Liber

tétiam a cerebro et mot9 volútarç quêadmo-
dû flunû magnû ad quê aq decurrit a fonti-
bus copulâturq illi alia pua flumina et duc-
tus:derinaturq p eos aq et diuidik in ortosq
semiata a fôtis remota vicinia. Si em aq a fô-
te in vnû discurrerét aq pance et paulatim in
fluëtes pp spatî lôgitudinê et vie plixitatem:
nec fieri posset fortâssis qn minuerent nec ad
loca pduc i posset desiderata pp itiner remo-
tionê. Sic gê cereb qfl sons sensus et motus
potëtie. Aucha cui ab ipo ê origo tâc6 rivus
magn9 p quê a cerebro discurrit sensus potê-
tia et mot9 nerui q ab ea pcedût rivulis et cò-
ductib9 siles p quos trâscurrit sensus motusq
q potêtia et ad mêbza pferk:estq decurs? mo-
tus et sensus ad ea prim9. Si ad isferiora pce-
derenk a cerebro nerui mêmza eor debilis eêt
mêbrop et sensus et mot9 pp eã hôtutis q ad ea
ptingeret paucitare: fieriq posset neruoz ple
rosq in vie plixitate âputari et mot9 multitu-
dine. Qui s a mucha oriuf nerui trisita et vno
parib9? cludunk: vno tî supeminête sìne socio
Eor in collo octo sunt pia: in dorso duodeciz
et a renib9? qnoq pcedût pia: ab clunûs offe tria
ab ofanio totidê et ab isferiori pte ofanî vn9. fl
ne comite. Primû itacq par octo q i collo oriu-
tur parûs a foramine qd in prîmo est spôdili p-
cedit distribuiturq in lacertos capitis solius
Scb9 ât par egredik loco q duob9 iterest spô-
dilib9. prîmo.f. et scbo: diuidikq ps el9 in capit-
cute. datq ei capitis tactq sensum:ps in lacer
tos q poft collis fût:parfsq in lacertos q scapu-
lis fupersût latos. Tertiî deniq par a fora-
mine egredit qd iterest scbo tertioq spôdili et
dividik quisq eor in duos nervos: et vn9 qdê
ad posteriora tédit: dehinc aût ad pfunda la-
certorq q illic sunt: alî9 aût in afhriori. Quartû
deide par egresû hz p foramê qd iter ê tertiu-
q rqtî spôdilet. diuidikq qîqz nervop in duos
majori pte ad posteriora directa in pfsûdî ver
fus spina spôdil qrti: diuidik illic ab ea ps: q-
dâ q distribuit in lacertos capitis et collo cœos
dehinc reuertik a spôdili spina i afhrioza diuti-
sa: qdâ ab ea ps in lacertos spine distribuit.
ps aût minor ad afhrioza pcedit: scinditurq
ab ea ps et admicek tertio pari. At ho par qn
tî foramê egrediês trâsuerberat qd iter qrqtî
et spôdilet et qntu: et diuidik qdqz mêbrû in duo
téditqz minot eor ps sup scapulas et in lacer
tos q illic fût scindik. Waiot ho et ipsa itept in
duo diuidik altep mêbrop in fupiora spine et
in lacertos latos q sup scapulas sunt: et i lacer
tos collo et capitiparticipatos. Altept ât mêmro-
rû i admicek ptib9 q de qnto fût pari et ferto et sep
timo pariu a collo exeûtû et ad mediû têdunt
diaphragmatis. Sertû ho par erit eo q est in
ter qntû fertû spôdilet foramine. Et septimum
par iter fextû spôdilet et septimû et octauß spô-
diles. Hor qdqz partiû in multas diuidik par-
tes. Alie qdê in lacertos dirigitur capitis et
coll: qdâ in lacertos spine: qdâ ât in diapha-
gmatia lacertos solo ercepto octano pari ex
eo et em nihil ad diaphragma munik qdâ ho
ad alias trâscên ptes yt ad locu pueniât coni
cu in offe scapulaz motûq brachio fert: et
ad lacertos q i armo sunt et motû faciut pak-
me atqz ad palmâ motû faciètes digitop.ps
quoq alia in cubiti distribuit ptê cui et seni-
minitrat. Duodecim aût paria q ex spôdi-
libus ortû h ANT dorst i pectoris hmi di sunt. Pi-
mû egredik par iter pîmû spôdilet et fin eopq
pectoris sunt spôdilu: diuiditurq ei9 ps in la-
certos q iter costas sunt. ps aût in lacertos q
spine reliquiuqz qd ê in costas extêdik pore:
de hinc octano miscek pari qd a collo ê et ad fea
pulas porrecti sensus dat illis et motû. Scbîn
par egredit iter fm spôdilet e tertiu de ipôdili
bus pectoris: porrigiqz ps eius ad brachior
cute senfum illis pferê: reliq ps diuidik: item
ditqz ps el9 in afhrioza: distribuiturq in lacer
tos q sunt inter costas: eoqz q sup pect9 fun-
pars aût altera scindik in spine lacertos et scap-
pulaz: quib9 et motû ministrat: lic qh oia pa-
ria nervus que a pectoris egrediitur spondi
libus duodecim. Etem hor: quodqz diuidik
in lacertos spine priorimos spôdilibus a que
bus egreditur et in cœkntia illis mêmza. Egres
ditur autê quodqz par duodecim pariu ners
nuozum q spôdilib9 sunt pectoris iter duos
spôdiles prêter duodecimû. Jupsum nâqz es
ipso procedit spôdili duodecimo. Quinqz aût
paria quibus a spôditib9 est renu ongo: vnqz
quodqz ex ipsi9 spôdilis cui deputatur egredi
tur corpore tenduntqz eor quedâ in anterios
da vt in lacertos qui sup vêrre funt distributi-
tur: quedâ aût scinditur in lacertos qui sups
funt carni q renes vroqz vestit latere: deven
dût maxime eor ptes ad duos pedes. At ho
tria paria quib9 est ortus a clunûs offe sìngu-
la egrediitur foramine qd est in offe ipsop clu-
ni et diudunk: pariqz eor distribuit in lacer
tos qui sunt cluniu offa et in prima illis corpo-
raipars aût admicek duob9 extremis parib9
renu desceditqz cû eis ad pedes ex maxima p
te. Tria deniqs paria ab ofanio, pcedentia: lo
lusqz qui de subr9 ê restât. Hor primû egredi-
tur inter cluniu os tertiu et pîmû ofanîj. Scbîn
ât iter os pîmû et scbîn ofanîj. Tertiî ât par in
ter fin pducik et tertiu os eiusdê. Sol9 ât ners
uus cui soci9 nê ab vltimo ê ofanîj. hec aût
pia oia in multa diudunk mêmza et qdâ qdem
distribuunt in ani lacertos: qdâ in yge lacer-
tos: qdâ in vesice lacertos: quedâ in ipsi9 vir-
gse substantia. Sût itaqz paria q funt in corpo
neruop trisinta octo vnufqz deest comes. Et
hec est nervozum assignato.

Secundus

Theorice

I Caplż, x. 6 ligamțon & cordaπaffignatiſche,
Igamētorū ſuba iter
neruozu
er 4 offiuß media ſuba ideoq 4 ſa
ſute ſicur 4 ſenſu caret eorūq ca
ro min9 offib9 dura ſed durioz ner
nis eorūq origo ab offiuß extremitab9 vy 4
ſenſus erptia. ſeſus etem illis ā q9 origo in
cerebro duciſ vel nucha: ligamētor poro vi
litas duplex ā altera quo int9 ligent oſſa i lo
cis diſgregatis: oru etem in extrēitate cuinſq
offu duq 4 tinua ſunt hmoł corp9 ligamțu
ſ. 4 alter altero viencaſ quæadmodu ligna ſu
nib9 alligātur altera 4 ſt qm1 ligāt lacertos cu3
offib9: hox měbro9 figura diuiera ā. Quorū-
dā etem figura rotūda ā ſicur nernoz hocq
uſis factu ā in locis q9 no ſunt lacerti 4 phi-
beāt: ipfa rotidate incomoda ſuſciperet
ſiſgregatio raſche a duob9 cubitis: hic loc9 la
certis ā nud9: qdā 4t ampla 4 lata ſut q ad of
ſu ligamēta ſut nečia 4 tinuata firmiter: niſi q
ea q lata ſunt ligamēta illa 4 ligāt forti9 4 fir-
mius tenent: qdā alia lata 4 tenuia 4 panni-
culis ſilia ac diaphragmati: q ad defenſionez
neruoz venaruq pata ſunt cu p oſſa trāſeuł
lacertis nuda: 4t cubitoz ā extremu. Corde 4
eem q pducunł a lacert9 q in māiſeto ſut bra
ch4 ad mouedū rachā oibus ſunt opte ex pti
bus operimētis q er ligamētor ſunt gne que
ouunt 4 ab cubi vtруſos extremo 4 cu yelſułt
cordas ab incoſmodis exteri9 defenduł ſupue
niētib9: 4 ab interiorib9 ab offuſi ſoliditate ſic
etiā in oibus alij his ſimilibus est měbriſ.
De cordis. At vero cordarum ſuba
media est ligamētor 4
neruoz ſubſiſtātus. Et enim illis origo a ner-
nis ad lacertos euntib9 4 a ligamētis q er oſſi
bus oțta ſunt. Nernus nāq cu ad lacerti ſen
diſ p ipm diſtribuł 4 diſpersiſk in ei9 ptes vil
liſq9 illus ſimſceſ: comſceſ q3 cu illis ps qdā
ligamētor q ab oſſibus pducunł: dicitureq
hmoł comirto lacert9. Dehinc aŭt a nervis
descědit 4 ligamētis corp9 in capite lacerti q
prim9 4 moto corpi p ip3 ſne alij lacerti car
nis admirtiſe: oruq ex et9 extremo tědiſt ad
měbp cu nečius ā motus. 4 tinuaq illi. Jo 4
cordap ſuba media ā iter neruoz 4 ligamēto
rū ſub as eiuſq ex ligamțon actioib9 4 neruo
tu 2 poſita viſtilas. Et etem eap näe ſentire 4
mouere lacertosq ligāt cu offib9. Cordap q3
figuravaria ā quæadmodu 4 ligamțon. ſunt
etem eap qdā rotuſe qdā late: qdā ſploriſ
latitudis 4 tenues in pāniſculor ſiſtindinem.
Rotunda q6 q illo ā loco q a lacerto9 oriuł
capitib9 prumov diſgregationi ch mouët hoc
io factu est q remotiſores fieret ab incoſmodo
ſuſceptiſib9 quæadmodu corde q ad diſgre-
sationc raſche ſerunł a lacerto ſup cubitum

Maly 26

poſito latu 4t cordarū ipm ā q uelsd2 tinuaſ
diſgregatiſib9 ſuntq nečiuß vt diſgregatiſis
marimā ſplectereſt ptē. Extensa 4t corda te-
nuizq trib9 nečia ā de cāis. ipma ā vt det tacp
bōitatē měbro 4 induci yt corda q cuti medy
palme ſubſterni hoc em měbro organu datb
ē ad pbādas oium q tenent q̧litates. Scbo
4t duritiel piter addat měbu quæadmodum
corda q ſub plātaru pedu cute strata ē. hec
etem cut nece habuł cuß diſligētia tacp duri
tiē habere quo ei ad ābulationē eest tollerā-
tia i durs 4 alpis loc. Tertia yo eſt vi opiret
ac defenſaret opimēta oia quæadmodu q a
duob9 oriuł lat corde lacert q ſupunt yen
tri. hee etem 4 tinuaſ 2 solidatiſe ſiphaci ſup
vetrē extēſo ausētq3 ei9 ſoliditate ſicq oēs 3
lacert9 orze vetr corde tenues k 4 pāniſculor
rum subtilitati ſiles. hec ā de nervis ligamē
tis 4 cordis vlis 4 diſuncta diſputatio.

I Capim, xij, de venar affignatiſche.

Enis q nō pcutiunł origo ā
ab epe q nece ſuferit
ab epe peas āſaguis i oia ſerreſt
corpis měbą q paſcerět. Et haruſ
ſuba venaru fragilis ē i tenera ex
vna tī tunica. Que io tenere ſce k v prie eſ
ſent epati ſbe q̧ien9 q6 ad eas puenerit ſucco
ſitat 4 ſaguis qdā altereſ imutatiſe. Ekvna
4t tunica 4ſtitute k qm he ad trahědu ab epe
4ſtitute k ſaguinē 4 vy3 ad měbą deſerědu
aut ab itestino cib4 attracti ad epati pferat
officias. Nec ho oporituit eas duarū eec tunic
carū. ſaguis etem q ab eis ad měbą decur
rit nece habuit ch ſua totalitate ſetrāſre nō
quæadmoz ille q ad artias trāſit. Artie etem
2 poſite k er duab9 tiiic q̧ten9 qab eis admē
bza trāſit ſaguis ſit qdā ſbtiler těne q6q3ppi
qu9 näe ſit pſus. Uene g q ab epe oziuł due k
vn19 q6 ā origo a canico latere q6ponta alki9
origo a gibboſo 4 dicitur cōcau.

De porta.

Et a vēa q6 porta vocata
ipi9 i interiorib9 epati anſ
egrediak diuidunk qnq3 ptes: q qnq3 pducuł
epatis extremitatibus vt autem epate vena
hec egreſſa est ad medium DESCENDIT locum
iſtestini q 6r duodecimh. Diuidikq3 illic i octo
venas. Čaruz due ſunt pue qrum altera. ites
ſtino continuatur duo decimo 4 ſumit ab eo
quod ad ipſuz puenit ſuccoſitas cibi atq3 ad
epar deſert. alioſado aŭt ſepa k ab ea ſubtilē
quoddā q6 ad carnē tědit tenerā circa conca
uitatem. Alia autem diuiditur in locis que
ſtomaco continuantur in intestinum q6 por-
ta voca: q6 4 ſtomaco ſubest fugitq3 ab ide
que3 inuenit cibum 4 ad epar perſert. Relis
quarum aŭt ſer venarum que duabus maio
res ſuntrprimis vna q6 ad latus tědit ſtōi la
tuz: firmatq3 in dextra latere quo ad ip3 cib6

d 2

Ziber

perferat ab epate interioza et em stori reficiuntur cibi succositate tpe quo illi digerit. Scöa ad splenè têdit vena: quo ad ipsuz sâsuis atrahat feces ab epate: et anteß hec ad splenè attigat: separatur ab ea vene q in carnè distri buunt panagris dictâ quo p illas paſcat. Cu Æt ad splenè hec puenerit vêa ſepat ab ea vêa qdâ alia puula: et ad ſinistrhi têdit lat9 stori: ſo lîdatarçq illi et pascit ascêdit ab ea gramen subtile ad adipê in quê dimiſa reficit illi. Teria âtvea ad lat9 porrigit ſinistrû: diuvidik9 cir ca recti itestinu ſumitq ab eo q in purgamêsto cibo? ſuperat cibi et ad epar reſert. Quar ta q3 vena in latus extêdi dertrû. Quita i cir cuitu ſerf itestin q colonvocaç illiq3 trinua ta ſumit ab eo etis ipfa in purgamêto ipſi9 qd inerat cibi. Septa ad circuenda têdit itestina subtilia diuvidik9 inß plurias ptes s. q2 maior ps ad intestinu ieniuq dictum porrigit: reliquiquâ qd ê in intestinuz diſtribuik subtile: et itestinu qd dicic orbi: in ptê q2 tinuak itestino colon vocato. ſumitq ab his cibi succositatê locis et epati offert. hec ê assignato venar9 q diuſtuntur a vena ſuperius porta vocata.

Deconcana

Uena ât q2 cauæ di cta est iâ âte diuidi tur in ipſi9 epatis interiorib9 in multas ptes: q in gibboſo ipſi9 latere solidâtur et firmât: hec ſunt venæ q succositatê cibi a venis attrahit q ab ea diuvidik vêa quâ portâ vocauim9 et ad venæ pferunt concauæ. Ut aſt ascêdit cœcauæ ab epate in duas diuvidik, altera grû ma ſna est et ad inferioza deſcêdit et p ſpine pozrigit ſpondiles vſq3 vtilimuz ſpòdile. Altera aſt pua ascêdit ad cor7 corpisc supiora. Noos aſt primû de ea tractabimus q ascendit pte. T[ext]ico ſ qm ea q ascêdit cœcaue ps vſq3 ad diaphragma integra porrigit: et in diaphragmate due ab ea ſepatur ptes q i ipo ſtabilitê diaphragma paſcut. Dehec ât ſepatur ab ea subtilæ qda venæ q operimento cotinuâq pect9 in duo media diuident et ad cordis opimè ſa ſz et ad glâduſa quâ moq vocamus. Posſ hec ât ſcidik ab ea ps qdâ q maiou2 tinnatur cordis aurî: diuvidikq3 ps hec in tria mēbria q rû vnû iatrat dertrû cordis qcaunz. et abide ad pulmonè porrigit: et hoc hoq triu maius ê mè biop: gnaturoq ab eo vêa q arteriaq nûcupat eo q similis ſit arterie. W[ving] d[ic]b[us] aſt scöz cor7 cir cuit ab exteriorib9 et in ipm ois còsumik vt ipz paſcat. Tertiù vero ad ſeriozes extêdi pecto ris ptes paſcitq3 q ibi ſunt lacertos inter corſas et alia ibidè corpora dispoſita. hec g vêa cum cor7 trâſerit diuſſiones aſe qrundâ pati venar9 q ſna capillis subtilitate ſiles ſunt: diſtribuſturq3 in ſupiozes duoq ptes pânilicor9 q in duo diſtribuunt pect9 media. Que cu ad ſurculas p[ra]ſat i duas ſcidik9 eap vtraq3

Secundus

in duarù ascêdit vicinâ ſurcularù: ſepaturq3 altera ab altera et abluicè remouët prâſuer fuz: 3 ſepant abvtraq3 duo mēbria qrû alterus ad anriòra porrigik pector; et deſcêdés ad pe ctozale têdit ſumitq sibi pectoralis vektrum alterus 3o ſinistrù: doec ad cartilaginè ptinat q enſi filis ſup os stori prêdiit. Alterus aft i qnoq diſtribuik ptes. P[ra]ſa ps ad pect9 têdit et diuidiik i qtoq pector; ſupiozes coſlas. Se cùda ad locu puenit ſcapular[em]. Tertia ad col li tollik locu et diſſundik i lacertos q i ipi9 p[os]ti ſunt p[of]undo. Quarta ad ſo[amè] mittitur ſer ſupiorù colli ſpòdiuì et ad caput mittitur. Quita ât q[ui]maior: ê ps qnoq ptiu ad alas aſcêdit et ab ea q[ui]toq: ſepant venæ quarù vna diſtribuik i lacertos q a pectorali ad ſcapulas ascêdiut. Scöa diuidiik in tenerâ carnè q est in alis. Tertia deſcêdés têdit ad lat9 p[ector]9 do nec ad vêtris puicat ſunb planu eſt in exte riorib9 statuik. Quarta et diuidiik i tres venas quarù vna diſtribuik in lacertos q ſut in late re ſcapularù conico. Scöa an diuidiik in maqnsi q sub ſacellis ê lacertû. Tertia q ê major ſup brachii porrigik d[oe]ec ad manu p[uen]iat et ipa ê venæ q alaris 8 ab ala. Ut ât hec une obuiât ſurculis venæ cœcaue poſtib9 in ea q[ui]n9 vêuſa ſunt mēbria q diuidiik eap q3 i ſurcularù loco in duas. Ascêdiq3 altera earbi p[unda] et celata et occultavocaç organica. Aſcêdit aſt altera māiſesta et patès: et vocat oiganica. Et organica qd māiſesta poſſa ascêdit a ſurculis in duas magnas diuidiik vêasq[rû] altera in collu vadit et deſcêdit a p[of]undo corris paulatiz in anriòra et lat9. Scöa autem anriòra 7 deoſum: et dehinc ascêdit et circula tur ad ſurculas et elenak ab exteriorib9 ip[ma]ei9 ptê comſiſcentur qdâ ipi9 cu qubuſda ill[ui]ptib9 ptes: ſitq3 ex eis organica māiſesta. An teß aſt hoc mēbri po[mi] imiſeak multe ab co pullulatvene q ad ſuploza exaltātur q[rû] qdâ minime viſus appen[nt] ſenſui oi tpe eo q ara nee ſiles ſint filis qdâ ât viſus ſelurmiſeſta ſunt. Et his ât q minime appèt duo aggregâ tur p[ia]: alterus e[cor] in latitudine tendit iteri[que] adinicè t[in]nuak i occulto loco q ê i ſurculan[que] 2 pagine. Paris ât alteri9 venæ altera alteri i t[in]nuak ſz opponik 3sl in locu colli extiores collu têdêtes. Que ât viſus pt3 ſenſui ſemp ei9 qd qdâ vena ad ſcapulas vadit: et dehinc ad man9 porrigik voca[que] ſcapular[em] vena q ê cephalica 8i: et ei9 due ſit venæ hui9 iperètes radicib9 ſcapularis q[rû] vna ad ſcapule extêdi caput et in corpe ibidè poſita diſtribuik.al t[er]a antem ad caput p[uen]it brach[ui].

Deorganica

Deorganica

Orgâica porro ma
nifeſta q[er] duab
2 glutinaک کومنیوک ptiu q[r]ûdâ i duas dinu
ât q[er]a[ka] alka têdit ad iterioza pullulat[em]q mul

Theorice

Haly 27

ta ab ea germina. ḣdā ḣdě pua q in supiōzem
distribuunt maxillā. ḣdā vero magna q in in-
feriore distributionem maxillā: et a magnis alie qu
q pullulāt ptes q in lingua: et alia distributi
tur illic circuposita corporanifesta. Altera at
orgānce ps ad exteriora têdit. dividit q in cor-
pora q duab? interfut aurib? et capit. Occulta
ho organica ascêdes ad lat? ptêdit meri. se-
paratur q ab ea ps q pi admicek illi q ab or-
ganica seufigit manifeita: silq ue gutturi im
p̂munk et meri oibusq occultis lacertis. Reli-
quī aut organice hui ptêdit ad cōplo si finē
lande grece ſimili et dividuntur ab eo mēbza.
Paruńq ei? mēbpx ad loci p[mi] fecundiōp[or]
rigit spôdilis. Alībq capillo ſile ad loci q in
terest capitixme spôdili extêdit. Et q[ui]b[us] ſupeſt
cranei iurat iterioza p fozamē q[ui]b[us] fine cōplo
ſi ſiſis lauda greco. distribuuntq[ui]n iſerioibus
cranei. p[ra]ſcēs q[ui]líc ſunt corpora. Et hec est vtili
mus ad quê puenit occulta locus organica.

Deascellari. Nunc igiſ ad venā q
nunc alaris dicta e regers
tamur: q et basilica dk. venā q[ui]b[us] ſcapularē q et
cephalica nuncupat. Dico g[ui]m he due vene
cu p brachiu ptendunt ab vna F eap tpes ſe
paranct modice et in brachiu distribuunt: con
ſregaturq[us] de eap ptu adinuicē coadunatio
ne venā q d[ur] arabice aqhela. nos mediaſtinā
eo q duab? cephalice. ſ. et basilice interſt. et
eis ſiat noieq[us] carem p[po] vocem? Et ſcap-
laris q[d]de cu p brachiu extêdiſt ſubtiles ab ea
q[d]de vene pullulāt q in cute ipſi?imo et lacerto
rui ptesmanifestas quo illaſpcat diſ fundik.
At ho alaris et ipa et multa diuiniſt: eiuſq[us] q[d]
pullulātes ab ea ptes in lacertos diſtribuunt
q in brachiu ſunt iterioib? eip[os]q paſcut. Ut
aſut due hec prime fiut vene diſgregatioſi cu-
biti: diuindunt vtq[us] p[ro]tinauq mēbpx vnui ala
ris mēbto alteri alteri? ſcapularis: fitq[us] ex eis
vena vna p mediü p[re]cedēs in loco duplicatio
nis cubiti: quā q[d]da brachiu fonte nomināt: et
hec venā et q mediaſtina dk. Eap pozo reli
qui[ve]nave ſiquidē ſcapularis ps q[d]da ad mani
ſetta têdiſt cubiti. ſup ſupiorē cubiti: et hec est
vena q d[ur] cubiti chōida: et ad eſneu incliak la-
tus in pt[em] extremitatis sibbōſe cubiti iſerio-
ris ad raschā p[duc]it: eop[os]q diuindik in loco i
iſeriores extranei rasche lateris ptes: reliquz
ho ſcapularis p brachiu porrigik et p[ro]tinnatur
ei q in p[ſundo] et ptu alaris. Reliq[ui] ho alaris vi
dividur i duas ptes: q[ru] altera e p[na] et ipa ite
rui in duas diſtributa e p[tes] cui p[art]iu altera
ad familiare extêdiſt lat? et ptêdiſt vſosq loci q
interest antriculari et medico hec et vena ſaluz
bis voca[que] ad ipudici pt[em] altera at extollik et
ad p[tes] man? interiores têdiſt ad p[tes]. ſ. quas
vêter tâgit palme. Scōa at[que] ps q et maiò i tres
diuindik p[tes]. p[ra]diuidentur in latere inferiori

brachij: ſic vt ad raschā puèiat. Scōa ſup hāc
et ipa quo ad raschā vadit. Tertia at diuindik
in cubiti medijs. Mediaſtina aut hec venā p[es]m
diù trāſiēs cubiti ascêdit in cubiti ſupiorē in
extremi lat? et bifariā diuindik. Altera eins ps
ad extremitate têdit ſupious cubiti ad raschā
ſes diuindiq[us] in loco q e post pollicie et iſdicē et
ibi terminan[que]. Altera aſut extêdiſt ad cubiti in
ferious extremitate et in tres ſeca[rum] venas: qua
di vna ad loci q medi? est indici et i pudico te
dit: et ſungik ptu alteri? q po[rum] dicta e: ſitq[us] vna
ex vtrisq[us] venas. Scōa aſut ad loci emitti q in
pudico medicoq[us] medi? est: et hec e venā qua
medicoq[us] p[li]q[us] pp[er] ſplenis incidit paſſionē in
ſinistra manu: p[mi]ttuq[us] ſanguinē dōec ſpon
te ei? āputek effuſo expire. tertiaq[us] vēa ad me
dici têdiſt et auricularis loca. Et he ſunt q[ui]caue
p[ti]tiones venē q in ſupiora têdiſt. At ho venā
q de q[ui]cau diuindik et ad inferio[a] têdiſt ſtatim
vt a q[ui]cau ſepa[que] et a[n]ch[ui] ſoli cōpona[que] ſp[ine] di-
uidunk ab ea venē capillis ſiles q ad d[ex]truſo
porrigunk renē et in ei? villulis cōſumunk et p[ra]
niculis: et in eis q ipſi prima ſunt corporib: ei
büq[us] ad eos p[er]ſut: dehinc diuindunk ab eave
ne due magne q [cau]itare[que] diuindunk renuq: p
q[us] renes ſanguinis adducit aquoſtatē: post
hec aſut pullulāt due ex eis alie venē q ad tes-
tificulos porrigunk: dehinc ho ap[que] vnſi quēq[us]
spōdilē renu diuindunk ab ea venē due q in la
tera duo mittunk et ad illa duo et ad lacertos
q[us] ſup renes ſunt et l[ub]os: ſeparanturq[us] ab ea
ſubtiliffime venē q fozamina ingrediunt sp[ó]
diliu et nuche nutrimēta ministrāt: vt aſut p[ue]
nit ad vtilim[us] hec vēa sp[ó]diliu et duas diſtrí
bui[que] p[tes]: ſumitq[us] ſibi vna ps v[us] dexteram
corā: altera ho ad ſinistrā: ad h[is] duab? pt[is]
bus d[ec]e diuindunk venāp[que] maneries: q[ru] p[ra]
verſas nates duas porrigik. Scōa et hui? ſunt
vene ſubtiles tāch[pt]li ad ſphacis pt[em]. Tertia
ad carnē q e in cluniu oſſe. Quarta ad lacers
tos q circunſunt anō et exterio[a] cluniu oſſis.
Quinta ad matricis os et q illi ſubſunt. ſexta
ad lacertos q poſiti ſunt ſup oſſa p[ē]nis. Sep-
tima ad lacertos q recte ſup plani porrigunk
vētris. Octana ad vuluſa in mulierib? ad vir
gam in maſchis. Nona ad iſeriores ſemor[us]. La
certos. Decima ilio[rum] cōſoſtat loca. poſt[he]
hec d[ec]e a duab? vtilim[us] diuise ſunt venis cir
cu a femor[us] a finia diuindik eap[que] reliquiz et alia mē
brā diuindik g[ui] ex eis mēbpx vnfi q [ſ]umik et la
certos q ſunt in an[rio]ib? coxe. dehinc alid in
inferiori p[te] femoris a ſinifiro latere p[pe] co-
poris ſupſiciē remeſturiq[us] in p[ſund]i. dehinc
diuindunk ab ea p[tes] multe q in lacertop[que]
da diſtribuunt. Cu hec p[uen]it venā ſup ſenu
disgregationē paulo a[n] in tres diuindik venas
g[ru] vna mediü aggredik et in oſes [ſ]umik cru-
ris lacertos interiores et exteriores. Scōa aſut

d 3

Liber

descedit sup arudinê maiore cruris q a pte fu
pficiei prima ê corpis dœc ad cauille pferat
disgregationê: et hec ê vena q vocat scia. tertia
aût prédit in iterioi cruris latere dœc ad nu
dú cruris pueniat loci et ad inferiora pttingu
lochi. s. gibbo sum maiors cruris arûdinis ad
cauilla. et hec est venâ q vocat saphena. de-
hinc ab hæp quâc quæ duar substânia diuidunk
venar cù ad pedê puenitùt vene due: q extre-
mú minous circuât arundinis cruris. altera
a latere eîneo. altera a familiari et in ptes sci
dunk pedis supiores et inferiores. et he due a
vena q scia dîr distribuunt. Alie aût due inter
plicant in arûdinis cruris circuitu matoris. al
tera ab iteriorub9 altera a posterioriub9. Et hec
est venar assignatio oium qb9 nô ê pulius: q
sunt medra. et vena q ad porta puentit epa-
tis ab vmbilico in fetuâ corpib9. vena porta.
vêa cœcau. pectous vene. diaphragmatis ve
ne. vene scapularis cù suis medus vena p alâ
trâslès. organica manifesta. venæ q ad vêtris
subplanu descedit. vene q in offibus sunt clu
uii. vene q sup manifesta cluniu. hec oluz est
assignatio venar fine pulibb9 et eara figura ac
vtilitates.

Capitulù. riij. de arteriarii assignatione.

Ico quoniam pul/

antes vene q arterie dicunt, nãe
fuerut necessario quo a corde nã
lê summerê calorê et ad oia deferêt
mèbæ. Arterie aût ex duob9 coposite sunt tu
nicis sùt inuicê slib9 suis in ptib9 varjus posi-
tiõe et subæ. Interioræ sup tunicaræ villosa cù
et in latuæ eiusq dura subæ ipaç crossior tuni-
ca exteriori quinqueq duplitoræ. Tunice aût
 exterioris in lògù sunt villi et in ea villi pauci
a trâsuerso et eiæ subæ teneræ. Qb iò sic factus
è qm in eo duo sunt mot9 prim9 dilatationis
scz aeris attractio ad eas a corde: hecçp er-
teriorè sìt tunicæ cui9 i lògù ptêdunk villi. Se
cùdus mor9 arctêdi. sup fluitutatis fumose ex-
pulso in exterioriæ: et hic p scabam sìt tunicæ in
terioriæ: cui9 in latuè ferunt villi ad iuusâtqz illi
et hoc ipm in trâsuerfù pîma q porrigunk vil-
li his qz villis vena sanguine à corde miſum
q tetin vñ et hec iterio: solidior exteriori facta
est tunicæ. Et in arteriæ iteriori tunica è alia
tennis sed dura aranea tele filis q manifesta
patet in magnis arterij sì due supiores ſcin-
dunk tunice. Et oino substânia arteriæ soli-
dior è et durior venar fine pulfa substânia: qb
iò factù ne forze pp mot9 multiplicatê facile
rùperent aut scinderêt. Origo oium potiori ci
pulfa venar a lateris è ſinistrì qcano duaruz
cordis q cauitatù. ab hoc etem qcano due oriù
tur vene pulſates: alfa mio: alfa vnæ hys tu
nicæ teneræ et fragilè. iòqz artia dîr venar. Cu-

Secundus

ius sùit vtilitas q ad plonè multi et fanguls
et spùs deferret quatinatè suâ pp fragilitatè q
et plonè itrat et in multas diuidik ptes: acci-
pitqz ab eo aerè et ad ipz sanguine deferit q pa
ſcat. Scòa ât maiò hæ c pîma: et hè c quâ arì
ſtotiles dictat aurithiânos audacê. hec venæ
ch a corde egredit duo ab ea rami germinant
qûr alter et mio: ad cæanûvadit dektru cordis
et in ipz distribuik: scòs ât q et maiò: circuitus
cordis perâbulat totù: dehic igneit et diſtre
buit i eo. huiù at reliquivene p9 ab ea duo hi
pducti sùt rami in duas diuidik ptes: qæ alfa
aſcedès ferit ad supiora: alfa ad iferiora desce
dit q et maiò è pte aſcedèt. hoc iò ch mbra q
sub cordispoita sùt loco plura sùt nùero his
q supins posita sùt. Et medb9 qdcè ei9 qo ad fu
periora nitik vene. s. q aurithia dîr i duas ptes
diuidik. Eap alfa q et maiò: huz gignas aſce
dit et p trâsuerfù in dektru lat9 sic vt cù prima
tenere fit carni q mor9 dîr in tres diuidik ptes
due eap q et maiores ſuntvene ad lafa têdunt
organica duar occultap. alfa qdcè i ſinſtre
organice lat9. alfa yo in dextre lat9 et he due
sunt vene qz ſentik pînus in duob9 colli latæ
bus ppe organicos: dicunqz tuueniles q et
diuiditur cù pttitionib9 organicop: ſuntsq ili
reliçe q in iteriora igneavitur cranei. ibiqz in
multas et varias diuiditur ptes q iplicant et
irretitur. Fitqz ex eis qsi extcſio reſtilis ex-
téla et ſtrata sub cerebro maturationi spùs alis
fornar. Dehinc vene hee multiplicates ad
inuicê 2gregatur: vt fiât ex eis due: quæadmo
dù pu9 fuerat vene ançq diuiderent: et cerebr
igresse diſtribitur in cerebro substâlia et ad
ipm ſpiritu deferut alalè. Tertia yo ps i tres
diuidik ptes: gru ps ad pectorale et coltas pe-
ctoris pmas deferit: qdâ aût ad supiores colli
spòdiles et loca q furcias sequitur dœc ad
scapule caput attingat descedatqz: et alap
emittik ptes: et pàucik ab ea ram9: q cz vena
alari basilica dicta pcedat: et in manu iuncta
lùs diuider ptitiòes: pductunturqz ab ea ra-
muli puì in lacertos exteriorios brachû et iter-
iores: vaditqz oculta ſic ch ad cubiti puene-
rit pateat: et cù vêa alari basilica vocata pàbu
let: ohic et i. pfuldi mergik et pticke ab ea pdu
cuk q i cubiti lacertos diſtribuik. Scòa ât ps
i duas diſtribuik ptes. gru alfa et maiò ad ra
ſchâ porrigik òsup cubiti decurrës supioriè:
hec è quâ ſentiùt medici vêa i morbis indicas
dis. Alfa ât desup i iferiorè cubiti ad raschâ
pgès pductik vidûturqz âde i lacertos palme
i qb9 et nonûq i exteriorib9 appèt palme. Scòa
ât aſcedèt vene ps incipit p trâsuerfù i ſinſtre
ale ptè et didik i mbra q i ſinistro ſc late diuiso
ne vene d q demi è. et hè è tertia ps vêar q huc
socia è. Uêa aût q i iferiora demittit a vêa q dîr
aurithia pulſati à loco ſic cordis cù descedie

Theorice

28

firmaſt ſup ſpine ſpòdiles ad cluniu têdes oſe
ſa. Cui? in itinere rami oſtunt in ſingulis ſpò
dilib: ſitoſ er a ſingulis q. attrahut eã mebiz
vena ſubtil:q in loco in quo pulmo e diuidit
eiusq. pucnit vittimi ad pulmois canal: e ve
na alia q ad loci tendit q iter costas e: vene
quoq dne ad diaphragma miſſe: e alia yea q
in epar diuidit: e toſi ac ſplenê.vena qz e alia
q diſtribuit in 2caua venap q in circuitu ſunt
intestiop ſubtiluſ. Dehinc ât pullulat ab ea
vene tres alie:qſi 2cauitates diſtribuunt vêa
ru:q in circuitu ſunt intesmini recti: diuiditur:
q hec pulſantes cù nò pulſantib? vt pàinu-
los adiuuèt:qbus vene nò pulſanres opiuu: poſt
hoc aſt ſeperatur ab ea, alie pue vene q
in qneq igrediut ſpòdiliu par ſel:qdoq vnuz
ad nucha pueniètes:alie qz vene q ad ilia ſe
runt cù venis pulſu caritib:q ad a miſſa ſut
loca. Sed e alie vene q ad testiculos demittit
tur pulſates cù his q pulſu carètes pu? miſſe
oſſeè ſunt. vt ât ad hos pucnit cluniu ei? reli
quù i duo diuidit qm ad modù: q vena nò pul
ſans q ſubest illi têditq vna ad os cluniu:
yſus ſemur dext: alia ât i ptes ſemoris ſinti-
ſtri. Que tñ anteſq dne. 1. vene pulſates ad: in
feriora ptingât: ab vnaq: ea: p ramuscul: oriſt
pguntq: âbe in ptes veſice donec ad vmbili-
cuſ perueniât. 4 h? in corpib: eſ iueneri ſeu-
ti. In còpletou: aſt corpib: pars q ad vmbi
licu: têdit remittitur remanetq ps q in ortu
cù iuicb duar venar: pullulatq ex illis dua
bus ptibus rami nonuuli q in lacertos diſtri-
buunt q ſunt ſup os cluniu. vt st peruenunt
due hec pulſantes vene ad inferiora diuidit
ea: reliquu in coras: quæad m? vêar: fine p[lu
diuſiòe ondim? nifi q nò i. p[ſunda e occulta
femor: v. diſtribuunt. hec eſt olu: pulſantiu
aſſignatio venar q in corpe ſunt : e ipſe ſunt
vene q circuunt veſica in ſetu: corpibus: e ve
ne q veniunt a pulſati vena magna ad venaz
nò pulſat: e q ſulis e arterie pulſanti. q vena q
ad ſpòdile mittu quitu.vena qz ad ſinginas
ptenfa.vena eti:q ad alas ascendit : et dne
vene q ad diaphragma mittuntur ramus q
ad epar mittitur ſplenem e intestina.

CCap.14<sup>m</sup>. de simplicis aſſignatione carnis et adipis.

Ed quonia
q[litatem e
nùex expli
canu? arteria: ià deiceps h? ex-
planab? loco e simplicè carne e
adipè. iciemuſſe pu? a carn? tra
catu. C[dico g q[ui carnis q in corpe eſt tres
ſut spèſ. p[ria e miſte carnis spèſ cù neruis e
chordis: e hec spèſ lacertus d[]. hecq[us spèſ in
corpe ceteris ſplior: e meb[us de q eo tractabi
mus loco: q de ap[ositop nà disputab[im] mè-
br[us]. Scòa ho spèſ eſt simpler caro q simplr

caro voca: eiuſq. ſuba ier molle e duru me-
dia e? e i ea villi ch[plimi]: hec spèſ caru: in
toto iuene: corpe. Tertia ho spèſ caro e glà-
dulofa. Simplic: ât carnis ps qdâ i coris eſt
ps iteriòb? ſpine e exteriòb:q beſtemare:
ga 2: 13 caro q iter dètes e. Et q i coris q[ò e
caro poſita e i latere e[]neo i q[] cora q necia
fuit vt eſt q[ui] culcitra ſnp quâ requeſceret oſſa
coraru ſessiòis tpe. Ea ât q i spie e exteriòi:
bus caro e iteriòb:q beſtemarega nùcupa: necia
fuit ab iteriòb:q[ò pp duas vtilitates
altera èvt calor angeat spine cù ſpine dhans
friditas ſit: eo q ex offib: q poſita ſit e nucha
eruifq: q[ui] o[mi]t 2p[lo] nä e frida. Altera e
vtilitas q e q[ui] culcitra e firmamèt[ui] ſit m[é]bro
vene q 2caua 2: ſurſum aſſêdi: e ptib: arte-
riar[us] q ad iſeriora DESCÈDUT. Ab exteriòb:q[ò]
vt pi calefaciat ſpinâ rône e fridi ab ea epeſel
lat aei is nocumèt[ui] ſiq[ui] obnu[ui] ab exteriòb:
illu habuerit maximeq iterpollatiòes ſpòdi-
lu: e costaru. CCaro ho q e iter dètes necia
fuit vt dètii firmare[n] radiſe e labefactiò ne
arceret. CCarnis ât glàduloſe tres ſt spe
cies alia earu ſhatiòi h[ui]didatis k[æ] e vtilis vt
testiculi e mâmille e glàdule q i radice e l[]in-
gue. Testiculi etem[] ad ſmatis còdiſi k[ha]t-
tione. Wâmille lactis ſhatiòi pate glàdule q
due q in lingue ſunt radicib: ad g[an]dâ que
lingna e os vicinaq[us] ifunderen[] cora humi
ditatè. Scòa earu spèſ cu? ps ſca e vt loca re
pleren[] vacua: e vt stramètayenis ſit e neruis
q[ubus] initeren[]: quæad modu[] glàdule q ſunt
in ſcòdiuſs e glàdula q moru: voca: ea q e in-
ter medi[] cerebr[us] e poſteriorè vêtriculi. Que
dâ etià facte ſunt vt ſupfluitates ſuſcipient a
mèb[us] iſu[ctes] e ad eas depulſas vt ſut glà-
duleq[al]is ſubſunt e inguib: e poſ auriculas
e i collo. Tertia ho spèſ e glàdularu: q e i co-
cauitate: q e in iſteſtino[]um circuitu. quonia[]z
etem[] vena ad ſtomacum ab epat[em] miſſa que
poſta dicit p[ui]e têdi[]t qui eſt inter ſtòm e in-
testina locu: illi: q[us] in circuitu iſteſtino[]ri diu-
dik. arterie quoq que a corde DESCENDI ad
inferiora in multas diuiduntur p[tes] cù hec
vena ſicq[us] e pars nerui que diuidit cù in inte-
stina ad iſeriora DESCENDENTIA diuidik eadez
qua vene e arterie diuſione vadit ât cù his
etià ad hec loca meatus per quos coleraru
ſunt fluxus ad intestina: ſiuntq[us] horum oiu?
e ad huin[]modi loca minime firmu: e solidu[
eo q quasi ſuppenſa ſint molita eſt natura il
lis aliquid ſusternere carnis glandulose e re-
pletionia inter ea e ip[of]um circuitu : ne for-
te labefacta: aut ſcindere: aut nimio r[ui] per[]
tur motu. hec aſt caro molliſ facia eſt: quo
ſtramètum effet melu: vtilinq[us] his q p[é]dicta
ſtraeſe vt q[ui] illis accidat oſſio interg[ui]
carni huic: nec accidat ab ide ill[em] ruptura nec

d 4

Liber

corruptio hec ǒ mollis tenere carnis hæ bitudo ǒ est in canitate. At ǒo glādula que mor dicti glādula ǒ magna strata et posita in inferioribus offinum pectorali: cuǐ vtilitas filis est illi ǒ nunc pessit vtilitati: vene ǒem ǒ a pulsanti dividitur vena audax: cuǐ ad huc puenerit loci inittunt َ et scescit sup hāc carne َ inf: eā ne forte homō sint in diuera ǒ cussie vene َt mime stabilite: an: aut rūpank aut loco enel lātur suo mot ǒ su abudātia. Slādula ǒt q: pi nee filis est: posita ǒ imeat ǒ principio iter vtri culi medium: in vtricula poſterior v cerebriz ǒ sua ǒ figura pomo filis piee eius ǒ ſba q: ǒlis َ aliarū glādula. hec fuit hāc in pte necia vt eſt fomēt ǒ quies venar mēbris nō pulſanz tiu: ex qvò ſit fecidinū rete: duōx cerebri pre vētriculorum fitq: eis ſedes َ firmamitū, hāc ita ǒ de cā vtilitate glādule his i ptib ǒ ſe ſunt. Que ǒt cuǐ hāc est vtilitate ſupfluitatū ſuſce ptiōi pate ſut: ipa ǒ glādulosa caro ǒ ſub alis ǒ ǒ ignib ǒ p ǒ aures ǒq 2 i collo. Et ǒ q ǒ do ǒ alis necia fuit vt malas ſuſcipet ſupfluitates ǒs co: expellit ǒ ſe purgat cuǐ h ǒ nā bilis ſca ſit caro quo oia ad ſe ſuſcipiat miſſa: nec poſſit repellere ſua coacta oblitate: 2 ǒ quæad 3 ǒster 4 linī loc ǒ ad quē oia scopātur expellitur: pa riter ǒ firmat venas ad man 2 hec trāſeuin tes loca. Eodē est mō ǒ inguinib ǒ caro vt ea ǒ epar expellit ſuſcipet ſca est ſupſina nequaſ ad eā ptingentia: 3 ǒ vt nernos ad pedes tra ſeutes cōſolidet ́ileat ǒ iter eos vacua. Qne aſt in laterib ǒ gule 2 ſub auricul est caro eā r ǒ q 2 radicib 2 ad ſupſina 2 a cerebro pellant ſuſcienda instituta est: q cerebriz ǒ a ſua pur: gat ſuba: hec igit ǒ glādulose carnis assignatio. At ǒo píguedo 2 adeps corp ǒ album molle: 2 hec 2 plior 2 e ſup pānićos 2 ſup mēbza nervosa pp eor 2 ppleriōs friditāt. Calid 2 em 2 ſubtili 2 vnctuofu2 q ǒ est in ſangue cu2 ad mēbza puenerit carnea cib 2 ǒ illis inest ſit calo2 quæad 3 igne iſeſ. Si ǒt ad mēbza ǒ ex nerner 2 ſunt ſne 2 pāniſculor 2 trāſeat coa gula2 ſup illa pp eor 2 coplonis friduz. Jo er go inuen 2 adeps ſup thirb 2 mult 2 eo 2 2 hui 2 mēbzi maior 2 ex ſuba fitpāniſculor. Cpin ſuedo 2 ǒ ſup carnē iuenit 2 nō niſ ſup pāniſculos est q lacertos opit 2 pp 2 p[ō]onis pāniſculor 2 fridu. Inter villos 2o carneos ſi 2 inueni re eſi: cuǐ q carnis interest: ptib 2 adipi 2 liq faciat vnctuofu2 calo: 2 paſcaſ 2 eo quæad 3 ignis 2 nis pígu. Cuti ias porro adipis 2 píguedi nis ſup pāniſculos fuit 2 mēbza erilia 2 illa in ſuſdāt 2 roſet ea qua hút húiditate vnctuosa. Horu nāq 2 p[ō]o ſicca est mēbro: 2 accelerat 2 ad ea ſiccitas 2 deſſcatio cu2 nimius fit mo: 2 2 obuia fuerit calo: nimio 2 cibi abſtinētie. Chec simplici 2 carnis assignatio 2 glādulap adipis 2 píguedis 2 hitudis eau ac vtilitatis.

Secundus

T Capl3.ro.de pāniſculor 2 cuſt assignatiſe.

Anniculi

ſue vt arabes opimēta ſunt

corpa tenuia 2 dura q mēbza cirs cūtenet: nec i toto ǒ inenire corpe mēbza 2 ills tenuis nec duri 2 q ǒlla 2 q necia ſut ad mēbro: defensione 2 custodiā: phibēda 2 q accit i comoda. Jo ǒ eor 2 ſuba dura ſca ǒ ne ſorte paſſiob 2 citi 2 ſubiſ ceretur. Tenuitas ǒt eis data ǒ ne multi occuparent corpi loci 2 mēbro:2 arcaratur 2 illorū loca: 2 mēbro:2 ǒ dā q ǒ de duo hút opimēta ǒ dā vnī tīn. 2 D ǒ ebrā qb ǒ vnī ǒ opimētu lacerti 2. Lacertōsi etem 2 qsc 2 vno tīm opit 2 ́vlimo te nuitatis poſtio opimēto circuſdāti 2 cludēti illu ab oí pte 2 glutinato ſibi nec cito aut facile eo nudari 2 detrahi pōt. Chis tribus er cāis nec 2 fuerit 2 ima est 2 gregarét oemē mēbro:2 ptes 2 ab alij: 2 seibgerét 2 ſca 2 ǒ ſi q 2 aliqb 2 i comodi accit lacertis ad reliquos nō trāſeat. tertia vt sloh mēbza illudunt mēbri pp moti alia ab alij: nō patiātur. Poro qb 2 duo ſunt opimēta mēbza ipa ſunt opimēta in teriora. Cuiq: etem iterioru: mēbro:2 opimētu est ipſi 2 pruti 2 cu:9 vtilitas opimēti lacertos circuambulāti filis est 2 ſup hoc inuolux opimēto nō tam 2 adheri nec 2 solidato ſed ab eo ſeuincto 2 inter ea ſepato his exceptis locis in qbus mēbza ligātur alij: subſequiib 2 mēbri. Hoc neci: 2 fuit opimētu quo vnqi:q2 defenderet mēbro:2 2 custodiret ligare:2 ilis qb 2 vicina:2 2 ligāk. Et q 2 q 2 in pectore ſunt mēbza opimētu hoc idunt ex duob 2 opimen tis pect 2 in duo diuidētib 2 media: eo q 2 operi mēto 2 coſtis iterius circu:nuoli 2 ǒ aſt in ven tre ſunt hoc vestiūt opimētu a pāniſcula q ſi:phaces 2. Que 2o in cerebriz 2cano duobus hoc opiunk pāniſculis opimētu qb 2 cerebrum amicu: 2 ǒ ex i pte. Et nos cuinſo: ostědem 2 opimēti habitudinē hoc i loci i cipiemu: p 2 mū ab opimento 2 coste ſubinuolun: duo buſi: alij: a q 2 pect 2 2 ſepa: media 2 q ab eis oinun: CO opimētu 2 q coſtis ſubiuolus tī pāniſcul 2 ǒ tenuis tele filis araneari: oes pecto:2 coſtas ab iteriorib 2 vestiés: oia 2 clu des 2 pecto:2 i cludun: pectate mēbza: cuins vtilitas 2 custodire 2 defendere oiaq 2 i pecto re ſunt mēbza ne ſorte obuiatione pecto:2 lede renk oſſi. Ab hoc 2 at duo oriun: opimēta pe ctus p medi: diuidētia hec etem: duo operi: mēta: pect 2 in duo ſepan 2 media p longua loco obuiationis ſurculari q:q:q sub pectore ale q 2 e cartillasis p[ri]cipi: 2 q ensis ſiudinē ge rit 2 solidāturq 2 ab aſſerioribus duob 2 his lo: cis oibus medy: 2 oſſi pectoralis ptib 2 a po:steriorib 2 at cōſolidātur pectoris sp[ō]dilibus 2 aſſe: dunt a loco pectorali continu: pau:latin q:q:q dum ad cor: perueniant: ibi:q ek

Theoriae

Maly 29

eorù abinnicè maior: sepath. Cocludùt etem ù cor æ ipz æ q paticulæ horù duozù medij opimêtorù dehic couertunt æ spòdili-bus spine còtinuâtur ac sup meri æ his solida-nk firmissime locis: kiùqz due pectoris ɔca uitates ab inuicê sepath. Est ât duoz vtilitas hòp opimêtorù dupler. eoq altera q æ maior vt squado alteri pectori: còcauo incòmodum aliqò acciderit qò ipzì actionè còfundat: alte-rùurgat æ stet æcau medij ei pfcies actio-nes. Siqn etem in alter pectoris mebrù emis sio magna aut vulnè ceciderit vehemès: qò et ad 2cau ei9 penetrat: actionèqz ûhelit? i eo ceflare faciat eo in mèbrì spiramè ceflat: æ in alia opat: 2caitate supites i fui habitu. hoc ergo in tpe alial dimidià sui exercent flat9 actio-nes e dimidia itonat voce. siqh æt ytroq vulnè 2cauo kiat pectoris fit stati æ spis itercidik nec mois giali differèt. Scòa vtilitas est ab eis opimètazonunk q: bufsqoqz q in pectoris sunt mebròz operit 2cauitatib 2 coz. pulmo: pul-fantes vene: et q fine pulli ac nerni qb9 firmik inherèt e eoq rotundât circuitù ad eoq defen-sionè e custodià e vt oia qz mèbræ pectori: 2ne cãtur ne suis forte locis træfæst 2 frustretur. Orit qz ex his duob9 opimètis operimètù qò diaphragmayestit in còcautatis pectoris 2fi-nio. At ho qò cor circutenet operimètù qò et vagina cordis d'circulariter e sup eù ab o: ipm pte includés etulqz figura q e cordis ro-tùdù qò suo in capite. Iphericù aùt in fui basi e e: positi a cordis sba i tim vt itersit illis spa-tiolùs nò paruni quo sit cordi locè i q moueat. Còsolidat æt i cordis basivèis e arterijs q ab ipso pdeut e duob9 pectoris mediù separati-bus opimentis: 2solidank qz in subtili capite eiusdè pect9 dinidetib pàniculus sub pecto-rali. Sic quoqz ota opimèta qbd9 q in pectore sunt operiunk mèbræ qò suuz circudat mèbræ nisl. q diuerba sùt ab opimtis alijss tã ab eo q indisfüste cor circudat æ opit: et hoc q: sepa-tionè h3 diffusionè ab corde. C: operimètum aſit qò siphaces yocat æ ipz q subtilis est et nus pàniculus in ſuba tele ſike aranee q: po-siti e sup lacertis q sup vêtre sùt ab extrêrate cartillaginis q sup iminet ſtòi ozi e vlsq pènis os. hò operi™ sup oia ektèdiit mèbræ q i vêtre sùt stòm.f.epar. splenè renes. veſicà. mfcicete-stes. thirbu: venas pulfantes: et q fine pulſu-neruos e oia mèbræ q inter diaphragma nos pènis ſunt ſup ea rotudatù a ſupiorib9 ſupe-rãs: ab inſertiorib9 æt substratù ſup spine oſſa. Opimètus æt istud loco q incipit a ſtòi oze groſſus est nec desſitit deſcèdes attenuari vſz os pennis ibiqz reliqs oibus ſui partib9 tenuis est. Còsolidat æt a ſuperiorib9 diaphragmati-a laterib9 cù duob9 latis lacertis q sup vêtre ſunt qùs alter a dextris alter a ſinilris: ab in

ſeriorib9 cù oſſe pènis: nec ſacile è hunc exco riare pàniculus vt sanus auſerat maximeqz: lo-cis his qibus diaphragmati còtinuat æ lacer-toz duoz locis q sup vêtre ſunt. Orit nãqz er duob9 his lacertis corde qdã pua e subtilis: q ç hò 2solidat opimèto: et intm ei vnik vt diſicillimù ſit altez ab altero extozre. Opinã tur aùt chirurgicoz nonnulli vêter cù 2suik cù ſiphace tih còſui: falluturqz: imo ho acus p ſi phacè e hanc træſit cordã qua dixim9. Cutili tates poro ſiphacis qnqz ſunt. pîma è qm ip ſe tanç cùctis operimètis è mèbris q sub dias-ſphragmate ſunt. Scòa qm lacertos q sup vêtre ſunt ſup viscera prohíbet e vesica cadere. Tertia cù ipse deſceſuz facilitat ſupfluitatù ci bi ſicca hee etem ſupfluitates oppreſſione ſiphacis ab anterioribus: diaphragmatis ût a poſteriorib9 exprimùtur e foras pelluntur quæad™ ſi man9 aliq còprimat humidus ſub manu fugit e egredit. Quarta è ne forte diſi-gant e apiank leuitor stòns e itestina ab his q inflationè pariut: vêtositas etem ſoluit cù a ſiphace opprimit adiunante diaphragmate. Quita è vt oia q diaphragmati: ſubſut mèbræ liget e aduicê e iniſiat faciat. Cocludat qòa oia et opiat q: q eoq sigillat: opimento qò ab ipso ouk e circuèdet ipm: ac cutis ei ſit loco q ſuperviuerſuz est corp9: hec aùvt dictù est mèbræ ſup stòns. epar. splen. renes. itestina. matr. vesica. testiculi vene pulſantes. et q pulſu ca-rêt nerui. C: Stomaci opimètù quo amittitur oib9 est alijss groſſius operimètis q vestitutvis ca: hoc qz ea pufia vtilitate: vt cù stòns cibo replet9 fuerit aut iflat9 mime illi ſciffura acci dat nec rupat. Cù hoc opimèto alligaſt ſpha-ci q sub ſto sternik. C: At ho qò ſup eparis est ſubaz opimètum ſubtilè est e ipz custodiés e ſendèdes: vicitur q: diaphragmati qò ſup ei: e gibboſuz e costis poſteriorib9: inteſtinis qz q conatiori ipius vicinant. C: si quoq e splen opimèto operit ſubtrili q6 habuit neceſſariu: vt p ipm custodiret deſenſu alligaſt p ipz costis poſteriorib9: e ilijss. hò et renes. itestina. ve-sica. matrix e testiculi: ſinguli hòp 2cludunk opimèto quæadmodù e q dcã ſunt cui è a ſi phace origo. C: At ho ad testes cuz ſiphaces ad inguinu: puenerit locuz trâſmittunt ab eo duo meat9 q: q p inguè vnù e vlsq ad testicu-los deſcendètes illos operiut: pmuq dilatãk vt kiat ex eis opimtù qò testiclos circuindat d: qo: teſtù facculus. C: Orit æt etiã e ſiphace concavitas q iter ſiphacez è e itestina ex qua thirb9 2ficit. Et 2cauitas qò est operimètum circa inteſtinon: circuitu p què vene træſeſt e arterie ac nerni q ad itestina têdùt: oitq: his ſingulis yasis opimètù quo tegunt ſingulari ter. et q hòmni est q: ſi circulus est. C: Ex ea qz operimèta ſut q inter ſingulas ſunt venas e

Tiber

nernos et intetia: quid? adinicê colligank; et ad ea q sequunt nec circêdâtur ab illis. Et qd hûrinsmodi est duob? cunclus inoluit vnaiq; zir bus ât qm apostinm qo est ex pelliculis veis et adipe: hoc vicêdû loco no est: cuz fit hic sim plicius et ille còposit? Noster etem ſmo h est de simplicis diueritate mêdiop. hec süt qb? circûnenêc mbrz q invêtris süt 2cano opimta. Operumeta ât qb? ea q in 2cano cranei süt mbrzia opunk: atq hec qb amitti cerebrum duo sunt. Altepr simplex et diss格atû qb et ê mai9 vocatusq m spilla: et ê sub cranei oſſe: co tinu9 oib9 cerebr pib9: qo necius ſuit ad te: scêduz et defendêdû cerebr ab oſſum capitis cranei obutatiôc et q illis accidût: cu frâgiq cd in eo aut steritur et ê coneum ſcomo qo ê in cranei ligamêtis pâniculosis q orunt ab eo. Altepr aût est optimû tenue cu veis et arterijs còposituz 2tinuâs ea adminicê qlis est fecûdi ne fet? 2poſtio. Scôna etem ſunt vene et arterie et iter eas optimêtu tenue qli araneatuz. Sic 1h9 operi? ota 2cludit q1 cerebro ſutal ligatu3 illi cu spilla mre ligatur pâniculosis. Hoc et necius ſuit ad cerebr defélonê ab ob viatiôc spille mris et vt paſcerek cerebr hisq ad iph caloq pefit nâle arterijs. Ois ar q1 ce cerebro ſunt nerni venе. arterie duob9 ſunt op2ta optimêts q ex his naſcunk duob9: dœc casitis egrediâtur craneu. Et nos hoz ôndem9 hitudinê optimêtop duoq mâſesti9 et clarius cu de cerebr figura et mo tractabim9. Et hic nê est tractat9 de operimentis vel pâniculis.

Decute

Cutis ât q toto ſupel corpi: quêadm? nã fecit ſup oia ê corris mbrzia operi?m defendês ipa et custodiêis ab icômoditatib9 accntib9. Joq? et in ſupficie fcê ê corpis operiuntu oib9 eius mèbris cœ q ptegit et defendit ab icômodis exteri9 accenti? bus. Hacte ê ât cut? hec in hoie tenui: qi et ceris alibus et molliot careriot pil9 kruteq? debilior. Tenuis qd et mollis ac pil puata pp diligênti? q illi necia est ſenib9. Si etem groſſa eſset et dura quêadm9 et tergora q ſup aliaia ſunt: et alia no ſentiret qo obuſi haberet iph tägeret. Si ât et multoq eêt piloz quêadm9 co ruiz afni et bouis ac pecuduz: piloz a bôitate ſensus phiberet copia. Inde ig? fcâ palmarz media cutis magis pil prinata reliqs q1 corpo: ſunt: et molliot ac tenuio: pp marimâ q necia erat illi ſensus et tact9 diligensâ. Cutis hoim ceteroq corijs fcâ ê debilior alatiu. cuz nã ſil cuz his q pôſitta ſut i ea: ppoſuit vt re cepraculiu eêt ſupfluitatu2 ad eã deſluètium: q5 oia repellunt illi vicia mbrz. Joq? et illas ſua ſuſcap9 obilitate. C Còdita ê cutis miutif ſimis pforata foramib9 iuicê pris p totuq cor: pus quo p euz eritq et a mèbris ſupfluitates ſoluunt vaporose: dhrg foramia hec pori: et

Secundus

ab his eſdiut pili. No ât ois ſibi juicê eſlis ê in tenuitate cutis et groſſute et mollitie duri tie pilorù pductiòe et punatione: sed nec còtnatione ad ea q ſubſunt mèbrz. Tenuitate qdê et groſſute: qm qdâ eius pars temvisr cu tis faciet q lic facta pp ſenfuz q erat illi necef sari9 et colours pulchritudine et clarutate: qm q dê tenuis his 2petent: est cutis 3 groſſa ci acutis tenuitate foras ſanguis emittik color magis 3 agroſſa. Quedâ aût oſſa quêadmo dû plâta? pedis cutis. hocq ad eã utilitêq necia est nonullis in eûdo tpi9 ſup corpa in qbus acumia ſunt: q cuz cutê introierit no le: ditur nec pferitur vſq latos lacertos. Duris tie quoq et mollitie diuerſa ſunt: qm qo pse? mollis vt medij palmarz cutis q ad hoc mohi inſtituta est q celeritate mutatiòs egeret et teratiòs in eop q ſentinûk nam: quêda autez dura vt plâta? cutis eo q necelitas illum ſit ambulâdi hère tollerâtia p aspera et dura loca. In pductione q3 pilorù et pnuatiòe qm q dâ qdê cutis pilis caret et nuda est vt palmarz medij: filro? pedum plâta? cutis q loca pilis nudata ſunt pp ſenfuz. qdâ autê pilis abudât vt: capitis cutis et barbe ac ciliorù loca q nos vtilitê dicemus cuq de capilis disputatum9 Côtinuatio q3 cutis ad ea q ſubſunt no eadeq vybiq qm cutis quedâ mèbris ſibi ſuppoſing continuata est et còsolidata vt no anelli potant excoziari quonia aut lacertis còsolidata est ipis quêadmôz frôtis et genar cutis maiu: q3 faciei ps et q in labijs ê queq in extrêitate ani aut p cordas vt yolarù cutis et plàtarum peduz et frôtis quidê cutis côtinuata lacertis et còsolidata eê q ſup frôtis os ertêditur: neci uelli pôt nimia ſut cu illo còsolidatiôe: sic q3 genar cutis. At yo labioruz et extremitatis ani cutis mixta ê lacertis in tm vt iter cutê ela certû nulla ſit dria q ſub cute est: niu in ſupſtie tm. Cutis aût yole q solidata ê cordis q ſup planù palme extêſe ſuhoptia còsolidate. Ouiq et em? iter lacertuz q ſup cubiti poſit9 est iterio ta corda quedâ: anteq ad rasche pueniat diſgregationê. Que vt ad diſgregationem venit dilatatur: e explicat? ſup totas palmâ et diſitos et cuti vole còsolidatur ta diligêtert enelli ne queât ab inicê. hoc trib9 factum est vtilitate bus. Prima est vt eêt palma pefci in ſensu in dicij. Scâ vt pil careret ne forte piloz bôita tê ſensus phiberet copia. Tertia vt comirta corde durities ci cut? mollitie fieret têperies quo 2petentus diligêter eêt ſensus organum. Silis est ratio i plantarz pedis cute. Ouiq em? ex lacerto q ſup ventre est cruris ab extranea pte: q ſei nafcitur a capite core corda quedâ aſtq ad diſgregationê pueniat canule. Que vt canillam pertingit dilatatur paulati et ſub pedis plâte cute diſternitur in omnes pedis

Theorice

Maly

30

ptes et solidissime cuti 2 solidatyt neqant ab-
tuicé diuidi. Necitas hui'rei q fueris sepi? îs
a nobis dicti ê. Hec sunt loca qb? cutis tanta
copulaç còsolidatiòe vt oino ab eis auelli nò
poftit. Que aùt in reliqs ê cutis corpis ptib?
subest illi opimètum tenue, sìle araneaç tele
cutez 2 lacertù differimâs q cù trahit exco-
riádaê se pimitit facile: 2 q hinòi ê ve cutis ô;
2 stiles sibi 2 ad aticé hùs ptes. Hec diuerfatù
opimètoz 2 cutis: q vna ê ex diuerfatib? mè
broz ptibus suis consimilium assignatio.
Capt.3.v.5 capilloz 2 vnguiù assignatiòe.

Apillozù
2 vnguiù icre-
mètû nò ê què-
admodi reliquor oz 15 mèbrorùs.
Sigula etem mèbra augeri 2 i lo-
so 2 lato ac pfundo iuenim9. At
vo piloz 2 vnguiù icremètû i lògitud ine fit
fim: loco q eor singulis mò còtinuat suavna
poft aliá sp 2 i fermisse: nò ê illis augêdi creſce
di meta Hdin iaſt ê vita. Qb io factu eit vt oi
ſupeſſent tpe recentes et noni restaurareç q
qò aut iminutum eſſet aut contractum.

Depilis
Pilozù è ſnatio ex calo va-
pore 2 ſacco. ioß 2 maior: pi-
lor or? in corpib? e i medio innututis pp ca-
loris ac etatis 4tutem. Calo etem in vapores
opak: q 3 burès eorù diſſoluit ſubtilitates:
remanetq eorù groſſities. Quê cum expuut
nà emittit illos p cutis meat? q pou dicuik: re
manetq in ea 2 nò diſſoluunt pp ſua groſ-
tiè. Quare, multiplicanç 2 idureſcunt ſuntq
ex eis pili: vt aùt ad eofdc puèit meat? vapor
ali? p? 2 tinuak: expellit? q ipe i occupato loco
dbec ſiat pil? 4, còrinuek illi vapor ali? illi in
erterioza ppulſans. hoc igi. mò ſemp ghan-
pili hi post illos. p[roductio aùt in corpe pi-
lorù qdâ qò a näe p[poſito ſit pp vtilitatè. q-
dâ aùt p acciis puentit. Et qb qò p[poſuit gna-
tionè vtilitatis cà nà duas hùnt vtilitates alte
ra ab iterioib? altera ab exterioib? vtilitas
iterio: expulſio è ſup fluitatù iteriorù 2 eoruz
purgatio ab iteriorib corpis tâch q nocet. Et
teri? aùt ornam etiù 2 còpoſitionè näi p[poſuit
defenſonèq. Pilozù etem qidâ qò ad còptu
râ 2 didit 2 defenſionè ſik: qidâ ât ſoli? 2pature
ſra. Et in qb? còpturâ p[poſuit 2 defenſionè
pili ſut capit? 2 ciliorù palpebzaracq. Capitis
qò pili ad defenſionè ei? còditi ſut ab: como
dis: exteri? aduenitib? 15 2 vt exornèt illud et
decoriét: eo q niſi ſupeſſent illi capilli turpe
vifui peret. hi 2 viris ſunt ções 2 mulieribus
ſed magis mulierù ad ornatù datizvenuſtio
res. Ciliorù aùt pili 2 palpebzarù ad oculo-
rù pati ſunt defenſionè. Ciliorù qò pili ea q
capite deſcedunt phibèt corpa ad oclos pne-
nire: piterq forma venuſtat vult? Etem cui
nò ſunt cilia facies turpis êyisu: palpebzevo

arcet q ad oculos p[icunck erteri? 2 ab oí pte.
Sìqd etem a ſupiorib? ſupnenerit ſupiori: p[
pulſat palpebia ne oculi igrediak: ſic 2 siqd
ab iferiorib? ſubitolla: 2 iferori pellik palpe-
bia ab igresli. Poro si ab oculor oppoſito
q d affera: 2 claudunk palpebia 2 oculi celat:
nec aliqd itrat illozù. C D ue ât i palpebzar
pilis còdite ſut habitudies: q nec i capillis ſi
nec reliqs corpis pilis. Altera è qin extèdun
tur i anriora nò ad ſupioza vel iferioza hîntes
tclinationè. Altera ât qin vite aialis 2 ſoines
facti ſunt: 2 nò plonganç näq 15 nec ceſſant.
Extèſio qò eorù i anriora vt icomoda arceat
q oculis ab exteriorib? aduètât 2 ne forte ocn
lis iplereret iber phiberek qvifus. ſi em palpe
bia ſupior ad ſupioza p[duceret: nihil eoruz q
ad oculi a ſupioribus veniret arceret. 15 nec
qiberek illi cù vellet ho. Si aùt ad iferioza
oculi opiret 2 viſum arceret. Inferior at pal
pebia ſi ad ſupioza porrigere: oculi opiens
viſum phiberet ſi ad iferioza neq q q ad ocu
lui nociturra ab iferiorib? inſurget defenderet
accedere 15 nec oculo cù nee ze forzet ſup appo
nerek. Stât ât idê palpebzarù pili eſles vite
aialis ſpatio nec augenç nec p[òſanç. at non
ſic capitis 2 barbe pili. Nâ etem palpebzarù
pilos g[hatiòis ſer tpe. p[duxit cù radicalibus
mèbus ea q necia ſuit illis ſtitate: poſuitq 2
palpebzarù extremitatib? illos: factiq è ex-
trimitatis palpebzarù corpì solidù ne forte
emitti fumofus poſset: vapor q piloz mä è ab
iteriorib? ad exterioza ſed vt firmi ſet pili et
recti in neutrù iclinati. Si etem palpebzarù
extrema molli: eênt qu[êadmodi q vois alia è
cutis nò ſtarèt eius pili reqi ſed ad inferioza
iclinarenk 2 ſup oculi aq caderet pluinaruz
quêadmodi q 2 i molib q humidisq nascutur
herbe terris citi? p[òſักur 2 i lat[iclinantur.
At vo q 1 dura ſolidacq nascunk terra plante
nò multu cresſut 15 pue bieneq p[manent et
2 erecete iſixe terre nec facile enuellunk: hac ita
qò 2 cä palpebzarì extrema dura creau nà.
Sic èt 2 cilior pilos i cute p[duxit näe palpe
bzarù extrêitat, p[ria ſoliditate. nò. n. neciu
ciliorù è p[òſari pilos 2 crescere p[òſak tn. in
p[ sit lògitudie: 15 p[na ſtitate ſez q eorù cuſt
ab extremi palpebzarù duritie cadit: hi ſk q
ad defenſonè 2 compositionem corpì pilos
natura p[ducere p[poſuit capitis ſculicet cilo
rum palpebzarum. Quos antez ſoli p[du-
kit composizioni 2 compture barbe ſunt pili.
Hic etenim pulchritudo venuſtas viro fcà è
2 faciei còpura. Operit etem martillas duas
nec nudas deſerit. C Oratur autem viris nò
mulieribus barba dupliç de caufa: altera è
quoniam virozum in corpibus forto: est q
in mulierum calor vaporesq fumosi et cali q
pilozù mä ſunt: p[les ſut iviris nec suſſicit näe

Liber

los vno tōmō p[]ducere sed duob[]s dis[]pontit
altero i capite p[]ilis: altero in barba: v[n]i et plus
res ā iueneri mulieres q[]ui ā p[]klo cala q[]b[]i pi
li in méti loco p[]ducunt: nonnullos et viros q[]
bus fridīs d[n]aſ ap[]lōnis carere barba: h[]c et ā
q[] eunuchis nō p[]ducit eo q[] frida fit illo[]umi
p[]klo c[]b ab els m[]éb[]p[]erim[]i ſit iminut[]i calor[]
ſ[]ſ]tes. Altera ā c[]b q[] mulieres in domib[]
q[]ueran[]k nec attinet illis barbas producere
méta eo[]n nuda ſunt et p[]ilis nō idigét ornatio
res etem[]i ſic ſunt q[]petětiores. Et h[]as pillo[]p
d[]uierſitates n[]a[]p[]ducere p[]p[]oſuit i corpe. Qui
aſt ex acciděti oriun[]k ſine n[]a[]e p[]posito p[]ili ſt
alap[] p[]ectoris et totius corp[]is p[]ili reliq[]i ex[]
ptis capilis barba ciliop[] et palpeb[]iap[] p[]ilis.
Si etem[]i m[]éb[]p[] calm ſit humid[]i g[]naſ in eo
ſum[] q[] vapō p[]līm[]q[]e n[]a[] fortis expellit et ex
eo p[]ili ſunt eod[]e in mébro. Jo[]ß magis hos
oriri videm[]i in p[]ene pp[]ui[] vicinā méb[]ri te
ſtui q[]p[] est cala p[]klo et humida: dehinc in ven
tre et p[]ectore et alis pp[] cordis calor[]e et epat[]is
q[] in h[]op[] vicinia p[]olita ſunt mébro[]p[]r. ſut ſt
loca hec in calap[] p[]plon[]i corp[]is plinop[] q[] q[]
p[]lōnis fride corpa nuda p[]ilis. H[]ac i[]g[]k q[] c[]
h[]is oriun[]k p[]ili in locis. n[]o q[] n[]a[] p[]ponat aut
ad hoc nitat: sed ſim n[]am ſequitur méb[]p[] aliq[]
nečio q[]e admod[]i c[]b basilicis ſem[]e in terræ
iacit p[]ſ] ōz[]i q[] in ei p[]g[]inioviciniaq[] multe her
b[]a[]p[] alie sp[]e n[]ecio: eo q[] terra ſep[]i q[]rigitur
aq[] pp[] ſeminat[]i ſem[]e: eſt q[] basilicis ſup terræ
p[]ductio termis i[]duſa q[]b[] q[] ſem[]e p[]icteſi non
traſgredik: reliq[]r[]u aſt herbar[]i loca disp[]ſa et
n[]o[] definita et minime terminata in terram vt
ſemis eſeat ſator illas euellere o[]es et abijce:
re. Sic q[] pilor[] corp[]is quofd[]a n[]a[] p[]ducere i
capite. ſup[]cilijs palpeb[]ris et mento p[]p[]oſuit
reliq[]is q[]e o[]es p[]ili in corpe mébro[]p[] c[]b calor[]
p[]ducunt nec in definitis et terminatis ſut lo[]
cis vt capitis et ciliop[] p[]ili ad barbe p[]ſ[]p[]ſi et
abiuic[]e q[]ubusd[]a in mébris diuſi et in q[]ubusd[]
quid[]e collecti in his breues et in illis longi.

De vnguibus. Unſuis aſt di
gitoruſtibus
q[]tinnat[]e d[]a[]ctiſis alliſat q[]carni: cui c[]ótiguns
est et cuti ſup qu[]a[] est ligam[]etiſq[] q[] ex cordar[]i
ſunt g[]ne. T[]édunt ſt ad vngues nerui ven[]e
arterie ad quos cib[]u defers[]it quo viuificātur
n[]iſi q[]e o[]p[] c[]b[]n[]o eos auget et creſcere facit i
l[]ogo latoq[] qu[]e admod[]i alia méb[]ra p[]ſunda
ſimul: ſed in l[]og[]u t[]m[] p[]ducit qu[]e admod[]i in
capilli oſt[]eſu[]z est. C[]utilitas porro ad qua
vngues pati ſunt est extrem[]o p[]fortatio diſi
top[] auxiliuſq[] illis q[]e ſer[]eſu ad o[]ia ten[]e d[]avtoq
et pulchriores ſint ac venuſtiores aspectu. Et
q[]ui de p[]ilis dictu ā vngub[] t[]a[] ſui tractat[]u
et disputation[]e mébro[]p[]tib[] p[]n[]is q[]e ſtui ſp[]
temus hoc in loco et incipiamus eo[]n q[]e ſequi
tur explanation[]e p[]oſitor[] mébro[]p[] in h[]c ſe

Tertius

quentem ſermonez qui et tertius est.

T[]sermo tertius p[]me partis libri c[]oſpleti ar
tis medicina qui d[]ic[]t regalis dispoſitio h[]ali
filij abbas discipuli abu[]meher mo[]ſi filij ſe-
yar. traſnatio Stephani p[]h[]ie discipuli de ara
bico in latinu de compoſitor[] aſſignatio[]e m[]
b[]ro[]p[] trisinta et sept[]e h[]n[]a capitula.

De mébro[]p[] disputatio[]e p[]oſitor[] v[n]. 1

De lacertop[] aſſignatio[]e eo[]p[] vtilitate. 2

De lacert[] caput volu[]tib[] q[]e eo[]p[] vtilitate. 3

Da ingul[]i lacertis m[]o[]u[]tib[] q[]e c[]o[]i vtilitate. 4

De lacertop[] scapulas m[]o[]u[]tium aſſignatio
ne et vtilitate. 5

De lacertop[] m[]o[]u[]tium manu[]s aſſignatione
et vtilitate. 6

De lacertop[] m[]o[]u[]tium p[]ectus aſſignatio
et vtilitate. 7

De lacertop[] m[]o[]u[]tium ventrem aſſignatio
et vtilitate. 8

De coris m[]ou[]ntibus lacertis et eo[]rum vi-
litate. 9

De lacertis m[]o[]u[]tibus crura et pedes q[]e o[]p[]
vtilitate. 10

Disputatio v[n]is de c[]oſpoſitis interiorib[] m[]
brii et p[]rimum de cerebro. 11

De nuche aſſignatione et eius vtilitate. 12

De oculis et vtilitate mébro[]p[] eo[]p[]. 13

De nariu[]s aſſignatio[]e et instris odo[]rat[]q[]. 14

De instrum[]eto auditus et foramine oſſis la-
p[]idoſi et auribus. 15

De lingue aſſignatio[]e et o[]ris p[]tibus. 16

De ſpiritus instru[]mentorum aſſignatione et
p[]rimum de vua. 17

De gutturis aſſignatione. 18

De canal[]i pulmo[]s aſſignatione. 19

De pulmonis aſſignatio[]e. 20

De cordis aſſignatione. 21

De diaphragmatis aſſignatione. 22

De o[]ris aſſignatione et operientibus ill[]b p[]
niculis. 23

De meri aſſignatione. 24

De ſtomach[]i aſſignatione et eius vtilitate. 25

De intetin[]o p[]r] assignatio[]e et vtilitate. 26

De cirbi aſſignatio[]e et vtilitate. 27

De epatis aſſignatione et vtilitate. 28

De splenis aſſignatione et vtilitate. 29

De felis aſſignatio[]e et vtilitate. 30

De renu[]s aſſignatio[]e et vtilitate. 31

De vesſce aſſignatio[]e et vtilitate. 32

De o[]ganis g[]nandi et p[]r[]mi de matrice. 33

De matricis in qua est fetus aſſignatio[]e. 34

De m[]amillar[]i aſſignatione et vtilitate. 35

De testicul[]o aſſignatio[]e et vtilitate. 36

De virge aſſignatio[]e et vtilitate. 37

C[]apitul[]i p[]r[]mi vnuerſalis disputatio de o[]
bus q[]p[]oſitis mébris q[]e ſunt o[]rganica.

Theorice

Maly 31

E quoniaz mé
broz ptibus suis 2similiu ha-

bitudines oſtedim? ex plana- uimusq[ui] cuiusq[ui] eor] diuerſi- tatis q[ui]tates:iâ nunc copoſito- rù ex illis habitudines mébroz oſtendamus q[ui] organica.l.dicunt méb[ra].Di- co ergo q[ui] copoſtor[que] q[ui] ă i iteriorib[que] ſút corp[is]q[ui] in exteriorib[que]. Et nos ab eor[que] inci piem[que] ex planat[que] q[ui] maſſesta ſút. Dico q[ui] q[ui] imanifesto ſunt corp[is] copoſitor[que] mébroz: q[ui] rsid[que] q[ui] 2poſtio vninerſalis e[que] vt capitis ma nu[n]e pedú: aridâ p[icular]is q[ui] et p[tes] illus ſut v[erb]ibus mébrus vt ſút lacerti: etem ex carne neruis coridis opim[er]tib[que] ponitur: caput ma nus pedeſq[ui] ex cute. oſſib[que] lacertis. venis pul ſantib[que] e[n]o pulſantib[que] nectitur. Et nos iâ h[uius] lacertor[que] ondem[que] h[itu]diſes: vt eis lacertor[que] q[ui] tates ſingulo[que] iſellecte fuerit: eoſi[que] q[ui] poſtio ac figura c[ui] his q[ui] de 2ſtilium ptibus suis mé- broz h[itu]diſibus dicta ſunt an[que] 2poſtor[que] cuius q[ui] mébroz q[ui] ſensui manifesta ſunt forma in- telligetur: numeruſq[ui] partium eor[que] ſimulq[ui] v[til]itates quas confererat.

Capitulum ſecundum de lacertor[que] aſſigna tione e[que] v[tilitate].

Acertus copoſit e[que] ex car ne rubea ligaſtis e[n] nernis coridis opim[er]tib[que] q[ui] illus circuſucit e[que] poſitib[que] ſup[er]ſa il latis aſtrictib[que] ligaſtetis ab ipſis oſtis.

sinê trahêtib[que] oſſib[que]. Nerni e[n] em q[ui] de cere- bro oriun[que] aut nucha ad ſingulos miſſi lacer tos c[ui] puenerit eor[que] q[ui] ſq[ui] ad ſupior[que]z lacerti extremitate in méb[ra] diſtribuit ſubtilia: imiſ- ceſq[ui] villis carnis lacerti: o[itur]q[ui] ex ſuppoſi to lacerto oſſi ligam[et]i q[ui] c[ui] nerno e[que] carne miſcet: ſitq[ui] ex eor[que] totalitate corp[que] q[ui] lacert[que] vocat: vt aſt pueniút nerno[que] méb[ra] ad extrêmi tatê lacerti iſeriozê: vn[iun]k n[erui] p[tes] c[ui] liga- méto[ptib[que]] ſigillatis ſine aliq[ui] admirtiôſe: ſit- q[ui] ex eis corp[que] q[ui] coroda vocat. Necessarij[que] at fuerit e[que] lacerti e[corde] vt méb[ra] mouerêtn[ur] q[ui] volutario mouen[k] motu. Coroda etem[que] c[ui] iſe- rior[que] trâſgreſſa e[que] locu[que] lacerti dilata[que] e[que] disgre- satişi [q]tinaut[que] mébri illi q[ui] motui p[ate]. C[ui] ergo mébroz ill[que] opus e[que] mouere: reduciſt ad ſua lacert[que] radic[que] e[que] coroda ſecu[que] trahit forſtiter: vn[que] mébri trahit diſgregatio: m[ouer]tib[que] volu- tario motu mébrus in p[te]z e[que] in q[ui] is poſitib[que] est lacertus: ybi g[ra]. Palma c[ui]z m[ouer]t lacert[que] q[ui] in interiorib[que] est poſitib[que] cubi tibi duplicat[que] e[que] i âte rior[que] declinat: c[ui] aſt at in exteriorib[que] e[que] lacer- tus m[ouer]t in poſterior[que] man[que] reto[riq[ui]]. C[ui]a certi e[que] abinuicê e[n]q[ui] diſſerit re[b]que: [e]titateſi Sura poſitiôſe 2poſitione: q[ui]ntoq[ui] corda[que] ab eis origi[e]. Et quaſtitate q[ui] q[ui] eor[que] q[ui] ſunt

magni: q[ui] e[que] ad magnâ vius méb[ra] mouêd[que]: quêad[m] lacerti oſſi anche ſuppoſiti: hiq[ui] q[ui] of ſi ſemoris ſupponit[ur]: q[ui]sâ yo p[ui] q[ui] mouen- diis p[ui]s deputati ſút mébrus: quêad[m] palpe bias mouêtes lacertiq[ui] q[ui] p[ias articulo] diſ gregatiôes mouêt: de quib[que] ait salien[que] q[ui] ml ti eos ex planâtiu[que] trâſiert: q[ui]sâ tenues quêad- modi ſuppoſiti v[êtri] lacerti q[ui] neceſſarij[que] fuerit vt v[être] 2primerêt t[que] q[ui] ſtercora emittut ab iſtatinis ex[pr]ſſioni emiſſiôi[q]a veſica. v[ie]: e[que] vt ptus q[ui] t[que] fetus adiuuêt egreſſu: sz vt diaphragna firmêt: ex[pr]ſſicaq[ui] d[ù] p[ectib[que]] reſtrig[que] vt vor flat e[que] flatib[que] p[unt] etiâ caleſac[que] de ſtòm e[que] 2fortâdo ip[mi] ad digônê. CD iuuer si q[ui] q[ui] figura ſunt lacerti q[ui] eor[que] sz q[ui] oportes bat varie facte ſunt figure: e[que] ſcoq[ui] mébroz oſſa q[ui]bus ſuppoſiti ſunt. Quidâ n[àq]tråſuola ti ſút vt lacerti ſup p[ectib[que]] poſiti: q[ui]dâ rotúdi: vt q[ui] circa veſicâ ſút lacerti e[que] circa podicê: q[ui]sâ q[ui] tuor habêtes águlos vt q[ui] ſup v[être] 2ſtituti ſút lacerti: q[ui]sâ oblogi vt lacerti ſup v[être] p[teſi]. C[ap]oſitiôe etiâ d[iner]ſi ſunt abiuiicê q[ui] q[ui] ad mouêdi i rectu[que] parati ſunt aliq[ui] mébroz: vt e[que] dilatatio e[que] 2reſtrictio poſtio eor[que] recta eſt ſup médui lôgitudinê. Differëtia eor[que] in 2poſitiôe q[ui] lacertor[que] quoridâ carne[que] n[erui] e[que] ligaſtia n[ó] comiſcêt: sz eor[que] n[ò]nuli cranei ſunt loco q[ui] incipiutib[que] ad e[n] q[ui] finiun[k]: corda[que] i eor[que] ou tur extremitate 2solidata illis: quêadmodi q[ui] ſup v[être] ſunt. Corde etem[que] ex his tâq[que] 2ſoli- date oriun[k]. D[iner]ſitas yo ip[so]q[ui] sz q[ui] ab eis oriun[k] cordas: q[ui] mébroz q[ui]sâ a duobus aut trués originê trahit lacerti: q[ui]sâ ab yno: q[ui] ad modi grossa coroda q[ui] ad talüvenit: hec etem ex duob[que] ori[que] lacertis q[ui] ea factu e[que] neceſſita- te: q[ui] mébroz q[ui] hec extêdi t[que] coroda magnu: eſt vn[que] ſatis e[que] videbat lacert[que]. Eſt n[àq]s hui[que] ma gna e[que] vehemê[s] corde v[tilitas]. l. robózare ac firmare: q[re] illi duo dati ſunt lacerti: vt si q[ui] alteri q[ui] acciderit incômodu lacerto: alter pa- tiés ſubiret loci: ſic e[que] omê[s] e[que] h[om]o ſút corde. Sunt e[que] a q[ui]b[que] due oriun[k] corde aut tres vel plures: quêadmodu medi[que] ſept[em] lacertor[que] q[ui] an[ter]iorib[que] cruris poſiti ſunt. Ex eo etem[que] qua tuo: oriun[k] corde: q[ui] ad q[ui]to: pueniút arti- nos pedis. Cuins rei vtilas eſt q[ui] ſi vnicuiq[ui] articulo e[et] deputatib[que] lacert[que] p[ue] e[et] [e]titat[que] e[que] ab eo p[cederet] coroda ſbtil[que] nec ad trahêdui ſufficeret ipata. Jo g[ui] vn[que] p[actib[que]] e[que] lacert[que]. Eadê e[que] e[n] alij[s] q[ui] ſiles his ſút cordis r[ò]. ſút e[que] a q[ui] b[que] coroda ſi on: ſi a mébro ſuis carneis ſepatib[que] ptib[que]: quêad[m] q[ui] ſup an[ui] e[que] lacerti: e[que] ſup veſi ce colli. His itaq[que] abiuiicê diſerit lacerti m[ôis].

C[api].iij.de lacertis caput vol u[et]ib[que] e[or]q[ui] v[tilitate].

Ai in coree ſunt lacertor[que] oct o ſunt d[iner]ſita tes: eor[que] q[ui]sâ eſt d[iner]ſitas lacer

Liber

top:ɔia q in capite sunt mēbra mouëtū i col
lo. Scōa gulā:urk a circuicinia lacerti mo-
ütes. Tertia a ḥb9 mouëtur ſcapule. Quar-
ta ḥb9 mouen't man'. Quita pectou deputa't
mouêdo. Sexta ſupplāi ê vêtr?: et eor' q lequù
tur illud mēbɔr9 quib9 y olùtarius elt mot?
Septuma áchas q mouët lacerti. Octana mo
tù'k effect pedù. Clacertop qȏ monitis e colli
qnoq sunt spès. Eap pina est lacertop q ea q
in facie sunt mouët inferiori excepta marilla
t oculis. Scōa lacertop oculos monenù. Ter
tia a ḥb9 mouët inferio: marilla. Quarta eo
rù q totù ſim'k mouët caput. Quita:ho lacerto
rù est spès hor p quos colli celebrat motus.
C est facie q mouëtes lacerti nonè ſunt quo
rù duo Senas ſepate e sigillati mouët higb9 se
pant e abinuicê remouët labia: dicuntb duo
lati lacerti. Eor qıq ǒtuor ǒponit ex ptibus:
prima ps est villi ei9 p[ductio cui9 p[mis p[ò-
ditiù colli e extremitati gene cotinua't: e hps
Senas mouët vtraq3: e in hoium nonull qn3
aures. Scbe ptis incipit villus ab offe q i me
dio stat offi9 ſcapulap e ad colli ascédens re-
dit donec extrêritati cotinua't labioz: alter qȏ
s a dextro: al:ut a finitro latere: ch g vtraq3
mouët ps e os mouët in nullā inclinatū ptè.
Si vero eap altera mouët 2os comotis in illo
inclina't in quo est lat9. Tertie porro ptis villi
initiā a furcul' est: ascéditq3 e labijs ipfa q3 co-
tinua't: ac os in trāuersu:z ad inferio:ra tor:q.
Quarte vill ptis p[incipi9 e a pectoral furcul: e
ipſis hac q3 cotinua't labijs p[inguio: e no re
cra. I:z le per mediù diuidêt in ſikitudinè cruc.
C Noſtri vel greci. Cui9 qȏ vill9 orik a dextr9
ſiniftri ſerſk lacert9: cu19 ho a ſiniftri dextra
cotinua'k in latere labijs. Si yo hi reducă'tur
villi labia q trahùt cōſregātur q3 e inerterio:
a cu'tur: quê ad m accit vmbilico: reliquioq yo
nouë mouëtūi facie duo labijs ſupius trahùt
ad ſupiora duo yo labiù inferi9 ad inferio:
duo naſi extremi dilatāt: vt vnusq3 est lacert9
frōtis diſtētus cute q necessarins ſuit vt oclo
rù cōclusionē adinua'ret fortè eiuq3 ſilez ap-
tionē. CLacertop at oculop qdā palpebras
mouët q dā nernu q firmāt p q ke ityit9 ne for-
te fue mollitei cā illi accadat rumpi e āputari
in diligēti e magna gravioq intuitiōe: qdā ocu
los mouët ipſos. C Et palpebras oculop la-
certi mouëtes ſut tres: qru vi9 caput ſuppessu
est in offe q oculi circbtenet. e huus lacerti
corda têdit ad mediù opimēti ex quo fit pal-
pebta: cotinaturq medio nuditatis palpe-
bre eāq3 aperit. Alij duo lacerti hoc subtrilio-
res ſunt e politi in oculop āgnis obtruſi int9
in occhi fouea: videbiloq eos ad palpebraz na
da venientes: qbus ab vtroq p[inguā latere:
hiq oclos obſcōdút palpebras 3hètes: dum
ſuas opank ſik actões qȏ ſi al:it eoq acciderit

Tertius

in cōmodum vna qȏ oclo ſupextēia palpeb:
alia remāet apta quâ vocant paffionē hypo
cras eſeleuſi3. Lacertu át que nernu q firmæ:
re dixim9. nonu duos eê dixet q dā ho tres.
C[at yo q ip3 mouët oc3 lacerti ſer ſut: duo
eop oclos circundāt: yn9 ad iferio:ra mouët e
vn9 ad ſupiora: ynus q3 in dextri: e al:9 vn9 in
ſinifru:z lat9. C Qui yo iferiorê mouët lacer
ti marillā ǒtuor: hnt paria. Duo marillā ip3a
ad ſupiora mouët q e têpoq ſunt lacerti duo
e duo alij intra os politi. Par tertij ongo ſiro
poſt aures e:ſ: i:z t:u iub ipis ad colli paulati de
ſcédit e ascendit ad mētù: illiq3 p[inguā trahit
q3 ad iferio:ra marillā. Quartu yo par duo ſe
lacerti ſup gēas poſiti q marillā i duo mouët
laka dqrq3 onohi lacerti maſticātes eoq n pa
rù i maſticādo cōſerāt. Lacerti veniq3 totu: ca
put mouëtes duplices ſk. al:ka eop spès caput
ppe mouët ſine aliy: c:co a:t cois ipi9 eê colo
ènq3 caput t:n p[rieq3 mouët q dā: qȏ trahit
caput e inclināt ad iferio:ra e ſunt ho:u:u paria
duo orizinē habētia poſt auric'as e ad pecto
rale vſoq pueni:is ac ſurculas: quidā ſublenāt
e in posteriora inclināt: qibus ǒtuor ſunt pa-
ria ſub duo parib9: qdā in vtrunq inclināt la
tus e ſut paria duo in capitis poſita diſgregas-
tione: al:te q a dextro: alteru yo a ſinifrio late
re: q autè ipi: capiti colloq coes ſut lacerti. q
dā caput colliq3 ſi: reuolusit ad posterioria e
ſut paria ǒtuor p9 caput poſita. qdā at caput
colliq3 vna in áterio: 3hut qdā in vtris re
nolnunt lat9: epar vnuz ſub meri poſitù eiuq
q villi cōſolidati p[imo ſecundoq spondill.
C Capitulum iti9. de lacertorum mouentiu
ingulum aſſignatione e vtilitate.

