis est in oibus mēbris: in
tin vt capite calido: palme 2 plante fride ſint:
parteſq3 vētris 2 vtruq3 lat2 plimi 2 fortis ſint
caloris malu est: apa2 nanq3 calidu in cerebru
partib9: aut epatis aut ſoti ſiſt. Si ſebris ne-
ſ est malitia e9 diebus erit creticus malo: et
fortior. Cet ſi accéſio dimittat 2 difficillior ac
cenda2 peſſima est ſebris. Et ſi acutu patienti
mo2bu tumo2 in facie accidat 2 pedibus ante
quartuſdecimu diez: ſignu est malu. Et ſi einſu-
modi ſiat ho2 icteritia: quartodecio proculdu
bio die moriet aut an:epatis nanq3 ſiſt cōplo
nis corrupti6em. Cet hoim cuipā ſebris ſit
acuta forſtisq3 caloris: calo2 ſede2 corpiſ ipſi-
locide2 tact 2 fine causa q2 id fieri cogat no2 vt
ſudore: aut nariu2 fluru ſanguis: aut egesti6o
aut virina: aut alia quanis crisi2 morie2 ſiſt ve-
locē. Calo2 nāq3 in profundu 2 trahik corpiſ
2 interioſa adurātur: vitaliſq3 virtus totis ani
tra e9 virib9 materiā mo2bi pellere nec eſt ei
robur: deſiſtos 2 mori2 infirm9. ſebris cauſo
ſi in paribus robustio2 ſiat malu est: q2m eius
crises ſexto kiet 2 die q2 male est crises dies.
pec ſunt ſigna q2 ex corpiſ ſumunk habitudibus 2
interitu2 2 malā ſignificat habitudinem.

Que vero ex actioſib9 ducitur ſigna
hec ſut. Si ocuſa a clarita
te declinent et pter velle lacriment2 ſignu est
malu. Q2s ſi pariter plurimi2 mouean2 quaſi
retorti ſint: alterq3 altero mino2 exitialia ſunt
ſigna. Declinatio etem oc2or2 a lumine 2tu-
tis ſiſt debilitatē q2 ex cerebru2 no2 ex aliis ocu-
loru2 mēbris ſit debilitate. Lachrymaru2 autē
flurus retinētis palā ſit debilitate virtutis q2
in cerebro est. Q2s ſi pariter ſebris est adusta
2 incēdēs 2 ſigna mala interitu2 ſiſent. At vero
ſi ſebris ſalubris est nariu2 ſanguis portēdi2
flurus futurus. Cōto2r2o2 yo oculo2 spafmu2
ſiſt cerebru2 aut lacerto2: quæ admodu2 in ſtra
boſtate accidit. Alterius oculo2 paruitas 2
minus motus ex tremore ſiſt q2 lacertis accit
aut ſamia. hec aut duo accitia iteritu2 ſiſent.
Cet ſi egrotat2 os in acuta aptu est nec clau-
ditur interitu2 ſiſt: q2m aut spafmu2 aut virtut2
ſignificat mouētis debilitatē. Cet ſi egrum
ſuo deſcedentē inueneris lecto verſus pedes
ſignu est malu 2 mortis: ſiſt etem acch2 hoc
virtutem que corpus ſert emortuā eſse. Cet
ſi expositu2 inueneris ſupinu2 colluq2 et pedes
ptenfa 2 hoc quoc2 malu 23 minus pio2or2. Et
ſi pedes patienti inueneris nudos 2 tactu2
e20 non calidu2: manuſq3 eius 2 pedes diuer
ſarum figuraru2 2 in exponiti6e turbata ſignu

Decimus

est malu. hec etem accidētia virtutis ſiſt de
bilitatē: ac viceru2 calo2re q2 angustiati6e fa-
cit egroto. Ideo ergo pedes denudat quaſi
frisido qui delectatur aere. Cet ſi patientes
inuenis ſupinu2 pedeſq3 eius duplicatoſs 2 ad
inuicem iſplicitos malu est ſignu: q2m h2mo2 i2
cendi modu2 nullus facit ſanor2. Cet ſi corp9
onerosum fuerit pedeſq3 2 manus ſir: 2 hoc
rurſus malu. hec nāq3 accidētia virtutis mē-
bza mouētis ſiſnt debilitatē. Cegri ſomnu
ſup ventre p2eter morē 2 conſuett in ſua ſante-
tate: ſignu est malu eo q2 passionē quāpi2 in
partib9 ſignificat mēbris. Et ſi patiēt in moru
bi ſtatug tpe ſalire videris 2 aſſurgere ad ſede
du2 quod c2u2s innenit illi adheret eritioſu2 est
ſignu. Opo2tet nāq3 in mo2bi ſtatus tpe inſir
mu2 tranq2liu2 eſſe 2 māſuett. Si ſic ergo ſe ba-
buerit reſpo2b9 valde est: marime in periplen2
monia: ſiſt etem angustiati6e 2 animi 2 ſu-
ſonē: anhelit9 diſſicultatē: ſentit nāq3 in pecto
re 2 pulmone p2icturas c2i arctatioſe nimia q2
ſupin9 iacet. Pectoris etem p2res ſup ſpinā ca
dut vnde2 arctatio ſit: nec aer iſcredit i2uta ne
cessitatis modu2: 2 cu ſedet anhelatio e9 lenio2
est. C2dentu2 in ſebzib9 strido2 ſine inſiru2 ſo
ſuetudie a mo2bi principio malu est ſignu. Do2
nāq3 accidēs aut nāliter est ſi marillaru2 debi
les ſint nerui: aut cu ſpaſin9 illis accidit: que
duo interitu2 ſiſt aut certe icomodu2 q2 cere
bio accidit: hocq3 insanīa portêdit. 2 ſi heca2
ciderit accitia aiuſq3 turbatē: ſignu 2 eiteru2.
Si i pleuresi phrenesi. cephalea. man9 ad fa-
ci6 iſfirmu2 tollere vider2 ta2ch2 aliq2d ſit captu2
2ut aliq2 lectur9 ſit ſelucā aut paleā ab veſti
bus ſumatvel piete. ſignu 2 e malu2 morate.
Wo2 nāq3 manu2 ad h2mo2 res phātalle2 ſi
cā q2o2q3 hoie2 cor2 oculis afpiciat. phātalla
etem 2 iqudusda2 accit ex cerebru2 repleti6o2 moru
bi2 ab h2foribus a q2bus aliq2d ad oculos por
rigi2: ideoq3 iſtuſmodi ſigna interitu2 ſignu.
Et ſi phātalla inſit patiēt videato2 tan2q2 ne2
gru2 hoie2 aut male aliu2i9 2 turpis figure no
e2ētē ſib2 volētē ip2m interkicere ſignu 2 e malu.
Sic 2 ſi patiēt moru2 vider2 acclamare no
minar2 h2 o2q3 malu. ſi2t nāq3 in cerebro adu
ſtos e2 huores melācolicos 2 q2m cerebro ipſi
i2a aduſtio nocet. Et ſi i acutis patiēt morbi
ſtere videris: ſignu 2 e inalu2. Flet9 nāq3 2 aut e
huore melācolico malo aut ex aſhelit9 malitia
2 angustiati6e. Acumēr2 loqndivelocitas 1 viro
patiēt2 2 māſuetudis: i acut2 morbi2 ſignu 2 e
malu: multā nāq3 ſiſt a nā eſſessionā. Sic q2
2 viro2 q2 m2k2or2 er at ſmonu2 taciturnitas malu2.
Et temeraru2 viro2 h2vop2 festinātia 2 mititudo
malu2 no2 e2. Et ſi nec audiet eger nec videtutu2
q2 ei2debil2 e2 moru2 certe pria. hec etei ſentiētē
plimu2 ſiſnt emortuas ab illo egrediētes ſeu2
ytutes. Et ſi patiēs ſtat9 accéſiōis ſebzi2 tpe ta2

Theorice

Maly

130

ſ ninè ſup le cadentè viderit ſignu est malu:
huòr etei ſiſt friditare q corpi d'hank. Et ſi an
helit' creber eſt: malu hoc ipim tâch qohtutis
ſiſt debilitate et eneruationè aliquem. Qd ſi ma
gnus et rar? et hoc et valde malu: qm âhelitus
hic animi ſiſt cofusionè. Sed et ſi parit in âhe
litu ſentit du emittit friditate interitu et morit:
ſiſt vicinâ: âhelit? è friditas friditate näk ſiſt
e mortè caloris. Et ſi anhelit in meatib? offe
dit malu è ſignum qm pectoris ſiſt lacertos
ſpafmo moſtari: ioq et introit? aeris et exiſt
turbâtur et oſtêdut. Anhelit? fetor ſignu è ma
lu qm putredine in anhelit? ſiſt organis. An
helit? ploſtatis in acutis morbis ſignu è malu
qm hmoï anhelitù in pueris videm? ch ploſat
qy instrumêtor anhelitus debilitate. Si aſt
coſletis accidat humoè ſiſt meſicu ac incô-
modù qd anhelitus accidit organis. Et ſi die
eger dormiat: nocte vigilet malu eſt. Et ſi diei
pincipio vſoq tertia eius tranſeat ps dormit:
minus malu è. Qm eteni hoiuq nàlis è còſue
tudo nocte dormire è die vigilare ſi qn rei
kat nälis còtarib malu è niſt forſe ex ſuſetus
dine accidat patiètis quâ ſan? huit: è ſi ſic nò
malu. Et ſi nec nocte dormit nec die egrotas
malu è dolore nàq ſiſt molestissimù: aut me
tis certe alienationè q ex ſccitate ſit. Et ſi ſo-
nus dolore faciat mortale è ſignu. Nàlis nä-
q è caloris ſonì tpe ad corpis mergi pfundu
q cibos digerat et más in bonu informet. Si
taq morbi mă forſis è q nälis calor debilis:
nalem ſupat materia caloè: morbiq augetur
virtus et egrotâtis habitudo mala. Si quecù-
qoq eger fecerit nò in aliquo prodeft: mor-
bus eius gravissimus.

De ſignis quâ ab his ſumunt que cor-
pe emittut. Signa abhî
q'corpe ſupra emittit quuor huit ſpès. Pria eſt
q ex eſegione ſumit ſignificatio. Scòa ex vi-
na. Tertia er ſputo et ſudore. Quarta ex vol-
tu.narii ſanguis fluxu: ptus ſanguis emittio-
ne. Et q ab eſegione dicunt ſigna huinſmoi
ſunt. C[es]ſeſtio nigra et vidis ac fetidavnctuo
ſaq in morbis acutis moritè ſiſt. 31gredo et
em aduſtionè ſiſt humoſu: vnctuſitas me-
boq et adipis liqfactionè er caloris violètia:
viriditas aſt colerâ ſiſt eruginoſam: fetorq
putredis magnitudine. C[es]ſeſtio aquosa te-
nuis alba ant multu crocea et spumosa malu.
Tenutas nàq eſestionis malitiâ ſiſt dige-
ſnois: albedo coleras ad intella nò deſceſe-
re et stöm: iz in oë trâſmitti corpº ioq icteritiâ
ſiſt futura. Que multu crocea è multap ſiſt
deſceſuz colerap ad stöm et intella. Spuòsa
vétotatis admixtureè egonì moſtrat quèad
modu in mari et còſtetiu ſit vétòp spuma q mu
ma ſit ſuctu p[er]ſtio. Aut yo caloè imode-
ratu nimibq: quéadmodu in bullitio eollar

ſpumas videm? exurgere. Et ſi egò pauca eſt
plana et viſcoſa alba qd aut crocea malu est ſi-
ſnù. Hec nàq eſegio adipis ſiſt liqfactionè.
C[et q] crocea eſt caloè ſiſt forſt qui adipez
liquefacit aut cſi adeps còputruit. Et ſi vario
ruz eſt eſeglio colozq rubea. c. crocea nigra
malu eſt et morbi ptellari ſignificat. H[ui]eſt
ſi adunent colores morbos in corpe multos
eſſe ſiſt. W[al]itie itaq eoq cà et egò reproba
e mala quâ natura lògo eſget tpe yt illis re
ſiſtat et morbi in bonu reſoſmet ſtatù lògitu-
dine. C[od] ſi eſegio tîm modo colerica eſt et
ab infirmo cibor abijt appetit? malu eſt. Si
ſignificat eſem huozes in coleras imutatos: et
cibor amputasse appetitù. C[Sic] quoq et ſi
hoi ſanguis ſit ab olei flurq et a cibis phibeſ
malu eſt ſignum. Sanguinea eſem ſolutio eſ
eintestinòq ſit excoriationè. Si ergo p[li]cio: ſit
paffio et itestina corrodunt et putrefcet trâſitq
incômodu ad stöm et tunicas eit ac os ſui ma
gnitudine ioq cibor ceſſat appetitq. Si ſan
guinis ſequat flurſi ſebus ſignu eſt malum:
apa nàq ſignificat calidù magnù in itestinis.
Si ab excoriationè patiente carnis egrediak
frustru: ſignu eſt mortale vle? eſem ſignificat
q[u]d intella comedit et ad ſcòe puenit tunice
vtilimù: et illà pluramù abstrahit et ſi euiſmodi
paffio eſ saluari non pòt. Si egonùs emittio
panulatim fiat et frequè malu c[ui] patiètè mo-
uet ſingulis horis ad ſurgêdum c[ui] frequètia
eius virtutè debilitas magis aſt ſi ſt p[ug]es.
C[olere] pure ſi accidat poſt ſanguis fluruz
malu eſt ſignu. qm itestina colerà vulneran
tur acumie. Egò nigra ſpòte facta ſi c[ui] ſebre
aut ſine ſebre ſit ex p[er]ſuminis eſt ſignis niſt de
ſkiciat et crocea kat. Sic et oës que corpe egre-
diunt yine ſputi et eminctio ſi mali ſunt colo
ris: malu eſt ſignu: niſi ſorte deſciant et flauè
ſcant. Eſegtioris eſem nigredo et alior huoq
ſignificat aduſtionè et malitià. Que ſi paula-
tim flauè ſcât näe ſiſnt virtutè et c[u]z morbum
ſupat et humo[rum] ſumik. In quo cùq mozo bo
clerà p[mi] egredi[que] aut ſupius aut iteri
m[or]tè ſignificat. Si eſem hic malus in morbi
egrediak p[ri]cipijs ant eius ſignificat multitu
dinè: aut virtutis debilitate reſinètio. Et horo
quod cùq ſt reſpobù eſt et interitu ſignificas
q[ui]n virtus humo[rum] reſſtere nequit. Quemc[ui]
q[ui]z acut? aut diuturnq? ſumpſerit morb? dehe-
colera coegredi: nigra ab eo die moriè: ſic et
ſi abortienti accidat mulieri crastina die mos-
ritur c[ui]n h[ui]mo[rum] habitudine virtus cecidit nec
opineq q[ui]s eius robur tanq h[ui]c ip[er]a humo[rum]
ex p[er]ulerit egrediak eſem ſua copia. Causon pa
tiètis näe ſi [ſ]tipek ſignu è malu q[ui] calor ad
ſupio[ra] e p[er]tollitur. P[ati]tienis solutionè ſi q[ui] ſub
hypocundrijs ſunt extenventur ſtomaco no
cet epati alijſq[ui] cibor organis et ſolutio cos

r-2

Ziber

mitaſt tenuitas auget & maties ſtoſiſs no cume
ti: 2 hoc illaudabile & mortis ſcedes timoſe.
Ut eſt ſtati s cí ſono emittio cui hec ſnetudo
nò è aut cupiéti aliqd horſi nò apparere cum
vétotſas hec emittit & facit hoc volutas: do-
lorè in vétris ſignificat ptibus. Et ſi pter velle
ſtat mětis alienatione & vtrusq. rep. obum.

Devina

Si aut viris aut mulierib
vina ſit nigra: malſi è in

iterit ſiſns: 2 quâto vina nigra paucior è peior. Sanguis etenim ſiſt hüیدitare còſum ptā: aut qmi q vinâ ministrât oiganà itermis poſita ſint mortis. Cet in pueris vía tenuis 2 aqſa malſi. vina etem nigra er huo: fit adu ſtioe & caloris magnitudie. ideo: 3 iterit ſignificat oibus hoib. Sed cí in pueris vía nāli: ter grossa è in ea hypostasis mita pp imutātis copia ōtutis q in eor: è corporib. 4 est mārs cí decocte fuerit grossus qd facere quæadmodi ſpugo ſpudo in pleureſt emuſtioib. 9 in coriſa ſanici i vulnerib. 9 tocius 9 gillior è in maſis 6 cocta. Si ſit ita: pueror vía tenuis aqſa aliſto tpe lôgo malſi è iterit ſigns eo q na li ōria ſit vire. Et ſi i vía hypostasis ſit nigra i vaſis ſudo merſa: aut nubes ad iferiora têdes interit ſiſt: hypostasis eteni nigra magnitudine: ſiſt aut ardois: aut frigoris. Et ſi fundo kmerigur: aut nebula est 2 ad iferiora tendit: morbi ſignificat ōtutè magnitudinê: q: q3 vir tutè ſuperat: quæadmodum hypostasis alba eſlis fundo in ſanitatè ſiſt 2 decoctiois perſectione: 3lic 2 vie hypostasis nigra: si hmo: fuerit figure maturatis ſiſt puratione. Chafia 2 tenuis vina i acutis morbis exitiſa est. ſiſt eteni decoctionis puratione q: q3 nà deſicit ma terie reſistere. ſignificat etià caloris ad ſpugo ra aſcêſum corporis 2 mětis futurâ alienatione. Os ſi hoc ſit 2 měs alienata interit ſiſt. Ca: 2 nàq3 totus reſedit in cerebro 2 illud aduerit. Os ſi diuturno: fuerit morbus 2 vina tailis: 2 ſigna apparuerint salutè ſignificatia měſ q3 ſana est: emiſſionè ſiſt futurâ ſub hypocus drijs morbus nàq3 diuturno: ſi ſit huo: ſi ſignificat a quib. 3k grossos eſſe 2 fridos decoctioni difficiles. Nà: 2 aſt cum ſup hâc cofortata: fuerit mâm ad inſeriora depellit: q: bonâ facere nequit. Cria: fetida 2 groſſa malſi: q: fetor: putredine: ſiſt groſſities huo: groſſities natura: q3 a decoctioe eí: debilitari. Cria: spilſa 2 turbida q: nò clareſcit 2 ſi clara ſiat q: imersitur pauca est hypostasis 2 crudam malſi: calotr is nàq3 ſiſt vires extra nāliſs intim: vt bullitio ni ſimilis ſit 2 nāliſs debilitate: virtutis q: nulſas habeat huo: ſexoqùedi vires. Si in vi: na hypostasis è in fundo ſiſis ſuicis furfuribus cí valida ſebre malſi è. Et peí: hypostasis la: minulis aut furſuri ſiſis. De eteni hypostases membro: 2 um significant liquefactioſes. Et hy:

Decimus

poſtasis ſuici farine ſimilis: auter ſanguis est groſſi aduſtioe & decoctione. aut ex carnis grosse liquefactioe cí partes ei: molles diffol uunt ex caloris nimietate: ſit q rubigo 2 dure deſiccant ptes quæadmodi aliqd frigi: infu: per opculo hypostasis aſt laminulis ſiſis fit ex medior: excoatione: radicali: i: q pma pe tor. Furſuri aſt ſiſis venar: ſignificat excoatione: i: q reliqs peior. Cet ſciendu: hypotſaſes has nonunc: exire a veſica 2 remb: 2 iteri tum nò portêdere. Intelliges aſt hec ex eo q patiens circa ptes has 2 medra ſentit dolore. Os cí nò fuerit 2 febus valida est in toto cor poze certum est malitie ſignus. Cúrine pan citas mala: q: aut aduſtionem ſignificat et humiditati: conſumatione. Aut virtutis q vi: nam a ſanguine discernit debilitate: aut virtutis certe depellentis debilitate.

Devomitu

Uomit: 2 ſi ſit: niger aut

ridis zemaro ſiſis ma
lſi est. Os ſi piter ſetid: mortè ſiſt. cã est quã
ſupus exponi: in egone 2 vina aduſtioris
ſc: vis aut frigo: Os ſi hmo: oës homo eò
mat colores manifesti: erit interit: ſignu: ſiſt
etem malas materias 2 corpe multiplicatas.
Et ſetor comitatur forſtus est ad interitum
ſignum. ppter putredinem.

De ſpuno

Cui: q: expuit patiis in
pecto: paffioib: rubeis

est aut purſi croces: nec alind. admixt: è ſp-
ti: emitit q: cí tuſſi moleſta malſi est. Sputiz
nàq: hmo: pu: humo: facit q: emitit: 2 tuſſis
magnitudo humoris ſiſt groſſiti: 2 nàe nit: ad
eú expellèdi. Et ſi viride fuerit ſpudi aut
ſpumofum peius est: ppter hui: humo: i. vi
ridis maliti: 2 ſpumoli: ſicut ante in egonis
dicti est ſignis. Sputi: lìndi: 2 ipſum: malú.
Sed obbus peins nigrì: cí color: hic nimieta:
tem ſignificet. aduſtioris. Color: aſt lìndi: 2 aut
validi calor: 2 aut frigiditare ſignificat. Et oë
ſpandi q: do: dolonis nò facit mitigatione: malus:
magis aſt migrì. ſignificat etem q in pecto:
re è hiorè malú: natura: illu: ſupare nò poſ
ſe 2 còſumere. Et oë ſpandi dolonis faciés de-
tem laudabile. Os in ptificis paulatin: ſpandi
emitit cí fatigatio: magna pessimo: è mo:
tale velociter virtutis nàq3 ſignificat debili
tatem 2 cruditatem materiei. Quod aſt mul
tum est ſputum 2 facile emittitur: minus ma-
lum est 2 plixious temporis.

De ſudore

Sudor: ſi in nò cretico ſit
dieet nò i o: corpe nec ſe

bis eo mitigat nec patientis leuia: corp: ſed
eí: ſit peior: habitus: malſi est. Os ſi ſudor: pi
ter frigidus est aut in capite 2 collo t: peius
erit. Et ſi cum acuta ſit ſebre mortem ſigni-
cat. Et ſi cuz tranquilla ſebre 2 nò acuta mo:
bi portendit proliptatem frigidus eteniz ſua:

Theorice

Maly 131

do: humoſi ſiſt frigus et naturalis debilita
temtis. Et ſi ſudor è ante maturitatis ſigna
ant humuſatis ſignificat copia: aut renen
tis debilitatè virtutis. Et ſi ſudor horrore ſe-
quat morbi ſiſt ma ſutudincè et vires. hoc et
em fit eo 〈 apſilio plurimò corpi innaſcat.

Deſluxu ſanguis narii. Narii ſanguis flurus q distillando fit et niger interutù ſiſt et in adutis maxie ſebubus ac cauſon: ſiſt cerebro tatione in natâ: ſapa. ſanguine ſi et ſanguine in eo corruptus ſeſſe. Et hoc ſi cretico fiat die: aut cito patiis moriſt: aut ſi liberat ſi cù ſabore magno et poſt iſs longi ac alias crises. Et ſi a patiètis nariibus colera deſuit viridis: aut: crocea malu eſt. ſiſt nàq cerebro choleras dñari malas que ipsum incendit. hec eſt malorum affignationi ſignop que ex his ſumentur que a copore emittuntur.

Deſignis malis que a morbi ſumù tur habitudine. ue aſut et morbi oucunk ſigna hec ſunt. ue affigna mun. Morbus qui poſt aliu fit pcedentè moru: ſi difficilior est pmo. aut in nobiliu mem bio malu eſt. Si dolore capiſ ſenferit patiè grauè et pfeueret cù ſebre: et quoduis modi: cù malu appareat ſignu malu eſt: ſiſt etenim pcukdubio moruè. Dolor etem in capite grau: cù ſebre apostema ſiſt calidù in cerebroz opimèto ei: què ſi malu comitek ſignu ùtutè a morbo ſiſt ſuperat. Qò ſi malu nò appear ſigni patiè liberàduc cù ſanguis narii flu: cù aut emiſſione ſiſtur. Narii aſut flurus hæ accidit in hitudine ei qui iuuenis è nec i morbo visinti ſuit ad huc dieb. Qò ſi viceſimum moſb: tràſiit diè et gràdiò est eger aut senex ſalutatio eius p emiſionem ſict. Et ſi pfeueret cephalea et capitis gravitas ac colli phrène: ſim patienti ſpasm: illi fiet cògelatus et chole taru vomit: veneno ſimilis: nec morabit mori. Cephalea nàq a cholerarì ſit ascendètù acuine in cerebrù. Cògelatio aſt cerebrì ſit et ſcilitate et opimètius eius. Vomitus ex chole taru fit multitudine croceap que male ſunt et corpi dñantur: moriſt ei: acceleratio ex morbi malita et cù pafiſonis huiò locus nobilis. Et ſi patiè debilis est virtutis ſtatim vt vomitè accidet vel ſgelatio moriſt. Si robustus est in diè diſtere moris tertù. Si mès perculſio: nis cã i capite aliena: ſit aut corrupta ſignù est cerebro et ventriculis eius incomoda ſat. Sin cerebro ſiſt emiſiòes et ad ventriculos eius penetrent mori: et ſignificant: ventriculi nàq cerebro ſpsum pìnent atalè. Si ergo inco modù illis acciderit ſpùs ceſſat et vita deperit. Si er vini potu alienatio accidat mètis et hor: or malu eſt: ppterea 〈 vaporibus vini cere: br ventriculi repleti ſunt et caleſacti. Quod ſi

horro: pariter ſiat ſiſt cum ſua vinù multitu
dine calorè submergit naturalem et coognlar.
Si apoplexia ebunto ſubito ſiat ſpasmari et mos
ritur nifi forte ſebus illi accidat hora q cera pu
levini huit diffolui: apoplexia nàq in hùi ha
bitudine ex cerebrì ventriculò: ſit repletiòre
nerviòs: a vino. Et cù in vino subtilitas est
queb ab ipso facta est replelio diffolui: hora
qua ebrietas diffolucda è: ſebus quo cù cù
accidit materi: ſubtilat et diffoluit: ſit cù non
accidit ebrietatis ſua solo hora: nec ſebus ſu-
puenit ipim ſpasmari et mori: paffioni magni-
tudine. Cui dì ſanus eſt ſubit: ſit capitis do-
lor: et ſtatim tacitus ſit et stertere illi accidit in
septem moritur dieb: nifi forte ſebus illi fiat.
Apoplexia nàq vt virimus ex cerebrì vètricu
lopx fit repletione a Grossi hùoib. Stertere
aſt cù in apoplexia ſiat eius ſiſt et vires et ma
Snitudincè. Egritudo nàq ſua virtute lacert:
pectus accidit mouètibus quæ admodum ait
hypocras: apoplexia ſi fortis est diè: nò tran
ſit ſeptimù. Et in alio ait aphorismo: apople-
tis forſtè sanari imposibilù: debilè difficiliù.
Quoniam apoplexia acutor est quiddà moru
bozù: cùus finis in die quarto eſt et vij. qm q
paſſio in mebzo eſt nobili tps hoc ptraſire ne
quit nec pòt cerebrù ampliori et hoc tpe diffi-
cile pferre paffionè. Et ſi ſebus accidat ſuper
kuitatè diffoluit et ſubtilat et morbus recedit.
Et cù cù prinua ſebre forti: dolò: ſiat moſſe: q
grauis intra aurè: ſignu eſt malu. Dolor nà-
q hoc in loco grau: apostema approbat: cè
calidù qò neruis accidit auditus: doloz: et
egritudo cerebrù vſo: ptraſit eo 〈 illi priori
mü fit. ideo: q pariter mètis accidit alienatio
et interit: ſequitur. moriuntur aſt nonnulli qui
bus hec accidit ſubito quæ admodi in apople-
xia fit. Et ſi patiens iuuenis est prima moriſk
ebdomada: qm hac in etate ſebus forti: eſt
ppter calorìe virtutè et cholerarì in hæ etate
multitudinè. Qò ſi egrotàs ſenex eſt poſt hoc
mocietur lòge. ſebus etenim calor in corpori:
bus ſenì debili: eſt: ppter calorìe debilitatè
q cholerarì in eo: corporibus paucitatez. Hac
ita: q cauſa in ſenibus piculi minus è: qm
ex morbi lògitudine nonùq aures cop: ſaniè
emittit et liberanè. At vero iuuenes anto: q in
ſaniem vertank mori: ppter eà quà diri
mns cám. Qò ſi ſanies fiat et auribus emita
tur ſignùq illis boni appear ſalus illo: pse-
ratur. Csi in lingua puſtule apparant ma-
sne: vt cicer et extrema frigescat moruè ſigni-
cant primà. Csignificat nàq puſulas has
meri stomacho ein: q confinibue accidisse. Si
in collo apostema appareat nigri et turgidu
cù mètis alienatione: antivigilijs. aut malo an
helitu: ſignu è malè: qm: q ilò facibt apà cho-
lere male ſut. Et cù in Burgulione ylc: appear

r 3

Liber

cù sæbre dìtinauæ est malù:marieq sæ pariter si-
snù apparuerit malù et reprebùt siſt nàq pe-
triculi:qin hoc vlq in loco transglutionè pro-
hibet doloris cà:respirationèq phibet aeris:
vnde et patiès suffocatù ac morit. Cù qui suſſo-
catur multo egeat aere caloris cà. Sic et si fe-
bricitanti suffocatio accidat repètina: nec trâſ
glutire pnenaeſt aliqd mortis est signi. Sed
ti se fabriziati colli accidat curnatur et difficilis
eſt trâſglutio illi: nec in collo eius tumor ap-
paret morte ſiſt. hoc etem acceſt siſt aut in
meri: aut in lacertis illud subinuoluètib apæ
esse. Apoſtemaq nernos et nuchà contrahit:
trahuntur et cù eis spòdiles et collu curatur.
Si ingulatio homini inſit: nec cù ea aut in col
lo: aut i gurguliòe apatis aliquid appeal aut
ruboris et dolo: difficilis eſt: et cù anhelitivult
ſurgit ad ſeden diu nec iacere pt prima moziet
septimana: aut an. Si em apæ non appeal in
gurgulione loco q meri eſt tranſitus et meat
ac gutturis siſt apoſtema intus guttur eſse:
et cù anhelitus oppilatur meat? ideoq necella
rio patiès suffocat. Orthomia aut hæ in paſ-
sione ſit: cù patiès ſi ſupinus iacet medra an-
terio: a ſup poſterio: a cadit anhelitus: op-
pila: meatus intâtu vt eſer collu erigere ha-
beat necesse: apitur q paru gutturis meatus:
ideoq patiès deperit ppter meatu. ¹ oppi-
lationè. Quinatia aut que hmoi eſ: ſt tamen
eius rubor in gurgulione et apæ appet: mori-
ſera eſ: ſz morseius tardior. Hac etem quinā
tia apæ in gutturis eſt extremo et meri ideoq
dolo: mino: et orthomia no: difficilis. vnde et
huius diſſertur interitus. Ccù aut collu ru-
bore ſuffundik et pectus longioris eſ tis et
ſperâde patientis ſaluti magis priora: niſi
ſorte ſubito rubor ad interio: a occulte: Ru-
bor nàq ſi ad exterio: a miſſus appareat i pe-
cote et collo: ſignificat qin natura materiam
ad exterio: a pellat: et gutturis liberantur inte-
riòza. Cù autè occultatur rubor ad interio:
quersu ſemel ſignificat cùs paſſio ad guttur
pnera eſt et pulmonè. et eritioſum eſt. Et ſi oc
cultatio ruboris creticòz aliquo fiat die. et in
corpis exterioribus emiſio appet: aut patiès
aliuæ rei: cit ſaniè: ſiſt a morbo liberationè.
Od ſi occultio: fiat ruboris hor: nullo appa-
rente signor: et videris patiètè eſse tan: eius
ſi fit ſedatus dolo: morte ſignificat aut mora
bi: reedit. ſeit aut a dolore quietè. qin apo-
stema ad pulmonè tranſit cui ſenſus eſt. ideo
q qui egrotat molesti: no ſentit. C si hoi q-
natia fiat et ſanatur ab ea: ac materia ad pul-
monem declinat: in septem mozietur diebus.
C si ſune homo ſuffo cetur aut alia re: nec p-
ficiatur ſuffocatio appareat aute: eius in ore
ſpuma non liberatur a morte. ſuffocatio et-
em cum ſuper gurgulionem ceciderit et gutu

Decimus

tur cœpsererit ac pulmonis canalem aer in
trare phibetur: et ſupſuitas egredi ſumofa:
delaturq ſumofa ſupſuuitas ſup cor: et pulmo
nem: cuius emiſionem facere niit palmo et
ſuis inſtat viribus. Emittit itacq paru quidva
poru: et cù hiis humiditati: subtilè, atque abinde
ſit ſpuma. Spuma nàq ex humiditate ſit vè
toſitate hæc in habitudine, quæadmodù ma-
nus accidit in vndis, cù illas ventus peneſerit.
C et cui pleureſis est nec aliqd expuit: ac or-
thomia illi accidit intantù vt anhelare iacens
nequeat moziur: et eniz apatis magnitudinis
ſit cà et virtutis a maturatione debilitate et
pellèdis q in eis ſunt: et cù pectoris partes diu
iacet eger ſuper apoſtema cadut: ideoq mea
tus oppilantur anhelitus. ùn et orthomia ac
cidit. C et cuius pleureſis dolo: no: mitigat
per ſputu et ex creatione nec per flebotomiam
et medicamè soluens nec per cataplasmatæ et
alias curas ac regimè mali est: qin in ſanien
vertitur. Omne etem calidù apoſtema ſi mea
dicaminib: prohibentib: et diſſoluentib: non
mitigatur in ſanien tranſit coadunatione. Si
in peripleumontà pleureſi fiat ſantes. et poſt
cholere in ſputo: nucunt: vt aliqn ſaniè ſpuat
et ſimul vtrib: ſignu est malù. Naturâ etenim
ſignificat ab apatis maturatione deſicere: et
qin totà no: pòt materià in ſaniè alterare pro
pter hùoris malitià. Et ſi ſanien ſputu ſepito
incipiat die patiens quartodecimo moziur.
Septimus nàq dies creticus è a morbor eſt
in eo finiri: aliqua enucleatione quæadmodum
alias dictu. Si g mali in eo appuerit ſignum
et mala infirmi hitudo âgebi: morte: ſiſt quæ
admodù ſi materia hoc deſiceret die bonu ſi-
ſignificaret. ppter eà quâ dictim? cám. Ideo g
quartodecimo die morik: qin hmoi ſignu hoc
in die mortale. Et ſi inſirimo ſignu qo: liberas-
tionè ſignificet appuerit moſs eius in ſeptis
mi: decimù aut vice mi: ſub tranſerit diem inxa
ſigna bonu ſignis vim. Et ſi malu boni loco
ſignu appareat eger nono aut vndecimo mo-
ritur die. inxa ſigni malu ſignis foritudinez
et debilitatem. C si lateris locus pleureſim
patientis nigreſcat moſs illi velor ad eſt. Wa-
teria namq mala ſua magnitudine ad ertes
riòza ſertur ab interioribus. et nigredo matea-
riei ſignu est malitie. C ex pleureſi peripleu-
monia facta malum est ſignu. Walus etenim
humor a quo pleureſis facta est eo q mulms
ſit: nec pectus ei ſufficiat capiendo ad pulmo
nem pars eius tendit et inco: modi in hoc cres-
vit nobili membro. C et ſciendu qin ſanien
habeti: qui mori: tur que fit ex pleureſi et pe
ripleumonia grâdiore: ſunt et senes. Reliqui fa
niei p: spèvt ptisivus wlcus et apata q sub hupocu
drius ſut adolescètes âpli: interim fit. In plen
resi nàq et pipleumonia patiens ùnte eget:

Theorice

Malv

132

qua ᾤ in pectore ᾤ pulmone adunata fuit emit
tat. Senus at est debilis ὑτus nec horius pputi
sualet purgare loca:nec febris in eis fortis est:
vn nec t[ui]m q[ui]d[ae]t iuuenes molestat. Adolescē
tes ho ex pleuresi et pipleumōia liberātur q[ui]
fortiozes: poſſatōs emittere pectoris et pulmon
is saniē facili. A[m]q[ui] eo[rum] fortis ē calor et re
liq[ui] eo[rum] a[ha]ta febris comitatur difficilis q[ui]
mēbra trāseat radicalia: ieo[rum] eo[rum] ſumitur
hūditas et virt[us] diffouli. Cui pleuresi est aut
pipleumōia ſi diſſolutio fiat vetrillanda
bile e[m]saeq[ui] ſi septimo acciderit die. Solo
etem pect[us] n[ot] purgat et pulmonē ſed h[ui]tutē de
bilitat nec p[ot] morbi pellere m[ar]b[us] p[ut]si. Q[ui]
ſi[n]a ſeptimā fiat ſolo ſignu ē naturā n[ot]du c[ui]
ſotari ad m[aei] maturationē et morbi. I[qu]tut-
tis fit h[ui]tilitate retinētis. C[sic] et ſi cui p[er]ſi
est fiat ſolo mori: e[n]ſiſo[rum] c[ui] retinētis est debilitas
virtutis et q[ui] mēbra liquefiut radi calia et diſ-
ſoluitur. C[et] ſi pleureticis vel pipleumōicis
emittiōes fi[at] in pedu ptibus: quod[rum] ſpu[do]
emitti difficulte exit et parue ē quātitatis et indi
gestiug[que] in via hypotasiſis n[ot] apper laudabi
lis. ſi[gn]t q[ui] in qua illud factuz est diſgregatio
ertirabitur c[ui] ſua est et in malutia m[ae]. C[et] ſi
emittiōes occultent[que] ſebrus n[ot] deficit. et p[ut]si
vt piu[n]s ē diſſuale emitti et paucu[que] infirmi alie
nabitur aliu[n]s et mori[que]. Hec em accidētia ſi[gn]
q[ui] materia pessima est et ad ſuum reuerſa lo
[que]. C[si] corriza pleuretico fiat aut pipleumo-
nico. ſignu est malu: eo[rum] q[ui] hac in p[ass]ione m[ae]
multa est et ad p[ectus] descedit ac pulmonē: in
nititurq[ui] loco patienti et malu anget. C[ui] ſa
nies ē i p[ectore] et vi[rit]e: i[mi] sanies vi[n]i feci aut in-
to illis e[pe]rat: mori[que]. q[ui] materiā n[am] n[ot] deco-
rit:nec alterat in mēbro[rum] radicalium n[am] ſed
in ſua remanet malitia. Si q[ui] p[er]ſic[que] eruit
ſet odo[re] c[ui] ſup[ra]nus mitn[que] ardētes mortē
ſignificat. Feto[rum] etem p[ut]i putredinē ſigniſ-
cat pulmonis aut humo[rum] p[u]trefactionē. C[et]
ſi p[ulmo] coru[n]p[us] e[m] et iteris ſequi[que]. C[si]
pti ſici conclud[que] p[ut]i mortē ſignificat q[ui] virtu-
tis ond[it] debilitate[m]. Sanies vero ſi n[ot] emitta
tur pulmonē corrodi[ut] et ad cordi[us] t[ed]edit p[tes].
C[si] h[ui]o cuip[ia] ſolo est m[al]a vt egō nigra et
viridis et fetida: dehic cōſtipetur et n[ot] e[pe]rat m[ē]
bra corru[p]putur. C[Alienatio] m[ētis in p[er]ſic[
]malu: accidēs n[am]q[ui] est alienu[n]. C[et] ſi p[er]ſic[que]
duſuat capilli et flurq[us] illis fiat vetris: moris il-
li prima e[m]. Hec etem duo accntia h[ui]tutis ſi[gn]
retinētis debilitate[m] h[ui]ditatione defecti. C[pti]
si[mi]s c[ep]halea ſi fiat ſignu ē malu: q[ui] acc[n]s ē
alienu[n] m[ar]bi ſigns malat q[ui] cerebr[us] acſe[rum].
C[pt]ſticus ſi multi emiferit sudore malu. q[ui]
h[ui]miditatis ſi[gn]coſumptionē q[ui] inter m[ē]bro[rum]
e[n] partes. C[si] q[ui] p[er]ſic[ibus] eruit multi est et
faciliter : vita illi p[ro]p[io]tio: est et tardat mo[ſis].
Multuz etenim et facile p[ut]um virtutem ſi[gn]t

ſolidā q[ui] pulmonē et ſanie purgat et m[ae] matu
ra pauc[us] groſſitatiē v[is]coſtat. P[ut]si at pa
c[ui] et q[ui] diſſicile emitti[que] ex h[ui]tutis est debilitate
q[ui] pulmonē m[ui]dare n[ot] p[ot] et m[aei] groſſitie et
cruſitate. Cui defect[us] ſine manifeſta fit c[ui] ſe
piu[s] subito mori[que]. Sincopis etem ſine m[as]
niſſesta c[ui] ex humo[rum]bus fit malis q[ui] ad cordi
influent p[tes]. Si vero pli[tu]s fiat h[ui]m[ar]bi
fluxus t[ep]us cordiſ augetur debilitas et ma-
teria ad ip[sum] influit fortis: calore[que] inſundēs
naturalē et extinguens. Si tremor: cordi ho[rum]
mini grau[s] accidit continuu[s] mori[etur] ſubi
to. Tremor: nanq[ui] m[ala] ſit ex c[ō]p[le]rione que
cordi accidit ex m[ala] m[ae]. q[ui] ſi cordi diut[i]n[am]
ſtet ei[que] diſſoluit virtu[m] et calor[us] extingu[i]k. Si in
pecto[re] vulnus fiat q[ui] ad c[ō]cauitationē ei[que] p[ene]
tret et cordi[us] partes mortē ſine dubio[que] ſigni-
cat c[ui] p[ectus] et cor: viſite ſint fornak[que]. Si vom-
ti hab[eti] ſingultatio accidat et i oculis rubo[rum]
ſignu est malu. Singultatio n[am]q[ui] ſp[alm] est q[ui]
ſt[ui] accit q[ui] ex repleſiōe et euacuatione fit. Et c[ui]
c[ui] vomitu fiat ſigniſcat ex euacuatione e[m] qui
ſp[alm]us peio[que] est eo[rum] qui ex repleſione fit. Si
a[ut] oculi rubeāt ſi[gn]t p[ass]ionē ad cerebr[us] acſe
diſse. Si c[ui] ſi ſingultatio ex solutiōe fiat alijſq[ui]
ex euatiōib[us]. Ch[ydro]p[ilis] q[ui] poſt mo[ſbos fit
acutos c[ui] ea ſebrus fit et molestia malu est et
m[ort]ale. C[ui] em[que] h[ydro]p[ilis] ex e[pa]t[us] fit frigo
re et h[ui]tutis debilitate[m] g[ra]niſtātib[us] vtimur vt fe
bris minor fiat h[ydro]p[ilis] angem[que]. iocq[ui] in-
firmus circa hoc ſepe depit. h[ydro]p[ico] ſi tu[n]
sis accidat grau[s] ſignu est p[ell]im[u]. hocq[ui] ſi
tuſſis diſantis in pulmonem humiditatis c[ui] fiat q[ui] ab alia c[ui] min[que] malu. Si h[ydro]p[ico]
colerica accidat solutio malu est. C[ui] etem h[ui]
dropiſis ex materia ſit frida c[ui] a[cor]p[ate] mate
ria euacnaſt calida morbi augeri et robo[ra]t[i]
materiā: ieo[rum] q[ui] eſer deperit. Si ſub h[yp]oc[hi]
drijs apoſtema fiat calidu pariterq[ui] ſubuer-
siones sept[ui] moue[n]ant et frequ[acter] iſaniā ſi[gn]
futurā et p[ic]ul[u]. hoc enim apa et p[ass]ionem in
ore ſignificat eſſe ſto[aci] et diaph[rag]mate: vn et
mentis p[ſert] alienationē ex horiu du[n] mem-
bro[rum] c[ui] cerebro[que] c[ō]participatiōe. Si in e[pa]te
aut ſto aut ſplene apa fuerit calidu malu e[m] et
ſi magnu iteritui portedit. Hec em[que] m[ē]bra excel
l[ē]tia ſunt et maxime vtilitatis per que m[ē]bra
ſi[at] et c[orp]is ſi[tn]utio. bis itaq[ui]s in c[ō]mo[d]
accidat malu e[m]: et ſi magnu actiones eo[rum] deſi-
ciut et pati[es] pit. Et ſi ab e[pa]tis apa ſate ſingul
tatio fiat malu ē ſignu. A[pa] n[am]q[ui] h[mo]i e[pa]
tatis magnu est calidu et vq[ui]q[ui] ſtōm mo[ſ]leſta fer
tur. I[J]oq[ui] in eo colere generant multe q[ui] i[ps]m
pungunt et ſingultatio oritur. Si q[ui] ſub h[yr]

r 4

Liber

pocùdrüs est apa i lacertis fuerit vêtris pici
lû nô mina k nifi magnû sli: tuncq pp magni-
tudinê e nâe debilitationê a reftêzdo. Et oia q
sub hypocùdrüs sunt apa ta in principijs ha-
bêt periculû. Et xx. trâseât dies e sebûs du-
rat: ac apa nô dissoluti famiê facit. hoc apatû
santiê habêtû cu rotûdû nô est caput ad ertez-
rio: a declinâs: sz caput eins lati est e magnû
periculû portê dit. Cuins erent caput acutum
est materiâ sißt subtilez tenuitatêq e calorê.
vnde cito matura k sanies fit. Et eius inclina-
tio versus cutê. nobis sißt mèdi salutê ab eo.
Qo aût magnû e capitis lati multitudinem si
gnificat materie e groſſitiem: naturâq debili
tari ab ipſus maturatione pp groſſitê eius: e
ab eins erpulſone ad exteriora ppter multi-
tudinê. CSi eruperit apostema ad interiora
anime fit còturbatio e virtutis caſus ac peri-
culû fit magnû. Et si eius ad exteriora iterio
ra fiat eruptio morte significat. Eruptio nâq
ad exteriora e interiora morbi significat ma-
gitudinê. Omnia apostemata si magna ſint
e moleſta. duraq periculî ſignificât e morte3
pter morbi magnitudinê e virtutê quoniam
naturâ deuincit. Si hoî in epate hydropis
e rumpit aqua ad operimentu quod vocatur
ſipha ces eius interio: a aqua replentur e mo-
ritur: hydropis eteniz que in epate est tumo-
est qui operimento ipsum inuolenti fit aqua
repleto. Si ergo tumo: hic eruperit: aq ad ſi-
pha cem vel thyrbuz deſuit replenturq loca
hec rubiginosa aqua que operimêt comedit
eruitq e infirm parit. Qui hydropicoz inci
ditur aut coquitur: fluitq ab eo ſaniei e aque
multu quid ſemel interit. Omnis eni ſemel ſa-
cta multa euacatio: virtutê diſsoluit e debili-
tat intantu vt reſtitui nô posſit. Egreditur nâ
q cz uq aq phtatas ſub multa. Cui sub hypocù
drûs apa est in ſô aut alijs inferioribus mès
bris ſi ersipat e ſanies ab eo ſilia exeat ſec
vi ni amurce eritioſuz est ſignû. Nâ nâq ni
hil agit in materia: nec maturat eam vt sanies
fiat alba. Ictericoriz epar ſi duru ſit maluz est
ſigni: durzi etem apa ſignificat: apa antê epa-
tis duru in hydropisim ſepi9 defert. Si q sub
hypocundria sunt ventris ſupplano tenuta
ſint e macida: in ſolutione patientibus croni
cam malî est: humiditatis nâq instrumento-
rû cibi ſignificat: còsmptioêz e deſiccationem
cu hmôi res est. Si ex colica quocatur ileosvo
mit9 fiat e ſingultatio malî est: q si paſmus co
mitek interitus portê dik: hac em in ſpê colice
intestia opilatur ſubtilia nec pôt emittere nã
egestionê ad iferiora: qre ad ſupiora pellit e
ſtöm ac cu vomitu erit. Quare ſô fit moleſta
incomodûq hoc vq ad cerebû deferk e trâ-
ſit ad paſm9 accidit e mètis alienatio. hec aût
duo accenti exitialia ſunt. CCui strâguria in

Decimus

colica ileo 3 dicta ſit i septe morti dieb9 nifi lo-
te supuenerit febris 2 vria ôſuat multa. hoc
nêi caplo. vi. aphorismop. hypocratis. sermonê
quê Salien9 hypocratis negat eo q çaz itelli
gere nequerit. Si hoî cuiß libop sit doloz cu
febre ascêderitq3 doloz ad diaphragma e ab i
feriorib9 qêſcat loci mortale e ſignû matieq 3
ſi qbis modicû malû appeat ſignû. Tuc-er
eim morte pculdbio portê dit his etem in lo
cis doloz cu febre ex apate fit calo apa hoc cu
ad diaphragma ascêderit alienatio fit mètis
pp diaphragmatis e cerebri còparticipatio-
nê e hoc mortale. Et ſvel modicû ſiat ſimuli
gnû malû moq pculdbio fiet Et si laudabi
le accid at ſigni 719 ad morbi 2 forta maturâ
du e in santiêtk. Cu in vesica duz fuerit apa
e q nô dimittt: frus comita mortale e. apa
nâq3 duz si vesice accid at intestinu còpimit
e egô nô erit. Et si febris ſit cònua ac dolo-
mortale est: nifi forte eger vinâ mingat dige
ſta in qua ſanies ſit ideoq3 liberê. Et si ho-
nihil e ac febris nô deſcut moq prima e: aut
pma aut certe hebdomada ſced aut an. Si
p5nâti inaſci herisipila mulieri in mſice mo-
tis est ſigni. Si in epate ſô remib9 aut vesica
vulnus fiat magnû morte portê dit cu autem
paruſ est ſanari patiê poterit. Cuidi vuln9
in groſſis ęſtinitis e egredieb aq ab eo egô e q
patieba k liberat eſt. Et vidi vuln9 q3 in capi
te factu ad operimentu penetrabat tenue eu
rainiq patiê e fanat9 eſt. Salien9 aût reſert
ſe in epatis ptibus plagâ vidisse e extremas
idâ epatis abſcitta est ac patiê fanat9 e. Cu
aût vulnus aut in conicu aut gibboſum cadit
epatis latus patiê nô vinit. Et vesice ad con
canu si vulnus penetret incurabile est cu ſuba
eius nernosa est e vir còſolidak. Et renes cu
carnei ſunt ſi vuln9 illis incidat nô magnum
quo eop nô ceſſat actio còſolida k. C si in co
tinua fiat ſebze rigot9 ſepi9 virt9 debilis e mo-
te ſignificat. Rigo: nâq3 ſi mul9 fuerit e ſpe
in debili corpe còcutit illud e frâſi ac laniat
ac debilitas eins augetur e virt9 oino cadit.
C si in febre ſô incêdi9 accidat e tremor9 ſe
gnû est malû. Palpitatio nâq3 ori accit ſôt p
coler au multitudinem e vim. Si in mem-
brorum aliquo apotema ſit aut doloz: e poſ
hoc angustiatio exestuet e ſitis morem ſigni
ficat. Calor: nang3 ad interiora 2nertik corpo
ris e cordis partes ſomaciq3 e vtriq3 incen-
dit. Cui in acuta accidit quidem ſebze per q6
habet fieri crisi9: dico autê enacuationi ali-
qua e nihil pdeſt ſi tertio apparuerit malum
die ſigni pculdbio pibit. Et si 4rbus tertio
ſikis est dies: eius iterit9 ſexto occurrit die ant
septimo. In cauſon ſi tetanus ſiat aut paſm9
ſignû est malû. Hac etem in habitudine paſ-
mus ſit ex euacuatione fluiditatis 2ôccatios

Theorice

Maly

133

ne eius vnde[rum]'. C[ui]n alij[us] fiat enacua tionis ſingultatio multa vi ſanguis vomit[ur]i: so lutionis et aliar[is]i: ſigni est malus: ſingultatio näq[us] ſpaſmi sp[es] est q[ui] ex repletiuſe ſit aut ena cuatione: z q[ui] ex euacatione ſit ſpaſmi? exiſtialis est et diſſicilis est ad curad[ui]. C[nui] tetanue ac cidit in q[ui]tuor mouk dieb[us] quos ſi tráſerit ſa[nak]. Tetanus näq[us] iter acutiffimos numerat moſtos: euicb[us] crisiis in q[ui]to ſit die: ch[ui] virt[us] la[bor]e n[ot] ferat vitěſi m[ebu]t p[pe] longiori. Si ex ſangutis ſluru alienatio ſit m[enti]s et ſpaſmi9 illandabile est. S[ā]guis näq[us] ſi nimius in ena cuatione fuerit ſicitas ſit et ab hac ſpaſimus: et ſi paſſio ad cerebru p[era]tak: m[es] alienat et pa[ti]t[ietis] moris timek. C[ui]n in corpore emissioes ſiāt magne et apa ab eis n[ot] o[ritur] malu: e[ui]m[us] apa in corporis est interioribus. Si inſanibus vlcia ſiant p[ell]ima: neq[ui] interitus est ſi snuž. Infantes näq[us] non ferant moleſtā nec medela tollerat. Si in ſebre palpeb[us] ſiāt tur g[ua]da ſuperio: redit ſi[ſt] morbi. Hoc e[m] ex ca lo[ris] ſit debilitate naturalis: et c[ui] med[bia] que mori, primāt intumeſcunt vt moratuor cada[n]uer. Cui in lúbis antecede[s] est moleſtia: et in latere puſtule o[rit]tur putride: ſignu est malu eo q[ui] m[à] a med[bia] tráſeat inferioribus ab no biliora. Si morb[us] inſirmi n[ot] uenit nature eta ti et t[é]pou anni p[ſenti] malu est: et q[ui] patitur per rickita[ra]. Z[or]bi näq[us] c[ó]plexio h[or]p[er]iſtit o[im] c[ó]plexioni: et illam reu[n]it ac illis ſua d[omi]tur virtute et virtibus. J[é]deq[us] p[ic]ul[us] ſi[ſt]: c[ui] natu[ra] morbo neq[t] obstare. Hec de malis dicenda videb[atur] ſignis: que pericul[i] ſignificat et in teritum portendunt.

C[apitulum] xi. de ſignis a morbo liberatio nem portendentibus.

T[he] quoniam ſigna ostědim[que] ma q[ui] pericul[i] ſignificab[at] queq[ui] in c[er]it[i]u portědebat iā nunc ſalutem postendětia exponamus ſigna: q[ui] bus in morbis apparētibus inſirmus a mori et ſit ſecurior. Hec etiā ſigna qu[ead]modi d[omi]t mus alia ex corporis ſumunk[ur] habitudine et ſi gura et virtute: alia ex actionu bonitate. Alia ex hiſs q[ui] corpore emittunt alia ex morbi natu[ra]. C[et] q[ui] ex corporis ſumitur habitudine hec ſunt. C[ui] inſirmātis faciē ſani faciei h[ui]o vide: ris ſimile: m[ar]ieq[us] ſue q[ui] ſuit in ſanitate ſignu est salutis a morbo illo. Sepe e[m] faciei ſirmi ſignura nāliſ ſicca est attenuata: et n[aus] acu[mi] color plūbens aut alicui[mi] coloris mali: eti eius modi fuerit in morbo nec mutat h[itu]dinē ſi: ſignificat timěda[que] sed salutē. Et ſi calor in egro: tātis corpe e[gl]uis est o[n]ino m[ime] diuferus ſalu: t[é]ſi[ſt] c[ui] vicera ab ap[ate] o[ui] ſana demōſtret. Si ſeptio ſiet die i[ct]eritia aut poſt illu[i] et dieb[us] creticis: a morbo ſi[ſt] salutē. Significat näq[us]

naturā [2] ſoſtatā ad expellentas ſup[flui]tates colericas in corporis exteriora. Et ſi [2] ſub h[yp]o c[ú]drijs ſut oi vacua ſint groſſitie: a p[ig]ua ſa[ut]e ſignificat a morbo: hoc n[am]q[us] ſignu ſanita t[é] approbat cibi organo[que] et virtutem.

De ſignis

salutē portěd[it]ib[us] ſüſt exactionibus alialibus.

Que aſt ſalus ab actionum ſi[ſt]ur bonitate: alia ex actionibus ſumit alialibus. alia ex vitali bus. alia vero ex n[am]ibus. Et q[ui] ex alialibus vt m[étis] sanitas: c[ó]ſiderationu[n] bonitas: ſensu[n] claritas: ſacilitas mor[que] inſirmi et revolutiōs: q[ui] vt decet iacet marime p[pe] ſua c[os]uetudie. Ora hec ſigna ſunt salutis a morbo: et ſirmuž ſecuru red[ut]e. Si[ſt]n[am]q[us] cerebru salutē ac ro bur, q[ui] e[or]q[ui] ab ipso p[de]ut: mou[étis] volutarie ſututis bonitate: natureq[us] valutudine ad consueta querěda. Sed et ſi patiēs nocte dormiat die excitek experrecto a ſono i[se]p[o] melior ha bitudo appeat ſututq[us] et hoc ſignu è bonuž. Si ſit eten[que] patiēt m[étis] alienat et experrectur ad ſe ſentit animu[m] red[üſſe] laudabile è ſignuž. S[ö]ni näq[us] t[pe] m[ä]z morbi ſuperauit nä[que] ſua digeſſit ſutute. Et ſciědu n[ot] in oi t[pe] m[étis] bo n[it]itate bonu[ſ] e[que] ſignuž. Diari[us] ete[m] q[ui] patiūtur et p[ti]ſici: p[ere]ſt ac m[ét]es e[or]q[ui] ſane p[ſ]at. Sz in morbis hoc intuendu[m] acutis et q[ui] capitis ſunt. C[et] m[ét]us aſt corruptio oi est malu in morbo ſignu c[ui] ſi[ſt] cerebru inco[m]odu[m] pati. Si p[he] neticis ſternutatio accidat laudabile è ſignuž. Cerebru näq[us] ad expellěda [2] ſoſtatā è m[am] et nocět[em] ſup[flui]tate. J[ó] ergo g[als] in p[aff]ionu[m] et accidětui libro ait. Sternutatio ſi ex coru[n]a n[ot] ſit: est e[or]q[ui] m[agi]s repleto p[ſunt] cerebro ava porib[us] niſi q[ui] o[bus] in p[ector]is morb[us] illauda bilis est. C[ó]cutit e[m] p[ect]us et m[ä]s ab ip[hm] c[os]trahit. Cui d[olo]z capitis è ex ap[ate] ſansuieo aut humiditatiu[m] indigestar[ui] q[ui] in cerebro con gregate ſunt: ſi ab e[m]us naſo aut n[ar]ibus ſan guis fluxerit aut ſanies aut aqua: d[olo]z ille ſe datur et paſſio ſinitur.

De ſignis

salutē ſignificatib[us] ſüſtis ex actionib[us] vitalibus.

Ex actionibus q[ui] vitalib[us] ſigna ducunt: q[ui]m[que] litus ſi b[hi] c[ó]poſtus et optim[us] n[ot] frequēs nec rar[que] ut i[ter]ciſus q[up]lusus fortis ac ordi[at]ib[us] for[ti]us è ſignu ſecuritatis salut[em] et liberat[i]sis qu[é] admodu[m] ec[ó]tra pulſus malitia ſignum est in omni morbo malum: ſignificat ete[m] vitalis debilitatem virtutis.

De ſignis

ſumptis ex actionibus nä[que] ſalutē portědentib[us].

Et n[am] ſup[ra] ſigna ſutute ſut hec. Si appetur c[ibo]p[que] ſirmi et cupiditas for[ti]s è: diſo d[oa]: ſalutis a morbo ſignu est bonum. Si[ſt]n[am]q[us] c[í]bi instrum[eto]r salutem et nature regentie corpus q[ui] cupida est e[orum] que morbus diſſoluit reſtituere.

Liber

De signis salutè significatib9 sum-
pus ab exenntib9 at cor-
pore. Et ab his 9 corpus emitit significanti
a salutè fumûtur signa. CCû egestio in tenuita
te 2 groſſitie têperata dissoluta 9 aurei ſit colo
ris no multu cirina: ſignu salutis est infirmi cu
ſlgerêtis bôitatè ſignificet 7 ſtuvis 7 ſdoi 7 ſtutè
ac iſtestinor9. Cet ſl loſi egreſſi fuerit lûbrici
ch egone: alij creticoz die: ſignu est laudabile.
q7 n8 ad materiâ c6oforata est erpелledâ ma
lâ: expullit9 lûbricos hos parik cuz alij sua
7tute. CSic et ſi pyunâ ſupfluitatê expullerit
n8 die quouis cretico: et poſt hoc patiés leuita
tê ſenserit et quietê: ſignu salutis egroti et mo-
bi finis. Cui ex acuta ſurditas ſit ſubita ſe-
bre ſuperneni6te colerica soluti6e: ſurditas re
cedit. hec em ſurditas ex tolera7 ascensu 1 ca
put ſit: 9 cu ad iſerioza DESCEDERINT 2 ſurditas
cessat. Sic et ſi hmo7 ſanguitea ſit inferio7 ſolo
2 ſurditas aduèit: ſolutio hec amputat. Et in
h9 iudicis ſuptoi 7 žriu 9. CSi melàcolica pa-
tienti ſanguis ſiat flurus a venis 9 eaz 9 ore 9
in ano ſunt. ſignu est bonu: cu nigra m8 et me-
lancolica 9 in capite erat ad vêtris descendit
partes. Sic et ſi ſplens arctatio dolorib9 c6ti-
gerit ſanabik. CSi cui hydropis 9 ſolo ſleg-
matica 2 humiditatis aquoſe morbus ei9 diſ-
soluitur. Et ſi cupiam antiqua est ſolutio vê-
tris 2 vomit9 fiat: ſolo incidi7. Wâ n8q 9 p so-
lutione emittebat ad ſuperiora couerit 2 per
vomitù pellitur. CSi ho7 obtalmia ſit 2 solu-
tio vêtris illi fiat, ſignu laudabile. cu7 9 morbi
faciebat inferius demittik m8. C Urina 7o co
loris ſi fuerit 2 petêtis no pleni croeci 9 lis est
citri color: 2 in ea nubecula alba 2 ad iſerioza
tendêſ vasis salutê a morbo ſiſt. C Excellenti9
aùt hypostasis est alba 2 in vasis fundo inſe-
rius ſita. Oia etem hec ſiſnt naturam morbi
decorisse materiâ 2 mébris fecisse radicalib9 ſi
milê CSi sciendu7 vîne maliti7 ai in morbo
malâ e: nec tr bonitas eius 2 9 lis decet eſſe
côpoſitio ſignu est salutis: nifi in ſebrib9 2 vi-
ſceru 7 apatib9 ac epatis paſſiòb9. Porro in ce
rebri paffionibus 2 cordis no7. Wateriaru7 no-
centi7 desceſus ad corporis ſuperiora 2 matu-
ritatis in vîna apparênția signa inter maiora7
meliora ſunt: 9 a morbo salutez portendunt.
CSi pleuretic9 2 pipleumôie9 1 morbi princi
pius ſputi emittit alb9 tenue 2 ſubtile poſtib9
paulati 7 groſſat 2 facilis est et emittio ſine 9 arie
tate 7 7 tuose expellit: illò nec mal9 eius colo7
fuerit: vt niger aut viridis vel croce9 nimium
nec odo7 inest abominabilis: ſignu est morbi
ematuratu7 2 salutis ab eo breuitatîſis ei9. Et
ſi emittio erupit in pleureticis aut pipneumo-
nicis ſanieſq7 cu robo7 emittit: ipſac alba 9 e
nûda 2 ab ea ſedata est ſebris die: patiêſo7 ci
bû appetit: ſignu est bonu salutê 2 liberatîſez

Decimus

portêdes infirmi. hec etem signa nãe ſiſnt ros
bur 9 q7 morbi vicit. CSudò ſi kebricatu7 co
no ſebre cretico appareat die 9 caloris fuer-
t. têperati velox 2 equalis in oi corpe 2 tps
etius loſtudo têperata color albus 2 odo7 no
abominabilis: a morbo salutê ſiſt 9 finez et 9.
C.2 arium ſanguis flurus cu7 in aliquo è cre-
ticop die in ſanguineis ſebrib9 9 ex apate ac-
cidut q9 in cerebro est: aut visceru aliquorum
apate: morbi ſignificat salutê 2 infirmi 7 tûrè.
que ex paffionib9 2 mor-
bus fumutur. Sciendum

Designis
que ex paffionib9 2 mor-
bus fumutur. Sciendum
q7n morb9 9 poſt aliu9 est ſi fuerit primo leuio7
2 in loco minus nobili ſalubris è. Cui cepha-
lea è aut dolo7 in capite molestus ſi ab aurib9
ei9 aut narib9 ſantes fluxerit aut aqua curat.
hec em significat dolorè apatis ca ſuisse 2 vt
ſantes 2 a9 egreſſa ſunt dolo7 ſedat. Si phre-
neticis 2 melàcolicis emorroides accidat lau
dabile est: materia eteni a ſuperiòb9 ad in-
feriora descendit. In qnâticis ſi in pecto7 ru
borz appareat 2 aposta7 nec occultatur ru
nec hil horu7 ad interiora redit salutis è ſignu cu7
naturâ apatis materiâ foras expulit. Sic et ſi
in gurgulione 2 lingua aposta appareat ſa
luteri ſignificat a ingulatione. Sic et ſi ſemel
aposta 2 rubo7 occultetur: debinc reuertu7
tur 2 apparêt: ſignificat vt dictu9 est salutem. Si
diuturno7 est hanti tuffez aposta7 in testibus
ouritur: tuffis finitur eo 9 inter pectoris 2 ſeni
tatii mébra ſit c6participatio. Tratit etem p
quâ tuffis fiebat. m8 ad testiculos. CSi ma
Sini pipneumonia piculi emiſſiòes i pedib9 ap
pareat 2 q9 p ſputi mûda7 maturu9 è 2 facile
emittik: 2 invruna hypostasis apparuerit lenis
2 in fundo: opoſtunu7, 2 approbâs salutê est ſi-
ſnii. Nâ etem vires ad materiâ allúpfit pellê
dâ 2 a mébris remouit nobilib9 ad ea 9 nobi-
lia: no ſunt: 2 cu emittio ſedabik 2 finie7 brieu
tpe. Et ſi cui pipneumôia è cronica. emiſſiòes
in aurii apparuerit radicib9 2 pectoris ptib9
ab exteriorib9 aut ſub hypocúdiys salutê ſiſt
è liberati6e 9 q7 emiſſiòes hec fiſtule kiè7 pa-
ſto n8 2 pipleumonie alie p[li]rioris ſunt tps
2 humo7 s groſſiemi 2 viſcositatê. Et ſi hu-
tuimo7 di fuerint materie nec maturare poſtit
eas natura 2 in meli9 reſormare cu7 salutis ap
paruerint signa: ſuper ſuitrates has pellit zad
hec mittit loca. Et quoniam materia hec mala
est 2 emiſſionu7 tempus p[ro]li]rius fit q9 ab ea
ſiunt intâtum vt fiſtule fiant. CSi cui ſebris
est 2 inua creticorù aliquo rigó7 accidat die:
ſigni est ſebris finis. Côtinua n8q7 ſebris er
humores est putrido inter vafa 2 venas ſatu
to r8igor8 fit cum humo7 a vasis emittitur 2
venis: 2 ad membra deſult ſentientia. CSi
tertia nari]svicera in labiys fiant 2 naribus ſe-
bis finis ſignificatur. C Nocturna ſebris ſa-

Theorice

Maly

134

lubris est. Allopitisa habeti si passio q varices vocat fiat capitis reducti capill: qm a ce rebró ad pedes mă trăffert. Si varices poda gra laboătibăfăst. et artetica ac frenetica morbi eor abide finiit. Si liëteria molestato diu turna ructat? fiat acid? signû e landabile liëte ria etem quêadinoz dixim? alias eor? emittio q comèdunt eodè tpe fine aliqua imutatioe. Si ita? ructat? fiat acid? sigt cibû in stô imoratiu ad acerbitate trăfiit. Cui spafin? ex repletöe est si febris supueniat spafmo sanat. huc nã? spafin? er hioze fit grosso quê supueniæ febris subtilit et diffolut. Csi spafinuz habeti ărtana fiat sanat: spafmo q: calo: et putoredo in mă opan: spafmi ipsam? exurât et slumât. Sic qz ărtana epilepticus sanat et epi lepflă aduenire arcet et e cã quâ in spafmo di timus. Csi ho! sit sìngultatio et sternutatio supueniat sìngultatio terminat. Cui doloz est in epate grans ex mala ăplone frida si febz supuenerit doloz soluit. Csi si fôi aut intè finis aut spleni ex vêtoſtitate aut mala fiat colpitoë frida doloz: dehinc febris accidat doloz: lle p eã soluit. Si in virge meatu puſtule exerint et expuerint doloz finiit. Acumè etem vize cù supyc? trăſeat cicatrîzat illud et deſicat. Si ab eſtrudine ſurgenti aut corp? húnti nò mundi puſtule accidât aut purnigo vt pe tigo nàm sigt ă forțatã ad malâ expeſledam ſupuſluitate a mébris nobilioz? ad ſubiectio ra cutè. I. iòq salutê sigt corpis et sanitatê. Et lſedú pueros ſepi? a difficilib? liberari morbis eo q corpa eor? creſcat citi? cum a morbo ſurrexerint. C Senes aút et cui virt? debilis è par a forti liberat: morbo. Et si infirmuiderunt nihil eorq opz faciètè e morbi einſde hitudi nis: morbiBUS eus falubris est e cito ſanâdus. C Capi. xy. qd oporteat ſcire volètè annúcia re infirmãtis salutê vel mortem.

Ac de
ſignis laudabilit? fa
lute poſtědib? et mo-
boz fines: illaudabilit? qz et iteri
ſi poſtědib? dicta ſunt volèti poz
têdere morituro mortè: et saluâdi
a morbo salutê et morbi finêtã in acutis ch in
plixis morbis et alijs sufficiit. Opz aút volen
tê hec adipisci vt tinue ſit ſpeculatioz et di-
ſcretionè accuat cogitationè. plôget collatio-
neq inter bona vta? et mala ſigna: videat q plurima ſunt numero et ad significationis forti-
ta: et q pauciora fút nîero et ad ſigndú debi-
liora: quêadmodi per duplicationè oſtêdim
dicètes. qm hoc moruè significat et q pculdu
bio moruè portêdit: aut cù moruè significat p
rimâ. In qubufsã vt dixim malum abſoluta
ozationè et multu malb. Sic et in salutis ſignis
hoc ſignu landabile est valde: aut hoc forbis
ad salutê ſignificationis. Examinet igitur ſiz

Sna hec virtutis eozus notitia: dehinc de mo-
bo per plura, et ſuperantia indicet ſigna ac for-
tiora. Cest ſciendum quoniam que ad interi
tum fortiora ſunt ſigna: non adunantur cum
his que ad salutis ſignificationem ſunt vali-
da: cum horum quod in extremo ſit contra
riorium. Contraria vno eodem in loco non
congregantur. Signorù quos non immuta-
tur ſignificatio in omnibus regionibus etatis
bus et têporibus. Que igitur laudabilita ſunt bo
num ſignificant: 2 que illandabilia malû. Jo-
ergo ſi infirmum videris alleluiatum et quie-
tu eê cù malis ſignis nullis apparêtib? bôis
vt pulſus virtute et anhelitus. Vzine bona de-
gestione, et alijs huinsmodi: no expedit te ali-
cui eorum ſpem accômodare: nec leteris i eo
ſed patiètis portendas interitu. Csic ſi in
ſirmi videris in quo ſigna appearuerit bo-
na: vt pulſus robur: anhelitus bonitas: vzine
digestio: aliaq huinsmodi: et accidentia vide
ris illi accidille difficilia vt moleſationè. mês-
tis alienationè phâſtalias. viſus obſcuritæz
preecordiorum dolozê non oportebit his tur
bari. Horum nanc accidentium receſſus yes
lox erit per infirmi a morbo ſuo salutê. Ideo
itaq hypocras in aphozimorù ait libro. No
credendú alleniationi que infirmo prier ra-
tionè fit nec res verende difficiles que pter ra-
tionè accidunt. Plurima etem huinsmodi ſic
facta non durant nec plira ſunt. Ait aút hoc
qm ſigna bona ſemper bonu portendunt: ma
la ſemper malu ſignificat: nec omnino hec ceſ-
fat regula. Sz tamè cù his que dicta ſunt nò
est hoïem inuenire qui nò fallat: magni nãq
medicozú peritissimi nônùq peccauerut ma-
time in acutis peccatur morbis ppter tranſi
tus eozù accelerationè ab habitudine vna in
alias. In plixis ko morbis et cronícis vir: inci
dit peccatu in morbo: udicio. Idecirco igitur
ait hypocras qm in acutis indiciu morbis vi
te moritis pſectiòis non eſt in vltimo nec ad
mortè nec ad sanitatê. hoc aút pp mâe ſubtili
tate et mot? accelerâti ac trâſit? ab habitudi
ne in habitudine. Sed cù medic? pitus eſt et
in libro? ſideratioë diuturn? exercitiq cir-
ca infirmãtis logioris et plixi tpis et et specula-
tio ſana eſt: vir peccabit in indicandis nifi p
raro. Ideoq ergo medici opz infirmoz viſi
tationes frequètare et que "diligenter intuit"
fuit custodire: discretionè et indiciu acnere et
collationes optime comparare et eorum que
nôstro dirimus in libro hoc frequentare ozdi
nationem. Quesi fecerit multa erunt recte di-
cta factaq et panca peccata. Cet ſcienduz in
morbipincipijs pmo die poſse te et saluâdi ſac-
lutê et moriuturi moruè indicare: ſed hoc in mor
bis quoz quarto aut ſeptimo die finis occar
rit: hor? nãq morboz ſigna i principijs patêr.

Ziber

Quor aſt finis in quartodecimo eſt: aut vit-
ſeſima 2 que ſequunt ſalutè non poteris aut
iteritūn in pīmus agnoscere: ſed ituenda oiqrto
die tibi erut ſigna morbiqub 2 ſiderabis imuta-
tionè 2 moru ad qua imutabīt habitudinez,
hop nāqz morboſt at 2 remotior è: et motus
tard pp eor māei groſſitie nec ipſop appent
ſigna dieb 2 pīmis differutur 2 iuxta morbi lō
ſtudinis ſtitutat: 2nd circa vnāqua 2 spē eor
necesse eſt habitudinê ſingulis iuſtigare die
bus. hec ſunt que de portèdītib 2 volebamus
oſtêdere ſignis 2 eſ pīne partis noſtri libri vl
tumum finis. Et deo cù laude gratia.

Cinit fermo decimus p[ro]me ptis lib: i cōpleti
artus medicine qui d[omi]nus regalis diſpoſitio
hali
ſiij abbas diſcipuli abimeher moy ſi: ſiſi:
ſeiar. In cui p[ro]fine 2 p[ro]ma huiu[rum] termina[rum] p[ro]
Trāſlatio stephan i philofophie diſcipuli de
arabico in latinu: die-7ª, octobus feria ter-
tia. Anno a p[ro]ſione v[n]ni millesimo cētēſimo
viceſimo ſeptimo alduini manu.

Cinuenim aſt in latino caplʒ q[ui]d[am] ara
bica n[on] h[uius] veritas: post capl[m] octanu[m] ſermo
nis decimi d[ictu]eri velle fausak abveteri reſq
rat trāſlatiōe: q[ui]m nos eor n[on] que in arabica
erāt veritate trāſlatores ſumus. Id aſt capi
tul[us] ponik acōſtātino i p[ā]ſte[n]ui: decimo theo
tice capitulo nono 2 eſ t[em]tale.