Oro qui

ingulum mo-
nét lacerti: q-
tuor: ſunt icipiètes a pectora't ite-
riorib9: qoq2 duo oſi timuāk fili
lauda greco e ad iferio:ra trahit
et lacerti duo alijtinuati q vmboni filis e car
tillagini e etiā ad iferio:ra 6ducùt. CLacerti
aügut gutturis ſerdecim ſunt duo qoq3 o[nk
ab offe qȏ lauda greco ſile eê: duo q3 qb9 eſi
origo a cartillagine vmbōi fili9 e ǒtuor lacerti
inuicê cotinui e stringunt cartillaginis extre-
mum q vmboni ſimilis est: ſutq3 ǒtuor: lacerti
cartillagini p[inguati q noie caret: e alij duo la
certi q cartillasinē trisgút e vra theri filis eſi.
C[at yo lacerti liguā mouëtes nouë ſut: duo
eop icipiſit ab augimo qoſagitte ſile e lateri
busq3 duod9 ligue p[inguāk. Quiq yo icipiſit
ab offe lauda fili9: q3 ǒtuor: liguā manifeſto
mouët motu. qnt9 at t3 os lauda ſile greco. eſi
q alij duo lacerti ſub ſigua politi oēs villi eo
rù ſut p latu. Aft gurguliōez lacerti q monët
dno ſut arabice dei nagnage: q3 al: a dextr9 e
poſit9: alter a ſiniftri: ſuitq3 eoq nečitas quo

Theorice

Malý

32

adinnaret trâslutione e vocè. At hó collum
tacerti mouëtes ppe e fine capite qtuor: sunt
quorùs duo i latere dextro zab aſhrioibyn'
posit? è einſqb vtilitas colluſ ad lat9 retoſquire
dextruz i aſhrioza icinare.alter ât retro po
ſit? è einſqb vtilitas icinare collu ad lat9 ſin-
ſtruſz i retro replicare.duo ât aliy acert poſi
ti ſunt i ſinſtro latere.yn9 ab aſhrioib9 icinat
q3 caput i lat9 dextruſz iſ i aſhrioza.alter ât in
exteriorib9 collumq i lat9 icinat ſinſtru9 ad
poſteriora. Et hi ſunt oë capitis lacertis.

T. Caplin.v.de lacertorum ſcapulas mouen
tium aſſignatione v vtilitate.

Capularû
lacerti septè
ſunt. Quoq
uno lacerti a spòdilib9 oſunk i p
transueruſz deſcedunt: alterq3 eo
rum oculo ptinuaſc apule pue-
nitq3 viq capularu ſupr ſurculas e1 ope-
ra ſcapulã est ad capitis euenare ptes alter
autem descendit inferins ad loca pmi radi-
cioq ptinuaſc ſcapule: hulufq vtilitas è atolle
re ſulus caput ſcapulas. Terti9 ât acert9 inci
pit ab auſmêto qò in latere êpmi ſpondilus
eiuſq3 ptuatio capiti ſit oculi ſcapule: einſqb
vtilitas ſcapulã arctare a colli latere: ḍrtilq3
origo ab oſſe lauda greco ſili è 2 ptinuaq co-
ſte q sup ſcapulã è i auſmêto p[incipio qò ſite
est coru roſtro cui deputata è vtilitas ſcapu
lã in capitis inclinare ptè: duo hó lacerti qn
thus.f.ſept9 ort9 habèt a ſpine ſpòdilib9 q ſe-
ſema dicunt. Septim9 ât acert9 orik a brachy
oſſe aſcedéſqb ſubſollit ad ſcapule diſgrega-
tionè decc ptib9 occurrat iſeriorib9 q ſut iur-
ta coſſa iſeriorè tâsitzq eſ ab iſeriorib9 7 aſ
riozib9:vtilitasq3 hui9 è lacerti ſcapulã iſeri9
trahere 7 aſ ſik têditzq èt cuz lacertis ad po-
ſteriora 7 inſeriora.

T. Capim.vj.de lacertorum manus mouen
tium aſſignatione v vtilitate.

Acertor9 man9 mouè
tiù. tria ſut
sha p[imuz è lacertor9 brachiu
mouètiù.ſcoq lacertor9 q cubi-
tuz monèt.tertiù lacertor9 qrb
è palmã mouere. Et brachiu
mouètes lacerti.riù.ſk. Tres a

pectore aſcedùt qrù neçìè vſus vt ad familia
re brachiu mouereſ lat9 vn9 eorù origo è ſi
màms q 4 ceteri matò è. ſcòi a pectozaſ supio
rib9.iti7 ât ab oib9 pectozaſ oſſib9. duo alij q
vn9 origo è a coſt9 poſteriorib9 alti9 ab ilijp.
ductiq3 q[izq3 cordâ latâ q diſgregatiòi conti
nuaq brachy. qniz ât lacertorù aliorù or9 è a
ſcapul9 ipis q ch brachio ptinuàt. Et 7 vnns
cui è origo a ſcapule late 7 duo lacerti q[ap est
p[incipi9 a ſupiori ſcapularù coſta mouèt brà
chiù i eſneù lat9 retroq3 alij iplet loci cântis

ſcapulera eorù a ſurcut è origo aliuſq3 lacert
pu9 obtrusuſq3 i ſcapule. radice einſq3 vtilitas
attollere brachiu p trâſueruſz. Lacerti cubiti
mouètes alij poſiti ſk ſupr brachiu q[tuorq3 la
certi poſiti ſk p trâſueruſiub. Breci figura q
nečin3 ſuit vt cz vtrq3 moueſt alter alterù no
patiaſt i pteſi ſit cz cubito iclinari lat9 horum
qtuor: duo ſk i aſhrioib9 poſiti ipiq3 cubitu: re
ſirigunt: alter eorùm q 7 maior incapit a ptib9
lacerti iſeriorib9 q ſup ſcapulã è. alſk at mio:
orik ab exteriorib9 brachy ptib9 poſteriorib9 7
ròſus cubitu7 têdít maiore p[imuz icidêsh9 mo
lacertuz. Duoq3 ſk poſteri9 q cubitu7 extêdút
alter drù 7 maior ab aſhrioib9 brachy orik 7 i
familiari lat9 qò ale ſubest 7 ad cubitu7 têdít
maioè alſk q 7 mioi 7 ſupiorib9 icipit brachy7
7 ad poſteriora extêdít cubitoq3 ptinuaſ iſe-
riori. Et horù cuiuſq3 corda cordis cotinuaſ
p[ozù. Lacerti ât i latere politi eſneo brachy
decè ſk vn9 eorù poſit9 è i mâſesto cubiti i me
dio einſq3 or9 a capite eſneo brachy; at hui9
lacerti ſk i alij illi ptinu duo 7 a laterib9 duo
bus horùz truſi tres alij lacerti: ſup cubiti
ſupioè horù decè lacertoruz lacertè è alij 9 ob
nins ili9 a pte eſnea einſq3 origo a ptib9 capit
is brachy iſeriorib9 duo ſk lacerti aliy trâſuer
ſi cubiti 7 ſiſtes retro. Lacerti ât palme p[po
poſi: qdâ qò poſiti i latere cubiti familiari 7 ſk
septè p lògù p[teſi certiq3 i palma poſiti ſunt.
Ex septè i latè poſiti familiari cubiti duo q[de
ſunt i cubiti medio. alſk ſupr alteri hiq3 diſi
tos reſtrigunt. Aliuſq3 ſup hos pu9 curè or9
a pte media capit brachy qò i latere è fami-
liari oriq3 ex eo cordayna q dilataſt 2 ſubſter
nif cuti mediq palme 7 digitoruz truſi 3 çá,vti
litatuſz è vt roboţeſt idureſcatq3 cutiz yole. Se
cùda vt ſit palme mediù ſon9 ſelus. Tertiat
phibeat piloruz i palme medio ortuſ. Sunt
7 alij duo lacerti a laterib9 horuz poſiti lacer
toruz. duoq3 alij trâſpoſiti ſub his q[ngq3 lacer
tis hiq3 duo cubitu7 inuolunt ſup facie ſilt to
tâ reuolnètes manù. Lacertorù ât q ſup pal
mâ poſiti ſk numer9 è decè 7 octo i duob9 op-
poſitoruz ordib9. Eorù septè i ſupiori ordie i
pte.f. cuti medij palme ſk lacerti q[ru q[ngq3 la-
certi q[ngq3 inclinat digitos ad ſupiora oriq3
er singlis corda p[ua q ptinuaſ diſgregationi
pme iuxta pectinè è 2 earu yna q policem ab
alij remouet digit. Alija q3 q idè i aurictari
opat. ſk ât 7 i ordie iſeriori, ri. lacerti: eq3 ill
actio q[bufsdâ còis pectini palme7 rafſche eo-
rùq3 actio mediù cordare palme or9 q[illorùq3
raſche palme q[bufsdâ ât ſine alijæ acuões ſk
ppe ipis ptinuàt âtdigitorùs cuiq3. iui. hox duo
lacerti pme 2 solidati diſgregatiòi cuiq3 diſi-
toruz. iui. ptinuàturq3 èt pollicier his lacertis
iij. q[rum vn9 diſgregationi ptinuàt. ſcè mo-
nètq3 dactilos qui in vtilmis ſunt.

Tiber

T Caplim. viij. de lacertorum pectus monentins
aſſignatioræ et utilitate.

Ectus

aſt monètes la
certi ądă ad di-
latădu tîn:qădă ad strigêdum
tîn:qădă ad vtrûq fec sunt ſkl.
Dilatătes tîn pect? lacerti no
uè sunt qv vn? è diaphragma
ono sub furculis ſunt. Cuiqz
eor? origo è ab ea ſurculari pte qvsq osptcè
dik vocatù ſcapule caput:pmecq tinuak: co-
ſtarù pectors et attrahut illa ad ſupiora q pe
cr? dilatatiois adiuuèt pte. Sunt et iria lacer-
torù pia qru pimù aſtringit illud par qo oriri
dixim? a ſpòdili ſco qo ad qntâ deſcèdit et ſep-
tâ costâ, et qſq hui? pis la c certorù ſuplex est.
Scòz par icipit a loco offis ſcapule conico ex
tedatiqvfs costà poſteriorè. Tertij pis è orta
ſeptima colli ſpòdili. Qui at aſtrigunk lacer
ti tîn duo ſunt ertèſi p costarù radices. Hicqz
qresgât et arctat? pect? Sut et tria pia q tres
vittimas trahut costas ad ſupiora duo q3 la-
certi p lògù pectoris vſq ad lat? cartillagis
erèſi pectoralis q enſi filis è qvsq ſurculas
hicqz lacert? lacerto tinuatur recto. Lacerti
poroz et arctates et dilatates pectiter pectori?
ſunt costas iter duas etem costas lacert? po
ſit? cui villi diuera è poſtio: einſqz actio ſm
q in eo est villi. Qui hózu in oſſalib? è co-
starù ptib? vill? pectoris ſuo dilatat villo q in
exterioribus è strigit at iterori. Qui hó i pte
è cartillaginosa villo q in exteriorib? è strigit
reducit pectiterori aſt dilatat pect? viło.
T Caplm. viij. de lacertorum vètrem mouen
tiù aſſignatione et utilitate.

Entrem

monètes la
certi qdam
supplai: ſunt vètris qdă testi-
culoz:qdâgâ mouètes: qui
dă collu circuſdăt vesſce: qdă
aſt podicè. Et q supplai ſunt
vètris octo ſut numero. Quo
ti duo tenues q sup oës alios ſunt cutè ſâgè
tes: eoziqz or? a laterib? filis enſi cartillagis
a poſteriori: extremitate costarum idutqz
oſeyètris ptes a laterib? et deſcèdiit ertèſi p
lògù ſup vètris medii et vſq3 pènis puèniunt
oſſa e eozi villi in lògù pèſtútur: tinuakq3
pènis oſſi cozdis duab? opimètalib? Sunt et
qtuor lacerti gru è tràſueria poſtio sub lacer
tis duob? q p lògù fuerit villi eorù i tràſuer
ſa tèſdiit eoziqz ab oſſe iliozii or? ptèſio aſt
vſq3 costas poſteriores:q solidaq3 illis ipti
bus ei? carnoſis. Duo et lacerti i dextro poſi-
ti ſut latere duoqz akj i ſinſtro q ſele ſinicem
ad huc iſidit modi. Sitz alij duo sub qtuor:
lato poſiti corpiqz eorù villi i latu ferutur:
opiùq3 opimù qo ſphaciz ò ab oi late alka

Tertius

dextris ſphacis: alter a ſinſtris eoziq3 ſingu
lorzi or? ab oſſe ilioru et augint spòdiuìi renu
ptisqtq3vfs costar extrêitates poſterioru me
dioq3 tinuak ch cord? q ex eis oinunk opimèt
ſilib? q solidakq3 ſiphaci tâtaq solidatioréyt ab
inicè diſligineqat. Quorù eytilitas ſubleuak
ab inſtris cibi ſphacè eimq3 angere solidita
tè: et forte ad illu ſcuffura acceleratec cuq ertè
dik aut cu ſto accit inflatio. Fuit at lacertorù
q sup vètre ſunt magna necitas trib? deputa-
ta vtilitatib? Pria è vtyètre reducât pte quo
egones emittunk et vila ſz et pt? tpe vt p eos
ſet facilio: fiat exit? egonis et vrie. Scòa aſt è
vt armèt e roboèt diaphragma duq pectre
duci et adiuuèt vocis ghationè. Tertia est vt
ſtoi angeat calorè qten? ciborùz in eo qfortek
digò. At ho lacerti q ad testiculos deſcent
dunt in masculis quatuor: in feminis duo.
Et in masculis q ſunt duo qo eorum i latere
vunt dextro et duo in ſinſtro: eoziq3 vtilitas è
testes ad ſupiora elevare ne forte eneruètur.
Qui autè testinß ſunt femmaru alter qo a la
tere est dextro alter a ſinſtro quru in femis
vtilitas è q et in masculis facti ſunt at masculi
qtuor femis duo. qm masculorù ſupſèi ſt
testes seminaru in iteriorib? poſti k et no ſu-
ſpèſi. Vesice at lacert? vn? è collu circuſdâsip-
pleno circuitu et villi p latu poſiti dualqz
h3 vtilitates altera qm colluz vesſce reducit
tpe q vria emittik. Si etem enerueſt a collo
vesſce colli loc? q vesſce q tinuak reducaturqz
caro e iſeri iitrat vrina in vesſicâ q vſq3
ceres. Si at oè vesſce colluz reducaq ois q ea
est egredit vrina: reducizq3 intin vt nihi! ve
ſica remæat. Scòa ho vtilitas est vt reducat
ea q vesſce iungik colli ip? ptè et strigal. phi-
beatq3 exituz vrine a vesſica niſi cuz op? ſue-
rit. Ueretrus at monètes lacerti qtuor k eor-
rumq3 duo ſup ertèſi meatui q ad ngâ minti
tur eoziq3 vtilitas è extèdere meati q a hga
emittik i vtrûq3 lat? vt dilatat? recti ſitinutta-
turq3 p ip? ſpma egrediaq3 foras recte q nò
iclinuz. duo reliq qb? è ab oſſe pènis or? q
nuak p. tràſuerusq3 duce nge eoziq3 vtilitas
ngâ i rectuz extèdere i ſubleuare ac i lat? al-
ternz declinare. Si etem vtrizq3 moueat ngâ
i rectu extèdi et inulluz iclinata lat? fitq3 mea
tus rect? Si apli? têpato extèdat ngâ ſurlu
porigik qruz altero solo moto altero qelec-
te in illi lat? ngâ deducik. Lacerti at anſi mo
uètes qtuor ſunt eoorumq3 vn? poſit? è i etre-
mitate recti itestin i è imirt cuti ſic a diuicuz
è eimq3 vtilitas podicè expèmere i expellere
qo i eo remæet fecum i poſi egone purgare.
Ali sup hunc poſit? è q extrèitatè circunda-
iteſtint recti: eimq3 vtilitas extremum ante-
nere et diligèti? arctare. Horu duorum extra
lacertorù vſq3 radices puèiunt nse. Tertij
autem

Theorice

Malv

33

asit & qrtus lacert9 p trâsuerunt positi süt sus
per fin a duob9 laterib9 in q3et9 latere lacer-
tus:qbus ê inclinata vtilitas anu subleuare &
ad supioza tollere:cui extremitati intestini re-
ti tenalimos maxim9 accit:ne forte extat: cum
etem duo hi eneruâtur lacerti:necesse ê refer
re illi cui manu interius hec sunt lacertorum
supplanii vetris & alia cofinia mouëtium ge-
nera:que volútario mouëtur motu.

CCapitul6.1x. de lacertorum coras mouëtium
affignatione & vutilitate.

Edes
mouëtû locertop q;
dâ coras mouent :d
â crura:alij pedes ipios. Et cos-
ras mouëres lacerti:dâ sup ilio
rui positi sunt ossa dâ sup anche
ossa:eop qtinuati âche disgregationi cordis.
Hox nuerus lacertop decedâqdaq3 eop capitı
bus ifignit duob? a ê illi ort9 ab illi ossa: scos
ab ossa anche origine ducit:hozq3 âbôz vit-
litas corâ reducere & invtrûq3 iclinare latus.
Duo alij ortû a pênis hnt ossa:alter a familiâ
ribus alter ab extraneis:z vtriq3 circumpleri
circu corâ:z alj alji qtinuak qsolidakq3 loco p
fundo q apô augmêtû ê magnû core. Etenim
ossi in inferiorib9 parte genu côpungit: au-
gmêta sunt duo: altep magnû in extraneo la-
tere. altep parûn in familiari. Et hox duoz3
vtilitas lacertop regere corâ & explicare illaz
Et cut9 est ortus a familiarib9 regit ab afhrio-
ribus & in familiare lat9: qui ait ab extraneo
regit & reducit i posterioria & in extranea. Sût
alij sef lacerti corâ explicates.

CCapitul6.1x. de lacertorum crura & pedes mo-
menti affignatione & vutilitate.

Acertí
crura mouëtes poſi
ſunt ſup coras :et
cor corde disgregatioi
genu còti
quantur. Sunt ait nouë.
Lorùq3
tres magis poſiti ſunt ſup core la
tus familiare ab afhrioibus & ſunt p rectû po-
ſiti:quop vniu dupler ê:z poſſunt dici duo ê
eo q duos hnt ortus ab maiori offis core au-
gmêto aliuſq3 abepterioib9 core & têdit vſq3
dù genu qtinuè palo nec ab eo alij ê corda.
Duo hò reliq triuq d maiores origine trahùt
alter qdê ab augmêto maiori offis core:alter
a recto & ſtat in ilior9 ossa & orik ab vtrisq3 cor-
da vna q genu còtnuak palo: dehinc ei cru-
ris ossa:amboq3 explicât crus & duplicât acci
dêt aliter. Sût q inq3 lacerti posterioib9 ap-
te poſiti familiari core zorib9 minores quorù
duo poſiti ſunt a laterib9 illoz triuq:z ê eop al
teri origo a latere offis anche & offis recti:co-
tinuaturq3 lateri cruris extraneo:alteri autê
ab obviatione offis pênis qtinuaturq3 lafi cru-
ris familiari quop êvtilitas crus in latera mo-
bere. Terti9 ait qrt9 q3 & qnt9 poſiti ſunt iter

hos duos a poterioib9 vno ſub ordine eop
q3 ort9 a basi core & pducit ek eis corda vna
disgregatioi genu qtinuata:q9 ê officiù crus
varüe mouere modis. Lacerti9 ait q lacertus
lequik & lateri cruris qtinuak familiari dupli-
cat genu & crus mouet in lat9 familiare. Wea
dius ho lacert9 capitı qtinuak familiari arun
dinis core:trahitq3 lecu9 toti9 toti:q disgregatioi
gens in lacertop extremitate ma
snop:q in crure ſunt. Hon9 pozo lacert9 par
uus ê ocult9 q3 i genu disgregatioe: einſq3 vit
litas reducere & in lat9 vtriq3 crus declinare
Lacerti ait pedê mouëtes & articulos: alij in
crure poſiti ſunt alij in ipso pede. Et in crure
poſitor numer9.xuij septê ab afhrioib9: toti-
demq3 a posterioib9. Et septê qdê posterioz
duo lacerti a capite icapit ſcore:z calcæo q2i
nuant cù magna corda vna:ei9 ê vtilitas cal-
canei trahere pedê firmare ipinq3 calcanei
pans allisare:vi. & siqi huic accidat corde pa-
fio pedis fit 5ctio & clauditas. Est alij e cor-
lor in viride iclinak:or9 ei9 ab eîneo arûdinis
capite cruris & calcaneo qtinuak nec fit ex eo
corda cut9 ê vtilitas duob9 i actionib9.uis p-
mos adinuare lacertos & vt siqi eop alji inco
modi accideret hic ei9 ſuppleat loci. Sût ex
septê tres alij qaop vn9 orik ab eîneo arûdi-
nis capite:einſq3 corda medios reduci vlg-
tos vicinoſq3. Scöi ort9 a cruris posterioib9
er quo corda orik q in lat9 extêdit poris:divi-
diturq3 in duas & auricularê reducit ac indi-
cê. Terti9 ho orik ab arûdinis familiari capi
te einſq3 corda rasche qtinuak disgregationi
ab iferiorib9 afhrioa ptis pollicis totalitare-
q3 reduc it pedis in posterioria & in lat9 iclinat
familiare. Hox g truvi vtilitas lacertop vt arti
culos reducât pariterq3 toti9 disgregationez
pedis. Lacerti aût seftimi origo ab augmen
to ê magno offis cruris & ad calcaneus vſq3 p-
tingit:ex quo corda orik q medio plâte pedis
subſternk d atq3 illi extêſionê: soliditatê: pla-
nitiê & sen9 bôitatê. Septê âr q in afhrioibus
sunt lacertop:maiori reliqs ab iterioib9 fami
liaris orik arûdinis:q pte lat9 sequik eînefi et
ad cr9 descedit:oriturq3 ex eo corda q ptib9 il
lis qtinuak q ſup police ſunt. Extêditq3 pedis
totalitê ad supioza 2a terra subleuat. Scos
a loco orik ort9 pimi 2 in latera ei9 extêdik er q
t corda pducit q offi qtinuak in pollice primo
eiuſq3 officiù pollicê trahere ad supioza 2 feli
nare pedê p lat9 paulatim. Terti9 ho poſitus
e iter cruris arûdines vtraſq3 2iter eas prêdi
tur otaq3 ex ea corda pollici qtinuak:p lôgû
erplicatq3 illi. Quart9 a capite icipit arûdis
eînee a locis q arûdinê stringût eîneã 2 i ho-
rü ê poſit9 medio lacertop 2 in articulop ter-
minis 2 ex eo qtuor 2oanun corde:grû ê vtili-
tas ſingulay ſingulos explicare digitos polli

e

Liber

ce excepto. Quiti ê ad eſſnea origo arſidie et
corda ab eo pducta pollicê reducit. Sexti vo
ê initiu a quintiloco et lacert9 subtilis cujus
corda auricularê in eſſneu declinat lat9. Sep
timi et est ortus ab arſidine eſſnea er quo orta
corda ptib9 q superſut auriculari tinauſt: cu-
tus ê vtilitas pede in aſſiora extêdere et si cu
ſco moueaf lacerto pede trahit ad ſupiora.
Lacertop aſt q in pede ſunt numer9 ê viginti
ſer: quor9 qnoq ſup pede a qibus qnoq pducte
corde single ſingulis deputan digitis: quos
q in lat9 inclinât. Sunt et viginti vn9 lacerti ab
inferiorib9 quor9 ſeptê in pedis pectine ſut po
ſitu: eorſub vtilitas q ſuit illox q in pectine ma
nus ſeptê politi ſut. Et hup ſeptê quinč lacer
ti q[us]q queq deputat ſuq in ſinistru inclinat
articul: ſert9 et ſeptim9 auricularê amonêt et
pollicê ab alijs. ſut et qtuor lacerti in rascha
poſiti quor9 q[us]q p[ma] reducit disgregatione
ſingulor articulor ſolo excepto pollice. Reli
q decê politi ſunt aſn cuiusq articulor p[ma]m
disgregationê: quor9 duo lacerti h[ui]t vtilitare
ſilez puor vtilitati lacertop q in palma ſunt
etemq in eor9 q[us]q moneaſtur duo ſl reducit di
giti p[ma] disgregatione ſine iclinat[oe]q inante
e[or] vn9 moueaf disgregatione reducit illam
cu in lat9 inclinat[io]e. Refert aſt galien9 hori
ſciaq lacertor multos erplanatîſi no[] attigisse.
Et hec ê oim lacerroq q in corpe ſunt assigna
tio n[]fiero qingentinor vigintinou: quor9 no-
ve ſunt i facie. In oculis vigintiquatuor: infe-
riore: mouet marilla duodecim: q vtracq mo-
ueſt ſauces q[tu]ordeciz. Qui caput mouet viſi
titres ſut. Qui canales pulmonis q[tu]or. Qui
guttur ſerdeci. Qui os mouet q[us]q lauda ſile ê
ſer ſut lacerti. Lingua mouetes non[] gurgu
lionê duo. Qui collu mouet q[tu]or. Monetes
ſcapulor duar disgregatione vigintiser ſunt.
Qui disgregatione cubitor duor octo. Et in
cubitis duob9 trigitaquatuor ſunt. In duab9
palmis trigintaſer. Qui ho pect9 cêtu et ſeptê
ſunt lacerti. Qui ſpinaz q[dr]agintaocto. Sup
vêtre duo. Et i vesicavn9. In h[]ga q[tu]or. In te
ſtib9 q[tu]or. Qui podicê reducunt q[tu]or. Qui
disgregatione âche vigintiser. Senu mouetes
vigintiocto. Duas cauillas. xxxvi. in crurib9
xxvii. in pedibus quinquagintaocto.

T Capituli. xj. disputatio vniverſalis de omnibus cōpoſtris membris qui ſunt in: interioribus cordovis et primo de cerebro.

T quoniam eor

q cōpoſita ſunt mébrop habitudi
nes q in exteriorib9 magis expla-
nauimus, iā nunc ab hoc incipie-
nus loco eor9 q interiorib9 p[os]ita ſut explana-
tionê q iteriora vocan[]k med[]ia. Incipienusq
p[]mo oi[]uq de illis quor9 ê p[]ma poſtio iter o[]ia

Tertius

iteriora med[]ia q[us] et excell[]iora viden[]k q in
s[]ni[]ora atq3 ipa ſut alia[]ria med[]ia iteriora c[]ſo
mato[]re pt[.]e. l. cereb[]p inuca oc[]li audit[]q ſim[]u
m[]eta. org[]anu odora[]t9. l[]ig[]ua q q[]e ſequ[]t. Et noq
ig[]k p[]m[]u a cerebro ſumem[]q erod[]tuq q[]o c[]ter[]
ê mébris nobili9 alalib9 q vehem[]tioris digni
tatis. Dico q[]m cereb[]p ceteris hon[]orabil[]i est
mébris c[]orp[]is q excellent[]9. Et e[]m radit q q[]i
ſornar a[]e rona[]l p[]u q[]e anim[]q & discreto[]io
q[]oq ſensib[]9. Et politu e[]l ſupiorib9 c[]orp[]is ce
reb[]p oc[]loq c[]a q[]s erat i eminêti e[]c loco nec[]ſe
ſitas vt poſſet h[ui] ſi ſog[]nq[]s poſita iu[n]eri q p[]
[]ſpicere q[]b[]i ſi ſint vtilia app[]oriet ſi nocua ſu
giat ab eis quéad[]m e[]m ſi velit h[ui] ſi ſog[]nq
aliq emin[]9 a[]spicere q i excelsa q eminêna alie[\]d i[]t loca: ſic cereb[]p in eminêti politu e[]t loco
co[]rp[]is oc[]loq c[]a: q ſit excellentia e[]p ſup alia
ill[]s emin[]es. Et a[]ſt cereb[]p c[]orp[]9 albu ſag[]ul
ne car[]es molle neruis ſo[]li molib[]q n[]ſi q cere
bru h[ui]diq q illis: q[]b[]i q[]o q[]o ſacti q pp[]q q[]e nec[
]ſaria erat veloc[]e mutation[]e q alteration[]es in
e[or]q ſentiunk n[]az. Diuſi[]u e[]t cereb[]p i duas
p[]tes: altera q i an[]tiorib9: q d[]r pra: al[]ka in poſſu
riu q d[]r puppis. S[]p[]atoq duas p[]tes op[]imê[
]tu p[]ſi[]tu9 duor cereb[]p opimêtoq ſub i[]tr[]as il
[]duab9 t[]ſuis: nec e[]t i[]ter duas h[]as p[]tes q[]tina
tio n[]ſi[]u meat[]q i ſub h[ui]tice e[]p c[]orp[]q q[]mpe
i]o c[]ircu[]dât. A[]n[]ro: a[]ſt ps maiuq e[]p mea[]
q molli[]oris ſu[]be. M[]aio[]: q[]m ex ea ouri mec[]ſe
erat neru[]p p[]la p[]ia a puppi a[]ſt n[]ucha c[]pa
ci o[]riunk n[]erni. Su[]be ho e[]p molli[]tes facta q
q[]m op[]ortebat ex ea neru[]p duas q[]ensuq feru
or[]i q[]s ip[]os molles eſſe expedit vt faciliq i eo
ruq q ſentiunk muten[]k n[]az. At ho p[]uppim bu-
riore: e[]c o[]po[]tuit quo q[]tro mo[]t9 cop[]ia ſon[]to
e[]ct q i tollerât[]or. ſut a[]t in cerebro q cauſates
tres q dic[]tur vêtriculi: q[]rsi due in p[]ro[a] ſunt
dicunturq[] prales vêtriculi per q[]os q i a[]tra
c[]tio ſit aeris q i expulſio q iatus qui a cerebro
e[]t q i ip[]ſis ſp[]iritu muturis vitalis in natu-
râ ſpiritus animalis. Ex ip[]ſis quoq ang[]men
ta or[]iuntur duo: que duob9 simila ſun[]tbe
ribus per que od[]or[u]m ſit attractio. ſut a[]ſut
v[]tric[]q humidi faci vt ab eis neru[]p. ſen[]ſuq
pari[]a p[]ducerentur: ab vno quoq e[or] latere
neruq vn9 vt i ſo[]ſte aliciu e[or]i inco[]moditas
acciderit aliqua i[]ter alter ill[]i9 loco. Eſt a[]ſt e[]
q cauſas in e[]ns poſterioribus q vêtriculi9 q poſt
poſtior[]i q puppi q v[]s[]q h[]ſi ventriculi p[]ſi-
p[]cedit alia[]s a duobus pre vêtriculi poſtib[]
mutatus e[]t alteratione quad[]a altera[]q. J[]n-
ter duos a[]ſt vêtriculos meat[]q e[]traſi[]es p[]q
p[]ſi[]s decurrit alia[]s a duobus pre vêtriculi
ad puppi vêtriculi: q hoc inter mediâte me[
]tu ſit puppi q pre c[]ôtinuatio. Et in c[]o[]ſpec
vêtriculi or[]i duor anterior[]orib9 locus e[] p[]f[]
dus ad q[]e p[]uenit[]: d[]ſq[]v vêtriculor[]i greg[]
tio: a q[]uo meat[]q q[]e dixim[]q i[]cipit vêtriculi ſem[]

Theorice

Maly

34

piorè necesse hêbat puppis etinuari vêtriclo
ab vno loco q vtriq côte effect:ideoq vischuc
puenies facti süt loci. Df ât a qbusdâ loc? hic
vêtriculus qrûtus cerebrz iz 3 medi9 vêtricul9 4
e vêtriculo puppis mior:pariterq singulis p
re vêtriculis. Hui9 ât ventriculi vtilitas qm
spüs a vêtriculis pre ad hic deferst locu ei eo
cogregat: ab hoc ât ab puppim mittik p mea
tü q ipos trast: 4 qd supeft huic cerebrü. Fi
gura ei9 ê tâch recti oblogi rotide nodosi in
filitudinê circuli spiffi:qg sic factu ê vt maiore
coîrineret spüs crritat ê c œs tinerêt alie re
liq figure:remouek hac figura etiâ ab icomo
dozu susceptiöe. In pn9 aût hui9 meat9 pte q
tusik vêtriculo p6 corq9 ê glâdulosü c figura
pinee filis ê qd neçuz fuitv vacuitates reple
rêtur q iter medbta 2 ptitioes sunt venap er qd-
bus rete iternectik. hecq glâdula cü his pgit
venis quâdiu spusepe süt. Ut aût in corpe sta-
bili tur cerebrz sink stabilitas eap ipo momê
to nec illo trast. In hui9 autê meatus coca-
no ang9 est p lôsû pozectu dictu hmis eo q
ei9 figura hmi filis süt:cui9 caput magnû: iei
cit pitz statim glâdula pinee filis. Alind aût ca
put vis puppis vêtriculi pcedit. Et in huins
meat9 cœcano a latere vtrogq 2 sub hme aug-
mêta duo a cerebro pcedetîa rotûda 2 oblon
sa: adinuicê uncta figura duob9 hois femori-
bus si sint cœuncta: vocaturq due castule 2
meat9 latera duo sunt hec augmêta. Supius
aût pellicula opertû eubtili 2 forti cœiuncta
ci duob9 illis castulis a lateribus eop: hocq
operimêtû vis puppî pcedit cerebrz: 2 est er
tremitas inferio: hmis: nec ho filis est hmis
castulis duab9 quo vis mo: hmis etem9 posit
est er fruftro magno: eiusq posittio fit ê dif-
gregationib9 côtinuatis cü opimêtis subtili-
bus. At ho castulari duarü ptes oco adinui
cé sîles sunt: hmis ât ci disgregationiz copia
etiâ varie est figure. Extremitas etem eius q
côiungit vêtriculo puppis eo in loco quo fi-
nik operimêtû illi suppositi gibbofa est 2 sub
tilis: de hinc nô desinit augeri 2 dilatari paü-
latim donec exteriora tâgat spatiofa iter ca-
stulas: 2 cœiungatur sit:ideoq si p lôguz mea
tus extêdatur claudit illu diligêter: si aût ad
posterioia reducak operimêtû feci trahit: ta
ß extremo gibbofo côtinuatu apitq meatus
cui9 aptiôs crritas: est cta 2 eap reductôis.
In reductiöe etem ei9: 4 ad posterioia reuer-
sione coegregatur 2 abzuñatur ei9 lôsû: latuz
ho augetur 2 rotundatur vt simile spherice
fiat figure. Ideo ergo qn ei9 est paucâ redu-
etio: 2 meat9 paru apitur: si aût plurima sit 2
plurimi meatus refera: Uermis aût 2 solida
tus est castul duab9 ab exteriorib9 ligamêtis
duob9:q medbpt explanatiöes cordulas vo-
cât. Sic ât neciü süt ne forte vermis cederet

loco ex suti mo9 copia. Factusq9 ê a cerebro
solidior: vt ab icomodop amonec et susceptio
ne. Utilitas ât hmis ê meatû q iter mediu est
vêtriculi 2 puppim claudere. vt si forte spüs
alid puppis vêtriculi fuerit igræsum exire
neqat. iz 2 vt apiat. dsi ad illu fers 2 hec ê assi
gnatio cerebru. Circidât ât cerebrü opimeta
duo q cerebrz mfs dicunk altep. spifiz 3 vo
cak mater spiffa 2 altep. subtile 2 mater dzub
tilis. Porro mater spiffa opimêtû ê groſsum 2
dup sub capit craneo positi 2 ê i cerebru me
dio loco groſſuz. Cû ât ad locu descedit inſe
riore9 q ê sub ſcomo medio capit cranei dua
rû süt tunicap. dupletq3 ad loci têdit i q fcoz
mû icipit lauda ſite desceditq3 cü vtrisq3 ces
rebq igrediés visq3 spatiu qd dâ eleuakq3 ibi
dê vbi 2 due vene pulsantes extollunt a fine
duoz latep 2 ploſi lauda greco filis ascêdi-
tq3 ab vno q3 ei9 latere vêa loco ât q hec duo
ltera pueniut due êt q greganc venê 2 altera
alteri vniq 2 ê altior loc9 q i ciruitu ê ei9. Ab
inde ât viudunk ptes cerebrz anrior pia. s. et
posterio: puppis venit ad huc et locu extrê-
tas alia duplicata hui9 mfris. yidebifiz hoc
ês loco groſſiorêptib9 ſuis aliys omnib9 qbus
cerebr9 tînet q druplo. Est ât 2 alia ibi vena
nô pulsans q p lôsû hfs ptê pze têdit cere
bri: nec thn ê vea q iz mîn figura ei9 rotûda et
q cauca ê 2 icurua. 2 ſâguis i ea iuenik ſic 2 i ve
nis iovea tertiavocaq f etem arterie p dupli-
mfris ascêdêtes spiffe c sibi obuiat altera al-
teri spiffa 2 plicat mfr fitq3 citerior loc9 qcau
trotid9 vene filis suscipit ſanguinê 2 custodit
quêadmodû vena vite etem aialis tpe plen9
uenik ſâguie vt ât mortu9 ê iuenik i vale h
coagulat9 2 groſſus ſâguis vocavit aût hunc.
Eracle9 locu q fit ex opinti plicatiöe q due in
uice obuiât arterie torcular ioq3 q p fund9 2
occult9 fitlo9 q i ſâguis deſuit i ea q subſut.
Sup locu ât huc q torcular dictê q due i karte
rie pue iulc9 pueniêtes 2 illi suppoſite ex qb9
itep fit i mfe spiffa loc9 2 ipe torcular noie vi
cf q3 similitudinê eap q püs quenerât veap.
haru9 ort9 arteriap cuinſuz loco q finit duo
rû latep 2 ploſi lauda greco fili subest. Wa-
ter vero spiffa minime offi cranei continua ê
ſed ſcomus suspêfa pâniculis qui ab ea oriſi
tur qui eam tollunt 2 ſcomis alligant egre-
diunturq3 offa cranei inter ſcomorum vacui
tates 2 dilatantur quasi cordeac abnuicê co-
tinuantur fitq3 ex his panniculus vnus sub
cute arabice ſeniacuz dictus. Et huins spiffe
vtilitates matris tres sunt prima est quoniaz
ſubtilem ſernat matrem que ſuper cerebrum
ê aca cranei defendit ofſtum duritie. S coa ê
vt inter duas cerebrz prozaz. s. 2 puppim diſſe
rêtiâ faciat ptes. Tertia ho vt fit firmamţt 2
soliditas vêis qi ei9 plicatiöe k ſua revoluto

e 2

Ziber

ne et duplicatöse. Tenuis aſt mater opinem
ſe et ſubtiler iter venas et arterias q cerebro ſu
pereminet ligatos strigit areplet q iter eas ſut
vacuitates ad exreplu venarum et arteriæ q
in cœcauitate ſunt. hec etemim duo ſunt ex ve
nis q inuicê irretiſtur: et inter eas operimem ſu
tenue est qo illas adiuicê stringit: nec rema
net inter eas loc9 vacuns. Sic ſit in tenui ma
tre. Fit eſi ex venis distributis a duab9 mime
pulsantib9 venis q cerebræ ad exteriorib9 cra
nei ingrediunt et ab arterijs q auab9 diuidi
tur arterijs inuicê ſibi obuïs et replicatöse
ti ſili q ad cerebræ veniſt et in vêtriculos di-
ſtribuunt cerebræ et œes eius ptes: sed ex tenui
operimemo iter eas et venas et arterias qo eas
adiuicê strigit et solidat in secundine ſiitutli-
nê. ideo ergo vocat hoc operimem ſi secundinê.
hec tenuis mî ſub spiffa poſita est cerebrizib9
circütenet illi ſtinuata. ipsiſs ab ol operit p-
te intratq in ei9 p[undu: estq cù venis ei9 in
obus ipius pib9 et i cœcanis ei9 oib9. Est aŭt
ſub in ſuba spiffa molior matre: ſz cerebro co-
tinuata est tanſi et ei ſut cutis. No aŭt ſtinua
tur tenuis hec cù spiffa mke: est eſi inter eas
separatio niſi q loco ſtinua qdê est illo q et es
due igrediſtur vene a cranei exteriorib9 et oc
curſus earq loco ac dilatatois cerebriz tpe. Du
aŭt reducik maius interficit spaciù. Cfæ est
aŭtê matrix hec tenuis trilj cas vtilitatu3. Prita
est vt vêas adiuicê et arterias alliget q in cere
bro ſunt solidetq venas q ad cerebræ veniſt
ne forte suspêre remane at. Scöa vt ptes con-
greget cerebræ et opiat defendat et cultodiat a
mre spiffa quæ admodi et cutis. Ideo et mol
lis fcæ est ne oino cerebro nocerêt ei9 in curſo
nes quædm spiffa fcæ est mî molior oſſib9 ſz
tenui hæ durio: a ſupiorib9 tenuè vestiès vt
ſit illi operimem ſi et a duritie cranei oſſis deſen
ſio: ſc q5 et capitis craneu9 deſenſio est et custo
dia mks spiffe. Tertia è vtilitas tenuis mks
vt cerebræ pafcat his q in ea ſit venis no pul
ſantib9 atq nalê kferat calore his q et ea ſut ar
terij. hec è duuq opienti cerebræ opimemor
assignatio. C[est] hec duo optimemo œes yestiſt
neruos a cerebro miſſos [in] iter capit[us] ſut
craneu: vt craneu9 egrediunt nudătur ſpoliæ
turq eis nudiq egrediunt eorib9 in nervos
vtilitas è q et in cerebræ. Loca qb9 suas emittit
cerebræ ſupfluitates q in ipſo ſunt iâ nunc q ſint
ordiemur dicere. Dico q[ui]m q ſunt in cerebro
ſupfluitatu9 due ſunt sp[es]. Altera è ſp[æ]vapo
roſa fumofa9 ſurſu9 aſcedens q et diſoliutio-
diffoluik nò māiſſa ſensui ad qua diſoliu-
dâ capitis craneu9 ex oſſib9 est 2plexu multis
côplone ſtinuatis que dicik ſoma: vt iter ea
continuationè he egrediaſt vaporose ſupflui-
tates dictum est autè de his in hoc precedi-
ſeruone. Altera vero est sp[es] ſuper fluitatem

Tertius

ſroſarli q ad iferioza deſcedunt hruz diſſolu-
tio ſenſib9 p[3] his aſt duo fcæ ſunt loca q ce
rebz illas eſciat nares. I.due et oris ſp[ius].
Nares qo q[ui]m spiffa mater q cerebru9 opit lo
tio colatorio ſilib9. Sic etiæ oſſa duo in qui
duq duap ſunt foramina nariu9 que poſt hunc
spiffe m[ris] locu poſita ſunt multis ſut p[ro]fo
ta p[ro]fozamib9 colatorio ſilib9. H[os]ſe itaq sup
fluitates a cerebro deſcendètes per foram-
ina decurrunt spiffe matris: et p[or]horum duo
foramina oſſium vſoq ad nares caleſactione
ſp[us] exterious. C[ha]ſacta ſunt aſt foramina
oſſiu9 q in oſſibus ſunt collatorio ſilib9: ḥda
q[de] recta: q[da] aſt er trafuerſo nonnulla 2ot
ta q[ui] viſi vt q[ui] aer ad aſhrioza trahik fridus
nò ingrediat cerebru9 ledatq ipm ſed imute
tur in ſpati, pliitate. Incuruatur a[ut] vie ne
forte ad cerebru9 q[ou] p[ueniat] duq corp9. his
multa egrediatur ab ip[o] ſlatus exiſtus tpe q
t[hi] c[ui] eo intrare nò p[ht]. C[sup]fluitates a[nt]e
que a ſupiorib9 egrediunt ois p[duos] ereut
meatus ad ſo deſcedentes. A[lt]er c[uo]t a ſub
terioribus vêtriculi incipit in cerebro medij
et ad iferioza deſcendit. A[lt]eri a[ut] p[ri]capitum
est a meatu qui ſtinuat cerebu p[ra] q p[up]p[iz]
deſceditq p[ra]ſuer ſum ad iferioza: p[mo]q co
illuat meatui. ſitq locus quo hi duo occu
runt inuicê meat[ur] rotundus c[oc]auns p[und]
nifi q etto ad iferioza ex tendit angulat[ur] pa
ſu per donec gl[ad]ule 2tinnuèq c[ol]oliſet ſub
ilu[que] p[of]ite p[he]ſhere ſi[lo]q et ipa c[oc]ana e. Cha
ſequi[que] gl[ad]ula os collatorio ſile per q[uo] s[ro]
ſa deſcedit ſupfluitates ad iferioza q[ou] p[er] pa
latum oris politu est. L[oc]9 rotundus et p[un]
do ad q[ue] hi duo p[ueni]unt meat[9] concha
vocaſt: q[ui] ad ip[om] œes c[ô]gregan[que] ſupfluita-
tes. Qui a[ut] ſubest illi strict[9] loc[9] et] ebom;
eo q ſupfluitates a p[af]ando loco p[or] huncin
fluaſt stricti q in gl[ad]ula q c[au]na: quæ admodus
liquores aliqui deſluunt p[em]botu9 ad vas
ſuppoſtu[que] ſo[am]e etem[ei] q cau[ti]atu2 t[in]nuat
gl[ad]ule q sub eo est. Et h[ic] lo[9] q c[ô]cha dicq
est et ſe]mbotu q[us]a h[nt] p[ni]culoſas e[te
nui matre q sc[ô]ine ſitis è ne c[iu]i e[mi] ſuit vt ce-
reb[ro] a ſupiorib9 t[in]nuareſt ab iferiozb[aut]
c[ui] gl[ad]ula. C[Extra] matre sp[iff]az poſita et c
p[ati]u9 q[ou] è iter sp[iff]az matre et palati os hu-
ius è sp[il]ituſtudis gl[ad]ule 2ſtitas. C[]uene a[ut]
telate et irretite a duap diuſiſob9 venaz q di
c[ui]t inveniles q reti ſiles ſut circuſat h[ac] gl[ad]
dul[as] illâ circuئنەتە. Nec yo è rete h[ò] sim-
plex imo reſib9 ſile è alij[us] ſup alia polit[us] his
i illa itrătib9. ſic vt nò poſſint alia ab alij[us] ſe
pari et ſuppoſita ſut ac ſubſtrata cerebro i lo
co q è iter palat[us] et matre sp[iff]az t[ed]êthia i an-
rioza et p[oster]iora: latera[que] ſinſtra et destra.
Deh[ic] a[ut] 2gregătur vene hec et ſut due ex

Theorice

Maly

40

eis vene equales illis a quibus pullulauerat duo igitur spille matris foramina:dehis vetriculos cerebrz et oës ei distribuunt ptes. Dein est ut de hæphtudie venar, adinicè irretat, loco quo de arterijs dixim, huiu autè retis vtilitas spùs est decoctio vitalis qui de duab æscedit venis innenilibet 7 ei9 in aïalis nam spùs alteratio quæcùs etem necesse ha but materiã nä excoquere loca illis quibim mozaretur. ppoſuit:spùs aut aïalis qum subtilins quid est eorç q in corpore ſunt: eiuſos est ghatio ex spù vitali, maiori eger ematuratiõe 2 subtiliatioe fortiou, fecitq hæc et intriplica tionè nä reti ſikem ne forte ea citi posuit egre di spùs ſz rete circuïdet et innozetur in ea: com pleaturqæus decoctio 2 meliozek subtilitas. Dehis aut spùs hic vt decocti 2 subtiliati9 est in duas has mitti venas que ex reti ſunt ad vetriculos cerebrz, augetur decoctio 2 subtilitas 2 ab eis in puppiz cerebrz 2 in omnes ce rebrz partes. Et hic est compositionis cerebrz assignatio 2 cuinſos parium eius vtilitas. T Capit. xij. de nuche assignatiõe 2 ei9 vtilitate.

Ache origo eſta
cerebro quæ spòdues 2 cludùt ac
defenſant ſicut 2 capitis craneus
cerebrz: quæ 2 dno circuïdat operi
mèta qb9 è origo a spilla 2 tenui mrib9. Fuit
sunt eadeu nuche necitas q 2 cerebrz. Circuïdat
aut opimètù tertis duo hec pma er ligamèto
rù genere: eiuſos ortus a duob9 cranei capitis
angmètis 2 è spiffe ſike matri in groſſitie 2 du-
ritie. Cui9 due ſunt vtilitates: pma vt opiat 2
defendat nuchã ac ei9 matrè. Sca vt spòdi-
les ab afriorib9 viiciat ſuo igressu 2 9glutina-
tione in ſpatiola q inter eas ſut. Si aut non-
fi huic icomodù accit opimèto motni no nos
cet ſic qz 2 ſi spiffe icomoditas matri acciderit
no ledik. Nuche ât iſi ſi accidat icisio p lòguz
no obest motni. Si yo ăputek p trâſuersù vel
latùs enſ9 deficit 2 mot 2 a nervis iſeriorib9 lo
co quo incisio facta è: mebraz 9 ſana ſupſlat q
loco ſupſut illi in motu 2 ſenfu. 2bi ſra. Si nu
cha iter cranes ăputek 2 ſpòdile pim oè puaq
corp9 ſtati 2 er iſo momèto ſenfu motuq. Si
ho isteridaq icisio a p9 deiceps spòdili ſuper
eos q renu ſut pedes ſenfu motuq puan: qoq
ſupſut ſanu hìnt ſensu 2 motu. Sic in oib9 nu-
che ptib9 ſi acciderit illis p latu icisio aliaq 2
comoda mebza q illi ſubſut loco ſenfu carèt et
motu. Nos aut ostèdem9 hoc diligenti9 loco
quo de accidètis cauſis q ſensu accidùt 2 mo-
tu tractabim9. Et hè cerebrz 2 nuche assigna9
T Capitulum. xij. de oculorum assignatione
2 mediorum eorum vtilitate.

Oculi duo oſgana

duo ſut
qb9 vi-

ſus pſicikqæ ea duo de cã facti ſit: vt ſi forte al
teri eor incōmodù accideret: alter ei9 ſet in
viu loco. Est aut eor çsor ex decè còpoſitus
partib9 que ſunt. vii tunice. 2 hüviditates tres
nec in ex oibus eor partib9 est vius: ſed per
vnã timptè: reliq oës aut parate ſunt vtilitati
quæ ex eis illa accipit pars. Et ps q dde pim
est vius organu è hüviditas rotuda figura in
cui9 medio è qutas pua clara lucè: q in tunio
caru medio poſita è q cristalleis v. Que rotu
da facta est vt hac amoueret figura ab incò-
modo susceptiòe. Supplanu aut q in ea è
vt eor que ſentit plime occurrèt ſtitati ſed 2
vt ſit ſuo fixa loco no turbata. Si etem omni
no rotuda effet no obuiaret sensibilitè aligb9
q pue ſtitatis ſunt: cui9 2 diamek q in iſpi9 è
medio pariter istabilis eet 2 no ſixa. qm sphe
rica figura vir vt ch stabi liq 2 ſixa est: q ſi figa
tur turbak inde. ſacta est aut clara et lucida
vt in colores veloci9 trâſmutet. Que et in me
dio poſita est loco: quo oës q ad ei9 auxilium
parate ſunt ptes illa circuïdet. Partes aut q
vtilitati9 qb9 iuuaq hec pparate ſut. due ſit
hüviditates 2 tunice septè. hüvidatib duar alte
ra et aposteriorib9 poſita 2 hec inmera eſys-
q medifi: è est hüviditas alba vitro ſilis liqfa-
to q a nä parata est vt humoz paſceret cris-
stalleidos: cí cibo eeat ſue primo nä: quo
facili9 fiat illi ei9 imutatio: è ad ſua trâſſoza-
tio nä3: qm 2 ei9 oia mebza ſanguine paſcunt
ғanuifaz q a cristalleidos remo9 lóge est nä.
Uitrea facta est hüviditas vt ſanguinè alteret
2 trâſmutet in nä3 ſua: quo näe fiat cristallei
dos prim9 eoq3 paſcaſ. hüviditas poro alia
ab afriorib9 poſita est cristalleidos 2 è alba
tenuis albo ſilis oui: q ad hiectadâ facta est
cristalleidon ne forte aer eã deſiccaret: phibe
retq ab icursu q ſup ipm è tunice q vuae vo-
cat. Septè aut tunicar qda9 tres. ſ. poſt húi
ditatè que ſilis vitro è liqſacto poſite ſut tres
aſn hüviditatè que albo oui ſilis: septima inter
cristalleidon 2 engaidò poſita è. Tres quidè
tunice que posterius ſunt hoc mo ſunt. Dico
quoniam duo cōcauı nerui qui a cerebro ad
oculos porigunk ab eo quo oriunk loco duo
bus iduti ſunt opimètis q ab ipsis cerebrz opi
mètis spilla matre 2 ſubtili oritur. Ut aut a
foramine qd in ofſe est oculop egrediitur in-
noluſtur circa eos vene 2 arterie a matre ſub
tili veniètes. Côtinnatur qeor çsor cristallei
dos 2 q solidak illi immediate: q in loco è que
attingit engaidos vitreidos huozes. hec aut
loc9 est cristalleidos medietas veriffime. Dk
q hec tuisa retialis eo quod retis gerit ſimili
tudinè pp irretionè in ea venar 2 arteriaruz.
Et hi9 vtilitas tunice è vt deferat ad cristallei
dos a cerebro vius spùm: vene aut 2 arterie
q in ea ſunt fertur ſecu ad vitreidos hüvidita-

e 3

Liber

tem sanguineſ. Et manifeſtus eſt qum qoer eis
vitreo ſtinnat huózi irrigatiſis ſt mò. Uitrei
dos tem humiditas venas nò hét qb9 ille iſiá
tur. Sic quoq cristaſels a vitreidos hüoze ir
rigatiſis mò in nulla eoq locu ſit iuineni p
qib decurrat ab altera ad altera: Opimenta
aſt duo q ſup neruſ ſut:tenuis qdè eoq tuni
cu còcludit retialè:q solidaturq illi loco quo
q solidat rete cristaleidos. Eorùq vtilitas eſt
vt paſcat retialè p eas q in eo ſunt venas: vt
ad illá calore pſerat nálle his q i eo ſunt arte-
rijs. Dros tunica hec sedina ſicut et mater te-
nuis cerebri dicta è sedina a qua et hic oritur.
Opimétu aſt groſzu 2 duq tunicá sedina cir
cünenet:2 tiunaturq illi i loco cristaleidosvi
tunica illi retialis còsolidatur. Et hest tuni-
ce vtilitas:oculi ab ofſe illu còtinéte defen-
dere: 2 vt oculi oſſi alliget. hec truſ è aſſigna-
tio tunicap q ſunt poſt cristalleidos e vitrei-
dos hüoiditates: q oës adinuicè còsolidan: in
mediatióis cristalleidos loco q solidatióe fir-
ma. Còsolidanturq oës vitreidos hüozi et
cristalleidos hüozi p mediú ei9 veraciter. Di-
q1 loc9 hic iris eo q arcui filis ſit ſua círcula-
ritate 2 coloq varietate ſuop. Tres at tunice
q ab aſhrioib9 ſunt hüozi albo oui filis ſunt
hectibica cornea: 2 tunica vnea: 2 tunica q con
solidás vocaſ. Tunica cornea dura eſt 2 ipſa-
sa alba ſuis colore et figura cornui filis albo
tenuiq copoſita eſt zein et partib9 q ſi adin-
nuicè decorticent kiut tach laminule. Joqhec
dicta eſt tunica cornea. Eſt aſt ortus ei9 a tu-
nica dura quæ generarí a matre dirim9 spilla.
Cui deputata eſt vtilitas cristalleida: ptege-
re: 2 defensare ab incōmodis illi ſupueniſtib9
exteri9 ch ſit ei9 nature mollis velociter incō-
moda ſuſcipe. FActa eſt aſt alba et ſubtilis ne
ſorte lumè vidès p ſe tráſmitti phiberet. Fas-
taq3 eſt dura eo q tenuis ſit. At vero tunica
vnea hüoze albo oui similè cōtinet: que ſua in
figura dimidie yue filis eſt: ab exteriorib9 et
eem corporis ab anterioribus ſcilis plana eſt:
ab anteriorib9 aſt ea. e. parte q hüoiditate ono
simili iungik cōcaunitatè hz ſile ei q in vna è
ſuoq in colore inter nigru et venetu è. Joq3 tu
nica vnea vocaſ. Oritur aſt tunica hec a tu-
ca ſecundina: 2 truſ eſt vtilitatu. Prima è vt tu
nicá paſcat corneá: Joq3 et multan facta eſt ve
naruz. Scóa vt ſepet cristalleida a cornea ne
ſorte illi9 noceak duritie vn9 et mollis facta eſt.
Tertia eſt vt lumè cògregare vidès: qui ab in
teriorib9 mittitur ſuo colore: ne ſorte illu aer
ſpargeret exterio: cu nigri ſit coloris lumè cò-
gregare: albi aſt còtra ſpgere. Jo q si quado
hols obtunditvisus eoq ſpeculatione: q pluris-
mis ſunt lucida palpebras claudit vt ad inte-
rióra lumè couertaq vſoq tunicá vuea: vn9 et in
hui9 còcauo tunice plurimis luminis factu eſt

Tertius

et in ipſi9 medio pſorata quo p ipaz lumè tráſ
mittat vidès ab interiorib9 ad exteriora. Et oc-
currat rei q p ipim ſentik. FActi q ſunt in ea ab
interioribus villuli: qub9 aq q ad oculos venit
ſuspendik. Còsolidás aſt tanica alba eſt et tes
nuis: 2 còsolidat in rotunditatis circuitu cœrne
trunice: còsolidatq3 omnib9 laterib9 oculiné:
t hæ operit tunicá corneá: ſed in q còsolidat cí
cutu. Et hec tunica è oculi albú einſoq ozigo
ab opimento qo craneo ſup eſt capitis qo ſes
niacu dictuz eſt. Tний vtilitas eſt vt oćm vin
ciat cu oſſibus oculú: vt oculu monètes opſat
lacertos et hec eſt aſſignatio tunicarú trium q
ante engaidon ſunt humorè. Septima autez
tunica in vltumo eſt renuitatis poſſibilis et co
loris albore ac nitore medietatè exteriores ex
crystalleidos operiès in illi9 locis circularita
te quæ hüo: vitreidos cōtinet: vocaturq3 hec
tunica aranealis pp q arance simili ſit tele
ſforma aſt que in oculi foramine vt cu ſpecu
lú intuemur: in hac è tunica ppter nimú q in
ea eſt nitorè et coruscationè. hec oinum eſt affi
gnatio oculi partium que ſunt tres humores
crystalleis, vitreis et engais. septemq3 tunice,
tunica retialis. tunica ſecundina: 2 tunica du-
ra. aranealis. vnea. cornea ac consolidatina.
T Capitulum. xiii9. De narium aſſignatione 2
duum odoratus organicorum.

Arium et instru

metorù odoratns aſſignationez
hoc dicem9 in loco. Dico ǒm
nares duo hi ſut manifeſt mea
tus in naſo quos ab inuicè cop
pus ſeparat cartillaginofum. q23 aſt barum
duap nariu cu ad ſuperiora mediú. naſi pot
rigitur locu in duas diuiditur partes et altera
quidè pars p tráſueru ſuz tédit vſoq ad oris vl
timú. alfa át potrigik aſcedens vſoq dí ad os
attingat collatorio ſile qo poſt spilſa è mifex
pſoratá p qua ſupfluitates 6 currut a cerebro
grosse ad nares ſic antea ondum9 cu de cere
bri aſſignatiòe loſremur. Et hü meat9 ta ad
ſupiora aſcedètes 3 ad iferiora deſuètus idu
ti ſunt opimèto groſſo oſtièt ab idumèto ita
qo os è lingua palatú. gutk. plmòis canales
qo ſup meri è. Fuerut aſt hü neceſſari meat9
pp duas vtilitates. Eap altera q et maior ſiat
ducèdi eſ et odoq tract9. Aléało è pp ſupflui
tatu egressu groſſan q a cerebro deſcedùt mu
cos ſcilis. FActi ſunt aſt duo a naſo ad os ſu
perius deſcedètes meat9 p tráſuerum nec fa
cti ſunt ab iferiorib9 pulmòi oppoſiti: ne ſorte
aer q aliqúi còcipitur frigid9 ſt vulneretq3 et
refrisdet pulmonè et ne ſorte cu aere 2cpto
adductoq3 coq9 aliqo9 vt puluis cinis et ſilia
pferatur ad canalè plmòis noceatq3 illi imp
i ipis remſeat meatib9 adhereatq3 hüoidita

Theorice

Baly 36

bus ᶜ in ea sunt. Opinătur aŭt nonnulli qm
inſtr̥ z p qo ſensus fit odorat? hi duo ſut meat?
in nalo maniſesti nares. i. eo q videret nari-
bus obturatis nil ſentiri odor: q[ui] ant[em] apte
ſunt aeré trahút odoreq sentiunt ipso in mor-
meto. n[ò] t[in] ſic yep est: imo vero meatus duo
in narib? măſſesti vie ſunt due ad vapores co-
cipiêdos odoríferos p[ci]piêdoq vz] vêtriclos
p[ro]e cerebr duos. Inſira etem odorat" ſen
ſus p[ci]pua p[ma]q duo vêtriculor cerebr p-
re ſut extremitateq. l. angineta duo yberib
ſilia măma[q ad oſa v[lo]s p[ting]etia q colato-
rio ſilia ſunt ibiq et groſſa e mater cerebr p-
[for]ata et in h[or]v[itio] du[us] ang[em]etoq foramia
duo q ad vêtriculos trăſmittunt cerebr. S[é]
ſus aut[em] p odoríferas est res q[ui] vapora co-
porib? diuſolutus odoríferis aeri miſce[]t ad
duas ingredit nares: trahútq[ui] ill[ui]e p[re] vê-
tricti p hec duo angineta yberib? măma[q] p[mi]
lulia p aeris attractum et i troducuit ad ſe ab
his duob? foramib? q in eis ſunt. Signu rei e
q[ui] ſi ingredi dom[us] m[ik]tos vaporem] vap[or]
res foris odoris. p[ro]hibemus illos dom[us]
egredi obturatioe porte et foraminu oium ſi-
nuſq[ui] in ill[ui] medio dom? et nares n[fe] apte:
maniſesti est q[ui] nares vaporib? illis reple-
bunt. Si ſt ſit c[ui] eap aptione et repletiune noſ-
ip[os]a flat[em] tenuerib? trahêdo: mime illo[]
aliq[ud] ſentiem] odor illins t[pi]s quo hec facie
mus l[og]istudie. Si aŭt traham? illos vapores
ſtat[io] odorê ſentim. Et hoc est signu q[ui] p[ci]
p[un]u[que] p[mi]n[ui]q quo p[re]hêdim? odores iſtr[im]
n[ò] ſunt nares earuq foramia ſ[que] augmenta
duo q cerebr duob? p[duc]nct vêtriculis in p
ra. Et eſi cerebr nă flat[us] ducere attractioe
aeris frigi[di] q fit p dilatatione et eductioe ſup
ſkuitatuq q fit q reductionêyt năt[em] custodiat ca
lorê dilatatione itaq] ei? atractio ſequi aer[]
s narib? et p[ectore] et pulm[oe et sula ſequrq
introitu aeris ill[ui] exterioris aer q imixt? e va
por[io] odoríferop. D[omi]n[ati] dilatatio hec flat[us]
attractio. Comitt a[ro] reductione ſup[fluita]
ti emilio vaporosap[ar] mucoſa[ar] a vêtriclis
cerebr ad nares et exteriora: d[or]q reductio h[e]
flat? emilio. Et hec est nariu[z] duoq assigna-
tio pariter duuq odoratus instrumentoruz.
[Co]p[li]m. rv. de istrumētor] audit? assignio
ne et foramie oſſis lapidoſi et duab? auribus.

Rgana

q[ui]o audi? ſunt foramia q[ui] lapideo n[u]niumt oſſe operimentum q[ui] foramê q[os] opitur et aures due. h[ar]a[st] ptui] triu: q[us]d[am] p[mi]n[ui] e audi. tus iſtr[im] opimêto. i. q[ui] lapideu os opit: due relique partes hui[ui] vtilitati ſunt preparate. [Co]p[er]imen[ti] est assignatio talis. Par vnuz neru[or]a quinto diuſitur pari e[or]que diri mu[que] pariuz neru[or]: tenditq ad auriu[z] fora-

mina q in lapideo ſunt oſſe. Ut iſitur quiq[ui]
ad hoc pernenerit foramen et dilatatur et am
pliſcatur operitq foramen ab interio[rb]q[ui] fo
ramen autem q[ui] in lapideo est oſſe trăſuer-
sum est viti ascendêti ſi[le] q[ui] necessarium ſuit
quo p[er]ereک vor ad optimêto q[ui] iſtr[im] e an
ditus p[mi]num. y[or] etem in aere p[cu]ſiio est et ſo
n[ui]s. F[act]u est aŭt foramê hoc p[tr]aſuerſum
et viti ſimile ne ſorte aer circundãs aliquo ſit
t[é]p[ore] frigidus cotinuetur auditus o[rga]no
ceateq sua illi frigiditate et ne aliq[ud] p[er]aک
ad illud corpor ex[ter]ior. Et vero cartilla
ſino[ſum] corpus q[ui] foramen ab ex[ter]ioribus
circu[dat] q[ui] etiã auris dicitur duabus ſit de
canis necessariu. Altera est vt phiberet ex[te]
ri]o[ſibus in auris corpori introitu] deſurſu]
descendentibus quemadmodum et cilia duo
facta ſunt oculos defendêta b his que a ca
p[ite] descendunt corporibus. Altera vero est vt
vocis angeatur virtus. Ideos corpor hoc
conicum factum est bedehengo ſimileyt i eo
coſregatus aer forio[] introeat.

[C]api. xv. de lingue assignati]oq et]o[ptib].

Inguæ

sui] ſensui orga
n[u] est et]v]b[or]. Et
aŭt de tenera carne alba sp[ò]gie
ſi[li] composita et ad ip[am] multe
veniut subtilles vene ſàgnine ple
ne. Ideos eius color rubens. p[ro]p[ri]ns aŭt
eius color carni rubens minime est. vêſitur
hoc indumento q[ui] et oris circu[po]titio pala
tuq[ui] meri pulmo[ſis] canalis gurgulioq. p[ar]s
eius que in ore e] a ſupioribus tota măſſeta
est. ab inferioribus autem minime ptz o[ſis].
sed t[in] ill[us] quod a ligamentis trăſit que in-
ter ip[am] et maxill[as] ſunt inferior[em] que p[tr]inau-
eius opim[eto] quo ex[ter]ius opitur. Nónuq[ui]
aŭt in t[in] pt[ê]dunk vt n[ò] p[mi]ttat linguã va-
r[us] moueri motib: necesseq est t[ic] incidere
ligam[eta] hec t[ui] linguã a nimia ſoluer e ſtrim-
tate quo p[os]it in o[es] dilatari p[tes] et oris ſu-
p[or]ib? o[ccurrere eiuq laterib. Ab h[or] las
terib ligam[eto] ora v[ea]p ſunt a q[b] salina
decurrit earuq a ligue radicib q[pi]ncipu] et ar-
teriuq figura p[que] h[ui]iditas de currit klatica
q[ui] salina vocat dicunt q[ui] ora e[ap] v[ea]p saline
habitacula. Et a[ſit] i radice lingue loco q[ui] he
oriunt vene gl[à]dulosa caro: alba q[ui] g[ha]nitr et
saline. Eiuq e] vtilitas vt h[ui]d itatê suscipiat
klatica: q[ui] ad e[as] ab illis ingredit v[em] q[ui] habi-
tacula saline vocanim q[ui] illa iſunda[que] et lin
gua circu[po]ſita q[ui] ore ſt corpor excepto or[em] al
to: ill[ui]. n. ſufficit q[os] a ſupiorib? ad ip[os] a cere-
bio descêdit. Radix a[ſit] ligue et]nuaq o[ib] illi
vicinatib? corpor p[auc]ercept et]du[mi]nto c[oi]
ip[is] et o[ib]tliq ptib? or[em] e] p[er] solidata o[ib] q[
]b? t[in]uaq corpor q[ui]nita c[ui] ill[ui] int[ui] vt d[ici] po[ſ]
sit ea corpor ligue c[et] pt[ê] nec inter ip[as] et e[or]

e 4

Ziber

differêntia fit subam. Et hec est lingue assigna
tio vbi etiâ finis est tractatus de eis mébris q
animalia sunt compositaq in interiorib9 cor
posis partibus.

T Capitulum. xvij. de instrumentis spùs affixatione et primum de vna.

T quoniam
explicacionem
quæ de alialin
mébroz cōpositor
affignatione q
in interioribus sunt
corpus dicēda
erat: iā nunc hoc oñdemus loco

mêbra q spùs origana sunt:q sunt vna:guttur: pulmo:cor:diaphragma. At hó pectoris habi tudo demôstrata est 2 compositio ei9 cù de pectoris costis 2 lacertop9 a in eo sunt iter costas i. q. q. euz circuîndunt dixim9. Iā nunc autc de mébris q pectus cōtinet dicem9:incipiemufq ab vna dehinc degutture pulmōis canali pulmoneq:ſperemufq yue 2 gutturis tractatù: dehinc eoq ordine sequunq vt hóboz ordo ordinê etiā imittetur mébroz ipoſtioe a ſupe rioib9 ad inferiora. Dico ergo qin vna necia est tribus de caufis. p. la e vocis magnitudo et decor. Scòa qin ipfa aeri occurrit ad eā ab exteriorib9 3trāt mitigatq ei9 caloiz: granitato: frangitq frigus. Ideo etiā multi qibus vna a radicib9 incisa est necumeta ſentiut ma nifesta nō ſolú vocis tīn ſi aer q. q. zům ſpirat frigidiorc solito ſentient. Supaunt aſt nonnul loz eiuſmōi pectora 2 pulmōes frig9 prieritq. quare nō oz ei9 accelerare 3citionē ſine méfa ſz de radice ei9 dimittat aliqd. Tertia hó est vtilitas vt pulnerē phibeat 2 fumum: aliaq huiusmodi ne ad guttur pueniant hec e vne assignatio ſua cum vtilitate.

T Capit. 18m. de gutturis affignatione.

Artur
vero 2 canalis pul-
monis extremitas
duar pposito pata sunt
vtilitatú
Ea akera maiorq spiramini q
est. f.aeris adductio zexp[li]so. Se

cùda e vocis gnatio: nā etem in plurib9 mem
bro vtik vno ad duas vtilitates 2 ad tres: vt n
nece fit illi origanor multitudine quêadm" in
tenni fecit mre q 2 tie cerebr: hec em fs e vt
yêas arteriasq adiuicê vinciret: 2 vt ptes cere
bri zgregaret ac custo diret. Sic et fs est via
trâſducēs a narib9 ad cerebr9 2 os: vt trâſduce
reſ p e aer ad cerebr9 2 os: vt p ipaz ſupflui
tates decurrerét grosse a cerebro ad exterio-
ra. Sepe etem vtik nā ſupfluitatib9 q. qdaž
purgât mébroz pôitq illas māz q ipſi ferat
et ad alta: quêadm" ſupfluitatib9 vtikvapoſosis
côbustis vt ſiāt capillis mā: pari rône in spùs
inſris vtik pulmōe 2 ei9 canali itſro ad ſpira
tionê vt nāle foueat 1 corde caloë: iz organuz
ſecitvoci: poſuitq aer e p adductione igrediē
tê ad fouêdu 2 refrigerâdu caloë cordi nāle

Tertuis

e9 at eritú duad9 puit vtilitatib9. Altera e vt
fu pfluitatu eêt expulso fumosar q 1 corde cō
gregâtur. Altera e qin vocis mā e pi mō ipr-
mōis canal e vtriq 2 didit 2 petête actiōi inſt.
Spiramis etem ex multis 2 posita e còpib9
disgregatiob9. f. 1 ligamētis q poſset i ea mo
tus fieri dilatationis 2 reductionis cum duo
hec voluntate fiant et voluntarius motus
per disgregationes. Fcā e at ei9 ptii ſba care
tillaginosa 2 dura qten9 cù egrediēs eā aer p
cuſerit: vor fiat clara: ch raucayor er canali
pulmōis huiditate fiat. Fcā e at ei9 extrētis
ſupior ceteris durior p[ti]b9 q Burguliō tigna
e dcā gutt. Iqoq 2 gutt iter oſe canalı plmo
nis ptes pprii e vocis. T Cōponit at gutt ex
trib9 magnis cartillagib9: qri pina e ab anfiro
rib9 2 e gibboſa ab exteriorib9: ab interioribus
aſt conica 2 clieco filis figure oblonge. hec
cartillago magna e quacq s entiat tagens ab
erteriorib9. Scòa ſub pina e cartillago i ma
gnitudie: e poſita retro poſtea q meri sequi
tur vt cópleātur q a cartillagie deſciut pina
i rotu̇ditate: e e pme 2 tinuata cartillagin cù
disgregatîo e ligamētis vt p eā amplificato
fiat gutturis 2 reſtrictio ab ſeriorib9 qo con
tinuatur illi p disgregatione ſupioibāt zue-
nua est per 2olidatione ligamētisq er operi
métop genere. Ne rui vero alligat canu cù la
certis inferioribus ab oſse quod lauda gre
co ſimile est. At vero tertia cartillago ſecida
minor est ea ſtitatera qua ſecuda deſicit a pu-
zma est ſebe ſupernoſita diciturq crateri ſi-
milis in qua due ſunt concavitates. In quas
duo ſecunde cartillaginis ingrediuntur ang
menta: ſuntq abinde due inter eas disgre-
sationes per qua apertio fit gutturis 2 re-
clusio. Et ſecunda cartillage loco quo tertie
occurrit ſtrictior est ſuo fundamento in ſupe
riori vt ſit inferior gutturis extremitas qua
canali iungitur pulmonis largior eius ſupe
riori que gurgalioni iungitur. Tertia nam-
q cartillago ad ſtrictione z peruenit magna.
Est autem in hactertia cartillagine cōcau
vbi meatni iungitur ſpirit9 ſic vt ſit quod er
harum fit trium compositione cartillaginum
concauq ſimile fit rule in qua ſit claus quæ
aer percutit 2 excurrit vloq canalem pulmo-
nis ipſumq pulmonem. T Interioza guttu-
ris vestita ſunt indumentis que diximus com
munia omnibus oris partibus et lingue ac
meri. Et ſuper guttur in extremitate ſupero
ti cartillaginis clieco ſimilis est os quatuor
habens costas: quarum queq due ſimiles
lauda greco ſunt ſub hact figura.

hoc autem os extensum est per col
li longum: 2 lineam eius que in medio est
dorſuz cartillaginis prime terminat linea an
tê q ab ſeriorib9 est ligue 2 coste due lupo

Theorie

Maly 37

res porisgittur ad angineta duo supioza pme gutturis cartillaginis: etinuaq cù duabus pnis cartillaginib ab ytroç eorp latere cù li gainëts qveùt a pma ad scodaz: aliysqo opim tis sibib: aliys aùt neruis: coste aùt due supio res allegate sùt anginëts lagitte sibib. hec è gutturis apònis ex trib cartillagib assignatio. Tcocautitatis porro gutturis assignatio quâ ercurrit aer intrâs et expés hmoï è. In ea corp è i figura sua clani ligue sile: nec equi è vt hoc corp clani affilek ligue: imo clau9 li: gue huic sili è. Nâ etem prior est arte corpis h9 suba n'k. imbroz corpis sili è. Est etem ei9 suba qsi etepata ex adipe opimtis t glâdula. Hoc corp gutturis vocat opculu lignag et è si mûk et phosphus organor vocis. Uor em fieri nò pòt si meat gutturis clausus est: 13 si qn meat gutturis opt è oio nò erit: 13 si aeris è egressio paulati erit abinde spiramè c non comitât vor. Si hò ei emissio fortis sit: fellem magnu sit spiramè t Nuevo caft apò arabes sahada. Uor ât vt fiat nece èt a pectore mlr9 fellem ascêdat aer: sitq ei9 i gutture iter cì ar statioe: iepiat a meat9 largitate ad stricti: dehinc ad âplu paulati. Utilitas itaq opculi guttur n ad gñandâ tîn è vocèimo et ad spus 2clusionè. Nò ât dico spus 2clusionè i3zè1 re tiec tîn: 13 cù spus fìctio è cù rductio pect rdu cêteab oib et laterib cù guttate et spillatòe lacertor q i hypocúdrus k costis. Túc eteiz pect totu mouet lacertusq gutt obcludit fuo resifit motu pector motu aerèc què pe et expellit ab egressu fortif phibet. Hoc ât fit ab h9 lacerto p sulpêloez cartillagis crateri fi milis. Est ât corp is qo clau sile è hoc in loco nò modici inuamè ei9 etem ptes aduiicè cò gresâk extrofus i sinistrofus: clauditq oës meatu guttur: et si aliqd nò clausuz supfit mo dicic tîn. 13 a etem i 13 clauditus corp is latere foraiz 2didit qo ad 2cautitè mittat magnâ 3dini 3lata tratit et exit via ad illâ nò puèit cò cautitè: vt ât aeris meat claudit remanet còclufus: aer ad duo pellit opculi guttur la: tera: apitq duo foramia q clausa labior: fuerât strictioe aduiicè. hec aùt duo foramia q a laterib9 sunt opculi guttur extendunt p lògù a supiorib9 ad inferiora tanç linee due files opimëtis coeëlibus cò cautitati adhers tibus. Cù 3 hoc mo clausuz fuerit guttur et di ligêter firmatu et obturatù sic vt nò illum aer apiat pect pòrit arctat si al nimiú aure: rit potum ad pulmonè nò puenit. Nâ etem creavit gutturis opculu qsi oris ei9 operiintù vt fit stâs directi ante spirential. Si autez sumpferit aliqd et interecit cadit primu quod cunc sit super opculi gutturis radicè: dehic super dorfuz eius tràsit: neceffaritque est oper culo sup gutturis os cadere et superponi illi.

Nò ât opculuz hoc factu èt nihil oino pot ad pulmonè accedat: 13 ne ei9 multitudo mas nà deſcedat simul vnoqoq tpe deſcedit eteni pot modicù in pulmonis canal pgitit p eius circuitu circuit operimètuz eius nec me dio tendit ei9 spatio. Eius autem humiditati quaſtitas est ſcom q pulmo trahit: irriscatur q3 ea totus. Et qn guttur cartillaginofuz est et ab oi rotundum latere necesse est fieri meri ſappressionè cù p eã cibi tranſeunt. Jo ergo ſi qn alial aliq cib nimi aponat meri ad in ſeriora 2trahi ad euz vſq3 locu quo canalis incipit pulmo: subſollitur ât guttur ad ſupe rioza vſq3 palatù. Quædm ât q ſuperi appo nunt operculi duplicat guttur claudiq3 os ei9 ſic vomitus tpe cartillago crateri filis foras cum illis emittunt pellitur ſuppinaq3 ſup gutturis meatù. Hmoï eteni cartillaginis pares inclinat in gutturis meatus ptè. Ut q obuiat qo per vomitum erit hui9 cartillaginis dorfuz pellit cartillaginè t oppilat gutturis oris meatum.

Tcapitulum xviiij de canalis pulmonis affixatione.

## Analis

pulmoïs ex cartil laginib poſitaq multis: rotúda quæadmodù anulus oppoſtis aduiicè aliys ſuppoſitis ab gutturis extremitate inſe riori vſq3 in extremitate pulmonis p colli lon gù ad aduiicè eius ptes coiicte ſunt cù ligamètis ex operimètoz gne. Necvero huinmo di anuli facti ſunt in oi ſua rotúditate cartillaginofi: ſed factu è qo ſpondilib còungit lo co quo ocurrit meri: a rotunditate deficiens ſcom quntitare que ei meri obuiat hoc mo. TConſumataq3 ſunt diminuta loca ligamètis ex operimenter gne ne forte meri còpimerèt in tràſglutiendi tpe a cartillaginis duirit: circundaturq3 his ligamentis pſicionibè qo ab anulis deſicit et ab aliys ligaminitibus rotúdis. 13 ab anulis operimètuz est aliys circuoluenz oia hec ab interioribus rotunda in rotúditatis vltio et 2spiluz durq3 ac ei9 villi p lòguz p tesi et recte: et hoc opimètuz est ilud qo dixim qoë eòi guttur meri 2stò. cir cundat ât oia hec ab exterioribè operimètuz quæadmodù cortina. hec è canalib pulmoïs assignatio: cui9 ſuit necessitas in collo pp ad ductionè aeris et emiſionè spiramie 13 e câvo cis et flat. hec canalis poſtque ſurculas tranſiens ad ſpatiù peruenit pectoris in oës pulmo nis diſtribuit ptes cù duar diſtributiòe vena rù q ad ipm a coſde veniùt: eiuſq3 mébroz nä qlis è et ipſi. 13 poſita ſunt ex anulis cartillaginofis iminutis ſed ſumatis p opimètalia ligamèta. hoc v as pulmoïs. 13 canalis ſanguie caret et pſecte muiduz est chdui alialis è vita in

Ziber

sua nā perstans. Si autem accidat illi apertio
ant dolo: aut i aliq palmoīs yafe comelio tio ali
q̣d ad hāc / ifundik i anguis canalē ledik q̣. eo
nai inpir atiōe cz ei9 claudātur meat9 tunc
tussit aial 7 substollik sanguis ad os. ff. acta ā
tut pulmoīs canalis cartillaginōsa cā voci:
q̣m vor molli egebat organo mime duroval-
de vt ē os: nec in q̣ māsſeta eeri molliſes. Or
Sanu etem2 duq si aer pulſauerit clara fit ab
eo vor. 2. Wolle at organu si pulſauerit vor rau
ca emutik. Sic g̣ q̣n i pulmoīs canalī fit hūdi
tas fit vor q̣ emutik rauca. Cartillago at sub
oſſe ě in duritie 7 sub oibus reliq corpi me
bus i molitie. Jōp apetētio: oim eop q̣ voci
erāt necia. Fca eit aŭt ex plurib9 cartillagib9
cu ligamētis opimētalibus pp. ſpiratiōez czu
ſpiratio p motuz ſtat dilatatois 7 reductiois.
Si autem eſſet canalis er vna cartillagie nō poſ
ſet in ea mot9 fieri: cu hmoī neci ſit extēdi cu
ipo mebrū. Ideo 7 czu cartillagine operimē-
ta adhībita ſunt: quo canalis dictis a nobis
iam ante moneatur moribus.

T Capim. xx. de pulmonis assignatione.

Ico quoniam pulmo
pecto: iplet q̣ canu: 7 est apolitio ex fer
sili carne aerea ſimillim9 ſāgnis
coagulate ſpume 7 ex vatis pluri
mis ſuicē iplicitus hec vafa tria ſut q̣ vnī in
cipit a cocano dextro cordis cocauo dnū. ſe
cundī a finistro: tertiu a canalī ipſi9 pulmoīs
Et vas q̣ de q̣ a dextro ouk cocano vena est
ſine pulsu in arteriap figura duas. f. hns tu-
nicas duras quæ admodum osteluz a nobis est:
ci de arterijs diſpuntarem9 vocatur arteria
lis vena. Hui9 est vene vtilitas vt pulmonē paſ
ceret: ſca ā ōt hmoī vt q̣ p es ad plinonē pue-
nit ſanguis tenus ſit 7 subtilis: 7 hic ě quo irr
gat pp ſui ſpiluitatē corpi: oia etem mebza ſi
bi 2 ſignrato 7 pueniēt eiget abo: pulmo autē
vt dictu est subtilis est ſube: Joc3 hmoī nāe
eget abo. Si vero eſt hui9 vene corp9 tenez
fragile quædm9 oium fine pulsu venap: q̣
ad pulmonē ſanguinē mitteret turbid9 eſſet
mime ei9 apetēs nāe. Uas aut q̣ a finistro in
cipit q̣ cauo vena est pulſans. Figura ſt. eius
vene ě non pulſantis. f. tunicā hns vnā frāgi
lis 7 tenere ſube: dicitur corria vēalis. Hui9
eſt vtilitas vt ad pulmonē 7 ſpiritum pferat 7
ſanguinē. ſacta q̣ est hmoī vt ſit q̣ per es ad
pulmonē puenit ſanguis subtilis spūſo in ea
multi9 Pritate pp ei9 teneritatē ſube: cuz pul-
monis nā eade si q̣ 7 ſanguinis. Et vas q̣ a
pulmonis oritur canalī quæ admodus dixiſse
nos recolo 7 in ſi forma: 7 in figura ſille ě canali
pulmoīs: cōpoſitui er anulis cartillaginōſis 7
eſt a poſteriozib9 ſiminutā a rotūditate ſuma
tuz ligamētis opermentalibus q̣ ei ad eade

Tertius

est neceſſarin3: ad q̣ 7 canalis pulmonis: que
admodum em pulmonis canalis neceſſarin3
habuit ſuis in iminutionib9 a poſteriōbus
obuiā habere meri: eode 7 medra pulmonis
canaliz modo necesse huit: ſue in diminutiōe
duidetib9 occurrere arteriarum 7 venarum,
hor autem vaſoq quod cor su in ingreſſu in q̣
tuor diuidik medra: quor2 duo in latere ſunt
dextro: duo yo in finistro. Pulmo nāq̣ pcul-
dubio i duo diuſus ě media p opimētū pect9
duidēs. Singulū at hor q̣ tuor i pulmōe in
magna diuidik diuidētia: pulmoīs excepto ca
nali. q̣ in q̣ qu minias diuidik ptes: in pulmo
nis dextro latere q̣ neeini ſuit vt q̣ ſi tramē-
tum eſt 7 firmitas vene audaci cu p[]mum ad
pulmonē puenit. Circuīd at at ota canal pul-
mōis medra opimēta duo q̣ ex duob9 oiu[nk
opimētis pect9 in duo media diuidētib9: p[]ec
eit pulmoīs aſſignatio 7 cōpoſitio et9. Cutili
tas ei9 est q̣ ni circuīdat ab oib9 ei9 ptibus cor
circuīmpſſus illi einuſq̣ mot9 pectous ſequr
gotu: ip[]moq p[]e motu nō h3. Neeini g̣ ſuuit
ſp[]bi eſt organ9 7 voci. ſpiratōi q̣o pp cor q̣
ē ſons 7 q̣ ſi forna r nāli calozi 7 a q̣ ois pre
liqui ſcaturit corp9: aliquā huit h[]ere neeini
aeris ſubam q̣ refrigeraret calozi ardo[]n9
ebullitiōez: 7 vt ab eo pelleret q̣ i eo g[]nank fu
mo[]ſi vapores. Jo ergo illi duo mot9 facti ſut
hui9 mot9. f. dilatato[]dis p[]e attētio aer[]i ſut fri
gidi: motuſaq̣ reductiois p[]e q̣ uavores emit
tit fumosos. Et q[]uiſico[n]ciēs erat vt refrigera-
ret frid9 cor: aer ab erſto[]riib9 stati ad ieriota
miſſus pp multas leſiōes q̣ fierēt fact9 ě pul-
mo iter ip[]m 7 guttur medi9 ad q̣ e aer[]mu
introeat a quo ſuscepto cor nālē refocillet ca-
lo[]zē: refrigeretur cor[]s ebullitio eruberās in ip[]
rebellatq̣ vapores 2 buſtos q̣ ſut tāq̣ fum9 ad
ip[]m. Q[]ui aut atali neci eratvor: vor at et ae
re fit: fecit nā aerē q̣ e cor ad pulmonē depel
lit tāq̣ ſup[]fluitatē q̣ nō indigeat vocis mām.
Est ergo pulmo quæd[]m secretari[]q̣ loc9 i qu[]
e 2 gregat q[]uacip[]es q̣ ab exteriozib9 vēit ae
rē ad recreationē cor[]dis 7 refrigerationē. Su
ſcipit ēt q̣ ad ip[]m a corde refer[]t vocis g[]hati
neeini 7 flatus. Si at cor cu[]z dilata[]k aerē at
raberet ab exteriozib9 7 a gutture: cu reductu
citar expelleret ad guttur 7 exterio[]ta: pulſus
eſt cor[]dis 7 ſpiratio invitio celeritatis 7 ſpil-
tudinis ſimulq[] intraret in aial inco[]modum
grau e[]c inergi aq̣ au[]deret nō em sp[]u9 poſ
ſet ſu[]i arctare. Sic ēt nō oino aliq poſſet du
rarevel ad mo[]z loco i q̣ puluis eſt 7 ſum9: au
do[]res malī p[]deteſq[]b. h[] etem sp[]u9 2 iere poſ
ſet ſi 3 i eode p[]iret normi[]to: aial at sp[]um 2 tinere
valet ſpatio tpi[]s l[]oſo eo q̣ cor in pulmonē in
uenat aerē q[]u attractione 2 reccreek. 3. diu ig[]k
in pulmōe ě aer: 7 aial viuit. vt at deſicit a pul
mōe aer. adnaturq̣ vapō: ſumoſus i corde

Theorice

Malay

38

et pulmone alia depit. Hec sunt ppter quas factus est utilitates pulmo. Amplius autem coocto in necessarius fit aeris. Aer etenim exterior: spirituus nutrit vitalis et angmētat. Quare opus est aerem imutari et alterari in pulmōne medio criſt paulatiōs q. nāe fiat spſi primæ: faciles fit deiceps spſus alterare ille in ſui nā vt fiat spſus. Jo ergo pulmōus caro fragiles fsā e. ac ut filis quo fit aeris imutatiōis pmbi organuz quæadmodi et epar ſanguinis ſbe ſile utilitatis est: ut qd ad ille de cibus puenerit in nām muu tet ſanguinis facilins fitque religi deiceps mebus in ſua ille trāſſornare nās hoc itaq. mo do aerematurat pulmo et alterat in ſua nām quo primus nāe fiat spſus qui in corde e. quē maturet et spſus fiet vitalis. dehinc aut ab eo ad arterias ascendat et ad cerebu vētriculos fiatque spſus alialis. Nos aut gnatioris huius spittus habitudinem ostenderemus plenius cum de spiribus disputamus.

CCapi. xxiij. de cordis assignatiōe.