Oſt ordinationē

q[ui]d[em] toti h[uius] libri: c[ui] viderim hoc
ſupradictu caplʒ octanu[m]. ſ.n[on] ple-
nu[m] neq planu[m] e[mi]t itroducedis pla
cuit ist[us] ſubſeqn[us] itromitti vt planior itelle-
ctus dare[que] docēdis vt c[ui] ilt[us] ſupius q[ui]liter an
tiqui 2 qua[que] acute ſenſerint exponerit: ist[us] p[
sequatur] q[ui]o. l. 2 qua[que] plane ſentiāt moderni.
Dies cretica duob[us] e[mi] modis aut e[m] laudabi
li[s] 2 ſi[mi]tima eſt ſalutis. aut p[er]ſtima 2 n[on] v[em]
crisis in ip[er] 2 ſi[cr]is veniat malu[rum] ſi[ſt]. Dies
laudabilis eſt: iij. iiiij. v. viij. ix. xi. riiij. xx. xy.
Il laudabilis ij. vy. viij. x. riij. xvij. xviij. h[uius] d[ie]rii
cris[is] malu[rum] eſt: q[ui] mot[er] iter nam[em] 2 morbi[us] eſt
his dieb 2 n[on] ex n[am] ſi[er]tute morbi n[am] c[og]e
tis 2 i[que] bonu[m] habeat ſiſtionem morbi ſi[ſt] re
uerſionē. ſi mal[am] habeat moru[m] app[ro]piuq[re]
demōstrat. riij. aſt 2. rv. ſunt iter bonu[m] 2 ma-
l[u] mediocres: q[ui]do poſt in loco ſuo dicturi ſu-
mus. Dies bona q[ui]d[am] cris[is] e[mi] p[ro]priā q[ui]d[am] vero
ei[n]núcia. Que vere cris[is] ſut. viij. xiiij. xx. 2. r[ro]
Nuncii ei[mi]. iiiij. ri. poſt has. v. ix. rv. vii. poſt has
iij. 2. xviiij. Aliq[n]i t[n] in die creticavenit núcia 2
dies cretica in núcia h[uius] c[ui] groſſitudo e[mi] 2 du
rities m[a]e[ri] lentitas ſubtilitas[que]. Si e[m] m[a] ſit
Huis tardak morbi[us] 2 dies cretica p[er]teri[que] v[em]it
in die núcia q[ui] e[mi] ſequi[k]. Si h[uius] m[a] ſit ſubtilis
ei[cr]is[is] p[er]veuit di[em] creticā: venitq[ui] in die nun

Decimus

ciā ip[er]a[que] ſcedete. Dies illaudabilis peior e[mi] 2,
2 poſt vii. huic vicina[rum] viij. C[ui]ā vn. 2. c[eteris] ſit
peior e[mi] q[ui] m[a] e[mi] cruda 2 n[on] cocta 2 n[on] d[omi]e e[m] in
cepit diſerere n[am] neq subtiliare e[m] poſt ante
die. iiiij. C[ui]ā aſt accitā videris 2 ſiſtiones a[n]
m[a]e decoctione i[te]lliges n[am] diſturbatione 2
h[uius] ip[er]a[que] coactione a[n] m[a]e decoctionem
c[ui] s[ua] acuitate 2 p[er]ſtima q[ui]litatev[n] n[on] laudat
h[uius] c[oe]pocras in ſebrub 2 ſanguině die. 2. effluere
de n[arib]d[uc]it e[m]o malu[rum] ſi[ſt]. vii. dies ſoſectio
n[em] n[a]e 2 morbi ſi[ſt] forſtudině q[ui] ſexta ſepte
eſt vicina. C[ui]ā aſt naturavirtutě n[on] habeat vt
ad. viij. i[deſt] creticā perueniat ſut deſectione
morbi in ip[er]am ſignificat dominatione. C[ui]
diuverſitatis i[mer]acriſeos duobus eſt modis
aut e[m] er diuverſitate numeri in ſe: aut er cur
ſu lune. I[tem] e[mi] lumints acceptiōe a ſole. E[mi]
numeri nature diuverſitate tribus modis. pri
mus q[ui] c[ui] numerādi eſt numerus vn[u] h[uius] ele-
mentalis cauſa eſt numeri. Numerus e[m] ni
hil eſt alind q[ui] collecto vnitatis: vnde vnnum
p[ra]u[m] eſt magi[que] iparitatis q[ui] p[ar]itatis q[ui] p[ar]
lā tuentimus iparitatēn in ipſo. Par vero i duo
diuvidik equales vnitates. Duo du[em] ſunt e[mi]
les vnitates. Impar vnitate ſupat ſilia in vn[i]
tate. ergo imparitat[ē] inuenies que ſibi eſt p[
pra]: vnde ſi vn[u] multiplicem[us] in ſe fit ip[er]u
verbi gratiā vn[u] multiplicat[u] ſemel in vn[u]. i.
vna vice co[put]atum n[on] e[mit] ſe. Sed in ſui na
tura integrum e[rit]it. ergo p[alam] eſt q[ui] vn[u]
lineare 2 vn[u] ſupficiale 2 vn[u] c[or]potale 2 vn[u]
per ſe non diuferfat neq mutatur. Si aut[em]
multiplicatur ſemper in ſe 2 n[un]que[que] e[mit]. Im
poſſible eſt ergo vt ang[m]etetr[n] s[ic]ut par nu
merus: iparitas ergo paritate p[ra]ior. C[ui]
cundus modus eſt q[ui] vnitas c[oe]po ſitiōis e[mi]
iparit[i]u[m] 2 par[i]u[m]. Im par i[m]tem eſt c[ui] diu[i]niſiōn
par[i]u[m] 2 iparit[i]u[m] ipar diu[i]niſus in duas par
tes in p[ar]e. s. 2 ipar[ē] diu[i]nitatur: 2 par n[on] ſi
facit. Quia ſi diu[i]nitatur in duo ſimilia diu[i]ni
tur ſine ſint paria ſue imparta ſuo e[mit] par nu
merus par[i]u[m] 2 ipar[i]u[m] inſimul diu[i]ni[d]or[u] n[on]
eſſe cauſa p[ro]bak: vnde pal[ē] e[mi] q[ui] avnitate
par remonetur. C[T]ertius mod[que] q[ui] numerus
aut in p[ar]e aut in ipar[ē] diu[i]nitatur. Si a[ut]v[n]u
ſe[i]or[ui]m ponam[que] 2 vn[u] quic[que] ipar[ē] numeri[m]
naturalē ſe[i]or[ui]m 2 poſt partē parti ſe[bi] ordi-
nament[u] nature iungamus numerus e[mi] his
adiu[nctus] inuenietur circulatus 2 quadran-
gulus l[og]itudine 2 latitudine equalis. verbi
Gratia. Si vn[u] ponam[que] qui c[ui] a[pr]incipium eſt
iparitatis 2 ipar[ē] ſibi vicin[i]u[m] i[ſi]gam[que] 1. t[re]ſſit
q[ui]tor. Quatuor aſt eſt qua dr[as]gulus duo e[m]
in duo multiplicantur. l[og]itudo ergo ei[mi] duo
2 latitudo eius ſi[ker]t duo. I[ste]p s[in] q[ui]tor his e[m]
Gamus ip[er] impar illud quod vic inatur naturali
ter tribus i[deſt] quinque fit. ix. 2 his numerus
similiter circulatur, lon[i]tudo enim eius tres

Theorice

Maly

135

a latitudo einus tres: zitidê imparibus inictis
ratio vsq in infinitis procedit. ergo palâ est q
impar est ea ois numeri circulati. Qd par pa-
ti cōpositih no facit. Si emvnsi qd est ca nume
ri tollamus sibi par pim naturale iugam'.i.
ibno.ij. trin inde reddunt q neq est circulatus
neq quadrāgulatus sed potius est triāgula-
tus. Si ait.ij. scô par i de est.iiij. iugam? kiit.
vij. Qui numerus no circulatur cu lōgitudinè latitudo superet. Et siller vno per timitus si pa-
ria iugam? sicut.ij. a. iiij. kiit. yj. Qui ab hac
re fit alienus q1 lōgitutudo ei? latitudo di-
auerfantur. lōgitudo enim ei? est.ij. a latitudo
ep est.iiij. Imparib? ergo dignius vnitas con
numerabik. Eteni imparia numerabilis rei co-
poſte plurimù sunt cauſa. Qd cu ita fit neces
ſe et vt quæſi dies cretica imparib? còpizhe
datur cu ad perſectione ſecuritatis nos dedu-
cat ex fortitudine qua dixim? ſua: q1 paribus
dividitur e iparibus qd paribus ſolis no at-
tributik. Aut em intri paria diu iuntur aut in
imparia: vnde paria no adeo per ſunt pſe-
cta. Crisís ergo pari attributa níero ex ſui im-
ſfectione no ita reddit nos ſecuros: vnde hy-
procas dixit. Quecunq in numero: fit
ipari ſecuriores nos reddit ß pari. CDixim?
piout oportuit de fortitudine et debilitate cre-
tice diei ſm numeri. Oportet níuc dicatur vn-
de eadeq cretica ſm lune diuerſetur. Dico ß.
Scitut oës phí et confirmãſt q1 ſol et cete
ri planete ca ſut coſtructiòs et deſtructiòs ilíq
inferiòs níri mundi. Sed th fortiòr et stabilitior
reccior: atq imutabilior in his est ſol. Scim?
em q1 veris estatis autiní hiemis ipè ſolus:
no alius cauſa ſit in actionibus reç: vt p ea
ſunt.i. generare animalia q elementopunt ſunt
partes: a còplere fructus in ſuis pſectionibus
monere animalia ipfa ad coitù vt permaneat
genus ſui. a alias res etià vniversales faciit.
Actiones ite lune in horù ſubstantijs q1 diri-
mus ſunt magne. Sed th minores ſolis actio-
ne: em posterior est in ordinatione. quia oz-
dinatores mensiuz p ipſa2 ſunt. et actiones ſue
in curſib? maris ſunt aperte. Quicquid tni fa-
cit a ſole accipit: quia lumen ſui non est noui-
niſt cu a ſole ſeparatur. neq illuminaq aliqua
ps ipſus niſi q a ſole còspicik. Lumen ho ſuſi
totu perditur cu terre vmbra inter ipſa2 et ſolè
opponitur. Omnis ergo actio ſua eſſe videk ſe
aendú titatê qua a ſole elongatur. Lumen
einum tunc implek cu ſibi opponik mediak
cuz quadrak. Debilius vero est tertianum ß
quartanú. Debilimum vero ſextanú novel-
lum cu poſt diſfunctionê appareat abſconſuz
quia lumine ſolis est operu2. Magnitudo ei?
in fluctibus et mouédis ad coitum animalib?
& menstruo2 cursibus ſm diſinita tpa còſide-
katur. & similiter epilepsia circulat & alta mul-

Dico ß. Scitut oës phí et confirmãſt q1 ſol et cete
ri planete ca ſut coſtructiòs et deſtructiòs ilíq
inferiòs níri mundi. Sed th fortiòr et stabilitior
reccior: atq imutabilior in his est ſol. Scim?
em q1 veris estatis autiní hiemis ipè ſolus:
no alius cauſa ſit in actionibus reç: vt p ea
ſunt.i. generare animalia q elementopunt ſunt
partes: a còplere fructus in ſuis pſectionibus
monere animalia ipſa ad coitù vt permaneat
genus ſui. a alias res etià vniversales faciit.
Actiones ite lune in horù ſubstantijs q1 diri-
mus ſunt magne. Sed th minores ſolis actio-
ne: em posterior est in ordinatione. quia oz-
dinatores mensiuz p ipſa2 ſunt. et actiones ſue
in curſib? maris ſunt aperte. Quicquid tni fa-
cit a ſole accipit: quia lumen ſui non est noui-
niſt cu a ſole ſeparatur. neq illuminaq aliqua
ps ipſus niſi q a ſole còspicik. Lumen ho ſuſi
totu perditur cu terre vmbra inter ipſa2 et ſolè
opponitur. Omnis ergo actio ſua eſſe videk ſe
aendú titatê qua a ſole elongatur. Lumen
einum tunc implek cu ſibi opponik mediak
cuz quadrak. Debilius vero est tertianum ß
quartanú. Debilimum vero ſextanú novel-
lum cu poſt diſfunctionê appareat abſconſuz
quia lumine ſolis est operu2. Magnitudo ei?
in fluctibus et mouédis ad coitum animalib?
& menstruo2 cursibus ſm diſinita tpa còſide-
katur. & similiter epilepsia circulat & alta mul-

ta. Que oia ſcom q a ſole accipit ſunt haben
da. palâ ergo ſit intellectui: q1 luna adintutio
ſolis indigeat. Sol ait nullius necessitate ha
beat neq lune: neq ceterop planetar. Nulli
em eorq sibi pòt obniare et eſtate facienda ch
nris capitib? ſit oppoſit: nec i frigore facièdo
cu currit declinâdo a por oppoſito. Nec in ſa
cièdis tépatib? vernali. et aut funali ch. cur
ſus ſuus téperek. Unde philosophi ſolè affimi
lanerunt iperatori. Lunâ ho ſcô ab iperato
re cefari. Que q inter nos et ſolè oppoſita est
poſſe ſuſi in oibus his mudâis necesse est eſt:
erceat. Necq tîn in hac dñatiòe ceteris planetis
est dignior: q1 ſit fortiòr iz q nobis ſit vicinio:
hec ß est ca necia vt ois res mudana ex ordia-
tiòe 2 regimèto fiat lune: 2 ſcom ſui ſtitudine
ſe habeat. Que autè res lunari ſtitudini ma-
gis est aptâda q ipsa nà. Sicut em luna a ſole
accipit et sibi affimilak: sic et nà a luna et sibi co-
aptaq. Duerſitas ergo cretice diei ſcom lunâ
est dicèda. CDuerſitas ait hec est multiplex:
q1 luna a ſole figuras octo accipit. q magne
ſunt et aperte. Sed th quتو: fortiòres ſunt cete
ris: 2 apertiores in actionib? ſuis. Cuna è ch
biconis appareat. CScôa cuz ſoli ſit oppoſi
ta 2 lumen ſuſi còpleat. quod ſit ch inter ſe q
ſolè. clxxx. Gradus ſint in. xiiij. scilz die. C Ters
tia et quarta ch primo et ſcôo a ſole qdrek. Pri-
nuq ădratî est ch medie lune lumè còpletur et
orientale est. hoc ait est cu inter ſe et ſolè et pte
oriétis. xc. gradus ſint. et hoc ſeptimo die ſit.
CScòm ădratî est ch lumè medie lune 2ple
tur et est occidètale. Qd ſit ch inter ſe et ſolè a
parte occidentis. xc. gradus ſint. hoc autè est
xri. die. Sed th ch ſit orientale est aptior et for-
tior. quia ad còplementu ſui têdit ergo obſcu
rior et debiliòr: ch ſit occidètale q1 ad defecto:
sui vadit. Et pp hoc fit. yj. diei in morbis for-
tio: ß. xri. sigtio. hec ſunt quتو: figure lune
quas fortiòres: et apertiores dimimus eſſe: et io
ppriores ſunt diei: cretice et non numtiatine.
Caliarh ho q1 tuo: figurarú q priorib? debilio
res ſunt 2tute: prima est ch media ſit inter ſo-
lè et primuq ădratú a pte orientis qd ſit ch lumi
ne impleak ărta pars ſui. hoc autè est ch inter
ipſam et ſolè a pte orientis ſunt. xlv. gradus et
est in die tertia. et media. Scôa est ch inter ſolè
in die tertia. et media. Scôa est ch inter ſigni
oppoſitiòis ſit et primuq ădratú. i. lóge a ſigno
oppoſitiòis er pte meridiei. xlv. gradus et a ſo
le er pte meridiei. lxvj. ſunt gradus et mediuz.
Et hoc est. xriij. die. C Quarta cum inter ſignuz
oppoſitiòis 2scôq ădratú ſit. i. a longe a ſigno
oppoſitiòis 2scôq ădratú ſit. i. a longe a ſigno
oppoſitionis ex parte septentríonis. 45. grad
et a ſole ex parte eadem. 47. et medium et hoc

Liber

est. 17. die. T Completis lune figurationibus reitat dicam? q. fortiori sit et que debilior: et que medio crisis. Cui ergo luna in primo qdrato sit solis. aut inter solis et hoc idem quadratu ascê dens in orientem sit fortiori in significatione et tutiori. Cum aut in scöo sit quadrato: aut iter solis et hoc idê quadratu defscêdens in occidê tê sit debilio: et non ad eo certior. Câ est qu cujus sit orientalis ad complementu vadit sui. Cui aut occidentalis ad defectionem sui tendit: vnde. 7. atq. 4. fortiores sunt et fidutiores. 21. 7. 2. 24. Testaq hoc exit? maris et reditus. quin. 4. 2. 7. diebus fortiores sunt. 21. 7. 2. 24. Similiter cum luna sit iter signu oppositöis et primu quadra tis a parte meridieit sit fortiori eius actio et ap- tiori si sit in hac eadeq utitate a pte septetrio nis. quin meridie ad complementu sui ascen dit. In septetrione vero econtra ad defectio- nem defcendit. Citem luna figurae alias hz occultas et debiles in significationibus ut vna die ante cöfunctionê solis: et vna die post. et aft oppositione vna die: altera post: et ante vtraq qdrata vna die ante et altera post: et vna con- junctione et post süt dies pares. id est. 28. 7. 2. 30. Crisîs aut in his nô è certa neqvera 8m q pa- ria dixim? iperfecta et incópleta. Ante aut op- positione et post est. 13. 7. 15. he ambe dies et fl int ipares nô numerâtur: et si em appareant in. 13. virtus et initiu actôis in ipa: complementu tâ est in. 14. Et ppter hoc. 14. fortiori et certiori duobus fsz modis. Aut qu complementu actio nis in ipa è et in ipo apparet: aut qu fortiori vis lune in. 14. est die: q; plena est lumie. 15. vero qu. 14. est scöa et 2plementu actôis ei? è in. 14. Impolitibile est q alteru sit complementu in ea cù nô ab se innuicê tnm sit spatiij vt nã aliuod cö- piere posuit. Actiôes em nature nô sunt subite iz paulatiz intermiſſe 8m diffinitione et ordina mêtuz. Câ lie ho q inter duo süt qdrata filiic nô süt certa qu ante. viij. et post. viij. vi. è. viij. et ante. rrj. et post. rrj. rrj. est 2. rrj. oia hec paria sunt: et ideo debilia. ix. vero nunciatua est qu nã cù in. xi. crisîm facere incipiat i. ix. die nun- ciat. Qo ipfa. ix. accidentaliter facit qu ad vir- tutê et 2plementuz ascêdit inter primu qdratb et oppositione. hec est diuerſitas diei cretice se cundu nãz numeri et curſuz lune. C Sed ſunt hoies ſicut sophite hec coturbâtes et dicêtes. vos auctoritatem feciſis diei cretice ex nã nu

Decimus

meri et curſu lune dicêtes numeru iparèt crett ca die digniorê eſſe ß parè. Quare ergo crisiz in. xiiij. et nuncius cöſirmaſtis in. iiij. cù hoc die rù ſut paritas. Chis respòdem? Et ſi ipares dies cretice diei certiores ſint et digniores nã liter tî pares iter miſcenk accidétaliter. qut et ſi crisîs in. iiij. die incipiat còpleaſ vero in. riiij. xiiij. iputatur qut in ipa apparet qd nã opetur. Et similiter ſi in. iiij. die incipiat còpleaſ vero in qrta. qrta inde vocaſ núciatua. Qo phi nô negligêtes cù viderèt paritati hoc cötingsere accidétaliter reuerit ſunt in ſe actione iueltigâ tes nãe et naturã inuenerût altiſimam sequê- tê morbi reç. Qo cujus fiducialiter exploſaſſent ad lunã redierit terre viciniorê et eã diuerſaz inuenerût in mèſibus. Quia zodiaci in qbus- dâ. xxviij. in qbus dâ. xxviij. puagatur maſſonio- bus. Si em luna appareat vespere ante. xxx. dies ſignificaq mèſis pteritus ſuiffe. xxir. dies tis in quo mèſe luna zodiaci in. xxviij. diebus habuerit erpletb. Si em. xxviij. dieb? duo iun- xeris apparet luna ſub plêdore solis et ita oes dies ſunt. xxir. Si autez apparet post. xxx. ſi ſignicaq pteritus ſuiffe. xxx. dieb? et luna circuli còpleuiffe in. xxviij. diebus. Si enim xxviij. duo iunxeris apparet luna ſub plendo re solis: et ita numerus. xxx. diep. còplet. Unde oporet intelligi qu luna tardu et velocè habet motu. vſus aut est nature vt ſemper moueaſ ſcom motu altiſimam reru. Cù em ſit vna vir- tus ſuarb ytutu fecit eã deus oipotês ad colli tneúdu deſtruèdu aptiorê. Cù g phis hoc ap pareat. Certificaverut qu nã festinat in ſuo mo- tu et actôe aut pp ſanitate ytutis nãlis: aut pp ſubtilitatê et leuitatê mae fecit mot? ſuns et actio ſeom lunâ zodiaci in. xxviij. diebus còplentê. Et ſi nã tardatur aut ex defectione ſua aut ex groſſitudine et gravitate materie fit motus et actio eius ſeom lunâ a qua zodiaci in. xxviij. diebus còpletur. Bene ergo intelligimus qu diuerſitates motuſ crisîs ſeom diuerſitatem ſunt motuſ nature in velocitate et tarditate: ſcut mutatiôes figurarum lune in velocitate et tarditate: ex motuum ſuorum ſunt diuerſi- tatibus in velocitate et tarditate. C ſuſſicit nobis de die cretica et eius diuerſitatibus die- pisse ſecundum naturã numeri et curſuz lune.

Cf. finis.

Practice

Maly 136

Epiologus Stephani philosophie discipuli in scola parte regalis libri artis medicinae que est medicina complementi et operatio morbo rum quatio.

Rima huius ope
ris
et non minima parte absola;
la que est sic reż nāliu et non
nāliu ac extranāliu scia circa
huis subiectu ad eā q hui'ope
ris est finis manu mittim' me-
dicine sic operatione5 qua in parte 2 sanitatis
custodia et morboz neutriq repulsa continet.
Dico aut huc medicina finē hoc est hucus ar-
tis formā:qin q in pcedetib' decursa sunt om-
num ad hāc esse dicti poffitū sed diuīrit.
Nā naturali quidē scietia reż medico ad li
quidē necessaria nō eſt ut ex cauſis per demō
ſtratione eā ſoueate: et ad vtilimū vſoq pſequaſt
ſed a phſico q dicta ſunt tim subſcipit philoso-
pho nec est illiu vtriu ita ſit oino curne absol-
ueru. hui' nās subiectu homo cu ſit medici.f.
qo2 phſici pars subiecti philosophi 13 non
quo 2 illiu' nō.3 hā phſici qo2 cōponētia ala.f.
4 corp huius ptes 2 vtrius potētias atq
adinuicē ppoſtioes medici ſco3 humo2 tē pe
rātia in qua sanitas 2 stat e2 vbi lāgor 2 mo-
bus. Quid ita hā ho2 huc nec duo niſt accidē
tia medici est rimari totuſa ei' finis: alterum
meri ſi ſit. Alteri cu2 acciderit repellere. Sed
qin huc etiā quib2 ſiat medicaminu nās op2
ſire eſt: q ſint herba2 cibo2 pismētoru2 vi
res ad hec prie q inobediētes q 2tra qmere
necesse habet: et nō qua2 cſuq habet: qin mor-
bus 2 sanitas 2 hā ſunt têperies q humo2 ac
inteperies. 2 inteperies non niſt per 2 hā: aut
educi aut expelli puaneat. huc nō nāliu nec ia-
liis est scia reż vt p oppoſita qb2 hois coz-
pus aut int2 aut extra afficic et altera2 q ſunt
mala pellant q2 bona p 2 ſona tuean2. porro
morbo2 et ex qb2 ſunt qbus2 ſignificen2 cāis
cognitio q2 ſi basi et toti' est hui' ſedes artis.
Qin niſt hec cognita ſint nullu ſit eoq niſi ſo-
te caſu curare. p[emissa ita2 q2 hui' sequen
tis operis ppoſitiōes ſunt vt illis diligeret et
agnitis et memorie mādatis null2 in agendo
error occurrat. S3 qin opus hoc ex arabica
traſſerim' lingua oia ſere hic poſita medica-
minu noia arabu p[er]unk lingua: et q2 nos in
latina habebam2 pa2 affueta p[r]out ſunt in
arabico ea p[er]im' etiā q nobis cognita ſunt
nonunq2 q inco snita vbiq: ſed ad latine for-
mā declinatīonis iclinata. Niſi eternu ſic nulla
eſt yobis ad p[ens traſſer]edi viā: cu2 qvtraſq
nocet nullu habere2 lingua. Walut igitur
paulo firmu2 videri q2 scietiā nō traſſerre: qin
min' est pauca 2 hoia aliquē iterrogare cu2 p[

mā quidē partē nō tim plenā ſconam non oino
aut certe turbidī quid qo2 magis obſset ſcie-
tie haberet latinitas. Nec vero oino lecto2ez
errori 2 ſollicitudini remissim' ſi qo2 poſse no-
bis ſuit et otiens habebat in totius operis ſe-
ne olum que apud diaſcoridē ſunt medicina
rum breuiarū ſubdidimus. hinc eoq nomina
grece illinc arabice habēs vt in cuſus venerit
hoc opus manu: qd queque res ſit aut gre-
cum ſive inuenerit arabē ſit illiu poſse consule
re. Reliqua vero que aut arabica tim ſunt pro
prijs ptulimus diffinitionibus que quidē po
tuimus aut omnino ſiluimus studium datu
rivt ſi quouis modo nobis poſse gratia dede
rit divina. inter greca 2 arabica nomina inſe-
ram' latina. Nunc ad propoſitū reuertimur.

Tsermo primus ſcde partis libi cōpleti ar-
tis medicina qui dicitur regalis diſpoſitio ha-
li filii abbas: habens. exx. capitulum.

Unineralis diſputatio de custodia ſanitatis
capitulum.

1 De cōmuni regimine custodie ſanitatis 2 pri-
mum ſecundum anni tempora.

2 De regimine ſanitatis per exercitium.

3 De regimine eius qui patitur ex labore an-
gustiam.

4 De balneo.

5 De regimine ſanitatis per cibos.

6 De regimine ſanitatis per potum:2 primum
de aqua.

7 De regimine ſanitatis per vinum.

8 De regimine ſanitatis per ſomnī 2 viſillas.

9 De regenda ſanitate per coitum.

10 De accidentibus anime.

11 De mundiſcatione ne corporum ad custodiam
ſanitatis.

12 De ſpeculatione conſuetudinis.

13 De regimine temperatorium corporum.

14 Tōmemeratio ſanitatis corporum q2 ſunt ex-
tra temperantiam.

15 De habitudnibus corporum.

16 De regimine corporum in quorum mem
bris est aliquod incomodum ex mala com-
plectione.

17 De regimine eius qul non potest ſernare in
eodem statu ſuam complexionem ſed nec
transferre ad temperantiam.

18 De custodia ſanitatis debilium corpor2 et pri-
mo de p[en]ſatibus.

19 De regimine corpor2 infantium.

20 De electione nutricum 2 regimine earu2.

21 De regimine puerorum in ablatione.

22 De regimine adolescentium 2 iuenum.

23 De regimine ſenum.

24 De regimine eorum qui de eſtrudine ſur-
sunt.

25 Quomodo cauētur pestilētiales morbi, 26

Liber

De amputandis caufis continuarum sebissi
que iſz ſunt repletio ex humoribus. 27

De amputatione caufarum propriar[ia] vnius-
cu[n]ſis egritudinis. 28

De amputatione caufarum paratarum idu
cere habitudines extra naturam. 29

De comptura corporis et quod ipsu[que] referitur
ſcilicet bonam corporis conformationem
et decentiam. 30

De regimine peregrinat[ius] arida aut mare. 31
Capituli primi in quo continetur disputa
tio vnuerſalis de custodia sanitatis.

Aoniam ostendimus in precedentibus parte ſcilicet prima libri huius res quarum indiget medicus spe culatione et iudicio cognitionis earum anteſt det operă redus regiminis et curationis. Jaz nunc in hac parte ſecunda ſci licet actuali de his ad que omnis erat inſentio libri huius aggrediamur custodiā ſci- licet ſanitatis in ſani et restaurationē in inſir miſ ponentes hunc primum ſermonē in cu- stodia ſanitatis. C[ic]dimus ita[que] corporum hominum et animalium eſſe mutari et altera- ri ſemper:nec habent manere in ſua qualita te ſemper:er eo q[ui] inest nature eorum ad cor- ruptionem tendere et nihi[la]tionē. Et hec qui dem corruptio et nihi[latio] accidunt corporib[us]9 ex neceſſitate vel p[ri]ter neceſſitatem. Quare neceſſaria corruptio eſt aut ab intus aut ab extra. Ab intus quidem accidit aut cauſa ſic- citatis naturalis que vnuerſaliter et in anima libus et plantis accidit:per quam ſcilicet ten- dunt plante ad marco[rum] et ſiccitatem et ani- mal ad ſinem mortemq[ui]b[us]. Aut ex dissolutione eius ſubſtantie quotidiana ex cauſa natura- lis caloris:donec vigeat eam ad corruptio: nem et ſinem. Accidit quoq[ui]b[us] illi corruptio ab intus ex ſuperſtuatib[us]9 que ex cibis potibus q[ui]nunt. Quod autem accidit corru[ption]onis neceſſarie ab extra eſt cauſa aeris circundan- tis nos. Non neceſſaria vero corruptio e[que] obviat extra rerum corrumpent[ur]; quemad modum ea que caleſciſt aut inſtridāst. de ſiccant aut humectant:ſicuit et collisio lapidis inciſio enſiſ.p[ung]i morderi a venenatis. C[ui] ſtur ſint corpora mutationi indiſtucta, indi- ſent neceſſario regimine mutationi illi con- gruo quod et prohibeat corru[ption]em et ſiſtat ea in qualitate ſue ſanitatis vſoq[ui]b[us] tempus ho- ramq[ui]b[us] ſinis et defectionis naturalis hunc eſi defectum arcere impoſsibile eſt. Cauſa neſpe qua fit defectus naturalis mouetur ab ip- ſa natura corporum: ſi fiat autem corruptio ab ipſa natura corporum: impoſsibile eſt arc- cere:at ſi medicus vtatur regimine quo opor- tet in corporibus y[ui]t ad cauenduz ſcilicet can

Primus

ſas nocentes que faciunt duo premissa ne-
ceſſaria non accelerabit ad illa corruptio aut
defectus: hec eſt p[ri]ter naturam finis. Si eſi
in p[er]mis obviuerit cauſis corrumpentibus
non neceſſarijs et p[er]erit corpora in id quod
opor[et] fieri abinde cauſe neceſſarie erunt
bene composite vnde et non accelerabit i cas
corruptio: hoc enim regimen eſt custodia fa-
nitatis in ſanis et reſtitutio eius in egrotis.
Equius vero eſt custodie ſanitatis tractatus
precedere dignior em eſt medicatio egroti et
lōſe vtilio[rum]. c[ui] ſit propoſita intentio artis me
dicine ſanitas. Aut enim Salenus in proemio
libri diuſionis medicine quoniam propoſitú
medicine eſt a[de]ptio ſanitatis et finis eius ca
nere ei quibus ex verbis patet ſinem artis
medicine ſanitatem eſſe. Pr[im]i quidem hu-
tus artis tradunt ſanitatis custodiam excel-
lentior em eſſe aduerſatione egritudinis: quo
niam ſanitas infantis eſt quidem in egrotis
ſuum quid. Et custodia rei que eſt excel-
lentior est inquifitione eius que non ſubſi-
ſtit. Amplius custodia ſanitatis p[ri]or animo
tempo[re] medela poſterio[rum] cum ſit homo co
glutinatus in ſanitate que eſt temperantia
corporum et hec quidem temperantia aut eſt
in vltimo ſic yt ſint omnes naturales actiones
perfecte in id quod ad poſse eſt: neq[ui]b[us] dico
p[er]sentiam in vltimo que eſt omp[itu]no et vera-
citer inter omnes extremitates cum non ſit
eam inuenire: ſed temperantia[que] cauſia
eſt hominis aut deſcieni ab ea que eſt invi-
mo niſi q[ui] defectus hic non nocebit actiones
nec amputabit officia. Cum ſit ergo ſanitas
quod dictum eſt corporum temperantia in
vltimo vnum quid deſcientia a temperātis
hac multa variaq[ui] ereuntia a temperantia
circa magis et minus. Quare et via que ad cu-
stodia ſanitatis ducit varia eſt. hec ergo cu
stodia diu[i]dik in tria: i custodiā ſanitatis iſa
nis et custodiā ſanitatis corpor de[i]bili q[ui]diſet
ſuſtēmēto ſanitati. Custodiāq[ui]b[us] ſanitati cor-
porum que iam paratu ſunt cauſi et egritudi
nes: his itaq[ui]b[us] cauendum ne incidant. C[C]u-
stodia ſanitatis corporum ſanorum diu[i]dite
tur bifariam. T[um] enim communis eſt et vi-
uerſalis tum prop[ria]. Et commune quidem
regimen eſt illud quod eſt corporum ſin c[ui]s
cum ſunes cauſa[que] quibus participant ſanitas
inſirmitas. Prop[ria] duas habet partes. Alte
ra eſt custodia ſanitatis corporum in quon[us]
ſanitate nihil eſt illaudabile que ſunt tempe-
rate complexionis et equalis perfecte q[ui]po-
sitionis. Alteravero eſt custodia ſanitatis co-
porum extra temperantiam poſito[rum]: in co-
plexione et compositione niſi q[ui] n[ot]umenti
eorum actionum non ſentitur. Nos itaq[ui]b[us]
abhinc ostendemus quale ſit regimen com-
mune in

Practice

Maly

137

mune in custodia sanitatis corporum.

In Capitulnz ſcom de cōi regimine sanitatis.

Ones ergo qum regimen hoc est in regimine caru cōlum participator sanitati et esgrudini que ſunt. 1. res nō natu rales mutantes corp. quor. vſum opz eſſe 2 gru sanitati. 3ap. pria eſt aer circi dans nos. Exercitiu. fricatio. balneu. cibus et potus. ſonus 4 yvisile. coitus. muſatio corpo rui accidētia aie. Speculatio quor. 2 ſuetudi nui in his eti. 2 ſtit. nos aſt incipiem 2 primu a regimie q6 eſt ſcom aeris habitudinem.

De cōmuni resimie sanitatis ſm anni tpa. Oportet vo lentē sanitatis ſue custodiā hitare loca aeris clari 5 subtilis amēt 6 delectabilis cù respira cito mutabilis pervectos flātes nō spuſi: sed ne q6 cui miſceātur vapores mali: 4 quātū possiblī eſt. Aer emvna eſt cauſa fortii in mutatio ne corpor: eo q6 maria ſit neceſſitas vite ad il nuz. Mutatiōis aſt aeris forſtiores cauſe ſunt anni těpoza. Oportnnu ergo 7 ſit resimē ſanitatis per ſingula těpoza anni considerare.

Deregimie corpor. těpoze veris. Cù erit pns anni těp9 ver: 9 resimē corpori těperator in eo eſse p victi temperati et cetera regimina těperata: resimē autē corpor. extra těperamenti ex cō trarīs in cibus potibus alij ſq3 iuxta q6 dice: mus in regimine p[ro]zio. Cuz aſt ſiet accensus ad eſtatē nō incōsruu erit vit in těperatis corporibus quedā refrigerantia 7 restringētia. mediocritateq3 exerciti: frigidis aſt corporibus hoc opotunu tps. At h[ro] calidis adijći dū àp10 restringētia 7 refrigerātia requi[ſ]q3 paucitātē labalis. Sed ſi q6 vult purgari aut flebotomia aut pharmatia ad custodiā ſanita tis hoc tpe faciat d[ui] ſtepatus e[2] corpor. virt9 maiot ad perſerēdu. Opz aſt hoie2 anſedere purgato[es] h[ui]o[2] qui hiemis frigore 2 gresati spilatīq3 ſut. anteſt liqſcat calore eſtatis: de ſluatīq3 in aliq[us] medio[2]z generēq3 egritudo. Qua in re. S. dixit: in quor. corpor9 multe ge neran[que] ſupfluitates opz accelerēt purgato[es] veris principio priuſ[que] liqſcat h[ui]o[2]res 2 gelati i hieme: deſluatīq3 in aliq[us] principaliu medio[2]z. Et ite[2] dixit ver explicat ſaguie2 7 àp10re2 [s] fuerat facit pati[que] ergo tan[que] ebuliti[que] vtimō ſit facile vēis illu[que] ſtiere. Repellut ergo illu[que] ad alia medbia: ſiutq3 paſſioes per p[les]: pari mō ceteri h[ui]o[2]res qui spilatii fuerat in hieme ſile quide patiunt. Hoc aſt tps optimu eſt obbus etatib9 marie t[in] grādiob[us]9. 7 his quor. eſt cō p[er]lio frigida 2 ſicca. Regimen ergo corpor. opz tale eſſe quādoch[us] aer těperatus eſt.

Deregimie corpor. in eſtate. Eſta te aſt qum aer eſt cali-

dus 7 ſiccus: opz regimem těperator corpori inclinari a těperatis ad frigida 4 humectātia iuxta plus minuſue caloris 7 eſtatis ſiccitatē: molliri[que] refrigerato[es] aeris quātui phas eſt. Sint aſt hitacka in locis propinſe aqua[que] de curui ſuanu optia[que] porte ſenestre[que] 2 ſinto[ri] a parte septetriōis 2 ſlto[ri]. Fiato[que] irrigatio nes excitationēs vēti arte ſedeat in frigidis p[an]nis vt ſut linei. Flores 3q amēt 4 refrigerātes circupōnēdi. In bedehēsis induſe de vēſte 11 nee lenes chelindroq3 aptate. Exercitiu per paucu fiat: un aq frida 2 ſuanu balneād[us] exerceduq3 natādo. Et qum hoc tpe calo[rum] nālis ad exteriora corporis educit 4 minuſt intus opz vi ctu eſſe mediorc[que] ſubtilē. cito digestibilē. Sic e[em] ait hyp. Dificilu[que] ſerut corpor victa[que] eſtate: facilius vero hieme: quare equi eſt paucu ac vtilē cibu facilē 2 digestibilē eſſe vt ſut lapido: 2 fi p[isciculi] pulli Gallia[que] starne carnes edulle cu aceto 7 malis granatās pate. de ſucco vuaz vel pomor aut lactib[que] fridis miſt his succis 4 cucuieri 4 citruli. cucurbite[que] potulaca. Fructu aſt pruna. p[er]ſica. poma. 3 inſimie. zuine muſa. vna nō multu 2 ſonas dulco[2]u. mala grata 2 filia q6 refrig[er] niue. Caueat autē vict9 calid[que] 2 p[ugēs] parnipēda[que] vinu niſi q6 eſt albi 2 tenue 2 nō vet[que]. Sic aſt p[iet]er hoc aliu[n] bibat miſceat aq multa ninali. Quor. aſt cōp[lo] eſt cala 2 ſicca expedit vt multu ſint i vſu h[ui]mo reru cu[ſ] ſit hoc tps plurimui nocu[n] his quor. eſt 2 p[lo] cala 2 ſicca. paruſiaca[ſt cōitibus hoc tpe quo caueat maiot dissolutio nālis ca[loris] a corporibus: multiplicet ſonus: cauean[que] medicamia permultu ſolubilia 4 acuta: sed ſi opz accipe vta[que] aq viole 2 lebelabi 2 fructu[ſi] ac caſſa fiſtulari miro[2]b. 2 frup. ro. 2 ſilib[que] h[ui]nt e[em] hec laudabilē ſinč. Uomitus aſt vſus hoc tpe opotun[9]. C Coſruu eſt hoc tps anni ſen[ſi] bus 2 his ſenib[que] qui frida[que] h[ui]da h[ui]nt 2 p[lon]e ſiematicisq3. Sic 3q quādo c[ui]q3 fuerit aer cali d[us] 7 ſiccus equi eſt tale eſſe regimem.

Deregimie sanitatis in autu[n]no. At h[ro] autu[n]9 frid[que] 2 ſic[que] in q regimē těperator corpori inclinari opz ad calui 4 h[ui]da[que] molliri[que] vt aer circu[dās] nos ſit h[ui]nt 2 p[lon]ie: nec det ſe q[ui]friditati aer[que] aut niuditati noſc[n]e matutali: marieq3 caueat ca[pi]ti ne catarri fiat: caueat q[ui]calore in die c[ui] ſit aer hoc tpe vari[que] 2 iniqu[que]. Exercitiu aſt ſit tě perati: balneu in aq ſit dulci[que] tepida paululi in p[te] cali: caueat q[ui] balneu aq fride: vict[que] aſt ſit cali 2 h[ui]nt9 generās bonu ſaguie2 lauda[que] bilē: vt caro alialis ouia 2 p[ui] capra[que] ſine testi bus pati epidabago. cirabago. fria[que] 2 aſſata iuxta 3q p[ata] c[ui] aſpagis 2 paſſiaca 2 filia. Dul ciu[que] aſt q6 eſt patu[que] c[ui] amigdalis 2 piſtacti[ſ] 2 zaccara. Fructu[que] aſt cauean[que] 2 in viſio eſtatis: generāt e[m] malu ſanguie2. Si h[ro] comederit

3

["## Liber", "nō multus ſt in comedēdo: edatōs racemos et poma ſtra: muſāq. Siccor: aŭt: ſicus ſiccas et vuaſ paſſas et antipſca: eligat vinu colous ru bei et clari téperatu: qoſ ſt inter nouſ et vetuſ amenti odozis et ſaporis mediocrit téperatu: vt affuescat vino: deſuescat aŭt potu: aq friside et odozet naroſeſi qhqqz behdramesgur de ame nis: muſeu miſtu: caphoze ſadalu 2 ditu: cu mu ſco et garioſ. et besſeve vt tépereſt. (Opz aŭt ſcire hoc tps oportunu: eſſe tépatis p[]lone ma xime qri: cōplecio caſa eſt et huida: hi aŭt qui frigidā h[]int et ſicca grādiōzes habitudinibus malis hoc arcātūtur tpe. Quare necesse est il: lis hoc regimē ſuper abſidātus eſſe. Calide aſt et ſicce cōp[]onis viris ad ſćičiūd humidati regimis eon: calo: vero in téperātia. Caueāt qo: coſtu: et paruſaſiāt illu: hoc tpe: anni. Eui: ten: quoc[]bā aſe accidētia. Oia e[]m mala p[]ieter gaudi: et letiāt. In his miſa fieri oportet hu: ius eni: tps c[]a cholera nigra. ſcire te q[]z de cet q[]ui h[]ui: quadrantis aer malus est p[]eſſi: mos: morbos generās ex nimietate ſiccitatis eius: varietatīſto aeris in eo. v[n]n hypocras di: pit. W[]orbi q[]ui ſi: ſt autinō: acuiozes et magis interſicientes in plurib[]9 ſunt. ver co[]tra melio: tpe et p[]aucar[]i inſirmitatu:z. hoc aŭt ideo q[]ui aer in autinō marime est variatio: vno n[]e pe eodēc q[]ie vari[]9 ſt ſepe: et q[]ui h[]uiozes in[]p[]er multis corpor: erunk in eſtate. Cu: aŭtvene rit autinu: stringūtur frigore: reducuntur q[]u in iteriora corporis quarre accidūt inſirmitates p[]eſtine. marie illis qu[]o: regimē malu: e[]n. Un necesse est h[]oiem inherere regimini q[]o: di: miu: s et obſernuare cauereq[]b q[]u variu: eſt ab eo v[]q[]b tps pluuiar[]u q[]ui h[]uicaret aer et deſ deficit variatio eius. Opz q[]z hoc tpe affuescere po: tionu: solubiliu: aliqua: eap[]r. s. i qua ſuenit ca: nens. i. futurā hiemē. i. futuru: hiemis frigus: cōstrictione: q[]u ſupſuſtat:tu: in c[]orp[]e: p[]hibitio: nē: earu ne ſoluau: Et ſciendu: hoc tps anni 2 gru: pueris et adolescētibus: hiſq[]b qui cali: de ſunt et humide complexionis.", "### Deregimine\n\nſanitatis in hieme hieme q[]ui ip[]a eſt frisida et huida op[]z regimēn tépََََََََََََََََََََََ

Practice

Maly

138

exercitûs subiue faciunt complexione & bonam,  
CTepus ait quo vtêdù et exercitio est post  
digone cibors quib9 precedenti die quib9 est  
prâus: digone dico plenâ in stò 2 venis, quâ  
do nâ incipit cupere pozrectione abii alterius  
hoc ait cognosces ex coloro vrie. Hui9 em cí  
est color alb9 sigt nôdû cibos digos i vêis q  
si croce9 signi è cibos tunc eê digos i venis sta  
timq vtâtur exercitio. Si 3 sit igne9 iâ e an' in  
venis finita digo: 2 est tps qnâ nê eget prâdo.  
Cui 3 videris tps signi exercitij: op3 minuas  
corpus a supfluitatibus cibor p egestione  
vinâ vt müdenk intestina 2 vesica: exerceas  
corpus fricatîo mediocri p oia mèbra mani-  
bus 2 manutergiâ oloq coperetî côplexioni  
frices suauins adiisges paulati donec mod9  
occurrat téperâtie vt mole fêt exercitio nò de  
siccurit mèbra: iâ tunc ait exercearis iuxta q  
opus è corpi ad solutione supfluitatu mèbroz  
côfortatione eop 2 calous nàlis. Sit autem  
modus exercitij aut iuxta còssetu 2 aut iuxtaq  
indiget corpor còplo nàlis im q dicemus in  
regimie prrio. Seruet 33 exercitû modi ma  
Snitudinis 2 puitatis ex mêsura cibor in sub-  
tili 2 grosso paucob 2 m'ko. C post prâditi ăt  
cauedi est exercitii. Qo si necessitas exere-  
rit differat donec cibus a stò descédat sua po-  
tione retêta: mutauerit ex illi mutatione q  
flacius in epate 2 quertatur in sanguinê.l.bonii.  
Si em exercearis stati post prâditi descendit  
cibus a stò in intestina anteq decoctio ei9 p-  
ficiatur fiutq exinde opilatios in venis que  
funt inter epar 2 intestina cí exercitij super  
fluitates dissoluerre a membris 2 purgare ab  
eis: si imoderatu fiat celeriter soluit er suba  
mèbroz aliid. Qo vt fit desiderât mèbra sup  
plemctu ei9 qo soluit. Trahut itaq cibû a ve  
nis q enacuate 2 ipse trahut ab epate pari rò  
ne a vena q dicik gesdebel: hec ab itestino sub  
tili ipmç pari de câ a stò. Cibus em è crudus  
2 indigeclus nec dekuçs p venas 2 meatq: fit  
ergo opilatio. Cògregaturq de eo in vêis hu  
mor crudus: vnde 2 fuit peffimi morbi. Quare  
nò oz vti exercitio post prâditi stati. CSz nec  
ci qe famè patit, hoc em phibet hypocras in  
libro aphorismor dicés. famelicu hoiez nò oz  
laboreare. Corpus nâque in fame eget cibo: exer  
citii ho soluit a corpe qo in eo est cibor q süt  
mèbris data. Debiles ê corpe caueat forte  
exercititi: 2bus hûores in corpe süt snbtilio  
res 2 pauci: vtâtur ait exercitio debili: sicurq  
forte cœueniètiq his q corpe fortores süt 2 in  
quinb supfluitates grosse multeq. CTermie  
tur hvo exercitii hora q sentit exercitatq angu  
flis. q e.f.qn incipit shelit9 inspilari su dozorq  
erire. Tuc 3 o 3 âputare exercitii cuiuscq9 süt  
spîne forte fiat angustia: iuxta q ait hypo.  
Wotus quo corpus mouek intercipêdus est

cì iepit âgustia arcêdùq3 ne hoc accidat. Et
ait hâ alia exercitij spés in inlitis shelit fit
q3 aliq n arcatatioe spüs mò ait voce téperata
er hoc eîn trahit âplior in pect aer pulmo-
nè. dilatac 3 pect meat9 q sunt in corpe êt di
latanç. Op3 th arcationè spüs 2 vocè in forti
tudine 2 debilitate eſſe iuxta neçitè quêad
modi dicem9 in regimie prrio. his q altq
corpi mébro patit obilitatè laborè ei caueat
foueatq ills reque Exrepl câ patit i pedib9 vul
nera oz minuat laborè ped. Alik aûtraqes ni
hil h3 bòi cui nec credèdli è i custodia sanitat
nec ſecuritatè dat ab iſirmitatib9. Corruptit
em 2 plonè 2 coadunanç in corpe p eà supflut
tates multe ex phbitioe eap a decoctione et
dissolutioe: vn 2 calor nàlis debilitat: ſuntq3
cæe multor morbor ſcut alio loco dirimus.
S. q3 dicit. Timêdù est ne diuturna qes calo
rè extinguat nàle. Quare op3 volètè custodi-
re sanitatè ſua cauere nimia requiè pterq9 ſi
ei9 corp9 rap è po2ri apti 2 lati: vnde 2 mul-
ta fit dissolutio supfluitatu. Qui eiuſmodi est
nò idiget exercitio. Si q ait ſut q minime ex-
erceanç f3 deti vant oper: hos puenit subtili
dieta nutriri 2 pauca corporusq3 eop auſſuecere
purgatiori: ſed inç mediocriter.l. minutiò iâ
gunis 2 medicine soluèti ac vomitui ?ruen
tibus corpi eop vt ab hic durer sanitas eop.
Ca. 4. 0 ſgie sanitat ex laborè âgustiâ patici.


Aod

si qe erceſſerit in exerci-
tio 2 laboreq accidat ei
âgustia. Op3 iſpicias è âgustiat?
iuenit ex labore in mébris ſuis ûſt
ylceru maculas: ſiſt humores te-
nues 2 acutos: q gnanç tpe forvis mot9 a liq-
factioe humor grosor 2 dissolutioe eop a li
quefaſtioe pinguedis 2 mollis carnis 2 dicik
hmòi âgustia vlcerosa. Qui hoc patik ozytaک
reqe: fricatîo e multa 2 molli 2 vngak oloviok.
multo in obus mébris: marime ait in pedis
bus 2 dorsovt hſiectent mébra 2 moleſcat ab
eo qo accit illis ex ſiccatate labos. Deide bal
neetur aqua tepida: priuſch intret balneu bi-
bat aut iuleb aut malignati ſucci glutiat reie
cta mâ. Cibeſ còſuetis cibis: ſed minuaſt  
titas. Si autem anguſtiosus in membris aliid  
inuenerit longum: ſcias hoc eſſe ex extenſio-  
ne lacertorum 2 nervorum per multitudines  
laboris ex ſuperfluitatibus que ad ea decur  
rerunt: niſi 2 ſuperfluitates que continuam-  
tur nervis 2 lacertis in hac habitudine pance  
funt 2 non male. Accidit autem his pigritia a  
motu difficultas inclinandi cum tetigerit cor-  
pus ſuum inuenit calid9 3 qui anguſtiaz pati  
tur vlcerosam: nec appet in corpe hmòi mul-  
tu quid. Qui hec patitur vtatur fricatiorè par-  
ua 2 molli: vngaturq in ea oleo viol et tepè  
ti quiſcat 2 dormiat. Deinde balneetur in

S 2

## Ziber

aqua téperati caloris diutinſch flt et sedeat in ea. Egressus ab aſtergaſt et cù oleo viol, fri cet. Induaturq[ui] balnea ſi hiemis t[he]s est eat: hoſa p[er]ſerat ſcitnunc p[asc]atur cibis facilib[us] diſeſtion:yt ſunt pulli gallinæ et ſilia, minuak q[ui] quâtitas. Sumat aſt oia paucæ p[ra]ſa. Aut mora:vel vuas ſi fuerit:deinceps quietcat. Si hoc regimie die ſcòa etià vsus ſuerit, ceſſabit ab eo angustia. Si in tertio q[ui] die ſtiter faciat oino, curabit. Si vero innenerit ho[rum] c[ui]angus ſtia etià perſuſionè apoſtematis p[er]ſuſioni ſi milè:ſit ex eo q[ui] ſup[fl]uitates caſeſacte ſunt n[om]ia caſeſactione c[ui] ſoſtis motus:vnde et attra xit aliq[ui]d ſup[fl]uitatum p[ro]ſimam. Sequit aſt hanc ſp[em] angustie dolo: numi q[ui] tägiſt cor:pus: videbisq[ui] m[é]b[ra] groſſiòa q[ui] ſuerât in ſa[n]itate. Et hec q[ui]dè maneries or angustia aſpa[t]ica. Accidit et marie his q[ui] n[ò] c[ui]ſu euerunt er [er]citiuq[us] et labore[que]. In labore aſt c[ui]ſueto par[si] accidit niſt c[ui] morbi labo: ex[er]cesserit. Cura hu[us] angustie è c[ui] ſuani et tenuiffima fricatiòe in unctòe olei violati et nennaris tepeſacti etimo ratiòe lòga in a[que] c[och]a téperati caloris longa q[ui] rede et diuturna. Bibat iuleb et ſruppi viol. aqua ſemis poſtulace: p[na] vta[k] dieta, hume:ctati yt p[til]ana et ſucco ord[ei] loti. a[que] ca[la] refrì seratiq[ui]niue c[ui] zaccara tabarzedi:ma[a] gra[nata] fugat:mo[a] comедаt vuas melones in:dos. cucumeres et citrulos. Si [a]t deest ei ſace q[ui] comедаt p[í]ſces lapidoſos muſq[ue]b[es]. pullos galline c[ui] a[que] vuap[er] acerbap[er]:cucurbite: ſucco malop[er] granatam ac filibus. C[ui] aſt innenit angustiſus ſiccu duru in m[é]bris ſic vt n[ò] poſ ſit facile mouerit:oz vta[k] quiete et téperata fri catiòe:balneetur c[ui] a[que] calida: vta[k] dieta pau[l]ul[us] attingeſt ad humiditàt[em]: mane ex[er]ceat de ambulatione modica, fricatiòe corpiſ ertè ſtione. olei inſunctione, balneo in a[que] calida. Re pelletur n[ò]q[ui] ab eo angustia.

### C Cap[im]v. de regimine ſanitatis p[er] balneum.

#### B Alneum
aſt fiat poſt erer[citiuq[us] f[us] n[ò] statim. Ex[er]pect[em] & pauln[u]ſone ad ſe re deat: yngat corp[us] et[em] o[no]t[em] ſricek[em] q[ui] liter:igrediatur q[ui] balneu:hoc ıo vt apiank po[ri] enacu[n]turq[us] a corpe reliq[ie] ſup[fl]uitati vſſo lute p[er] [ex]ercitiuq[us]:molliak[us] cutis et caro. Perſeneret i balneo ſim q[ui] diſget qu[en]ead[em] diſtim[em] di c[em]uſq[ui] i regie p[er]io. ſricek[em] balneo oleo vn ctus q[ui]pet[è]ti: o[ia] yo inſta m[é]ſurã vtilitat[em]. Si yo fuerit ho[rum] diuturne dieſt q[ui] delitiu[am] n[ò] ſit q[ui] indigeat fricatiòe m[é]b[ro]p[er]. ſricek[em] corp[us] medio criter. Si [a]t ſit q[ui] indigeat virib[us] m[é]b[ro]p[er]: aut pp alio[rum] opera, aut ad audaciã. h[ui]sc q[ui] d[è] o[ch] ſricari p[er] o[ia] m[é]b[ra] foriter. Si aſtvis mollescere m[é]b[ra] ſit fricatio p[ua] leuus c[ui]z manutergijs. Diſtim[em] aſt de o[lb] q[ui] ſhibus fricatiòis et q[ui] ſtvti[litas] culuſq[us] in p[ra]ma p[er]t[em] et ſcòa c[ui] de exercitio

## Primus

dicerem[em]. N[ò] op[3] aſt exerceri et n[ò] balneari poſt cib[us]. f[us] nec balneari ſine exercitio mar[mi] me ſi g[ill]us ſuerit cib[us]. Si e[m] ex[er]ceat aut bal neat q[ui] poſt replectione cib[us] replect caput vap[or]ib[us] fiſtq[us] morbi p[ell]imi pp c[as] q[ui] d[ix]imus. Sed nec op[3] p[ra]ſdere ſtatim poſt eruitum balnei cib[us] e[m] extinguit i oze ſt[ò]i et replect ca[put] fumo. Si g[ill] his q[ui]s m[ò] p[oc]t[em] ſuerit et ca[put] vap[or]e replectu flur[u] facit. q[ui] eiusmodi è c[ui] hierap[icra] adiecta caſſia fiſtula. et q[ui] d[è] p[er]ſerit. Sinaſt adijſe illi beſludeb[eg] poli podiuq[us] et turbit: p[ri]cipeq[us] iſirmu[us] deàbulare cru ra stringere pedes fricare. Si et epati op[il]atio acciderit cura c[ui] ſq[ui]sibi: c[ui] ſeib[us] et ſtrupo ab ſinthtij: et q[ui] his ſilia ſunt q[ui] dicem[em] in cura op[il]atiòis. Id aſt te ſcire quenit q[ui] poſt cib[us] optimu[us] è his q[ui] graciles ſunt et ma[n]ci: ſit n[ò] ſit in epate e[or] op[il]atio, aut in ſt[ò] v[et]ositibus, Balneari aſt ſue exercitio ſi cutis ei q[ui] ſit rara et ſuſeuit n[ò] op[3] ad alia ſugetudinè h[ac] t[ra]ſre nih[il] em[] obest c[ui] ſup[fl]uitates e[or] corpo r[ui] cito ſolnau[n] tan[co]q[ui] ſi exercitio. Qui aſt n[ò] h[mo]l[em] est:n[ò] op[3] balneari ſine exercitio. Sed nec exerceri poſt balneu[us] quenit. H[oc] e[m] diſſoluit virtutem et debilitat eam.

### C Cap[im]vi. de regimine ſanitatis per cibos.

#### Bregſum
q[ui]p[ia]z a balneo decet expectare et ſuſtinere a cibis p[er] ho[ra]. Sumat [a]t aliquem potuq[em] ſic ſq[ui]sibi zacare aut mell[em] antinuleb: aut ıtibe et filib[em] ſim c[opl]onè ho[is] n[al]e. Dehinc p[ra]ſdeat p[us] ſumè[em] ea q[ui] op[3] s[ic]ut d[ict]uri ſum[em]. Comèdes aſt optime terat molarib[us] cib[us] marie ſi groſſus ſuerit quo obediètio: ſiat digeſt[ior]i. Qua re illa q[ui] coquant plenti q[ui] coqnd[anda] ſunt vt ac celereſt diſſo e[or] et erit q[ui] a[ſt] alia q[ui] a[que] c[ib]os. O[n]o aſt op[3] ſpeculari in vt[é]dis cibis ſex habitudines. Prima est q[ui] ſlitas cib[us] et quenit[ie]tia e[or] corpi[us]. ſcòa q[rit]itas. Tertia ord[em] e[or]. Quarta tem p[us] quo por[ig]an[em]. Quinta q[lit]itas appetit[em]. Serta aſt ex m[é]bris et patiunk. Et ſpeculatio n[us] q[ui] d[è] q[lit]atis cib[us] et quenit[ie]tia: alia è in c[och]pleriòe: alia est in ſu[ba]. Et q[ui] in c[opl]one c[os] por[em] ſpecula[em] c[opl]onè ſi ſuerint calida c[iden]k h[mo]l[em] frígida dieta: ſi frida ſi[ta]. Si vero ſues rit ſicca ſit e[pe]dieta humida: ſicca erit dieta ſi ſit a[ple]xio h[é]ida. Si aſt c[ò]tingat aliquem c[ib]os vt minime op[or]tunis ſne a[pl]oni: ytilè è nu[n]ſcere alia q[ui] frágat malu e[or] repellant[em] q[ui] no[mi]cun[em]tum. Sicut lactuca ſi miſceatur apio vt téperentur c[opl]erio eius minuatur q[us] calor. Recentes quoq[us] p[í]ſces ſi condiantur c[ui] mel le et 3izibere edito aut comedan[k] c[ui] calis ſal famètis[am]t ſinapi pipe et carui ſlibuſq[us]. ſu[ba] aſt cib[us] et ſiderak q[ui] c[ib]us groſſus vt è caro vacciua et p[an]is azimus op[or]tunus est illi cu[us] in ſt[ò] calo[em] n[al]is est mult[em] colera quoq[us].

Practice

nudea in eo fortis est: et qui exerceret multo la-
boe ante p[]sadiu hieme pp fris[]9 aeris et som-
nu multu. Tales em cibi in h[]m[]oi habitudini
bus digerunt in st[]o plena digone e n[]ntrient
multi: ang[]etq[]3 plurim[]u virtut[]e. Si em come
derit eos q[]s aliter: hoc est cui in st[]o paru[]9 ca-
lor parua et cholera et exercitiu et somnus no
multi h[]m[]oi cibi in no digerunt: v[n]n in st[]o eius se
erat chimoq grossos et oppilatioses in visceri
cibus: maximeq[]3 si fuerit cibus grossus et visco
fus. Cibi a[]t subtilles sicut caro pullorum gal-
line.starni. coturnices. fr[]aquillini. ale au[]t[]i. la-
ctuce et filia cogruat ei q[]n no laborat: et calor in
corpe eius aut st[]o debilis est: et cui i viscerib[]9
oppilatioses. Cui vero labo[]r est et exercetur et
in corpe et st[]o fortis est calor cibi hi non c[]so-
nat: non g[]vta[]k: q[]m1 mutant st[]o eius in fumo-
sitat[]e. v[n]n et q[]d[]a optime digerentes carnevac-
tin[]a fr[]aquillinos minime digerunt. C[]s est q[]m
st[]o us est multi caloris ad quez defuit multa
cholera: eget grosso cibo in quo operetur. Cib[]9
a[]t subtilis cito exuritur in eo et fit fumositas.
Si em in igne magni pieceris stipul[]a et quid
file: statiz in ip[]o momet[]o exurik debilitaturq[]
ignis et etkinguik. Si a[]t ligna fortiffima ap-
posueris vt ilices et quercus confortatur et nu
trik ignis: Romacho quid[]e t[]eperato in calore
cibus inter subtil[]e grossum medi[]9 optim[]i[]9 e.
Sic quoq[]3 et his q[]h medicioriter exercerent aut
dormiut: aut in tpibus sunt temperatis.

De quatuoritate ciborum.

Consid[]eratio a[]t quatuoritatis cib[]or talis e. O[]z
hoiem no multu fieri in appositis v[]s[]q dum
grauet st[]om eius. accidat[]q fastidiositas cibo
r[]u slue ille quid[]e cib[]9 laudabilis fit slue 2tra.
St[]em i hoc q[]s peccet generat in corpe illau
dabilis sanguis et implet ven as h[]jo[]r iniqu[]q:
generantur q[]s graues morbi: et que funtion re-
pletioe malar[]u, e[]car amplius nocent q[]h q[] de
landabili. Si em flat repletio de cibis calidis
generatib[]9 cholera rube[;]a: affert pessimas se
bres morboq acutos. Q[]d si decurrat mate-
ria ad aliqu[]o m[]ebrizus facit apa q[]d 2r formir:
aut herispilla. ac 2les morbos acutos. Si a[]t
flat repletio de grossis cibis orik artetica et po
draga. et dolores renu. asma. durities epatis
splenis. Sz et si hac sit eti[]a viscositas fit op-
pilatio i his m[]ebris. Et si sit repletio ex cibis
generatib[]9 mel[]acoli[;]a: fi[]sut mel[]acolice pa[]fio-
nes: vt sunt despietia nigra. 2rqtane cacer. 2ca
bics. icteritia nigra. et similes pa[]fio[]des melan
colice. Sed et si flat repletio ex cibis generan-
tibus diuerfos humores varios[]q et discordes
fi[]s et eis pessimavulnera et febres mixte que
aliqu[]i recedut alij s uccedetib[]9. Que cum ita
sunt canere ozrepletion[]e cib[]or ac frequetatio
n[]i fastidiositatis n[]ihi his q[]h fortis sunt exerci-

Maly

139

tij: laboris multi cuti[]q rara. Aliter a[]t se ha
bens minime. Repletio n[]a[]s cib[]or illandabi
lis est valde. Si a[]t p[]ct[]m fuerit replebiturq[]
h[]o cibis quonis tpe: sic vt grauek st[]o us eius
vtatur yomitu cu p[]ena t[]incta oleo sisami et vi
Stis. Accipit[]q aqua calida: necvero hoc dik
ferat vt liberek st[]o us eius: bibat post yomitu
apiu et vini ri[]hanu: nec eo die deinceps por[]
gatur illi quinis cibus. Q[]d si yomitu vti non
poterit phibente aliquo: vt est dol[]o: guttu-
ris aut pectoris: aut palati: longo se totu s[]ono
det: post exercitiu multum: bibat[]q vini for[]te
minuaturq[]3 cibi. Cu a[]t putrida et fet[]es e[]r
ctnatio: pati[]tiq[]3 fastidiositate acciderit soli-
tio vt egredi at cib[]9 indige st[]o h[]m[]oi no oz la-
bo[]r sed desistere: minuat q[]s apponenda et
subtiliet: vt est panis bene fermet[]a: infusus
invino ribano sub ruffo. et iura pullo[]r ac star
no[]z vta[]k somno et quiete. Sin a[]t acciderit
hoc cuins cutis fit alpera et sp[]illa. op[]s fricari
corpus eius fortiter cu multo oleo tepenti se
deat[]q in pila a[]q tepide et din p[]let in ea. Si
a[]t mane factu fuerit et adhuc sup e in ore st[]
maci cibus no op[]s prandere donec oino des-
centat relique cibi et digerantur. Certifica
cubitur a[]t dig[]o cu videris st[]om vacui equali
p[]odere iocud[]i: vinaq[]s i[]a incipit tingi et si ni[]
hil hor[] appnerit: decet vti exercitio iuxta co-
fuetudinem e[]inde balneo.

De ordine

De ordine cib[]or. Speculari q[]s or-
dine cib[]or q[]m quodda[]z
quid[]e op[]s prius fumere quodam a[]t dein
ceps. Op[]s em vt pieponat h[]o cibos facile de
sc[]e d[]etes a st[]o illis q[]h mo[]rantur. Sic[]q q[]h mo-
liunt v[]etr[]e illis q[]h stringut vt cibus cito desce-
d[]es vi[]a p[]aret mo[]sati vt sunt melones et ante
p[]fica: prius samenda sunt ch panis: aut caro
molien[]q ventre cib[]9 vi[]a p[]aret stringenti si
cut prius fumunk o[]lera eliza p[]ata cu muri et
oleo olive: ch p[]ira coctanaq[]s. Cu a[]t p[]ponik
cibus mino[]t[]as desce[n]fus cibo accelerant: di-
seritur cibus facile descend[]es nec innenit vi[]a
ered[]i at st[]o p[]pter alteri q[]v difficilis desce[n]sum
ad exitu: v[n]n corrupitur alteraturq[] in st[]o: cor-
rip[]es fec[]i et mo[]z[]t[]e. Ead[]e est r[]o de emolli-
tibus ventre cu p[]feruq restringetes illis: emol
lientes em v[]etr[]e si no p[]uenerint vi[]a egresus
corruptur: corrup[]etes eti[]a stringetes. Chros
fus a[]t cibus no cito digestibilis op[]s p[]cedat
cito digestibil[]e subtil[]e vt p[]positio ouine car
nibus auib[]9 et vaccine a[]n ouinam: pfunditas
eh[] stomaci calid[]ior est alto ei[]9 et melioris des
coctionis: q[]m q[]d vincit in eo caro est. ynde cu
operatur in grosso cibo bene illum digerit.
Si vero pieponatur subtilis grosso non dige
ritur grossus propter frigiditatem alti stoma-
ci: cum in eo sit dominans substantia ners
uosa.

S 3

["Ziber", "Detépore cibationis. Tépus autez sumèdi cibú opz fit post mûdificatione stói: et fortationè caloß p exer citiù suffi clés et fricationè ingressùs balnei. et qn videris coloratã vinã appetitù fortatuz et fames apparuerit Túonó opz differri pían diú. Si em differat attrahit stòus sibi supflutiates corpis: cessat apperitus eius et corri pitur cibus mixtus illis húoribus. Si aŭt ac ciderit differri prandii: stòus trakerit humo res ad se: dek hãoi squingibin aut inleb: sugat mala granata dulcia acria et media q di- cuntur muza: et sultineat paululu ac sic come- dat. Opz aŭt multifacere cibos in tpibus frisidís: qn calor cògregatur intra corpº cauea- turq in tpibº calidís: calor náqº aeris educit naturalè caloß a corpe et minuit: hieme vero fortiores sunt digônes et estate: hoc em tépe stomachus fortior est calore vt iã predixim. Uides hinc oporitere appositionè ciboº ma- ne esse in estate: cu aer adhuc iocidus est nò feruidus: aut nò statim post exercitiu piande re sz post requiè nò breuiorè hora sz maiorè. Sic sz post balnei hora vel åplius sufferat.", "Deregimine ciboº iurta qualita rè appetitus. Opat quoz appetitus i digerêdo cibú bona actione. Significat náus oportunitate ciboº et con ueniètiã corpi. Cu em duo sunt cibi equales in bonitate inclinaturq appetitus ad alteri ßcapimus aponi qo desiderat: quoniam imagis ferres et velociòs digonis. Sic quoq si sint duo cibi et alter altero melior in clinaturq appetitus ad minº bonu ßferimus illi alteri: stomachº enim mel? digerit illum apter spôtanæ naturalihoods of the mind. Cuiuslibet cibos propositus sunt: et de cito in cito, ut dicitur, cito in cito, etc. In eo quod cito

Pract ce

Maly

140

bus accidit fituras cæ laboris supfuit aut alie
quo sile. cibi monet appenit adiunat digōne
mittens p oia medbza. Affert qz ad ea hūidita
tē aq solués ventositatē e inflatione apit op-
latione: mitigat meliæ calefactōe hūectatio
ne sua. Aiaz cōfortat vās ilti gaudiu e letitiaz
ascilatione e silia q ostendim9 cù de nä pos-
tionu tractauum. Maxime aŭt hec operat in
his q ſeperata hīt corpa: aut qui inclina in
frigore: si ſumaک mediorciter: facit et hoc i o:
bus cōplexiòb9 si qo ſumik opotunu sit Et-
tate e qilitate e mō finſtēperātia aq. Nocet aŭt
illi cuius cōplecio sup ab ſudat in calore: aut q
ſebiē epatis patitur: aut cephalea: e cui nerni
debiles ſunt nocumēto maximo. Cauere aſtit
illu oz qui aliquod horu que diximus patitur.
Siquis eſi oino nō velit abſtinere potu eius
bibat albù subtile multa aq mixtù cauës vina
gusta e vetera. Si aŭt viseſt ea quoq ſumere:
téperet illa aq frigida horis anteſt bibit ſex:
bibatquld cù niue qui calidiffimus e prōij
ciat in vas eius integras roſas: amigdal. dul-
ces e frustra pomor acionioq: e qui oio vult
illu vincere in fundat in eo panè ſile: ſex horis
anteſt bibat: dehinc colet e bibat: subſegitur
qnuata lactucaq radices: e papaueris e poma
muza e terra carafanica condita cù caphora.
Si cui aſt accelerat capit dolos. comedat ſta
ſto poſt ponione paru cib: e frustra coctione:
vt arceat aſcēluz vaporis ad caput. Estate yo
oio potu ei9 abſtineat nec yo opz vinu bibe-
re in salina: ſed poſt ſalſu cib aut acerbu
aut pigrituu: adducit e mō ſt excoſatione e
testinis. Sz necq bibaſt statiz poſt cib: malu
em e emittit cibu indigestu: maxime cui9 est in
epate e venis opilatio generans hydropilim.
Cibus ſi descedat incocus mīme attrit9 non
trāſt strictos meatus: remanet ergo e auger
opilatione. Cui at accidit STO debilitas per
potatоз trāſeat ad octana eſi pauco muſco
aut fructu mīrti recēt: ant yuas paſſas gluti
noſas inſudatas granis. Si qde debilitas fuer
ter e caliditate. Si at fuerit ex frigore: vtaſ fa
bado e garioh. infuſo aq frida. Sugat zacca-
rā pāululi. (T)ec oz aſſuſcere ebrietate: cor-
rupit eiz mētē: adducit ethica: ſangnis ſcreatu
morbos acutos e arcteticæ: debilitatē nemoq
epilepsiā. tremorē. apopleriā. paraliſi. quinā
tiā e morit ſubito cù replétur vētriculi cerebri
e vene vino: e nō e i eis loc9 spui vt lucerna q ſi
impleat olo plus mō infundit ignis e extiguif
dicit at. B.in libro de cōplone. qm ex vini mli
potatione accit paſſiones ſues fridevt apople
tia. ſpaſm9. epikia. qq his ſit ſilia replētia ve
triculos cerebri vaporib9 vini: e qo ad illu aſcé
dit de venis: refrigerat itaq nālis calor e acci
dit hmoi paſſiones. Que cù ita ſint nō oz eſce
dere modum in potatione: caneatur q vino

lētia nifi forte in mēse aut duob9 ſemel ſtatq
vtaſ vomitu emſiderq stoz hoc eſi cosp9 pur
bat a ſupfuitatib9 mudatq stoz. Quiro hoc
facit si qde calid9 est nä ſtatum poſt vomitum
accaſiat ſingibin aut inleb. Qui aſt fride est
coſponis bibat poſt vomitū sédicare e ſirop.
pomor aut ſiro. xiloaloes. Opz aſt q est mul
tus in bibēdo vinu e nō vult inebuari pisditi
minuere. cenare iura pinguia: maxime cauſi
ci carne agnina pingsi e dulci pata cí oleo
amigdalap e ſisami recentis cí comederit ex
eo aliquātuli phibet vinolētiā marime ſelu
degō e chadifum pinguia eſi e dulcta fragsit
cumcē vini cí pūs puenerint ad ſtōm et ſolan
tur illu: phibetq aſcēſum vaporis vini ſurſu.
Caules aſt arcēt ebrietate cæ ſue desſicatio
nis in humiditate vini. B.in libro simplicius
medicaminu dixit amigdalas amaras ſi cōc-
dat ex eis aliquātuli ante vinu arcere ebrie-
tate e temulētiā. Assignatio medicamis phis
bētis ebrietate. Aque folioypitis albe. 3. j. ace
ti. 3. 5. robi bettereti. 5. 3. ſoribeat illu panati.
Aliud e ſi volueris ſumere ſemē cau. 3. ij. bi
de cum robo heſeten anteſt vinum bibasva
let enim.

De temulentia Temulētia.n. est firmitas q
accit cerebro e ſensibus: de aſcēſu vaporis q
ſit exyino: ipletq cerebri hōvore caſo: hec aſt
marime his accit q cerebri calidu e 6 ſbile
hoc autem cum acceperit crapulā vapozofaz
debilitatur a digestione ſua e diſsolutione cra-
pule. Cui9 aſt cerebri forte est e validi non
grauak crapula soluit eſi: vnh nec accit ebrie-
tas. Juxta igiſ virtute debilitateqz cerebri ac
cidit etiā difficultas ebrietatis e puitatis ei9.
Regimē eius tale est. In regimine ebrietatis
considerādum est ſi ebrietas ſuis est e mul-
ta p[ipe] huic paruo leuiqz vi exercitio vt est
deabulatio balneariqz in aqua dulci ſuani e
balneo mediocris caloris ſuſlineat p[ar] cos-
medat paru ciboq facilis digestionis e desce
ſus a ſtō dormiat ſomnum opotunuz: diſſol-
netur e[mi] ab eo ebrietas: reuerteqz in po[em]
loch vel statu. Si aſt forſis fuerit ebrietas ita
vt e corp9 turbath sit e aia ino[rdinata] e anhe
litus frequens caput quoq egrotās: nō opz
huinſmodi hominem aliquid attingere cibo
rum: ant vini quietat fricentur plante yeduz
ipsius. Abluantur paru crura eius: soluq[at]q
crapula vapozofa a cerebro eius. Cui euſila
uerit e apparuerit leuitas in corpore eius cef
fauerit turbatio capitis paſſio. Anime densi-
tas exerceatur leuiter. Dehinc ingrediaſt bal
neum temperati caloris vngak corpus ei9 co
petenti oleo: fricetur corpnæ ei9t ſurui auiter
infundatur aqua temperati caloris. maxime
caput eius: ingreſſus ſedeat in pelui aq tepis

§ 4

Liber

de admodi: sit in ea panuluz egrediatur.  
TI si aut pseuerat cephalæ fuda: sup caput  
olei rofatû refrigeratû nò pmultu: et si quid est as eirigat aq frida. deheic extersat: qescat  
pap et bibat squinsibin aut inleb. aut siro. he  
sceræ: aut sirop. limue. aut prunop refrigerato  
rù nine: expectet paru: occupetur colloquio  
et slibus: sic cibe: leui subtili et facile digesti  
bili: ut sunt forbitia oua et inra grnabi facta ci  
carne grasa: comet dat cœtularatu muuz. pul  
los patos ci succo vnac acerbis et granator  
plices lapidoas et frisquillinos et starnas ci co  
risandro viridi aut sicco et cù ruta: des ei lactu  
cas et itiba et qo nſte e. Nò aut mult est ci cibis.  
poft as fuggat granatu. poma muza. zpleta.  
pira et ſilia: nec desabulet post pradidi doec træ  
ſeant tres hoz: ſi taceat in loco frido si qdem  
estas est. Si yo hiems in téperato loco. Odo  
ret sandali. aqua roſatã. cæphora. roſas. ne  
nufar. vaporet ligno aloes cum cæphora: et bi  
bat huc siro. Est em vtilis ebrio maxie cui est  
coperio cala. prunorum nigro. tamare.  
purgati int et extra dimidiâ libra. coquant ci  
lib. v. aq donec redeat ad vnæ: colet et ſup ad-  
datur. lib. 5. aque granator muzo: et aq acer  
be citonior. 3. d. co qua: ch igne téperato di-  
zpumetur donec ſiat ſicut inleb. Tis fumatur  
ab igne colatu: ſerne: vtatur quis ci opusſue  
rit si quid est as est ci nine. si nò hz succu bi-  
bat granator muzo: dormiat nocte tota: ma  
ne facto itret balneu: fundat ſup illu et caput  
aq calida sepi: statimex dormiat. Cù euigila-  
uerit fumat squisibin refrigeratiu. Et ſlyſus  
fuerit medicamine hoc ci aq granatoru ſeda  
bitur maſſeste ebietas. R. boii armenici. ber  
beris. granor citruli ſemis medulle boragis.  
bugloſe vniuscuus. 3. v. ſemis caulis. 3. vii.  
carabe queſut. ſemis porſulate. oſum. 3. b. cæ-  
phore. 3. i. teratur et cribata miſceatur cum aq  
granator aut siro. heſceræ refrigerato ci nine  
estatis tpe: vtile em est. Sirup qz absinthi  
et ci aq granator an cib. pdeft ebietati. TI si  
aut ſupereſt adhuc capitis dolor mimeq: ſe-  
datur: irroſek caput decoctione camomille et  
aneti uponat ad nares: aliqd olei liliacæ et ſane  
tint: vngat eius caput vt diffouat vaporis re-  
liqui. Caueat aut olei roſatû in reliquis ce-  
phalee vapotose et ebriose. Que ſi celfauerit  
detur pap vini albi et ſubtilis aquosiq: pdeſt  
em ad ſubtiliādas ebietatis reliquias groſ-  
ſas. Si autem differ es dolo: remanet adhuc  
died: sit hoc cæ grosli vaporis ſternutetur: in  
fundatur huinſmo: oleo camomille et aneti et  
yngat eo caput: ſoluit: em reliquias ebietat.  
Nò o3 aut bibere aut exerceri quandin quis  
ebius est. ant cephalicus. Est apud diaſcori-  
dem qun robi mitti ſi fumatur ante vinu pro-  
hibet ebietatem.

Primus

T Capi. Ix. de regimine sanitatis per somnum
a vizigitam.

Omnium

hò op3 eè poſt
ptâdiu tépera-
tus? somnè em est eor q discônem
cibor adiuât. Et si cib q dê em
sus aut grossus o3 et somnâ âplio
ré eile tépato sit g puitas ei magnitu doq et
multitudine mûre cibor paup citatis. por-
ro illu q p multi multis replet e cibis somn
cauere puenit donec a stò soluak cib qne forte
ſupet nâle calozè ma. Si hò cib è ſubtilis fit
somn brenior tépatovis ilijos o iovti no pucit
calefaciut. n. e deſſcat phibet q discôn eſter.

T Capi. Ix. de regimine sanitatis per coitum.

A coitu

multiferi nò còs
uenit nis poſ-
co: ca: humida q
co: nàli: et ſa: uist: e: tici: ules:
calidi et hùdi pa: ſut vta: cui cò
plexio frida est et ſicca h nec in saturitate et re
pletioe cibor et pot nec hò dì fames e nec
ſtatiz poſt laboré aut poſt balnei aut inanti
tionè nec fiat dì caledacti è aut refrigidatn
corp? ùuis calefaciètis aut refrigidatius ca: hz
ſit mediun in oib q fuis habit ndint. Innata
q3 in autuno et in tpib qd iminet graues et
peſtilëtiales mo: bi. Caueat aut oino tpe pe-
ſtilëtie. Opo: tuntu aſit tps est poſt discôn: cis
bor in stò et deſſez eor: ac ante co: muntv ch
vus q: co: co: t: ſumet domiat dirisa: q et qui
ſcat. hoc aut tps opo: tuntu è ghatiò: plus: qn:
dormit mulier et firmat: pma maſcul in me:
ce. Si aut q: vtêdo peccanerit tollerabili? in
repletioe ch in fame et dì calet corp meli vi
h: h: fridu sit meli q3 dì hùectat è ch deſſca
tus. Si aut q: n: exceserit in coit hòvnu ſcvent mi
nuak calo: ei q hùiditas nàli: rareſcat corp
oz rozari corp ei aq frida q spiffenk pori m
tiplicef q calo: nàli: iteri in co: pe nec mul:
ti. Cibe: carnis i: re: pato ci e: p: idabo: as
to ci cepis ac cicere porriga: illi vinu ri: han.
vinu q3 vet vaporet ci nedà. et limat ei sal:
lia et ſlib q: deſcat et dormi: at vi: t. Qd ſi al: n:
acciderit i coitu ipotëtia q: siderek diligêter è
cà fiat resa: q ein: modi hi: ys cibis ac medi
caminib: ſcut vicemus in curati: e passioni.
T Capi. Ix. de regimine sanitat: p accidët aie.

Accidentibus

aie tristitã q no o3 alîque requa-
tare. h nec ira nec multiplicare ca-
rà ant cogitatione i: ndia oino ſu-
siak h: mo: em oia c: uplexion è corpors t: mutant
adinuant: q: inanitio: et debilitat calo: nàli.
Qui autem est calidus complexio: ſi his vt:
tur pariunt ei pellimas febres vt ethicam et
ptisi: ſikag. Quare op3 cauere holes huinſ

Practice

Malv

141

modi animi accidëtia: atque assuecat sandus
lenitius: hec enim nãle cœ fortant calorem, mo-
nentem ad exterioora corpiæ: angst in pigritiæ
cofœrât iam. Diximus aüt qd. faciat quodque
animæ accidentium in corpore cujus de rebus na-
turalibus loqueremur.

CCapituli, etiam, de mundificatione corporum
ad cultodiam.

Olligitur in corpe cras-
pula quod et
supfluitas cibors et potuus et mime
indiget nã: et partem quidem huius
pnalet nã pellere educereque cor-


pore: partē aŭt nō pnenalz. Remanet et in cor-
poce cui et nocet intātus vt eget auxilio medici
nā: quo purgetur crapula hec marimeque in
corpozib: eop: qui nō cauent vsum maloy ciz-
borz. Cibus em in stōm veniens cujus digesit in
eo fuerit expellit ills in itestina: succostitas ei'
tendit ad epar et remanet purgamentu ei' quo
nō indiget natura. Depellit itaqz et educit illa
a corpore p egestionem. succostatē autē qubat
ad epar cujus digesserit et iſormauerit ſaguine ſe
parat in qz superfluitatē: miritqz eās ad vasa
vina. Et quo quid oino nō indiget vt est vrina
pellit et emittit a corpore. Qd ſi forte quanis
causa nō emittere poterit nocet et adducit mo-
bos: ſic qunoq cujus ieris ſangnis ad mēbra: qd a
dē couenientis et ſi le est ſue nãe ſuscipit: et i ſua
transmittit naturā. Quod aŭt nō cōſert subtr-
liat et soluit et ſi nō valeat remāet in eo mēbro
et i locis vacuis: h: et ſi putrefactu fuerit gnat
ſebres ſhō deſtitut in aliqo mēbroz facit aſa
ſcom ſua naturā. Opz ergo medici cu cogno
uerit aliquā in corpe ſupfluitatē maturare illa
atqz educere a corpe quo fiduciā pſtet exinde
a morbis paffiōdiuſus. Opus em ā in oib: pa
rū iminuere corp: et inſpicere qd egerit ab eo
naturali reru: ſicut est egestio et vrina ſudor
ſanguis mēstruus: et qd de naribus egredit et
qd deſkuit palato: quod etiā ſpuitur a pecto
re. Si ergo viderit aliqo horu minni et nō eſſe
egreſſuz eius iuxta qd exigit porrectio ciborsi
nec ſeom cōſuetudinem et differri tpe quo sole
bat eſpire. O3 ſollicitare egreſſuz ei9 vt redeat
in ſu statum naturalē. Sic etiam ſi viderit in
aliquo mēbrozī cōſgregatā eſſe ſupfluitate: vt
inpectore aut stō: aut in renib: aut veſica: opz
eraniri hmoī crapulā a corpe enacuatione
vab illo mēbro i quo cōſregata eſt. Sz et ſi nã
arctata eſt et egestio iminuta o3 cōſideres cz
hu19 cōſtipatiōis: et i qdē fuerit paucitate ci-
bi potuſes addendu eſt ho1: et ſi qm cib: ſicc
hūdis vtēdu eſt: vt ſunt olera emolliētia ven
tre vt eſt blit: mai0: minoz: lebelabō aptatu
ct oleo olium et murti. Si aŭt qm cibi strigunt
sunt pōtici ſunt. O3 hmoī vti iure pingui dulci-
q: cu oleo ſſſami. Denicb: ſi e hoc qm peccetur

in ordine cibors o3 mutari ordine: renvertatur
ch hō in suaz consuetudinē. Si hō accidat pp
malā cōplexionē qua patitur stōus et intellis:
o3 obviare oppoſitis. Si ergo stōus et itestin-
na plus equo calét et deſiccata ſint: o3 eī pa
tit ſumere cibos refrigidātes et humectātes vt
ptifana cu māna: aut dica p[ra]ulcia mora
et ſchelégum maturu: humida q3 olera. Si at
frida et ſicca ſant o3 cibe: eſcis caleſaciētibus
et humectātib: ſicnt eſpidabagū paratb cu la
cte agnia carne aspagis. et blito maiores vuas
pallas dulces: ſic q3 et dactili et paſſu robu vi-
nu et cāna mellis ac filia: ſumatq: pari caffieſt
ſtule et māne. Si at ſoſtipatio e facta ab huo
ribus groſſis viſcoſiſque paucitateque cole rubee
in itestinis. O3 vt ſumat hmoī iura galloz vete
rū cu medulla cartami et beffarigo: ſumat q3
mel et qua calidā: ſquingibi melleb cu aq: de
turq rurſus aliqo caffieſt. facte cu turbit: eti
nō p[re]citat hoc qm h[ui]o et in itestino iſerior: o3
vtaſt cluſere mollificāti conuenienti. ſe ex blito
maiori et olo ſiſami ac mirti taccara rubea.
Si autē multu fuerit flesma cōuenit loco za-
chare mellis apoſtitio ad dafq etiā borasci.

De consideratione
vzine et
reliquis
supfluitatu. Urina q3 cōſideranda eſi minuat
caloris cā: o3 dari patienti ſemē p[il]iij et iuleb,
et medullā cucumeris, citru, ſemiaq: eop: ſemē
mellōis mellonēq: indu. Si fuerit ex friditac
te dek patiēti apiu, ſeniculb, et ſemia eop, cimi
nli, anifuz et dauch et aquā decoctiōis eorum.
2 Wicceaturq cibis ei9 apiu et aspagus, amcos
cimnū, cicer nigri, nuces, ſel genuī et ſimilia.
T Canedū aŭt est oi cui accit iclusso vzine aut
egōnis ne differat emiſiōem eop. Cōſtipatio
nāq egōnis colicā adducit et vētoſitatē angu
ſtiationē et t[em]tisine. Retětiozie facit difficiſatē
vzine: vulnera in veſica: p[de]ſt aŭt artreticis vi
ne frequētatio et q etiā in ſpina patiūtur: deſi
cat corp: sanat et hydropiliz et multitudinē in
firmitatu h[ui]sdaru nlii q pleuerātia ei9 addu
cit ſiccatē corporis instantu yt quando nō
ceat: adducitq: tenuitatē et marcorē et vlcerave
ſice ac diabetem.

De ſudore
retětiōe. Si h[ui]s ſudor cō-
stringit et nō exi: estq: cā
ſi igo[ris] renoca illā fricatiōe et exercitio igresu
balnei, rozatiōe aq calide ſup corp. Si at cā
po[tr]oz et calorix ſolis puoca rozatiōe aq vul
cis et tepide et fricatiōe molli cu olo viol. et ne
nufaris. Si et facies illi cu:9 cutis ſtipata est
hainei cā cu aq nitri et qbruti. Si at fit mora su
doris ex ſupfluitate groſſa et viſcoſa: regimen
ei9 ſit caleſiāes et ſubtiliās vt e minotatio cibi
comestiōe meſaurit cu blito, aq cicer, carnes.
anuī, olera p[ug]iſā, fricatio forſis, exercitiu for-
te, balneari aq in q decocte ſunt herbe ſubtis

Liber

liātes diffolnātēsç.vt camomilla anetī & be-
rera.fentē. & sanfuci poſt euacuatōez hūous
p pharmaciā solnētē flegma vt ē turbit & asa
ricī & medulla cartami. CSi aut morētur mē
ſtra oſyt adiuues puocatiōe cū herba & ſa
ſeolo rubeo: aq ciceris nigri & manachue. ſe-
mie apij.ſirop. abſinth. hoc qde ſi fuerit mora
cā frigons. CSi autē cā numij caloris danda
ſut mulieri ptisana aq cucumeris & citruli. la-
ctucarū tarſaco qz & ſilia adhibeāk vētoſe cru-
ribus. ET ſi moraſt qoſ deſluit de palato vtaſt
curatiōe dētīſ cū ſpinis & ſilibus & gargaris-
mo cū aq mellis: & maſticatiōe câdri. Hec em
purgat cerebſu a ſupfluitatib hūidis: miſdāt
q3 oculos auditī & ſuttur. CSi at moraſt qo
naribus deſluit & crapula ē in cerebro oſ ster-
nutationē puocare imiſſiōe, ligno? in naſum
& statiōe ſup aquā bulliētē in q ſit camomilla
& aq liled nec hoc em purgat cerebr q̃rebellit
mo:bos q ventūt ab hūoib grossis vt ē eplia
& apopleria. CS3 ſi ſupfluitates multiplicate
ſut i ſto intī vt fiat ſubuersio. aia turbeſ titl
let labiſi iſeri?, deſicet paucitas ſiat appetit:
angustiatio oris ſapo? in amar muteſt & ſalſu
ginē ac acerbitatē. O3 vtaſt hmo? vomitu: ma-
rimeq3 ſi fuerit eſtas imiſſiōe pene in leo: in-
fuse: vtaturq medicaminib vomitī vīgētib
vt dicturi ſum? ET ſi 2gregata ē i pectore &
pulmōe crapula hnmiditatis o3 vtaſt aq in q
decocte ſunt fic vua paſſa. radices ireos ca-
pillus veneris. comedat butyrſi cū zaccara &
melle & ſobitiōe facta cum aq ſurfuris & zac-
cara & q ſilia ſunt. CSi at ē crapula in renib
aut vesica o3 eſa purgari his q puocāt vui:ā,
vt ē apiu. ſeniculus: ſemegq3 eo? & dauci. ſemē
citruſi. mek. cucu. cucur. ſeffio. in pelui aq caſe
in q decocta ſint camomilla. ſeniculus & ſilia.
Ad huc itaq3 modu o3 euacuare qo ē invenētre
in quonis mébroz. CSi vo in ſol corpe crapu
la coadunata ē o3 inanire hſiorē dhanțē. Si
ergo ſanguis ſupabūdat in corpe vtaſ flebo-
tomia venē q vocat mediaſtina ſi fieri pōt: h°
eſt i tépus & etas & regio dederit. Si min vē-
toſek de ſub ſcapulis & crnribus. Si cora ru-
bea ſupabūdat enacuſt cū ebelabo & aq gra-
nator? cū sahana & zaccara aut belulego cū ta
maridīs aut ſirop.ro. cū ſquingibi inuie. Et ſi
h° crapula ē melascolica accipiat aliqd de ſqn
gibin cū apio aut mſaz: vel melicratī cū epi-
tho: aut ſumat beſtaicū aq mirob. inдо? co-
cta. Si at huo: ē flegmatic9 accipiat hieraſpi
crā cū melle cōdita: aut pap turbit & ſilia me-
dicamia q soluit flegma q non ſunt tīm forția:
vti at hieraſ. ſupta cū melle ſemel i hebdoma
da vtile eſt his qb in ſto cerebro ac itestinis
flegma aduaſ hſiditats. purgat em illa ab
oibus mirabiliter. Siliter et 2ſert his qbus in
meruis congregaſ crapula yiscoſa. Subtilat

Primus

em & miſdificat ac emittit p solutionēz. Potio
ei9 ſt pěſuz.3. d. Si at crapula alicui ē variai
his méb: ſuaf hiere ſicce 3. d. aut pl9 vſoz ad
c. & distépet cū ſquigibi coctanio maxie cū ſqn
gibi coctanio. Cofec9 hiere purgatis ſtōm ite
ſtina cereb:q3 & nervos a ſupfluitatib9 vētoſi
tatē diffolut opilationē apit qe in epate. Iple
ne & renib9 irritat appetitī digōnē adiuunt
coſoſtat purgat. metē ſentī mozari facit: et
vitis ei q vult custodiā sanitatis ſue marieq3 ei
cui9 näe d̃natur flegma. Sume ſemis apij. ani
cuiusq3.3. d. ſeis ſeniculi. manachue. abſinth.
GRE. cuiusq3.3. c. maſtic. ſpice nar. cinamōi. cu-
insq3.3. b. radicis liqr. purgate & optime trite.
3. c. aloes epatici. xxx. terātur oſa subtilit crī-
bēturq3 subtilissimo cribro. Si cui ſ disatur
flegma accipiat hmo? potiōis.3. b. vlq3. ad. c.
nō plus & distéperec cū aq foliop citri & ſi cu
ſlegmate ē et colera. distéperec cū ſquigibin.
Si yo cū hoc hſiore apparet iterius in corpe
mēka addat his medicamibus epithmi creſi.
ci. 3. e. distempet de eo.3. b. aut. c. cū aq barda-
ne recētis: aut aq fautenegi aſtici. Cui yo ſut
emorroides ponat cū his aq aliqd machali
glāci i vnaquaq potiōe obolos. b. vſoc ſemis
dragnam. Et enim hoc medicamen mirabi-
lis vtilitatis ad custodiendum sanitatē ſi cum
opus eſt ſumatur.

De evacuatione

per vomitī. Et excellēt

quovimur in repletiōe corpor ē inanitio pro
muti. hic em cū hoc q multi pdeſt a multis li
berat paffionib9. Canet em a labore renum &
aperit opilationē ē ſt i viscerib9 p nimili vſu
motus purgat emiſſionē groſſon humon qui
ſut in meatib9 & in extremis corpor vt anchap
genui pedu vt ē vena ſcia: dolor genu poda-
gra & q ſilia ſut. In his nāq paſſiōb9 lōſe me
lior ē pharmaco. In moribus at capitis & colli
pectoris & costap soluſes inferi9 vtili9 ē vom-
tu. Qm vomit9 his addit paffionib9 ppeſe in
principio. Aut em. Sal. in libro megate ſeni qm
vomitus pdeſt in emiſſione ſanguinis q iſter
eruptione arteriaru venarib9 a podice reni
bus & matrice: vesicaq facit enim hoc iminu-
tione reſponis & attractione materiel: & emiſ-
ſione eius oppoſito eſſectionis modo. Sicut
em ſi velimus vomitū tollere vtimur clisteri:
vt trahak materia inferius. ſic e vomitus ma-
teris a mébris inſerioribus trahit ſurſuz. Pro
dest etiaq vomitus in multis paffionibus cu-
ſtodit sanitatez & regiſmen: conferens maxime
quibus in ſtōmaco nascitur flegma groſſum
multumq. In hac dispositione conferentior
soluenti potu. Chic enim humoz multum cō
gregatur in ſtōmaci villis: que loca vomitus
purgat diligenter: medicina autem laratina
descendit in fundum eius quem et mundat.

Practice

Maly

142

Tus autem quo maxime exhibendæ est yomitu est eſt. hoc enim tæ reſque facti sunt huózes et natát in ſto. O3 yo ſi volueris mûdare eos q[ui]gratíunt corſis et in q[ui]b[us] ſta diſatur facere hoc ante præſiunt et post exercitiu et balneuſ vt liq[ue]eat huóz et induſtiet dilatentq[ui] mea[que]. P[ro]noceſt aut c[ui] radicib[us] iſuſiſ ſquib[us] melliſcrato ac a[que] aneti. Si aut n[ot] p[ot]ante prædiuſſat post replectione ch[or]b[us] ſubtiliātis vt ſunt p[ic]ſces ſalſi ſerculu radicis et aneti ac ſinap[que] et cœliation[em] radicis iſuſa[que] ſquib[us] potu[n] a[que] o[rum] in q[ui] decocta ſunt helsa et zufa c[ui] melle: et abſtinetía a potu a[que]. Si ergo augmèta[que] ſitis vta[que] yomitu ſtudeat mûdare ſtòm et euare il li et lauèt os c[ò]pletoyomitu yino et a[que] rosata et bibat deinceps aliq[ud] gendicone aut ſirop. p[om]or[us]. ſirop. aptat[us] c[ui] ligno aloes ſeccha et muſco accipiat et zinziber c[ò]ditu et aut mirobo. 2 ditos. Qui aut ſunt tenues corſe et quòſi in ſto ſunt huózes colorici vtankvōitu ſine exercitio ſ3 poſt balneuſ in a[que] cala in q[ui] n[ot] dinſteterint. 2 poſt c[ib]u poſtuq[us] p[u]oceſt c[ui] ſiro. ſquib[us] in a[que] cala et cœliation[em] melóis et ſerma[n]ci aut q[ui]ſchi ordei c[ui] ſquib[us] in a[que] cala et p[ic]ſib[us] receſtib[us]? et h[is] ſilib[us] vt ſaciliſt exi[tu] cr[ata] p[ule] ab eis. Si ſunt e[que] corpa h[ui]s ditatis p[ue] bibát poſt yomitu inleb et ſquib[us] in ſirop po[mo]num ſimpicia et ſirop. granator[us] ac h[is] ſi: milia. Quiyo ſunt iter p[ingues] et tenues: et i cut[us] corpe ſunt crapule de huóribus varijs vtank yomitu poſt reſectione n[am] diuero[ſ] cu[bo]p[us] et in ſapo[re]vi q[ui] d[ec] q[ui] eliminét d[am] ăp[ut] t[em] et icidat ac ſubtiliét: d[am] irri t[em]t yomitu poſt q[ui]s bibát vina diuerſa q[ui] d[am] acuta vetuſta q[ui] d[am] vulcia nona q[ui] diffilia opa[que]. Op[us] aut vt bibát vinu poſt prædiu[us] h[ora] et poſt q[ui]e[que] mult[us] fre qu[em] et pede[tem] im mûdeſt poſt h[ora] potiſis vn[am] ne forte emitta[que] vinu et ſto et c[ui] eo c[ibus]. Junta[que] a[bt] mûdatiòi o[in]um q[ui] ſunt in ſto imſiſtòe digitor[us] nos et p[ene] ſiſu in oleo ſikami et a[que] in q[ui] decotru ſit anetu c[ui] melle ſepi[que] donec purgétur: adinuat facultat[em] yomit[us] oleu[n] ſikam[ui] quis a[que] p[u]ſuum calefactuſus et arctatio ſtòi ac vmbiliſt. C[ui] aut ſufficieter yomitu exegrint abluát faciè c[ui] a[que] roſa mirto aceto pan co suggât illa, p[edeſt] em d[ef]ib[us]? phib[et] ab eis numocétu yomit[us] poſt yomitu bibát ſquib[us] inleb in ſirop. p[om]or[us] ſiliaq[us]. N[ò] op[us] accipere c[ib]u poſt yomitu donec tráſeant ſer h[ora] am pluſſus. T[us] c[ib]u ſit c[ib]u p[and]e ſubtili[us] vt pullo-rus carnes. fráquillini p[ices] ſiliaq[us] nec ic[ui] gru[n] est v[it] ho[em] yomitu in mêde ſemel aut bis magiſſus eſtate: quo mûdeſt ſtòus et caput et corſa et ſupfluuis. Q[ui] c[ib]u meli[que] h[ac] in re vt v[it] tur yomitu duob[us] 2 imnuſs dieb[us] vt mûdeſt o[lo] ſtòus in ſc[anda] die egrediaq[us] q[ui] p[us] n[ot] potuit ſupfluuitatis. p[ina] etem[que] yomitu attrahitur q[ui] ſupſtum in venis remotis ad ſtò[que] paula

tim[nec] p[ot] exire eade[m] vie pp[uitat]e et. hoc ergo c[ui] ſit collectu[n] in ſto ſc[anda] die o[3] recurre: re ad yomitu: vt exere capitula hec et mundet[em] ſtòus ab ea: n[ot] d[am] aut cognita quanu[que] hora yomitu facere ne forte fiat p[u]netudo: ſed op[us] variare t[pa] et q[ui]n[que] iſik[que] acceleret: q[ui]n[que] d[iffe]rat: hoc q[ui] c[ui] m[ot] yomitu vièdum est. W[edica] mina aut[em] yomitum puocâtia ſumêda mini me ſunt: niſi vere c[ui] autu[n]o. h[is] e[m] duob[us] t[em]po[d]b[us] validiora ſunt corpa ad ſerêda medica mina que inaniu[t] forſtiter. Et h[ec] medicam[ina] nos in ſequ[et]ib[us] of[est]demus cum de cura-tione morbo[rum] tractab[im]. Caueſt est autem illi yomit[us] q[ui] gracilis p[im]ultu[n] est corpe p[atus] q[ui] p[it]ſi: aut i[mi] p[ectore] aut gutture aut ocu-lis aliq[ud] p[ass]iſt est et q[ui] n[ot] p[u]euit et cui difficiſis est et gravis ad eurendu[n]. n[ot] e[m] q[ui] einu[m]odi è effuſiet q[ui] accidat illi graue q[ui] d[em] in h[is] mem-bus. Et i[mi] ſunt in corpe ſupflua p[ung]itina q[ui] d[em] e[rin]de a[n]gnofic[ui] ſi ſenferit h[ui] in cute p[u]cturas: ardo[re] in vtina et eg[one] h[mo]i op[us] vt bibat aqua[n] c[af]e[bi] dieb[us]? alio[que] hoc est ſc[ob] q[ui] idiget. Si abt onerosum est ſto p[yc]ia[n]k in illa aliq[ud] falis et z[accare] alber et quid[em] facile erit iu[ta] q[ui] est opus ſuppaddan[que] miro[bus]. citrini ex modo neceſſitatis: hoc modo e[m] mundatur corſus a ſupfluitate acuta.

C[Capi]. xij[que] de speculatione conſuetudinis.

## Homini

ſne custodie ſa-nitatis o[3] adhe-bere ſu[pe]tudinis speculation[em] cum ſit ſpeculatio ei[que] poſta magna in custodia ſanitatis et curatiò[e] mor-b[orum]. Si enim protellet[em] temp[us] ei[que] ſit ſicut quod naturale est. Sic enim dixit hypocras quoniam conſuetudo est ſecunda natura. Conſuetudines ita[q] hominum varie ſunt et multarum materiarum. Quedam enim a[em]ris est cuius[que] ſuſceptio: quedam exercitum. quedam balneum. quedam ſomni vizigialiſt[us] quedam c[ib]u et poſus. quedam concubitus. q[ui] d[am] yo inanitionu[n] et aliaq[us] de quib[us] diximus i regie custodie ſanitatis. q[ui] conſueuit homo et obferuat longo tempore ſic vt fiat illi t[ac]ch[s] natura: quapropter difficiſis è abeo tráſi[que].

## De conſuetudine

ad labo-rem. h[oc] minum quid[que] conſueuerunt operari in ma-ximo calo[re] calidiſſus regionibus: nihi[lo]ſi-ſiis officit. Si autem fiat aer frigidus aut ipſi vt frigidas eant partes obest illis nec poſſunt pati: quemadmodum qui habitant lits tus maris regioneſſus auſtrales: loca deniſſus calida: et quemadmodum qui excentur in operatione ignis: vt ſunt fabi[us] ferrarii. Chi enim et ſimiles non nocentur calo[re] facilio: reſo[ſus] ſunt illis acuti mo[bi] et oneroſus feru[t] frigidas paſſiones. Contra est in frigidis c[oe]s

Ziber

suetis. Quidā nāq3 hoium 2suerit fridī ae-
tē ſi calido obuſt caro ledunk: nocet q3 corpi
eoep:sicut q3 ptes septetronalesinhabitat aut
locis fridis aut ſicut quoz artes in aſq ſunt ſi
cut pſcatores:naute:fullones.Hi em 2 hmoī
nō ledunk frigore:iz 2 ſi accidāt illis fridi mo-
bi facili9ferit difficilic9aſt calidas egritudies.
Sic quoq 3dā 2ſuenerut loca quor aer fris-
dus est 2 ſicc9vt moſtes desertaq3:aut cui9 of-
ficiſ est agricultura venatio:qui 3dē nō ledu-
tur sole 2 ſi accident illis mo:bi frigi:di 2 ſicci
facilius ferunt 3 humidos 2 facili9ſanantur.

De consuetudine

ad diuerſis ſp[er]ſes

exercitior:Exercitiuſ aſt laboreq3 3dā aline-
facit 2 multitudine mot9ferunt ergo facile e-
eis nec ledunk eo nec angusti patunnt: 2 ſi co-
ganſ ad requiſe moſleſtia ſequit 2 turbatio in
corpe eoep:qin includi q3 soluebat p[us] p[er]
ercitiuſ. Cōtra q[ui]bſidā re q[ui]es affueta est qui 2
ipellan[que]t ad labor[que]t 2 ſi p[an]ſ ſit nocet t[em] illis.
Exercitia hoium varia ſunt. Quidā nāq3 pe-
dibus coſuenerut labozare ſicut curſores:ſal
tatores: 2 q[ui] ſi ſuſ tuſtut. Quidā aſt manibus
vt q[ui] ligna icidut. ſagittari[que] textores. Plurime
aſt artes manib9ſut 2 hoq3 quorſidam labo-
fortis vt terere g[ip]ſum p[en]tere ferru. b[ab]a ciu̇
2 p[ca]ſuſio ciu̇ malleo. Quorſidā 2 ro exercitium
debile. vt scriptura. p[ic]tores. s[ar]tores 2 s[ile].
Et q[ui]dā hoium fatigāt do: ſuſuvtq[ui] ſerit onera
ſup doſum. hoq3 2 q[ui]q3 c[ui]q3 ſuenit labo-
re q[ui]p[ia] ſi voluerit exerceri in alio que n[ot] co-
fucuit labozare n[ot] p[fe]uenerabit nec patieſ vir-
s et q[ui] Qui em 2 ſuenit fatigare manuſſas
n[ot] ſuſtinebit on: aliciu9rei ſuis ſ3 nec irei lo
c[ui]a l[og]inq: Sicut em 2 a[ut] hypo. Qui 2 ſuenit la
bor[que]t 2 ſi ſenen ſit 2 debi[li]s magis t[em] ferentq[ui] n[ot]
aſſuetas: 3[ui] ſit inuenis forſtisq3. hoc a[ut] 2[ui]
q[ui] vnſuq3 q[ui] m[é]bru̇s 2 c[ui] durauerit in alij[que]
p[ra] actio[ē] lucra[que] ide 2 tute[que] coſtātiaq3ynde 2
p[fe]uera[ti]o: est in illa actio[ē] alij[us] m[é]bris alij-
cuius q[ui] p[ma]ſerit in rege 2 delitiuſ. Quidam
aſt hoium coſuenerit quiete[ē] deliciaſq3 quo
rum 2 q[ui]ſi[que] ad modicum laborem cog[ui]t an
g[ui]tiam citiſſime patitur.

Decosuetudine

balnei. Bal-
nei q3 q3 daq3
hoium vnoquoq3 die aſſueuerut hi ſi distule
rint dieb9nocet corpi9eoep. q[ui] phibeſt egref
ſus his q3 ſoluunt p[er] balneu. 2 hmoī q[ui] deq3 op3
medico p[mi]ttere balneu i[trare] in ſedib9q3 a[ſq]
2 ſuetudis etiā ſi n[ot]duz appuerit maturatio.
Quidā em oino balneu ſugiunt q[ui] ſi lauek in
balneo caleſi[n]t corpa eoep 2 ſi diut[ui]9 ſuerit in
eo accidit illi turbatio m[é]ris 2 defect[em]. Et cui
q[ui] deq hec accidut aquā frida[que] ſup e[ui] funde fa-
ci[que]q3 ei9 d[ek] ſq[ui]ngibin 2 iuleb refrigerek cum
nine cu exierint balneo cibēturq3 pane iſuſo

Prinius

vino téperato. Quidā q3 hoiuq poſt cib[ui]bat
neari 2 ſuenerut. Et ſi an[que] 2 rediākledunk ſitq3
illis debilitatio defectioq3 hoc 2 at mar[que] illis
accidit quor cutis rara est multaq3 que ſola-
unſt a corpore eo[rum] hos op[us] prius parno
reſici cibo ſic balneum ingredi.

De consuetudine

ad diuſers

ſas ſtutas ciboq3. Coſuetudo vero in cibo 2 potu hec
q[ui]deſt in q[ui]tate 2 hec in q[ui]p[it]itate: 2 hec q[ui]de
in t[em]alia in n[u]ero ſum[ê]di. Et q[ui]tas q[ui] q[ui]
q[ui]da hoium calidis reſici coſuenerut:nihil et
so illis obest ledi[que]t aſt ſi ad fridühenerit. At
q[ui] coſuerto. Qui em aſſuetti ſunt fridis cibis
hi n[ot] ferut calidos ſ3 ledunt ſi ſumpferit. Oq
aſt ſi ſumpferit in coſuetti vt regimie 2 hiop[or].
Quidā q3 ſuenerut cibos grosſos vigōni 2
obediſtесſes q[ui] digōni 2 decocioſi vt az[im]9panis 2 caro vaccina ac cap[ar]2 ſ annu
lius agni 2 que iam tonduntur:quas 2 optime
digerunt deficientes in ſubtilium digestione
que non coſuenerunt ſomaci eoep ſed nec ſu
ſcipt[ui]t e[ui] hmoī hoies fames n[ot] ſufferunt ſ3
nocet eis. Oq ſi egrotauerint n[ot] opoſtet eos
p[ro]hibere a cibis n[ux]ta poſſe. perirent em 2
im beciles. Alii ſubtilē 2 ſuenerut dietam vt pul
los Franquillinos: co[turn]ices. olera 2 ſimilia.
2 h[in]on valent ad porrectionem Grosſoſi nec
digerunt ea: 2 ſiquando cibentur eis non di-
gerit ſtomacus eoep:2: acciditq3 illis granatas
pigritia mo[ra] a motu. tales ergo 2 ſ qu[em] do re
ſicuntur Grosſis 2 leduntur vomitu vt opo-
tet. 2 ſi nequeunt dormantur plurimi2 differatur
illis p[and]ium. Nonnuli ſerunt temperatos
cibos vt est temperata caro panis mund9fru
cntum ficus vnafq3 2 ſimilia. Hi[que] leduntur ſi
g[ros]ſam aut ſubtilem ſumpferint dietam: c[ui]
bos enim grosſos non digerunt nec a ſtoma
eoep cito descedunt. Subtilés aſt deficient
ayvirtute eoep. Accit illis laſitas 2 enernatio.
In his quoq3 quidā ſunt aſſueti panis ſim[iz]
le. Quidam 2 deaceo 2 alio: 2 granos q[ui]b[ui]
officit triticeus. Atq[ui] hoc 2 r[odo] ſe habet res
in aſſuetudine hoium diuereſtatibus cibonuq3
intant[em] vt quidā etiā malor chimor cibis re
ſicantq[ui]b[ui] 2 delectant magis 2 alij[us] ma-
gisq[ui] illis conferunt 2 coſuentunt 2 reliqui ci-
bi iocundi 2 bononuq chimor[um]. Quare op[us]
aſpicere ad ea que 2 ſuenerit q[ui]s tépore longo
2 ad que e[ui]s an[ima] p[ri]nior[em] 2 ore iocundi
ill[em] est 2 ſi cibus ſit in[til]ibus non p[ro]hibeatur
ergo ſed ducatur in[ta] conſuetum conferent
tius enim est corpor ei9 2 m[é]bris 2 magis ſu
ſceptibile alio in[ſu]eto h[ui]s ſi laudabili
cibus. 2omo em 2 ſi coſuenerit diut[ui]9 qu[é]p[ia]q3
cib[ui] 2 ſuſeperit illum ſtomacus e[ui]ns in mé-
bra convertitur citius natura ei9 ac mébror[us]
in naturam cibi desiderat mébra illius conſ

Practice

Maly

143

fona & cœnienitia. Est quod cœpit illu & cœne
miens velocioris mutatòis & trâsfìtòis in nà: eo
ru: & similè sube eòru. Oia em & mutabilla sùt
alterant in consilia velociter. Sed tis opz qu
is cibus multis illaudabilis est nimius mal
ut trâseak ab eo. Quidâ nàs hoiz pseuerat
in cibus malor chimoriz ſumèdis. a qibus ſi
tur sanguis culpabilis plurimù: quos extisfit
sukocâtòs plima bona ſua decoctiòe & sanitas
te ſua. sed fit in longitudine têposi collisunt
ex eisì corpe humores mali: de qibus generat
graues morbi. Exćipli gratia hominuz qdam
stât in ſumèdis cibis colerâ generâtib rubeâ
ut sunt pugitiva & acuta: ut magni sunt calos
ris ut allii cepe ſinapis cardamomis & dimè
ta calida: ut piper & zinziber pot vini veteris
& meri affilia. Quare calefit corpus eorç tenua
turq sanguis & minuit multacq fit colere ge-
neratio in eo. Si ergo prote lauerit hmoï tem
pus vus sunt colerice passiones. ut tertiana se
bis: epatis calefactio & icteritia. Si aut firma
uerit vt vus eorç nec hec sequerit: vait sanguis
couertiturq in melàcolia. Siccatur membra:
marimeq cuins est còplexio cala. Nò mkti qu
hominu còſueuerit generâtia humores frigi
ut funges & qma & pises recètes vêtres
onium: lac cucumeres & his filia vt cibos fri
gidos. Quare & mktiplicat in còpib eorç huo-
frigidus in tibibus lògitndine & crudus ipso
nò ſentitut. In postremis aut nafcitur hic mo-
bi ad soluèdum difficilis morates ad curâdâ
granes. ut est paralifis ovis còtoitio apople-
zia epilepsia: ut qles his sunt morbi ad solu-
di morates, plimi quo pseuerat in cibo? re
fectiòe generâtis colerâ ni. ut est tauro? caro
& capitatum & cameli & falso? & lenticula & simi
lia. Quare cògregatur in corpe eorç huo? me
làcolicò ex lòginquo: ſintq illis morbi pessi
mi melàcolici: ut elephàtia cacer òſpiétia ni
gra ſilesq. Si at fiat ut putrescat eorç huo: q
pià ſupuenitut illis ſebres ſues de nà putrefa
tchioris qus difficile est curare. Que cum ita
sunt nò oz oino initi ad hmoï cuz qui vtuntur
bene digerâtur & ſani unt: nò est em nò pecca
di pseuerat vus eorç qui niant inſirmitas
tes granes in lògitudine tpis. Oż ergo phis-
bere vtètes a costantia in illis & trâſserre a cò-
ſuetudie eorç ad cibos landabiles medioloq.
Sunt & dàdâ hominu affuetti in ſubtiliùz dieta
ad custodià sanitatis eòru. Hujus arctant se in re
simine ſubtili vt est puitas cibo? . his quòs
tipis qui paru nutruti: prohibet aut se a cibis
vel ad modi grossis appetitiis cibo? a cibis
bonis: ſtimulq multiplicat vt vus medicaminz
enacnàtius: arbitrantesq hoc modo sanitatê
custodire & taurere ea q morbos inducunt: sed
fallunt hoc nàs regimen est magis nocumè
tum corporib sanis debilitat em virtutê còge

lat calorè naturalè: ppter paruitate materie &
ad euz peruenit & dissipat corpus ac desiccat:
fouetq morbos difficilis curatòis & pene nò
reuerit deinceps corpus in naturalè dispoſt
tionè. Regès etem virt cù debilitata est pro-
pter regimè ſubtile refiſtere nequit mutatòis
tnocumèto q corpo: ſupuenit. Quare hypo
cras in aphorif. In regimè inquit ſubtili pec
cant egrotantes: peccato angète leſionè eor.
Quodcùs em ab hoc maus est ch a cibis
paululi grossis: vnde & regimè in viltimo ſub-
tilitatis fallaci: paru solidiori hec: hypocras.
Qin ſubtile regimè extenuat corpus & desic-
cat & diffolnit virtutè & debilitat minuit ſubaz
naturalis caloris: vnde difficilis fit anullatio
eor q corpi accidut de his q diximus. Corp
nàs in hac dispoſitiòe ſiccita tem lucra: mi-
niturq in humido. Curatòes aut morbox
ſiccoruz difficiles ſut valde & ſanatòis moran
tis. Quare nò opzial què ſubtili dieta imor-
tè vel pseuerare aut affuefacere: pterch ſi cor-
po eie funt huo? eti. viſco & hùditas illi
dnans aut opito & ſtffities i epate ei: aut ſple
ne: aut quis morboxuz difficilis ſolònis: aut ſi
mktè qetis & pui exercitij. Qui hmoï è ſubtis
dieta confert illi: alii autem nò cœnitenit
morari in regimine ſubtili & ſiquis ſconfuèit
transſerre se opozet ad ſolidius illo.

De obseruanda còſuetudine in ſtitate ci
boruz. Quàtitates quòs cibo? obser
uare opz curſum: quidâ nàs paruo affuene-
runt refici. Huj non ſufferit multos: & ſi multi
fuerint in illis accidit granitas turbatio pigri-
tia ad motuz. Si cui accidat hoc vtatur regi
mine q dispoſimus & putrefactionè in ſto-
maco cibori patitur. Quidâ vero còſueuerit
multâ ſumere: nec posſunt paucitare pati cibo
ri debilitat nàs virtus & consumitur.

De diuersitate hore còſuetud-
nis in pràdio et
cena. Hac in parte nonuulli habent consuetum
in principio diei prandere: quidâ in fine qul
ch horu non pòt pati ab hora qua solitus est
refici. Si autem aut diſtulerit: aut accelerane
rit ſeſtur hinc leſto & nocumentu. Si enim ac
celeret granatur corpus ei fit pigrities & zu-
ueratio. Si vero poſt hoc cenauerit & nò còſue
uit fit illi ærietas turbatio eructatio aeris qn
q autè ventris solutio. Si vero multu diſtu-
lerit a còſueto fit inde ſincoſis: punctiones in
ore ſtomaci amaritudo in oze ex ea que fluit
in ſtomacu colera a pigritia ppter imbecilli
tatè virtutis: fit crocea vina eius & egestio vi-
denturq illi viſcera ſuspensa propter inanitio
nem ſtomaci & vacuitatem minuſtur ergo in
tantuz vt nò ſi ſtomaco & pleni quo inittank.
Qo ſi per nimiu diſtulerit retrahuntur oculi
eius: deponuſtur têpora frigèt extrema. Si ers

Liber

go post hoc cenanerit fit illu gravitas pigritia
antietac Graunis ſi nò fuerit illi cena còſueta,

De còſuetudine in numero ſumendi cibù. Còſueuerit q[ui] ɔ[ui]dâ bis in die ſiere ci-bù; qui nò poſſunt pati ſemel:q[ui]dâ ter nec to-lerat duos ſi vero fiat accidit enueratio debi-litas virtutis pigritia ab actione. Nònulli vna-tin vice in die-7 ſi bis comederit in die, ledun-tur: ſicut qui accelerant horâ accidit laritas: pigritia prohibitio ſomni. Ergo op[ur]s cui in ali-quo horù peccabitur còſiderare: ſi quidê illi: fuerit q[ui] bis aut ter còſuenit 7 ſemel pransus est:aut qui confueuit horâ 7 diſtulerit abſtì-neat:ab huìusmodi labore: 7 aeris calore: p[ter] debilitatê 7 turbationê quâ patit. Quie-ſcat ergo bibat ſquingibin 3accare vt emitraſq[ui] effuit in ſtòm colerarù. Qui vero diſtult nò cenet vel ſuani? ɔ[ui]c confueuit ſtomacu e[m] eins imbecillis eſt:perfluitq[ui] fluo: colerar[us] ad illu:z:ſitq[ui] cibus ei? humidus ſicut inura olera-oua molli:vt humecte[que] ſtòs ab eo q[ui] paſſus est p[er] ſiccitatê:bibat paru[us] vini meri quo còſoſtetur ſtòs eius. Mâne aſt paru[us] faciat cibù: 7 q[ui] cenauti 7 q[ui] prâdiſi diſtulit hert. Qui âſt còſueuit ſemel 7 comedit bis dormiat quo 2uer-tatur calo: interi? digeratq[ui] cibuz: deſa[bulet] plurimù leuiterq[ui] bibat paru[us] vini pr[imù] me-royt vt deſcedat cib[us] in inferio[ra] ſtòi digeratur: q[ui] ne DESCENDAT INDIGESTUS:mane facto leuiet prâdiſi minuatq[ui] còſueto. Opo[rtuni] aſt est in tractatu prâdiſi vt comedat quis bis in die. Hoc aut[em] ſemel vt leuietur ſtomacu eius a ci-bo diei quo bis ſupſit:operaturq[ui] in reliqs ci-bi p[re]cedètibus 7 digerat cibù ſuperuenièt[es] decoctione optima vt cù mane fuerit ſit mun-clatus 7 calo: naturalis in eo forſtis. Opo[rtet] q[ui] e[m] cui officium quodvis inſtat ant op[ra] nò prâdere. is e[m] necesse h[oc] exerceri post p[ra]n-diù. Qua er de re deſcedit cibus a ſtò in itestinis indigestus. CCenaiutê laudabilior: e[mi]p[ridio] eo q[ui] quiſq[ui] poſſea stat quietus 7 dormit: 4re-imeritur calo: fundo ſtomaci 7 corporis die-geritoq[ui] cibuz plena diſegitione 7 bona: niſi q[ui] cena vnuz h[oc] t[em] viti[que] q[ui] nocet oculis debili-bus 7 infirmis pp[er] aſſe[rum] vaporis cibi a ſto-maco ad cerebrum 7 ad oculos leditq[ui] illos. Quare ſiquis cenâ confueuit conde[c]es est an-te ſolis occaſum cenare:vt cum ſit horâ ſomni descenderit cibus a ſtomaco eius.

Decosuetudine potus a[que] cali
de vt frigide.
potare ât q[ui]dâ hominu[que] còſuenit aquâ frigidif-
Simâ nec poſſunt pati alia: 7 ſi variât leditur
7 ſi ſic affueto acciderit acuta febris: aut cau-
ſon:damus ei aquâ valde frigidif Simâ c[ui] ſit
a[que] frigida plurimù vtilis in hac febre. Auge-
musq[ui] q[ui] damus tâ 7 ſi ſit in ſtò epate e[m] q[ui]dâ
debitas. Quidâ ât còſueuerit aquâ nò fridâ

Primus

bibere:q[ui]bus vtilis e[ra]:a[que] frigidâ aſt 7 niq
ledit:pcutut e[m] ſtòm eo[ui]z 7 epar 7 debilitât.
Si aut accidât talib[us] cauſon: nò autem? ɔ[ui]s
de re eis frigidâ:q[ui]bis ſtòs eop[ur]s 7 epar in vtio
ſint valitudinis.eſt e[m] p[er]ter còſuetudine:plu-
rimis còſuetudo e[que] pluialê bibere non
nullis a[que] minime ſuaues ſicut q[ui]bus ſimixa
eſt sulphuris virtus: aut canir aut ſebbi 7 ſi-
milia.o[que] ergo ilti ſi p[ell]atur ad ea que nò cò
ſueuerit ſit iltis leſio 7 nocumentu[que] in oze ſtòi
7 inteſtinis:mutatur còpplexones eop[ur] marie
q[ui] 7 ſcouertâtur a ſuau[que] ad aliquâ aquâ inſua
ne. his ergo o[que] c[ui] tranſerint a patria ſua ad
alias vt deferât a[que] patrie ſue cu[que] milceât
aquam ad qua[que] coguntur, bibenda paulatim
donec còſumpserint iltâ: còſueuerint q[ui] illam.
Sit quoq[ui] c[ui] illis terra loco[ui]z quo[que] aquas
còſueuerit bibere qua[que] milceât a[que] ad qua[que]
ſefit: ſitq[ui]z in ea d[oe]c colet: hâc colatur bibat
d[oe]c ſueta fiat ac a[que] no cum[ito] e[m] ſint ſecuri.

De cōſuetudine

potatōtus
vini 7 ſicæ
re. h[ac] quoq[ui] in parte varietas est. Quidâ n[am]
q[ui] ɔ[ui]z vinu[que]. Quidâ a[ſut] ſicera. Quidâ còſe-
ſata alia vina bibere c[ui] ſueuerit. Et q[ui]dâ q[ui]
dulce: nònnulli amar[que] h[oc] meru[que] plinu[que] tépati.
Horùs ita[que] o[ui]z ſi quiſq[ui] vina bibat p[er] ſolitù
ledit illu[que] 7 nocumentu[que] aſſert iuxta naturâ e[m].
Nònnulli q[ui] ɔ[ui]z deſint bibere vinu[que] vno aut u[n]o
bus dieb[que] deteriora[que] corpus eius: muta[que] e[m]
turbaturq[ui] hoim ât q[uidâ] nunq[ui] guſtauerit
vinu[que] his ſiās oderit accit illis cephalea: ſebi-
vinolêntia qua[n]uis modicu[que] ſit. op[ur]s ergo qu[que]
ſue curu[que] còſuetudis tueri. I[sa] ſi[que] a[ge] ad bi-
bêdu[que] n[on] còſueta o[que] paululu[que] traſire: nec bibat
q[ui] n[on] nonit statim. Qui h[oc] nunq[ui] bibit vult
a[ſut] bibere:n[on] o[que] multu[que] statiz bibere p[ha]ma die
fed paulati aggredi: adju[que] c[ui]tatoq[ui] qua[que] die do-
nec termin[em] téperât[e] occurrat. Et p[ho]q[ui] d[oe] p[li]
ma téperet a[que] dehinc minuat vſq[ui] ad modu[que].

De cōſuetudine

Jomni 7 vigiliarùs, ſonit
quoq[ui] 7 vigiliar[que] còſuetudo inſpiciêda e[que]: hoiz
n[am]q[ui] alij còſueuerit ſonu[que] multu[que] q[ui] nequaq[ui]
ferit vigilare 7 ſi cogâtur ſit illi leſio. Caleſit
e[m] c[orp]s eop[ur] 7 deſiccantur m[ê]biza: coru[pi]k
calor: eop[ur] minu[que] digo c[ibi]. N[asc]e[ur]t g[ui] illi to-
tiones liuiditas colo[ri]z. ſuppræſſio oculo[ri]z.
Alij a[ſut] ſoliti ſut in vigilùs. por[ta]t g[ui] illas 7 ra-
ro gravâtur a ſono. At ſi d[oe]gu[que] dormierit ſonu[que]
ſit illis enueratio mouêtis ſutut: debilitas, ſen-
ſu[n]:turbatio m[ê]tis. Aug[m] friditatis 7 hüdi-
tatis 7 diminutio n[al]is calo[ri]z. Quare o[que] hoiz
n[on] aſſueſcere exceſſu[que] ſono aut vigilùs 7 ſi c[ò]
ſuenit traſſer se ad modu[que] paulati an[que] ſeml
ſtatimq[ui] 7 ſunt hoizes q[ui] c[ui] ſueuerit vigilias in
nocte die h[oc] ſonu[que] fortaſſis ca[que] oficiu[m] aut art[em]
ſi ſc[nihil] obest: ynde 7 ytile c[ò]ſueta tueri.

Practice

Maly

144

De consuetudine

ad coitù. Coit? q[ui]s

ysum quidam plurimum habent solitum:yn
de et ferre p[rit]: q[dam] aut eo abstinêt logo tpe
qui et n[ò] p[rit]vii quanis h[ora]. N[ò] op[3]t h[us] affue
t[us] se facere abstinêtie ei[?]. hoc em soluitututê
imbecill[em] facit calo[re] natural[em] et nocet p[pe] pe
ctori. pulmoni. st[ò] et epati. refrigerat corpus.
debilitat[que] desiccata et adducit pigritiâ et iner-
tiâ facit q[hebet]e. pari etiâ modo cau[de]t[us] est
ne affuecat multitudinê coit[que] excesst[que] ivst
et. hoc em accelerat faci[eti]n senectâ et s[up]tio
nê marie et illi cui[que] est c[ô]plexio frida. deteri[
]aût illi cui[que] frida c[ô]plexio et sicca amplecti[que]
c[ô]plexio et testiculorum illis: h[mo]t[on]is vi
ro opus est ab hac consuetudine trâsire. Sic
quoq op[3] hoiem n[ò] p[log]are abstinêtiâ coi-
tus cui[que] est c[ô]plexio calida et humida: testiculi
q[ui]nus pari m[ò]. Si em s[it] plimi spermatis in
vasis ei[?] coadunat[ut]: vnde et s[ui]t dolores in in
guinib[que] et in illis locis aſcedit ab eo vap[or] in
ſupiora corporis. Qua ex re accên[t] cerebro mo-
bi p[ell]imi et ſiq[de] calefiat ſpma in vasis ſuis
ſebres or[unt]: q[ui]m medb[ia et medb[us] calo[re] ſu-
ſcipiut vſob[que] d[ù]tinuek[] cordi. Jo[] quenit ho[] af
ſueſcere corp[que] ſui vſui coitus tpibus q[ui] nec ni
m[is] prima ſibi ſint: nec multu abinuic[em] diſcre
ta vt c[ui] vſus fuerit eo nihil nocu[n]i aſserat: I[z]
fiat ex eo corp[que] ei[?]leni[que] aia alacri[que] ſicut diri
mus in precedentibus cum de habitudinib[que]
coitus tractaremus.

De consuetudine

inanitio et
nis p fle-

botomiâ. C[ô]suetudinê quosq[ui]s inanitio[s]is mul
ti diuersam habêt. Quidâ n[ò]q[ui]s c[ô]ſueuerunt
multu purgare p[le]botomiâ et eductionê ſan
guinis c[ui] vêtoſts paulatim: nec p[rit] differre a
tpe quo q[u]ſueuerit et ſi distulerint patiun[que] pi-
gritiâ et gravitati[em] in corpe febr[ê]q[ui] talib[que] ſi fiat
morbîs ſanguinei idigibet medic[ie] flebotomia
aueſerat illi iuxta q[ui] nece erit ſine oi t[io]re. Sic
q[ui]s faciat illi a cui[que] venarum oze q[ui] ſunt i ano ſi
guis deſui q[ui]ſueuit et narib[que] ſi op[3] fuerit ſiebo
tomo. Q[uid]a ut aſt q[ui]nuerit ſemel in anno
minui. q[ui]dâvero n[ò] oino. In his ſi q[ui]s cogiv[ti]
ſiebotomo illi ſit debilitas virtutis et defectus
statim in his ſi inſirman[que] et est opus medico
ſiebotomare: n[ò] multicipét s[angu]nis erit[que].
N[ò] et a[ut] oportun[us] vt c[ô]ſuecat q[ui]s ſepi[que] mi
nui atq[ui] in tpibus nim[i]s c[ô]tinuis. hoc em af-
ſert c[ô]plexionis co[ru]ptionê: imbecillitatem
epatis hydropisim. debilitat[que] co[rd]sis et st[ò]aci
palifi[que] apoplexiâ. epilep[si]â. aliaq[ui]s paſſiòes
q[ui]s frigiditas iduci[it] marimeq[ui] ſenib[que] q[ui] frigi
de ſunt c[ô]plexionis. Accidit em illis abide ca-
fus virtutis. M[arc]or iate et a[cceleratio] q[um-
ptionis. Sic quoq[ui]s c[ô]uenit n[ò] negligere ſie-
botomiâ int[ui] vt oino[que] deſerat hoc em ſouet

morbos ſanguineos p[ell]imos vt ſunt ſebres
c[ô]tinue: a[pat]a calida et tahana. ſuffocatiòes.
obſuscatiòes. obſtuspeſactiòes. empoſtoicam-
maxime iuuenib[que] et quoq c[ô]plexio calida et
humida. Sed op[3]s affueſcere qu[em]piâ minuere
ſanguinê alleniare venas quo p[os]titueri ſa
nitat[em] ſuâ in tpibus anni: maximeq[ui]z vere quo
ſecur[que] fiat ab inſirmitatib[que] ſanguineis alijſq[ui]
que ſiut ex repleti[oe]. Si a[ut] q[ui]s ho[]ium c[ô]ſue-
t[us] h[ui]z minui ſanguinê a venis ani mora[k]q[ui] id
ſequuntur morbi ſanguinei.

De consuetudine

euacnatio
nis p phar

maci. Ead[em] ratio est in euacuat[oe] p[er] medic-
n[am] vêtre soluêtê. Quidâ n[ò]q[ui]s ho[]ium soliti bi-
bere paulatim et sepe nequeunt diſſerre pro-
pter morbos qui ſiunt ex humore in e[ui] cor-
pore qu[em] euacuare op[3]s. Quisq[ui] etiâ c[ô]ſueuit
potione[que] et c[ô]ſert illi nec facile est ei aliarn
ſumere: ſed nec c[ô]ueniés p[er] illâ. Sepe quo
q[ui]s c[ô]ſueuit quis ſumere laxatiu[n]i ſibi vtile: et
ſi n[ò] lumpserit ledit. Reqrit em n[ò] q[ui]s c[ô]ſue-
uit. Talibus ergo ſi acciderit laxatiu[n]i opus
dare pp aliquâs inſirmitatê ex repletione eu-
caet eos medicus iuxta q[ui]s indigent nihil for-
midâs dans illi medicamê virtuti e[or] c[ô]pè-
tens. C[si] quoq faciat illis q[ui]bus est c[ô]ſue-
tudo frequêter dolo[re] ſentire: pati pturbatio-
n[em]. ſi em necesse habêt purgari euacuâdi ſiut
laratino. N[ò]nuli vero nunq[ui] laxatiu[n]um bi-
bunt: ſed nec deguſtât. Factuq[que] est eis c[ô]ſue-
tudo. His ſiq[ui]s dederit aliquo tpe ſolvens q[ui]
ledunq[que]s etiâ euacuare medic[ie] n[ò] c[ô]uen-
nit ſed tumeat caneat[que] paulatiu[n]. Uolêti er
so ſanitatis custodilâs ſue: n[ò] op[3]s ei[?] affiduq[ui]
eſſe in laxatiu[n]is: maxime cui[que] corp[que] gracile et
ſicci[que] et q[ui]s ſub h[ypo]cúdria ſunt c[ô]ſumpta. H[oc]
em q[ui] sumit humiditatê corpi[s] eius deſſicat[que]
c[ô]mouet diffinteriâ: artat[que] corpus ei[?]quouq
q[ui]nemiat ad marco[re]. Quap[opter] hypo-
dicit. Si cui ea que ſunt ſub h[ypo]cúdria ſub
tiliâ ſunt huic laxatiu[n]i bibere Grane est. Ca-
neat quoq3 laxatiu[n]i ei cuius corp[que] nim[i]s est
molle et pori lati aptiq[ui] pp ea q[ui] solnun[que] a cor-
pore eius. Sed nec oino dimittere op[3] mari
meq[ui]z illi corp[que] cuin[s] plen[i]s est humiditatib[
que] qui multus est in c[ibis] potuq[ui] par[i] frequê
tâs exercit[i]num balnei[que]. Si emin abſtineat
creantur illi paſſiones ex humiditate vel hu-
mo[re] dhanti. Op[3] ergo ho[]iem affueſcere la-
xatiu[n]i et euacuationê vere et autîno. Sed et ſi
quâdo ſentit in corpe ſuofu[pl]uitate[3] equi[que] ê
erinanire corpus medicamine cuius est illuq
euacuare humo[em] nocentem.

De consuetudine

vomitus.

Sic q[ui]s
res se h[ui]z in euacuat[oe] p[er] vomitum. Q[uid]am
ho[]ium affuenit plurim[ui]vomiti faci[le]q[ui] ê illi

Liber

atque hoc malus, affiduntas nascat vomitit tamen et purget corpse; debilitat in vitis; non ceto pectore et pulmoni: eneruat stoma: debilitatque. Sepe quodque rupit aliquam venarum pectorum et facit spue re sanguine. Alium nunc vomitit; non nouerunt difficiliter illis est. Nò op3 autem illi oino nee ligi est em vitis maxime et vtilitatis: cui in nò humiditates flegmatice colligunt et huo-tes colerici. Quare op3 hojem affuescere vo mituz semel in mese: aut saltè in duobus: ut ide illi facili sunt vhat vomitque necessitate habuerint: sed nec diffinitio tipe suescat imo vario. Chocqueque modo consueuerit quod hoiun multas suetudines malas bonasque intimè ut fiat illis tantum nàvende et nò piet dimittere eas. Quare op3 medicis et sultata sunt iterrogare et diligè tius quere. Sunt em corpse adiunxat sanitatis custodiat: morbox curatione nò puo auxilio. In custodia em: sanitatis, aspiciat ad ea quod logo tipe quos tenuit et scidet corpe: illo regimine et vius est in ordine sanitatis teneat. Si em ea firmitates pietas sed raro. Si aut variat et mu- tat turbabit corpe: et fitque lesto. Quare et uenieni est et suetus uti: nec trâsire ad alio tâ et in suetendo illa mala fit h3 nò tâ ad excesse. Si aut peffima est et p nimius ut est vius malorum ciborum et malas aquas ebrietatis tineat eua cuatavis supabfidâtis: coit diuturni: laboris nimius aut abstinência cibi logo tipe: et h3 sif miles sunt suetudines modi trâsgresse et ma li nimius: quatuor obium timet: maxime et s fume rit illa consuetudo minime competens copioni nàli ab hac trâsire necessite est ad illa cuis iis nis nò timek. Necessitas autem appter quæ medicus h3 necessitatè quere suetudine in cura dis morbis est: qum illum et mederi vult recta medela op3 inquere diligeret consuetudine sepe enim cui volum abufda egrotis dare cibi aut medicam et nobis vifum est. Si fuerit l firmassuget in eis et appetit ei iclinat ad illa: dabim et adscietes et illa et sperantes salutem illa. Si aut nò h3 suetus tedetque eù: iclinatur et animae et alioque ad alio et minime velle fit h3 qò consuenit. Phibem et qò fugit dàtes illio ad qò ani m8 posuit et et minime fit nàse. Illi enim vitiplus est et fererit eo qò nos eligeram. Par est ratio et in eatione flebotomie et medicamis laxatiui: sicut dictus est et dicturi sum. Quare necessite est ut volueris trâsferre hojem sive sas est aut eger a suetudine sua: nò transfe ras semel statimque et er toto sed paulatim. Si enim trâsseras illi a quais dispone quas consuenit ad alia subito simulque fiet illi lesto gravis. Sed et meliè est pmittere illi in consueto hùvis malo subito semel ad boni trâsduce re. Sic quod si trâsferre vis aliquem a multitu diine cibos et ad paucitate: diminutione fieri consedet pedet etim: vescum ad optatu veneris

Primus

kinè. Et si trâslatio tua est a pauco cibos ad multu, augeas paulatim vescum dum téperata occurrat, medio critas. Parì modo faciendus est in potu. Et si quæpiâ traducere vis a bina comestiole in die ad vnâ: op3 des ei paru sech da vice in pina die in scòa minè: sic oino sub trahat ut super fitnva sola. Si autem abvna ad duas vis trâsserre: dabis scòa vice parvi: dein de adijes parum vnoquoq die donec dure ris ad id qò opus est scòam sc3 vicem pisdù. Si em trâsseras illi a statu consueto ad i con suetum repête ledes. Qò si trâsducere vis ho minè a pisdio ad cenà op3 differri piantùs quacq die hora donec pueniat ad ipe quo ce nàdum est. Sed et si a cena ad pisdùi trâslationè facis necessite est accelerare cenà quacq die hora vscq ad hora pisdùi venieà. Sic etiam op3 obseruare in oibus tpibus ad que dictis trâsserre cupis ab alij. Par em ratio si a me ta enacuatione ad paru et si a multis fleboto mijs ad paucas trâslationè factur est. Diffe ras quacq flebotomià quicq diebè donec per uenias ad ipe quo opus est flebotomari. Si vero est abstinêtica eius abvfu op3 vt minnas illi veris tipe pax et in autino ampli. Dehic hiemis tpe ampliè donec affuescat: et ad opotunà flebotomie venerit mèturà. Si etiam fa cies in vtèdo laxatiui medicamè. Idè etiam a multo labore ad requie trâsferèndi est. Qua in re o3 de laboris habitate paululi quotidie minuere: sicq afferes. Donec ad requie sìtvenit tum. Si vero a reque opus est ad laborè tran situm facere sit exercitium pina die paruum et debile. Scòa aut ampliè foq: tis donec ad id qò necessite est laboris puenias. Ad hanc illimili tudinè op3 kiert in oibus in quibò opus est ali cui ad opposita trâsire: ut nò fit semel subito sed paulatim hupo: em dicit qum trâsìt? devno h2io ad h2ium semel ex et toto malus. Impo2 nitur enim corpori qò consuetum nò est vnde et leditur ac documentuz pati. Hoc est ergo q2 volumus dicere de regimine communi ad un stodiam sanitatis. Regimen autem proprium vel dietam cuinque corporum iam ab hinc dicere incipiamus.

Capi. xiiiij. de regimine proprio corporum temperatorum.

Egimen autem propter ipse sum est regimè corporis fini complexionè naturalez niuni cuinque. Dicitur aut in principio fermòis nostri de custodia sanitat: qum corpora sanitatis custodia dividitur bifarià. Altera est custodia téperatorum corporum. Alia vero corpora extra téperamètù positorum. Nos itaqùc iepiam et regie custodie corporum téperatorum. Dicimus 2 quod custodia sani tatis corporum téperatorum fit ex et coloniania

Practice

funt habtndini in qibus sunt. hoc aut est con
téperatione ear. rerú quas dixit? ptcipare
sanitate & infirmitate. Sunt vero he.aer. ejer
citium, balneú, cibus & potus. somnus & visig-
lie. coitus et mûdatio corpora. aie accidentia
& vſus horú: ſuſtoq opus est in qualitate qua
titate ordine tépoibusq. Et qin horú primuz
est aer circuſâs nos. 03 aſt hymô 2plonis ho
miné no occupari aere frigido: 4 inhozreſcit
corpus 13 nec aere calido q turbet illú & ſudo
rem. puocet: sed moliatur vt ſit aer illú. circu-
dâs qualis est aer veris. ſitoq clarus. ſubtilis.
delectabilis hauſtu vel respiratione. vel ſi q-
dé calidus est téperet eu & refrigerádo & inha
bitando lo ca frigida. Et ſi frigid? calida nec
tráſeat hac in re medio critatis libra ſicq. in-
dinet corpus in alterú extremoq. Exercitiu
aſt 03 eſſe quale dixim? vt poſt digône ciboq
qheri ſumpti fuerát digône di co p[erſtá in ſto
epate et venis: qin ûs appet in vina coloratio
pua & innaniti est corp? ab egestione & vina:
fricat? p oia mébræ mediocriter inunctusq
oleo téperato. vt cí oleo chéri téperato cum
violis: aut narcifcino mixto oleo viola. inun-
citio ac fricatión ſuaui. deinceps augear pul
lulú donec venit ak ad téperatîe modú. Jás de-
hic vitak exercitio téperato vt soluak crapula
a mébrus: 2fortetur q calor nális. Sit aſt hoc
decubulatión téperata eqatióne ludo pile. ſine
motu forſi ſed téperato: hoc est nec min? velo
cí nec tardo nec paico nec debili nec forſi. & ca
ueat vt ſit exercitiu qo comoueat oia mébræ.
nec fatisat alia ſine alijas. hoc át faciat dû cot
pus intumeſcat paru, meliozev. & obtundet ca
lor: nec accidat illi pigritia: incipiatq paulu-
lú deſudare calido ſudo re. Quod cí ket am
putet exercitiu anteſt ſupueniat angustia et
vtaſquiete. Sic etiá exerceatur cui anhelitus
angust? eſt: 2 vectioë tépata vt diffuoluaq 4ô é
inſtrumétis anhelitus ſupfluitatú dilatentur
qBUS eius meatus. Poſt exercitiu vero & aſi bal-
neus vtaſ fricatión ſuaui téperata: vt euacuſt
trapule q exercitio ſupfunt inter cutéz carnez
ne forte fiat illi angustia. Isq qui fricat eí
mébræ extédat exſtensione equali vt oino pur-
gek crapula que eſt inter carné et cuté: & ſi pt
fricet corpus cú vtrisq manib? permultu vt a
mébrus quoq ſupernuitas purgek omnibus
equaliter erit hoc cōſerentius: deſudetq cor-
pus cí oleo téperate cōp[onis. TJá tunc bal
neetur balneo tépati calorís nedvintius ſit in
eo ne forte caleſtat hymô ein hó cōp[onis ſa-
tis h3 calefactione fricatión & exercitiu: nec
eget mults calefactioë balnei. Opus est auté
balneis vt lanet corpus a puluere & ſud oreiet
oleo. Ingrediaſt quosq peluim plená aſq tem
perabili calorís. fricet cú furſure & fricatión mol
li & ſandalo cí 4 miptú ſit borach purb. aut cí

Maly

145

derira 2dita lauek q inde. Et ſt dde est tépno
eſtãs & aer calid? Hac hora diei 03 modicum
mergaſt in pila aq frigide ſnauis ſemel tîn: et
rozef ſup eu aſq multa ſemel. Caueat q3 aquâ
frigida ſtatiz poſt balneu & laboré ac vigilias
laxatinuívomiti hó elz fallar. Egreguus a bal
neo qeſcat paru & bibat ſqngibin 3acc. 2 iuleb
aut ſiro.nenufar.cú multa. Nô 2gruſi est aſt
epulari ſtatim ab egressu balnei: ſed poſt ho-
rá vná vt quiſecat calor aſſumptus a balno
ne forte plus inſto caleſiat cib? in ſto: aſſedat
q ab eo vapó malus ad caput. Oui aſt cibi
ſumunt téperati ſint in calido & frigido ſubti-
li & groſso vt eſt pants farine bñ cribitate mu-
dus & bone fermétationis p[ecte decoctionis
in tépato igne. Carnes aſt aſales ouſü: puos
capraz gallinas. Carnes puoz vitulox ſemi
annuales. Eligáſt aſt de alibus queq ſana
corpe ſut: 2 de mébris q drupedú lacertos: ma
pimeq media lacertoy hec e[mi ſunt tempata
inter húdiu & ſicci: ona ſorbillia vtilia ſunt il-
lis. Ferculi eius ſit cí 2dimétis téperatis in
qibus nô erut allia aut cepe vel piper ſeu zin-
ziber: nifi ſit 6 ſerculis in qbus eſt lac. 2 aqua
heſeren aſt aq granatox vt frangaſ friditas
eoq 2 téperet p 2diméta calida. Cpiſces ho
ſint fluviales nati 2 faris. aſſati 2 frixí cí oleo
olera aſt lactuce intiba mieta cí méta 2 bea
deré bona 2 tharachi vt téperet còplo corne.
Dulcib autem que ex 3accara kúſt tabarzadi.
amigdaſt dulces. 4le eſt quosqueſi repletuſ
amigdalís cú partib? 3accare duab? Sint át
de optima farina bene fermétata 2 cotta 2 ca
bisum patu cachitú. 3accara tabarzadi oleo
olíne ac melle mixto cí oleo amigdalino re-
centí his filia. De fructib? ho cícus. vuas. an-
cibú ſumát. pira dulcia 2 matura. poma ſyra
2 candos granata 2 melí poſt cibú. Fructu-
ſiccoq vuas paſſas corofanicas muſmufa cí
amigdalís. 2 cícus 2 que his filia ſunt 6 cibís
téperatis. Os ſi nô intercidáſt téperat kúrát
calidis & humidis frigidi 2 ſicci vt tépeſt còplo
eoq 2nêadmo dû téperat kentícule cí carni-
bus agnoq: spinachia & blutis maior cí riyo:
cíc etiá copones calida cú frigidis ſicca cum
húidis donec glutines ex eis cibú téperatum
Cú his etiá q dicta ſunt 2 siderádu 2 delectet
hui? cōp[onis virb nec phibeantur. W agis
e[mi illú nutribít magis 2ferut còp[ri eius. Sí
cq ois. cibus q aliq[as delectat cōſerentior: illi ê
eo q nô delectat marie hulus cōplexiòs ho-
miné: hic e[mi ex maiori pte ad ea inclinatur q
vtilia ſunt illi. Tépus aſt ſomédí cibú eſt tpe
famis: non e[mi op[3 mults differre prandiuſ a
tpe famis 2 appetitus cum ſit appetitus tépe
rate cōplexionis hominis, ſani et motus eins
ſit téperate nec effitatis corporis ad cibos. St
e[mi differát pranditi ab illa hora attrahit ſto

t

Liber

machus hōnores corporis et fit inde homini ap-
petitus amputatio: scut alās dixim? Cordo
aſt cibor? et alterius eorſu regimis ſt is quē iſ
dixim? Huus vero cōplexiōs holem no opz
aqua frida yti que ſtoacu percutiatur & dētes ſui
frigoris erceſu: nec potatio ei? ante prandiu:
fortaſis aſt poſt cōpletu cibi et requiſ deſen
ſumq. cibor ab alto ſtomaci et firmatiōe eorſ
in fundo ſcut dictuſ est. Cuiu nāt opz vt ſu-
mat hmo? hora tertia aut quarta poſt prādiu.
Sitoq qlibet coloris ſubnubel aut roſei iocu-
di odoris mediocris ſtar inter vetus et nonu
cuz têperatiōe equali et meſura: bibakq er eo
qo gratificat aliam: vitet vinolētiaz malas em
commouē est leſſo? vt predictuſ est. poſt il-
lud ſumant mala granata dulcia: poma ſyra,
amisda? zaccare: odōre tur odotیرa ſahafe,
ſeremiu et behemere. meligu et thaharāguilā.
condiſtur cu compoſtis coditis de muſco. cā
phora vt têperetur cōplexio eius.

Somno

vero vtaſ hmoſi cōplexiōis
hō hora q impellit natura

ad illud. Sit finis eius cu faciat? eo fuerit. Et
ſiquidē fuerit regimen ei? quale diximus erit
et eſſito? et vina ſcom menſurā ſumpto: ſu cibi
potuſq. Eritq qoſ soluſ ab oſi corpore atq
etiā er qualitate qua vitur exercitīt.

Accidentia

anime caneſt oſa erce
ptis gaudiſs et letitia:

hec em ſon at huic cōplexiō & fortātes caloſ
naturalē. Oportet ſin cu gaudio diuturno qn
cunq miscere cogitiatīdez & discretionē vt for-
tio: fiat hic mēs. Oñq licet raro vtaſ tra vt so
lidek inde aſa irascibilis ſup aſa? cupiscibilē.

Coitú

quoq multiplicare caneat: ſtq
inter têpus quo vſus est & alind

quo intrat têpoſis meſura qua fiat illi quies &
alleutatio alacritasq quo no accidat illi debi
litiatio & enernatio: cu vititur ſt corp? eius me
diu inter oſm habitudies exterius accidētes.
Sicut no ſt ſatur nec famelicus: non corporus
eius frigidu ſz nec calidu: nec vero deſſccatuſ
ſz nec humectatu: nec statiz poſt viſilibas: nec
etiā poſt labore. Si aſt in vſu coitus peccabi
tur ſit poſt saturationē no in fame: ſit cu calet
nſ cu friget: ſit humectati no deſſcati: et tpe
quietis no statim poſt labore. Ad huc moduſ
oz eſſe regimē têperatoſu corporu: in quoruz
sanitate nihil blasphemetur. Quicb[us] ergo
vult custodire sanitatē. i. tempantiā cōpionis
ſue in ſuo statu caueat ne transſgrediatur ad
alind regimē: nec peccet in regimine ſuo: ma-
mimeq in cibi poſibusq. Cibi em malorum
chimo？i generātes pessimas ſupfluitates cor-
rumpāt rempantiam cōpionis & bonitatē na
ture. Dicit aſt. S. in libro custodie sanitatis:
quonāi multos bonarḥ naturaruz flurus ad
malu regimen cibor ſucit ad malitiā cōple-

Primus

xonis vn? et corſupunt bonitates nature: trāſ-
ferunturq ad malu ſcut econtrario eos qui
inique ſunt nature: regiminis bonitas et decē
tia ad tempantiam ducit complexionis boni
tatemq nature.

Capitulum. xv. de regimine corporum que
ſunt extra temperantiam.

Q

Orpora
vero que ſunt extra
tempantiā atq hec
ſunt illa q duertut a sanitatis ſtatu
in latus:nifi q eritus eorq non pro-
hibet ea ab actionibus naturalib. Alia qui-
dem ſunt extra têpantiā naturāt. alia vero
ſunt extra temperatiā ppter cauſas no natu
rales. Atq hec ſunt que prona iam inſirmita
tibus q inſtunt: et inſirimitates eorq iſ ſunt tāſ
que ſiunt. Et horu regimē nos in sequentib
dicemus. Corpa vero que ſunt extra têperan
tiā natura: quedā ſunt extra cōplexionē que-
dam aſt figura. Et que extra têpantiam com
plexione: aut eſt in eis mala cōplexio ſecuſu
vnu modu in oibus mebri: aut eſt in mebri
varia duerſaq. Et nos dicem? primu in ſuo ſta-
mine corporq quor mala cōplexio eſt in oſi
corpe eadem. Dicemus ergo qn hoz cuſto
dia sanitatis corpor tribus modis fit. Una e
culto dia cōplexionis eoq naturalis in ſuo ſta
in h[is] que ſimilia ſunt cōplexioni eius: et hoc
fieth cu erit malu cōplexiōs naturalis no plu
rimu diſtans a tempantia. Seda eſt p tradu-
cionē iſpius cōplexiōs ad têperantiā rebus
contrarijs: et has quidē duas faciut quib? no
ſunt ſollicitudines q ab ſcidat illos a ſtatu cu
ſtodie sanitatis ſue. Tertia vero eſt custodia
sanitatis corpor quibus inſtāt occupationes
impediētes ab vſu duaru quas dirim?: a horu
regimē nos paulo poſt dicem? Qua aſt opz
eē regimē ad custodiā sanitatis corpor extra
têperantiā in ſuo statu hic dicemus. hoc ergo
erit per regimen cōgruum et cōueniens cōple-
xioni eor per vſuz cauſarī quaru participat
sanitas et eſritundo modo cōpeteu cōplexioni
corpi equalis exenti eius a têperantiā vt per
ſtet corp? in ſuo eſſe. Si ergo eſt cōplexio cor-
poris calida: dictabis illu qo hmo? cu rebus
cale facientib? ſcom meſurā calidi corpor iae
re. s. calido et exercitio balneo fricatione cibo
et potu somno coita: accidentibusq anime:
sic quidem vſus ſit eorum modo quovis cale
faciēti corpor mensura caloris eius. Sic etiā
veteris regimine inſtrigidanti in h[is] qui frigi-
de ſunt cōplexioni. Parq ratio eſt in humi-
da vel ſicca. ſcies aſt harb quodq resimē ex
h[is] que dicturi ſumus de translatione cōple-
xioni vt inferi? tractabim? Regimen aſt cos
poru q indiget cōplexionē ſua trāſſerri ad cō-
plonē têperatā: no poſset ppie ehibere niſi
qibus eſt otiu: et oio vacui ſiſt ab occupatoib?

["Practice", "Maly", "146", "cì egeat h'ì plena diligènia et fidelì regimè. Nos ergo ià iepiam⁹ ab his quæ p[ro]p[ro]e cæ cala.", "De dieta illorç cuìns còplecio calida est. Dicem⁹ ergo q[ui] cuìns còplerio est calida in téperantia aùt siccitatis et humiditatis:creſcendi tépore vſoq[ui]s perue viat ad adolescentiâ téperat⁹ est còplezione yel proximus:hoc itaq[ui] in tpe ac etate regen-dus è huìusmodi dieta qua ordinamus téperatis complezione. Cù vero còplebit et per venerit ad etatem adolescentie: et confortat⁹ erit eius calor in corpore: et vis perſerre eum ad temperantiſ: opz fieri regimen refrigida-tinu t[ur]ta menſurâ egreſſionis eius in calore a téperantia. Sed ſi fuerit còplecio calida for-tis erit pe aq[ui] for-tius refrigerant: ſt debilis p[ro] debiliora. Sic etià faciendù est in alij[s] còple-ionib⁹. Sit igitur couersatio et¹ in locis frigi di molliatur[que] refrigeratione: maximeq[ui] ſi eſtas est caueat caloſe ſolis: vigilias laborez: vtatur reque ex maloriz parte potuſſi q[ui] com p[le]kio est calida et ſicca. Ait em hypocras i li-bio de custodia sanitatis nà calidi quiſcant et nò laborét nec exerceſtur. et ſi vtâtur ſit ſua uis tenuiſq[ui] hoc em auget carnè. Sal. àut di- vit. Sanitatis viri custodiui qui infirmat: vno quoq[ui] anno:prohibens illum ab exercitio cò p[le]kio etem eius erat calida. Balneari àut oz huìusmodi homines in aqua ſuavi et frigida ſi tépus eſtatis voluitur:etas quoq[ui]s inuen-tuti prorima:corpus vero nò gracile:poſt[que] ca leſactio corporus p[re]ceſſerit cù fricatione qua aſpiantur pori et intre frigida aqua interio-ra cotporis. Si autè non ſic oz balneari aqua tepida:miuatur[que] accessus eius ad balneu: ſitq[ui]s cù intrent balneu hi post ſumptu parni cibi nec limo[ſt]tur in eo: friceſt corpor eor[ui] ſua uiter: ingrediaſt pelum aq[ui] tepide in q[ui] decocta ſit roſa. viola nenuſar. cum exierint de ea vngastur et fricentur quouis h[or]um oleo. Et la nètur capita ſua cù ſp[u]a lahab ſeminis p[li]ſij. ſricent cùm ſemano albo et ſurfure heuerti: et vulco[ſt]tur poſt[que] abluti fuerint cù sandalo al bo. aquaro. camphora: labentes sandalum: et ſuffaboz: et vbarbon: vt clarificetur anhelitus. Confortetur ſingine curétur dentes ligno ca ſeli et sandali et odorent nenuſar cum viol. et ro-ſis. Utâtur ſahantio cum oleo viola. addètes quid lactis mulier[ui] super salinâ et tépore quo vacuus est ſtomacus. Cibentur cibis frigidis vt eſt quæſt[ui] ordi:piſces recentes carnes edi galline ac pulli: coturnices cocte cù aqua he-ſerè et romaniarum et radicibus lactu car[ui] cu- curbite ac his ſimilia. De fructibus vuas non multum dulces p[er]ſica pruna: et muſmuſa mo- rapiuna p[ira] matura iuibas: et ſimiles fru-ctus refrigerantes et humectantes. Sit q[ui]s q[ui]s ſu ſumik refrigerat[us] cù niue calo[ſi]t p[re]t[ep-", "rleſq[ui]t p[ib]q[ui] vinu bibat albi tenue miſt[us] ca-ueſtq[ui] rubel[ui] et croceuſet q[ui] hoc inducit ſitui et ſiccitat[em] in corpe auget col[as] ſuitat[em] caput[us] marie ſi meq[ui] e. Si àt v[rag]eat q[as] ad h[mo]i po-t[ui] misceat ill[ui] vii. h[or]us anſ[hi] dibat c[ui] ſuaui aq[ui] p[ro]ſiçiés in ip[ro] fruſtra p[ai]s ſi[le] colet et bi bat tépat[ui] c[ui] aq[ui] et nine ſubdeſ ſnata: z[ef]aſ[ati]nu[za]t. odozet roſas et violas nenuſar. et ſel[ah] et his ſilia. Si àt vtak coitu nò ad erceſt[us] ini-hil oberit: niſi t[ui] fuerit eor[ui] p[ro] p[ro] cù calo etiſ ſicca his expedit minuere ill[ui] c[oh]ſert àt hu-tusmodi hoib[ui] ſomn[ui] multi. Et h[ac] caueant dieta[ſa] oppoſita huic. ſne traſeat ad illam ſe-mel ſubito ſi] p[aulat]iz. Scies àt deiceps m[è] ſurâytutis vniiſcuinſq[ui] cib[or] et potu[n] oiz re g[im]è refrigerat[ui] ex[lo]cis q[ui]he dixim[ui]. Sic et faciendù est in oibus reliq[ui]s p[ro]nibus q[as] ad temperantiam vis traducere.", "Deregimine p[ro]tonis fride. C[ui] àt erit c[opl]o frida téperati t[ui] ſucci et h[u]di tr[à]ſatatio et ad téperà t[ui]a ſiet regimie caſeſaſt et téperato iter op-p[os]ita ſucci et h[u]di ſic vt ſit p[er]ſatio et p[ro] loci calis: vtakq[ui] exercitio for[ti]o[ui] et velocit[ui] frice turq[ui] an[ex] exercitiu med[io]criter vt tumefant m[æ]br[ia] t[ui] a[put]eſt et balneen[] d[œ]c retrahan[t] c[ui] aq[ui] cala in q[ui] decocta ſit marceμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμ

["Ziber", "Deregimine\n\ncoþplexiōs hūide. Si aŭt fuerit aplo hūida et volueris trāfferre ad têperātiā oz yta ris regimē ōsiccāti.hoc aŭt fiet occupatiōe obuatiōe vētoſ in hitatiōe locoſ eminētiu̇s ſiccoſ multitudie exercitiu̇s laboris in salina hoc eſu ienunx eſ ad huc balneo aſſale alu mioſe ac sulphureeysn fricatōis forſtis ſic vt re trahat corpus poſt inflationē e vngatur oleo babanethi e aneti diutiusq[ui]b[us] ſit in balneo e ſe deat in cōcha aq[ui]n e decocta camōilla e berē so ſecu̇s e cibararo e ſebbis e charnubo e filia deſiccātia,poſt hec aŭt rozetur ſuper corpus eoſaqua in qua decocta ſint mirtus e merge muſuz;vngat oleo ſeben e mirti hac costi:vol uāturq[ui] aliquātulū in fabulo tepido. Winuſ tur etiā a cibo:teiunent: cibentur carnibus ſe rints,auib[us] mōtanis:vt ſunt coturnices gar[di]mi e turdi.carnibus quoq[us] ſalsis e píſcibus e omnib[us] q[ui] parantur c[ui] aceto e muri e carni e lenticulā e ᶜrnebo. De fructib[us] aŭt vuas paſſas glutinofas,glādes.caſtaneas-sumāt e gā birā.bennacu̇ ſiccurz e deſſa[ri] frizuz, vinumq[ui] pōticu̇ ſomnu[n]i:coitūq[ui] augēat: odōret e ſhuma e quiſtinau.[i]e babinęgu:caueātq[ui] regi[men aut oppoſtu[n] aut alind.", "Deregimine\ncorpo[n] cu[n]s com\nplelio e sicca. On\nautem corpi[que] p[er]plexio sicca eſt tranſſerēda eſt\nad têperantiā, faciendu[n] eſt regimē cu[n]z hume-\nctantibus: habitacula ſint prima aquoſſ loci-\ncis: ſed dulcium aquar[us] eſt alſidue eſt ad h[as]\nspectādum: vtatur h[uius]ō requie: fugiat laborē\nindignatiōem tristitiam. vigilias, infundatur\nplurim[u]s aque in q[ui] decocta ſunt benefaſu ne\nnufar. e cortices cucurbite. odēu paulul[u] fra\ncit[u]: hoc aŭt ſiat poſt prādiu[m] vngātur oleo vio\nla. e nenuſare: q[ui] facta ſit de ſemie cucurbite e\namigo[d]a bibāt ptſanā e h[es]a[que] h[ue]ctātē: poſt\nhoc balneet frice[t] têperatis. No aŭt p[er]ſue-\nret h[uius]ō p[er]lonis in balneo nec patiātur ſudorē\nſz c[ui] incipit exerāt. Comedāt carnes agnozu[que]\np[ed]es eoq[ui] coctas cu[n]z cucurbitis e ſermaco e\nbleta ac ſpinach[i]i: p[is]ſes q[ui] recētes: ſic[que] p[er]\nca.vuas, melones, ſabas recētes, vinu[m] alb[u]. e\ndactilicu[n] bene miſt[u]s: odores accipiant fridos\nroſaruz e humidos vt eſt viol[n]enu[n]far. pluris\nmu[n] dormiāt: coit[u] penitus fugiāt. hec e h[is] ſi\nmilia ſeru[d]a ſunt: fugienda q[ui] n[ot] consonant.\nT[em] si h[uius] hec c[oe]plo nimia e: oz h[uius] hominē\nregi e oq[ui] dieta q[ui] ethicam patiunt: dabiſq[ui] eis\ncu[n]z egrediūtur balneo lac[ui]aſine e miſeris: alia\nquoq[ui] q[ui] dicturi ſum[que] in regimine frigide e ſic-\nce nature: e que in cura ethice.", "Deregimine\ncōplexionis cōp[o]ſi\nte. porro ſi cōp[o]\nlo: cōp[o]ſita e. ſ. vt ſit calida e ſicca: aut ca[la] e\nhumida: aut frigida e ſicca: vel frigida e hu-", "Primus", "mida e volueris trāſſerre illā ad têperātiam\noz, q[ui]s p[er]nonere regimē ſi u[n] ille p[er]plexioni.", "Deregimine\n\np[er]lonis ca[le] e ſic-\nce. Si aŭt malum\np[er]lonis ca[le]t. e ſic. op[er]h[ui]c regere p[er]nu-\ntie t[em] vſoq[ui] ad adolescētiā regimine i[clin]ati a t[em]\ntêperātia ad friditatē e h[ui]riditatē p[ar]. Cu s[ā]tve\nneris ad inuētutis etatē t[ui]c, p[er]ditiu[m] refrige-\nrāt i h[ui]ectāti āp[er]ſic vt ſit q[ui]ueratio ei[n] lo\ncis fridi aer[s] e h[ui]di, p[er]imis ſumib[us] e lacub[us].\nCibet, eſcis e potib[us] q[ui] h[ui]t ſint, p[er]hibeāt ab ex-\nercitiu[m]to forſtioq[ui] vigiliſs. ira, tristiatia e ab\noib[us] c[aus] caleſactu[n]is e deſiccātib[us] vtank[us] am\np[er]ſi[que]. Ait e[m] hypocras in libro de regimi\nne ſanitatis. Corpo[rum] calidop[er] ſiccorp[us] q[ui] ex\np[er]pedit illis deſcere e n[ot] expeceri. Si aŭt vtank[\us] exerctitio ſit molliſs leu[i]tis exerctatio hoc e[m]\nadducit carnē. Unde, B. ego inſt custodiui ſa-\nnitatē viri qui iſkrmaba[que] quaq[ui] eſtate, p[er]hib-\ne[s] e[ui] ab exercitio. p[er]plexio e[m] erat calida e ſicca\nhos op[er] balneari poſt p[er]andiu[m] cibo[rum] hume-\nciāt[u]i vt eſt ptſiana e h[es]a ſumpta de amilo e\nfarina heuen. Potib[us] lactis p[er]diu[m]a ſine e ca\np[er]p[ar] iu[n]en[u]s c[ui] zaccara: e balneabis eoq[us] aq[\n]u[n]i frigida ſiq[ui] de ſic forſtis caloris. Sin aute[n]\nc[ui] tepida ſu[n]i dabiſq[ui] illis pot[u]s aqua[que] frig-\nd[us]. Quato aŭt p[er] plus erit in iuēn[t]ute t[ato] am\nplius hoc angetbit regimē ſin egresin[z] corpo[\nris a têperātia ad calorē e ſicitatē ſz hoc e[m]\nop[er] eſſe v[ui]m ho[que] refrigerāt[u]i e h[ui]ectāt[u]\nq[m] h[uius] p[er]lonis viro multipliſca[que] c[or]a rub.\nidiget h[ui]mo[] eſatiōe humoſis colerici medica\nminibus cōpetētib[us] vt eſt lelebu[n]. e ſiro.nard.\nfacto cum ſquingib[u]n e nine e aqua granato\nrum vtrozu[m]q[ui] cum adipe eo[rum] cum zacc[\n]a r[em] aut parum ſcamonee c[um] iuleb: aut robo.\nprunorum e alij[s] ſimilibus que mundant co-\nleram.", "Deregimine\n\np[er]lonis calide e hu-\nmide. Q[ui] aŭt e cō-\nplexio mala calida e humida nece e h[ui]mo[] vii\ner[es]imie frido e ſicco ſitq[ui] p[er]natio ei[n] locis\nfridis e ſiclis q[ui]p[er]iret ac[io] ſituſq[ui] eminēa\ner[ex]ercitu[n]o vta[k] têperata q[ui]titate qua. ſo[ſ] de\nſiccari humiditatē relecta e caleſacti a[n]e[re]\ncitiu[m]o vta[k] fricatiōe vſq[ui] du[n] rubeāt m[ê]b[ia]\ndeſiſtāt: igrediak[que] balnei poſt exercitiu[m]: lanā\ndus aq[us] ſalsis e ſi p[er]gruit aq[us] ſebi. e q[ui]b[it] erit\nhec v[iti]li[que]. Sit yo cib[us] frigida q[ui] ſicconu[m] san-\nguinē ghans. Uinu[m] q[ui] ſit rubeu[n] ſz claru[ve]t p[io]\nnuocēt vi[n]ina: vtat q[ui] oibus regiminib[us] q[ui] dixi-\nmus refrigerare e deſiccare ſimul collecti, Si\nvero inducant: aliqu[a] refrigerantia e deſic-\ncātia. Et q[m]ui in huiusmodi cōplexionib[us] mul-\ntiplicatūr ſanguis: op[er]e u[n] q[ui] talie eſt affuesce-\nre flebotomia e vētoſa[que] auferatur q[ui] illis ſan-\nguis ſcom menſurā abundāt[ie] eius in corpo-\nfed nec a coitu huiusmodi arceatur."]

Practice

Maly

147

Deregimine

cōplexiōs frīgide
r hūید. Frīgidam
aŭt h u m i d a c o p l e x i o nē t r a d u c t u r s ad tē-
perantiā: opz dīspōnas regimē calefaciāns et
desciccās. l. habītaculī eius ponas in locis ca-
lidīs et siccis. vt aris q in eū fricatūone solida:
atoq hec est qua restringitur corpō post tunc
rem sīne quōn is oleo. Dehinc exercēt fori
exercitio multoq in aere calido et p[or]imo so-
lī. In balneis diutius erīst at fricēt cujus aene-
senato viridī admixto do[ra]co. ſt aŭt balneu
sulphureuſ aut carniuſ: reſiciatur cibis caleſa-
ciutibus et erſicātibus vt ſunt carnes mōtano
ruſ aſaliſi ſilue striuſ et p[is]ces ſalſt cujus ſnapi et
melle et ſquingibin: bibāt vinuſ croceuſ et rubeuſ
darbi: paruſ mixtis: bibātq aquaſ in qua deco-
cta ſt maſtir et ſiſia que regimie caleſaſtioz
desciccatoio continenک. Sit aŭt hoc ſcom mē
ſurā qua est corpus extra tēperatiā in p[le]ſ-
gidi et hūidi. hi minuāt coituſ ēſt p[ot]erunt.
In h[mo]i corpiuſ cōgregaſ flegma et auget
quotidie: eu acu entur ergo laxat iuſ purgant
flegma vt turbit. tuba. medula cartami. p[il]k.
nili: vt anturq z vōmitu per ea que educut fleg
ma et incidut illud quod dicemus al[is].