De villis politiōe diner
ſis cōponitur eiusq.
carnis totalitas duaræ est: villorum
ei postiōis varietas fsā e. pp ei^
mot^varios dilatationē. f. et reduc

tionē. Cordis aſut iſi? et durities vt ab incō-
modo? remoneat susceptiōe. Hoc pulmo ab
oi cōtinet latere quæadmodi man? qd tz cor
pus vt ſnpt. a dirim? eisq. figura ſidis e. pinee
figure ab iſerioib ei lati ſ. pte ſupiora cor-
po? s tagit. Est aſut inter duas pectoris cāui
tates qd duo diuidunt opimēta de qbus di-
imus cu de yasīs tractare? caput ei torna
tile qd acumē iſi? or quli in lat? ictinet ſinſtru
ſpſus vitalis habitaculī hoc est in cordis late
re: arteriæ magna a qo? cœs corpijs toti pullu
lāt arterie hoc orit a latere. ſicq. ostedit pul-
sus ab exteriorib in latere ſinſtro. Cōcaunz
ei ſinſtru ad extremitate vſos capitis ei pue
nit dextru aſut ſub illo modicu ſinſt loco. Et a
dextro vſos ſinſtru qcanu? trāſit est qd dā: quez
nōnulti tertiu vocat qcanu: nec ſi ve? est. In
dextro qd qcano trāſduct duo ſunt: qd altes
ri vena intrat qcanæ: et iſundit q ab epate ad
iſp? venit ſaguine in huc qcau: sup hui? mea
tus os tria ſunt opimēta illi 2tinnata clausu
ra eorq ab iterioib ad exteriora: vt p itroitu
apiant ſagninis q p hāc ad cor venit venaz:
supponitur post ei? itroitu: nec pōt dilata
tiōis cordis tpe erire. Scbō est meat? a qd exit
vena q pulſans nō e. eiusq postiō et figura
qlis pcutiētis: et hec e q ad pulmonē têdit nu
triēdu dictu e aut qrevēa hec filis arterie fsā
ſt cu de pulmōe nostra connecterek disputa
tio. Duo aſut meat? est in qcano ſunt ſinſtro:
eosq. alte? e vene pulſantis q nō pulſati. In
millis est: iſo? et arteria dicta e venalis et hec e

q a pulmōe ad cor aerem mittit et a corde ad pr-
monē ſaguine. Sut aſut sup hui? os vene opi-
meta duo q clansura ab exteriorib e ad in-
teriora vt ad igrisnum a pulmōe aeris ad cor
apiātur. W eat alter q in cōcano est ſinſtro
magne pcutiētis vene os est q or aurithiī q
et oibus radix e arterijs corpiſ. Sup os iſto
tria ſunt opimēta: quos est clansura ab inte-
riorib ad exteriora vt cù ſagnis exit et spſus a
corde apiātur: nec deinceps redit illis pmit
tāt. Et hec duo cōcana q in corde ſunt vtraqz
pulsant nifi q finiter pulſus malo e. 2tinet
etem ſaguīs et spſus vitalis plimā 2stitatē. de-
trū aſut 2titatē ſanguinis 2tinet puā. 16q3 ei?
minor est pulſus. hec est duſi assignatio con
cauo? q in corde ſunt. C W eat porro q a de
xto est cōcana: a ſinistru: a dextro latere lar
gior est. dehinc paulatim 2guſtak donec ad
latns pueniat ſinistru. hoc ideo qm necessa-
rium erat trāſmitti ſaguine q ab epate p con
caus venit venā a dextro ad ſinistrum lat.
J. factus est ergo meat? eis q pte ſinſtro iſ
git lateri strictus vt qd subtili? in ſaguine e ad
hoc cordis mittere k latus. C Sunt autem i vno
quoq3 cordis q cano ab exteriorib angme-
ta duo auribus ſilia que etiam cordis an
dres dicuntur. Et qd quidē est in concano der
tro est iueniri in consolidatiōe vene arteriā-
lis cum concano qd autē in ſinſtro loco quo
arteria consolidatur venalis ipfo concano.
C Coz autem in ſua basi loco scilicet largo os
est cartilaginoſum ſimile basi ipſus. C Cir
cundat aſut cor operimentum quod dā quod
capcula vocatur cordis nec continuāt ur ipſi
ſed inter operimentum et cor est interſtitium.
Operimēta autē que pectus in duo diuidit
continuātur loco quo hoc media? opimēto
eius. f. medio veraciter. Dictu est aſut et q hoc
cu de opimētis dicerem. Fuit aſut cor neces-
sariu vt eſset quli fornat et orgo caloris nāliis
per quem animalis est eſſentia et erestientia.
Inde ergo membrum est hoc ſupereminens
et magnum cum per ipſum compleatur vita.
Quod autem hoc est in membro excellētīns
ventriculus est ſinſter cum maximaz nālis
caloris et spiritus contineat 2titatē.

CCapi. xxiij. de diaphragmatis assignatiōe.

Japhragna asit est
qunim q a collo iſerit ſut in duas
distribuunt magnas cōcanitates
qurī altera est illa cāuitas quam
circu rotuāt pectoris oſſa et in ea est cor et pl
mo. Altera aſut est quā 2tinēt supplāi ventris
lacerti et estab vtili no pectoralis oſſis q3 ter
minum oſſis pennis in qua est stomacus: in
testina: separat: fel: splen: renes: veſica: et matrix
has abinuicē ſepans corp9. Separat aſut eae

Liber

lacert rotundus diaphragma dicti ab offis pectoralis vtilio incipiens et ad inferioria p tranuerunt sum deducit a duobus laterib quibus ad tertium decimum fera spodilis cut copulat solida ab oibus laterib collis. Est aut lacertus hab ab oibus sui extremis ptib alligat cordis quæmodum quid lacertis oprimant corde opunt ilium a duobus lateribus opimæ duo. Aliquam cinguperi a pte quæ cauus ugist supiori pectoris, p徒ctus er opimeto collas subiroluète et ab operimètis duobus pecten in duo media dividunt. Alterus autem feri quæ cauus vêtris ugist pte eius origa a liphace. Et in diaphragmate duo sunt foramia. alterus in loco est spodilium et via p quæ decurrit meri spodibus supposita ad supiora alterus p quod icedut vena cauus ad cordis supiora et in loca quæ iterus diaphragma tibi et perfectissime solida mero aut non solito datur ei et iis tibi et tinauam cum teneris ligamentis locus aut quod illi tinauam os est stodi. Duas porro vtilitates diaphragma noum habere. Altera est qum pecten et dilatat et reducit cu reliquis pecu[mouet lacertis. Alterus qum spiramis inliffa a ciborum sregрат organis. Hec est diaphragmatis assignatio et est ultima de copiantis mebriis disputato quæ spiramini organa de putata sunt. Et qum quod de eis dicèda erat sufficièti ex planauim tâ nunc ab inſtris incipiens ciborum a meri et stò ſumêtes eròdiu: ut scotius pofitione medbrozu et vtilitatè nostre et disputationis ordo lucerat legentium animis. Ca. p. xxiij. doz. assignat otherwise opunt illi q[ui] velat.

In precedêtibus
organos spiramis posito, erga
nauum habitu diné. Composita
porro ciborum iliffa sunt os cu his

q in eo sunt corporib meri. stons: it est una: thirbns: se par: fel: spicæ renes: vesica. Nos ab oſi expofitione et meri quæ ad modum ordie pina ſut incipiens. C[]dico q[ui]n q[ui]n in oze sunt cibi ilſtra dètes ſunt et lingua opimètus palatu vestiès et sub oze guff. yua p[ro]mòdis canalis pulso et meri. Et dètes q[ui]d[ui]t ſint ostetuz que c[um] eop[ro]ſingulo vtilitas cu de offib disputatum est. CLingua atq[ui] organis est c[um]e alialib actiòib et ciborum p[ro]fam etem h[uius]ba ſiut et est guff ſenſus et p[er]e cibi est mutatio in oze. Et guff bòitas de actiòib est alalibus cibi atut imutatio d[ur]i balib est actiòib dictu est aut de lingue poſitione cu disputatio alalium fieret medbrozu. Opimètus aut cireňamictiès os opimèto con tinuat[us] est meri interiori et stodi: eius quæ in oze vtilitas vt cibi q[ui]d[ur]a alteret imutatièque n[on]e fiat p[ro]pinqui or, stodi fiat et illi eius tråsimutatio facili et decoctio ac c[ou]ersio in ſu[n]a näz: quæ admodum in stomaco cibus imutatur cu fit ab interiori. Stomaci tunica origo.

Tertius

In Capitulum. quod de meri assignatione.

Erincorpus

est longus
2 canu k

gura rotundu: ab oze incipiens stòl et vſo[que] extremitatè gutturis attingens ſupertiòc. Est autem vbi ab oze incipit stòl iſtrictu: dehinc dilatari vſo[que] ob ad guttur puenti no cestat ibi reliquis laringi est ptibus extenditur ſuper ſpine ſpondi les iunctu ligamètis operimetali: positiq[ui]s eius no recta ſed incurua. Est e[m] poſtu lus per locum mediu: qu[ui]or primòs d[ur]i spodilium. Ut aut ad quin puenti spodilis initium a medio in latus inclu[n]ax vextru ſpondilium: donec ad duodecimu porrigat ſpondilis: auertu aut tè a medio arterie c[ui] quæ ca[de] ad inferioria descèdit corpi. Ipsa etem ſuper medi[us] poſt ta est spodilium a quin termino spodilis vſo[que] dividit locu. Hoc aut p[ro]pter huinus arterie ſa cum est firmitatè et culſodiæ que plurimum erat necessaria alligatione c[ui]s eius cum ſpondibus ligamentis operimentalibus vt[ro]vero ad diaphragma meri p[er]uenit ante c[ui] ab ſto macum tranſmittatur ſublénatur plurimum tranſgreditur. arteriam ſpondalem in latus ſinſtrum: dehinc per diaphragma tranſmutur loco quo or[io] continuatur ſtomaci. Hec ergo est cauſa propter quam ſtomacios ad ſinſtrum declinat. C[]demi autem compoſitum ex duabus est tunicis quaruæ duab[que] est or[io]s ſtomaci tunicis: altera est ab e[ter]ioribus et est carnea eius c[ui]s villi per latum ſeruntur altera est ab interioribus et est nereſnoſa tunica villi[que] eius per longum porecti in ea pauci per tranſuerunt deducti villi. C[]ſt autem meri vtilitas aut in tranſglutine aut in vomitu. In tranſglutiendo vt cibuz contrahat ab or[io]s ſuperiori parte et ad ſtòm p[ell]at attra c[atio] autem hec p[er]tunicá fit que per longum por[ig]itur cum reſpimitur et cur tatur guttur[que] ſuperins e[le]natur verſus os descendit[que] ad ſtomacu cibus. Expulſio aut p[er]tunicá fit exterior[que] cu[c]t]ineat que ierit[or] contrarit tunica reducitur q[ui]s de ſuper illa er p[ell]itur q[ui]s et descendit ad ſtomacum tančſi manus opprimat aliqua humida ipſaq[ui]s ab ea foras emuttantur. Porro eius in vomitu vtilitas per h[an]c fit exteriorem tunicam attractionem q[ui]s eius dum reducitur ſupere ea que ſtomacus continet p[ell]uſt q[ui]s ea ad erte riora. et ideo tranſglutio levior: faciliq[ui]s est vomitu quoniam tranſglutio per vtraq[ui]s firmeri ſimul tunicas. ſinterioem attrahent[que] et exterioem depellentem vomitus autem per vn[am] fir[ant]um tunicam exterioem. ſ. que be p[ell]it nec est aliquid quod ad nos illud trachat hec est meri assignatio.

CCap. xxy. de stòi assignatiòc et vtilitate.

Theorice

Tomachus

in latere
positus

est finistro: eiusq. funditas. tâch
ad lat. inclina deiri: et ab ei de
tris est: epar: quæ fuit et primit quæ
augmentis: a finstris ei? splen posset et ab i
rioribus? lacerti spine: et ipse third.

Cest at ſua
figura sphere filis 3 obiogus duab
extrēta
tibus rotūdus ea pte q corporis mergit manife
ſtis: plan9 aŭt a spine 2 finis: p[.]fuditās eius
largior his q sequunt os eius 2 db largior est:
meat9 eius ad itestina strictio: qibus aŭt ri-
cio: meat9 ei9 ad meri largior: q ipse meat9
ei9 largior est meatu ad itestina. Cest at dua-
bus tunicis post9. Interio: de ghe est ope-
rimētor neruoſor eiusq. villi in lōgu5 pozi-
gunt: et ſunt ſi in ea villi p trāſuerunt ducti.

Interio tunica carnoſa et nervoſa: eiusq. villi p latu ferutur: alligatq. est a posterioribus cù spòdilib9 et a laterib9 cuz epate et splene p opimēta: q dbq5 eon̄ opiuon db9 ā ſphace origo. Utilitas stōi ppria ā ercoqre et immuta re et apparioſe p[ar]ſarare epati cōueniēti et ad itestina pellere vt facilis ſit epati ei9 imutatio et trāſformatio in ſanguis nāmjos cibuz imutat: et 2terit vt facile ſit stō illu 6quoqre et immu tare i ſui nam. Stōus etem tâch cellula ā cibi: d[.]q hec ei9 actio digō p[ar]ma. Utilitas ko q[.]q5 ei9 ptin ex q[.]q2 ponit et ean̄ posito ac figura hmoi est. Ex duab9 cōponit tunicis pp duas vtilitates: altera ean ex a meri cibuz attrahe hecq3 fit p interiore tunicā cnus in lōgu5 porigunt villi iuxta tunice meri expepluz interioris: cuines est origo ab hac tunica. Stōus em trāſglutiendi tpe ad supiōra tollit verſus me ri: trahitq. ad eū cib9 a meri qu[e]admodi ex t[e]dit homo manu3 ad aliquo2 porrectionem cuz op9 ē. Altera ā retinere cibū in ſe q[.]q p tunicā: ſt interiore hec meri: cui9 ab hac est o[.]q tunicā. Cib9 nāq3 cù stō ſupuenit trahit illu ad ſe et p[.]tinet ac ab oi p[.]tinet latere: retinetq.3 do nec d[ig]erat: et q[.]q ſbi ex eo est necessarib[us] ſupſerit q[.]q vt factu est: expellit illu ad itestina: hq a ſupiorib9 reducitur et opprimit ſup ea q[.]q in ſp[.]o ſunt: dilatak aŭt ab inferioribus: aperi- turq loc9 qui vocatur ianito: expelliturq.3 q[.]q ni eo est ad itestina: tâch c[ui] man9 ſubas cōp[.]p[.]rimit humidas: diſiungit q[.]q ei eis et ad erte rio[ra] p[ellik] sic accidit ei q[.]q in stō est cibo: c[ui] ſu per illuz reductio ſit vt egrediak ad itestina: hec actio ſit p tunicā exterior est cuins villi in la t[u]z ertédunk. Sic in oib9 accidit mēbris que duas habent tunicas: cuines villis in latu5 feruntur parati ſunt reiſciēdi actōi: cui9 aŭt villi in lōgu5 actioni trahēdi deputati ſunt. Utilitas cuinsq. tunica hec ā tunica hec interior nervoſa facta est eo q[.]q illu necessaria effet. ſensus: p[.]pter ciborum necessitatem. Interio

Maly

39

erenim tunica ſtomaci inter alia omnia ſene-
tiens facta est: per quâ ſentit alial corporis a c-
bo iminutione: nititurq animal ad ciborù pe-
titione: diciturq. ſensus hic fames: hic ſensus
in eo maior est ipsius in oze reliqua autem
mê-
bra necessitatis cibi nihil ſentiant tpe: tendit
aŭt ad ea cib9 ab epate p venas q[ui] ſibi ipſa co-
trahunt et eo paſcunt. Necesfarib autem ſuit ſto
maeoo eſſe ſensuſ cù neeitas hec ſciberet cibo
rù: eo q[ui] medra oia cibum a venis attrahat
ab epate miſſis: epar trahat succoſitate3 cibi
ab intestinis: intella2 a ſtò: nec ſit ſtomoaco mê-
brù aliud a quo ipm cōtrahat cibù quo eget.
Oportebat ergo illu forţe habere ſensuſ: quo-
iminutione ſui ſentiret nutrimêti quo mittak
alial ad cibi pozrectione exterioſis. Jo q[ui] hic
in eo fact9 est ſensus q[ui] dicit fames. Cua de c[ui]
a cerebro ad ſtòm par vn[ui] descedit nervo2 q[
omnib9 eius firmatur ptibus donec ad c[ui]s
fundù p[.]tingat h[ac] ergo viuilitate facta est ite
riori ſtòi tunica nervoſa. Tunica exterior car
nea facta est vt stòus p[.]e e[.]t calidior cibig di-
gerétur in ea et maturarétur illi calo[re] c[ui] car
nis ſit cōplexio calida. C[.]positòis ei9 vtilitas
est q[ui] in latere est finistro posit9 inter epatis
et ſplenis loci. Epar em in d[+]extro est locatù las-
tere q[ui] ſplene maius est largisq. nee habes:
bat habere loci: ſplez aŭt in finistro qui epa
te m[+]ino: e. Minoziq. cōcludik locoq. epar po-
nunk ergo epar et ſplen a lateribus. Spine ſtò
cert9 retro. Thyrb9 in eius cōspectum ad ſtòm
caleſaciēduz ausceduq. calo[re] pp cibor deo-
ctione et digoem: ſed et vt ſint illi ſpine lacerti
quasi ſubstramétuz et quo initak q[ui] culcitra.
Alligat9 est at m[+]bi: his: ne forſte ſuo cederet
loco in graniorib9 corporis motibus. Figura
ei9 rotuſa èvt ab incōmmodo[ri]u remotio: fieret
ſusceptione: et q[ui]tenus magne cibor sufficiēs
effet ſtitati. P[.]rologat q[ui] duab9 extremitatib9
a ſupiorib9 quidē pp ab eo meri orisinē: ab
inferiorib9 p[.]pter intestino2 c[ui] eo 2ntuatio
n[+]e desubt9 loco q[ui] dicitur ianito: anguſtatur
ſupert9: dilatak eins in ho[ie] p[.]funditas eo q[ui]
homo erec[et]e ſit ſtature cibig pozecti mergā
tur et ad inferioria descedāt stòi. Ideoq. inſe-
riora eius necesse ſuit eſſe largiora vt ſtitati
ſufficiat n[+]o paunce. L[ar]gitas aŭt meat9 ei9 ad
meri: q[ui] homo ſepe trāſglutit adā dura: aut
aliq q[ui] n[+]o est ho[]lomasticare et terere necesse
habuit vt e[+]et via larga. quo facilis. h[oc] fiē-
ret tranſmissio. Ideo ergo h[om]i facta est stòi
habitudo ad meri. Anguſtatur aŭt meat9 ei9
ad intella2 ab inferiorib9 q[ui] ei9 necessitas
cōtraria ſuit ſupior2 officinis. Cib9 em a stò
ad intella2 pos[.]q. bene cōtritns est et deo-
c[ui]s descedit nec p[.]rohibetu e[.]nus tranſtus p
locum anguſtù. Amplius necesse ſuit ſtoma-
co inferioria ſtringi loco qui ianito: dictus est

Liber

arctatione forti: vt in eo cibus retinerek quo
non ab eo sit illi egresſus donec digestus sit 4
ſtomacus ſua ſumpſerit portionē. Jā tunc er
pellatur ad intestina: angulia ergo eius ab
inferiorib9 huic actioni cōpetentior est largi-
tate. Hec igitur est tam meri 4 ſtomaci cum
ſuis assignatio partibus 4 vtilitas.

CCap13.xvij. 6 isteſtiora assignatoe vtilitate.

Mestina
sup spine spon-
dues locata ſut
et hoffa lata: iſiuta cuż ligamētis a
iphace oriétib9: 4 ſunt costituta a
ermoiet meat ſtōi iſeriore 4 ianito-
dōr vlq loca quê dicim9 podicê: ſutq3 politōis
cōſorte 4 villoſe: incipietia a dextro latere in ſi
nistrō ſerūtur queq a ſinistro i dertrō. P ſut
aſt er duab9 cōpoſita tunicis villoſis: 4 cuiſ-
q villi tunice in latu rotundātur: eorq suba
ſtōi ſiſis est subſtātie Cſut aſt numero ſer-
tria quoq subtila ſunt q 4 ſupiora ponunta i
nitoru cōrinuata ſtōi. Tria groſſa quib9 4 ini-
tium locus q finis subtili. Triuq itaq subti-
liti vnū vocaſt intestinu duodecimq eo q eīus
loguz duodecim ſit hoſs digitoſz in quo e ſoc
intestinu ſup ſpinā locatū est nō hīns incurua
tionē aut iplicationē quěadmodu i oia alia iſte
ſtina. CScōz dō teiuniu: iōq qin cibis vacuī
inuenik: 4 eſt inſtoſt i curuī iplicitumq 4 late
re incipiens deſtro ad ſinistru ſerk. Sic q3 oia
alia ſteſtina inuoluſtur 4 ipſicātur. C Tertii
subtiliſt iſteſtinu ſubtilē vocaſ 4 p 4 ſi eſt nifi
q vacuī abo mīme inuenik. Intestinor autē
groſſorū primu est q6 dō orbum 4 locaſ poſ-
intefita ſubtilia. 4 est iſteſtinu larguz a dextro
incipiēs latere. Uocaſ aſt hoc noie eo q vnū
ſit illi os p q6 ingrediēda ſubeut de ſupfluīs
cibor 4 ereut: intratoq in iſteſtinu colon. Sile
est etem faculo nō hīns meat9 ab iſerionib9 4
a ſupiorib9 quěadmodu reliq. 4 Scōm hoz
intestinu est q6 colon vocaſ: atq sſus iſuina
Dicti est aſt hoc noie eo q egrestio solidata
4 indurata i morbo q dō corica paſſio hoc in-
cludit iſteſtino. C Tertii est rectus iſteſtinum
cui9 4 extremitas ano apoſitta: et vocaſ po-
der 4 est ceteris oibus largi9 intestinis. Cn
ter inſtoſiōes aſt iſteſtinor ſunt vene 4 arte-
rie mite: queq amplius interſunt nō pulſan-
tes venē q avēa miſtruk dicta inuenili. Ueniuſt
aſt ad ea neruorq etiā rami. Est at maior ps
venar 4 arteriar, iter intella supiora. ſubti
tilia dciu aſt de hap diuſiōib9 venar 4 arte
riar cu6 eap loqremur gniq9. P ſut q3 ik hć
vaſa opimeta ea ligātia 4 caro illa 2 firmās:
loc9 aſt ad quē pueniuſtvaſa vocaſ cauitas.
Demi 4 de optimētis his cū de eoq sňe sigilla
tiz tractarem9: hec eſteſtiora assignatio poſi-
tioq. Seqitur de eoq vtilitate. Intestina fuer-
vunt ne dia vt digestus nutriere: cib9 a ſtō i ea

Tertius

id eor9 ad ea multe porrigunt venē ab ea yes
na que porta dicic p cōcautatem p quas clas
ruz colatūq q6 in cibo est digō decurrit 4 ad
epar deſertur. Est aſt ſimul cū hoc illus 4 rúus
imitās cibuz digestuz. In ſtō 4 eīn digeſt9 cie
bus cū trāſimilus p ianitoe ad intella vene
rit ſubtilia: miſtrī eius clara mundag succos-
tas ad venas q ad iſteſtina ferunt ab ea q por
ta dō vena ad epar vt imutek 4 flat ſanguis:
quæadmodu eīn cibus primu oim in ore mu-
tak 4 in ei9 p meri trāſitu q facili, flat eius in
ſtō imutatio ſic etiā in iſteſi us ſit subtilib9 4
eīn in eis 4 rúus imutās q cibu alter at digestu
adea a ſtō trāſimilu: q dā ſoba imitatione q
facili9 flat epati illu in ſanguis pmutare ſub
ſtātiā. Ideo ergo iſteſtinor suba pria ſca e4 ito
maci ſubſtātie. 4 hec e4 intestinor vtilitas ſit.
CCuiusq3 at eoz i ſua politioe vtilitas 4 po-
sitiōe hmoī e4. Inſtoſio intefior eorq iplica-
tio ne cia 4 e q aplius in eis imorek cib9 4 diu-
nec velociter a corpe egrediaſ aalis. Si enim
kieret ſic ſemp necelle 4 nō p interualla eit de-
bu ſumere: aut, certe ſepius 4 spille ſimk9 fre
quētius eſereret. Digerik e4 cibus moze lōgi
tudine in intefis ſumutq eo q ſue primuz
est vāe. Et intestini qdē q6 dō duodecimu loz-
catio einſus q6 rectus ſup ſpine oſſa facta est:
vt venis 4 arterys: neruib9 q ad iſteſtina ves-
niſt locus eſset vacuus larguſq. CCōpoſitu
aſt iſteſtinu ex duab9 tunicis earib9 platum
villi vſiſpiti. duap4 cā vtilitatu. altera e4 vt ab
incōmodor7 remori9 eſset ſuſceptioe: qin e5i
ad intestina multe deſluunt materie male q
comedut incidunt 4 putre faciut: duab9 nece
ſariu ſuit illi tunicis veſtiri: vt squādo alte
ri tunicarī incōmodum acciderit. altera eius
ſuppleat locuz quæadmodu in intefinor vi-
dem9 vicerationib9 cum p egestionē eor frus
stra egrediank: non tī cēſſat iſteſtinor actio
de cibi trāſimilioe 4 egestioe: ſed illi9 loco tuni
ce altera eguit ad agendu exterior. Scba eſt
vtilitas cōſortatio virtutis cōpulſive q cibuz
expellit 4 egestionē ac emittit. Ideo ergo eor
rum villi per latu ducti ſunt cū ois villus per
latum trāſductus in mecioruz tūicus pat9 ſit
actioni virtutis expulſive. C facta ſunt autē
inferiora groſſa intestina magis q superiora
ne forte ad egestione homo ſepius ſurgeret
fed intereſſet eius egestionib9 2epotis lōginā
do. Egestio eniz ſi descendat ad locu arcti fa-
cile repletur locus hic: egeto homo illu pur-
gare ab his que repleuerit ſurgeretq omni
ad egestionem hora: pari de cauſa 4 veſica
larga facta est: ne forte cum descenderet ad
eam vuna cito repleretur: neceſſeq homini
eſset ad vinam ſepius vna eademq hora ſur
gere. C Ueniuſt autem venē ad intellaſtina ab
ea que dicitur porta vena vt ſumāt q6 in eis

Tertius

Theorice

Maly 40

clap, cbi luenerit; succostatæ, ei¹ et ad epar deferat. Copia ât eap, multitudo ad itesti na veit supiora pp multitudinem succostat; cibo rsi q, i eis e deccæs ad ea stô. hoc est itestio cum assignatio et vtilitas.

C Cap. xrvii. de thyrbi assignatioe vtilitate.

Hypbus ex duab¹²ponik tunicis dêlis te: nuib² altera alteri supposita et in- ter eas vene arterieq multe dbº loco sunt cortine et soliditatis. Est

it iter duas haes tucicas adeps mult³ postit sup itestina figuraq eiº faculo filis est aut petule: ghacq ex opimêto ɔrɔi siphaois et origo eius ab ore stôi a supioribº cœcauitatib et initius os. s. eius a loco ort¹ui ab ore stôi finis autê apud itestinu colô vocatú. cœsolidat ât loco quo orik a stô i cui splene a cui itestino colon vocato.nónunq aut cœsolidat cu extremite vna epatis et,edit plus costas posteriores nò recte fed vt fit. In plibº aut ex maiori pte eius est cœsolidatio cu stô i splene ac itestino colô. C Cuius neeitas hec est vt calefactione auseat stôi et itestinor et vt venas arteriasq vincit ɔi in eo funt. hec est meri stôi itestino rsi et thyrbi assignatio cum vniuscuisq et to- tius partium vtilitate.

C Cap. xxiij. û epatis assignatioe vtilitate.

Par autê in extro po sitû e latere

corpis sub hypocúdris supiori bus eiusq figura figure filis ê lune cui iâ a sole tertia fulgeta quis pte; ê ei conatio et gibboſi

tas latereq eiº conico stô iungik et itestil. Est aut supamplectes stôm et côtinês suis augmê tie q epatis dicunt pêne ſue extremities: laus aut Gibboſum diaphragmati copulaſ tâ ges ißi et ab hoc latere alligat diaphragma ti cum ligamêtis opimêtalibº qbdº cui opimen to quo amictik conerum eſt. C Cul¹º. ofit³c a siphace et cui costis posteriorib: a latere vero conico ſtomaco ligat et itestinis ac venis que ad illa ab epateveniit et opimêtis q ea opitut.

CET epar oibº nò est e iuſdê cœtitatis in hoibus izua ê in magnitudine qo qmº in nonullis hoium mai¹ê: in alijsmin¹. nifi ɔ sp in hoie magni est in tîm vt mai¹ in eo ſit ch in quouis alioq alatiu qo eiusdê ſit cu corpe hois cœtitatis. In extremitati aſt numero. qmº i qibus dâ hoibº hz tru duas pênas: i alij tres. iphibus dtuor et qnqz. C Epar in hoibº nò paruì sumit familiaris lateris spatinz. et vena q poz ta orik ab hoc latere. i. conico. Et viudivit anteq ab epate egrediait i partes qnqz que in pênas fundunk epatis: qriu queq ptium multis diſtribuït diuidentibº ſubtilibº q ad pſu

ditat ê ferunck stôi et itestinu duodecimk; ma ioz eap ps ad ietunu têdit. Reliq ptes in oia diſpitiunt itestina dœc ad rectu pueniôt. Affi gnauim¹q at hâz habitudinem venar nò pſan tiu cuz de eap qultatib dixim¹q. C Epar ât ipz neciuq ſuit näe qten¹q cibi succostatê alteratâ ſanguinê faceret et ad oia corporis mêbra p ye nas mâdaret. Joq epatis ſba fâguis filis fec ê ſbe. Cibº eterni cuz a stô digetit mittik p iani torê ad itestina et itestinum iſtrauerit duodeci mti ab eo ad ietunu miſſus fuerit: mittit illò itestinu succostatê ad vêas q ayvê porta vo cata venerat, trahit qz illâ he vene et ad poz- tas ôferit p quâ iſtra epar igredit et diſundik p vêas q i epate ſk q porta vêa diuuldunk: im mutatqz illâ epar qo eo i mutati vrute i ſâ- ſuis ſbaz: trâſmutatqz ad venâ expellit ma gnâ q or: cœcau a q i oia corporis mbrâ emittik.

Plen

in finistro postit ê laz- tere corporis eiº figura obloga conatione hpaucâ a pte q a stô iſiik et ê gibboſuz a colaz- rû pte posterior: et ê alligatius liga metis q ouunk ab opimêto ipz circuîoluêre ab eiº qo sibboſo latere cu costis supioribus a parte autem conationis cum ſtomaco. Cò tuinuantur autem duo ei vasa alterum quor- maius est: et ouitur a latere epatis conico et ê qsi collu p qo colaz trahit nigra ab epat: ſâ- guine. Altepr vas puum est continuâs ipsum et ſtomaci os et per hoc colera mittitur nigra ad os ſtomaci quo confortetur appetit¹q. Est autem ſplenis vtilitas vturbiditatem mun- det ſâguinis eiusqz feces et ad ſe còtrahat per vas qo ad ipm ab epatis mittitur conico late re: et ab eo fundatur in vas alio qo ad ſtoma cum fertures cœtitate qua excitek appetitus. Nec vero primum ad ſtomacuz fertur illâ ab epate extraxerit. ſed postiq in eo fuerit im mutata et alterata in eius ſubſtantiâ cibum fecerit ſibi còpetentê qo huic ſupeſt actiòi qo ſelis in ſua non potest trâſſomare matu râ ad os mittit ſtomaci per qo appetitus fiat robuſtior. Chac ita qz de câ et vtilitate ſplêis ſubſtantia fragilis facta est ſpongie filis vt attractio eius ac ſusceptio facilis fiat qua tra hat grosos humores nigros factusqz est co- lor eius ad nigrum inclinus quo configuret conſimilis colere effet nigre. hec est ſplenis cum vtilitate assignatio.

C Caplín. xrr. û ſellis assignatioe et vtilitate.

El ſuper

epatis pênâ lo- catu est maioret et est vnius tunice.eiusqz ſuba ps- rima est operimentozum ſustan- tie. Huic duo ſut meat ab ea one tes eorſuqz ſubſtâcia qualis ipius. Alter hos

Liber

rú lateri epatis tinuat conico: et p[ro] i[ph]s colas
trahit ab epate s[an]nis ad i[le]. Alter aut i[no]duas
diuidit p[tes]: q[rum] altera maiò; itestis conti
nuat et ad ea coleras trásimittat. Altera mio:
st[ut] 2[iug]it et p[er] a[n] in ei[2]tinuatione colerá má
dat. C[ò]tinnuát a[ut] illi loco colli ei[1] rami duo
subtilles: alter ab artia q[ui] ad epar mittit. alte-
ra nervo q[ui]tè ad epar mu[n]s èt p[er] eos sen
sum acpiat et vitá. Est a[ut] ei[1] vtilitas col[as]
purgare rubeá a s[á]guine: e[a]s[que] attrahere ne
forte s[á]guinem ex[ur]at suo acumine.

T[est]ip[es] de renú assignatiòe vtilitate.

Enes

[Enes] duo positi sunt i duo bus [s]pne sp[ò]dilium laterib[que] p[pe] epar. Et ren deuter loco excellens: ei t[em]t ut q[ui]s maiò et occurrat p[é]ne epatis: et hec est p[é]na s[ue] extréritiæ iferior. Sinifter at r[è] loco h[ui]bilis et. Eorùs[que] latera duo conica adiuces opposita sunt et latera duo gibbo[s]a c[ir]chda[d] tur a latere corporis i q[ui]s sunt alialis. C[ò]tinnuát illis et o[rum] cuius duo rami magni vene q[ae] caue sta tim vt ab epate surgit: alter e[or] diuidit i p[er] s[on]subam et ad ip[s]os fert s[á]guine:p[er] alterú at aq[ust]itatè trahit s[á]guis q[ui] e[ra] vina. C[ò]tinnuát et illis a magna ram[que] arteria c[ò]petetis magni- tudinis ad ip[s]os h[ut]utè portá[s] vite. Oui[que] at ex vtrius[que] loco q[ui] hec illis c[ò]tinnuátur v[afa] collú et large q[ui] cauitatis optiméto optu[que] q[ui]s vefice 2[iug]it p[er] q[ui] vina a reuib[que] ad vesicam mittit: vocatur at hec colla duo emunctoria. Ad h[ac] pati sunt renes vtilitatè f[at] ut aq[ust]itatè traherét s[á]guinis et h[ac] illum purgarèt su- perfluitate.

T[est]ip[es] de vesice assignatiòe vtilitate.

Esica

a[ut] posita ei masculis sup[er] recti[rum] itestinúi et vni[que] tanice dure. Cui[que] durities fuit ne[ci]a: q[ui] acumè posset coleraz p[er] ferre vrine q[ui] p[er] intervolutatè egres su[n] vina porro ad illam mittit a fr[nib]p[er] mea tus duos q[ui]s emàctoria dirim[que]. C[ò]solidátur c[ui] duo hi meat[que] vesice p[er] trásfueru[que] adducti et p[lo]sú ferunt. et deiceps in iteriora ei[1]mittitur. Sandit a[ut] ex fr[uba] ei[1] ps q[ui]dá optiméto filis et t[que] q[ui] vina ad vesicá no decurrit optimú t[em] hoc 2[iug]itù ei p[er] meatu[n] os claudit[que]illos vtilis et velle et neque velle. nec e[vent]p[er] os emititt[em]. ne forte aliq[ui]d vire ad ea q[ui]b[que] fluerat f[u]ertak loca. hoc et m[ó] 2[olida]t meatus q[ui] ori tinuát fel lis. hec est vesice assignatio et 2[ilitates] eius.

T[est]ip[es] de mébris s[an]tionis et p[er]mú

matrice et ei[1]vtilitate.

Trimus
de c[ito]bor[que] in[tr]ris
q[ui] p[er]fusoria erat
s[an] deiceps equis et nos hoc dispu-
tare loco de mébro[que] habitudine
q[ui] s[an]tionis et istka. S[ut] a[ut] hic m[ir]ix mámmille

Tertius

testes sp[am]atis v[ala] veretrú. Et nos de m[ic]ce
p[er]mú c[ò]siderab[im]que ei[no]s habitudinè ostet de-
mas in figura in politioe in vtilitate femus[que] et
ea habtudie. D[ico] q[ui] m[ir]ix in forma iua
forme filis è vesice mar[im]e p[er] funditas ei[1]
nisi q[ui] ab ea differt duob[que] q[ui]n eis s[it] ab utro
q[ui] latere augm[èt]s duob[que] filib[que] c[ò]mib[que] ad emi-
ctoria h[ui]s t[ê]dentib[que] p[er] q[ui] veni i[gre]diun[que] et
terie q[ui] ad matricè e sp[uma] deferut et sp[ú]z. D[ura]
trix at s[ua] in fr[uba] i[que] prima è nervo. i[u] eo q[
]
extensio illi e[et] ne[ci]a t[pe] c[ò]ceptus et imph[è]na-
tiòs in o[es] p[tes] c[ui] fees a[ge]t et major fit.
hec a[ut] acto s[ui] nervor p[olis] è sic vt nocu
m[è]tú illis no[ accidat. D[] matricis os mag[is] ner-
nu[os]um est et mag[is] d[ur]i]s n[isi] q[ui] e[ri]t[eperata è
durities. N[er]u[os]um q[ui] est pp[er] sen[us] bonita
tè q[ui] in cor[que] delectatiòe fuit ne[ci]a. t[eperata] at
est durities ei[1]quo pos[it] in ea reductio et c[ò]
strictio fieri pos[it] sp[am]atis ad illud ingre[s]sum
fed et vt pos[it] extédi comtus t[que] quo per illud
sp[erma] facile tráimitta[k]. Si em multe e[et] du
ritiæ a firmitate c[ò]strictiòs p[hibere]. Si at
molle extendi optime non pos[et] sed caderèt
p[tes] e[ui]s alie sup[er] alias claudere[que] nec faci
le ad matricè fem[em] viri pos[et] trástre. E[st] a[ut]
vná hab[es] tunica[es] c[ò]poſtitá ex villis poſitòne
varijs et in ea villi p[lo]sum porrext qui em
ea c[eter]is p[ancio]zes ſunt eo q[ui] ne[ci]um erat
illis sp[uma] ſolú attrahere. Sunt et villi p[er] tranſ
uerſa ducti. et hi mag[is] in ea abundat pp[que]
per eos virtus est sp[uma] retinèdi et feti p[er] ce
ptus t[pi]s diutarnitare. h[ui]z et villos in lam[no]
deductos p[pter] e[a] q[ui] ne[ci]a erat exp[ell]èdivit
turè em diffusionis ad exterio[a] fet[re]. C[]loca-
tio eius talis est sup[er] intestinú poſita è reductus
et sup[er] ip[am] vesica: eo q[ui] ne[ci]um è et intestinúz
quasi culcitrá[que] et stram[è]tum illi e[que] vesica q[ui]
tegit illá ab ic[om]odis q[ui] accident extenuato
ne dum distéditur c[ò]ceptus t[pe]. E[st] a[ut] alio-
gata matric h[is] que illi vicinantur circuqua
q[ui] m[è]bi[que] ligam[èt]is flexibilibus et q[ue] extéda[
tur] vt in o[es] politi distédi p[tes] concep[ie]t[pe].
hec a sup[io]ribus qua p[te] eius est p[er] funditas
vesicá supat: a: parte vero colli a vesica ſup[er]
ra[k]. Collum matricis v[er]s[que] vuluá porrigitur.
Culvula est interstitiù et separatio que inter
duo p[é]nis est oſſa et est sup[er] an[ui] locata. Huc
ab exterio[r]ib[que] augm[èt]a ſunt cutis q[ui] arabice
badera vocantur q[ui] filia ſunt veretri p[er]puti
lóq[ui]z et nos nomè auðo no h[ui]tes p[putia] vulne
vocam[que]. Horú ſunt vtilitates vuluá et matricè
tegere ac defendere ne forte aeris ad illá fr[ie]
siditas penetret. C[]sunt a[ut] m[ir]ici concanu
duo magna q[ui] alte[que] et i deuter[que] alte[que] et sin[im]
hec duo concanu ad vnam perueniunt p[er]n
ditatem vtris[que] communem. dicitur q[ui] matri-
cis collum. I[de]oq[ui] antiqui matricem matri-
ces eſſe dixerunt. h[ac] quoq[ui] diximus cauſa.
hec auté

Theorice

Maly

41

hec aſt duo animauertes manifeste cœana
ſi in matricè animalis intêderis et ſphacê ab
ea ſcinderis quo ab exteriorib9 vestitur vide
bis duas concanitates abinuicê disgregatas
tâſs fi due eêt matrices que ad yna, ptendun
tur, pfunditare que necessarie fuerut vt in ge
melloz ghatioe eor quiſs ſua generêt in cò
canuitate. Sic ſ in plurib9 fit qn gemellos mu
lier generat: fitq[us] ſeom partez maiorê masculi
ghatio in dextro latere: feminine in ſniftro: ra-
reg[us] femininez accidit generatio in latere ver-
dro. Et in matrice et ſingulis cœanuitatibus lo
da p[ro]funda sunt parue pfunditatis que posſu
le dicunt: hec ſut venaz ora per que ſanguis
meltruo[que] in matricê decurrit: sunt aſt hec lo-
ca alpera: ideoq[us] vt per ea ſperma retineatur
ſuſpedâturq[us] illis ſecidine partes ſintq[us] illis
tâſs ligameta. Testiculi porro mulie[pt] positi
sunt in ſupiorio colli matricis loco pos[ut] angmê
ta duo que dicant cornua duo et ſunt a duob9
matricis positi laterib9. alter a latere dextro
alter a ſniftro testesq[us] duo mulie[pt] minores
ſunt ch[us] viror: et ſunt rotſidi et ſupplani: ſubſa-
tia eor[que] gláduſo/a ſimilis gládule que venas
ſtringit et ſolidat et ſunt maſculor[que] testibus du
tiòres cuius eor vena cotinuaq[ui] no pulſans q[ui]
a ren[que] parte veniê[s] augmêtû q[ui]q[ui] ingredi
cornu dictu: et ab e[ar]p[ro]q[ui] oitur corp[us] p[ro]q[ui]
ſperma in cœanu[que] fundit matricis. hec eſt ma-
tricis aſſignatio et figura. Quâtitas aſt ei9 o[ar]
bus: no e[que] eſt illius in mulierib9. In mulierib9: ین
q[ui]q[ui] p[ro]gnaſtes no ſunt minores e[que] eas inuenire in:
ſpgnâtibus maiores: 13 et in his: q[ui] nunq[ui] cœce-
perut minores ſunt valde ch[us] in his que aliq[ui]
cocederut: et ch[us] plus mulier c[œ]cipit et ei9 ma
lo[pt] fit matrix pp matricis extensione a fetu vt
ſit illi loc9. Clariat et matricis titas in etati-
bus: et ch[us] in muliere q[ui] minors e[que] etatis minor:
in ea q[ui] ch[us] maioris e[que] etatis major. At vero ve
tule multieres minores h[unt] ch[us] iu[n]entus e[ar]no
uerit. Et aſt et in illis q[ui] p[ar]coeunt. minores
ch[us] in illis q[ui] multi[que] coeunt. M matricis aſt têpe-
rata quâtitas eſt q[ui] ab extremitate ei9 ſupiorio
q[ui] eſt eius p[ro]funditas posita prima êmbilico
v[or]o ad extremitate vulpe: e[que] ei9 longu[que] duo-
decim digito[que] latitudo eins ê dimêſio q[ui] duo
abinuicê diſſat emûctoria ad q[ui] quodq[ui] duus
puenit augmêto[que] cornib9 filia ſunt: hec
eſt matricis aſſignatio simpler.
Cap. 34m. de matricis i q[ui] eſt fet9 aſſignatîde.

Atris autem in

qua e[que] fetus cu[mo]m[oi] ſit hoc loco
dicem: et o[em] ei9 ost[em]q[ui] ſlita
tê a principio quo ſpma in ip[ar]z ea
dit v[or]o ad p[ro]plemêti fet[us] et ho

trâ. Dico ch[us] Salien9 et hypocras arbitran
tur q[ui] ſpma ag[ê]tis et mâe obtineat loci in fet9

ghatione: ſanguinê aſt meſtru[us] ſolim[us] mate
riei ſeruare loci, et q[ui] ſet9 p[ro]ſicitur et temperâ
tia et comixtione ſpmaſculi c[ui] ſemineo.
At[ut] quoq[us] matricê c[ui] e[que] coitus t[que] ſiquidê p
p[ro]ma e[que] meltruo[que] amputationi: pueneritq[us] ad
e[que] ſpma têperat[us] ſua in groſſitie et viſcositate
ſup ill[us] stringi ab oibus ſui ptibus: retineres
q[ui] ip[ar]z et circútenere ea q[ui] ipa e[que] retêtiva atus-
te. Hu[ui]9 rei ſigni e[que] inuenim[que] q[ui]q[ui] diatís
explozam9, q[ui] paritit. M at[tra] e[em] eor[que] ita ar-
citſime ſtricta et q[ui] clusa e[que] vt nec acumê corpís
aliq[us] poſsit it[ar]rare: hoc fit pp nim[i]u amorê et
desideri[us] matricis in ſpmaſtis ſubam. Ideo ch[us]
et antiqui dixerut matricê e[que] tâſs atal ſperma
desiderâs. Eſt aſt ſpmaſtis n[am] fi a virga que i
ea eſt expella[que] forſti virtute p[ro]matricis ire col-
lui et recta têdere via v[or]o in ſiferiora ei9 et in lo-
ca vicina: illiniſturq[us] eo et dilatant in his loci
inferiorib9: remanêtq[ui] motriao matricis in
cornu[que] ptibus inania et in viri ſpmaſte vacus.
Amputat igr[ui] ſpma mulieris ab ei9 testiculis
p[ro]ſpmaſtis vasa et in medi[que] fundit matricis: tê-
diq[us] ad cornua duo et in vêtre dilatat mat-
cis. c[ô]pléturq[us] loca q[ui] viri fuerât ſpmaſte fru-
ſtra: et in ea quoq[us] in q[ibus] ill[us] eſt cotinuatur
q[us] illi. Fit yo iver matricê et ſpmaſte duo inter
ſutius quoddâ et q[ui] diu[i]sio et 2 canitas: commi
ſceturq[us] q[ui] residiu[que] e[que] ſeminu[que] du[i]us et ad cœcani
tatê illâ tendit replêdâ. Fuit antez necessaria
du[i]us ſpermati comixtio dnab9 de c[à]tis. Altera
e[que] eſt ſperma eſt mulieris c[ibus] cœueniê[s] virili
ſpmaſt: virile e[em] grossu[que] eſt c[ô]lideq[us] c[ô]plo-
nis ſpma: c[ô]traq[us] ſemineu[que] tenne et friside c[ô]
plexiòis: q[ui]re ſua no p[ot] grossitie virile extêdi
et dilatari qu[ê]admodi oporteret corúperet:
q[us] ſua m[am] fetus calore. Joq[us] ſemineu[que] neciu[que]
fuit ſpma q[ui] ei9 têperaret grossiti[que] calorem
Altera aſt e[que] vtilitas opimêti ghatio q[ui] ſetu[que]
circuidat: virile, e[em] ſpma eo q[ui] rechte ſeraq[ui]
ad cornib9 no p[uenit] augmêta filia: nec op toſi di
lata[que] matricis vêtre neceſſarit i[que] ſemineu[que] eſt
ſpma quo c[ô]pleátur loca ad q[ui] virile no acceſſ
ſit ſpma: c[ô]tineturq[us] ſemineo: et e[em] eis ſimul
opimêti fiat quo fetue innuoluaq[ui]. Eſt aſt hu-
ius opimêti fetu circuidatís ghatio talís: ſper-
ma grossu[que] e[que] viſcosum: iteriora aſt matricis
cala et plana. C[ui] igr[ui] ſpma itra corp[us] matricis
dilata[que] facile ex eo opimêti g[ha]n; qu[ê]admo-
di fit ex pasta ſi ſupponatur opculbi calidum
cito crustula fit. Soluit aſt opimêti hoc oib9:
explanis matricis corporis loci: et ſuſpéditur
ad e[que] p[ro] loca alpera q[ui] poſſulas dirim[que]: fitq[us] epi-
mentu[que] hoc c[ui] ſpermate q[ui] circútenet: qu[ê]ad-
modi ou[i]s q[ui] no ſuo edidit t[que] p[er] gallina no c[ô]
pletu[que] videlicet q[us] exteriorê: t[est]a operimênco ſimi
le. Et hoc quoq[us] nonu[que] in exquitiu[de] matrici
c[ui] appet atalui[que] q[ui] p[ro]gnaſtia ſunta, primo. Uide
bis e[em] opimentu[que] matrici adherê[s] p[ro] loca q[ui]

f

Liber

venaP ora sossuffo dicta sunt: al's aſt a matre
ce oino ſeuinctu ſi minime inheres illi ad ou
ſtitudine qo in galline matrice còpletu è nec
dura ei? est testa. Refert aſt hypocras i libro
de nà pueri. ſaltaricè mulierè ſexto concep-
nis die aborſu paſſa: cecidifex ab ea ſperma
cù opimèto ſuo in ſtitudine oui qò ſuis exte-
rioubus nudatù corticibiteriòs operimento
tantum veſſitur. Ut autem huus completa
est operimenti generatio quod ſperma con-
cludit: ſanguis ad illò ſerk menſtru? p venas
nò pulſantes: quaP ora ea ſunt loca q sossuffe
dicta ſunt: peruenitqo ſimul ſanguis ſubtilis
et ſpiri? vitalis p arterias. q ad matricè veniſt:
feriturqo ſimul in opimèti ſubam anſo ipſus
coſumeſt urities: iòq poſſibilè habèt p illud
traſitù ad ipſi? còcauq. ſiut itaq in opimèto
fozamina e meat? nec deſinut hi dilatari: nec
coſolidanq pp ſanguinis decurſuz. Spmatis
qem attractio q ſanguinè trahit: no ceſſat per
eã q in ipſo est trahèdi potètiã. Spmati nãq
ſua in ſnatione in instrumètis ei? miſceſt vita
liſ spùs et naturalis p quos materias ſibi co-
ueniètes poſſibilitatè ſibi trahèdi ſumit: ſunt
q er eis fetus mébza: hypocras nãq et Salie
nus arbitraſtur: spma materiei et agètis et for-
me in creado obtinere fet? locu: meſtru? aſt
ſanguinè mam ſin: ſicut in hui? capituli pnde-
püſ dictu est: dehinc opimètu illò dureſcit et
ſolidat: generankq ex. ſpmate inter opimètu
lo cis ſcilis illis p q ſanguis ad fetu influit ve-
ne arterieq quap ora venis còtinuatur; et ar-
terijq q ad matricè ferunk: còtinuaturq he il-
lis arterie arterijq et venevenis. Deiceps arte
rie he q vene gñate irretiunq et inuoluunq cuſ
operimèto et iſpican tur intra ipin: cirendatq
exteri: post hec vene oës no pulſantes cògre
satur: ſuntq et còglutinantur ex eis due non
pulſantes venè: itidè oibus cògregatis i vnù
arterijq: due creanq arterie: ſicq qtno: ad vm
bilicu veniut fer? vt aſt ymbilicu traſerùt no
th plurimù cògreganq due vene in vnã. Uoca
tur aſt opimètu hoc in quo hec irretiunq ve-
ne et arterie ſcòina. Fuit aſt ſcòina neceſſaria
vt venas ſolidaret et ſirmaret ac arterias: liga
taſq adinuicè 2 foriaret: ſed et vt fetu méſtruo
ruz paſceret ſanguine his q in ea ſunt venis:
ſpiritùq infereret et ſanguinè ſubtilè his quas
h3 arterijq. Sñanq aſt ſup fetu ab interioib
opimèta: ono: alteP quorP ſecca dici pòt et è im
plicitu qfl faſia: alteP aſt ſela arabicis nomi-
nibus. Et ſecca ſub ſcòina est ascèditq ad ma
tricis ſupioza et est ſile faſſe figura et hie est tra
ſiens a fet? veſica eiusq utilitas virnà ſuſcipe
re fet? Sela aſt opimètu est fetu circundans
ſub ſecca. Et è opimètu largi et spſiſum: qò ad
ſuſcipièdos factu èt vapores ascèdètes de ſp
mate et fet? q qfl ſudo: ſunt in ſumatis coſpi

Tertius

bus hec è opimètop q ſetu circuſat affinam
tio. Ipsi? aſt fet? gñatio huusmodi est. Dico
qum spma et ſanguis cu còmixta fuerint fiut ex
eis iſlatiòes er ſanguis calore: quæd m i grof
ſis videm? fieri et vitſolis ſi igni decoquant in
eop ebullitòe bullas fieri et iſlatiòes. In hmoí
bullis ſpiri? aduna ſpmati admixt. Immer
giturqo ſpmatis p fundo adunaturq bulle he
adinuicè et ſit ex eap adunatiòe ccauitas ma
gna in ſpmate: q in ccaitate plurima aduna
tur spùs quشتas: ſitq in ſupſicie ſpmatis du
riti: nec pòt abinuicè spùs diſsoliu. Decur-
rit aſt ſanguis et spùs p duo illa vasa u crea-
ta in fecùdina ad spma: eiuſq replèt caoau: virtuſqo informàs ex his duob? ex ſpmate. q
ſanguine mébza iſformat fet? ex ſpmate qde
ipſo mébza alba q ſunt cereb: u oſſa cartillagi
nes: operimèta: ligamenta: vene: et arterie ex
méstruo aſt ſanguine epar et oia mébza care
nae ſolo excepto corde hoc zein er ſanguie ſit
arteriaP. Primu aſt oinq nt? iſormàs ab hi
incipit mébri: q plurib? ſunt origo et radix mé
bris corporis: cerebro. ſ. corde et epat: ſitq ex
ſubſtària ſpmatis cereb: et arteriaP: ſan-
guine cor: epar aſt ex eo q p venas ad coſp
fetus veniètes mittik ſanguine p fecùdiam.
Sùt hec tria in p[ri]ncipio mébza adinuicè priori
ma deinceps aſt in vitimis ſepant et abinuicè
remouenk: còtinuaturq vena magna q ex ve
nis ſit no pulſantib? epat: et ad ipm deſert ſi
guinè méstruop: ſilrq vena pulſans q er pul
ſantib? ſit venis in ſcòina corde q iſigitur cu
et ſpiritù ministrat vitalè ſubtilèq ſanguinem.
Post hec aſt ex radicibus hi[mi] tria ſeperatur
germina: a cerebro nernop: paria et nucha ta
corde arteria magna: ab epat e vena: còcau.
Eſt aſt arteria q ad fet? vmbilicu3 attingit et
cordi ei? timuat arteria magna q ex corde ei?
pcedit. ſecit aſt ei? hæc q tinuationè vene nä
q[ui]m nulla eſt ſecuritas ne ruſpeſi ſi cordi con-
nuarek ipſi pp eã q int? è lòs inquitatè iterim
bilicu et cor. Creanq aſt ch har gñatione radi
cù et germinon? oſſa illa cireuidantia q q[ui]s opi-
menta ſunt illus et caſtru kiſitq ex ſpmate oſſa
cranei: et circuſant cereb? et spòdiles q circun
dat nucha pectoris coste circuſantes cor. co-
sſe poſteriores epar cò cludètes deinceps alia
creàtur mébza: niſt q ea amplius manifesta
sunt q his radicib? ſunt pp[in]quiòra vt ſenſus
instrumèta cerebro: pulmo, cordi. ſtôns. ſplc.
fel. renes epati. Dehinc maniſſeantur q hec
mébza sequitur que in concano ſunt pectori,
Uttimo man? et pedes et oia: reliqua: membra
que incompleto ſunt fetu. iam tunc fetus ind
pit moueri. Huliusmodi è fet? inſormatio. ſa
p[ri]ncipio quo cadit spma in matricè vſq[ui] còple
méti ei? horã et têpus. Eſt aſt fet? iſormatio p
quatuovp[ta]. Primu è têpus in quo ſi inqraſ

Theorice

Maly 42

spermatis forma adhuc ei dñat & hoc vocat
hypocras spmaticnq. Scám est in quos pers
ma repletú apparept sanguine nec cerebrú aut
cor aut epar adhuc discernnuk : nec formata
sút:zí ái in nodata sút. 2 est 3t itas 4 mérura:
vocatq illú hypocras hoc tpe fetus. Tertíu é
tépus in quo forma 2 cerebrí 2 cordis 2 epatí
manifetit apparet: videmusq in eo reliqioa
mèbra tach 2 iformari ipiatar. Quartí ho ei 2
discernuk 2 apparet oia mèbra q tâ in mani-
bus sút ch in pedibus: vocauntq hoc fetu tpe
hypocras ifantê: eo q hoc tpe fetus moneak
maiferte: pedib 4 calcireet vocat át fet 4 oib 4 his
tpib 4 viúni nísi 4 ei 4 vita trib 4 pínis tpib 4 qst
platap é. Stítudo át fet 4 cù pláttrib 4 c i reb 4 .
Pria é qm qućadmodú pláte radices sút: sic 4
fetus 2ntuatio cù matrice venis 2 arterís 4 q
in scóina sunt. Scóa qm qućadmodum pláte
ramos hít: sic sunt 2 fetui Germia 4 a tribus
oriútur radicib 4 cerebro 4. corde 4 epate. Ter
tia est qm qućad 4 a plátis duo oriútur Germi
na pímú qó ad supiota tédit ex 4 ramí sunt
arborí: 4m ad interiora 4 p. ducitur radí-
ces: sic 4 in fetu vene 2 arterie: qru alie ad fu-
periora. alie ferunt ad iferiora. hec é fet 4 i ma
tre allignatio. Cspatíu áut tpis informatóis
ef 4 còplemétú tale est fet 4 q in leptio nafci-
mêse fi qdè masculus é ei 4 iformatio in trigin
ta 2plek dieb 4 motus in seragita: eiuosq perfe
tio in ducétis 2 decè dieb 4 . Si ho femia ei 4
informatio pficik in trigita qnq dieb 4 motus
in septuaginta 2plemétuqz in ducétis 2 decè
dieb 4 . Qui ho inonè nafciik mèlib 4 si masculus
fit ei 4 iformatio in qdragita dieb 4 . mot 4 octua
gita. còplemétú in ducétis septuaginta dieb 4
Qó si femia é ei 4 iformatio in qdragitaqnoq
fit dieb 4 : mot 4 in nonaginta 2plemétú i ducé
bis septuagita dieb 4 . In decio át nafcés mêsê
masculi fit informatio in qdragintaqnoq die-
bus. mot 4 in nonagita. si femia. iformatio in
qnqginta mot 4 in cétú dieb 4 fit. 2plemétuqz in
trecétis dieb 4 . Còplek át masculi forma átech
femine eo q sperma ex 4 masculus ghaf 4 for-
est 4 calidí. Ait aút hypocras se mulieres vi
diffe 4 aboíuz fecerát añ tricésmú 2ceptóis
die. apparuitq in eis oim forma mèdiop: zait
qm cuz forma cópleta fuerit in trigitaqnoq die-
bus: ptus in ducétis decè erit. Et sciendú qm
quocunq còpleatur forma tpe in duplo tpis
fit motus. pt 4 áut post triplicitate tpis mot 4.
Si quis autè dicat cur puer qui octauo na-
situr mêsê nò viuit. dicimue hypocratê in lí-
bio suo què de fetibus octo cópoſuit mêsium
digitse: quoníã in septio mêsê fit puero 2uer-
sio 4 motus a suo loco qritó exíritum: cui si vir
tus erit valida matrice egreditur: si vero debi
lis nec pót erire : turbatio illi fit 4 debilitas.
Non itaq septimo nafscitur sed vlq decimuz

aut nonú remanet mêséz 4 ab illa q acciderat
curat turbatiòe 4 lâgorie lanaqz q còtigerat
morb 4 lesio. At vero si octauo nafcaq mêsê 4
in ea est habitudine turbatiòis 4 lâgoris de-
bilitatizq nò viuit eo q nò sit illi virt 4 qua pa
ſci posit 4 nutriri. Huiú rei ſignu é q fetui. ſe
ptimo accidat mêsê iuerſio 4 turbatio morb 4
2 mala habitudo pśnàtiu in octauo mêsê ea
rùq 3uitas cù pśnàtiu hitudo hitudiné ſeq-
tur fetuí. hee aút habitudies a fetib 4 ceſſant
circiter qdrasinta dies. Et ſciendú qm cuius
qz fet masculi ghatio é in latere òxtro einſoz
mot 4 hac appet in pte 3 feminaz in ſinistris
ghatiodes kút laterib 4 motusq ezap in eſidè.
Nalcuk autè in dextris masculi matrici lates
ribus. qm eop calidam opz eſſe còplezionem
latus aút dertrú matricis calidus cù ſinistro
eo q epati vicin 4 ſit applus hoc:z 4 qm testi-
culus deſter a quo deſtuit ſpma in mricé ea-
dè de cã calidio: eſt ioq 4 ei spma calidius
ſiccius ghantur ecótra ſemine i ſinistris late
ribus qm eas opz fridioris eè 2p'lonis latera
aút matrici ſinistra frisgidiora ſunt ſplénis vi
cinitate ſiniferq eop testiculus hac eadem
friside est còp'lonis cã ſimikqz ei spma fris-
gidius 4 humidius. Quato aút ſperma cali-
di 4 est 4 ſiccius Grossiunqz fetus quoq mascul
us. Si vero frigidius 4 humidius 4 tenuins
4 fetus feminens est. C signa aút qm mulier
pśnás masculi h3 in vtero color pulcher mo
tus eins leuis māma eius dertra maior est 4 ſi
nistra itidèqz caput māmille einſde pulsus in
dertra manu forti est 4 vehemés celer 4 ple
nus. Si aút in vtero feminaz habuerit signa
qria iuenes mudaqz femia a ſanguine pt 4 ſi
masculi pepit in visintiquinq dieb 4 . Si ho
feminá in trigintaqnoq. Et si viri ſpma ins
4 forti fuerit qui ghatur patri ſimilis é.
Si vero amplius ſit mulieris ſemé 4 forti 4 na
ſcétis forma matrê ſequik. Et ſciendú qm ſe
pe mulieres duos pariunt raro aút amplio-
res vidi th que pepererat tres fetus mulieré 3
masculos duos 4 feminá. Audiui quodás di
centes mulierem quatuor edidisse masculos
duos totidèqz feminas. Tradunt etiá nonul
li quodás quiqz peperisse vno ptq 4q 3tno:
annop spatio viginti effuderit fetus viuètes
Et hoc quidè posſibile est mihi th ſensu inco
Gnitú. Sunt etem in matrice quatuor loca fo
neis filia q venap ſunt ora 4 quib 4 in matricé
ſanguis deſtuit méstrus. Audiui et mulieré
septio pepisse mêsê filiú alíqz nono huinſqz
aút rei cas q post coceptioné coitui se derit
viri alterius. Refert autem Aristotiles quo-
niam p[eg]nans mulier carnis depofuerit fru
strum post annum: hec per audituz accepi
moqz ceterum eorum ex quiſitiffimá verita
tem aliter non habeo.

f 2

Liber

### Cap.3, 35m 8 mámap assignatò e vtilitate.

### Ammille une
cóposi
te sunt
ex gládulofa carne tenera et alba;
actis sìll näe; et er véis ac arterijs
nolutis íplicitisq; i pectoire posti
te sunt. Hoc tem magis pètès fuit rei ad quâ
necie sunt et ornàtes magis mulieres. Eit aŭt
eaz neítas ghatio lacticis q fetus illo paſcaſ
Th diu ifâs est. Qum tem ifans primus è pueſ-
tudini reſeſtòs p méſtruòs ſtrauque ſaguint: qò at eiſ-
modi è dè eè lac. Hoc nàq; ex méſtruo ghatur
ſanguine. O poſtebat ho vt ſanguis fieret lac
multà pt; fieri decoctione: ioq; in pectoire po-
site ſunt vt pping; cordi eènt qò caloiz è cel-
la et ſoſnax nàlis et illas ad decoctione z adiu-
net celebrà dâ in ſaguine q ad eas venit a cò-
caua. Còcaua etem vena poſtq; puenit ad cor-
mittikq; ab eo ad pect; et fit ſurclis pria: duo
ab ea pcedut rami magni: eo dèq; mo oriukq; ex
mèbuis venar pulfantiu q ad hec mittunk lo
da due pulfantes vene: deſcedùtq; hec quatuor
yq; mámap locu: q tinaturq; cuioq; mámille
vèa et arteria: diu diſikq; in plib; ſinglis mèbri
et retořiuk ac circulaſtur p mámap carne. Sâ-
guis igi q ad màmillas puenit p has venas
optie decoqitur: traſit etem p 2cau vena ad cor-
ascendens: a quo ad ptes mittik pectoris:
rurſuq; deſcedit ad cor: et p ipm scòo traſiens
motu ſemp mouek pectorz; et sic ad màmillas
ingredit. Circait itacq; eaz ſleſkìoſes venar
et minora; ptraſiès hec loca: decoqitur q; ple
na decoctioe. ac altera; in lacti. primà nàm:
dehic ab illis fsdiſt venis i màmas. In quaz
carne foramia ſunt in qibus deſcit: et plena im
mutak alteratioe in ſubam ipa: ſicoq; i lacteà
ſubam. cum fit mámap nä eadè ſere q lactis.
Hoc itacq; mo oibus fit fetui pduction: que-
dmodi et epar ſuccoſtatè cibòp in ſubam mu
tat ſanguis: ſitq; ſueniès oib; mébriis cib; ma
zieq; carnis. Signu ât q lactis ghatio er San
guie fiat méſtruo: et q iter mficè mámillaſq; eò
ditas ſit hoc est q pceptus tpe nò parù men
ſtrunz âputak: eo q ſaguis hic ad cibù couer-
ta; fetus q q3 accit mulieri mámap reductio
ſi fetuſ fecerint aborſuz: quèadmodù hypoth-
eras ſapientissimus in libro ait aphorismorù
mulieri in vtero henti gemios ſi altera màmil
la gracilis fiat alteri aborſum facit: ſi dextra
gracilis fiat maſculi patik aborſuz: ſi ho ſini-
ſtra ſemine. hec est mámaru assignatio.

### Cap.3, 117vi. de testiſi assignatò e vtilitate.

Eſticuli

duo organa ſut
ſpermatis ghaz-
tion. ideoq; positi ſunt er gládu
loſa carne alba: et caro eorù te
nera et rara foramina hys: circun-

Tertius

datq; quèq; illo; opimètui cui a ſiphace oſi-
go eit et a lùbo; loco. Sunt autè opimenta
hec duo quo oriunk loco stricta: nec cellant
dilatari donec virgùs opiant teſticuli. venit
aŭt ad quèq; eor; vena nò pulfans a renum
ptib; ferès ab illis ſanguine q ſpmatis est mă
quevt illis còntuant diu diſik eaz queq; i ſuo
p multa mbra teſticulo. Sic quoq; due ad
eos veniut arterie ab ea q sup ſpinà poſita è
arteria diu diu diſque in eos venar diu diu ſi no
pulfantiù. Dehinc aŭt mbra hec venarum
et arterià retořo quètur et incuruank hec cum
illis replicati obus varijs. Sansuis aŭt qui
ſpmatis est mă cui ad teſticulos incipit veni-
re in via elt imutatiòs in ſpmatis nàm qua
dà alteratioe. vt ergo ad has puenit venas et
per replicatiòes earù ac antipoſtus circun-
flectik imoaturq; diutius vt plena ſit et des-
coctio et còpeteti dealbek alboze. Dehinc aŭt
ab his in carnè testiù mittit venis. igre iſq;
eor; foramina et raritaticè que illi in ſua; trans-
formant nàm plenà alteratioe ſuaq; vltima
decoctioe calore exco quut: angecq; et albe-
do et fit groſſus generatiòi còpetès què admo
dù méſtruòs ſanguis in lactis mutat nàm in
màmillis et fit còueniès fetui cib. 10 Ountur
aŭt ex teſticulo; cope yaſa duo ſilia in ſub-
ſtària testiù ſubi ſtatiys in q teſticuli ſpma ſun
dunt et p ea in virgà què ad modù mulierum
ſpma duo eaz fundùt in matricè teſticuli: di
cunk aŭt yaſa ſpmatis hec yaſa: hec in marie
bus longa ſunt remouenk etem a loco qua
teſtib; oinunk et ad pènis duo extendunk oſſa:
dehinc ad virgà deſcedunt. Sunt et in maſu
lis larga 2cau aura ſubſtària: lègitudo qde
eor; neceſſaria ſuit vt in eis ſpmatis augerec
maturitas et optima fieret viſcoſitas ac groſ-
ſities. Largitaq; quo p ea ſpma facili; traſi-
ret et celeriter a virga in matricè durities ho
ne forte illis ſpati, pliitate ruptura ant inci
ſio accideret. C pozo; i mulierib; ſpmati; yaſa
hria his diſpoſita ſunt brieua ſes stricta mol
uaq. Brieua eo q nò egerèt ſpma foras ſun
dere. 13 in ſua loca. Stricta qm mulieris ſper
ma tenne est transmiſtik; p arctos velociter
meat. Molliavero eo q breue illis effet tráſ
currendum ſpacium. Durities illis non ſuit
necessaria que ab inciſioe illa còſeruaret hec
est teſtium assignatio et vtilitas.

### Capitulum. pxxvij. de virge assignatione et vtilitate.

Vrga

corp; est neruofuz ro-
tidù 2 canuz oi vacui
humiditate: eiuaq; origo a duob
offib; q pènis oſſa vocanck. In late
rib; eius lacerti duo iutice positi.
Necia ât ſuit 10 ga pp duas vtilitates. Eaz al
tera q et pmu a nà pponik: yt ſpma q; et yaſa

Theorice

Naly

43

fa ministrât in matrice trâfferret. Joqz nerno
sa ei⁹ facta est subştâta vt ad tactû plimi eest
sensus delectareturqz hō in coitu. Quacu aŭt
hûiditate facta eê vt ei⁹ coacuitas cōcubit⁹ tê-
poë vêtositate replereſ inflâti ipaz magnifi-
câtiqz et exûdenti: vt ei⁹ poſſit fieri in vuluam
ad matrice ingressus: diciturqz actio hec erre
ctio. FActi sunt aŭt a laterib⁹ ei⁹ vtrisqz; lacer
ſti duo oppoſiti vt ipm extendât coitus articu-
lo in vtrâqz partê cōtrariâ. ſiatqz abide mea-
tus eius rect⁹: extenditurqz simub spermatis
yasa et dilatan: trâſitqz pe a ſperma celerius.
Scôa porro ei⁹ est vtilitas q et a nā ſcôa ap-
nitur: qin eṁ vesica spermatis meatni appo-
sita est. fecit natura meatu vrinā hoc exire: su
ſtitulqz io vesice colli ab ani loco: vsqz eum
eno oigo est virge. Creavit eṁ in extremitā-
te colli vesice masculop augmētī longu: cui⁹
extremitas ad colli peruenit coacuitatis virg-
ge. At in mulierp meatu vrine qin⁹ virge carèt
substâta augmētī collo datu nō est vesice. Iſ
ei⁹ colli in eis factu est qo ad extremitate tan
tum attingat vulnue vt in eſ fundat vrinā. hec
est mēbrop assignatio genitaliās in viris et mu-
lieribus. Et sciendu mēbza hec in masculis et
in mulierib⁹ eadè eſed differre figura et sub-
ştâta. In feminis eem testificuli rotuſi ſunt et
duri in viris oblogi et tenerviās ſpermatis in
masculis lōga duraqz: i feminis breuia et mol
lia. In masculis virgā solida et lōga: colli ma-
tricis in femis et tenep et brene. be dera in mu-
lieribus est qo prieputi in masculis. Dec eſvir
ge assignatio et vlitimus noſter tractar⁹ de me-
bris.

Tsermo quartus prime partis libri cōpleti
artis medicie qui d regalis dispoſitio hali fi-
līj abbas discipuli abimeher moſu fili ſelar
trâſatio ſtephat philosophie discipuli de vir
tutibus et actionibus habens capitula. XX.

De vnuerali virtutum disputatiōe. caplʒ. 1
De virtutum naturalium assignatione. 2
De assignatione actionis quatuor virtutum
naturalium in ſtomacho. 3
De assignatione quatuor actionis naturalis
virtutis in matrice figuratarum. 4
De virtutis vitalis actione agentis dilatatio
nem et reductionem. 5
De vtilitate ſpirandi. 6
De cāis a quib⁹ prouenit moſ. 7
De virtutis vitalis paſſibilis assignatione. 8
De virtutis animalis disputatione. 9
Disputatio vlis de ſentienti virtute. 10
De virtute per quā est viſus ſensus. 11
De virtute per quā est ſensus auditus. 12
De virtute per quam fit odozatus. 13
De virtute per quā ſit guſtus. 14
De virtute per quā ſit tactus. 15

De his que cuiſqz ſensuum conueniant de-
ſcordatqz. 16
De virtute per quā volutarius ſit motus. 17
De actionum assignatione. 18
De ſpirituſ assignatione. 19
De rebus naturalibus cum curſum exepſt na-
turalem. 20

Capitulum primum disputatio de animali
bus naturalibus actionibus.

X preceděti de

elemētis disputatiōe manifeſtus est eē alal et plātā metalla: qz cōpoſita ex qtuor eē elemētis partiſ eor cù alij cōtemperātia: eorqz abinicē paſſionibus. Df eim qin ex hor elemētor qutatib⁹ in cotpibus cōplexiones pueniāt caloze. ſet frigore hūiditate et ſiccitate: ſitqz in ſingulis atalīu et plantar ac metalloq hui⁹ cōplexionis mēsura ōdā: ſcom q eoq ſingula deside rabant: hec aſt cōplexio qſi instrumentu ſit et oiganu p qo operef nä et aia p quas regimen est aalis et plāte:p nam näqz plātar, eā alatiu m regimen: p alam aŭt alalib. Cú hec inſita ſint: optet hic et nature et anime virtutes eē per quas oēs poſſint ſuas operari actiones: he aŭt virtutes manifeſte ſut et patētes ex his quas queqz eap operat actionibus. Actiōes quidē nature ſunt generare: angere nutrire. Actiōes yo aie ōdā ſunt p quas est vita dilatatio cōdis ſcilis: et venar pulſantib: et eorqz reducti oqda p quas est animq et diſcrectio et ſensus et volutari⁹ mot⁹. Bna itaqz ſtutu tria ſunt primu naturalis virtutis et d virt⁹ naturalis. ſcom virtutis ale p qua est vita et dicik virtus vitalis. Certiu virtutis ale p qua eē reſimē ſensus et volutari⁹ mot⁹ vocaturqz virt⁹ animalis ab anima. Et nālis qde virtutis actione cōmunis est animalib⁹ et plātis. Hui⁹ eem virtutis actio eē et gnatio nutritio et augmentatio subſtātio ſpermatis imutatio in mēbrozq alalis subſtātia. Incremēt u aŭt augmētatio eē p[ritatis ipor mēbroz. ſeor a puitate ad ma gnitudine trâſlatio dōec ad inuētut veniat. Nutrimentu yo est eoqrestauratio q a cōpōribus diſſoluunt et mēbris quo p illō durare queat alal et pmanere ſpatio tpis lōgo ne fos te eoq q diſſolunnt cā pareat ab exteriorib⁹ cā aeris hūiditates a corporib⁹ trahētis alatis aut ab iteriorib⁹ et nālis caloris corpora quodā diſſoluētis mo. Sic et plātar est de ſe minibus gnatio alteratioqz eoq in frōdes ra moſqz neceſſez hſit cù ghate fuerit vt creſcat et augmētenq vſquoqz cōpleſtur neceſſarium habētes alimentu quo ſui durē těpoſis longi

i 3

Liber

tudine ne forte marcescăt et defecerunt: cu non
paucæ ab eis diffusuænt. Uitalis ât virt? aiali
communis est rónali: et irónali sive plantis: hic
etem virt? in obb? aialib? est dilatatio cordis
et venar? pulsantiis ac eor? reductio ad caloris
cultodis naturalis. hec aŭt due virtutes in oibus
equaliter sunt aialibus. Aliales autem virtutes
quedâ quidem sunt aiali cœs rónali et irationali:
et he sunt virtutes per quas est sen
sus et voluntari? mor?. sensus aŭt est aut vibus
aut audit? aut gustus aut odoratus aut tact?
motus? voluntarius ipse est quo medra mouë
tur aialis ad ea quâ vult aut necessaria sunt sua
sponte. hec aŭt duo glia actionis in aiali eq-
lia sunt quedâ vero, præie sunt aiali rónali. et
hec est virt? per quâ fit regimem phâlistam. s. co-
gitatio. memoria. non eim est aliqûm muenire
aialiis irrónaliis in quo hec perfecta sunt. Harbi
singularis actionis motus qdâ sunt: mouetq
eos agens virtus. (C)D. porro ser sunt: drû
duo simplices: quatuor: cōpositi: duo? incom
positio: alter est imutatio et alteratio. alter lo
ci motus q est de loco ad locum trâslatio. Res
aŭt imutantur et alterant aut: sult totalitate
eençie et dicitur imutatio hec generatio et cor-
ruptio aut in sua qualitate ut a calore infrigi
ditatê mutatio: et ab humiditate in siccitatez:
a colore albo in nigro: a dulcedine in amar-
tudinê. loci vero motus duob? est modis. al-
ter rectus. alter in circulo: qui est spherarum
Rectus aŭt in antriora aut in posteriora: aut
ad dertrû aut ad finstrit: aut ad supiora aut
ad inferiora. Porro cōpositi motus sunt gla-
tionis et corruptiosis motus augmenti et dimi
nutionis. Et generatio motus cōpositus
est ex imutatione totalitatis sube et alteratio-
ne plurimæ qualitatû. Corruptiois motus
er eisdem cōponitur ex db? et generatio hæc ecor-
trario. Si etem fit imutatio ghationis in cas
lorem. Corruptiois erit imutatio in frigidita
tem: augmèti motus cōpositus est ex altera-
tionis et loci motibus. Quod enim crescit et
augmentatur imutat illud q ad ipm puenit
ut crescat donec sult simile sit essentie? augea
tur in sua quantitate: i. lôgo: lato: profundo:
Suatq suâ sc erat spêz. Est aŭt dria iter glia
tiòsis motû et augmèti qum ghatio in alia est spê
motus: augmètus aŭt re d imutat: h ei? eade
firma fixaq est spès nec mouëk. Diminutiòis
aŭt mot? strari? est motui augmèti tot? hic il
li. Quecùs s mouëtur horz aliq nece est illa
moueri motu et mouës qd or agès. mot? aŭt
actio. Et qd mouëk patiès. Actionis aŭt nàlii
qdâ mouëk mutatiòis tîn motu. ut est ghandi
actio: cui ip? ghandi actio sit rei ghatio q no è
hec è i aialiis corpib? mutatio spmat? sube i
haz mèbrop? qlitates eor. Quedâ motu tîn
loci mouët: yt attractionis q ad medra trahitq

Quartus

illi sile est: et quæad[em] tenendi actio q id stinet q
trahit ad mèbrû. atqz est virt? q suprksa expe
lit a mèbrus illis nocëtia ad mèbrû cui còpe-
tut. Quedâ aŭt mouëc et alkatòis motu et loci
vt nutrièdi actio cù sit nutrimêtû imutatio ea
rû q ad mèbrû venit mûrû illi còperëtim in
fuba mèbrû. et augimtî ip? i lôgo lato et pfune
do. Uitalis aŭt virtutis actiones mot? hnit loca
les. cù sint hmoi actiones dilatatio cordis et ar
teriarû ac eorù reductio: dilatatio aŭt è mor
a mediys ad extrema. ecôtra reductio ab ex-
tremis ad media. Aialiis porro actionis qdaz
mouëc alkatòis motu vt senuis actiones. sen-
fus eim è alteratio näe sentiètis mèbrû in nâm
sentite rei. Quedâ aŭt loci mouëk motu et he
actiunes evolutarij mot?. Et qm ex his que
dixim? màifestù è virtutu p qæ actiones sùt mè
bior? corpus tria eê glia. Et ondim? q fit cuin
qz hup actio gener collectue qdâ tractatu.
sâ nuc equi è nos dicere hup generu diuer-
tates. et ex quo cuiusqz eor? pfiicat actio. inci
piemusqz a naturali generæ virtutis.

CCapitulû scòm de naturali virtute.

Ico quoniam

nalsis fec
des vir
turis è epar et ab eo incipit têdiq
p nò pulfantes i cia corpus medra
venas. Datqz hâc illis virtutem.
Sut hmoi aŭt virtut? diuerstitates tres. Una
è virt? ghans. scò a è nutriés. tertia pascés. Se
nenerás è q fetu ghat er spmate et mestrupor san
guie. eiusqz è a piro moimeti principio & spma i
matricê cadit vqz ad ghationis fetus còplemè
tù actio. Nutriés yo è hthus q fer? crescere sac
medra eaqz a putate ad magnitudinem transf
fert. cui? è hntutis actio a ghantis fer? principio
vqz innêtus perfecioez et tuc et? deficit actio
Pascét poro? tut? nã è mèbrus afferre subaz
eor? sube silez. reftaurasqz ab illis diffolunk
nò augès illa nec i lôsu nec latu nec pfudq
ipor? sùt mèbrop. hec etem augmèta nutriètis
sùt hntut? et augmuntie. hmoi hntut? actio a pn
cipijs ip? fer? ghationis vqz alalis most? ip
qstat et horà. Har hntut? qdâ sùt db? seruik mi
nime fuiètes h fuiès. s. è illi hthus alia ei? ad
iunus actiœz et còplés vt eê ghatina. Quedam
fuiès et cui seruik vt sùt due hntutes nutriés et
pascés. Bhanti due fuiut hntutes ârû alia de
h? imutãs alka formãs. Et pma qd imutãs
neçia è ghanti hntut vt imutaret spmatis haz
et mestrupor sanguinè i qqz fer? medra. hmoi
actio hntut? p qlitates è quor. sinusqz variaruz
medra hâb. Et si qd p calozè opakè hùidut
tè caro pcedit. si p calozè r siccitatè cord caro
Si ât fridoytik hâido cereb. pduc. si frido
scco offayideb oruti. Erit ât ei? actio? q hlitatu
hstitatè i eap augmètus et diminutionè i oibus
reliquis mèbrus. sequiturqz deinceps mems

Theorice

Maly

44

bria q hie opat virte còpiones que ifhas sequi
tur qutates qtnoz ex hitudinibus vifis tactis
odoratis et degustatis. Sut at qutates vife: vt
color rubeus: calore le quæ albº frigidù imu
tans. Tactue at qutates sunt duri et molle. q
humidù sequutur et frigidù: leuitas calorem:
Gravitas humiditatis: subultas calore: frigidi
tatè grollities. Sultus autè qutates: vt lapo:
dulcis calore sequef acerbus friditare. In odo
riferis qolutibus vt odores iocundi et fetidi.
Erit ait haru in vno q mèbro qolutatù quàti-
tas iurta q eis imutans vitur ntus: hec è f3
quàtitate cuib necessariâ mèbro. Est yo imu
tatiu3 numerus ntutù q mèbroptibº fuis
còstium. In singulis temptibº fuis silibus
mèbris ntus è imutãs q illud ghat mèbi de
mèlstruo: languine int imm etia vt singulis ve-
narù pcutiètiu tunicis f3 astò ac matricis dua
bus tunicis fit ntus imutans puma. Differit
aût imutantes pma et scóa virtutes: q pruma
immutans ntus fuas opat actiones in fetus
shationis tpe: transfferes. f.mèstruor sangui-
nè eipma a tenuitate i grolitie eozù alterãs
suba in mèbroz singulorum subas eftò eus p
qtno: actio qutates. Virtus ait imutãs scóa
eft q subaz imutat fanguis in mèbroz subam
eiº qo iâ ghatù eft et 2 plerù: assimilatçs illi et
herere facit. Est yo et hui virtutis föde p qil-
tates qtno quæ admodù 2 pme actio. Virtus
aût informãs eft q vnqodmèbroz format 2
figurat iurta et figurã et formã q cuibz illorùz
necia eft: pforatçs 2 canat ea qbus sunt necia
concauitas 2 foramia mèbra: asperat ait et le
nit eã q necessariâ hnt asperitare et lenitare çò
tungit tungêda. Hee due ntute pma. f.imutãs
et informãs ntus fuas nò ceffant opari actoës
vsoz du còpleaf fetus forna 2 imago. Forma
aût fet pfiacit si masculus eft in trigita diebº
aut trisintaqnoz. Et si femia in qdragita. 2Au
triès ntus vero. q crescere dat ghanti feruit
virtuti: seruitus illi paſcés fuit qde ipfa gene-
rati auq mètso do 2 crescere facièdo fetº mèbra
in Æputate: extèdit eni ea in lògus latu 2 altuz:
huiusqo actio ntutis è a principio ghàtis eft
vsoz du finis occurrat tuuètutis: q è trigitaqn
q anor: 2 iâ tíc ab actionibº fuis dekict. Ser
uit at nutritue paſcés cibù imutãs 2 illi there
re faciès ac affilans q nisl nutrièti fuiret ntù
ti euioz adiuuaret actionè fieret ipiº extèſio q
mèbra distêderet qſi vesica q tumefcit 2 inflat
donec fiat magna: 2 in oës extèdat ptes: p fù
do excepto: ipm eteni vacuum eſt. Subdidit
igitur natura paſcentè nutrièti feruire ntutè:
ne hec còtingerent. Virtuti ait paſcèti cù fer-
uiat nutrienti quatuor: seruunt virtutes natu
rales attrahens retinès: fecùda immutans et
expettens: 2 hec quatuor naturales in singu-
lis sunt mèbris: per qe et eop est effentia et per

mâsio. Atirahès eſt q ad mèbrû id qo còpe-
tés illi et cœueniès est attrahit a cibis q ad ea
mittuſt quæ admodù ad carnè téperate trahit
tur fanguis 2plexiòis. At offa ait q ad fridù
inclinat et ſicù ad cerebrû vero q ad frigidù
declinat fanguis et humidù. Eodeqz mò ſup-
fluitates yaſa hùt q illis pata ſut: vt ſel ſup-
fluitate colericã fanguis ſplè nigrã attrahit
renes aquositare. Opaf aût actionè ntus hec
ſua p calorè et ſiccitatè cù caloſis ſit trahere:
ſiccatis in trahêdo durare magis humidi
tatis. Fit aût trib9 modis attractio. pm9 ex ne
ceſtitate eùonis 2 ſecutiòis eop q euanک que
admodù accit ſi ſugat hò kistulã ingredit aq
câ euationis eins ab aere. Sços eſt attractio
nis q calorè fit quæ admodù ignis attractio
qua oleu attrahit in lucerna poſtù. Tertius
vero eſt mod9 q p potètia eſt nàlevt magnetè
ferru trahere videm9. Dec tertio mò potentia
li. f.mèbroz est attractio q măs ſibi attrahit
copterètes. Retinès nt9 eſt q in ipo t3 mèbro
qo illi cœuenit donec digerat et imutek quæ ad
modù stòus cibù retinet matrix ipma. Et ei-
şplio: ntutis actio p frigidù fit et ſiccum: nec
eget caloſis matòi Æputate. Cuipt pozo im
mutãs eſt q illud cœuenès imutat mèbro 2 in
ſbas quertit mèbu 2 affimilat illi atqz 2gluti
nat: cui9 eſt actio ntutis p calorè et humidatez
cù ſit ei nà imutare et maturare. Expeſis at
nt9 è q ſupfluitates eop q nt9 attraxit attra-
hès erpellt a mèbro q minime illi cœueniut et
hui9 scob maiorè ptè ntutis actio p calorè fir-
ſiccitatè. Lap qtno: vna paſcetis ppa è ntus
tis actiòi. nt9 f.imutãs scóa: vocaqz digerès
que cibù affimilat cibato: quæ admodù q ſan
guis imutat ſubftàtia in carnis naturã. Tres
aſit alie virtutes attrahès. f. retinens 2 erpel
lens tanç seruictes digerenti ſunt seruitti.
Natura etem attrahète paruit i mèbro: ntus
tè quo cibù ad ipm ptraheret còfiguratù illi et
cœueniètem que imutans transformat ntus 2
illì vnit quæ admodù in plantis fieri conspici-
mus: has em cù in vna ſint terra vna eadeqz
irrigent aqua videm9 tamè quicquid ſibi cò-
petit et figuratum eſt 2 a terra 2 ab aqua con
trahere imutãs que i eis virt9 qo: attractù eſt
eart ã affimilat eſſentie. Signu eſt aſit his que
dicim9 q videmus agricolas in falſis ſemina
re terris cum ad dulcorè volunt reducere bli
tum ſepius: fitqz terra iocundior 2 eius ena-
necit falſugo. Natura etem bliti falſa eſt: et
ad ſe trahit falſugine ſue còpétèt: nature ſub
ſtantiã. f. falſam. Pari rône 2 omnes alie pla-
te ad ſe ex terra ſue còfiguratù nature attras
hùt quæ admodù hermaza 2 porculaca a tera
ra ſubſtantiã attrahit acerbam. Fades eſt ra
tio in cibus corporis mèbris. Singulù etem
eop ſibi còfiguratù qd a cibo trahit ntute q 1

f 4

Liber

eo est attrahêti imutatqo illô & alterat imutâs
virtus q in ipso ê in ei? nãz ac similifacit. Qm
sut imutatio & similifactio longitudine ege-
bât pis vt côplerent scôm mêbrî primitatis
nãz a maei q ad eos vêit uatura: nece habuit
nâ in eius imutatîode côplenda pis aliquâtû
lo spatio: quêadmodû 7 in alteratîode sanguis
in carnê. Caro eteni qmî sanguis prima ê nãe
paruo ad illius in se imutatione eget tpe: q at
mêbra remota sunt ad materiel ad illa veniêtis
nâ lôslorez nece ê hêre pis lôgitudine ad ei?
1 se imutatione celebrâdâv t i sâgnis ad offiû
naturâ imutatîode: quonîz 7 offiû nâ lôge pos-
ta ê a sanguis natura necesse habuit in sian
dis ipfis er sanguie pis habere mai? spatiu.
Ideo & 7tutê fecit in corpib? retinêcte nâ 2 in
vno q3 mêbro q teneat id qô illi ?figuratû ê.
e: ip pis ploricite q illi? oportuna 3 mutatiori 2
yt mêbro sile fiat ne forte fluxu? nô fet i mbro.
Et qm reliqê qdâq ad mêbra deueniunt sup-
sunt: mîme illis ?siles necessaria fuit depellê-
s? nêc: q has pellet superfluitates 1 a corpe
mûdaret: sppatas huic est officio?t? expellê.
Actio & cibi ipfius in corpe ppe p 7tutê fit se
cûda imutantê cû fit augmêtsi cib? 2 iunctio
ac assimilatio. N ebq eteni qô paſſic cip ve-
nas ad ip3 sanguis puenerit nece hz illus oib?
sui ptibus imorari donec oes ei? augeat ptes:
2 vt id qô ad ipmvenit ipsi ?glutinetur mêbro
ac ?solidek: oporţetq huc q illi còbigitur mê-
bro sâguinê nãe mêbrî ſikez fieri. Signu ât no
bis ê augmêtationis ptiscorpus. Hor? et-
eni mêbra in nullo penit? augestur. Coglutina
tiôis ?vo signu fit hydropicorpus: eorq q
hypofarcha laborât. Chor? nãq corpus 2 fi
auger f3 ſi augmêtsi hoc illis nô ?glutinatur:
sunt eni corpa illoz tenuia 2 adſa in ûbus ca
lo: nihil opatur nãlis quo grossiora fiat 2 in-
niſcek illis mă ſtenus coglutinari illis possit.
Ideo iſik ſlura est 2 a mêbris decurrit. Assi-
milatioris aſt signu est lepta? hui? eteni moſbi
incomoda paties corp? cibo qô angek: f3 mini
me ſimilis fit pp imutat? debilitate ?tut? ſcbe
aut qm? cutis ad qua hior puenit flegmatic?
Imutâſc? ortus a quertêdo illi deficit in ſan-
guinê. His ergo ex accidêtibus declaratur ci-
bum eſſe augmêtsi 2 conlutatione ac ſimili
factione. Ideo ergo 2 hypocras tribus decla
rat nomen cibi ſententijs. Ait eni cibus eſſe q
2 augmêtat 2 coglutina? 2 assimila? et euq3q q
nôdum est cibus ſicut est cibo? 2 sanguinis
succositas. Ois etenim ad membruz duobus
peruenit cibus têpoibus. Stomacus nãq
er cibus tpe quo illos digerit quod prorimuz
ſue est nature ſumit 2 in ſua alterâs eſſentia
illo paſſic: mittiturq etiâ illi sanguis ab epa
te ad exteriorêc eius veniens tunicâ quo 2 paſ-
catur. Eodê os 2 meri modo trâſitus cibi tpe

Quartus

q3 i eo ſubtilius est 2 vaporis p[]pindus natu
re ſumit ac eo nutrunt: puenitq ad ea et er
epate sanguis puenitq ad ipa p[]vêas q[]ra
dicib? Germinant eob nutrunt. Intestinor
aût ſubtilia ſumit er cibo q ad ipa a ſto vêit
r pea ad epar mittik q[] ipis neciu? c: mittiq
eis ab epate sâgnis pyenas q ad illâ qua[]po-
tâ dixim? fundik quo paſcunt 2 eor? augetur
ſuba. Eodê 2 itestina mò groſſa er purgatn
to cibo? q[]b illis còpetit ſumit paſcuntq[]b
tinuq? illis sanguis per venas q ipis iuus
gunt ab eor? exteriorib? quêadmodu cum de
mêbris tractarem? dictu est. Ad epar autex a
ſto cib? mittik tpe quo in ſto cib? digerik
quê trahit epar p[]venas q[]b? ſtôus 2 ipê ?tinuan[
fitq[]b illus postiq in ſto decoq? cib? ab ip
so in itestia deſcedit igreditq[]b venas q inter
epar ac itestina inuolute implicitiq[]b ſunt.
Reliqua autem ad omnia membrâ ab epate
cibus per venas mittitur que ab ipo ad illa
diffundit tempore quo cibi ab itestinis ad
epar mittitur succositas anteq[]b digeratur et
fiat sanguis subiungiturq[]b alius ills cibus
per eafdem venas postiq plena facta est vi-
gestio 2 in ſanguinem conuerſus. Quoniam
ergo horu[]s singuli membrizum trahit ad ſe
cibum aut a mêbro ipo debulioi quemadmo
dum ab epate cor ab intestinis epar 2 avenis
non pulſantibus Stomacê eo q[]b illis ſeritioa
ſint. Aut a fortiou? I ipm ſit membrum ſin
eo plurima est materia qua omni non egeat
quêadmodum Stomacus ab epate contrahit
cum est vacuus eparq multu[]s h[]abeat ſangui
nê: vt paſca[]k eo. Expellit 2 m[]êbrû que in eo ê
superfluam materiam ad illud q[]b eo debili?
quemadmodum Stomacus que in eo ſunt ad
itestina propulſat aut in proquinio[]ta m[]e-
bra quêadmodu fl fit in ſtoma[]co ſuprionibus
materia vomitu e[]a ad os expellit fl fit autem
in inferiorib? ad itestina per solutionê dimit
tit: m[]êbta qu[]b e a expellant que duobus at
traxerut têporib? postiq q[]b illis ê necessariu[
sumpſerunt quêadmodu 2 Stomacus cum de
cibus q[]b ſibi neceſſariu est ſumpſerit reliqui
ad itestina ſubmittit: aut cu[]z illi noceat. Si
quidem ſit plurime quâtitatis Grauat eum
eorum retentio: expellunturq[]b aut solutiune
aut vomitu quemadmodum er copia com-
ſtionis aut potus accidit: aut q[]m corupta ê
materia 2 in acutâ alterat qualitatê p[]gens
ţeq[]b quêadmodu cibus in ſto alteratur in co-
leram ip sumq[]b pungit: ideoq[]b ad itestina di
mittit qui cum itestina ſimiliter pungat et
illa erterius emittunt: aut certe Stomacus ad
os per vomitum ſubstollit. per h[]ac itaq[]b na
turalem virtutem regimen est cibi 2 materia
r[]b que in corpe ſunt. Et q[]m er his q[]ne dicta
ſut q[]b cuiusq[]b n[]aliu[]ſit ac ?7tutu? i corpi s[]

## Theorice

bis manifestus est nos iis quæadmodi hec ap-
pareant senfui actiones duob? Gallieni, pro-
nem? exèplis in stò et matrice cu duob? his in
mèbriis nàles amplius senfui pateat actiòes:
poslibilecq è hoi duus hòp actiones reliquiorum
oim còferre actionibus inèbò. Incipiemusq
òmù a stò et de attrahenti eius virtute.
T. Capl. 3 m, er?m nàlis in Stomaco virtutis.