Deregimine

cōplexionis frīgide et ſicce. Maluſ frīgīt de et ſicce cōp[ō]onis deteri[]es oib[]o[] alij[]s ſcire quenit: et q[ui]m h[mo]i nimietas cujus ſit: ſit ab ea in ſirmitas q[ui] no[] ſanaſ et dicitur hec cōp[ō]to ſenilis idcirco q[ui] ſenis cōp[ō]lexo naturalis frīgida est et ſicca: et quāto plus auget defectio etatis: tāto et cōp[ō]onis ſiccitas et frīgus erp[ſ]iōza que cuj[ui]ta ſint et ſenectus in h[mo]i oibus hoibus inue n[ui]a p[ri]cipio eo[;]z: hoc est ab etate p[uer]ili et adolescentie: ſz in p[uer]itia melioris ſit ha bitudinis. Ampli[] natura hui[] p[]o[]c]onis na- tura moris est: cujus ſit natura tuu[]cula ea. th[ui]u mida.natura vero mori[] frīgida et ſicca. Qua re op[]z h[mo]i corpa adiuuare caleſaciendo et h[u]e[]ctando in v[li]timo diligentie: ne forte oino ſiccek et deſciat humiditas eo[;]z: et extiguatur calo[;] naturalis cujus ſit ibi qua p[af]catur hu[] miditas. O portet ergo tales eſſe in locis cali- di et humidi aeris vt ſunt ripe. eti[] exercitio tē perato post vnctionē et fricatūonez multi olei: fricatūonez dico tēperatā caleſaſtēz mēb[]ia eo[]rz. l[]e[]p[]er q[ui] non veniat deſiccatio ab exerci- tio tēperato: i[]a tunc detur illi pt[il]iana aut heſa ſumpta de farina h[enu]ri papauere. et amīgda la[;]p[]. Deh[ic]i rurſus fricēt corpus mediocrit[]ic ſt vt humida ſiant mēb[]ia et rubeāt. Ingrēdiātur conchā aque tēperati caloris in qua decocte ſint rose: viole et nenufar cujus camomilla vt tē- p[ere]k diutius quidē ſint in pelui: no[] autē diu- tius perferāt a[er]ea balneu. egresſi a c[och]a fri- cenک parum oleo et induātur: ſtat[]ic]s detur eis al[iqu]d l[act]is al[ne] et l[act]is capi[;]ra[;] innen[ui]que

nequaſch lōſe ſint a t[em] pt[us] nec numin[]z p[pe]
q[ui] statiz emulctu ſit: aut tepidu ſintq paſcua
capi[;]ra[;] aſne laudabilia frīda. l[]e h[ui]da vt e
lactua ferrago o[de]i: m[it]ſeaſch vngaſ c[och]a luctu parum
mell[]iā t[ui]c ſufferat paulul[]u d[oe]c descendat a
ſt[ō] h[oc] ſcieſ ſi c[ui] ap[ph]ederis ſt[ō]m: inuenies
reſediff[es]. Erit a[ut] b[ien]uoriz. i[li]j. aut. v. hoc p[pa]
tio h[or]ar[ui] ac v[bi] q[tiger]it vngaſ corp[]oq oleo c[ui]
leſacienti et humectāti. vt est oleu[]viol. mixt[]u
ct[ui]c n[ar]ciſcio: t[ui]c inducas illos in c[och]a aque
caloris equalis ſintq in ea diutius cuj[ui] egre-
diank vngaſ oleo benſegi t[ep]ato et m[it]to cum
ōnis alio calido. D[el]ſoq illi iuleb in q[ui] paulu-
l[]u ſufferāt: et i[]a t[ui]c caribus pullo[;]rui et pedib-
asq[]onq ouſiq paratis c[ui] eſpidabago: p[ic]ſib[
]et i[]a lapidoſis q[ui]diis c[ui] eſpidabago: aut fr[ix]is
c[ui] oleo loto: aut q[u]cſſis ouſi] ſobilibi[]: et i[]o
ſint c[ib]i eo[;]z landabiles h[u]c[]iāt[es faciles di
gestioni. p[ri]opinabiſq illi v[ini] albi[]q noui[;]
d[ov]miāt et req[es]cāt. Utkimo [no] diei op[;]z iter[ui]
ingredi q[och]a aque tepide ſintq in ea p[ho]i[;]
T[ui]c vngaſch: et induan[;]t]vestibus ſuis: d[abi]ſiq
eis pa[]q heſa ſi v[ider]is op[;]turere: hec e[]ſ ſi p[io]
cibus decoctus est plena vigōne. S[ō]nus [no]
eui] ſit in molliq] ſtratis. yeſtimēta ſint ſua-
ui]a. vt ſerici] et ſi]a iuxta q[ui] po[le] est. Necesse
est a[ut] hoc regimē exaſtſim[ui]n eſſe et ſiccitas
pnimia est: et ſi p[rim]u est corpus casui in moru-
b[ui] similē. Q[ui]n a[ut] est ſiccitas parua: ſufficiatvi
quouis medicam[ui]s ex his q[ui] p[po]ſuimus ci-
detur q[ui] patiēs paruſ: denturq et carnes an-
nuales et edulie galline quoq: et panis ſimile
fructq et dulcia c[ui] zaccara et laucis itabat et g[em]
mara et p[er]ſica queq ſi]a ſunt, et detur illi vi
n[ui]s. ſufficiat etiā ſemel in die balneari: p[ro]h[ui]
beank a coitu[;]t labore. Et ſi[qs] h[or] est cu[;]t in
m[è]b[ui]s no[] dominek ſiccitas: ſed est humo[;]c
cus cōgregatus in corpe. l[]humo[;]c melacolic[\]e:
op[;]z int[ed]as ad m[ú]diat[io]ez eius ab hoc h[io]
re epithim[ui]s dando et beſaus[] cuj[ui] squigibin:
aut trifer[]a z[eb]ib[ui] c[ui] decoctiōe mi[ro]b. indi.
c[ui] et epithimo et agarico. Et exped[io]t vt ſit medi
caminis pot[è]tia qua inanire vis h[ui]c humo[re]
ſco[;]z q[ui]t]itata[]e eius: ſed et iuxta virtut[em] corpiſ.
Si ergo est h[ui]o: multus et virt[em] fortiſ et medi-
cam[ui]e forte ſufficiēs ad expellēduz. Si a[ut] hu
mo: paucus et virt[em] ſit debilis: et medicam[ui]e ſit
deble ſin paucitata[]e humo[;]ris et debilitat[em] vir
tutis. Tale op[;]z eſſe regimē sanitatis custodie
corpoq extra tēperatiā poſto[;]p ſi volueris ea
de trāſſerre ad tēperatiā c[on]onis. Ut a[ut] appue
rit ſignu[;]tēp[er]atiē c[on]onis: trāſtuliſt[]i corp[]oq ad
e]c]cell[è]tio[;]res ſignu[;]ras: et t[unc]iā restat vt custo-
dias illā tēperatiā: vt[re]do regimē tēperati. Et
q[ui] h[itu]dies corpoq sequitur h[itu]dies c[on]o-
nis n[à]liis necesse h[em]q] subſequ[è]ter disputare
de regmie sanitatis ſin h[itu]dies corpiſ in ma-
tie et p[ig]uedie: sp[il]ituſtie cuti ac raritāte et,

t 3

Ziber

Capitulix, et alii de habitudinibus corporis.

E corpori quidem qua litates sút vi. pria est pinguedo. Scóa ma ties. Tertia tépata. Quarta spífa. Quita rara. Septa vero q est inter pinguediné et matié media

ac spístitudinem raritatéque. Et téperata i pin-
guedine et matie corpa excellentioris sunt pub-
chrizioris habitudinis et diuturnioris sanitat-
tis magisq[ui] actiòes et opa tollerâtia pariter
secura ab infirmitatú icomodo cu sút in eis ca-
lor in eis ideallis ê pp &strictione venar eor.
Tene áut stringunt i his corpib[que] duab[que]
csis. Altera est friditas copónis. Altera ho
mêbroj arctatuio pinguíi i illos. Sic itacq[ui]
hmôi sút morisvite indicátur: cu tricitaté ve
nay sequal debilitas caloris nális ac diminu-
tio ei? has áut sequerit diminutio spúſi et multi
tudo ſupluitatuio: ghatio morib[que] ex plenitú-
dinevt ê palíſis. apoplekia. difficultas. anheli-
tus et his filia. Rurſuſos pp grauitatê corpo-
eor difficilis ſit illis mor[que] ad actiòes nec pht
mouerit: ſi multí grauat. Quicu[s]e áut hozun
sút in pinguedinis exceſſu nimio et sút qvátan-
 exercitio sút i fallatia: vt ait hypo. in aphoriz-
mis. In exercitátib[que] corpulétie fallaces ſi ſint
in vltimoz illaudabilest tales nó pht addere
Motus áut ſoſtat calo[re] nálê et accédit vy et
digô ſit melior et addit corpulétie corpis. Cu
ho súnt corpa eor in vltio corpulétie nec ſit in
eis loc[que] augmèto veneg copiſſe ſint nó ptin
git aer anhelitu &cept[que] ad mébria: q[ui]re et extimo
guit calor nális ſitq[ui] abide moris ſubita. Qua
prop[que] hmôi ê oz diminutio[es] ſanguis a co-
por porem accelerare. T[rans]scilêta áut corpa et ípa
q[ui]z mala eo q vnêth corpi eins ſiccitas. hec em
nó valèt exercitio nec actiòib[que] plurimuz: hoc
etem calefacit illa et deſſcat crescitq[ui] gracili-
tas. Qui talib[que] sút corpor nó pht pati obuiam
caloris et frigoris: q[ui]m duo hec ad mébria eor
interiora facílime ptingu[to] eo q eor corpa car
ne ſint nuda. Cu hoc incômodo i aliq[ui]s cor-
po[ſ]z vel admodú solidíi illi dat illis aut ipſi i
illú[que] ceciderint cito illis ſit leſſo et frangíu[que]
mébria: plurimú[que] leſſo hec in interiora quoq[
corpis puenit pp auditaté eor a carne q in q
bus ê ad interiora q[ui]z corpis phibet leſurá p
uenire: ſic q[ui]z i obuiuuerit incidéti corpi vt ê
éſi[que] alínd q[ui]z puenit ad interiora eor[que] facile.
In his ſiſs vta[que] laſatio fallit maxieq[ui] si que

Primus

sub hypocúrdia macra fuerit. Ad hoc at hec
corpa pata sút euëtui ethice et vulnerib[que]
ris pp licitaté eor[que] mébroj: minima § quis
haru c[um] infirmitatú sufficit illis ad caſuz. Diz-
rit aút. Si exponiòe libri epidimiar[que] ſebo ſer-
mone: q[ui]m corpa gracilia et ſicca tollerabilla
sút famis q[ui]m corpuléta: hoc is est q[ui]m q[ui] solui
tur de ſuba corpulétop áplus is ê pp de ſuba
ſiccop[que] corpor soluak[que] húida em hoim corpa
sunt: ſicut alia corpa sút húida q[ui] ſemp solu-
tur ſicca h[ui]o ſicut lapides a q[ui]bus nihil ſoluit
et si q[ui]d pa[que] est. Cu igt[que] ſic se heat malí haru
duar[que] corpis habitudinú pinguedinis. ſ: invi-
timo ecótra matiè i oz adinuare eas ipinguá-
do. ſ: macrú et deſciendo pinguem.

Deregimine

impigustino cor-
poris macri. In-
caſſatio itac[que] macri ſit i diuturno[que] q[ui]tis uſuz
et debie exercitiu[que] tardus q[ui]z. q[ui]z. ſoſteſt calo:
nális et fricatiòe ſuani: inſtictiòe q[ui] oleop húidor
et frequètatiòe eor[que] q[ui] letificat ala[que] excentat illa
dimittiòiſc[que] ſollicitudinú et cárú triftitie: indu-
métio q[ui]z moliu[que] vectori matutali reſectione
húidor ciború[que] vt sút carnes agno[que] edorum
capitac[que] eor[que] códita cu espidabago et ziraba
so facto de gallinis et anatib[que] pinguib[que] come
ſtio carni[que] eor[que] carníi pullo[que], colúbo[que]
pinguiu[que] et h[ui]ſis et câbises q[ui] pata ſint ch oleo
nucí[que] et ſilami: rifiq[ui]q[ui] cu lacte ſunt vtiles ſil[que]
ſces recètes &diti espidabago. Reficiat autem
bis in die aut ter vt ſueſcat stónus multitudi-
né cibi: ſoſteturq[ui] ad digoné eor[que] q[ui] ſupues-
nút ei: inſciptiatoq[ui] cibú mébria eor[que] auguean[que]
tvank balneo aq[ui] ſuauſpoſt prádiu[que] bis in die
et vnctiòe olei viol: ſacti cu ſemie cucurbite: ch
egredi[que] balneú dibat lac capitap[que] h[ui]ſis ſactá
de oleo ante[que] balneet. Si aſut hmôi hois cò-
plerio ſit calida: da illi ptifaná: medullá pátis
ſile decocti aq[ui] decoctiòis encurbitarúr funs
de deſup aquá granator mujo[que] et eſca ſactá
de fabis cu aq[ui] ſuani et oleo amig. dulciá p[ro]
dest em: vta[que] quoq[que] eſca ſacta q[ui] patiètibus
ethicá. Et hec ei? affiſtio. Some tritici et ov[
dei decoctator[que] vnituſcuinſoq[que] manipulú. Rifi
decocti ſilr coquátur in aq[ui] ſuani donec diffol-
an[que] fundat[que] deſup olei amig. dulciá: pro-
cianturq[ui] in illud parú[que] cimini ſorbeat: et alia
ciceris: ſakeoli: leſticule rifi albi[que] loti: od dei toſi
et expletatiu[n]inſcuinſoq[ui] manipulú. tritici múdi
et decoſtati ac toſi duos infundat[que] totú hoc et
lacte ouſi dulci p diét nocte[que] ductú mane ſic
ce[que] Sumat ex eo cu op[que] fuerit maſpílm: terat
viligièter coq̧turq[ui] cu lacte dulci et oleo amig-
da[que] dulciu[que] ſilami oleo reſeti: aut anat[que] adipe
ſeu galline[que] et p[it]cia[que] inter pa[que] q[ui]al ſiler ex tepidu
ſorbeat. Alia: B. margaritá[que] 3. ſeſoq[ui]r muſſa
hagele. ciceris. maſci. vnituſcuinſoq[ui]z. 3. ſi: füde
ſup hec lact[que] dulc[que] t[em] vt ota[que] iſuſdát et p[mi]titat

Practice

Maly

148

nocte et die ductaç deficêtur i umbra terêtur
diligêter et p[]yciant sup illa dupl[]i farie cimini
carmenici. ameos et cimini nebaticizetire tri
ta oia diligêter et amigdal[]a[]z corticaz vnufi-
cuinsq[]s.3.1. p[]istetur oia fit et fermêcti b[]n et ce q[
]tur p[]ais i furno aut camio ignis têpati ficect
et sumaf ex eo i pr[]s[]dio i et cena iurta q[]s op[]q e[
]t triticis coqitur c[]uli lacte dulci et oleo amigda-
[]a dulci et adipe anatis aut gallie et forbeat
erpt[]u e[]m. Post forbitione igredia[]k balnesi:
egressus suferat hor[]a et reficia[]k cibis q[]s dixi
mus: vta[]k vin[]s stati post cib[]i comedat panez
c[]ui vio[]h[]o et h[]ac i p[]te vtile e[]. Alia affignatio
[]crahatôs. S[]ue farie s[]t[]e libras. e. azertiri. b.
misceat simul et p[]ycia[]k in butrym misceaturq[
]e fiat panis i camio ignis e[]quis et ficect suma-
turq de eo p[]esum.3.2. et trit[]u bib[]a[]k c[]ui aq frigi
da[]p[]est e[]m. n[]o o[]s at aliq[]d eop[]q p[]po[]suiq
ad ipignu[]d[]u: macil[]tos semi fumere sz paula-
ti. C[]listere q[]s ipignu[]s: h[]o loco vtile e[]. C[]ôfe-
ctio clisteris erpti. Sumaf caput onis et pedes
ei[] et lat[]: sic[] albas n[]uero. p[]nau[]z pa[]ssat[]r.3.
K. medulle cartami.3. K. n[]uc[]i ms[]idat[]a[]z lib.
5. tritici et o[]dei ms[]idat[]a[]z ac t[]us[]fori cuinsq[]s li-
br[]a et 5. ciceris gran[]ox semis cuinsq[]s lib[]e q[
]ta herbe var[]egili triti et granar[]u botami cuins
q[]s.3. y. c[]ui. m. 3. a. n[]ucis. a. coqu[]arur oia cu[]z li-
br[]a aq done[]e rede[]st ad t[]erit[]a: fricata colent[]
sumaf et h[]o lib[]i. 5. amigda[]k. olei semis cucur
bite. olei sus[]ecu. cuinsq[]s. 3. 5. olei filami. 3. y. v.
clisterize[]k cu: et fit tepid[]u et in pr[]icipio noct[]
]t c[]ui eo domtak. Faciat hoc trib[]q noctib[]q et
]nat heb[]o aiter[]usq trib[]q al[]ijs noctibus faciat:
hoc q[]s trib[]q vicib[]i in sp[]acio. 30. diep[]. Et at ci
bi q[]s dispo[]fum[]q p[]i hoc q[]s erpt[]u e[]. Ait e[]m.
5. in libro de custodia sanitatis. O[]s e[]i q[]ult
fu[]s corpus ad corculêtiâducere amatie iun-
gi p[]ice: v[]ti fricat[]e têperata c[]ui map[]is media-
inter fuan[]e et a[]per[]u tenentib[]q done[]z rubeat
corp[]q. post hoc a[]t fricek pluribus solidinsq[]
J[]a s[]ue vtank exercitio têperato: balneenk: nec
dint[]i fit in balneo: exer[]tiq inungak pauc[]o olo
de h[]inc accipiat cib[]i: et s[]i fit q[]s pos[]lit pati ifu-
sion[]e aq fride roz[]ek sup ill[]i: quo q[]uertak cal[]o[
]z ad iter[]iora corp[]is: et melior: fiat dig[]o. T[]c c[]ui al[]
q[] m[]e[]b[]on permultu gracilia s[]fit c[]a viol[]etie ali
cuins vel ligat[]i[]sis: s[]lcut accidit m[]e[]b[]ris q[]n fran
g[]itur: aut q[]i fracta sunt: aut de suo loco mota
vnde et macra s[]fit pp paucit[]at[]e m[]ot[]q o[]s h[]m[]o-
lungi et trahere materiâ et s[]anguin[]e ab illa fr[]
cati[]be medio[]ci illi[]n[]edo illa oleo viol[]i et fun-
d[]do aqu[]a calid[]a done[]z rubeat. Si a[]t tac[]
m[]eb[]t e[]frigidus: fricetur et lint[]ak oleo iefemi-
ni: et cataplasmetur p[]ice. Sic ete[]sii membrum
reueritur in statum su[]e corpulentie.

De regimine maceractino. corporis p[]insuis. At
tenuatio aut[]e graffi fit s[]u multi exercitij et la

boe ante pr[]ad[]iù. multo ienio. diminutione
cib[]o[]z: multitudis obviat[]o venere[]o[]z i bal
nei aq[]r[]s falfar[]i et sulphurear[]i: y[]s[]uq[]s fricatto-
nis for[]tis a[]h balne[]i limiti[]o ole[]o[]s iol[]u et[]in
]yt e[] olei aneti et costi et post hoc balneari diu
turna mo[]a in balneo. C[]ui a[]t egreffus fuerit
balnei reficia[]k cib[]i p[]ui nutrim[]eti multe q[
]tatis vt e[] panis furture?. et olera vt blutis et
spinachia atriplex. Affiduq[]s fit in ciborum
calid[]o[]z porre[]tione s[]ccor[]sq[]3 et salf[]ox acerbo
r[]u et p[]otico[]r[]u: y[]s[]q cib[]o[]z p[]insui vtile est
hac in p[]te minim[]i e[]m ei[] s[]aturat ph[]ibeas ei
multa apponi: minus somn[]i. aug[]eas visi-
lias. Domnat a[]t in locis a[]p[]sis p[]ubuq[]s idua
turyta[]k curis trif[]tia et multis cogitationibus.
Euacnet corp[]q medicam[]ib[]q laratiuis et purg[]
tib[]q fla: et q[]s filia sunt de regimine desiccati att[]
nuant corpus et macrum redund.

Deregimie corpori[]u têperato[]z in macie p[]sguedie. Cor
por[]a a[]t têperata iter corculêtiâ et mati[]e. et fe
re media albi et fuc[]i n[]igi s[]fil min[]e[]liq[]s pa-
tiun[]t mo[]bos. Hec e[]m corpora dilatank[] et solu[]
ab eis q[]s n[]o mult[]i debilitat e[]tut[]e qu[]e admo
d[]u q[]s solu[]k a corpib[]q rar[]is sz nec string[]ik in
eis superfluitas nec ph[]ibe[]k valde a solut[]ione
s[]cuf in sp[]iffis corpib[]q fit. C[]priima hec autem
sunt in bonitate corpora rara et signa eop[]z sunt
copia pilor[]u et groffities e[]ris abundat[]ia q[]su
d[]oris et h[]m[]o[]i habitudinis corpor[]us longe me-
lus est corpor[]e sp[]iffo: homo ete[]m rari corpo-
ris tolerat porre[]tione amplioris cibi q[]tita-
te et groffiori subf[]at[]ia: q[]s pos[]lit is cuins corp[]
sp[]iffum est p[]pter copiâ e[]o[]s que solu[]nk ab
illo. Labor[]e quo[]q melius fert n[]o enim angu-
s[]tia ad illud tam cito accedit propter copiam
e abundantiam cib[]orum quos sus[]cipit: que
subintrant loca e[]orun que diff[]oluuntur per
laborem superfluitas nanq[]u que cogregat in
lacertis quam liquefere facit cal[]o[]n in hora la-
bor[]is soluitur et n[]o remanet in eis. Unde et n[]
accidit angustia et cum iminute s[]int sup[]fluita-
tes in corpor[]e facilis est transitus cibi ad oia
m[]e[]b[]ia. vnde et digestio cib[]o[]z melior[] est. Cor
por[]is vero sp[]iffioris signum est alperitas cus-
tis et sp[]iffitudo eius piloz[]um tenuitas pauc[]
tas s[]udoris et multitudo v[]ine ac egestionis:
copia quo[]q aug[]em[]ti carnis p[]ropter paucita
tem diff[]oluitorum a corpor[]e per dispersione
et s[]udo[]em. vnde et hoc corpor[]e mag[]is reliq[
]s malum corporibus est. Q[]d h[]m[]o[]i est non pati
tur multum cib[]um p[]ropter paucitat[]e que dif
s[]oluuntur ab illo sup[]fluitatum et cib[]o[]s. Qua
re et non mittuntur cibi missione bona ad m[]
bra nec patitur laborem sequitur enim illud
angustia st labor[]e celeris p[]pter arctatione[
]s sup[]fluitatum quas liquefere facit cal[]o[]n q[]s fit
ex labor[]e vnde remanet in lacertis c[]ui n[]o sol[]a

4

## Liber

uātur. Amplius in hāmōi corporib9 supfluitatee cōgresātur multe pp paucitāte dissolutores a corpore. Qua ex re hāmōi viro accidit inſirmitates 7 natura humoris cōgresati. Idcirco eget dnis corporis hui? vt cib9 ei9 ſt subtiliis paucus hūtidus vt facile dissoluaſt nec in eo aduneſt eo huo ceteris potētio: 7 ſiſſior. Hoc corpus qn opus eſt impinguari trāſit ad corporuliā citi9 q[ui pauc]a ſoluit ab eis. Corpo tra yo latoſi poro[rum]aror[um] no[rum] accelerāt ad cor pulentiā c[ui] multa ſoluit ab eis niſi q[ui] ad corpora ſpilla ſestināt morbi a cāis iteriorib9 vt repletiōe 7 malo hiorē: c[ui] scrapula gneſt i eis veloci ter ex quis augmento quatuſtatis cibor9 ſubtilitatis eo[rum] ac groſſitie: q[ui] dissolutoio ſuper ſinuitatis ab eis eſ difficultis: no[rum] tamē accidit eis multa leſio ab obuſis extra calore. ſ. 7 frigore no[rum] plinum nimia ſint. Accesſus em hor[um] ad ea q[ui] utra corporus difficultis 7 mīme leuīs. Rara porro corpa i pluribus comitāt ſicitas nāne i ma ties corporis pp copiā dissolutores ab eis. ad eor[um] dnos raror[um] properāt iſirmitates a cauſis exterioribus: vt frigore aeris 7 calore. Jo[ſ]o sit h[+]ypo. Corpa rara laudabiliora eſſe ſpilſis: 7 ſaniora i paucor[um] moror[um] a crapula cibi 13 plinum eſtritudinā i ledētibus exteri[ur] vt calo re frigore. Diſegitio em in eis melio est.

T Cap[li]z. xvij. de regimic[e] corpor[us] in d[omi]n[m]ēs est aliq[us] incōmodi a mala complexione.

## Quoniam

dirimus regi

mē ſanitatis corpor[us] q[ui] habet malā cōplectione nālē in omni corpe: opus abhinc allumam9 corpor[us] quor[us] mala cōplexio nālīs in mēbris varia e: 7 quor[us] figura mala. Ad q[ui] primi hic ſiendu i q[ui] cui9 corpus aut mēb[us] aliq[us] paratuſ est alicui morbo r[um] aptuſ susceptiōi ei9: acceſſe e ſtudeat et regat illud regimine, phibēti adnētu illius inſirmitatis: niſi em ſeceris ſequi[que] illu9: 7 o[ui]o incidet in illa eſtritudinē. H[+]bi gratia. Cuius vene e patis ſtricte ſunt nāliter opilatio accidit e pati eius etiā a pane mido i carni[ba] leuibus c[]to plus ab alijs. Jo[ſ]o regi illi h[+]is q[ui] apperit ſequi[que] nē. Sic 7 d[omi] corpor[us] debiliu parato[rum] aduen tui ethice i ptiſis: 7 regātur humectatiōe ſm q[ui] dicemus in hoc loco. Incipiemuſo[rum] a capițe mēbriſo[rum] ſequētibus per ordinē.

## Decura

male 2[]p[]lonis capitis frigi. et

cal. Dicim[que] ergo q[ui] q[ui] e: cōplexio capitis frigida nāc[ui] ſic vt inde ſenerētur in eo crapule multe: grauat leſio e[ui]s o[ui]s mēb[ia] corporis: eo[rum] quod accidit illi leſonis ex nām supfluitatis ad qua inclina[que]: 7 cuius eſt in ſirmitatis accidere vniciuq[us] mēbriſi. Quare opus competēs erit q[ui] cōplexio cerebri natu ralis mala eſt: proponere emundationē e[ui]ns illam ſedando complexionem: hoc[que] ex y[]ſu.

## Primus

H[+]ior[us] illi. Si g[ui] malu i 2[]p[]lonis cale: op[]z regi etuſmodi dieta iſridāti tāi i cibis c[]i i medicis i 2[]rroreſt sup caput ei9 tepida aq[ui] dulc[es] ſuanis i q[ui] decocta fuerit roſe. viole. nenuſar i o[]deniz t[+]uſum. cortices papaueris. 7 vnga[ſt caput in eſtate oleo ro. 7 vio. 7 nenuſaris. 7 traſat odo r[+]e narib9. flores odozet vt e[ui] viol. roſ. nenuſar sandaliu q[ui] aq[ui] roſ. 7 caph[oria]. phibeat eos ab vſu cibor[us] calefaciētiu i vaporātiu vt ſunt nuces caſen[us]. yetus gersi[riu i bardeniſi. 7 a potu vini maximeq[ui] c[]roei 7 veteris: 7 ſi op[]z e[ui] t[+]aſt albo ſubtriu. hoc em e[ſ] ſerētu[que] illi. Hieme yo vngas illu9 oleo cheiri i ſuſceil i 7 ges c[]omiceas illi olei roſ. 7 viol. vt t[+]epeſt i cibet h[+]mōi t[+]eperatis i 2[]p[]litate i 2[]litate i roza sup caput ei9 aqua in q[ui] decocta ſit camomilla et aq[ui] lilecmelec mercē. vſuz9 roſa i viol. i cibet i 2[]p[]litate i 2[]litatevt t[+]eperent. 7 C[ui] ſat e[]malu i 2[]p[]lentoriis cerebri frigidi: 7 2[]taris in regimē to e[]tus regimē calefaciēs in cibis i potib9 ac medicaminibus i 2[]cipnas operiri caput, ma p[]rime in t[+]eporibus frigidis. Unga[ſt caput h[+]ie[m]e oleo que erri i verges ſuſam[que] i iefemini i oleo nardino aliſo[rum] oleis calidis. Nozeturq[ui] sup caput et aq[ui]a, decoctiōis camomille: aq[ui] lilecmelec mercemuſi i ſuc. i carſuz. In eſtate quoq[ui] regimē ſerato[rum] vt ſup[ra] dimi[que]. Et ſi in arterijs capitis h[+]ui c[]p[]lōnis eſt op[]z pilatio: 7 fiat ide cephalea: ſangutinez trahes d[+]o e[]a narib9 vel venis q[ui] ſunt in tribus. Ac c[]vidit aſt cephalea plurinu[m] homin[que] c[]humo ris c[]olerici deſuentis ad os ſtomaci: cum ſit neruus qui venit ad illu9 a cerebro for[]tis ſen ſu: op[]z ergo c[ui] ſoueris hoc v[]t regimine q[ui] prodeſt ad fluxum colere in ſtomacum qu[+]e admodum dicemus in ſeventibus c[ui] ad regimē ſtomaci yeniemus.

## D[ec]rgimine

coi male diſp[]onis

mēb[ro]z in capite posit[ur]. N[unc] aſt dicem[que] e[]a q[ui] neceſſaria ſunt in custodia ſanitatis mēb[ro]z[ui] q[ui] ſequun[que] ce[]rebri. ſ. oculi. os aures. 7 que poſt hec ſunt i[]s mēbra c[]o[ſſa]. Q[ui] aſt maxime attēdeſt e[]ſu d[+]eſdi q[ui]oq[ui]n expeſuſiōe nocu[n]mēt ad e[]vnt e[]ſeruek in ſuo ſtatu ſanitatis: i[]ter hec o[]ia mem b[]ra ſunt oculi i aures: cum ſint villitatis ma[]xime tales ſensus: 7 propter bonitātē ſensus eo[rum] i ſubtilitate accelerate ad e[]a lāgores mi[n]nimis de cauſis nocētib9. Cōmune h[+]o regi[m]ē mē illi e[]rcere fluxu[m] māe[]p[]er a cerebro ad illa vt purget. ſ. q[ui] ad ea ſuit p[]nares p[]nucādo ſternutationē per imiſſionē ligni aere in r[+]as ſum: vtak[que] 2[]p[]lentib[que] opilatio e[]t e[]t ſuzu[]z i pa[]p[]r] cordes. A g[]uttura a[]ſt vtēdo g[]arar[ſi]mi[]s c[ui] ſaŋgibin i aq[ui] calida in q[ui] decocta ſunt hec: h[+]acarha i traſem[ē]de. 7 h[+]ubu[que] vt traſah[] humorum ſuperfluitas a capite ad os i gut[]tur. Similiter op[]ortet c[]oliderare ante[]c[]o[]n hec.

Practice

Maly

149

vtaris regimine: vtrù corpus mundù sìt super-
fluis nec ne; sì müdù eit vtaris predictis. Si
nò vtaris la ratio: cui9 est mundare totù corp9
maxime aòt caput: ià tunc incipias müdare ce
rebrù. Regimè autè proprìs hoc est vt ad fin-
sula horù intendas tale est vt ponimus.

Deregimine oculorù. Oculis quæ dè canere o3 a calo
re magno et frigo re graui puluere fumo itnitu
in sole affiduitate considerandi lixata et calores
albos. Ister agere pnuè nec inclinari o3 ad in
tuitù libror et celato rù sultiliù. cauendù a co-
pia fletus; sòni longi têporis sup cernièc: op-
positio quoq aeris frigidi; et niuìs puluerì su-
mi. Et q nocet oculis cibi vt lêticula caules: fa-
be false carnes. Et q dolo re ecrisit capitis vt
alliì cepe: similia vapotantia: ledit em caput
et visus slliter. Cibi q3 tarde digonìs et ghan-
tes grosso hiores. Cena noctis copia coitus
affiduitas violètè nocet visui et debilitat illi.
Et cauto ab his rebus est eop. q arcent adue
nientè infirmitatè ad oculos. Que vero solui
tur supflua aggregata in eis et fecurât ab ob-
talmia est inclinari sup aqua in q decoctu sìt li
lelmec et obuiri vapoii el9. Obido confortat
illos et phibet ab eis egritudines est collinari
ch ametado. et tutia indica còdita cu aq qîsire
et tutia carmenica: viridi et subtili et cù mirob.
citrinis còditis cu aq heferè; et hezaro dissolu-
to ch aq suani: hec em confortat oculos extra
hunt humiditates q sunt in eis: et collirientur
hìs vno quoq die bis aut ter. Que yo visum
darificat est tutia indica còditas cù suco fe-
niculi recentis. Utrio mabaruth granator. Et
hec confectio sume aqua granator muzoq et
fac bullire vfoq dìs super fit medifi. In hac tan
B mediì ipfus mel proiçe defpumatù; et fac
bullire donec misceâtur deinde ponas ad so-
lè. I. diebus et colliriabis eo. Clarificat em visi
plimù. Et hec assignatio altera fortioris actio
nis. Samit pomu granatù müdatù adipe el9
et exprimatur succus: ponat in vafe vitreo ad
folis calorè. I. dieb9 vel vfoq mèfez püciaturq
sup illi fellis cubegi. et fellis fabugi cuinsoq. 3.
s. aq gnator. 3. 5. aloes epatici. 3. 5. terat oia
diligêter. et sì felles sunt recères liqfiast in eo: et
ponat in vafe: et ch opus fuerit vtatur. Et hec
cofectio bardinalius clarificat et còfortat ocu
los. R. tucie indice et cadimie auri. athemedri
cuinofptes equales: cògregenç diligêter tri-
sa et codiatur cù aq emblici: et femac et heferè. et
marzemust. Dehinc püciatur sup flngulas. 3.
y. huìs medicaminis muſci: caphore cuinofq
grani penſuz; et collirientur eo oculi ſuaniter.
Colliriatio quoq pingsuedinis aspidi et come
ſto carnìs eopìs còfortat viſuz. Confortat etià
mergi hoem in aqua frigida et apire oclos in
da viutus dat em oculis plurimù lumen. Si

asit augeas lectione libror additur visui et.
Accidit aùt visui debilitas ex acuto morbo
qui factus est capit: aut cù multu spuèdi san-
gunez: aut cã vomitus: aut clamoris magni.
Et est cù suppreffione oculor: minuitur q5
fluit ab oculis et naſo: crescitq in fame et labo
re eftatis: et cì solutioë ventis fit. et ad medica
minù calido pojectionè. hec cù videris ac-
celerare optet humectationè cerebrì illiniasq
corpus oleo viol. et nennfar. facto cù ſemie cu
curbitarù vt odozet illud et euacnet humo rez
acutù a corpo cù aq casei et sternutet ch alìquo
eorù que diximus oleorù et lacte puelle et sub-
leuabis huìusmodi hominè cibis humectat: bu-
bus vt ptilana. lactuca. cucurbita. pſicis amig
dalis recètib9 cibabis eſi carnibus agnoq la
cetinç et edorù lactetiù. et pedib9 et ouìs para-
ti: et rozabis ſup caput et toſus corpus el9 aqua
in qua decocta ſit lactuca o2dei tunſuz. viol.
rasurà cucurbite cetera q humectat pones
aliuqado in oculo la c puelle. T si aùt accide
rit oculis genò. aut ex ictu aut er clamore. ca-
loze. acceleres ſangnin è minuere illu a cepha
leavena. emplastruì fac oculo de acatia the
35orazam tharathito. distêperatis cù aqua
mirti et appones stringefq bene et pribibes
quidè hmoî hoiez a clamore et sternuratioë et
tuſi et minnes cibù: faceat q supin9. Si ăt de
billa: vifus pp clamorè et humiditatez collia
oculì cù benudo: aq granator in qua ſit par
tib9 ſingulis aq pars vna mellis optimi colla
ti et q ſint postita ad ſolè dieb9. I. collirieq ch
mirob. citrinis tritis ch aq roſa. T si vero ac
ciderit illis purigo ipuas illis aliquid aq ſu
mac et cataplasma cu solijs dulbi decoctis in
aceto. Si yo est debilitas cã frigo re humidi
tate collirienk cù cinomo et acoro et cäcro ma
tio: et xilobalsamo ac fructu el9 amigdal. pipe
aq cepari et heſse et laufim. T si ăt est debili
tas ab intuitiòe ad ſolè. p[ipe bim el9 bibere
vinuì et dormire diutiu9. T sed et ſt accidit pal-
pebrijs poſt ſomnì aperièdi difficultas o3 fre
quëtare balneu et ifuſſone aq caſe tolei ſup ca
put: et tracta palpebjas cù aq caſa et olo d vio.
Deregimine anriuq. Aurib9 yo
canendù è a graui
bus vocib9 vt est tonitruì et acutis tremorib9
et neqinforaminib9 audit? cadat lapillis aut
alind qd. vidi em in aure cuinæ ceciderat cari
ce Granu Granatusq est audit el9 nec esre-
ſuz est aliquo medicamie. Canest etià ne qd
reptilium ingrediatur affueſat müdare que
colligitur fecè in meatibus organi purgado
aures aut virgula innuoluta hòdace poſtq im
pletis fuerit aut vi parli olei viol. T si ăt et ea
ſentiak vêtosſtas groſsa inclinek ſup aqua bul
lientè in q ſit nepita cù aceto et ipleak illi oleo

Liber

merzemusf i oleo filami. Obseruæt aŭt audi-
ti u a fluxu materiaru iplnere in aurè siaphum
ematice menuthe fricate ad sarû vel ad cotez:
ci aceto téperata quaqæ septimana semel. Idè
facit eſazù distéperatu cuz aqæ roſ. et affeafum
ſbſtci cu memithe 2 spica 2 vino 2 fortat aurez
mirſice. Si hò in aliqæ tpe ſentiātur in ea doc-
loz. et mois 2 ipluæt illi aliqæ olei roſati cu aqæ
heſerè aut aqæ roſata aut aceto vini yel lactis
puelle. ICI aŭt acciderit illi ſanguis fluxus
aut vulnera iplue illi affiaru albù distéperatu
cu aqæ roſa. aut oleo roſato. et lacte puelle. et ſi
distéperaueris trocifcos 2 dicunck adriani cuz
aqæ roſa. aut oleo roſa. proderit illi magnifice
2 manifeſte. Est hec cofectio eor. Sume gal-
le ptè quæ vis: rauñedi ſteneri cuinſob dimidiæ
ptè: aloes collocati, 3 zati, croci oriétalis cuinſ-
2 quartã partè tere oia diligenter 2 distêpes
ta cu vino 2 aqua coctanor 2 ſac trocifcos vta
riscò cu opus fuerit. Si aŭt in aure grantas
ſentitur bibat pilkas hiere 2 impleat illi mer-
zemusum cu oleo filami 2 oleo fugilis.

Deregimine dentiù. Dètes quo
obseruare o3 ca
uere ne ſupueniàt illis egritudines vt ne fras-
satur non maſticado aliadq soliduz nec aliadq
Glutinoſuz a putrefactioe: aut minuèdo dul-
ci appofitionè: vt ſut dactili 2 nataſuz; potuf
2 aqæ frigide ſtatiz poſt illa. Caneant 2 lac 2
pugitua 2 affidutatè vomitè 2 lauationè poſt
vomitù cu vino 2 squigibi. Sic 2 poſt come-
ſationè lactis 2 yvuſ curatioſis poſt pràdiù. Ca-
neat èt ſtutozè ſinguaru 2 vitent ea 2 plene
ſunt acerbitatis. Si aſt ſtupo: hic còtigerit ac
cipiàt poſtulacã 2 ſal alperſuz. Caneat 2 qæ vis-
tàdu potu 2 aqæ cuz nine ſtatim poſt pràdiù cali
dum nä fugiat 2 aduètu putrefactionis cura
tlòe téperata ſine exceſſione bis 2 eliminat vt
est ſarina ordei còbnuſi 2 ſethigo còbnuſi 2 ſpu
ma maris 2 fracturis catinòvi vitroin ſepa-
ratim 2 conſictim 2 2 còſortat dentes 2 ſingi
uas 2 còdiàt anhelitù. Curatio téperata cu li-
gno in quo est amaritudo 2 pòſticitas 2 cu ſa-
bado 2 ſquinàto 2 ſebeab rubeo. op3 tamen
nò multiplicari ſvni curationis. Ulcerat enim
ſinginas 2 corupit eas 2 minuit 2 titillatio-
nè dentiù inducit ac còſcutit: ſed dètes fricare
ci ſtesta alpera 2 cu dentifricio elimanti. ſi vis
mùdare 2 albos facere dètes. Est hec cofectio
dentifriciù clarificàs dètes 2 bonu facit anhe-
litù 2 confortat ſinginas. ſumatur ſuh fari-
ne ordei cu vino còduste. 3 LR. ſalis andrà triti
cu melle paſtati 2 ebusti. 3 c. ſibiaca 2 ebusti. 3 e.
ſacri marini. roſa: cuinſob. 3 d. grezinazig. 3.
b. ſebbi rubei corticu amithei ſiccaru 2 audè.
et calca. 2 ſecti. cubebe. cuinſob. 3 e. teràtur oia
diligenter recòdiantur 2 in vafe cu opus fue-
rit ſume. Caliud. Spume maris 2 ſemazera

Primus

dicik cuinſob. 3 LR. tadaſir adhethari. roſarum
fanzenegi ſuh còbulti ſeti vniuſcuinſob. 3 b.
carbonira canne ſal còis. 3 ij. teràtur oia dilig-
gèter 2 paſtetur cu melle 2 còburatur in patel
la donec ſſcent dehinc teràtur optime 2 ſup
addàtur caphoie. muſci. vniuſcuinſob. 3 qæde-
ras vtand hec cu indigèt: proderit em. Wedi-
camè anheliti 2 o cùdat vtere sabado. garioſ.
ſadegbo. 2 kilo aloe recèt. cubebe cum grana
tis inſimul còritis diligèter profunt em. Alibù
quod expellit odo: ceparù allei ac ſimilium:
quon: odor culpat: maſtica queſſerà humidà
2 ledabù 2 fautheneghù aquaticù. cortices at
tenegi 2 folia eius miſce cuz vino rihano. hoc
aŭt phibet casuz dentiù. Curatio cu casinàza
so 2 ſebbe 2 gelnaro. roſa. sandalo 2 ſilib.

Deregimine catarri fluens ad pectus. Cui hò deſſederint mae a capite ad pect? multe: op3 aluescere ſemè papaueris parati cu medicamibò 2 dyacodion 2 ſunt catarris. et ſi mä qde est acuta deſ illis ſiro. papaueris simplicis 2 sargarizet aquã roſa 2 q cipiat in naribò va: porè furfuris 2 aceti cu pieci in ea. fuerit ſup ignè poſto: ICI hò è mä klegmatica abeli tu accipiat vapores. kilo aloes crudi et aid odoret eòu ſuniz ſulum 2 odores sandarùs: fi: p deſt em 2 accipiat laucuz papaueris tépesratù cu melle 2 mèriboch. thegho. ac ſimilia, ytilia enim ſunt.

Deregimine ſtoi ad què desſens
dùt catarri. Cu aŭt
descèdunt a cerebro capite: ſupſluæ ad ſtöm
colica 2 còplexio eius ſtòi calida est nä: 03 ar
cere huic fluxu, deſ ergo ut paru cibi nec inſitu
neat vſo: famè, còtrahit em copia colè ſit q6
dabit illi refrigeræ eſca: vt eſ ſuce 2 ordei cuz
aqæ frigida aut aqua granatorum muzoium: car
nes auium parate cu aqæ heſerè aut ſucco gra-
nator: aut aqæ ſumach. 03 quo: enacare co-
leræ que ſruit in ſtöm vomitu 2 laxatino edu-
cente coleræ rubæ vt decoctio abſinthù 2 aqæ
mirob. citrinorum 2 tamarindi àcuto cum hie
ra picra. Accipiat vno quoc: mèce bis auter:
cat apasma ſomacum emplaſtro in quo ſint
roſe. sandali. acatia. ramec distéperatu cu ſuc
co coctanor 2 aqæ thalæ 2 aqæ miri viridis. Zi
nia: oleo coctanor 2 roſa. maxie ſi tépus fue-
rit eſtini. hieme aŭt 03 addi huic regimini 2q:
dà caleſacientia. 1. vt liniatur oleis regà em-
plaſtris refrigeràtibus 2 caleſacientibò vt fiat
téperantia. I CI aŭt èſcèdit a capite huo:
ſlogmaticus 2 ſtòus frigidus est. op3 in hmoi
regimine vt caleſaciciènt. 1. vt deſ tali electa-
riu: àbze 2 pipis ac 3 inziberis 2 diti. 2 medica:
mè muſci 2 hiera ſca cu melle: 2 ſit pràdiù et ca
laia ſicca fria: 2 tépata cu pipe. cinamo. galè
sa. caruic. Daſ et illi nataſon tépatù cu mle

Practice

Maly

150

et heblítel hadera et botami et i q iplicitiſt ſl pa
rú zinziberis. propinetvinú mep i moderata
éſtitate. vinú q3 vuap paſſap lotap facti cu
h3a hafaha et gédicone p deft h3m6i et miſaſiano ſi
bibaſt ex eo paſ perperatú cu vino riſano pio
deft. Ungaſt capit oleo naroſi ci ſſami et ſqr
ci. Sic et inſugat ſtous et eſpła apponant q reci
piunt laud anu. ſethu et muſcara nux: garioſt.
vniuſcuinuſq. 3. j. aloes et pati. 3. iy. abſinthij
ſgreci. 3. b. teraſk oia ſubtiluſime et ſiſ facieſ ce
re rubee. 3. b. cu oleo nardino aut zébezi. 3. j. et
p[ic]ſias deſup p[ig]ieta et kiſt vnguétu et ſiſp-
[ag]a ſup p[an]ú: emplizek eo ſtous emplizek q3
cu ceroto caleſaſieta. CCofectio et? R. oli zé
bazi:olei ſuſeni, cuinuſq. 3. R. p[yc]iaſt ſup hec.
3. e. cere rubee et ſiſiaſt mittan in moſtario et
teranſ et p[yc]iaſt deſup aſ nemani et aſ laiſi-
mi et marcumſi aut ſahuſt. aut fauteneſi
panulatim et moueak p[is]ſello ſic vt miſceak et ſit
aliq[ua]tuli p[is]ſum: intingaſ in eo p[an]9 line9
et emplizek cu eo ſtous. Etat] aſt tpe quenit
addi his aliq refrigeratia et minui caleſacien
tia. Si aſt ſit autinſus vtak his mò t[é]perato.
Q[ui] aſt eſt frida ſtò]iopło et a capite ad ipſuz
h3io] ſuſi] calid9 aut eſt calida et q3 od ipſum
ſuſt humo] e frid9 op]9 vt regaſ h3mo] tempa
to iter calz et ſridi] regimie augeſturq caleſa
cieta hieme et refrigeratia eſtate atq hec due
cerebri atq ſtò]i habitudines ceteris deterio-
res: oſo aſt male ſi nà ſicca eſt q nec facile la
raſ nec facilis eſt eis vomit9. Si g fuerit nà
ſtò]i caſa capitis aſt frida: deſcendatq ab eo
ſta ad ſtò]i h3mo] o3 dari: a]putaſ q3 dè ſta fine
caleſactiſo]e: vt eſt ſq[ing]ibin: vtaſq]vomitu per
ſq[ing]ibin et aqua] calida] et ſal còe: de]vei ſq[ing]
bi] mellis cu nub]a: p[iter]q et q[da]s mere ſanat
q minime caleſaſiſt et e]ec cofectio. Suma]k
an]iſem ſeniculi ſiu]op] in acoeto vi[n duo-
bus dieb9 et nocte fri]c]turoq leut]t: maſticivni]
cuiuſq. 3. b. xiloaloes ſpod]ij. sandali albi. me
te ſicce. folio]p roſa]n vniuſcuinuſq. 3. c. saha]b.
chacale. cubete. vniuſcuinuſq. 3. a. caphora. 3.
5. ter an]o oia diligèter et cribien]c cu p[ano ſub-
ti]li paſten]q cu meke deſpumato. Q[ui] aſt tè
perata eſt ſtò]i 2]plexio et a capite h3mo] ſta deſ-
ſuſt op]3 dari h3mo] mereſe] cimini. C[si] 3]o
ſimul cu] hoc inclin]k na] ad ſiccatate: op]3 du-
plicari burac q3 in hac eſt deſcriptiſe electua-
ti. Si 3]o cu ho inclin]k ad molli]t]e op]3 tm
modo medi] burac q3 ſerip]ſe eſt apponi. Si
vero ſt ſtò]i debilis comita]q hec ſubuerſio
et ſicitas näe. op]3 iperes d]no eius vt p[ia]dio
anteponat olera que]da] eli]a: 2]dita]q a]ceto et
muri oleo carui. Sumatq poſt cibü q3 ſtò]m
2]ſo]t at vt adiunet e]pulſion]e ſtò]i: vt ſunt co-
tana, pira, poma, et his ſkia.

Deregimine

ſepe patièt tremo
rem coſdis. Cui]o

fuerit in cōſuetudine cor]dis p[uc]ſto] h3ic op]3
q]ueſtere flebotom]a v[um]q] ſiccon] fructu]3
vt p[om]o]q] granato]uſq. Emplizek p[ect] q3
cu] sandalo aq] ro. Caphora. Cui]q]o cor] eſt debi
le et frigid]u affuescat illu p[om]o]p ſiropo opti-
mo et nube cōſtring]etis et nuſuſam. phibeag
illu ſemel ſumere mult] cibü et potu] aq frigi-
de cu] niue euiu]q3 q3 frigid]ſima eſt. Caeat et
itneri oia q timet et q]d]q] tristak. Qui.n. h3mo] e]
h]titudinis nonunq] his mor]k de cāis repète.

Deregimine

epatis. Et cui i̇pa
te opilatio e] ſen-

tit in eo e]tacione aliquoties et gravitate: op]3
vt]atur cu] his q] opilatione ap]unt ſercula: a]a
dices et ſemina et pulueres factos de c]mino,
fatureia. cardamomo et dauco. ſemineq3 ap]i
et] anifo ac fautene]no. et mere]en] c]imini. p[io
deft hac in p[te diminuto p[rid]ij et ſubtilitas
e]q] phiberiq3 a] cib]s groſſis. et a] potu] dulci]
q] groſſop. Cuiq] vero ſt]ous aut e]par p[ui ſunt
natura op]3 ei dare cibü nò ſemel ſed bis: aut
ter vt deſcedat prim] cibus] nec ſi multus in
ſt]omaco non en]t concipi et illu: ſintq]q cib]i tè
perati cite diſeſtionis.

Deregimine

ren]a] lapides gene
r]ati]i. S]3 et cui]re-

nes ghant lapides et c]q]9 ei9 gracile. op]3 re-
sere h3mo] regimine medio inter groſſum et
ſubtule: vt eſt oſt]des] cu] c]ortice: p[icſes lapido]
carnes galline et pulli. p[di]ces turdt lac]oq]
aſine confert illi. C[si] vero eſt cu] s]hati]o]e la-
pidum groſſi corporis vt]atur regimine ſubti-
l]t vt ſunt tauenichi pulli et me]aura facta] 6 at
triplice. ſpinach]i]s dibat medulá] ſeminis me
lonis et cucumeris i]uleb et ſquingibin.

Deregimine

testiculor]3. Et cu
ius testiculi calide

ſunt complexions] multum generantes ſper-
ma] intantum vt ſepius coitum requirant: et
eua]cuati ſpermate nernuantur memb]a eius.
Imbecillis ſit ſt]omacu] et accidit illi de]fectio
anumi. Hunc opoz]et a] coitu] arceru et cauere
cibo ſperma] generante. Utatur regimine ap-
petitum coitus minuente affiduitate scilicet
fortis exerciti] quo moueantur ſup]eriora cor-
poris memb]a amplius alij]t: vt eſt ludus pi-
le ſublenatio et iactus lapidum, balneoq3 aq
frigide: linias lumbos oleo roſ. et nenuſare.
co]tano]or]um: dor]so quoq3 imponat op]num
d]ſtemperatum cum aqua lactu]arum et qua]f
fare et aqua ſemperuine. C]mpla]trizentur
cum ſemine p[il]i]q] addito oleo roſa. et san. et
camphora. stringat ſuper coſtas p[ect]inis la-
minas ſtagni. ſubſternantur illis ſolia ſen-
ger. septi et ſolia ruthe. et lactu]arum et roſ.
C] Comedant ſe]bedenes. p[rop]ineturq3 illis
queſtare. ſemen lactu]arum ac por]tulace e]q]
partibus trita. C[p]o]t]o si huiu]modi homis

## Liber

nibus corpora ęgregatù è spma maluż:ledaqç eo vtakç coitu: nec ăpliç semel:regakç eo die cibis bonù ghantib' ăguinè aut hùoë bonù vt est caro agnoç et edon trita cuz iqqffare et ci namomo:rozekç sup eã vini sapidi et bòi odo rìs. Altuo yo die vtak coitu pufç dormiat ma ne facto fricet totù corp'cù manutergùs dœc rubeat mèbra:z liniak oleo viol'. linitiòe tépa ta. Expectet paululi et accipiat panè ifusù vio bù mixto. Ja tuc vtak exercitio paico: reuer quæz ad cibù còedat obseruata mediocritate.

### Deregimine

hantiù puà mricem.

Mulieres çq ăruż pue mrices sunt oz arceas a coitn ne forte cò ciplat. Seem in tali mrice gne' fet? no è ei lo cus.nec sufficit illi mrix aut em tìm tèdir vt ex pumâtur vene et arterie. Vn phibeik ęgrediès aer ăshelitui puenire ad mèbra:pitq mulier: aut accit illi tpe ptus dolor et difficultas:eo q stricta è mrit qre pit mulier fet'n.exire no pt arctat' ăguftia mricis. Quare si nupferit hu infmodi caneat spermatis casum in matrice.

### Deregimine

debitatis nerno rum. Porro cuius

nerui ibe cilles sunt regas illu calis et siccanti bus:phibès illu a vino tâ mero çforti copia colt' acerbisq mag' ant ponis: lacte acro et abudâtia balneâdi statioeç in locis frigidis hec em oia mala et souentia enernationez.

### Deregimine

fepe incurret iuncturaruz dolorem.

Quê yo dolor iucturaru frequêtat et nos tâdi xim?i libro nro. Qm hecpaffio ăpli? ex debi litate nàli iuctn raru atqz ex repletiòe: aut fit exyu multop cibop potuq:marie a grossis cibis cu reqe.balnei dimilliòe et vfu âtdiano coitu post prâdil. Quê ç s'fueuit hmoî passio d3 ca uere oia q dixim? q dè poterit: et vt còti nès stin cibis tèperatis:landabili chimop facilisq disonis:vtak fraticiòe et exercitio me diocri an prâdil caues ab eis post necno fati get mèbrû egtil.balneef p9 exercitiu et an prâ diu pueniat iph q solet illi passio fieri esatiçe humoris a quo fit.sanguis minutiòe siqdem passio sanguinea est. Aut aq lebelacli:aut de coctiòe fructus: si colica:aut pill aureliâ et su thareshi si fuerint:latica aut decoctione epi:thi: si qdè molestak melia. Qd cù feceris opz vti emplastris: et cathaplasmatib q foiant mèbrû vt phibeak suscipere măs ad ipz òflue tes replkatq a se:lic qz oz fieri in oib'mèbris ibecillib q suscipiut măs ifuètes. Si em hoc feceris et diligetia cautiòis exhibueris no gna bunt aliq paflio es corpis in mèbriz debilib. Nos ât dicem' oia q necessaria sunt in regie huy'pafliois et aliap:ch de curatiòe morborù tractabim'. Siæs vero qm nos egreffi fum in hoc caplo a terminis molestiarù nàliù ad

## Primus

eas q sunt extra naturâ:vt fit sermo noster in custodia sanitatis mèbroç plen':z n'liminu? cum fit hoc còpetès intèioni nostre et no a lò ge. Qu ergo dixim' regimè sanitatis corpori extra tèperâtia postop et custodiaç sanitatis eorum condecens est nos hic confequi regem men corporum que suâ no posunt tueri santiatem:ipedientibus quibufuis oficiys.

T Capi.xviij. de regimine corporis qd no pòt in eodem statu suâ còferuare còplezionè nec ad melins transmutare.

### Dominum

ßplures ne queùt suam lanitare custodire vel feruare:q aut negotys impediuunt: aut qm ipetuol sunt appetit' quos ozn inherere vni tìm regimis spèi. Si em faciat et còpulerit eos quonis tpe ad aliud regimen necitas nocet in ſentia. Quare expedit illis aliq'n occupati i aere calo:aliq'n frido:pmimis sibi tpibus:faciatoq hoc sibi còluet vt si qn ipellerent ad loca diuerſis aeris: ad tpa cala z frida pferât et pfeuerèt in eo:nec accidat ilis leſio. Nout ipe quoldâ qa puitate ſua bal neo a q fride plibus tpibus ipfomet affuene: runt quos et nutrices dû lactarèt aq frida lauabât non operientes capita eorum in hoc creuerunt. Nec vero operiebât capita hieme eratqz eis latis camia nec ledebât. Ellate vero q'tum effent patiètes solis:calo:q no est dicere necesse. Sic ergo opz eos facere q bus no est potètia ad custodia sanitatis sue nò vitare calo:ez:fed nec frig?vt ſuefcât. Exer citiu yo oino no negligat ei spèi qua ſueuit ſcut ante dictu est. Exercitizm em est firmor: coluna cuſto de sanitatis est cuz fit eon q diſ ſoluunt ſupflua et adiuòt'digeſtionè. Alia q conferat vt alijs locis nostri libu: dixim'. Bal neentur post exercitiu:expedit em't vit dimus ante prâdium nec opz negligere. Cibos qui hmoî est còſueſcat potumq simileri mştum calida.s. et frigida. humida et sicca comedens Grossa quoq et subtilita dulcia et acerba. pòti ca et salia. aqua frigidâ et q no varlet quoq vi na ſe pepe eodè tpe ſepe diuerſis marimeq cius vita in peregrinatione est et trâſitu ad ma gnas regioes:expedit tamè poſtoponat cibos ſperendos differat quos equum est subfequi variét quoq têpoza refectionis non certo congruoq têpoze prâdentes:fit em ſepe vt nego tia amputêt illis refectioni tpe quo est corp' ſumi et fit illis leſio:fed nec pdeſt imozari illos in vno cibo:vnoue regimie marimeq ci bis malop chimop:ghant em moibos ex na tura humoris que illoſeft generare oino aut ſi fit corpus patuz enétui egritudint illi. Et denicq in cuins mèbriz est aliqua molestia oz cibum canere potiç qui hmoî est nature vt

Practice

Malp. 151

151

obfernari ab eo opus sit pp ea molestiæ que
auget ea: vt sicis dolor est capit? timeat expedit
vt obfernet a cibis vapora: tibæ: quia sùt nuces,
ficus, allea cepa. sic et in oibus passionibæ opus
formidatē cavaere cibos illos generātes: quæ
admodum alia dicemus. Suqên ergo ipseit alio:
qæ sumptu ciborum nocerit in parte ea q æploiz
in eo eit: oz vt admisceat qæ repellat malu eo:
re: aut subsequêter sumat sic diximº in tracta
tu de cibis. Sônì et tpa ytile ê his varia facere
re ne sit illi in tpe quonis cōsuetudo. fortassis
ein indiget et tpe vni visiglapiæ, et ledentur ab
eis. Coitus qæ caueant abûdantiâ hmoi: corpo:
nisi cui cœupleio nàliter calida est et huius
da. et si cuinis noceat abstineatia et? Opz quo:
qæ eos affuescere leipso medicaminibæ laque:
tius et vniu vomitus et flebotomie et alijæ simi
libus qæ purtat corpora eor: marieqæ in quatuor
annu tpbus scut alias ostendimº nec negligani
illò. In hmoi aut hoium corporibæ 2 gre:
gâtur superfluitates multe. pp malu regimè
eo: nifi qæ est mili curs? labori exerciti forzit
Sepe etem sufficit v illis ad emundatione
corpis et hæ egest catartico aut flebotòia et alijæ.
T Capim. xix. de regimine corpori debiliz: et
primo de regimine prægnantis.

Afantium
sennæ et ab
inſirmitate
re cœualescentiis corpora necesse hujus
regimine proprio ad custodiam ſan-
nitatis eor: pp qæ debilis e virtus
eo: Infantes quidez et senes nàliter debiles
sunt pp debilitatê caloris nàliis: vni et ſunt pri
mi fallacie ſhanationis morbo: ideoqæ egest pæ
prie regimine fido ad custodiam ſanitatis eor:
Corpo: aùt ſurgenti ab inſirmitate: qm: eo
rù ſanguis è paucè vni et ipsa debilia ſunt: op
hujus ipsa quoq regimine qo: ſublenet ea et au-
ſeat q cù ita ſint ex necessitate egent regimine
pprio ad ſue ſanitatis tutelaz. Quare nos in
hoc loco eor: regimè ponemus incipientes a
regimine corpori, infantis et primi de p[]gnantibus.
T Dicimº h[]moi opz esse regimè in his.
Cù mulieris mestrua tollunt: accidit illi mul-
top[] appetit? incert? et ſubuerit: 5 p[]puta q[]z et vo
mit? dolor q[]z et oze n[]tò et p[]aucias appetit? da
bis et ſirop, p[]omor: còdiſi cù riloaloes. et ſe-
co et nucibæ còditis et nuben còdiuæ: ſrop. q[]z ei
loaloes. I[]sabat q[]z riloaloec recentè et maſticez:
odoriæ et a q iocide redolent. Cibi et? ſint pulli
gallinaru: carnes eduline pate cù aq[] Œnato: u
et heferen. et mèta et thacane. ſequantur poma
Granata coctana. pira: nò t[]n. multa comedat:
reſicat in die ter p[]aulatis ne forte grane: ſto
macus: pa[]z: dek ei vini ribini t[]eperati. Arceat
ab amaris et p[]ügêtibus cibis q[]e meſtruis ipe
rât: vt ciceræ. ſaſeolis ruberis. rutæ. apte. ſenicu
lo. hulbe ſoliæ et ſeminis andachoe. Caneat

quoqz a pmultu dulcibus. et ſi appetit? minu
est des illis ſirop. p[]omor mu[]zor et nubæ. p[]
pie. ligat riloaloec. Suggere q[]z mu[]zæ Œnato
rù cofortât appetitù ſi ſit diminuto ei? pp calo
rè. Si h[]o accidat illi mala diſo da ei hoc ſefu
ſuz. cofortat eim stòm ei? et bonæ facit digonè
cibor. expellit vento: ſitatè et malos ſedat ap-
petitus calo: eonù reddit. T[]c hec è ei? 2 ſe
cio. Suma cimini carmaici. carui. ſemis ap[]
vniuſcuinſor. 3. tiij. n[]snatchie quidari maſch[]i cu
inſor. 3. a. 5. zerabad. viſi. cuinſor. 3. b. malo: u
Granator. 3. e. teran: oia dirigenter: 2 vtaris cù
opus fuerit ſefuſuz p[]odus. 3. b. Si at idisuerit
p[]snas aliquo tpe ſanginè mini aut catartio
co pursari pp aliquæ passioni nò oz accelera
re i p[]mordijs d[]oc ſit. iiii. m[]ſi p[]gnas facie-
q[]p hoc q[]nto m[]ſe et ſexto ac ſeptimo: c[]auebiſor
h[]c idè octauo et nono. In p[]mis n[]ſa: q[]tuor m[]ſe
ſib[] est in ea ſet q[]p debilis et opus est illi cibo: at
h[]o minutio minuit cib[]u v[]n et mori[]t ſet? Octa
no q[]z et nono creuit ſetus: et eget cibo majori.
Inde ſi euacuek mulier minu[]t cibus ſet? nec
remanet viuus. Si ergo ipulerit neeitas ad:
minutionè his tpib[] timekq[] de morte mulier
ſi differat: nò cures ſetu: fitq[]s tibi cario: 2 geni-
trix illo. Accit aſut ſepe p[]gnatib[] inflatiòes pe
di eor: Quare oz deq p[]betro cù aceto et in
tingsa i eo lanæ: applicatæ q[]p pedib[]stringe: 3
tama chimolee ſi diſtêperek cù aceto et catha
plasme: eo pes p[]derit. Cù at ptus prim[] fiet
liniet doi: u[]ſi ml[]eris q[]c[]s ſub vêtre ſut. o[]do vior.
et o[]do q[]hiri ſil: c[]pactis liniţiœ ſubtili. Ko[]re: q[]
sup hec aq[] ca[]la t[]eperati caloq[]i i balneo. aut ſe
deat in 2 cha aq[] t[]eperati calo[]ris. ſo: be: atura
pi: gnia carnis 2 dita cù eſpidabago. aut adipe
Gallme: deturq[] ei c[]abifuz et filia cù zaccara et
oleo amigdalino et filamo receti. T[]si at: eue
nit pt[] et p[]ſens è emilio: liniatur q[]p ſub vêtre
ſut et ilia et dor: u[]ſuz oleo ſqueiri tepido et m[]o de
ambulet: m[]o ſedeat ſup ſcanu. Cù dolo: cres
uerito: oz vt includat sp[]m ſu[]t et ip[]ellat ad iterio:
ra: 2 i[]ferius et arceat sp[]m ſedeat q[]p ſucaptura
po[]t tergu ei? ducès man? ſnas ſup vt: e[]u: cùns
iliaq[] ad i[]feriora. Si at: morat effu: sio: ſo: beat
ius eſpidabagi de carne agni p[]guis aut adi:
pe galline. Q[]d ſi ptus difficilis ſit de: m[]ſcat:
ta rameſie. 3. i. cù aq[] hulbe decocta. aut ſume
nidu: hiru: diſteras illu in aq[] quæ collatã da
ei bibere. T[]si h[]o difficilim[] ptus ſit et timek
ei: da patienti aquæ hulbe decoctã cù melle et
oleo amigdalino. et oleo ſſami. paulat[]i at ſo:
be: at aquæ faeolo: rubeor decoctã cù habe
helor et melle. Deſo: ei meſcata remissa et d[]edia
marte. 3. et ſeqbini: diſtêperati cù aq[] ſaſeoli: 2
aquæ ciceris nigri. Aut aquæ lupino: 2 coctã
cù lebaha. et dabis gallie. 3. 5. vtq[]s dimidiis era
giù. diſtêperati cù vino veteri. C[]oſernabiſor
h[]ytutè ei? cù aq[] carnis a vino et iocu: diſis vapo.

Liber

tibus. Chì vero pepir il remàserit secùdina.oz
puces mlièri sternutationè imissioè ligni car
te naribus:aut cù còdifo. Et st cediderint equi
est sint decoq abheelà cum helba 2 ppina illi
squà ei9 ysfc.3.b.cù dimidia.3. squisibin 2.5.
obolo castorei 2.3.5. quîne:aut vaporabis eaz
cù mirra.2 quèna.f. yt ponas aromatica sup
carbones sub scâno pfozato:sedeatq mlièr de
sup egrediek etem fecùdina. CSi aut moru9
fuerit fet9 vtere medicamibus assignatis edu-
ctiòi fecùdine còcluse. Si aut absiduerint re-
liquie ptus intm vt dissoluat virtus vtere me
dicaminib9 assignatis his q sanguis flurà pa
tiunt. Si yo no purgat mulier a sanguie pt9
curabis medicaminib9 in ore mestrnox sicut
dicemus in medela morboz. nec negligatur
hoc moza etenim eius adducit egritudines
pessimas.

CCapitln.rr. de regimine infantium.

Infans statim cù natus è oz
pulverizari sup euz
sal et rofas tritas cù 2foſte' cutis ei9
in obuſa aeris: cù fit cutis infantis
plurime hüdidatis. Tùc fricec os digitis cum
melle:fuggatur aures ei9 foriter. et cibec duo
bus dieb9 3accara optie trita cù oleo ſisami:
liniàſt mbiza ei9 mane eyefpe:extèdat mbiza
duplicet iuncturas manuò et pedù: ponès in
iuncturis mirtù et rofas tritas: ſicq iter crura
tùc extèdat man9 ei9: et pedes religenq forſi-
ter. Et st caput ei9 est logil aut est et acumè ma-
gnù aposteriori pte ponat sub eo corp9 durù:
aut lighù aut marmo:aut ſpeculù inuolitù ne
forte leda: et liget fròtè ei9 pano et ſtrigat ali-
quaſtuli paulati. Lauenq cù aq tepida d'ci: i
q decocta ſit mirt9 2.roſ. ſemel i duob9 aut tri
bus dieb9: fuggat aures ei9 tpe quo lauat vt
egrediat aq ab eis:operia't vultus eius 2 doz-
miat:ad q6 vtatur còmotione ſubtuli et tenui-
côtinès illù dulcibus modis: delectat em to-
nis ſuaub9 et còſonàtibus ſicnt et q p[ecfi ſunt
cum ſit ho còſpositus er mot9 et còcètus còso-
nantia. Sedat em ſiquis est in eo paru9 doloz
ſomnù puocat: nec yo dozniat in loco claro:
vibus näq ifantis debilis est et lumè ei9 p[sgit
lup:comgregatq tenedie et conſoſtât vifus9 et
nati9 maſculi è liniat forſiter donec cóplean
tur quoz mentes: liniatio näq multa solidat
mèbza 2 2foſtat ea:virq magis hoc idiget ß
femia. Si yo è femina liniat oleo vio. liniatòe
molli ſpacio mèſiuz duoq: et ſunc ăputek. Lini
tio etem pauca humectat corp9 multa yo 2 for-
tis ſiccat et mulier magis idiget h[e]catione.
COpz aut inſpiciat ifans ſi fleat et inqra: qd
illí obest: ſubito vt 2ceptu et cautela ei9 q 2sue
uit nutrire ifantes. Infans em mime fet. nifi
ledat: cù no ſit illi còquerèdi potètia. Et leſio
q accit infanti aut deſoriz è aut int9. Deſoriz

Primus

aut cæ caloris et trigoris et muscap et pulichc
filia: quâ quidè cám yo depelli ab eo. Abn-
tus autè cæ famis. fitis. moţe vîne et egestiòis
et cæ dolous alicui9 médi. James quidè et ſi-
tis pellàtur affuefactione mollis cibi: et aq ch-
d p[pinat]ur illi. Dora yo vîne dabis et me-
dullâ ſemis melonis cù tuleb: dabisq nutrici
ei9 hec eade. rozabisq sup caput eius aquâ ca
lidâ et linies oleo qiri et 3embazi. CSi yo mo-
rat nä oz factas affiaf de fimo muris: aut pap-
theebem in al'tegebin: aut de 2gulis cappa-
ris facti cum camachaut de nataſo aut cathe-
mia et sale: dabis etià nutrici olera mollientia
vèrre 2dita cù oleo oline et muri aceto: prunis.
ſicub9 ſiccis et cù medulla cartami. Qd ſi acci
dat ifanti volo: alioq i corpis mébro: 2sideres
que ſit et q[ui]s paſſio: curabisq còtrarùs.

De egritudinibus ecidèt
bus ifan
tibus. Accidùt aut ifantib9 pprie illis paſſio-
nes et morbi quos meminit hypocras in libro
aphorimòz dices. Paruis qùde noutuer natis
accidùt oris vicerationes. vomitus. tuſſes. vi-
gitie. timores. ymbulici apoſtemata. auris hu-
miditates. Cù vero proximum ſit tèpus ven-
tes producendi ſit apoſtema 2 pruritus gingi
narù. febres. ſpaſmi. diarie. maxie q[oe] produc-
tibus ià dètes. Aliquotiès vero inſatur gula:
ſequiturq eos purigo auris: obtalmia 2 paſ-
mus plenis corpoze ſarum accidit et cutis ve-
ter dur9 est. Quare expedit ineſtigari has paſ-
fiones et morbos et molliri amputatione eorù.

De ſylceratione oris, Com
mo-
dù est his linire lingua mardafenese et espida
bago diſtemperatis cum oleo rosato 2 cera: ſi
ampliou eges adde aliquid caphore aut ſu-
mac et rofas et queffaram ſiccaz. et crocum ouè
talem. teres omnia diligenter et diſtêperabis
cù cera liq[ui]facta i oleo ro. et cathaplaſmabis il-
Suâ. Aliòs corticìs coriàdri et gailas tritas
vilic
ſceter miſce cù melle cù linies his loca 2 artabis
nutricè dabisq illi haſediâ et here ſemià filiq-
intubâ. lactucas. aq[ui]ſuſuz. por[tu]laca 2 carſaco
cù cù aceto. CSi aut ſunt ylcerationes multus
albe: 2o3 te ſumere. roſarù. galle et tarſaquòq
equales partes et linies his lingua 2 colluz.
CSi aurè fuerint nígre et quasi còbustè pelliz-
me ſut et morales: tunc opor[ite]bit ſumere haſ
nebel thàhaleb et aquâ queffare et cerâ lique
factâ cù adipe et tâdiu teres i morario donec
perficiatur et munges his lingua. CSi aurè
in ginsiuq 2 lingua ſupersint macule 2 ylcera
linies cù puluere cineris p[ic]ſis falſis.

De cura vomitus infantium. Cù aut
infanti vomitus accidit da-
bis ei aquam pomorùm ſyrozù cù aliquàtula
parte puſtaceo[rum] exteriorum et bullie mentâ cum

Practice

Maly

152

aſ ſnatoſ & aſ ro. p[]pinabis illis. C[]ſectio.
the. nahane ſicce. ſautenesi ſicli exterior[]ſtorti
cis. p[]ſtaceor[]um equali pondere teras. 2 p-
pinaill[]i cui ſucco pom[]o[]p. muo[]p: e[]p[]laſtrizes
et ſd[]z ei[]c ſecco ſanda[]l. h[]ada cruda. 2 ca[]qa
a[]q roſa. Alio[]p. p[]derit et ad h[]o[] ſi fuerit[]o[]t? ſla
tic[]t vt ſum[]a[]k za[]r[]a[]du? ſautenesi? aliq[]d za[]fr[]a[]t
ppin[]et ex eo pati[]cti cui a[]q m[]ere: abſtineatq[]s
nutriz a cib[]s grossi[]s 2 crapula multa ſitq[]s ci
bus eius mu[]z: 2 que parantur cum aqua ro
mane 2 tamarindi.

Devigilijs

Deviſijs

ifantiſi. Si aſt patiak
vigilias oz dari nutri-
ci medullas actuca[]p. 2 ſem[]e papauers diſi-
g[]eſter trit[]u e[]b zaccara 2 cahabo et catapule[]k
caput cu cortic[]b papauers diſi[]g[]eſter trit[]us 2
diſ[]ſeperatis cu a[]q luctuca[]p. p[]pinabi[]q o[]leuz
ſno[]p. cucurbita[]p. dabis et adhuc ifanti alij-
q[]d cortici[]s papauers cu zaccara paulatijs: mi
ſcebibi[]q cib[]s ei[]papauer dabi[]q infanti. Ad
ſomni[]. op[]i[]s diſt[]ep[]eratu[]s cui melle a ſno y[]ſq[]z
tria. Medicam[]e alind. Sumatur fabe pap-
auers. q[]thire. op[]i[], cuinſq[]e[]z. 3. za[]frani obo[]k.
2 diſtemperetur cum melle.

Decura

Decura
tuſſis ifantiſi. Si ifanti acci-
dat tuſſis c[]om[]du[]s est vt des
ill[]i lau[]ci ſacti de q[]tira 2 am[]isdalis 2 medul
la ſno[]p coctan[]o[]p diſt[]ep[]erato[]p cui melle ta-
ber[]edi ant iuleb. Si aſt appuereint cum hac
macule h[]u[]di[]tatis o[]pia[]k caput ei[]m[]olle 2 a[]in[]
gat ſup tigu[]a ei[]digo ſua[]niter purgabit. n.
ſla multiſi. Si h[]o[] cu h[]is ſit illi coru[]za itro[n]uc
pue[]r in balneo 2 ro[]a ſup caput ei[]a[]q u[]cali
d[]a. Si[]ho[] accidat illi arctatio 2 h[]eliu[]t? dabis ei
ſem[]e lini diſt[]ep[]atu[]s cui melle: aut c[]iminu diſt[]
peratu[]s cui melle[?] for[]deat aqua mel[]paulati.

De
timore ifantiſi. Q[]d ſi ifans timo[]r[]e pa
tiak. oz arctari nutric[]e phiberi[]q a ml
titudine ci bo[]p: marie q[]b a g[]ſſi[]s gh[]an[]tib[]q ſla:
n[]o ſo[]tem h[]mo[]l t[]agere nec multiplicare lac
puero. Si h[]o[] cibo vtik[]t: vtak laudabilis chimi
cibo. Timo[]r[]e em ſit p[]ueris multo[]p copia cibo
ru: aut q[]s nutrices e[]ſim[]odi ſunt: aut lac eo[]
z grossi[]z: q[]re op[]z h[]mo[]l nutric[]s lac ſubtiliari.
dado illi ſq[]ngibin. ſeni[]culi. ap[]i[]s atq[]s alia re
gimis ſubtiliātis. De[]k q[]z puero q[]d ſefuſuſa-
fato[]p diſo[]gn[]e p[]curat[]iſi. ſic[]t e[]llo[]n in q[] pon[]ik
ſatureia. c[]iminu. nanacu. carui aut de[]k ei de
vino claro 2 ruffo. nanacua. iuxta q[]d op[]z eſt a
caleſtat cu a[]q decoctiōſis banunegi: 2 a[]q lilec
melec 2 marce[m]nzi 2 ſautenesi. 2 radices ſu-
s[]ani v[]inga[]k venter eius cu[]z oleo h[]ene 2 oleo
cucumeris agreſtis 2 oleo vi[]o[]k.

De
a[]pate vmbilici. A[]pata vmbilici acci[n]
nou[]ri nat[]i 2 primis ptui c[]a i[]diſiōs[]ym
bilici eo[]p. Quare c[]mo[]ſi e[]i cath[]aplaſmare
a[]lb m[]arda[]ſenego 2 he[]z a[]zo. 2 e[]ſpidago. 2 ſia
pho memite 2 q[]ſara recei[]t p[]deſt et in a[]pate
vmbilici. ſem[]a[]p. 2 alac[]u botam[]i liq[]q facti[]s cum
oleo ſi[]ſami: p[]ona[]k ſup vmbilici p[]ueri p[]pne
turq[]s ill[]i de eo aut vmbilici ſine a[]pate c[]u na
nachua trita diſi[]g[]eſter lini. 2 diſt[]ep[]erata cum
clara oui. C[]u a[]ſt i[]cideris vmbilicum ifantis
pulueri[]a ſuper etneam 2 ſanguin[]e d[]a[]conis
2 anjerut[]u 2 m[]irt[]a 2 condarum equaliter tere
diſi[]genter. p[]derit enim.

De

De
regimie h[]u[]di[]tati[]k auriti. 2 h[]iditati[]e po[]
ro auriti. 2 q[]d ab eis 6 k[]uit medicabis
c[]u a[]ſiaſo albo 2 q[] colliti[]k ocu[]li puriti[]noſi c[]
a[]q folio[]p nenuſar: 2 itiges i eo licinu[]i lanec[]
ponec[]q i aurib[]q 2 ſumes ſeb[]u iemenici ter[]eſ
q[] c[]u vino 2 itncto licinio laneo pones i aur[]
bus. Aut ſumes za[]ſtranu[]z 2 diſt[]ep[]erabis c[]u[]z
vino: i[]pluesq[]ur aurib[]q. Si a[]ſt ſit c[]u hac eti[]a do
lo[]z implues illi a[]ſſafum album diſt[]ep[]eratu[]s
cum lacte mulſeris o[]leſi[]q roſ. tepidum.

Decura

Decura
plim[]a[]p mal[]a[]p diſp[]on[]i acci-
ti[]u ifantib[]q. 9. g[]i[]su[]a p[]uris
tu regimie d[]eti[]u. ſebr[]e ſol[]one v[]e[]tris 2 ki[]pici
tate ei[]r. 7[]mib[]q. exitu i[]testin[]. a[]pate cerebr[]. 2
tuſſi. puſtulis debilitate calo[]; iſati[]o e[]ct[]i v[]e
to[]ſitat[] k[]o[]t i i[]testin[]o p[]inguli 2 ex[]co[]riati[]o.
C[]u a[]t accit g[]i[]su[]a p[]urit[]q ifantib[]q t[]pe p[]du-
cti[]o[]s d[]eti[]u ſic cur[]adi ſut. O[]ſricari g[]i[]su[nas
c[]u adipe gallie aut buty[]o aut cerebr[]o lepo[];
mediocri[]t c[]u p[]ducti ſut d[]etes: linies t[]p[]o[]a 2
coll[]u o[]lo vi[]o. tepido 2 i[]plues e[]li illis aurib[]q e[]
funde ſup caput ei[]q a[]q cocti[]o[]s banunegi
2 a[]q u[]llemelec t[]tine 2 e[]plab[]q faci[]e ei[]r 2 m[]
tu e[]p[]o diffolu[]enti vt e[] faria o[]dei 2 cath[]emie 2
banunegi 2 helbe vt[]ho[] a[]ſc[]ederit d[]etes ei[]ſtr[]
ſe caput ei[]r 2 collu[]r o[]pias c[]u alba lana ſua[]n
t[]a ro[]a ſup e[]u a[]q u[]tid[]a: nec mult[]q de[]t cib[]q
i[]fanti: t[]e[]perec[]q nec d[]abis e[] caleſacientia 13
nec refrigerati[]a. 2 ſci[]d[]u q[]m[] q[]bud[]a p[]uer[]i
ſept[]e m[]e[]ſib[]q p[]duci[]k d[]etes q[]bud[]a 2 a[]t a[]p[]li[]o-
t[]pe. Si g[] acciderit illi 1 h[]ac h[]itudie ſebr[]e op[]
nutric[]e regere regie e[]ſtrig[]eti[]d abi[]q 3 k[]ati spo
di 2 ſem[]e po[]tulace c[]u ſnato[]p 2 citro[]. Si a[]t ac
ciderit ill[]o[] v[]etr[]i dab[]s ill[] succ[]i gabire 2 ſuc
c[]u nebaci. 2 ſucc[]i pom[]o[]p 2 ſucc[]i ſnato[]p ro-
m[]a c[]u a[]q coctan[]o[]p 2 e[]p[]l[]a v[]etr[]e ei[]r c[]u ſa[]da
lo. ro[]b. 2 romato. 2 th[]acuna 2 th[]a arm[]ico di
ſt[]ep[]erata c[]u a[]q m[]irti 2 a[]q ſnato[]p 2 vi[]t[]q e[]
p[]l[]i[]zabis rur[]ſus e[]miſuſano 2 nanduco 2 a[]q
roſ. 2 a[]q m[]irti c[]u modico ſecti ſit q[]z hoc c[]u ci-
mino ſi teratur 2 ſuperponantur lane ac cata
puletur eo venter p[]ueri hec autem facies ki
nullo moleſtatur calo[]: p[]opinabis aliquid
de coagulo eduli quantum eſt obolus cum
frigida 2 dabis nutrici ſefuſum granato[]um
2 paſces illum p[]iris coctan[]is in ſalua 2 zebe
bo cum granis ſuis. Reſicieſq[]s e[]i fr[]a[]quilin[]is
ſtarni coctis cum z[]i[]rabago 2 granis gran[]a-
to[]n[]m aut ſumaqua[]ri[]zo. ſedat e[]m p[]hibebi[]
q[]s illum a[] cib[]s molli[]eti[]q v[]etr[]e yt e[]ſt blito et

Liber

spinachia, prunis ac filibò. Si aſt suspendat
nà pueri imſice cibo ei¹ mel et zaccaraz: et line
vetre ei¹ oleo ſſſami et ſi obederit nà. Sinaut
vabis ei de ſuma botami ſtú granu est cice
ris aut ſuppone ſimum muris aut affiaſuz de
zaccara et ratamia ſpilſabis cum ſale et cata-
mie: et ei¹ vnges vimbilicu m felle bonis et cer-
bacuimarig. diſtêperata cum melle. Si autez
ſhantur in vêtre pueri vermes dabis ei ſihú
cú dactil. ſuccú ſilhi ch zaccara. et cibabis eu
naregilo putrido. Si aſt un ſto eius ſhantur
vermes ſupperpone ſſaum de naſta nigra. et ſi
egreſſus fuerit poder eius ſedeat in aqua de
coctionis mirti. cortice glandium cortice gra-
natorum et comarum cipreſſi: et puluerizeſ ſu
per anum eius cinis meſic còbulti. Còngit et
etiam puero in panniculo cerebru apofemia
ta er mala complexione calida. Signum ei¹
videbis verticè demiſam et in oculis citrinita
tem vocant aſt mulieres hec ſternutationez.
Et cura huins est vt emplaſtrizes verticè ca-
pitis cú vitello ouí penuſo cú oleo ro. cum cor-
ticibus cucurbite et corticib¹ melonis: et aqua
qſſare recètis et portnus et aſq solatri penuſa cú
oleo ro. et impones clará ouí et oleu roſ. Et ſi
quâdo videbis infantis caluſſe còplezionez,
apparento pustule in eo ſanguinee minues
nutricè et vêtoſabis eſ a ppinans deinceps ptí
ſanam et aqúa granatop: cucumeris ac citro-
li et ſirop iuleb. et ſemé portulace et phibe eſ a
dulcib¹ et a vino. Infanti aſt dabis ſpodiú cú
aſq ſeminis portulace et Granatop: ac cucum-
ris et citruli. Si aſt est ſebzis adſice paſ̄ cam
phore. Cú aſt comita: et tuſſis ſume mardafe
negi: et ſemis poſtuł. et ſpodių eſques ptes ſicce
piloaloe crude: vniuſcuinſos dimidiá ptéte-
res oia diſligêter. et ppinabis inde puero. 3.5.
vlfs plená cùtmdè olei roſ. et emplaſtrizabis
ſtöm ch aq calcaſt: et aq poſtuł. et oleo ro. et aq
ligni vitis. Pustule qn in corpe ei¹ naſcunt oz
balneari cú aq decoctiſis mirti et ro. Et liníes
pustulas cum mardasenego et espidego et olo
ro. Et ſi videris calozè ifant iminutú appue
rit ſigna frigoris dabis nutrici cibos calidos
vt ſunt carnes parate cum còdimétis calide:
et dulcia facta de melle vuis paſſis dulcibus
vino veteri et gèdione et iduca: balneo ante
priáduí deq ifanti paſ̄ de medicam ie musci
aut gabathí in allis aut vint ſubuſſi aut ó ar
ſaſi et his filibò. Sic quoq oia q moleſtabut
infantè opz curari ſiis. Cú vero acciderit
infanti iflatio oculi oportet ſiniri palpebras
eius cum heſazo diſtêperato cum lacte et mel
le et lauetur oculus cum decoſtione camomil
le: et colliá oculi cú affiaſo memithe adiuncto
panco eſeſo fricato ad ſarſi: et collirieſ eo ocu
lus ei¹ collirieſ ergo cum ſucco ſolatri et ſiní-
tur palpebte mardasego fricato ſup vas figu

Primus

li cum oleo ro. Os ſi accidat illi vêtoſtas in
ſto aut itelinis ſuma: ſatureie caſtoei cimi-
ni. vniuſcuinſos obola, terant oia diſligêter
appineſt de eis penſum duos ſtanor cum aſq
marzemui. Si vero acciderit ei ſinguli: p-
pinek et gêdebestri pêſum grani cú ſucco me
niant aut pêſum grani de vitna cameli cum
ſucco mentami. Os ſi acciderit illi excoriatlo
in coris puluerizek deſup pulnis mirti et roſ.
plus linito loco oleo roſa. aut ſuppona: mar-
dasenagon et oleo ro.

De regimine puerop ciptêrium comedere. Si ho
creuerit ifans et opus fuerit àpitiu cibo et for-
tiou lacte cibet cahaca et zaccara oleo amig
dalis: aut ſſamo recèt et paſ̄ dek et lacti. Cú
aſt ipit loq inſiſa: lingua ei¹ melle et zacca
ra puo cek inſtraq leuiver verber. Si aſt
tps ablactatiòis qn excedit vnq duos ânos
tunc opz affueſcere illu comestidi. Sumat au
tem ſubtilés cídos et pànèiminutú iniure eſpi
debegi: et zirebegi cú carnibò pulloq vetur illi
coscomanege facte cum zaccara: et lacte et olo
amigda: aut ro. et diminua: lactatio ei¹ quo
tidie paulatim: nec anfera: ſubito augestur
quoq cib ei¹ pedêterim: donec videris ſuffice
re q sumit. Túc oino àputabis ablactationè.
Su ho ablactatio in tribus téperatis caues
tur ne ſit in eſtate et tribus calidís ſicut etis
hieme granis frigiditatis. Nec no: oz vt pmit
tas eu ambulare non ſuo pe hoc est poſſu
q firmata et solidata fuerint mébza ei¹. Si em
ante pmiſserint fiét debilitates in femoribus
et in curibus curvationes. Non opz infanti-
bus vinum ptopinari auget nancs humidita
tem corporum eorum cum ſit natura eorum
humida. Implet nancs capita eor vaporiq
malis: et corруpit mentes eorum.

C Capi. xxi. de electione nutricum et regimi-
ne earum.

Atricum hec specu-
latio. lacta-
ri oz natú lacte
senitricis ſue.
Iullud est ſeréti¹ illi et magis vi-
le: ſi nò alia: corrupat ei¹ lac in-
firmitas hoc aſt ó ſo qn fet pa-
ſci in vêtre matris meſtruo. Cú igi: nat¹ ſue
rit illum eritat natura ad mamillas ſangu-
nè: et ſit lac quo nutri: ifans vt ſit cib ei¹ ſo
nans et cùoeniés cibo quo paſcebat: du èt in
mřice ne ſorte mutek hec aſt cã est: qre lac se
nitricis ſeréti¹ e nato alij: lactib¹ mulieb: p-
pingor est em qn ſuetudini ei¹. Si vero ipulerit
ne citas vt paſca: alio q mris lacte genit: aut
qni nò suſſicit ei¹ lac aut qn ifirmat: aut quis
alia cã cogشت eligat: de mulierib: cui qnit etas
a, xv. ànis ad. xl. et cui qorip è ſanu et aplo ei¹
ac coro: téperat: pecti¹ latu máme moderate


Htitatise

Practice

Maly

153

quætitatis: sicq. capita coru que nec sit nimis
proria partui nec loge; et sit mater masculi, re-
simēq3 eius bonu: quaz precipias exerceri tè
perate vt deabulatòe moderata. servitio quo
bis suani in domo: balneek aqua suani et tepi-
da: friceq5 copus ei7 moderate: paſcaſ cibus
landabilib9 bonu generàtibus ſanguine tè:
peratu: vt est panis mûd9 farine no similace9.
Annualis caro ouſi7 capiæ picles lapidoſt
carnes auſi laudabili: coquâr moderate
et laudabili: vt ei espidabago et zirebago: affa-
tis q3 in patella et tabagenat còrita: et des illi
ſobitiòes ſüptas de riso et tritico et lacte dulci
ei zaccara. Similâ quoq conditâ cum lacte
amigdalay zaccara. Et de fructib9 ſumat ki
cus.vuas. inuſaz.amig.dulces ei zaccara. Jr
ritat em vîrinâ et müdificat ſanguiey generâts
laudabilè ſanguiey. Et ſt minuat lac dabis
ei cicer fabas coctas et ſobitiòes ſüptas de ſa
rina ſimile ei lacte. Sed et fara ciceris cu ſe-
mine ſeniculi, ſi fiat de eo ſobitio cu lacte vii
lis est. De olerib9 ſeniculi, pastinacâ, lactuca
aneti, apiu et his filia. Detur etis illi lac vac-
cap7 et capiæ, et ſeniculi recès et ſemè natabe.
Opz aut prohiberi nutricè a mèta et bades-
rugo et cibus pugitiuus et fructib9 pònticis et ama-
ris et acerbis valde et ſilibus qui corſupit lac.
Arceat quoq a coitu penitus. hec em maria
cap7 lac corſpètiu: comouet em ſanguiey me
ſtruâ de egreſſu mutaçq lac a politiòe ſua:
et ſiquidè 2 cepit ampli9 est nocumètu5 inſātis.
Sanguis etem bonus puertik ad cibû fetus
remanet malus et corſupitur lac atq7 minuït.
Confiderêk autê lac et eliſat q6 aut est ſt lau
dabile7 bonu: hoc7 oest q6 est miude albedis
tèperate ſubſàtie inter groſſu et tenuè et ioch
di odoris. dulcis ſaporis. Et ſcies groſſitik la-
tcis de ſubtilitate ei9 hoc mo. ſup vngue gut
tâ eine pone vnâ: ſi ſoluit et fluit lac tenne est
Si yo rotſa da ſuper vngue et fit quasi granu
margarite: et cí tetigers inuenis glutinofus7
herês digitis: lac groſſu est. Si yo cí cecides
rit ſup vngue paru dilatâ et no fluit: lac têpe-
ratu est. Ampli9 opz mulgeri pari de ipso la-
te in vafe vitreo et dimittak per nocte: si q6 de
eo liqdi est et tene: ampli9 est q5 q6 glutina
tu: lactenue est. Si aut q6 spilſuz et glutinatü
ampli9 est tenui: lac groſſu est. Si aut q6 ſpi-
fuz et glutinatü eçle est illi q6 tenuatu eſt: lac
tèperatu indicabis. Opz ergo eligas de his tè
perati9 vtillus nãq cibo inſātis. Csi yo lac
tenue est et vis tèperare illud in groſſa cibû itu
tricis. Dabis ei riuſz triticis decocta cu lacte et
carne onina et vitulina panè ſimile et ona ſolí-
da: vinu dulce et măbectegu et robu vinie que
filia ſunt: precipies ei quiete et paruitate labo
ris. Siyo est groſſu et vis ſubtiliare paſce nu
trice carnib9 auſi: et calaia facta cu acetoſ mu

ri et caruit ingrediaſt balnei ante praditi: et ro-
ret ſuper mâmae eius aſ calida: mane propi
nabis ſquigibi: exerceaſ ante prandiù des illi
ſaturei7 fautenesi7 et clanci7 et heſatm. Et ſt
lac est putridi comodì est dari ei vinu riha-
nuz et cibos in quibus ponitur zafranu et spis-
ca. et condimèta iocundi odoris.

Cap. xri. de regmiu puerò in ablactatòe. uerò pueros q6 terios lactidi trâſgresſi ſut in ablactari quenit: opz caleſacere aſ dulci an praditi: et poſt q6 deſcedat cib9 a ſto eor7 i die bis. Siyo cib9 eor7 lauda bilis: nec ſemel tîn in die. Arctâtur multitudi ne cibi nec affueſcant multitudinè cibor: hoc em ſonet lòge ante spafmi ad uètis ex repleto ne cu his marie accidat pueris pp copia cibo rfi. Prohibeat quoq ab abuſàtia dulciu que ſiut ex faria et amilo et atria et hêſa. et onis duræ, caſeo veteri. et obo et o bo tibo groſſo. et potu àq turbide: hec em generât lapide in renib9 et ve ſica: ghant q3 putrefactiòes cibor et ſcrophuas et des ei paulati ſemè mellòis et cucumeris modicu7 ſemis ſeniculi et zaccare. Hoc facies vq7 dì perueniat puer ad. iiiij. annos. Hos cu trâſierit et peruenerit ad tps diſciplie: opz di- mitti illi ludo cu ſilibus anteſt prâdeat: tíc lauek aqua têpata in balneo q6 ſiki. Iaztú in dazbis illi cibû laudabilè. Don autu quenit pueris vinu propriari nec affuescere eos est nãq pue roq q6 plo cala7 húida: qub9 etià vinu auget calore7 húiditatè et iplet capita eor7 vapourib9. Ampli9 aut his quoq natura est cala7 húida corpa etem quoq est q6 plo cala7 húida patiu tur acceleratiòez putrefactiòis húor. Sed et cí de his q6 dicta ſuntvinu. Uinu em cogit pue ros ad mores intiqs corſupit mêtè. eadè facit pueris q6 iaz creuerut: detur tîn eis modicu7 vt pnoec vînâr minuat ab eis ſupfluitates hu mectet ſiccitatè que accit illi ex calore et 2ferat alias ſvillitates quoq alio loco memim9. Nec yo pmittek illis copia eius. aquâvero frigidâ ei, phibere no expedit marie poſt cibii et calicis tbibus. Et ſiquidè op9 fuerit minuere ſan guinè vtatur ſitia. CCú vero hanc trâſierint etatè et puenerint ad. viij. annos iâ in his vten dì è exercitio moderato et caleſiant aſ calida fed têpati caloris phibeant a balneo aſ frigi de. hoc em augmèrb ipedit cremèti eor7 cibèr eſcis landabilib9 vt ſupius dixim9: nec pmitta tur exercitiu7 poſt praditi. ſuescat hoëstate7 moru vt arceat. ſ. ab ira furore et ipudètia. nec tia. CCú yo fact9 fuerit annor7 xii. iâ o3 in q6 bus docèd9 è exerceri et è ei monèdi. Si ergo hmoî è vt opus ſt andatia: plura o3 exercere mèbria ei9 exercitatioè forti et pari fricatiòe q6 ſerat mèbri5 ûntè et duritiè: ducaturq6 pe ea q6 pauet vt ſit illi ſuètù. Si aut ſit què opor-

Orto

V

Ziber

teat esse phſolium boni fiat mozes eiusvt ſit ſe
perat? tactn. l.nò affueſcat ira nec diſco:dia3
ſz patiētai húſitratê. Ja ſuc iſcipiat doceri.nij.
diſciplinas 2 qò ſeqitur de ſcia pheie. Tsi yo
qè que oz mercato:re eè negocia leuia affueſcat
2 exercitiu moderatu: fricatione qqqz ſilia ſut
Si yo eſt cui?officiu ſit futuru in actiòib?gra
uiubus2 laboriosis vt eè architecura 2 ce me:eta
ria ac alie forſtis laboris artes:2 ſueſcat exerci
ti ſoſt? vt fricatione dura:paſcat cibis pluri
mi nutrimēti vt auget: virt? mébroz ei? : nec
quiſcere facias hec i his donec perueniāt ad
etatê adolescentie et inuentutis.

T Cap.xxiij. de regimine adolescens in inuenſi.

Aueni
corpa vltimù cre-
scedi 2 in lògù ang
nètàdi attingerùt atu:quq amgè-
tatiòis. Quare supſuittates ang
nèntank in eis 2 gregant: ſestinât
q in illos morbi pp reſponè. hoc etem tpe
cibus no occupat in dilatàdo 2 creſtado vt ſie-
bat in etate puerili 2 adolescètie. yersi tì yt?
eor patiètio: e mo:boz forſtiorq in pluribus
ad expellèdas cas eor. his 2 sò oz indici exerci-
tiù qò qos 2 ſneuit in actiòib 2 occupat? nec ex-
cedât in labore nec multiplicen: obuiare ca-
lo:z ſolis: minuâtq: balneari aqua ca:la 2 nec
diuti? maneât in ea vel in balneo: balneet aq-
tepati caloris: eſtate aſt aq frida dulciz ſuanı
caneât cibos caleſaciètes cholerà gñantes vt
allea. cepas ſinapi gersiru 2 ſilia: vtank cibis
quatu: pòt cuinſos hois digò 2 ex meſura ap-
petit? qde ipleat vètref: oino aſt vniuſcuinſos
er meſura 2 ſuetudinis capescat multitudine
2 paucitatê cibor. Sumat aſt cibos fridosvt
ſunt píſces recètes: carnes eduline decocte cí
2 dimètis frigidis 2 fructib: affueſeſt cí ſna-
tis 2 pomis 2 pſicis 2 ſilib. ſiqde coplo eor:
ſit i hitudine nàli vinu bibât nec multu nouſi
nec multu vet? mirtu aq frida: nec yo plimuz
nec toſlerèt famè: 2 ſoſtat e: m calo:re 2 auget: co
leræ: affueſeſt corpa flebotomare 2 laxare cí
decoctiòe fructu: 2 lebelabi. ſiro.ro. marieq
in vere ſit resimen eor inxrta qò expedit nàli
eorum complexioni in cuinſos: quatuor anni
temponibus.

De regimine

2 affutiù. Bradio: 2

res aſt inhabitare
loca têpati aeris inxta posse iclinêq: ad ca3
chùidù no mktiplicê: labo:ſatigatio: 3 têpeſ
exercitiu ſu: multiplied aſt balneari aq: dul
ci 2 ca:la: nec pretèt mère i aere balnei ſed in
2 cha fricent: corpa eor: medlocrit liniàk oleo
viol: mixto cí oleo qrrvot húectê: corpa eor:
caleſiât têpate. ſit cib: eor têpat? i chititate:
chlitate: ca:ltat: chùiditati: pa:z hùns. Caueât cí
bos fri dos 2 ſiccos gñantes q: meliá: vt eè caro
vaccina lèticula: caules 2 ſimila: minuát a coi

Primus

tu chſu pnt ſicq 2 emuſioe ſaguìs níſ necitas
cogeru laxatiu: yo 2 ſerê: e ills. Si g: yli fue
rit hoc regie nec negiſat ſue ſpeculiato:z cò-
plonis: 2 còpiones têpo: 2 an: vir infirmabùt
2 hac etate. Ait e: n: hypocras. Brádozes ní:
mis infirmat: pp ſiccatê còplonis eor: frigi
dutatê ad frida: nacq 2 ſicca còplonê no accele
rat putrefactio ſicut ad alias còpiones: mapi
eq 2 ad calaq 2 humidâ: coplexionem.

Arca

T Capim.xxiij. de regimine senuz,
lenes n:ra n:ci int:etio est
aſſignare regimê eorum

Sermo etem noſter eè regie debi
liu: còpor: 2 qm còplo còpor: eor: nàliu fris-
gida eè ſicca oz regan: regie caleſacièt: hu-
mectàti. Sit g: hitatio eor: i locis quorù eè aer
nò ſicq 2 filis aeri verno. Incipiat q:3 regimê
ſu: vt euigilauerit a ſomno mane 2 intantur
corpa ſua oleo ſqueiri 2 viol: mixtis cí oleo ca
momulle 2 aneti. Dehic vtâf exercitio têpato:
vt eè abulatio modica a q. l.nò fiat âguitia. ſit
aſt ſm:ytutê eor: qui qde debilis eſt equitet
2 minuet âbulatione. Qui yo forſtio eè vtatur
deabulatioe q: no fatiget. Qui yo ceteris de:
biliores ſut ſit eor: exercitiu min? grane: exer
citiu fugiât 2 laborê: poſt hoc balneenk aqua
dulci 2 calida in balneu têpati caloris. C: Se-
nes aſt decrepitos no: oz balneari frequêt?
ſz ſemel i hebdomada aut. x. dieb? ytus nacq
eor: no pati: q aſt debiles pmultu ſut i mêſe
ſemel. Cú ergo còplenerit balneu q:qefcat ho-
ra: tuc cibet eſcis calidis 2 hùidis facilib? de
ſestiol: cite deſces: t:sis a:to vt eſt panis b: co-
poſitus 2 píſces lapido: carnes pullo:zallí
naru ale 2 â: ſeru: 2 q au:ui ſut píngues: carnes
q3 eduline 2 agno: 2 ſi in alicni? eor: lacbi-
gerat stvòt oz: nec i einu paſſio eè epate dabis
illí nec phibess. De olerib? aſt lactucas ſu-
mât intubá 2 chabeziá. blitú. Deuicet aſt cí
bos groſſos digoní nobediètes. vt caro vac-
cina. capi:arú 2 ſilia. Sz 2 ferulo:u q:da vt eſt
eriſa: caueât capita q3 2 cátinata dulciaq 2
ſumutur de amilo 2 farina. hec enim oí: ſi ſut
aſſiduus senex in eis generant hydropíſim 2
oppillationem in epate et splene: lapides in
renibus et vesicca: et ſi contingat quonis tem
pore apponi aliquid horum: opor: tet eun ſu-
mere poſt parum meſerem ciminí aut pipe:
ris nigri et gabis: aut fautenegi. aut zin:iber
conditum. T Conſectio meſerem fautenegi.
T: fautenegi ſunialis 2 montani. ſemen apí:
montani. ſíelei vniuſcuinſos. 3. k. ſeminis apí:
ortulaní. heſa vniuſcuinſos. 3. b. ſune. 3. b. pm
peris ni. 3. d. terantur omnia diligenter 2 tem
perétur cí melle diſpumato. ſumak de eo. 3.
c. yſos eragium. Op:3 antem eú cauere oímes
cibos generates pellímos chimos. qui. ſ. ſut
púgitiu: gñantes colerá. vt ſnapis. allia. ces

Practice

Maly

154

pe. qqq ſphant nesma vt ſügi et qma: qqq ſphant
melacoliæ, vt lëticulâ carnibù, caules. Caueat
etiâ cibos facile corruptrible in ſid. vt mora. p
ſica. melones. cucurbitâ. Sumat de fructib.
ſicus. racemos. yuas paſſas cù nucib. et amig
dalis. Opz autè reficere eſi die bis. Debilio-
res. yo ter: paulatim. color. nãq. nãlis eorſi
nò patik ſumptù cibo? femel kierinon eù va
let ad diſonè multo? pp debilitatè ſua. Sit
igispiandù tertia diei hora ſit panis opti-
mus cù melle et ſobitiones facte de riso et tri-
tico cù meile: et cù trâſerit meridies hora bal
neetrur in aq dulci téperati calorìs: dabifq ills
quedâ cibaria emollienita vêtrè vt e aq pui-
nòvi ſicco? irrigato? sirop. solatru? blutit q
coſtitu cù oleo et muri: deinceps reficia cibis
laudabilibº cite diſonis et deſcſus a ſto. cum
ho erit occafus folis panè infuſe? in vino aut
qº libet alio cibo? laudabiliº celereisq diſo-
nis. vinù oq cè dactilicu: iocundi odoris: odoret
redolentiú quedâ vt marcicſu ſanſu et marce-
mus. còdiakq cù gallia. vapozek cù neda et pis
loalo: eoio caneat coitum. fugiat aie accenția:
sintq strata eiº ſua uta molliq: et qm cibi in
corporibus ſenù no bene digerunt ex debilita
te calorìs eorſi nãlis. colligi in corporibº fleg
ma multu: pp quod ſenù corpora ad frigidita
tè et humiditatè inclinâtur: oq eos nonunq re
gi rebus ſubtilatibº et incidéribº legma: nec
in hec affidue imorãdu. ſut aſt et ea q ſunt ne
celfaria ad yluz hunc ſquinsibin siropº nenu-
far. et sirop. viol. zaccara. blitº et viniº tenue. co
mestio apij et ſenicli et emolliat vêtrè ſi inclu
dank etem plurimi hominù vêtres in tuuètu-
te molles: qui cù ſenuerint deſiccatur vêtres
eoſi quibusdâ contraſit. ſicut dirit hypocras
in libro aphorismò: et q quidè molliſt vêtres
ſi indura? ſit ſunt blitº et atriplex. Ispinachia
et ſquibeza ac filia elixata còditaq cù muri et
oleo: et vt forbeât et saliu a oleu salfuz comédat
qº ficus ſiccas cù medulla cartami equalibus
partibº aut cù ſuma botami. Si ho mæt ad
huc costipatio dek meferenù. serbaza aut da-
citoſiòs quidè qd2 moneat illos bis aut tribus
ſellisibus. eu acnatio nãq multa deſicit virtu
tè eoq: vtastur quoq modica tyriaca: clisterizè
tur cù ſucco bliti et oleo muri: nec recipiast: clis-
tere acutſi: deſiccat em corpora eoq. a. S. in li-
bro custo die sanitatis: qm clistere olei e eoſi
qº còſerëtia ſunt ſenibº emollit nãq ſupflua so
lida et emittit ea humectatq mèbia eoq q de-
ſiccata ſunt ſenio. no at illis oq dari medicami
na fortia et abomiabilia vt de arfat et filia: vtā
tur et aliqni mirob. et belliricie còditis cù melle:
et aliqni accipiast inra gallo? veterè còdita cu
ſpidabago et nonnùq proiociaq beffaicu in iy
tre et que ſimilia ſunt. Non expedit ſimmorati
illos et affiduos eè accipièdi qdyni spc illo?

q emolliunt ventre negligereq alia nä eù fi
q ſuenerit aliqd folida? formatq in eo nec fa
cit dehinc aliqd hoc itaq mò opz regi ſenes:
ſi eù adheſerit huic regiminu non accelera
bit in eo vite ſinis nec consumetur virtus eo
rum velociter.

T Capi. xxy. de regimine conualeſcentium.

A quoniam disputas
unus ò
regimie oium etatu: marieq 3 ansa-
tiú et ſenù de qb erat iteio in hac
pte regimis sanitat ă hæ iepiem? tractare 6
regimie ſualeſcetiú atq hú ſunt q liberati et
febub? ſt et moibis acut? et eſſeſi ſunt ab eis
vn corpora eoq ſunt debilia et ſanguis paucus.
Debilia qde ſunt qm inſirmitas ſumpſit ea
fortitudie ſua et vn resimis ſubtilis et multitu
dine eoq q soluta ſunt ab eis pp calorè ſebz.
Pauc. ho ſasuis et ex poutiòcaloris ſebris
psump? ac paucitate cibo? et ſubtilitate eoq.
Quare calor nãlis his de cãis in corporib eoq
debilia eſt: vnde et egent regimie ſupportanti
illos qoq angeat virtuſe eoq poſt erpulſo-
nè moſbi. Sit ergo regimine quo in eis vten
du est poſt tranſitu? inſirmitatis trib? diebus
quale fuerat in tpe inſirmitatis in ſubtilitate
ciborum et comestione in horzavna meſanri et
ſilibus vt ſecuri ſiant ex hoc a regresſu moſbi
tuć trâſferat ad id qo groſſi est paulatim et p
gradus vt colla pullo? et thanagh et coras et
alas. Dehinc transferat tur ad pectora eoſi et
ad píces ſubtiliores ſluuialeſq dehic ad car
nes edorum paulatum: nec dumittatur huus-
modi augmentq qoqz die iurta quod fert.
virtus eorum vſq3 perueniant ad còſueta gra-
datim. Sit quoq vinum eorum ſubtilé in ûn
cipio et tenue et album iocundi odoris cu2 mo-
derata temperature: et hinc aſtendant ad id
quod forius eſi: donecre deant ad conſuèt
modu sanitatis eorum. Caueat aſt repletio-
nè cibi et potus calor nangq eoq no sufficit di-
gestioni multo? reuertiqz moſbº. Sic quo-
q3 no2 oq ſitim ferre et famè debilitat nãq ca-
lorè nãk eoq et deficit appetit? caleſit apſerio
eoq in principio et ſic reddit moſbº. Caueat et
cibos calefaciètes: et vtantur calefactione in
aqua dulci temperata in media domo balnei
ſi quidè non fuerit imanifestus eſt? us nec ſint
ibi diutuº. Fugiat exercitiu laboriosum et occu
pari sole et ira vigilisq z hec oia calefaciut cò-
plexionè eoq et dissoluitur a corpe ſubstantia
plurimù: debilitatq3 virt? eoq coiti valde fu-
giast euacuat eù a corpe materiã bonã vnde
et attenuat virtus. Intuèdus est vero ſtatº cò
ualeſcétum. vitrum bene aut min? ſint corpora
eorum mundata a materia inſirmitatis: aut
ſi ſupersint illis reliquie in corpe: hoc autem
ſic ex hoc q fanatio egroti no: ſuerit p crisim

V 2

Liber

hoc est p enacuatione aut aſa: aut eſestiſſes
altas er corpe: vt ſunt pustnle: ſilia p q fit cri
ſis: aut ſuit p crisim no p[er]ſecta: et decoctione no
coſirratā. Sed ſi videris i pulſu velocitatē et
ineq[uitātē] et in vina colorē non cōpetentē: aut
in oſe colerā aut ſiti: aut cephalæ: aut cofra-
ctionē. aut granitatē in corpore: aut inuenis il
lú ſudante plurimú ſudore marge: in ſomno:
hec em oia ſiſnt q[ui]n in corpe ſupr[uit]ates ſut
et eſeāt miſatione. Si ergo ſut hec et inueneris
obtusſonē in ſunctnris ei? et laborē in q[ub]uſda
mèb[us]: ſient emiſſiones illi in aliquo mèb[ro il-
lo[]z. Op[]z g c[ui] videris aliq[da] hoſi vt ſit mirē et
ſolide cautele timorizq[us] ne redeat morbus: ſa
cieſq[us] regimē tu[n] q[ui]le ſuit et inſirmi. i. c[ou]aleſſe
tis: aut primú illi vtendo refrigerātia et ſubti
liātia: et paucitatē cibi et enacuationem corpijs
marge: ſi c[ui] his fuerit patiēs et deſiēs appe
tit? Aut appetit cibi et comedit nec auſet cor-
pus ei? hoc c[ou]ſkrat ſignu: q[ui]n corpus ei? mu
du[n]o est. Sicut ait hypocras in libro apho-
riſmo[?]. ſi c[ou]aleſſes q[as] a morbo no accipit ci
b[n]i: et ſi accipiatur no auſet valitudo corporis
ei? evacuatione indiget. Si videris hoc o[]z mi
nuas cibi vt diſt: aut ſubtili[es] purget cor-
pus eius. Aſi em hoc feceris regreſſum facit
morbus: nec ſanatur corpus inſirmi vel egro-
ti: vt ait hypocras in libro aphorism[or]. Cor-
pora no m[ú]da ſtricuſus reſeceris auſetur ma
lú eor[us]. Quare op[]z ſpeculari ſi ſigna ſanguis
in ea manifeſta ſunt: ſanguine minuas illu[]z et
educa[]s ſtrú opus est et ſtrú ſuſſicit virtus nec
amplius ſurg[es] em a morbo eget angmento
ſangninis boni. At ſi ſigna colere manifeſtan
tur: euacua corpus laxatino colere et ſubtili: et
ſit lapatio eus decens et tenuis vt eſt decoctio
fructu[us] et caſ. fi. m[á]ne. et lebelab. aut viol, ſicca
rú c[ui] zaccara. aut ſirop. ro. vt ſecuris: ſiat hoc
modo a reuerſione morbi. Ja deinceps auſſu
m[é]s regimē eius q[ui]n ſupra diximus. CSi aſt
ſurg[es] poſt enacuationē non digerit cibos vt
eq[ur]z eſt: et mollit[ur] na eius nec auſetur corp
eus huinſmodi plus equo ſumit. Sicut ait hy
pocras. ſurg[es] ab inſirmitate et accipiens ci
bum ſi no c[ó]ſoſtetur ſiſt q[ui]n p[li]r q[ui] op[]z vtutur
cibo: quare op[]z minui cibi et dari ei rodo zac-
cara mane. p[ò]dus. z. e. aut. g. bidatq[us] poſt ple
n[á] hor[á] ſquingibin coctanor[us]. z. e. v[ar]q[us]. l. hoc
enim vtile illi eſt. Si ergo hoc regimine yſus
fueris in ſurgentibus redibit corpus eor[us] ad
ſtatum ſanitatis ſue: et augebitur virtus eor[?]
corpu[li]ntu ſiet corp[us] velocin[s]. ſic[ui]t ait hypo-
cras. Corpora que attenuantur tempore bi[re]
ui ad corpu[li]ntiam ſedient breui tempore:
que vero longo tempore longum deſiderant
redikum.

CCapitulum. xxvij. de preferatione a morbo peſtilentiali.

Primus

Quoniam

primus
dicte
mus
de regimine corpora debilis q[ui]
erat com mebru diutidi[n]o
n[ot]re de cultudia ſanitatis in
tiam oſtendere regimē corpora
rú q[ui]s vident e[]e in cau[]d ad inſirmitates et am
putatione ca[]p[er] e[]ap[er]. Dicim[que] ergo q[ui] asputa
tio cau[]ſap[or] morbor[us] q[ui] pati ſunt aduerſit diu-
dit in duas p[er]tes. Altera e[]t asputatio cau[]ſap[
]morb[us] q[ui] accidit corpi ab extra et he ſut c[ui]
peſtilētiu[m] morbor[us] q[ui]s vocavit hypo. morbos
ſupuentētes et cautela a morbis itomacalib[us].
Altera[que] asputatio carú morbor[us] q[ui] moétur
itus a corpe et he ſunt a mala c[ó]plexiōe aut a
copia humo[?]r aut a malita e[]op[er] q[ui] nos i[c]pita
mus p[mi]m[ui] a cautela morbor[us] q[ui] ſut ab extra.
D[icim]q[ui]m[ui] in p[]cedet[ati] p[er]. i. p[er]ma libui hu-
m[em]inim[que] c[ui] de aere loq[em]ur: q[ui] inſirmita-
tes q[ui] accidit a mutatiōe aeris: aut h[ui]t ex mu-
tatione c[ó]plexiōis ei[]n in t[ri]b[us] annu a natu-
rali habitudine: ſiunt q[ui] hoibus morbi p[er]i
a c[ó]plexione illa. Aut ſiunt c[ui] mutatiōis ſub
ſtāt[ie] aeris et alteratiōe ei[]n in corruptione, q[ui]
p[ut]redin[é] ſiut q[ui] hoibus paſſiōes peſtive et
mortal[es] ſic[ui]t ta[]hāne ſeb[re]s peſtive c[u]per
d[é]tes et variola q[ui] dim[]p[ui] c[ui] loq[em]ur: b
his q[ui] adducit peſtifer aer in corpora hoij[ui]z
v[]t dim[]p[ui]q[ui] pestilētiales morbi no accidunt
hoibus oibus: imo q[ui] ſut paſſiōes a mutatio
ne q[ó]plexiōis aeris in e[]op[er] e[]ſu in ſuent corpiq[
]q[ui] q[ó]plexio q[ó]nonat q[ó]plexi[ó] aeris e[]op[er]
q[ui] a mutatiōe ſubſtāt[ie] aeris h[ui]t earu e[]ſi fieri
ſm[ui] major[é] p[er] in his qu[ó] corpe ſunt humo
res mali c[ó]tiles ſube aeris mali eo p[er] pati
ſuſcipe h[as] paſſiōes et morbos q[ui] iduci[]t ma-
lú aeris. Que c[ui] ita ſunt q[ó]lderās videlicet
q[ui] euêr[us] inſirmitatu[m] et paſſionu[m] e[]t a muta-
tiōe aeris: cautela ab eis erit ex p[]cedetib[us].
v[]u[m]. regim[em] ſtrú q[ó]p[on]i aeris in illo p[er] t[]a[]
cibis q[ui] medicaminib[us] et alij[us] c[á]is c[ó]ibus t[á]
sanitar[us] q[ui] inſirmitatu[m] q[ui]q[ui] p[er]deſt euacuare. ſi
humor[é] aeris com[plexioni] conſonum eo t[em]
po[re] et amputare materiās e[]nus ſic[ui]t dicemus
cum de curatione egritudinum tractab[im].
CSi aſt aduerſus e[]op[er] e[]ſt de corruptiōe aeris
et alteratiōe ſubſtāt[ie] ei[]n q[ui]hm[ó]i habitudi
c[ó]ccidit aeri ſm[ui] major[é] p[rem] ex c[]eſſin c[]alo-
ris et humidiitaris op[]z e[]ſet cautelā ab inſuru
h[ar]p[er] inſirmitatu[m]. p[]mo q[ui]de flebotomia dehinc
laxatino cu[]mi e[]ſt illa p[ar]sare ſupr[uit]até cali-
d[á] deinceps vra[m] regimē refrigerāt[em] et deſi-
c[á]ti. Caueat obuare aeri calido et yenenot[ui]
occupari in ſolevtatur reque in domib[us] frig[is]
d[is] p[rope] decurſus aquarum in habitaculis
altis oppoſitiq[us] aquiloni. Sternatur dom[
]calafa et mirto roſiq[us]; ponanturq[us] in quibus
eſt m[ú]rtus trita et condita aqua ro. et sandalo

Practice

ac caphora et matura simul iocidaq in hedê
Bematibus: vaporek domus sandalo et capbo
ra: irrisefq aqz aceto simul mistus. Utak etis
balneo dulcis aq et frigide desinat repletione
cibor: famê sitiqs no tolleret. Caueat carnes
ambulatiu magnor et cibarta pessunos huo-
res generatia. Et si pessis incubit eo tpe aliciu
ambulatiu carnes oio illius spêi fugiat et pte-
tus circa carnes fit auisi: vt sunt pulli. Galline.
franqlini et taneig. et etires sileq. 2dite cu ac
to léticula heferê. aqua granatorx, aqz hacum.
et emasiz berberis. et refrigeratia lupta cu aliq
horz medulla cucueris et citroli et lactuce me
dulla. et intuba: caueat dulce et fruct dulces et
facile corruptibiles. Comedatur granata. pi-
ra. coctana. poma muza et acerba. pruna. per
sica et his filia: bibatur aq cu niue: vitek vinuz
cuius loco fumak robû pomorù et ribesi robû
heferê. strop. nenufar et niue. Sit oq hac in
pte fumere bolb armenicu cu aceto mistxüvel
cuz aqua medbattus. Et si est têpus hoc est
estas nimij caloris. et sit hoib9 fitis nimia: opz
dari eis trocicos caphoze cu squingsibin pu-
ro aut robo ribesi. Cplurimù em timet pessi
lentialis aduentz morborù: quor2 plexto ca
lida est et húida: et q pueri sunt. Adolecentes
qm còplo calida et húida illis dñak. Quare o3
eos multiplicare fanguis minutiòes et augen-
re vſum eoq infrigidat et desiccat: vt îs pie-
dicti est: et tota dignitæcia: caneat regimè cale-
facìes et húectas. Cfiut et pestilêtiales pden
tes morbi plurimi. qm est autunus nimie fic-
citatibus parh his plurulari statim post estatê
magni caloris: vt ê caufon et febres cholerice
quas comita: vomit? multi? cholerari et tur-
batio et fitis. Quare necesse est pcedere vſum
regimis refrigeratîs. vt est ordùs et lahábû. Se-
minis granatorx coctanor: cu iuleb. et niue. et
eius melonis induraq: medulla q3 cucumerz
et citroli: et mêeurat 2dite cu attriplicib9 et ble
ta: pulli q3 cu lêtib9 et aq heferê. granatorù et
oleo amigdalap. Pot9 et fucci ordei cu aq fris-
gida: alba zaccara et fitia: reliq caueanx. O3
süt intuearis q morbor fiat eo tpe quiq et ho
minib9 emerferint: pcnafoq cautiòe ab adue
tu earh in firmitatù: his q punt in cibis et me
dicaminib9. Sepe em multiplicank squinane-
tie et faringes. Quare o3 antenuire fleboto-
miâ et vêtosis in crurib9: et vfu clisteris mollis
et sargarismis cu aq ro. i q infusum fit fumac
et robû moror: cu aq queffare. et ratabe. et aq
in q decocta fit léticula et aqua granatoralia
q3 quor est vtilitas in hac passione. multis q3
tpibne sunt morbi frigidi flegmaticiqt est
apoplexia emicranea aliaq. Quare opz mi-
nuas corpus illines ad hoc vtilibus cu regimi
ne calefa ciëti et desiccati sicut dixim in morbo
et cura frigidop. Sic oportet si quando acci-

Maly

155

dant præter has alie infirmitates hoib9 vt re
Gant his que sanât illos morbos p mudatioru
ne. 1. corpor ab humorib9 quor fuerit abun-
dâcia et dêt 2 forâtia corpor9 ta med cib.
a morbis pestilentialib9.

De cautela

Et qm morbor pestilè-
tiali quidâ süt ex vaporib9 putridis inficië-
tib9 aera vt vapores diffoluti a cadaveribus
mortnox ta holm brutorx. Sz3 ab aqua in
qua ceciderint olerat fruct multi putrefacti
q3 oq his que dicta sunt de mudatие cor-
porú z regimie aduerfanti his q corpor9 acci
dût cedere a regione a locis quib9 hec 2tin-
süt si pole est. Sin fit habitatio sup vêtos q
p eas træſut putredines. aut in subterraneis
parui huoris. aut domib9 quas nox ptraſit aer
multus. riges aceto sternes mirto z odoribus
frigidis vaporesf loca qbus inhabitas vapo-
ribus iocudis vt est xiloaloes mirra sandali.
caphora. lecta. neda. Si vapozaueris ea cant
daro etiâz sandaruzoytile estvalde. multipli-
ca q3 odores frigidos iocidos: hoc ergo mo-
oz regi cu qui pestilentialib9 morbis vult libe
rar. poro a morbis obseruatio. træſutibus
vt est lepra. scabie. ptitis. mania. variola. ob-
talmia. et similia. qm hmoi morbi træſut i ex
qui cohitat patièt: noq oq els aliquènc imora
ru nec habitet cu hec patiètib9 in domovna I3
longe ab eis fiat ad loca que supra vêtùs sunt
p illos flantè. Atq collectio hec regimnis vit
lis est illi cuius est anim9 tueri a pestilentiali-
bus morbis et tranfeuntib9 queq dicta süt suf-
ficiat. Cop3 ergo post hoc et asputatöez caph
morbor q inouent ab áteriorib9 demòstrare.
C Capitulü. xxvii. de amputâdis cauſis mor
borum interioribus còmunibus.

Icimus

qm caufap. mor
borù q monutur
ab interiorib9 corpor: qdâs sunt co-
munes atq hec sunt malî còplo-
nis repletio hùor2 malû eorum.

Quedâ aſt pprievnicitib morbor: et nos diz
cemus prius de amputatione caufap. morbo
rù q communes sunt. Malû aſt còplois iâ me
minim9 alias diſilfe: qm asputatio eius fit per
regimè adducès còploii qo2 2raritù est malo
côplexonis et refiſiens illi. Poro chimorum
repletio ſi quidè mime mala est: curatur per
euacationè z mudiſationè humoris corpo
ris ab illo humoze. Que vero est de malis hu
moribus curatio eius est: p inanitionè illius
mali humoris et qo remâserit de eo in corpo-
re enacuare mafuetudine et modo. Et eu a
cuatio repletionis que est in ventriculis fit p
flebotomiâ. et oino per ea que minuant chil-
tatem eius ſcut ait. Hal. in libro de humoris fa
nitatis. qm ipfa est euacuatio totius corpor9
equaliter et iminutione chorum. Sanguinis

v 3

Ziber

næq minutio attrahit humores ab omn. cor-
pore maximeq si fuerit dhans sanguis. Si ve-
ro fit repletio in virtutè: of sanguis minutio
ne kieri euacatione eius. Iaratuo cuius est
purgare illu humore et oportunu facièdo regi
men? ferès. f. còtrarui qualitati hózus malí:
soino quicqd auget resiminis qualitatem. Si
cut ait sapiés Sal. in libro 6 cauteia sanitatis
q[ui]n euacatio toti? corpis equaliter si fuerit
humores multi fit p flebotomis et dimittio-
nè ciborù ac balnei: si humores fuerint mali
laratino[rum] vomitù et vt nutriatur in corpe mas-
teria laudabilis. Qd cù sit ita op[ur] attêbus in-
tuearis: et si videris signa repletioris q sunt ex
sanguine: sicut signauiq in capitulis signoq
flebotoma h[uius] de vena que d[ur] aquahel. et
auferes sanguinè iurta q[ui] op[ur] esse videris. Et
si virtus fornis est et etas uuenis et t[em]pus pre-
sensuer: regio téperata: hec si ita se habet: aut
plura eoq oz minuere sanguinè v[ir]que si deſi-
dat mète: aut mutek colo: sanguinis in rubeú
vel ruborè si quidè emittitur niger. Op[ur] ergo
minuere illu in necessitatè maximeq si ſue-
uit flebotomis: aut cui ſueuit euacuari p ve-
nas ani aut mestrua ceſſauerit ſicut ait Sal.
Cuius mestruì plus equo morabat: et per me-
ſes eratq[ui] in vltimo tenuitatis ceſſanerat ap-
petitus cibi vt e[mi]ntelliger c[ui] h[uius] abitutit
et sanguinis tribus diebus plus [h]ij. libras:
q[ui] cum feciffet reuerſus est corp[ui] eius ad cor-
pulentiá paucis diebus: h[uius] etem mulieris
debilitatio et attenuatio fuerat ex debilitate
sanguinis qui erat in carne et multitudine ei[
qui] malus repleuerat venas et arterias: quan
do vero n[on] ſuppeditat vir[que] etep[ur] ac alia
oz paru[que] de ſangue minuere naviçe: deiceps
ſtrit et paulatim. Sic et in oi euacuatione corpo-
ris q[ui] ſit laratino: ſi em etas est pueritia in his
vtaris ſitia ſup grádiores. P[or]o si n[on] pote-
rit medic[ui] extimare quâtitatè sanguinis mali
q[ui] in corpe est et alior[que] h[uius] op[er]t facione
artificiali: nullaten[que] differat flebotomis ſi
apparuerit signa sanguinis dhantis et reple-
nis eoq q[ui] c[ó]tinèt vala. Si e[m] neglexeris hoc
ſièt in corpe p[er]ſimi morbi ſplures de q[ui]bus
iá dimit[ui]q[ui]t est thahane et apa flegmo: aliaq.
QC[ui] vero euacuaueris corp[ui] restaura in lo
c[ui] eius laudabilè sanguinè: minuas cib[ui] pro
hibeas a quadrupedi carne et dulcib[ui]. Sitq[ui]
q[ui] d[ac]a h[uius] ſiro. iuiubat: et ſiro. p[ap]aaueris. et
ſiro. n[em]ufar. ſerificieq c[ui] carnib[ui] fráquillino
r[ui] et c[ir]n[ui] ac saltinári c[ui] aqua h[es]eren condi
tar[ui] et aut aqua granatò[rum] et l[ét]icula. maſſo. ſi
milibusq[ui]. De oleribus. lactuca. potulaca in
tuba et de fructib[ui] Granatis pomis et mo[ris]: mi-
nuát c[ibus] et nullaten[que] auguat. copia eteniz
cib[ibus] sanguinè auget et alia: 13 et auget atvirtu
tè. paucitas vero eius minuit sanguinè talios

Primus

h[uius]ores: 13 minuat et 1[ut]utè: v[it]a[que] reſe: minuat
laborè: labor em calefacit corpa h[uius]oresq[ui] ma-
lo qui ſunt in corpe facit lìſcere deſultos
p[er]ſe ad alio[rum] nobiliu m[é]b[ior] vel ad aliaru
ſit apoſtema alio[rum] firmitates peſtible. Qua
re of eos qui replet i ſunt laborè canere: mari
me aůt in cu[que] corpo[rum] mali ſunt h[uius]ores. Sic
q[ui] phibeas a balneo. ſi[le] q[ui]dè etem facit. de-
hinc ſpeculare accidëtia q[ui] tibi fuerut repletio
mis et dominationis sanguinis: et ſup[er]ſunt ad
h[ui]c q[ui] d[am] eoq[ui] virtus partitur ſanguinè. ſecun
do minuas illu auferès ſin menſurâ neceſſa-
tatis: iponaſq[ui] ei regimè aſſignat[ui] donec de-
leantur accidëtia: reuertaturq[ui] corp[ui] eins in
habitudinè n[am]è. Si vero fuerint illic aliqua
que, phibeát flebotomis: yt est debilitas vir-
tutis imbecillitas ſtomaci et e[pati]s alioq] acci-
dètia in his of v[it]o diminutione ſu[n]dorùz et
ſubtilitate iu[n]tè q[ui] p[ó]vuit? yt hoc m[ó] ſangui
n[em] reſuprat natura: et bonu faciat ac diſeſtú
diminutio n[am]q[ui] ſubtiliatio c[ib]or[que] ſunt perſe-
ctio[ra in regimie mor[que] or repletione. Si
ergo regimè q[ui]o y[ta]t refrigerá[que] deſiſſans
vt est aqua granatò[rum] et ſirop. heſer[que] ſirop.
p[om]oq[ui] ſtimpiciu[rum]. robú, ribeſſi. robú acerbiu[que]
c[it]onioq[ui] et h[uius] ſilia. Cibes illu cum mera vra-
carnibus autium renera[que] ſaciliſque digestio[nis]
ſumptus c[ui] his que dixim[ui] antea. Sitq[ui] habi-
tatio eius in locis ſup[or]ioq[ui] que deſiſat aglo
q[ui] iſternat[que] de odorb[ui] frigidis. vt ſunt ſpecies
ſandalí. aqua. ro. c[á]pho[ra] et ſilia: nec deſiſſet
hoc facere: donec, coponat[que] ſanguis et mature
tur: ſumaturq[ui] pars eins ex diminutiò[e] cibi
reuertaturq[ui] in habitu[n] naturalem.

De euacuatione humo[rum] c[ui] la[rat]ino. et
primo de m[ú]dificatino cholere rubee c[ui] ipfa
ſuperabúdat. p[or]o reliqui humo[rum] ſi domi-
nentur et corruſpantur accelereres of euacua-
tionè eoq[ui] c[ui] la[rat]ino. Si ergo videris ſigna
superabundant[ia] cholere: festines inanirevo
miru ſi est t[em]s eſtati: et patiens ſenferit faſtis
diú: aut p[u]ctiòes vel mor[ui]s in ſt[ó]rehibebi
yomitu cum ſquingibin et aqua calida: aut c[ui]
aqua ordei et ſemine melonis ac ſemine ſer-
raie: et ſemine citro[n] vel ſermaci. Si temp[ui] eſta-
tis n[on] est euacua corpus cum la[rat]ino: aqua
fructu[rum] m[iro]b[que] citri solidatis c[ui] ſcamona: aut
ſirupo roſato repetito et forti: ſi ſumaſt ex eo.
3. d. et de ſquingibin. 3. b. de ſcamöea dimidiá-
obo[rum]. v[er]ſos calcos. m. ſin q[ui] v[ideris] poſse ſuffi-
cere virtutè: etatem regionè et c[ó]ſuetudinem.
Q[ui] ſi h[uius]modi viro medullá lebelab pro-
pinaueris. 2[er]ens est illu. la[rat] em cholera[m]
ru. leuiter et facile. 2[iro]b[que] quos citrini ſi su-
mantur de eis. 3. k. et v[er]ſos. 1. triti ad mediú mo-
dú et coqua[tur] in aqua fortius: et ſricen[que] forti-
ter c[ui] tamarindis. 3. l. e. et proſciatur ſup ea[que]

Practice

Malý

156

5. k. 3. z. accare optie bidacq hoc et si fit tis enacuat coleræ inanitiœ copëctiæ: p. deſtacq mæſſe ſuſſime, hec cu feceris oz depòre corpori mæz laudabilè bonacq. dæs. ſ. enacuatiòez iuleb cu aq decoctiòis iuleb p[il]ij: ſugatcq ſnata et poima muza. Cibes at illi pull[que] còditis cu aq he ſerè: aut acerboc citrini. et aq natorcq et ſilib[que]. Deniq[us] illi oi regimie q[ui] dispoſuit? illi in q[ui] ſanguie dhatur: cæneat dulcia: p[ug]itina et sal fa: o[que]s cibos p[ung]itinos in q[ui] acuti ſunt et ſicci. Quiccat aut minut laborè: balnei aq collet de. Deultet ira tristitãς. J[à]t cù ituearis accidètia q[ui] dhationis colere ſigna fuerat. Et si q[ui] d[omi]e delete ſunt equi est. Sin aut apponas que d[omi]tus medicamia p[pi]nare ſim q[ui] op[que] videtis e[que] in hoc eat regimie aſſignato. donec i p[er]ſtinu reheat corporus ei? naturalèq statu.

De regimine cœle nigre. Colera aut nigra, ſi dhatur: accelerare oz h[ui]oë melanatici enacuare aliq[ui] vòitu si fuerit eſtatis t[em]pus aut autin? his q[ui] purgât e[que] Sicut è ſiqla: negli et ſemè radicis et rapa in al[em] n[unc] vomica ſi ſumaſt de vnoq[ui] dimidiat[que]. et terat: diligêter bibatcq cu ſquingibi et aq aneti. Aliq[ui] h[ui]o laziatuo meliak[us] educêti vt è decoctio epithi et decoctio agarici. Si h[ui]o abominaſt b[ib]ere decoctio n[em] v[ot]at his pill[que]. Còſe[que]. e[que] R. agaric. epithi. cerutini vnufciuſuq[us]. 3. a. beſſa[gi]. eſticiadus cu ſuſc[ui]. 3. a. elli nigri. ſalis nepte cuuſc[ui]. 3. 5. lap[is] diſi laſqui ob[que]t. t[ere] o[ta] diligêter z[er]ibra cu ſubtiliſſimo p[ano] et diſtêpera cu aq bedernebi ne et fac pill[as] et ſicca in vmbra potio e[que] 3. c. 5. vſc[ui] ad. d. cu aq tepida: cu enacuaner[us] illi da bis in die inanitiòis: hoc e[que] ſtati. iuleb. et ſemè p[il]ij. Cibabifc[us] e[que] iure carniu agni et pedib[que] ei? cu eſpidabago et poſt cu z[ir]abago. et friſis q[ui]aſſis p[is]cib[que] lapidoſ còditie cu eſpidabago aut aſſatis aut friſis cu o[lo] loto et ſilib[que]. De dulcib[que] d[ab]is ſquabifaz et ſaludag[ui] et de fructib[que] ſic[que] et vuaſ: vuaſ paſſas. ſic[que] ſiccas et his ſilia. De olerib[que] h[ui]o m[é]tâ. buſoguſâ: et b[aderne] vinat[que] vinu q[ui] z[hi]tani et i q[ui] ſit ligna b[ou]is aut ſirop. 3. z. accare còditi garioſ. et b[aderne]bia. Su: m[à]t elec[que] gaudiſi. puocâs q[ui] dispoſuit c[à]diſt[ui] et c[à]diſus i n[u]q[ui] die dimidiat[que] e[rag]iſi v[ic]que p[le]nù: v[ot]at hoc ſirop. Strop. vtilis meliſcis. S[ü]e aq p[om]or[us] ſirop[us] et heſpahanor[us]. 1. c. ſi non ad hec val[è]s aq p[om]or[us] et aq coctanor[us] magnor[us] acerbii heſpahanor[us]. 1. b. mitte et lebetè. et ſüe garioſ. 3. a. 2. 5. xiloaloes idice. 3. b. folio[us] badernebine et buſoſe: cuuſc[ui]. 3. c. terâtur o[ta] medio cr[it] ponak[que] i p[ano] l[í]neo. ſubtili et raro et p[il]ciſtur i cacabo et coquătur ad ignè t[é]patis i d[œ]c t[é]rtia p[as] deſciſat: t[uc] collenk i v[afe] ter reo optio et mittat isupvini ri[ha]ni clari q[ui] nec vet[que] ſit aut nonu. 1. b. z. accare albe. 1. b. 2. 5. et q[ui] q[ui] folia citrini tenera. roſa[que] rubeac[que]. 3. b. buſoſe. 3. c. diligêter claudat et p[on]aſt ad ſol[è]. 1.

died? d[ac]q[ui] et v[afe] ſuimèdo ei? op[que] ſuerit. C[ò]ſoſtat[em] cor[que] et erhilarat aliaq feri: ad meli[à] vitulate mæſſeſtina et ſi v[ar]t[ar]vnaq[ui]q[ui] die. 3. 5. an pr[à]diu[que] et p[or]t[ar]s p[er]diu[que] m[ì]ſt h[ui]o[li]tibus mæſſeſte expedit at ete canere tristitiam m[it]ticipare gaudiu[que] et letitiu[que] vitâtes ira[que] et labo[que] r[é]. Utant[que] balneo e[que] d[ul]ic[que] et c[ale] poſſ[ato] m[ì] dicu p[ù]ſerit cib[que] cu inſtiot[em] o[li] viol. ſiriu[que] ſut c[em] mixt[que]. Et vngaſt caput viol. oleo ſtudeat q[ui] vt ſit aer illi circuſdæ t[é]perat[que] et calid[que] hu[mi]nd[que] mediocrit[em] nec i[ter]pollet facere hoc regi: m[è] d[œ]c deſciſat hic h[ui]o[z]: reuertaq[ui]q[ui] corp[que] in h[itu]dinè n[à]lè. C[ò]ſviders aliq[ui]d ſuppeſe corpori h[ui]mo[] h[ui]o[z]is oz vt ap[ponas] e[ui]are medicam[ì] ne moderato et regimie q[et]e petèti d[œ]c c[ò]ſumak humo[]r delean[que] accntiamel[à]colie nec s[à]riens v[ti] his medicam[ì]b[que] ſepi[que] h[ic] e[que] h[ui]o[z] difficle ſuſcipit curationè: t[ó]q[ui] oz 3. frequëtari v[ic]uſei? q[ui] d[œ]ctum est regiminis.

De regimine d[ui] flegmatis. C[ù] vero d[ati]oſis flegmatis ſigna appearerint: accelerere necesse è enacuationè e[n]us per v[om]iti[que] ſi temp[que] e[n]ſiutus fuerit aut autu[n]us ſinautè aliu[d] t[é]pus medi camine layatuo flegmatis. Sit autè v[om]iti[que] cum ſquingibin melleo cum rachaei et nama aut cum c[ò]diſo[ri] ſqualenego et c[um] aquæ in q[ui] decoctu si autet. L[ar]atinu[que] autè aut pill[que] atque mo q[ui]c[oli] aut pill[que] fetid[que] aut hieralogodi[que] alijſq[ui] medicam[ì]biq[ui] purgât flegma. h[ui]mo[] et ut v[ic]dummemineris si fuerit humo[]r decoct[ui] et ſubtiliatus. Si vero n[ò] ſic minime vt[ar]s laziatuis ſine ſubtiliatio[que] humo[]r vt è aq radicibus herbar[que] et i[mi]nutio cib[que] ac ſubtiliatio[que] i[nt]ura m[è]ſurâ grositudis humo[]r et ſtitatè ei? Q[ui]d[em] cum feceris intelligeſq[ui] flegma ſubtiliatus et ſacile enacuationi ac tráſitui per meat[que]: tunc inanias h[ui]mo[] ho[em] cum pill[que] eſtamaq[ui] ſol[u]tibus flegma vt aſſignau[mi]q[ui] q[ui] n[ò] p[fe]ce ritvtere pillis fetidis si min[que] his pillis. C[à]ſi gnatio earum. Sume turbit optimi. 3. a. 2. 5. Grano[rum] nili noui. 3. a. adiſis antali c[ò]b. aniſi. c[ò]b. a. 2. 5. diſtagaſi. ob. a. ſeqbenegi. ob. a. 2. 5. diſtêperabis p[ig]mèta cu ſi benego frica et cu aq ro[que] et granifica in modu[m] p[is]pi[s] ſut e[que] mun pilke p[ſecte] ad enacuationè flegmatis et mun diſcationem corp[is] ab eo. et he quoq[ui] pillule vtiles. C[à]ſignatio earum. Sume ſeveremi. ſgno[]r]us nili vnufciuſuq[us]. obo. d. turbit albi ras[que] ſi. 3. b. aloes epatici. 3. 5. macaliglauci. obo. b. solne machali cu aq folio[us] porri et diſtêpera cu ea d[ui] trita et cribata cu ſubtiliſſimo p[ano] et pulneri[ſ]abis et è potio p[len]a vt[ar]ſc[ui]. D[à]bis h[ui]o patièti in die medicam[ì]s iuleb. vt fr[à]gat acu[m]è medicam[ì]s et moru[s] ei[ca]babis il l[ui]tare circum cum eſpidabago et oleo loto et affidus ſit: dehinc in calais ſic[que] de carni[bus] anuum montanorum cu c[ù]mino et d[ar]as

9 4

Liber

sceni, pipere in aq coque ciceres cù pullis coe-
lùbarù & similis ià volatibus: caneaçòs cibos
flegma generàtes:vt è caro agnoz & pices re
cètes lac & fructi? virides & filia: mi'triplicet de-
tè ante cibù & aq salfe balneù & sulfuree: poſt
deocationè & iminutionè reþonis: bibat vinù
vet? & croceù & rubeum spiffuz: ipares ei q. ſen-
tit in corpe suo flegma minuere cibù & ſubti-
liare. Imminutio nãçò cibi & ſubtiliatio: ſepe
ſufficiet ſine yvu laſatini. Subtilitat em huoè
hùc: & excoq't: auxiliaturc? näe ad alterãſi il
lù in bonù ſanguinè cù ſit flegma cib? medie
deococcus: cibus ât ſi minnaſ & ſubtilieta: còſo-
tatio nàli caloze ſuper eſ excoq'tur: ſitcò ſan-
guis. hoc aŭt in huoè melico aut colico eue-
nire nò pòt ppter eoq' ſiccitatem.

T Capl'm. xviij. de amputatione cárbi, ppria
rù vini cuinuſoq egritudinis.

Primus
cui ò signis mor-
borù q. ià positi

unt i adnètu tr actarem? qm yna
queç habitudinù nàlii ſi aut au
gaè ant miuàk ant mutek a còſue
to ſepius ſiſt aduentù morbi aut hitudis nò
sanitatis nec egritudis. Sic ſi fiat aliç qítas
in corpe extra curſuz näle vt è lansor doloz. &
ſilla. portèdit morbi aut hitudinè q nec lan-
tas nec morbus est. Nos ß incipiam? hinc
de regimè corporz asſiderationè quòrres nà
les imutate ſit ab hitudinò? fuis o'dine illo
et dispoſitiòe què in ſignificationib? morborz
aduent? in corpora ſana p[]ſignàtib? tenuimus.
C[]di cim? ergo qm cù videris aliquà reþ nà-
liti imutatã ab hitu ſuo oz te accelerare vt re-
ducas in ſtatù näle amputando cas mutatio-
nis et?: hoc aŭt ſket ſi vtaris regimine ſiro cæ
a q fit qítas illa nò nàlis. erèpì c. Si accide
rit appetiti cibo zù augeri: ſignù est aut male
còplexiòis fride accidèti ori stòi: qre o[]z vti po-
tu vini et appoſitiòe cibo[]z calefacientiùz: aut
q[]m flegma fal[]suz ſuſp[]eſuz est in o[]ze stòi: op[]
tetçs vti vomitù cù his q dcà ſunt. C[]si yo mi
nuik appetit? cibo[]z ſignù est caloris ori stòi
op[]q? vti inſridantib? et reſtringètib? hmo[]i vt
granatis acerbis et ſirop. heſerè. & aq tamarin
di et ſilibus: emplaſtrizè stòus cù sandalis et
roſa. & aq ro. et caphora. Cibe[]k d[]nìs cibis frigi-
dis vt ſut pices lapidoſi et muſquibegù et pul
li meſuci còditi cù aq heſerè. aut est ſigni q[]m
corpus repleſi est et erpedit ills enacnare ab
h[]uòre d[]nanti. C[si] aŭt iclinabik appetit? ad
acerba: ſigni est colere crocee qua[]z o[]z purga-
re cù reſtrigentib? et puocàtib? vomitù p[]ſiq-
gibin et aquà calida[]. Q[]d ſi inclinek ad cala et
pungitiua et dulcia ſigni è male còplexiòis fri
gide qre vtèdum est calefacientib? cibis et me
dicaminib? aut humoris acerbì ſiclitùs et yten
dù è vòitu. Siyo inclina[]k ad frida ſigni è ma

Primis

le ap[]tonis cale q accit ori stòi. Quareopz vii
refrigeràtib? et reſtrigètib? ap[]q retro memim?
Porro ſi acciderit hoi ſit, ſigni male ap[]tonis
cale q: ſicce q accit ori stòi et vidèdu è reb? refris-
geràtib? et huèctàtib? vt è e[]glutioſitas ſemis p[]ſi
lii? et Gno[]p coctão[]z cù iuleb è aq melòis indi
cù zaccara alba et pauco sp[]odio iz et Gnatouz
aq muzo[]z cù aq portulace. Cibab[]ſis his re-
bus p[]ſib? erceptis p[]ſieb? et lacte. Siyo imuta-
tus è appetit? pp aq potù ſigni è male ap[]to-
nis fride et hamide q accit ori stòi aut flat[]ar
tati in illoq[]re op[]z vti calefaciètib? vt est mel et
vinù rihanumvet? A[]ropus gendiconti è mere
ſenia et vt ciminum? mereſenuz mète et bèda
dicò et p[]iperinum vt akvomitu cum melle et aq
calida deoctione aneti et radicum ſiqdem est
illic flegma. C[]et ſi quidè i[p]ellitur nà plus[]s
op[]orteat et ſi est hoc ex copia ciborum minuà
tur et ſi est i[p]ulsus näe pp copia ſuſpuit atum
op[]z adinuari nam aliquo laſatino. Et ſi q[]de
è de eſſitio crocea o[]z dari laſatiuò de miro[].
citri. cum zaccara. Et ſi colo[]z alb? est cum hu-
miditate cù mereſeno coctano[]z laſatino. Si
yo ad nigrù i[]clinaueret accipiat miro. nigros
cus e[]pitho et beſſelo et filia. C[]q[]o ſi iminau-
cus è ſit hoc pp cibi paucitate[]z o[]z augeri men
furã ei? Si aŭt ſit pp cibù ſiccti et p[]otici op[]
vti iurib? pigubib? c[]u e[]spidabago: et olerib? ap[]
tis cù oleo et muri et ſo[]beat olei fa[]le q[]diu in
salina t[]ptu è. Z[]Accipiat ſic? ſiccas cù medulla
cartami. Si yo est paucitas e[]gonis et ſicitas
p[]pter paucitate[]z flegmatis et paucitate[]q deſelb
dunt ad intefina colere o[]z emoliri naturaz
cum meſereno dactilico et ſeberberã aut tur-
bitrito diligenter et hiera diſtêperata cù mel
le aut hiera que p[]fecta est. Si vero est hoc c[]
caloris et ſiccitatis que d[]natur in intefinis o[]
emoliri naturã cum violis ſicbis et zaccara et
lebelab. cum rotula caſſie ſit. Si denib[]s acci-
derit eſeſioni vt aut acceleret aut diſſeraq[]
a t[]pe còſueto colnestigare c[]am amputare
cotrarijs. Si v[]etòſitas acciderit in intefinis
t[]omaco et hec c[]am multorum cibo[]z: op[]z vii
erecitio et dilatatiòe p[]ràdi[]z a t[]pe còſueto zim
mutatione e[]ns. Si vero c[]a cibo[]z ſhantiùz
v[]etòſtatè op[]z vii his que e[]pellunt vt ſature
ta et ſemie ap[]i et nacue. et c[]mino ac meſerè mè
te et meſerè ſeminum et q filia ſunt his. Urina
aŭt ſi flat [a]p[]lto? H[]op[]orteat et ſit c[]a potiòis aq
multe o[]z ergo minui potationè ei? Si yo im
pulſu nature modo cretico nò op[]z occurrere
nifi excedat tuncq[]s curek his q dicent in cura
tione morbo[]z. Et ſi est pp friditatè renu et veſt
ce o[]z ta[]k trifera minore aut coſticib? c[]s dari
cum zuccaro. C[]q[]o ſi iminauq[]t vena et hoc p[
]ter paucitatem potus aque vtatur aqua fri
gida. C[]eternum p[]pter calo[]zem ſiccitatem acci
pe cucumeres citro[]k melones aut ſemina eo[]z

Practice

rum cu iuleb. porro si è ex grosso humore. se-
mine. apij. et sele feniculi et anio et femie patic-
hace. et yiaf. et nacua et his filibus q educut vii
nã. Uerit si vile è incêntio ytaris femie pilfú cu
iuleb et zaccara et medulla citruli et femie cucur
bite ac feme cucumeris bibat ch aq cala et iu-
leb. W estrua yo si abûdauerint: et hoc ipulfu
nature pp copia sanguis cretico mo:oz ampu
tare nill iupabûdauerint. Et si nò ipetu natu
re fiat sed cá foritudis ytutis expulstue et de-
bilitatis retètiue: aut dilatatioë meatuë et dif-
solutoë instrumètox: et hòmì op3 vti ligatura
brachioz et ascelarù. et ppinatioë aceti têpera
ti ch aq postulace et terra armenica et cretica et
aq lumac. Cibeck mulier canib? auìi facile di-
gonis luptis cu aq lumac. Si ait supexceſſe-
rint adhuc: ytaſ žiys et aduer ſantib? illis et cu
ratioë medicaminib? s. stringetib? Si iminua-
tur meſtrua aut minoëtur necveniſt introdu-
cas mulierè in balneo: et rozà aquâ calida ab
vtraqvmbilice pte et pectinis: et linias loci olo
ţébaza!. Et strige cura et femoia ligamètis mol
libus: aut incide basilicæ. Qo si nò pderit fu-
mèda tibi etià cura de loco in quo de medela
morboz tractabimus. Sic etià oz fieri in his
in qbus abundanerit esressus ſanguis. ab
ano aut moraſ. Tsudò qz si multiplicetur et
mult9 exeaf: si id fiat ipulfu naturevt est crisìs
nò op3 phibere nill excesſerit et ſi ſuperabidã
s cibo2 finerit ſubtilicè pàſidii et minutur.
Si vero ex copia ſupfluitatu et crapular: cor-
pois: op3 adhibere corps purgatione cù la-
xatino: et si fudòs fetor inest: ſignù è putredis:
op3q intueri cám cu1 humo:is ma fit: purga
bisq illu hùo:è medicina cuius è illu euacua-
re. Medicamina porro illu reſtrigeràtia ſunt
potio aque in qua decocta ſint queſſara et ſu-
mac et ríſuz lotz: inſictio oleo ro. catapò tutie
canatie iſuse aq mirti et aq folioz ſusan. CSi
yo. phibeak fudò aut iminuaſ: liniax corps
o'lo babunagi et oleo ſebeti in quo distêpera-
tù fit aliqd buraci armenicæ aut aliqd ferisq et
daranif trite diligentius.

Sternutatio

autè si augeat sit:
ch hoc fine catar-

ro: op3 rotari sup caput ei9 aquâ calida i q de
coctaſint camomilla: et aq lilulemelec et marce
muſi et qſuma et ſlu: filiaq q soluit vêtosfatè
odozef marcemus. Et si augeat aq a naribus
fluës vaporeſt patiës cù sandaruso. xiloaloe
mûda:odozet ſimizù et machalı filiaq. Si aq
illius deſturne minuaſ: ytaſ ſup ſuſiòe aq caſe
ſup caput et inclinatione ſup aquâ calida in q
dcocta fuerit babunegh et aq lilulemelec. C Qo
aüt deſluit ab iteriorib9 oris ſi multiplicet oz
phiberi gargarismo aq ro. et aqua decoctiòis
mirte et galle et qffari. Si yo iminuaſ: puocâdu
est curatioë cu hiera et acartâhaa in alis artar

Malý

157

charaba decocta i aq multarago si míſceat
ſquisigibin et gargarizek. Sónus qz si multua
fiat et augeat et è hoc de coplone hùida ûhan-
ti cerebro: oz vti reb9 caſeſacítiib9 et deſiccáti-
bus: fricetur cor caput cu ſinapi et hacarca raha
et melle et aq cała. Si yo ſit de ſupfluitate fleg
matis, viſcoli ûnantis cerebro: oz purgari ce-
reb9 ch pillis hiere: et pill. aloe. et pillis aureis
ac gargarisminc cu his q dirim9. C Qo yo accl
dùt vigilie et sónus minuik: ſignù è ſiccitatis ce
rebi. Quare vtědsh è rozatîoë aq dulcis et tepi
de in q decocta ſint papaner cu corticib9 et cor-
tices cucurbite. et folia lactuca2 et viola et nenu
far. Comedat papaner et lactuce còdite aut q
ſara viridis et ſicca: traheſ helitù oleu viola-
tù et nenufar paratu cu femie cucurbitar: et im
pòas capitivolas recètes ſi poſſibile è. C Coi
at 3t ſi petat aia plus ſueto: ſignù è augmèt
ti caloiz et hùiditatis. Quare oz vti regimine
refrigerati et reſtrigeti cu cautela: vt est papa
uer. lactuc. porulac. qffara viridis et filia. Si-
ſignificat qz p ſepe aug™ ſanguis: ytendb qz est
ſlebotomia: et appoſitiòe fridoz cibo2 et bal-
neatîo i aq frida ſi aer qde patik. Qo yo imi
nuik corps coit9 a còſueto. ſignù est male co-
plexionis fride et ſicce: patientè hec oz regimie
calefacièt humectàti regi. yt est, caro asnoz
cù cepis: et cicere tonfo cù espidabago: testes
Salloz et cicere triti ch ſale elixata: et helitich.
et asperagi. et vue paſſe cozoſanice et robù vnaz
ac filia. Si ait mèti accidat imutatio atq erin
de contingat hebetudo. ſit hoc ex flegmate et
medela ei9 est p enacuationè cù pill. hiere. et
trifera minoiz cu hiera iz, et trifera maioz ſi nò
erpulerit minoiz cu hiera: et vſu gargarismi ch
cù hiera. Cibis qz caſeſacientib9 et deſiccàtib9 ca
ueàtur cor ab his diuera. Atq adhuc modum
op3 corps regi qz ab habitudine ſua naturali
mutata ſunt quauis imutatione: amputari9
cauſas imutationis ne forte crescant et augeà
tur ac moſbos afferant.

C Capl.m. xix. de amputatione cauſarì para tarù inducere habitudines extra naturà.

Egimè

quoq corporuz q

tràſierit ad habi
tudinè extra téperantiaz et rê nã-
lè et îa ſtât in precipiti caſu ſirmi-
tatis ſed morb9 etià ſpe animâ vi
def inuafur9 hoc loco dicemus ordine què di
ſpoſuim9 cu de ſignis portédentibus moſbos
tractarem9. Dicimus 3 qin cu accidit hoi âgu
ſtia a ſemetipſo fine aliquo labore ſignat ſe
bres aut aliâ firmitatè. Et ſi patiës inuenit
aliqd in corpore tâcyvlcus ſt ex humorib9 acu
tis colericis. Si ergo qo inuenerit hòmì è pa
rù 2pictura cutis nò abre est indicere patièi
exercitiù modich: et in vnctiòe corps o'lo viola
to nenuſaſ. fricationèq debilè. Dehic reficiaſ

Liber

cito refrigerāti et humectāti: ut est suco tritici et medullata cum zaccara et aq frida siccus doz miat. Si hō e angustia, fortis intibus: vt patiēs inueniat in mebro volec; tunc calidus est exercitiu vtendensque reque in principio diei. In fine aŭt liniaک corvus oleo anetis: mixto oleo viol: ebliter dabisque ei forbiti culvas factas de fructibus cauere: et zaccare: et oleo amicdalarū et faucis et scis dormiat: et si q̣dē cessuerit lāgor: reduc illu in cōsfueta pedeſtim. Si nō cessat sed accidut ei nocte labore: et vigile et lāgor: signuē e comotuōs et excitationis hūoris q̣eget euacuari: et si q̣de3 sanguis dhank: et virtu bōa ē ipa minui. Si hō cola rubea apparuerit, inanias illu laxatino soluēti colerā, vt e decoctio fructuus et caffie fi. et māne et aq lesbia labore aut sirop. ro. cu euacua ueris ipera illi quietcere phibēs a motu: et ciba illu iure pulli parato cu fenticulo et aq hestere re aut aq Grānatator et medulla lactuce et intussa: et medulla cucumeris et citroli. Dehic pape domire. Si hō nō cessuerit angustia hoc re: simile iroducas illu mane balneo zlinias olo violato suaniter et iubeas eis q̣escerē et dormire. Cui eniglauerit accipiat aquā ordei aut alii quās forbitione: aut pisces paruos lapidosos: carnes pullox landabiliti cōditas: parus, p pinabis vini albi. Et si q̣dē cessuerit hoc acci dēs p[ictus] die tertio: equus est. sin adhibeas hoc iphōm regimē dome c oio q[ui]enerit: reducas q[ui] hoiez in cōſuetudine suā tā laboris ē cibonis. Si hō inuenerit patiēs lāgorē apati similē cali do: aduētus e[ui] e ex repletione sanguis mali. Quare o[mi]s minui aqueheſa vena si lāgorē e sup foracē. Si vicinns capitī minuāt cephalica. Si at in vētre aut i femorib[us] aut erubibus minuāt basilica auferens illi lāguinēbis aut ter iuxta meſurā quā videris oportere. I, quātati tate quā videris malu lāguinē enacuari et lāgorē ſedari. Necesse aſt habes lāguinē ſeſi us educere vt cōgregēr lāguis malus vna queq vice: gratas nā emiſſionē e[ui] p locu[m] flebotomie: ideo q[ui] expedit extraſurere lāguine zie ſebo et tertio, cu nō poſſit fieri emiſſio eins die p[imo] poſt hoc dabis ei p[it]ſanā: ſuggat gra nata et cibabis illu his q[ui] ſunt dicta antea. Pre cipit[s] illi quiete: phibeas hō motum. Œbo die introducas illu balneo medio. et infunde sup e[ui] aquā r[é]perati calor[us]: vngas[que] oleo vio. puro. Cui egressus fuerit et quicuerit hora dabis ei aquā ordei cu faria eui grossa: aut me[rum] zaura cu cucurbitis et mallo: aut ſermacu[m], aut ſpinachia aut bletā. Si hō nō cupit hec ſu reſingit dabis pisces lapidosos recētes ſu modico ſale ſup[ul]us. Sic q[ui] facias tertio die d[omi]c olo h[ear] q[ui] inueniat: hoc aſt ſcies ex forititudine pulſus et eſtitate et q[ui] decoctiōes q[ui] vise ſim et aſt d[ic]eru e[mi]. Et si hō angustiosus inuenerit la borē ſi[le]m exteſioni: aut erit ex plenitudine ant

Primus

erit ex vētoſitate: et repletio fuerit ex ſagите flebotomovaris. Si ex ceteris humorib[us] ena cuatilo e[mi]llo h[ui]oris a quo eſt. Dehic igne[di]t balneum: linis[que] oleo viol. et squinsibin egref[io] a balneo p[ina]: cibabis c[ui] pedib[us] agnos[ri] et eduli et carnib[us] auio landabiliti chimor[us]. Et si fuerit extensio de vētoſitate: o[mi]das illi exercitiu leue: ingreſſum balnei et vſuz frica tionis cu limitio e[lei] camomille aut aneni aut ſqueri aut ſufami. Q[ui] aſt videris hoiez ſuda: re ſudore fetido aut vina e fetida signuē e pu[ſ]tredis. Quare necesse e[ui]tueri illu h[ui]o[re] q[ui] fit: et euacua illu medicamie cōpeteſt et regas p[ati]eſt e[fer]eti regimie aduerſanti illu h[ui]o[re] et im minuas cib[us] ac ſubtilities phibēs a copia e[mi]: p[pinabis] ſquigibi et zaccara et arcebis balneo donec videat ſigna maturationis manifeſta. C[ui] si h[ui]o exceſſerit ſudo[rum] egrediens iunge oleo mirtino cataplasma corpus cu mardalenego códito aut eſpidago aut tucia armēca: et si h[ui]o[re] fuerit de m[ilit]udie h[ui]o[re] p[ina] laxatūnus potu. C[ui] si h[ui]o multiplicabit morphea alba i[co]: poe timeſt lep[ia] alba: q[ui]re op[zi] euacuari patiē tē medicamie p[ur]sāti flegma: p[ro]hibeibis a cibis refrigerātibus et humectātibus: vt ſunt carnes agn[or]: generant entm flegma: pisces quoque recētes et lac i[de]z faciunt. Ciba ergo ca leſacientibus illos vt ſunt carnes venationis affate et frixe cu oleo et muri et aceto et carni et pipere et ſimilibus. Inducas q[ui] illu vſuz labores curſus et exercitiu ad ſolem et venationis et frisatione forſt in balneo ante prandium in sali na aliaq[ui] regimina cōſumātia flegma et humi ditatem ſicut dicemus in curatione morbo[pi]. Quando aut[em] accidit rancitas et rubo[rum] in ſaie poſt edunt elephantia: hic oportet acceles: rare flebotomis duar[um] venar[ui] colli et eductio ne lāguis ſeſi us mo[ali]quo: dehinc simuſiter ſi[m] patitur virtus et adiuuat etas et tempus p[rae]ſens et cōplexio naturalis. Cibabis illum caribus agninis et edulinis lactātibus gali ni quorum et anatib[us] p[ing]ub[us] euacabis cor[pus] eius poſt dies aliquot cu decoctione epiſi. agarici. et p[ro]hibebis a cibis generātibus meli[az]i, vt l[ét]icula. cau[li]bus. et carnib[us] vacinis cōpletis et simuli: et dabis illu poth[ia]que caſei et miro[bi]. nigri. et epithi. et sal[mi] napte. et e[li]mi ni gru[mi] calefacies e[ui] cu[mi] aq[ui] dulci in qua decocte ſint viol. et nenuſar. et ordei toſuz: phibeas q[ui]e a[mi] ſa labore. Dabis ei tyriacā magnā et reges hoc regimie illu et ſilib[us] nec negligas e[ui] cu vi deris q[ui]da eo[mi] q[ui] diſim[us] ſigna. Si e[m] neglere ris p[re]edit res id quod curari non p[ot]et. C[ui] aſt multiplicātur puſtule ſigni est futuraru[m] emiſſionu[m]. C[ui] hoc vtere flebotomia aque he[re] le et basilice venarum fecundum locu[m] in quo apparuerit: p[pinabis] aſt decoctione miro[bi]. et aquā ſature i[que] zaccara cum modico alo[

Practice

Maly

158

es ſm q op'et indicueris. Arceas illi carni
bus marie ǒdrupedū et a cibis dulcib? et ciba
illu fridis. Et rota ſup illu aquā stagnor sul-
phareor et aluminofor et p[]cipias inergi i il-
liis aut in a[] maris p[]deit e[]m et arcet emittio-
nes. At ho ſi multiplicant excoziatioſes in cor-
po poſt portedit aduènt p[]ſutular[] magnarum.
Equu è phibere h[]c a cibis groſſus vt è caro
vaccina et herife et panis at[]im? et q[]cub[] de la-
cte fiut et q[]de dulcib? et amtlo:ſ funſos et car
nes et oua durat q[] his ſilia ſunt ſubtiliis aſt
cib[] et euacues corp? aſtate groſſo et viſeolo et
vtaris i cura ei[] baineo plumo. Remouea[]t at
a balneo poſt prādiu: et exercitio et a cotu ſta
tim poſt cib[] hec e[]m ſiant in co[]p[]e groſſos
h[]uores. Dolor aſt capitis etinu? q[] ſt in grā-
diorib? et alij[]s port[]edit cecitat[]e q[]re oportu[n]u
è curare patièt[]e c[]u p[]il[]k. hiere et p[]il[]k. caucani p[]
hec aſt c[]u hieralog[]o, h[]c hiera rufini et ſi ſeda
tur equum è vt bibat iſſu[n]e aloes. Et hec è
ei[]aſſignatio. Sume abſinth. Freci. 3. 12. aſa[]k.
aloes epati[]c. Cutn[]s, 3. e. câtori[]s ſubtilis. 3. 0.
mati[]x. 3. 5. Congres hec p[]gma[]ta tunfa et po-
nes in phiala et ſupaddes cale a[]q. 1b. c. p[]ones
in die ad ſol[]e nocte ho loco calo. Suma[]t et
eo colato. 3. 111. ch. 3. 5. olei amigda, dulciu bi-
bak[]p ſumo mane. Accipiat q[]h[]2 p[]il[]k. aloes
qua[]q. ſeptimana bis in nocte ho[]ra ſoni mul
tiplicet[] obui? e[] vaporib? a[]q. i q[] decocta ſint
camomilla. a[]q. lilelmelec. marcemn[]s. vta[]k. sa-
thauris cum medicamib? q[] alio loco dixim?.
è hec u[]thil p[]derit op[]3 attrahas duas arte-
ras q[] ſunt i t[]epo[]rib? aut minuas illu devena
fr[]oti[]s et canea cibos adducētes cephalea[] vt
est alleſi. cepa. gurgiſ. paſtina. caſe? vet? ſiſe-
q[] cibi vaporaſtes. Si a[]rui[]videbi[]k ei videre a[]n
ockos ſuos culices aut muſcas: aut pilos po-
t[]edut deſſum a[]q. in oculos q[]re op[]3 müdare
pati[]tis cerebr[]i et ſt[]om cum p[]il[]k. hiere et cau-
cā. Dehinc hieralog[]o, phibeas illu a cibis
ſhanib[]t? meliā. Caneat cen[]a in nocte labo[]rē
q[] viſus: vta[]k. collirio hil[]panico et tucia id[]ca
2dita cum a[]q. ſeniculi et collirio aſſa[]o felliſi et
ſiib[]t? collirij[]s q[] dicem[] in curati[]o morboru[]z
oculi vt est aſſafum ſcophatici et basiſi. et se
ſeuai[]c. T[]itillatio a[]t q[] accit faciei port[]edit
pal[]ſim: vn 03 accelerare et vti medicamibus
purgatib[]t caput vt p[]il[]k. q[]s retulim? et gargaris
mis c[]u a[]q. in q[] decocta ſint acarcharaba 2mi-
terg[]i et curation[]e ch hiera ſiccare et gargaris
mo ei[]. P[]ro h[]ibeat a cibis ſhanib[]t? ſta vtatur
caleſaci[]tib? et ſubtilatib[]t? nec iplea[]k cib[] et bal
neet a[]q. ſulſureis obnue[]t q[] vaporib? a[]q. in q[\] decocta ſint camomilla et nerēſeſat et marce-
mus. Unga[]t facies oleo maſtic. et nardio vta-
tur q[] sahatis q[] dixim? ad h[]c morb[]u fm ma-
ſnitudin[]e titillati[]oſis et debilitat[]e ei[]. Sic q[]b[\]t acciderit titillatio et obdo[]mitatio in oi cor-

poie poſt èdit emicrauè i hoc patiète op[]3v[]it
regimie deſſicăti et caleſaci[]t. Cibe[]k a[]q. uice-
ris c[]u oleo et q[]mino et aneto carnib[]q[]3 pullo
rum ſi neſtriu i[]a terra ſubnuolătiu c[]u ſinapi
mel comedat bibat medicam[]a ſoluètia ſla et
icid[]tia vt ſunt p[]il[]k. hiera[]p. for[]tis ſol[]onis: ca
ueat cibos ſhan[]antes ſla. Balneat a[]q. decoctio
nis calida[]p. herda[]p in balneo calotis magni
c[]u fricati[]o multa et for[]t. Et exercitio q[]q[]3 a[]h
balneu vta[]k et a[]h cib[]u in locis calis alij[]s[]q. hu
i[]nſmodi. Si ho accit op[]ſſio multa ho[]p. epi[]le
ſi[]a port[]edit h[]m[]o h[]o caneat cibos groſſos et
ſhan[]antes ſla minuat cib[]u et ſubtiliet et ſi p[]l[]ſus
magn[]e et velop acceleret flebotom[]iā et ſiti[]a[]z
in cernice ſup colla. Des illi p[]il[]k. aſtacodi. et
p[]il[]k. ſiſelei: et ſi ceftau[]erit bonu è ſinda ei h[]e
ra rufini: et igredia[]t balneu poſt exercitio for-
te et a[]h pr[]a[]diu fricet corp[]t for[]titer cum vtris[]q
manib[] et manutergijs d[]oec tumeat et rubeat
et i[]cipiat retrahi et ſi q[]de ſuffererit hec bonu
ſna[]t vta[]k medicamib[]t de q[]b[]t locuturi ſum[
]n in cura h[]ui[]m[]ordi. CSic q[]3 ſkat illi cui est re
pletio et grauities in capite et turbatio ſenſu[]l
ſli hoc vtere regimie in cibis et medicamibus
emundatib[]t caput. Caneat cibos crapulam
ſhan[]tios groſſam vt poſſit ſecur[]e ab aduè
tu apopleie et emigranee ſil[]tib[]q. morbeum.
CSi a[]t acciderit itumeſcere faciè et comita
bi[]k hoc dolor capitis et rubor in venis oculo[]z
maniā port[]edit et ph[]zenesim. Quare o[]3 ſeſti-
nare flebotom[]iā cephalee et eduction[]e ſa[]ui
nis ſm ſuffereti[]m 2ut[]t etatis tps. Si hec
adiu[]nerint ſufer de ſanguie donec defectio
mètis appeart ciba[]p. patièt i die flebotomie
p[]ul[]k. et tahatugh patis ch a[]q. Granato[]z aut he
ferè: aut vitell. onor[]q. ſo[]biliſi et ituba. et lactu[].
et medulla cucumeris et citroli. Ponak[]p. in lo
co frido ſi tps p[]h[]s est eſtas aut ver. Et p[]ona
tur ſuper caput eius p[]ānus infuſus sandalo
e aqua ro. et pauco acetovini. poſt duos ant[]e
dies aut vn[]u dabis illi decoction[]e caſt. f. p[]p.
nabis illi aqua[]z od[]ei aut granato[]z aut ſiq[]
sibin purum et his ſimilia donec eino abest
ab eo hec accidentia. C[]u[]ndo vero accidit
ho[]i triftia[]t et cogitatio et nequitia mentis ſne
causa hoc port[]edit mel[]acoli[]s. In huinſmodi
ſignis op[]3 accelerare, pp[]ination[]e decocti[]oſis
epithimi et agare in qua p[]roieceris modicum
ellebori nigri dabiſq[]u illi p[]il[]k. aſtacodi. Et ſi
ineneris in pulſu reſpon[]e vtaris flebotomo
aquahele: et auferas de ſanguie mediocri m[]e
ſura ſi q[]b[] extra exi[]t nigru[]z est. Si vero rude[]
amputa eſſum eius et cibabis illi cibis ca
leſacientibus et humectatib[]t? vt est caro agno
rum edorum et ſtremitateſ eon[]um cum eſpi
dabago et dabis baderneb[]ine: et aſerneg[]e eis
et canea[]s a cibis generatib[]t mel[]acoli[]s. Fre
quentet gaudium et leti[]iā ſonu inſtrum[]eto[]p

## Ziber

muscoſiù cù cátu dulci cíſtù poterit ſuge illis ab his q ìducit tristitìa ira tumoré et ſilia. Cù aſt accit hoj potarri freqüntes et ê gracilis et pectr eiſtrictù portèdit pipneumoniâ et pittiz vn opz moliri purgationè cerebr ei9 et crapulâ aliqń qdê pìlk aloes. et pìlk aureis et pìlk hie re aliqń ho cù iſuſiò aloes. Cù ergo accit ca tarr vtere ſirop papaueris et lauco factis de papauere recètib cum corticib ſuis cuz mine tego his q necia ſunt medicamib hoc eteniz aracet fluxum crapularù a cerebro ſit vero ca put diligèti ſernatù et a calore et a frigore ma gisqz antuño moliaris ch hmoi hojem corpu lètum facere et pinguê phibès illum a labore et cursu cogés illum deſcere in pulinaribus. Siho iuenerit hoj ſuitatè in dextro latere iurta hypocundria aut puncturas aut extéſlonè portèdit passionè epatièturâ. Et si qdèm qd iuenerit hoj eſt graue portèdit opilationem et opz dari illi ſqngibin et aquâ in q decoctù ſit ſemè apij et ſeniculi ac radicìo eoq. Si ho op latio forz ê da ei ſqngibi hâſalicì cù ſeib et ſi ro. absintij et trocifcos laccè et mereſe et faute negi zmereſe pipeſi et aliqń accipiat amigda. amaras. Qd si qd iuenit est etià cum itéſiò vètòſtatè ſiſt et expedit eum regi eo qd diſt mus regimè. Csi aſt est qd iuenit morſus et punctura portèdit aſpata calida. Quare ozi nui venâ basilicâ dariqz et rotulâ caſſie fi. cu aſ intibe et solatri. Cibet mezauritib faci ç cù farmacho et spinachij ac oleo amigda. ſili busqz. Comedât intiba et qutſu cù aceto. Em plaſtrizek epar et q subſunt illi cù sandal.ro. et caphoza et phibeas illu a dulcib. Csi ho eſò icinak in album portèdit ictericù: qre expedit regi hojem regimè hoc qd assignautmus calozi epatis repellet etem q timek ictericis. Si qn aſt videris faci tumeſcentè palpe brázqz iſerioè ſir timèda eſt hydropiſis huc comodum eſt regi iminutiòe cibi et subtiliatio ne et phibitiòe a dulcib marieqz a dulcib q kiſt de farina et amillo et aq multa potatione ac turbate. Utak exercitio dum inanis è stòus poſt pàdiu qèſcat larek nä elus cum pillulis htere. vomat cum ſqngibin aliqń et frequèter virgas cappis ditas aceto et oleo diai. Si ho impſſeris hoc patièti tale regimè ſecurus fiet a ſupuètu hydropiſis. Si ho doloz in pti bus vmbilici hoj acciderit măſeritqz ad vètù portèdit hydropiſistimpanice. Quare cù his vtèſù eſt qubſad puluerib q kiunt de ſemib fenick. aniſi. apj. ſatnureie.nachue. carui. car damomi. ſeutegi mòtani eqs ptib9 et ſumatur eo eragst. u. vſqz. 3. y. in salina cù vino riſhão minuał huic cib vtaſt exercitio et labore ante pàdium ſoluat nàz cum pìlk. ſeq begi pderit em plimſi. Csi ho acciderit hoj fastidiu9 et vètòſitas in ſinſtro aut dextro latere in his q

## Primus

ſub hypocudrijs ſunt ſimul èt fiat appetitus ablatio: portèdi hec ileon. Quare iminuen: dus eſt cib9 et subtiliſd: iminuèq pot aque fride vtèdi9 exercitio balneo et ſomno pliarii et ſic no cèſtat da ei aliqd urreſeniorum. laxatiu9. et pillas ſeq begi abibùt em hec acci detia oino. Si aſt liij vtriusq Grauitas et er tèſlo acciderit apa in renib futurù portèdit. Et si qdè doloz exteri fuerit timek futurù in la certis apa exteriorib. Si ho itroſum in inte riorib timèdi ê iſi9 vz renib. Quare ytens dû est kiebotomia basiſce in latere patièt: dadaq hoj aq ordei dabisq illi ſemis cucumeri citruli. cuncuri. portula. eq pôdera: teres oia diligèter et ſumes ex eis. 3. c. cù iuleb. loch qd aliquo 2 forţiati epliza phibetiç flurù măeſt est eplz de sandal ſumptu et roſa et manutza. et heſaſo. et terra armenica cù aq itibe et aq qf fare et ſiliu. Imminuas cù aqſ decoctionum aut aq lehelab uſilib. Si aſt qn imersuntur arene vîne ſignu ê future ſhatiòis lapidi is renib expeditos hmoi hoiez vti exercitio tem perato an pàdium vt euacuenk ſupſułaſtes maturek humiditas katica. Arceas illi a copia ciboq marieqz grosſop ne forte in copie e1 crackule adunèk groſſe. Sic quoq si qn mi kerit ho vînâ i q ſint ſubmersa qdâ ſilia mar dafenego trito ſigno ê lapidè in vesica como deq ê arceri patièt a copia ciboq marineqz grosſop in qd9 ê vètòſitas vt herife et idabat rìſum triticù ſumptum cù caseo recèti et lacte dulciacq fciz q faria et amilo et ona dura rece telsq píſces. caro vaccia et captap et ouil. et filia: panoq n bñ ſacti n bñ cocti fructusq du re digonisvt poma imatura coctana. píſca pi ra imatura exercitiu qz qtinu9 pàdiò caueat et euacuet corp9 medicamib9 laxatiuis et ſolùe tibq ſtla qn ſunt plimi calozi deſq illi puocâ tlavinâvt est ſemè melon. cucu. et citru. et qlia ſunt auellane ſemiu cù ſqngibin et alia subtiliàtia et puocàtia vînâ et ſilia. Cn aſt hoj inſt at qtinua vîne iceſio. ſiſt vulnera futura et vesica et virga. Quare oq hmoi vii cibis refrigeratib9 et hucætib9 vt píſana cù oleo amigda. aq qz portulace et ſemis coctanop et floſi ſemis pflilij et olei amigdalap dulciti et oleuz ro. cù iuleb vetabis aſt dulcia cibaria et púgi tina et bibat vînù. Qn aſt accit cum ſokonev tris doloz icèſlo in ano: diarriâ portèdi huic opz dare ſefuſum terre2 poſtù de ſemie pflilij et ſele merui et ſele ſaheſe forè et amilo et terra armenica equalibus pôderibus frixis et tiro: ratis oleo ro. potus el turta mèſurâ qua op9 est cù robo mirti ant robo coctanop. píſces patièt naraga cum oleo aut granis granato rum. aut lacte acerbo in quo decocti ſint lapi des caleſacti aut frustra ferri caleſacti. Csi ho affìdua fuerit pùriſo i anò portèdi emò

Practice

Maly

159

roidas: huc cœnient arcere a cibis melæcolias
generâtibus et fridie: cibariæ epi d abago et ti
balego cum carne agni et poiris. Dabis 43 of
hebdomada, 3.b. pili ap machali: vnges an
antepericop oleo et olo lini. Chec sunt q. vo-
lum 9 ostêdere de amputatione cæp eor mot
borû iâ aduenit: ut. Alio hoc est yl timu in cu-
stodia sanitatis corporis. Restat ait nobis ad-
dere his q. dicta sunt q. hoj necessaria in glitä-
te custodie sanitatis q. pria sunt necessarîs q.
sunt. f. mundare corporis et comare illi atq. cò-
ponere. 13 et regimè pegrinâtîu: yt sit sermo nîr
in custodia sanitatis plenus et non deficiens.
CCaplîn, xxx. de comptura corporis.