Ico quoniaz attra-
ctio is
actio màiſeſtissime tràſglutiendi
p3 tpe. Uidemus tem cibì ab oze
aïalis trahere què ad stòm mittit
vt illi dìgerat et còterat: ¿ facili abinde illi
in ſangue fiat mutatio. Si qæ aùt apponit et
dicat meri ad accipìèdi cibì motu hois fieri
voluſit. Et nos dicim? qnì sumptus tâ
eti voluſntate hois fiat attrahès in òtus pa-
riter maniſesta est ex meri et motu tpe quo
aliqua tràſglutiunt delectabili aut abominabi-
lia. Ex motu qdè meri et stòi quoniàvtruncq ¿
magna est cibi necessitas videm? ab oze ìpm
trahere cibì tpe ipsu? aùt pìer hois attrahit
voluſtatè: curat¿ meri: et stòus ad ſuperioa
ascèdit nimio attraſsis cibi deſiderio: ùn in
pluribus videm? alafibus quib? meri biene è
tpe quo cibì ſumſit stòm eòz tìm ascèdere vt
ori copulek: hocq fir cù et os latù è et îpa gulo
a ſalatia: vt in aliali è videre qò vocatur chaz
a. Qò aùt delectabili vel abomtabili acci
dit pozrctione cibòp hmoì è. Uidem? meri ¿
cib? illi porrigit vulcis et delectabils tpe: ip-
sumq stòz trahere illi citiffìme intim vt epar
quoq illi a stò veloci? trahat pp ei? delecta-
tionè e sue ppiquitatem näse. Hoc aùt hac fit rò
ne maniſestu: qnì cù reſectus alioqu fuerithò
cibo: poſt què dulce aliqd accipiat: vtaſ dein-
ceps vomitu: inuenik q vomit? expellit dulce
vìtimo eo qò illud in funduz stòus traxerat.
Cù delectabile aliqò cibus. I. vel medicamen
porrigit et meri et stòus illò repellùt nec tranſ
glutièdis nerui quadà et difficultate adiſ pa-
rat. Adhuc at si hoi capite demitto ad iſerio
ra pedibus ad ſupiora reuolutis: deſ aliquid
tràſglutièdi optime tràſglutit et ad stòm pue-
nit. Si ergo nulla eſset illic attrahès virtus ne
quaq ad ſuperioa cib? ascenderet stòi. P. er
go ex his que dicta ſunt qnì in ſtomaco attra-
hens est naturalis virtus que ad ipſum qò il
li configuratum et connentiens est trahit.

Derteinenti

RTute. Retinës at i

eo etià est ùrus qnì
videmus stòm cu ad illi cib? puenit ìpm reti
nere: et sup eù ab oibus strigi ptub? a stringun
turq eius inferioa: locus celiis qui ianito? di
citur tâta arctatione vt nihil oino ab eo egre-
di polit inherentq illi q interius ſunt intàtu

yt ab eo diſſolui nequeat. Juuenimus autem

## Maly 45

hoc aliquado cu cui vis animaliu cibus dat
fuerit humidus: dehinc cœutimur ea qo dat
est cibus hora ad inqreòda ei interiora: diſco
operimusq pàniculòs cibò operiètes oiga-
na. Inuenit itaq stomacus ſup cibù plicat?
et illi iherens ab omni laterc: anito? è vide
re strictù et qùsi colligatum: vt util omnino hu
midi illi? cibi deſuere. Sic quoq si idè fecer
poſt¿ ad intestina cibus a stò deſcèdit redu-
cta inuenies intestina ſup ea q in ipis cibòs
purgantà illisq iherëtia. Qua ex re màiſestu
est et i stò et itestis ? tutè eſſe retinètè q sibi ex
cibòrum cùueniunt subſtàtia retinent.

Dedigerêti

RTute. Digerêt actio

RTutis cù principiys
actionis incipit retinentis. Cù enim stòus ad
ſe ad meri cibù traxerit ſtatiz illu retinet et cir-
cunligat illi: eiusq incipit mutationè et altera
tionè in tunice interioris ipf? nàz. Actio po-
ro eius hic duab? ſit de cauſis. Altera est vt
cibus illi còpetens fiat ſumatq qò ipſi erit in
eo cùeniès idq sue prìimum nature ſuis ad
dat operimètis et tunicis: altera est vt epati ſa
cile fiat ìpm imutare et in ſanguis virtute ſub
ſtati: quæadmodi et os qdàtus et mutat alteratio
ne cibì quo facilis ei? fiat stò imutatio: et ip-
ſus alteratio naturà. Parì et stòus ratione ei
bù imutat vt epati fiat queniens nec difficul-
tas inſit illi in ſanguinis quertere ſubaz: ſit-
qò epar miſſu? ad ſe in ſanguinè mutat cibù
quo ceteris facilis ei? in ſua? fiat mutatio ſub-
ſtati. Nec enim in aliquib? fieri pòt rebus
quoduis entiù in ſua? ei q pàdictù est ſemel
repetète mutari qlitatè niſi pùs qdà ei? imu-
tenk ptes dehinc alie paulatim: donec a pìma
deficiès ad ppoſitâ veniat qlitatè. Ideo itaqz
fieri ſtatim ſanguis no pòt vt in coq? panis
intrauerit: iz ipſo in oze qdà altera? imutatio
ne: dehinc illò stòus imutans digerit: et ad in-
testina mittit ſubtilia ybi qdà etià alteratiòe
imutak: trahitqz illi p venas q inf ìpm et ite-
stina ſunt iplicite et irretire epar: quem immu-
tas ſanguinè facit. Sik rône et vene ſanguinè
attrahùt ab eſpatc: què mbvix distribuit ſua
distributione: ſitqz medbis cibi imutatio faci-
lima et ſue affilìlatio ſube. Signiſica? aùt no
bis cibì in oze quadà imutari alatiòe ex his
q inf dètes cibi remanèt reliqs: àq putridus
ſit odoq: qlitatèqz indubùt gìsingarù et denti-
carnis ſimilè qualitatibus. Immutant? itaqz
in oze cu ſnbe carnis que in oze è occurrerit:
retinenqz et flegmati admiſetur qò diſestu
est: calorqz ei datur. Quod autè flegma hoc
huinu? modi ſit: signù nobis est: q impetigines
è sarpedines durat qdà maturat vlcera: sco-
piones necat. Hac ergo de cà in oze cibus
immutatur. Sic et stòus ipſum imutat. Eus
tem circu? amplectitur ſubſtati: òqz habet

Ziber

impressim qualitates imutaturq[us] ipsius natu-
rali calor[us] cibus: sed et quoniam cibus ipse in eo
flegmati admittetur humido. Et aut maior
in Romaco et ore ciborum imutatio eo et isto-
macus ore fit calidio: ppter eas que ad ipsum
funt coleras et ipsius locus fit vicin9 me-
bus a dextris eni illi est epar: a sinistris sple a
superiorib9 cor et diaphragma: a posteriorib9
spine lacertis. Sic et in epate maior est cibi imu-
tatio: et fuerat in stö: qin ipsi9 est calidior mul
to amplius coperio. Såsuea et9 nä ad euz cibi
pernenerit succoltas: iue illa sili facit nature
et in suam convertit subdătiam. Patet igitur
er his que dicta fit et in Romaco et in omnib9
membus immutantez esse virtutè que cibum
in eorum alterat natura.

Decrpeſſeti virtute. Expeſſentis
actio vutis tunc for-
titur intiu cù retinens fine claudix virtus: pa-
riterq[us] imutans. Stöus eteni cù cibos diges-
ferit ac decorerit q[ui] ipsi opus è aſſumpſitz
ingens et ſiguratuſ reliquiu q[ui] est ipm grauat: et in
conuenſtens ènò tenim eget eo. Expeſſit itaq[us]
cibù ad intella reducturus stòi ſuperiora
ac ei9 os et plurimù arctatur aperit itaq[us] tam
tunc stòi locus inſerituarior vocatus q[ui] ad ipo
ad intella egredià cibus ſubtilia: attrahit
et intella illi ſubtilia: ſumutq[ui] ea q[ui] ſibi in
ipſo neceſſarùs inuenut. Huius cibi ſuccoſi-
tatem et meſſaraice et epar ab itestinis trahut.
Ia[ta] tunc ſubtilia ad groſſa purgamètus cibi mit
tunt intella eo q[ui] nihil è q[ui] eo egeant. Sitr
etià et groſſa a purgamètis his ſumut itella
illud q[ui] è neceſſarù: reliquiuq[us] ad exteriora p.
pulſant: eo et illis grauètur hac oia ſubsequu
tur ratiòe mebza cù er eo q[ui] ad ipfa muttik cib9
q[ui] ipsi9 neceſſarù è ſumpferit: reliquiu ipſis
abominabile est grauatq[ui] et9 onnis ipa. Qua-
re ad membru cut illòs cœnientat expeſſunt. Ex
pelling atit stöus q[ui] ad ſe traverit cù ià illi noce
re incipit et ob eſſe: aut pp ipsius copia cum et
eſcas et potu[que] ſplius et necesse ſit hò ſumpferit
grauaturq[us] stöus ſumptis erpeſſitq[us] grau-
tia aut vomitu vt ebto còtingit: aut solutioè
vt fit in faſtido: aut certe quoniam coſrupt9 è:
alterato itaq[us] cido et potu in ea[que] pungit illi-
tate expellit illi aut vomitu: ſi quidè in ore su
pernatat Romaco: eo et os ſuperiorib9 porio-
muz ſit Romaco: aut soluzione ſi fundo et9 ſue
rit imperuſz: propter intesimor ab inferiorib9
propinquitatez: hec in Romaco manifestatur
oſteniturq[us] in eo virtutè eſſe expeſſet intu
vt in vomitu videas Romacù ad ſupiora a lo
co deſerri ſuo: vt etià intellinoz trahat ſecum
noinnullavidemusq[us] in eſeſiòibus ſi quidè du
re et ſolidate ſerint et in intesinis pungès ſen
tia[que] ſupſuſtas ſuo exerci itestina loco quo ea

Quartus

que in ipis ſunt inſert9 pellant: videmusq[ui] ſi
cum ipſi q[ui] illis vicinaſ viscera inſert9 moſe
et lacertorum vêtris motu quo intesinis ad ex-
pellendum ipa grauâcia ferant opem intu vt
nónuq[ui] ſuo cuellat rectu loco intesinu vêrute
motus expeſſaris quæ admodu tenasmod pa-
tiètibus cōngitu. P[ro] ergo expeſſat9 et his q[
] dicta ſunt quatuor: eſſe in stò näles virtutes,
trahentè. retinentè. digerentem et expeſſent9 et
in ob9 codè mebros reliquis modo.

Cap[im].4º de naturalium exemplo virtu
tum in matrice.

Quoniam ex prece
dènib9 q[
]orim9 expeſſi est q[ui]or in stò
esse virtutes näles: q[ui]bus cibus in
oibus dispoſit mebros: nos è ad


huc ofſtèdemus qua he rōne vètutes in matri
ce appareat quo certifluma fit ſignificatione na-
les quatuor: h[as] virtutes in oibus eſſe mebri9.
Incipiam9 igi[que] ab attrahèti vètuteq[ui] in ea eſſi:
quæ admodu et in stò expeſum9. Dico q[ui] c[ui]
de mebros tractaremus ondimo9 nam in mſice
desideriù et cœupit ex蒂am ad ſpina creſse pp
ſandi cam et neceſſitatè: nonnulloſo9 pho[]sum
nimiù hoc vidètes desideriù atat illa ſpina de
ſiderat vo caſſe. ſecit itaq[us] in ea attrahètè na
vètuteq[ui] ad ſe ſpina attraheret. H[ic] est q[ui]b[ui]
coitusq[us] mo[n]to et hora palà è videre. h[oc] tem
coitus t[em] matricè ſentit ſuſ[us] trahentè vêrbi
ad iteriora: quæ admodu vètosa ſanguinem.
Ia[que] t[unc] illud trahit ad ſe: et hoc est ſenture: atq[
]h[oc] mo[ſe] ſensui măſſeſt[ui] fit attrahètè in matri
ce è v[ê]tutè. Retinès aſt virtus măſſeſt[ui] tibi
ab ea q[ui] concepſus mulieris celeb[at] hora v[]ſo-
part9 hora: măſſa eteni c[ui] ſpina ad ſe trareſt
rit congrega[que] ſup illud eo et ipſi è in ſperma
amor etringiturq[us] firmiter ab oibus et ipſib9
et anguſt[at] ſup illòs intu vt nec vel acus poſſit
intrare extremu9 ſic è ait hypocras: nec yo è ei9
strictio ch[ui] duritie oris: durities eni ſit c[ui] co-
strictiòs c[ui] è apoſtema. No igi[que] h[ac] ofſtitire
tinèdi h[iftudie] matrix donec ſer9 p[le]aſt forma
c[oh]umètur mebza fiatq[us] illi etuſmodi h[it]undo
in q[ui] actiòes poſſit opari näles: poſſunt at h[]
o[n]di videriq[ui] in mſice ſi in alia [p]uertarie p[re]
gnàs ſcenderiq[us] ei9 iteriora ab vmbilico. et vi
q[ui] vulu[que] matriq[us] et9 ſine moſſia diſcopia[
matriccè eteni luenies illis aſtrict[ui] q[ui] ea ſi[mi]
nètè ab oi illa p[re]: m[ericis] èt os águstatu et fir
miſt aſtrict[ui] ita vt nec acue illò p[ra]ſanſire d[at]
hac itaq[us] exactiòe aſi aduertik oportere v[ê]tutè
in mſice èe retinètè. V[irtutis] at imutat[us] q[
in matrice est actio manifesta è patens reſtè

Theorice

nêtis tpe virtutis er. ipi¹ spmatis imutatione
in varias mébrop fer²subas ʻqlitesq eop³ et fi-
guras. hoc etem nobis signu est imutate³ in
matrice eê ʻvtutê. C³rpulſue poro ʻvtutis
actio duob⁴ manifesta³ tpb⁵ aut cù fetus ipe
coplet⁶ pefctusq est: aut cù mortu². Fet⁷ etem
cù ſumata fuerint mébza ² ipi⁴ vent pefctio
v̇tus imutatina qescut ² retinés ² expellentis
ſit iniſi ad expellésú fetu emittésú q hocq
aut ſeptimo aut octano aut certe nono ſyzq
decimú ſic ſit mêſe. D³atrix ăt fetu pellit ² cò
mouet cù ²plet⁹ ſuerit duab⁶ de cãis. Altera
est qm matricê gravat ipaz. ioq illú expellit
a ſe. Altera aſt qm plimo eſet nec iuenit ci-
bo:qre turba³ fet¹ et pedib⁹ calcitrat doec qui
bus opitur diſſuperita operimêta ſcina³. ¹. et
ſecca ac ſelá quêadmodú cù de mébris tracta
remus dictu est. egredi ergo ² cluſa pú húi
ditas ſupfluitates. ¹. fet¹ vt ſudo: via eſetio
ſanguinisq méſtruo² ſupfluitates: q. cù ſuper
matricis ¹ſuſa fuerint corp⁴: ledút ² pungunt
expellitq ad exteriora fetu ² emittit. Fet¹ qz
a matrice erit⁹ cù mortu² est duab⁶ fit cauſis
aut qm rubiginé partit illic acutá q matricem
püſit ² nocet intmvt expellere ² a ſe cogatur
emittere: aut qm opimétor qbuis hoz rupit⁹
² in matricis corp² ſupfluitates diffuſe püſit
ioq matrix ad expellésú animat. ⁹ Et igrif er
actiòib⁴ manifestu matricis qm in ipa ² év̇tus
expellés ſicq ² in oibus alúis itelligédu ² me-
bus expellété eê virtutê. C³r his ergo que i
ſtoí ² matricis actiòib⁴ erpoſitú é patêtiffimú
est ² clap² qtuó: eê nãles ² rtutes. attrahêtem
retinétê. digerétê ² expellétê. Attrahêς qóvir
tus in ſô manifelta est transglutiédi tpe ima-
trice aſt momêto quo coit⁹ celebra³. Retinés
vero virt⁹ patés est in ſô du digónis eſt ipz i
matrice dí fetus fit ſnatio. Immutãs porro
v̇tus in ſô lucet alter atiòis tpe cibi in méſe
vero spmatis ² méſtruo² ſanguinis i cuiusq
mébrop ſbaz Imutatioris tpe. At v̇otus ma
nifeſta³ expellés in ſô qde cù ab illo ad inte-
ſina cibus deſuſit ſubtilia: in matrice autem
ptus tpe. Et qm er näe liberamine qpyſue
ram¹ i duob⁴ his patuerú mébris oz hăcnos
de oibus icare mébris ſicam. Scias ita³ i
ſingulis eop² qtuó: eê rtutes nãles per qz et
eop³ est regimé ² ſubſtere q sunt. ¹attrahêς
qua mébr ad ſe qz ² ſfiguratú ² couñiens est
trahit q illi necia ſunt retinens q qb trarerat
retinet qc qd illud ſit. Et Imutãs q illò quidê
alterat ² imutat ac et affinilat eſſentievnitq
illi. Quarta v̇o expellés est cui² expellit offi-
cio qb illi nec iu² nò est nec ²uenit: qua etiaz
expellit qb nocet ipi nã. hec aſt v̇us cuius ² ê
mébro ppa fortis ² in ſingulis. Expellit etem
nocétes a mébro in mébro mãs intin vt oſſa
quoq ² q in eis oriunk expellat ſupfluitates

Haly

46

et a corpe emittat post ch sup illa caro pducta
fuerit. Che ctuo² deſeruít näe rtutes i oł
bus q necia ſunt ² ad sanitatis firmationez
² morbo² medela². Joq³ ait ² hypocras nám
morbos curare. Cui² rei signi ² c³ emiſiones
pue in plibus fine aliq cicatrizan cura ² con
ſolidan². videm² ſplurimos ² dolores ² mor
bos ipo ſedari iſirmâtis in ſomno:nónulliq
ſedătur doloz ſola tollerâcia nullo curari me
dicamine. Uidemus etiam in mortuo que ad
nerſata dimiſit natura:corruptionem opera
ti continuam donec omnino deſiciat. Et qm
de naturali dicta ſunt que ſufficiunt virtute.
Iam nunc eius terminabus tractatu ² vi-
talis que ſit virtus incipiemus aſſignare.
T Capitulum. v. de vitali virtute agente.

Recedentis nîi tracta
tus ſeries
amplecti¹ regimê corpor² aialiu²
trib² fieri ²rtuti ²sib² quo² mu²
naturalis est ſenus virtutis ſco²
vitalis tertiu² animalis. Et de virtute natura
li quatum expectabat pefentitas neceſſitas ar-
tis expedituz est. Et ordinis ratio poſutayt
de vitali iam nunc disputemus quo ſecundu²
diniſionis ordinem explanatio diſponatur.
T Dico ergo quoniâ vitalis est virt¹ p quaz
vita est ² eius fundamenſi ² ongo ac ſonar
cor ² a quo incipit ² ad omnia corporis mébza p
arterias mittitur vitâq ministrat. Huius vi-
talis virtutis quedâ est agens ² hec est virt¹
per qua² cordis ² venarum pulſantiun fit di
latatio: virtuſo² quibus horum fit reductio.
quedâ aſt patiens ² hec est virtus per qua²
fit ira extollentia ² indignatio ² nos de ea di
cemus virtute per quam dilatatio fit ² redu-
ctio. T Dico ergo quoniâ cordis ² venarum
pulſantiu² dilatatio mot³ e localis mouſeas
a cetro in eap² extrema terminop ² ipo² capita
quêadmodu² follis mouet fabri: si illu artifer
tenés aerê per ipſum trahat dilatatur etem
a ſui medio in oës ²terminates partes. T Re
ductio quoq motus est localis qua cor ² ar-
terie mouentur primo contrario motui. Wo
uetur etem ab extremis ad centrum intin vt
eop² terminop capita ſibi occurrât quêadmo
du² vter fabri cù ab eo artifer aerem emittit.
Oës etem extremitates in mediu redeſut ² in
nicë ſibi occurrut. Hoz duon quifq motuus
per agëre est virtutê: quêadmodu² in vtre etie
tus e aeris ² igreſus p artificis actionê. Nec
vero eit cordis ²arteria² mot³ pp aerê quê-
admodu² vtrê vêtus ² aer monet. hoc eem qde
arbitrati ſunt medicop: imo eop³ est mot³ per
attrahêtê aerea virtutê que quaſi locum obti
net artificis qui in vtrê aera ducit virt⁹ etem
per quam fit dilatatio ipſa est per quam cor
a pulmone aerem attrahit. Ingreſſus autem

Liber

seris ad pulmonē mediatiōe fit pectoris. Et etem lacertop q iter coltas sunt dilatare pectus et reducere. Cujus pectr'dilatatu fuerit di latak puter et pulmo leqturq actu huc aer in greffus ad pulmonē et tunc cor aerē attrahit. Hac et hūtute et pulsantes a corde trahut aera vene. Dicitque hmoi aeris igreffus respiratio Uirt' at p quā reductio īsna est p quā suprōflutates expellunt fumose a corde purganturq et emittunt ab eo ad pulmonē. Lacertis etem q iter coltas 2stituti sunt cu reducunt: cor: spſz et vēe reducunt pflātes ea q i eis ē opſi ti hūtute arctāq fumosa ſupſua et emittit ut q hmoi act ex expiration vocat at ſpiratio et er ratio note vno ăhelit? aut spiratio. Et sciē dui qm pflātes vene i dilatatiōe q dō cordi prie sunt et aerē trahut et ſanguinē a corde subtilē vacuitatis necitate: reductiōs etem tpe i ſi ſuine vacuātur et aerē: cu aſt dilatancyēit ad illas et aer et ſanguis ac ea replet: q aſt a cuti vicine ſunt ab exteriorib trahunt aera. Que hō iter cor et cutē medie 2ſtitut: eonq e a venis nō pulſantib q subtilior est in eis ſanguinem ducere. In venis etem nō pcutiētib meatus qdā ſunt q ad pcutiētes muttut. Cui rei no: bis ſignu est qm pcutiēs ſi āputef vena oisq in ea est ſanguis euāt: q in venis ēt nō pulſatib hec est hūtut p quā dilatatio fit affigna tio ſimulq reductio p qvs 2traſq ăhelit fit et spiratio. Et nō te latere decet qm ăhelit ex illo ghe est mot q volutate fit. anhelit etem pectr? mouet pectoris aſt mot p neruos fit q lacertis iter coltas positis 2tinuā alijſq pe ctoris lacertis. Ois aſt mot q p neruos fit et lacertos volutart est. Si aſt hui? rei ſignu q ăhelit mot p. volutart est: qm hō cu spūm vult attrahere ſu tpe 2pereti pole ē ei. Sic et respirationē ſi voluerit et phibere pōt. Qc ch ita ſit anhelitus motus est extiliarius. Capim. viij. de anhelitus vtilitate.

Tilitas ăhelitus

atque necitas nālis ē custodia calo
ris ſua inteperātia vitaliſq reſe-
tio spūs: I:z et alatis spūs gnatio.
Nālis etem caloris custodia in ſua téperan-
tia p aeris fit igreffum fridi téperatu: quo re
frigeret et recreek eo q in ipo fit 2flāmatiova
lida emittatq fumofos vapores q er caloris
fiut nālis mā ſanguine ſeulis. Refectio at hōs
atalis et hec q:q aeris ingreffu téperato fridi
fiut t:n. Spūs nās hac sola habuit de cā an
helitī neciūvt p aerē augereſt téperatu. ſha
tio aſt eoq ex vaporib fit ſanguinis tépera-
tā hūtis 2plexionē quēa:modu eo dicemus
loco quo de ſpiritib loqmur. Téperātia aſt
ſangis er téperātia nālis creaſt caloris. Nā
lifst téperātia caloris ex téperātia fit regimis

Quartus

p cibos potuſq et alia. Que cu ita ſint villi-
tas q ad corp er ăhelitui puent magnæ est et
vehemēs vitas. cu ſit et firmitas et subſiſtencia
vite p spūs spūm autē firmitas et robur p te
peratūa caloris ſunt nāliſq téperatia caloris
p téperatu et ăhelitui: regiminisq bonitat.
Regiminisq bonitas p cibos, potuſq et ſan-
suine téperatos que nālis 2tat eē maſ calo
risi ſni q necitas nālis ad ăhelitui caloris p:
ma est necitate ad cibos potuſq maior qu hu-
ins q illo:z vultitas hui? rei ſignum est: qm ſi
qué ſuſocaueris et quocq viuſi mo dimittas
ſitoq hic aut ſitiēs aut famelic qmu inzi: cu di
mullus fuerit ad respiratione accelerat aeris
quoq ex calore acciderat cordis ſedenk et va
pozes egredian k fumoti q in eo q gregati ſut
quo et ad ſuā reuerta: calor téperantiā quibq
vt ſatarat fuerit et ſedata que illicerant inco
moda ad aquā appetitq eins couertit dehine
ad cibos. Alia etem et ab aqua et cibis diutur
nion abſtinet tpe: nec t:n pmanere diuti viuſi
poterit: si anhelitus pueſ officio modico tem
poze. Et hoc eſt ſigni anhelit? vehemem
esse vtilitatē ad vitā censueruandam: qm ad
ipm pnum est vtilitatis ppositum ad natura
lis custodiā caloris ſua in tempantia quaes
nus varet alia: zvuet. Scies at deiceps pла-
perfecta: scia qm vita p nālē těpantis calor,
Capitulum viij. de causis mortis.

Ecausis
que morte ad
ducit Halien
in libro de anhelitus vtilitate cor-
memozat dicit necessario anima
li mortem accidere aut corruptio

ne cerebris speciei vnius aut ſpiritus qui in ce
rebto est corruptione: aut solius naturalis
corruptione caloris. Non potest autem cere
qui speciei compoſtio corupſi velociter quo
nus modo niſi corruptatur et caloris tempe-
rantia naturalis: nec naturalis potest corri-
pi calor: fine hanc specie compositionis cere-
bri ſeicillat corruptione. Et ait nec vero po-
test aliqua eſſe cauſa ſpiritu? corruptionis in
bito ſemelq pieter duas quas diximus cau-
ſas altera est ſubstantie ſpiritus euacuatio
eiusq emiſſio vulneris cauſa quod cerebro
incidit et ad eius mittitur ventriculos. Alte-
ra autem caloris temperantie naturalis cor-
ruptio. Nec vero dicere poſſum mortis cau-
sam in anhelitus arctatione euacationem
eſſe ſubstantie ſpiritus quemadmodum in
vulneribus que accidut cerebrovetriculis fit.
Reſtat ergo mortis eſſe cauſam naturalis ca-
loris temperantie corruptionem eſſe. Opotet
intelligas eius corruptionem aut a mo-
mentibus ab interioribus corporis cauſione
ſe aut exterius aduenientibus. Et que quid
dem ab interioribus mouetur aut ſunt cor-

Theorice

Maly

47

ruptionis organi et ei¹ cæ aut қlitatis corrup
tioæ: aut cæ corruptiois materiei caloris nã-
lis. Qo yo accit corruptiois organoç cæ aut
morbo fit q cerebro accit aut cordi aut epiat.
Cerebræ tem¹ si corrupat ātus cæsat mouëçq
ab eo ad pect¹ mittit: ceſſat qz âhelit¹ 2 nãlis
ertinguic calor. Coide yo corruptio ātus de
ſicit vitalis q acr a pulmone ad cor trahebat.
Atmo si eſ par corruptio leſerat ſaguinæ ghans
cessat āt¹ q nãlis è mă caloris. Corruptio at
hor vnſubqz ſeqp pp icōmodū qo accit aut
ex malo 2ploonis aut morbo orgāi. Coplonis
malu aut calidu è exurès quæad¹ i ſedie cau
ſon accit moris acceleratio aut ex malo 2plo
nis frido: quæad¹ i paſſione q coagulatio dſ
accit alijſqz fridis morbis. Aut morbo orgāi
co quæadmoz¹ calis fit aut fridis aſpatibus: 2
hor aliciu accidut mébiop: vt cerebrı aſpa qo
dr freneſis. Aut pp opilonez q accit vel cere-
bro vt apopleia 2 eplia a qbus vtrisqz vêtri-
clı corſupunt cerebrı fridor grosso hſiore: nec
ātus ab eo mouës ad pect¹ mittit: vn¹ âheli
tus arctak 2 deſicit. Sic qz 2 pulmōi accit op
pillo: nec ad illu aer penetrat: nec p iſi ad cor
vn¹ 2 caloſextiguic nāl. Sitr 2 ſi vēis fit oppilo
epat ad eu nō puenit aeris recreatio refrige
raſqz 2 ſanguis depit ghatio. Aſſerit hec mo-
tè cæ 2 accelerat magis ea q ad cor 2 dſcédut.
Cerebræ at 2 epar ſi vehemès illis iſera: inco
modu mortè cito pariunt: ſi at puo quòq mo
poſtak t¹ 2 curari pòt¹. Tzáli at acchs calor
corrupto қlitat iſi¹ cæ: aut pp fortiſimù fit ca
loze: quæad¹ in eruètib¹ fit ſebrib¹. I. cauſo ac
celeratoe ean nāle penetràdi calorè quèr dif-
ſoluſtrænuliſt. Sic qz ei q calz ſupſit medica
mè nimuqz caloris accit: vt è euloſoini aliaqz
hmoi cala. Aut certe pp exuberàte fritatè q il
lū refrigerat: quæad¹ in fridis accit morbis 2
ertignètib¹ vt è cuma paliſis, alijſqz moſbi ſri
di nāle extinguètes calorè: aut quæadmoz ac-
cidit medicamè bibenti ſem¹ vt opiu cicutāqz
nālis coagulatio caloris: iſi ſubqz maei coagu
lato. Corruptio aſt mæ nālis caloris aut
ipsi¹ fit iminutiòe aut nimio augmèto. Immi
nutiòe ddè quæadmoz eis cuius euacuak cor
pus accidit enuationi aliq spès ex ſup abu
dari. Aut ſanguis. I. aut alioq aliq humoq er
tiguitturqz calor: ſue pnuatòe mæ nālis. Aut
fame: aut ſiti: diffoluſturqz corpis hüdiitates
2 calor: extiguic nālis. Augmento at materiei
quæad¹ in morbis q ex repletoe fit hſiorenz:
ant aliaq māru accit. Corpus tem¹ ſi humori
bus 2 cibo repleak aut potu: nec ſupeſt in eo
aeris locus respirationi qua pcurrat: fit abide
nālis suffocatio caloris 2 extictio: quæadmo-
du2 vtra modu accidit ebto ex venarù reple
tione 2 cerebrı: intin vt nālis totus inſrigida-
talor 2 extinguat: ſiatqz moris ſubita quæad-

modum accidit et his qbus calpa ſunt pîn-
guiffima ex venaræ arctatione 2 arteriaæ: nec
ingrediéti ad eas vacuus est loc¹ aeri: vn nāli
extinctio calore moris comitak repêtia. T Co
ruptio at q nāli ab exteriorib¹ cæis accit calo
ri: aut euacniatioe fit: aut ei¹ ad interiora ſup
pessiide aut etiā repletiòe aut âhelit¹ pnatòe
aut ſube ei¹ corruptioe: aut ipsi¹ қlitatis. Et
euacatio ei¹ aut fit p iſi¹ ſube euacniatioe:
aut certe mæe ei¹. Ipi¹ ſube euacatio aut ni
mio fit saudio qo hoi repête accit: egrediſqz
nālis ad exteriora corpis calor ſemel diffundi
turqz 2 diffoluik refrigerâturqz corpis extero-
tra 2 interiora. ſeqturqz moris. Accit autè hac
in specie nāli calori qo 2 lucerne ſi in eàvent
infuſſet validior: ſoluit ſeni ei¹ ignè ac eptin
Guit. Peruenit aſt ad nos quodā nimio ſubi
toqz exultàtes saudio repente etiā morntos
eè. Aut pectori vel cerebro vulnus accit 2 ad
eopuенит 2ócana:nělemqz euacuat ſubam
caloris. Waterie euacniatio fit quæad¹ ſi ali-
cui vulnus fiat aut vene vel arteriaæ incisio
vel ruptura: deſuſtqz tādiu ſanguis dōec ca
loz: extinguak nālis 2 moris fiat. Acciditqz nā
li hac in hitudie calori qo 2 lucerne cù ad ea
olei deſecerit vt extignuak. Nālis aſt caloris
corruptio ei¹ ad interiora ſuppilioe fit: quæ-
admodu accit illi cui ſubit 2 fit magnusqz tis
mor 2 formido. Ingrediét tem¹ tot¹ nālis ad in
teriora corpis calor ſemel 2globaturqz 2 exti
Suik ſitqz abinde ſubita moris hois. Corrup
tio poro ei¹ repletiòis cæ è vt illis fit q aſ ſuf
foſtur ex 2cauitates corpis eop repletiòe a
multitudie aſq: qre âhelitus fit illis ipoffibilis
nāliſqz ſuffoca: calor: 2 moris comitak. Accit-
qz ei hac in moſtis ſpè qo 2 igni lucerne ſi mk
ta fit i ea olei ſupſuſo. imergi etem¹ illi ignis
2 extinctus perit. Corruptio qz eius ex âheli-
tus pnuatiòe eſt: quæadmodu illi accidit cui¹
os 2 nares oppillaſk: cuinſqz arctak ingulù ſu
ne: alij ſue iter ſiſcietib¹ rebus ſui aeris phibi-
tioe clari ab igreſſu vn fumose cireſ funditur
cordi ſupſuitates 2 nālis eius calor: extiguik.
Et qo accit in hitudine hac nāli calor ſile est
qo 2 igni lucerne cù ſup ipsuz vas inoluitur
ſpiffam: phibet qz illi obuiuz eſſe aerem: 2 glo
baturqz ſup ignez fumus vnde 2 extinguitur.
T Qo aſt naturali accidit calori ex eius cor-
ruptiòe ſubſtantie. aut p mali fit aeris respira
tionè quez miſcent vapores iniqui 2 putridi:
quæadmodu q a cadaneribus ſolunnk mor-
tuoz vapores q iaz putrida ſunt: quiqz a pa-
ludib¹ ſurgit 2 veterib¹ ſoueis in qb¹ est luti
magne putreſationis corſupiturqz nālis ſub
ſi àtia caloris. Moſtui ſunt etem¹ nonnulli qui
2 plurimi ad paludes deſcédètes 2 lacus eo
ruz eode ſtātes in loco cù luto. Et qo hac acci
dit naturali in specie calori: ſimile est qz 2 in

## Ziber

cerne igni in multo ponatur fumo: sed et eo loco ad quem multi surgunt, fortescōs qui illi extingunt vapores. Aut certe reptilium motu venenum habentium: percuſionibus diffusius est in corpō hois virus ac decurrit corruens. Pitotis nālis subam caloris moritur, hō abin de. Nālis aſt caloris corruptio ex ſtitatis ipſus corruptiōſe fit: aut cí numio caleſt calore diffoluitur, et refrigerat: quæadmodus accit ei q[ui] diutius in balneo imorat magni caloris: aut ad ſolis plurimù iſtate estum: fit em ab his moris. Et q[ui] hac in habitudine māli accidit caloris: ſille est q[ui] lucerne ſi iurta magnú pōatignem aut ad maximú calore ſolis extinguit: etem. Aut h[uius] frigore refrigerat nimio itantùvt co aguleſt vt multis ſepe accit hoibus tpidus peregrinātib[us] frigidilimitis: et ſup[er] q[ui]s nír deſu per cadit: cōgelātur zeim et morunt ob nālis extinctionem caloris. Et q[ui] hac i p[ro] calori cōtingit nāli tach[us] q[ui] lucerne ſi numij frigoris ponat in loco extinguit em. Que c[ui] ita ſint. i. q[ui] p[er] nālis corruptione caloris temperantie fit moris: téperatia aſt eius ipsis ſo materie vi ta ſtituit: et h[uius] temperatia duus p[er] anhelitum fit: magna est et vehemens áhelicus vtili tas. Et quoniam de vitalis diximus virtutis agētis natura: per quam fit et dilatatio reductio: ſufficiunt et ei qui horum vult notitiá. Is ergo de vitali patienti dicemus h[uius] virtute.

### Capitulum viij. de vitalis virtutis patien
tis allignatione.

## Evirtute

dirim[em] agenti h[uius] vitalium q[ui] ſufficiat. Patiens aſt h[uius] t[em] est p[er] q[ui]s fit aſt ira et diſceptatio: h[uius] q[ui]s indignationem ministrat et extollere tiam. H[ec] aſt virtus patiés e[mp] dicta: eo q[ui] a nā li ſiat calore c[ui] ab exteriorib[us] e[mp] aliquis imouerit. Et ira quid[em] est ſanguis cordis ebulliſtio: nāliſus egresiis caloris ad corporis exteriora ſemk: c[ui] ad vitionem mouet a[que] d[omi]norum et retributione ei q[ui] illi nocuit et leſit. Sicut et d[omi]tio nālis est exitus caloris ad exterioria c[ui] ata videri desiderat et apparere i p[er] patulo z[ui] ma nifeſtis indignans fugā et detectione ne forte formidola d[omi]cāt. h[uius] etem p[er] q[ui] idigna t[io] e[mp] ertollēntia fit c[ui] ata ſeipſam extollit ab humilibus et ab eſſate subleuat et ab his q[ui]s viila ſunt et ad alta ſubſollit. Et manifestum h[uius] cōtraria p[er]ſationu: ex cōtrariis illis fieri c[ui]ſis. h[ec] eteni cōtrarii timorē e[mp] formido h[ec] p[er] caloris igreruſt fiut nālis ſemel ad corporis iteriora: c[ui] ſup[er] aliquem qu[em]us exterrētia e[mp] formidinē fatiētia ſupuenſit aut voces qu[em]e admodi[rum] tonitru[m]i: aut erviſis qu[em]e admodi[rum] ſi videat q[ui]s ſerpētes aut feras et imagines terri biles nocturnas q[ui] subitaneas: aliaq[ui] h[uius] deſormia. h[D]niatōnis aſt et certamis ſi[mi] ſor

## Tertius

midō e[mp] ſuga: h[ec] etem p[er] nālis fiut caloris ad interiora corporis receſſu einſuq[ui] fugā: et c[ui] p[er] ſua apparuerit et d[omi]num ei[mi]. Indignationis porro et ertollētia ac elat[i]sis cōtraria ſunt de iectio humilitas et a[que] ſubmiſſio: et h[ec] fiut c[ui] intelligit ata[que] necessitatē e[mp] q[ui] ſupiora ſunt et majora. h[ec] ſunt h[uius] t[em] pasſibilis vitalis et agētis diuerſitates. Cōſenſerut a[mi]t et 2 muniores philofophor[us] et medici hui[us] originē h[uius] t[em]tis fornacē cor eſſe et h[ac] vitali p[articipat] h[uius] t[em]t omni in rōnabili aliali. h[uius] t[em] agēs p[er] q[ui] dilatationis est actio et reductionis vitā aliali dat et grauſatē: audatia et ira. Audatia aſt et ira in nonullis aliaibus audatia est. In hoie zeim ira et audatia c[ui] regimie est et diſcretiōe rationalis h[uius] t[em]tis cui[ſes] ſedes est cereb[us]. H[omo] etenit potētia habet deponēdi ira: ſeit q[ui] horas q[ui]bus certam est necessarit: et q[ui]o eo liberet et ſeuſi c[ui] ſub ingreſſu fuerit opac[u]a q[ui] e[mp] dijudicat ſuis q[ui]s t[em]p[er]ib[us]: irrationale aſt aliali p[er] nāḥ hoc opac[u]a ſine aliaq[ui] animi diſcretiōe c[ui] aliquid illi ſuperuenerit. Et t[em] a[n] nunc ſatis de vitali dicti[us] est virtute e[mp]tum ars quid[em] expeſtit medicine.

### Capitulum ix. de virtute animali et primi
de ea virtute per quam fit regimen.

## Animalis

a[mi]t h[uius] illa e[mp] cui cereb[us] ſe des deputata est et forna[ri]: humis h[uius] t[em]tis ſña tria ſunt: p[er]mi[n] e[mp] h[uius] q[ui]s ſuas opac[u]a cereb[us] actiōes: atq[ui] h[uius] e[mp] q[ui] at regim[em]: d[omi]norum hic h[uius] t[em]tis tota litas m[es] alia duo ſunt h[uius] t[em]tures p[er] q[ui]s mediati bus n[er]uis ſensus ſit et volutariq[ui] motus. Nos a[mi]t p[er]mi[n] de vint[em] q[ui] regimini p[er] ſiderabi[m]us. h[D]ico q[ui] m[es] p[er] q[ui]s est regimē h[uius] m[es] d[omi]n cogitatio. Q[ui] ſi diuſſionē ſuſeperit i tres diſtribu[i]t p[er]tis: i h[uius] t[em]t p[er] q[ui]s fit ph[ar]tasia vir tutē q[ui] cogitati[i] p[er]t: e[mp] q[ui]s p[er] q[ui]s fit memoua. h[uius] h[uius] t[em]tib[us] ab oib[us] reliq[s] in rōnaliq[us] diſſert h[uius] alialib[us]. Suntoq[ui] illi ſine aliaq[ui] p[er]mi[q]e: marie a[mi]t cogitatio. h[ec] zeim duar[que] e[mp] aliaq[ui] firmitas et robur h[uius] t[em]t ph[ar]tasi[q]. I. et memorie pp[er] illa[q] zeim facte ſut. Appropiāt a[mi]t h[ui]s cogitatio q[ui]m ceteris e[mp] excellenti[q] alialib[us] aliali. Per cogitatio n[em] e[mp] fit diſcretio et indici[i]i regim[em] q[ui] reru[m] abinuicē intelligiſtur diſcrepātie. In aliali porro irrationali h[ac] est inuenire: q[ui]m irrōnabili[rum] queq[ui] p[er]mi[q]a opan[i] actionē pp[er] e[mp] ad q[ui]s di[mi]ta ſunt vtilitatē fine aliaq[ui] diſcretonis via vt e[mp] p[er]mi[q]o actio curſus: tauri a[mi]t aratio. Accipitris anes venari: canis domus cultodia et excuba re: aliarib[us] aliali[q] sp[er]u[m] p[er]mi[q]e actiōes. h[ac] r[u] cuq[s] triu[m] virtutu[m] statio est et locus p[er]mi[q]us deputat[q]. Ph[ar]tasi[q] ita[q] locus est duo p[er] ce rebri ventriculi. Cogitati[i]sis locus in quo est mediuz cerebri ventriculorum. Memorie loci posterior est cerebri ps. i. puppis vētriculus.

Theorice

Itály 48

Est àt inventriculis his spüs atalis cui per
has è actio.Singulis aut ûtarù ppe deputã
tur actiones.Et ei qo p quã è phâtasia prua
eit actio res formare et imaginari et ad cogni
tionèrramittere. Uirt àt q cogitat ipa è que
res speculaq:qriuit p phâtasiã imaginatio
actiones.f.artes.fciètias. aliosq et eor reginè
ac dispoſitionè.Et li qdè de his est actionibq
que manu fiut et ad quos mébra mouenfè se-
quit hec còſtitutio et ppoſitù agèdi:dehic co-
ſtutionè mébroz motq voluitarie mouenf.
Si aut er ullis est qm còſeruanک: sequit illa
cuſtodia. Uirt poro p quã est cuſtodia ip
fa eit q res ſeruat qȏ cogitatio itellect ordi
nauit et formauit ac fuis ipſeſit locis. Durât
ergo firme et stables yſoq tps quo necia è ea
rù eductio a potètia in actum. He ſunt ûtutis
actiones per quã fit regimen.

CCapi.x.de ſentiètis actione virtutis.

## Mâccedâtibus

Dicti è q ûtutis ſut ſentiètis vir-
tutis voluitarie mouëtis spari ce
rebù mediatioe neruòq q ſensui
ſunt et motu volútario organa. Hoc aut fit
aliqd atalis mittat spüs q. in cerebrì è vêtricu
lis et in nervis ad ola mébra. Huiu rei signum
est: qm cu aliquè ididim neruòz qd ad aliq p-
uenit mébra: mébrù illud ſensu pnañ et motu
veriſoq iuxta q illi neruò misfrabat hmoì er ſe
ſu et motu aut motu.f.cu ſensu. Dicti è aſtò
oiuòz habitudie neruòz in anccedétib quòtq
ſint et q eor vtilitas cu de mébris disputare-
mus. Oſtèſumq è illierneroz p qo ſensu fit
originèa pria eè cerebrì: eo q mollities illis
necia eèt cu ſuſceptiòis facilitate nerui àt p
qo mot fit volutari a puppi cerebru pcedùt:
eo q illis et durities et stabilitas in multo eènt
neèie motu et actiòib q haic istat cerebrì ptì.
Est aut huiu cerebru ptis durities anſtious aut
mollities. Oſtèſa è et habitudo ſinguloz ſen
ſus mébroz q funt viſus auditº odoratº gu-
ſus et tactº et figura eor Iſ et locatio membrì
cui ille ſensu ppruè:eiuſq actio: Iſ mébra
q ad eadeè necia ſunt vt illoq pſiciaq actio pa
riterq ſinguloz vtilitas vt nò ſit neè nos ite
rù iſta ponere:nifi còmemorãdi grà: ne lon-
gior libri fiat series cu fit hec nà loco itètio
ostèdere quo vniuſcuuſoq hap pſiciaq actio
ntutù ſentiètù vc3. Cico qin ſentiètes ille
rùtutes ſunt q singula ſentiètia mébra ſuã in
ſensatã reè imutat. hap dinerſitates ûtutum
qnoq ſunt: viſus h19: et audit: h19 odorat: h19:
gust: et h19 tact. Uſus h19 subtilior è reliqs et
ei nà ignea. Iſnis tres ſut spès: flàma rubor
et lumè: nà viſus lumis è nà et lucis eiuſoq ſen
ſa lumè et lux dinna. Posſi vi ſuz in subtilita-
te audit: e: cui nà q et aeris eiuſoq ſensu aer:

et q in aere fiut pcuſiòes vor.f.vor etem i.
re è pcuſio et ſon. C poſt huiu subtilitare ſen
ſus è odorat? cui ſenta ſut vapores vapòſi
nà q téperata è ex aq terre nàli. Huiu sequi
subtilitare gust ſensu cui nà q et aq ſelumq
ei vapores. Sapores at ex qda ghank re hùi
da. Oib spullior tact è ſensu q et terre para
tur: eiuſoq ſensu3 terra: ipiuſoq accentiare: duru
f3 et molle calor frig. Hoz at ſensu cuinſoq
erit ſensu et ſentitã re alteratioe ſui et imuta-
tioe in natura rei ſentite ſentitò ea imutatio
ne mès et ſentitã pzehepit ré. Nos igrìr què
admodù hoc fiat pìmu i viſus ſelù o stèdem.
CCapin. xs. de viſus ſensu aſſignatione.

## Ico quoniam
vibus ſe-
sus cete
re subtilior è ſenſib. Et etem ſen
titú ignis è q ceteris subtilior est
corpib q hoc ſunt i múdo. Signu

aſt huiu subtilitati einimoi ſensu è q et lògin
quo poſita remotaq pheòdit et ſentit ea. Reli
qui at ſensu ſenta remota a ſe nò principi et
remotiò q sua pzehepit viſus ſenta. Oſten
dim aut qin vidès spüs ad oculos p nervos
decurrit duos q cauos qóq eor ortqozigo a
duob è prie cerebrì vêtriculis qo pte media
ſtino vicinank vêtriculo anſc ad oculos ten-
dat puenitù descedùt: mittik alteri meat
ad alter: dehinc diuini tèdùt i alterutra qos
in oppoſtú ſne origis oculum polidak cri
ſtalleidos tunice. Hec at tunica cristallina p-
mù est viſus organu q et invltimo è claritatis
et lumis ac nitors et io factu è vt a calouq ci-
to alterarek. Spüs at vidès a duob prie cere
bri mittik vêtriculis p duos illos nervos qca-
nos subtilitati è clarificat ad hüیدitate q grà
dini filis è clare et luceti. Huiu at videt pfs nà
q aer è ignei illumati einſoq è cu ad hüozès
puenerit cristalleidos foras egredi pthinariq
q2 vniri aerilluminato diurno pp ès q inter
vtrùq è pfigurationè. Est aut eor qoq faci-
lis imutationis et alteratiòis. Et aer qdè exte
riò in colores facile et celeriter alterat: spüſ
q3 interio: cu egreſſus aeri còſtinuatur vnik
in eù in que et aer pùs alteratus est alteratur
colorè et ad oculum eandè defert alterationè
alterak q3 ea cristallina humiditas eo q alte
rationis facile ſuſceptilis ſit ſentitq3 que in
cerebrì est ventriculis eiusmodi alteratione3
mens. Manifeſtatur ergo hoc modo exterio
res, mèti res p colores. Ipaq3 a caloribus et fi-
guras corpum et magnitudinemotuq3 com-
menſurat. Aer etenim illuminatus et diurn
ſpirituie est vidèti què admodù nerui qui a ce-
redio virtutè ſensu ſumit et motus atq3 ad
mébra quibus pthinuantur pferunt. Sic et aer
exterior alterat per colores eàsq spüi pſentat
alterationè videnti: ſentitq3 eandè mens al-

## Liber

terationem occurcus tpe & iteriores spſus & lu-
cis exterioris. Nec eit oino iter momentu quo
occurrit spſus luci imēs illu sentit aliqo oino
dis tps dpter ei occurfus cellerrimā ad me-
tē pueritiónē. Sz & si res viſa lōgo remota est
spatio coprheREDIT in vidēs rē viſam spſus: tpe
lato carēt sit in q eos circuīdat aer clar? & il-
luminat? alterationē ad spn deferē vidēre2
sentit quæmās alterationē coloſē. Si etenim
nos circuīsās clar? no est lucid? & est nebulo-
sus aut obſcur? ſputat ab oculis egrediens
spſus & in suo 2gregatō loco: aut eo ſit in loco
quo ei tenebſoſtas obuiat: necviſaz coprhe-
dit rē. Sic q2 si iterit aliq2 corpor2 iter rē vi-
sam & spſus vidētē res viſa coprhedi non yo-
terit. Idē & in ſensu iuenim? tact? si q1 digito
rbs alicui h2ois incōmodi aliq2 accidat mens
illud sentit incōmodu cōtino: nec erit inter
digiti occurfus rei q1 nocet ipſusq2 ad mentē
nocumēti accesſu tps aliq2: izyno sit tpe: niſi
si q2dē nervo q ad eū puenit digitu incōmodu
aliq2 accesserit: ſputatio. & aut 2tritio vel li-
satio: aut certe opilatio phibeakq2 spſus ad
digitu illu trāſit: nec mēs incōmodi hac d2 ca-
sentiet. Ad huc et modu in oib? se res h2 ſensi
bus. & q1 vno eodēq2 sit tpe & ſensus cù sentito
occurſus & ad mētē ei? delatio: nihil oio tps
interposito: niſi forste aliq2 dit s2 phibet & ſen
ſum ſauntet. Nos 2t accidētia q visus ſensum
phibeāt reliquofq2 ſensus ostědim? cu2 de
morb2 causis disputabim?9. Et his ergo q
dicta ſunt ptz viſuz ea q videnk aeris media-
tiōe illuminati coprheedere.

### Capit. xiiij. de auditus ſensus assignatione.

## Aditus

ſensuſ in his q1 di

cta ſut ostědim? p par vnù neruor q1 er. p2ra o2un
tur cerebr2 fieri. E2p at or? & lo
co q1nti e pis q2 a cerebro o2itur
ad duo pueniùt aurin foramia q in duobus
sunt lapideis oſib? capitis. Ut aſt e2q2 q2
ad foramē puèit dilata2 & ſplifica2t foramēq2
opit. Et opimētū hoc p2cipu2 est audit? orga-
nu: einſu2 in auditn vis q2 & in visu cristalline
tunice: hui2 opimēti nā aerea e2: p duos hos
neruos adit ſensu a cerebro ad aures po-
rigik. ſensu ſt audit? groſſor visus e ſensu
q2m visus ſentitū ignis e2: audit? at aer igniſq2
aere subtili2or. Ampli2 visus ſensu res 2pre-
hédit remotas multo asplius? audit? ſensu cò
prieheſas. Audit? aſt ſensu ſit cù ſon? itonue
rit in aere: ipſq2 pccuſus aer ad aures vſq2 per
uenerit ad iſtr? .ſ. q2 d2tāc2 bedehēſi aeri op-
positi e2 a q ad foramē pcedit audit? quæad-
modi vndar puèit ad loca ab alijs mot? 2: d2
din e2p e2 moueri. Commota itaq2 aliq2 aeris
pte mouet h2 aliq2 alia mouet illi 2tinua do-
nec ad aures venia2 & audit? foramia: igredi

## Tertius

turq2 loci viti ſiſez vi2 opimētū q foramē optur ad iteriour2 alterat? q2 illu? opimēti nā in aer? nā ſonori cù fit audit? nā aer? 2figurata
nāe nōn oron facileq2 illa alteret pueit? q2 al
erationis ſensu p duos q ad foramia veniunt
neruos ad mētē ſentitq2 vocis 2 font nāž mēs
atq2 er hoc modo est habitudo.

### Capit. xiiij. de odorat? ſensus affignatione.

## Doratus

ſensus groſſus

ſlor: e2 audit? ſensu ei? etem ſentitū vapores q2 a
corpib2 diffolun2 hūdis ſit au
dit? at ſetitū aer vapor2 at q2 dā est
cui2 nā ex comictiōe e2 aer? & a q2 oq2 & aere 2ſi
ſlor e2. Ostědim? at p2mu p2cipu2q2 h2uius ſen-
fus organi duo eſſe augmenta q a vētriculis
orunt cerebr2 p2e duob? q et duob? māmilla
r2i ſunt yberib? ſilia vicina oſſi colato2io 2li:
Sēti2k at ſodōe ferētia: q2m vapor? q a cor-
porib2 diffolun2 odoriferis aeri miſce2k & nares
itrat: trahit? q2 illu duo ad ſe p2e cerebr2 ven-
triculi p hec duo ſilia māmilla2 vberib? aug-
mēta a narib? 2 ad ſe iſduci2t mutat? q2 o2ur
ho2r nā augmētor in einu2modi vapores nāž
attracti ſentitq2: h2mo2 i alterationē mēs. Cere
bri etem nā 2ahelare 2 pp aeris attractionē
fridi q2 p dilatatione ſit 2 ſupflutat? 2mi
ſitionē q reductione 2ſicik vt calor ſuo in statu
custodia2 nālis. Seqitur itaq2 e2 dilatationē
aeris a narib2 attractio 2 a pectore ac pulmo
ne gurguli2oq2: ſequit q2 h2ac aeris 2greſſus
exterioris. Hec dilatatio respiratiovocat per
quā ſensu eſt odo2 cù vētriculi duo p2e ce-
rebri p duo vberib? māmilla2 augmēta ſilia
aere2 a narib2 vaporib? 2 odoufer2p immittu2
corpuz trah2ut. Imaginat2 at nōnnulli odota2
tū p nares fieri t2m ipſaq2 p2mu odorat? orga
nū e2e. Signu2 at nobis e2 hoc ita nō e2 p2cipu2
q2 odorat? iſtr? duo e2e augmēta māmilla2
vberib? ſilia q a vētriculis orunt cerebru2q2
ſi in 2spectu nostr0 multos vapores succed1i
mus noſq2 ipos a respiratioe arctam? ad in-
terio2a nihil oino illo2 ſentim? odores vapo
rū: nec th2 eo tpe in dubi2 cui2 venit nares il
lis repletas e2 vaporib? . Si 2no respirem? et
ad iterio2a vapores illos trakerim? ilatis 2 er
momēto odores ſentim? . Et hoc e2 signu2 q2m
mēbr2i q2 maxime odorat? e2 organi, p2fundi?
positi e2 q2 nares 2 ſunt duo augmēta q a duo
bus p2e cerebr2 p2minēt vētriculis. Hui2 autem
membru figura iam lōge ante exponita eſt cù
de membris fieret tractatus.

### Capit. xiiij. de gustus ſensus assignatione.

## Aftus

ſensu groſſor e2

odorat? ſensu qua
titate ea qua vapores aqua sub-
tiliores ſunt. Odoratus etem ſen
titum vapores gustus aute2 ſen-
titum

Theorice

Itum humiditas est aquosa: que inter natu-
râ est vaporous et terre. Jodò organi ei¹ pmi ná
i.lingue rara facta è et spògie filis hùiditatuz
nàe saporiferæ còfigurata, venit aùt yt deo
è ad lingua a cerebro ex tertij nervuò pis ner-
nus vn¹ q in eà distribuiet et senfù ministrat su
ſtus quëadmodu oës ad mèbra deferit sen-
fum nervi. Saporifere aùt res cù ad linguam
puenerit eùnſo obutuerint corpori in ea qo-
cuiſo est saporis operatur: mutaturò ligue
nà in rei nám saporifere: ſentitò q ad lingua
venit neruns mutationè illà et ad mètè defert
quëadmodu in alijòs ibus fit ſensibus.

CCapitulum xv. de tactus ſensus assignatione.

## Actus etiam sen

ſus et ipse quëadmodu in alijò ſunt ſensus e ſentiés. In mutatiòe inſentiti nam còtinuatiòeſ ſensus ills¹ p nervù ſentièti illi pprizù ad mètè nifi q cuicq ſensuò solo ercepto tactu mèbù deputa tibi eſt pprizù. Tacit¹ yo ſensu in oib¹ e corpiſ mébus: capillis: pilis et vngub¹ exceptis. Ad vnq qob¹ tem mébrop neru¹ a cerebro pori gitur aut nucha: quëadmodi in nervuò figu ratione dictuò eſt: ad pilos aùt et vngues nihil hup ducit. Pilop¹ tem ſhatio er vapòb¹ eſt ſiccis: vngues extremitatib¹ ſunt còtinuati diſtop¹ et in eor radicib¹ ligamèta ex nervuò genere illos tenètia et astringètia: nò q illis ſe ſum còferat nifi ligationis ſolus loco.

CCapitulum. xvi. de his que cuiq ſensuum
continuunt discordantibus.

## Orù singuli sen

ſuſi ſi ſuo ſint habitu et ſtitate uà
it ad qdaq q ſentiut inclinatùr dele
citaturò eis et alia fugiut ac abo-
minatù. Aſſus tem lectaq coloib¹ albo miſ-
tis et nigro falco. I. et viridi venetoq: et aduer-
satur albo: et ſi qd näe ei¹ eſt facit in eo paffio-
nes fortes: diuinitiq et ledit quëadmodi cum
qo solc intuek còtingit: color aſt niger ei¹ con
gregat lumè et ad iterioza reducit: quëadmoq
di in tenebris paucitas accidit viſus. Aſuſi qo
color niger min¹ nocet viſni ſnitid¹ et nitens
fulguraſq. Que tem in viſu fit a nigro altera
tio colore no ſemel eſt et latim Iz mediocriter
e paulatim: q aſt ab albo plùmù nocet ſemel-
q et subito. Ois aſt alteratio q subito ſemel
fit magis nocet. Si ho ifirm¹ fuerit viſus co-
loribus reſicik alternis. Et ſi qdeà color: no-
cumètus factu eſt albo colo: illi pdeſt venet¹
ac viridis fucuſo. Si aſt ex nigro tingit co
lo: pderit albus. Sic et oës reliq ſensu ſi ſuo
labefiunt a nàli habitu: alteri¹ recreantur ex
fuòp genere ſenſo: Audit¹ tem vocib¹ deles-

Maly

49

ctat¹ q in vltimo ſunt mafuetudinis lenibusq
et plantis inxta meſtura còpoſitòis dispoſitis.
Et ſi qde obtusus est: vocib¹ delectaq in vltio
mafuetudinis et claritatis puittatibº vt corda
rù iure mot¹ eò no asper. Si aſt graues fuerint
voces vt tonitrui vel pacute: vt collisłoës al-
quoq: audit¹ eas fugit qin tps ledit. Odorat¹
porro: ſensu¹ odoib¹ delectaq iocudis: eo q
iocudus odor vaporis significet têperatia: ſe-
tidis aſt et abomiabilib¹ ledit: eo q huiusmo
di odores extra têperatia significat. Buiſ¹ de
niq ſensu dulcib¹ delectaq eo q huiusmodi
lingua ab asperitate leniſt sedatqz in deles-
ctabilia. Fugit aſt amaros ſapores eo q huiu-
ſimodi ſapor ptes adunet lingue et aspet ei¹
qz imersat subſtârie: et còtinuatiòes ipſi¹ par
ti diſſiſat. Et hic liquidè pótico ei¹ eſt ſapo-
re ac in suani et aspero: vnctuonis robozaq eo
q hic ſapor lenit et vacua replet. Si aſt ex ſa-
porib¹ patik amaro a cerebro aut a falso: dul
ci ocudio: fit. Tacit¹ quoq ſensu corporib¹
delectaq i in caloze têperata ſunt et frigore: du-
ritie et mollitie qlis eſt et medij palmap cutis.
Fugit aſt acuta incidètia calidaq corpora q
disſoluſit et còtinuatiòes separat: frigidiffìma q
q q spiffant et 2gregat intim¹ vt ptes alie qdez
alijò stringanک: flatqz còtinuationi ſeparatio.

CCapitulum. 17. de virtutis voluntarie mo-
uentis membra aſsignatione.

## Irtus autem me

bza volútarie mouës a cerebro: p-
cedit et per neruos ab ipso oriètes
mittik et a nucha: atqz ad lacertos
puenit volítarii ills dàs motu: mouëtqz q i
organico ſunt mèbro. Iacerti: ſeqiturqz illozuż
motu oſſis mot¹ dehic diſgregatiòis q toti¹ e
mèbzi p volútate mot¹. Mèbu yo mot¹ fit la-
certi reductièe et ad ſui radice originêqz retra-
chiòe vni et chordà fecb in eà retrahit partè ad
qua mot¹ è necessari¹, exépli gfa. Palme mot¹
fit liquidè lacert¹ q in latere eſt familiari cubi
ti mot¹ fuerit et ad ſua repreſſus originè. ſequi
turqz eúſmodi motu oſſi¹ palme mot¹ quez
diſgregatiòis palme comittak mot¹ duplicaک
qz man¹ in anhiora z volútarie. Si aſt q in eſ
neo ſunt latere moueanک Iacerti palma ad po-
ſterioza volútate revoluik. Iap gen¹ huttuz
vnu¹ e Sen¹. I. volítarii mot¹ ſpèciq ei¹ tot ſunt
quot¹ et in corpe lacertòp nuer¹. Hi yo in cor-
pore ſunt qngèti vigintinouè. Eplanauimns
àt quò vnusqz lacertòp q in corpe ſit motu
cuinſqz mèbrop faciat cuè de ipis tractare mus
lacerti 1oqz et hic nis dyolútario motu finim¹
tracta: u. Dirixim¹ èt de huttib¹ ſufficièti¹ ûqz
fat¹ ſint artem volèti medicine ſicut in libris
ſapiètis salieni eſt inuenire.

CCap. 18. de actionum aſsignatione.

5

Liber

E quoniam na/

turales oöndim9 virtutes vitalesq
a aiales generaq eap ac spes:ia3
possibile est tibi ipas interui actio
nes virtutù. Quedâ nãos nãlis sunt virtutis
actides:qda vitalis alie virtutes aialis. Expla
nauim9 aût har cuibus actioni habitudine
cù de virtutib loqueremur: cuinimodi fit sin-
gular actio virtutu ostêdêtes. Et q ampli9 ex
his q illic dirim9 ppendes. Qm actionuz alie
sunt simplices quas scilis virtutù queq opa-
tur singularis: actiones. l. nãles vt attractio re
têtio digestio 7 expulso. In vitalib9 actiones
dilatatiòis 7 reductiòis. In aialibus aût mo-
tus q volitarie mouet. Alie vo còpositevt ac
tiones quas queq eap due: aut ples operan
tur virtutes. In nãlib9 quidè actionib9 vt appe
titus: cibi trâsmissio digestio ac pasb9: gñatio:
7 nutritio. Appetitur qdc duab9 fit virtutib9: al-
tera ntus è attrahê:s: altera aüt sentiés. Trâl
missio cibor duob9 7 ipa opera:ntutib9: alte-
ra ntus est attrahê:s: altera vo expellès. Sitr
7 digestio duan9 fit actiòe virtutù: altera è reti-
vens. Altera vo imutãs est virt9. At vo pasb9
quatuor e get virtutib9 attrahêti: retinêti: dige
reti: 7 expellenti. Porro generationè tres pfi-
ciùt virtutes. Prima è imutãs q scilis sperma
imitat a subtilitate in grosstitiè. Scba virt9 in
formãs que medra figurat: meat9 pfozat: aspe
tâda asperat: lenièda lenit. Tertia nutritua
est virt9 que medra a puitate trâffert ad ma-
Snindinè. Nutritive aût virtutis actio còple
tur per angmêtate 7 paſcêtem. In vitalib9 aût
actionib9 anhelitus pficitur actio per dilatã-
tem virtutè 7 reducètè. In sialibus aût actio-
nibus sensus actio duab9 fit virtutib9: altera
est per quâ sensus in sentita alterat: altera ve
ro sentiés virtus per quâ sentik illa imutatio.
Hoc itaq mò oës sunt còposite actiones pos-
bileq est tibi oës itueri actiones ex illis q de
singulis dirim9 virtutibus q 7 sufficiut.

T. Capituli. xir. de Spirituïs assignatione.

Aperestiam no/

bus dividêtiù reg nãles vnù tm di
uidès. speciatio. l. de spib9 p quos
corpis kirmitas fit: 7 substistentia:
oeis ei9 còplent: actiones. Dico spirit9 tres ee
pim9 è nàlis: cœs vitalis: tertius aialis. Nàlis
gñatio spirit9 in epate fit: 7 ab eo p venas nò
pulsantes in oe mittik corp9: virturèq 7 fitutit
nàle: ejusq bîn format actiones ac pficit. Fit 3t
ei9 ex meliori q in epate fit sanguie claro sub-
tili mûdo 7 puro gñatio cui null9 alioq misce
tur hùoz vel supfluitas: i vltio digestio deco-
citiòis. Vitalis vo spüs in corde gñat: a quo p
pulsantes mittik venas in oia corpis medrayi

Quartus

talè 2 fortat: vutè ac custodit: 7 ei9 format ha
bitudines ac pficit: eiusq gñatio è ex subtilis
vapore sanguis clari 7 mûdi: 7 ex aere p relpi-
rationè inucto: Aialis aût spüs i vêtriculibus
cerebi gñationè: 7 p nervos ad oe mittik cor-
pus: aialêq 7 fitutit vutè ac solidat: 7 in sua
fernat habitudine. Iuri9 gñatio spüs ex vitali
fit spiritu cui9 in corde è habitaculù. Hic tem
spüs a corde ascêdit ad cerebr p duas pulſa-
tes venas q inueniles dicitur ad cerebr têde-
tes 7 cranesi trâsmittunq vqf locu q cerebri
fedes 7 bafis dict9 è dimiditurq3 illic multe-
formiter: fitq3 ex eis renolutio 7 tela reti filis
pp har multiplicè vêanp diminutionè: fitq3 alie
sup alias 7 admiuicè retite imiscetur i seipas.
Fiutq3 hoc mò reti filès behinc hec coaduna
tur tela duoq3 ex eis kiùt pulsantes duab9 pi-
mis filès vene. ex quan diminutionib9 ea facta è
erretitio: ascêduntq3 ad supiora loci hui9 7 ibi
dê distribuunf. Spüs itaq3 vitalis ch a corde
ascêderit 7 ad hoc puenerit rete: 7 in multitu-
dine eius venar oës prâsierit reflexus: diu-
tiuq3 ibi pmàserit: 7 in vltio fuerit maturatio
nìs decoct9 claruq3 fit ab eo spüs aialis. Jo9 g
rete illò venar paratù est vt spüs decoqueret
vitalis: fieretq3 decoctus aialis. quæadmodù
7 due mâme p separate sunt sanguis vt lac fiat.
Dehinc aùt ab hoc mittir reti p duas q ex bu-
bus illis 2gregant venas ad duos pre cere-
bri vêtriculos: subtiliakq3 illic q3q3 illic imite
fuerât repellunt supfluitates ad nares 7 pala
tù. Et ab illis ad posteriozè cerebu mittit ven-
triculi: puppim. p. l. meatu q duob9 isteret vê-
triculis vel vasìs. Duo aùt dico vasà medinz
cerebr vêtriculi 7 puppiz. Weat9 aût hico
è semp apert9. In ei9 tem vêtre corp9 è qb ver
mi file dixim9 illi oppilãs vòec nature cura
illò a vêtriculo repellat medio ad posteriozè:
reduciturq3 corp9 vermi file 7 meat9 apit trâf
mittiturq3 qò mittèdu è debic ad snu illò redu
cit locu: 7 p spim q in puppis è vafe moi9 fit et
memoria: p illò aùt q in ptoza è cerebro sèluse
fantasia pp habitatè cerebri medi vêtriculi
cognitatio: 7 itaq3 mò gñatio fit spüs aialis in
cerebro a spu vitali quæadmodù 7 mâme san
guinis pate sunt decoctiòi vt fieret lac. relles
aùt spermatis maturatiòi. Spmati eternvsal
prepata sunt ille. l. inuolutiòes 7 retozìones q
in testib9 sunt quo eius in eis plongetur mo-
ra 7 maturek in natura quâ habent spermati
configuratã. Sic quoq3 7 lacti vene prepara
te sunt a còcua ascêdêtes vena ad mâmillas
quo ei9 differat in ipo ascensu mora 7 deco-
tur 7 in nãz alterek eor lacti còsmilè vicinã.
Ad hunc modi que in cerebro est iplicatio fa-
cta est venar pp spüs generacionez aialis ex
vitali quo imoretur in ea subtiliet 7 extraquòk
Tra diderit aût nonnulli sapiétu spim hunæ

["Theorice", "Haly 50", "qui in cerebro eiam eè; animã aſt corp⁹ eè, alij aſt inſtrim aie eſſe quo in oibus vitk ſenti bus: aiamq corp⁹ nò eè; hoc ſt at visuſ p[]uasio ni, ppiquans eè. Si eteni in viuſ intêderis aial: incideriſq[ur] cranei os 2 cerebri donec appeal tibi q[]o ſup cereb[]r e opimêtù: dehinc hoc icin deris operumêth: p[]ri⁹ in ſulp[]esum cù cauterio incideriſq[ur] abie ceris: nò io illi⁹ ceſſat aſalis ſensus motuſq[ur] ſicq[ur] 2 ſi ip[]m ſcindas cereb[]ri: nò t[]u ad ventriculos ei⁹ p[]ueniès nò p[]ereunt ei⁹ ſensus 2 mot⁹. Quaſuis eteni coruſp[]aſ ſen ſus 2 mot⁹ ſi fruſtra coadunaueris hec 2 cere br[]i in ſuſ reſtitueris locu statiſq[ur] aial ſensus reuertik 2 motus. Si at eèt aia corp⁹ sp[]uſq[ur] h[]aia ſi forte cereb[]r his ſcindeſ ſcioniſib⁹ euacnareturq[ur] sp[]uſ hic oino 2 ſensu p[]uaret aial 2 motu: nec deiceps reuertereſ cerebro 2 ſuaſ 2 uerſo ſigur[]a. Quib⁹ exreb⁹ ondiſ aiaſ corz⁹ p[]us nò eè euſiſq[ur] habiſtio in cerebro e q[]c[]d ip[]la ſit: sp[]umq[ur] aiaſ organi eè p[]ue 2 ſensu ſiat 2 mot⁹ volutari⁹. Et q[]ui⁹ i[]a tractare de aia extra n[]fi intentione ſe libri p[]poffitù eſt: p[]uenien tiuſq[ur] philosophie ſ[]b. medicine arti 2 de ſp[]ib⁹ que dicta ſunt ſufficiut: visuſ eè nobis hoc terminare cap[]im ſimulq[ur] res naturas.", "### Capitulum.\nxx. Quid afferant res natura les ſi ſua creant naturam.", "## Ciendú\n\ntibi est q[]ui⁹ p[]re z[]nálinz in ſua ha bitudie p[]ſeueratíā 2 corp[]is hois est ſubſiſtentia earuq[]⁹ t[]eperatíā 2 corp[]is est ſan[]ú: ſi at t[]eperatíāz ceciderit erit aut ifirmu aut nec ſanu nec eſp[]um. Que c[]ui ita ſint corp[]os hitudies tres ſit: aut e[]m ſanu est aut inſirmu: aut nec ſanu nec ifir mu. 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2

Tiber

<table>
  <tbody>
    <tr>
      <td>De plantatæ radicibus ortolanorum.</td>
      <td>17</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De plantarum fructibus.</td>
      <td>18</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De arborum ortolanorum fructibus.</td>
      <td>19</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De mōtanatæ &amp; siluestrīs arboæ fructib.</td>
      <td>20</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De cibis que er animalibus ſununtur et pitiu&amp;mum de quadrupedibus.</td>
      <td>21</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De extrēritatibæ &amp; drupedū &amp; visceribæ eoſ.</td>
      <td>22</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De auīnum carnibus.</td>
      <td>23</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſerculis paratōe carnīſ p artificiū.</td>
      <td>24</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De natantīs carnibæ animalium.</td>
      <td>25</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſupfluis aſialium et prīmu de lacte.</td>
      <td>26</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De melle &amp; zachara dīuerſitatibus eoſ.</td>
      <td>27</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De dulcibæ &amp; q er melle ſunt &amp; zachara.</td>
      <td>28</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potuī aſſignatiōe &amp; prīmu de aſ.</td>
      <td>29</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De vino &amp; de ceruſiſs oibus.</td>
      <td>30</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De medicinalibus potibus robis.l.</td>
      <td>31</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De nā odoriferō flōri &amp; herbarum.</td>
      <td>32</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De aromatum locundoſ naturis.</td>
      <td>33</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De vestibus &amp; qd in corporibus openk.</td>
      <td>34</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſomni &amp; viſiliatæ actionu aſſignatiōe.</td>
      <td>35</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De coitus in corpore actionibus.</td>
      <td>36</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De evacuationibus naturalibus &amp; earuſ diuſeritatibus.</td>
      <td>37</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De anime accidentibus.</td>
      <td>38</td>
    </tr>
  </tbody>
</table>

Capitulum primum disputatio vnuerſalis
de rebus non naturalibus.

One reru na/

turaliī quanti ſentis exige
bat artis neeitas hitudines
oſdim9 & explanauim9: qdcb
hāc volenti & ad vtilimā vſq
inaſitionē diſcere ſufficiat. Hā
hoc loco ſpenti.l.ſermōe de reb9 diſputabim9
nō nālibus. Cwico ergo qm non nālis resiq
dā ſunt & cāe qibus hō indiget yt vita eius du
ret. Sunt aſt ſer. Pumſch hoiz corpora circuſi
dās aer. Scōm mot9 & qetis genus. Tertium
ciboz & potuī gen9. Quartu ſoni & viſiliatæ.
Quinti enactioni nālii & costipationi.
Serti aſiali accentiis est gen9. Porro ſub ena
cuationibus nālibus balnei cotineſ & coitus
vita: eſeſtio: emſuſiones & ſiles hijs nāles eu
enatiōes. Sub aſalibus at accenib9 sandiuſ.
tra. tristitia. cura timor9 cludutur: hee etem
res quæad9 mime nāles ſut: nec ghatoi hois
cooſinales ſic & mime extra naturā nec coa
liena. His ergo ſiſs quæadmodi opz vtatur
turta qd est ad ea neceſſitas in ſingulis corpi
bus in quaſitare: in ſlitate tpe & ordie res co
ſeruāt nāles i ſua hibitudine & ghales illi ſiut
robozatur q corporis ſanitasvq ad nālis horā
coruptiōis. Si at aliter opteat qd illis vta
tur corporus nāli egredit hitudine fitq3 illi moz
bus: & ſiquidē inſirmuz est ei9 statuſ morbus
aut augmentatur. Aſus aſt horq ſer iurta q
vuſi quodq3 exigit corpor adhibēdus est yt. ſi

Quintus

corp9 téperat9 est regimē illi eliſaſ tépatum
q11s est aſt 7n9 moueak9 & erexeaſ téperato
erercitio ſuaui. Lanek9 aſ tempati caloſ. Ci
bos q tépati in ſtitate ſint & ſlitate cōdat.
Sōnoviak9 nō imoderato qad obſtupeſtio
nē referak: necyo puo.q cōpeſ vigilijs. Conu
tvak tpe q cū vſus fuerit corp9 leviat9 ſentiat
& qetis: nec yo cū repleſ fuerit cibis vtenduz
nec illis oino vacu9: nec tpe quo imoderate
calid9 est aut frigid9: nec egone arctet & vinā
ci ad illa ipulerit necitas nec eoſ: acceleret
eriſi. Si em tépérato7 dhi corpor his hoc
mo reb9 vtek9 & ordine corpor eoſua pſuerat
in habitudie nālii: ſa ſut ſupſua vel iminuta
mēſura ſiue in ſtitate ſiue in ſlitate hoc est
in paucitate & multitudie calore aut frigore
huiditatevel ſicitate: corpor eoſ habitudine
cedét tépata in ea q ex9 est. Ea aſt q tépan-
tia deficiunt ſi his vtentur cauſis a temperā
tia deficietib9 iuxta mēſurā q extra ſunt cor-
po7a in oppo7m corpor in tépantie reuertérur
habitudine: fitib9 illis he cāe inter nālia. Si
aſt aliter ch dictu9 est & hrio q5 vtaſ mōi hti
tate & ſlitate: ordinēq5 quæ imutari oz egreſ-
sa a téperātia corpor in auger: nec in ſua ferna
tur habitudie fitib9 illis he res extra nāles
Id aſt oculis exeplo pponim9. Exercitio ſi q
tépérato7 corpor tépato vtank nō an balneu
& an ciboz horā calor9 fortaſ nālis: ſupſua
a corpi9 diſſoluunſ mēbza robozank. diſoq
curak fitib in nāliuſ numero q cordis ſaciant
sanitātē. Si aſt q5 eo imoderati9 vtek: labo
retib plinu7 caleſit corpor ei9 ſebreſo7 emerſt
& ſi imoderate ei9 vſui diuti9 operā dederit ca
lor9 diſſoluīt nālis virtus debilitatur & deficit
fitib9 due he in numero iſirmatiu habitudines.
Ampli9 ſi ab exercitu declinēt vſu & ele-
gerint qetē & ocibi ſupſua in corpe multipli
cauſ morbi er diantis natura humours ſhan
tur. Coipo7a porro extra téperantiaz poſita
habētes: ſiſide calide ſunt complexiones & erer
citio vtank admodu7 ſupabundāti corporum
eo7z extra naturalis calo7: auger: necotib9 illis
virtutes debilitanſ: ſebreſ emerſunt: fitib in
extra naturaliū numero maximeq ſi eo7q ſi
ſimul ſicca 2pherio. Si declinauerit aſt erer
citium ocioq & quieti ſe dederint: naturalis
eo79 téperaſ calor. Fitib9 eo7z ſaniotia & for-
tio7a corpor. Quib9 ſi frigide 2plonis dhi vtē-
tur oberit ſi aſt exercitio paulo ampliota ca
lor9 eo79 téperaſi nālis virtuſo7 mebzo7 au
gebik. Fitib in nālii numero ſanitate faciens
tiui: maximeq ſi coplonis eo7z frig9 huiditas
comitatur. Sic & invoibus alijſ est rebus non
naturalibus. Chos aſt quo his ſer int edut
ſit exponemus diligens in operatina huz
aut artis medicine parte loco quo de ſanita-
tis disputabimus custodia ſingulorum prout

Theorice

Maly

51

oportet corporum, etic autem horum fer na:
turâ erplanabim⁹ qdqz in corporib⁹ operet.
primiqz de aere et ei⁹ diuerstitatib⁹: qdqz in
corporib⁹ faciat inspiciem⁹: cu sit ei⁹ odimodis
necessari⁹ pfeuerverie vite vi⁹. Dehic ât exerci
ti⁹ et balnei diuerstitates explicabim⁹: eorùqz i
singlis actiones corpib⁹, post cidoq nam et po
tu: somni qz et vigiliar: oiuż inanitioni reliqu
rù sequek tractat⁹: simonqz huc alia termi-
nabut acchitia: eorùqz i singulis corpib⁹ acto.
Capit. ij. de aeris assignatiòe et diuillioe eti⁹.

Ico ergo qm qdè corpo-
rù habitudines
côplexiòes sequùtur nàles: aer ât
nos circuidansvni û ex his cauſis
q in còplecioniù corpori imutatio

ne forţia ſunt: pp in enitabilè homis ad illus
necessitatè anhelit¹; cæ: necesse est corporz ha-
bitudines aeris ſeq còplexiòes. Si ſit em aer
clar⁹: purus: et lucidus: et huòzes: ac ſpùs puri
ſunt ac ſplèdidi. Turbatoqz acre et nebuloſo
huòzes qz et ſpùs turbàtur ac ſpìſi ſunt et den
ſati. Que cì ita ſint necessario heret medico:
aeris agnoſcere habitudines ſingulis têpori-
bus et ſingulis locis: cæs et qb⁹ imuràtur. hec
tem in pnoſticis neceſtaria ſunt q ſoilis cæ q
qz ſint in ſingulis morbi têporib⁹ ânt: queue
et in ſingulis regionib⁹ comunes ſiàt: aut
prie egritudines queq et qbùſda? no alij in
eadè regione prie ſint: ſm corporz eor habi
tudines in còplexionib⁹ et chimòp habitudin-
ibus: aliquotieq tem qbùſda? no nullis chò
minù aer vtilis tpib⁹ alij aùt nocès. Si g p-
uenerit medic⁹ q in ſingulis partiètibus anni
cæe ſiàt ſcire et in vna quaq regime: salutè qeo
rù q cauſis liberanک illis. Casumq alioq q in
cidunt pceſſeritqz et obferuauerit: cæsqz ein-
modi gñantes mala âputauerit oppoſitis co
trarifsqz. Et ſi forte cùitare ingreſſus aliqùs
ſuerit: cuip⁹ popuł⁹ morbis moleſtek aut aeris
aut regionis: no errabit in eor recta medela.
Cù igik aeris habitudinù cognitio tâta ſit in
medicine arte vtilitas neceſſario ad variatate
aeris cognofcèdâ cogik medicus: actionefsqz
ei⁹ in corporib⁹. Quare nos hoc loco aeris aſſi
gnatione et eù imutàtes cæs erplanare icipie-
mus. Dico gqin aer ali⁹ têperat⁹ è in qlitate.
i.nò calid⁹ no frigid⁹ no hüid⁹. Fz nec, fice⁹: q-
lis è vernus aer. Ali⁹ aſt extra têperantià. Et
aer têperat⁹ est mûdus clarus et ſubtilis què
nihil imſeet nihil turbat: et odoz et è iocid⁹
no calid⁹ q ſudoz: pnoCAT corporib⁹: nec frigi
dus q rigorez qz q cito i frigidis cù ſol occubne
rit mutat: et ad ei⁹ orti in calidù. Cui⁹ è aeris
hic habitudo têpate còplonis corpora cò for-
tat. huòzes ſpùqz clarificat: digeſtioris diligè-
tià adinuat. Qui ât èc tempantià est aer aut
certe i qlitate ex è calidio: tempato ſez aut fri

gìdior aut hüidior: aut deniqz ſicior: aut ſue
in totalitate ſubſtârie: quæ admodù pestilètia
lis. Et aeris egrefſio ſua in qlitate a têperatia
quinqz ſit de cauſis. prima è anni intèperan-
tia. Scòa astro ortus et occasus: eiuſqz a ſo
le remotio vel vicinia. Tertia vèti. Quarta re
ſiones. Quinta vapores. Nos itaqz. incipie-
mus ondere pìmù quomò aeris fiat a partien
tibus âni immutatio qdqz in corporib⁹ faciant
dehinc de alij aerè imutatib⁹ pèſquur cæis.
Cap. 3. de aeris imutatiòe a ptientib⁹ anni.

Lire te opz par

tiètia âni forţiores ad imutâdi
aera corpaqz cæs e: iòqz nos a
ptientis âni icipim⁹ nä. Dicim⁹
q qm âni ptientia qtuor ſut: ver.
estâs. autùnus et hiems. Termini tpis veris
hoc è principi et⁹ finiqz ab hozâ è q sol in pri-
mâ descedit arietis partè: qn aſcèſuz incipit a
septètrionali et in recta è linea: hoc è in têperâ
tia no ad septètrionê inclin⁹ v’ anſp. vſqz ho-
râ momentùqz quo in vltima geminoq eſt: pte
Süt ei⁹ trâſcurſui hec tria signa: et cui q signo
mensis prim⁹ est mensis ab ei⁹ in ariete igref
fu qo septimadecima fit martij mensis die vſ-
que septudecimù aprilis. Scos est měſis a ſo-
li in taup igreſſu q septia de cia fit aprilis die
finiqz ei⁹ septimodecimo maſt occurrit cu ſol
tauri tenet vltimù. Terti⁹ poro měſis ab oca-
tauodecimo maſt icipit die: ch ſol geminoqu
aggressit ́pnciptavſqz iunio octauādecimā die
Estatis aſt termini ſut a ſok desceſſu in pìmam
càcri pte: ch in vltio sui è aſcèſus in septètrio-
nè: q desceſuz ́icipit ab eo vſqz vltimā 75sinis
ptè. q in pte tria ſunt signa: et cuiqz signo men
ſis è deputat⁹. pim⁹ est měſis ab ingreſſu ſolis
in cācrù et ei⁹ pim⁹ nonodecimo iunij die: vſqz
septimùdecimù iulij. Scos ab igreſſu ſolis in
leonê: eiuſqz pim⁹ octanadecima die iulij: fi-
nis aſt septimadecima auguſtì. Sequik terti⁹
in igreſſu ſolis in 75inè cui pim⁹ est octauode
cimo die auguſtì. Finis octauodecimo occur
rit septèbris. At 7o autinì tpis ſut termini ab
ea q sol libra i:rat hora ybi et cursus ipi⁹ septè
trionalis terminak et in têperâie è linea no in
auro aut septètrionê iclinat⁹ einuſqz finisho
ra in q sagittari ptè illustrat vltimā triaqz h3
signa et ſinguli signor měſem. Prim⁹ měſis è
a ſolis in lib:ā igreſſu q nonadecima fit septè
bris die q et hora ſol ́icipit in anſp. desceſus
finiqz octauadecima octobiz. Scos ab igreſ
su ei⁹ in ſcorpifi ſitoq nonadecima octobiz die
vſqz nonădecimā nouèbris. Terti⁹ dehic mě-
sis sequik autinì ab in sagittarii igreſſu ſolis
nonadecima die nonèbris vſqz antuèdecimuz
decèbris die: porro hiemis epi⁹m ab ea q sol
in pimā capricorni tràſt ptè et vltimù desceſus

S 3

Liber

et in Austriæ: ascensuſp. iteæ principiæ; et est illi fit
nis cù in vitrima piscis fit sol pte qn et austraſt
terminatæ ascensuæ. Cui quæat? et alijus tria ſiit
ſigna et ſignaet cuius meſſis. Primæcipit meſſis
cù sol capricornu ignedi: et ei principiæ ſekta
decima die decedibus: ſinſus tertiadecima iac-
nuarij: eadeq[us] hora sol auſtrale incipit ascenſus
ad téperantie cœuersus lineæ. S[c]c[]s ſequitur
mèſſis a ſolis in aquariis trâſitn[us] cui è principi
q[]rtadecima ianuarij dies. Finis at[]it ſebua-
riij tertiadecima. Terti[]æ ſequiſt meſſis q[] incipit
ab igreſſu ſolis in p[]ſicib[]æ: cuj[]t principijs è quar
tadecima ſebuarij die clauditur q[]untadeci
ma martij die. H[ec] est assignatio cuius[] p[]t[]ieſ
tis àni q[]p[]oq[]t tres h[]mèſes. Aer aſt: horuſ
qui[]c[]p[]ri[]t ptientijs dehinc siderâdus. Ue-
ris ita[]q[]s c[]ôplerio iter cal[]ſ[]t et frigidu t[]e]pata est
h[]uidu[]q[]t et ſicc[]u. Sol tem[] eo t[]pe i e[]q]litatis è
linea cui[]q[]t longinditas ab vtris[]q[]t è e[]q]litis
auiſt nonli[]vis c[]ôplexionè ca[]l[]az e[]t et h[]uidam:
nec ver[] è ca[]l[]a tem[] et h[]uida c[]ôplerio putredi
nù cito ſusceptibilis è et morbos nutrit p[]ſſi-
mos: v[n]t et c[]eri ca[]l[]a d[]naſt et h[]uida c[]ôplerio
p[]ſſimi ſequitur morbi quæadmodu vêtoruſ
ſit t[]pe auſtralijs pluian[]tisq[] estina[]p[] morbos
oriri p[]ſtilétiales: morbosq[] vt in acariana fa-
ctijs est cu[]itate ſub eſtatis articolo: q[]b[] in e[]pi-
dimis refert hypocras dicès: ſuit eſtatis t[]p[]e
in acariana cu[]itate ſub eſtate pluian[]safferès
ab ei[] principio et tota eſtate marimeq[] c[]i au-
ſtraliſ: ſkebatq[]s ſub cute rubigo q[] c[]i c[]ôduſa
caleſieret g[]nata è prurigo: et inflamatijs ig-
nis ſl[]les egreſſe et aduſtiori. Opinatij[]s ſunt ea
q[] sub cute erat[] e[]c aduſta. H[ec] cu[]itas in p[]tib[]
erat auſtraliſb[] qua n[]o ercur[]ebat niſt admo-
du p[]anci septetriòales vêti. ta[]les a[]t p[]tes ca
l[]ide ſut et h[]uide. Q[]b[]t a[]t pluian[]s at[]nulit m[]
tas magiſq[]s eo t[]pe auſtrales ſkabat vêti. Si-
g[]n[]u est imoderatijs cal[]ojs et h[]uiditatis a[]c-
ris eo t[]pe q[] c[]ôplerio fortiò: è iter o[]c[]s c[]as c[]o-
po[]ra p[]utrefaciètes in q[]b[] putredo h[]z fieri. P[]
t[]redinjs ant[]e q[]t facta est signum est q[]b[] hypo-
cras a[]t ſub cute rubigo facta è. Ois tem[] hu
mor[] inclusus quoc[]iſq[]s ſit corporis loco c[]u an-
helitus remedio ſuit p[]uatus in putredin[]e al-
teratur: et q[]b[] eo in p[]affion[]e vertebaſt t[]pe q[]m[]t q[]
sub cute erat[] calo[]re adurebank nimio h[]ui[]t hu
mor[]s calid[]is ſimi. In his q[] dicta ſut[] nobis
ſignu est veris c[]ôplexionè minime ca[]l[]az eſſe et
humidâ: c[]u cor[]a hominuſ z[]aniora vere ſint.
Est a[]t t[]e[]p[]o[] principijs et primu et eſt t[]s[]ch[]p[]e
ro[]p[]o etas et adoleſcetijs. Q[]b[]t am[]pime h[]ne c[]
plexijs ſl[]gt t[]eperi è ſi ip[]m o[]ibus. ſ. conferas
t[]p[]ibus. Inenies n[]a[]q[]s aer[]e in eo n[]o calid[]i et ſic
c[]u vt i eſtate: n[]o frigid[]i et h[]uid[]i vt hyems h[]
n[]o frigid[]i et ſicc[]u q[]le novit auſtinus. Et hoc
nobis manifeſtillim[]u est ſignu téperantie c[]
plexionis ei[?]. Et his q[] dicta ſunt vere patet

Quintus

nequaç[] calid[]u e[]t et humid[]u imo téperatum.
Aeris h[]o eſtate c[]ôplerio ca[]l[]a è et ſicca: cal[]o-
r[]q[]3 ei[]9 fortiò: ſol tem[] hoc t[]pe extoll[]i vt[]limo
ſuo elevatijs termino et ad oppoſita nostr[]e
capitib[]t t[]êdens p[]ucta nobis ſupponi: caſeſa
cit noſtra q[] corpo[]a plurim[]u. Aut[]n[]u a[]t fru-
sidus è et ſic[]e: ſiccita[]q[]3 ei[]9 ampli[]o: q[]m e[]m
eſtatis cal[]o[]t et ſolis cor[]p[]is deſiccauſt h[]uidita-
t[]e. Eſt a[]t ſit c[]u his varie c[]ôplexijs in calo-
re et frigore. Aer e[]m in eo duab[]q[] diei in extre-
mitatib[]æ frigid[]i eſt: medio: a[]t die ad calid[]u
declin[]as ſed c[]u hac t[]n] varietate du[]a q[]h[]a-
litatu téperato [pp]inqui[]o: è ſiccitate d[]nante il
li per omnia. At vero hyems frigida e[]t et h[]ui
da et magis ilti frig[]i enſtat d[]hans eo q[] lóge a
p[]ucto capit[]s ſol amouetur. H[ec] est natura-
lis assignatio c[]ôplexionis aeris in vno quod
partiètui anni niſt q[] hec c[]ôplerio n[]àlijs in to-
tus partiètis t[]e]pore triu[] m[]c[]li. p[]mo inter de-
bile media eſt et forſte. in ſecundo fortiò. è ter-
tio a[]t debili[]o: partièti q[]d[]e ſequi c[]ôtéperata
Et hoc in vere eſt videre. Cum tem[] sol arietè
ingredi: n[]o inv[]timo è ver téperantie ſed p[]lu-
rimu téperie p[]timu. ſc[]o a[]t c[]u ſol tauru[] illu
minat téperatu eſt. t[]ertiuſ quo in ſignuſ tran
t[]p[]o seminu[]t o: téperie ad c[]ôplexionè eſtui de
clinat aeris. Idè in reliquis eſt intuèdu[] p[]tib[]
àni. Et ſcienda quoniam inter diei et anni p[]a-
portio è q[]d[]a et similitudo. Uer tem[] diei p[]unc-
to ſimile è. i. imatutio t[]e]pore: eſtas meridei
t[]e confinibus: aut[]nus v[]timo ei[]9 v[]espere. ſet
noci hyems. Quic[]iſq[]s èt morbo[]r magi h[]ui
quous fieri àni t[]pe et e[]p[] tumultuato et noz-
cumenti mai[]o est diei t[]pe quod ilti ſimile eſt
partièti: quæadmodu peri[]odus cui[] est ſom-
mai[]o è p[]t[]e aut[]no fieri magis tumultuat et
n[]ocet homini v[]espere q[] t[]p[]is ſerit aut[]nalis
similitudinem.

Cap. iui[]q[]s ſunt aeris actiones in ſingulis àni
ptientib[]æ et c[]u ſua eſt in naturali habitudine.

Drum

Drum
in ſingulis ptientijs
aer n[]ali è d[]erere q[]
c[]ôplexiò regisq[]3 vi[]p[]ta q[]b[] erpe
dit fuerit cor[]a a morbis ſana ſut
Qui a[]t ſua n[]o q[]feru[]t vt o[]z ſani
tate morbi. ſi[]t et paſſiòes nec a p[]ſſimi res
monent morbis in q[]b[] fallatia è et p[]iculi. ſi
ſit a[]t aer a n[]ali egredijs c[]ôplexiò e q[] illi p[]
è hominib[]æ morbi et acchitia ſut p[]ſſima. Ma
gis a[]t ſi eins a ſua egreſſio c[]ôp[]one imodes
rata è: ſiuntq[]s et in corporibus e[]p[] qui ſua t[]ne
tur sanitatè morbi ſed minime Graues: quiq[]
autè nulla è cura: niu[]lla et custodia corporib[]
morbi magni ſi[]t in q[]b[] è q[] vehemèns è p[]iculi.
Egressus a[]t a n[]ali aeris c[]ôp[]one aut h[]z au-
smentum ſut aut diminutionè quæadmodu ſi
eſt asia ſit eſtate cal[]ior aut fridior[]i vt certe
h[]uidior[]. Hiès àt h[]ieme cal[]ior aut frigidior[]i vt

Theorie

Malp. 52

certe ſiccioz aut imutatur vertiturq. i trariuſ
yt ſi fiat eſtas frigida z húida:hiems calida z
ſicca:ideo z hypocras. Si anni tpa náli inhe-
reāt dispoſitior: ſitq. in eoq. ſingulis q. oq. z
ſiut in eis morbi bonos húit ſat? z dispoſitio
nes bonas z determiſiōes. Si hó anni tpe
ſue mime inhereāt dispoſiūn i q. ſiut in eis indiſ
poſti z inordinati ſiut morbi z i cópetètes tur
perefz determinationes. Annus igiſ cui? aer
ſua ſeruat moderatiōz ille è cui? ver è têpera
ti circa caloſe z frigus. z in eo alternati ſiunt
plunie. Nec imoderati eſtas eſt caloſis z i ea
pance admodu pluunie: nô quêadmodu hóna
les eſſe condecet. Nec hó autónus nimie erit
ſicctatis z i eo pluunie ſiét. Hís át frida erit z
pluunie nô ſupabúdātes. hmoí aní aer put có
decet tépatus è. Annus hó in q. aer ab oze-
dine suo egredit: è cui? aer ſingulis tpib? ab
his q. dicta ſantvariaſ. Si hó ppe thereat ſin
gulis tpibus ptiétiū aer náliq. cōplexiōt: ppe
qzá in eis pdcunck infirmitates illi ad quam
inclinātur ſiles hitudini. Fiut etiā morbi pef-
ſimi tpibus ſuā ſeruātib? hitudinê. Sz ſi va-
rie dilponis ſtati ſequat tépus quêadmōm ſi
hiems qdê australis ſit z plimaſz pluniaſz: m-
taq. fiat in corpibus humiditas vnde z vere
febres ghank putride morbiq. húidi apople-
sia z epilepsia: aliaq. hmoí. Qui aŭt ppiſ
ſunt ptiétibus cplexion inhererétib? náli hy
pocras i aphorismor. libro eo q. q. quê de aeri
bus cópoſuit z regiſib? z memorat. Cait eſt
hypocras. vere marie ſiunt manie z meláco-
lie z epileſſie. ſáguis flurq. ſynáces corrice zbi-
ci tuſſes z paſſiōes in qb? excoziaſ cutis. ſarpe
dies morphée pustule emiſiōes arterice. Qb
ideo dixit qm hoz. ghatio morboz in hoc aní
ptienti plimuz ſit his qrfi corp? repleſti è. Hie
mis zeni tpe hoſes i multitudie occupātur ci
boz z varietate: er qbus in corpibus mrita cö
sregſaſ zupflua: hocq. tpe hlemali. f. caput ſu
pſuittatib? repleſt cā aeris friditatis q. caloſe
debitat húilditates decoquátè. Ut q. ynfí ve
nerit tps hiſq. liſſieri iceperit humores z q-
dê in cerebro ſiut: ſi ad eí ſluſerit vêtriculos
epilepsia pariut? apoplexiā. Si át ad nares
coricā faciunt ſi ad guttur brāces: ſi hó ad pe
cus tuſſez q in corpis ſunt pſ fundo ná a exte-
riota depellit: corpis: ná tem hoc tpe aeris ſa
nitate z têpantia roborat: purgatq. que hcoz
poris ſiut pſundo humoresq. ppulſat malos
ab excellénbus mébris ad cutis ptes: ideoq.
z paſſio ſit in q. cut excoriatur ſarpedo z oia q
dicimus. Si quo aſt tpe expullerit illos ad
aliqua mébra z ad aliq. disſregationes emiſ
ſones ſiunt z artetice. Cait antè ſexto in epi
diminaruz ſermone: qm veris principium ptiſi
cis maluz eo q hoc tépoze liquefiat humo-
res z diffoluantur z in pulmonê pectuſq. in-

ſiunt. Cait etiā hypocras de eſtatis ptiéti
tpe. Eſtate hó qdá hózu q z vere morboz ſi-
muq. febres zinne caufon z tertiane plime
vomit diarie obtalmie auríu dolores z vices
ra in oze defudatiōes zylercu putredies. hoc
ideo qm veris ptes eſtatis continuant princi
pijs eiuſq. natura nô lóge ab illo eſtideoq.
z in ea morbi qui z vere ſiunt. Eſtatis etem eſt
ſui caloſis cā coleraru ghatio ex qbus cú pu-
truerint febres faciunt calidas et tertianam.
Que aſt in ſtomaco ghantur z itestinis: aut
ad ea deſufererint: vomituſvget z solutiōes co-
lericas. Queq. ad ſupioza emerſerit in oze ſa
ciutylceratiōes z in auribº dolores. Quas hó
ad exteriora corpiis expulerit ná p ſudore pni
riginê faciut z ſcabié cetera q. de qbus dictu-
ri ſumus horum etem morbozu euétus ápil-
a ſudore ſit. Cait etiā hypocras de autuno.
Autuno hó z estinuóz mita z febres qrtane z
varie ſplenes: hydropes ptiſis: strāgurie: ſa-
Suinis turbatiōes: lieterie: ytebi dolores: ſi-
náces: colice pèoſe: aſmata mánie melie. Qb
aſt ait multos estinuóz fieri morbozu eo q
eſtatis vltimú autóni ztinuak prncipijs eiuſq.
ná huic zfigurata eſt. Joq. estinuóz multi in
eo accńt morbozu. Et qm colerici qui eſtate
gnantur humores hoc concludunk têporum
aeris cauſa frigiditatis non diffolunck. Qm
aſt huózes hi colerico in corpe adurunk calo
ris eſtatis gravitate z in colerá mutantur ni
grá. ſit ab ea qrtana febris z mánie ſplenis
magnitudo z ex ſplenis magnitudine hydro
píſis. Coſclusio aſt huius nigri huózis eiuſq.
in pſandú corpiis cōuerſo turbationē facit
ſanguis. i. diffinteriá z lienteriá ſuo acumine
z morſu. Qm aſt hoc tépoze frigidus eſt aer
z ſiccus cōplexione anhelitus desſiccat oiga-
na. ſitq. ab inde ptiſis: qm frigiditatis aeris
neruís nocet: artetice ebulliſt. Si aſt iclek
colericus hic humor ad vîne meatus z veſi-
cam strāgurie piuntur. Si ad surgulionem
ſináces. Si vero humor ad pulmonis deſu-
fererit meatus aſmata emerſut: ſi que ad itesti
nozu ptes ápata aut opilationē ghauerint co
lica ghat z paſſio ileos dicta. Immixte aſt et
varie febresvarietatis cā ſiut frigus accidit huic morbozu
z timcdú autſinaliſi aduentus: hoc io dicit qm
autónus varíi eſt aeris z corpa i covaria nec
in eadé pſistentia cōplexione naturali: ſiunt
aſt hoc maxime tpe lóbrici z aſcarides in in-
testinis: p[.]cordioru: dolores: ptiſis: z neqſimi
morbi: hoc ppter multá que porrisig hoibus
copía fructuum eſt eſtate aerisq. varietate.
C. Dixit át de híeme hypocras híeme accit
pleureses z peripleumonicæ co[.]ze: bráci: tuf-

§ 4

Ziber

fes.lateriis dolores lúboz et pectoris. cephalee
h'tigies apoplerie. Pleureses qôr et piplenmo
nie pp aeris respiratione fridie:eiusqum nocumê
ta q'ahelitus infert origâis cù mèbia hec a fri
gido aeris ûsendi nequeât quêadmodù alia
cofernatur pp magnâ ahelit9 necessitatê. Aer
aut fridus eorp est q magis strumêtis nocet
anhelit? Ideoq et multe fiùt tuſſes fridis tpi
bus et septétrione flâte. Qd autè coriza brâci.
cephalee, virtigines et apoplerie. epiſelesq c
eorp q capitî a frigore accidut et flegmatis i eo
multi gñatiòq e ei replétur vêtriculi. hec ſut
paffiones et accidentia q corpori accidunt in
ſingulis partiètibus anni. ſiquidè aer ſue est
naturali inherens complexioni.

T Capituluz. y. quid faciât queq anni partiè
rium ſi natura fuerint a ſua egreſſa.

Eccidentia
autè et paſſiones q in
vno q3 partientiù anni kiùt ſi ſua
egreſſa ſint nà hec ſunt què affi-
snam q hypocras et pòit. Psí
inſt hyès bozealis fiat et pluuijs carès. ver at
australe et pulninoſuz: accidut ab ide eſtate ſe
bres acute obtalmie diffinterie: magieq mlie
ribus et pueris et q2 coplones humide ſut. ho
rsh ortus morboz et ſtrps er putredie è q ex ca
loze ſit yno e humiditate. humiditates etem
z huòzes coagulantur ab hiemis frido: q5 cù
veris calor invenerit et huòiditas liqqiunt et pu-
treſcùt vt autè ſit eſtas hi apparèt morbi et paſ-
ſiones. Et qm humiditas in corpib9 muliep et
pueròz pluria eſt: accelerat ad eos putredo.
Fiuntq2 hù in illis morbi magis q2 i alijs. Et
de hmoì rurſus dicit ano ſi poſt cànicule ortù
plunia cù frigore fuerit et vèti septétrionales q
fièt morbi quieti ſut et ſuanes et autùnus ſan9.
Tsi nò ſit ita res nulla è hiys qd q huide ſut
coplònis pueris et mulieribus a morte ſecuri
tas. Cui9 at 2plexio frida et ſicca nihil ei timè
dum:q2 ſi ſita nò ſit timèdu cuz ab illoz enaſe-
rit morte i qr'tanà ſcidere: ea quartana in hy-
dropifim:q6 at dicit poſt ortù canisq2 aſtru
hoc tpe orti eſtatis: et ſi hoc tpe ventus fuerit
septetriòalis et frigid9 putredo nò accidet nec
ebullitio et ferno: humoris grauis imo putre
do iſa debelis erit et frigorous cã eſtatis colere
in corpe nò gñantur mlte: nec autùno accidèt
multi inorbi sequèti. Et qm coplònù dhi frigi
dap et ſiccaz grandiores ſunt huòidicq huòres
ad q5 putredo accelerat pauci in eis ſunt: vir
aut raro ullis accidunt morbi in hmoì tpe: ſi
ho nò ſit aer eſtate fridus imo magni caloris
cuz calore q pceſſit yno e humiditate poſt hie
mè magnap et pluuiap: in pueris et mulierib9
his quor9 est 2plexio huìda mois multiplicat
pp eã quæ eſtas adducit humoq ebullitioneè
ex putredinis virtute et qui lib erantur morte

Quintus

qrt ana illis ſupuenit hâcq2nò din poſt ſubſe
qui hydropis húor etem putrid9 cù caloris
eſtate multudie exuſt9 fuerit cola ſit nigra q
qrtanà igerit ſebre. Quartana at ſebris mari
me epatis et ſplenis debilitatê pit opilation
q3 i eis qd cù factù fuerit hydropilis ſequif.
Et alio at aphorismo. Si q2 hiès auſtralis
fuerit trâqlla et plunioſa. ver at bozeal et pln
nijs carès pgnàtes mulieres i yelvel qus d'ca
aboruſz faciùt. Si at pere 2tigerit hoc tpe q
nascul9 debiles ſut lâguidi corpe nec eorum
differk vita vt aut ſtatim morianf: aut ſi ſupui
reint certe morbidi corpe reliqs ho iunioz
bus diffinterie accint et obtalmie ſicce grâdio
rib9 catarri apoplerie et emigranee. At at mu
lieres aboſum qlibet ex cã facere: qm corpa
muliep huìda ſunt eorùq hoc tpe auget hu
miditas et rara ſit corpa ſup q5 cù ver pue
nerit fridù et ſiccù penetrat eas fris9 et ad po
funda trâſit velociter pferi9 ysq3 ad fer9 de
territat ſua magnitudie et iterſict. Si at hi
pepint tpe et fris9 ills occurrerit fetib9 necat
eo q a calore mificis egrediètes ſtatiz ad fri
gidù trâſe at aerè. q2n9 at cerebri i tali reple
tur ſupfluitatib9 tpe. dehinc fris9 illi ſupu
uenit ifrigidat et a decoctiò de reinit ſupfinita
ti 2uertuturq3 in ſlar hiemis ex caloe fit9
ſta ſaluz. Et ſi hoc òcinauerit ad oculos ſta
obtalmià facit ſicca ſi ad iteſtia diffinterià et
lâguis turbationè. ſi at ſt ad pect9 deſederat
et pulmonè catarri fièt et ſi vêtriculis ſluierit
cerebri apoplexi expecta et ſi ad alter latus
corpi9 paleſis accidet. Repetit at hypocras
aphorismo 2diè. Cui9 cinitas hùus ſolè 2vitos
optime poſita è: einuſq3 pot9 optiaq2 min9 in
hmoì iſfirmant àno liber anq3. Cui9 ho cini-
tas mala hùus větos et ſolè poſitiòve poſita è
a2q2 vtik mala: ei erit peio: habitudo malaz
dixit poſitionè ei9 q2 i quallib9 et ſpunditati9
ſita è bonà at ſut q2 i excelſo et eminèti loco vèto
rù libero flatib9 bozealiù. Cai at ſit et apho
rismo in alio. Si eſtas paucar9 è pluiniu ap
tùnusq3 caloris plurimi et plunioſus auſtra
li hieme subſequèti cephalee ſiunt granes,
tuſſes, branci, corriſe, nonnullis yero et ptifis
q2 io dixit qm capita in hmoì autùno caloris
plurimi ſupfluitatibus replétur. magis ho
cul est coplexio humida vt igitur hiemis im
probum inſtat frigus einuſmodi còclunduntur
ſupfluitates in cerebro. Que ergo eorp cere-
bùi circuſenèt cephaleà, pariſt q2 i ad nares
fluxerint corriżà signunt que ad pulmoìs ca
nalem et pectus brancos faciunt et tuſſes. Cul
asit hoium pectus est ſtrictum et alià a capite
ad pectus dimittit humiditas hoc tpe fit illi
ptifis accidit in huiu ſmodi emigranee hie
me. frigus etenim et hiems ad caput pln ac
celerat in quo et repletio è calitas i autùno.

Theorice

Maly

53

Et ite, hypocras ait. Si autinus borealis
fuerit 4 siccus humidas hñtibus nãs cõpetit
vt mulierib9 puerisq. qbus ăt colere dñantur
obtalmias patintur siccas: sebres acutas: deſi
pientiã: meliaz. hec iò dixit qm cui9 è cala cò
plexio 4 humida salubrio: aeris fit cõplone
frida 4 sicca nec in eius gñank corpe supfluita
tes qm ei9 còplo hoc téperat aere, vt ă hiems
venerit reſrigerat illu 4 spiffat cutem: nec ſunt
in ei9 male supfluitates corpe a qbus ſi 4 clu-
ſe fuerit timeak morbi gñari. Corpa ăt qbus
colere dñantur aliter. ſubtili9 em qo in illis è
dissoluit eſtatis calore 4 autuñi ſicco remaët:
q in corpe groſſu, vt igitur adest hiems ſupflui
tates hec 2 cludunt ei9 frigido: 2 q 2 ad ſupio
ra ferunt 4 oculi ptes: obtalmiſa pdcut ſic-
cä: 2 vero ad cerebru operimëta: deſi pietiã in
ducunt nigrã. 2 q cõputrefcunt ſi caſe ſint: fer
bres excitant plixas. Ait aſt rurſus hypo-
cras alio aphorismo. plunuiar paucitas corpi
bus magis vtilis 4 ſana copia: hoc ideo qm
plunuiar copia in corpib9 ſupfluitates gñant
humidas: ad qo putredinis è accelerare: ge-
neraturo plixi morbi: ſut alio testaſt hypo-
cras aphorismo poſt huc dicens. Morbi q er
plunuiar ſiunt copia in plurib9 ſebres ſunt 10
ge vêtris flurus. epiſie. apoplie. ſynäſez. hu
miditas etem q in corpe er plunuiar copia gña
ta eſt cuz putruerit ſebres parit. Et qm h9 tpe
multa eſt humiditas 4 frigida fleſmatica
ematuratio ei9 10go eſet tpe. ideaq 2 ſebiu
ptelatur tps: qm 10 cerebr in hmoí aere ſu-
perfluitate replek humida: liquidè hoc ad ce-
rebu declinauerit vêtriculos epilepsia facit 4
apoplexi: ſi ad gurguliſis partes ſynäce ex-
citat: 2 qo ad ſtöm 4 intestina fluxuz 2 monet
vêtris. 3n plunuiar 10 paucitate 4 corpa ſi
mul ad ſiccitate declinât. qui2 hoc gñantur
tpe ſccli ſunt humozes colericiq ad hos itaq
putredo nò festinat 4 corruptio quantuq ex
eis in corpe cõgreſt cito dissoluit nifi 4 quã
do plunuiar imoderata eſt mora ſicctasq in
aere cõſtatur: in corpe humozes gñank cole
rici fortis acumis qbus ſebres ſiunt acute et
tertiane fileſq morbi 4b9 a calore 10go eſt 4
ſiccitate. Ideo ergo ait i aphorismo p[]libro hy
pocras. Si plunia innoſk ſebres ſiunt acute.
Si aſt plurumü tarda2 4 in aere ſit ſicctas in
plibus huinimodi oporſbit morbos ſpare 2
ſiles. Ait aſt hoc pp eos 4s in corpibus huo-
res corícos aeris parit ſicctas. nifi 4 q h9 hùſut
tpe morbi nò multi ſunt pp eor ſiccitatè. Iac
itaq de că ſanto: eſt hoim corpibus plunuiar
paucitas q copia: cuz plunue gñatœz augêſt
humida: ſupfluitatu fleſmaticarùq: 4b9 ce
rebz replek. hee ſunt q de morbis q in pticú-
bus anni in qbus aer extra téperatiam eſt na
ſuralem ſiunt: dixit optimus hypocras.

Capitulum ſextu quibus 2 paſſiones et mo-
di accident in ſingulis anni téporibus quiq-
illis in ſingulis eor2 liberentur.

Ico oportere te c[]ſis
re p[]aſ-
ſiòes h[]as 2 morbos 4s in ſingu-
lis 4nti ptientib9 c[]uſe inheſerit
c[]p[]lioni n[]ali aut ab ea fuerit egres
ſa fieri dixim9 nò oibus accidere hoib9 nec cui
ch[]e c[]e pp[]os ptienti ſine alij[]s: imo liberant ab
eis hoim 4d[]a: o[]eſq[]oibus fiùt anni tpib9 al-
ternatiomq 4 n[]et etem 4 că hoibus paſſiones ac
cidunt 2 morbi: ſola eſt aeris c[]p[]lo 4 hitudo.
Si etem ſic ſe res h[]êret o[]eſ certe hoies mo-
bo illi iſ firmar[]etur pp[]o partièti: 13 2 q[]o com-
di bibiturq9 ex[]ercitiuq[]s ſim[]l9 4 balneu ac re-
gimina alia. his etem ſi 4s alr ch[]o oporſeatva
tur ic[]o p[]etetiq[]s regie: 2 gregant abide ſupflui
tates i corpe male: ch[]p[]s c[]u tumultu auerit alij[]o
quouis tpe morb9 m[]oue[]. Ampli9 aſt corpo
r[]u diuerſitas in ſua c[]p[]lone ſi 2 figureta aeris
ſit, e[]k téperatíta poſiti c[]o p[]lioni: vna e[]p[]r è că
r[]b[]i q paſſion uq morbo[] in ſingulis 4nti tpib9
adiuut emerſionè. C[]o p[]lioni etem calide
dnis paſſiones i tpibus accidut qbus aer caſ
eſt h[]uideq[]s c[]o p[]lioniſi 4 humidis: piterq[]s fieri
ſc[]ci in ſic[]is. C[]o p[]lioni a[]t h[]i ntibus c[]o p[]liti
tpib9 4b9 aer e[]p[]o eſt 2 ſon9 c[]o p[]lioni corporuq
magis morbi accidunt ch[]eliq[]s tpib9 4b9 aer
e[]p[]o eſt c[]o p[]lioni 3ri9 illiſq[]s ſani ſunt: 2 optime
e[]p[]o hitudines. 3[]de o[]g[]i2 2 hypocras d[]ic[]t.
E[]sgritudin3 ſingule alie q[]d[]e ſine alij[]s filio-
res 4 peiores etatib9 4nti tpib9 regiſib9. Seq
tur deh[]ic 4 d[]icit. C[]uere 4 e[]ſat[] p[]ncip[]ijs pue
ri 4 e[]p[]o etate primi in laudabiliori ſunt h[]it
dine 4 p[]fectiori ſanitate. Reliquoq[]s e[]tatis 4
autumni e[]trëitate meliozes ſenuq hitudines.
Reliq[]q[]s autunni hieme hoq 1 medij etatib9.
Quod d[]ic[]t i vere 4 e[]ſat[] p[]ncip[]ijs p[]ueros 4
his p[]rios etate laudabilu[]i e[]c h[]itudinu[]i. 3[]o.ſ.
q[]m duo hec anni tpa téperata ſunt eo q e[]ta-
tis p[]ncipia ad ver i[]clinetur. P[]uerat ăt 4 ado
leſcentiu[] t[]éperata eſt p[]lplexio. Corpoq 10 t[]
peratoq ſanitatis custodia: his q 4 illis c[]o p[]
ſunt 2 4ueniètia fit. Corpoq 10 e[]k téperatíaz
custodia ſanitatis his q e[]oq 3ria ſunt c[]o p[]
2ni c[]oficiſi. Quod autè ait reliq[] e[]tatis 4 autu-
ni e[]tremitate ſenu[] habitutudines melius eſſe
q[]m duo hec tpa calide ſunt c[]o p[]lioniſi: ſene
ctutisq[]s frigida etas 4 humida: duu c[]o p[]llexio
ni hoq c[]otraria téporum. Quodq[]s ait reliq[]
autu[]ni 4 hieme inter duas h[]as medij etates
oportunius eſſe. Quoniam c[]o p[]llexio duuq hoq
t[]éporum frigida eſt 4 humida: etatis medi[]oq
c[]o p[]lioni c[]otaria: inter ſenuq etatè 4 ado
leſcentium que iuuenilis eſt etas.

Capitulum ſeptimum de aeris mutationes
p[]ropter aſtra.

Liber

Stravero

quozn ex ortu occa- quozn ex ortu occa-
suqzaer i anni mutatpibq sunt pliades canicla: maioris vrfe cau suqzaer i anni mutatpibq sunt pliades canicla: maioris vrfe cau du:pliades cu oriitur hypocras ait a galienns estatis effe principiù metediqz tps. Est ait eorù ortus maij principio cu ab eis remouet sol: ipseqz eins egreduntur radijs. Occasus eor iniciù est hiemis et seminàdi tps qb est nonèbris in primordijs scilis cu oriſt sol ipſe statim occidunt: quaruz ortus principio fecidi têporis est estatis: qb hypocras têpus vocant fructuſi. Canicule ascêſus vicesima in iij è die: medioſi estat¿ estus gravitat¿. Cau de yo vrſe maioris ascêſus principio est autu ni. Aeris itaq fit imutatio ppingtatis astroz et remotiòis a ſole cà. Cù etem cu ſole sinodà celebriat: aer caleſit et ei augmèta calor. Cor pori näq solis corpus iungit aſtri: augeturq quâta eius est chtitas aeris calor: martieq et astroz sinodis q magna ſunt erràtia: aut fi- ta: vt est iupiter: mars: venus: et q in pria ſunt magnitudie et ſcà qulis et càis auſtraq septè- triòalis: leonis cor: tauri ocus: et filia aſtra co diaco pria hec et aſtra ſi die queniat et oriank nec ſit cu ilt ſol aerè ſuo caleſacint motu ſup nos additio tem sol morq tinètù ſup nos a: strop motui. Et ſi qd tpsè estat¿ Guis ſit estus ſi hièis frisq minuik. Cù yo ea ſole aſtra remo ta ſut nec astrop magnop aliqò ſup nos i die fuggit: aer fridus et ſi estas fuerit minoris est aer calor¿: ſi hiemis maiore habet frigiditate. Capim viij. de aerù mutatiòe pp vêtos.

Eris propter ven
tos

imutatio qulis ſit tibi nunc assigna
bimq. CDico qm vêtrus est ſicq
vapor a corpe dissolur? terre: hu
ius vaporis còplexio ſim ès e a q venit ptem.
Dars ât terre imutat còplexionè ex ſolis ſup
es tràſtu lòginqitateq eius ab eo. partes ât
qtuor ſunt: auſter septetrio: oriqs et occidens.
pars itaq auſtri è q a dertris è ortus ſolis: ſi
orientè aduerſus faciè tuâ referas hecq pars
cala est q humida. Calida qdè pp ſolis ſuper
eam descenſuzicu a ſeptètrionali a mouet po
lo: humiditas yo ei9 estpp eui q a mart dissol-
uitur vaporè humidù: ſiccoqz imisceq vapori:
cu huius ptis mare magnuz ſit: et qm hec ps
dimiffa est venti igitur ab hac flàtis pte 2ple-
xio cala est q humuda dicikq australis. Sep-
tètrionis pars huic oppofita est auſtri ptí: ta
ſinistris est ortus ſolis cui9 è còplo frida et ſle-
ca pp ſolis cursuz ab hoc loco remotionè: cuz
etem sol ad hunc têdit loci: et ad hui9 ptes po
lu: terra ſit remotio. Ab hac flàs pte vêr9 ho-
reas vocat cui9 aplo frida est et ſicca. Pories
aſt ps illa est i q orit têpate 2plonis sol: tem

Quintus

ſup ès orit et ab ea ſeatur ſingulis dieb9 nee
pot in ea calor: opart: qm sol no din pmanet i
ea:nec yo fridus cu qtidie ſol i ea oues paulu
lù caledaciat. Uet ab hac flàs pte ſubſolan9
vocaq et têpate est còpionis:nifi q paululù ad
calm inclinatq siccu. Sic qh occidètis pe têpa
ta hz còplerionè: quèad11 et oriqtis ptis 2plo:
fed paululù ad frigidù clinidans et hùidù: ideo
qb et ab hac pflàs pte vêtus in einùmodi è co-
plexiòe vocat ſauonius. Hec est qtuor assigna
tiovêtorù: q tach gna ſunt boeas. ſaufer: ſub
ſolanus: ſauonius. Sunt at hic et alij octovèt
collaterales ab auſtri ptibus duab9 duo: qru
vnus apte illi est oriqtali et de euro auſter: al-
ter a pte occidètali et vocat austro africanus.
Et a laterib9 boze duo vèti flàt alter ab oriq-
tali pte q diciù choors: alter ab occidètali late
evocaq aqlo. Sic quoq et a duob9 oriqtis late
ribus duo ſunt vèti. Pariter qbs a duob9 occa-
fus lateribq. Et qui a duob9 ſubſolani lateribq
alr ab auſtri latere dictq eurus et est i hiemis
ortu alr yo a septètrionali appella vulturn9
vèti coes et aps oes cogniti illi ſut qh gha
posuim9 qtno: boeas. ſaufer. ſubſolan9 et
auonius: quoz còplo est què dictim9. Octo aſt
reliquor còplexio cuiusq vêtor deficiens est
a complone illius cuins lateralis est paule-
lum ad aliu qui ei ab altera est pte clinidans.
Cluentor ait quiq aerè in ſua mutat com
plexionè et in corporib9 paſſiones facit qo no
est alteri9 facere. Boeas etem ſi flaueru cor-
pa còſortat et idurat: spùs clarificat et huòes:
cereb9 ſanat: ſenſus müdificat et ſubtiliat mo
tu2 ſoſtat appetitù anget. digonè corobozat:
furqu9 phibet ad mébra materierù: ſpifat tem
corpor exterioa: calozè couertit ad iterioa
nale: et cògregat còſortatq: mébra robozat ad
interioa: halesq oes oportunas facit res: nifi
q tuſſes excitat pectorisq dolores eo q spùs
dessiccat inſtra ventre còſtipat: vunà incarce-
rat in oculis moſus faciens: frigidisq noceſ
corpibq. Cauſter ât corpa latar et nervos: hu
mores 2turbat et spùs ac ſenſus: vii et ſuitatè
parit audit9 defectu viſus: pigritià nutrit mo
tù eneruat: cephalæ excitat epilie termios cò
mouet: appetitù minit: digonè obilitat: tem
vêtus calus est q hùid9: vnde et cereb9 ſupplui
tatibus humidis replet. Hec autè accidentia
que meminit hypocras humiditatiè ſequunt
 cerebrì cum ſenſuum ſit origo et radix. Debì-
litas autè appetitus et diſeſtionis imminutio
descenſum ſequuntur matieruz flegmaticar-
rù a capite ad ſtomacù. CIn ſubſolano ait et
fanonio qm têperate ſunt 2plonis et corpa in

Theorice

eis têperata sunt media et sana. Reliq. oës yet in corporibus passiòes opantur primas illis quas illi a quos flant lateribus exibent. hoc ergo modo imutatio ventorum imutationes fact COMPLEXIONIS AERUM.

CCapiLIX.de aeris pp. regionibus imutatione.

Omutat aut aer et regioni varietat; cæ. In regiòb9 etem 9 quæ ducis aeres imutat. Prum9 epe ptes Sca regioni elevatio2 altitudo et hûilitas. Tertia môti9 vicinitas. Quarta aut maris. Quita terre ipi9 regionis nä. Et im mutatio aeris in regiòb9 ptii9 cæ iter majoris è cæ aerè imutates regioni et sup alias mafestissimas cæ. Partes aut vt iâ dictu est qnon: sunt.f. boeas. aufer. oriès et occidès. Regioni itacæ alie posite sunt in septétrione alie in austro.alie in oriète.alie in occidète. Et q i septetriœ aeris eap9 plo frida è 9 sicca et q haz septétrionali9 polo supposita è septetriationi sup quæ voluik spli9 frida è 9 magis sicca. Et q hmoi sunt aereap è clar9 corpora im habitatii9 sana colo9 eop9 pulcher et rube9 co2 pora eop9 mollia et ipi duriozes et foriozes pe ctoib9 latia subtilia huit crura eo 9 nalis ad iteriora corporu fugiat calo9 vn eop9 splificat et dilatat pectora. Cruriti9 aut eadè cæ subtilitatis 9.l. calor ascêdat ad supiora nalis. In venis eop9 capita et corpora fornia yitas illis loßas mozes aut ferino9 pp rubeâ illis dñantè colaz raritatè 2cept9 mulie9 eop9 hno cù 2ce perint aborti9t:qin aq eop9 fride sunt et sicce cù difficultate paritù et dolore siccitat; cæ hui getis vêtres duri ad qas vomit9 accelerat faci liso9 illis è appetit9 i cibos fornis digo bò a pp nalis igresfum ad corpora pfunda calo9 i eis et ad stom ad potu aut nò plim9 è appetit9 eo 9 plm comedat caro9 simul sunt comestio nis et pot9 copia. Accit aut illis plim venarum ruptura et siphacis sup vêtre extéfus è frigeris cæ siccitatè augmêtatis et dêsitatè vn et rù pfiik. Que aut spli9 vir2tisgetupassiòes pleuress pipleumonia et oës cali morbi faniet a pectore sputi9 obtalmia et narii flurus maximeq hec inuenilib9 sunt magis9 estate pp corporis eop9 calozè piter9 tis fit itacæ illis pleuress siccatis cæ iterior9 calo2is9 ad pect9 elevationè: fanieis9 sputi9 a pectore pp eã q shelius organis et aeris frido siccitas 2tingit. At hò ilti9 obtalmia fit:9 etas nòdù tricenalìs est fitq9 illis difficillima. CD uikerib9 hò stevilitas accit et 2ceptiòis phibitio mestruoz3 inopia pìedi difficultas lactis panchas ac ptis pueris9 testi9 aqítas. Sterilitas dè acridit illis eo 9 nò bì a mestrue purgeni pp eap9 agrù friditatè aspitatè et imutat difficietate. Difficultas aut pt9 pp earu9 2plonis fris

Maly

54

gidi9 et siccù lactic paucitas eo 9 coaguletur frigore et iminuat cplusiòis fridarù agrù cæ. Ptisìs hò eo 9 ex magna ptus difficultate et pressiòe vene earu ròpan9 q in pectore sunt et pulmòe sequit9 eiusmodi actiones ptisìs. Aqítas aut accit puers ipi9 pui sunt: sz vt etas accesserit eiusmodi cessat accidès. Accit haz pp1is regioni epilia sz raro: hocq i ado lefcèna et cù 2tingit magna è 9 difficilis hec è inhabitatii9 in septetriœ posities regiones ha bitudo. AT hò habitudies australes habiti tati9 ptes his q dicte sunt septétrionè habitatitib9 zie sunt. Est etem eop9 pplo cala et hui da malarù qlitatii9: plime putredinis et aq eo rù salfa turbida sup terre decurrès facie. Colores getis hui9 nigri corpora eorù sicca et extenنانa capita humida et fatica 9 q2a capitib9 ad vêtres fla desçedit plm: vn et in eis ciborù iminuit appetit9 potufq. Digesio debilitat pp2 plonis eop9 fridù. Nàlis etem a corporib9 eorum calo9 diffolutik ebritaq9 7e crapula ad eosv9 ex modico festinat vino pp capitù eop9 obilitatè colores eop9 imutat9 et obscuri: mo res másfuerit et ràglivita bren9 9q illo9 accunt vlcera corporib9 difficile sanant tarde cicatriza9 pp eorù humiditatè et putredis q in illis sunt humoz festinatiam. Hi pplo huic magis acci dunt morbiviris diffinteria et diaria febres et prolixe et fine ordine humida obtalmia sed fuauis et brenis temporis emorroides hisq3 qui annum transferunt quiquagesimù emis Granea accidit. Mulleribus vero accidit fluxus et plurim9 aborsus. Pueris epilepia et afmata. Qui autem raro illis accidunt morbì sunt pleurelis et peripleumonia febres adusle et fere hi nifi viris non accidunt et his iune nib2 opter eorum complexionis calorem et humiditate3. Non accidunt autè illis hi morbi nifi raro ppater eop9 vêtris mollitè. Super fluitates etenim in corporibus eorum generale semper ereunt. Hec est assignio populoz habitudinii qui in ptibus habitant australibus. CResiones aut que in ptib9 posite sunt oriétalib9 clarum habent aerem et siccù: têpe rate in calido et frigido complexionis qualis est et veris còplesto. Aque eorum molles clare fuaues et que celo cadunt et que terra scaturiunt. Sol etenim suo super eas ortu illas clarificat moderate nec sunt false qin. Sol diu sup eas nò imoratur nec hò idigestas remittit qin nò ab eis lòge remotus. Sunt his colores pp1is nitidi et clari albo mixti ruboreq caro multa: vor: clara: corpora sana et fortia morbi admodù panci forme decentes et honeſte: mozes probati nemora multa arbores Grances parius multi. Temperies etenim qualitatum cauſa est eorum oportunas faciens actiones et aplones. No est harù pplo parti9

["Liber", "acumè supbienò ira:nec elatio.sunt em træ\nqultatris ppks măsuetudis hüllutatisc. Ira\netem et elatiois acumè his q a téperâtia eſt et\nin caloze fit. Partes aŭt 2 regioſes q lus occi\ndètè poſite ſut aerè huit a tépèrie ad calz hu\nmidu iclinu. Sioſuz et minime clau qibus aſ\nsunt ad turbidu paſ clineyelocêb imutatio\nne. Radi etem solis ſup huiptes mane non\npuenit quo eoq maturet aerè 2 aſs ercoqt.\nJò ergo ppis eap multiplican morbi colo-\nres eoq imutant virtibecullis eſt. Cà cui rei\neſt q eſtate illis mane frigora aeris ſiut ve-\nſpere calo: solis. Quare eoq variq eſt aer in\naeris autſinalis ſilitudinè. Un 2 voq eoq rau\ncà:ocors illis accnt morbi oibq âni tpibq hec\neſt aeris imutatiois region pp ptes aſſigna\ntio. Cet ſciùd qunq terre iter hæ poſite ſiut\nptes aeris eap aplo còpionè ei seqitur ptis\ncui primq eſt 2 illi alie in còpione coparici-\npât ptes fm lòginqtatè 2 ppiqnatate ſuam ab\neis. Si itaq regioſis erit lòginqtas ab vtrifc\nptibq eGLYPH<11>GLYPH<11>GLYPH<11>GLYPH<11>GLYPH<11>GL

Theorice

Mály 55

populi illarū hitudines:forme: cōplicionest:
morbiqq illis acceſtus auxa q et regio ſua e in
nā varia. Quare op3 medicī cù aliuſa fuerit
cuutatē ingreſſus:aut regionē quâpia:inqui
t ere oia que dixim9 de regioni naturis q in
eis aqua: cibos q3 quib9 vtuntur: diligerēter:
q3 oia cōferat:qtenus eorù que necessaria ſut
teneat scientiā in ſanop regimine: in egrotā
tum medelis. Et ſi alij in his inſurrexerit am
biguitas pp1m regiōis einſde nò verecondeſt
interrogare:icolaſq3 illis morbi vno q3 ac-
cidāt tpe:multe zein resiōibus egritudines ac
cidūt certe 2 cognite i d6nſq3 anni ptientid9:
maſiſq3 illis hee ſp queuis alie oziunt: vn9
min9 hūnt piculi ab his 9 alij morbis ſuis
debitibus. Hypocras zein dicit.qm regioles
morbi min9 hūnt piculi 9 alij. Op3 ſ medici
oino eius mōt nò negligere interrogatione: et
aliap etiā que dirimus reru:quo ſit eo2 cura
vt decet recta. Sufficient aut q dicta ſutvolēti
aeru i ſingulis cognoscere regiōib9 2p1ones.
T Cap13.2.m. de aeris imutatioe pp vapores.

Eris autem
compleo
nis immu-
tatio pp vapores hmo1 e. Si 1 oc
cupatio 2 hitatio eadē fit i loco q
q 2 ſtagna 2 paludes ſint olera2 q
arbores putride:peſſu q3 i peluſc domibus
plurie huiditatus 2 muſcidis : alijſq3 q aerem
putrefaciſt 2 corſupūt. Ei9 pp1s loci m1to2 e
morbor:putridar6q3 ſebriu que multe in eis
emergut. Colores eo2 in croceu imutāk: nec
cibos digerit bni:eo q a de eo2 putredo ſit i
mixta. Huinſmodi pp1s vires h3 paucas 2 de
biles:mebza eo2um enernata ſunt. hec ſunt q
de aere dicenda videban4 extra tēperantiam
in ſuis posito qualitatiunb.

T Cap13.3.m.º peſtilētialis aeris assignatōe.
aeris egressu a těpe-
rātia i ſua ſuba eſt: ſi
aer iſe 2 i ſua imutef ſuba 2 glit
te i coruptiōe3 2 putredinē: facit
q3 in hoibus morbos 2 acciūtia
peſſima in alij vna paſſiōe vt ſut 6p1piētia:do
lores nimi: ſandoes: extrētatu frig9 ardo2 in
pectore: ſiccitas in liguæ:puncture in ore: ſit:
eo2 q sub hypocundrijs ſunt:exptiſiōes:voit?
colerice ſolutiones: vētoſtrate: vre peſſime:
alie qdē colerice:alie ſt melancholice:alie te-
nues: 2 in alij ſurſuree eorziationis alijſq3
hmo1 morbi peſſimi q peſtilētiales vo cātur:
hocq3 ideo q holum multitudini cōes ſunt
vno eodeq3 tpe. Cā zein q eas exercitat cōis e:
aer. f. circūdās cù imutat9 fuerit 2 alteratus a
suo hitu. Alteratio at aeris duab9 ſit 6 cāis
altera locus e:regio. f. alca anni qōnis těpus.
T est imutatio aeris ſube a loco regione. f. pp
vapores ſit q ex multitudine fructuō oleruq3

cù pnutruerit aſcedùt:ex qibus mali aſcedùt va
pores aerê imſcētes: ex vapòib9 ex palu-
dib9 ſursùt 2 ſtagnis: aut virbium cloacis vel
mortuòu cadauerib9 2 occu2 q aut i ipa ſut
regiōe aut illi pria: aut certe ex bello in q pli
mo2 cadùt corpa hoiu2 aut ex pecudù armè
torùq3 mortib9 cù illis peſtis acciderit. Ex ill
itaq3 vapores cadauerib9 mali aſcedùt aerê
miſcētes:quibus aeris mutaſt ſuba in vapòp
ſubam 2 glitates q cù respirauerit holes:peſ-
ſimi ſiut in eis morbi 2 cito pdètes quædmò3
mortes q atheniſib9 pp1is ex putridis 2tige-
rùt vapòib9 q ad eos puenerùt ex mortuis q
in terra erat ethyopie. T Totalitatis at ſube
aeris imutatio ex tpb9 anni ſit imutef têp9
anni alioq 2 aui nā:vt ſi fiat hyems cala 2 ſic-
ca pluuijs carēs: eſtas ecōtra pluioſa:ver frí
gid9 2 ſicci q autuni est autuſus calidus 2
huid9. Qua ex repeſtis acciderit 2 mortes dia
rie. Iynāces. 2variole. ſebres acute q3 peſſima
ſequuſt acciūtia alijq3 letales morbi. Eſt at cā
hec ſani. f. têpo2 maiu: iter alia aeris imuta-
tionē faciētes 2 alteratiōe3 a ſua ſuba: quæad
modu2 du1imutatiōe 2tingit aeris. Acariane ci
uitati in calore2 huiditatè copiāq3 pluuiarb1
in eſtate: acciditq3 ſebrius: quæadmodu2 bypo
cras teſtaſ tertio epidimia2 libu fmōe. Dicth
ē at h9 i pcedetib9. Sic q3 2 ſi alioq alio2 ſani
ptiētiu1 altereſ a ſua nāli hitudie:maieq3 eſt
u1u2 i hiamale: m1tipliceturq3 i eo pluuiu e2 au
ſtrales pſent vēti:peſtis abſq3 dubio cui hec
contingit loco ſuperincidet que aerê a pria
2 naturali imutat hitudine: ſiuntq3 hominib9
ſebres acute peſſime. tahāse. reliq. peſtilētia
les morbi: itin vt i bruta q3 traſeaf t aliaia icō-
moda qda2 2 paſſiōes male pdèteſq3: h9 at fit
imutatiōe 2 huo2 2 ſpiritu2 in eo2 corpibus
corrupto2eq3. Nónſib9 at1 plātas arbores einu
modi malu icubit itin vt plātas 6ſiccari 2 i ei
trinu2 2uerti videas colore: videal3 i arbo1ib9
2qda2 ſile erugi vt ml: fructu2q3 calore2 imu
tatuq3 corſupik eo2 ſuba vt eos et comedet1i
fruct9 peſſimi ſubsequaſt morbi. CS3 03 ſcire
peſtilētiales morbos nò accidere hoib9 ex ae
ris 1m corſuptiōe: 13 einuſmo1 acciderit 1 plibus
his q2p in corpb9 mali ſut huo2es: coruptiq3
2gregati 2 eo2 q in eis aer opabiſt ſuſcepti0i
pparati: queq3 i eis ei9 e facer: aerê zein malu
cù respirauerit ho2 2 i corp9itrauerit spus 2 bu
mores alterātur q in eo pati ſuerat in nā2 ae
ris ill9 veloci: ppterea q adinuic2 e malitía cō
ſiles ſut sequiturq3 morbi peſſimi 2 necātes.
Corpa 7o in qb9 ſupfluitates nò ſunt q2p ſic1
dni ſue ſut ſtudio2 i custodia sanitatis quæad
modu2 expedit ik remoueſt ab ikirmitatib9 q di
te ſut: Cunq2 nihil illis eo2 accidat h9 eis
cumulaſt bonu2 q meliores ſo1eſt hūnt hitus
dies. Eo2 zein cōplo aer9 2p1onē ex ſuppat ma

Liber

li eiuſq[ui] fr[á]ſit municituas. Q[ui] ſi ſic ne ſkeret
vt dicim[que] o[ſes] ea iſiru[n]arenk peſte 2 pi[re]t
in h[mo]i tpe.Aut ſt in ſebru[]i lib[ro] salien[?].In
poſſible eit alij[que] cauſa[]p inco[pe] opari ſi non
ip[ro]m fuerit apparatuſ susceptiōi e[or] q[ui] ſula facit
in eo c[aus]i alioqui q[ui]c[us] diu[i]t[us] in eſtino im[ora]
re[k] ſole:aut iu[moderate] q[ui]s laboraret labo[re]
sut ira:ſebricitaret:2 ho[es] o[ſes] in mo[ti]b[ina]
ſus mo[uren]k.S[3] mar[ia] mo[bo]p puo[ca]to[is]
c[aus]: apparat[ est corporu[] incu[m]odop[ur] suscep-
tioni. Uocait aut h[mo]i c[oe]s qui er aeris ini-
q[ate] ſiut mo[bos] epidimiā hypocras. D[is]ſu[
cre] aut 2 diſregulate eos q[ui] letales ſiut: mo[tes]
d[ip]it:q[ui] aut salubres ſunt peſtilētiales ſimpl[]
q[ui] aut h[op] p[ri]u[]s ſunt regioni ſine alij[que] regiōi
bus regionales ap[pl]aut. hec ſunt qu[em] nos
o[po]ſuitur de peſtilētalis aeris h[itud]ine po-
nere:2vbi etiā 2 de a[ere] terminam[?] tractatu[n].
C[ap]km[.]u[de] exercitiu[] diu[er]ſtitatibus q[ui]d[es]
in corporibus op[cret]ur.

T quonia[] plinu[m] ost[é]di
mus diuide-
ti[n]o n[ò] nāliu[m] re[] speculatō[]s.f.aer[]
n[ra] circu[n]dās corpora i[n]a nunc de
ſcedo i[ci]piemus motu[.]s.2q[ete], pri
muq[que] de motu as[de]du[].C[D]ico q[ui]m[ot]9 duo
ſunt ſha,alte[]r est a[ie] mot[]:q[ui] a[iales] d[ur]mo[
tus]:de quib[que] poſterius dicem[?]: alte[]r ſt cor-
poris mot[?] q[ui] voca[]k exercitium. C[D]ico ſ[]q[ui]
corp[is] exercitio[?] q[ui]da téperata ſunt q[ui]da tépe-
rie[] excedut modu[]. Et téperatu[?] q[ui] ex[er]citium
corp[is] téperate calefacit:q[ui] ſi sup[er]tériāſi
ſtat medio criter aut certe corp[?] calefacit einu[
q[ui] auget calori[?]. Sc[om]t [p]titeratě ita[]q[us] exercitiu[
motus[?] corp[is] è caloris augmentu[]. D[el]ſccat
ét corpu[s] eo q[ui] ab eo hüdi[d]itaté diſſoluat. Si
vero ſup[er]ab[us] d[ur]io[?] ſi mot[?] intin[em] vt neſſita[
tis ex[ea]t modu[] frige[]cit corpu[s] eo q[ui] m[ita] ab
eo diſſoluat copia caloris n[à]li[s]: reſfrigerat ſt
et humectat corpu[s] mot[?] m[ò] quod[à] alio. Si
ſit e[m] in venis aut alio m[é]bro cui n[ò] è pericu[
l] ſlegmatis quatitatis multa: motus ſi multi
plice[k] ſup[fl]uitates liq[ui] facere facit 2gregatas
2 coagulatas ac decurrentes reddit ad aliq[us]
m[é]bro[?] nobiliu[?]: cu ill[us] debilita[k] mé[br]u[?].
Re- frigerat ita[]q[us] ſimn[ul]q[ui] totu[?] cu eo corp[?] h[is]c[at]
tur. C[N]ecessarit[ui] ſt ſuit exercitium motus[.]s.
tri[us] c[aus] vtilitat[ui].p[rim]a è vt n[à]lè ex[per]ſaferet ca
lot[è] qu[em] ex[per]ſactu[?] auget. vn[?] ſo[rt]atus
cibos for[?]t[us] trahe[]ret velociu[]s[?] digereret: illo[s]
q[ui] mé[br]a ſuſciperet. C[]s[]c[]a è vt poro aperiret
ſup[fl]uitates[?] corp[is] diſſoluere[?]. T[er]tia q[ui] mé[
bra] eo indureſceret 2 c[ó]ſo[rt]arenk alio[?] cum
alij[que] reſſliu[de]: i[de]o[?]s 2 i[ui]s 2 ſo[rt]arenk acio[
nibus: remoti[ra]q[us] fieret ab incu[m]odop[ur] su-
ſceptione. C[S]unt auti[]r[is] motus g[ha]n duo
co[n]e 2 p[ri]p[ui]m. Et co[n]e è quo v[tit]ur q[us] ad alij[que]
intend[es] action[em] è v[er] accidens. h[ic] aut mot[?]
aut for[]ts eit vt onera po[ſt]are in ſin[ere]: 2 a[]
n[ò]nere. edifica[k] p[ietes]. mallo [p]cutere ma[n]gno.
S[il]ia que[k] 2 in ac[]tio[?]b[?] 2 oficiu[?]s ex[hib]e[k]ur
laboru[]ſiōs:q[ui]da[] aut m[í]me for[]ts q[ui]a[] ſunt ar-
chitectonica ar[.] acceptio. por[re]ctio. ire. redi-
re. ſemiare 2 qu[em] ad modu[] reliq[ui] leuens arte[?]q[
li]s è or[ato]ria. armatoria. ſcribere pingere. In
h[is] e[m] corp[?] o[ſe] moue[k]. C[M]otus aut p[ri]u[
]motus eſt exercitiu[?] cuu[]s v[s]u[]z medici ip[er]at.
M[ot]9 aut exercitiu[?] du[es] ſunt p[es] altera è cu[]z
moue[k] ipſe h[ò] ſolus: 2 vt a[ia] fiat velocit[em] alte[
ra 2 h[o]o q[ui] p[al]iu[]s ex[eq]tur. Et motus qu[em] ip[ſe] h[ò]
ex[hib]e[k] aliu[]s quid[em] o[ia] mouet membra: vt
c[e]ſtus 2 curſus in theatro: 2 cu[] pila ludu[s] p[ua]
vel magna 2 ad remos ſellio 2 p[re]trepere lap[]
dum e[]lenatio 2 colu[n]a[?]. Aliu[]s aut[em] qu[ed]
sine alij[que] mouet mé[br]a:man[?] vt lapides tolle
re:man[?] coplo[d]ere. p[lan]uſio. c[ó]m]otio c[ó]mpo[
]lare:alee lud[?] aut pedes: vt]r]u[s] ſaltatio am-
bulatio i[] q[ui]t[ar] lig[ia]s pa[li]b[?] ſine m[à]ſu[m] motu[
]m] in alto ſellio loco i[bi]q[us] p[ed]u[?] m[ot]io: i[pe]t[
]d[or]ſu[?] vt i[ci]ari 2 ſupinari ſtatur e[]cti[]ſio ſi le
pi[?] fiat. q[ui]da[] ſt i[sp]u[s] è i[ſtrum]e[]tis q[ui]oc[] vt da
mo[?] gu[ts]. lectio v[ri]q[us] c[ant]atiu[?] diu[er]ſtitu[]b[?]:
aliq[us] h[mo]i q[ui]b[?] h[ò] ſel[]i]p[?] exercet 2 im[br]a mo[
]net ſua. Exercitiu[?] aut cu[] i[]h[oe] alij[?]ex[hib]e[?]
]ct cu[] m[à]ni[b]è fricatio 2 m[à]nters[ui]s. linte[]iq[us] to
]to corpe ſit fuerit téperatu[?] ſp[il]liudini corp[is]
]p[de]ſe[]. àgustie 2 [pr]acti[]o[m]. motus[?] appetitiu[?] c[ó]
]to[]r]aſt p[ed]ſt plinu[m] macl[ui] cuti ac[]ceni[b]t[?] vt mo[
]p[he]e l[è]tigini. C[S]ingulor[?] ſt mot[?] 2 fricato[ris]
]corpu[s] diu[er]ſtitu[?] ac[]tiones variat[ur] trib[?] mo[
dis. pr[ui]m[?] è mo[?] q[ui]litas. le[os] e[?i] quatitas. ter
]ti[?] ip[ſi]q[us] ac[]celeratio 2 mo[ra]: 2 diu[er]ſitas q[em]
]qua[] ſpera[k] mot[?] in corpe ſua ex[] q[ui]litate: aut è
]ex ip[ſus] mot[?] ſo[rt]itudine 2 Grauitate: aut de
]bilitate: aut téperatě. Et motus for[]ts aut ſic est ex[] natura vt onera tollere: ſodere 2 p[ug]na
]re: ſo[rt]iter clamare. c[ol]u[n]as leuare 2 lapides
]magnos: deſtrariu[?] ſo[rt]éq]tare armatus 2 in
curſu: aut o[ib]q[ui]t mot[?] p[ot]italib[?] vt mal
]leo p[]cutere. h[ic] e[m] ſi voluerit ſo[rt]iter ſit. Si
]vult debi[]lere 2 fricatio fieri n[à]q[us] for[]ts p[òt] cu
]m[à]ni[b]è ſed debi[k]. Sic 2 mo[?] debilis. M[ot]u[
]ete[m] qui[da] debilis est n[à]liiter vt éq]tatio pla
]na 2 ſellio ad com[otion]e cu[] ſune p[è]dèt[em]: ire 2
]redire tran[que] mot[?] ch[ord]a[?]. c[ith]are s[crib]e-
]re. legere. filiaq[us]. q[ui]da[] etiā est q[ui] debi[]lere vt[ri]
]q[ui]s[?] vt ábulare. h[ic] e[m] mot[?] fieri p[òt] pa[n]cus
]2 paulatiu[?]; p[òt] 2 curſus fieri cu[] celeritate que
]ad modu[?] 2 fricatio q[ui] leuic[?] 2 ſo[rt]ius ex[hib]eri
]p[òt]. Sic quo[?]s 2 mo[?] tépati: q[ui]da[] è ſic er n[à]
]vt. medio cr[]e]q]tatio lud[?] cu[] pila. ábula[]tio pa[]
]ce[]l[er]io[?]: q[ui]da[] ſat i[]q[ui]b[?] tépate vt[im]ur: vt m[à]nu[
]adiuic[è] tépata p[cu]ſio. tépata vor. tépata ap[]
]cere frica[]ſiōs q[ui] p[er] moderat[?] aliaq[us] h[mo]i: q[
b[?] 2 óbi[k]r 2 t[ate]pate vt[ri]q[us] p[yl]elle. C[M]ot[?] ita[
]for[]ts corp[?] cale facit 2 deſſccat lucra[k]e 2 a[rica

Quintus

Theorice

Maly 56

tioſe duritiè quæadmodù mot¹ fortis corp¹ co fortat et idur at reſimitque solidi facit. Fortis ita q[ui] mor¹termin¹ est ut ahelet ho spillo aheli et 1 yehemèti decuratoq ab eu corpe ſudo plùm¹fortis fricatiòis et dure termin¹ ut re stringat corp¹ politi unmuuerit dureſcatq[ui] p¹ mollitiè debiles aut mot¹ corpa debilia cale faciut caloze et nò deſiſcat. Fricatio 1 yo in corpa ſiſurgere quâda facit inflationè:vt.l.in ea mêbra rubere icaſt. Têperati aut mot¹iter debile et forte corp¹calefaciut et deſiſcat indu ratoq medioriter:coruq termin¹ cui sa icaſit aheliu² celerior eu et yehemèti ſudo exire a corporus et in fricatiòe vt friceſ têperata corpa ſricatiòe donec plu itumeſcat rubeat in icaſtq[ui] diffoliq et repuni piterq oia rubeant mêbra ſricata his itaq[ui] modis actiones diuerſe ſunt mot¹in corpe ab ipa ei q[ui]litate. Diuerſitas aut mot¹er ſua ſtitute talis est:aut em mult¹est: et eadè opak¹ q[ui] forti¹:aut pano¹ hiſdêq q[ui] debilis pollet actionib¹ aut certe iter multu têperat¹ paucu cui eedêq et têpe rato in forti et debili deputanq actiòes. Adè 1rò et ifricatiòe: aut em m'ka erit aut pauca aut media:opakq quæadmodù et mot¹q[ui] euf modi 1c. Si ergo tres apofueris diuerſitates mot¹q[ui] in ſtitute ſunt cui trib¹q[ui] in ſtitute no[u]e er eis fièt actioni hoc mo. Si atingerit motu forſte e[que] multitudine et diuturnitate ei¹est actio ad caleſacèdu et deſiſcadù imoderatavt virtu diffoluaq et debilitek calor refrigerek corp¹. Si yo fiet ſimul eu motu forſte et paucu corp¹calefacit et deſiſcat têperate. Si aut motu forſte cui eo q[ui] iter paucitate et multi tudinè têperat¹ est:corp¹ caleſacit et deſiſcat ſine vtutis diſſolutiòe. Sic et ſi fiat debile eu motu cui multo q[ui] forti opak. Et ſi debilez cu pauco in corpe circa ea q[ui] debilis opak mo tus facit. Et ſi yuenerit iter debile et forſte têperat¹ mot¹q[ui] modic¹:opak q[ui] debilis q[ui] ſi têperatu in fortitudine et debilitate motu con tingerit cu diuturno ſuenerit facit q[ui] et mot¹ forti. Si at têperatu huc cu pauco idè facit q[ui] debilis:q[ui] ſi vtrinq[ui] ſuenerint têperati tê perata et erit actio mot¹. Quariak aut mot¹ est et celeritate et tarditate. Si ſit em mot¹ce[re]t et spillo idè in corpe opak cui motu forti. Si tard¹idè q[ui] debilis:arſi medi¹q[ui] et têperat¹ opabiq q[ui] ſi atingerit hec tria gha cu no nè ancedètib¹ còponi g[ui]b¹viſintiſeptè ſient actioniès. Si em forti cù multo et veloci cò ponaq imoderatio actionis eius ſequi quam forti opak vt 1q[ui] diſſoluak et calor nàliis forti terq[ui] debilitek et refrigerek corp¹. Si forti cù pauco ſuenerit et tardo facit in corpe idè q[ui] me diocris. Si yo forti cù têperato in celeritate et tarditate pauco q[ui] multo ſuemât ſile q[ui] q[ui] forti opak. Còposito debili cù celeri mo

tus actio q[ui] forti puenit. Si yo debilis et paucus tardusq[ui] cœat actio eor debilis e[que] valde. Còposito debili cù têperato iter multu et paq[ui] celeréq[ui] tard u actio eu q[ui] debilis erit têpe rata. Si aut in fortundie et debilitate têpera tus cù veloci et multo 2ponak¹ idè q[ui] et multu forti efficit. Si yo hic idè cù pauco et tardo actione q[ui] ſit iter têperatu et debile reddit. Si aut res cœant têperati et têperata operâtur. C[adè] est rò et in fricatiòe: actiones etem fricatiòis trib¹ variak¹ modi ſtitute.l. q[ui]litate et celeritate ac mora. Dura etem fricatio tal est q[ui]s et forti mot¹q[ui] corp¹solidat lara et indu rat phibetq[ui] q[ui] ab eo diffoliuq. Wollis q[ui]s et mot¹ debilis q[ui] corp¹larat duq[ui] et emolit:por ros apit: aliquatulù inflat:carnè auget. Tem perata iter duq[ui] et molle:têperato est inter forţe et debile motui filus q[ui] corp¹idurat et 2fortat tumultu paq[ui] reddit carni addit. Multa autê fricatio corp¹deſiſcat et iminuit pauco idè ch molli opak. Têperata iter multu pauci euf dè eu actionis cui¹ et têperata iter duq[ui] et molle. Sic et q[ui]veldrè eu têpata eadè facè q[ui] dura mol s et têperata. Sic quoq[ui] fricatio hec còpòni cù celeri et tarda multa et pauco quæadmo dù et mot¹apòſitiocæ est faciutq[ui] eor opatio nes còpoſitop¹. Quariak¹ et aliter mot¹q[ui] corpe iurta mærez q[ui] artifices vtunk diuerſitates quæadmodù hoinz q[ui]dè q[ui] fabi ferrariu ſut q[ui]dà ligna accèdètes tinctores alij hec artes corp¹calefaciut et ſiſſeſt aut erit i balneo ſer uijes et caleſact humefit:ant pìſcato:vel naucta:refrigeratusq[ui]hüectat. Aut aupeſq[ui] agrebibvel agricola:refrigeratq[ui] corp¹ei¹ et ſiſcat. Opq[ui] itaq[ui] diligèti vti indicio et in oibus q[ui] hmo facièt artes cui apofite et adiſi cte ſingulis fuerint motu¹ ſpèb¹cù explanatù ubi ſit q[ui] eor q[ui]ſq[ui] sigillatiz asserat. Ad huc g[ui]modum mot¹funt in corpibq[ui] actiones. C[ui]quetis aut 1 ocijvna t[ui]c e[spes q[ui]q[ui] facit in corpe frig¹g[ui] miditaq[ui] ſunt ſtatius copia diſſolutiòis ſupſufluitu paucitas. Caleſacit at corpns req[es q[ui]dà alio mo. In cu¹em corpe mala dhat còplexio cala int[ui] vt q[ui] ab eo diſſoluunq vapores acut¹ et ſumoſi ſint ſi mot¹ ei fiat têperat¹ diſſoliuq ſupſufluitas illa cala cu facilitate. Si aut req[eva]t¹ at ocio 2tinuo:vapo ille 2cludi actu¹q[ui] diſſoluebat a corpe 2agregatq[ui] g[ui]na pit febriu maxieq[ui] cu cìrchiòas erit aer frùs. Capitulum. xliij. de balneorum actioni in corporibus affignatione.

Xvſu rerum ordine non naturalium opor et post morus tractatum balnei diſputatione tere re:licet in euagnatiòbus cò tineatur. Balneo aut it vuntu lani post exercitiu quo ea q[ui] per motu minime diſſoluta ſunt

Liber

purgenk et esenf: humectetur quâ mot9 fecerat siccatas fordes ablúatur q[ui] er vaporib9 facte sunt a corpe egredietaib9? 4 a puluere et tert[em]supnenièn in ipò et poft exercinum. Utitoria etem[que] balnei tpa sanis ad sanitatis cuto diâ post exercitiuunt 2 ante cibû. Balneu etem[que] an exercitiuunt supfluitates cibi transimitit t[em]tâs idigetast iuenti liqfacitq[ui] huores et supe[rit]fluitates erire patasvaporis defluere ad aliqu[que] facit mébra piterq[ui] morbi[que]. Sic q[ui] et p[er]p[ro]s diu homi vti balneo replet náq[ui] supfluitatib9 caput deſceditq[ui] cib[que] at h[ui]o indiget[em]v[n]n opilatio in cibi fit meatib9; 2 in t[em]ps plixitate ſi alidue h[ui]moi affuescat d[em] hydro pis g[ui]n[que]. Qui aſt his liberant paſſiob9 conuenitq[ui] eis aut an exercitiuunt aut an prædiunim balneari corpa h[ui]nt rara pozos aptos alatos diffolutu[que] ab e[que] corpib9 supfluitas multa leiter h[ui]moi vſum no ferunt exercitiu[que] balnei peret e[m]n illis debilitatê p[li]buaq[ui] c[ui] vtunt illici accit defect[em] cu balneu ante[que] prædeat inagrediun[que]. Quare nece est os ante modico reſic[i] cibo laudabiliq[ui] p[ri]eter eos cauèdui oib[ui] p[ri]eter prædiu[que] è balneu. Balneo a[ſt] post exerctiui[que] ante prandiu[que] vti sanis corpe magnas vtilitates c[o]ſert: humectat e[m] corpib9 et mébra calo[ſe] 2 ſo[fat]at n[al]le: digon[que] optimat reddit an ſuſtia[que] ſi e[que] est eſſugat: pozos apit ſupfluitates eſat dolores mitigat vento litates diffolutu[que]. C[por]oq[ui] firman[que] balneo p[er] nečitatib9 vt[em]t ad ea v[is]getib9, aut vt e[que] caleſat 2 plio: aut frigescat aut hüectet: aut certe deſiccet. P[ro]deſt a[ſt] pruriginiz[em] ſcabei eoq[ui] ſupfluitates a c[ute] euat: neuros emollit humectat[i]ione et diffolutione: catarros ematurat et corriżas calefacièdo et diffoluèdo: erit[ui] facilitat uzine ſi arctata fuerit ex frido colice medef alijſq[ui] h[ui]moi morbi solutone l[ar]atiz[em] aputat medi camis aliaq[ui] de q[ui] dicturi ſum[que] cum de regi mine diſputabim[que] morbo[que] q[ui]bus balneu neceſſariu[que]. Ait a[ſt] Salien[q]e uonê[que] p[er] exercitiu[que] ſtibralneu humo[que] e[ſub]riliu[que] ſ ad cutis p[ue] nerut p[res] et pati ſunt eſſerſui chimo[que] autê huores groſſo[que] p[er] exercitium euari nequnt et balneum: imo illis ſplimu[que] nocet c[ui] n[od]u[m] maturi ſunt et ſubtiliati. CBalneu a[ſt] corpa trib[q]imutat de c[ui]s: p[im]a ſui e[que] aeris de cauſa. S[c]o[a] a[ſu] p[er] corpib9 iſuſe. T[er]tia q[ui]tas eſt vt[em]di. et balnei tres ſt[em] aceris. P[rim]q[ui] e[ſp]e[que] dom9 a[ere]e te p[ep]tib9 nihil i corpe faciès calo[ſi]. S[c]os ſc[oe]: e[ſt] i calo[ſe] medi[q] calo[ſe] q[ui]da[que] corpib9 caleſa ciè[s] et q[ui]da[que] diffoluès diffolutione. T[er]t[em]terie eſt aer dom9: cuiq[ui] corlo[ſi] forſis eſt et corpa forſi ter calefacit: plimu[que] diffolut ſupfluitates a corpe euat. D[if]ſentit a[ſt] balnei actio per aerê dom9 h[ui]p[er]ic[or]pib9 duob[que] modie: p[im]eſt eſt per n[am]: scos p[er] accidê[s]. C[et] q[ui] p[er] n[ad]o[que] ope[ra]t: ſt] mo[ra] in balneo modica fuerit et qui evacuat ſudo: p[anc]s c[it]itate corpib9 caleſa:

Quintus

cit et humectat: humiditas etem[que] q[ui] in p[ru]kunde et in iteriorib9 eſt corpis c[ui] aere balnei ad eterio[ra] corpis fuerit educta: et n[os] euat bene: mébra humectat exterio[ra]: et q[ui] illis p[rim]a ſit pozosq[ui] dilatat: p[er]ter e[ſ] q[ui] in mébris fuerat riyate. Si ſit a[ſt] mora longi t[em]p[er] int[em] vi ſudous plima egredia[que] c[it]itas corpib9 calefacit et deſſicat. Calefacit q[ui] de aeris c[ui] calidi deſſicat a[ſt] euonis c[ui] qua humiditas euacu[n]p[er] ſudores. C[ui] a[ſt] longa in eo ſit p[er]ueni[ate] vi ſudous imoderata fiat euacnatio: corpib9 reſſigerat et ſiccat diffolutu[que] náq[ui] calo[ſe] naturale et humiditas euacuat corpis foriter: vnde et virtus decidi[te] ac defectio ſit. Si ergo et h[ui]c augem[que]t addeſt: humiditas c[o]ſumit corpib9 calo[ſi] exninguif naturalis ac h[ui] deput. C[ui] balnei a[ſt] per accidê[s] aer opatur h[ui]moi e[ſt] e[m] in corpe calidi aliquo ſunt humores cole rici et maturi illos euacu[n]s corpus refrigerat qu[em]admodu[que] in tertianis ſit februï puris. Re[fr]igerat a[ſt] alio corpib9 m[oe] per accidê[s]: atq[ui] h[ie]c eſt cu corpus crudis eſt plen[que] humo[ſb9] balnei calido liquefacti aere ad aliquod diffunt mébro[ſo]n in quo facta opilatione reſſi geratur eo q[ui] aeris p[hi]bea[que] acceſſo recreat si ad illud ab exterioribus. Nonunq[ui] cum aliquo ſunt in mébro[ſo] loco humores coleri ci: qui c[ui] liquefacti fuerint a mébro in mem[br]um influnt donec ad ſtomacu[que] perueniati: fitq[ui] inde defectus. Et aliquotiens malis al[ia] q[ui] in mébro poſtis huorib9 c[ui] aere balnei li q[ui]c[ui] fuerit ſcurrêtes b[os] miſce[que] huorib9 q[ui] ſecu corruptis malor[que] c[it]itates auſt[em]. Jo[er] go corpo[ſa] habêres repleta balneo no expe[rit] vti ante[que] c[or]u evacuent[que] corpa et illu[m]a turenf humores. C[h]inc itaq[ui]s eſt q[ui] ap[ati]c febricitantes et obtalmia moleſtati in morbi principhe: hec ante[que] maturer materia his arcent balneis. C[por]o balnei aqua q[ui] corpo[ſi] ſupers funditur: hec in corpe faci[t]. Balnei aqua aut ſuanis eſt: aut minime. ſuanis a[que] aut calida eſt aut frigida. Et aque balneum calide: ſi calo[ſi] eius non permultus eſt caleſa cit. et humectat pozos aperit et accidentaliter refrigerat eo q[ui] natural[em] evacuat calo[ſe] hu[mo]rêq[ui] colericu[que]. Multa igr[ui] habet landes bonaq[ui] que i aphorismor[que] libro ſeret h[yp]o cras. D[if]ſolutu[que] etem[que] volores mitigat ſupera ſua evacuat mébris humiditatê confert gra[ta]z: humores maturat et emollit cutêque mébris p[rim]a eſt et ſubtiliat ventositates diſſolutu[que] in mébris concluſas ſomnu[que] prouocat rigorem nocumenta frangit ſpafim[que] q[ui] t[em]a num gravitatem ſoluit et dolozem capiti accidem a calo[ſe] ſolis: fracture oſſium p[er]deſt et mulieribus omninoq[ui] etati hec reſulit h[yp]o cras. C[et] ſi aqua ſuani calida vtatur q[ui] an[te] prandium et poſt diſgelionem corpus h[ui]mectat ſupera ſolita diffolut remi quas demittit ciborum

Theorice

Malý

57

elbor a stō et intestinis:calore cōfortat nālez. Si aſt post modica cibor porreccionē ytitur quis:ei9 corpus cōpetenti humefacit hūdita te ipmē corpuſatē et ipinguat. O ſi multus ei9 calor et corp9 plinu calefacit et hūebat: a9 ſi q9 post cibor porreccionē yvu fuerit mini me digerit: ſed ſi in corpe flegma generat et hūiditatē groſſam ſupſuſitutāc ac opilationē in meatib9. Cibus ſem a ſtomacho ad epar et oia mēbza minime decoc9 demittit: a9 huius modi est flegma ghat:flegma ſem e cib9 me die decoc9. Aut aſt in aphozimor libro hy pocras:q9 ſiquis affidn9 in yvu calide ſit a9. maximeq cut calo: e forvis has ghat incomo ditates:carnem effeminat:nernos debilitat et enernat:mētē corſipit:flurx ſanguis facit et defectu parit:ac nōn uſ mortez nutrit in ipſo defectu. In libro aſt ſuo quē de acutis cōpo ſuit morbis yvu phibet balnei illi cui9 ſupſe: ſa e nā: d9 dec ei9 purgenſ itselfina a cibor pur Gametis ſz et cui9 e mollis nā mō crisīs balnea ri vetat. Balneu nāq ſokonē amputat attrahens ad corpis exteriora mām: yn plimā dat leſionē. Arcet in q9 e9 ſignuſtā et vomitū ne for: te virt9 eo9 decidat et defect9 fiat. Sz et cui in ore ſtomaci colligunt māe ne forte defect9 ac ecidat. Flurx o a narib9 ſanguis patiētes ſi ſpitu necesse est euacuat balneo phibet. Sz ſi mio: e9 flurx9 et deficiēs a pleno cui neceſſariu9 e nō arcet hos g9 vti decet balneo. At yo ſua: uis a9 frigide balneu corp9 refrigerat et hūe: catio:calefacit et ſz p accidēs. Spillat ſem pos: ros et calo: ere i9 in corpe reducit: vn et ſua: uis a9 frigide balneu ſi post ſumpti fiat cibu di: gestione adiunat. Dinerſa ſunt aſt a9 frig: de balnea et corpis habitudine etate. pnti tē pore. Ex corpis habitudine q9 ſi balneat q9 et a9 frigida corps e pleni: eiusq9 etas ſuunt9: p[ens eſt as ange: calo: nāliis et mēbzo: vir: tuus diſgestiōs[que] bonu. O3 aſt balneari: poſt: 3 corp9 et fricatū fuerit quo aperient: porri vir tuſq9 frigide puenat ad mēbza aq. Si ſit aſt corp9 erile et pance carnis frig9 p[undo] ſmergi tur corpi: ip[ro]q9 refrigerat: d9ec et nobili: eti nuek pa: membus frigiditas. Coaguſat itaq9 nāliis calo: acciditq9 illis q9 serp[et]ib9 hyeme frig9 ſem ad membra puenit eo9 iteriora pp eo9 carnis penuri: intātu vt imobiles ſint et nō moneant vt et nonullos eo9 homo manu attractet: et nihil illi noceāt. Tale qd et illi ac: cidit q9 ex illis est et a9 balneat frigida. Eode: mō et illi nocet balneu e ſenen e a9 frigide aur ſi pe hiemis fiat frigido. At autē hypocras q9 mō a9 nimu: frequentat balneu frigide hec illu: accidut no cumēta ſz et spafm9 ac tetan9 mē b[or]o9 nigre: ac: tio: rigore: eo9 quos ſebres com: mittan: dicit aſt ſpaſmo illu9 p[esse] q9 et re: p[pletione] e9. liquidē patiēs innens e9 et bōe car

nis in eſtatis medio ſup illu9 a9 funda: frig: da. Calor e9m cōuertit ad interiora et hūozes ſubtilat: ipaſmusq9 curatur. Calido et p[edest]a postemati q9 ad heriſpilaz declinat: ytiriq9 disgregations[us] dolozib9 ſi ex calore p[edest] q9 ſanguis decursui ſi circidau: loco loque ſan guis egredit: mō ipsimet loco. ſi em loca circu finia quo ſanguis deſuit reſtringent: ſagu: sp[iffat]a: ſeak et ſnuicat oppilaturq9 et coagula tur: ſanguisq9 eo p[estitur] flup9 ab eo. Caue: dē e9 aſt a9 frigide balneu poſt coſtu9 : et laborem diarīa: n[isi] liquidē ſuperabu: dās fuerit: ſuc e9mi a9 frigide balneu vitile e9. Nec ho statim poſt vigilias aut vomitī fiat nec poſt medica minis la: patiui potu9. In oibus e9m his malu9. Balneu porro q9 i a9 ſit nō ſuau o9 deſiccat corp9. Si g9 in ſalfa fiat a9 cala: corp9 caleſa: cit et deſiccat hūiditatib9 q9 p[edest] i cerebro de: ſan: k stō et pectore. Cui9 a9 aq virt9 ſulture: e9 calefacit et deſiccat: dolores mitigat nervo9 q9 ex hūiditatibus accidut. Sic et a9 cu9 virt9 q9 et nature est et picis liquide eſidē p[edest]. Cui aſt virt9 ferrea est stō p[edest] et ſplen calefacit et deſiccat. Cui ho alumini quoq9 virt9 e9 refrigerat et deſiccat vētre stringit. his igiſ de cau: n[is] actiones balnei dinesan: p aquās in corpe. Uarietas porro actioni: ei9 ex a[litate] yvu ta: lis eſt. Balneu q9 dās c[ui] fricatione v9. et fricatio alia c[ui] lenitione olei. alia ſine lenitiſo: olei. Et simpler: fricatio alia tenuis e9: alia forvis. frica: tio tenuis diſsoluit et: molli: et apit poros. for: to: yo calore: et diſsoluit et: sumit: carnem idurat et sp[iffat]. Si ſit at: pa: tata ſanguinē ab iteriorib9 trahit corpi: ad exteriora mēbza calefacit ea et hūe: catio. Que aſt c[ui] in vnctio: olei est frica: tio: ſi ſit olei: frigidu: yt est viola: et rosar: po: perfluitates diſsoluit et la: rat corp9 h[ue]c: at: po: ros dilatat. Si yo calidu: corp9 calefacit: et for: titer diſsoluit. Jo ergo ſi e: car: tātur: febri: cītates qu[or]q9 h[io]: maturat9 e9 qui illus ſebres gene: rat refrigerat p[ro] accidēs ſue multitudine diſſolutionis et materie euacatiōe putride. Si at: lenitione c[ui] oleo q9 vta: k: ſine: fricatiōe ſed in: tungitur tm: corp9: poros stringit et opilat que diſsollunt: phibet. Si yo poſt balneu q9 vta: tur ea calo: e: ſeruat nāle: in corpi: interioribus et diſsoli: phibet: et corpus calefacit. Et ſi poſt balneu c[ui] a9 fiāt calida: et ſuani: corp9 ca: lefacit et hume: catio: calidā: custodi:edo aquās in ter poros et illā diſsoli: phibendo. Si aſt ſta: tim poſt aque fiat frigide balneu inſrigidat et h[ue]c: at: eadē de c[ui]. hec ſunt que: balneo di cenda propoſueramus.

CCapi. xiiiij vnuerſalis de cibis diſpuntatio.

O *One quod*

comeditur et bibi: aut imutat illu: corp9 in principi:us dehe: ip[ro]u: imutat corpus et in ſua: cōuer:

h

Liber

tit cōplexionē: dīfque medicamen simpliciter in hac specie sunt catharaha et terēsibimenti simi liaq: hec emī species fortis est eſlis corporis virtuti. Aut ipfum corporus imutat et superat: nec pualet corporus illud imutare: vocaturque letiferi medicamen. hec ſemī species eiusq[ui] virtus fortio est corporis virtute et nā: et illi ſue in totalitate subſoluta cōtrariuſ. Et nos duas has explanabimus species, c[ui] de medicamen ſimpliciū natura referem[que]. Aut certe ipſm corp[us] immutat in p[ncipijs: dehinc corp[us] illud disponit imutatoq[us] et in ſuā couvertit naturā: et vocat h[uius] species cib[us] medicinalis: ut lactu ca. ordei aqua cepa alli[que]. Aut ipſm in ſuā imu tat corp[us] naturā: d[ur]q[ui] cib[us] simpler: hec nāq[ui] sp[es] corp[us] cōfigurata est natureq[ui] eius cōneiens. Et nos h[abem] duar[que] naturā specie, que q[ui] fuerit earp[que] necessitas: et quid queq[ui] earum operere d[uiversitas] in corpe: hoc explicabimus loco. Dico ergo quoniam c[ui] ſit corpor[u] aliali[que] rōn aliali[que] irrationali[que] subſtātiā eorq[ui] diffolui ſemp[que] cōtinate: naturalis causa qui in eis e[que] caloq[ui] calidiq[ui] exerpi[que] illis obui[que] aeris. Aut diffolutioē leui: ut q[ui] o[rum] a corporibus oib[us] re latatione diffoluiſt: aut certe manifesta vt sp[on]ta emuſtiones: ſudo[rum] vrina: et egestio: necessa rilā habuit natura materiā ab exterioribus: e[que] loco succederet q[ui] a corpe diffolunu[n]k: hec ergo medicina ſunt eſca et potus. Et ſi nō ſup[er] p[er]leque ab exterioribus: eorq[ui] euacnātur loco: nōs differret ſanullari et corſupi alia[que]. C[ui] igitur q[ui] ſu peruenit plus e[que] ſibb[us] diffoluiſt: corp[us] augetur mēbra crescit et corporuentank[que] admodum eorq[us] corpa qui in crescedo poſiti ſunt et corpora[mentatione]. C[ui] vero que diffoluitur quaſtitatē: tem excedit exerpi[que] aduenientiū iminu[n]k: corpor[u] et macrescit qu[ea]dmodi ethiciā et sigi[t] pa tientibus ptificisq[ui]. C[ui] aſt qu[el]s ſunt quaſtitatēs et diffoluta et amilla[que] in ſuo habitu: corp[us] p[er]manet. Non anget em[que] ſed nec macrescit nec cōsumik. exoplā h[uius] rei est lucerna cui[que] lūmē oleo paſcit: in ſua r[em] ſpeuerat habitudine eo[que] ſemp[que] ignis olei ſubſequat h[uius] p[ro]te qua diffolui[que] vtq[ui] a lucerna olei deſecerit et ignis extinguic[que] et deperit. Sic et cib[us] corp[us] durare ſa c[it] aſalis: locuq[us] eorq[ui] diffoluitur ſubintrat vt aſt cib[us] aiali auferk et ipſm [de]perit. Et quoniam q[ui] a corpib[us] diffoluiturvariar[que] ſunt subſtātiar[que] et eorq[us] vna nō e[que] natura nō ſolui oinu[m] corpoq[us]: ſed nec corporis vninus. alia[que] est em[que] ſubſtanția q[ui] ab hypocratis corpe diffoluiſt: c[ui] q[ui] a gaslieni. ſed et salienti ipſus a membiuſs diffoluta subſtātia diuera[que] que enim a carne diffoluiſt subſtātia alia[que] est c[ui] q[ui] a nernis atq[ui] alia[que] et que a venis: et que er his diffoluitur mēbiuſs quedās calida: quedam humida: alia[que] frigida aliaq[us] ſicca. quoniam igitur corpor[u] nature diuerſe ſunt ſi[mi]k et mēbroq[us]. ſicq[us] et ab eis diffoluta

Quintus

op[us] cibos potuſq[ui]s in qualitate et subſtātia b[us]uerſos: eſſe q[ui]tus hominu[m] quiſq[ui]s quenutiēbus reficiat cibis ſuppleanturq[ui]s eorq[us] loca q[ui] diffolunu[n]k a corpe c[ui] ſanu[m] eſt: et mēbroq[us] q[ui]s il[li]s cōpetit queq[ui] aſſumāt: quatenus que ab eis diffoluta ſunt restaurentur. Succedit itaq[us] cibus his q[ui] diffolunu[n]k et subſtātia ad ſicem c[ui] declināti. potus aſt his q[ui] ex subſtāntia ad h[ui]s iditatēc[que] inclināti diffoluitur. Inde igitur me dico eſcar[que] necessaria e[que] cognitio et potuſq[ui]s ſit eorq[us]. ſ.cōplerio et subſtātia reliqueq[us] eorq[us] qua litates: que et corpor[u] natura in cōplexion[que] 2 figuris oibuſq[ui] huinu[m]odi habitudinibus: q[ui] queq[ui] hoium cōſerētibus illi regat cibis po[tibus] c[ui] in ſanitatis habitudine. t[ui] in ſinſimitate. Et corpor[u] quidē naturas in ſanitatis habitudine varietateſq[ui]s in qualitatibus et ſe[que] ſuris iam diximus c[ui] de diuerſitatibus com[plexi]r[u] earp[que] ſignis loquueremur. Diverſitas tes aſt eorq[us] in mo[bro]z qualitatibus in ſequētibus expediem[que]. Cibor[u] aſt naturas hoc c[ui] memorabimus loco. Dico ergo q[ui] ciboz[al]i ab alij frigidi. alij humidi. alij ſicidi nōnli[que] t[em]perati. Et q[ui]c[que] h[oc] calefacit aut h[ui]ucrat refrigerat aut deſiccat corp[us] ſi actio eius ſimo derata est et virtus fortis dicitur in quarto e[que] gradu: vt alleu[m]. cepa: in calore ſi que e[que] actio illi ſubest p[redicte] in tertio deputatur gradu quiq[us] h[anc] ſed debiliter operatur actionem in tim[que] vt ſenſui manifeste nō appareat quinlimo inſitione eget et collatione eiusmodi actio in p[limo] numeratur Gradu vt triticiu[n]z et eo p[anis] ſumpt[que] circa caloq[ui] est. Si aſt quod facit nec ad fortitudinis inclinatur ut[im]ſi nec vero de bile est q[ui] collone ẹgaret: ſed inter duas has medium habitudines dicitur eiusmodi facere in ſecundo Gradu. Ad e[que] est ratio et in medi caminibus. Diuerſitas cibor[u] p[er]ter corp[us] ſub ſantisā c[ui] q[ui] cibor[u] d[ar]s subtilis eſt: d[ar]s groſſus ali[que] t[em]perat[que]. Subtilis cib[us] est cui[que] ſtititas magna corp[us] p[anco] paſcit nutrimento. Groſſus est cui[que] ſtititas p[anca] p[limo] nutrimento reſicit. Temperatus inter groſſum eſt et ſubtil[em] lemi cuius moderata quaſtitas moderate nurtrit. Si multa ſit eius quaſtitas multi[que] pa[n]ca paru[m] nutrit ſin ſuā. ſubq[ui]tāratē. Et cibouſs quiq[us] groſſos subtilium vel temperatoq[us] corpor[u] ant laudabili reſicit nutrimēcto aut repto bo. Et cibus subtilie qui corporus reſicit nutriu[mēcto laudabili e[que] vt caro pullop[que] tanq[ui]s frās g[ui]lini quoq[us] pdices. anſerbi ale. eunuch[que] sal lo[rum]. Et de olerib[us] lactuca. De p[iscib]us pu[li] et la pidoff. ſvinus. quinu[m] rihanu[m]. et his ſiles cibi q[ui]s in ſequenti memorabim[que]. H[ui]st cibi ſerētes

Theorice

Maly

58

oportuni sunt his q[ui] sunt laboris et exercis
ti: et sunt magis diuterne sanitatis cultodie
cöperentes. Supfluitates et em[]q[ui] ex eis oriut
pance s[ui]t et cito dissoluit. S[ui]t et diuturniores
patiètib[us] morbos p[ueni]tètes. S[ui] his q[ui] t[utis
volut ang[m]m m[ime] p[ueni]t. Quic[que] corp[is] s[ui]
corplètationè. Subtib[ic]b[us] q[ui] corp[ib] nutrim[ito
reficit reprebo est nafturtium. Sinapis. cepa
por[ib] g[ers]iru. badesup fugiles tois p[ug]itiu[n]
cibus. amar[ib] s[al]fus. O[ia] etem[] hec supfluita-
tes g[han]t ca[ras]: d[ur]q[ui] cibi subtiliast[es: q[ui] t[at] et
s[ui] humores generèt autos. colicos q[ui] h[u]ozes
alios exurât et corupât: sed t[in] s[unt] illis in q[ui]
r[u] corpe supfluit flegmatici et viscoſi: ac groſſi
sunt h[u]ozes. Incidit etem[] subtiliāt eos diut-
turnoſq[ui] patiètibus morbos vtiles sunt: eo q[
]materias morbos h[os] g[han]tes subtilièt. Ait
aſt suo galienus in libro de regie subtilianti
q[m]m c[ui] c[ustodia] qua faci]t diuturne sanitatis
q[ui] et firme morbo[rum] qu[as] plurib[us] s[unt] curan-
dis. Minim[u]t z[em] his indigèt moleſati mo[]
bis ſi regie vtank[em] subtiliāti medicamin[u] yvu.
Ait etià se hoc regimine arteticob[us] curasse do
lores et renuz: splenis q[ui] groſſitiè et epatis: af-
maticos q[ui] et in quib[us] epikia am ceperit. Sa-
nati eni[que] plurimi ab hac s[unt] paſſione p[re]
cſtillime: licet aliquib[us] m[ime] vterent[em] medica-
minib[us] ſola subtilianti dieta et regie. Dico at
regimen subtile cibo[rum] yvu subtili[us] et subtili-
tiāti: iminutione et c[ap]er et exerciti[us] yvu. CC[ie]
bus at[que] g[ruſſus] q[ui] corp[ib] laudabili p[ascit] nutrim[ito]
to est yt carnes cerune [complete] vitulorib[us] et s[ui]
mile panis ac frumèti q[ui] vocat[que] ch[ä]derum yvu
p[isces] magni carnis ſolide q[ui] in lapidoſis na
ſcunt: epar aliali[us] pecud[i]t: et c[ap]er recens ca
ſens: ona eli[ra]tata: vin[u] dulce et groſſum ſil[ef]ib[
]us in ſequètibus dicemus tibi. H[ui]m[oi] p[ueni]t
his q[ui] magni s[unt] laboris et exerciti: et q[ui] virtu
tis necessar[i]t[u] h[int] ang[m]: corp[ib] corplètiaz.
CTibi poro groſſi et 2 in laudabiles s[unt] et re
piob[or] cib[or]: cap[ia]r: caro: et ou[i]t: arietum:
tauro[rum] et eqno[rum] camelor[us]: oua dura: ſungi: q[
]ma: panis azimus. Et er in[be]z aliali[us]. renes.
cerebri: ſtila[que] his. H[ui] cibi mal[i] ſunt: et er eis
ſanguis g[han]tus repreb[us] est valde: labourib[us]
et curui fatigationis d[editi] plurimis exercitio
q[ui] fori: t[at] et s[ui] h[ui]m[oi] celeri[que] digerât cibos viſt: t[in]
eop[us] in extremis liberastur. CT[é]perati yo in
ter groſſuz et subtile cibi s[unt] qu[é]admodi ſa
rine p[ais] müdus boni artificiij. Caro annualis
pecop[us] et cap[ia]r: gallin[ar]: caro: turdi et his ſi
milia: q[ui] et oib[us] s[unt] p[ueni]tères hoib[us]: magis
autè t[é]peratis c[oman]tione. H[ec] s[unt] q[ui] te de ci
bo[rum] opor[bat] scire varietate et h[itu]die. Ua-
rietate z[em] h[ui]m[oi] h[itu]din[u] circa ang[m]t dimi
nutionè eop[us] varia[que] vtilitas et nuco[m]m. Et nos
cib[or] qu[em] cuin[modi] ſit on[dem]us: q[ui]d[em] in
corpe faci]t ytilis et c[ost]rariu[s] ab hoc loco.

CTca.rv.de cib[or] assignatiòe et p[um]o d[喜]nis.