Staît eorù que adhibe-
re op3 corporibus fa-
nus compura et còpositio corporis
ac mûdificatio ei: eorù primu af
ue scere capillos rebus solidâub9

et his que phibent in firmitatù aduètù: yt sunt
furfures et siccitas aliaq. Que ait furfures p
hibèt et si sunt deleât: yt laues caput cù cahas-
mia et succo blitis. et burac: aut cì farina cice-
ris et lupini et aq eritali et felle tauri: ac aloem
villêpera cù aqua miri 13 yncto pius capite
oleo viola. fac quos hoc quaq hebdomada
bis aut ter et ablue in balneo. Securat etiam
ab his accidètibus et expellit ea grana que di
cuiñ herbaru et îpa grana q. afferuntur de ter
ra feresle. sicut grana heibe: nifi q. Grandiora
sunt et lapor eorù amarus: vtantur q. eis mu-
lieres aquaret e autè expertù si terâtur et di-
stêperent cù aq: soneatur illis caput: viris ait
affidue lanare caput securat ab eventu furfu
rum capillorù.. Confortâta ait capillos et
phibêtia caufuz capillor et informantia illos
excludêtiaq corruptione q. fit illus: queq mo-
ranke canitie et phibent calutù: corruptionez
quoq q. accidit illis ratum post autos mo-
bos et caufuz sunt hec: oleuz mirtinu quo inun-
gat caput: 13 et oleum in quo decocti sunt em-
blici et mirabolani et mirt: receæ: olefi laudani
et oleum abfinthû. et oleum fecati capillos q3
q patiutur post acutuz morbum op3 abrade-
re bis aut ter cù mirra et curari cum his q. di-
mus oleis: vngatur ait caput cù oleo lini aut
oleo offi: cri similor et ifundat caput casela
Greta et azadera et mirta trita còditaq et para-
ta ch herfaufaz receæ et trita: hec em plongât
capillos et solidât. Si at qn accidat capill sic-
citas sicut ertennanke findâtur et siccetur ra-
dices eorù lungêdi süt olo vio. et oleo amugd.
dulciu: et lanek cù tahabo femis pfilly fs is lini
mirto cù oleo viol puraru: lanek cum pulnere
vio: adiscio modico diagagâti hoc ergo re-
gimine oz regi capillos cuz no excesserit in eis
aliq macula. Cù autè creverit et firmitas et cas-
fus eor intim vt faciat et caluitù curatione eo

rsi dicem q. curari nece hz cù de mo: boz me
dela tractabim.9. Csi qn yo moraک pDUCTION
piloz in barba aut alioz aut ciloz pili süt ies
ues: oz iungere ioca olo bai aut olo ateregi et
cathaplet cù helba viridi et cobusta amigdaک
amaris et cobultis et baccis lauri trut et distêpa
tis cù oleo: cathapletur q3 loc9 cù gallia, acce
lerat nãq piloz pductione, pdeft et hoc loco
medicame hoc assignatio cui? è hec. Sume se
minis cucurb amare et cucumeris agreftis eti
hi armenici ptes eqies.tere oia et distêpera cù
oleo balsam aut oleo ateregi et cathapla loci
hoc q3 facit sumiluz cobustu si distêperet cuz
adipe lupi, aut adipe vitino liqfacto et catha-
pletur eo loc9 cui op9 è pductione piloz. Si at
volueris facere ne pducant pili aut in meto
aut subascellus aut circa verêda cathapla lo-
cu sâguie rane aut testudis aut ouis forimica
tu cuz olo i quo decocta sunt mêbra eap: aut
oleo in q decoctu sit carfo: cathapla et cù ne
begu et opio. Csi at pda pducti süt oz expilare
locum sepi9 et supponat illi post erpilationez
hec suppositio et vngat loc9. CCanities at si
appareat ait ips suj oz caure cibos flegma
shantes: sitos cib9 hois caro affata et frita sicca
pafferes et piti colubini sitelq iavolates et his
fliha: bibat vinu pursi et vet9: accipiat triferam
minore vno q3 die: maiorez semel i hebdoma-
da et colcabanegu aliq aliaq phibêtia sna-
tion e flegmatio vt predicti est i peedêrib9. Sive
ro canities et accidit i etate grâdiop et senectu
te mutatio è necia. Quare oz vii medicamine
ônigrâti capillos fiic iâ dicem9. Assignatio me
dicamis capillos denigrât. Súe gallaz i olo
frixapôdec 2 buraک. 3. y. musafad. 3. d. fał. sâde3
3.e.tere diligêter et cribia cí subtilissimo pâno
distêpera cù aq cala et sustine duab9 hors. 2 in
funde ea caput et nocte barbaz. et opies foliys
ea zadrieat: aut foliys charube aut bliti mane
facto ablue cù aq cala et oleo iunge. CAliò p
batu sume catare. 3. y. heme. 3.e. terant i mo-
tario et misceantur cù oleo diligêter distêperek
cù aq calida: et define donee fermêtek et vngat
eo caput nocte: factoq inâe ablue aq cala in
q decocta süt mirt9 siet etem nigru in vitimo.
CAliò Sal. de libro medicaminu 2 ppositoz fu
me flores nucis anteß apiant dî süt aq sêma
et tere cù oleo et misce cù eis macalû iudaicu et
vtere. CAliud sume mirre ptez mardasenegi
dimidiâ prez et tahigeri ptes. b. et sicut apò qf
dâ habef ptes. c. tere et cribia et distêperes cù
aq vnges capill. CAliò sume purgamêti fer
ri triti diligêter et lumature plùbi eqlia pôdera
coq cù aceto vini: donec fiat spissu et sic vtere.
CAliud faccaicu nahamâ et rofas faba: tere
in morario plibeo diligenter: effunde defup
oleuz 3famiz: bstu op9 esse videris et ponat ad
folc opertu cù pâno. et teratur quotidie ter di-

Liber

ligestilfime facies sic dieb9.12. et repone in vafe
vtereq cu5 opus fuerit denigrat em capillos
optie. Aliòs fume corticù nuç viridìs.3.1. fada-
Si incidi et migulay còditap. vninfciuſoq.3.e.
Gallie.3.a. fande ſup hec olei mirtinù et oleuz
batu. de vno q3 dimidia vel decoq cu5 igne te
perato doec habeat medietate et colatu pone
in vafe:vtarifq cum op9 fuerit. Affigna° olei
laudani denigrat capillos et firmat. Súe olei
mirtini.lib.a. bela dari.3.a. desine ſik die et no-
cte: tuc fac bullire i olla stagnata donec solua
tur et recòde:vtarifq cu5 op9 fuerit. Caffigno
olei emblici purgati ab offib9 et mirti cortic. ra
dicis pini eſques ptes: et coquank in aq visq ad
tertià deide coletur et mittatur cu5 eis oleuz ſi
fami eſqui pòdere et pone ad igne tèperatu i va
ſe stagnato donec desicit aq et ſupet oleum.
COleuz abſinthi denigrat capillos et fortat.
Sume baccap lauri. laudani. abſinthi eſques
ptes nucu cipzefi partes. b. tere diligent et cri
bza. et ligæ ipaño ſubtili et mitte i oleu mirti p
hebdomad: ùin tãdui miſce doec ſoluaq et co
dei vafe cu5 op9 fuerit vtere. Caffigna° olei ſe
taici. Sume ſolia ſetaici rubei mſidata et ſicca
ta. tere et ſicca cribza cu5 ſubtiliffimo pano. tuc
ſume de eis.3.b. pone in libta olei mirtini. et
ſolificabis dieb9.1. et còde in vafe cu5 op9 fuerit
ſupturus. Caffigna° crípàdi capillos exten
tos. Súme mirre pte.a. mardafenagi ptes. b.
emblici gallap vninfciuſoq ptes. b. tere oia
diligêter et irriga aq mirti cathaplaſma his ca
ſtillos et p trafuferuſ circa restè ippliciti fac. eti
lis diligêter stringe et dumitto trib9 dieb9: tunc
ſolues et ercuties lauabis cu5 ſedaro et inun-
gas olo vio. vel ro. Csi ho explicatos vis fa
cere capillos. vtere his q dicta ſunt i capitulo
ſccitatis capilloz etciſoïs. Caffigna° erpilã
di capillos cu5 mirra. Súme calcis mirre albe.
3.a. zeraici crocei etriti diligêter.3. b. cathemie
3.5. ſolue hec oia cu5 aq calida: et vnge corpus
oleo ro. poſt cathaplaſma hoc medicamie: et
patere donec operet tuc laua et vnge oleo ro.
et puro et ſuppone roſap rubearu puluerê. Si
ho arferit mirra et còbufferit: funde ſup caput
ei9 aqua frisida ſepi9 et cataplaſma ſup fari-
nâ lèticule et ro. pcuſaz i oleo ro. Si aut incê-
sio ei9 granis ê. cura medela. 2buſtiois ignis.
Quod antè amputat odoë mirre est cataplaſ-
matio loci cu5 sandalo: et benago puro et roſis
et henua et his ſimilibus.

Decoloranda facie et macul re-
mouèdis. Si qn
color ſit imutatus vnò ſit müde albedinis: vif
q clarificare: op3vtaris hac güera. Caffigna
tio ſume farinâ lèticule ciceris: fabe lupinòp
ordei amigò. dulcif fine corticib9 diligêter tri
taz: vninfciuſoq ptè. 3. zezahel ſaha çrtâ ptè
tere oia diligêter distêpera cu5 lacte dulci et ca

Primus

thaplaſma facièt ac pmitte ſic die et nocte: de-
inde laua cu5 aq in q decoctù ſit furfur hene-
ri et adiſce ſebo et tertio donec dealbeſ color.
Alind et ſi vtaris hù güera pderit: defulà 2diu-
cu5 aq melòis tribus dieb9 desicca etere hù mot.
Súe ptè cortic. nemofap corticù radic canap
cuuſoq ptis quartà ſeis melòis 3dratè ptis et
tere et distêpera cu5 ordet aq et catapla faciemi.
C Aliòs ſumme lupini. fabe excorticate. ſemis
melonis cuuſoq partè.a. lèticule distozate vi
midià partè teres oia diligêter et distêperabis
cu5 aqua faciei ſuperpone.

Derubificanda facie et macul remouèdis.
Si ho volueris colore faciei ad rubore vtere,
ſcipe volèti hoc comedere carnes alidune: vi-
nù bibere bonù et vet9. Comedat allea. cepas
mel. balanceef plurimù i aq cata. fricet facie cu
pano mediocriter et cathaplaſmet cu5 calaca-
no facto 3 lacca optia cu5 modico plùbi. Cu
nuf befactio q dealbat facie et còponit: lètigines et
tirpar ſubtriles. Súe lupint ſeis mellis: vnuf-
cuifoq.3.c. farine fabap.3.b. farine ordet. cice
ris. cuuſoq.3.5. dragasati.3.a. tere oia diligen
ter et distêpera cum lacte mulieris. 3afrà. ob.a.
cathapla9 nocte et mane laua cu5 aq furfuris
decocti. C si ſint autè in vultu. aut in alijòs lo
cas macule vulnerum aut variolà 3º catha
plari hac ſuppoſitione. C Súme ſemis lelehe
ni bachi. lupini cuuſoq.3.b. buraci.3.a. distêpe
ra cu5 aq et cathapla facie. eti no extirpatur ma
cule nigre hoc mo. ſume beledarum et tere in
mortario cum oleo pittacearù et cathapla illo
maculas vulnerù et incidek liuio: et cathapla
hoc cathaplaſmate: aufert em oino. Si at ſit
in facie attritio aut lètigo oz vtt medicamini-
bus q affignauim9 in cura lètigmù. C si autè
accidat faciei aut labijs aut volis manu: ſei
ſure vnge oleo viol. et adipe anatis et pìjce de
super parù quathire hoc 3º fac ſepins.

Deparuificādis māmillis et
testiclis. Aſ
ſignatio eoq 3 phibèt multierù māmas ange
tri et iu ſuo habitu ſtatuit cathaplaſma eas cu5
corathio trito diligèti9 et distêpato cu5 aq mirti
et galla et terra cipna et ſume 3 selboie méco 3
vtunt. tictores. et mardafenego et phabāico di
stêpera cu5 aq mirti aut gallap aut tami et em
plastriza eo māmas. Súme quoq nuces cipf
fi et tere diligêter ac distêpera cu5 aq ro. et em
plastriza papillas. et stringe fortius ac permit
te diebus tribus: tunc ſolne et laua cu5 aqua ca
lida et fine ſic tribus diebus cathaplaſmabiſ-
q alijò tribus. fac hoc ſepins donec extrabà
tur papille et solidentur in còtractione. Facit
hoc idem ſi ſumpſeris beledarum et adha33 et
tritis diligentius ſuperpoſueris tantundem
farine ordei stêperans cum aceto cathaplaſ-

Practice

Haly

160

maueris māmilās. Sume selbī iamenich & fecē vini gallas virides:tere oia diligenter & distēpera cū vino cathaplasmaqz māmas: et suppone illī spōgiā irritā martagge & aq mixtis & ligenſ:caueſt aſt ne plimū mānu tra ctētur & tāgāt.Si hō pue ſint volueriſqz eas in hoc ſfirmare cathaplasma cū tama qmolee & elpidabago eſluter & distēperata ſint cū, aq boctćiōsis ſemis benegi. cpliza qz cū ſurențio trito & distemperato cum aqua & aceto pde rit eſm. Cſic facies de ſtecticulio puerozum ſi volueris facere vt non crescant.

### Deremonendo

fetore corpiſ. porro medi-

camia curātia fetore alaſunt hec. Sume tu ciā carmanicā & carmazagui tere diligēteri & diſpera cū aq ro. & cathaplasma eo alas. aut ſume mardafenegi & piſce paru deſup aque falſe & tere diligēter & fande deſu p aquāro. & tunciā & cōmone in moſtario cū puleſto donec ſiat albiſ tuc ſupadde paſ caphoze & vtariſ cū opſuerit. Qſ ſi lumpſeris mardafenegi et posueri ſiter folia roſa[rum] viridiſi ſp[er]mardafenegi. ſhet odore roſa[rum]: tere diligēter & albi fac cā melago & aq ro. & caphoza hoc eniſ ala[rum] expellit odores. Allignatio alia. Su- me tucie carmanice albe ptē. j. & S. Sariot. & ſitr terāturqz & cribienſtulilmo pāno tuc diſtēpera cū aq ro. & trocificos ſac & deſicca iym bza & cī opſuerit vtere. Alio ſume folia ſil- imi trita diligēt & ſuppoſe: expellit e[m] fetozē ala ru. Cū aſt ſudat pes ſu[n]doe p[ro]limo ſupabun dāti appone ſubt[rum]hemiā mixtā cū ſoliſ ſil- mi tritis cū selbo iemenico diligēter q[ui] ſel- bu rubeſ & cathaplasmeſk rurſus pes hoc ſel- bo cū carmaraso trito diligēter & distēperato cū aq mixtis & aq ro. S[ſi] ſpona[ſ] pes in aq ca- thani qua vtuntur mulieres ad stringenduſ ſanguinē menſtrau[m]: p[ro]derit hoc quoq.

### C. Capit. XXXI. de regimine p[er]eſtrinantiō aridam autmare.

### Ant autem

e[que] q[ui]bus idiget hō h[ac] in p[er]te. q[ui] opotunna ſunt appa tui p[er]eſtratiōis et cautele ne q[ui] straue ei accidat. Dico q[ui] p[er]mi q[ui]b[us] q[ui] op[er]u[n]t q[ui] c[ir]mi p[er]miq[ui]q[ui] p[er]eſtratiōis p[er]eſtrinat[i]o[rum] ſi e[m]mes dicam[que] aſt op[er]u[n]t q[ui] p[er]eſtratiōis m[u]deſt labo[rum] n[am]mo tus caleſacu[rum] corp[us]maliq[ui] abhinc liq[u]ſt hu mores & trāſeſt de loco in locu[m] h[ac]q[ui] ad aliq[u]b[us] nobilu[m] deſu[n]t m[é]bro[rum] p[er]intey i e[m]s p[er]mi tātē ſu[n]t & q[ui]tātē ap[ata]: a[ut] miſcenq[ui] h[u]orib[us] b[ö]s q[ui] & corruſp[er]: kiſt q[ui] ab e[m]s aliſſos. ſebres & n[on]u[n]li alij morbi: q[ui]re o[m] a[n] p[er]eſtratiōes m[u]de dare. C[he]liq[u] aſt q[ui] p[er]eſtrinatur q[ui] ſi non

h[ac] ſu[n]tē ōbula[rum] exerceat ſeiſm in de[ſ]ubula t[io]: aſſu eſcat q[ui] e[m] paulati augēs q[ritati]ei q[ui] q[ui] die vōec aſſuenerit: faciliſq[ui] fiat illi: q[ui]re[n]t tet q[ui]s viſtilias: nocte paſp[er] domniat forſtasse e[m] ad viſtilias cogē nocturnas: q[ui] ſu[n]tēuit op tie feret. P[ar]i m[ō] ſicut e[m] balnei ſu[n]tudo pe: detētiz itermitta[ſ]. Speculeſt q[ui] & puideat ho r[ā] q[ui] pole erit ei q[ui]ſcere d[ui] p[er]eſtrinabīt affues ſcatq[ui] ſeiſq[ui] e[m] cibis trāſeafq[ui] ad hoc pede t[em]tim. Sic q[ui] faci[d]i e[m] in oib[q] q[ui] viderit ne[ſia] itineri vt c[ui] ad ea puenerit vtěda minime in ſu[n]tuis leda[ſ]: hec c[ui] fecerit oinoc[ui] ſtatuerit p[er]eſtratiōis i[ce]ptur[q] e[m] iter. Si q[ui]de cui[m]p[er]i natio ſit ōbulādi p[editi] e[m] ponat lacertos eu ri[ui] ligaturis ſolidiorib[q]: i[tr]igatq[ui] ſe medi[n]z m[á]tilib[q] q[ui] d[or]iſz ei[m] motuſt appati[q] ſolidi[n]z: q[ui]ſitq[ui] illi bacul[q] q[ui] inita[ſ] quis t[em] adiunat e[m] p[er]eſtrinātē in itinere & relenat ab eo angu ſtis: nec h[o] p[en]uit iter facere & i[pe] patia[ſ] fa: m[oc] hoc ete[m] p[er]tut debilitat & diſſoluit p[er]tueri multitudinē e[m]t q[ui] a corp[us] ſolnunq[m] p[er] motuſ S[ui] nec in repletiōe phibet n[am]c: celeritatez itineris & adducit arcationē ſp[er]i[n]iti ſit i[pi]r[ui]ra cut[q] pori[ri] apti & lati: ſint aliter o[m] a[n]iter faciat h[or]a reſenti cibo q[rit]itate q[ui] de paucu ſp[er] plim[i] nutrimēti vt epar q[ui]rnpedu[m] carnes vitulor[u]z forſtiorēs q[ui] auo ſolida & ſiles cib[ri] groſſi plim[i] nutrimēti. C[oe]dat aſt vt p[ri]dixim[q]. Et p[ro]mo q[ui]de die pedetātiz ire dehinc celeri[q] & addere celeritate[mi] itineris q[ut]diſi e[m] q[ui] p[er]oterit. Si min[q]i cog[i] festinare viā c[ui] ſenſe rit a[gu]ſtis q[ui] ſeſcat deponatq[ui] ſeiſm ſi p[er]oterit ifunda[ſ]q[ui] paululib[us] v[ir]gant oia m[é]b[ra] e[pi]o[lo] vior. mediocriter maſq[ui] aſt d[or]iſz & pedes q[ui] h[u]eſte[n]t m[é]b[ra] ſiccitate q[ui] illis motu[rum] facta e[m]. Rega[q] q[ui] o[m] illo regimie q[ui] diſpo[n]im[q]i lli q[ui] ex labore a[gu]ſtis pati[ſ]. Si aſt q[ui]t[er]erit p[egri] n[ar]i eſtat[q]t p[er] nocte iter capiat & d[ui]aer frid[q] est diei t[em] p[er]e reque frua[q] quo ſecurus fiat a[le] p[er]ione ſolari. Adducit e[ti]s p[er]epe in ſole & e[m]t iter morib[us] p[ess]imos quales ſunt c[ep]halea ſebres e[th]icē. ſiccitas corpo[ſis]. & consumptio alieq[ui] in ſirmitates calide & ſicce: maſq[ui]q[ui] illis q[ui] ſunt: calide & ſicce q[ul]p[er]iōsis corpo[ſum]q[ui] gracilin[q] & q[ui]bus incoſu[n]tus e[m] opari in e[m]tus ſolis. Cuius vero e[m] ſon ſu[n]tado iter facere i e[m]tus. & cuius c[opl]erio e[m] ſtrida & humida c[ui] corp[q] obeſſi & corpulēt[i] huic plima n[om] fiet le ſio. Quare op[er] p[er]eſtrinatib[us] iter cauere du[m] plurim[q]eſt diei e[m]tus. Q[ui] ſivige[ſ]tur canea[t] corpuſ ab e[m]tus operti veſtibus ſolidis & ſp[er]iſiſis quo[q] h[ui]bea[q] e[m]tus aſſessu ad corp[q]. Ca[put] quo[q] ad facies o[pi]a[q] p[illei]s & alij simi[q] libus quo mino[q] fiat anhelatio e[m] in aere ca[li]do: nec fiat illi[ex]co[ſ]tatio meatn[q]. Expedit quo[q] iter agēti ſtim p[ro]no cantes cauere ci bos: vt p[ic]ſces tam recentes q[ui] falſos lac[que] quo q[ui] caſem veterē fabas decoctas: oia deni[q]

Liber

salfa dulcia pugitua aliaqz drû e sitiz adducere vtaک ergo cibis refrigeratib9 و hüeätiti-bus qles sunt fauc ordet et tritici cu zaccara et lactuce femê portulace et cucumeris mel. et cu curmaslum et sitia sz et 2dita cu aceto et heferê nec multiplicet cibos. Copia nãqz ciborû siti suficitat. Et si calor et est? mult9 è timeqz sitis antey9 iter aggrediaq. lahabû femis ptilij acipiatk et fuceq femis portulac. cu aq Snatorum muzozr et oleo amisq. vel oleo Snoz cucurbite ferat et Sna coctanorh et pillas q sitim se dât. Assignatio earû. fume medullâ Snoz cu curbite et medulle femis cucumer. et medulle femis mel. et citroli. et portulace cuusqz. z.e. amili q thire. spodiy cuinsqz. z.b.tere ola dilî. Sêter et distêpera cu lahabo femis ptilij et fac pillas magnas pflas et habeas in ore. hoc si nô. pderit laminâ plûbeâ in ore 2tinue aut. z. j. addasse sedat em sitim minutqz idigetiam aq. Si ait acciderit hoi lefio ex eit et calefiet cop9ei9ac sccabik et debile fiet funde sup ca: put ei9 aquâ ro. refrigeratâ aquâ q3 frida2 bizbat inleb aut aqua Snator. muzozr refrigirdatâ. Acipiat duqâ refrigidatâ cu nue. Pot rigank illi fruc9 recctes cu nine refriger at vt moraprunava cucumeres citroli et sitia. Aut bibat fauc ordet vel tritici zaccare ifusû et aq frida. Cibek cibo subtili facile digestibili vt pificculi parû sale 2diti. aut extrêis edorû et curcurb. 2diti cû hefere et aceto et oleo alijsqz fili bus. Odoret sandalû. aquâ ro. et caphorâ et ilniak illis domiat pliri9 in loco frido q purga nerit et aqlov2 forterc corp9et1rereatqz nális calor in habitu suû. Si hò cephalea accit poe illi sup caput aquâ ro. zolz ro. 2modich ace ti vini et rusum optie refrigeratû: aliaqz sicut dicturi sum9incura cephalee q fit ex calore so lis. Cû ptigerit hieme pegrinari et fridis loci huc oz facere die iter qefcere nocte. obferunt corp9opiatqz vestib9 pilosia iduat pellicib renowes? duplicia studeat opire caput et faciez mollib9 pilleis hamabamis: gazbinis si pòt in duat pedes laneis et calefacitib9 caneaqz frig eus eor9 ptû poterit marie ait equo vectus peditib9 etem copia mot9 pedes calefacit. Si ait siti locis in db9 idet vir pegrinatio huic iter agêti opz addere q frig9 pellit cauteleqz extremor mèbtoz et faciei magis ait si ê etis flat9 vêtor hoc em difficulti9 et mai9 nocumetû puocasq qre oz huc anuenire et comedere alia et cepas apeteti mò. reficiatqz cibis in db9 sint cala 2dimêta. vt pip et ziziber. Ungaik eor9 pns et pedes oleo bani et zêbazi: aut oleo olia nap et oleo lanrino filiqz oleo calo q sufferat corp9 frig9 nec sit illi addit9 ad mèbra eo q pori et el opilati sunt oleo et calo: isrefus ad corporis iteriora supficiens oleo cal efacta. Ca neat ait ne fiat frig9 manib9 ei9 pedib9 mari

Primus

me ait eqiâtis: nuolat g articlos pillis molib9 iduatq caligas. 4 delnp ocreis vtaک ma nus q3 opiat et iduat his q pant pilosis indumêmê cuuitod et em hoc epritema et phibet frigus ab eis. Cauere et oz ne visus dbilitek pp ititi in nine freqnter fpgit etem h9 visi et minuit illu suppoat g oclis pân9 niger et sit pille. niger et si pide etvites autviolace autvides hî etem colores visum colligit et adiunât. phibetib spgi. Et ait color niger melioz actio nis ad hinôi. Si qn ait ledak hò frigore et erafpaک cut9 ei9: oz illu iduere calefaciuntibus vestib9 et ad ignê hora vna statui post igredia tur balneu sitqz in eo p hora. poft qu9 igredia tur 2châ aq ca: te roief sup eû aq 2tinuatim dehunc vngank oleo bani corp9ei9 iduaqzve sitb9 i balneo et olz sit sup eû egresus balneu qefcat p hora: tpalei loco secreto poft reficiat iure carnii cû elpidabago sz nô copio sovta: q sôno lôgo in mollib9 et calis stribus. Si hò accit lefio et extremis a frigore nimis timeqz cafus inugat diligetib9 pleobani. et olz eôbaci et ponank sup digitos. et iter eos frustra grifiy. varq. et lanâ mollê idnâturq pedes calis la: neis et obferuek ab aditu frigoris: hec etenim peliut q acciderat lefionê et phibêt ne iterum fiat. Et iecias qnâ abulatio et patiêti vittilo: eq tatiõe. Eqâtib9 etem fiut qdâ lagores: peditib9 minime accites. qnî mot9 eor9 calefacit corpa. Nec quenit hinôi hojem cû fecerit iter in fride et nino: locis vt fecur9 fiat qete doloz dû fuerit pùs hoc em fiit co: ruptionê senfus qre nô oz negligere sz nec ligationê digitorz. Et si nô liuescet vel nigrescit sz itumuerit: oz eos liniri oleis calis vt dirim9 ponaqz in aq cala in q decocta sint calefacietaut camomil la aq lilelmelech aneti. surfur. et filia. Si ait liuidi sunt digiti aut nigri oz fidere illos mi nutizypfundi9 cs3 p mittere in aq cala donec spôte sanguis fur: aputek. Od vt fiat catha: plasma cû tali armenico di: feperato cu aceto et aq ro. et stringe die et nocte: deinde laua cuvino et adjicias supponere dôec crecat caro in locis illis et desiccenc vulnera. Si hò res eo vloq. pgrella fuerit vt di: gitorz fiat cafus aut alio: nihil pderit medella fererius th est oi bus qbus vtimur elp3 bozat. et cadime et cageri solatri triton et mixton cû oleo viol. hoc ergo emplizabis loci calefactovnoqz die bis aut ter dôec cecederint q putrida sunt posthec curabis medicamibus qbus curan: vulnera desiccâtibus. s. et alij: de quibus dicturi sum9 in cura vulnerum.

Deregimine pegrinatîu i mari. Si hò fit pegrinatio in mari et acciderit pegrinatib9 subuerflo et vomitib9 ta: krop. heferê: aut krop. granato rû cû mēta: aut krop. pomor. muzozr et tamarindoriz

Practice

Maly

161

vindop: fuggat granata muza: poma muza: odozetc hec eadè minuatç cubi. Si vero, in cipit dhariyomitus: müdetur stomacus eius calidis: vytatur deinceps hiis que assignaut mus: odozet ait sandaluz, et rosas: et ter aut quater infusam aceto cu vino: fitç cubº eius acerbayt cu cratule condita: qo fit de acerbis aut sumac aut heferê e slibus. Abstineat ab intuut maris prodest em. Accidit etiaz peregrinanti pediculozú copia in corpore, pster ludozr puluerê et paucitatè balnei, hoc cu acciderit cathaplasma corpº, cu argeto viuio occiso cu oleo adiucta aristo. lon, et mirabago, et defalo, ingrediatur balnei mane, müdetur corpuse eius fricatione valida, laue tur caput cu cathemia, blito et bursaco, iduat cvekes lìneas suaves et mundas: expellen tur omnino pediculi.

Csermo scbus secide partis libri còpleiti ar tis medicine qui dicitur regalis dispoftio, ha ll filij abbas, translatus a stephano philoso- phie discipulo: q[ui] medicaminis continet simpli cu scias, et vtilitatè eorç divinus in. Iyij. capia. Capitulum primum de divinione medicis, et via curandi.

De probatione medicaminum per experimèta in corporibus.

De probatione medicaminis p velocitatem alterationis et tarditatem.

De probatione medicaminis per velocitatem coagulationis et moram.

D probatione medi. per saporem.

De probatione medicaminum per odore.

De pbatiore medi. p caloizc et per expirimèta.

De virtutibus scdis et pmo de maturatinis.

De cognitioe virtutis medi, emollietis.

De cognitione virtutis medi, solidantis.

De cognitione virtutis medi, oppilatum.

De cognitione virtutis medicaminis aperientium et mundificantium.

De cognitioe medi. soluentis.

De cognitioe medi. spittantium.

De cognitioe medi. aperiètis ora venarum.

De virtute medi. arctantis ora venarum.

De virtute medi. comburentius.

De virtute medi. putrefacientium.

De virtute medi. liquefacientis carnem.

De virtute medi. adducentium carnem.

De medicinis attrahentibus.

De medicinis repellétibus

De medi. salutibº et liberatibº a veneno.

De medicinis sedantibus dolorem.

De virtute tertia et medi. frâgetibº lapide.

De medicinis pronocâtibus vinam.

De medicinis pronocantibus mestrua.

De medicinis lac generantibus.

De medicinis generâtibus sperma,

De medicinis amputantibº lac et sperma.

De medicinis pectº müdatibº et pulmonè.

De simplici divinioe medi. et assignatoe et.

De herbis et virtutibus earum.

De virtutibus seminù et granorum.

De me. que sunt folia.

De floribus.

De me. que sunt fructus.

De me. que sunt olea.

De me. que sunt succi.

De assignatione gemmarum.

De me. que sunt ligna.

De radicibus plantarum.

De me. metallicis et bullientibus.

De lapidibus.

De salibus.

De vitro et speciebus eius.

De corporibus metallorum.

De medi. sumptis ex aalibus flent est lac. bu

tyrù coagulù, ous ludoz. sputum.

De humiditatibus que sunt de aalibº et pium de sellibus.

De virnis et stercoibus.

De vtilitate mebiòz animalium.

De medicinis laxatinis.

De diuersetatibus laxatinorum.

De me. pronocantibus vomitum.

De regimine bibendi laxatium.

De regulis q[ui]o elisant medicamia et quòs. feruàda sunt et, phibèda a corruptiòe

## De necessaria

funt ad custodiendà sanitatez et àputatione cap[ur] morbor[us] iazfieri patòzù in antecedèti hoc fermone diximº: hoc ait et sernone et sequètibus agendum de curazione passionis et morbor[us] ceterorum: et primum de divinione medicandi. Dico ergo q[ui] morbor[us] medicatio in duas dividitur partes: altera est que fit per regimen medica minù: altera est que fit manus curatiòe: et nos incipiemº p[ro]medicatione morbor[us] q[ui] est p[er]regimè medicaminis triplici, p[re]cedètes trami te, primus consideratio est medicaminis: simplicis que fit eorç vtilitas in vnoquoq[ui] morbor[us]. Dicemus etem yn[quod]q[ui] medicamè simplicis cuius còplexiòis sit: cuiº virtutis sit: cuiq[us] morbor[us] còferat. Secidus autè est quo còsiderabimus quid àferat cuiq[us] manifestare egritudinù: quodq[ui] simplici et còpositòr[us] medicaminis: vnàquòs etem infirmitatu s[en]fui subiecta[que] sigillati inducemus et que illi medi camina proſint. Tertius est porro in quo m[é]bor[us] est q[ui]sideratio et morbor[us] qui illis accidit queq[ui] proſint singlis medicamia morbis. In

f

Liber

cipientus e[m tractātes de morbis a capite yfs
qb ad pedes:yt se se ordinati sequitur & pone
mus que ſiut paſſiones & mozi: interſerētes
medicamia que vtilia ſunt cuiq[ur] paſſiō & qui
bus ſanſt[ur]e:icem est ordo[que] ſueniētor & meliōr
ac comp[er]di ſiōr ad propositi: cu[ch] hi[] trami-
tes per:cr[at] nos ad o[ſes] diuerſitates medicā-
di que ſunt per regimē medicaminī. Que cu[ch]\ита ſint incipiem? a primo tramite & cōmemo-
rabim? vn[ui] quodq[ur] simplici[us] medicaminī: et
aſſignabim[que] cōplexionē eius & virtutē ac vtili-
tatē proponemusq[ur] scītiam probādi medica
minu[us] simplici[us] virtutes & eligēdi. C[ic]dimus
ergo volēti scītiat medādi egrotos oportere
in pris virtutes medicaminī ſimplici[us] & actio
nes e[or] cognoscere: et que his vtilitates ſunt,
virtutes aſt medicaminu[us] tres ſunt. Prima est
virt? que diciſ prima & hec est cōplexio. Secu-
da que & ſeda virtus duciſ: que & venit a cōple-
xione atq[ur] hec est maturās molliēs, solidās op-
pilās ora venat[ur] minuēs carnē attrahēs dolo
re[que] ſedās & venena pellēs. Tertia vero que &
eodē ſoſtik noie est que lapides frāgit vinā &
meltrua prouocat ſputa ſanguis de canis pe-\ctoris adiuuās generans lac. Qui ergo vult
hec cognoscere necesse est: primu[m] ſcire canōes
quibus proba[k] quodq[ur] simplici[us] medicamē:
quiſubſ quinſiſcatāt cōplexionē virtutes vi-
litare[s] e[or] in corpibus. Quapropter in di-
sputatioē h[ac]n[ca] de simplicib[us] medicaminis
bus: primu[m] cōmemorabim[que] probādi virtutes
e[or] vias: ſunt ergo ſer. prima est ad experie-
duz medicamia in corpibus ſumpta & paſſiōi
būs. Secu[da] ex velocitate alteratio[s] ſumik
medicamie & difficultate. P[oro]tia tertia ex cele
ritate & globatio[s] & moza. At vero quarta est
que de ſapore ſumitur. Quita vero de odore.
Sexta ſumitur deniq[us] ex calo[re] renu[z]. Et nos
igitur incipiemus ab ea[que] per experimētu[z]
ſumitur in corporibus & morbis.

CCapitulum. U. de probatione medicaminī
per experimenta in corporibus.

Ertio

probatio medicamini
nui[us] simplici[us] alioſi[
que ex primitik[que] cognitio cōplexio
natis e[or]. Est via que ſumik ab ex-
periēdo ea in corporibus infirmis et
alijs: nifi [que] ſi ſume necessarīs est experiētāi esse
cui diligētia et cautela: atq[ur] ſub 2[addi]oibus q[ui]
describīt p[ro]tores: quaſi q[ui] memit. S. in ſimpli-
cium medicaminī ſi[bi]o que ſunt octo. Prima
est vt ſit medicamē probandū yacu[n]i oi quali-
tate accidētali vt oſtendatur ei[ui] virtus et actio.
Secu[da] vt ſit et paſſio in qua probāda e[im] ſim-
plex et nō cōposita. Tertia vero vt ſi paſſiones
libi cōtrarie eo medicētur quo animaduerta
tur cni [que] ſerat. Quarta vt ſit medicamen ſoſtii
n[on] debilius ea: vt oſtědatur in eis manifesti?

Secundus

actio. At vero quinta vt cōſideretur medica
minis actio: vtr[ur] ſit in caleſaciendo aut refrī-
gerando ſtatim c[ui] accipitur; aut l[ogo] poſt t[em]
po[re]. Si e[m] caleſacit corpus l[oge] poſt c[ui] h[o]
ſumik refrigerat ſciendu caleſactionē ei[mi] acch
talem fo[re] pari m[ō] ſi refrigerat diu poſt cale-
faciat a[ut] ſatim c[ui] ſumik refrigeratio ei[mi] per
accidēs est. Sexta vt experia[k] actio ei[ui] vtrum
ſit omni t[em]po[re] et oi corporo[se]. ſi vtr[ur] ne ſemper
caleſaciat aut refrigeret. ſi e[m] ſic est actio ei[mi]
naturalis e[mi] ſin a[ut] per accidens. Septima vt
ſit caleſactio eius aut refrigeratio in corporo
ad q[ui] refertur et n[on] in alio:n[on] e[m] o[ſe]ciffes
q[ui] est: ſi cicuta hominē refrigerat: vt refrigeret
etiā merullos. ills[que] e[m] cibus est n[on] morat-
lisvene etem[que] cibū ad cor e[or] dirigut ſtricte
ſunt nec ſ facile cicuta e[or] ad cor penetrat: are
decoqui[k] diſgestio p[lea]: mutak[que] n[am] ei[mi] in ca-
lor[ē] et alterat[que] n[am] ei[mi] in nām merullop[ur] corpor
Sic quoq[ui] n[on] o[ſe] arbitrari elebo[re] c[ui] ſit cibus
turdo[re] eſſe et ho[is]. Octana est q[ui] discernitur
inter cibū et medicamē. W[edi]camē e[m] caleſa
cit corporis et refrigerat [que] litate ſua: at vero cib[us]
ide facit et ampli[que] auget e[m] corporis ſubſiā
tiā: et augimētat p[pter] ſui cōnuenientiā ills[que] his
igitur legib[us] octo o[ſe] experiaris medicamē in
corporib[us] et paſſionib[us] ſicut a[ut] Sa. E[go] q[ui]
dico quoniā excellenti[que] p[b]atio medicaminī
et experientia ad cognoscēdā e[or] cōplexionē
eſt in corporib[us] t[é]peratis. Si e[m] in ills[que]
has cōſideratio[s] p[hab]ik[que] oſtědik[que] actio ei[ui] ve
doci: itelliges a[ut] m[ē]nurā et quaſtitatē actiōs
ei[mi] in corporib[us] extra t[é]peratīā poſtis c[ui] q[ui] ſit
actio ei[ui] in t[é]peratis cōparaueris.

CCapitulu[m] tertiu[m] de p[ab]atioē medicinę p[er]
locitatē alterationis et tarditatem.

Fa autem

secunda que ſumik erelo
citate alterationis medicaminis et
harditate ipfa e[que] ſignificat ca-
lor[ē] cōplexionis medicaminis poſt
tialiter. Si e[m] medicamē ſ facile alteret in n[am]
ignēs[que] in ſiāmatur eo veloci[que] calidī e[mi] poten
tialiter nifi [que] hoc n[on] erit in o[ſibus] q[ui] ſunt hu-
insmodi. Sz q[ui] e[m] medicamē ſubtile ſuba: sp[is]
ſuz ptib[us] et solidī n[on] diſſu[ncti] p[ot]oq[ui] t[udi] et c[oh]
teri diſligētissime: caleſacit hoc o[imode]. Q[ui] a[st]
groſſe e[mi] ſube aut rari corporis ignis veloci[que]
in ſua trāſſert n[am]. Inc[ed]it tem veloci[que] ill[us]. Ca-
lor[ē] et corporis ho[is] n[on] efficit hoc l[og] n[on] caleſa
cit corpor[us] ho[is]: hoc itelliges ex duab[us] re[mi]. al-
tera oleu[n]i altera h[o] cāna sicca et p[ili]: et oleum
q[ui] d[ē]e in mittak[que] in ignē celeri? i[c]endik[que] in ſiāmatur
Si a[st] cathaplaſme[k] eo corpor[us] n[on] caleſit ab eo
velociter: iz nec manifeſte: oleu[n]i groſſi e[mi] ſuba
q[ui] et ſi tetigerit corpor[us] ex viſcoſitate ſua et groſ-
ſtie ſube inhebet ei[mi] & difficultiliter ſeparat n[i]ſi
poſt t[em]po[re] p[li]kitatē: n[on] tem p[ot] subtiliari ac

Practice

Malv. 162

162

attenari ab aereveloci9vt diffoluaſt: quæadmo
di aqua a corpe, imutat, et ad interiora corpi
sttingit: porro ſigni groſſit iei olei ſube et iub
tilitatis aſ ſit tibi hec. Si eſt miscueris olei et
aqua et ad igne vtris decoteris: aq p[1]9 oleo
?ſumik pp ſue subtilitati ſube. Cæna q[2]5 et p[3]9
ſin igne mittat còburutur ſub festinatoe q[4]mi
nime corp9 hois calefacit ſuab9 ex c[5]atis. Al-
tera e ſuba caloris. altera 7o nä mæi: et p[6]pter
ſubam quid caloris: q[7]m cui ignis ſit in viſimo
subtilitatis et caloris ſ facile inergik corpibus
quor9 e incedi: ſic vt ad interiora corp fine diſ
ficultate puentat vnde ſeparat partes eor[8]i
ſubtilat ac diffoluit et træſſert in ſua naturaz.
Ceteru hois calor q[9]m debilis eſt vaporoſus
Grossuq[10] no cito operat in hijs q[11] occurrut illi
nec in ſua træſmutat natura porro in oibus q[12]
faciunt corp9 necesse eſt corpiſ operari calor[13]
vt træſimutet ea i ſua natura, quo imutatoe il
la corp9 calefaciāt. Altera erat c[14]a ex nä mate
riet. Dico g[15]m cana et p[16]i9 no posſunt diuidi
in minimas p[17]tes 2terêdo int[18]m vt flat puluis
vt p[19]oſit eos mutare in ſua natura corpiſ ca-
lor. Qua ex re cana derire corp9 caleſa hoiuſ
pp q[20]5 tundit et ſit tanc[21] puluis. hec itaq[22] e via
qua ſiſri p[23]ot medicaminis virtus ex celerita-
te eius in ignem alterationis et alta.

CCap[1]m quartu de probatione medicinæ p
yelocitatem coagulationis et tarditatem.

Orto

per vià q[24] sumik ex cele

ritate coagulationis medicamis et difficultate ei9 intel
igit et significatur frigiditas ap[25]lo
nis medicamis. Si ſint etern duo
medicamia in groſſitie ſube et subtilitate equa
lia q[26]5 citius frigore coagulaſt fridi9 e ap[27]tone.
Si yo duo quiſts ſint quor[28]5 subtilitas ſube et ſi
ſities no ſit vna eadeq[29]5 q[30]d e groſſities vni9
cosonas qualitati et quatuari friditatis ap[31]lo
nis alteri9 coagulaſt âbo eſtiter p[32]ter q[33]5 q[34]5
eſt groſſius ſuba. opinatur q[35]s magis e[36] coa-
gulaſi pp ſube ei9 groſſe soliditate. Q[37]s ſi fris-
gus cōplexiōs vni9 magis e ſube alteri9 groſ-
ſtie: et in hoc quoq[38]5 diuerſa ſunt fieri non p[39]ot
coagulationes vtrōſuq[40]5 eqli eſſe tpe. Sz eo q[41]5
groſſus e ſuba frigidius cōplexione ſeſtinat[42]i
et in coagulatoe necesse e [43] coſtraq[44]5 q[45] minus
frigidu9 groſſum tardius coagulari. Ad huc
itaq[46] moduſ signiſcatur virtus medicinis ex
coagulationis celeritate et mora.

CCap. v. de probatione medicamis p[47]lapo[48]re.

A
Complexiōis
et tuti me
dicamis ſi
gnificatio q[49]5 er ſapo[50]re ſumik excellen
tior e [51]ignificatioe odors et color[52]s: ſa
por etenim cōplexionis medicamis nunti9 eſt
et subſtātie eius p[53]lepe et ita9 et actionis eius. At
y[54]ero odor color[55]q[56]5 no h[57]mo[58]i. Nos itaq[59] ordině

illum ponim9. Dicim9 ergo ſapo[5]res. viij,
esſe. p[6]rim9 eſt dulcis. Sc[7]os e vnctuolus. Ter
tius e acerb9. Quart9 amarus. Quint9 p[8]ſi-
tinus. Sept[9]alſus. Septim9 p[9]otic9. Octauus
aſp[10]el dur9. Inſuauiſ[11] q[12]o no h[13]z ſapo[14]em
vnü t[15]m eſt nec anumerak[16]lapo[17]b9. Omne eſt
q[18]o obniu9 eſt lingue necesse eſt aut aliqd face
t[19]e in ſen ſu ei9. I[20]gustu aut nihil et ſi q[21]de nullā
inferat ei p[22]assionē vocat iſpidu9 vt e [23]aq pura
e terras ſimpler.cui nihil alio[24] mirth e corpo-
rum imutās ei9 q[25]litatē. Talia etiā ſunt medi-
camina in q[26]b9 terra aut aq dhatur et q[27]bus eq
dem terrenoſitas dhatur vt tucia acadimia et
eſpidagum amiliu9 et ſtia. Quib[28]9 vero dhatur
aquaſitas ip[29]a humida ſunt et viſcoſa vt eſt al
bu[30]ui. olei lotu9 fine ſale oleo vero cui aquo
ſitate in eo aeritas dhatur: albo aſt ou9 cum
aquaſoſtate terrenoſitas dhatur hec ergo et ſi-
milis hiſ nihil inferut ſen ſui guſt9. Ca aſt
a q[31]bus pati9 guſt9 ſi obnient lingue aut dele
cationē faciunt aut c[32]tra et q[33]dem delecta-
tionem ap[34]ona ſunt et q[35]eniētia näe hois et col
ligata ap[36]leriōi ei9. Et q[37]h[38]mōi e dhaturq[39] illi
aquaſitas dicitur vnctuolus cui yo dhatur
terrenoſitas vocatur dulce ſi vero et aqoſi-
tas et terrenoſitas ſimul: vocat badebānuſ. I.
q[3]5 nec vnctuolus nec dulce ſi ſuaue. Et vul
ce q[4]de ſi flat obniu9 lingue iplet vacua lingue
e lenit asperitati e ſedat ſi quod fuerat mordēs
delectat ap[40]nctuolus aſt eſt idem. Sed eius
delectatio mino[41] est. At vero ſuane medium
eſt inter hec duo e[42]trema. C[43]ui aſt ſapo[44]es
in ſen ſum guſt9 in locuſi q[45]o faciut morde[46]t et
guā: morura yo iſp[47]es eſt diuſticiu9 iſtucturāt[48]
et q[49]o hoc facit aut partes lingue multa ſtrin-
git collectione: ant nimiu9 diuſidit et q[50]dē lin
gue ſepationē iduciit nimis aut eſt subſtātia
eſt groſſa et terrea: aut eſt ſubtilis et ignea. Et
cui9 ſuba groſſa e [51] terrea: aut ſepat p[52]ees il-
las no ſoſtiter et lauat fine asperitate noiaq[53]s
ſalſum: aut ſeparat partes lingue ſoſtiter ita
vt aſpet aſputate no modica et abluit pli[54]um
vocaq[55] amaq[56]. Cutus aſt subſtātia e ſubtilis
ignea facitq[57] in lingua morſurā magnā ſoſte
voca[58] p[59]gitiuſ. Q[60]o vero cōgregat ligue par
tes aut eſt groſſum et terreſi: aut ſubtile aquo
ſum. Et groſſu tereſuq[61] g[62]regat lingua coa
dunatioe ſoſti ſi c[63]oſtringat et ekaſperet et de-
siccet operaturq[64]5 ſoſtus hoc voca[65]t in ſuane
yel gallic. Si yo q[66]o facit in lingua hor[67] acci-
detiu9 min9 e [68]vo ca[69]t vel p[70]oticu9 q[71]o eſt et aqoſu
faciſes in lingua morſurā inergi[72]k ſube ei9 fine
calefactiōe voca[73]t acerbuſ. Et hiſs igi[74]q [75] dicta
ſunt claret. viij. e[76]e ſapo[77]res vnctuofuſ. s[78]ulce
amaq[79] s[80]alſu, p[81]gitiuſ. p[82]oticuſ. iſuane, acerbuſ.
Q[83]o aſt ſapo[84]e caret iter ſapo[85]res assignatum
nō eſt. Oe ergo dulce calidu9 e [86]eperati calor[87]e.

p. 2

Liber

quare et lareat et maturat nò vo multi caleſa-
ciés. Oe nàß vnctuofuz aqúuz et aereu:re hu
mectat lareat, emollit ſine caleſactioe. COë at
amarb ignei et terreu:re et purgat meat? ape
rit opilatione: mudat:icidit grolſitie: caleſa-
cit mediorit. Csaluz at œ terreu calm et ſicci
nò ignei re muda et stringit ſine caleſactioe
ſorbi. Cetepe pugitiuè est caſm è fortisq ca-
loris et ignei vide et ſubtiliat purgat: còburrat
pp multitudinè caleſationis et. COë porro
inſuane asperb et pòticu frigidu est et terreu:
ideoq coadunat et inſpiffat poros et expellit
et ingroſſat refrigerat et deſſcat. Cetepe acer
bù oe aquluz fridu è et ſubtile: vnde et incidit
ſubtiliat et apit opilatioes: purgat meatus: re
frigerat deſſcat et expellit. CSCIèdiu at ſm
q dicta ſunt de caloie et frigore hùiditate et ſic-
citate q dixim? i vnoqz corno: sapoie hùniu
nò ſm eade quàtitatè ſunt ſz i his qde eèliter
calor et frigidus diuerſa hò ſunt humiditate et
ſiccitate et ecuonerſo: quedà vero equalia humi
ditate et ſiccitate, diuerſa in caliditate et frig-
ditate: qdam quoq diuerſa ab alijſ in quan
titate vniuscuinſq qualitatis fed ſuo modo.
COë ſuane copofiti è ex. iiiij, elemèt. Et acer
ba et pòtica equalia ſunt frigore: nifi q pòticu
groſſu est et terrenz: et acerbù ſubtile aqoſſu.
Hoc costeditur duobus modis. Alter est p ſen-
fuz: alter p collonè. Per ſenfuz qm videm? in
ſui principio oës fructus pòticos eè in ſuaneos
ſiccos. ſimilesq nature arboris eoſu: vt vuas
coctana poma et ſimilia q cui transferit têpus
hùiectantur et ſunt qdam quidè acerba: ab hac
inde mutantur paulariz donec còpleantur et
maturètur ſuntqz dulcia. Quedà aùt trâſeùt
ad dulcoz ſine acerbitate: vt fructus palma-
ſi.poma dulcia et oline. Waturitas antè fru-
ctuè est per caloè naturalè qui eft in ſubtan-
tia fructus ipius fed et p caloè exteriorè qui è
calor ſolis. Cum ſint ergo ſapores ponticus
et inſuanis vel asper:fridi et groſſi: ſitoq transi-
tus eo:um ad acerbum p caloer: ſcimus qm
id q pònticum est ſubtiliauit calo: vt fieret
acerduz. Collatione qm asperi et pontici diffu
ſlo in corpus tarda et maior è eor: actio in cor-
porib coadunare et deſare ea: hoc ati ſignuz
et grolſtiei et friditatis eoq: et qm frigiditatis
est condèſare: et groſſi non diffundi velociter.
Acerbù antè diffunditur in corpus velotius et
immersitur profundo: atq hoc est ſignu ſub
tilitatis eius et que ſignificatioz ſunt ſubtilita
tis: acerbi ſunt qm generatio eius est p caloè
deblè qui nò potuit ematurare illud in quo
ſuit: nec pmutatur quæadmodù etiam accidit
eputis et digerat illas calo: ſtoi diſeſtione ple
na vt inde aceſcant: qnìvero debilis, est calor et
deficit oto a diſone: nec oio imutat illos non
aceſeit vt còtingit in lieteria. Amplius autem

Secundus

videm lac et vini ſubtile et q ſunt ſtilia ſi frig-
multu ſi nò aceſcut. Si vero ponant in calo
aere aceſcere ide est ergo nò iuentri acerbum
fortis friditatis qm eius est ghatio ex caloie.
Sic q nò est repire aligb medicamè qbdona
tur frig acerbù. Atq hoc est ſignu ea q alpa
ſunt et pòtica terrea et groſſa eſſe q hò acerba
ſubtilia et aquoſa. Qo atu dulce è aut amarbi
caſz è nifi q dulce. c. est et humiduz têperate.
Sikr et vnctuofum, amar ho fortozis est ca-
loris q dulce et ſicci hoc itelliges duobmo-
dis alter est p ſensum alter ho p collonè per
ſensum qm videm? oia hùida ſi mixta ſint ſi
decoqt ea calor nàlijs q in eis est aut exterio-
a nà eiyrignis et ſol dulcoratur et ſiq dè exces
ſerit in eis calor dhari icipit amaritudo i eis
ſicut è in melle covideri et melle dactilico. Si
eem ineterescat deſſcaſ calor eop nàlijs fitq
in eis amaritudo: ſle qz ſi ſupereſſerit in eis
ignis decoctio: traſeùt etem in amaritudinè.
Et collone ho quæadmodum videm dulce et
amar emûdâtia ſordes nifi q mûdatio q est
in dulci têperata est et eèlis nò ſepans ifictu-
ras aut qtinua ſz è delectabilis et hùida ama
rum aùt et ipm mûdat et lenit forti9 intim vt èt
qtinua ſepat cu leſſo et abominatioe hoc aùt
ſigt iph è e terresi groſſum et ſicci. Siſt qz rel
amaritudo q neq putreſcere neq vimes pdu-
cit. Cpunghiutu ho et amar ipa qzqz. c. ſic
nifi q pungitiu ſoſtioris est caloris et ſubti-
liquba ſed et ignei ioq comedit vit et liq facit
amar aùt minoris est calitatis pungitiu est
etem groſſum et terreu ioq ſiqs eo vtak extes
trius mûdat lenit et purgat comedit ſupinas
carnes in vulnerib. Si ho bibat: icidit ſuper
fluitates groſſas apit opilatioes venar: vnq
puocat mèstrua adinutats iputo hùiditatis
grosse a capite et pectore pdefl epielpſe inci
dit groſſum humore diffundit nàq velocius
tach et pugitiu nec phibe: trâſmitti ſicut pò
ticu et asperb. Porro ſalum ipm qz terrei est
et calidum ſed minois calorisamarb. hec
ſunt que volebamns oftendere de via ſignifi
cationis complexionis vniuscuinſq medicas
minum per ſaporem.

C Capitu. yf. de cognitione medicaminſi, per
odozem.

EQUITUR

tractat? notutis medicaminſi ſi
grnificationis podozè. Scièdiu ergo
qm ples faciùt vapores paſſioem
odozatu quæadmodù et in gustu,
Acetu nàq et oia acerba aut pugitiuavt cepa
allium ledant ſenfumodozat? nò min? ſere
Gust. Lode qmo? et in oib alijſ ſcomma-
torè pke ea q mouèt ſenfuz Gust? mouèt et odo
rat? vnè et iueneri plima q nunc Gustaut hùs
propter fetiditatem eorum vt est ſterquilibus

Practice

Maly

163

alia fetidi odoris: qnorut tamè hoës cuins nature sunt funt odore eor? quare et nolit degu stare ea: ppter copià certificationis que pue nit ex eorùs odore ad eos. Sunt autè et alia quor? odor: non piedicat naturaz eor: et hec aut sunt dinersa nà aut priuata odore. Que asit diuerſa funt natura iocidi sunt odoris et maxime roſa. Guſt? em: ei9 diuerſus è ab odo re manifeſte valde:nò em' cócordat ſignifica- tio Guſus et ſi6 odors in roſa. cui9 rei cã è qm' roſa varia eſt et nò còſtiti ptib? et Guſt? quidez eius cópoſit? eſt de amaro et alpo iuſuauiq? et aſſo: et pars ei9 amara ca' aſt et subtilis pars yo alpa et frida et groſſa. At yo aqſa varia in ſapoſe media inter subtilè et groſſu. ſuba yo roſe odorifera è vaporoſa et diſsoluta a corpo rib? odoriferis iocidi caloris: vapor: aſt gene raſ er calo: nec vero soluit vapor ab oibus odoratis partib? odo: em' roſe nò ſigt nifi ca: lidù quidè subtile in oibus ei9 partib? tîmo do. Sic qz que odore habèt ca' funt: qò cum ita ſit ſiglio nature rerù iocundar odore q ex odore ſumik ſida nò ex marieqroſe. Que au tè odore: nò habèt vt falla et dulcia nò manife- ſtak nobis virt? eorùs nifi p ſapoè. Que etem odore carèt aut priuata ſut odoe: qm' vapor: q ab eis soluit min? validus eſt et in viltio pan citatis: aut qm' vapor: ab eis solut? nò ſonat odoratui in têperàtia inter subtile et groſſum: hinc igtik eſt et amara et pugitiua pp ſue subti- litatè ſube odorifera funt odorib? cónonis ſa- poribus eor. Salſa aſt et aspera odore priuata manèt: hec em' due ſpecies ùbe grosse funt ſubſtatie: et asperq cù groſſitie ſubſtatie. frigi- de eſt qz cóplexiōs: q etià de cã nils ab ea diſ soluit qò alperi et gallici ſaporie eſt: ac falſi va por qui perferat quo ſignificetur cóplexio rei ad odoratus ſenſum odore. porro odore haz- bentium odor designat quonilà et subtilis funt ſubſtatie eor calide complexiōs: nò tamen certa eſt ſignificatio et ſit ſubſtantie eor? ſub- titlas aut calor: cóplexiòs: iòs indicii com- plexionis rerù er odoibus minime ſide eſſe perpenditur.

Cap. 7m. de pbatioè medicaminù p colorè

Ignificatio

sàt de co
lore me
dicaminis cóplexionè demòstràs
ſubest odori: ſigna etem q ab eo ſu
munk debilia ſunt: inuenunk nà-
q in vnoquòs colore cóplexiòes calide frigi
de ſicce et hùside p eui ſi ſignificatur habitudo
culſda rei ab alia vt ſignifican: plurima ſe-
minùs et cepe et ſucci p colorez eor: què admo-
dù cepa comuns to cepa anſali. et qm' quncq
eap alba ſunt minoris ſunt caloris q vero ru
bicùdiòres majoris caloris. Sicquòs ſe haz-
bet res et in cicere, et ſaſoliſ. et laureſis: qcun-

cç em' hor alba ſunt frigidioris ſunt cóplexio
nis: que aſt rubicùdiora et nigra minus frigi-
da et magis ad caloè inclinàtia: tritici quòs-
ſi ſit rubeu signu eſt declinatioris ei9 ad calo-
re. Si yo albu magis ad frig? inclinat. hec ç
ſunt vie et regule quib? medicamina pbanur
simpliciay ſiak cóplexio eor? et virtus.

Qualiter virtus medicaminù inuen
ta fuerit p experientià et q
liter ipa in hominib? fieri debeat experientia
In vſu experientie medicaminù in corporib^
multà oz eè cautelà et diligentià. In experien
dis tem medicaminib? in corporib^ hominù
pericula alapunt: nò em pòt eè experimèta-
tò ſecurus ab his que mortiſera ſunt q dum
pbare nititur ignorat peritib ho in cui? corpo
re pbari debuerat qre oz comodibq è quèpià
medicorv ti medicaminib q inuèta ſunt: que
q necessaria ſunt ſanatioris culuſo? infirmita-
tis nec ti experimètis in corporib^ hoij et
alaz eor fallere: nec em ola medicamina q
bus vtùtur medici cognouert: ptores erpe-
rientia in corporib? imo quedà eor in qibus
dà cãs contigit agnosi cu9 eſſent actiòs in
corporibus paſſiones habètibus. cuins. 1. vt-
litatis et nocumèti: experti etem ea ſunt alij
corporibus donec eor illis clarnuit actio. Con
ſtitis nàq illis nò nullis tpbus videre hoës
quedà medicamina vel cibos ſumètes qibus
caleſierèt: aut refrigerarent: queq et hlecta-
bàt illos aut deſiccabàt: aut qerebàt illis ad
uſers morbos q acciderat: aut leſiòes alias
quare et ſernauerit hoc iph in alijq pbane
rùt hoibus ſemel bis aut ter. Cuq q viderent
idè ſepi? facere aſcripserùt cópioni illi eiq vt
litiati aut nocumèto reè experta ſeruæs eta-
tuètes apud ſe et memorie litterar tradentes.
Sepe quòs etigit illos in ſomnijs videre hu
iſmodi medicamè huic conferre vtilitati ex-
peritijs ſunt. Cognitio aſt veq eè concluderunt
ad illud illà vtilitatè ſeu nocumentu litterisq
vt ſernarek tradiderut. Uiderut et irrònabiliu
animaliu qdà mederi q in eis erat paſſones
qbufdà medicaminib? qeas ſunt illo et in ho-
mine et contulit: vyn hypocras clisteris ſciaz ex
traxit ab anu qdà marina qua viderat nò pan
cà comedisse píſciu copià: q vt ípleta erat et
nocuit: acceptam maris aqua oze: roſtro ano
imíſso viscerib? iniecit et intestinis exinanitù-
q è qò comederat: qò ch in aue vidiffet imagi
natus è clisterè: expertuſoq veq eè depiehen-
dit. Iſus è ergo in eo cu9 ſtercoz in visceri-
bus erat incluſa euacuanitòs et ſernauit. Am-
plius vipere et serpentes hieme frigidioris tem
porib? in cauernis incluſi ſunt terre ſupine ſu
per doſa ſua iacètes vn et obtenebrastur oculi
eor? et debilitatur viſus. veris àt tèpore egres
ſe pítas rimantur ſeniculi: quas cù comede-

K 3

Ziber

rint oculosq[ui] illis fricauerint cedunt tenebre
que in antris terre acciderat: vifusq[ui] exacun
tur: hec cu vidiffent medici sunt yſi et ipſi ſuc-
co raffanagi ad cōſirmāſdi et ad tuend[us] viſum
imſcétas illu oculq[ui] medicaminib[us] inuètaq[
ē ei] actio ac vtilitas laudabilis. Et d[ur] q[ui] an
cipitres q[r]ut vêtre auis q[] grecce d[ur] idonicos ri
māturq[us] qu[us] c[ep]int et comederint de e[pa-
te ei] ſedat d[olo]z: devêtre e[or]. S[ut] alia que
longu[us] e enumerare q[ui] que ab alalib[us] p[ri]ores
medici abstrakerut irrōnabilit[us]: hoc itaq[us] m[ō]
experti ſunt medicamina in plurib[us] corporib[us]
hominib[us]: perpauca aŭt p[ro]ſuerat experiri in
corporib[us] niſi quas d[ix]im[us] p[ri]cederet e[ic]o de
que hui[us] artis ſunt n[ō] cōprehēdim[us] b[reni] ſi
lōgo t[é]pore et multis milib[us] annor ac expimē
tata multor a milib[us] hominu[us]. Puores e[m] ea
que experiebank nocina aut vtilia ſtatuebant
ſcom experientiā tradētes posteris: ſequaces
quoq[us] pari via experiebank que expta ſuma-
tim firmata adiecerut ad ſciąz posteror[us]: hoc
itaq[us] m[ō] qui p[he]cedebat experiēs alij[us] ſequēt[us] se
mādabat ſic ſe p[ri]ores habuerut in expimenz:
tis illis donec lōgo t[he] necessaria collecta ſut
q[ubus] n[unc] ipſis nostri vt[ut]ur medici: multa q[ui]
nostri tp[is] hoibus expimēto cōtingerut cōtra
quafd[ā] valētia paſſiōes quor[us] at[iquis] n[ō] ſut
agnitio: ſunt e[m] in reg[ionib[us]] heuar corpori-
nes q[da]z p[ui] q[ui] vocatur gerare qui j[ui] momo[
derint hominē ipſoffibile erat illu[m] morte libes-
rari: ſicq[us] ſe res habuit multo t[é]pore. Sz poſt
q[ui] in nostra t[é]pora vēt[us] e incidi illis experi-
meto ſanguine minuere ho[em] hora p[ict]ure
auferutq[us] de ſanguie m[ē]sura cōpetēt[us] pp[in]at
q[ui] cōphore illi eragin[us] v[ic]s. 3. b. ſanatur itaq[
morte liberat[us]: ſic forſatte p[ting]it poſt nos ſu-
turis expiri q[da]z v[tilia] q[da]z nocina q[ui] vt[he] cogno-
uerint vtilibus vt[ātur] leſuris ſupersedentes:
q[re] n[ō] expedit p[ponere] cuiſ[us] experiēt[is] medi
caminib[us] in corporib[us] hominu[us]: eſt e[m] falles[us]. vn
hypocras in libto aphorismor[us] at[ivita] b[renuis]
ars h[o] lōga: t[é]pus aŭt acutu[m] experimēt[us] h[o]
fallar[us] et. hoc i[vo] vt doceret ho[les] ſe ea de cau-
ſa ad libri[us] aphorismor[us] faci[du]s vocatum eſſe
que cōſirmaret ea q[ui] antiqui pbauerut ſapien
tes iuic[us] ſuccedědo firmauerutq[us] i libri[us] poſt
eos futuris cu[n] n[ō] ſit p[oss]ibiliu[m] alij[us] ho[em]
oia q[ui] necessaria ſunt ſue vite ſpatio per erpe-
rimēt[us] cōprehendere: t[ā] et c[eteris] lōg[or] e[st]
vita n[ā]q[ui] ho[is] minime e ſufficiēs quo experia
tur oia necessaria huic arti pp ei] pliritatiē ho
minisq[ui] vite b[renuit]ā collatione ad art[ē]: neq[
e[m] comodu[us] eſt medicu[m] y[ti] experimētis in ho
minu[m] corporib[us]: fallar[us] e[m] hoc in alab[us] e[or]u[z].
Quare approbet oia q[ui] a[n] illu[m] ceteri vel i[pe] ex
pertus eſt in lōgitudinevite ſue: ne ſorte cōg[ua]
tur ho[es] ad experiend[us] fallat[ia] ala[pr]: q[ui] cum
ita ſint experientia in corporib[us] hominu[m] fal-

Se undus

lar eſt. Nec p[er]ter mittere ea q[ui] inuèta ſunt et e[m]
perimēto cognita e[or] vtilitate n[ō] b[reni] t[é]pos
de. Cetez fi necessita t[ē] ad aliciu[m] cognoscěd[ā]
medicaminis virtut[ē] v[r]gearis: n[ō] anticipes illu[]
in corpori experiri niſi prius et odores t[ap]ore
exptus ſis ne ſorte de moriſero[us] ſit medicas
minu[m] numero: odo[rum] n[ā]q[ui] ſiſt abominabilis et
plurimi[us] asp[er] port[é]dit maliniu[m] et nocumēt[us] me
dicaminis in corporibus hoiuſz[ui]r et ſapor[us] ſi
fuerit medicaminib[us] corpori corrupti p[en]tius fas-
cit in corporib[us] corruptiōes cōmotiōes et con-
turbatiōes. Manifeſtat n[ā]q[ui] nocumētoq[ui]eius
q[d]ā: q[re] n[ō] expedit illu[m] cuin[ur] ho[ium] dari: nec
imittere corpori. Si aŭt medicam[ē] q[u]uis mi-
nime vite nociu[m] noueris et volueris in corpo-
re ho[is] experiri poteris hoc ſub cōditionibus
que poſite ſunt.

T[he] Capitulum. 8[th]m. de virtutibus secundis,

Stendimus

ex plana
u[m]imufq[

regulas q[ui] pb[āda] ſunt medica-
mina ſignificādaq[ui] e[or] virtus p[ri]
ma[mi]ſ. cōplecto. N[unc] aŭt cōmemo-
rabimus ſignificationes ōtutis ſc[oe] que e[m]
turans. emolliés. ſolidās. arctās. aperiēs op-
lationes et emūdās. rarificās. inſpiſans. ſub-
tiliās. apiēs o[ra] venan[us] et stringēs ea. vr[ēs] et mi-
nuens carnē. et adducens e[ā]cicatriſ[s]. attra-
hēs et soluēs. q[ui] e[ſ.] cōtra venena: dolores q[ui] ſe-
dās ac mitiſ[s]. Dico ſi q[ui] ſiſq[ui] ōtus hec de
signat e[er] cognitiōe quātitudinis vniuscuinſq[ui]
cōplexiōis medicaminu[m]: q[ui] e[m] n[ō] e[co]ple-
xio. caliditatis. frigiditatis. ſc[ec]itatis. et humi-
ditatis. in medicaminib[us] vna: data e[vit] q[ui]
cut[us] q[da]z q[ui] carēt alia ſacta q[ui] ſut q[da]z maturātia
q[d]ās emolliētia alia q[ui] ō[mi] hoc loco m[ē]tio k[ie]
q[ui] cu[n] ita ſit n[ō] e[op] medicam[ē] q[ui] e[n] va[ri]
enumerare: ſi cōplexionē p[er] qua[m] medicaminib[
bus ea ō[mi] ſerkt o[n]dem[us]: vt ſi q[ui] e[op] erit me-
dicam[ē] e[ri] ōtutis: aſſumam[us] de medicaminib[
bus q[ui] illu[m] ſint cōplexiōis: vt medicam[ē] matu-
rās. ſi q[ui] s[anguinē] cōgregat: e[m] ca[n]m et h[ui]
du[m] t[é]perate. Et qu[em]modu[m] medicam[ē] ape-
riens opillationē ac ſubtiliās. ſic et o[ra] medi
camina q[ui] ſut actiōes et vtilitates adepte ſut
q[ilitate] hui[us] cōplexiōis ſicut hoc loco dicem[
incipientes a medicaminibus maturatiuis.

Demedicis

maturatiuis. Oismu-
tatio q[ui] e[li] cōrpe alialis

triplici ſit. p[ri]a q[ui] p[er] n[ā]lē calo[re] in bon[ā] m[ā]
et p[er]ueniēt[ē] ipſi q[ui] d[ur] digō. S[co]a q[ui] q[ui] e[cr] calo-
re extra n[ā]m in mal[ā] et minime cōueniēt[ē] ma-
teriā et d[ur] putredo. T[er]tia vero h[oc] media. ſ.
bone q[ui] eſt digestio et male que e[put]redo: hec
quid[ē] eſt coadunatio materie cu[n] velit n[ā] boz
n[ā] facere m[ām]: et vertere in habitum natura[
lē]: nec pos[ſit] aut p[pter] mal[ū] materie aut q[ui]
extra naturā e[ill]a trāſmutat lōgitudine tp[is]

Practice

Malv. 164

In primu nature mebror primor habit. Et qum hic habit? non perficit nisi caloris autute nā lis, q est. l. téperatus calor. Sut medicamia q adjuuant maturitatem et ococtionem téperate cō plexionis: aut prime illi circa calore inclinata. Unde et vtimur in eo adunāda sanie duor al tero medicamie: aut calido et húido téperate: filisq complexioni corporis vt est supsufio tépera te caliditatis aq calide: aut farina liligi decocta cu oleo et aq. Aut phahe helbesi decocto et olo et aq et similis. Aut vtimur medicamie opilanti pozos et phibente ab eis nālē calore ac arctantem et intra aпа vt operet in materiā et maturet illaz vt est pinguedo hircoſi et ana tis ac butiru. Qnauf est aпа plurimi caloris tépuſſas estas vtile est illi ſemefiſliij in aq tſuſi oleum quoq arctat calozem intus apostema. Aut etiā vtimur medicamie vtracq habitudine habête. l. téperantiam caloris et viſcolitateſ opilantem pozos: vt est ſemen lini et ſemef rule et ſemen theſaſtre in al'eaſe fremi et cepe narticiſi trita: a facit idē blutis cuz oleo decocta oline: aut ſifami ſi emplaſtrizatur ea et ſit tepida. Cú vero corpus erit extra téperantiā caloris: 03 medicamē eſſe calidu eadē meſura qua corpors a téperatia inclinat in calorč. Caueſdú th est in colligēda ſanie vti medicamini bus calidis et ſicchis q3 q plurimi ſunt calo ris. hec em dilatāt pozos et nālem diſsolut calore et mām diſſicant. Hoc est q6 te ſire decet de medicamie maturanti: et nos exponem9 oia medicamina cu curatiōe aſpatu dicemus. C Capim. ix. de medicinis emollientibus.

Mollientia

vero me dicamia opz ex ratione cause mebru idu- ratis fieri. Durities etei mebru mo dis fit mktis aut ſiccaſ aut ſinoda tur cā frigoris: aut extéſione accidete ex reple tiōe aut ſi tres hee in vnſ conueniut cause. Et que quidē durities accidit cā ſiccatatis egruz cura medicamibus humectātibus. Qui auez ex nodatiōe p frigus caloris opus e medica- mine calefaciēti. At ā extéſione cā repletiōis: aut refrigerātibus opus hēt vt expellax mā: q6 arctat a mebro: aut calefacientibus et diſſol uētibus húditatē ā re educit eā per vapores aut deniqs medicaminbus diſſcatibus et le- niētibus. Hoc em buobus modis prodeft: aut qm diſſiccat humiditatem ā est in poris mebru: aut qm imutat totu mebruz in ſicitatē. Et me dicamina que duritiē aut a ſicitate factā: aut ab extéſione accidēi p repletionē ſanāt non emolliēta q2 hlectātia dnr et euacuātia. Que aſt pprie dnr emolliēta ſunt ea q6 curat aпа solidu q6. 3r ſeliros: et nodu q est in vltimo la- certor 2 cordar q6 fit et flegmate grosso ſed nō diſſccato. hece m oia medicamibus egét

calefaciētib2 et diſſcatib3 ſine extéſione th ſle vt in ſco ſit eoq calefactio ſdu. In pimo aut q hſt humectare hoc qm ſi medicamē ſt forſis calefactiōis et diſſcatiōis ſoluit húidu q6 ā in mā ſubtiltat q6 ſupeſt ſit durſi. et lapideſi diſſicule deinceps curatiōi. Accit em illi q6 luto eſcocto igni vt ſiat ſeſta lapidea. Propter hāc igit diſſcationē op3 quo curat aпа duq medicamē nō magni eē caloris aut ſiccatis 3 nec vtris ſimul habēs: 3 ſcut ſi- gnificauim9 vt aпа paulatim et téperate ſolna tur. Simul aſt alaüvertedú vt ſit medicamí nis calefactio et diſſcatio ſumpta et ſtitate ſoliditatis aſatis vt ſi panca q6 fuerit aпа- tica durities ſili ſolnaſ diſſolutiē vt ā adeg caparú 2 galline. Si ho ſolidior curek forſio rib4 his ad ſoluèdu ēlis ā ſerin9 adeg 2 ca- prarú: ac adeg taurin9 forſio est eo q6 ā ca- pray: nifi q subeſt ei 2 capor2 q6 poſt illum adeg ceruin9 poſt q6 medullavitula 2 hmoſi alia diſſoluētia: hec em oia calida ſunt et ſicca téperate. Eminēti9 aſt hor2 et melioris diſſolu- tiōis q6 recés ā nō ſalſum ēſtichis em inue teraſcet hi adipes magis diſſcatiuní ſut et acu ti. Et forſi9 oib9 his ad diſſoluèdu ā maccalú q6 de ſculis aſſert ptib9 et muchahe 2 qmum et ſegum et oleumvetus. oleum ſifami 2 adeg porcunus infuſus facit hoc probe. C Capit. de medicinis solidatinis.

Olidantium

aſt me dicamí nſu habitudo ſua e emolliētiu ēli tati. Cu em ſint emolliētia medica mia ca. 2 ſic. op3 es q idurāt frida ee et hunda vt e helbahale 2 ſemefiſliij ac por tulae 2. et tahelebú. hec em oia idurāt coagula tiōe frigiditatis meri et phibitiōe eoq diſſol uunt. at ho refrigerātia et diſſcatia ipa q35 indurant mebruz nifi et ſiccatatis est diſſolue re quadam diſſolutione. C Capit. de medicinis opilatiuſis.

Pilantia

aſt meat9 ea ſut q obdurant po- ros 2 meat9 et nō diſſoluunſ ab eis facile et hec medicamia 03 eē frida et viſosa terrea q6 ſine morſu et acu me. Id em q mordet facile a meatib9 emittik aut diſſolutiōe et liqſactiōe alicui9 ſube mebru attrahendo humoſe a pſundo eius. C Capit. de medicinis aperitiuſis.

Oro

apiētia medicamia 3: ria ſut opilatib9: 03 nā q6 illa eē ſubtiliātia et ićidētia 4 q6 et fit emūdationt medicamia ama ra et elimiātia: hec em omnia pur- gant et aperunt tranductus intus et forſis. Si autem ſimul parum pontica naturalis calor modicum eorum habet operari de forſis eo

4

Ziber

q meatus cunio stricti suntipōticitas nācъ eor
opulat poros qum stricti sunt phibetos hūtuez
emundāte ad pſunda mergi. Ceteru actio eo
rui interiorib9 hac in pte.l. epate splene 2 reni
bus 2 obv9 viscerib9 valida est:qum q. süt in his
meatus lati süt lo ds:pōticitas 2 ſoſtat orave
naru:adiuuat ea ad effuſlonē p corp9 hortu
spientis hinc g est q. abſinthium ſi vtaq 9s
eo in ſterioib9 manifeſttime pdeft in purga
tione 2 aperitioe pp eā q in eo est amaritudi
nē 2 pōticitatē exteri9 aſt nō ſic opaſ. In qv9
vero est amaritudo 2 bauраciātas ſine pōtici
tate purgāt 2 aperunt oēs meat9 2 venas in-
teriusvt est nataronu. Sic etiā facit oē in quo
est inuenre amaritudinē 2 emudationēvt lu
pini amidsdale amare. ſemē bengere: radit ſe-
lant:esamā unniei: facit hoc idē ſhum 2 quiſu
mu ea que est illis amaritudine. Est aſt horu
iouz medicaminu incldere 2 ſubtiliare hōzores
grossos 2 viſcosos marimeq 2 ſunt in pectore
2 pulmōe collecti. Inē nēpe illis valida ad h'
mēbra curāda actio intm vt māz purgēt i op
latiōe quoq epatis 2 splenis pulchre hec eas
dē operātur nifi ſit opilatio forſtis q etemē in
ſplene opilatio eget medicamibus his ſolfori
bus vt ſunt radicu coſtices capparis 2 ſcolocō
driō:anſali. 2 coſtic.radicis tarie:horp oin om
iufuſē in opilatīo epaſis simpliciter 2 splenis
in opilatōe mirior cū aceto ac decoctiōe i eo.
In paſſionib9 pectoris 2 pulmōis decoquant
cū aq. ordei 2 bibanč cū melle 2 ſquingsin.

Demedicinis

mundificatisuis.

Medicaminī at
emundātiū genus ei9 ē idē qo2 2 apiētiū actio-
que eor9 eade2 I3 debilior 2 hoz medicaminī est
emuſare ſoſdes q ſunt in ſupſicie corpi5 lēti-
sinē extirpare maculas vulnerī ex cute ablue
re vt ē ſemē melonis lenticule corſex: 2 radi-
canarū exuſa coclee cōduſte 2 oē coziō atalis
qo2 coclea claudik 2 spuma maris:ſtercoza me
tulor2 q in rifo iueniſtur 2 in virebegu2 2 amis-
dale dulces.ellebor albī. ordeſi 2 faba. 2 ſim-
lia. hec nāg medicamina ota hanc o perātur
actionē hortute emuſāti q est in illis quæ admo
du faciut 2 apiētiū meat9: nifi q in his viſipō-
ticitatis nō ē nec est illis poſſibile aperire opi
lationem ac ſubtiliare humozes grossos.

T Capitu. xij. de medicinis diſſoluentibus.

Erū

autē medicamina diſſol
nētia ſunt que poros 2
cutē aperiſt que 2 op3 calefacien
tia 2 deſiccātia eſſe calefactio em
larat 2 soluit ſubſtātiam in corpo.

re:non tamē multe calefactōis ea op3 eſſe: ſed
nec acuta. hec etenim ſi obuicēt: corpori ſit hor
roz: ſed: nec ſoſtiter deſſicantia ſint: ſenarant
nāg 2 hec infirmitatem: nec vero cum caleſa
dōer deſiccatoē grossſe ſint ſube etem. q hmoī

Secundus

ſunt medicamia vūt. ſut aſt hecvt camomli
la, cathemia 2 ſcarica radix. fuliges. 2 oleum
de his ſumptum oleum oliue vetus. ſihu cōs
duſtum 2 ſimilia.

T Capi. xiiij. de medicinis inſpiffantibus.

Edicamina

aſt q. e
ſpiffariae

ſunt q divant poros corpi5 2 indi
cant 2 traria rarificātib9. i. frida 2
hūlda 2 aquosa corp9 nō ita inſpiffantiavt opi

lēt I3 iſpiffant tēperate. Sunt yo q faciſt hec aq de ſempitua portulaca. reſchecca recens. ſemē pſilij 2 oia q refriger at ſine deſiccatiōe. Si vero ytaris folijs leſali 2 papauere 2 beſ nego moderata ſtitate ſpiffant corp9 2 ſtrin- ſunt poros eius nec vero op3 yfum eorum plurificare cauendum est enim emothon.

T Capi. xv. de medicis aſpientib9 ota venar.

A
t vero

apientia ota vena

rū medicamia ca.
ſunt 2. l. 2 p[on]is groſſe ſbe nifi q
op3 ſtitate caloris eeq q nō viar: vt

ſunt allea. cepa. ſel taurinu. oleum aqualia ſi
miliaq hec enim omnia ota venaru5 opiunt
que ſunt in ano.

T Capit. xvj. de medicis ſtrigetib9 ota venar.

Zingentia

aſt ota
venar.

ſri. 2 ſicce ſunt: cōp[on]is groſſe

ſube q pōtica ſunt ſine morura
groſſa etem medicamia nō diſ
fundūtur p meat9 2 gregantq 2

ſpiffant fue 2 p[on]is frigore ota venarum ac
meat9 ſunt hui9 q[litatis] galla. gelma[.] carice.
nebatite. coſtices exiores. glādiu 2 his filia.
T Capi. xvii. de medicinis vrentibus.

A
omburētia

medicami

na ſut q. eí
yltio calor2 p[lo] 2 in ſba eor2 g[li]
ties hmoī ſi obuiet corpi succellōnē

repete faciſt: nimia ſui fortitudine calor2: rema
nētq 2 eo2 I3 ſu8 groſſitiē 2 ardēt illō acuaſ vt
ignis combustio h[ic] enim ſi ſemel obuiet cor-
po2 vrit fortitudine ſui caloris. Sic 2 ois ma-
gna mutatio ſi accidat corpi ſemel statiz eius
fentitur nocumentum 2 infirmitas maior.

T Capi. xviij. de medicis putrefacientibus.

Edicamia

nō. putrefa-
diēta et ipa-
vriēta ſut ſubtil: ſbe nifi q eor, exu-

ſtio forſi nō e. liq faciut at 2 arnes
aut ſine dolozē aut c[ui] modico. Co. n. ſit muta-
tio eor2 n ſemel ſic 2 oburētiu nec ſit succēſio eo
rui ſin ſic eor2 q 2 ſi g[li]la 2 forſi calor2: nec ſetik

abeis leſio miſiō ſacta ſut nō vriēta: vt e[] au
ripismētū croceſi 2 rube[] vocaturq hoc me-
dicamē putrefaciēs nō q i[]m putrefaciat I3 p
mutationē ac ſtitudinē putridi. putredo autē

Practice

fit per calorem & humiditatem: eritque mēbrus putridum ferens odorem.

T. Capl. xix. de medicinis liq. faciētib. carnē.

L'croc

lique facienti ſu car
nē medicaminum
virt? e q. 2 putrefacienti niſ qde
viliozis ſunt actiōs: his vtēdum
ſt medicamib. in carne q crescit

in vulnerio? q. ſunt in manifeſto corpiſ ſuper
ſua 2 excedēs mēbri ſupſicie vt iminuat illā li
q faciat reducatoq ad meſure oportunitatem:
neq hūt facere oportunitatem in corpe: his vti te
oz in téperātie iudicio. Si ăpplus etem q op?
eſt adhibeas mordēt vuln? 2 ſiq faciunt carnē:
ſpundatq vuln? hec medicamia ſut es cōbu
ſtū 2 ſteſe eris cōtrite diligēter 2 puluerizate
ſup carnē ſupfluā: ſiſterq 3 ema? ac cetera.
T. Capl. xx. de medicinis cicatrizantibus.

Ae aŭt

cicatrizāt vulnera
medicamia h. ſut
q carnē vulneris ſolidāt equātq
ſupſiciei cutis deſiccātq eam fa-
ciqtq ſcut 2 cuſt hec medicamia

oz eē pōtica ſiccatia têpate vt gelare alumēq
ſgalla imatura: aloes 2 es cōbustī lotu? q ſut
ſmilia: hec medicaſa ex ſui nä vulnera cicatri
ſant: faciuntq hoc idē q adducut carnē: 13 per
accidēs. Si pua q. illis vta? quātitate: medi
camia deſiccātia ſine pōticitate vt ē mardafe-
ngē: ſedensum cōbustī ſi tera? puluerizē
cur ſuper vulnus.

T. Capl. xx. de medicinis ghatiuus carnis.

Oro

medicamia carnem edificātia ſut q car-
nē i vulnerib. adducut p[]ſuq[]diſ
in q[]b[]o? oz e[]e emudationē t[]g]patā
ſne morſura ſcut ſunt radices
ſuſani. 2 ſemen querſerine.

T. Capl. xxii. de medicinis, attrahentibus.

Edicamina

attrahen
tia ſut q
p[]ſundo corpiſ attrahūt qu[]o[]z cō
plexio calida 2 ſuba ſubtilis. 20 e
edicamē etem calim de p[]ſundo tra
hit corpiſ: map[]tmeq ſi fuerit ſubtile attractio
n[]a[]q fortiōz e[]: q[]m[] ſubtilitate ſua diffuſit ad in-
teriora corpiſ 2[]tutē ſu[], ho[]p a[]t medicam-
n[]u q[]d[]a attrahūt nä[]liter: vt e[]: diptam[] 2 eq[]bi[]s
neg[]u. affac[]u: q[]d[]a a[]t faciut hoc putrefactiōis
c[]a vt e[]: t fermēt u[]tercora. Sz 2 u[]tercora colu[]
bar[]z attrah[]t ſufficiēter. Q[]d[] a[]: t hac in actione
mediu[] e valde u[]tercora anſep 2 gallin[]ar. 13 2
u[]tercora porco[]rui 2 ſim[]p[]ar[]p[]p[]co[]r u[]tercora
canu[]q com[]edut oſſa faciut. hoc idē laxatua
medicamia 2[]tute attrah[]eti illis cōſona: 2 hoc
actio medicaminuz e[]: p[]calorē. Quæc[]i[]q a[]: t
ſunt fortiōris caloris fortins attrahunt.

T. Capl. xxiij. de medicinis repellentibus.

attrahentibus. 20 e
dicamē etem calim de p[]ſundo tra
hit corpiſ: map[]tmeq ſi fuerit ſubtile attractio
n[]a[]q fortiōz e[]: q[]m[] ſubtilitate ſua diffuſit ad in-
teriora corpiſ 2[]tutē ſu[], ho[]p a[]t medicam-
n[]u q[]d[]a attrahūt nä[]liter: vt e[]: diptam[] 2 eq[]bi[]s
neg[]u. affac[]u: q[]d[]a a[]t faciut hoc putrefactiōis
c[]a vt e[]: t fermēt u[]tercora. Sz 2 u[]tercora colu[]
bar[]z attrah[]t ſufficiēter. Q[]d[] a[]: t hac in actione
mediu[] e valde u[]tercora anſep 2 gallin[]ar. 13 2
u[]tercora porco[]rui 2 ſim[]p[]ar[]p[]p[]co[]r u[]tercora
canu[]q com[]edut oſſa faciut. hoc idē laxatua
medicamia 2[]tute attrah[]eti illis cōſona: 2 hoc
actio medicaminuz e[]: p[]calorē. Quæc[]i[]q a[]: t
ſunt fortiōris caloris fortins attrahunt.

Maly

165

L'croc

medicamia repel
lētia ſunt q repel-
litūm mām ab exteriorib. corpiſ ad
interiora forſiter: qu[]o[]z eſt cōple-
xio frida ſuba groſſa. Eſt e[]m me
dicamis ſridi repellere. Si ſit a[]t ſi[]l[]ſuße g[]ſſi-
ties vt pōticu[] ſutvalidiora 2 fortiōz rep[]ſiōis.
T. Capitulux. xxiij. de medicinis liberantibus
a veneno.

Edicaminū

aſt ſat
nātūniz
2 custodiētīu q[]d[]a quidē soluſt
venen[] 2 medicamē mortiferu[]s
aduerſando q[]litatib[] ſeu q[]litati
eor[]u: aut aduerſando toti ſuße

eor[]u. Qued[]a a[]t euacu[]t venen[]u mortiferu[]s
ab inſtrimo mēbrio ſi ponātur exterius. Attra-
h[]t e[]m 116 aut c[]a ſui caloris ſubtilis: aut q[]
ſuba illius cōſona e[]: 2 q[]m[] o[]ia moſtē inferētia
medicamia 2 venena cōtraria ſunt corpo[]ib[]o
ho[]nu[] 2 medicamia illis ſilia attrahunt illa 2
euacu[]t necesse e[]: hec medicamina ſria eſſe
corpi[] 2 ſrietas e[]o[]z modu[] 2 h[]c ne p[]ueniſt ad
hoc vt id[]e faciāt c[]u ſint participātes vtrisq[]or
tremis. ſut e[]m in medio poſita inter id. 1. q[]
occidit 2 occiſuz: 10 ergo ſi ſuma[]t e[]r eis q[]
ſa- ntitatis articulo nocet: ſecu[]q ſi multu[] e[]
ſua[]t poſt acceptu[] venen[]u e[]: leſſo ei[] magna-
q[]re necesse e[]: t[]quātitatē q[] ſumik e[]: que n[]
no- ceat corpori ſua copia. ſed nec c[]a venena p[]
ſui paruitate ſuperent.

T. Capl. xxv. de medicinis dolore mitigātib.

Itigātia

dolore medica
mina q[]d[]a cale
faciut i primo gradu vt oleu ane-
ti 2 rasiānesu, qu[]d[]a a[]t ſilia ſut
cōplexioni corpiſ vt medicamina
electiora. Op[]3 a[]t medicamia c[]u calore ſubri
litatē habere vt euacu[]t. diſsoluant ſubtilient
2 ematurent: 2 expan[]t o[]a q in patienti mem
bio ſut arctata. 1. acutos chimos aut viſcos
aut groſſos aut multos: aut ſi q[]d[]a adheſit cu[]
v[]is meatu[] 2 aut v[]e[]t u[] frigidu vapora[]ſuz 2 groſ-
fum cu[]t n[]o e[]: eritus. Caue[]du[] a[]t ne ſi vt h[]
his pōticitas medicamibus o[]io etiā ſi locus 2 pa[]
ſio deſiderent. E[]r his ergo p[]3: q[]m[] medicamia
dolore ſedātia perſepe nihil o[]io paſſioni c[]oſe
rūt. 2 q[]d[]o[]r t[]m ſedāt. Uocan[]k 2 et medicamia
fortiter refrigerātia intu[] vt Stupidum faciant
mēbri 2 ſoporent ſi biban[]k dolore ſedātia n[]
q[] ſedāt ſed q[]m[] stupeſaciu[]tia ſunt 2 ſoporent.

T. Excellētiora aſt in cura hac qua[] tractam
ſunt que deſſcant. In q[]bus enim humiditas
magna e[]: frigida ſcut e[]: macedonicum ſuc
curranum n[]o e[]: e[]orum laudabilis porus: 2 q
ſimilia ſunt illi: vt leſſa p[]ieter co[]ticu[] radicis
eius. 2 ſolia dengi: 2 ſemen eius alb[] excellentis
tius e[]: nigro: 2 ho[]zum qu[]d[]a corpori aduer

Liber

sank nostro tota sua subſtātia. ideoq. ſi ſumak
ex eis paru qd. pculdubio iterficiet ſic ſafeia.
guma. i. rute agreſtis. hac ergo de cā no horu
proyicik in electuaria ſaluātia: quæadmodum
apponitur opuſ: mirra nuba. 2 zafranum. Si
em ex eis bibak āutas multa accidit eorù no
nullis desſipientia: quedā morte quoq addu-
cunt. Si aŭt admiscean moderata quaſtate
proderut. Quedā vero eoq. cerebro nocet pli
mis. quia replent caput vapouribus malis: pa
riturq gravitas 2 laxatio: quedā autē de ſto-
maci ledunt comuicantq. paffionem capiti.
Uniuſaliter aŭt hec medicamia cerebro no
cét duobq. modis: aut qin cōtraria ſunt illi to-
ta ſuba: aut qin imutāt eius cōpleione qilita-
te vna aut duabus. hec ſunt q de ſututibq. ſecu
dis intčedebamus ostědere: 15 aŭt incipiemus
de tertijs difterere virtutibq. primo capitulo.
T Capitulum. xxvj. de assignatiōe virtutis ter
tie medicinarum. 2 primo de medicinis lapide
frangentibus.

Icimus

qin ſecundā vir
tutē quæadmo-
dū medicamia faciunt ſuis 2ple-
ronibq: ſic quoq tertiā faciunt ex
ſecunda ſed mediante 2 ne. Que
aŭt tertiā hīnt virtutez medicamia ſut quæad-
modū q lapides frāgut vunā prouocāt 2 mé-
strua: auxiliātur Iputo ſanguis 2 pulmois: ge-
nerātia quoq lac 2 Iperma 2 vunā eduentia.
C Et que quidē minuunt lapide 2 renes pur-
sant calida ſunt incidētia grosſos hu. 2 calo-
eoq paucq etem fortis caloris est desſiccare:ca
lor 2 desſiccatio auxilio ſunt gñationi lapides.
Que aŭt purgāt renes minore hīnt 1cſionem
frāgētibq lapides q ſut in vesica in qbd est etiā
huiditas. hec g ſut medicamia vt radicis halli
ce: radicī ſeme. afpagi. 2 ſemē eoq lahada. vi-
trū cōbusti. acetu anſali 2 filia radix pionie. ci
teris 2 amigdale.

T Capim. xxvj. de medicis vina, puocātibq.

Edicamia

vero vunā
puocantia
cala 2 acuta eē ož vt. subtiliēk ſan-
guis 2 calefaciāt renes adiuētqb
ad trahēda ſanguis aquoſitatē
vt eē eleoſedari apīu ortolanu 2 montanu na-
chua. auga 2 filia in qibus eē calor 2 acumē for-
te. hec em subtiliāt ſanguinē 2 segreſat ab eo
aqilitatē quēad™ ſit in coagulo casei 2 lacte.
T Capim. xxvj. de medicinis prouocantibus
menstrua.

Rouocātiu

aŭt men-
strua me-
dicaminu qdā bibutur. qdā iſeri
apponūtur cu peſario 2 linitōde: 2
ſtqde ſumūtur potu subtiliāt ſan
Guinē 2 apiūt meatq 2 venas: ipaq ſut de gne

Secundus

lac generātiu: differunt aŭt qin matrix magis
eget medicamibq. calidioribq. 2 magis iſicidib
bus. yene etem q in matrice ſut opq hīnt apiri
plimu q q ſut in māmillis vt ſanguis facile p
eas trāseat: matrix etem nihil oio adiuuat ſa
suis epitu: at ho māmille no ſolu ſāguis fluit
in illis: 13 2 ipe q3 trahut: hic 1gik e medica-
mia q decuriu ſāguis ad māmillas adiuuāt. p
ſut et imutatiōi decurſus meſtruonq. Mēstruus
aŭt q oio iminuta ſut: qqq oio ab ſifa ſut nihil
e q 2 ſerat: 2 pſut āputatiōi meſtruonq habebe
lu. helbehegi. ſantegeſegu aqtić. 2 ſilurē. 2 nuſq
tara. meſraſdibegdi. 2 ſelica. daranifi. coſtq. 2he
o3 bibere ad puocādu meſtruī. C Medicam-
ina yo qbd est vtědu inferi9 cū peſario 2 appo
ſitiōe qdā puocāt. meſtrua caleſactiōe sola: q
dā ſutute traheſte 2 ſona his q trahut hīnt vt ha
babeſum ſiluſte 2 pigmento2 pigmenta.

Oro

lac generātia qdā
sunt cib: qdā vero
medicamia caleſaciētia humo
res flegmaticos ac in ſanguinē
conertētia: 2 cibi qdē ſunt ſiles
lacti i oi ſua ſuba q generāt chi
mos oprios 2 hīectat těpate nec ſut forſt calo
ris: 13 qlis e ſanguis. q etem ſanguis e calo: tě
peratq e aaliq 2 ueniés. At yo cole rubee ca
lor 2 teperātiā trāſgressus e flegmaq frid: lac
ho medis e calore iter ſaguinē 2 flegma 2 ma
gis primu 2 p[ō]ni ſanguis. C St iminnak: lac
o3 ſanguis hitudinē inqrere: 2 ſi paucq in diaq
opq e regimie caleſaciēt 2 humecatiāt. Si ho
dnatur colera illi ſuc primu expedit illu múda
re: deinde vtědu e regimie qd diximus. Si ho
dominatur illi flegma opq e illi medicamie in
ſcōo gradu caleſaciēte fine desſiccatione. Et iter
excelliētiora 2 meliora mediciales ſunt cibivt
est gergiru. ſeniculi. aneti viride. Si ho viak
qs aut medicamibus aut cibis q fortiq calehut
2 desiccāt amputatur lac: q em forſiter caleſa
ciunt corſipunt ſanguis nām 2 desſiccatio mi-
nuit: 2 generatio lactis vt alias e dictu de ſan
guinis ptobaq effentia.

T Capitulum. xxx. de medicinis generantibq.
Iperma.

Edicamia

quoq ſper-
ma generā-
tia aut ſunt laudabilu chimovvē
toſt 2 conuenentes corpoſ tota
ſua ſubſtantia: aut medicamina
que calefaciunt 2 ventum generant. Subſtan
tia nanq ſpermatis generatur de ſuperslu-
tate optima: 2 est pariter de ſenere ſpiritus:
ideoq omnes ſperma generantes cibos expe
dit inflatinuos eſſe: vt cicer. faba. pince. hebe-
hegi. 2 cepe. de medicaminibus. ſtincus. iheze
labir. 2 ſimilia.

Practice

Maly 166

Cap. xxiij. de medicis âputâribîc et spma.

Oputantia

hô lac

medica
mia sút et qale faciút et dšccât qre
frigerât.Cale faciëtia minút san
zunis corrúpèdo nám.Refrigerâ
lia aut minucdo 7 medicamia qâputât spma
sút q corrúpût illú. Opank aút hec oia medi-
camina refrigerâcia et desiccâcia hoz nãsç cò
plexro côplexiò iûa è spmatis nílí cp desiccà
tio phibet shàtionè spmatisjono si ei' sit cò
plexio calida vt rutha. femeqslrù. sah adenes
sù:puocâcia hò spma medicamia cp iclusum
eftint9 in corpe ad exteriora sunt q aftat et cale
f aciút hò desiccàdo. Que aút phibèt sperma
medicamia sunt refrigerâcia et desiccâcia coa
gulât em spma fine corruptione qlisè arfines-
GI. portulaca. Fmac9 cucurbita. citroli et filia.
TCa. 32. 8 medicis pect9 purgasîb9 plmonè.
7 pulmonè purgan
tia acadiunâtia spu
tù faniei ab eis et alia opz ee medi
camia apiciâta et icidestia nò fortis
caloris ne desiccent nímiù ò ergo
opz hec medicamia sumere cù potib9 húidis.
Sunt aút hec sna leneuberi minora et q rece
lia sunt et zaccara et zêierâ et gêdedabadstrum:
si suffumigek eo: ac narib9 vapor cipiaç pde
rit ab ifirmitatib9 fridis et humidis q sunt in
cerebrio et pulmôe spica lignea desiccat qo a
capite deffuit hec sunt q nece habuim9 often
dere de cognitióe tertie vtutis et actione. Et
hec vltima sunt lignificationis verba q signi
ficât vi rtutes simpliciù medicaminù. Ja aút
nunc iciptiem9 tractare de vtute simplicis me
dicaminis et vtilitate ei9 sicut pêdirimus.
T Capi. xxiij. de diuſione simplicis medicie
et allignatione eius.

Ectus

tia acadiunâtia spu

Icimus

qm medicamis

nù simplicium.
alia qdè ex plàtis alia ex metallis
alia yo ex alalib9. Et q ex plàtis.
alia ex herbis et olerib9. alia ſemis
na. alia ſumè. alia radices. alia ligna. alia ſuc
ci. alia gùme. alia flores. alia fruct9. alia olez
ra: Que yo de metallis et de terra vèls. alia
terre. alia lapides. alia corpa. Que ex alalib9
alia humiditates. alia média. alia ſtercoz: et
nos vnàquãs harum ostèdemus spêp mani
ſestates virtutem vniuscuilof eap incipie-
musqo a virtute herbarum.

T Capi. xxiij. de herbis et earum virtutib9.

Allulêgeri

in al sul-

buletige
ri excellentior hui9 spès è crocei
noni i q sit paucà pòticitas qo
auferk de regióe slrie et ptib9 tu
rasl:ei9 p'plo ca. è i pmo ſqu. ſlc. i tertio. ſapo

el amar9 en in eo acume et pòticitas id circa vti

le è stô frido: q fortat nãs pòticitate ſua illus
calefacit ſuo caloze educit cù ſupluitates ama
ras iclusas in eo purgat venas a cora rubea
lapado. Csihû qo latine òz meli9: sihû qo è
forte ſiluèstre: el? color ad albû ictinãs còplo
ca. et ſic. in tertio ſdu et è in eo ſubtilatio ama
ritudo qb9 icidit et ſoluit et educit lúbricos et
aſcarides ſi bibak. Si aút ebuſi cinis ſumaſ
terak cù oleo oliue ant amigdaſ tollit alo-
pitiâ ſi catapèk eo arſeniſ illi ſuſi calefacit
ſtòm et caput. Si liniak eo corp9 minuſ rigor9
q fit a febrie oleu ex eo factù vz stò et capiti pa
tièti ex fridis febzè cù rigore. Si at cathaplas
met eo métu cp nòdu pducit accelerabit pdu
ctionè. dilatat nãs porros ſubtilitate ſua et
moſura. 2 CHERENASTRUZ h3 duas spès
crocei è emi et albî et emineti9 crocei è: cuins
q plo cala in. iy. gra. ſin. f. Si coqual in az et
ſundaſ ſup caput cephalici pdeſt pp fridita
tè: 1 scotomie. et 1 htigini. Si bibak cù vino frâ
git lapides. q sunt in renib9 et vesica pdeſt fri
git matricis ſi còduraſ et puluizek cinis ei9
ſup valnera elimat ea et desiccat cum melk. de
ea. 3. c. ſi bibanſ lúbricos occidit et aſcarides.
3 ELAHADA in aliahada excellentior è ſiria
plo ei9 ca. è et ſic. in. iy. Gradu et in ea acume et
ſubtilitas: ſapoz el amar9 ioq vinã pucas
è méstruì educit lúbricos et aſcarides ſi recas
tidaſ et ſupponaſ emiſſiòib9 ſanabit eas per
gratia dei: pdeſt pessinis vulnerib9 ſi ſuppul
uerizek: 1z et moſſib9. ſcorpión is bibak ex eo
exagist cù vino. 4 COZODAY in al coro
crais melior è nona et q auferk de ptib9 ſirie.
ca. è et hûida in pmo gradu: pdeſt melicis et
qb9 triftitia et cognitioſes pter cùm accidit ſi
bibak cù vino et zuccaro erhylarat cor eorù.
5 EZIMACCLATA in al zurizaccadacì excellen
ti9 greči, cicer politis portit: ſolùs est cai et
ſcarca pdeſt epille ſi bibak et paffiòib9 q dicunk
ortomia puocatqo vinã. 6 C SABATEHû
vtill9 noni et viride: ſolia ei9 meliozaqsa tepe
rati è caloris. ſin. iy. gra. in quo è pòticitas et
amaritudo: ioq pdeſt stò in quo ſunt ſupluit
tates colerice qo educit lapado. 7 Cher
ba lilechè in al menithe melior è viridis cù
latis ſolùs que nascit in partibus medie ſyr
rie complerio eius fri. è et ſic. in. iy. Gradu pon
tica est quare et prodeſt aſpatibus calidis ma
ximeq his que ſunt in oculis et aſpàt qo vos
catur spina. 8 CCATHÉMIA melior est vi
ridis huins complerio cali. in pmo gra. et hu
mida in ſcòo habès alid pòticitatis est ſol-
uens. emolliens maturãs apata calida i obe
dientia et tarde maturitatis et aliqṇatulû eli-
mati: ideos emundat lentigines faciei. 9
Chessa excellentior est q auferk de ſiria. còplo
plo ei9 ca. est et ſic. in. iy. gra. icidit ſed et vinam

Ziber

puocat ac mestrna pursat stöm et epar et ola
viscera de state si terat et distiperek cuz melle
ac bibaſt cu aſq ca.in aſq coquat et bibaſt cum
melle remediuſ vulneribq ſunt in pulmone
pectore de humiditate groſſa. 10 Cherba
ſaſare excellitio: et ſert de ptibq grecie qqa
a motibq feretrijs têperate e2plexiòs in calo
re.f.7o in.ij.gra.in q forſis e amaritudo cum
pôticitate vn et apit opilatiòes q ſunt i epate
2fortatoq epar et ſi bibaſt cui2orticibq radiq cap
pis de vnaqg.3.a. cum ſqngibin stimul etiā hz
htutê subtiliatiuſ et ićićê et vîr fortiò in his
actiòibq et mestrui puocas. In Chemania
herba est tanq gramina melior et auferk de
armenica.c. est 2.f. in ea est pôticitas ſ em-
plaſtrizet ea frons ſopozat. dolorê sedat ſol-
nit apata pdeſt morſure ſcorpiòis ſed et dolo-
ribq ſi ſupponaſ cù lana. Si decoctio ei9biba-
tur vtilis e̲epati et renibq. 12 Cauthia
lea e2 dissolutoi et pôticitas. Si ſupſundaq
decoctiòis ei9qbuſtioi et apatibq ignis iceluis
ac heriſtiple manifeste pdeſt. Si aſt maſtice
tur vulneribq ori acciſt pderit. 13 Cber
ſaufanu landabili9eviride. cuinſ truc9e niger
folia vero ei9ſilia ſunt folijs apij.eſtoq têpe-
ratiu in caliditate et fri.hnſ paſſicitatis cum
ſbtilitate i q 2vrt9e ſollubil dissoluſes ſcrophu
las ſi empiſez folijs et tritis. Utile e2q alopi-
tie ſi cataplaſmeſt cu aceto et oleo oline. Edu-
cit ſupſluitates groſſas aj pectore et pulmone
et liqſacit eas. frâgit lapides q ſunt in vesica
vinâ accelerat ſi bibâtur ex eo.3.c.capillosp
ducit ſi còburaſ et ſoneaſ ex eo caput. 14
CBabunegu. laudabili9e qôb e2 colore croceo
albuqg ei9cla. noui locidi odoris flores ei9
grâdes et e ca. et ſic.in.j. gradu. têperate diſsol
uës et e paſſ emolliës et olei ei9 optimu̇i cui la-
bo: accit. ſedat etern et laſat loca eptêſa e2 qqz
vtilis cui accit febus ſub costipatiòe pozor mi
litag apata q ſunt ſub hypočudirijs. et ſi ſede-
rit mulier i aſq decoctiòis ei9mestrna puocat
et educit ſetu angmêtatqvinâ lapides frâgit
in renibq pdeſt apati epatis ſi empiſez deſu
per. 15 Cherba iſtri landabilio: et hùi
da et recês et q offerk de motibus ſeresſe. et est
ga. et ſic.in primo gradu. in qua est diſsoluto
fortis et est similis virtute ſua camomille: ſed
acutior et fortiòis odoris. 16 Cqua li-
lelmelec q e recês e noua et ſemen ptulit. et ſe-
mê eius croceu e2 têperata 13 paru ad caloſe3
inclinaſ et e2 diſsolues et in ea ponticitas. 17
Ckarationu landabiliq qôd inclinaſ ad rubo-
rê qôd aſſerk de ptibq grecie. et est cali.in.ij.gra.
ſic.in tertio. Et e2 in eo amaritudo qua aperit
opilationes ſpleis et epatis. et purgat humidi-
tate e2 pectore et pulmone puocas mestrunc.
St. bibatur ſuccus eius cu melle clarificat vi
ſum et còſortat. Si sternutatio pucoeſ cu ſuc-

Secundus

co ei9 ictericos emûdat. Si ipluak aurî pdeſt
vulneribq que ſunt i ea: e2 ſi est in ea doloz cro-
nicus ſanat illuſ. 18 Cueniuſ frigida est
et ſic. têperate. et i eo e2 qdâ pôticitas. et qô e2 re-
cês frigidi9 e2 io ergo ſi bibaſt ſuccus lapides
qui ſunt i vesica frâgit. 19 Cribefuzme-
lizq qôz orit in motibq ſereſeis et cui9 virga pon
gat et igrôſat frigida et ſicca caloz e2 mitigâs
cholerâ emûdâs vtilis digestioni eius còſor-
tans ſtomachu et epar calidu: aqua eius ſi mi
ſceak cu farina ordei et cathaplaſmeſt ſup heri
ſpilat et formicez pdeſt. 20 Cwaraiba et
nomen eius apò ples herra. melio: est q diu
turnior et altior: crocea recês: còplexio ei9 fr-
gida et ſicca têperat et hz ali9d dulcoris et acu
minis: sanguinê reſtringit fluêt e2 de vulneribq
ſi trita ſuperponaſt: et pdeſt emſionibq reſri-
ger âdo loca: deſicc at humiditare quada hu-
mectat iòe liquefacit lapide. Si coquat et biba
tur aqua ei9 vinâ puercat. 21 Crutaba
melio: est viridis. et leuior: follis. ac còplexio
eius ca. et hu. et in ea ventoſitas: ideoq auget
ſperma et lac. 22 Chercaricon meli9 qô
afferk de ſyna et còplexio eius calida et ſic. ſub
tile est: et purgat venas: matricem et epar: ſic-
quoq vinam et menſtruum pronocat vulne-
ra humida et pessima. Deſiccat. 23 Cfer-
feleulia calida est ſi ſicca ſouteri calefaciens
et ſi terra: recês cu ſuo ſemine: et cathaplaſme
tur ea vultus i quo macule ſunt eſtirpat eas.
Et diſsoluit apoſtemata ſolida. 24 CBu
churmarina ca. est et ſic. elimâs diſsolues i
dês aperiës attrahês ioq ſuccei9 apit ota ve
nauq q ſunt i ano q ſi ſupponaſ cu lana ſoluit
naturâ: idê facit ſi cathaplaſmeſt ſub vmbil-
co ſi bibaſt lumbricos oêz et ſcarides emittit
et ſuſcitat mestrna: fetu occidit viuun: educit
mortuſ pdeſt ictericis ſi bibaſt cu ſquingibin
et alopitie ſi fricek cu ea caput lentigines ex-
tirpat et oê5 macnas: et ſi plaſtrizet ea ſplen
durus vtile est. 25 CBaudaredi excellen-
tius albu et nonu et est frigidu in primo gradu
et in eo est quedâ ſubtilitas et diſsoluto i pur
gatio pdeſt ſebi antique phlegmatice debi
litati ſtomaci dolozq dentiſi. et ſi maſticek et
superponaſ reſtilium morſure pderit. 26
CSecha laudabilio: viridis et noua. est ſi
milis bandaredo in virtute conſortat ſtoma-
chu et epar. 27 Cwderaſeſtru laudab-
lius qô offerk de grecia et est simile abſinthio
in còplexione et viriute: 13 masis pontici ioq
còſortat ſtomachu et epar. 28 Camedriu
pobabilius noui ſi ſlueſtre et est.ca.in.ij.gra.
ſic.in tertio et in eo amaritudo: ideoq incidit
ſupersluitates et purgat eas pdeſt apoſte-
mati ſplenis. ſi bibatur aqua eius: et ſempla
ſtrizetur a foris vinam piousat et mestrui et
pdeſt ictericis et sciaticis. 29 CCamepi

Practice

frt. c. in. Æ. gra. flc. in tertio & in eo & amaritù do: ideoq subtilit & icidit supfluitates Gros fas apit opilatione splenis & epatis: comouet vinâ & meſtruï pdeſt ictericis & ſciaticis. 30 C Aufegum in al'ansſegu melius eſt qô eſt viri de & pôtié & folia eius ſi maſticeńt: pſunt vle: ratiòibus & vulneribus oris. 31 C Aſahel- rahâſ i al'haſahelroſa meli? qô viride eſt lôs: ſü & fridü. ſic. in. v. gra. pôtićus qô pdeſt obtaſt: mie ſi teraſ & emplaſtrizet oſtis: & ſi fiat cù eo clistere diffunterieſtile & ſlurù ſanguis: ac do loſi yêtris qô còtingit er potu medicamùs acu topt. Si apponaſ naribus cù caphora amputar: ſlurù ſanguis eoq: ſubtilêq ſanguinê qui fluit a mulierib? & ſputu ſanguis. Si emplaſtrizetur eo aſata calidat heriſpilla & fornix pderit illis & eop ſedabit caloë. Sic etià ſi em plicetur et ſôus inflàmatus ſedabif: & incar nat vulnera recêtia. 32 C Estacodus melio: eſt recès qâ cinericet eſt coloris nouusqô & ëc. in primo. gra. ſ. in. Æ. ſapo: eius amarus & pôti cus & aperiés & ſubtiliás & eſt in eo emudato: & ematuratio & forțatviſcera, oia: & pdeſt mite aſcedenti ad cerebæ & epilepsie. 33 C herba qâ dicit duſtar in al' duſtaris & nomen eius apud pſas herba buhabera. c. & hu. cophèc e in ea diffolutio ſi teratur & ſupponatur apa ti frigido pderit illi: & ſi emplaſtrizet eo morſus scorpionis vtiliſimiſt eſt. 34 C Cantorum meli? eſt qô eſt iocundi odoris & eip ſunt due species: altera eſt tenuis & altera groſſa: & ytrecs calide & ſic. & e in eis pôticitas cù acumi ne & virt? lapatina flegmatis. Si coquat & fiat clistere pderit paſſiol qô illeon que e de flegmate groſſo. Dicit aſt diaſcorides ipin ſolue re colers rub. & puocare meſtruus mortuï ex cludit fetum & ſanguinem partus: necer fetui vino & quod groſſus eſt forſtus operat. 35 C Sellsi & felli & bellu ſunt medicamia indi: ca: coplo eoq. c. & ſic. pſunt enernatolî nerno: rü. 36 C pêtaſilon quidê eſt habêſ. v. folia. & vt auiunt quidâ ipi e ſemeqſtrum. frigidiſ & ſucci & erſiſcat forſiter & fine acumine: ideoq magne e vtilitatis: ſanguinê stringit de qcùſq. lo co ſlurperit. 37 C heſera in al's heſecca. me lior: e viridis & noua. fri. & e ſic. téperate pdeſt flurui maërum ad mebza & aduſtui apaſi: la pides diffounit qú ſuti renib? ſoluitq\ difficulta tê virine. auget venerê: illeon mitigat & dolorez dosſi ſi clistere fiat cù devoctioe eins. 38

C herba bezeragi in al' bezercatue q\ recès eſt melio: & noua. & e fri. & hu. 1,3°. gra. reſtringes caloë. & ſi cataplaſmeſ sup aſata calida ſucce eip. pderit illis: & ſi recès eſt pderit ſputo ſans: virtuſa eip. ſilis virtuti coriandri recêti.

39. C hanebel chahaleb. landabilior e viri dis. coplo eip. fri. & ſic. in. ij. gra. & in eo ponticis tas paſca: ſuccus eip. ſi ſupponaſ apaſi pde:

Maly

167

rit. Si bibaſ cù casſia ſi pderit aſatibus calli dis q\ ſunt in viscerib? : marieq aſatib? epatis & ſtoſ. ſoluitq\ humores colericos tenuâdo. pdeſtq\ hydropicis calidis ſi bibatur cù rotula catarſabari. 03 aſt bibere eius ſucci decocti & dispumat ſi em bibaſ nò cactus ſubuerſo nè facit. 40 C Caquenegum meli? eſt ortu lanuz. fri. eſt & ſic. & in eo pôticitas: ſuccus eip? ſi cataplaſmetur ſup calida aſata pdeſt: ſi aſt bibaſ cù rotula casſie ſi vtilis e patico aſati.

41 C Lichieebat. in al' leieelteem, q\ grece euſtides. fri. & ſi. in. 3°. gradu. & pôtica. & pto: deſt flurui ſanguis a matrice & ſputo: ſoloni eius inſeri: ſi bibaſ cù aq & cù vino pdeſt etià diarie: & còglutinaſ magna vulnera ſi ſuppo: natur: & ſi amputat? nernus ſuerit: pdeſt q\ q\ hernie vaſoſu: ſupponaſ testimet: conſtat: em eneruata mebza ex humiditate: admice: turq emplaſtris còſotantibus ſtöm & epar: & excellentio: q\ recès eſt. 42 Cherba zufe ca li. & e ſic. in. 3°. gradu. pdeſt tussi er flegmate & arcationi ſpùs. 43 C Sa: na: celnemer virt: eip? putrefacies. ideoq cauêda eſt i cibo & po: tu. Si aſt voluerit quis putrefacere q\ extra eſt vt emoroides & varices tiaq\ vtilis & p pie radi: eip. 44 C Theilbahale: melio: ortulana clara recès eſt fri. in. ij. gradu. ſic. in j. vtilis eſt aſatibus: caſe ſi catapletur ſucco eip? marie heriſpile & formici. Sic q\ q\ empi: zet cù eo pectus & epar & flat e ea cerotu: pderit calori eip: ſi teraſ in mortario: diligêter & miſceaſ cù oleo ro. & pauco aceto vini. cepha: lee pdeſt q\ fit ex calore. 45 C Sramê ca. & ſic. virtute: q\ interſicedi lubricos & expellen di. & aſcarides & oês vermes marime ſi ſuce eip: cù puluere cozu cerui bibaſ: cògruit em pueris q\ pueri e amaras hozerſcut. 46 C Nili melius e viride q\ inclinat in rubo: s. frigidi e têperate. mediù in humiditate & ſicci tate: pdeſt aſatibus: calidis ſi emplaſtrizetur eo hydropicus: ſuccus eip? pdeſt ſi ppine: cù rotula caſſie ſit. 47 C haffer e: q\ eſeracaſa ſuce eip: recès puocat vinâ: ſed debili: radix eip: elimat deſſicat & ſubtilit & ipfa calefacit ſubtili: pdeſtq\ duritiæ ſplicis ſi bibaſ ſempli: zet cù ſicub? decoctis in aceto & pdeſt eſ tica: bie: et paſſioni ſomni qua excoriatur cutis.

48 C Eſſafesira e filis viti albe q\ obbillion.

49 C Adananelſara in al' adanecfarah e: herba duas q\ species: altera eſt floz azurinq. altera roſa rubea vtreq subtilianti pſecte & in eis calo: paucus & attractio q\ bus educut ven toſtatê: ſucce eoq purgat caput ſi imittat: na ribq paliticoq & q\ virtutê deſiccâte fine mora: ſura. vnde & vulnera purgat & pdeſt locis qui putruerunt. 50 C herba cozofanica vit: lior eſt viridis: ſapo eius amarus & odo: eius acutus ca. & ſic. educit lumbicos & aſcarides

["Liber", "ĉ̣ amaritudine ſua. 51 C̣fautenesum\nmontanum melius iocuſi odors paruis fo-\nlüs caleſacit deſſicat: ſubtiliar foriter ideoq\npdeſt humiditanb grossis et viſcosis q fiut in\npectore et pulmone et ſacile educit eas meſtrui\nq puocat. C̣fautenesu3 aquatici forſtummi\nest caloſis et iſſcitatis attenuanſoq. Si teratur\net bibaſt eius ſuccus cuſa aqua mellis caleſacit\nfortiter et educit in doſe: vtile est caſui qui fit cuſ\nvertigine ſi bibatur cuſ vino ſubtili: et ſi cataple-\ntur eo corpus cuſ pano et fricatione forti. pio-\ndest et ſtaticis ſi emplizetur eo ambe anche:\nattrahit natoq qo in pſundo corpus e et anchq\nad exterioza: et ſupertua caleſacit. Et eſcritat\nmestrui ſi ſumak cu vino et ſubmitta: cu lana:\nſi coquaſt cu vino et emplizcentur eo elephanti\nci et catapletur corpus eoq pdeſt illis pp eam\nq in eo e diſſolutio. ſubtiliatio. incito. et ſi fit re-\ncentiq est cōſerētus ad hoc. Succus ei9 iterſi\ncit lúbicos et aſcarides. pdeſt et asmati et ar-\ncatiōi ſpiritus ſi bibat aq decoctois eius cuſ\nmelle: vtile e quoc eo q apiat opilatiōes epa-\nticis. ictericis. Fautenesum autem qo p ſe vo-\nsant rachalū validius eſt ad oſa huinſmodi.", "52 C̣lemamia melior: q̣̂ plana viridus acti\nrocenſi ſilis eſt in virtute et cōplexione faute-\nnego morano 13 ſubtilio: eo: ioq plimui 2 ſert\nin puocanda meſtrua producitoq fetus.", "53 C̣lemamia melior: e plana viridus acti\nit odoris: e calida et ſic.in.3. gra. ſubtiliās et\ndiſſoluſe: pdeſt moiāti meſtruo. vinā pio-\nnuocat. vtilis ſingultui ex repletiōe. frāgit lapi\ndē ſi coquaſt cu aceto vini et oleo ſa. et empli-\ngetur eo caput pdeſt cephalice q fit ex frigo\nre maxieq forti. 54 C̣nachana melior\nest ortolana tenera coplo eo: ca. et ſic. niſi q in\nea est hūdiditas vétoſa q inflāmat cōcupiscen-\ntia coitus conuenienter: et ſi comedatur cum\naceto subuerſionem ſedat et vomitum.", "55 C̣sahacas in al' ſahatū. duas h3 spès.\nAltera longionib foliis q̣̂ & fortioris e actioſis.\nAltera 3o rotundis calida et ſicca eſt in tertio\ngradu caleſacit ſomacum et intestina ventoſi\ntatem diſſoluit humoſes ſubtiliat: et ſi coquaſt\ncum aceto pdeſt molarium dolori. 56", "C̣sehebun in al' ſebbetum landabilis cuſ\nſlos producitur: et q̣̂ aſſicq ortu eſt: et est cali-\ndu in.ij. gra. deſiccās in principio.ij. Si coquaſt\nci oleo oline aut olo ſiſam oleum erit diſſol-\nuens optime vtile est angustie ſedans doloſe:\npuoćas ſomnu maturās apoſtemata cruda:\nrecens amplius ematur ans et minus diſſol-\nuens ſicco. poro ſiccum fortius deſiccat et\namplins diſſoluit. Si cōburatur et puluerizet\net ſup apoſtemata a quōſa pdeſt mānifeſte:\ncicatrizat vulnera antiqua que ſiunt in piep-\ntio et vulna exterius optime. Et decoctio eius\ncum melle consumit colerā et ſlegma. 57", "Secundus", "C̣Bachala bſdita melior est: cuſi rami inclite\nnatur ad ruboſe frida eit hübida in tertio gra-\ndu et in eo pōſicitas ideoq pdeſt fluxui mate\nrierum calida: ad ventre maxime ſi ma fuer-\nris colerica: frangit eſt et refrigerat foriter: ſi\ncomeda: aut bibatur ſuccus ei9 ſi emplaſtri:\ngetur eo pectq latera ſtōus porderit inflāmas-\ntioni que accidit illis: pdeſt etiā fluxui men\nſtruoq et ſanguinis turbationi: et ſuccq et hac\nin pte forti: eſt. Si eo emplaſtrizek caput cuſ\nſucco ordei pderit cephalce q fit ex caloſe for-\nl.", "58 C̣Semachi meli9 qo e recés: et viriditas\nei9 iclinat ad nigredinē et eſt ieperatū. in frigi-\nditate humidu in.ij. gra. aquoſumq ideoq p\ndeſt aſpatibus calidis cu pernenerunt ad ita-\ntu: et eit cib9 opotunus tuſtum patientib q cu\noleo ro. decoquatur. 59 C̣Coratizh lau\ndabilus est nabatici pungitinnu iocundu odo\nre et eſt calidu acutu ſubtiliās elimās vināp-\nuoćas: incidit hūdiitare q eit in pectore et pul-\nmone adiunans ſputo eius: magis eit ſi coq-\ntur cu fathabani. Si 3o paretur cu butyro p\ndeſt emoroidibus: ſic q3 ſi coqaſt et emplize\ntur eo ſtōus porderit: continuo. ſuccus quoq\nei9 et bibaſt amputat ſanguinē temoroidaq et\nin eo eit ponticitas. 60 C̣queſara ſubli\ntis tepida pōticaq e: ſucc ei9 ſi cathaplaſmeſt\nſup aſpata cala: ait aſt diascordides aqua ei9 coqri\npe mētē et ſi plimui ſumak iterſcit. 61 Ca\nmeleon landabilio: q ab armenia aſſert: et co\nlor ei9 aure9 ac ſiſtis gemuſ pducētis vinee.", "62 C̣sedabu landabili9 viride acuti e odors\nris et ſiluſtre ca. et ſic.in.3. gra. foriter de-\nſiccat et ortolanu min9 e ſiccatinu et caleſatiu:\net in vtriseq acumē et incito et amaritudis pa:\nvnde forte e ad diſſoluedȗ̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇̇

Practice

Malý

168

eo. 3. 5. soluit ventrè et vomitù puocat pdeſt hidropicis. Si cathaplasment ex eo létisines grosse extirpant nò in opz. apil.æ c. hóra aut dnab lauenç cù aq. decoctiois furſuris. 64. C Schaffa melior è ortolana recens que. f. eit et hu. in tertio gra. soporat ſitum amputat et succus ei⁹ ſi ſupponat apoſtematibus calidis proderit: còcupſcentià auſert coitus: ſemen eius forti⁹ est ad agendù hoc in loco: attamè ſi frequès ſt comestio et⁹ viſum debilitat.

65. C[al]balabum landabili⁹ magnis folijs. fri. è hu. in eovifcostas e pòticitas aliqd ſoluit iſerins cholerà ru. St. bibatnr cù zaccara. c melius qò cocti è. Et ſi coquat cù oleo ami ſdalaru: et dicitur vulnera in iſtestinis hùtib⁹ collectiones: tuſſim quoq patiènb⁹ vtile est prodeſt et emiſſionib⁹ ſi decocti cù vino ſupponatur: et vulnera ſanat pessima. vtilis còbu ſhòi ignis. Si coqatur cù aceto splenè groſſum habentib⁹ valet. floz. ei⁹ forti⁹ est folijs ſi iſimitatur naribus eius succus proderit et purgabit cerebrù incidiq materias diutur nas que influit anrib⁹ ſanat vulnera cròica que in eis ſiunt. 66. C[ar]nebum melius est nebaticù paruis folijs diuerſarù virtutum est ei in eo calor: et fri. plurimi ſicci è: vnde cò glutinat vulnera còſfortat vlcera pessima prodeſt apoſtematibus duris difficilibus ſanationi: et in eo virtus è elimans: mundans ſca bi: c pdeſt ercitate cuti: decoctioonis ei⁹ aqua naturam emollit et purgat ſanguinè ptus: pdeſt q[ui] moisture reperiti inſoq eins ebzioſo p[ro]deſt 67. Meluchia ipſacq. è zabezi in al'ſa bez laudabilior ortozuz: còpierio ei⁹. c. in. pri mo gra. f. in. ï. è diffoluens et emoliens: et ſi elixetur et comedatur cù oleo amigò. p[ro]deſt tuſſim habètib⁹: ſi hò fiat cù eo clisterè. ſ. ſuc co eius p[ro]deſt moisture que accio in iſtestinis cù oleo ro. 68. C[ha]neſa in al'qraſſa. ca. è ſic. in. ï. gra. zinam cù měſtruſi puocat diffoluit ventoſtatè: aqua eius vtilis epatis oppilationi: et frigori eius p[de]ſt hydropicis. Succus eius vtilis ſebri phelegmatice et caſui q[ui] ſit cù vertigine ſine ſebre: magimeq cù ſucco ſeniculi. 69. Chèdaba melior est ortalana cui⁹ còp. c. f. i. i. gra. f. in. ï. epatis. p[ro]deſt oppilationi: et icteritie et aſatibus viſcerù calidisſcut rotula caſſia. f. bibatur. Si aſt ca taplaſmeſt deſoris cum fandaſt al'p[de]ſt apoſſteati caſo diffoluit em. 70. C[ha]neſutu melius q[ui] in ſpinis. f. et ſic. et in eo è paucus ca loz eo q[ui] amarù è: i[de]oq in epate et ſplene op p[il]oè apti p[de]ſt ictericie ſi bibatur cù caſſie. f. rotula. Succus ei⁹ quoq p[de]ſt hydropiſi ex calorè. 71. C[ra]ſiſeneslandabili⁹ ortolanu: et recens: et est. ca. et ſic. in. ï. gra. lac ge nerat: et succus ei⁹ ſi collerzet cù o[cl]s p[de]ſt aque DESCENDENTI ad ipſum: ſed et caligini vi:

ſus: prouocat virina: c. měſtruſi diffoluit vento ſitatè: p[ro]deſt succus eius male còpieri: frigidi epatis ſi bibatur: pariter et hydropicis. 72. C[ha]ndechocu meli⁹ ortolanu p[ro]deſt ſi bibatur dolori lateri: succus eius et vrine diſſicultati ac epilepsie frigide còplezionis ſtomanu: còſfortat: et caleſacit: groſſas diffoluit hüſiditates et vētoſtates diarrie vtilis est ſoli dat natura: comestu. inſuſa moisture scorpionis decoctionis ei⁹ aqua doloreſ sedat: venenu: diffoluit: ſi colliti ide fiat viſus acuſt ſi miſceat melli. 73. C[em]aza in al'hèmaſe vtlior: est q[ui] ortolana et acra. f. et ſic. et est in ea diffolo: q[ui] ſi cataplaſmeſtur ea apoſtemata ca. repeſtuit materià et p[ro]hibet eſ diffoluit: ſi come datur cruda ac d[omi]cta p[ro]deſt diarrie: amputat diffolutione ſanguinis: que aſt ſine faſpoze est eius actio in p[re]dictis debilis. 74. C[ha]deruebina melior recens q[ui] nò est antiq: et è téperata in caloze et ſic. in. ï. gra. vtilis è melàconicis et e[ph]ylarat cor: digonè bonà facit: 2ferès ſubuerſhòi et atam 2fortãs turbatòi, p[ro]deſt. 75. C[ha]ſragemefcint ca. è ſic. et ſicci: tas ei⁹ minor è ſicitate badernebine q[ui] eisè d[em] q[ui] 2ſert melicis ſi comedaſt aut odo reſt: et ſi apponat ſerculo letificat em animaſ. 76. C[ha]rcemuſum excellenti⁹ è ortolanum calz è et ſubtilè et diffoluès p[de]ſt cephalee q[ui] è ex frigore et ſtate ſi odoret: ſi coquat in aq[ui]n per caput fundat et bulliat cùz oleo et trahat naribus cum oleo: oleuſ eius ſi fundatur au: p[ro]derit qui inerit ei langoi: et flegmate et ſicitate: et ventoſtatem generat agrauat ca: put et soporat. 77. C[ha]deſcarum landabilius nonum in quo rubor paruſis et mordet lìnguam cum de guſtatur. ca. est et ſic. in p[ro]mo gra. et in eo ponticitas modica et ſubtilitas vn de et ynam prouocat ac menſtruum apoſtemati quod est in epate p[de]ſt et ſtomaci. floz adefcari vtilis est ſpugo ſanguinis ſi tamen affiduetur odor ei: eius potus grauat, caput ſo porat q[ui] Decoctio eius lapidem frangit ſimi literq[ui] folia. 78. C[ha]ſaſeum in al'caſe bum fri. est et humi. in. ï. gra. p[ro]deſt ſi catas puletur apoſtematibus calidis. 79. C[ha]calaſmiſis est plantis aſeſeni et in ea amaritudo p[ro]deſt hydropicis. ſoluit enim aquam croceam ſi de eius ſucco. 3. c. cum zaccara aſſere bibătur de agresti ſunt carte apud egyptios. et est frig. et ſic. in. ï. gra. p[ro]deſt arteticis. Si inſundatur aceto et innoſuantur ſilo ſi neo dimittatur q[ui] ſicari apponatur intus repletur humiditate que est in vulnere. Si autem comburatur c[ui]n: eius deſiccatiuus est vulnernum que ſunt in o[re] et que ſunt in ano carta eius combuſtã fortius deſſcat: i[de]oq vtilis est clisteri p[ro]deſt vlceribus et diffințerie iſtestinorum: vlceribus quoq pulmonis

Ziber

et ptilfiscis, oibus pulmonis dolozib¹º si distem
pereſ cù aſſ quantum cæcrox decocta imitt
diffoluat, aut bibat cù aſſ ro. q. expeſmi de rece
tibus et roſis et huius arido pascivnde eſpyri
ſugunt illa ſicnt zaccare cana. 80 Ver
ne due ſpes habetur, altera eſt ſubtilis que
mariau et ca. in pino gra. et i. ſedo iocuſi odo
ris diffolués ſubtiliās mediocriter ſoſtat au
té ſtòm et epar q.º nociuſ accit fridº phibet
frigº; phibet yomiti et ſubuerſioné vigōnem
adiuuat. Altera yo maiors calous et fortus
ſubtiliat ac diffolnit. 81 Caccala corvo
ſanica folia eis ſiāc sunt ſolijs carnebi, frida
ne et ſic. in. ij. gra. gust eiº acerbº p. deſt cole.
ru. arcat vêtre mouet cibi appetitú ſi minu
tus ſit pp calore é ergo vtilis calidiffimis na.
82 Cadanegi ca. eſt et ſic. diffolués ſubti-
liās ſupſuuitates klaticas in ſtò iueninułyé
toſtaté diffoluit a vêtriclis pueror iz et a ma-
tricibº. 83 Badaragu. c. e in. ij. gra. et 1
eo laudabilis hüviditas nechz aliquā vtilita
té ſi ſumaک iteri? ſi aſt fiat ex eo ſepl matu-
rat et ſolut. 84 Caffena melior é alba io
cuti odoris téperate 2plexonis et in eo pōtiči
tas modici diffoluit emollit lapide frāgitma
ximeq q. ſumik de qren et ſenebaro et nuce ob
uiat ſubuerſiō et yomiti et ſi coquat in aceto
et ſupliniaſk splen p. deſt illi vinum quo iſuſa é
ſoporat optime: decoctio eiº p. deſt mκicis de
loribus ſi in ea ſederit mulier. Si terat et ſup-
ponat alis et iſuinibº et radicibº auris purgat
cas et ſoſtat phibet ab eis ſetore. 85 CSe
belum q. dolini spicanardi primu est ſpeciei
herbarz laudabili est q. ſanu et iocuſi odori
ſuenik 2plexio eiº. c. et ſic. optimu q.º ſtò et epa
ti fridis vinā puocat renes purgat p. deſt ic-
tericis flurſus māep in vêtre nām constipat.
86 Ccolocōdrion cōplexio est téperata i
caliditate et ſic. prodeſt groſſitie ſplenis fran
git lapidem ſi coquatur cum vino et bibatur.
87 Quicanesuz. c. et ſic. vtilē scabiei ſi mi
ſceatur cum aceto.

Capi. xrrv. de vōrutibō ſeminum.

88

Emen
apſi ortolani ca.
et ſicc. in. ij. gra-
du p[ro]n[oc]at vinā et meſtrunz
apit q. est in e[pat]e et renibº op[]
lationê p[de]ſt ſingultui q. ſit ex
reptone et aqua petroſeli m[ot]ani ca. ê et ſic. in
tij. gra. deſiccās odoraſt purgās m[é]dia inte-
riora m[ic]ic epar et venas puocādovinā et m[é]
ſtruſ p[de]ſt renibº et veſſe ap[it] op[ila]tionē q. ê
in p[ec]tore et pulmōde v[el] groſſis. humo[ri]bus.
89 C[ha]nachua vel n[am]achua melior est
rece[nt] et viridi ca. et ſic. in. iiij. ſdu. ſubtilians et
vinā puocās et meſtruſi i[ter]iora purgat m[é]
bia deſſicat odoraſt op[ion]ē ap[it] ſplenis et
epatis et diffoluit v[ê]toſitates ſi terat cù nuce.

Secundus

obusta et comeda, p[de]ſt tenaſmonti. Si tuſa
duſtěperek c[um] melis p[de]ſt ōqtane et ſlatice,
aq[ui] de coctiōis eiº ſi ſund a[ſup] m[os]ſum ſcor-
p[io]s d[olo]r. ſed a[ſ]. 90 C[ha]næq[em] deſt ſem[é] paſtinace agreſtis ca. et ſic. in. ij. gra. m[é]s
ſtruo et v[ie] iperat e[par] purgat et venas ap[it]
opilation[é] ſup[flui]tates ſlaticas groſſas a pe
c[to]re purgat et q[ui] ex h[is] ſacta p[de]ſt tuſi.
91 Choieza c[ui] ſon[ti]o[is] est acu[m]is q[ui] ſem[é] ap[ui] ortolani ca. eſt et ſic. in. iiij. gra. vinā p[no]
cat ſi emplizek et m[estr]u[ſ] caleſacit et deſſicat
téperate p[u]o[ca]t ſudo[é] ytile est m[os]ſure re-
p[til]i] ſiſſoluit v[ê]toſtaté [e]ſt ipat y[etr]e p[u]o[ca]t
vinā inflāmat. c[up]iſcetiā co[it]º ſi ſumiſtur
c[um] e[o] n[ares] c[ep]halee p[de]ſt ex fr[igi]ſitate
[mi] humiditate. 92 C[ Sem]é liébezi ſon[ti]k ca
leſacit et deſſicat pare. vnde et lac ſhat vināz
puo[ca]t v[ê]toſtaté diffoluit ab interioribº et é
ſiſke an[ifo] n[ist] q[ui] debili[mi] vi[ri]de et p[ô]dero-
ſum. 93 C[ Sem]é c[ath]imie in ak. cathare
te landabili[mi] n[igr]u et p[ô]deroſum q[ui] ſmerig[ui]
aq[ui] f[ri]k et humi. in. iiij. gra. e[pr]in g[ui]t calo[re]m ſe
dat turbation[é] emolli[t] aſp[ita]tates q[ui] ſunt i[re]
et i[teſt]inis et vulua et et vicinis. Si frigat p[de]ſt
ſolutiōi y[etr]is colerice lahabu eiº p[de]ſt et ra
calor[é] ſebi[us] et ſic[ita]tate oris et ligue ſedat mo[
ſura ſtòi. Si emplaſtrize[]t eo manifeſte p[de]
rit a[pati] calido et cu[mi] est a[pat]is ap[iri] ap[it]. Si
vero cathaplaſme[]t c[ui] aceto podagre p[de]rit
calide et d[olo]r[é] i[pi]miſtag. Si miſcea[]t c[ui] aq[
ro. aut oleo r[os]. cep]halee p[de]ſt q[ui] ſit ex mala
2plexi]e calida p[ſic]tque emili]ibº vmbili]ic ſi
cathaplaſme[]t eo q[ui] ſi terat et m[ai]or erit fr[é]
siditas. 94 C[ Sem]é c[ath]emiev[til]e n[igr]u
p[ſec]t[ui] 2plexio eiº téperata in caliditate et h[ui]
ditate diffoluit emolli[t] a[pat]a ſolida purgat
p[ec]t[ui] pulmon[é]q ab humiditate elimat l[é]tigi
nes a facie fr[á]git lapides renu et in eo p[ōti]c[is]
tas vnde et p[de]ſt ſanguis ſpurui iz. debiller.
95 C[ Sem]é ſcabacie in ak scabezie ſiſke é vir
tute ſemini c[ath]emie ſed ac[ti]o[is] validioris.
96 C[ Sem]é hechige in ak h[é]ſe vtil[é] est one
roſum et é ca. et ſic. in. iiij. gra. ſed calor[é] ſon[ti]r[é] é
ſic[ita]t as é in eo ſubtiliatio et diffolitio: vnde
et emolli[t] a[pat]a ſolida q[ui] ſunt p[os]t a[ui]res et i eo
iſlatio q[ui] auget y[ener]é et ap[pe]titú co[it]º ſi bibat
c[ui] vino cocto ſi terat et pulu[ri]ize[]t ſup come-
d[ia] p[de]rit vulnera. 97 C[ral]éba[ci]n in
ak r[ab]a[ci]u landabili[mi] croce[n]i l[og]i oneroſum[é]
est ca. et ſic. ſubtiliās in ſap[or]e eiº amaritudo
lumbricos necat et aſcarides ſi ſuperponatur
exterioribus partibus corporis vlcerat illud
ſi teratur diligenter et cathaplaſmetur eo ſca
b[ies] corporis et ſahafe p[ro]de[rit]: p[ro]deſt et mo[
fui ſcorpionis ſi bibatur et ſup[er]liniatur tritú
ac diſtemperatum cum oleo. 98 C[li]l[ui]
bacum in al[il]imbatu[]z laudabili[us] quod af-
fertur a creta quod et percutit in rubo[ri]em et
iocundi

Practice

tocidi odoris et virtus ei¹ similis virtuti heſse
nisi q fortiori est in eo vi¹ solubilis q laxat cho.
ru. diffoluit vêtoſtatê stòt et intestinop. 99

Csemê halafe in al'halaphe hoc est semê ruta
be.meli¹ croceſi et onerosu ca. et hu. est ei¹ com
plexio: et in eo vêtoſtas vnº auget appetitum
coitus et imperat lacti. 100

Csemê lié-
bali in al'liemberi ca. est et sic. et in eo acume
est elimâs pdeſt lapidibº generatis in renibº
et ſi eo vaporem emoroydes pderit illis. Si
aſt frigat cu ſemine refladi et oleo oline coſti-
pat nám. et ſputat tenaſmo fl ſt et frigore et
phlegate. 101

Csemê merule in al'me
rne vtile è nousi onerosuſ.c. est et hu. têperate
è gregat ſaniè in aſpatibus crudis et maturat.

102 Csemê bêgi meli⁹ ê albú: nigru ê mor
tiferp ſuſch mediſi in malo et tria ſt. fri. et sic.al-
bú min⁹ ê fri¹¹. et comouêms ê: dolores ſedâs cui
htus est ſiſt opij virtuti. 103 Csemen
ozocray in al'cro crai meli¹ onerosu zı nigruz
frigidu ê: dozimitâs cephalêa ſedans: ſi terra
ct ſemine iusquiami et cathaplasmeſt eo caput
aufert coit¹ appetitú et erectione mébri ſedat.

104. Chermelú et vocat calelege abſene
laudabili¹ nigru et onuſtú: et è ca.in.ij.gra.sub
tiliás: ioq icidit húores groſſos et viſcosos viſ
ſoluitc forſtiter vîne iperat: ſi teraک et diſtem
perek cú melle cocto et felle gallie et croco oſi-
tali: ſucco rasiengi pderit panis vi¹. 105

Csemê ſemequesti in al'ſeguesti landabi
lius qô est acutí odoris: et ca.i.gra.sic.in.ij.
pdeſt aſpatibº ſpleis ſolks: ſi ex eo.ž.b.cú
qui gibin bibaſt: ſi bulaik cu aceto et ſuperponatur
ſpleni vtile è: coit¹ appetitú eneruat ſi bibaſt et
desiccat ſpma. 106 Csehardelú in al
ſcaldelú qô è ſnapis meli⁹ qô magni ê et in-
terius croceſi: et alia ſpès qô ſd effedù et no ê: alli
incêſio: vtrusq ca. est et ſic. ſed croceſi ca. et ſic.i
iij.gra. icidit flegma: groſſos subtiliat húores
ſi teraک et in aq diligêter feriaſt: dehinc colatus
miſceaſt meli¹ et gargarizeſ capitis attrahit fle
ſma. Si trahaſt flatu naritú ſternutationê erci
tat: et pdeſt ſi comedaſt aut gargarizeſ epilep
ſle: ſuffocationê adiunat matricis ſi subipo-
nat matrici: et ſup caput liturgici fundaſt p-
deſt: pdeſt et ſciaticis ſi eplastrizeſt eo ancha
et olimô ſbert flegmatici paſſio: et attrahit que
necesse è attrahi de pſundo corporis ad erterio
ra. 107

107 CCardami ſemê landabili? bas
bilonicis albú: estq ca. et ſic.albú rubeo min⁹ et
calidú. Utile è qdê ex flegmate tenaſmo ſi bí-
batur cnz aq caſa et oleo et tortionibus ſi teraſt
et diſtemperet et eplastrizeſt eo ancha ſciaticis
paſſionibº mitigat: eodêq mò ſi fiat cu eo cli-
stere. 108 Csemê hemaze in al'emma-
ce vtili¹ onuſtù è qô frigid. et ſicc.multisq pon
ticizn nám includit ſoluta. ſolutionêq ſputat
ſanguis maxime autem qô acerbú est. 109

Mal 169

Csemen losenel hermel in al'loſeelmehel. i.

arnoglose vtili¹ ê nigru onuſtù ê frigidu et ſic.
pòtich ſi ſe ſemini hermaſſe in actioe et vytue.

110 Csumizú.vtili¹ onuſtuz ca. et ſic.in.³.º.
gra. foriter subtiliás. yu et ſoluit vêtoſtates et
inflatiòes q ſunt iteri? et ſtri ſibat cù vino te
perato lúbíticos rotúdos educit et vytre et lon-
gos ſi cú aceto ſumaſt têperato tollit qú ſcabiè
et varices. formicè et lepра menstru. puocat ſi
moſet pp groſſitiè materiei. Si aſſet igni et pà
no iponatur ac narib¹ ei¹ odo: traſak pderit
cortize in q ſuit a narib¹ húiditas multa. Si
yo teraſt diligêter et emplizeſt eo frons cepha-
lee pderit frigide et cronice. III CScas
ſcaſuz vel caschaſuz multas qú ſpès. oſezq fri.
et hu. albúq in.ij.gra.nigru in.iiij. albú pdeſt
tuſi ex acuta mă deſcendente a cerebro ad pe-
cutus: phibet qô ſpuit a pectore ſoporatq ma-
sis aſt cortices ei¹ ſemê. Si coquak in aq
hec ſup caput fundaſt: illiſq emplaſtrizeſt. Ni
gru aſt pessimu è dormitâs obſtupeſactionez
facit: et ſi teraſt et catap[entur eo languida mé-
bia ſedaſt eop langor. 112 C Tnderi.me
lius croceſi. et ca. et hu. h[ue]tat corpa et corpa
lêtat. 113 C Cabba melioz rubea cabuq-
ria et q aſſert de resiòe aqueret et è ca. et hu. et
húiditas ei¹ forſtis pdeſt melăcholicis ſi biba
tur cú zaccara replet corp¹ et ipinguat. 114
Csemê h[ê]dacroci ſi bibaſt cú ſquigibin mo-
fure reptiliu adiunat. 115 C Semen bus
bulengeri in al'bubulêgis ca. est et ſic. têpera-
te: et virtus ei¹ equalis et aneti. 116 C Se-
mê arſurugi in al's arſunezi.ca. et ſic. in quo è
húiditas q comouet coitus appetitú et auget
ſpma inviris frigide q².nis. 117 Csemê
meru in al'ſenemuz.ca. ên principio p[mi]gra.
hu. in.ij. decoctio ei¹ emollit fissuras et apata
solida pdeſt ſahaphe ſicce: acuſt ſedat et mo-
fus qô accit stò er acutis húorib¹ aut vini po-
tioe aut acuto medicamine. 118 Csem-
cozoc in al'cozocere qô vocat p[le] dinarive et
vocaſt et behêter ca. est et ſic. iocund[us] odore dif-
soluit vêtoſtates q ſunt in stò ano et intestinis
et calefacit ea têperate diſgestionê p[curat]i: ſin-
gultu q[ui] ſit ex repletiſe ſedat. 119 Czu-
ſa melioz è nona crocea et è ca. et ſic.i.ij.gra.et
in ea p[uctio] q stòm calefacit diffoluit vêtoſita
tè et inflationê: adiunat diſgestionê pdeſt mo-
fure scopiòſi ſi aq decoctiòis eiº bibaſt aut lo
co ſupponaſt vinà et m[estr]u. puocat appe-
titu coit¹ aufert ſpma ſputat. 120 C Se
mê q[ri]anti. c.in.i.gra. têperatu in hu. et ſic. diſ-
soluit emollit œ ap[à] manifestu: et interius ca.
ant frig. maxime ſi miſceaſt meli¹ et oleo viola
to et aq[ue] fine ematuratione ſoluit ap[ost]ema
ta et que poſt aures ſunt vîne imperat et men
trusis ſi ſederit mulier in aq decoctionis ei¹
diffoluit ap[ata] matricis dura. 121 C[he]l

111 CScas
ſcaſuz vel caschaſuz multas qú ſpès. oſezq fri.
et hu. albúq in.ij.gra.nigru in.iiij. albú pdeſt
tuſi ex acuta mă deſcendente a cerebro ad pe-
cutus: phibet qô ſpuit a pectore ſoporatq ma-
sis aſt cortices ei¹ ſemê. Si coquak in aq
hec ſup caput fundaſt: illiſq emplaſtrizeſt. Ni
gru aſt pessimu è dormitâs obſtupeſactionez
facit: et ſi teraſt et catap[entur eo languida mé-
bia ſedaſt eop langor. 112 C Tnderi.me
lius croceſi. et ca. et hu. h[ue]tat corpa et corpa
lêtat. 113 C Cabba melioz rubea cabuq-
ria et q aſſert de resiòe aqueret et è ca. et hu. et
húiditas ei¹ forſtis pdeſt melăcholicis ſi biba
tur cú zaccara replet corp¹ et ipinguat. 114
Csemê h[ê]dacroci ſi bibaſt cú ſquigibin mo-
fure reptiliu adiunat. 115 C Semen bus
bulengeri in al'bubulêgis ca. est et ſic. têpera-
te: et virtus ei¹ equalis et aneti. 116 C Se-
mê arſurugi in al's arſunezi.ca. et ſic. in quo è
húiditas q comouet coitus appetitú et auget
ſpma inviris frigide q².nis. 117 Csemê
meru in al'ſenemuz.ca. ên principio p[mi]gra.
hu. in.ij. decoctio ei¹ emollit fissuras et apata
solida pdeſt ſahaphe ſicce: acuſt ſedat et mo-
fus qô accit stò er acutis húorib¹ aut vini po-
tioe aut acuto medicamine. 118 Csem-
cozoc in al'cozocere qô vocat p[le] dinarive et
vocaſt et behêter ca. est et ſic. iocund[us] odore dif-
soluit vêtoſtates q ſunt in stò ano et intestinis
et calefacit ea têperate diſgestionê p[curat]i: ſin-
gultu q[ui] ſit ex repletiſe ſedat. 119 Czu-
ſa melioz è nona crocea et è ca. et ſic.i.ij.gra.et
in ea p[uctio] q stòm calefacit diffoluit vêtoſita
tè et inflationê: adiunat diſgestionê pdeſt mo-
fure scopiòſi ſi aq decoctiòis eiº bibaſt aut lo
co ſupponaſt vinà et m[estr]u. puocat appe-
titu coit¹ aufert ſpma ſputat. 120 C Se
mê q[ri]anti. c.in.i.gra. têperatu in hu. et ſic. diſ-
soluit emollit œ ap[à] manifestu: et interius ca.
ant frig. maxime ſi miſceaſt meli¹ et oleo viola
to et aq[ue] fine ematuratione ſoluit ap[ost]ema
ta et que poſt aures ſunt vîne imperat et men
trusis ſi ſederit mulier in aq decoctionis ei¹
diffoluit ap[ata] matricis dura. 121 C[he]l

γ

Liber

ba cōplexio eius ſtis cōplexiō ſemis ſinſt: ſed
eo, ſoſtor iſ ſo in obus vtile est qibus et ille cō
fert ſed forti? opera: mēſtruo iperat ptus ſan
guinē purgat ſi coquāt cī melle ſimul et ſol-
uit grosſos hōzes: et malos qui ſunt in ſtō et
inteſtinis māxime flegmaticos: pdeſt oib? et
terioſibus dolorib? et tulli que ſit vel accit et
flegmate: elimat? ipm a pectore et pulmone
e incidit. Si decoquat cī ſicub? et colet aqua
eius ſuperfundatur cī meli et coquāt ſcō et
fiat qſi ellectarii pſectus eſn erit ſic in pur-
ſando pectus a flegmate grosſo et viſcoſo. Si
emplaſtrizen eo cuſ ſemine ſini aſata ſolida
ſoluit illa ſoſtiter. 122 C Carui. c. et ſic. in
iij. gra. acutī inflationē et vētoſitatem diſſoluſt a
vētre: et vile iperat. 123 Quemcibus
h3 spēs: altera carmanica alſa nabatica et vt
obibus opertionib? ſuis ſimile est carui et eo
forti? ad diſſoluendā vētoſitatem viride ho for-
tioris est acuminis. Si maſticek et exprimatur
aſq; eius et imputatur oculo in quo est vngnla
et pecia pdeſt illi et āputat ab eo ſanguinem.
124 C Semem in alſafemū meli? ā crocebi
ſimile emadano et cōſimile in virtute cimino.
125 C Semê lilingale in al'lingabe orto-
lane in actiōe ſſle est dancō ſed debili? actiōe
vina puocat et mēſtruī comest: purgat vtke
da et pdeſt hydropiſt et dolori lateri et moriui
ſialis: et püſture reſtiliui. 126 C ſemen
cadenethe in al'dardeneche pdeſt ſedibus
cholerici: et ſi terak et fricek diu cī aſq exprima
tur bibatur q[ui] 3accara pdeſt tulli ſi ſuerit
er caloſe et ſedat moriis q[ui] ſunt in oſe ſtōi: auſ-
terq[ui] coit? appetitū ſi nimiū ſumatur. 127
C Semê rute. i. piganu. meli? est nigru. et ā
c. et ſic. in. iij. gra. pdeſt ſingultui ex repletiōſi
et eo. 3. b. trito cī melle et aſq aut vino bibatur
calefacit ſtōm ſoluit ab eo ventoſitatem et ab in
teſtinis. coitūſs venegat appetitum. 128
C Semê nēnane vtili? nigru. et eſt ca. et ſic. mē
ſtruī puocat et partī facilē facit: pdeſt vētoſt
tati q[ui] est interiorib? et ſingultui ex replezione.
129 C ſuccaranu in al'quoquaranu. fri. ā
dormitās letale ex frigiditate ſi accipiat ex eo
modicu in vino q[ui] ſoporat. 130 C Quel
fara in al'queſbarei. vtili? ā viride ameni odo
ris: et aiut quidā eſq frigidā et ſiccā. hypo. tepi-
dā. et in ea pōticitas modica: et ſi coquāt cī aſq
tot. et garsarizek pdeſt aſpati gule. Si teratur
diligēter miſceak cī roſa trita p[ro]ſunt p[u]ſtulis
que ſunt oſe: et ſi p[pi]nentur de eo. 3. b. phibet
coitus appetitum: ſi vero cuſ lahabo ſeminis
p[li]ſi bibatnr inſflammationem ſtomaci reſpi-
mit: ſleſc ſi miſceatur apſostematum calidōri
medicamindib? p[er]dit manifeſte. 131 C ſe
men ſarmaci temperatum in ca. et fri. ſiccum. i.
gra. in eo est elimatio et p[ro]deſt icteritie que
ſt ex epatis opilatione. 132 C ſemen

Secundus

ſugilis melius q[ui] est rubeum inclinans in ſi
gru. et est cali. in. iij. gra. et in eo diſſolutio for-
tis intin vt ſaniē que icinua est in carne ſoluit
et elimat. Si cataplasment eo in morphea nis
gra p[ro]derit cuſ aceto. 133 C Semê car
ri vtilius crocenuz. vīnā p[ion]o cat et educit mē
ſtruī. ſecundinā emittit et fetuī ſi bibatur cum
melle tritum. 134 C Seibheneguz in al
helbhenegu melius est quod h3 colozem che
be: flegina purgat et humiditates et humores.
135 C Semê heffalegi in al'heſalegi. frigis
dum est et ſiccum. pōticum est congruum vtke
rationi oris ſi tritum diligenter in oſe tenea
tur: et ſi bibatur cum aliquo potu pontico p[ro]
dest solutioni cholerice 136 C Semê ſa-
rapheremie et in al'ſaſaremi melius niguſ
onuſtum parum iocundi odoris têperatum
in fri. et ca. ſi fricatur et bibatur natura retinet
pdeſt diſſunterie et inflatiōi intestinorum. 137
C Semê macrelei temperatu in ca. et fri. ſic.
ſap[oe]t eius amarus: ideo q[ui] vtile epatis opti-
lationi et ſplens et icteritie que ſit ex opilatio-
ne. 138 C ſemen aqueſuti ſimile in plu
ribus ſeminī intibe niſt q[ui] amarus est et ſicус
complezione: vnde et fortioris est actionis in
aperiendo que est in epate et ſplene opilatio-
nem. 139 C ſemen gersiri. ca. et ſic. i. iij.
gra. diſſolućus: morphea[he] elimat. ni. ſi teratur
et cathaplasmetur cum aceto anget coitus ap
petitū et ſperma: et ſi c[ui] ſquingsibin et aqua ca.
bibatur flegmatis v[er]get vomitum.