Iborù

alij s[unt] ex p[lat]is:
alij ex alialib[us]. Et q[
]ex p[lat]is aut ex partientium s[unt]
anni: aut ex arbo[rum] fructib[us]. Qui
vero ex p[uti]citi anni p[lat]is: aut s[unt]
grana vt triticu. orde[n]i. ſaba et ſilia. Aut ole-
ra. vt itiba. lactuca. Aut oleru fructib[us] yt cucur
bita. melones. Aut radices. vt rapa pastinaca
Qui aſt arbo[rum] s[unt] fructib[us]. aut s[unt] at bo[rum] o[]
tulanar[u] aut montanar[u] et ſilueſtrib. Et qui
ex alialib[us] s[unt] cibi. q[ui]d[as] ex quadrupedib[us]. qui
d[as] er auib[us]. q[ui]d[as] ex natatib[us] vt p[ic]icis et c[à]cri.
Et q[ui] ex quadrupedib[us]. alij ex m[é]bris. vt caro
adeps cerebr[u]. epar. splè. Q[uid]as ex eop[us] sup-
fluis vt lac ſanguinis. Nos ergo a granis p[ri]
m[u] incipiemus c[ui] ſit diversitati[us] q[ui] ex p[lat]ar[
]nacunt g[han]t p[um]u et t[é]perati: s[unt] spl[i]onis.

Detritico

Triticù ergo oib[us] granis
laudabili è et magis tem
per atie prìcum: nifi q ad caloè declinat pa
ideoq[us] factù è p[uenienti] oib[us] granis ho[rum
corpo[ib] et còferèti: ac laudabiliorib[us]. et q[ui]
soliduz è et duru et ad rubo[re] declinàs onero
sumoq[us] meli[que] et ampli[que] nutrit: groſſioruq[us] est
subfatie. Q[ui] albi teneri è et leue subtili est
et min[que] nutrit: amplinuq[us] furfuris h[ui]z. Si eli-
re[k]t triticù plurim[u] nutrit et virtutè auget cor-
po[is]: h[ui] humo[re] generat groſſuz: max[ie] c[ui]
carne decoqua[k]: ſuc en[i]z magis virtutè auget
corpo[is] et robur manifeſto augm[eto]. et è p[ue
ntiès magni labo[rum] hoib[us]. q[raf]atiq[i]o[n]. Qui at
affnescit triticù c[ö]dere n[ò] coctuèto ſitat[é]pit
ili et in itestis lúbicos generat et aſcarides.

De pane

Panis ex tritico ſumpti cib[us]
f[ur] triticù est. ex quo ſit: q[ui]
ex tritico ſumik duro et sp[il]lo. aplib[us] nutrit q[ui]
ex tenero fragiliq[us]. Waios[que] at nutrithi p[ais]
tarde è digonis q[ui] ex medulla ſumik tritici pa-
nis. ſi. ſile. toq[us] et opionè pit in viſcerib[us]. Et q[
]min[que] nutrit p[ais] ex tritico ſumptib[us] è cui medul
la reiecta è hocq[us] m[li]t c[ui] ſurfuris. Furturem
elimàs et eo[que] citoq[us] digerik. Et q[ui] h[ui]m[oi] est pa-
nis opilationè n[ò] generat. Qui aſt ex tritico
ſumik medio cui reiecta n[ò] est medulla q[ui] et
farine mund[e] a nobis panis dici p[òt] melins
est inter multitudinem et paucitate nutrimèti
et inter digestiòis celeritatè mo[ra]q[us]. C[panis]
eneri q[ui] ex tritico ſumik loco: minus pane ſile
nutrit: magis at[que] pane farie m[ü]de et medi[que] nu-
trimèti multitudine et paucitate: dige[n]niq[us] cele-
ritate et mora luenik. C[laudabilior] at oib[us]
panis cui[que] farina optie paſtata et in quo salis
oportuna p[u]cik [c]p[it]itas: b[ui]q[us] fermètati è et in
camio coqui[k] m[à]ſueti ignis t[é]perati et non ni
mi[u] q[ui]bus exterio[ra] vran[que] interiorib[us] indige-
ſtis crudil[us] remanètib[us]: nec yo pauci q[ui] ei[que]
in interio[ra] decoquens exterio[ra] cruda emita

h 2

Ziber

It. Qui h[uius] panis nutrimētū h[uius] laudabile: cito digerīt: corpib[us] cōuenit ſperatis et q[ui] p[ro] laborāt. C[um] imus āt panis: aut nō coct[us] plu trimi est nutrimētī et groſſi tardus digōni: h[uius] morē g[hat] groſſu et y[isco]ſuz oppilationē paſ rit in epate et splene: in renib[us] lapides. O[rum] autē peio: panis est furni et subcinerius pp ei[us] exteriora cōbusta: interiorib[us] crudis: peioi etiā: est pane furni subcinerius pp cineri illi imirti et post illi in malitia panis q[ui] ſup oper: culi ſit c[ui] oleo: est c[ui]em malus nāz suspendit: oppilationē g[hat]: ad h[uius] q[ui] sic cogit comēde d[ui]: op[ze] eius bonā faciat fermētationē et falizā tionē. A[z]imus h[uius] panis laborātibus y[tilis] est eo q[ui] ab eis multa diffoluātur: h[ui] et h[ui]s quo[rum] ſtōi calor: fortis est q[ui] eiusmodi āb hoc pane ad ei[us] p[u]enit plurimō nutrimētī corp[us]: c[ui] illi optime digerat. Est aut ois tritici panis cales faciēs in p[ro] gradu: p[er]ter c[um] panis eueri er eo e[m] q[ui] triticī loci ſuit friditatem lucratus ā. Ei[us] ita c[um] calor: paru[n]s ā: p[ellit] h[ui]o azimi p[ās] ma l[ui]: alio[rum] c[um] q[ui] mali ſunt: yt i carni coquat et c[ui] cibis comedat in q[ui] est ſnapis p[er] p[er] eruca. Et panis calidus c[ui] de carni extrahit o[bus] reliquis peio: est imorāt eius a ſtō desſeſus: et ſi tim puocat h[ui] nempe calorem accidentalem. C[um] suici q[ui] est tritico ſumit: ſi infundat refrigerat et calorē extinguit: ſtiz ſedat: ac c[ui] frida bibat: a[que] poſt[que] lotz ſuerit a[que] ca[la] ſepi[que] quo vēto ſitas ei[us] erpella[que]. Q[ui] autē est tritico ſumitur cocto et frizo ſuicu q[ui] etiā vocat siccaratu: minus h[uius] vētoſtatis: et corp[us] quodāmodo ca leſa[ci]t ei[us] nutrimētū mai[que] ē [que] ſuici inſuſi. C[um] iluz c[om]plexionis est frigide nutrimenti minoris ē reliq[ia] q[ui] est tritico k[ui]: et desſeſus tardi pp ſuā groſſitī et viſcoſtatē: vnde et op[er] pilo[es] g[hat] in epate et renib[us]: ē et oiz q[ui] ſeretiffi: mus tuſſez et aspitate patiētib[us]: c[ibus] q[ui] g[ur] g[ul]ione est et pulmōis canalib[us] ac p[ectore] ea q[ui] in eo ē lenitata martie: ſo[rum] ſo[bitio] c[ui] zacca: ra et a[mi]sgalat[us] oleo c[ui] eo fiat. C[at]ria frida et et h[ui]sida: difficilis ē digōni: h[ui]umorē g[hat] et g[he] ſuā et viſcoſuā eo q[ui] ex p[asta] fiat azima: ei[us]q[ui] nutri[m] ſi digeſtā fuerit plim[ui] ā. T[uffi] p[er]deſt et aspitatī p[ectoris] ac pulmōis: ei[us]q[ui] dolorib[us] ſi ex ea fiat ſo[bitio] c[ui] a[mi]sgalat[us] oleo et buty ro: et in eos ei[us] e[spid]a[n]i p[yc]ia[que]. Si aut c[ui] ea poſt[que] ca[ra] fuerit d[octa] et varnogloſſa p[put] me deſt ſanguineo. Est autē c[ibus] minime y[tilis] oppilationem h[ui]tibus in epate et groſſitiem. Et ſteam comedens pulmone p[ectore] et g[ut]ture ſanns n[oc]umentum eius vult repellere: poſt eius porrectionē ſautenesum ſumat et ſa uresiā et ſinſibere: admiceſatib[us] illi p[ipi] mo[dic]i: et poſtea vīn[u] bibat vetus.

De furture

In furture calorē et eli-
matio mundatio et dif-
soluto: ideo[que] ſi de eius aqua ſo[bitio] ſumaſ

Quintus

en[nam] am[is]dalar[ui] oleo et zaccara p[de]ſt et e[mi]r
humiditate et uſt[ui] pulmonis p[erc]tosis et gur-
g[ution] cum in eis a[pi]a fuerit et groſſities eo
q[ui] in eo diffol[utio] et si aut cataplasme et
locus in quo y[ent]oſitas est illam diffol[ut]i

De ordeo

De ordeo Orde[n] d[ro]lone fr[u]m i p[ro]
d[u]g[u] ſuccu i ſedo einſo[n]n
trin[em] tritici min[em] e nutrim[emo]t et min[em] y[isco]
sum groſſuq[em]: g[hat] q[ui] vēto ſitates. Q[ui] ſi in a[d]
coquat et fiat ex eo q[uic]u frid[u] ſit et h[ui]dum et
eui[us] erpelli[k] sicctas et aduſtis ſit cib[us] op[or]
nus mo[bi]ſis: reſrigerat e[m] et humectat, ac e[li]
mat. C[um]que ſo[dei] frid[u] ā humidu: einſo[n]
aq[ui] p[ro]s ifridat et humectat. Est aut ſebuic-
tat[ui] q[u]enies ca[le]q[em] plonis et sicce hoib[us] et
ſtituloſis: eo q[ui] elimatio ſit in illo landabilis
magi[que] in alij[us] ſnis c[ui] de coctu fuerit. Ei[us]
etem [p]lo frida et humida ā tépate ſi[ta] ſe
brin[que] calori acutar[ui] humores ematuras q[ui]
las g[hat] ſi[nt] ſam ſedat ſuis frígore et h[ui]dose
et in eo e[mi] elimatio. Jo g[em] e[ra] acceleratur ad o[ia]
traſmilio mébra exerq[em] et ſtō et iſteſinis velo-
ci[q]e u[n]anک c[ui] eo h[ui]ores aduſt. Signu ei[q] e[li]
mati[que] q[ui] acut[em] forſes e[m] et p[ro]ſu[n]h[ui]oſes
y[isco]ſos. Est et in eo viſcoſitas q[ui] ſedat h[ui]o[n]
acu[m]ia et morſus. Est et in eo et lubrificatio c[ui]
p[er] meri traſſt e[m] ſtōm traſmitti ab eis ois nec
alidq[em] de eo illis adheret. Si e[m] e[mi] er et alidq[
]meri gutturi adhereret vel p[ectori] qu[e]admo[d]u
du ex alij[us] ſo[bit]o[n]ibus deſiccare ſebus ca-
lo[re] fieret q[ui] patiēn águstia et ſitus. Eſt et p[is]
nu[atio] et lentam q[ui] deo q[ui] ſo[bis] in ſtō b[us] op[er]ato
n[io]nes. S[ui]t at p[tes] ei[q]es et minie diverse. Eſt
et in ſapo[ze] delectabile ioc[que] illu[os] non r[u]fat
bibitur q[nec] ab eo ſit tumultuatio qu[e]admo[d]u
d[u] ſit ab eo[po]rre[ctio]e q[ui] abomiabilia ſunt
p[ötica] ac p[ug]itina. Nec[vo] facit in ſtō aut iſe
ſtinis vētoſtatē et iſlationē: qu[e]admo[d]u o[ia]
reliq[ue] faci[n]gna. F[aba] ete[m] ſi ad v[lit]um y[lo]ſa[q]
d[eco]quat: ſin ab e[av]e[to]ſitas ſi ſepat nec ſolil
uitur. O[es] he q[em] ordei ſunt y[mo]tues ſi b[ui] co
quat et b[ui] conficat l[ux]ta q[ui] d[ict]uri ſum[em] q[ui]
m[ö]. Op[zi] orde[n] ſumi q[ui] nou[i] ā albi dur[u]g
et tenat: q[ui] deo q[ui] coquat itumeſcat et iſteſt p[is]
exco[ri]ariq[em] diligēter tera[q]em moderate. Su[n]
maſt de eo m[el]ura vna mitra[q]em in[va] ſlagna
tu vel lebet e[m] m[ú]dum et ſup[und]aſt illi aq[ui] ſuas
uis et clare m[el]sure q[ui]decim decoquat cu[m] t[em]
perato iſni donec d[ue] t[em] ſup[ſint] menſure
diligent[s]q[ui] ſiat eius m[ot]io et p[erc]uſio cu[m] co
cleatur magno donec diligentius miſceat et
coletur ab h[ac] colata aqua q[ui] ordei aqua
vocatur. E[panis] ordei frigidus e[m] et ſicc[em]
nus q[ui] tritici panis nutrit ventoſtatem pari[t]
naturam deſſcat qui ergo vult illu[m] comes
dere cum victuſis et p[ingu]ibus ſumat but[em]
roq[em] et e[spid]a[bagi] ture. C[sic]icum ordei m[ie]
bus nutrit q[ui] panis: ſiccita[q]em eius m[ato]re.

Theorice

Maly 59

Prigerat, extinguit, ventrê, incarcerat a solone
cholerica, et a dudistis calore laudabilis? et tric-
tici suici. nistis et magis ynctosuz et citi? a sto-
macho descedês. Riluz frigidus est in pmo gra-
du siccus in scbo. yn? et nam stringit sed no forti-
ter. Si aŭt admicea? illi laurefuz et nò lauet
plurimù nam stringit marineq qd rubeu est
et feresiacu est. Si sIt aŭt albi laueturq opti-
me et cui amigdalaz oleo coaquat aut butyro
aut sifami oleo et arietina cauda minime nhas
arctabit: morfusq stò accidesed sedat et itestinis
Rist nutrimêtus moderatù est digestioni facile
et a stò cito descendès et intestinis. Alunt autè
nònulli rufum corpa calefacere sebricitantùs:
qo si cù lacte diatur dulci generatione adiu-
nat oppillationis eo et huo?e generat groffis:
f3 tuc ab eo eius abyt siccitas et corpis auget
corpulentiæ. Si aŭt cù cartami aq et lacte coq-
tur dulci oppillatione minime parit. Pandicuz
et miles vtris frigidus est et siccus in scbo gra-
du. quor? nutrimêtus paucu est et vêtre incarce
rant. Eoq panis ampli9 còstipat estq eoqvri
nà puocare et cœnientius cù lacte dulci de-
cota et amigdalaz oleo dulciu? ac butyro. et
sifami oleo multo comedunt. Sicibus etem
eom iminuitur. téperatureq lactic humiditate
Lenticula frigida è in Gradu scbo. in tertio sic
da. yn? melàcolici generat sanguine. et qui ei9
assiduus è comestioni: liquidè nigra illi domi
natur cholera melicos parit morbos. vt ele-
phatìa cæcrù: mantìa et similia. nocetq quorù
è còplecio sicca oculis. ſi ſit àt hùida prodeft.
Si cù suis coquat corticib9 aq in qua cocta è
ventrè emollit. ſi fine cortice. et aut cùz cortice
fed pma eius púciatur aqua comedètis ven-
tre stringit. Si aŭt frixa coquat ampli9 sicca è
et nàm tenès. vtilior aŭt lenticule. decocte co-
meltio est cù blito et spinachys et zebeti ac far
maco coquat. peior yo è qn cù falsa decoqui
tur carne magisq cholera generas nigra 2
peffimos morbos. Senerat aŭt vêtositare: di-
gestioni inobediens è: si cù ordeo equalibus
coquatur partib9 nutrimêtus kiet temperatum
Pellik yero eius nocumêtus: si cum carne agni
coquat pingui et optima maturaq ei9 fiat de
coctio aut certe cù butyro et amigdalaz oleo.
Faba q recens est et viridis frigidas hz et huidas
côplexione flegma generas. Que yo sicca est
côplexio illi frigida inuenitur et sicca. ventosi-
tatè generat et inflationè plurimaz nec ab eo
inflatio soluit. et si vq decoctiòls vtimù deco
quatur marine si cù corticib9 decoeris illaz
tunc em peior est et magis ventositatis gene-
ratina tarde a stò descedens. Jo ergo qui illà
comedit suo in corpore statim inuenit segni-
tiè gravitatè et extenstionè in capite vêtositare
q groffà hec ſi infundat aq dœc germinet et
frigat iminuit ei9 vêtositas et inflatio. Que yo

nò infusa in aq frigit plimù digestioni resfitit
vêtositarepparit et laudabilio: fabe comestio
si corticib9 mûdata coquat dœc dissoluatur:
abitq ab ea vêtositas ei9 terakq in olla dil-
gétillime. Tuc em ei9 iminuit vêtositas et ika
tio marineqst cimini alidd addideris; daras
sini et pipis. Si aŭt moliat et têuissima cù amis
dalaz oleo et sifami et zaccara coquat forbea-
turq calida tussi que ex asperitate è gutturis
pdef est et hûiditatè elimat q in pectore è et pul-
mone ea q in ea est elimatîo. Si aŭt cù cortici
bus coquat in aceto diariâ pdeft patiètibus
e dissintericis vtilisq vôtui è. Eſt et in saba et
elimatio aq lêtigines extirpat et soides. Nutri-
mêtus aŭt fabaz téperatù è. Et siqs a no cum è
to fabaz liberari vult et vitio eiusq iminuere
vêtositare cù saturegia decoctâ cœdat et fau-
tenego pipe amigdalino oleoq nec coçtur ni
ſi cù serminauerit et ei9leniat coctio. Sic qd
voluerit viridè cœdere cù saturegia cœdat et
ſale et p9 ipam zinziber ſumaq 2ditu aut aliqb
merefenon. Daffa frigidus est siccus i ſdu pmo
vêtositare pit:tarde a stò descedit: ſcz descen
derit huo: ab eo sna?t laudabil: et cib9 febri-
citatiu bon9 ſi cù amigdalaz oleo coquat dul
citi vt cù alij sæiſmodi 2petetib9 moſz oleri
bus. Cicer calm è ſiccus ſi eo hûiditas qda?
è et io vêtositas et inflatiovn et spma sna?t coit
q appetitù lac auget: meſtrus puocat et vrinà
aq i q cicer cù cumio decocti è cinamo: ane
toq calefacit flotillat: iciditq hiores groſſos
renu lapides fràgit et vesſce. Nigp pſecti9 hoc
opat. Et i vtraqz ciceris ſpe elimatio è i cicio
qb9 lêtigines et morpheà ſubtilè elimat et acu
te soides mûdat. Qui illòvult cœedere fineve
nerz necessitate cù saturegia fale. et fauenego
fumat. Lupinò cali et pmo ſdu. ſiccus è in scbo
amaritudinè hz forte ſi no excoquat. Si aŭt
aq et ſale decoctu fuerit amaritudo ei9 recedit
et difficilis è digesitiòis et tarde a stò descedens
groſſu sna?t huo?e: marineq a quo b?n do
gerik. Si yo digera? plimù nutrit. Jo g cibus
e còpetès his q plimù laborat: adinuat at ei9
digone ſi cù ſale cœdat et saturegia et emeda-
no ac fauenego aut ſupfunda? illi muri oleus
q3. Si aŭt cù i?pa comedat amaritudie vrinà
puocat et meſtrunz aborſumqz facit: flubicos
et ascarides emittit pulmoïs apit opilationè et
epatis ac ſplenis et aq ei9 ad has è pſectio ac
tiòes q suba. Helba cala è in ſicca in ſdu scbo
q nam emollit ſi decocta an cibù ſuma?k. Que
ſi cù pane comedat min9 vêtre soluit: cepha-
leà facit et subuersionè. Aq in aq fenugres cù de-
coctu est ſi cù melle mixto bibak nam soluit et
mestrua deducit ac sanguine part9. Si yo cù
ficub9 coquat siccis optima decoctiòe et colek
púciaturqz in hmo?i aq mel. coquaturqz ſedo
vt fiat tach elecuarioru tussientib9 pderit anti-

h 3

Ziber

que tuffi pectuſoſ & pulmonè a groſſis purgat
hûorib9 & viſcoſis, ſaſeoſ ali9 alb9 cui9 com
plexio frigida eſt & ſicca, ali9 rube9 in eo ca-
loz eſt & inſatio nifi9 ei9 inſatio minor9 è ch fa-
bat & inſatiot maſſiprima, loq9 oſ illu cui oli
ne oleo decoctuz comedere & muri ac ſinapi
carniq9 & cinamo & ſaturegia: tuc9 eſt citius a
ſtò deſcedit. Aſ qſa ſaſoli rubei subtiliſationè h3
vn9 & meſtruu educit hûoſes quodamò ſubti-
liat. Opz illu comedentè cu9 ſale & aceto ſatu-
regia fulſule ſumere. Sifamù calidù in pimo
gradu: in tertio hûidù & h3 magis ſ reliq ſe-
mina olei. Joq9 ſtòm enernat appetitù fràgit
cibor9 & ſubuertit: hûor ab eo ghat9 è viſcoſ.
Et ſi alicui ſt hòminù in ſtò moſſus inſediuſ
hùoris cà acuti aut medicaminis acuti vt cer-
ti veteris vini. ſi de oleo ei9 ſoſbuerit moſu-
rà h3c ſed abit. Siq9 ſvult illo comedere fru-
xu medio criter cu9 melle ſumat: pellit eſt no-
cumentù a ſtò. Chaſchaſuz comestiò 2ueniè
tius alb9 è: è frigidù & hùidù in tertio ſdu-
ioq9 ſoporat. nigrù aŭt affert ob ſtupeſactio-
nè: vtruq9 tuffu pdeſt & aqua9 q9 a pectoie tolliſ
phibet. Cib9 aŭt papaueris & nutrimêtu mo
dicù eſt & magis cu9 zacchara & melle pndeſt.
Sadenegù calm in ſcò gradu in tertio ſiccu9:
ſtò malu9 è: cephalæ capitis facit vinàq9 pro
uocat: vêtoſtates diſſoluſt: ſpma ſue virtute
ſicutaſ 2ſiccat. Et ſi q9 nocu9 in9 pellerevult
cu9 amigdal: papauere & zachara illu còedat.
C Capitulum, xvij. de holeribus & earp dìuer
ſtitibus & primum de lactuca.

T quoniam

granoq
pſecuti

ſum9 tractatuſ: ià nùc de holeribus
illis q9 oibus pſeranſ. Dico q9 qin-
lactuce còplexio è frigida & hùida
in ſcòi grad9 vltimo magiſoq reliqs nutrit ho
lerib9: & ſuauiòis eſt ſapòuſ. Sanguisq9 qui
ab ea ghaf landabilio: è alioq ſanguine ole-
rù: ſtòi ardoè extinguit: ſitim mitigat ſapòrat
cruda comeſta: aut deocta: coit9 appetitù au
ſert maximeq9 ei9 ſemè. Et cui9 còplexio frigi
da eſt cu9 apio & meta illà comedat. Intibe vir
tus lactucaſ ptuti prima eſt nifi9 q9 min9 fri-
gida eſt & hùida: minuq nutriès. In ea ama
ritudo è q9 opilatiòes apit epaſt & splenis. Aq
ab ea exprèſa icteritie q9 er opilatiòe è medef
q9 ſi ſup calm cataplaſmeſ apà pdeſt illu: q9 vo
in hieme orit frida è hùida: min9 eſt amara: q
aŭt eſtate: caloè h3 quèda9 & ſiccitatè modica9
aſpil9 eſt amara è. Chalezi tèpata è in caloze
& frigiditate: hùideq còplexionis: vètre emol
lit: tuffi que er asperitute eſt canalipulmoſi
& pectoris medef: ſi cu9 amigdalarù oleo coq9
aquaq9. Si at còdita cu9 aceto et oline oleo ac
muri comedat naturà flurà facit. Cblituſoq
& ſeddu còplexionis è in pimo gradu calide na

Quintus

turæ emolliſt: et eſt in ea ſubtiliſto qua epaſt
et splenis aperit eulopliationè. Opoſet volen
tem illà comedere ad hmo: vt aceto còdiat et
ſinapi. ſecli radir ſubſtàtia groſſa è ſleſma
generàs: minimeq ſtomacho 2uenit eo. q9 in
eo moſura ſit. C[]ſpinachia in caloze & frigo
re tèperata eſt: ſed humectar: gurgultonis vit
lis eſt asperitati & tuffi: cito delſcendè naturà
emolliſt. Cuius eſt còplexio frigida cu9 2dimè
tis ſumat calidis. vt pipere & cinamo, hàmes
zum fridù eſt et ſiccu in ſcò Gradu et eſt i eo
ponticitas: et q9 acerbù eſt magis frigidù et
ponticù. ynde naturà fortiter còſtipat. quod
vo ponticum nò eſt: naturà debiliter incarce
rat: qui ergo illud ad naturà stringendà acci
pere vult cu9 aqua ſum ac decoquat. et berbe
ris granis. et granatoſi q9 aqua: q9 aŭt ad alia:
cu9 aqua et amigdalarù oleo ac carne pingui
devoquaſt. Carnibù dìnerſe eſt còplexioſ: aq
etem eiuſ frigida hùida eſt elimationè h3s:
purgat et diſſoluſt: ioq naturà mollit. Suba
euq poiro calidis eſt & ſicca: nam q9 tipans q9
ergo vult nàm ſoluere cauli elixet & aqua ei9
ſorbeat. Si aŭt vt q9 cripet ſubam ipſi9 accipiat
ſ3 bis elixatã et ab aq excolatã. Stringit eſem
nàm. Adduſt aŭt cauli tenebras vifus cu9
oculi ſicci ſunt còpłone. Cui9 aŭt còpło è ocu
liſ humida minime nocet: qnimo pdeſt. De
coquat itaq9 illu cu9 pingui carne aut amigda
larù oleo. Caneàt ab eo oimodis choleram
viri nigrarù. C[]ſermacù & bleta frigide & hu
mide còplexioſ. I3 hùiditas ſermacù forioſ
est et bleta fortoſis frigiditatis e: ideoq9 ole
a hec duovtilia ſunt calidis & ſiccc còplexi
nis ſed et tertianas & cauſon patientibus ac
icteritùs: nec eſ illis aut ad arcendaz aut ad
ſoluenzá actio nam. nifi9 q9 ſi cu9 oline oleo et
muri còdiant nam emolliſt. Portulaca in ſes
cùdo ſdu è frida. & hùida i9 2º. ioq9 2ueniès è
cui dhat: cala còpło cu9 i ſoliq9 viſcoſitas e: q9
gelatiòi pdeſt dètùi i7q9 sa pòticitas q9 ſputo
ſiquismesdeq diffunterie fluriq9 i3 i meſtib9
q9 tigit: h9 ſuce9 portulace ſi cataplaſmat9 ſup
caput fuerit cephalee pdeſt caſe i9 ob9 apatı-
bus. Quí fride còpłonis eã cu9 nahanarzergi
ro coq9 apioq9. Bergiru calm i3 i3 ſdu. hù-
dù i pimo ſubtiliſt: ſpma ghaf: coit9 excitat ap
petitù: dolozè capit9 facè. O3 g comeſtur eru-
cà admiscere lactucaſ foliayt caloſis ei9 fran
Sanſt inimicie. Badereſu ol9 è malà diſo: viſ
cicillimù reprodù ghaf ſanguinè: I3 t'caſa:
& ſubtiliſt: ioq9 illu comeſtur vt portulacaſ ad
misceat. Nahana cala è q9 ſicca i2º ſdu i ea
hùiditas q9 coit9 excitat appetitù. Stoacù cò-
fortat9 ep fridù. digonè robozat. vòitui pdeſt.
& ſingultatiòi q9 er repletiòde kiſt. Tharacù ca
lùdu & ſiccu digonè adiuuat. Stoacù pdeſtat. I3
ſi nimium frequentetur eius g: gelionem re.

Theorice

Maly 60

tardat similiter q. mēta. C. Bederēbina herba
calida est et sicca têperate spinā cōfortat et epa
ti anumā exhylarāt colere pdeft nigre et mētē
clarificat. C. Ressadī herba eius calā è siccaq
subtilitat et flegmate pdeft et humiditāt véto-
statēq diffultit: quī comedēs calid? è itermis
ceat illā lactucis et itide. C. Querafuz calz est et
siccū in gradu tertio: vétoſtatē diffolnēs: vi-
nā pucās opilationē epatis et splenis apies:
meltrusī deducēs ſz capitis dolores pucās.
Apīu cōdītus min? calm è et siccū: hūc comeſtu
rus simul et lactucarū frōdes accipiat vt a ce-
phalea ſecuret. Cuesbara recēs olus est ma-
bis medicamini ſiſe qnī cibo occidit eni aliq-
iuſq modicus tindē facit ſtus et lactucarū mul-
tu ad puocandū ſoporē et dormitationē: nō at
comedict simpler: vtile è aſt decoquēdis coriā
drūvt iocūdus ſiat decoctu ordo. Si at post
cometionē cepe maſticeſt et alij eoq cedere fa
cit odores. C. Cathaberrī opilationē apit epa
tis et splenis: ſed coleram ghat nigrā. Chane-
belthalel et ipſa ɔz herba est medicamini ma-
gis ſiſus cibo cui coplerio frida est et sicca in
ſebo gradu et in ea amaritudo q. subtilitat ɔda
modo. Hinc ergo solatru vīnā puocat: epatis
et splenis opilationēs aperit renuſq et veſtice et
apostematibus que in eis ſunt medetur.

Devirgis

plātarū in qibus ſemina

producunt. Huusmodi
virge oleru anteſ pferant comestioni ope-
tune ſut et eap est queq forſis einſus actio plā
te ſilis aqua pducit: magiſc cib herba ipa nu
trit maiors è et huiusdam. Cheliu calm è et hu
midu moderati nutrimēti: otorlanuq humis
di? est: et magis. Agrestis nutrit. C. Aspara-
gus ſpma genera: coit? appetitū irritat vīnā
puocat cuis cib? iter multu et paſ medi? est
Est aſt in eo quedā elimatio: ḫre epatis apit
opilationē et reni. Comedict at cu carne deco-
cuz et elipu cuz oline oleo et muri. C. Čanebi-
tu: i. cois caulis frigidu est et ſiccū: carnibo co
figuratz ſed minus desiccās a quo ghaz peſ
ſimus è ſanguis. O portet illu comedētē opti-
me elixare et cum pingui comedere carne: ace
to: et muri oline oleo et cōdimētis calidis.
C. Capl'm. rvij. de plāta[radicibus.

Elgeniū
calidū est et hu
midu in quo è
grossities et ilatio: ideoq plumo
nutrit cibo ſpma auget: in qhtus
est subtiliſs. q vinā, puocat. pa-
stinaca ilatiua è digestiō inobediēs ven-
re irritat et puocat vinā. C. Fugil cała è ter-
tio gradu: i ſebo ſicca: et paſſiōes faciēs et tur-
batiōes eo q eructationē generēt fetidā. Jo-
qvoiturns est eo vtīk. Cib è ni malus et grof
lus è digōnis tarde difficilēs a ſtomačo de-
ſkendit. Quidā ſunt illum digestionem adiu

nare: ſz et ſiu è iuener: neq eim digerik ēto
min? ipa digerit. Frōdes ei9 amariorès ſut ra
dice ipa: ſz th coit? auget appetitū. C. Cepa
cida è i ērto ſdu ſikr9 ſicca h3 th huiditatem
quāda? et vétoſtatē q coit? appetitīs irritat ſp-
ina auget capitis dolores puocat. Qui eam
vult cōedere cu aceto ſumat et lacte aut itiba.
C. Chimiū calz è et ſiccū magiſch cepa et mai-
re: cí illa h3 actionē corp9 forſiter calefacit et
caloris auget ſubaz. Est et i eo forſtis aduſto
subtiliſus è alleu c cepa: qo si decoctu: fuerit
ardoz ille ab eo cedit et subtilitas: nutritq cō
peteter qo at nō coqui modicus nutrit. Est at
magi medicamini ſiſe cibo. Alleu sanitatē
ſeruat corpori marieq si parſi coqual calo
tē nāq co forſtat nāle: digōne adinuat huc nō
op3 alikuè cōedere cui ſupſpeſa è nā. et in capi
te eius corruptio aut ad quē cephalea accele
rat. O3 at illu cu aceto coqre et heferē ac pin-
gui carne. Por? min? calid? è ſicc? minuſſis
cēdēs: nec itin cephalea mouet ētus et alleu et
cepa. Coit? at auget appetitū et moro: irdash
tib9 pdeft in qb9 vétoſtās ghatur.
C. Capl. rvij. de plātarī fructibus.

Edemani
copto diuer
ſa è ſpm ei9ve
tustatē et nouitatē. Qo vet? è ama
ritudinē h3 et calz et ſiccū recēs at
amaritudine vacuī è fridigq et ne
ci. Colerā ghat nigrā et si crudī cōedāk digō
ni sobediēs è et tarde a ſlo deſcendit: huorē ge-
nerat gſſum. Si at decoquaſt et comedāt cito
digerik ac mediorriter nutrit qo yo cu aceto
paſt carni cibo9 forſtat appetitū ſoſtādo.
Est autē ei9 virt9 ſz q coquiſt. Comeſtur9 i taq
euveliset et aq ifundat ac facile. Cib est iocun
dus et cito ei9 nō appet nocumētī. Quequarī
oitorlanu fridī è et ſiccū et leo pōticitas nās in
carcerat et groſſorius est ſubſtātie ac difficilio
ris digestionis c bedemanu. Si decoquatur
digestio eius fit facilis. nigrā generat colaz.
Op3 aſt illu elixare et cu pingui carne et oleo
coquere. Herſephum calidum est et humidu:
venerē auget et ſudore bonum reddit. Cara-
ha frisida est et humida in secundo ſdu cib?
eius modicus et ſubtilis: ioq esca est conue-
niens ſebricitātibus et ſiticuloſis tuſſemq3 pa
tientibus: niſi q si in ſtomačo malum inuene
rit humorem in eius altera: naturā malbq
ghat humoſe in corpe. Si at cucurbitā frigi
de thui cōpſonis comedunt: op3 dimētis ea
codi calis vt pipere orisqo et ſaturegia. Ne
lon fridus est et humidus in secundo ſdu ci-
to a ſtomačo deſcendit: propter eam que ipſi
inest eliminationē. Ideoq vinā pronocat len
tigines et morpheam extirpat a cute ſubtilem
fordes mundiſcat. Semen eius forſt9 c sub-
ſtātia elimat ghat aſtyventoſtatē. Si batchiū

h 4

Ziber

plimuz frequèter quæ comeda: diariâ mouet: celeris emi ê corruptiōis in stô celeris altera tiōis in ea q in stô iuenit. Aut emâ Salien? qum si in stô corruptus fuerit veneno primus est. (C)elon lōgus q ex cucumerib? ê cù magn? fit et maturat meloni in oibus suis habitudini bus filis: ê nifi q eius corruptio illi? miò est corruptiōe. Oz aut assuefacientê illu squingie bin post illu surnere cui? ad comestione si imo deratus vus fuerit vomitu vtaq quo ab eius nocumêto fiat secur? Comedêdus ê vero in- ter duos cibos q cibis admiceat? illu trâsferat. Adinuat etem cibor trâsmissionem ea quâ hz elimatiōe. Chatar et chate fridi sùt? hûidi calorê extiguètes: siti mitigâtes: vinas puocâtes. attamê ch่าr. i. citrolus fridior? ê h cucumer et subtilior: et io modica pōticitas nifi q comedêti quâdâ adducit tuffez. marie ch in cuius stô colere sunt multe: alterat eni i hmoï stô. hoz frequètati comestione oz post hoz mel accipe. (C)elon indicus q et pepo fridus est et hûid? siti mitigat: ardorê extiguit sebres patiètib? acutas et colicas pdeft. Aq ei? si cù za accara pomek pfectoris ê refrigera tiōis ictericus pdeft ex calore epatis et venaz si cù spodio aq eins ppinata fuerit fride cōplexiōis hoies illu caueât: et si ad comedêdu trahûtur aut cui melle comedât aut certe mel subfequat. Cana zachare quâ nos canam mellis dicim? cala et humida ê aspitati pdeft gursuliōio et pectoris et canali pulmoïs: hûi ditate? q in eis est elimat: vinas puocat. Comi taq illâ vêtositas et ilfatio q ei? vult inflationê minuere: cortices auferat et aq illâ lauet cala iminuek etem ei? inflatio. (C)uusa cala ê chu mida in gradu pimo plimû nutrit za stô tarda deſcêdit: mariech st multa comeda: nutrit quæ grauitate? et pectoris pdeft aspitati pulmoïs? et tuſsi renu vlcerib? et vesſce. vinâ aſt puocat. spma augmètat: coltus appetitù mouet: vêtrè emollit. Cui ât stôm granat oz squingibi post illâ bibere zachare: quâ et an prâdiu ſumere magis expedit. Quema cōpłone frida et hu mida grosse ſube difficilis vigōni flegma genêrâs cui? vna spès ê nigra ipſaq magis frigi da et groſſa. flegma et nigra generat colerâ et inter pellimos cibos. Est et alia letalis q funſus vocatur ea aut spès que comedit si plus equo multiplicek comedenti arcatione et ex- pressione facit i ore stomaci. Grauitate? et ſub versionem anime angustiâ. ideo nô opz illaz comedere fed cauere. Comesturus autè ſuc- cêsam ſuper carbones ſumat. aut cui aceto cò ditam et oline oleo muri et carui. pipere. cinna mo. aut cum oline oleo et ſaturegia. pipere et his ſimilibus.

CCapitulum. fix. de arborum fructibus et pri mum de ficu.

Quintus

Icus

cōplexio cała ê i pmo ſdu et q recæs ê hûida in ſedo: sicca aŭt iter ſicæ têpatar hûdi calegq plonis. Et nutrimum tû têpati ê. ſaguis ab ea ghat? lau dabilior: ê oim sanguine fructu eſtuoq velo cilq digōnis et deſcelus a stô eo q elimatos nê habeat io ê nû emollit si recæs ſit ab ma tura tuſi pdeſt: pect? ac pulmonê purgat reneſqz? veſica: marie si cù aliqb? miſceak rea mittetib? et subtiliātib? vt fauttenego ſaturegia et heſſa. Fic? ât vêtoſtatê ghat et q min? matu ra ê æplicior ghat vêtoſitatê et difficili? digerit tardiuſqza a stô ſcêdit. Fic? ât sicca min? ghat vêtoſtatê meliorqz et pètetoit: ê hizqz affigne mus purgationê. s. eo q hûtutê hz elimâtem. Si qz ho ficu freqnter comestione pediculi in corpe ei? ghan: magiſqz ſi ſupſuitates ſit in ei? corpe male. Qui recêtù moltiplicat ficu ſumptù: expedit vt post ch ſumpſerit ſingsibin accipiat. Sicce aŭt cò amigdalis cêedank: úc etem emollitione adinuât näe. Cua ficui xima ê suis in hûtutib? masis ch reliq fruct? et cibi têperatia ac ſaguis bonitate a ſe ghati cù aſtô citi? fuerit digesta. Si etem nô digeratur inflationê ghat et vêtoſtatê: laudabilior: ât est vna q multâ hz aquâ subtilêqz VICULUS que hmoï ê nam emollit: si ch tardè digerit et pani nûz emollit q ât vua perfecta ê matura et dulec cōplexionê calidâ hz et hûdis â q ho acerbi tas aut pōticitas plonis ê fride et ſicce ven- dergqz stringit acere magis pnde ſunt ſicce. Uue rasſce ſi mature ſint magis nutriunt tar dius digerik q âpli? vue nutriunt q ad hlemê vſqz ſernan: cuz hmoï groſſe ſint ſbe. Et vua qn cù corticib? suis et his cêedik digōne tar- dat et deſceluz ki aŭt maſticek et cù his ſbaqz abiectis digōne accelerat deſcelumqz et vêtrè mollit. zebibû plonê hz ſzuva: ex q ſit einſqz nutrimeţi illi ſequit in multitudine et paucita te. Cui? ât caro perfecti ê dulcor? całe ê et plon is plm nutrit pdeſt pectori et pulmoï ſi hûl ditas ſit in. eis groſſa qo aŭt pōtici ê et mini me carnoſum pum hz caloë et stôm ſoutâs stringit nâm. Qd ſi voluerit ho nâm cum ilo emollire vuam comeda paffam carnoſaz et vulcem acinis purgatam qui ſi eius deco- tionis aquam biberit fortius naturâ emol- liet quemadmodum et vuaruz aqua fortius ventrem ch ipſa eorum ſubstantia emollit. Qui vero naturam concludere vult et ven- trem vuam paffam comeda ponticam cum acinis. (C)ora frigide ſunt complexionis in primo gradu: in ſecundo humide que bene matura ſunt ventrem molliunt immatura stringsunt eorumqz complexio frigida et ſic- ca. Mora matura cù niue refrigerata ſtoma co poffunt cui calo: dominatur. Si igik quis

Theorice

Maly 61

mora stó vacno e purgato comederit cito ab eo descedùt:viná,puo cant e humorez ghant bonú.Si sit aſt mala in stó ſuper ſtuas cito corripuntur e humorez ghant repzobó. Ideo ergo ante cibú comedéa ſut e ſquigibi cí co meredit qas eos subſequéda. Antepſicú frigidú é e humidú cito digerí ſi an cibú ſumak stó purgato. Si ſit aſt in stó cibº no descedit ſz corripitur:q[ui ſuprſu]í q[ui in eo neq] fuerit in einsmodi alterat näz e in ipm coruptio festinat. Ideo g[ui] no oz muſmusúz ſumere poſt piá diú ne forte p[er]mus illó a stó descedere cibº arceat. Sunt nónulli q[ui] ſiccát e aq infundút frigi da qu[em] in salina bibút refrigeratiòis e restriţiţiis c[aus]. Qui ergo antepſica comederevolue rit recëtia ſq[ui]sibin poſt illa accipiat melleuq còdiſtúq odóſiroſe. C[ter]p[er]ſicú fridú é e humidú flegma g[ui]nans e q[ui] ab eo g[ui]natur nutrimé tum groſſus q[ui] a coctanis no t[em] in stó quéads modú e illó corripík. Quod ergo chauchum tenepq oſſibus facile mundat cítius e digerí tur e a stó demittík q[ui] q[ui] oſſibº conglutinaq e ſubaz hz durá tanq imaturú groſſus é tar de digónis. P[er]ſicú ſi frigide d[ui] comédát c[omo]p[er]ſiós accipiat poſt illó zinſíber còdiſt aut mel ap[us] v[ér] certe mellis mulſaz. P[er]ſanatí c[omo]p[er]ſiós é frigide q[ui] a cerbú é forſis eſt frigo ris humiditatis téperate e ſiccitatis. Coleraz hoc reprimit stóms ſoſtat e epar calidú vomi t[em] sedat. R[omani] acerbi éna ſi desiccátur nä stringsút: materias phibét ne ad vétre influát colícas. Dulce inter calidú e frigidú téperatú est e humidá hz c[opl]oné: porro eiº ſp[es] q[ui] arbice est melíſi. I[plana] mollia h[ui]s éna tuſſiós ex caloqe é p[deſt]. Shát at in stó vétosítate frido. Refert at hypocras in epidimiaruſ librio: q[ui] mulieri cuidá p[co]rdiorú erat dolo: stói. ſonis h[ui]móis aq[ui] sedabat dolo: e Œnator c[ui] ſui co od[ei]de. hocq[ui] ideo c[ui] dolo: eiº e colíq q[ui] ad stói infunebat os accidebat q[ui] e Œnator aq[ui] e od[ei]de alſich extiguebát. C[it]ſe ſergelu fridú e ſicci p[ó]ticius stóms ſoſtat calz, näz ſuſpédit ſi an cibú comédak: mollit aſt poſt. Nutrim at ſit einmulti e e C[it]ſonitú acerbú fridú est in ſcbo gradu c[opl]onis ſicce in tertio. Dulce yo v[er]patá h[ui]z circa calz e fridú c[opl]oné. C[it]ſonitú at qu[ato] p[lo] p[ò]tichi: t[ato] s[pli]p[ie] ſicci e eiº aq[ui] stóms magis q[ui] ſoſtás e minq[ui] näz icludés einſuq suba frigit. C[p]omú alind acerbú q[ui] et fridú est e ſicci stóis ſoſtatúni cali. e ſoſti] hac i actione ſub accidú. Chochanichb: mu[n]uz. Alíud éim maturi p[ò]tici q[ui] etíš näz stringit e ad dige- redú diſſicile est: alid dulce maturiſq[ui] etíš i caloqe téperatum ac frigiditate. Siru oibus po[mo]s ſp[ed]us téperátus é e melioris cibi: maq[ui] stóms ſoſtans e co[mi] ſociſitate odo- ris: poſt ſyrú tretháis é heſpahanicú: e poſt h[ui]o chochanicú ſunt oia nervis nočétia: acerbúq[ui]

ampliº mali. Siq[ui]s pom[or] comederet plímu[ut] vt eiº etiá Huitet stóin alíq poſt illa accipiat meſcene méte. CC[ui]methera q[ui] d[omi]s é e má ac multe aq[ui] téperate é c[opl]eratiòis: sed t[em] paui lúliu ad frigidú inclina: c[ub]us eiº maior q[ui] c[it]oniorú ac pom[or]: q[ui] aſt p[ir]i acerbú é aut i eo p[ò]ticitas: frigidú é e ſicci v[etr]e incarcerat ſi ante cibú ſumik ſi poſt soluit. Comestíu ant[em] poſt cibúz reprimit vapores q[ui] a stó ad caput mittunk. C[it]eregú varias h[ui] virtutes. Co[ter] emí calidus est q[ui] ſiccº in[gradu] tertio forſis est odo[ris]: stóms c[of]fortat e epar fridú subtilis est v[et]oſitaté diffuſuit: ſi modica eiº ſumik q[ui] titas. Si at nimíu digóné tendat ſna duritie. Caro citrini frigidá h[ui] e humidá in ſradu ſe c[í]sido c[opl]exioné: q[ui] groſſa est e tarde digónis e a stó descedúſus: e ſi digerat plímu nutrit e fleg ma g[ui]hat. Acerbú frigidú in ſradu tertio: calo[re] ertiguít colerá reprimit rubeá: appetitú ſu ſcitat c[ibo]r: vtileq[ui] est c[of]clusioni er caloqe ac c[id]eti. Quo ſi ſarpedo líniaq e lentigo ankeré tur. Eſt aſt febricitatibus c[ou]nienés h[ui]º deo c[it]io: appetitú concitat c[ibo]r: e ſolutioné auſt fert ac vomitúz. H[rana] yo eius calída ſunt e ſicca. ſed quidá h[ui]t humiditatis: aq[ui]r oleu[]z emoroidis p[deſt]. Op[us] yo citrinú comédété corticibus no purgare: ſed ſimul c[ui] eis accipe diligéter masticátez vt perfectiº conteraq. Co medat aſt c[ui] melle ante cibú nec poſt ipm ali q[ui] d[ac] accipiat donec digerat. C[em]aſuz in p[imo] frigidúi ſradu: in ſcbo humidú est: q[ui] acerbú est e magis fridú: v[etr]eq[ui] molli: q[ui] dulce e magní: magis näz mouet. P[un]a acerba co l[er]a extingút rubeá e pa[ſ] naturá mouét: ſiccaq[ui] minus q[ui] recëtia molliút v[etr]e. Si deco- quátur pruna e ſuper aquá: eop[] zaccará aut mel aut teremebiní miserí p[fect]ius naturá molliét. C[it]alacha e g[em]ar[mi] c[ibi] ſunt frigidi e q[ui] recentia ſunt ac aurei coloris nihil h[ui]ntia ponticitatis humidá habet c[opl]exioné e mes[di]ocriter nutriunt: q[ui] vero pontica frigidá: e[mi]l gestioni no obediút: eorúq nutrimú Grosſuz v[etr]eq[ui] stringunt. C[fruct] palmar[mi] maturus e dulcis: calus est e h[ui]dus: iſter c[ibi] multi pa ruq[ui] téperat: v[etr]e molli: ſp[ma] auget. E q[ui] re cens est dictiº arabice h[ui]dus maioré h[ui]t h[ui] ditate e minus caloqi: magiſq[ui] nám emolliét. Qui at non ſic h[ui] dactili ís minus h[ui]t h[ui]dita tis h[ui] magis caloqi: magiſq[ui] ſperma angét: ni ſi q[ui] capit: mouét c[ep]haleá. Et q[ui] dactili p[ò]tici ſút mime maturi: ds arabice beſep d[ic]ut ad ſiccitaté declinát e frigidaté: digóniq[ui] ſunt: diſſiciles: v[etr]e stringit: v[et]oſitaté g[ui]hat: et h[ui]o c[of]fortát. Sed q[ui] horú quos beſera dicunt dulces ſunt ad caloqe i[clin]át. Qui yo virides ni[mi] h[ui]io caloqi h[ui]t e magis v[etr]e arcát. Horú ſp[es] dactilózú que caseba dícitur in caloqe téperata est: ſiccaq[ui] v[etr]e stringit. Quic[ui] huino

Liber

spesi dulces sunt et maturi quæ generat sanguis
nematus est et cito putrescens: capitis dolores
facit: opilatione pit. húridi magis nocet peio-
rescens sunt quos in hitudine dactili squamæ.
Quodque eorum magis repellit nocumemus est ut
comedatur dactili cum amigdalis et papauere.
Et post húidos q. comedit squingibinum.
Trazили cóplo cala et húida: plímo nutrit
cibo: sed tarde digerit: spma auget: et q. vet? est
magis est calis et sicc? vêtrêc quæ supeрит.
Olea
rú duo sunt gla ne altere olei: alterum aq.que
magis nutrunt olee pôrtice sunt, ideoque sôs
cosforât appetitúr excitat: ppeoq sú cu aceto su
munt. Sút at medie iter subtile et grossus: quæ
pfecte sunt matutritatis cae sú têperatis ca-
loris. imaturè at fride sunt. Conza cała zhu
mida cóplone in scôo gradu: et q. recens ê ei¹ ca
lor modic? humiditas multa. Cui at oleis do
minat et in subtilitas est. Et in cortice eius ite
riora corpiæ ipsi¹ circuïoluèste pôticitas ê mo
dica. vno et vêtre stringit quodammodo. Est autè
mutis cibº pance. Que vet? est fec comestioni
nò còpetit. Recens aut vêtre mollit marimeq sú
cú muri comedar: nisí q. capitis dolorè facit si
nimùs comedar: sitt et puocat et in colerá mu-
tatur rubeá: magis at q. vet? est. Si cu ficub
comedar, ptunt a venenofoz veneno. No ê
asit a nucibus sanguis gnatus malus. (Sen
daca cala ê et sicca. terrea paq hens vnctiois.
grossamq hz subaz digônis tarde: vnde et pli
muz nutrit. Ait at medicop qdâ: qm sú auel
lana cu aneto an cibú sumat no plimú siet co
medeti nocumemus. deide a letali potu vel mo-
sureptili liberat: pdeft et scorpiòis cussidió
si cui ficubus sumat. (Amigdalì dulce iter
frigidù et calm téperatù ên pino gradu húi-
dù in quo elimatio: e: cibufq ei¹ media stinus
o portunus. tuffientibº pdeft et pectoris do-
loribus elimatiois fue cæe: pectus mundat et
pulmonè: vêtre mollit: marieq sú cu ficubº su
mat. Et si aliquid bus amaritudo q magis
elimat et magis pect? purgât: pulmonèq voia
interiora epatis aperiut opilonê et splenis ac
renuz virna: puocant: q: pto amariaf sunt et
hac magis valét actionè. Cpiſtacia i calo et
huido téperata sunt et q pôtica sunt et odore 10
cuda porſationi oportuna ſunt: epatis eiusq
apiunt opilonê et emittut pectoris húiditare:
renespurgât et vesicâ: augêt at venerê et mor-
sui. ſunt scorpi: eorùq cibº mediocris est.
Ca. rr. 8 motanap et filuſtri arboz fructib?

Harnubii

ſyrum po-
ticu ê: iôq

tici ê: iôq
et nãž stringit. Ait ſi salien¹. Que
carica recens ê vêtre soluit: sicca at
arcta. Est aut difficiilis digôni et a
ſto tarde descedit: et quê ghat sanguis malus.
T Capparis fruct? et virga ſi cu aceto et sale ſu

Quintus

mătur optie subtiliăt. Jôq opilonez in epate
apiunt et splene. stöm flegmate purcant: nám
mollitur. Est at ardo: hec magis medicinam
ſtilis cib: cibo: et eni cibº medicinalis. Halutus
fridu est in gradu pimo et in scöo ſiccû: groſſe
ſube. Et in eo pôticitas: vn digôni inobediens ê
vêtre stringes et incarceras meſtruoſ sanguis
nê. Tarde et ê glans et stô descedonis. Ix, ti vi
gesta plimù nutrit. T Cастанea laudabilior
est glâde et ſuaio: eiusq siccitas et pôticitas
miò: vno, min? vêtre strigit glâde. cibº et cibº
nilis laudabilior cibo: cui? cóplo iter calz et
frid gidiu téperata ê. Chabetelchadara zvutamú
cala ſút et sicca i gradu scöo. et q. recëtia ſút mi
nus hnt caloris et ſiccitatis: pdeſt vtrungc sple
nus: virna, puocat et meſtruo: venerê augêntas
ſisq sú recëtia ſút: flegmaticis. pút húiditare
hntibº apq oleo palitic: pdeſt toſioni faciei et
splenis diffoluit apa. (Benacu at recens ſi ſut
fridu ê et húidu ac flegma ghat qôs dce ê mi
nus friditatis hz. qôs no ad acerbitatê decliat
fridi. Hs at pôticitatis q náz arctat. Qo ſiccû
est fridu indicaq et ſiccû: náz carceras eiusq
cibº modic? est. Chahaurup mórani citrinuz
qo ad acerbitatê declinat paq ê ſridu et ſiccû:
calorè extinguit colerá repimit rubeã. Et leo
fortitudo qdâ q stöm côſortat e epar calz náz
includit et vomitú asputat. Ortolanu at rubeú
frigidi ê et humidus ac flegma ghat. Sabira
frida ê et sicca: pôtica vêtre costipat et est iſanti
bus cibº pueniés téperat eni eorq náz ſei cis
lacte eorq dek hoz duos fructus cibº modic?
est. Chunabuz, i. iuiba fridus ê et humidus:
flesma ghat et tarde digerik: nutri¹ eiº modic.
ci. Cuiº aq decoctonis refrigerat et humectat
acumê ſedat et moruras q in ſto ſunt et itellis
mis. Salienus tîllo Gulpat et dicit nihil ſe il
lo vl ad ſanitatis ſanoq custodiá: vl ad inſir-
mis restaurãs fire: imo vero tarde digonis
et a stô tarde descedit. P Sebesten fridus et hu
midu plimeq humiditatis et viſcositatis acu-
mê ſedat et natura mollit ſua viſcositate: nutri
menti est pauci ac flegma generat.

T Caplim. rr. 1, de cibo, assignatione et ex caru
nibus ἀρδυμένον.

Tquonia
de ciboum

nà dictu: ê
q erplâtus ſunt: îs nûc de cibis q
er atalibº ſumunk dicêdu: ê: pmu-
q de ἀρδυμένον carnibº içipicûdú.

Cde carne dico qm caro ois cala ê et húida
mkti nutrimita mktu ghas faguine: Iſz a: he ac
i hitudine alis ſcellut. Et ἀρδυμένον qo car-
nis laudabilior e porcia i calore eni et húidita
te têpata: eiufq cibº plibº sanguis ab ea ghat
melior e olium ſanguie carniens quê ghat. Est
nag magis corpi pueniens hominis et illi co-
fererit. Ideoq ait Salienus: quonia quidaj

Theorice

humanâ cœderùt carn è tâq porcinâ: nec du
bitauerùt in aliquo: nec iter eas discernerunt
in odoze aut in sapore. Et hoc sinn nobis è
ipaz plm corpi cœnire hûano porcelli aŭt
caro plime eit hûiditatis et fla sñat. Agnoz
caro majoris è hûiditatis et calous ac flegma
sñat. Quina, aúrfeminea caro sanguinê sñat
malû. Eodê mò capra p magnap: caro nàqz
eap mioris è calous et hûiditatis: Iz ad siccù
declinat digôniq difficultis è. At hò edulorù
caro què sñat sanguinê bon? è: qin ei? splo et
minoris caloris et minoris è hûiditatis sp agno
rù. Est aŭt in hûido têpata et sicco cite digô-
nis et têperatu sñans sanguinê in subtilitate
et grossitate. Qui at er capra carne sâguies sña
tur mal? è: et ad melicù declinâs hûozè. Tlacci
ne carn nutrumètù plz et grossuz et digôni dif
ficile. Nigrà sñat colaz: magieqz q pletop è
sialiu. Si em hâc hò cœderit et i sui nà ad co
lerà decliat, nigrà melici illi plunk morbi. Est
aŭt quenîes exercitâtib et labore vtêtib. Uni-
tulop caro medio criter nutrit et ab ea sñat
est landabilis sanguis hocq io qm bours cibò
plo sicca è aialis pue eratis splo hûida. Ca
cro itac vituli nà sicca cù etatis hûiditate
coplexè têpat i hûido sffico io cib è landa
bilis. Sic iz et oi p[lonis sicca aialis caro ei'
puoz etate melio: è sp magnop pp eor h[hi-
ditatè p[lonis. Caro itac vitulop et annuali
agnon? zpetès è his q moderate exercèt: Iz et
q in innûtutis sùt vltio. No em eor plm
grolla è quê admodù caro tauroz et vaccap.

De castratorum
carnib? ho
rù sialiu ca
strator caro de qv?iã, dixim? celeri? digerik
melior è cib? et q piguis delectat et hûectat cor-
pus vêtrè mollit Iz stòm eneruat digônè mo-
rat qv ho macra nam desiccat et citi? digerik Iz
nò delectat. Oib? poro carib? elegâtior: è in
ter macredine et piguedine têpata et hag, oiz
caro têpata laudabilio: et oportunior ei q in-
nenius est et labozat corporus ei? rarù è onium
caro masculoq q ad innûtutè et ex caps q ca-
strata sunt. Qui ho pauci è labor plime que-
tie vitulop carnes cœdat puoz et edulorum.
Siluestrù caro oium mala è sanguinê sñat
grossum melicùq, et q min? mala è capolina
posh leporis caro. Cernoz at caro et afinon
siluestriu: arietùq mōtanap ois mala è et bis
peto: oib? digôniq difficultio: et mag? melici
sñatina hûoris caro camelor è et equoruz ac
afinon in vltimo em sunt malitie. Ibis nò o3
bis aliquêvti nifi cu? forzi? è exercitici labor
sui pori corporis rari. Hmòi etem grossos me-
lius fert cibos et digôni iobediètes sp alij reli-
que at siluestriu carnes cuinsmodi sint dice-
ten nobis nò è nece cù p pauci illis hoiz vtâ
ur et in refutâdis consentiast brepiter in no

Mal
62

stri'tetigerim libri principio.
T Capit. xxii. de quadrupedî extrem itatib.

Aadrupedù
landa-
bilius
mebrù laerti sunt magieq eor
media cit etem digerunk eo q
neruis imicti sunt vn et minous
sunt hûiditatis. Capitis at caro

Srolla è et plimi nutrimèt: digônis tarde hû-
ditat plime: Iz et spina auget. Cerebrû âpli?
hûidu è fla sñat digôni restitu subuerinum
sfo malû. Ibis ch ds hoiz y omitu vult cere-
bro cum multo olue oleovit. Medulla cere
bro iocuidio: è et suanior Iz si plm sumat sub-
uertit ioq duos hos cibos cù saturegia et sa-
le o3 accipe. Ligue hò caro têpata è et digôni
obediës eiusq nutrumètù têpatù iter multi et
modici. Pedes at aures labia oia hec nerno
sa sunt paululu carnis hñtia et adipis parum
nutriùt celeri? digerunk âplio: népe ch reliq
mêbia sunt mori. Quare a stò citi? descedunt
suevifcositatis cã. Qui ab hissgnat sâguis bo
nus è et laudâd sùt at pedes labiys meliores
eta auribus ch iferiores ptes qe vè sunt pedes
celeri? digerunk et hûidioris sùt p[lonis. Wd
marù caro testiu ytrozùq tenera è et slâdule
filis eiusq sapò suanis aplo hûida ad frin
declinâs. eo ch filia sìnt laci et spmati. Est at
mâmarù caro suanior dulcio: et mag? nutriës
et humidior? p[lonis et pp hoc fla sñat et qcu
q mamarù mag? hûide sunt et magis fla ge
nerat sue friditate p[lonis. Testes hò min
suaues sunt ch mânille et tardioris digônis et
q ex eius gnat sâguis paru melior sp q ab illis
in qv? et qdâs è piguedo hor ch aialis sunt fe-
nioris etatis magis digôni ¿dicùt sp ex in-
niori sumunk q[ ex iuniorib citi? digerunk et
suanioris sunt saporis. Erit at at testiu hitudo
indicada circa malitiâ bonitateq er iqi car
ne aialis et eisdè. Laudabiliores porro oiz te
stes galloz et pigui: hmòi ch cœdit ch sale fa-
turegia calamèto accipiat et origa. Ocul? ex
varïs qposit? è sôjs ex hûiditabib? tunicæ la
certisq pinguedib? et q ex eis cœdunt la certi
sùt et piguedo laerti vero facili? iter oia aia-
lù digerunk mèbia et citi? a stò descedùt cù sit
aialis ps laudabilis cib, pinguedo víscofa è
sup os natâs stòi. O3 ante oculu ch sale eme
dano et saturegia sùmere. Tepar còplexe
pollet calida et humida: sapò ei iocund? sed
grossum est digestionem immorans: qo si vi
geratur plurimo pascit corpus cibo. Sâguis
ab hoc generatus laudabilis est. Laudab-
lus autem omnibus epar et iocundius anſe-
ris est impinguate cum pастa et lacte: dehinc
gallinarù pignata: posh porcin. Ois etem
faginat aialis epar delectabile è marimeqz
fi cù lacte fuerit faginatù. Opo[tet aŭt âdra

Liber

pedú comedètes epar nò multú fumere dige
itionè eteniz imorat 5 i qdè âpli9 inſto ſüptù
est aliquo succed at mesereno maximeqz qua
drupeú epar. Cui ex splene fansuis Gene
raک malus è ad cholera declinàs nigra sed
ti si ex porco ſumaک minus malò ſequiſt aia-
liú splenes ſaginatorú min9 malí ſunt ch ma-
croq 9re comedète pinguedini illú admice-
re opz 7 optie coquere. Cpulmo yo celeri9
digeritur 7 paru nutrit ſed flesma generat.
CCor solidum est 7 digestioni inobedièſval
de q6 qui comede voluerit opz post illud
3inzibere vt 7 dito comedat ipsúz cù pipere.
cimino. 7 ſaturegia. cu9 digestio ſi plena fue-
rit plurimuz nutrit. C Renes malus ſunt cib9
ppter ea9 q in eis è vline qualitate. Cintesti
na ſtomachus 7 iecora oia hec mébza neruo
ſa ſunt 7 ſolida duraq digeſtiòi inobediètia
què generât ſanguinè don9 nò è ſ mal9 7 ad
frigidi inclin9 nec aliqd puenit er eis ad
cos nutrimètù 9le ipsúz est opor tetq come-
ſturú cuz aceto ea decoquere fortiſimo quo
eor9 faciliſat digestio. Cpinguedinis com
plexio calida est 7 humida. CAdeps minus
calidus è 7 humidus ch pinguedo 7 ad ſiccú
magis inclin9. Jóqz si adeps liqfiat citi9 coa-
gulat ch pinguo. Sunt aút ambo pinguosa
tica et ſuperfluitas humida ſtomachù ener-
nat 7 in calorè cito alterant 7 eor9 modicú è
nutrimètú. Sanguis què generât nò è lauda
bilis: variatur qur oor9 actio iuxta aalis natu-
rà ex quò ſunt ſim 7 artificiù vetustatèqz 7 no
uitatè. Bonis eteniz adeps ſcior 7 calidior.
Porcinus maioris humiditatis ſz min9 cali-
dus. Salſus calidior è 7 ſcior: ch quàto rece-
tior tato humidior 7 min9 calid9. adeps ſi ch
carne fuerit laudabilior è cib9 ch ſimpler: ſz 7
caro ſit ſnauior 7 iocùdiòr. Repellèdu aút pin
suedinis nocumètú 7 ei9 leſio 3inzibere co-
mestiòe còditi 7 raſſani diffoluti accapparis
ramis ch aceto 7 limia ſale còdita ac mero vi
no. Emittit aút pinguedo ſumofum ructatú.
CCapitulum. xxiii. de auſi carnibus.

Alium caro oim velocioris est digónis ch dru
pedú 7 subtilior cib9. Et oiz auſi
caro laudabilior excelètiora9 ve
locioris digónis Gallinarsi è caro
et pullox eap9 tangop: cubegúis 7 fràquillio
rú. Paſſerú aút 7 colúbarú agrestiú caro du-
ra 7 ad digeredi ſuis malíq cibi ex db9 gna-
tus ſaguis caſ è 7 ſicc9 colubag9 agres7 forti9
Ucca. è paſſeres caliores illis trp ficiètes 9p
è frida aplo. Opz at paſſeres nido ſagiatos
oíno cauere gnat9 etem er eis ſaguis pellim9
è. Wacrop9 at caro nàz 9 stipat paſſep at cere
dia ppe venerè auget 7 q etate adhuc pui ſut
uti9 digerunk 7 min9 malí ſut ch q àplioris ſut

Quintus

etatç. Colúbax at pulli carnè húnt malà mul
teq húditatis q6 ex eis gnaſ faguis plz ca
lid9 éshúid9 cite putrefactòis morbos ghas
ſaguineos q at ià volare iepiùtmio7 k fup-
fluitatú puntq 9p aplones cale faciède ſut.
Seferú caro cala è 7 ſicca: eufins calo7 ſicita
ma7 tiorú. Jóqz nò ó còdere er eis níſ puos
7 ià aſturgètes. Anat7 à ſeris carnes plime
ſunt húditat7 calo7 7 eap nutrimètú malí
è: multarú ch ſupfluitatu: cito ſebres ghans 7
q eap iuuenes ſunt carnè húnt laudabilior9 pue.
Siradipedis caro cala è 7 multú húida
et cib9 grossus 7 q iuueis è ant pua landabi
lior7 è carnis ch atiqores. Cúbar9 carnè hzla
vabilis nutrimètì colicis vtilè ſine espidaba-
so ch oline oleo 2dian7 aneto ac cinamo.
Hallop vetep caro ſi in espidabago cù cicere
aneto 7 beffaigo tufò colice pdeft maſelſtiffi
ma vtilitate. Fumatchú 7 variolú malí ſut ch
bi 7 colam ghant nigra. Buis caro oib9 his
durior è 7 digóni diffilio7 2. Lodè mò 7 pauo
nú caro. O3 at oës has dimittere carnes dno
b9 aut trib9 dieb9 pòſte pèſte pedibus ch
auíb lapides alliges 7 uſpècasvt eap tenere-
ſcat caro. Sic 7 i oib9 03 ch dura è caro facere
auib9 7 q drupedib9 vt eap duritiei pellat 7 no
cumètum. Auíb pozo mébpozia ale facili9
digerunk 7 min9 nutriút 7 laudabiliores iter
oës alas auíb ſut ſaginatap puarúq etate:
Lodèq mò 7 colla. Quoq at auíb maiò: et
etas ale eap qcolla digónè morat7 1 eis boni
nò è. Jecur groſſù è 7 digónè tardat7 ch bu-
gerik plimi è nutrimèti. Et qo7 laudabill9 an
feris ſaginat4 post gallinap chliú. Epar auíb
òlectabile è 7 ſaguinè ghans ború 7 iocùdi9
àſep ipiguator: dein gallinap l: uda bill9. Ce
rebrum auinum laudabill9 ch q drupedú. Ua
riank autè abinuicè mébza auíb i bonitate et
malitia inxa auíb er qb9 ſumunſ natura.
CCapi. xxiii. de fercul 7 qd p ea caro lucrek.

Arnium
actiòes ſed 3 ar
tificiù 7 i q pan
tur ferculo diueraſt 4 corpibus.
Et q 4 caro cù tritico paſ ch fer
culù hèſa d: plimi è nutrimètì et
groſſi digónes tarde 7 in corpe ſupfluitates
pit multas groſſas 4 opilones pit: 7 i renib9
lapides 7 in veſica: marimeq aút ſi ch lacte
paraſt: Et aút quenìes exercitatis 7 labotàti
b9 cib9. Que yo cù ríſo coqitur min9 nutrit ch
hèſa: faciliuſq9 digerik. Seqbagú paſ at caro
i ſeqbago 7 qnícúq cù aceto 2dik calo7 iminik
ipi9 friditareq9 lucra7 7 ſiccitatè quèlieſq9 ſit co
p[onis całe hoib9 7 colic ch ſaguineiſq3 appetí
ti er credit: digónè accelerat: vètrè 9 stipat níſi
plurimùvntuofa ſit. Deucubecum tempera
tum est calo7 7 frigore: ſed ſicce complexio
nis ſtomaco vtile debili ad digerendum inſe

## Theorice

quo flegma est. Cheferennæ q adit caro am
pli9 refrigerat. colicis vitl ê et sâguineis: nifi
q vêtoſtitate ghat in itelitis et stò: fit em de fru-
cta imaturo: namos carcerat. Csumachia
frida est et ſicca aduſtis vitilis ſtòm coſtoſtat caridù:nãz ſtrigit: et ſanguis fluxu sâguieis ppe
pdeſt. Siq5 aŭt vêtrem ea ſtrigit voluerit bli
buz et ſpinachia ſimul decoquat: q aŭt ad coſti-
patione vtitur hemea folia et portuace vir-
gas cu e misceat et coqt. Ceresquena ſuis
in oibus actionibus ſumachie ſitis est et opor-
tuna epatis ac stòi calitati. Cirebragù têperat
ut h5 cibuz: têperatisq5 cœnent coplonib9:
mimine alijs nocés et naturâ têperat. CWe-
dire nutrimêti multu est: et fride coplonis: fleg-
ma ghat: fride côplexionis nocet viris. Ideo
ergo calida opz i ea multiplicari dimêta: vt
pip cinamuz salâga. Celfanachia têpati est
caloris: ſubtiliás:nãz molliés: vêtoſitate parit
corp1 et calorè: iuxta dimêto eins ſtitutêpe
cntis etiâ emollit tuſſitêb9 vitilis ê. CLeficia
cala est et humida: venerê auget et vêtoſtatem
ghat. CCareiâbia colerâ ghat nigrâ et vis ei9
nãz mollit. CCamubatia flegma ghat fridif-
q mala côplexionib9: tortiones ſuſcitat: et ven
toſtates. CCalata q cu adipe ſit pingu: cala
est et humida: plurimi nutrimêti: diſestionis
tarde. Que yo cu oleo ſit oline: et ipsa pluril-
mû nutrit ſed citi9 digerik. pariunt aŭt ſangui
nê multu et coprulétant corp9: frigidifiq5 opor-
tune ſunt côplexionibus. CWe ragena: q cum
aceto ſunt muri et carui: cala est et ſicca deſſa-
tiva stò 2petes debili: et his q humiditates hûnt
ac flegmaticis. Que citius calida digerik ſim
plex. Que yo cu muri ſit fine aceto: magis ca
lida est et ſicca: vêtreq5 mollit. Que ât cu rapis
2 pastinacis calida ê et humida: venerê auget.
Et vniner faliter carnis imutat2 plexto: et ad
ea dedinat cu quib9 coqur 2 dimêta et olera
allaq5 hmoi. Quare os discernas et truearis: a
cui9 têpes 3rutet carnis 2 diuitor2 3rute: indica
bisq5 veinceps iurta 9 têperâta approbabit
et copoſtio. CAlata caro calida est in hûido
têperata et ſicco: plurimi nutrimenti: diſonem
tardat: naturâ angustat: marineq5 macrop.
Eoq5 vero q pingsues ſunt min9 vêtre ret: net:
labo2râtibus et exercitatis viris vitilis ê: et cui9 ê
côplexio hamida. CCaro cubebat: ſup car-
bones: maioriz est nutrimêti 3 Aſſata: et ma-
gis diſonê imorâs ac stò deſeſuz. Et q hmoi
est ex agnoq5 carnib9 parnoq5 corp1 cœnien-
tio est et melior cibus: citiunq5 digerik: q si be-
ne cocta fuerit p flebotomû euacuato oportu
nior est et ſanguis egreſſui aliſq5 hmoi. CSic
et trite carnes cu vino condite: euacuatis ſan
guie pſunt: venerê auget: corpus plurio 2 for-
tât nutrimêto. C[Cu lacte risuz nutrimêti ê te-
perati in ſicitate et hûdiditate frigide complo

## Maly

63

nis corpusq5 plurio pascit nutrimento cito di
gerik: it cu 3accara 2 medaſt melle. Est ât i cœ
ueniés cut in epate oppilatio est et renibus ac
grossities: hifisq5 q in renibus lapides et vesica
norut. C3oudabu ât cu pane factu cib9 ê lau
dabilis et ab eo bon9 ghat sâguis. Est tem de
bene cocto factu pane. Vollit aŭt nãz et tuſiè
tibus prodeſt fi ex asperitate canalium patiû
tur pulmonis.

CCaplm. xxy. de aſalibus natantibus.

## Iſcis recens

vniner
ſalik fri

gida est et hûidus flegma ghat. Sed q in mari nafici et ſalfa aqua minoris est frigiditatis et hûidita
tis. C[landabito]t aŭt p[iscis] est q in lapido-
sis nafici locis: plurios h[û]tibus lapillos: ma
rime henus et bûnicus et ſehabitu3 quiq5 in
sno no est corpe: 2 in ſuani nafcitur aq: ac cla
ra: 3[spaci]ſiq5 fluib9 magnis decurre[tt]ibuſq5
vt tigrì et enfrate: nec yo multu p[inguis] est: nec
extra modu macer. Qui etem p[iscis] in ſaxis
nafcitur, et magnis aq[us] decurre[tt]ib9 a corpe ei9
ſup[flutas] deficit pp[ot] met copia et p[caſſi]ões
ipſus in lapides. Qui yo i ſuani nafcitur aq
delectabilis est et locunde carnis mîme viſco-
fus cito diſeſtibil[] corpa humectat: et sâguinê
ghat bonu: calidifiq5 cœnent côplexionibus
humidis iuenib9 ethicis q[ui]z in icalidis tpib9
et ſiccis. Et ſi quidê hunc ſumât mo ſanitatem
cuſodit in h[mo]i corpib9. C[et] aŭt malus p[is]
cis côplexione flegmaticis frigidifiq5 et quouq5
est stòus multe humiditatis. Uenerêq5 auget
eon9 a calidos h[ui]nt testes et ſiccos côplexione.
Cpeior oium est p[iscis] a paludosa habitat
loca aq[ui]q5 spiffas et putridas calaſq5. Et p[is]
cis q in h[mo]i nafcitur aquis quietus est cele-
ris est imutationis in fetorè: cum ab aq fuerit
educt9. Qui ei9 modi est minime comedat: ce
leris eni ê alterationis in stò i malu humo[re].
C[et] aŭt recentis p[iscis] ſiti, puocare. C[pi]
cis aŭt ſalſus côplexione calidus est et ſiccos
masifiq5 ſtim exercitat 3 recès: estq[ui]z flegmatici
cis cœnieni et h[ui]dis ſi modico vtaſ. Et aŭt
malus colere dnis nigre et côplexionê h[ac] ha
bêtib9. H[ic]ſi comederint aut fride cop[lonis]
et h[ui]de d[ni]: aut certe flegmatici cu artificio co
medât parato cu ſnapi: carnitallio: cepa: aut
subſequâtur illi melle et ſinujo: et ſup illuvinu
bibat meq. C[ā]ſ crop ois caro ſalfa est ſapo
re: yn et naturâ fluxâ facit cito digerik: et q mi-
nus ſalſus est: caro ei9 lacertoſto: et durio: est: et
magis diſonî inobediés: hui9 aſalis caro ois
h[ui]o[re] ghat grossu acutu flegmaticu. C[ca]ſri
ſunialis caro ſi: cu 3[sp]idabago coquat p[it]ſic[]
oportha ê et ſaniè spuëtib9. Ijoq5 ſi ſumpt9 cœ-
burat in ollula optie terre in camio mafuetti
et trâſqui ignis: cinifisq5 ei9 cu papauer[] ſirupo

Liber

bibaſpueſtibus ſaniē māſſeſtiffime p[er]d[it].
CCapitulūx[.]xyi.de animalium ſuperſluin &
prumum de lacte.

Aperſluorū q[da] ſunt
eſt alialis
bus q[drupedi]bus vt lac:q[er] eo
ſiut. Qued[ā] ex volètib[]9 vt ou[n] q[]
d[ā] ex apib[]9 vt mel & ſau[9]. Lac ita

q[5] vniuer[aliter] fridū eſt h[ui]ſidū. N[on]iter ml
ſuz minus fridū & magis humidū; acerbū ma
gis frigidū & minus h[ui]ſidū. O[e] aſit lac q[poſi-
t]t] ſe e[tr]ib[]9 ſubſtaniuſ. Eſt e[m] in eo[]caſealis, 1.
coagulatina, a[ſ]q[]a; et vnctuosa. A[ſ]q[]a h[ui]ſores
caleſacit & ſubtilat: v[ē]t[re] ſoluit. Coagulatina
n[ǎ]ſ strig[is]: groſſoſq[]h[na]t h[ui]ſores. Butyrica
in caloſe t[ep]ata: h[ui]ſidate: eiuſq[]h[litas] q[]
olei re[c]eſtis. Et in vno q[5] lachte q[da] h[ui]ſ ſupat
ſub[]a[n]. In q[5]b[u]ſda[] 2 eni l[act]ib[]9 ſuba v[ic]it a[ſ-
q[]a; i alij[]s coagulatina: i alij[]s butyrica. C[et]
h[ui]z triu[]q[ui]nitas lacti d[ha]k ſz alialis n[ǎ]q[] a q[]
ſz 2 ym cib[]o diu[er]ſtates 2anni t[pa] L[ō]ſinq[
]tate ip[ſ]i[]9 a ptu [2]ppinq[]tate[]. C[et] alialis q[ò] n[ǎ]
q[ui]n in vacca[]p lacte caſealis d[na]tur ſuba 2 vn
t[nu]ctuosa: i[de]oq[] 2 nutrim[]ctu e[]i mai[]9 e[]o inži reli
qu[or] alat[ui]s lacte: ſed eius a ſto m[or]a[k] desſen
ſus. C[am]ellit[i]s h[o] lac d[na]tem ſentit a[ſ-
]ſa[]z ſub[]am: v[ande] a ſto citi[]9 desſced[ut]. 2 min[9] o[]
bus reliq[]s lactib[]9 nutrit: magiſq[]s v[ē]t[re] ſoluit
alij[]s i[de]oq[]s hydropicis p[deſt] ſi cu vrina ca[
m]elli b[ib]a[k] ſoluit e[m]n aqua[] citrin[ǎ]. C[ap]a[;
]r[ǎ] h[o] lac inter h[ec] duo medit[ú]: q[ui]n h[e] ſube in
eo t[é]perate ſunt. C[]oui[]s h[o] lac inter vacca[]p
lac 2 c[ap]a[]p med[i]n c[ol]ſitut: niſi q[] min[9]vntctuo
ſuz e[] p[] vaccinu[] 2 minus caſeale: magis át vn
t[nu]ctuſum p[] c[ap]a[]rann magiſq[]s coagulat[i]n[ǎ].
L[ac] por[]o a[ſ]ine 2 e[q] inter c[ap]a[]p lac 2 camel
lin[]u media ſtatu[n]tur: niſi q[] a[ſ]ine lac c[ap]a[]r[ǎ]
ppinq[ui]q[]e l[act]i: e[q]nſi camellio. L[ac] a[ſ]t a[ſ]ine
ethicis p[deſt] 2 ptſicis ſi dulce bibaturtut mul
ſuz e[]. Et illis p[uen]iſt[ui]q[] lac 2 vtili[]9 lac mulie[]
corpo[]p ſan[]o[]p eſt. C[]o[]is a[ſ]t alialis lac l[ǎ]gu-
di mal[]i eſt h[oc]q[]o] [ideo] q[ui]n ſanguis q[] in eo[] eſt
corpe infirma[k]. p[ro]deſt eti[]a l[act]is d[uc]tis po[
t]us medicaminu[] acu[]to[] potui[] 2 letalin[]ſi ex
ca[]l]idis ſint medicaminib[]9. C[]uariatur eti[]a la
c[ts]i ſuba ex t[pi]bus anni. q[ui]n lac vernale poſt
ptum cu ſumit[] lac ex m[ā]mis t[enu]iis e[] reli-
q[]s t[pi]b[]9: dehinc groſſari 2 inſp[il]ari n[ò] ceſſat
paulati v[ſ]o[]q[]e eſta[]t t[pa] donec t[é]peratum ſkat.
poſt hoc át t[é]perarie ſupaddidit groſſit[i]e do
nec 2 ceptus aſſera[k] t[é]pus. C[]uarietas h[o] h[]
r[ǎ] in lacte ſub[]a[]p iurta alialis cib[]u ſit: q[ui]n alal
aliq[]n pl[atas] comedit la[]ratius[]as vt ſcamonee
herb[ǎ]. I[de]oq[] 2 lac ip[ſ]i[]9 la[]ratiu[e] eſt n[ǎe]: ali-
q[ui]n reſtrig[è]tes de paſſe[]t herbas vt h[em]a[]z[] 2
q[]rci fruct[]9: v[ande] 2 lac ei[]9 eo t[pe] c[ol]ſtīpās ſit v[ē]
tr[è]. Si ſit át alialis ex optimi[]s cibus herb[is]: 2
lac lau[da]bile erit q[ò] ex illis ſit herb[is]. Et q[]e ex

Quintus

h[ui]ſi lacte g[na]t in ho[is] corpe ſanguis bon[9]q
c[ō]ſer[ē]s lac ip[]m cibus. C[et] ſci[]d[ui] q[ui] quo in
lacte a[ſ]q[]itatas d[na]t: minus c[eter]is mal[]i e[] 2 ci-
lacte d[iger]it. C[ui]s a[ſ]t coagulatina d[na]t ſuba
mal[]i eſt. I[de]oq[]s op[]i]on[ē] p[ar]it i e[]pate 2 ſple-
ne in renib[]9 2 v[es]ica lapides: nec op[]z illi mut
tu ſumere. O[e] h[o] p[re]tori 2 pulmoni lac vtile e[]
ptſicis q[]s ſi ſine acuta ſint febre 2 g[ra]nt: mo[
biq[]s q[] in ptib[]9 ſunt p[ector]is. Eſt a[ſ]t febriſit[i]
tibus mal[]i c[ep]halea[]q moleſtatis q[] d[]b[]9 grof
ſities i viscerib[]9 h[ē]tur: e[]i ſi t[ò] ſuis iſteſtinis
v[ē]toſtat[ē] iu[n]eſt d[ē]tib[]9 nocet 2 eos comedit
ginginas eneruat. I[deo] ergo lac comendet[]
poſt illi maſſicare o[]z aqua[] mellis vel vin[]i q[]
g[is]ine oino ablu[n]tur ab ea q[ui] illis inheſit cora-
gulatina ſuba. N[ocet] át 2 r[ug]it[]9 in v[ē]tre pa-
ti[]eb[]9: 2 cui ſitis eſ q[ru]s[]q[] in e[]g[]nibus colera
d[na]t. C[ō]ſider[ā]du át e[] lac ſc[]m artifici[]q[] et ip
ſus varietate[]. aliu[]d eni cu r[ito] coqui[]p. p[anico
m[+]i]o. t[ri]tico. 2 h[ui]ſi q[ui] d[ig]on[+]e im[or]antur 2 a
ſt[ò] desſeſu[]z: p[ar]it[]q[]s opp[]lation[ē] 2 lapides in
renibus. C[aliu[]d a[ſ]t coqui[]p doneb ac eo ois
eiu[]s traſeat a[ſ]q[]itatas p[]ic]tum[]q[]s in ill[ò] calculi
caleſacti[]. aut ferri lam[]e caſeſacte: a[]b ao e[] tra
ſeat 2 deſiciat a[ſ]q[]itatas: ki[]t[]q[] sic vtili v[ē]tre ſolu
tis cib[]9 ac 2 t[ip]a[]s: 2 in ſt[ò] mo[]ſura ſit ſedat il
l[ǎ]: ſed t[ì] e[]i q[ò] ſt[ò] desſensus magis t[ard]atur.
C[]eſt e[]t v[]t a [lacte] coagulatina 2 vnctuosa ſe-
pararen[]k ſube p[] coagul[]i aut alio aliquo ni[]
ſumit ad flur[+] v[ē]tris puocad[+]i a[ſ]q[]itatas ma[ri]
q[]s ſi aut zacchara illi aut mel fuerit admixt[]
p[deſt] q[5] a[q]uositas h[ec] ſup[flui]tatur aduſtar[]
emulationi a corpe: e[] q[]b[]9 in e[]pate ſunt dolores
p[ur]isg[]n[o]ſis quoq[]3 2 ſcabiſsis: alij[]ſq[]s h[ui]ſi
m[+]or]bis. C[]ab alio vnctuositas ip[ſ]i[]9 p[]e[]k[]a[]t: a[ſ]
accid[]t. 2 d[]b[]q[] acerbat[]i q[ò] cale c[ō]plexionis co-
nenit hoib[]9. 2 i cuius d[na]t calo[]t ſt[ò] 2 ſicitas
2 labor[]a[]tib[]9 cuius[]q[]s ſitis nimia ſit. C[]h[on]u[]q[
]s eius a[ſ]ertut vnctuositas 2 excolat a[q]uositas
remanet[]q[]s coagulatina ſuba q[ui] vocat[] n[ò] vul
gar[]i reco[]cta. h[ui]ſi c[or]pus oportuno paſſit ci-
bo: calidiq[]s hoibus vtilis e[] t[ò] 2 colericu[]s h[ui]
tibus flur[+] magis át er vacca[]p lacte ſi fuerit
nec no c[et] ho[] ſi sanu[]s ſuerit. S[]z t[ì]n ſi frigidus
c[ō]p]lone ſit t[ò]us m[+]ime ill[ò] d[iger]it. L[ac] au[]re
dulce accreſſit 2 coagula[]t 2 ſt[ò] frido. Cuius ſ[
talis e[] ſo[]me t[ò]us n[ò] o[3] l[act]i p[ri]m[+] fieri. n[ò]
c[]et eten[]i illi p[] plim[+]i. B[]ibe h[o] lac vol[è]t i[]o n[ò]n
ſtati ſüere p[] pt[.] ſz poſt ad min[9] q[]drasg[]inta
dieb[]9. o[5] et lac come d[ē]t[ē] ſi h[ui]ſius e[] cu alioe
apio. ſin[+]api. k[]u[+]i[]o. 2 o[]li ne o[]o ac me l[]le ſüere:
ſubſe[]q[]s v[]io: caueat q[] ne d[ē]res c[or]ſupat ip[ſ]
maſſic[]a[] do vin[]i 2 ginguas melle conſricet.

De caseo
Cateus laudabilio: recens
eſt: celerius t[em] a ſt]omac
descendit 2 intestinis: e[am] adhuc inſet illi n[ǎ]z
molliens a[q]uositas. Uet[]9 c[eter]is peio[]t e[] ma-
xieq[] in q[ò] acum[]e e[] p[u]ctio: in hoc etem caseo

Theorice

Maly 64

aſſtatis nihil ê ex coagulatione acuſe aſp
tus ê cephalea mouet opilatione in epate se
gerat in renibº calculos. Ois caſeº ßto, ppin
qoz recêti ê 2 minº malº 2 ßto ſpliº yetº 2 diffi
ciliors digonis erit 2 maiors 2 viges ſiti ac ce
phalea capitus. C Cateque aſt alter altero pin-
dicat ex lacte alialis na er qo fit. Uncuſoitas
aſt naß 2 h3 eadeq 2 butyp: etemui in pe
core 2 pulmôe ſup fluitas maturari eget vi-
lius purgatque illam marimeque cum zaccara
ſumatur 2 melle.

Deonis
Ouſiter alia laudabili, salina, est: post qo frâllinozuß
dehinc colubar, ſi qo recêſe ſit hoc emi ſi tis
ſat lógiſous aut in calis locis malu ê. Anatis
aſt ouſi fructiſis 2 ſilvi groſſum ê 2 digo-
nê moranz. Còpeteit aſt onu qo ſumit elira
tu iaq 2 nô mitu 2dcocotyt duſt. 23 media
tin maturatióe decoqit: 2 qo ê ſorbile vocâk
hoc nãq 2 titi digerit 2 melioris ê cibi Noda
tu aſt duſ 2 lapidoſum 2 patellatu malu est
2 difficile digonu hiorê ghat groſſum facit
opilatione 2 lapide in renibº pnutrefationem
in ſto: 2 colicâ mouet paffionê. Qo aſt ſubtilè
paſ ſub ſorbili circa decoctione ſi ſorbeatur
aspirati, pderit gurguliōis 2 gutturis pecto-
risque moisture 2 q in ſto est 2 ſub ſorbilibº paf-
sat. Si aſt elixent in aceto oua náß 2 p[itap-
t 2 diffintericis p[unt. COz ergo oua comedê
tê ſorbilia ſunere 2 ſup calida iſuſa aquâ ac
oline oleu. Si yo dura còedit p[ip illis 2 cimi
miſceat cinamúq: aut certe p[illa zizib ac
cipiat 2 ditu. ap[an etum 2 merum poſtea bi
bat vinum.

C Capit. xxvij. de melle 2 zaccara diuereſtitutusque eorum.

El calidum ê 2 ſiccati
ſebo, ſdu
fridas h[ritib]º p[ones oportunt]¹
qui ſla d[na]hac ac ſenibº g[hat]ei i eoq
coqibº ſaguinê bonu 2 calor, ſb[az
2 fortat nális: maximeq 2 ſi p[is] hiemale ſit. Si
aſt cu]q] 2 cala ê 2 p[lo ſen cu]q] coqib col[ e[nak
vel êt innututis ê etas 2 uld accepint malu ê 2 i
eoq g[hat] coqibº colam rube: moribosq] illi
g[hat] acntos ac calos. magis aſt ſi p[is] fuerit
estinu. hoc etem] p[pe ah] 2 colaz imutat c[]p[an
ſumê g[hat]. Est aſt in melle elimatio q[ui] nám
emollit 2 acumê 2 fitiz acuit ſu: q[ui] ſimiuſz
ſuma[] vomitú exeritat 2 ſubuerſionê. Si cum
aſq] coquaſt 2 diligêter ſp[uma] abijicaſt et acu
mé tollit 2 iminuit ſulcedo ac magis nutrit.

Og 2 at mel còde dête ſtq[ui] calus ê ſubfeq[ui] ſna
tis muſſe: pomis q[ui] 2 citonýs 2 dit, 2 pesquê
questê mag[ui] cal[iz] ê 2 ſic[ui] c[]p[ui] mel ê ſic[ut] mel
odo[re] h[ui]e medictalê afterk 2 ô ſereſie m[ô]tibus
cui] actio fortiò 2 c[]p[ui] mellis habitudibº
oibº, Zaccara t[epate] 2 c[]p[on]is 2 h[ad] cal[iz] 2 i

oibº ſuis habitudibº mellî affimilaſt niſi q[ui] ſke
tiz n[ô] mouet eiuſq[ui] nutrimêt] maiº ê c[]p[ui] mel-
lis, zaccara ât tebarzeda alba. s. ſolida 2 plim
excocta ceter[mi] melio[] 2 sp[ed]º 2 ſubtilio: p[pe]q
q[ui] egypto ſit. Et ſi zaccara i aq] coq[ui] 2 ſp[ui]
maſt calorê extiguit 2 ſitiz mittisat. Cpenide
cale ſunt 2 h[ui]de p[ectori] vtiles 2 tuſi. C[ac]
cara huſſere ros ê q[ui] ſup huſſerâ cadit 2 ê ſub
ttilis zaccare ſilli tebarzede. C[]terêgebinuſz
ât 2 ip[iz] ros ê ſup arbo[]rê q[ui] choroſania ê n[ô]
nunq[ui] ât ſup ſp[ina] cadit eiuſq[ui] ê c[]p[lo] 2 c[]z ac
care niſi q[ui] ſubtiliorê 2 e[] fortiò] ſulcoq[ui] 2 q[ui] h[ui]
ditas ê: ioq[ui] náß molli. C[]dem q[ui] ros ê q[ui] ſu
per arbores 2 ptibº cadit ſeniar 2 neſebi 2 ter
tre ſezire 2 ê cal[iz] i p[mo] ſdu i h[ui]do têpatu 2
ſicco p[ectori] vtile ê 2 pulm[oi] elimâs q[ui] eis ê
humiditare: 2 a[spitat]e eoq[ui] emolli[t]: cu] varia
eſt na ſco[] arbo[]p in q[ib]º iinen[iz] c[]p[onê]. Non
nunq[ui] em] ſup loth[ho] cadit aliaſq[ui] arbores ma
las malorizq[ui] folto[]p. C[]sirq[ui] ſt ê ros q[da] ê
q[ui] de celo i p[tes] cadit choroſame ceteris iam
dict[ur] laudabilior[iz] 2 vtilior[iz] 2 ê elimâs lingus
elumat os refrigerat ſic[ui] 2 cáſota nám ſoluit:
[sp]lior: eius pot[est] quatuor] vncie c[ui] aq[ui] cali
da 2 est mirabilis vtilitatis.

C Capitulú, xxviij. de dulcibus que ex melle
ſunt 2 zaccara.