C De granis.

140

Semarum

temperatum
complezione
fed inclinatur parum ad caloem: ſi maſtice
tur et ponatur ſuper apſtema naturat illud.
ſi vero ponatur ſuper fruſtrum ferri caſeſa
cum et teratur et cathaplasmetur petigo ma-
nifeſtius p[ro]derit. 141 Hachala in al'nu
chala tritici. ca. et ventoſitatem diſſoluſt: ideo
q[ui] ſi caſeſacta ſaperponatur ex ventoſitate ac
cidens ventri dolo: ea cathaplasmetur: miti-
sat eum diſſoluendo. C Si autem inſunda-
tur aceto vini et ponatur ſuper carbones ig-
neos naribus vapor: eins concipiatur leniat
humiditates a capite ad naresfluentes. C Si
autem din fricetur cum aqua calida et coletur
vt forbitio de ea fiat cum amigdalarum aut
ſſami oleo p[ro]deſt que est in pulmonis cana-
libus asperitati et gule: elimat a pectore humi
ditates. 142 C Saira in al'feria frigidu
est et ſicum et in eo diſſolutio loco ſccitatis.
Si tundatur parum et caſeſat igne aut ca-
thaplasmetur ea ex calore factus dolo: miti-
sat illu: ſimiliter ſi emplaſtrizetur ea. ca. aſa
diſſoluit illu. Sic quoq[ui] ſepins cathaplen: ea
dolores iuncturam et mitigātur. Si optime co
quat: oſdeu vt alias dixim? et ſumar aſq ei? ſes

Practice

Maly 170

bucrantib9 pectissime, pdeft sitim sedat, et foro-  
porat et vinà puotat pp. bonitat è illi cōsonam  
quā in ceteris nō est inuentre granis, et ocoqua  
tur: lucrat em ab aequi humiditatem et cedit ab illa  
vētositas pp. multā decoctiōs: 2 in eo è stimul  
q̧ddā lābēs et elimās quibus accelerat deſcen  
sum a ſlo et in eo lenitas qua pndeſt asperita  
ti gule et in eo cōtinuatio que ſtomaci calorem  
eſlem facit et in ceteris hec nō inueniunt grā-  
nis. 143 Faccala in al' baccala magna  
melior eius cōplecio fri. et ſic. et in ea elimatio  
que lentigines extirpat: si trita coquatur dilic-  
senter et fiat de ea ſobitio cù amigda: oleo  
tuſsientibus remidi è et p[]uretic. et in ea pon-  
ticitas quedat: ideoq decocta cum aequi et aceto  
vtilis est inſlationi intestinorum: naturas ſuſpě-  
dit: pndeſt ſebi ſi teratur et coquatur cù adi-  
pe porcino emplastrentur et arctetica opti-  
me proderit: emplastrentur quoq sабаръ ſа-  
rina testiculi et māmille ſi ſint i eis calida apo  
stemata: maximeq ſi in māmillis coagulatuz  
fuerit lac. Si vero pafetur cuſ melle apofe-  
mati ex perſcuffione facto proderit. 144

144. Daffuz melius onuſtum est fri. in primo
gra. reperatūs in humiditate et ſicitate et in eo
quedā elimatio. ſi teratur diligenter et diſtem
peretur cum aequi miri proderit his quos infir-
ma ſunt mebria et vtilē est ſebicitantibus tuſ-
ſimq patientibus et cuīns est natura mollis
excoriatur aut fricatur parſi et coquat. 145
Cranuſi ſilereme in al' ſileme melius ſuſcum
onuſtū. ca.in.ij. gra. ſic.in.ij. fortiter diſsoluſis
et in eo attraconſi ſi teratur et diſſeperet et ſup
mēbrio in quo ſpina aut ferru introiuerit attra
hit et emittit. 146 Cranum diuſeri in
al' diuſerri tanq[]u[]erua in virtute curat apo-
stemata que ſolida ſunt ſanatq[]u[] alopitiq[]a.

147. Ctauresum melius croceuz onuſtum
fri.eſt in.j.gra.f.in tertio ſubtile naturam in-
cludit et ſi ch[]pāno empliſt deſſcat intestina
q[]u[]ſcari eg[]et et diſſuſit ſine morſura pndeſt
māſſeſtissime. 148 Chameſuz forſtioris
est actiōsis nigru. ca. et h[]u[]i. generās ſpina et lac
vināq[]u[] puocat ampli9 aſt nigru vinā: puo-
cat et měſtru aqua in q[]u[] coquitur lapides frā-
git: et ē i cicerē virt[]oq diſsoluſis incidēs et elimās
v[n]i et purgat ſplenē et epar reneſq[]u[]a paq[]b accit
poſt aures diſsoluti: extirpat ſcabi[]c ipetiginē
emolliſt testiculorum duriti[]e: ylceribus ſi catha-
plasmeſt pdeſt c[]ui ſandalo et melle. 149

149 Queqrmefuz i al' cermefu meli9 è magnuz,
ca. et ſic. ſapor ei9 amar9. iſq[]u[] iterſcit lúbicos
lógos et roſtidos q[]ui ſint in vētēre: ſi p[]iſtek c[]ui mel
le comeda[]t et biba[]k c[]ui aceto téperato ſi vero
biba[]k c[]ui vino et pipe purgat epar et ſplenē mě-
ſtru: puocat: ſetu: educit moruſi ſi ſubmitta[]k
et mirra et melle et i eo è elimatio et diſsolutio
q[]b[]o9 extirpat lětigines nigrà morpheà pdeſtoq

lepze saſaſe luiditati diſsultit ſcrophulas.
Et ſi diligenter tritum cum aceto diſtempere
tur et melle et emplastretur eo ancha ſclatice
remedium erit. 150 Arzura in al' aequi
in eo modicus calor et ponitius et quod ma-
gis rubeum forſtioris est actionis ſuſpendit
ventrem et ſeresium rubeum amplius marie-
q[]ui cum ſuis fricatur corticibus album ſi fiat
et eo ſobitio que ſtomaco acciderit et intes-
nis morſuris proderit et ſi cluſteretur cum
aqua decoctionis ruber et aliquibus p[]otici me
dicamib9 diſſunterie intestinorum pdeſt. 151

152 CLupia in al' cupia rubea è cali.in.j.gra.aq
decoctiōs ei9 městru9 puoc.pt9 ſanguině pur
gat moruſi educit ſetu et ſcōnā ſi morā ſece-
rit. 153 CQuerſenna ca. è in.j.gra.ſic.i.ſ.
icidit elimat apit opilatione et ſi multiplicetur
ſanguině g[]hat carně in vulnerib9 p[]duuit. 153
C Semè batici meli9 est alb[]i onuſt[]i et in eo è
attractio apit opilatione renu lapides in eis
cominuit et veſica vīne imperat fortiter et
lentigines et morpheà subtilè auſert. 154

155 C Semè omefacre fri.eſt et hu.in.ij.gra.tuſſi
ex calore pdeſt et ſicitate ſi comeda[]k 3 zacca
ra ſtim ſedat ik[]rimitatib9 acutis remediuſ
difficultati vriē ſi q[]b[]o è ex calore. 155 C Se
men l[]ebaci in al' lelebaci meli9 è alb[]i onuſt[]
cōplecio ei9 fri. et hu. elimās incidēs vinā p[]io
uoc. et ſi terat et cataplaſmeſt eo cop[]q coloriuſ
optimu[]s facit et ſp[]lèdèt[]e. 156 C Semè lilu[m
bachi in al' lilibati meli9 album onuſt[]i et cum
oibus ſuis habitudinib9 ſemini ſi[]ſis cucuie
ris. 157 C Lingua anis excellentior in cu-
lus nā amaritudo et io c[]u[]di odolios et cōplecio
eius ca. et humida vinā p[]iono. augetq[]u[] co it[]
appetitū. 158 C Sranuſi zerecari meli9 et ſi
onuſt[]i ca.eſt et hu.in.ij.gra.vētoſum vnde et
2 mouet appetitū coit9 auget ſperma. 159

159 Czran[]i h[]alebi in al' mallebi meli9 è onuſt[]um
c[]ui ſic. lúbicos et aſcarides necat et ieo ama
ritudo et elimatio forſtis diſsolutioq[]ui v[n]i lětigi-
nes extirpat ſi terat et cataplaſmeſt eo loca-
epatis opilatione apit et ſplenis adiuuat ſpu-
tu c[]ectoris et pulmo[]s ab humiditate. 160
C Sranuſi bani meli9 est q[]b[]o est magnu[]i et onu-
ſt[]i in quo forſtis amaritudo cui admira è p[]
ticitas ideoq[]u[] elimat incidit. 2gregat extirpat
varices. lětigines maculas q[]ui ſunt i facie et ica
bi[]e et p[]uriginē et lepta[]k apit epatis et ſplenis
opilationem emolliq[]u[]e q[]u[]p duriti[]e marime ſi
miſceatur farine queſſene. 161 Cheilu[]z
c[]a.eſt et ſic. opilatione3 aperit pdeſt ſcaticis.
162 C Cubebe meli9 locund9 odore linguam
dormitat ca. et ſic.eſt apit opilatione meatus
p[]urgat puocat vinā. naturā retinet m[]uſat
guttur raucum a fleſmate. ſerie pdeſt ſi ex ea
oboli duo ſuman[]k c[]ui ſq[]ngibin. 163 C Ca-
cala duas h[]z sp[]eſ. altera parua altera mio[]

γ 2

Liber

ca.in viito.j.gra.frigidis pdeft epatis dolo:
ribus opilatiotis ei. si er eo sumant. z.b. cum
squinsibin dieb. vii.vtilis eã rapidib q sunt in
renibus si misceat cunurmer semini et citrolis
eqliter bibaturq de e.a.3.b.qq die pdeft epi
lepsie sincopt si insufficient guttatim pdeft ena
volozi q fit in capite si fit ex vêtolitate. 164
Crana ribes meliora nona sunt fri. et sic.pô-
tica.punt solutiòi cronice.sicut et semê heba-
ce. 165 Crana berberis meliora onu-
sta.fri.sit et sic.pôtica.punt soloni cronice: ex-
tingit calore epati vtilia ea.in q est apha:calim
phibet vomitu et cor cofortat. 166 Crna
nû gnatorii meli est acersi onustu. et est fri. et
sic.strigit naturâ si colica est solo subnerstonê
mitigat.phibet vôtu: stói os cofortat phibet
mâru ad ipsuz fluxu. 167 Crana mir-
ti in al'olicæca.in eis pôticitas vulco.vn. et p
sunt tuftientib si fit in ei solutio: pdeft spu-
to sanguis a pectore pulmoe et stó et vleribus
mêbroz interioru et cofortat ea. Si misceat vi
no succus ei. pdeft moriut reptilihi.pdeft vesl
te vlcerib hûi.aut sic. Si cui vino decoquat et
catapentur ea q sunt in volis et platis vlcera
sanat ea. Si recentia trita admisceant lacti et
aşatibus oculorum empenk solunnt apha: ptüt
quoq et apan q est in ano: et emoroidib: q
sunt in eo:anu cofortât ulcerationi remedin
est: et terat et cathaplasmei eo facies mûdat
lêtigines. 168 Cranu lièbicoz in al' lie
berioz fri. et humi.in.ij.gra. pdeft tuſt q ep
calore ortk et sic. si terat et accipiat cû zaccara et
pendidys spuma ei refrigerat hñfectat et calo-
re mitigat et extigit: pdeft ſiccati q fit in oze
ſto:fortius aſt tuſsim mitigat q fit a caloræ ra
dicta est et si cui alba ſumak zaccara et oleo
amigalaris. 169 Cranu ſemezedie in al
ſemene meli qbe ipingue et c.c. h.cognu yo
lêti corpulentu hère corpus si terat et cui aq fri
cetur colatoq superadatur farine modiciu
et zaccara et amig. olei aut ſilami recêß vtile e
exilibus corpore a frigore et ſicitate. 170
Craniu zelemi melius alb quod auſertur
ashefirta.ca. et sic. et in eo hûiditas laudabilis
que epcit coitus appetitum auget ſperma.

171 Cranum calcali ſimile est zelemo co
plexiòe et virtute et angmêtatiòe ſpermatis.

172 CDangeßiul in al'danenbuile gra-
num quod auſertur de montib fereſſe quaſi
queſi ca.in.j.gra. téperatur in humiditate et
ſic. et auget ſperma excitato: coit appetitú.

173 Cranum dadie melius rubei noui
ſocundi odoris còplezo ei. ca. et ſic.niſi φ i eo
pôticitas ſi bibat de eo.3.b. cu zaccara emor-
roidibus pdeſt aut ſi in aqua decoctionis
eius ſedeatur. ſi eni ſuerint in ano aut in ma
trice emiſſiones reſtringit eas et reſpimit. ſi pa
ſetur cum melle et ſumatur lumbricos inter-

Secundus

ſcriti in vêtre ſunt. 174 Craniu ardes
negi ca. est et ſic.in.ij.gra. ſi bibatur et eo era
gia duo ch vino aut robo vini pdeſt pt diffi-
cultati pdeſt et strâgurie accelerat méſtru:
vtilœ moru venenator. 175 Warai-
sne meliores grâdes et albe ca. ſunt et hûide
ſi ſunt recêtes habet amaritudine iòpt süt ſe
rêtores illi cui est in pectore hûiditas groſſa
aut ſanies auferet em leuiter ſicce aſt ſi ifun-
daq aq et comedatur leniut aspitat e q et fri
gore. et ſic.miores ho pinee actionis ſunt debi
ltoris matord. 176 Craniu citrii in al-
citriati e ca.in.ij.gra. diffolues ei vtile e olei
emorroidib fi cataplasmei medulla ch ei in
id id pdeſt ſi comedat. ſi em bibat de eo exa
giu venenis obſtitut et ſoloni näe. idê facit ſi
tritú ponak lup venenosor morsum. 177
Craniu rafeni et e granu qo auferet de patria
aqred et moribus ſeresie et vocat illi raiber:
capillos conſoſtat p[ro]hibet ab eis inſirmita
tes et prolongat illos.

178 Capitulum, xvrj. de ſolys.

Atairegi

in al' batheresi
folia ſi terâtur
r cataplasmei eis ymbilicè lúbricos
aſcarides occidut sic ch suce eo

r. si ſuccaurib istillek hmes q in eis ſut in
terſicit. 179 Crolia dubne in al'dulbe fri.
et ſic. plonis ſi cataplasmei eis aпа ca.qd in
genu ſit pderit puluis qde cadés ſup folia ei
mal e gutturi et odoratib audituri et visui mo
rit ch ex ſolys ei cortices ei p[ro]busti et tritivice
ra deſiccât hûda ptütq adultiòi ign. 180
Crolia garre in al' garbe ſi terâtur et pulueri
zêtur ſup vulnera icarnat ea et ſanat neq per
mittit apiri. Si ppinek aq eoq ei q bibit ha-
lač pderit. i. irrudinè ſucc ei fruct vtilis e
ſputo ſanguis. decoctio ho furfurib capitis
cortices ei p[ro]busti et distêperati cu aceto ſi ca-
thaplasme tur varices manu extirpat et pedg
est medicam e ſorit deſiccas ſine morura ſi
terâtur ſucc ei aut cortices recêtes et coquan
tur cu oleo rol. in cortice ei cu ſunt in cortice
mali granati auriu dolorib mede[re]r calore.
Radicis ei decoctio ſi ſupfundat podagrico-
rum pedib optime ſert. 181 Crolia viti
celle et ligamina ei terâtur diligenter et ems-
plastrêtur eis cephalea ex calore reſimitur ſi
aſt vêter cu rameto in al' rateno ſolone eius
amputat ſi maſticentur ſinginas solidat la-
ras. 182 Crolia tarſe pôrica et ſic.purg-
tia hec ei de coquâtur et cataplasmei eis sp[le]
et ſuperfundatur aqua p[ro]deſt ſinginas ſoli
dat pdeſt illis ſi lare fuerint. 183 Cfo
lia ferne in al' ferue ſorit ponticitatis ſine
morsura téperata in ca. et fri. ſi terâtur humi
da et ſuperponantur vulneri recêti replêr il-
lud carne et ſanat. Si còbustor cinis pulneri

Practice

Malý 171

getur ignis adustiòt ibidus vel ceribus recentibus medet. Si aùt cathaplasmei hernia p[er]derit; ginginas 2 fortat laxas. Si trita miſeà tur cu faria ordèi et emplastreit hoc apoftema ca. remedio est. 184 Chabhelum in al' abhelu meli viride: et ca. acutù p[ò]tic. forſtiter deſiccàs: yn et deſiccat vlcera antiqua ſoſidida et iniqua ſi ſuperponat cu melle vinà puoſat et meſtruì; educit qu[us] moratu: ſetu ac ſcòinà par tus ſanguinè purgat; interſcit aſt ſetu vinen tem. 185 Az adarchem in al' adarchetetu meli est ortolanù. còpulerio eius ca. et ſic. ſapo: amarus ſuccus et venenis reſſit ſi cum melle bibat et robo vini. Si teranک et ſo neàtur eo capilli iniquitates eo[us] ppulſat et plongat; granu et yn comedatur lumbricos necat: est antež magne amaritudinis. 186 Cerbederchech vii[li] virid. hui[us] folia ſi te: ſatur arboſis et cù robo vini ſuce bibat eo[us] strâsurie et venenato[us] moratu et ſciaticus medetur meſtruì; puoſat et ſanguinè in veſica co agulatu. 187 C[]folia baluſt in al' balut. fri. ſunt plurimù p[ò]tica pa[]z deſiccàtia ſi te tanک et puluerizenk ſup vulnera carne replent deſiccant vlcera humida cicatrizari diſſicilia: coſtices fruct et interiores magis: ſic. et al' frigi. p[ò]tic: io[us] ſi coquant et ſedeak in aq[us] eorù medetor enernate matrici et fluxui ac eneratiuni ant: solutio: ſanguinis: diarrie diutur ne manifestiſſime p[]deſt. 188 C[]sadeč meli q[ui]d amenù in odoze et folia ei[mi]nime lata et est in virtute et actiòſe ſpille ſimile: pari: terq imperat vi: ne: cu: nus: folia ſiccat a trita ac ſupergoſita dahase: p[]deſt illi fetorèq alarù emendat. 189 C[]calèbaci folia in al' balèbaci 2 cluſiòe. f. et ſic. et in eis ſubſtàtia ſub tilis ca. et in eis varie 3 trutes: decoctio ei[mi] ſi in ſtillek auribus a q[ui]bus ſuit ſanies medet illis: eodè mo facit ſirupq mirinq et ſricèturi: singite laxe coſoſtat et deſiccat ſi decoquat in aq[us] ſedeak in decoctiòe ei[mi] p[]deſt egressioni ant et fluxui matricis fluxui quo[us] ſanguinis. furu: ribus medet vlcerib capitis ac p[]nſuils eius capillos et ceciderint restaurat et q[ui] emplastre: tur nervate ſi nturet coſoſtatur mèbria et ſolis dat q[ui] no plurimù augmètanک. Si decoquat eu vino et emplastrenk hac decoctiòe vlcera de ſiccat ea. Si aſt p[]nſuo cathaplasmei mirto eu ſucco ordèi phibet ei[mi] apa ca[mi]n. ſi aſt ca: thaplasmei corq ea nimù in ſudorbue è re: mediſi: cor ſoſtat debile et ſolidat et ſi trite ſu: peraddat aq[ui] ro. et oleſi ro: ac emplastrenk te: tisii apa. ca. optie curat. 190 C[]sádagü in al' ſedanegü vocat ap[]b ſereſià maſſerè est ca. còplexiòe et ſic. purgàs ſubtiliás: ſolu[us] ſu: p[]nſuitates flegmaticas a ſi vòtoſtrati matris etis p[]deſt et 3 itestinò: ac ſtòi epilepſie medet ſi inſundak narib[us] aq[ui] ei[mi]. 191 C[]de ſela[di,

lothe meli viridis magnis ſolùs. ca. et ſic. et in iij. gra. letalis q[ui]b[us] alantib[us] folia ei[mi] ſi deco quant et eplastreit apata ſolida ſoluit ca. Sue cus ei[mi] ſcabei et puriſi cataplat[us] p[]deſt: ſi tera tur ſic[us] puluerizet q[ui] ſup vlcera deſiccata ea. 192 C[]folia inſe ſunt vlcerib hùidis co[] glutinàt vulnera hùida. 193 Flurazi in al' ſtrachi folia ca. et ſic. forſtiter deſiccàt et cale faciut è in eis amaritoque p[ò]ticitas modica io[us] fràgit in renib lapides et in veſica opilas tioni medet epatis dolori dètis molarib[us] medet ſi cu aceto decoquat. 194 Folia bes nete ſubtilia et in eis p[ò]ticitas t[]pata deſiccàtia capillos 2 forſat: phibet caſuz eor[us] vètre: co[] ſlipat: apata ca[la] diſſoluſt: eſto[us] et eis ſoluto. 195 C[]folia arboſis b[]eache. p[ò]tica et i eis elimitio io[us] folia hec recètia ſi cathaplasmei tur cu aceto cutis excoziatiòi medenk. 13 et i re cètia teranک glutinàtvulnera. ſi debilia mèbria eis cathaplasmei et 2 fracta decoctionis eo[us] et aq[ui] deſup rorèk ſo[ſ]t et aq[ui] optime ſpunt. 196 C[]sene. ca. et ſic. i p[]io gra. ſoluit cho: lerã ru. et ni. et iergit in al' iinenk in locis lon ginquis: ſubaz coſoſtat cordis cu bibit: e pot et eti tridi ligèter. 3. iij. ſi at in decoctiòe a. 3. y. v[]ſo[us] viij. 197 C[]folia maſticis medij calo ris deſiccàt ſoſtiter. ſucc[us] eo[us] bibit q[ui] turbationi medet ſanguinis et ſputui et ſlux p[]solutio ni q[ui] è ex debilitate ſotui et ſi hec fuerit ex hùidita te ſi eplek eis matrix et an[ge] frigidùs strigit eo[us] ſolidat. 198 C[]folia grani viridis 2 p[]lo eor[us] ca. i. iij. gra. et plurimù ſut p[ò]tica vn et ſo[ſ]cèat ſi recètia ſint. Que at ſicca ſut ſo[ſ]t deſiccàt. 199 C[]cātax in al' cātoriù et e ſoliu: nili. denigrat capillos et in eo [r]t[us] diſſoluès et e t[]pato[us] niſi q[ui] ad calo: e: iclinak. 200 Fòlia hène t[]pata ſut in friditate. q[ui] ſi teranک em plastrizenk apata ca. p[]deſt et dolore: illo[us] ſe: dat: ſi at folia ei[mi] maſticent et ſugga[que] eo[us] ſuc: c[]us p[]deſt oris p[]nſutis et vlceratioib: vi: ſilla è ſut adustioni ignis ſi trita ſup puluerizentur. 201 C[]folia ſuſani t[]pata in ca. et fri. ſ. in. i. gra. vn deſiccàt vlcera et p[]nſulas ſi trita ſup puluerizaneris fine moſura. 202 C[]fòlia helbe ſiluatice et e scalafuz in al' caleſu fri. et ſic. et in eis amaritoque et modica p[ò]ticitas io[us] ſucc[us] ei[mi] p[]deſt dolori ſplenis duri tiei: op[]i: latiòis ei[mi]. 203 C[]folia rafane grece in al' carſimege ca. in. iij. gra. t[]pata in ſiccitate et hùiditate. 204 C[]folia lehèbrie in al' liè: brie t[]pata i ca. et fri. ſic. i. iij. vi: ſilla ſut dolori dètis ſi decoquant eu cu aceto. Aq[ui] decoctiòis eo[us] vlcerationibus albis p[]deſt ſi teneat in o[re]. 205 Zaleſe ſep in al' caleſe ſep et d[]f beladarù et e ſoli: oline idice meli è q[ui]d amen odoris et in eo p[ò]ticitas et còplexo ei[mi] . ca. et ſic. in. iij. gra. p[]deſto[us] emoroidib[us]. 206 C[]folia ſpine egiptie et est angulatù in al' anguilla:

Y 3

Liber

ê illi vitæ pôtica. iôs. pdeft flunyi sanguinis et
spati palati: iz et âpant? q. fiut in ano cœgluti
nat vulnera et stringit sanguinez eorx. 207
Tfolia tehêbuli in al' debali afterunk de in-
dia in têperata in ca. cu pôticitate et cofortant
Singuinas et stöm calefacit labia: iôs. plurimis
vtunck illis mare nauigâtes eo q. plurimis pi-
tces accipiât. 208 Tfolia sêsemi. fri.et
sc. fl. teranck abluank illis capilli plongant
fillos et leniit mundât fessuras eorum. 209
Tfolia lehêbachis in al' lelêbachis amara pô-
tica. ca. fl. de aq. expessa aurib? instillek in qui
bus sunt vermes necat eos fl. eplastrizenk illis
scrophule cu modica ozdei farina solutit eas
e punt manifesti? Si yo sup ipetiginê et mori
pheaz cataplasment optime medent. 210
Tfolia hêtali. ca. sfit et sc. et in eis 7t9 solués
flegma et melacoliæ: et oz sômi ea q. fit in radi
cib? plastap eap: cu iâ color eop. croce? e fact
e siccetur i vmbia et ppinek de eis cu modico
amilo et gui. ara. minceak? az medicambîq. ap. e
soluec. co. ni. pdeft nacb melie et epilepsie apo
plefte et elephâtie. 211 Tfolia alitie in al'
halaci refrigerâtia et desiccâtia i. i. g. sanât he
rispilat et formicê et cataplenk eop. succo. 212
Tfolia pruni et decoquant cui vio et garsariz et
amputat decursu man ad palatu et guttur: fl
aût fricent in al' sugank punt eap decursui in
Siguins maximaq âgustia. 213 Tfolia
atêgi in al' sharegi. ca. et sc. et in eis dissoluto
et desiccatio: succ? eop. dibit? pdeft humiditati
stôt: fl aût maſticent amenat palatu et âhelitû
âputat alliop et odore cepaç. 24 Tfolia
arecare fl. terak diligêter et imisceant oleo
et eplastrek eis ignis adultio pderit. fl cu plus-
uali decoquak aq. et folys carnbi corpulentat
capillos: fl aût decoquak in aq. diligeti? et hec
sugak. in al' fricak aq. pderit dêtiis dolozibus.
215 Tfolia engedâ meliora recentia pujs
folys eop. aplexio cal. et sc. acuta scrophulas
dissolues: fl trita minceast cu cera et oleo oll
ne. Si aût cii oleo eodê cataplenk his macu-
le q. in facie fût remedio fût. Sciaticis az non
pay fl cu olo susani misceant pferut: venenis
refiitut et mortiferis potib? digonê adiuuât fl
misseant cibis. egonê emolliut. 216 Fos-
lia sadiberdis in eis pôticitas et desiccât ſima
ſlicata ſup vlcera mittank desiccât ea: pſutq
pustulis q. ſunt in oze: costices yo el? virides
exterioris fl coquant et fiat de eis robû. pderit
trâſgulatiòi q. erit ex humiditate et flegmate.
Correr yo nucis solid? fl mburak e cinis ei? vl
cera desiccâs optie fine motfura. 217 Folia
mazeriòis folys mirti ſút ſilla magnis eis et ſô
tiliòra. et ſút cala et sc. in. ij. gra. ſilq neſt eis
pôticitas et acumê: ſutq piter forit soluët: et e
eop. soluere aquâ croceat et humidates fl'ticas
nec expedit bibi hec i. calis regiòid? fl nec ethi

Secundus

cisa 2 modi ê cuz ppiare hecvoluer infida
eas aceto die et nocte ſicces et teras diligêk li
nies olo amig. dulciu pot? e oboli. ij. vsc. iii.
218 Capitulum. 37m. de floribus.

Ofa rubea

meliora feres

flar in ea di
uererutres nifi q. et 9pò iclina
tur ad frigiditate: in ea pòticitas
et subtilitas iocuða odore quo co-
fortat méd a iteriora; et imergi psuò corpi
refrigerat et extinguit caloë stòi. et odozet re-
pumit cerebi ardoi: et febriz acutaz fl fiat de
aq ei? firu. fl siccet et diligêter trita minceak cuz
ſandalo eê pîm còpetens ardoi stòi et epatis.
Si yo ſup vulnera puluerizek desiccata ea: qfl
clusterizek cu ea ſoluit rubeã: fl decoquak eê lès-
ticula et mirto et eplastref ea an? pdeſt vlceri-
bus q. ſut in eo: fl fl in oze teneak pdeſt pustuł
et vlceratiot marieq admixtis lèticula et cam
phora. 219 C Nasariu in al'hasarû calz
et ſic. vtile e frigido cerebro fl odozet. Si epla-
strek eo epar fridû 9fert ſicq frido stò. 220
C Jefeminu in al' meſemû. c. et ſic. in. ij. gra. p-
dest paliti: et emigrane et fri. et hu. cerebi mani
festa vtilitate. 221 W eddalat têpati calo
ris subtil pdeſt corrize q. e ex frigore et diffola-
uit fortiter. 222 Beneſſegi al'venefſegi
meli9 plenû et azurinû et q afterk acuſa et ma-
nio et resta carcas. f. i. ij. g. hui. i. ij. vtile e cere-
bro: ardoi patièti: et adnſionê fl terak flos et
folia ei9 cu faria ozdei et ſplek eo aſa ca. stò. et
epis pdeſt vtris mitigat eop. caloë: fl cu dâ
bunego decoqunt fudaz q. aq ei9 ſup caput ce
phalee vtile e q cu febre e. Si cataplaſme eo
caput reccti hüecat et ſapozat: et ei eoh? frtil
fl terak de eo. 3. c. vsc. iii. vii. ch trib? zucc. et
biak cu aq. et c. ſoluit nac. Si st adiak cu zaccara
tuſi q. ſit ex caloë remedio e. Si yo fiat eo
ſirupus refrigerat et extinguit et nâm emolli.
223 Arſtmegar al'ninifer meli9 e violacei
et 7t ei9 filishtuti viola. fl frigidi. 9os fl em
plastrenk eo apata. ca. pderit illis: fl odozet fl
lud cephalea paties calaz doloz ei9 mitigat.
Si bulliak et aq. ſudaک ſup caput illi9 cut calo-
accit i capite aut cerebro optie medeck. 224
Sufami mike ſk spés. fl melior cerula. et e. c. i. i.
ß. têpati et ſlccitate et i eo diffolo. et subtilatio.
125 Flos zuriziodai et al'zirizedai pomi meza
ctei et al'mezachari piri. caleſi. oèa. fri. et hu. coq
9forât et cerbq sni amëitate et calephî fridi? e.
226 Flos cheiri melior croce? c. i. i. ß. têpati et
ſlccitate et eo diffolo. et ſbtilitò: o doei9 pdeſt
friditati cerebri et hu. fl nd ſint fortes: diffoluit
fumostates ſſlas. Si decoctiòis ei9 aq bibak
mêstruò puocat et educit ſedinâ: ſoluit apata
q. ſunt in mriçe: fl cataplaſme eo loc9 pilor.
227 Flos bheremegi. et melhebe têpate 2plo
nis 6lectabi: odoz, et locuðat alaz pdeſt qve

Practice

Maly

172

toſtati q ê in epate. 228 Cſlos ѳguille in al'aguilai ſilis ê i acţe ſua et 2plœ dhereme go. 229 Caffamă in al'afarù.ca. et io pòti citas qdâ:ni tritù diſkepeſ cù aceto et cataplaſmeſt eo petiſo pderit ei:ni ſat cù melle cataplaſt eo lingua pueri vlceratiòi pderit et pufu lis q ſù i ea. 230 Cralèba cui'c. et ſic. et io diſſoło et subtiliatio, emolliés modica emolliţiœ. 231 Cacuane.ca. et ſic. i.ij.gra. fortiloq diſsolutiòis et affiſtak in oibus ſuis habitudini bus camomille niſt q forti' est actione pdeſt asmati et miſe. sopozat et ſomnù iducit. ſi freqn ter odoſek: ſolia ei' medetur lapidib' q ſut in renibus, dectio duritiè relaxat mſicis ſi ſederit in ea mulier reliqſaſp. apatum calidoz q in ea fueri t. albù ei' diſſoluit et stò lăguinè coa Gulatù et in vesica: et ſibabak cù vino veteri liqſacit ſanguinè in vêtre co agulatù: idè faciunt ei' ſolia virida ſi trita bibaſt cù aq mellis.

232 CAbheatum meli' croceu. et eſt. ca. et ſic. diſſolués. ſile ntute acuano iz forti' diſſoluit: ideoq dura ſoluit apata ſi miſceak cù buti'. et adipe. 233 CAdrion ſilis in ntute abhearo. niſt qo debiliot est coplone et actione. 234 Cſlos oiacrelegi in al' sabaz macralè. fri. et hu. ſedat ardoez q accidit cerebro: ſi teraſ in mortario plùbeo et ponaſ ad ſolè. ſit de eo ſpif ſitudo qdâ optie venigras capillos. 235 Cſlos melach i al' meſacri fri. et hu. ſi odorek refrigerat et hüefač calozè et ſiccitatè q accit ce rebro ſi cataplaſmeſt eo caput pdeſt vigilijs et sopozat ſono optio. 236 Cereſtuzi meli'qo affikatur zafrano. elimat cutè emudat corp' ntute elimati q ê i eo. 237 Czebeaſ. i al' ſebia ru. meli' fereruz. fri. et ſic. cù eo pòticitas deſic cat vldera. pdeſt vlceratiòi et pufulis q ſut in oze. stringit ſolutionè forſtè et Šputat ſolutionè ſanguis et ſinu et reducit foras egreſtuz anù. 238 C Camachanù i al' chamamù. fri. et ſic. ar dozè mitigat stòi et epatis ſi bibaſ aq coctuſ ſit cù caleſo aut iqngibin. 239 Czafranù. me li' cui' come ſpilank. et ê eſquis odous et ê ca. et ſi. ſubtile fortiſſicæs cù modica pòtititate. io q est illi eti' maturas: pdeſt iteriozìi apatib' mébrozì ſi bibaſ aut extreri' eplizek: diſſundit q medicamia abq admicek po' corp'. 240 CCeraaderi in alio ſeca adechari caleſacit modice: et in eo pòticitas modica et subtili tag: vnde et vinâ et méſtruì puocat: pdeſt apatib' fri. q in stò et i epate ſunt. 241 Cſlos anſegi in al' anſegi. frigi. et pòticù. diarie. pdeſt et stòi imbecilitati ac pſuto ſangnis. 242 C Daha da melio: ê q affertur de ſyria et q alba ê no- na caleſacit et subtili at: et io diſſolutio opiloni in epiſ ac reni medeſt apatibus eoq fridis. 243 CWarmes in al' narmefcù est meli' odre iocundo. zeſt ca. in. iij. ſic. in. ij. gra. subtiliſæ humores grosſos et in eo diſſolutio. 244

247 C Capitnlum. xxviiij. de fructibus. C Secalcetramă in al's facateceltamain in eo virt'elimas, attrahes, apies vn et ſucc et el: mat maculas vlcep in oculis: mundat vlcerâ forrida in eis: extirpat scabiè corpis 2monet méſtruì ſi ſubimittat cù lana purgatq caput acnares. 245 C ſlos allice frid' et pòti cus deſiccæs pdeſt turbatiòi ſanguis et ſputo ei'. debilitati stòi diarrie. 246 C Anebi lù in al' canebilù. fri. et ſic. ê deſiccæs vlcerâ vtì le scabiei et ſahafe manifesta vtilitate.

Ructus

beladari melio: niger coloze hònt. ſtù et ſi multu ſit in eo mel 2plo cuus ca. ê et ſic. i.ij.gra. vtilis enim valò fri. et hu. dhank et cui'enerua ti ſat nerui et litargico. oq át hec cù maxima cautela ne forte ſupet: aliqhi etem affert frene ſim et melià. 248 C Nuz idica ca. ê et ſic. laxos 2fortat neruos emigranèu patiètb' pdeſt et palili ac epilepsie. 249 C Carmete gù in al' camaregù. et ê fruct'tarle. fri. et ſic. forti pòtitatis. ſilis in ntute galla. iz galla est ſupioz pdeſt enernationi ginsinarù et pufuſis oris. 250 C Nuz cipreſſi fri. et ſic. pon tica fortiſter. ſi decoquaſt in aqua et ſedeat i ea mulier cui egreſſa è matrix pderit: ſic quo q3 liqhi poder est egreſſue reducit et ſolidat. et ſi emplastreſt hernia cù ea et glutino remedio ê. 251 C kufalù. fri. et ſic ê. cuius virtus ſilis est sandalo. còfortat ginguas. ori ardoi. pdeſt: quo ſi cataplaſmenk apostemata calida ſtati in principio. pderit materià a mébro. ppulſans. 252 C Salla. i. affum. melioz i nã viridis. et eſt fri. et ſic. magne pòtitatis. vni 2fortat mébro oppilat ea: vtilis ſmâe fluxù: q ſi coburaſ et extinguaſt aceto et vino ſit ei: virt' q flutù ſan- guinis abſcidi ſi teraſ et puluerizek vlcerib' humidis mirabikr illa deſiccat. 253 C Ba bitu i al' balutu. fri. et ac ſic. ac pòticù. vn et nãz incarcerat. 254 C Babilutu i al' sabalutu idè facit: ſz debili' ê illo et 2lectabili' ac ſuaui' glâde. 255 C theilegù tres hz spès. pâ citrino ri. 2ª kzebulop. 3ª nigroz. q et idi. et oës spès ei' pòtice. Citrinu qo meli' ê qo ictinak ad vidita tê houſtu i eo calo: modic' et ê diſiccæs cho. ru. iſeri' soluſi et bibaſ cù zaccara. Rebulum meli' magnu houſtu i ictinak ad fri. et ſic. 2tê peratq3 illò paſz caloſis pp amaritudinê. ſoluit cho. ni: ſic q3 nigru idù actio ei' q et lebu li ſz debill' eo. 256 C Amelegi meli' niger fri. et ſic. pòti. capillos 2fortat radicexq eoq solidat et onigrat phibet ab eis paſſiòes stòm reſicit et itestina ſit: ſolidat anu enernatu pdeſtq3 emoroidib' qo ifundik lacte et eſ firas melegù min' pòticu et ſanguis extinguit ardo re: appetitù 2fortat apntat ſputuſ vomitq3. 257 C khalilegì in al' belilegù ſimile ê vir-

γ 4

Liber

fute embilico.nifi eo paſſ debillit e. 258†
T Camarindí caloſe extigit: colicú vomitum
coercét náž emolliunt. 259 Caisarbare
in al' caiarſabap melio: e idica. famia al' fa-
muria e q í cāna e ſubtilis corticís. plími mel-
ſis e e ſtěperate apſlonis ſz in caloſe deuergēs
paſ molliēs náž diffolues apata e ſurſculos
q ſunt in větre ſed e apata ſuncturap ſi bibaſ
chi aſ solatri diffoluit etiá apata q ſunt in col-
lo ch ſſſera ſoluit huózes q in ſto ſunt e intelli-
nis colice pdeſt, paſſion. 260 Chojcelquit
na in al' ioiceloquiæ. c. eſt e ſic. educit vomitu
húiditatě e flegma in emicraneo e palifi: ſil-
bufq e e ſtis ellebozo albo in virtute ſua.

261 Choum macheſu in al' louz mardeluz
dormitat e ſopozat canescere facit: ſi multum
frequètetur occidit: ſubnertit e vomitú cogit.
262 Cbuca semenica in al' rucalemenica
cæ. e ſic. eſt vomitú vtilè puocat flegmatis qb
multú eſt in ſto. e ex replezione grosso huóz
e viſcosoq. 263 Chou bona melio: nigra
honuſta. ca. e ſic. eſt větre ſuspèdes vtilis epa-
tis morbis e ſtoí ſi ſint ex frigiditate. 264
CLlibbac. e. e ſic. elimát ſoſtiter ſubtiliāt
ideoq extirpát létigines: grosso adiuuát hu-
midor. ſputo a pectoze e pulmōe vtiliter: opi-
lationé apilit repat e ſpléis. e renu ſi trita diſtě
perenk ch aceto e cataplaſmeſt eis caput: pſut
emicraneo qb eſt ex frigore. 265 CTi-
nachele in al' strachele ſilia in actione amaris
ſz obvilioza valde pſutq tuſi q ſit ex ſiccitate.
266 Caffelica ca. e ſic. ſtōm cōſoſtat e epar
fridú. ſfruct allice in eo calo: těperat e, q má
turus nō eſt dňantě patik friditare: ideoq e ſo-
titer deſſcat: pdeſt turbatiō fanguis e ſoloni
debilitati qz ſtoí ſi fuerit ex calo e pufulſis
oris remedo eſt. 267 Cebibſi ortola-
nú meli9 ſſſuq e dulce e virt9 ei9 maturás pò-
tica diffolues těperate e dulce e ſſſú: ſi coqtur
cúviolarí olo pdeſt tuſi e pectoris apſpitiu ſi
eqde e ſriditate ſunt. 268 Cſſicu. c. ſubtile
e i ea modica amaritudo epatis apit opilone
e p[]lmoſis flegmaticeq medeſt tuſi. 269

CTarnuba ſyra h't9 ei9 deſſcas pótica: e ea
dulcor ſn fuerit recés náž ſoluit: ſi ſicca inclu-
dit. 270 C[]metab[]meticu. fri. e. e ſic. p[]óticu
větre ſuspèdes mme ei9 ſoloni vtile. 271
CCartub[]u in al' carnab[]u nebaticum. fri. e ſic.
magne p[]óticitatis větre diffolntú ſuspendēs.
Si in decoctiōs ei9 aſ ſeleaſt pdeſt emiſſiōi
bus ani e eſſessionib[] matricis aputās men-
ſtru[]u ſanguinē e emoroidap. 272 CBena
cu qb e recens fri. e húi. flegma gñat: e qb ſic-
cu eſt qz aplo. fri. e ſic. ſi frigaſ e teraſ cu ofu-
lis ſuis solutiōi medeſt. 273 CCabria al' ga-
bria. fri. e ſic. eſt pontica ſimilis benaco ſz mi
no[]ris p[]onticitatis: vnde e amplius ventre[]z in
cidit ſolatú. 274 C[]trab[]u in al' h[]ima

Secundus

b[]i vel turab[]u těperat[]u e ca. fri. hu. větre mol
lit ardo[]re ſanguis ex[]tinguit aſ] decoctiōs ei9
melio e ipo. 275 Zanz in al' zarur[]a cis
trinú fri. e ſic. e in eo p[]óticitas pdeſt abomia
tiōi colice rube[]u aŭt mato[]s e in his actiōs.
276 CLuffa frida ſoſtiter e ſin in eo qda[]z
calor v[]h e turba[]k h't9 ei9 ſz oino refrigerat e
h[]uecat v[]h e ſopozat freqnātes odo[]tatu ei9
cōde[d]eſ ſit litargic[] isfrida[]k e[]plo. 277

CWora meliora magna e dulc[]s matura náž
emollit e ſoluit větre. imatura ſirigit map[]leq
ſi deſſicet turbatiō fanguinis māſſestiſtume.
278 CŒſctahaleb al' cho ſechaaleb me
li9 qb e sapore dulce e e fri. hu. e eo iſtatio.
v[]h e appetitú exercitat coit9. 279 C[]atha
bětar al' cathahemar meli9 qb e c[]qtitate me
di[]u eide colo[]re. amaritudis magne e e ca. et
ſic. in. ii. gra. principio acut[]valde e i eo ſolub[]
lis h't9 q ſoluit ſta e h[]uiditatě groſſaz ac meli-
v[]h e artetic. pdeſt. ac podagricus ſciaticis
emicraeo q[]b e paleſi coliceq s iobo[]r e eo[]n9
biba[]k e dimid[]i9 v[]ſoq. ii. ch[]i amilo e g[]uti arab. ſi
ſit recés addi[]q clisteri q[]b pdeſt ſciatic. z. ei9
z. viqz exagius. ſi h[]o coqtur c[]u oleo ſilami e ca
taplaſment[] emoroides pdeſt ills e ſoſſcat
eas. 280 Cſic[]u lilige caleſacuſt těperate
e in eis ſubtiliatio e diffolutio v[]h e maturát
a p[]ata ca. solida ac diffoluit ea ſi decocte em
plenk. Si aŭt gargarizek aſ] decoctiōs eins
ſoluit ſmāt[]s maturat apit. 281 C[]heblie-
cta data in al' hebbetache melio: nona honu
ſta ca. e e ſic. e calo: ei9 ſiccitate fortió: i6q3 e
citat vin[]a pdeſt opil[]oni ſplenis et groſſitiet
ei9 q[]b i bulta ſuppona[]k alopitie capillos i ca
pite p[]ducit. 282 C[]hetalú. ca. e e ſic. e i eo
h't9 ſoſtiter la[]s e i de adipe ei9 biba[]k. 3. 5. cu[]z
orimelle: aut ſi ch[]i alio medicamie ſuma[]k ab
obulo e 5. viq3 ad dvos pdeſt coke ni. e melie
ac epilepsie meli9 q[]b croceu q[]b p[]uenerit e autu-
ni tpe e clisteri e vtile e colicoq[]z e ſciatico[]ſi ſi
adeps ei9 coqtur c[]u aceto pdeſt molariu do[
]lo[]zi emoroides ſi vaporemk eo medětur. 283
C[]atereg[]u co[]tíc[]u ei9 decoctio e acerb[]u p[]u[n]
pulſatiōi cordis q[]b ſit ex calo e e extisuit cole
ra[]s rube[]a. 284 C[]pidelsam[]i meli9 ſike pi-
stac[]q e e alia ſp[]e k[]itis ſnis cucurb. q[]b aſſer[]k
terra ſam[]i atq[]hec melius. T[]eria ſpecies me
dia i[]ter puun[]i e ſinde q[]b aſſer[]k de idia q[]b ſola-
nit huózes grosso e viſcosos q[] in iuctur[]ha
benk. 285 C[]arfunega q[]b matura e ca. e ſi.
in. j. gra. indicat[]e imatru[]a v[]h fri. e e ſic. Et oll
na[]q[]rú oleſi ex[]tractu eſtin vafe eneo ſi coq-
tur donec fiat liquo: ei9 decoctiōs tan[]q melk
pdeſt ills in quibus e heſetum dol o[]t9 q[]b de
tium ſi cataplaſmětur eo e ch[]i robo vini emiſ
tiones: aut cum h[]ydro. mellis apit illas e ſol
uit come[]tq[]b attrahit dentes.

286 C[]tractat[]e oleis. Capitu. xxxix.

Practice

Mály 173

ro. fri. ê 4 subtile ces
phalee er calitate ep
dest: 2 si pcutiâ i modica cum
aeto 2 cataplasmerur prurigioſu
corp9 fedat pruriginê: deſſcatque
pultulas. 287 COleu ilelmelec. fri. 2 hu
cerebzu humectat. cephalee er calor9 ſiccitate
medeſ vigilias patièes ſopozat. marie qô ſit
cû granis cucurbite 2 amigdał dulcibus.

288 COleu ſeminis teſbace. fri. ê hucētās
calore cereb[us] ſiccitatē ſi istillek narib9. phre
neticis q[ui] melā colicif[us] ſi narib9. trahāt 2 ſup
caput ſſidāk eon9 cû aceto vini. 289 COlm
nimifar ſile ê olo viol 2 tute: ſed forſtioris actio
nis 2 cephalea: pdeſt eum manifeſte. 290
COleu maringor dulciu têperate fridû: for[us]
tis h[uius] ſiditatis vtile phreneticis 2 aspitiati gule
2 canali pulmoſis. ac tuſi morſuras q[ui] ſiut in
ſtô fedat: vtile veſice 2 renib9 ſi nocerit illis
calor. 291 COleu helbechi tuſi pdeſt 2 aspi
tati pulmoſis 2 gule ſtôm enernat yenêis ſriu
est. 292 COleu mezi ê forſis calor9 pdeſt
emicraneis paletticis 2 spafmo ſi istillek narib9
2 liniak eo cop9. 293 COleu carne 1 al ca[
ruhe. c. ê 2 ſic. ſlegma ſoluit nervos ab h[uius]i
tatib9 purgat viſcoſis. 294 COleu ſufani.
ca. subtile emoliſes nervos: vtile m[ericis] dol[
rib9 2 auriu fridis 2 tinitib9 eay. 295 COlm
lauri. ca. ê 2 ſic. titullatiōt vtile 2 morbis fridis
olbusq[ui] dolozib9. nervor9 cephalee 2 emicra-
neo etiu friditate 2 h[uius] ſiditate. 296 COleu li
liggi prumü ê oleo ſufani niſi q[ui] min9 ê caſm.
297 COleu ſugilu. ca. subtile diſſoluès: p[ro]
dest auriu dolozib9 q[ui] ſiut ex frigoſe 2 yeſotita
te. 298 COleu banir nervos emollit vtile q
ex frigoſe kiunt hiemis tpe ſiſſuris. 299
COleu narazi in al naragili. ca. est 2 caleſa-
ciès defectui medeſ vêtris. 300 COleu ne[
niazı capillos c[ó]ſoſtat: 2 neratiotı tunctur[us]
vtile est vlceribusq[ui] h[uius]is q[ui] ſunt 1 capite fur
furib9 ſudoq[ui] reprimit vină k[rigit] ſicita-
tis 2 furfurib9 remedio est: ſanguis ab ano ſiu
pu 2 emorroidibus medeſ. 301 COleu zêba
ci. c. est 2 ſic. vtile humiditati 2 renu dolozib9
ſi fuerint er frido: 2 ſi liniak emicranici corp9
eo pdeſt. 302 COlm cheri. ca. subtile diſ-
ſoluenſq[ui] est. 303 COleu adechari vtile est
olibus prurigini ſpêbne tâ in hoibus q[ui] in be
ſtûs anguſtie q[ui] pdeſt 2 lep[ie] ſi catap[enk] eo.
304 COleu acuani caleſaciens 2 conferens
emissionib9 q[ui] ſunt in lacertis 2 nervis ſi intin\cta in eo lana pona: ſup locu. vină p[ion]ocat
méſtruo imperat 2 ſudori: ſi ſubimittatur ani
apoſtematibus. ca. pdeſt duritieiq[ui] matricis
ſi ſubimittatur 2 apoſtematibus illi accidenti
bus. 305 COleum balsam[í] melius est re
cês forſis odoris in quo n[ò] est forſis odor in
acerb[us] deungsê 2 ſi istilletur gutta ei[mi] laci

coagulat illud: ſi a[que] miſceatur ſit ſubſtantia
eius q[ui] ſi lactic. 2 in q[ui] e[mi]xtu ſupnatat a[que]
plius. ſi intinreris illi acu[que] aut porri foli[us]
succenderis igne. inflamat. calida. eſt 2 ſutile
fortis caloris 2 ſicſ ſoſtiter diſſoluès: morbis
vtile f[leg]maticis. tarde diſſolutionis lapides
quoq[ui] frâg[it] 2 ſi ſuppoſuerit ſibi mulier q[ui] n[ò]
du[que] c[œ]cepit opilationis cauſa p[der]it illi. 2 con
cipiet vtile eſt illi q[ui] canecel nemet[em] bibit. 2 q[ui]
opu[que] quod[que] comedit 2 fungos. ſi bibak e[ro]
3.5. c[ui] a[que] in qua decocta ſit a[que]na in al nacua.
306 COleu ateregi. c. ca. 2 ſic. magni caloris
pdeſt oibus fridis ac ſlegmaticis morbis: fris-
giditati quoq[ui] nervor9 2 enernatiot[us] eon9 renu
dolozibus 2 veſice q[ui] ſunt ex frigoſe: dolozib9
etiaz dentium frigidis ſi cataplasmer[em] eo ce-
phalee[que] ex friditate: 2 ſi cataplasmeſt eo loca
quoq[ui] morant p[ili] p[duc]untur velocius. 307
COleu auſtImegorùn. ca. ê. 2 ſic. ſubtiliās ape-
riens opilationes ſlegmaticas. 2 hu. ſi cum a[que]
radi[que] bibak p[de]ſt. ſi naribus illud cephaleam
patiès traxerit p[de]ſt 2 dolozê mitigat. 308
COleu9 oſſulorù ante p[ſic]oq[ui] ſimile eſt oleo
amigdał amarar[us] in virtute: emorroidib9 p[ro]
dest: 2 tenasmon q[ui] eſt ex frigiditate 2 h[uius]i
tate. 309 COleu cartami. ca. 2 ſic. ſoluitin
ferius ſlegma. 310 COleu h[ene] têpera-
te p[ò]ticitat[us] capillos denigrat ſciaticis. p[de]ſt
2 tenasin[ò] q[ui] e[mi] fri. 2 hu. oibusq[ui] nervor9 p[de]ſt
dolozib9. 311 COleu carfunegi in al arſi-
mesi têperatu[us] in ca. ap[eri]ens o[ra] venar[us] que
ſunt in ano diſſoluès mitigas 2 quietacib[us] la-
bor[è]. 312 COleu methez mitigas deſſi-
cans emoliens duriti[que] ventoſtati q[ui] in mem-
bus eſt p[ro]deſt. Et hec eſt aſſignatio oleo in
ſimplitiu: c[ó]poſita vero 2 decocta dicemus c[ui]
de medicaminibus compoſitis tractabimus.
313 Tractatus de ſuccis. Caplín. 4.0.

**Alure** in al sabare. ij. ſunt ſp[ê]s yna q[ui] aſſerk ab eſcothara: q[ui] e[mi]cell[+]ior2 e[mi]liot
ptinet ad rubo[tem] que ſi anhele tur ſit col[or] e[pati]: qua[que] ſi ſepera-
ueris celiter. ſcinditur. 2 eſt col[or] eins citrin9.
Allia eſt arabica que 2 deterior[us] ſumitur de ar
bo[re]: 2 e[mi] ſub eſcotatica q[ui] e[pati]ca in bonita-
te. Tertia que 2 ceteris deterior[us] ſenſarica. Co
plexio aloes ca. 1 primo. gra. ſic. in. ij. 2 i eo p[ò]
ticitas t[é]pata. 2 ntus ſolubil[que] p[urs]at ſtôm a
ſlegmate ſicq[ui] 2 iſcuturas: opilatione ap[it] q[ui] e
in capite: viſuz acni[ut] ſi colliu[us] ex eo fiat. aut c[ui]
collir[us] miſceak vulnera carne replet tuméris
2 vlcera ani 2 h[oe] ac p[ecti]sis ap[ata] solidat que
his fuerit in locis: deſſcatque diſſicillia cicatri-
zari vulnera 2 vlcera. 314 Cheſaſa 2 eſt
ſuzereſu têperata in ca. 2 fri. 2 i eo p[ò]ticitas
2 amaritudo forſt[us] v[ê]n 2 vtilis ap[atibus]. cali.
2 ſi cataplasmeſt ea. repellit e[mi]m m[am] : diſſoluſt

Liber

obtalmiam ſi cataplasmeſtur ea palpebræ hſi
ditare emundat et elimat tenebras viſus: ma-
culis q in facie ſunt medeſt et pustulis que i oze
aſatib9 anti ac formici: vlcerib9 auriu pellimis
q quib9 ſantes decurrit pdeſt9 daheſe ſi trre-
gata aqua roſata ei ſupponat. 315 Ca
quiā melioz è que eſt iocundi odors. inclinat
q ad nitorē et in ea acumen. que ſi lauetur ei9
acumen tollit: ſluxui pndeſt ſanguis ſi ſubim
mittat et ſi bibatur vlceribus pndeſt gingina-
rù et diffintere ſi cataplasmetur ea: vētris ſolu-
tionē arctat. mēbza cōſoſtat. ei9 decoctio ſi ſun
daſ ſup eneruata mēbza cōſolidat ea et conſo-
tat: ſi empletur ea matrīc egrediens reducit:
haheſe et ſiſtūris que ſunt er frīſore pdeſt: ſi
teratur diligēter è fricetur ea oculus cù ſade-
nego loto pustulis ei9 pndeſit. ſi cataples ea
anù egrediensè reducit ſi miſta cù albumine
oni ſuperponat aduſtioni ignis nò ſcintilat et
ſanat: ſuperoſita quoſa aſatibus ca. pndeſt
mās ne influat phibens. 316 Csacles-
rūdium. fri. ſic. ponticù. ſanguine stringit ſi bi
bāk aut extra catapletur: aut ſi ſubimittatur.
capilloſa cōſoſtat. 317 Cdemelachuā
melius rubeſ claru in quo nò eſt aliqd ligni.
fri. et ſic. cu pōricis. vlcera replet carne: ſangu-
nè stringit. diffintere pndeſt et excoziatiō in-
testinòz ſi de eo. 3. 5. ſumatur in ſobili ono.

318 CWeſſabaruz. i. opium melius ſpissum
honuſtù amare. forſtis odoris q6 ſacile ſuſui
ſi in aqua ponatur. et est fri. in. iiiij. gra. vnde et
dozmitat et ſopozat caniciè accelerat: dolorez
mitigat: dormitatione ſua mēbzu inſirmi natu
rā includit: et ſi er eo pluſq eragiſ dimidiſi ſu-
maſ vlſq. 3. interſcit frīſore. 319 Cſucc-
cus gafere meli9 q est niger: reſulges amarus
ſapore. est ſubtilis et incidēs et elimās. vñ apes
rit opilationē eparis et è in eo modica ponticis
tas: ſtanarijs pdeſt et ſtaticis ſebubus ōſtids
ſi bibat et eo quaſi opus è cù ſuſingibin.

320 Cſuccus memithe. melius citrinus
lenis pôdere qui aſſertat aiendabaſtri. et quę
monachi in partibus muscate in al' muſale ſa
ciunt. fri. et ſic. est diffolnens apata extingués
eorù ardorez obtalmie recenti medetur et vete-
ri. 321 Cſuccus lièbe: caſeſacius pōtici
purgans colerã rub. que mergitur in ſto
ictericisq prodeſt. 322 Cſuccus ſſſami
téperatus in ca. et hu. et in eo pōticitas modica
canalù pulmonis asperitatatè lenit vlcerib9
vesica pndeſt: ſtim amputat: medicamca ca.
et acuta frâgit. 323 Cſucc9 edere telteiz
in al'theletelteiz fri. et ſic. cu ſputo ſanguis me
detur et diffinterie ſlurui ſanguinis mulieris et
ſi emplaſtrētur eo membza enenuata ſolidan
tur. 324 Cſuccus berberis fri. è pōtic9
pndeſt ardori eparis et ſtoì et aſatib9 que kûſt
er eis. 325 CAqua que decurrit de pal

Secundus

miſtibus vitis vitilis è cabetit; frangit lapides
in vesica et renibns. 326 CLaudanù ca.
eſt et hu. emoliéſs dura apoſtemata que ſunt
in ſto et epate et cōſoſtat ea ſi accidat illis frig9
et debilitas. 327 Czuſa húida hoc medica-
mê è ſoſdicies lane q in cauda è bidêtù in ar-
menta. et è ca. in primo gra. emoliéſs dura mē
bza. apata dura. et maxime que ſunt in testib9
vesica et epate. 328 Ckameč. fri. et ſic. pōtici
caſidu cōſoſtat ſtöm ſi emplaſtrizek eo diffin-
tericorùz stringit naturã ſtöm et intestina.

329 Cſecchi ca. et ſic. et in eo pōticitas pno-
dest quibus et rameći. 330 CWilß et est le-
lenegu ortolanù fortiter deſſccat ſine morſus
ra. et in eo amaritudo et ponticitas quib9 glu-
tinat vlcera que ſunt in corpibus duris mari
meq q ſunt in vſtimis lacertop: ſanguinem
ſtringit meſtruti: mollia diffouit apata. 331
CLacietue kiter multis ſpedus ploſtarum. vt
mazertone et lahala et al' alia et ficubus et ar-
thanita et heltica. 332 Æſt quo medici vtſitur
lac lahievres è eſm ei lac optimu: ſi incidantur
folia ei9 et virt9 eius acuta viens ſoluen inſe-
rius fortiter vomiti prouocat: fortiter flegma
ticu et colericu: aqua quidè euagnat citrinã od
aſt lac iectuare pellimù ſanguinè corſupens:
ſi ſuper hoſs corpus quiccb horuz ceciderit
fortiter inflàmat et vlcerat. 332 Ckex hebe-
heli. ca. et ſic. diffoluès apata. 333 CCacrele
gü cōpoſtus de duabus varijs ſotutibus. al-
tera è ca. altera frigida et è ſubtilis subſtătïe,
frigida. dominat9 loz i eo et ſoſtis deſſecatio
nis ſi ſi pſectù. 334 CAcetsi hanſali pdeſt
ſciatic. et arctationi spuſ et aſmati. et ſi ſugatur
solidat oris ginguas: et eſtirpat oris fetorem.
quod ſi inſtilletur auri granuſtati pdeſt audit9
et ſi ſoſbeaſ in ſalina acuit viſuz dètes pnoſtat
335 CAmurca caſeſacit ſine morſura. 336
CCrocu virtutem hz caſeſactiam subtilian-
tem: ieoq de profundo et ſine morſura et le-
ſioe diffouit et i eo hntes ſtarie: è nãp9 inſer
ta frigiditas ex acerbitate: calor: ex putredine
fed et nãlis calor9 a sale et farina maturat pustu
las. 337 Ckex liebri ſedat apoſtemata ca.
ſi ſuperponatur. 338 CNeſegesum fri
gi. et ſic. vlcera deſſccat que ſunt in oculo: la-
chymas stringit et naturam friſum tenet.
CCapitulum. 4.1. de gùmis.

It galienus

omnes

gùma-
rum ſpecies calidas eſſe et ſic. niſi
hec amplius he minus. calida
ſunt. 339 CSumma 3ama?

ra melioz est que glutinat dentes ſi maſtice-
tur: caſeſactio ei9 nò manifesta deſſccat tépa-
te et in eo viſcoſitas stringit naturã: aſpitatı me
def gutturis et canalıſ pulmoſis: acumè frans-
sit medicaminıſ. 340 CShma ilecmalec

Practice

Maly 174

in al'ülleca, melior et alba iclinakq ad frldi
tatè; pdeft tussi et ethice corp'ipinguat. 341
CSûma pira tea calor et sicci. vîn et lapidîb're
nû ac vesice pdeft il cû aceto cataplasmek fu
per pectigine extirpat eã glutinat vulnera et
lanat. 342 CQuethira melior e alba: et i
ea calor qda e et plone pria arabice I3 hûz-
dioz et e vtilus afpatati gut turz et tussi ac ylceri
bus vesice. 343 CSûma rethane ca. et sic.
pdeft vlcerib et scabiei. 344 Sûma ci
pfli filis ê ytute rethae I3 fortoiz ea actiois.
345 CChalegsi c. et sic. i. J. melior cui co
lor albê et ipe magn estq: est q io cùdi odo
ris et io pôti. et elimatio. vn et pdeft epat apa
tib et kôi et itestioz tussiq q fit ex klate clau
ditnâz q h3 pôticitate. 346 CTenesebû e
Sûma borami meli?nû citrinû et e calz et sic.
in. gra. sile maftici nif q no e illi pôlicitas
tôq soluit pdeft prurigint âtiq si admisceak
aç fautenesi flunialis et aceto et cataplasmek
eo corp'tussi q3 pdeft q e ex huiditate vinâb
puocat. 347 Cîchhabac i al'cabalbati-
tius e furfurib et vlcerib et attrahit de corpis p
funditate trahit huiditate spias qôb iberet
corpi vlcerib carnê iducit si i ynguets admis-
ceak. 348 CTabanu et olibanû q et quê
daz ca. et sic. in eo pôlicitas si m alsticet hû-
ditatê trahit a capite et flg. si yo tritû suppo-
nat vulnerib carnê iducit et âputat ab eis îs
Suine: et s. ppiet patiib tenamô cû nachua
pdeft: I3 et si misceat mirte et troco submittat
q sfb hoc idê medef. 349 Sâderuzû me
lius arabicû rubeû et clay cali. et sic. phibet
mâsp flurû a capite ad stòm si vaporêk eo q
attritos desiccat q sunt in ano si vaporêk eo.
350 Ckaraba melior q e mûda filis sanda
ruzo crocea e ad alhoz e ygês et e fri. et sic. fan
Guis strigit flurû q cùq ex corpis loco pdeft
cordis palpitationi fi biba de ea eragiû cum
aç fri. flurûs a cerebro ad stòm arcet mârû.
351 CMeſara i al'melaſa melior clara ad
rubor e modic iclinâs forbis amaritudis hec
c. e et sic. in ea pôlicitas vn desiccat fla: pur
gatiterioza mébriz amaritudis cã epat ape
rit opilation e si cataplasmek ea eum merra-
tho fracti mébriz aut collisu3 reformat et soli
dat illô. Si bibat ex ea mulier cû mestrua in
perabudâz. I3. ci forbili ono strigit ſaguinê
iterſicit lúbricos et aſcarides ac fetu et educit
eo: vlcerib pdeft pectoris et pulmôis fi fre-
quêtet vulnerat ſi subimitta cù qûnda
to et zaſraò pdeft tenamô q fit ex huiditate.
352 CAnthor in al'azeroz aliò albù aliòs
rubeû et e in mòtrib ſereſle et bardachã. ſapo-
ei amar et meli album qôs cito frâſit a ligno
mûdu rubeû vulnera glutiat fine morura et
âſtetate vt ait. S. albù optimû aq descedenti
ad oculu lachrymaſp desiccat. 353 CSe

quebigü meli?e qôs iclinak ad albo: e e acut
odot: ca. q3 I. iij. gra. diffoluit vêtosfatê q e in
stò et itestis et mîricib mestrno iperat et vîne
aquâ soluit iſeri citrinâ in renib mìuit lapi-
des et vesica pdeft colice. St colliet eo aqua
in oculis patiês brieui pderit. si ilſtillec epi-
pticoz narib remediê e: scorpij morius si ca
cataplasmetur eo acserpêtiu aut bibak no paß
poderit lúbricos necat et aſcarides in odoret
qs illû ex frido cephalicpdeſt. 354 Jan
firû albû meli?e iclinâs in crocesi. forbis odoro-
calefacit desiccat forſtiter ioq forſtik diffoluit
vêtositates a stò soluit et itestis colice pdeft:
neruos purgat epatis splenis et pectoz vinâs
et mestrnu vîget. morius educit fetu et scobinaz
tussi âtiq q ex grossis et yiscolis ſit hûorib me
dek. 355 CAsaci in al'asaci meli? albî
pcticîes in glancoz e acuti odoris. ca. et sic. di-
solues: vh et diffoluit splenis duritiê ſi cataple
tur desup aut bibak cu ſiqsibin: duritiê q3 q
e in iſcturis diffoluit lúbricos et aſcarides le-
to dat ſcrophulas desiccat: vile ac mestrno tê
perat huiditatê ex corpis pſundo trahit spis
nas educit et aliqôs alio ſi tiroierit in mèbrum
epilepſe fi eragiû dimidiû bibak cu melle p
deſt: et humidendati que e in pectore: emperatê
soluit palpebraz fi fricek et ſi emplastrenk eo
nodi et ſeleha diffoluit vtrunc maxime ſi mis-
ceare pici. 356 CStozaca et est spès mi
habe in al'mihe calcaciens et emolliens ma
turans tuſſes frigidas catarros. raucedines
yocis et amputatioi eius et ſi bibatur aut sub-
mittatur pdeſt conſtrictioni oris matricis
duritiet ei. et qm calefacit et emollit: op eam
in fridis grossis morbis vtì. 357 Cwa-
chalû ca. et sic. meliusq inclinâs ad rubo:em
paululi iocundâs odores et est molliés. diffol-
uens. pdeſt que ſunt in collo apatibus ſcro-
phulis. et ſiffuris qôs ſi distêperek cu salina ie-
tuni vt fiat quaſi ynguets diffoluit vêtosfatê
que est in mèbris costar pdeſt dolori ruptu-
re lacertoz frâgit lapides qui ſunt in renib
et vesica: vîne iperat: emoroidib pdeſt ſi bi
baſt aut cataplasme eo anus cum oleo semi-
nis lini: et ſetiâ vaporêk eo. 358 Cus-
forbiu meli? est nonu clay crocei et acutn in
ſapo: et odores. pdeſt aq citrine ſi bibatur: et
ſciaticis imisceat ch afarua in al'afania. Et ſi
cataplasmetur ſuper veneno: morius vtì:
le est moriut quom rabidi canis medek. 359
CBatendum in al'baſeredum est quêria in
al'quêna melior clara: que habet quaſi mel-
lis liquorem forbis odoris et habet. iij. species
capeſtrem: marinâ et montanâ et omnes ca. et
ſic. diſsolentes et emolliètes. 360 CCa-
taramum melius nìgrum iocùdi odoris ama
rum et eſt. ca. et sic. in. iij. gra. rubillâs. des-
cas carnê comedê: puiraz. Si cataplenur

Ziber

eo corpa enceruato? et hydropico? pderit il
lis si yo sup moituo? corpa ?fernat ea si in-
stillet aurisymes ei? dar mori. Si subimittat
illò mulier cù lana succida mestruò puocat
tetu cozru?it. Si suppona? h?ge capiti coitus
tpe nò c?pit mulier scabie? pdeft et purisini
ac moriui serpètiù si cataplasme? loc? cum
modico eblico pediculos et léticulas ex omni
corpe extirpat. 361 Thelnui i al helthi
tù meli? iocùdi odoris et saporis et qd afferb
corosanica ca. 2 sic. è in.tiij. gra. fortis dissolu-
tiòis. dissoluit vêto sitates q funt in vêtre. Est
et putridi. et afferk de eatina? et e?tute debi-
lius io cùdo vinà excitat et mestruì fet abo?
sum facit vêto sitates et dissoluit. 362 CRo
faci in al rasaci? et e? súma senenbari melius
albi, parù circa citrinutate? et odor ei? q et senen
bari calefa? et dissocat dissoluit carnè vlcerib.
Iucuit 363 Cwaa in al miha decurrès
calefacit emolit maturat iòs pdeft tuìs. co
rize catarro raucedini q è ex hüdiditate. men-
struì puocat si subimittat aut bibat. 364
TSúma pigami. ca. è sic. repellit ventosita
tes apata solida dissoluit. 365 TSúma
de mote in al damache ca. melior? q clara per
cutit in ruborè panulù. et e? súma arboris in
terra feresle forù caloris et püctiòis subtiliás
pdeft vêto sitati grosse q accit stò et intestints.
subtiliat qd è in stò kla et dissoluit illò digone
adinuat et è sìllis helthito in ßtute. nist quod
odo: ei? est abominabilis. 366 CLaca
cà. è sic. in.j. gra. melior? è q pcutit in ruborè
claz et sup ligni epatis opilatione apit et cò
fortat et illò stò q vtilis è. 367 Quèque
reò. et è terre vomit? et e? súma hec fesi fri. et hu
mi. è saporis certi slppinek soli cù sìngubin
et aq ca. aut melle vomitù puocat fuanè si ad
misceak ei nux yomica vomitù adinuat fori-
ter. 368 TSúma cathemie fri. est et hu.
tuìs prodeft. sitim mitigat. ventrem solutum
carcerat.

369 TCapitulum. plij. de medi caminibus
que funt ligna.

Abelga in al'tahalga me
lior cala iclinãs i
ruborè aplo ei'ca. et in ea amaritu
do et subtiliatio: vn et purgat apit
opilioni epatis grossitie, pdeft sple
nis venenato?z moriui si biba? ex ea eragij
diminui distêpati cù melle et aq tepida ide et
facit si ea cataplasme? loc? moriis cù melle.
370 TSitaresgì meli? idieù è ca. acutì op
timi extirpatiò morphee albe et lep. si cata-
plasmètur eo cù aceto et si biba? artetic? me
dek. 371 Chesaigù in al besbaigì me
li? grosso trico h?ridib frustris. soluè sferi?
cokaz ni. solone nò modica fine tortiòe et tur-
batiòe. 372 Csemaz et radix semete. c

Secundus

morphee ytiee cù aceto si cataplasme? ieteri-
cie et dolori splenis si biba? cum squingsibin si
bulliat cù oleo ro. et istillek aurib dolonib me
dek eop q ex calitate fiùt fitò de eo et cera et
oleo ro. ynguètù refrigerãs. 373 Que
fila melior subtilis ad ruborè. iclinãs ca. et sic.
stò vtilis mficis ofontatrie? pdeft statici. 374
TAsahelazu in al asseielea fri. et sic. in eo pò
ticitas sputo? pdeft sanguis et fluxui stringit
vetrè. 375 TAcaraba in al hacarchara
ha melior deſa et solida honusta: cù fràſt al-
ba. acuta sapore ca. è sic. in.tiij. gra. subtiliás
hüdidaté attrahit ab iterionib mébroi. lòg
si gargarizet illà hüdidaté paties in cerebro
pdeft attrahit hüdidaté a palato ſl trita mi
ſceak aceto et suppoa? dolèni molari ſedat ei
dolorè. ſiyo olo misceak et cataplasme? eo cot
pus pdeft rigori q fit in ßtigle sciaticis supr-
tebrù cataplasmati pdeſt. 376 CRaufa
nicb meli? qd citrinuì pcutit i nigredinè pap
vifcosum et minime comeſt i nd cominuti et
ei?plo cała in eoq pòticitas acumè i amari
tudo. Est et altera ei?spès choroanica q vtak
ergos medètes. Est aŭt ſanicuì vtile dolorib
epatis et oib optionib ei? pdeſt pulſationi cor
dis et moriui venenoſor? âputãs ſanguis spu
tum et ei? solonè. 377 TSelicha melior
cuius corſex multus color rubeus calefacit et
dessiccat subtiliato? et in ea pòticitas modica:
vnde et ſolit et amputat corporis crapulas la
certos conſoſtat et menstruum pronoſat fi im
molorur pndeſt ſtomaci debilitati et epatis
ſi ſit ex frigore puncture vtilis est quetine in
al'tyrie. 378 CEnugum et Sondum in
al'sotidum vel engoiadum cali. est et sic. vtia
lis est ſtomaco et epatis frigidis quos et con-
fortat ſi bibatur aut de foris emplastretur: et
habet ſpecies quarum laudabilior cànania
indica. 379 TAscharagum melior cui?
virga subtilior iocundus odo: mordetq de-
gustatum linguam cali. et sic. in. y. gra. et in eo
acumen et subtilitas quibus que est in epate
et splene aperit opilationem purgat eos diſ
soluens eoium apostemata: con ſoſtat etiam
ſi inſit illis ex frigore paſſio matricez purgat
vinam ac menstruum excitat de hac diascor-
rides et ascargi homo biberit eragia. vi. cum
aqua mellis ſoluit flegma inſerius et nig.co-
leram sciaticæ pndeſt medetur et vertebi do
loribus ſi ſumatur de eo eragium cum: vino
subtiliat nanq grossos humo. vizinam pro-
uocat hydropes adinuat ſi de eo eragia tria
muttantur in duodecim libras multi et poſt
duos menses coletur et propinetur hydropi-
si: pndeſt ietericie et dolori epatis. 380
Tfua melior est rubea subtilis que aſſers
tur de armenia complecio eius varia: sapor
amarus in ea quedam frigiditas et ſicitas

Practice

Haly

175

vnde et apit opilacione epatis et splenis.mens
strno et vte iperat:q trita st mifceak aq et melli
et cataplasmek ea vertebri anche sciatice pro-
dest. 381 CTurbit hoc meli? qö cu tran
sit albù est. et sapore pungitiu? et e. ca. et sic.in
ij. gra. soluitos iferi? flegma et hùiditat: visco
saz ac grossaz. 382 CWaris hanu. ca.
est et sic.enervationi pdeft nernoz et setori na
st st cù vino coçtur et ablatur i eo litü imitta
turç nafo stràguire q3 dolozib? medet et veft
ce. 383 CSaudehacu lignu indic. ca. in
ij. gra. podagrani st bibak aut catapletur eo
mèbrü remedio est. 384 CTurèdaz i al
durendanu i eo hùiditas laudabilis q auget
sperma pdeft fridis humoribus et flegmaticis
subtiliat eos purgatç nervos ab eis. 385
CBedescap. ca. et sic. è subtiliãs dissoluè:qb9
è flegma et hùiditas vnatur remedio è. 386
TArmacu afferk ab armenia meli? est qo cin-
namo filis est. iocundu odoze in eo pòticitas
sginguas còfortat et iocudat àhelitù. 387
TQuestbaracu in al'questbergist. ca. è et sic.
cui? virt? filis virtuti bedescari. 388 Che-
resudaz in al hesurudaz. s. calenlanu. hoc est
galègar. ca. est et st. diffolnens subtiliãs: renes
calefacit coitus appetitù irritat. colice medet
podagreç frigide. 389 TSlemonai al
flegmòa. ca. et sic. fortis caloris. cu acumie pu-
sitina. colice podagreç fride vtilis è. et 0j ifir
mitati ex frido sciatico. st sup vertebri cataplas-
mek remedio est flegmaticos icidit humores
grossos cu melle garsarizata eosq a cerebro
eduè. 390 C'vaudelbelifanu meli? qo
lene è suffuschi iocundu odoze: et est. ca. et sic.in
ij. gra. calefacit. subtiliat stói pdeft frigiditati
epatis et oiu3 visceri et opilationi eor. Si suf-
sumigeç eo mulier q còcipere nequit còcipiet
vt diafcorides tradit. 391 C Charathi-
ti fri. et sic. est pontic. solutioni ventris pdeft:
fluxuiq sanguis et excoriationi inteslinorù.
392 CCardù virtus ei? tharathiti filis vir
tuti et friditate: pòticitate. hoc q3 medet stó-
ni vêtris et fluxui sanguis ac diffinterie intesi
nozù. 393 CCaulèlanu in al'caulemanu.
ca. è et sic. diffoluens vêtoftates calefaciés cò-
plerione: plùmù frigit st ex frigoze renu ac ve
sice vrina fluxerit: venerèç augmètat. 394
Chebeni in al'ebenù melius nigrù lene: et in
eo lînee cornu filie: quod cu superpòitur car-
bonibus succèsis iocundu dat odoze: eius est
còplexio ca. et in eo punctura cu ponticitate. et
ellimatio fortis: vnde st fricetur ad lapide cum
aq. et colliriek eo elimatur obturã in al'optam
et albù qö et i oclo vlcerib? medet stidis flàma
tiòib? qos süt adustioni ignis alijſer. Si fiat ex
eo cotis et fricek eo anafu rubesi ant viride p-
derit elimatiòi oculor fràgit etiã lapides in
renib? et in vesica. 395 CWalfulfuluz in

al's dalfarfulù ca. è et sic. in. ij. gra. et est magis
calefaciés q3 pip: et meli? grossiluz: st fiat ex eo
coliriu cu aq q decurrit ab epate capre affate.
febeqre medet. subtiliat hùores grossos fleg-
maticos desiccat hùiditatc: augetq8 venerè.

396 CArlim in al'daril. cali. è et sic. stòm et
cpar còfortãs iocuditate odoris calefacit. pru
rigini cu aceto cataplata medet. 397 CBa
rufulù in al'carufulù stle canele virtuti sz for-
tius actiòe: et ampli? stòm còfortans et epar.
398 CSadalù album fri. et sic. in. ij. gra. ce
phalee ex calido medet: epar còfortat et stòs
calos st deforis sup cataplasmek: sz st et medi
camibus q bibitur admifceak filia opak. Si
vero supponatur in principio apanib ca. mani
festissime pdeft. marieç stòaticis et epaticis.
CSandalù rubenn frigidius albo apanibus
medetur inflàmatis st cataplasmet eo.

399 CSeccu ca. et sic. subtiliãs. confortans
stòm et epar frons st cataplasmek eo deforla
aut st luma? interi? 400 CCariſer in
als carhifel. ca. et sic. in. ij. gra. frido et flegmati
co epati et stò pdeft: còfortatq eos: 2 fortãs et
cer ac oia interiora médra vtile et melàcolicis:
alamq exhilarat et iocudat. 401 CCos-
sti. in eo amaritudo et pùctu et e ca. et sic. st de-
coquatur cum oleo oline aut fricetur eorum
corpa rigerè patiètiù ante acceffionè pderit.
Si yo vngantur corpa eor q enernationè pa-
tiutur et sciaticã medet: attrahit grossos hu-
de interiorib9 corporis ad exteriora: calefacit oia
mèbra frigida: vrinã puocat et méstruì: pdeft
rupture q accidit lacertop extremitatib: lum
bricos et aſcarides necat qui ſunt in vêtre zest
in eo humiditas inflãs: q coitus irritat appe
titiu: quo st cu melle facies cataplasmek elimat
lètigines: venena ertirpat: morſui reptiliu me
det interiora confortat médra: vt epar. splen.
coz et cerebrum. 402 CCortices càdarì.
ca. è et sic. et in eis pòticitas fortis: vnde et forti-
ter desiccàt: st vlcerib? ſanatiòi difficilib9 sup
pulnerizek ſanat ea. Si trite diligèter ſupvul
nera ponanç carne replèt. 403 CCàza
rion. in al'cantorifu ca. è et siccù. aperit q est in
epate et splene opilacionè nervos purgãs ſcia-
ticis medet. 404 CTarſa i al'tarſa pòti. et
desiccãs ſlyvaporent ea variolofi vlcer a eo2u5
desiccat.

405 CCaplm. xliij. de radicibus plantarç.
Ortices radiciu apij ca. et
sic. i. ij. gra. subti
liat calefacit aperiùt opilone vii
nã puocat. 406 CCortices ra
dicis lièbi cali. et sic. in. ij. gra. prie
apij radicib9 et fortioris actionis ac acutoris.
407 CCortices radebubugi. ca. et sic. et eis
amaritudo: acumè pòticitas elimât purgãt in
cidùt amaritudie ſua spiffant: et gregât pòtic

Ortices