Alcium
[spes] q[ui] p[les] de
melle ſiut 2 z[ac]
cara: q[da]q[ui] c[ui] faria q[da] c[ui] amil
lo: q[da] c[ui] aluſs vt nucibº p[ista]cijs
auellanis 2 h[mo]t ſilibº. Et q[ui] c[ui]

amilo ſiut faludeg[ui]: leucineſi 2 h[ella]. Et q[ui] c[ui] faria zebebia 2 catapsuſz 2 chabis 2 his ſi- milia. Oia 2 at q[ui] c[ui] amilo ſiut 2 faria humorez g[hat] groſſum 2 invicercibº faciunt opilatione arenâ piunt 2 calculos in renibº deſſuſq[uo]eo rsu imorak 2 a[sto] vêtre stringu[ut] ſi digerak plim nutriut. Que aſt c[ui] melle ſumun[]t minº noc[ua] ſunt ei cuuſus viſcera ab opilatîode ſalubris ſunt niſi q[ui] forſiter caleſiut ioq[ui] q[ui] ê c[]p[lo] n[ô] cala 2 iineniut. Q[ui] aſt c[ui] zaccara ſit minº cal[iz] d[ui] 2 Et c[ui] opilatio 2 groſſities c[apit] i epate fieri aut reliq[us] viſceribº magis melle 2 zacca ra noceq[ui] c[ui] aluſs: niſi q[ui] epatis ê dulcibº de lectari: 2 citi]a ſto ea attrahere ei] ſap[on] q[is] guratiôe: iuſca[]k aſt meatibº et] opilatioq[an] g[ek]. Hui[re]i signu] ê q[ui] alialis q[ui] ſic[]comedit epar delectabile in venis 2 iocidu] valde. Eſt em] epatis dulcibº nutriri 2 ip[iguari. Falude g[ui] magis nutrit 2 amplius opilatione] parit tardiorisq[ui] est diſgestionis. C Chabiniuſz ſub faludego eſt in h[mo]t habitudinibº: minuſq[ui] nutriêſs minº opilatione] generat. C[]catapsuſz groſſus eſt et magis nutrit magis eti] digeſtione] immorak. Et quod c[ui] nucibus et earu] fit oleo calid[ui] eſt: quod autê cum amigdalís et earum oleo temperatum habet calorem.

Liber

TLeucinesque sub catapso in his est actioib9
Tet zelebia siccio9 est his 2 citious digonis.
In hox oium comestioe nò op3 fieri alidu5
cu qde q san9 est:caueat cui opilatu5 aut epar
est splè vel renes:pis etem6 mala sunt punt
aùt passiòes in pectore hntib9 7 pulmoe tuf-
ses9. Cheslaxo q ex faria fit amilo cu 3acca
ra 7 amisdalaru oleo:ueniès est hmo1 ama
nifestitima vltimaq pdeft vtilitate nifi cu in
canali pulmòis opilatio luenit. Oia aùt hec
laboratibus 7 exercitatis quenitù magis q
alijs. Qui voluerit ergo liberari documento
post exercitiu5 ea comedat: vinib9 vet9 bibat
ac vue paſſe vinu 7 mel post qtuor offas 9 il
le sumpſerit vel 3inziberè forte 2ditu5. Si fiat
aùt ei9 comedit hoc corpi calor:ardorib9 iqn
gibin bibat 7 granatu sugat muſu5. Si dura-
uerit flebotomo vtaç ac vêtoſis. Natafur
aùt qo5 cu melle 7 nucib9 fit plimu 7 ſuis è ca
loris:cephalea capiti mouens plimac9 ghat
colera rubea 7 calis malu 9 e apione uueni-
busq 7 ſenib9 oportunu5: 7 apone hntib9 fri
ſtda9. Qd 7o cu amigdalis fit min9 calidu5 7
tuſiètib9 apetès er huiditate. Et qo5 cu zacca
ra tuſſem patiètib9 er caloie couenit. Et qo5 cu
pitačijs 7 melle cui è i pulmoe 7 pectore hu
mo: k'aticus vtile è:q9 his h3 opilationè in
locis. Qd 7o cu papanere patur 7 melle têpe
ratu5 h3 calorè. Et ſi cu zaccara calis quèit có
plone quèq9 ex caloie tuſſis moleſtat 7 catar
ru patiètib9 ac pectore plmoevlicera. Qd at
cu ſilamo patur magis nutrit: est in eo abo
minatio qda9 ac ſuitas pdeft aùt tuſſi:pecto
riq9 7 pulmòi:7 ſtòm enernat. Reliqi oia q cu
zaccara miſcek 7 melle 7 nata forq9 ex eis fiut
ròtutes 2tèperan7 er còponètiu actiòib9 zac-
careq9 7 mellis. Que oia diligèter cum diſcre-
tionis bonitate 7 diligètia poteris iudicare.
TCap. xxix. de potibus q. pmo9 de aqua.

T quonia ea q cœ-
dunt oia i
memorïa addurim9 7 cui9 spè-
oratiòe explananim9 iuxta q
salien9 7 alij dìrerit nosq9 ex
a ſum i9 à de oiu3 dicam9 q bibu
tur habitudinib9 7 cuiuſq9 eo2 dinerſtates
oſtè dam9. Dico 9 qm pot duap cã utilita
tù neči9 ſuit altera è yt corp9 hñectaret reple
retq9 loci q diffoluuntur hùidarù subarum.
Altera 7o vt cibù trâſmittat 7 ad oia pferat
mèbza corpis illi9 tenuitate q ei9 faciliſtè trâſ
miſſio p meat9 7 vias. ſut at potu5 diuerſita
tes tres: pma è aq ei9 utilitas è quâ divim9 nec
aliqd ab ea nutrimèti ad corp9 ptingit. Scòa
vinu5 cui9 utilitas vt cibù deferat 7 ad omnia
trâſmittat mèbia vt corp9 paſcat ac caleſaciaf
ſansuînèq9 auqeat 7 spùz calorè 2 forset nàle
7 illi in corp9 diſpogat digonèq adiuuet. ter-

Quintus

tia robù einſoq9 vtilitas vt 2 cibù trâſmittat et
corp9 nutriat piterq9 loci obtinet medicamí
nis. Nos aùr pmo9 de aq iepiem9. Dico er
go qm cuq aq vſus neči9 ſit 7 ad sanitatis cu-
lodiu5 7 moriboz medelà:maio7 olb9 reliqs
yrutatib9 nečium oino est medico aqrum co
gnoſcere nãs 7 eari melioib9 vti 7 viriliob9
potu5 reliqs cauere. CAqua ergo alia è ſua
uis alia nò. Et ſuauis alia pura cui nihil ad
miſcek turbidum que potu5 còueniès est alia
nò pura. Suauis pura est ea q ſeaturit 7 a ſo
tib9 decurrit i orictis ptes cui9 ſiſaſuntvit ſit
alba. mûda. coruſca. leuis pòdere 2 odore ca
rès 7 ſapore. cito cale ſit: 2 tidiq9 refrigerat. al
bedo eius 7 mundities ſiGnt qm pura est ni
hil hùe fetidum admixtum que aùt 7 odore
caret 7 ſapore ſiſt qm nulla illi est ad quam
declinat qlitas pòderis vero leuitas 7 altera
tionis velocitas ſignum ſunt eius ſubtiliza-
tis. Que einſmodi est aſta delectabilitè è po
tui 7 penetràs illa9 q9 mèbza ſuſciunt cibos
digerit a ſtò cito deſcèdit nihil illu5 ſuat imo
refrigerat 7 hüëctat p9 at aqua q a ſotib9 oſt
orietalib9 aq è q9 a locis de currit altis q inter
orietè ſunt eſtini 7 occidètè eſtini fontes ſe
ſeptètrionales aq q9 q amòtanis ſcaturiſt al
tis: q9q9 ſup ſapa deſuſt 7 calculos fori curvi
vt q in tozretib9 magis ſunt: hee nàs q post il
las meliozes ſunt 7 ſunt ſaniozes: ſunt eſteniz
cale hyeme: eſtate frig9 exhalât. Suauis po-
ro aqua q pura nò est illa est q ſapore habet
7 odore9 7 qdâs turbida è q:qda9 putrida: q dam
pluuialis. Turbida è cui luti imixtù è niuis
aqua. hec spès opilationè ghat in epate.lapi
des in renibus magisq9 a ſtò qf ſuauis pura
mozaſ deſceſum. putrida est vt lacunarù: pa-
ludu: lacuusq9:7 pìſeinaru5 aq eorùq9 ad q de
currùt vdbu5 cloace loco2 7 ſoſdes in q calo7
est 7 groſtities. hec ſplenè auget 7 epar ſtòm
corrùpit calo7 erturbat epar corrupeò 7 ſe
bres ghat Aqua aùt pluuialis melio7 oib9 est
aqs 7 pòderis leuioris ſuauiorq9 7 mûdiot ſi
cut ait hypocras in aerù 7 aquarù libro. plu
nie aqua oib9 è lentu5 aqs 7 clario7 ſuauioq9
iber etem er vapòub9 8 aquarù q9 trahit ſol
7 a terra subſto lit. Est aſit ſolis ſubtile quid
trahere ab aq 7 oibus reliqs corpib9. Jo er-
go pluuiarù aqua cito putrefcit faciliuſq9 3
reliq oes aq pp ſua ſubtilitate: vn 7 melio7 oi
b9 è aqs 7 citi9 a ſtò trâſmittik. 7zni cu icipit pu
trefcere bràcos 7 raucedinè pit 7 ſebres ad-
nocat. Si aùt pnutrida nò ſit olb9 è in habitu-
dinib9 optima potni putrefactio etem 9 cl nò
er malitia è ſe ſubtilitate. Sic q9 7 quncq9
aq facile putrefcùt bone ſunt: eo q eoum pu
trefactio è ſer ſubtilitate. Pluuiarù aſit aqua
meltor9 q paulatim stillat 7 ſuauiiter ſiſt enim
qmo7 ex qb9 è vapòib9 ſubtiles ſunt 7 q 2 toni
trus

Theorice

Maly

65

trua cōmittaſt: tontruſmem nubes cōcitat et
yapores subtilitatis. Plunialis igiſ aſ reliqome
lior et ſperetior. Hap aſt ſingule aquaſe ali-
q̣uī ſride aliquotieſ yo ſumūtur caſe. Et q̣o dō
refrigerate dibunt cui nine aut valde frigide
ſicut a ſontib? ſcaturiut tāſq niuis frig? hīntes
ſtōm refrigerat et epar caſm hīmoī in falina bi
bere nō expedit: pcutit em ſtōm et epar caſos
rīgoriē excitat et ſctione et ſeditib9 mala neruif
q̣o et offiib9 et cerebro pp cōplexiōls eor friduz
Est aſt pectori mala tuſſe tumultuās et catar
rū eruptione ſanguinis a pectoris ptib9 mul-
ges. Nec yo'ob eſ aſ aliquē bibere cui cōplexio
ſtōi frida e et epatis: aut illi cui er malo cōplo
nis ſride aliqōb accit incōmodu: ſz nec statiz p9
cotu ſumēda: moſtet uq motu nālē etem debi
litat calorē. Et oino. q̣uiq aq potu cui nine re
refrigeratū affidu9 ſumit eius certe ſubsequēti
nō liberabīt malo maximeq i senectutis tpe:
ſz nec graui iminēte ſiti bibaſ q̣ in nocte fit in
ſomno nālē eo extinguit calorē: niſt certe ſe
ſubi c̣a ſitis hec emerſerit: aut aliquor q̣ ſum
pta ſunt cā falzo7 vel eor forſasse q̣ caſa ſum
pseris et ſicca: et hīmo1 aliop q̣ ſitim extnare ca
ſic. Refrigerate aſt cui nine q̣o pot9 poſt cib
appetitū exercitat: ſtōm 2 ſoſtat ad cibor dige-
ſtionē eorib9 erpulſionē q̣ in eo ſunt: ſz ob eſ
panulatib bibere: et nō ſel ſil multaſq. Nix alia
coagulata alia pruina. Coagulata ſi er ſuaui
coaguſt aſq bōa e. Peio1 oib9 e q̣ ex mala ſit
aq. pruina aſt melio1 e q̣ ſup ſara cadit et vul
ces iocuſaſq terras. Si q̣n manib9 tuis ma-
la iſiderate aq cui hac eſ nine tēpa. Poro q̣ ſu-
mōtes cadit malos ni: in qb9 metalla ſunt
q̣ipſa ſapor ac odo1 yu phibēda eſt. Aq cala
in falina ſumpta ſtōm a ſup ſufluitatib9 anſcedē
tis lauat cibi. et ab eo ſlegma et huiditatez eli-
mat: noniſq vētre soluit. Que frequēti? et affi-
due ſumpta ſtōm enernat et marcidi ſacit.na
riuſ ſangnis ſluxu mouet. Si tepida ſit ſubuer
tit et vōtus ſu pucat. Que yo nec frida nec tepi
da e vētre inflat: ſtōm enernat: appetitūs debi-
litat: nec ſitim mitigat hec e ſuanis affignatio
aq. Nō ſuaui ăt aq alia eſt ſalsa alia sulphu
rea: alia picea: q̣dā aliminofa: hec nitrea: illa
q̣ a metall egredik huiuſq hec a metallo eris
illa ab argēteo alia ab argēti viui pcedit me
tallis. Aq itaq3 ſalsa vētre ſluxu ſacit: et ſi frez
quētetur nām ſup ſedit: corp9 defiſcat: p[ur]igi
nē et ſcabiē gnat. Sulſurea caleſacit et defiſcat
vētutis p[deſt] vicerib9: p[ur]iginiq3 et ſcabieli
corrupte et cōp[oni]a hydropicis et oib9 qbus
morbis ſunt frigidi ſi bibaſ aut in ea ſedeatur
Picea et refine aq ſulſure ſuis e cōſſiis in actio
nibus: ſz forſi9 opak in morbos frígidos ner-
nos caleſacit et epar icendit. Aluminofa refrige-
rat et defiſcat: iputo medeſ ſanguis et ſuprui
mēstruor ac emorroidib9. Nitrea yo ventrez

soluit. One at a metallis ork ferri vētre incar
cerat: membra durat et robozat: ſplenis p[deſt]
dolorib9 at aſpati. Et q̣ ab eris metallo ſcatitur
huiditatib9 p[deſt] corpi5 et ſtōi: eſaſq defiſcat
corruptevtills e cōplexiōi et ſtrāguriā generat
Que yo ab argēti metallo refrigerat et defiſc
cat téperate. Oes at he aq ſola excepta ſuaui
ad potādu male ſunt: ſquidez eis vt potu q̣s
vtaſt. Si yo tāſq medicamie oportune rei ad
quaſ ſumunk et qb9 p[ſic]it moſbis ſi d[é] bibaſ
tur aut eis balneu ſiat. O3 aſt ſi q̣h q̣s ad hu
iſmodi potu aq cogit q̣ malas habeat q[ui]ta-
tes: cogitib q̣u eſ necessitas eo q̣ a loco tranſeat
ad locu de ſue regiſis a q̣ traſit ſecu ferre ter
ta: er aqua[]ro loco ſumpta quas ſolit est bibe
re: p[ij]ciatib q̣a eſ in aqua[]s ad quaſ cogit bibeda[
ſ in q̣ eſa] pmittat donec reſideat: ſicq3 ea vtatur
q̣u nifi ſecerit expedit illa coquere diligenk et
ch vino miscere pontico ſi nā ſit hois frígida:
aut cu] ſquingibin ſi cala ſit e] cōplo: aut certe
a] aceti modico ſi ſquingibin illi nō e p[deſt] et
illi cepa i aceto q̣ alita] vt certe phora] ſuſa. Si
ſit aſt aq turbida colato]io p[urget] ſuperillink
to cu] pane ſile bene cocto q̣e aq] ifundat. Et
a] q[é] pótica e] cu] vnli] misceat vino: ſi ſalsa alia
qui] illi alſiti admisceak et ſepi9] colet: aut cer-
te vafe fictili ponat nouo: et q̣d ab eo p[stillabīt
ſumat: biba]q3 illa] ſup] vnctuofos cibos. Si
ſit ſedes et eodē ſtāe loca]q in ea putredo e]
robis misceak fructu] mu]z] vt rubeſi robo
g] nato]q aq hereſez. Et ſi aq amara e] cu] iuleb
t[é]perabīk et poſt ipa aliq] ſumak d'cia: Si yo
male ſit aq cōp[onis cu] q̣ e corpi] no cumetum
afferre: in h[ac] cicer decoquêdus] colāda] et ſic
bibēda e] aut certe aniſq ſuma] ciceris aquam
ſo]bities et cicer cōedas aut ſenticuli o1] p[asi-
nacas agrestes cui] p[ic]ib9] decoctis. Comeda]
et p[ic]is cals] blu9] cucurbita et his ſilia. Fert
et na]tus cu] ſuaui carēt aq marinā in cucur-
bitis] vafis qb9] aqua] tullerāt roſatā ponere.
hec e] aq]u]a] affignatio et ſpec] iparum.
T Capitulum. xxx. de omnibus vinis.

Inui alio e] vna]r et racemo]q
qb e] s. meruz. alio] vne
passe alio] melleu alio] dactilicum
alio] cerniſa alio] qua] oriēs vocat
ceruſa] ſocha] et qb e] ex or]eo ſit]
ſilib9. Ola aſt hec ca] ſunt: niſi q alia aliyo] i
calo]e h[ui]dicāt. Et meri q d[é] cōplo vt] ca] e
q] ſicca p[ter]q qd] noui e] et torculari primum:
pi]ui nō traſgredik in calo]e gradu qd] aſt]ve-
tus ſe]m nō traſſit e] calo] gradu] et iuxta ſue
e] p[er]ſion] p[in]quitatē remotionēq ei] erit
iminutio et aug]m]ti in h[ac] cēp]lone. Eſt autē
inter oportu]iores et meliores q̣ sanitatē tuē-
tur c[as] ſi téperato ſuma]q mō. et cu] dp9] fuerit.
Nālē n[ā]q cōſtat calo]e auget et ex]plicat in
cia mēbra ai]m 2 ſoſtat. cui letici] affert gan

i

Liber

dùs et in segnitiæ auditiæ ɔytutì viribus quæ ad dicti húores têpat cholericos et p vunã purgat ac sutoriæ. Têperat et cholerã nigrã sua calefactione et hüeactatios nam mollit: mèbra hüe stat principaliæ: corpaqæ qb9 siccitas accit ex im moderato caloze ab ifirmitate furgentifi: corpori substollit et corporulât: auget nãs ciboriu appetitù: digestione adinuat eo: ùdè: et ad mèbra trâsmiffio: hüuiditatiæ: ad ea p[er]fert aq[ui] hüeactat itaqæ illa si forte siccitas acciderit vêtetositatê dissoluit et inflatione: hec oia si mode rata ſiuanſtitate. q. et nimiã no exurat. Ebræ tas nãs si frequêtetur plimas affert corpori leſiòes. gru è m[ê]tis corruptio: animi attenuatio: virtutu aliali enenuatio repletione: v. vêarù et cerebri vêtriculop: nãle submergit colorè eumq[ui] refrigerat: q[ui] ex re apopleſia fit: palilſis enenuatio: obſtupeſactio: epilepsia, tremor et spasm9. Cui his at q[ui] dcã ſunt meri actiones in corpori variatur ſm ei9 nãrù diuerſitates 13 et 15 ſm instrumètor corporis diuerſitates qb9 meſupuenit. Meri porro nãe ex q[ui] variatur re bus: p[ina] p[ro] color: ſco a liquor: tertia odor: quod sapor: q[ui]nta têpus. Ex colorè q[ui] dê: q[ui] quod dã rubeu est clau q[ui] fortis certe est caloris et ſiccitatius. cito trâſiès a ſto et in corpori ſanguine: ghat q[ui] ad acumè declinat: nãle c[of]fortat ca lorè: si c[ò]ueniès de eo: m[ê]sura porrisa[que]. Est et sub rubeu q[ui] et fortis è caloris et plurimi nutrimenti: bonu g[ha]ns ſanguinè si moderata ſu mat[que]tate. Est et croceu: qb9 einſmodi è fortioris è caloris et robustioris acuminis citi9 q[ui] ad mèbra trâsmittit: iz rubeã parit c[epha]eamq[ui] est et cui color è niger q[ui] ſpli9 nutrit eiusq[ui] calor: ſub croceo et corp9 trâsmiffio tar diòr. Aliòs quoq albu est albe aq[ui] ſile q[ui] min9 reliquiòs ob9 calm est. Cuius a[ut] diuerſitas ex li q[ui] h[ui]moi è. Q[ui] dã groſſu è q[ui] è ſpli9 nutrit et trâsmitti morat: a ſto. Q[ui] dã tenue: eiusq[ui] nutrimentu velor et a ſto trâsmiffio cui9 è est ce: cephaleã mitigare q[ui] ex h[ui]noe fit in oze ſto con gregato et vinã: puocat. Q[ui] dã at têperati est inter vtrusq[ui] liquoris. v[n] et medi[mi] iter multu è nutrimentu et p[anc]u iter velocè è et ſmorantez digestione. Varietas quoq vini ex odore fit. q[ui] alioq b[ui] est odoris et d[ri] h[ui]anu q[ui] optimo corp9 reſicit cibo bonu g[ha]ns ſanguinè. Q[ui] dã horribilis a quo g[hat]9 mal9 è ſanguis: cephaleãs facit his q[ui] ab eo: mali furgut ad cast[ut] vaporib9. Cuius et ex sapore diuerſat. q[ui] alioq dulce è q[ui] bono corp9 paſcit nutrimento multo 13 et sp[il]ſu g[hat] ſanguinè namq[em]ollit 13 tarde digerit et a ſto deſcedit ſitiq[us] ex c[it]at. Q[ui] dã p[ò]ticu est q[ui] ſto ſtò ſoſtat nam incarcerat p[ectori] et ei9 nocet vicinis c[ò]petès intefiti noq paſſionib9 ac tarde a ſto deſcendit. Est et alii cui ſapor amar9 hoc fortis è caloris oppilationes apiens et húores subtilians groſſos.

Quintus

Inuenit et m[us] q[ui] min9 caloris 13. Et meri ex t[ep]orib9 ſit diuerſitas q[ui] alid vetus et validioris caloris fortioris q[ui] acuminis q[ui] q[ui] erp[re]ſioni p[pi]nquinus et nou[ui] est: et q[ui] ſplus vetustu[que] fuerit m[ato]ris erit caloris. Et itaq[ui] hac in parte ſm ei9 torculari p[pi]nquitatè et lò ſinquitatè caloris forſitudo et debuitas. Cui ergo simplici ſint yinò h[ui]mo[rum] habitudines quas diximus actiones certe si adnuicè colla ta c[ò]ponantur alia cu alij[us] e[orum] ſm compoſitionis varietatem actionum ſit diuerſitas. Nos itaq[ui] de e[orum] compositione brevibus proſequemur a cuus medicu[que] abſtinere notitia no est. Dico ergo vinorùs omnino lauda bilins quod q[ui] meliòrem ſenerat ſanguinem et têperatuq[ui] calorèq[ui] c[on]ſtat naturalè rubeu claruq[ui] temperatuq[ui] liquo[ze]iocundious odo[ris] inter vetus et nou[ui] medians. Pos[tu]q[ui] ſub rubeum groſſu iocundum odo[re] ampli9 em nutrit et ſanguinè generat. Rubeu est in quo ponticitas est minus his duobus bonum. At vero nigru et Groſſu ponticitate habens digestione tardat et a ſtomacho transmitti morat: plurimi nutrit cu d[ige]ſtu est groſſu9 generat ſanguinè. Rubeu porro groſſu malu est et difficile digeritur tarde a ſtomacho mittitur. Et eo peius hac in habitudine et ad d[ige]rèdri9 difficil[es] magis a ſto immo[rum]as deſeſſu nigrum Groſſum ac dulce est vinu. Unu vero albu et minus nutrit et minus caleſacit. Cui et adhuc subest alb[ui] et tenue vinu. Quod eti[que] vinu ſemul prouocat et calid[em] c[ò]petit nec cephalæ mouet aut neruus nocet q[ui] et cephalæ que ex malis ſit in ſtomachi oze coadunatis humores ribus ſedat. Croceu est vinu[que] ſubtile parui est nutrimenti ſed caloris magni. Et acputi9 ob bus vinis croceu è groſſu et fortioris caloris q[ui]q[ui] ceteris veloci9 ad caput ascendit et cerebro ebrietate affer[es] difficil[es] magis at ſi vetu[que] fuerit. His itaq[ui] de c[à]sis vini actiones in corporis variatur ex ip[er]i9 vini nã. D[iv]ierſitates porro actionu9 ei9 ex habitudini corporis varietate aut ip[er]i9 est c[à] c[ò]plexionis n[à]liis aut certe habitudinis extranatralis. N[à]liis quid[es] c[à] c[ò]plexionis quoniti[que] calide c[ò]plexiòsis q[ui] ſunt et quibus cholera dominatur rubea croceu vinu9 et multu claru9 quodq[ui] et vetus è minu me illis c[u]enit multas et em[mi] illis afterret leſſones vt ſebi[que] cephaleã, corporis p[cu]ſiòes inflamatiòdes ebrietates grauæ q[ui] difficile diſſol[u]tur. Hi è ſi ad h[ui]mo[rum] cognunt potu[que] plurimi illu[que] bibat mixtu[que] infundat illi ſimile p[an]c[ui] ſer a[n]ſum[que] horis aut certe quatuor debine colent. Unu vero alb[ui] ſubtile nonu9 c[ò]ueniès illis et nihil illis nocès q[ui] et viillitates affert aquæ et em[mi] m[ê]bris cor[po] perfert vnde et e[or] refrigerat c[ò]plexione. Frigide a[ut] c[ò]plexiòsis hoibus et quib[ui] f[leg]ina dhatur, croceu, rubeu, vetusq[ui]

Theorice

t merú coueniés ê vinú in eop ghans bonh sanguinê corpib⁹: 2traq vina subtilia alba et plúmum mitra ac nona mime illis erpediùt: angét etem hóp humiditatê et 2plonis frig in intetinis vétostates et inflatiòes mouet sfóz debilitát. Téperatarú aút corpa 2plonú hoi bus rubei coloris et clari vinú iter vet? et nouí mediú: si mediocriter aq têpereí vtile et 2pe tens in corpibus eop laudabilë ghat sanguinê: si moderata sumak quàtitate.očq lauda biles de qb⁹ iá dicti ê affert illis moditates. Reliç oia quncq sunt vina mala illis exisfút: qm qiá dirimus part unt illis nocumeta sin- gula sua. Cui yo corpus in hitudine est ex- tra naturali liquidè in stó eius intef: illeq co lere germinát aut ei⁹ calefacta est quis de cã còplecio vel certe illi cephalea accit: aut eins calm ê epar: malí ê illi rubeú clarú: croceuq? et vet? vinú valde albú ecôtra subtile et aſsum non nocet. Eode qz mo se res hz. Sidh mhói vinú in calis sumat regiòibus et estate: et qma gno fatigat? ê laboreo cuiq tristitia aliç accit leſione. CCui? vero in stó et intetinis flegma ghat: a vétoſitas aut epar illi friduz et viſcera coplone: aut in eis opilatio ê: vinú dulce et gíſuz ac nouí mime illi 2nenit: sed ei⁹ auget no cumeta nec digeriç nec a stó cito emittik mari meeg vinú dulce et grossuz. San? eteni stóus illb no digerit: nec a ſe níſi prius lóſi emittit tépus: quaſto minus debilis et egrotáſs. At ru beum clarum: croceuq vetus vtile illi ê. Et ſui? nerui debiles ſut aut in aliç patinck vi nú illi oino malú. vio eteni 2priú ê cerebro no cere et nervis magis at malú ad quê cephalea ſestat. cuiq i cerebro morb? ê. Tectak hó hy- pocras i acutor libro morbor loco d dictit. vi nínocu² capití ſue ê eo qf ûſtolli ad illb acce leret: cuq et mali tollunt hízores corpis i ſupio ribus q er at: vn et měti nocet. Et ite² hoc eo: de in libro. vinú iquid aqúz nímiú miſt stóm humectat et debilitat: i quo et inflationê parit a vétoſtatê ſue friditatis cã. We at qo ê gra- nitatê facit in capite et ſiti saltú i répòibus co ſtarquz titillationes ſui cã caloris: hec ſunt qo hoiez de viuo et 2tutib? ei⁹ varietates: actio- níu in vtilitate: 2tra in ſingulis corpib? ſcire oz. Quare adhibêdu ê mětis ac umé et oia diſ cernêda q de ſingulis ei⁹ dicta ſut diuerſitati- b? circa vtile et 2utire: 2ferêdaq hec illis: vt qd qb vini in quoq corpox diuerſtates operen tur ſedm aug³ dimutióez posſis agnosce: re. CReliç qd i corpib? faci at vina iá dicendú vi. Uue paffe vinú simpler: 2tute mero priori: mn ê níni qf min⁹ calm ê: qd at mhói cí melle ſit calis est primo et ſiccius. Henerat at colerá rubeam et corpus foriter calefacit frigidiq prodeft còple: rionibus et flegmaticos haben- libus morbos: marineq qo fit cuí pigmétis,

Maly

66

Mellis vinú simpler: si ſit ſuiter corp? caleſa cit cephalea: q pit et ebrietate maiore reliquie rú ióz ebrietate morbisq, pdeſt: flatic: et húi ditatis mâſteſtillima vtilitate. Dactilop vinú groſſi? ê reliq: es nutrimetú groſſum qóqzve tus ê et min? groſſum corp? optimo calefacit caloze níſi q ei⁹ calefactio mio: ß alio: ê q dicta ſunt vina et nigra ghat colerá. Merisa- bi aút vinú groſſi? ê dactilop vino et magis a stó deſceſum morak et min? corp? caleſnam mollit opilationê in viſerib? pit qóq nouí est et forti? opilationê pit piterqz inflationê et vétoſitate: níſi qſi digera: plúmo nutrit cido. Opz aút bibéti vinú ſivet? ê aut croceſi forti- qz caloris ipeqz iuuenis qcal: trâſire ad gra nata muza filiaqz poma lactuca: et radices et gêmarê: ſitqz ei⁹ an: ß bibat cib: româia hes ſesenia ſumachiaqz. Si ſit aút vinú groſſum trâſeat ab illo ad apij radices 2diti. Si vero ad amar: ictina: trâſeat ab eo ad piftationu: z amigdalarú medullas et his filia. Cui autê accit ebuetas an potú carnibia vtak. Foch aút pot? ê nô lebiáſs et qdâ ex ordeo: qdaz er pane ſit heueri: qdâ ê et cí ſnatop: aq. Et q ex ordeo ſit ſubuertit: nervis nocet: iſat et corri pit stóm: níſi q caloris mitigat acumia. Que aút cí pigmétis ſit calefacit et ſubrillat vtunk aút ea qdâ tanq: ebrietate ſedáti iz faluntur. Que aút cí pane ſit heueri in qua méta pie- cta ê min? ß q ex ordeo ſit mala ê. Est q cum granator: ſit aqua calo: e extinuit ſitiz miti- gat colericis bona est.

CCap. xxxi. de medicinalib potib robis ſeit.

Utus autem q loci obtiet medicaminú ali⁹ ſangibi qo aut cí zaccara ſit aut cí melle. Et qo cí melle téperatá hz 2plonê i ca- lido et frido. Qo aút cí melle et ſemib ac radi cib? magis ad calz declinat: ß plusqz ſla inci dit groſſuz et viſcoſuz: vétoſitateqz diffoulit. Qo aut cí zaccara ſit oib? ê qpetê hoib? et in omni etate omni anni tempoze: et omni regio ne. Aperit enim meatus et transitus: transmit titqz que in eis ſunt ſuperfluitates: ſuperflua incidit groſſa et viſcoſa: ac ſubrillat emiffionê adiuuat ſputorùm a pectore et pulmone: vi- nam piono cat coleram reprimit rubeam ſua acerbitate. Quoqz fine ſeminibus ſit: magis rubeam reprimit magis refrigerat ſitimqz amplius ſedat ſtomacum elimat ab humo: bus calidis omnibus est ſanis conveniés ma- xime calidis quoq conseruat ſanitate. Inſir- mantibus ßplurimis pdeſt in morbis mari- meqz qui ex colera rube a còpoſiti ſunt et fleg mate: excepta diffinteria et solutio: ac pecto- ris aspitate et pulmois: vlceribnqz eoz dolo ribus quoqz neruop illis emí nocet. ſangibi

i 2

Liber

aſt citonioſp qſ cōpoſuit Halien⁹ in cuſtodie
ſanitatis libro: huiditates icidit in ſto: 2ab eo
emittit corſaz rubea, 1ſp³ q ea a citoſijs iest 2for
tat pōticitate: 3 in eoſa ictione: 4 ſcuta: 5 appe
tit⁴ cibor pdeſt 2 male vigōni: epar cōſortat:
opilatione q in eo e aperit: 6 a firmitate ſurget
tibus pdeſt: eo q eon robozet membra: appe
titujus augeat. 7 Cſqnsibi hāſali coruſioni p
deſt cōpſonis hydropicis: epatis dolozibus⁴
ſplenis ſi er frido ſint: aſmati 3q, 2 ſhelit⁴ ar-
ctatiotu 1ſ er op ilatione a flegmate facta grosso
fuerit 2 viſcoſo. 3 Juleb téperatu 2 e 2 ad humi
dita: 2 deſclimat: caloſe extignit ſto: 1ſpmq 2for
tat: 2 ſebuſi frāgit acumem. 4 C Wellicrat⁴ alius
cu ſimplici ſit melle: 2 est calytilis fridis mo-
bis humidis elimatqt niſi qd et¹ elimatio mi-
nor: 5 mellis est: vinā puocat: paſp nutrit: in
corſib⁴ nāz emolliſt cuz ad ſtöm puenerit 2 in
testina q parata ſunt ea q 1ſps ſunt expelle-
re: stringit 2 at vētrefi cu ſtoi validā ſuener 2r̅n
tē ad emittē dos cibos in corſp oč. 2 et 1vi⁴ imuit
expulſōem: adiuuās qſ illic iuenit cibos: vt
ad corſp trāſmittanک: 2 naturā strigit. 3 Qui 2at
cu a fauia ſit 2ſaſarano pectoriis est in fridis
morbis villitatis 2 humidis: calidior 2eni ě 2
ſiccior. Simpler at cōpſoriſis cale hoib⁴ ma-
lſ est. 4 Tjuinbap ſirupus fridus ě 2 huidus:
tuſſi pdeſt 2 ſanguis dhationi: patientib⁴ 3q
maſerā 2 rubeolā: variolāq 2 pectoris dolo-
res. Papaueris ſrupp refrigerat 2 humectat:
patientib⁴ catarros 2 pectoris vlcera vtilis est:
inās Spiffans subtiles: acumē ſedat: 2 vigilijs
medet. 5 Minifar ſrupp refrigerās 2 huenctās
tuſſi q ex caloſe ſit vtilis: ſebricitātibus q 1a-
ſperitatē patianſ pectoris 2 tuſſez: mordeſte-
q mās q pectori influſt 2 ſto. 6 Cuiolap ſirup⁴
in ſri do téperat⁴ est: humectat: pect⁴ emolliſt:
gutturi: ſebrib⁴ qſ tuſſis comittaſt aut nāe ſic-
citas pdeſt. 7 C Aćerbi citrinop ſrupp refriger-
at. reſtrigit. ſebrib⁴ pdeſt acutis. 2 ſanguieſis
ac colicis ſiti mitigat. 2 appetitui 2 ſoſtat. 7 Ro-
ſap ſirup⁴ refrigerat 2 ſſſcat: nāz ſoluit: coſle
rā emittit rubea: 1ſ cu ſangibi biba: 2 niue. Ci
tonioſp ſirup⁴ frid⁴ ě 2 ſicc⁴: vētrefi strigit: ſtöm
2 ſoſtat. 2 ſiti mitigat. 7 C Sranatop ſirup⁴ frī-
dus ě ſiccusq: rubea repmit vōitū placat ma-
rieq 1ſ fiat cu mēta: ſtōz2 ſoſtat ſiti mitigat do
loſi pdeſt ori ſtoi qui er colis ſit. 8 Cponom⁴
ſrupp fridus ě 2 ſicc⁴: ſtoi os conſortat: cōplo
nt pdeſt: aiam robozat. yomitu ſedat: vētrefi cō
ſtipat. 2 q de pōmis ſit ſyrus: ad hec pioſpior
est agēda ſui locuſitate odoris: niſi q min⁴ re
frigerat pp eon dulcedinē. 9 C Rebeſt robu: re-
frigerat 2 caloſe extinguit: ſtöm cōſortat coli-
cuz. nam constipat: ſebricitātib⁴ vtilis. There
ſem robuſ frigidus est 2 ſiccum. rubea repmit
ſtim mitigat 2 vomitu: nam cōſtipat. ſic quo
q 2 ſirupus acerbi citrini ſed ſi robo hereſez

Quintus

fortior 2. C Mellis ſyrup⁴ caſe est 2pſonis et
humide nām molliſt: vinā puocat forſiter cu
ius elimatio minor est 3mellis: ſed colerics
mal⁴ eſt 2 apata 1tus vſcera hſtib⁴. C Tama
rindor p[yrup]⁴ reſrigerat 2 extinguit: coſle vi-
le rubee ſtöm 2p[of]tat yomitu abſtinet magis
aſt q cū nahana ſit nāmqz emolliſt. CLumie
ſyrupus fridus est 2 ſicc² hns paululu calotis
ytutis cā q ab amaro ei⁴ ad acerbum trāſit:
1oqz: coram reſpimit rubea ſtöm 2p[of]tās appe
titu excitās: pigonē meltorat vomitumqz au
fert. C Prunop ſyrup⁴ colicis pdeſt 2 qb⁴ nā
2 cluſa est: emolliſt em illā. 4 C Wirti robu fr-
du est ſiccu ſtöm cōſortās nāz 3 carcerās ſie 1
cum tuſſi ſit molliſes. C D orap robu 2 1ſm
fridu est caloſe ſedat, apatib⁴ pdeſt gutturis
calidis est em in eo pōticitas qda²rdiſsolutio.
C Nucum robum calidum 2 ſiccum dolozib⁴
pdeſt gursulionis ſi er humido ſint. Hec est
medicinalium aſſignatio potuum 2 hec p[om]
tum tractatus nostri de cibis 2 potibus.
C Capitulum. xxxii. de natura odoriferum
florum 2 herbarum.

Dorifera

2 vestientia q[ui]a
dam alterant
corſp imutatioe 13 n[ō]valida qu[em]
admodu aer[em] e[rc]uſdātis coroſi
q[ui] 2 potuſi. O d[or]iferam aſt marle
imutat cereb[ui] magis vestiētia aſt reliqu[em]
rio[ra] mēb[ia] vt cut[em] 2 illi prima. Que cu[er]
sint erpedit duo hec imutātib[em] corpa rebus
adijcere n[ō]nālib[em] 1, 2 q[ui] noſter ſit de reb[em] non
nālib[em] tractat⁴ plen⁴ p[er]ſectus q[ui]z. Incipiem⁴ aſt
p[er]mum de odo[ri]feris: eo[mi]q[ui]z circa cereb[ui] vi
cem⁴ actionēs. Actiōnes porro eo[mi] 1 oi corpecu
exti⁴ adhibēk cu 2 medicamib[em] vicem⁴ ſimpli
cib[em] referem⁴. Dico 2 eo[mi] q[ui] odora[n]k q[ui] ſut
flores frōdeſq[ui]z: q[ui]da aromata. Nos de pu-
q[ui]m[ē]b[io] dehinc ēt de aromatib[em] q[ui]m⁴.
In mirto varie ſunt 2r̅ntes. Eſt em p[ō]tica vi[rum] frī
gida 2 ſicca h[ui]z 2 amaritudinē 1oqz q[ui]da calo-
rē cum subtilitate vi[rum] 2 ardo[ri] pdeſt cerebri 2
huiditati hec ſicca vlcerib[em] vtilis ě calijs. Ro-
sa q[ui]z dinersar[em] ě 2r̅ntutis 13 ad frid[ui] declinans
1oqz refrigerat 2 de ſiccat ſt odorek einuq[ui]z ſe-
dat ardo[re] vi[rum] 2 fridior nocet d[his] cerebri[us]
cor[iz]a[q]z illis aduocat. Shaferem[ui] in caloſe
téperatu 2 e friditate delectabile respirationi
ſedās 2 diſſoluiſes q[ui] in cerebro ě calozem ſine
molestia. C Maiorana ca[la] ě 2 ſubtilis diſſol
uſ[em] cereb[ui] vētoſtates 2 q[ui] in eo e h[ui]ſiditates
ſubtiliſās. einuq[ui]z apit opilationē cephalee q[ui]
friditate 2tingit pdeſt. Oleu[em] in quo deocta
est auris[ui] medeſt dolozib[em] 2 vētoſitati ac frigo
ri. C N[em]am[ui] ca[m] 2 ſiccu in tertio ſdu for-
titer diſſoluſes eas q[ui] in cerebro ſup[fl]uitates
ſlegmaticas cephalee q[ui] contingit er frigido
remedium affert: einuq[ui]z ſucc² vtilis ſingulta

Theorice

Noni ᾤ ἔρεπτι ἤστιν. JESEM MINUS IORTIS est calouris et siccatis. DUS respirat calz forrititer dissoluit: palitidis pdest torzili faciei ac emiſis neſi ἔρε flegmate ſit: flegmaticis morbis cere bro accidetibus ſi odoz: pdest. Neferim pri mūs è iſemim lys tuti niſi minoris ὁ est caloris et acuminis et delectabilis: respiratiō iateq le nius. Nacit: in calore têperat? est et siccitate subtiliās: dissolues q̣i in cerebro ſut huſiditates. Sufami multe ſunt spſes et ipſuz variar: è virtutum: niſi ὁ ad calor: er refert: et siccitate: 10q: dissoluit subtilat hso: è q̣i in cerebro est flegmatici. Viola frida et húida subtilis calor: pdest cerebr: et siccati huſectat et somnú nutrit ſi di gerat: ſed et ſi ſup caput recens ponit. Theiri croceu calide è copleziōis subtiliās dissolues temperate. Oès aŭt spſes in calore et frigiditate têperate ſunt. Mădragoza frigida est et hu mida in tertio gradu: 10q: ei9 spiratio refrigerat cerebr: et huſectat: soporatq̣i et domnitat Cinnar viola: ſile est in virtute et uſtituate húdiq: et frigidi: vn et cephalea ex calo puoca tâ ſedat. Aſrengemef: calm et ſubtile: cùnus virtus prima è marzeniſt virtuti ſed illi in siccitate ſubest. Bheramegù têperat: c: 15dú: re spirationi delectabile aie leve leu: pdest q̣i in cerebro est vêtositati. Beremuz in coplezione bheramego vicinu est. Telea in nă bherame go è beremo prima est. Pomor: et citonioru: odoz: refrigerat cerebr: cofortat et aiaz. Citri ni odoz calid: è in eo acumè quodă cerebro pdest cui frig: accidit. Naranga calida et siccata: citrina subtilior. Limna citrino milis est in odoz et actione circa cerebrum.

Capitulum. xxiij. de aromatum naturis.

Romatum forti: odo: re muſc: è q̣alid: est et ſicq: in tertio gradu subtiliās: cor: 2 fortās. frigidat: copleziōn holuz mébria 2 fortat de bilia: ſi narib: cù aliquato ifera: 3afarano pa ralifi pdest et cephalee q̣i ex flegmate ſit et cere brù cofortat. Amb: a cala est et ſicca einſo: ac: tio actiōi prima è et muſci ſi ei9 respirek vapot aut narib: iponak: ſed ſi muſco in actione sub: facet. zehadúi calm est in ſcbo gradu: 3iz in húmidó têperat: ſariofilú calid: est et ſiccu in gradu. ſcbo: odo: eius in cerebro pdest frigido et debili et cui dňa: cholera nigra aiaq: cofortat et cor. Sădalú alb: in tertio gradu frigid: est et cephalee ſi ex calo ſit medek: calor: refrigerat cerebr: Căphora frida è et ſicca in gradu tertio calm refrigerat cerebr: : cephaléeq: ex calo ghate remedio è ſi odoz: et ſub iponak narib: cor: 2 fortat et aiaz ſi ei9 ſit ex calo debilitas: ſi ſtōns ea et epar emplaſtrizen tur cali: pdest illis. Sicq: ſi ceroto milceatur et cordi ſupponak ſebucit: pderit: ſi bibatur

Maly

67

ſpma desiccat et coit: repremit appetiti: de q̣i ſternutatio cù ſacco helbe monea: ſlux ſan: guinis ſedat narib. Benacu calz è et ſicc: cere brù q̣i ex frigido leſuz est 2 fortat. Xiloaloes multas hſpſes. vlr ſt: ois cala est et ſicca et hu miditati q̣i cerebro è pdest ipſ2 fortat et aiaz ac cor: oiaq: iteriora mébria: melior: aſt oſbus et caloris validioris: xiloaloes è idica. Wacis frida subtilis et panchi hſus cereb: . Spicanar: di imo cala: ſicca i ko ſdu in eo póticitas modica et acumè. Jō ſt: pdest et epi. Si ex calido illis incōmodu: ſiat. Calefacit aſt et desecat cerebr: cui paſſio ex frido è et humiditate: materiaq: repremit ad vêtrè descedètes. Salia muſcata cala è et ſicca pótica è ſt: ſutilis: 15 ca: piti cephalea: mouč: nám ſi ſup ventre cata: plasmek ſtringit. Coft: marin: albu calm est et ſiccu: 15 t: ſubest idico in calore : eneruatiōi pdest neru: ox: venenoq: reſtili: . Landanu: calm est et ſiccu: 15 ſiccitas ei9 nò multu forti: dissoluit subtilit: stöm 2 fortat frigid: ſi eo ca taplasmek apataq: emolli: dura: et vlr calida è et ſicca: subtilis ſt: pdest cordi ac cerebro ea q: 2 fortat: 15 cerebr: yapozib9 replet.

Cap. 34. de vestibus et ēd in corpe. ſaclant.

Minis vestis corpo: suppositus caleſit ab illo dehic: quuerat vice hic illò calefacit: niſi q̣i alia q̣idem: min: cala è: alia ma: gis. Uestes linee ch: corpi apparatur in principiis: q̣idem corp9 refrigerat: magis aſt ſi chelindro ſint attrite. nec corpi adheret Si hò eiuſmodi nò ſint: et corpi applicite diutius imorèk: modicu calefaciut: hic ſi subtilis ſima ſit vestis cutè lenit et mébria huſectat. Băb: bacine vestes 3to molliores táto ſpli: corp9 calefaciut eo q: plurimù corpori inhereat: pateriq: emolliſt cutè et lenit: 16q3 hieme iduè d: hìs. Alpa vestis min9 calefacit. è ſi ex: 16q: ſperas et induras cutè. Que aſt vesti: pilose ſunt. et eap: villi longiores calor: et erit forti: v: et eiuſmodiveſtes hieme meliones adheret et em: corpi. Que hò chelindrate. ſunt corpiq: nò heret et nò multu spiffe ſunt min9 calefaciut et estati magis cōpetit. Băbacinu aſt idumèt: tu vt dictu est 3to molli: táto magis corp9 ca lefacit et cutè mollit ampli: . Zanea vestis cale facit et desiccat corp9 mébria inura: magis at q: ex pillis ſit. Werahazicavestis cala è et ſicca corp9 potêter calefacit. eo q: multam habeat mollitiè: et corpi circipositione: nec hò cutem afpat: dor: ſuz 2 fortat et renes caleſac. Sericuz têpatu è et corp9 nò caleſac quæadmodu: bam bâ: ſuo indumèto. Safdia cala è, corp9 l: nit: dorso et renib: 9tilis è. Pellee vestes varie ſut ſc: 3 alati: ex db9 kiſt năz. Renonib: itaq: oibus melio: è q: ex pelle: ſit Grisli: et corp9 forti:

i 3

Liber

ter calefacit. Qui hō er vulpe sumit in agis ca lefacit et circunimit. Clariss et erminiu minoris sunt caloris & pellgrilu et corpib in magis conuenit & tēperat sua leuitate. Edulop et agno rū pelles calide sunt et molles: sed asnoq fortius calefaciut corpora dorsoq et renib melioris. Hec sunt q nos oporitut de odoriferis et vestitibit. Et nos iā deinceps reliquas incipie mus exponere q restat res nō nāles: homnum vigilias: eorūg in corpore actiones.

Cap. xxxv. de somni & vigiliarum actionib.

Quoniam cibor. et potuī habitudines ex planaui mus: iā hoc loco de somno et vi silijs videam q cuż his & p[re]dicta sunt cōsequēter adiūgēda sunt.

Dico q[ui] somn[us] ali[is] nālis ali[is] extranālis & c[er]ſetz obſupe actioni: nobis h[oc] loco ǒ, nāli dicerē duē de eſt naturali in reß ex nam. dicerē. Œn[us] igeſ nālis ex h[ui]uiditate cerebri eſt tēperata: et vapo r[ui] aſceſu h[ui]uor[us] q clari[us] ſut et b[oi] a corpe ad cerebr[us]. Jo[se] c[ui] b[ui] ſumpferim h[ui]uor[us] aſſe derint vapores ad cerebr[us]: ſegnities fit nobis et torpor: ſomn[us] q[rim] eo in tpe. N[am] ſt som ſui duab[us] ſecit de cauſis. Altera eſt vō cerebro q[ui] es eſt et ſensib[us] recreatio ab ea q fit ipſis et accit fatigationē mot[us] abuſidātia. Jo[se] m[ā]ſuete ſunt et trāquille aiales actiones ſomni tpe: h[oe] ſem d[ui] dozmit ſensu p[na]ſ visus. et audit q[ui] odo ratus: et gus[ti] q[tact]: motu et volutario: vitasse porro actiones et nāles ſuo decurrunt curu ſomni tpb[us]. H[ui] n[am]q[us] ſomni articulo a[he]litu[n] n[ō] p[na]ſt reſfectione. Cui[us] rei ſignu[n] e[n]obis ar teria[us] pulſus manifest: a[he]litu[n]: d[ig]on[is] b[oi] tas. Altera c[ui] e[bo]r[us] d[ig]o h[ui]uor[us] decoctio. Calor n[am]q[us] nālis ſomni tpe ad p[unda] ſecedit corpiſ: quo c[ui] b[ui] digerat h[ui]uores bonos di ſp[o]at: v[n] et d[ig]o c[ibo]r[us] melior fit ſieme ex n[oti]uō lōgitudine et ſomni copia. Significat a[ut] nobis caloris ſomni tpe ad corpiſ iteriora n[am] lis ſecceſſus: eo q ampli[us] t[us] e[geam] opinēto a[pli]orio: atq[us] et ſomn[us] ſi plirio: ſiat extremi tates friside ki[st] et ſanguis ab eis ſminitur: nec mulți vigilia[us] tpe opiri egem[us]. Œn[us] h[oc] actio in corpe duob[us] varia[us] modis. Pr[im]us eſt ex tpb[us] ipſi[us] ſtitate. Sc[ōs] er materiei m[elu]ra et q[litate]. Et ex tpb[us] q[de] ſtitate q[ui] h[u]tutes plinu[us] eneruat animales ſomn[us] ac debilitat: corp[us] refrigerat et h[ue]ctat: atq[us] in eo flegma ang[m]ētat n[ā]le debilitat calorē. Moderatave ro ſomni ſtitas: cibos d[igerit]: corp[us] ſp[iff]at: la bor[ē] soluit alia[us] ſoſtat n[ā]le: calor[us] augeſ t n[am] liſ: h[ui]uores b[oi] ki[st]: m[ē]b[ia] recreat e[rt]ſa: men też clarificat: cogitationē emēdat ac viſus. Si fit a[ut] ſomn[us] tēperata minor: ſtitate ki[st] abide ate oblitas n[am] e[bec]illitas: d[ig]on[is] paucitas corpor[us]q[us] ſccitas. D[iu]erſitas a[ut] ſomni actionis

Quintus

nui: ſi quā inenit in corpe mām fit: q[ui] ſi fit ǒnus et in ǒto c[ib] q[ide]ſtitibilis: ac in corpe maſteria inobediens decoctio: ear[ui]q[us] h[ui]uras maio[rum] h[ui]tutis q[ui] ingerit iteriora nālis caloristo tius ad coquěda mām et digerědu cib[us]: mate ria, illu ſupat nec ab eo imutatione ſucipat et tinguitq[us] illu: qu[ae] admodi et accellonu p[ro]dijs quotidianam fit ſebriu. Jo[se] illus q[ui] multi tudine vtunk cib[us] ipera[ſt] n[ō] domire donec ab e[or] dissolna[ſt] ǒto c[ib] q[da] dissolutiōe, ſeruicatātibus q[us] idicim[us] p[io]di ſebris tpe abſtine re ſomno. Si fit a[ut] oino corp[us] vacu[n] nec i eo aliq[us] e[bo]r[us] nālis ąuert[us] ad corpiſ h[ui]udita t[ē] color exuritq[us] et ſumit illa: dehinc ipe debi lita[ſt] calor: deſciſet m[ā] refrigeraturq[us] corp[us]. Si fit a[ut] ſomn[us] et in corpe m[ā] cibusq[us] modes rate ſtitatis: calor ad corpiſ iteriora nālis in gredit āſq[us] maturat et cib[us] digerit calefacit q[us] corp[us] et h[ue]ctat. Ac ei[us] auger corpiſia: h[oc] est in corpe ſomni actioni. U[sg]iliat[us] quoq[us] q[da] nāles ſunt q[da] eſt natural[ē] de n[ō] naturali ſuo dicem[us] in loco: quo de morbo[us] cauſis disputabimus. N[am]es a[ut] vigilie corp[us] l[ar]aſt et natu rales ſ[ut]tues: a[ia]leſ q[ro]ſoſtāt ſ[ut]tues. Calor et e[m] naturali ad exteriora egredit corpiſquo ſenſus q[ro]ſoſtāt et mot[us] q[da] vigilie iteriora reſfrigerat corpiſ exteriora q[us] calefaciut et defec]o c[ati]. Si a[ut] tāte ſiāt vigilie vt vitio deputetur corpiſ auget calor: ſccitas e[ui]q[us] coru[pi]kha bitudo et oculi fundantur.

Cap. xxxvi. de coitus actionibus in corpe.

M[er]um

d[isp]utatiōe n[ō]

nāliu poſt ſonu et vigilia[us] tractatu inſto ſequi[ſ] o[dine] co[it] ſp[ec]iatio. Coit[us] e[m] in ter e[ſ]iones d[puta]t n[am]es c[ui] ſpma tis emiſſio q[da] ſit exmanitio q[ui] in custodia ſit ſanitar[us] ne[ci]a q[us] n[am] ad q[er]ſeru[n]ā ſecit a[ia]lius ſp[ē]z. Dico ſi q[ui] co[it]u i a[iali] ſtituit n[am] g[han]di c[ui] vt ei[us] d[ura]ret ſp[ē]s a[ia]liu[n] e[or] e[ſt] g[na]tionis ſtinuatione foſte et g[na]tio itercidat et a[ia]lius aliuq[us] peat ſp[ē]s ſubintrat ig[ui]q[ui] g[han]tur peuſi[us] loch. Jo[se] et in coitn delectatio facta eſt foſtis quo ad ei[us] acce[ler]et v[ſum] a[ia]l et ad huus perueniat cōplemēt[us] actionis g[na]tionis. I[ma]xime e[m] ho[n]us partis in appet[ē]do colu delectatio c[ui] a[poni]t pa[no]cor[us] h[ui]o ſinis et po[ſ]oſt[us] liberuq[us] p[ro]ductio. A[ia]lius a[ut] irational[us] ſinis et int[ē]tio in coitn ſola e[de]lectatio. Fecit a[ut] g[na]tionis natura materiā ſperma q[us] q[da] e[cor]piſ superfluitas q[us] e[v] natura ad ſua p[ro]ducit v[ſa] et generationi apta[ſt]. Jo[se] eſt tamē ſperma qu[ae] admodi alie p[ro]ſultates q[us] o[n]atura n[ō] indiget q[lia] ſunt emiſctiones. p[ro]ſita. ſud[or]u[ra] et ſimilia. q[us] ex meliori fit que in corpor[e] e[ſu]ba ac laudabiliori. A[it] a[nt] in libro de sanitatis custodia g[ali]enus q[ui] q[us] in ſper mate d[na]t igni eſt ſu[ba] et aeris. Quare ei[us]

Theorice

Malý

68

calida cōplo¹ húida. Generatur etem¹ excla
ro paroq¹ fanguei: quo principalia² pma pa-
scentur mébra. Huius porro sanguis caλa² húi
da² e cōplo² ynde² cú in hui¹ supfluitatis ena
cuatione² hunc modi² trāscredit¹ ei² debilitat²
virt¹²: corp² deficca² ac defectus ſequit². Ena-
cua² at sanguis p flebotomiá² aliq² multa co-
pia²: cui² quātitas multa amplio² fit ³ que ex
ſpermate potuerit euacnari: nec accit illi dez-
bilitas² at ſutus dissoluto² q i, coitu si emiſtoſis
ſpermatis exceda² modus² tingit. Et hoc est
nobis ſignu² māz ex q spma fit ex meliori effe
corps hois² cú p eā² ſubſiſtēta fit pncipalium
mébro². Cú etem² euacnauerit nā qo² i testib²
parati² inenerit ſperma² si deinceps hó coitu
vta² ampliori necesse² hz nā atrahere² q hna-
tioni² paratus erat ſpmatis ſanguinēn in ſupio
ribus organis eiscoquit³ illi² p spma facit op
timú². Si at oino modu² coit¹ hó exceſſerit: ne
cesse² e testibus² ſpermatis istriis māz attrashe
re² q nutriméto mébro² parata e² pncipalib². q
nó exiſtěte atrahút ſanguiné² q ad nutriméto
mébro² pncipalib² alteraba²: nec ſup est illis
aliq² quo paſcan²: ynde² plurimos videm¹²
hoiti² cú coitus vſus modu² exceſſerit fāgui
nè emittere: qo² cú ita fit nece² êrtuté debilita²
ri² diſsolui. Hypocras át² gais eozúq² ſequa
ces aiut coitu² quādā e² cárú² q custodie ſani-
tatis adhibent² atin medicop² nonulli nò ſic
re e hère²: coitúq² in custodia ſanitatis nò an
numerádu². No² est veri² qo² dicit: Coitus em
vna² e cárú² corpus imutantiq² q ſi fiat viro² ex-
perit² at cum opus est ſanitate² custodit. Si ho
aliter oporteat eo² q vta² morbi² adducer.
Quæadmodu² eteni humores ſupfluitatu² cor-
po² p q subſiſtit: illis² vasa² pata ſut si au-
geatur aut iminuátur corp² ledit² ſic² in ſper
mate² si augear² aut imminutú² fuerit corp² le-
ditur. Ideo² neceſſe² habuit nā illb² euacuare
ſi invafis multu² fuerit: quæadmodu² reliq²s ne
cesse² e ei euacuare ſupfluitates intinýt nonu²-
ſillud multotiens expellat² at emittat cum il-
lius² inagna fit ad hmoí² ſine coitus vſu² vi-
dicurq² hmoí² act² nocturna² pollutio. Noctur
no poiro hec pollution fit si húiditas q spmati²
est mā multiplicata fuerit: multu² caleſca²: et
pulueritq² eā² in ſpermatis meat¹2 nā dehic ad
testes qua² foras² eo² q ea ledit² emittit. Si hú
iſimodi ſupfluitas ſuis aucta² in vafis² coitu
nó purga² nec poterit eā² erpellere nā in iui
nib² fit at ilijs ſimul extéſio oq² i corpe ſuitas
ſepq² ſuis spma caleſit in vafis² fitq² ſebi² qm
mébra hec qo² poſt illa caleſiunt donec cozi
calo² hic ſtinuek. Nóniſch² at ei² aſcedút ad ce
reb² vapores ybi² et pessimos gñant morbos.
his itaq² de cáis² ſi vta² ch² op² poſcit hó coitu
cú i ſuis hmoí² ſupfluitas auger² vafis²: ſtititq²
in corpe ſuitaite²: ritillatione², stati yt celebra

uerit leuitate¹ ſét¹ e²: corp¹² ip² griti² húi² tu e² tſicq²
cor¹² auget¹ appetit¹ vi² at eſiatu² fuerit qo² i p²
mat¹ erat¹ yalis ad ea² qda² atrahit alio². Si h²
cotu² vt o² qvs vte² cogitatiòes cedut² ira² mutu²
ga² melie² pdeſt paſſior² pdeſt flaticis et mo²
bis²: ſomniortu² mede² multitudini² a appetit²
tú² ſo² ſo²: oíno fit quæ² admodu² aſſignatu² e²,
cor¹² ethiva² e² cár² ſanitate² custodiétin²: r non
nullos cur at morbos ſi vt expedit fiat. Si at
ali² oporteat exercea² cā² fit morbos gñans
corp²¹ nocés qo² r refrigerat² a deficcat si pl²
eq² exercea² caleſacit et corp²¹ mot² multitudi
ne. Cor² porro i corpe variak² actiòes trib² e²
cāis² gŕuvna e² rea² nālis². ſcoa² nò nālis². teriaq²
n² náz² e² ex². Ex nālib² qo² reb² qm² si qvs coitu² ce
lebi² at adolescés e² iuuéis eiusq² aplo² caλa²
t húida testiculorúq² e adé² corp²¹ e² plenú² co²-
lo² ad rubeí² ilin² i² flaup² plimq² i eí² gñat² sp²
ma corpe ³rtí² illi² forit² e² corp²¹ lanis nec ei² vſus
modu² exceſſerit: tépat eíusmodi nálè calo² em
eíusq² ſututes corp²¹ leuiga²: ipigrities fit gan
dúi² accedit cura² pellik² a cogitatiòes moleſte
acumé² ſeda² i tra². Si at h² o² plon² svir et mo²
exceſſerit nò plíma fit illi leſio. Qo² si corit² ſup
federit² vſui illuq² neglererit spma ſuis auget²
i vafis² dolor² i yngbi² fit² a ſtesticulis cú exten
ſio² e² pigritia: hebetudieq² ſensu² i ſtellect¹²
piter capit² ſuitas: viſui tenebte frági² corp²¹
appetit² iminuik² cibor²: nonu² ip² aplo² declat² a
ſtatu². ſuor² febi² ſupućit² aliqtíes et pík mania²
er vapóriq² ſpmat² ad cereb² aſcedétib². Se
pe² q³ multiplicato² ſpmate² edſato² fit corpi² frí
ſus² e² nonu² tremor² pcordió² pector²: atra²-
citio. ſepe² et ſcotomía² yhtigo. Cú hó corpi² e²
frida² i ſicca² aplo² q hois eiusdè² plon²: testes
corp² exile² color² vidis alb² aut croce² eiusq² i
corpi², spma² p pauch² si hmoí² coitum exerceat
refrigerat² corp² nális debilitat² calor²: r rareſa
cú² enerna² nerui ibecilles ſiut² ſupućit illi tre
mo² aie² marco². cardia ca² appetit¹² ſdectio² ſic
a² ſiut² illi morbi². aretica² pector²: paſſiones ac
pulmoíis² i cí² vſu² si fuerit frequs², corp²¹ ſu²
mi² i ſo² cificit ſpam¹² accit. Quare hmoí² dño² co²
plon²: cauèd¹² e² corit¹² ab'eo² ſcedèd¹² ad alia ne
Soci² a² ſi quidè² ſurrexerit illi appetit¹ modi²
ce² vtatur. Cui² auté² corpi² frígida² est² húida
cóplexo²: autocalida² i ſicca² huic coitu² vtéduz
erit² pauco²: nec multu² frequétandus²: multas
etem² frequétatio², pareret illi ſeliones. C Cós-
plexionis frigide² húide² viro naturalis coa²
gulabitur calor² nerui diſsoluentur. C Cui² ve
ro calida² est² i ſicca². corpus² deficcatur²: exte
nuat²: oculi² submersunt²: facies² rusa² aliaq²
fiunt hmoí² que ſicce accidut cóplexioni. Coi²
tus² at¹ actionis² in corpe diuerſitas nò nálíſi
cá² re² hmoí² est. Si cíbo homo repletus aut
potu² coituyta² debilitas eius fit corpori² ener
uatio neru²s dolor² in genibus alarúq², cou²

i 4

Ziber

tinnationu: viscep opilatio: g̃nantur abide hu
mores grossi. Cui9 yſus ſi hoc fiat mo freqna
affidu? hydropisſis sequitur asma. 2 tremor.
TS iro ſamè patiens q̃s ad coitū accesserit:
ant ſitis moleſtia pſſus aut aliq certe euacna
tionu ſpè exinanit? e: vt vomitu solutiòe flebo
tomia 2 his ſilibus: ant ſkati poſt balnei vel
laborè viliſaſp: aut etiā poſt grauè tristitiā:
corp9 cōſumiſ et ſiccac: calor diffolniſ näliſ:
cibo9 iinuſt appetitus: tenebraſt viſus oculi
ſiunt cōcaui: 2 nonunq9 defect9 accit et ſpam9.
Sic q3 poſt magnu graueq saudiu q3 coitu
vtaſt: hor2 aliqd accidit mo:bo9. TS iſ ſit aŭt
etiā cui his têp9 estinu grauſ. p eſtus: aut cer-
te ſeſlis autinus aer: adinuſt morbo9 g̃na-
tionè eo q duo hec tpa coitus vſui 2 frequèta
tioni mime oportuna ſint. Si aŭt q3 celebret
coitu inter repletionè euacuationè corpe me
dio ſtabilito: 2 in corpe plurinu eſt ſpmatis: 2
ante ſomno fiat ad illu acceſſus: eſt q3 let9 hila
ris ivacuus curis: corpi pdeſt manifeſtus: fit
q3 q3 celebraſt ipiger: let9 leuitas accedit mot9 2
appetitui ciborui ntus näli téperies calori: 2 ſi
cui his etas q3 fuerit inuèit vt adolescètia: tps
iſm ver. quenietus ſit coit9. Que aŭt coit9 in
corpe extra näliu rez opatur hec ſunt. Si iem
q3 coituvit métis deſpìtia pp colerà pati ni
grà: multarisc3 est cogitationu 2 amat: aut in
corpore eius flegma est ſpſum difſatific9: aut
certe corp9 eius repletum eſt: aut er repletio
ne ineſt illi angustia: aut cereb9 eius hiorib9
plenu: 2 aut in caput ipſus vapores aſcedunt
acuti: ſanaſt ad illi9 yfum: mania mitigans: 2
amor: trāquillanſ cogitationes: calor 2 ardo:
sedat: flegma iinuſt 2 repletio a corpe ag̃su-
stia mitigat: opilo apit 2 porri ſupfluitates a
cerebro extenuat: 2 p coitu ad iſeriora ſecedit
ſenſus leuiores ſiut vapores diffoluſk ab eo
cali: magis at hmoi ſmoda corpib9 p[efectio q3
bus caſe e: 2 humida cōplexio. TS iſ ſit vtaſt
coitu q in pecto: pati: 2 pulmone passiones: 2
aut qbus in cōtinnationib9 dolor e: in visceri
bus grosſities 2 q morbis moleſtatur ki dis-
cui9 dolor: colice affuetus e paſſiòis quèq3 so
luto: frequèkat ac ſto: dolor: 2 defectus q3b9 2
catarrus ineſt 2 corriza: hor2 oim ad coit9ysnz
morb9 angex: puocat at illu 2 nutrit. ſi p[ens
et nō fuerit morbus ſi ei9 exceſſerityſus modu
 cui corpus hmoi prepati eſt morbis: magieq
mobi his affidue ſiut cerebro neruis pectori
pulmonic3. Cerebro e qde 2 neruis pp multi-
tudinè e q de ſpü diffolu[nk aſiali. Pectori
ho: 2 pulmoni pp motus copiā 2 hor2 cōnſilio
nè mébrop: naturalisc3 immutationè caloris.
T Quare h[ap] dños paſſionu coitū cauere er
pedit peſtilëtie p[te] 2 aeree corruptiòis. Accit
aŭt nonu[n]s ho[lium] cu: coitu vtuntur virtutis
debilitas ſto: ienuatio ac ſubuerſio: in oze

Quintus

ſicitas oculo[rum] p[ro]ſundatio. Pariterq3 i ſp[er]
tio yasis eor[em] p[li]m g̃naſt i[ps]ma 2 ſi coitu abſtis
nèt g̃uitas illu: ſit in capite ag̃uſtia 2 ſubuer-
sio ſi ho: coitu vii fuerint q[ui]dicti ſunt accit
morbi. Quare hmoi ho: habitudis ytèdu erit
his q[ui] coit9 a[put]at appetitui 2 i[ps]ma iminu[n]t
quæ[ad]modu alio ordinabim9 2 diſponemus
mo. Accit at 2 nonu[n]lis ho[li]z in coitu horor
aliq[ut]9 et rigour malor ca q in eor[em] ſunt co:
pore morbo[rum] calouſq3 2 ardo[ris q coit9] acci-
dit tpe 2 articulo[rum] mot9 exerutat9 ca. Oia et
ein malor chimor corpora ſi forte ſubito ica-
luerit horor ills accit. Si ſit at einu modi chi
mus cu cerebri malitia rigour ſit. Iperſat at
nónullo[rum] corpib9 coit9 tpe putrid9 odo: eo q
in eor[u] humor ſit putrid9 q coit9 diffoluſt tpe
caloris cauſa q[ue] eo accidit t[ep]o.

T Capi. xxxvij. de naturalibus euacuationibus
2 earum generibus.

T quoniam

q[ui]d i cor-
pore coi-
tus opeſt q vna e: eſionu p[es]ps nä-
lui dictu: e: nunc de reliq[is] dicere
aggrèdimur: q[ui] ſi a näli repmāt

cursu i corpib9 faciat: q[ui]q3 e[pli]t9 q[ui] equis eſt
fuerit anguètate: 2 näle exceſſerit modu. S[ui]
aſt he eg[os] vila méstruò p[ag]uis. 2 q a p[ala]
to deſnút alia hmoi. I[di]co ſ q[ui] oia hec ſi
aut modu ſupereſſa in certe 2 näli re:
preſſa fuerint emiſtioe corpi nocet 2 morbi er
ſingulo[rum] ſiut nä. Quare nò op[er]t eor[em] ini-
more tarditati vel certe in eſuone augmento
[pli]du i näli p[li]ſat h[ui]tinde corpuſs ſanu p[le]
uerat. Et ſi q[ui]q3 clu[n]daſt 2 eor[em] phibeat egres
ſus quo ſoluit aut initeſdi: 2 ſi ſupabùdauerit
retinèdi. Si etem[que] hois arctet eg[os] aut v[et]oſi-
tas 2 ab egresu phibeat colica ſit paſſio 2 te
nasmos tortio 2 agnustatiòes appetit9 defect9
aie turbatio 2 ſubuerſio corap vomit9 i ſteſti-
nis v[et]oſitas 2 stò. Si aŭt angeat ei9 e[u]o diſ-
soluto accit ntutis 2 debilitas. Et ſi adhuc
[pli]t9 kat caſus ap[pr]oximat ntutis 2 ſi q[ui] e[u]
tur colic[ui] e vlcera erar[ak] i iteſtis. Uria cum
egredi phibeat viſſicultas ſit vrie e einu adu-
stio invenſica dolores 2 meatib9 vrie ac renib9
hisq3 einſde[lo] cis vlcera erco[ri]atiòes. Si a[ui]
vrie [plio]t uſto fiat emiſſio ſiti[que] nutrit ntutè
debilitat ac diffoluſt. corp9 deſſecat. Sic 2 in
méstruò ſit p[ag]uine. Si etem[que] negiſat
mo[ra] in p[ri]cipijs morbo[rum] g̃nat p[es]timos cali
dolq3. Et ſi eor[em] deſſerat t[ps] ep[er]ſira[ca]
calor9 ſuſſocat näle: 2 exigu[n]t 2 nonu[n]ſi[fit] hy
drop[us] 2 q[ui]p[on]is corru[ptio]. Quor[em] ſi vapores
ad co: aſcederit v[et]eſt9 fit agnustiatio. Si at ad
cereb[ui] emigranu p[ik] 2 diuturniòres cepa
lee viſus teneb[re]: ntigo: obſtufeſtacio 2 his
ſilia. Quor[em] ſi mo[ž] tráſgredia[ca] emiſſio calor
[ob]ilitat[em] näl[que] ſue iniutiòe m[ã]e epar [er]ſira[ca]

Theorice

eo 9 sanguis iminut: hydropis parik: simul
9 3 cōplexiōs comittax corruptio. CAdē 2 a
sanguie accidūr emor: 01 aps imorek̄ 3 cni cō-
suete sunt: 2 si eius abundet emissio. C3 2 3
ab oze emittiſt ſupſkuirates ſi imorenk̄ cui ea
rū multa ā emissio ſuettudini: paſſiones ſiut 2
mordi i cerebro: vt opiko 2 vernugo obſtupeca.
Ct ſt apliori facta emiſiōe vigilie ſucces-
dunt: lenitas faciei deſſccatio 2 oculop: 2 ſilia
his. C5 deo 3 corp9 affuſcere emiſiōi 4 i eo
sunt nālum op3 ſupſkuiratu. Et ſi plus inſto
ſiāt repnere quæadmoduī in custodie ſanita-
tis tractatu dicemus.

C Capim. xxyii. de anime accidentibus.

Tquonía de nāli dictus
fatis 2 ena-
cuatione q5d in corpe ſi imorek faciat aut ſi exinanči modu ex-
ceſſerit. 1ā nunc de aie nos accenti
bus dicere expedit. Et qd circa corpa faciant.

C Dico 3 corp9 accidentib9 imutari aliaibus quæadmodu i reliqs oibus imutak: q hucu-
q dicte sunt cāis intm vt qh3 sanitati 2 ſerua-
de fiat cār qh3 ſunt corruptiōis. ſanitatis cāe.
Qui eteni oib9 iraſcūtur de cāis ſolliciti ſunt
2 tristes 2 a quis modica timet cā 2 exterrētur
occasione: opinatiōes opinātur talfas tamāt
his ſepe de cāis i morbis inidid ſpilimos 2
paſſiones intm vt hmoī nonnulli moriātur ſi
in eis hor aliq accentiū robozētur. C Qui aſt
du iraſcitur ſibi ad 5: e: iraib q frāgit estus: mo
deſſeg ſubſtiet aduenti hnuſmōi cārth: alius
eius roboaک 2 cognitio. ſuiq ipſi9 ſolidatio.
reſſiio. robur. tollerantia. aie ſubtiliatio: viq
ſiet illi aliq hmoī nō accidere. 2 siqd hap acci
dat cāp qnus rōnabiliter moſtātis necessita
te téperantia non erce dūt: ſed 2 siqd fortinu
morbi peperit puns ā: 2 cito ſanatur facile q
ad ſe reuertik. C ſunt 2 a ſanitatis cā ſi inic-
tik ho earq vui cāis ſriare nocētib9 aie corp-
c9. C Jra eī frido dho cōplekioni pdeſt 2 fo-
miduloſo. C Saudiu 3 at cu tristitia dňaک 2 ſol
lícitudo cogitatioq vtile est. Nōi etem ple-
roſq9 3 er tristitie ſollicitudinib9 curar pfe-
ueratia corpe iā cōſbpti erat: q cū exultatiōis
accidifet gra liberati ſunt: in ſuq corpa eoq
reueria ſunt pulchritudinē. Nōnnull etiam a
morbis qibus labo: abāt liberati ſunt: eoq 3
amabāt cura 2 cogitatiōe. Sic quoq 2 aliqui
sunt q9 dňaک cura 2 tristitia: pdeſtib9 illus cū
eoq cōplekioni cerebri calor dhetur 2 ſiccitas
qibus nimia 2 gaudi 2 leititie conſueto ne
forte ipſoq calor dispergaſ nālis 2 iminuaſ.
C Que cū ita ſint nos hor pponemus diuer
ſtates accentiū 2 qd operētur ac i corpe faciāt
hoc nostri libri loco. C Dico qm aliaia ſunt
accidentia. ira. gaudinz. cura. tristitia. ſtupor.
limor: 2 verecūdia. Jra aſt est sanguis cordis

Haly 69

ebuſlitio naturaliſq motus caloris 2 ad erte
rioza exitus ſemel ſubitoq ad vlciſcēda q no-
cent. Calefacit 3 at corp9 2 deſſcat: colerā con-
ſoſtat rubeā intm vt ſebrem q3 diei pariat. Et
ſiquidē in corpe humo: est ad putreſcēdu pa-
ratus ſebre: generat putridā. Si 3 at imodera-
ta fuerit ira ytuté diffoluit nāle: eo q illu plu-
rimu emittat 2 in ptes diffipet: vn 3 ytus debi
litak: tremor qn3 accidit 2 ſi adhuc augeaſ de-
fectus ſequik: marieq 3 ſi ho debilis ſityrtutis
nifi q ira minime mortem aſſitit. Et 3 at hmoī
accidens cōplekionm frigidar hoibus con-
ueniſc: ſi tī ultra modu nō fiat: calore nāq cō
mouet nāle ad exterioza cuz quo 2 sanguinē
emittit vitalē forti motu 2 vloci: reducitoq calo
rē hitudini cōpetēt nāli: caro q imutata fuer-
rit augek sanguis eteni a venis egredit 2 i mé
brus residet. Signi 2 e autē q naturalis ereat
calor 2 sanguis ad exterioza ire tpe q oculos
irato: videmus rubeo: eindeq totā coloris
faci: ac totuq corp9 veneq ſimul intumeſcunt.
C Saudiu aſt nālis est exitus caloris ad cor-
poris exterioza einſq diffuſo paulatiz facta.
Hui9 2 eiam 2 ſoſtare caloreq nāle in oi corpe
h3o: zoes téperare: sanguinē caloris téperatia
nālis angere: cōrpulentiā corpi facere. Jó ita
q oibus quenit corpibus téperatis: nifi q an
ſemel ſubituq 2 fit aliquotiens interſicit nāliſ
diffolutione caloris 2 diſpſione. ſertur 3 at ha-
mes in nimietate gaudi q ſubit3 illi ſuguen-
nit perijſſe. C Tristitia 2o nālis ā caloris in-
gressus ad corpis interioza paulatiz intm vt
qn3 corpi ſebiēvnius afferat diei. Cui9 2 din
turnus tps fiat corpus ſoſtiter calefacit oiaq
caleſiit mēbza ſolidaturq3 calor nāli5 pncipa
libus mēbris ſitoq abinde ethica ſebus. Si 3
imoderata ſuit tristitia iſ rigidarū cōplekionu
corpib9 corpus refrigerat calorq3 extigniſt nā-
lis ſua in corpis interioza cónversione: q exre
iminut9 coagulaſt. Tristitia 3 at oib9 est nocēs
corpibus 2 illa ſubuertēs marieq frida 2 ſic
da. C Cura aſt ā ingressus caloris ad corpis
interioza aliqň. aliqň aſt egreſſus. Intrat aſt
cū deſperat de quib9 ei cura ā. Ekt 3 at cū adi-
pisci ſperanerit. O3 at cū qui q: tinuo 2 dintur
niori: vtik gandio cogitationē quoq imiscere
rebus ne forte nālis diffolnaſt calor gaudi: co
pia nimia. C Timor aſt ā nālis ingreſſus calo
ris ad iterioza corpi pp ale ab aliq nocēti ſu
gā 2 er aſpanti cū ſit näe aliam a nocētibus 2
ſbitātib9 q nō cōſuenit timere 2 ſugere. Uere-
cūdia porro 2 ſtupor: 2 d igreſſu nāl ſiut calor:
in corpib9 iterioza regreſſuq3 exteri9 ſik ſubis
to. Calor eſt a verecūdia monek pmo: tot9 ſu-
m ſubito 3 lis ei9 tpe paunoris ā mot9: fugiēs
ab eo q verecūda: debilitatis cā. Deheic ro-
borat illu cogitatio 2 ad exterioza reducit ſi-
mul: vn 2 color: yecudie tpe rubeſcit. Duo aſt

Ziber

hec accidëtia, timor scilicet verechidia cori
poru quenitùt. Hec ê q nobis necia erat & accin
tib9 aliaib9 disputatio: vitum9 scilicet nò nàlium
tractat9 rep. 3ã nùc deiceps: de rev9 içipiem9
er tranatur alibus in eo q sequitur fermone.

T incipit sermo serp9 pìme ptus libri 2 pleti ar
tus medicie q dì regalis diupositio hali fili ab
bas discipuli abimeher moysì ad regc principa
tus fortitudinè de rev9 eî nam q sunt.s.morbi
t e cause eorç accidëtia illos sequntia translatio
stephani philosophie discipuli de arabico in
latinum: habens capitula. xxxv.

Universa! disputatio de rev9 eînàlib9 cap. 1
De morbis eorumq generibus ac spèbus: et
pùmù de mèbrop costitutum morbis. 2

De instrumètalib9 morbis. 3

Universalis disputatio de morborcausìs. 4

De caufis morborp ìndroptib9 suis qsimilùs. 5

De mèbrop cauſis instrumètalùs mèbrop. 6

De cauſis morborç separatiùs tinnutiores. 7

De accidètiù assignatiorè morbos sequètiù. 8

De accidentiù generibus. 9

De accentiù cãis q i actiones ingrediùk aliales. 10

De accidentium cauſis que in senſus ingre-
diuntur actiones i pìmu5 de viſu. 11

De accèntib9 q in senſu, audit9 ingrediunt. 12

De accidètb9 q senſui guib9 supueniunt. 13

De accidètb9 q senſui odorat9 còtingunt. 14

De accèntib9 q in tact9 ingrediunt senſuz. 15

De delectatiòs et doloris q̧litatibns. 16

De accidentibus que in actiones ciborùx ap-
petitus intrant. 17

De accèntibus q actionib9 contingit cerebriz
cordis: er eorç ori stòi còfiguratione. 18

De accidètibus ſentiètis senſus. l. cerebrz. 19

De accidentibus que in voluntarium ingre-
duntur motum. 20

De motu q alr sit q oporreat in hitndine. s.
mala et morbis q per eum ſiunt. 21

De accèntib9 q er vno quo vis fit morbo. 22

De accèntib9 q er nãe venit actoe et morbo. 23

De accidentibus que in actiones ingrediuntur vitales et eorç cauſis. 24

De accèntib9 q in actiones intrat nãles et cauſis
eorç: i pìmu9 pìme digōnis accidètibus. 25

De accidentibus que in actiones ingrediuntur attractionis retètionis et expulsionis. 26

De accidentibus que in digestionè intrât ſe-
cundum ſanguinis. l. Generationè. 27

De accèntib9 q in tertia intrat digōnè. 28

De accèntib9 q in hitudies intrat corpìs. 29

De accidètibus eorç q a corpe exerunt. 30

De accèntib9 q i eſone apparèt et cãis eorç. 31

De accidètb9 q i vinà intrat et eorç cãis. 32

De accidètibus q mèstruis accidunt. 33

De accidètibus q i sudore ſunt et cãle eorç. 34

De evacuationibus extranaturalibus. 35

CCapitulum pìmum vùnuerſalis disputatio

Sextus

de rebus extranaturalibus.

T quoniam ostè
dimus in ſcedenti nostrì opis
tractatu duas ptes ſpeciatùe
ptis res ſcil näles et nò näles,
3ã nobis ſuſest q extranaturâ
exponere: qò est pìme 2plemè-
tum ſpeculatùe ſcil ptis. CDico qùm res er-
tranaturales ſunt morbi: i eorç cauſe q illos
faciit: atq accńtia morbos ſeqntia. Et eimib
ſistëtia hois eiusq sanitas p reç nàliù têpe
rãtuâ: quêadmodù i vlitò 6 rev9 nàliib9 tracta
tu òndum9. hec ât têpâtia i corpe iuenit ſano
t circa mèbrop ptib9 suis qsimilùs còplexionè
i in mèbrop còpoſtiòe principaliù costitutum
porro suis ptib9 mèbrop têperâtia ex têperie
eſt humor i instraliù têperis ìndropt er têpie
eſt mæui ex q fetus costitutik i er ſututis boni-
tate informàti. Et têperie aſt organicop. mè-
brop têperâtia ſit actioniù. Qò ch ita ſint reç
têperies nàliù in corpe in humoub9 est: i mé
bis atq i actionib9. Si ât hóp trui aliqò a tê
perâtia cesserit hitndinè facit extra nàlè. Et ſt
quidè huores a têperâtia diſceſſerit cá ſit mor-
borç. Si ho mébria têperâtiâ reliqrint morb9
accit. Qò ſi actiones a têperâtia cesserunt acci-
tia ſequunt. Jò ergo extranàles res tres ſunt
morb9 i morbos efficiètes cãe ac morbos q le
quitur accidëtia. CDifferunt ât ſingula hec
abinuicè: q morb9 actiòi nocet nocumèto pìmo
nullo intermediáte: vt caloris in ſebrib9 nocu
mentù oibus actòib9 fine aliquo medio: què
admodù aq in oculis viſui p ſeipſam ſine me
diáte nocet. i apostema gutturis anhelitu i
tràſlutiedi actioni nò vtés mediáte. Càrum
aút no cumèta in actiones p media fiùt aliquo
rſi: vt ſebruì putredo. ſebrib9 nàq̧ putredo cá
est nec actioni p ſeipſaz obest imo caloris me
diatiorè q ab ea ſit quêadmodù i vngula par
ua q in tunica est cornea i nòdù foramè opit
viſus phibert ſpìm tràſmutti videntè libere p
cornea tunicà. 3. nocet igitur viſui p tunice cor
nee mediù: qùm nocumètù acciditviſuerit eo q
tunice factù est cornee nacumètù. hec ergo le
ſa leſiòis viſus cá facta est. C accidès autem
actiòis no cumen tù est ipſius qò er morbo ſit
vt viſus phibitio ex aqua frigida que in oculo
est. aq eteni morbus è phibitio viſus acci-
dens. Eodè et mò iminutio digōnis cibor in
ſebre. ſebris eni est morb9. digōnis paucitas
cibor. morbi accidens. Morbus itaq actioni
fine medio nocet: cauſa per mediù. Accidens
actionis ipſius est nocumètuz morbù ſeqns.
Et nos pìmu5 de morbus incipiemus oftena-
dentes eorç genera i species.

CCapl. 3. y. de morborç generibus 2 specieb9
i prìnum de membropt costitutum morbis.

Theorice

O

Alicius
2 hypocras trax-
dut morbos fie-
ri mébroz egressu in copoſtione

ſua a tépâtia nāli. Cōpoſtioris at
mêbroz tres ſt spêſ. P[ra]ia ê m[ê]broz ptub[]ſu çô
ſutú[]pô er h[u]o[ub]p[]ec cùc[]g[]sia fuerit mébra
a, téperâtia d[ú] morb[]q[] ſiliptipti nom[+]e[te]m ill
venoat ab illi in q[]b[]ſit mébus. I[]c[]oa ê mem
bro[]z cōpoſtio inſtaliſ[] er aſlihb[]m[]ébus que
cù a ſua recedut téperâtia in cōpoſtione orga-
nicus d[ú] morb[]q[] Tertia eſt toti[]corp[]sis cōpo-
tio eriſtaliſ[] mébris alio[]cù alijſ [i]tuatione
ne a hec ſi a téperâtia cedat mébra a[]poſtio ne
ne, ſ. a abinuic[]e ſeparênk. morb[]q[] d[ú] [i]tuatione
nes ſeparâs aut diſgregatio [i]tuationu, et
eſt morb[]q[] mébris cōis organiciſi ſuisq[] [i]ſilib[]m
mébris ptib[]q[] ſha ita q[] morbo[]z ſc[]om viſu[]z
hec[]tria ſunt g[]h[]s. ſ. morbi q[] ſilipti ptiú morbi, et
inſtaliſis morbi genus. Et genus morbi cōis
ta[]ſilibus ſuis ptib[]q[] mébus ſip[]ſis q[] orga-
nicus [i]tinationu. ſ. ſepatio. Morbo[]z a[]ut pti
bus q[] ſilipti due ſunt spêſ: aut e[]m ſimplices ſut
aut cōpoſiti. Et ſimplices morbi q[]nuor ſut ca
lidus. ſ. fridus. humidus. ſic[]cus. C[]cōpoſiti
q[]h[]z eod[+]e claudunt. numero, aut e[]m calid[]q[] e
humid[]q[] aut calid[]q[] ſic[]q[] aut fridus a humi-
dus: vel frigidus a ſic[]q[] ſimplices a[]ut ſunt
aut ex [i]litate ſola pura[]q[] a m[]a[]vacua, aut cer
te c[]ui m[]a. Et morb[]q[] calid[]q[] e ſimplici ſit [i]li-
tate est ethica febris a q[] diei vn[]t[]q[]: ſolits adju-
stio calor[]q[] a er labore accit. Calid[]q[] a[]ut mor
bus q[] c[]ui m[]a fit ad aliq[]b[]s iluſt[+]e mébr[]v ap[]a
q[]d[+] e ſangue fit q[] febris q[] er putredie accit
ſiliaq[]. Morb[]q[] vero fridus ex ſimplici veniſs
[il]itate vt cōgelatio a ſpa[]ſm[] accńtes et q[] frig[]
pas[]ſus eſt imoderat[+] aeris aut nivis. Frigi-
dus ex morb[]q[] ch[]nà ſi[+]t pal[]ſis. e[]p[]ilep[]ſa
apoplexia ſilec[]q[] ex flaticiſis ſunt chimis mor[
bi. Egritudo vero ſicca q[] fine m[]a fit vt ſpa[]
mus q[] e[]r eſione accit a cōſumptionis morb[]q[]
Qui a[]t ſic[]us c[]ui m[]a fit vt c[]acer. elephâtia
hm[]o[]q[] alij ex ſiccis accidětes chimis morbi.
humid[]q[] porro morb[]q[] ex ſimplici veniſs [i]lita
te a fine m[]a vt h[]uiditas corp[]is e[]inſ[]q[] enerua
tio tumida. Morb[]q[] a[]ut humid[]q[] c[]ui materia
fit qu[]e admodu[]q[] hydropis q[] er humidis accit
chimis. Cōpoſit[+] a[]ut morb[]q[] m[]a vacu[]n[+]o erit.
Morbi etem[+] cali a[]h[]uidi adu[]ct[+] e[] ſanguine
ſit ap[]a. ſ. q[]b[] flegm[]o vocat. Calid[]q[] ſic[]q[] mor
bue e[]r colera fit rubea vt ap[]a q[] heriſpilla[]z
dicim[]q[]. frid[]q[] porro a h[]uid[]q[] e[] flate fit vt ap[]
nolle frid[]q[] a ſic[]um col[]a pit ni
gra q[]le eſt ap[]a durum.

Ca. iij. d org[]a[]ic[]or[] mébro[]z morb[]q[]

rganicorú ſp[]eſ mor[]
bezq[]u
mor[] ſunt. P[ra]ia ê morb[]q[] a figura fit mébro[]z
ſorma. I[]c[]oa q[] e[]o p[]erſtitate, Tertia[]o[]mor[]

Maly

70

bus q[] mébro[]z accit numero. Quarta[]o q[] in
poſtione mébro[]z ſit. Et morb[]q[] q[] in figura
ſit forma ſc[]oq[] h[]z diuerſitates. P[]um[+] eſt q[
in figura ſit in mébu[]t capitibus turpis a ſeda po
ſitio a cruriu[] curuitas. Sc[]os q[] in cōcauitate
ſit mébu[]t vt iſerio[]a pedis ſi oino e[]tenu[]cetur
aut palmar[+] mediu ſi plen[+]u fiat a n[+]o conic[+]u.
Terti[+] eſt qui in meatib[+] ſit morbus a tradu-
ciſibus cui[+]e due ſunt sp[]eſ. Altera e[] meatu[]s
dilatatio vt venar[+]u q[] in ano ſunt aptio a fora
minis pupille e[]t[+]eſt[+]o. Altera n[+]o eo[]p[]aratio
qu[]e ad modu[]s ex opp[]ſione accidit aut opila-
tione. Et qui meatibus accidit morb[]q[] nonun-
q[] in meatib[+] ſit a traſitibus quoq[] toti e[] corpi
cōis vtilitas q[]h[]z autem his q[]r[+]u n[+]o eſt omni
cōis copis vtilitas. Si ergo in meatibus qui
bus non cōmunis ſit vtilitas morbus accidit
abinde vnus. Si aut[+]e in illi q[]r[+]u in totu cor-
pus cōfertur vtilitas ſiquid[+]e opiletur opila-
tioq[] eius apoſtematis causa fiat: duo ſunt
morbi ap[]a n[+]a[]q[] q[] i[]p[+]i[+] e[] ſba morb[]q[] e[] opilo
q[]h[+] i[]pa q[] p[] ap[]a i meatu fit morb[]q[] e[]puta[]t. Et
ſi opilo e[] h[]uio[]e ſit viſico q[] meatib[+] cōgluti
nat[+]u ſit morb[]q[] ſit vn[+] o[]p[]i[+]o. ſ. t[]m. Ex[+]epli c[]o
cana v[+]ea ſi opilek ſitq[] ei[+] opilatio ap[]atis c[]
due ſunt illi egritudines c[]ui due illi ſint actio
nes. Altera quarum ſanguinis eſt generatio
quam apoſtema impedit altera eſt c[]ibi tranſ
miſſio ad omne corpus quam opilatio auer-
tit ab ap[]ate facta. Si ſit autem humo[]us can
ſa opilatio qui ip[]ſi inuiſcetur vnus tantu[]z ſit
morb[]q[] Quarta e[] sp[]eſ morb[]q[] in a[]p[]o ſit ex-
planatio. ſ. mébr[]i q[] asper[+] eſt natura qu[]e ad
modu[]s oſiſibus accidit a matrici c[]ui explanat[\+]k
cum natura ſint a[]p[]era. Quinta eſt que in le-
nitate ſit asperitas cum in ea fuerit que leuia
erant natura vt pulmonis canalium e[]ra[]p[]es-
ratio quarum eſt natura planas eſſe. C[]mo[
bus autez qui membri eſt in ſtitate duas h[]
sp[]eſ. Altera eſt vt memb[]p[] magis q[] opor[+]et
magnu[]m fiat: qu[]e ad modum capit accidit et
lingue q[]r[+]u mai[+]u ſit q[] expedit [i]titas. Alte
ra eſt cum ab eo quod op[]z imminitur vt ca
piti accidit a ſtomaco que minora q[] expediat
eſse contingit. C[]mo[]bus etiam qui in nume
ro ſit memb[]or[+] a ip[]ſe duplex: aut e[]m ſuper-
abſidant. a hec ſupabſidantia aut eſt nāliſt
digitus quando eſt adiectus: aut extra natu-
ralis vt varices lumbri[]c[i] a ſcarides. lapideſ
q[] in vesica ſiunt. Ant eſt imminutio que aut
erit vniversalis vt mébr[]i alicu[n]s inciſio: aut
particularis vt ſi de digitis d[]aciliſis aufera-
tur vnus. C[]n poſtione autem memb[]ro[]z
morbus accidens duplex inuenitur vel loco
aufertur ſuo omnino memb[]r[+]u vt eſt euſtio
diſgregatio[]iſis anche a ruptura cum qua ite-
ſtina ad testi[+]u deſcendit foliſiſuyl certe c[]
pticipat[+] fac e[] corru[]p[]tione e[] vt labio[]p[]v d[]igit[]or[]

Liber

adiniicę cōtinuatio: aut si abiuiicę disticta no
copuleč mēbra quæadmodi ligne accit ligas
mētis vt no posſint iteż alligari. Morb? aut
coſis & cōſilib?ptib?ſuis & organiicis mēb?ſe-
paratio ĕ cōtinnuationu q iō coſis or:qin aliqni
in offe ſit no in carne:nonuſſ alias in mēbri
qſilib? & aliquotieſ i tota ſit manu ſ aut yede
yel palma certe aliſve cōpoſitis mēb? eſto
coſis oib?cōſilib?mēbri q in eo ſut membro.
Uocaſ aut nòib?varijs iurta ea qb? accit,mē
bri.Si eſ in:offe fiat fractura or.Si in carne
plaga & vuln?culi ſi fiat tps plixu yle?vocat 7
ſi neruis ruptura ſi yene pcutiēti aphozilia
mater.iſaguis ſi vene no pulſanti rectuſio:ſi
lacertis & eop extreminati enudatio.Si eonu
medio cōtrito: ſi orgāicis accidat, mēbri vi
cek iſiſio eiuſdē mēbri:vt man? iſiſio aut pe-
dis:aut digitor? aliopt hmoſi. Queq? at mo-
bor? diversitas organico? & ſiſinptib? aut
cōtinnuationu ſepatio aliqni simpler ſit iſmem
bro:aliqni cōponik. Queq? cōponunt eop ſer
ſit modis cōpoſitio. p[er]m? e morbor?ptib?q[ui
miſi aliop? cu aliſs cōpoſitio: quæadmoſz calo
ris & huiditatis caloris & ſiccitatis. Scb? est
morbor? cōſiſi cu organiicis cōpoſitio: ap[ha
calz cu febrie:apa näq? morb?e organicus fe-
bri at ptib?qſilib?morb?. Terti? e mod?orga
nici cu organico morbo cōpoſitio vt apa qo
in mēbzo ſit in quo meat? ſunt arcank? mea
tus illi? apatis ſupp[ſ]ſiōe: ſiutq duo in eo mo-
bi.alter e ap[ha qo e morb?inſtali? in mēbzo.
Alter at meat? cōſtrictio q ap[ha morb?e orga
nic?. Quarta e cōpoſitio q[ui]liptib? morbor?
cu cōtinnuationu ſepatiōe quæadmodu cu vul
nere in mēbto ap[ha ſit calz quo mēbri febri-
tat ſiutq eo i mēbto morbi trees p[er]m?e cōtina-
tionu vuln? ſepatio. i[ſ]cös ap[ha qo morb?e in-
ſtalijs. terti? ptib?qſilibi morb? ſebriſe cal[mem
br]. Quita e cōpoſitio morbor? inſtaliu q in
numero ſunt mēb[or]p c[ui] cōtinnuationu ſepa-
tiōe vt dactili aliقو[rum] digitor? ſputatu morbi
nag? duo in dígito iuenienk alter q[ui] cōtina-
tiois e ſepatio. i[ſ]alter aſt numeriiminutio
ſcilis dactili diſigi ablatio. Serta deniq[us] ſeq
tur cōpoſitio morbor?. Cui trui ſimul in vnuz
ſit cōučet? quæadmodi oculo accit cui obta-
lum eſt q vle? Disciſa e q[ui] acuiſ tuicavuea
suo foramè pupille motu e loco 7 ad oculum
aſq. deſeſdit 7 in eo q[ui]sgula p[ro]ducitur. Q[ui] cu
ita ſit ſer acciderut morbi p[er]m?eop[ro]talmia
apa ſcilis calz ap[ha]a ſut morb?e organicus ad
magnindin e attinés:calor? aſt morb?e ptib?
qſilibi. Scb? erupti[vo]lceris q e ſcilis morbus
cōtinnationeſ ſepans. Terti? yne acumè qo e
morb? organic? ad ſtitatè attinés. Quart? e
foramis a ſuo loco exturbatio e e organic? in
p[te]poſitiōis ſanumeri:dc? morb?. Quint? ſat aq
eſt q e organic? opilatiōi attinés. Seri? yngu

Sextus

la morb?ſcilis iſtrumētalis in p[er]ſeu augmenta-
tionis numeri p[er]ſit? hi ſunt morbi ſex in vno
compoſiti membro.

Cap. iiiij. morbor? c[ui]s e[que] assignatiōe.

Aufe

Aufe
morbos faciètes he ſut
q actiòib?p mediuq ſut
c[et] morbor:aut p[er]aert?m[ori] me
diuq q[ui] illi p[er]deſt actiòi. per mo-
bi q[ui] de medium vt h[uius] putre-
ſacno q[ui] ſebrè facit oibus nocètè actiòib?, pu
tredo näq[ui] ipa actionib?minime noſet per ſe
iſaz:ed p[er] ſebris mediu q ab ea ſit. Median
te aſt mēb[ro] q[ui] illi p[er]deſt actioni adiuuſt. ſi
ad ſua actione mēb[ro] aliu q vt tib? cui? vtilitas
eſt ſtöm caleſacere 7 epar cui ſi inco[modum
aliq[ui] accidat ſtomaco noſet 7 epati illoſq[ui] re
frigerat maxime ſi e[ui] aliqua fuerit p[er] decima
maſna. Id[ec] 7 in tunica oculi cornea ſi forte
illiu yle?q[ui] ſiat exteri? p[hi]hibet i[n]men a cristallēt
dos obvia marie atvidēs. Q[ui] cu ita ſit q[ui] mo-
tru[que] c[ui]e tres ſunt aut e[ui] māſeſta e:atq[ui] hec e
q[ui] corpi ab exterioib? accit vt ferri iſiſio: lapi
dis cōttrictio: reſpitiu moſus 7 p[er]cuffio ſerabi
comestio: ſolis eſtus: i[n]guis aduistio: niu[n]s fris-
gue: aliaq[ui] h[uius] q[ui] ab extra ſupueniſt.
Sc[oa] c[ui] eſt q[ui] p[re]ceſſe vocat 7 anterior? q[ui] ab in
teriorib? mouet corpiq[ui] ſuas erhibet actiones
alteri? mediatiōe vtihumor? i[n]tritudo 7 viſco
cit. c[ui] ſunt febriu cauſa ſebris e[ui] ab e[ui]e
nifi c[ui] p[ut]ruerint efficitur. Et ita q[ui] putredo
ip[ha] mediuq inter humores 7 ſebres. Tertiuq
eſt cauſarum genus quod attingens dicitur
7 inhe[n]ens quod abſiq[ui] mediante ſuas effe[ct]
actiones vt humor[em] putredo que ſebres pit.
Putredo e[reniuq] din in humo[ribus] erit q[ui] ſe
bris ſuperest putredine ceſſante 7 ſebris deſi
cit. Et harum quod q[ui] genus cauſarum aut
erit morbis p[ar]tibus conſimilibus cauſa ant
morbis certe i[n]strumentalibus aut vero q[ui]
nuationum ſeparationis morbis.

Capitulum. v. de morbor? membro? ptib?
con ſimiliu cauſis.

Obo[rum]

Obo[rum] mēbor? ptib
bus q[ui]lium
q[ui] morbi dicunt male q[ui]plonis c[ui]
qtuorſut. primi e calidi morbi c[ui].
Sc[oa] fridi. Tertia h[ui]idi. Quar-
ta ſicci morbi 7 morbi cau q[ui] ſex ſut. p[er]ſia mo
tus eſt immoderatus: et hic aut eſt corpiq[ui] vt
labor maxime qui conſuetum non habet aut
anime vt grauis ira. Secunda eſt vt corporis
obuiatio aliquibus in actu calidis: qualsiſeſt
ſolis calor[em] in eſtate: et i[n]guis calor[em] ſi e[or]i ob
uiatio p[ro]liq[ui] fiat corpori quemadmodum
in balneo diuturnio: mora. Tertia eſt porro
rum sp[iff]atio et densitas que calorem diffol-
ui p[ro]hibet: vt eun[i]t per niu[n]es cōt[ing]it aut ſi
aqua balneet frigida yel arcaſti yt aluminio

Theorice

Maly

71

sa spissank eteni porí et arctāk. Quarta pntre
do e:yt ea q sebres pit putredo: cu o:q putref
cit calefiat. Quita cibor pancitas. Calo: nā:
qs si i q opeſt no iuenit ad hſiores quertik eme
brā. caleſacitq: ea et hüdiitare ſiſicat. Sexta e
calor: cā calidop potētiałr appoſtio et poro-
ctioyt illi ſit q alia cepas pip his cōedit ſilia.

De frigidi morbi cauſis. Fridi at
morbi octo ſunt cauſe.
Prima est corporis occuſus cu rebq actuaſi
refrigerāt: quæ admodu accit p nines ābulāti
et aerē frigidu ſi diutius i illis ſmorek dōec nā
lis coaguletur calor. Si enim diuturna no ſit
mora: caleſit eo q calor interi9 cōdunda: cor-
poris. Si at diuturnior in eis fiat pfeuerātia:
nālis refugit ad interiora calor: et coagu latnr.
Scōa est aliquop sumptus frido: potētiałt
vt aq frigida: lactucarbi cuz papanere cōſestio
at vt siq opiu: ſumat. Tertia est cibor potu:q
q tāta ſupfluitas vt etiā calor ſubmerga: nā-
lis et eſtigua: quæ admodu igni et tingit in eu:z
ſi ligno: nimiam pieceris copiā: et lucerne ſi
olei nimi: apponas vt eſtigua: . Quarta e: i-
moderata cibor p:uatio: quæ adm igni accit ſi
ligno: prinek maqz deficit eni et igela: . Quita
porro: spiffatio e: imoderata q ſupfluitates
arstat q diffoluebāk: imersiturqz il: calor: nā-
lis et eſtiguit. Sexta corporis imoderata diffolu-
tio intm vt calor qz diffoluak nāli: et eſpaga:q
quæ adm diutius in balneo tingit imorati: ca-
loris diffolutiōe et māe eucauatiōe p ſudore.
Septia motus imoderatio nimia intm vt calor
diffoluak nālis et diffipek. eaqz de ca cop: re-
frigeret. Octana imoderat. q. qetis et otis: yſus
adeo vt ſupfluitates multiplicetur in corpe: q
bus imerſus eſtignatnr et depereat nālis ca-
lor. he ſunt fridi morbi cāe.niſi q i duo: ho-
ru:z cāis morbor vna q dā est q mīme corpus
refrigerare dica: e: spiffatio. ſ. aut caleſacere
simplir in oibus corpib: q: eins actio in diuer
ſis varia: corpibus de cauſis. p:ia e: spiffatio
nis qlitas: scōa est humo:ris q: titas q i corpe
cōtinek tertia diſsolutor ab eo nā. Spiffatio:
nis qo: qlitas. qm ſi ſuerit ipa imoderata spis-
fatio morbus ſit in corpe fridus: hocq er nāl
ſuga caloris accit et ei9 imersione corporis p:ſu
do vn: coagu lat: phibitiōe qz aeris ingreſſus
nāle recreātis calo: porro: arctatiōe. Si ſit
autē spiffatio modica corporus caleſit: eo q nā-
lis phibeak diſsolutio caloris: einſqz in iterio
rib9 corporis faciat inflamatione. Hsiorus at qua-
titas q in corpe est qm ſi ſit hic plimus valde
q cop9 dēſet imoderate refrigerak corporus pp
qo: a diſsolutiōe humo: arctek. nāliſqz imersik
calor et eſtinguik. Si ſit at paruus hüo: et bo-
nus et spiffatio non imoderata nālis robo:ak
calor et frigus ſtat. At ho: ſi ſuerit acn9 et ma-
lus vn19 ſit diei ſebris. Cā at: eop q diſsoluti

tur a corpo qm in quorundā corpib hſiores
ſunt boni: et ſi vapores a diſsolutiōe phibeank
calor: forta: nālis et stabilit in quod: ſt ma
li et aut hüo: est colicus a quo diſſolut vapor
male est qlitatis: phibitusqz diſsolut febrē ad
ducit aut certe flegmaticus Srossus viſcosu:
qz: qz ab eo diſſolunک گشی frigidi et humidi
vapores phibitiqz a diſsolutiōe paritut frigus
et humiditare. ſubmersiturqz et infundik illis
calor: nālis. Qua ex re flegmatici generātur
morbi. Eſt et alioru: dhan humo: corola ni
gra et eius qui diſſolunک ſicci et frigidi vapor:
res qui dum diſsolut probibetur frigiditatem in
corpe faciit et ſiccitare cor:qz nigre morbos.

Demorbōr humidoru: cauſis. Humidor: at mor-
boru: cause qnqz ſunt. prima humidi alicui9
occurſus est p tactu: vt balnei et aq ſuanis ac
aeris hüdi. Scōa eop q comodunt et bibunt
ſupabundātia. Tertia cibor et medicaminuz
q corpus humectāt porrectio: vt: lactucarum
cumorbita: p:ermaqi et nimis mixt vi:ni. Quar
ta nimi9 otij et quietis yſus q pp ſupfluitates
in corpore cōgregan: spithe q et ip: humectāt.
Quinta prohibitio eor:qz que a corpore diſſol-
unntur. eor:qz conclusio quādo quod diſſol
nebatur humidum erat.

De ſiccoru: cauſis morbor. poro
ſiccor: morbor cause ip
ſe qz qnqz ſunt ſie hüdi: cauſis morboru.
Prima est cum corp9 aliqbus opponik actua
liter deſiccātibus rebus: vt ambulāti p veneto
a ſit loca: arenosa qz rimari loca terrasqz I3 et
in maris aq et alumioſa ac fulſurea halneari.
Scōa paucitas eop q porigunk cibor intm
vt humiditas deficiat corporis. Tertia ſicca po
rétialiter ſepius accipe: vt léticulā aceti et fal.
Quarta laboris imoderata copia ch humi
ditas diſſolu: corporis. Quinta ho ſupabun
dātia diſſolutor a corpo hüdiitatiqz ſuma-
tio mor copia. The q: ſimilis ptib9 morboru
ſut cause q mala dnr cōplexio ſi ſimplices ſint
q fine mā. Si autē cōpoſiti ſint q eop q poſite
p:ducentur cause et iuxta cōpoſtorum nume
ri: morbor: numer etiā erit cap: et iuxta can-
sar: spēs: morbor spēs p:ferētur. Si ſint qem
cause plures et eap in corpo: actio vna p:duci:
morbor spēs vna male cōplexonis I3 forbis.
tan:q: si alicui potential:r calm poriga:k mes
dicam: plurioqz exerceak motu. et calidiffima
balneek aq: vna pnenit morbi spēs ptibus co
ſimilis morb9 ſelicet male cōplexonis calide.
Qo: ſi plures ſint cause et earum circa corpor
opposite inuicē actiones vt alijs caleſactib9
alie refrigerēt: his humectātib9 ille deſiccēt:
aut vna certe earum aliy: dhabitur. Aut due
ſue multitudie quaſtitatis et granitate ſtutis
fit in corpore mala cōplerio ā dnantium est.

Liber

Aut certe singule suas operātur actiones p[ro]p[ro]s et mala ab eis ouſ vinerſaq[ur] complexio. Wate aut cōplexiōs cāe q[ui] c[um] mā̑e ad mēb[ur] aliquod influēti ſer ſunt. T[ra]puma e depellētis vis mēb[ur]s q[ui] a ſeipſo ſupfluitates q[ui] in eo[rum] cāvis genera[ur] expellit: ſiue q[ui] ad iſp[ur] ab alio ppulſa[n]k. Que at h[ui]mo[ faciunt] mēb[ra] ſunt principali: ſua h[ui] faciētia h[ui]tute vt cereb[ur] cor: epar arterie et vene. S[c]oā e mēb[ri] debilitas q[ui] ad iſm alteri[] p[ell]unk mēb[ri] h[ui]tute ſuſcipien[tis] nec ad ſe miſſa aut ſuſcepta p[ot] expellere, debilitas at mēb[ro] aut er nā est h[ui]tutis: hec em[] oibus debilior est mēb[ri]s: quo q[ui] ad ip[s]am mēb[ra] depellēt iterio[ra] ſuſcipiat et vt glādulo ſa caro q[ui] in alis est et inguini[]b aurib[us]q[ui] radici bus. He etem[]n o[c]s nā debiles create ſunt q[ui]nus q[ui] ad eas mēb[ra] depellut principaliia ſuſciperēt: aut certe extra nāli[s] e debilitas: quē admodi[n] in q[ibus] incōmoda q[ui]s ſut mēb[ra]: aut er ip[pi]r[us] creatiōs et ſo[n]matiōs in miſce t[pe] aut deinceps [r]tracta. Quodcuiq[ui] ita mēb[ru]z infirmari plu[m] videri: aut ad ip[mi] mās deſuere debile e[ui] indicabis et tan[que] ca adunatio[n]nis loch. T[er]tia est materiē copia in corpe abundātis. Wā at in corpe multiplicat: et abu[d] dat ſi ſue h[ui] peccauerit ſa[tat] cuſtodia: quē admodi[n] q[ui] malos plurim[u] ſumit cibos et er c[it]u[m] i[n]minuit ac balneu[m]: vnde in ei[] g[na]t[m]a in corpe ſanguis multa[que] ſupfluitatu[m] cui pur g[at]ia vt purget ſatis nō ſunt inſtra[ra]. ſplen. i[]q[ui] coler[ā] ad ſe trahit n[ig]ra. a[ſel] coler[ā] attrah[es] rube[ā]. cutis q[ui] q[ui] ſupfluitates ad ſe trahit va poroſas. Qua er c[um] multe in corpe adunātur ſupfluitates: et ſunt māe a mēb[ri]s q[ibus]dā ad alia deſuſtēs. Quarta at est h[ui]tutis ſobilitas paſcentis ch[ui] ad mēb[ur] p[u]enit cibus imutare nō p[ua]leat et i[m] mēb[ri] trāſſerre naturā. Quin ta[n]vo e[ui] meatnu[m] largitas p[er] q[ui]s decurrut ſupfluitates q[ui]s mēb[ur] forſte ad debile depellit. S[er]tia est ſi ſit q[ui] māz mēb[ur] ſuſcipit i[] corpe iſeri[] q[ui] vt ſit. i[m] māri[] ad illu[] flur[us]. p[er] ſunt q[ui] ſiſi[]ptibus morbo[]r] cāe. ſiquidē c[ui] materia ſit. T[er]cap[im] vii. de morbo[]r] organi[c]or] cāis.

Organico[n] morboru[z] cāe q[ui]no[] ſut. P[uma] est morbi c[um] q[ui] in figu[ra] e[m] mēb[ri]. S[c]oā ei[]q[ui] in qua[t]ita te. T[er]tia morbi q[ui] in num[]ero ſit. Quarta at morbi est c[um] quo i[] poſitiōe peccat. T[et] morbo[]r] q[ui] in forma ſut cause q[ui]n sp[er]b[ur] diu[d]unk. p[ri]a e[m] morbi q[ui] in figu[ra] e[m]. S[c]oā q[ui] in cōcau[n]itate. T[er]tia ei[]q[ui] meatib[us] ſit. Quarta morbi c[um] q[ui] in aſperi[tate] e[m]. Q[uit]a morbi q[ui] i[] lenitate peccat. T[et] morbi q[ui] in figu[ra] mēb[ri] est cāe ſunt: q[ui] morbus iſ figu[rali]s: aut ſit in matrice g[na]tioni ſetus t[pe]. aut ptus ip[s]ius articolo. aut d[ui] nutri[k]. aut paſſiōe alijq[ui] his ac[ci]t aut deiceps tpibus.

Sextus

multitudie ſit materiēi c[um] ſperma multu[m] e ma[n]gna[] fecit ex eo[m] mēb[ra] et minime equa[m]: aut p[au]citate certe māe c[um] ex p[er]ſmatis p[ua] qua[t]itate n[ó] p[ó]t nā ex eo[m] membru[m] formare p[er]ſeu[m] quēadmodi[n] neciu[n]q[ui] e[m] pa[u]citate oportutatis q[ui]litatu[m] p[er]ſmatis: q[ui] euiſmodi necella[ri]e ſunt mēbro[m]: q[ui] ſi ſit groſſu[m] formate[n] n[ó] admit tit h[ui]tute nec c[ui] ea diſſi[d]: ſi ſit at tenue et ſu[n]t n[ó] ſi at illi. p[ar]t[em] at ſt p[er] ſunt inco[m]modi[n] ac[ci]t et egritudo ſi q[ui] n[af]ci[k] aliter q[ui] oporteat egredit aut ſup[or]diu[n]z aut ſup[or] g[enua]. Qua ex re mēb[ri] corru[p]it figu[ra] incuru[n]t q[ui] ſua humiditate. Nutriēt h[ui] t[pe] ſi nutri[k] illi, p[ut] o[s] f[ac]cijs stringere tollere et ponere n[ef]ciat: v[n] et mēb[ri] corru[p]it figu[ra] aut ſi ampli[]q[ui] expedit lat[ci]tis ſugat: q[ui] ex re ſupfluitas multiplicat: h[ui]t da in ei[] corpe: i[]oq[ui] quoddā corru[p]it figu[ra] mēb[ro]r]. Ea at ſi q[ui] h[ui] aliquo ac[ci]t aut deinc[ep]s t[pe] q[ui] mēb[ri] corru[p]it figu[ra] octo ſit mo[d]is. P[uma] est ſi nutri[k] ante[m] oporteat p[ue]n ad ābulādi[n] cogat: i[de]o[m] crura ei[] incu[n]an tur et pedes torquen[k]. S[c]oā est fractura quē admodi[n] ſi fr[ag]at q[ati]natio q[ui] est circum formate[] diſgregato[m]s anche.nec t[in]et aut stringit os q[ui] iſeri[] et ea e[m]. T[er]tia medic[em] ei[] ſi ſit h[ui]fracti[us] os reducere ad locu[m] n[ef]ciat. Quarta iſirm[em] ſi mēb[ri] ſmoueat aſtrictu[m] et solidatu[m] an[ch]ro re[k]: q[ui] ex re mēb[ri] corru[p]it figu[ra]. Q[uit]a e[m] p[er] mēb[ri] quēadmodi[n] p[cu]ſio q[ui] i[n] n[af]ci[k] q[ui] ſi adinde h[ui] ſim[em]. S[er]tia ab ip[er] est māe ſupfluitate male quēadmodi[n] eleph[an]ticis ac[ci]t ſigurē mēb[ro]r] eop[er] corruptio ſiccati[m] materiēi c[um] Septia h[ui]o eru[n]s ac[ci]t: lacertis[que] vt incitiōe n[er]ui c[ui] q[ui] mēb[ur] ſimul enernat[k] aut sp[af]m[em] inclinās in lat[em] aliquo[m] mēb[ri] aut ſupio[ra] concu[n]t: aut enernatio q[ui] mēb[ri] in pt[em] i[]clinat alterā et h[ui] hit: aut macula viceri[m] vel a[ſa]tis c[ui] q[ui] mēb[ri] corru[p]it figu[ra] et forma[m]. Et sp[af]m[em] q[ui] aceneratio mēb[ri] corru[p]itur figu[ra] ip[mi]q[ui] inclinat et in latus de[tra]hunt. Et ſi sp[af]mus eſcritudo hec a latere e[m] latus cōtrahi[tur] ſan[n]i in iſirmi partē quēadmodi[n] para[le]ſis q[ui] ex sp[af]mo ſit: q[ui] in incōmodi[n] hoc enernatio e[m] latus cōtrahi[t] tur iſirmu[m] inſani p[tes] vt palis[is] q[ui] ex enernatione p[uenit]. He ſunt morbo[]r] cāe q[ui] in mēb[ri] ſi[ut] figu[ra]. T[er]morb[or]po[ri] cāe q[ui] in meatib[us] h[ui]t fieri et tra[du]ctib[us]: q[ui]n meatus vt dictu[m] est aut arctan[k] aut vi[la]tātur: meatnum arctatio ſit ſi c[ó]pumātur aut reſtringantur aut ſi c[ó]ſo liſi[t]ur: aut ſi op[il]atio illi[]s acciderit. Et sp[af]io eop[er] aut reſin[ct]is ſit h[ui]tutis ſo[n]tindie aut ex p[ell]étis debilitate: aut q[ui] meatus os n[imit]u[m] colligi[k] et c[ó]uſca[k]: aut arctat[oe] ſi ip[s]os meat[em] arctet et sp[il]ſet: aut ſiccati[m] illos v[ſ]iccat[em] et c[os]

Theorice

Maly 72

adnuæte: aut æplois certe cæ q mebro accit quæadmodi Ætingit fi i aliquod ceciderit mé broz solidi aliqd et dup icomodii näq i mé- bii cadet figuræ i itrabit figuræ incuruatoq mebro meat? q in eo sunt ea æpumunf de cæ ant certe apa fit i eo còpumifq i arctak mea tus apatis Æpfiowe. Còsolidatio porro accit fi qh in meat ylc? fiat: dehinc cicatrizek Æcanitq sate meat? Æsolidet. Opilatio aùt fit aut aliq q Æsautati meat? icidit re vt chim? e grossus i viscosus: aut saxi lapisq: aut sâguis coagu lat? vel sanies aut aliq alia re q meatui inna- scitvi car o e aut verruca. Weatu-bi aùt dilatio eft: aut qm expellés imoderato mouet ntus motu: aut qm retinès debilis è h?t? aut pp ca lotis i hüdidatis dhatione enenuatè i dilatâ tè meat?: aut medicamis cæ apiètis qo sup lo cum ponik. CMorbi yo cæ q in aspitate est due sùt: altera est ab iteriorib? vt hüoz actus quæadmoq q a cerebro ad meri Æscèdit i gut ture pulmoisq canales q afpat oia: altera ab exteriorib? e cæ aut er cibo pugitioo acuto aut pulnere i fumo quæadmodi gutnuri accit et plinòis canali ac meri aspitas. Qui âtmorb? in lenitate accit mébro aut interiori erit cæ vt humiditate vnctiofa aut viscosa q a cerebro aut aliude ad mriçe Æscèdit aut exteriori aut alicui? rei hüecitatis porreotio vt sorbitio pin suedo butyr. He sunt morbor q in forma fuit cæ. CMorbor q in còtitate accit mébroizq cæ: alie sùt magnitudis ei? :alie puitat?. Wa gnitudo aùt ex multituie cè mæ: aut abüdâ tia ntutis iformâtis aut exvtriusq? Ætù. Et hoc aut erit näle si spma multi fuerit i virt? iformas fortis. aut nò näle quæadmodi mé- bio accit itumeicere. Parvitas aùt aut ex pau citate è mæe bone aut ntutis debilitate ifor- matis: aut ex icaíoe aut putre dine qsdâ adu rète mébrì ptes aut frigoris fuitate vt nius qo qdâ cadere facit a corpe mébra. De cæls morbor q i mébroz iueniunk numero. Mor bor porro cæ q in numero sunt mébroz aut sunt iminutiòis aut augmèti. i augmèti qde3 mébroz cæ dupler è: altera vt fit augmètum iph er nàlib? cæis. Hocq abüdâtia fit spmat? aut qm iformas minume fortis ntus fuit fed nec debilis. Si em fortis eèt copia illa nò in- firmaret mæe ab ordinatiòis fuetudine sua in actiœ: si debilis mébrì nò stitueret abun dæs altera yo eft er nò nàlib? cæis er mæe. fl. nò bone abüdâtia er ex ntute nò òbili nec for- ti. si nàg debilis forret supflua nò pelleret ex- ten? qf fortis plene a se supflua emitteret i a corpe ppulfaret vt nihil er eis i corpe crea reft vi druce glâdes i vngule. Imminutionis sùt mébroz cæ i îpa dupler è. altera è iterioz vt spmatis paucitas ntutis iformat? òbilitas altera exteriori vt ferri icilso ignis adustio pu

tredo nimifri frig?. De morbor q accint in mé broz politiœ cæls. Morbor q in politiœ in- ueniunk mébroz cæe bifuriâ diuidunt: aut ei eft mébrì a suo loco discessiòis cæ: aut 2parti cipatiòis mébrì cæ cù eo cui 2participat. Et suo qo cedit mébrì loco quadqve cæls altera mo tus è imoderat? quæadmodi in saltu nimio imoderato 2tingit meat? q a siphace ad testi culos mittit rùpi descedutq 1testia i thirb? vocak q hmoi mod? hernia 1testinon si 1testi na deerint aut thirbi hernia si thirb? des- misfus è. Nonuq supplanu rùpit vetr? egres- ditq p ipz aliqd epatis augmèti. Aliquotiæ siphaoq s lup vetrè è egrediunkq 1testina i thirb?. Aut quæadmodi in euilioe 2tingit disgregatiòis âche: cù qo in oſse è core aug- mèti a 2cano eritytebi âche: eo q acumina fracta sùt fouee iping? nimio mouet? i cuti tur motu. Altera è egreſſus cæ a suo membrì loco hüiditas imoderata q mébrz enernat et suo emittit loco quæadmodi thirbo accits in testis si forte hüiditas viscosa i eis q a siphac- e ſunt ad testes meatib? 2tingerit suo exire loco i descedere ad testicnlos fitqabide her nia. Et vt in disgregatiòis ſi in eis hüiditas dhek viscosa còdigit mébrum ſuo reſſire loco quæadmodi in eneruatiòe 2tingit palisi: cu3 mébrì eneruak i ſuo hüiditatib? pellik loco. Cæ corruptiòis 2participat mébrì ei? cui cop- ticipat dupler è: altera è 2gregatiòis cæ mem bì cù eo cui 2participat cù ſit eoq nà diſſun cta eè. Altera yo ſi ea qo iücta eè nä è fuer int abiucicë diſſiuta. Et 2gregatio aut ab îpa formatiòevt digitor q fil isgunk palpebariq q solidaq aut vlcre qo in v托q factu i mébro 2solidataq ſut i cicatrice obducta quæ admodi digit? i vulnerè accit vlcree iterie- ctiovtrisq: aut ipi vlcer? macula aut spafmo. He sùt morbor q iſtralib? kiut mébris cæ. C Capit. viij. de morbor cauſis continuatio- nes ſeparantium.

## Eparantium

qitina tioès morbor due sùt cæptes. Altera è eaz q ab exteriorib? kiut altera yo ab iteriorib?. Et q ab exteriori- rib? aut aliq? è icidès vt eſis: aut qo distripits desiccat vt fort? mot? aut qo icédit vt ignis et adurès medicamè: aut qo 2terat i illidat vt lap? aut qo distèdat vt fun?. Et q ab iterioris- bus cæ ſt exteriorib? affimilak aut e. n. chim? gſſus illidès quæadmodi 2lap? aut vètoſitas groſſa distèdès vt funis: aut hüoz calò putri dus icèdès quæadmodi ignis ab exteriorib?. hec è viis disputatio olum morbor cauſarù àbus disputatione subdemus accidentium. C Capitulum. viij. disputatio accidèti mo- bos sequentium.

Liber

Enera

Duo reru eſ nallıſ
ſint exponuim mor-
bos. I. et ors. 3a nunc dicendum

loco hoc d accńtib morbos ſeqn
nibb e oru cāis yf. Dico g qm in

noſtris disputatiōis p[r]ncipijs 6 reb eſ nālibb
dicti e morbi eſ q[]b actualiter: et p[]ſiſb actio
nibb no cenſi efficit ſi ne mediāte. Acc[n]s autem
actiōis ip[]9 nocumēt[]u e morbum ſeqn[ns. Q[]
cu[] iza ſit et morbos accntib[]cās e[]c 2tat: et ac
cidētia ſigna e[]c q[]b morbi ſi g[]n[]t: qu[]e admodiſi
accit cu[]s to mala fiat cop[]lo vt illa mala ſeq
tur diſo. Mala aſt p[]plo n[]tō male e[]c ca vig[]o-
nis. N[] ala ita q[]b diſo e[]r eo q[]b malā ſequi[]t co
plexione n[]tōi acc[n]s eſt: et e[]r eo aſt q[]p ip[]a[]z ma
la ſi g[]tur n[]tōi cop[]lerio ſignu. Nec eſt alijq dif-
ſerētia iter accidētia et ſigna niſi in eor[]v ſu q[]
ytik illis. Si etem p[]p[]uferim p[]morbos ac
cidētia ip[]os ſequētia cogſtere morbos ip[]os
cās dicim accntiū. Siat p[]p[]oam accntia mor
bos rimari ip[]a faciētes accntia hec ſigna vo
camus et morbor[]ſi g[]tiones. Cu[]e c[]i ita ſint
conueniēt[]i et oportuni[]e ſt nos h[]ac libi[]noſtrī
pt[]e accntiūz diuerſitates erpo[]ere et morbos
ea facientes vocamus q[] partem h[]anc acci-
dentium cās. Pos[]t hoc autem dicemus quos
morbos ſingula et q[]b ſequātur accntia queq[]
illos ſi g[]n[]t vocamus q[]pt[]e h[]ac ſignor[]u ſcienc-
tiā quoqui nostrum h[]unc intuebi[]z libri[]z op
time morbos diſcernat et agnoscat accidētia:
q[] illos ſignificantia vt eins diligens ſit i ea
speculatio. Incipiemus q[]p[]rimum de accidē
tibus et eorum cauſis.

T. Capitulum, ix. de accidentium ſhibb et eor[
affignatione.

Ico igitur

accidentiſi
tria ſha e[]

coia vn[]u eſ gen[]q[]d in nocumen
to appet actioni[]u. Sc[]om q[]d in ha-
bitu diſb[] vi corpu[]z. Tertiu[]s at q[]
in habitu die vn[]u q[] de corpe exerſi et egerunt

in habitudie eorum q[]b de corpe exerſi et egerunt
manifestat. Duor[]u aſt extrem[]or generu c[]a e[
Gen[]p[]mu[]z: actioni[]u ſcilis nocumēt[]u. Actioni[]s
aute nocumēt[]u er morbo fit cu[]s accntiſis fit ca[
habitudines n[]q[]b corpu[]z et ſup[]puitatu[]tua
corpib[] emittunt habitu dies ſequunt actio-
nu. Actioni[]u habitudies i[]comod[]or ſequunt
ſlitates q[] ip[]as faciunt. Si accidat g[]mēbro
i[]comod[]u ei[]no cet, actioni[]i. Et cu[]i actioni[] accidat
nocumēt[]u et q[]d ab ea effici[]t obeſt: erit q[]b no-
cumēt[]u q[]d effecto 2tingit inxta ſtitat[]e inco
modi q[]d actioni[]i accit. Ex[]p[]li ca[]i q[]b e[]n felle
ntus attrah[]es: ab attrah[]edi co[]l[]am rube am
actiſe deſciat et debilli[]et et a ſanguis purga-
tiōe ab ea co[]la in ſaguine rema[]ebit et p[]totu[]z
diſſunde[]t cu[]s eo corp[]p. Qua ex re corporis co-
loris 2tingit imutatio in croceu[]i rubigin[]e. I. et
icteri ita imutat q[]d virar[]u color et ad crocei

Sextus

iclinat cum ip[]a ſunt ſanguis a[]q et colam[]tus
yina imutat quoq[]e ſonis color in albu[]z pp
paucitat[]e q[] de ſuunt ad itestina colerarum a
felle. Immutatiōis ita[]q habitudis corporis in
crocei: coloriſb eor[]q p[]e egōn[]e ab ip[]o eg-
diunt et virā nocumēt[]um eſt ca[]q q[]b h[]utate ſe
quiſ q[]n in felle ſed[]e h[]z attrah[]et[]. Et nos de ac
cidētib[]q in ip[]is ſunt actiōdiq[]icipiem. Dico
q[]m mēbro[]z cuiq[]s c[]ui alijq acciderit inco-
duz ei[]no cet action[]es. Incōmodu[]i aſt aut acci
dit mēbro[]z u er p[]p[]onis nāliſ corruptiōe ch
ab ea aut in calo[]e aut in frigiditati: aut i ſc e
cum yel certe humidu diſceſſerit aut er mali
tia ei[]p[]figure ſi illi a[]pa fiat aut enuella[]t aut im
minuat in numero aliaq[]h m[]ōi inco[]moda ac
cidāt o[]rganica: aut certe er 2tinations[]i ſepa
tiōe cu[]s ſupuenit ic[]ſto illi aut c[]otritio aut illi
ſlo et alia h[]mōi. C[]Actiōes autē qu[]e admodi[]s
alia[]o dictum eſt loco tres ſunt. a[]ſales. f. ac-
tiōns vitales et nāles. Cuiq[]s aſt haru actioni[]z
trib[]e accit modi[]s nocumēt[]u. Aut e[]m o[]ino ceſ
sare facit vt c[]ecitas et ſurdiatas hoc[]q[]s fit cum
mēbro in[]moderatum et chem[]es accit inco[]
dum aut certe iminuit action[]e vt caligo in vi,
su et audit[]u mal[]h[]ocq erit ſi n[]t imodera[]tis
incōmodum aut certe iminuit et ab habitudi
ne imutat qu[]e admodum q[]n in ſuor[] c[]olpectu
oculo[]uz culices imagi[]a ſevidere et muſcas.
Aut ſi de capiſis et filis et qu[]e admodi[]s cu[]
iminutatur auditus. Hocq[]s fit cu[]s incōmodu[
paruum eſt et debile.

T. Capi. x. de accidētum que in actionēs igr[]
diuntur aſales cauſis.

Taiales

q[]dem tutes
tres ſut actio.

f. res[]ēs q[] subernatrix voca[]t actio
ſentiēs atq[]b actio voluntario mo
nens. Et regens q[]dem actio eſt et
fantasie actio et cogitatiōis memorie actionēs
dicuntur[] omnes he ſimul m[]ēs. N[]ocumen
t[]u aſt m[]eti trib[]e accit modi[]s. Aut e[]m o[]ino de
ſicit et eſt ei[] rei ca[]i aut mala p[]plo frida q[]
cor[]pi et suſe d[]na[]t cerebr[]i et ſi q[]de ei[]p[]iat aduen
tus paululum et pede[]t[]im obſtupeſtio fit
et in ſomno ſubmerſio. Aut certe mala erit c[]
plexio frida cum m[]a humo[]re ſez fl[]atico q[]
vē
triculos replet cerebr[]i et o[]es opilat ſemel fu-
bito q[]: fitq[]s abinde apop[]leſia: aut qu[]od[]a ce
rebri replet vētriculos ſemel et alios non nec
opilat illos o[]ino ſitq[]s epilep[]ſia. T[]aut im-
minuit m[]ēs et eſt ei[] rei ca[]i mala p[]plo frida et
debilis cerebro d[]nans ſitq[]s r[]onis turbatio et
m[]ētis aut ſomn[]e in[]moderat. Aut[]o ex mala
eſt p[]p[]one ca[]la ſitq[]s abinde despi[]tia ant er
mala p[]plexiōe humida et facit obſtupeſtio
nem aut ex mala complexione ſicca et moles
ſtant vigilie. Aut vero ſit hoc ex mala cu[]s ma
teria complexione et ſi quidem materia feg[]
matica

Theorice

Maly

73

matica est aſa facit in duobº pre cerebrï ven
triculæ: fitq ab inde paſſio q litargirº vocat
obliuto.f. et si mă cala est cholerică et dhă re-
crebro: aut eiº operimétis aſa facit morbº qui
phrenesis d[ur] gnatur c[ui] et febris sequit et men-
tis alienatio. Si n[ot] fit aſt cu[z] ea aſa infania
fit et sequit illa ſine febrie m[étis] alienatio. Si
ſit aſt hec er flegmate et cholera rubea c[ô]po
ſita mă cumă ghăt q est obſtupefactio c[ui] ve-
gilijs. Si autez mă ſi hec cholera nigra et ſine
aſpate: paſſio fit q melia vocat deſpietia.f.ni-
ſgra. Q[ui] ſi mă nigra vêtriculo puppis cerebro
ohata fuerit paſſio orit q gelationê m[étis]di
cimus. Aut yo m[és] ipa aliter q expedit erit et
hoc fiet: aut ex mala c[ô]płone c[ala]: aut vapo-
re c[alo] ad cerebr[us] ascèdenti: fitq m[étis] ali-
natio q in febribº est: aut ex mala c[ô]płone frí
gida et ſicca ſz debil: fitq abinde timor q d[ar]
ſo[rmido]: aut ex vapo[re] frido et ſicco. et fit ex
eis melia q h[ypoc]idriaca voca[car]. Aut certe ex
h[ó]zeo choleric o et flegmatico: q in venis q cir
c[ata] cerebr[us] ferunt mult[+] multiplicat: gnaturq verti-
go et ſtupor. hec ſunt accidëtia q totalitati ac-
cidut m[étis] et c[æ]e e[ar]. Et q[ui] m[és] è phâſtasia
cogitatio, et memorіа: è h[ó]z cuiq[us] habitation
ſedelq in p[ro] vêtriculo cerebr[iz] q vêtriculo
r[ui] h[ó]z aluciui ſine alij[us] i[co]m[od]u acciderit eiº
nocumètú accit actiòi dueq alie liberan[que] par
ti ali[q]a[ct]iones. Et ſi q[de] inc[ò]m[od]u pre acc-
ciderit cerebr[ï] phâſtasia nocet et aut o[lo] deficit
phâſtasia ho[ſe] int[ui] vt ea q p[er]ſentia n[ò] ſunt vi
deaf[us] ſibi videre: qu[em]admodu[ſ] salienº refert
accidu[ſe] medico cuida[ſ] q imago[n]abak ſecui in
domo tibicines qu[om]da e[] et ſanitatis cogita-
tiòs c[à] p[re]cepit illos ſo[ſas] emitti: et memo-
rie q et erat ſanitate q ad ip[ro]m igrediebat ag-
nofebat: aut iminut[ui] vt aliter res ituerividea
tur q[ui] fit e[ar] forma[ſ]ura: aut aliter q[ui] er-
pedit è imaginaturq res ſz phantasia debili. Q[ui] ſi medio accit vêtriculo cerebr[iz] inc[ò]mo-
du aut o[ino] cogitatio[ſe] annullat int[ui] vt o[lo]
n[ò] no diſcernat iter ea q facienda et q minime
faci[da]a ſunt qu[em]admodu[ſ] cuida[ſ] etingit virovi q
a ſimo dom[ui] et i[feriora] q vaſa et o[e]z dom[ui] ſup-
pellectil[em] p[ie]ciet minime ſic n[ò] opor[ere] cogi-
ta[ſ] errato[ſ] in imagina[t]iòs et memorie ſanita-
ti: ten[es] memoria q[ui]c[que] p[ie]ciffet: aut certe im
minut[ui] et mala ſit cogitatio q recte animi dicat
ſeleſſus et a re[b]º defectus: aut certe aliter q
oponeat eritq[us] in cogitati[ſe] ſua: et viſo min-
me bon[ui]d[ur]q[ui] c[ui]us]modi habito[m]o m[étis] ali-
natio. Si aſt puppi acciderit cerebr[iz] inc[ò]mo
du memorie nocet et aut o[lo] ceſſabit memoria
ab ho[ſe] int[ui] vt o[lo] q facit obliuſca[ſ]et dicic
memorie p[u]atio qu[em]admodu[ſ] de q[ub]ſda anti
qu[ou]p[er]ſert salien[ui] q[ui] q d[ar] q p[es]tilëtia libe-
rab[atur] et ſu[no] obliuſt fuerint no[in]ſec[ui] ip[os]
tamicos reſut ab[at] aut iminut[ui] nec reminiſcit

n[u]ſt q[ui] prima ſunt et d[ur] obliuſo aut est ip[ro] m[é]
morize alia q[ui] opo[ſter]et habito[d]o et memorie
mal[ui] vocat. h[ó]z aſt accidètú[m] singulo[ſ] que
tri[ſ] ſunt m[étis] actionu[ſ] fit euètus ab eſt[é] cau-
n[is] a q[ub]º et toti[] m[étis] accidëtia p[uen]it ma-
la.f. c[ô]plexione ſingulari aut c[ui] mă. Signifi-
catnr aſt nobis h[ui] rei veritas q[ui] opium et
mă[dr]agor[ia] hec operan[que] accidëtia nimia: ſue
c[ô]plexiòs frigiditate. Et q[ui] de accidentib[ui]q
actionibus [r]tingut res[é]tibº et e[or] c[à]is di[mi]tibº
i[ſ] n[ù]c op[us] de accidentibus que in actiones
ingrediuntur ſentientes agredi.

T[em] Cap.rj. de accidètú[m] que in action[em] igredi-
tur ſentientes diuerſitati[b]º et prima[ſ] de viſu.

Am de

actionibº nobis eſt
disputatio ſentien-
tes diuſi[m]º in q[ui]c[us] in viſus.f. ſen
ſum. audit[us]. guſt[us]. odora[t]º et tact[us].

Nos ig[ui] hic p[ro]m[ui] de accidëtib[ui] q
ſenſu ſi[ut] viſus q[ui] ſiderabim[ui] ch[ui] ſenſu[n] quinq[us]
ſit p[ro]m[ui] et subtili[us]. Dico q[ui] viſus ſenſus tr[ui]
bus nocumètú[m] modis pati[que] aut e[m] o[lo] deſi-
cit et d[ur] cecitas aut iminut[ui] q[ui] vocat obſecratio
vel optura aut aliter q[ui] rectu[ſ] fit av[ri] homini ſi
bi q[da] videre q minime ſunt. N[oc]umèta aut[é]
hec q[ui] viſui accidut trib[ui] [r]tingut modis aut ex
p[ro] viſus o[r]gano q[ui] cristalleis q[ui] hu[or] siq[ui]
d[é] illi inc[ò]m[od]u acciderit aut q[ui] videns ad
oculi viſq[us] n[ò] deducit sp[us] aut q[ui] m[é]b[ri]uſ
aliq[us] q[ui] vtilitati cristalleidos parata ſunt inc[ò]
modu[ſ] q[ù]uis patiak. Inc[ò]m[od]u accit illi aut
ex q[ui] ſimili partib[ui] mo[bo] ſi refrígereat aut cale
ſi[at] aut hü[e]ceterat aut deſicceat aut ex [r]ganico
mo[bo] vt ſi ſuo.f. moueak loco aut a[n] aut re-
tro aut d[ext]roſuſ vel ſinſi[tr]oſuſ aut ad inſe
ri[ó]za aut ad ſup[iora]. Et ſi ad a[n]iora moue
tur ocul[ui] ea fit d[ar] c[à] glauc[us] vi[ad] poſt[eriora] n[i]
ger et hec duo viſui n[ò] obſunt. Si a[ſt] ad ſupe
ri[ó]za moueak aut ad i[feriora] [r]tingit e[al] de c[à]
ho[ie]z v[nu] q[de] itueri t[á]ſ duo aliq[us] eo q[ui] lumè
ab v[n]o dirigak ocul[or]a ſup[ior]ib[ui] et ab altero
ab i[ferior]ib[ui] itueta[ſu]q h[ó] oculo cu[li] et ab i[ferio]
ribus lumè dirigik re q[ui] ſi demil[á] altero q[ui] cu[li]
lumè a ſup[ior]ib[ui] p[cedit] altiorè.d[fr]q3 h[om]o[mi] ac
cidès [ſtra]boſtas. Q[ui] at d[ext]ro: ſum aut ſin-
ſi[tr]oſuſ ocul[ui] moue[ſt] fit ho[ie]z v[nu] q[de] n[ò] q[ui]
duo itueri q[ui] lumè ex ſingulis p[cedit] ocul[is]
p[vn]a[] l[í]neà i[ó]q[ui] et hoc inc[ò]m[od]u viſui n[ò] no-
cet. N[oc]umètú[m] at q[ui] viſui obeſt eo q[ui] videns
ſp[us] minime rect[ui] ſera[ſ] fit aut q[ui] q[ui] vidètem
mittú[m] sp[us] vêtriculi cerebr[iz] pre aliq[us] pati[ſ]
tur inc[ò]m[od]u aut q[ui] hoc ip[ro]m inc[ò]m[od]u ner
tu facti[em] è cau[ſo] aut q[ui] sp[us] ipe ſua egreſſ[em]
est n[à]. Inc[ò]m[od]u q[de] q[ui] vêtriculi pre cere
bri accit aut ex mala fit q[plone] c[ala] aut frigi
da aut hü[ida] aut ſicca aut ex mo[bo] [r]ganis-
co aut a[ſpate] aut ex [r]tinuation[ui] separatione.
Et inc[ò]m[od]u q[de] cau[ſo] accit nerno oppilla[ri]z.

12

Liber

tio est. Oppilatio aut illi a ccidit aut ex huo re
s groſſo yisſoſo aut cōpriſſioſe. Et egreſſi ipſi
ſua eã nã aut in qualitate ſua: aut in quaſita
te aut in vtrisq[ula] simul. In q[ui]litate q[ui]da aut ſi de
ſetur fitq[ula] abinde viſus pauciſtas: aut ſi ſubti-
liet q[ui]e re viſus melior ſit. In quaſitate vero
aut ſi augmēta fuerit vn̄ et melior est viſi? aut
iminuta fitq[ula] viſus debilitatio. Et ſi q[ui]litas cujus
quaſitate cōponeſt: qu[ui]tus h[ui]moſi ſient composi-
tiones. Si fuerit ſp[er]mius et ſubtilus qu[ui]tus quāli
bet re et de ppe et de longe optime intueſt h[ui].
Multi zeſſi e[ſp]ſi e[ſt]e ndi in remotio[ra] loca.
ſubtilis aut ſp[er]mius est q[ui]ſibet optima depreſſe-
dere cōpriſſe ſloſe. Si ſit aut ſp[er]mius mult? et groſ-
fus: q[ui]b[us] remotu e[ſ] h[ui]o ſp[er]mius multitudine videt:
nōt[em] bene eo q[ui]b[us] groſſi ſit. Et ſi ſp[er]mius est pan-
cus ac ſubtilis q[ui]b[us] pr[im]inque e[ſ]optime videt ſua
ſubtilitate: nō aut lōſinqua intueſt ei? pauci-
tate: pauc? e[ſ]em ad locu viſq[ula] lōſinquu nō er-
tendit. Q[ui]b[us] et groſſus e[ſ] pauc? ſp[er]mius: remo-
tu q[ui]b[us] e[ſ] nō videt ſua paucitate iz nec pr[im]inu
ſua groſſitio. Que h[ui]o accidit viſui accidētia
c[ui]a incōmodi q[ui]b[us] aliciu accidit mēdiop[ro] q[ui]n au
p[er]ilis ſunt cristalleidos h[ui]uoris: aut fiſt incom-
modi c[ui]a q[ui]b[us] foramint accidit papille: aut en-
saidos humo[ri]: aut tunice cornee: aut pal-
pebis. Foramini q[ui]de incōmodi accit. iiii. mo-
dis. Prim? e[ſ] c[ui] dilataſt. Scos c[ui] arcaſt. Ter-
tiis c[ui] moueſt. Quart? c[ui] ſcindit. Et vilatatio
aut nāliis est: aut extranaturalis: et vtraq[ula] ma-
la est: occhi n[اش]q[ula] lumē spargit e[ſ] nō g[reg]atur.
h[ui]o aut duab[us] ſit de cauſis: aut tunice ſicca-
te cōgregātur que in circuitu foraminiſt ſunt
partes et cōprimitur et a c[etro] remoueſt: et hu-
ius paſſiōs difficilis est ſanatio: aut apate q[ui]
ne ea ſit: et ip[er]am diſtědit. S[ic]a est e[ſ] pp humo
ris engaidos copiā e[ſ] illa repleſt: iioq[ula] foramen
distendit. Arctatio aut aut nāliis est: aut extra-
naturalis. Si nāliis est et laudabilis: cōgregat
zeſt sp[er]mi vidente nec ſinit spargi. Et ſi extra
natura[li]s mala eiusq[ula] c[ae] cauſis oppoſite ſut
dilatatio[is]. hoc e[ſ] aut q[ui]m cornea tunica ener-
nata est aut h[ui]u̇iditate ſup[flua]a: aut q[ui]m q[ui] albu
sint ou[li]tis est humo[ri] enacu[n]atus est: nec est
huic aliquid q[ui]b[us] e[ſ] ipleat tunicā et robo[ret]ener
naturq[ula] h[ac]de c[ui]a: et uſoq[ula] adinuicē ſup[inc]idut
partes. E[ui]o aut engaidos h[ui]uoris incōmoduſi
est viſi? validi: ſequiſt n[اش]q[ula] h[ui]och h[ui]uoris crista-
leids deſiccatio occurritq[ula] exteri? lumē ſine
mediate inter eos. Foraminis aut commotio
aut naturalis aut e[ſ]naturalis. Et e[ſ]natura-
lis ſit: et t[ul]ica ſcindaſt yuea alio q[ui] foramis lo-
co: robo[re]q[ula] t[ul]ica yuea et ſciffura q[ul]idek in
comoduſi hic foramis ſcilis mot? viſui manife
ſte n[ui]o obest. Foramis aut ſciffura ſi modica e[ſ]
nec ad engaidos trāſmittiſt h[ui]o re viſui n[ui]o no
cet nume[m]to manifesto. Si aut ſciffura tranſ-
mittiſt intu[em]t yt deccurrat ab eo engaidos h[ui]o:

Sextus

et cornee obuiet tunice: duo abinde ſiut nocte-
mēta. Alteſt e[ſ] c[ui] yuea cristalleidi obua e[ſ] nec
ipti e[ſ] cristalleidi p[te]ctio: aut q[ui] ip[er]am alliget,
alteſt ho e[ſ] p[er] ſp[er]mi vidēs in ſo[ar]nie n[ui]o coadua
tur. egredi e[ſ] zeſt to[mi]t? et spargit foramis a dila-
tatoe. Incōmoda pozo q[ui] ensaidos ſequitur
h[ui]o re aut i e[ſ] ſi ſiut q[ui]litate: aut iquatu[em]e.
In qua-
titate ſi m[ulti]plicet ip[ed]imēt[u]q[ula] fiat ne aduicem
exteri? et i[eri]t? lumia occutat. Aut ſi duminat
tur et h[ui]o i[pe] cristalleidos luci obuiet extero-
ri ſine mediante. In q[ui]litate aut aut in colore
aut in liquore. In liquore ſi p[er]ſiſek groſſities
ei? aut p[er]ua e[ſ] aut imoderata. Si p[er]ua ocuſu q[ui]
remota ſunt phibet intueri et in primo intu-
tus est ſan? Si imoderata ſit et in ea tota vi
ſum phibet et h[ui]moſi vocat incōmodi aq. Et ſi
in p[re]te aut incōtubatis erit ptib? aut abinuicē
diuſſis. Et ſi in cōtinuis aut erit in medio aut
circa mediu. Et ſi in medio fit abide vt ſingu-
la videt corpa tanq[ula] diuſa opinaba[m] in vno
quoq[ula] tpe. Si ho circa mediu ocu[m]i multa ſit
phibet videre corpa. vno eodēq[ula] tpe intu[em]t vt
egeat ſingula intueri corpa ſuo sp[atio] pp ei?
paruitatē coni viſus. Si ſi in ptib? fuerit ab-
inuicē separatis diuerſiſq[ula] ſit abinde hoie[rum] in
cōspectu ſuo taſ[ch] muſcas videre et culices ca-
pilosq[ula] acciditq[ula] hoc plurimum diu a ſonno
ſurgit marieq[ula] pueris et ſebviciat[ar]tib? h[ui]o
ho h[ui]uoris imutatio trib? ſit modis. Q[ui]da e[ſ] vt
ad nigru inclinet fitq[ula] abinde hoie[rum] oia q[ui]n
tueſt tanq[ula] ſi in fumo aut puluere ſint videre.
All? e[ſ] c[ui] rubo[mi]n in eo d[an]atur qu[em]admodu[mi]t e[ſ]
accidit cuuſis in oculo ſingula inueni: v[n] ru-
bet et opinat h[ui]o ch[ic]ta que videt colo[mi]s e[ſ] ru
bei. Terti? e[ſ] c[ui] in eo croce? ſuperabundat
color v[n] homini opiniar accit oia q[ui] videt cro-
cea e[ſ] qu[em]admodu[mi] icteritijsq[ui] singit. pars aut
q[ui] foramini ipti th[ice] cornee oppoſita e[ſ] icomo
du aut a ſeip[opa]ni[que] aut ab alio. Et q[ui] illi a ſeip
ſa incōmodu[mi] ſit aut mo[bi] ptib? erit p[er]ſi: ant
organic? aut p[er]tinuatio[is] p[er]atio. Et ſe[pi]ſe p[er]
bus mo[bi]s aut ex h[ui]u̇iditate arbitraturq[ula] h[ui]
in fumo e[ſ] vel nebula q[ui] videt oia aut deſicc
tur fitq[ula] p[er]mi? viſuq[ula] abide debilitaſt: accit
q[ui] hoc marie ſenib? vite eo[mi]n in vtilimis. Sp[er]
matur quoq[ula] tunica cornea iminutiōe enga[mi]
dos et foramis ſit arctatio. Ubi a[ſ]it e[ſ] ſicca-
tio ei? q[ui]tingit arctatio n[ui]o ſit foramis. Mo[bi]b? po-
ro q[ui] illi ſit organic? groſſities e[ſ] et deſaſio: ſiut
q[ui] ab aposternate: accidut abinde obſcuratio
et opimēt[u] in viſu inxa ein[ſ]titatis magnitu
dinē et paucitatē. Incōmodu[mi] aut q[ui] do a p[er]tina-
tionu[mi] ſepatione accidit vle? e[ſ]. Ule? a[ſ]t aliquo
ti[es] trāſimittur aliquotiens n[ui]o. Et i minime
trāſimittur duabus nocet de cauſis: altera e[ſ]
eo q[ui] in eo ſuperfluitates cōgregan[que] ſo[d]ea:
phibeturq[ula] interi? lumē exteriori[que] occurrere.
Alta q[ui] cristalleis ex[ter]i[que] pp[in] q[ui] ſit lumin[us].

Theorice

Maly 74

Si aŭt trāsmittat viſui obest: eo q engaſidos
euacueſ humoſ. Iſ comoduſ aŭt gospit accit cor
nee q forami oppoſita e ab alio aut er q solidā
te e opimeto aut ex palpebus. Ex ſolidatīſe
qo ſi in ea vngula pducaſ: operat qo qo fora
mini oppoſiti e coznee. aut ſi obtalmia illi ac
ciderit q chimoſis ǒi qo est apoftema ǒ in al
bo ǒ in miſ oculi opitur qo foramē. Palpebze
ho cornee nocēt aut apate; qo in eis e: opitur
qo qo foram oppoſiti est. aut prurigie q inſſ
ſat palpebras ǒ ſubleuat: opitur qo foramē aut
certe grādine q illi accit obōſu. ſ. apa i erte
lori cotingēs palpebze. hec e. accentiu affigna
tio que in viſus ingrediuntur ſensum.

CCaplim.xij. de his que in ſensu[m] audit[9] in-
grediuntur accidentibus.

Oro que audit[9] ſtin-
gut ſensui ac
cidētia trib[9] accēnt modis: aut eſi
oio deſicit auditus ǒ vī ſurditae:
aut iminu[n]k ǒ gravitas voca[nt] au-
ditus: aut al[re] e p[er] expediat ǒ appella[rat] audit[9]
malus. Nocumēt[ui] aŭt ſensui accit audit[9] aut
pp[er] incōmodu[ſ] qo virtuti accidit p[er] q[ui] e aud-
tus: aut inſiro p[er] ipſi[9]. Et audi[nt] v[t]tuti icom-
du accit aut pp[er] mittēt e q[ui] e cereb[us]: aut pp[er] ner
uum q[ui] v[t]tut e portat audit[9] ſi illi accidat incō-
modu. Œit aŭt incōmodu[ſ] aut ex cōſili ptibus
morbo vt mala p[er]plexione ca[la] aut frigida hu-
mida aut ſicca q[ui] accidit illis. Aut ex morbo qo[]
sanico vt apate ǒ opilone. Aut ex cōtinuatio-
nu ſepatione vt pcuiſiōe ǒ illiſione. Et icom-
du q[ui] p[er]mo accidit organo audit[9] q[ui] e ſez ps
larga ǒ ap[la] nerui audit[9] ipi[9] operiētis fora-
mē q[ui] in ofſe e: aut in ip[er]a accit ſuba aut incō-
modi alter[9] c[ui] q[ui] alici mēbro[]p ipi[er]uiēt[i]
q[ui] ipi[9] adiu[n]t actionē. In ſuba q[ui] q[ui] ſua ex
mala p[er]plone ca[la] aut frigida humida aut ſle
c: aut ex organico morbo vt apate aut ex p[er] Œt
nuationu[ſ] ſeparatiōe vt cōtritio ǒ iſcio. Que
aŭt accidenti illi mēbris ſeruiētib[9] vt forami er
terio[ſ] ǒ neruo p[er] q[ui] v[t]tus decurrit audit[9] in
comoda ſunt ex opilone. Opilo hec e eut apa
aut v[r]uca: aut caro ſupab[di]dās: aut certe for-
des aut lapis q[ui] foramini incidit auditus.

CCaplim.xiii. de accidentibus que gustus ſen-
fui contingunt.

E cidētia que gust[9] fiut
ſensui. tribus
oririunt modis: aut nēpe tot[9] ipſe
cessat gust[9] ǒ oio: nec ſentit aliq[ui]
hō sapores: aut imiui[nt] vt fiat ſa[li]
hoi ſensu[m] in sapores debilis aut aliter ei[9] est
iudicib[ui] p[er] postulet ordo. Sentit ita[que] tunc
homo sapores ſed nō deguſtat: aut ſaporem
ſentit aliquo[]p deguſtat aliter p[er] ipſo[ru]z ſint
sapores: cu[li] ſangu. ſ.alicui[9] d[na]t q[ui]tās ſapo
ris aut amaritudo ǒ est ex colera rubea aut

acerbitas eſt ex fleſmate aut falso ex fleſ-
mate falſo. Et ſi dhans mult[9] e h[ui]o q[ui]dā ho
rū ſentit h[ui] ſap[or] l[]z null[9] ei[9] inicia[]t ſapo[li]n
Gue ǒ ſi pauco ſap[or]e ſentit ill[us] q[ui] ſupab[di]dat
e lingue e[ui] d[na]t ſi aliq[ui] deguſtat ſapores ci
bus e[mi] eiuſmodi comouet in ea d[na]nt e h[ui]
re. hec aŭt nocumēta ſuſ[] accent ſensui aut p[
pter incōmodu[ſ] q[ui] v[t]tuti accit depellenti aut
inſiro guſt[9] ſensu[m] p[mi]o. Et q[ui] depellēt accit
incōmodu[ſ] v[t]tuti aut pp[er] eſt cerebr[] ptē e q[
d]irigik p[er] q[ui] guſt[9] ſensu[m] e nern[9] aut pp[er] illa[ze]
ferēt e neru[ſ]. W[ē]b[io] h[ui]o aut ex incōmodo q[ui]
organo accidit p[mi]o guſt[9]: lingue. ſ. ſube aut
q[ui] illi ſeruiēt iunice. ſ. ip[am] operienti.

C Capitulum. xiiiij. de accidentibus que odo-
ratus ſensui ſupernenunt.

E cidentia vero q[ui] odo-
ratus cōtins
sunt ſensui autc[ui] eor[ui] q[ui]virtuti ac
cidit odo[ra]t[9] nocenti[ui] fiut: aut q[ui] in
strumētis odo[ra]t[9]. Et nocumētu[ſ]
q[ui] q[ui] d[na]tuti accit aut ex mala eſt p[er]plone q[
d]uobus p[re] cerebr[] ineſt v[ē]triculis: quemad
modu[ſ] ex repletiōe acc[nt] capitis ſupruiſitates
e h[ui]riditates ǒ ex ſolis calo[re] ǒ ex aeris frigo
re. Accit vero inſiro odo[ra]t[9] p[mi]o aut ex ſeip
ſo: aut ſeruiēt[ui] c[ui] mēbro[]p. Et inſtr[em] p[mi]mum
duo ſunt auſmēta q[ui] v[er]ib[ui]ſilia ſunt q[ui] in-
cōmodu[ſ] accit aut ex morbo ptibus p[er]ſi cum
refrigerat aut caleſit aut humectat aut deſſe
cat: aut morbo organico vt opiliatīo e illi ac
cidit. W[ē]b[ia] porro q[ui] huic deſeruiſt instrumē
to duo ſunt naſi meat[9] ǒ os p[er]ſo[atu] ac operi
mēt[ui] p[er] ſo[ra]t[ui]. Iſ comodu[ſ] aŭt naſi meatib[9] aut
pp[er] morbo[ſ] organici: aut ex continuatio[ſ]
ſepatiōe. Et morbo[ſ] q[ui] e [rganic] eſt apa caro
ſupreſcēs in naſi meatib[9]: vi[er] opilo ſit mea-
tu[ſ]: p[he]bet[9] q[ui] ad odo[ra]t[ui] p[uenit] v[ēt]e[9]. Co
tinuationu[ſ] aŭt ſepatiot[ui]t illiſio p[er]tritio ſi naſo
p[er]tingit meat[9] e[mi] p[er]miſk ǒ opila[ſ]. Et q[ui] offi
p[er]tingit p[er]fo[ra]to ac opimēto ei[9] ſil[ui]. Aut h[ui]o[
ſ] est groſſus ill[us] opilās ſo[ra]mē ǒ ab odo[ra]tu[ſ].
hibens aut humo[ri] putridus ǒ ſentit fetidum
h[ui]o odo[re] cu[li] nihil illi p[er]imum fiat putridum.
C Capitulum. xv. de accidentibus que fact[9]
accident ſensui.

Actus ſeſus oib[9]e cōis mē-
br[ui] corpiſ c[ui] mēbro
r[ui] cuiq[ui] neru[ſ] mittat ſeſu[ſ] illi ferēs
[vol]itariu[ſ] motu[ſ] ſi aut certe ner
uus p[er] q[ui] ſeſus ill[ui] miſra[]k[ui] neru[ſ]
p[er] q[ui] volu[]tari[ui] ei[9] fiat mot[9] qu[e]admo[]z eo di-
xim[ui] loco q[ui] neruis disputatu[ſ] e. Accenti h[ui]o ta-
cta ſensui icomoda qu[e]admodu[ſ] ǒ aliq[ui] ſensu[m]
bus naſi q[ui] h[ui]s nō voca[]k p[er]p[ui]s ſingla noib[9]
q[ui] p[er] significant qu[e]admodu[ſ] ea que audit[9]en-
fui cōtinsunt vocant ſurditas ǒ audi[9] graui
tas ǒ que ſensu[m] viſus icomoda ſunt cecitas

Iz 2

Liber

et caligo vel obscuratio. S3 t6 eorq d6dã c6ib9
vocant nob9:yt dormitatio & enernatio: cmm
duo hec accidat in oibus mebris ac entia: fiut
q3 in qbusdã fine alijss quæadmodi in mab9
et pedib9:diciturq manu6 et pedù enernatio
aut dormitatio. Delectatio at 7 dolor ipfa q3
oibus accidit mebri: nec ppuz est illis nomè
si qbusdã fine alijss accidat mebris. Tac9 at
sensui kiunt incòmoda quæadmodi et in alijss
et ad eudè modi membus. trib9. s. modis aut
e7m oio ch ei sensus deficit et mot9 marieq h9
in pedib9 fit et mab9. et vocat enernatio. Aut
iminuit et vocatur sensus paucitas et debilitas
et mèbri dormitatio: aut certe alr est 95 expehit
nä diciturq egritundo et dolor. Et enernatiois
cause eedè süt q3 dormitatiois: nifi q3 p enerua
tionè accit incòmodi v alidu est zyehemè ei
quo 7 sensus deficit et motus volutarius oio.
4 Incòmodu at q3 a dormitatioe fit modicii
eft 7 difficii cu eo 5 sensus 7 mot9: no t6 deficit
tes oio. Dormitatio aùt fit aut in toto corpe 7
difficiliak 7 eo sensus 7 mot9: sik aut i vno mè
bro 7 erit cu mot9 difficultate aut vacua erit hæc
difficillatevt dètiti 9 gelatio. Cögelatio eni i dè
tib9 dormitatio e 9 ab acerboz maſticatoe in
ducit. Cà at dormitatioe adducés phibitio
ètrastit 7 dtutis a cerebro p neru6 q3 ad mèbz
puenit. Aut manifesta cã vt frig9 et nix ei mè-
bro obnia sunt: 2 greganturq neroz ptes 7
spillank phibetoz einomodi res 7 dtutis tràſtitu
sentiétis: quæadmodi ſiqs manu píſce teneat
obdormitato: q3 d bereca. Hunc nàq3 homo
mann píſce tâgés friditatis eius dtute man9
obdormik 7 ei9 difficiliak motus: aut cã pce-
dès et hoc aut er mala coplone vt huozes. fris-
di 7 groſſi qbus nerui paſcultur spillanturq
et refrigerátur. Aut opilatio: 7 hec in cœcauisè
neruis er humoribus groſſis et viscoſis q3 ca
uitati inuicak neroz: vt oculo7 neruis. Aut
neruis fine 2 cano 7 est aut er ápate q3 subaz
ingroſſat neroz: aut er copſione q3 incidit il
lis: vt ligamètoz 7 offiu6 euilfoz fractori6z.
His itaq3 de cauſis dormitatio fit 7 enernatio.
Torsiq aductus aut in toto fit corpe ſi 7 ce
rebro fuerit incòmodu: aut in plib9 mebris ſi
fuerit in nucha: aut i vno mèbro ſi neruis t6n
q3 ad illò dirigu6n còtigerit. C Cerebro q3 ſi
incòmodi ſkat: corp9 œc senſu puaſt et motu: est
q3 moz patiétis eu icòmodi aductu. C At 7o
nuche ſi accidat incòmodi pmi spòdiſis loco q3
patik: viuet tâdin Æta est et ſuffocati ſune vita
incòmodum zenim posteriozi accidit cerebri
ventriculo. C Sic quoq minime viuet cui in
loco qui poſt pumuz est ſpondiles: et secundum
ac tertin3 accidit incommodu: nifi q3 horum
moz anhelitis cauſa puationis fit: no quod
aliqnod puppi cerebrì incòmodù acciderit.
Nerui namq3 qui ad pectoris mittitur lacer-

Sextus

tos poſt hunc oriunſt loci. si aſt nuche poſt
quartù ſpòdiſe incòmodu6 kiet qui einomdi pa-
tik ſupiores colli mouebit ptes. Cu3 aſt poſt
qntù ſpòdiſe oium q3 in pectore ſunt mébroz
mot9: deficit excepto diaphragmate no etem
ad ipm magnu attinget abide incòmodu re-
manetq3 ſimul modic9 in ſupiozib9 locis mo
tus pectoris qbusdã lacertis eode q3 modor
oſſi ſcapulari mot9 supeſt ſensuſq3 anterio-
bus brachy qm sextu nervo7 par q3 ad ma
nù ſensuſz defert et motu hoc ouſt ex loco. Qo
ſi poſt sextu nucha patik ſpondiſe ſupioz pe-
ctoris mébroz mot9 ceſſat nec ad diaphrag-
ma uocumetù puenit multu remanetq3 i ſca-
pulis mot9 a ſensus brachiuq3 et cubit9 monè-
tur ſ3 no ſentitù. C Qo ſi incòmodu3 hoc loco
q3 poſt ſeptimù ſpòdiſe acciderit diaphrag-
ma 7 lacertor9 pectoris multi mouenit ſcapu
la excepta. hec etem no ſentiés moneſ. Qo ſi
poſt octau6 fiet ſpòdiſe 7 nonu tot9 est pecto
ris mot9 ſuputes et man9 vtreq3 ſalue ſunt ap-
ri ſensu ac mot9. Sic 7 in oibus vjudicadu6
est ſpòdiſib9 q3b9 incòmodu6 ac cit. Nocumetuz
nàq3 ea sequit mebza ad que nerni abindep
ducti tèdut. C Nerui porzo q3 ad vnugbq3jusin
gulariter pferunk mébroz 7 ſi forte patiantur
singulariter mébroz nocet illi in ſensu et motu.
Nòsti aſt vnugueb3 zernuo q3 ad ſingula de
ferunt mébza et ſensum et motu er ei9 loa 9pe-
culatoi6e in quo mébza expeſuim9 cu6 nero
ru6 dixim9 ortu ſcieq3 abinde e 61 alici pi6 ner
noz incòmodu6 fit aut ſensu6 7 volutari6 mo-
tus ſimul ab illo ceſſant mébroz adq3 nervue
niut illi hocq3 erit ſi nerui h5 7 ſensum ſimul
ferit 7 volutari6 motu aut remanéte motu ſe
ſus ceſſat. hocq3 tunc tuc còtingit cu6 ad mem
br5 duo ferunk nerui quonq3 alter 7 dtuté mot9
ad lacertos deſert: alter aſt cui6 qua mébri
veſtik tac9 ſensum ministrat 7 incòmodu6 ner
uo ſensu tac9 2 tingit porigét: aut certe mo-
tu deficiéte oino ſensu ſupeſt. hocq3 eu incò
moditas illi nervo motu6 ſuggeréti iſerk. Cu
aſt mébro yno ministraſ nerao ſensu6 7 moz
tus ſimul incòmodu6q3 magnu ſit et mot9: ceſ-
ſat 7 ſensu ſimul ab eo mébro 7 ſi vehemens
no6 fuerit motu6 nocet 7 ſensu ſupeſt ſanns.
Mo9 etem virtutis indiget plima cithate 6
ſus aſt per modica6 ministraſ cithate.
C Cap. xvi. 5 delectatiois 7 doloris 9litarib9.
E lectatio 7 dolor in io
bus alteratione ſentiétis in nä 2 es
iti quæadmodi6 eo dictu6 est loco
quo de 9litarib9 dirim9 ſensu6 nifi
9 delectatio e ab eznali hitudine in näle alte
ratio dolo: e2 a näli in eznaturalè hitudine
alteratio e. pma vt corpis a lâguore 7 sanita-
té alteratio. ſcoa a sanitate i mozd6 hecalte-

Electatio

7 dolor in io
bus ſit ſenſi

Theorice

Maly 75

ratio ei modica e nec delectatio fit nec dolo
queadmodu si sup hois corp9 scitillule cadat
ignis dolon fit et si forte aliqd qo tempera-
ti fit caloris modicusq minime delectat. Sic
quoq et si in sentitù alteratio paulatim fiat et
in tps loſtudine nec delectatio fit nec dolo.
Cui utimul magna e aut hoc aut illò fit què
admodu si sup alicui9 ceciderint ignis carbo-
nes corp9 magni ipm còbursit et doloz fit: aut
si forte lenis alicui9 rei hò magnâ ptè attige-
rit delectatiòs in ultimo delectat. Cui at se' e
hmoi alteratio alterutru fit taſch si ad aliqd in
fluat mébroz mă cala aut frida semel doloz
fit: si ab alicui9 corpè nocès enacuet mă se-
mel delectatione abinde sentit hò vt cu vulne
ribus ſanies enacuat. Delectatio aſt et dolo;
intact9 sensu fortiores sunt 9 reliqs sensibus
grossior tem e sensuoz nec alterat mutat in
alicui9 rei nam facile sz tarda quâda difficul-
tate eo qo sentitù facile et celeriter passiones in
eo no opek pp ipsi9 grossitiè:restit utem illi p
hibet. Qdeciq aſt alicui9 arcte actione et amo
net ampli9 ipm ledik. Reliqs oib9 sensib9 dele
citatio et doloz ex eis qo sentimnt non magna fit
queadmodu tact9 magnuz qd accit sensui eo
g celeri9 in rei alterent nam sentite faciliuſq.
Nifi q in alijs eoq maior e delectatio et dolo;
lor9 i alijs tuxta subtilitatis eoq 9 grossitiè
quatiutè. Uſus itaq sensus ſua citi alterat
subtilitate et in sentiti mutat nam coloris ſez.
Quare ſtitas illi no accit magna delectatio-
nis aut extra ex sentiti na. ſutq hi duo sensus
vibus ſez et tact9 in delectatiòe et dolore in extre
mitatib9 duop oppositor9. Reliquior9 oiuz nă
liter hec duo media e:niſi q in ſust9 sensu de
lectatio et doloz debiliores ſunt 9 in tact9 sen
ſu. ſubest em hic illi in Grossitie.in audit9 autè
sensu fortiores ſunt 9 in viſu. est eım illo gros-
fior. Odozat9 porro sensus iter auditù medi9
ſtitit et guſtù in Grossitie et subtilitate altera-
tionizq celeritate et mora:queq illi delecta-
tio accit et doloz mediſi tenet. Et ſciedù dolo-
ris cas oiz in ſensu continuationu ſepatione eè.
hocq in tact9 ſensu aut ex aliq fit acuto et iei
deni aut grani illideti et tereti:aut aliq extède
tire:aut ex friditate et caloze. Calo aſt et frig9
corpi nocet continuationu mébroz ſeparatione
Caloris tem imoderati è ratificare et diſiſuge
re mébru ptes fridu 2tra 2gregat et ſpiftat ei9
ptes adinuicè intinvt alie ab alijs ſepent:qre
e9 continuationes disgregant:qle qd luto accit
cui em ſtcaq scindik. Et ſceldò malà còplonez
doloz facere. Siquidèvaria fit et ineGLYPH<133>lis in oi
corpe. Si ſunt em oi hec in corpe eGLYPH<133>lis dolo-
re no parit eo qo corpi taſch fit nalìs còplo: nec
mébroz aliq ſua leditur nä. Hmòi i ethica co-
tingit ſebre et hydropisit he em male 2plones
male ſunt et th in oi eGLYPH<133>les corpe et mébris:yn

t doloz ab eis no ſentit. No tem in eoq cor-
pore è mébru aliqd ſanu qo nocumètù ſentit
mébrt e egrotationè. In de igit putrida ſebris
piodica magnu patièi ipmo ſacit piodo dolo
rè magnas angustiationè eo qo alienus qd illi
accidat:qo 2uenit no nouerit. Si at tpe ei9 pa
lirius fiet ipaqz in oia diſſuède corpis mébra
doloz no ſentit et moleſtia. At yo varia diuer-
saqz mala còplo oib9 no erit in mébris corpo
ris eGLYPH<133>lis:sz in aliys diuerſoqz et ipa diuerſa in
his 2plori:in illis minor:yn et diuerſis fit do-
lor:ptib9:eo qo qd si alia faciſt et alia ab aliys
patiank. Doloz at in viſas ſensu ex albedinis
fit colore qo dinidit et spargit queadmodu in ta
tu calor:aut er nigro colore:qo lumè 2gregat
coadunatiòe nimia continuationqz accit ſepa
tio ab eo queadmodu in tactu a frigore. Eſt
aſt hoc in ſustu ant ex acerbo ſapore 2 pùgi-
tio qo lingue ſeparât ptes queadmodu calm
facit aut pòtico et influau qo taſch et frig9 diſter-
minât. In auditu a voce fit magna et acuta qo
audit9 ſeparât ſensu ſicut et alb9 viſum color.
Accit aſt ſensu cuiqz delectatio et doloz:aut
ab extra yt viſui auditit et odoratui. hiu etem
delectant et còtra colorib9. vocib9. odoubuſq
ab exteriorib9. Et ab interioſib9 fit illis tim do
lor:aut ab itus et e:yt ſensui 2tingit et guſt9 et
tact9. Hust9 qde ſensu ſuit hec ab exteriorib9
p ſapores:ab itus aſt ſanguis delectat ſapo-
re et flegmatis dulcis. nocek aſt cholera et fal-
sio ſlegmate ſi in corpe dominenk lingue aut ad
iſaz mittank a ſto. Tact9 porro ſensu ab exre
triorib9 leſto fit reb9: his qo continuationi faciut
separatione vt ichtiòe et illeſiòe: et ab iteriorib9,
ca lida coplone aut frida ſupfluitatibuſq gros-
fis qo diſrúpùt:hiuozq acuto qicidit. Ab exre
triorib9 fit illi voluptas molib9 et in calore et frì
Gore tèperatis. ab iterioſib9 ho cu ma excoq-
tur malà nocéſqz et digerik maturatione náqz
2 digestionè voluptas comittak: aut cu diſsolu-
ſtur malea corpe ſupfluitates queadmi bal
neo fit cu ſupfluitates diſſolu ſitur cae et pun-
ſètes:ſz et cu qo nocebat egredit et manifeſte
purgat GLYPH<133>lis è in coitu voluptas cu ſpma eGRE
ditur. Spma náqz ſi in vaſio fuerit ſuis multi
plicatù nam ledit:qre ipz foras hec depellik:
nifi qo maior è cu eúatur ſpma delectatio 9er
ei9 fuerit collectiòe nocumètù:euatio náqz ei9
fit ſemel: alteraturqz ſensus ab eo ſemel vn et
maior ei9 è voluptas. Collectio ho ei9 pedetè
tim fit:nec alterat ab ea ſensu ſemel:vn et no
multu ſacit in ſensu dolozè. Voluptas autè q
mulieri fit ex coitu maior est 9 qo viro. In mu
liere tem fit voluptas et eſionis ſpmatis cau-
sa ab ei9 vaſis:qoq2 matrix a veretro ſperma
contra huì. In viris aſt voluptas hec eucaua-
tionis iſpermatis est ſoline.

Ca.17.5 accntib9 q appetit9 cibor actoi accit.

k 3

Ziber

bo. cſi zaccara aut lebelabiſi et zacca. aut violã
ſiliaq. auri porțulace aquã istilla et rasure cu-
curbite cù rosap olo in qe ſiaſp. coreris pdeſt:
aut istilla illi oui albumè alternis houſ et cù
bâbace desſicca pdeſt eum. Et ſi tillaueruſ illi
rosap oleu i qe ſiaſp. coreris pdeſt. S3. ſi ſem
puine aquâ instilles cù vini aceto modico et
oleo rosato medeſt. Medicamis aſſignatio au-
riſ ex cało dolou vtilis. ſue rose ptes duas.
ſſami olei vnâ. vini aceti heſerê aq cuinſoq. 5.
ptê. 2grega oia et pcute optie atq auri instilla
aut cucurbite aquaſ roſap oleu. inkierisq cui
ſilia è lac. Sic ſi ſi mulier iac auri imulſerit et
paulinu expectaueruſ et ſiccueris. ſeboq et ter
tio imulgerit. dolò ſed abit. Circa aurê. ſada
lû. et aquâ rosatâ ac caphoza catapla: aut co-
riſdri aquaſ et lactuce ac ſemputue. Et ſi mole
ſtus è qe grauis dolò ſume op[.] modicu et cum
oleo distêperâs rosato vel violaceo auri istilla
ac mădragoze ſuceu iplue cù oleo rosato. qm
dormitare dolore ſedat. Nec hò his nimiam
opotebit dare ſuetudinè. qm auri facit Gra-
uitatè et audit[?]. Si aſt auri dolor et mala fit
cop[.]one frida intuere. Et ſi in core d'ant[.]sint
ſigna flemmati hùviditatis. patièt hyerâ et can-
ſanica[.] ppina: et gargarizet hyerâ cù ſdngibiz
q eo eiufmoî cerebru purgeſ. Dehinc auri ei9
aliq[.]d istilla calido[.]z oleo[.]z vt nardinu aut co
ſinu. v[.]laurinu. aut ſugilinu. qm còpetus è et
vtrile vt fanſuci aquâ iplue expeſiſ. pbatu em
è. Aut ſue th? et tritu diligêter cù vino liq[.]ſac et
amigdalino oleo amaro ac paulatiz auri in-
ſtilla bâbaceuq. hoc inſuſuz auri applica. aut
ſupta cù vaccino locio mirra liq[.]ſac. et auri in-
ſtilla. Tel ſue radiè fugilu aquâ. et marzeniuſ
qolei onſacini aliq[.]d admice. bulliatoq donec
a[.]q deſciat ſupſite oleo hocq auri inſtillabis.
pdeſt eum 2tra frigidâ et vêtoſtatê q auri acci-
derit. Aut viridis folia ſue garbi. 2diligêter cor-
tere. ſüptuq cana ſnatu. et q intus ſut extrahe
2 luto in al'loco catapla[.]z deſup folia mitte tri
ta cù modica aq coq et auri iplue. Et ſi dolò
et frigido fuerit cù hùviditate q ab aure deſuuit
viti ſel istilla. aut ſel gruuis liq[.]ſactu cù amara-
r u ſo oleo amigalaru ſon zêbazi. Aut ſume en
forbi[.] ſnu vn[.]u. et diligêter tritu cù oleo liq[.]ſac
rosato. et auri inſtilla.

Ca. 63. 6 auriis apatis ex cało et alij[.]s medelis.

Aam
aſt auri a[.]pa inaſciſt calm
aut puſtula cephalicâ mi-
nue. et ſanguieſz furta q[.]d patiès ſert
et morbi ſtritias ſulit et aſq. et ſp[.]s ac
patiètis cop[.]to extra hez colliu[.]n alb[.]u inſtillabis
auri. liq[.]ſactu cù puelle lacte. lacq illi et ma-
milla linulgi ſpa. q[.]m[.]t dolore mitigat et calore
placat ac emolliens lenit. ſup auri radices a
ſoris p[.]ſilu ſemè catap[.]la. atitube aquâ ac cuſba
re. solatricq. et ſtia. e[.]p[.]liza q[.]3 h[.]o e[.]p[.]to. Assigna[.]°

Quintus

et faba[.]z ordei farine cuiq[.]p ptes. i[.]s. viola[.]za
dicis carheme. cuinſoq. i[.]t. folio[.]z ninifar. ca-
maille. lili[.]y radic. cuinſoq. i[.]y. tere oia diligêter
et cù solatri aq distêpa. viola[.]z o[.]l. ac q[.]ffare aq
et rahalebi. et e[.]p[.]liza. aurê patiètê. Cibis paſce
a[.]q ſed ucritantib[.]q assignau[.]m. a cibis phib[.]
calis. et oib[.]q ad caput vapora[.]tib[.]q. Et ſi eiufmoi
mo[.]bii ſeb[.]z comitut refrigeratione auguea
Q[.]s et i[.]regie h[.]o a[.]pa n[.]o mitiga[.]t auris intellige
a[.]pa ſaniè feciſſe: toq auri istillare optebit. niſi
miſſis ſpumâ et ſeis merue ac fenugreci cù mu
lieris lacte cù filia è. Nec deſiſtes h[.]o bis. i[.] die
facere. doec ſanies aure egredia[.]t. q[.]ſacto aurê
cura ſaniei curabis et viceris iurta q[.]d poſteri[.]
dicem. Q[.]s ſi a[.]pa i[.]diffoliutio[.]e ſert et diffoliu-
tu agnoneris. reliq[.]ez illi ſup[.]ſut g[.]ſse camou-
lâ et mellilot. coq i[.]a[.]q. et er a[.]q modica ſue. et au
ri tepidu istilla cù modico viola[.]z oleo. Et ſi
e[.]s i[.]cucumo bullieruſ et i[.] capite cucumi fiſtula[.]
poſueruſ et fiſtula[.]z inqui[.]t diligêter cù bâbace op
pilaueruſ aut p[.]nis i[.]ſtuleq capiti patiètê ap[.]
poſueris aurê. q[.]d i[.]pam ei[.]9 aftedât vapores
pdeſt. apatis e[.]m diffoliu[.]t reliq[.]as.n[.]o ſit autê
eiusmodi aq poſtura caloris: i[.]z tepati. Cù autê
q[.]s i[.] aure ſit a[.]pa frigidu è. patiètis nä[.]z cu a[.]
rici decoctio[.]e ſolue. acuta cù hyera et turbi[.]
pil[.]hiere. ppina. aut h[.]as. Assigna[.]° e[.]p[.]re
re p[.]gre. e[.]3. turbit. agaric[.]r. cuinſoq. q[.]drâte obli-
o[.]ſcamţee. 5. obolu. tere oia diligêter. et cù aq i[.]
stêpa ac pi[.]k. potio è p[.]lena. hec cù feceris cere
biuq purgaueruſ auri aneti oleu istilla. aut ſu
gilu. et h[.]ac exeri[.]t aurê ſom[.]tatoe roboza ane
i[.]t. cau[.]k. rutabe. cam[.]il. mellilo. liq[.]radic[.]
folio
tu lauri. ſa[.]ſuci. nemami. cuinſoq ptê. abrotani
fenugreci. ſemis lini. cuinſoq. 5. ptê tere oia di-
ligêter. et cù aq distêpa ſa[.]ſuci. et ſi[.]ſami oleo ac
narcifiac. ac nardino. et aurê e[.]p[.]liza. q[.]m a[.]p[.]o
time diffoluet fridiu. Et ſi cam[.]oillaz. mellilot.
anetu bereniaſetu. lauri folia. et h[.]decochum
maioranâ. ſaturei[.]ā i[.]cucumi coreris optime
et ſup cucumi caput fiſtula appoſita. fiſtule ca
put auri applicueris aq medicaminu[.]vapor ad
e[.]a igredia[.]t diffoliu[.]n[.]o p[.]deſt ap[.]ati. Et ſi a[.]pa
intelleberis e[.]e duru hoc illi adhibe emplaſtru
Assignatio eius galline adipê et anatis lique
fac et miſce ſimul parum ſimi ouium tritit an
rem emplaſtriza.

Cap. 64. de ſanguis et ſaniei q[.]d aure exefit.

Alnerum
2. viceru curu a[.]urib[.]q hec eſt
Cù ergo ſanguinè ab aurevideris
iluètè ſumac expeſſa istilla illi aquâ
et po[.]tulace ac virge p[.]astor[.], aut ſu
me gallam diligenter tritam. et cum aqua mir-
tam po[.]tulace a[.]uri inſtilla. et porri ſuccum na
batici. ſume etiam leporis coagulum tritum
cum aceto aut aloem eti[.]thus equaliter. et tre
ta diligenter cum porri aqua auri implue.

Practice

Maly

226

Tde saniet medela in saniet medela q aure exerit. Cui apha erperrit calidi aut puſtule q in ea ſunt rozap oleu auri istillare cœnient. i quo liq feceris paż mirre o oph. aut ſume sarcoſolle ſanguis diaconis, libant. mirre aſſaſi, méuthe. ptes eſſes. tereq diligěter. et cui melle distěpeſ; rās licinij ſuolue pāni linet et auri optime ab ſterſe a ſanie cui bābace ipone: aut ſerri purga mětij tere diligěter. i aceto decocti et auri iſtil la paulatim aut licinio iplicitij imitte vel ſarcoſollā et ſaſſi memithe acipe et ſuſde diligen ter cui melle distěperās itinctoq licinio auri in ducas. ſume qz alumè iementij et optie tere et cui melle distěperās auri cui licinio ieducas. Si aſt diuturni9 ſiat ſaniei emiſio. hoc vtar me dicamie. Assignatio ei9. mell. 3.r. aceti. viij. ad ignè decoq et ſpumā aufer et puluſeriza deſu per floris eris. 3.ij. et miſce cu licinio ſup aurez pone. pbatij est em basiliſoq qz vngneſtij ſi euz licinio auri iponak prodeſt ſaniei. Cicatrizabis aſt uſt vlcque in eis ſunt vnguento. r. qoq de lithargiro ſit et aruco.

TCap13.kv.de opilationis auri medela.

In opilationis que auri fit et audit9 grauitatis medela atſendèdi ſi opio exſoſdeſit aliq pur geſt his qb9 aurib9 purgat: aut ſume buracu et diligěter tere cu aceto miſce. aurib9 iſtilas ſic p diè dimitte deinde aurè purga et cu tepida la na aq. Qo ſi opilatio ex humoze è grosso. flegmatico caput cu medicamie op3 purgare ſla deponèti vt hyere pill. et cōcanicis. et hyerari aliq magnap vt logodion. Si cōplexo et etas ſepuſs adjuerint tuc vtaris gargarilmo euz hyera piſ. et ſiqnibin et tepida aq ſinapiqz ſerelſaco. oſigano mōtano. heſsa et ſilibus diligě ter tritis hec cu mellis aq gargarizet: aut zebi bi aq decocta. vtaſ qz ſternutationib9 cu còdi ſo et hebethel ſonda in ak ebere aloeq. Cerebro purgato auri aqua instilla in q piganu co keris. ſanſuč.nemanu et ſup erpime hec recētia qviridia. eductaqz eop aqua cu iauſiro et caſto reo miſce aut enforbio inxta paſtōſis vires et ſm q patiètis ſert còplo aut auri aqua iplue in q abſinthij decoreris. vel ſume buracu et ſi napim tritaqz diligěter cu aceto distěpera et ſu per aurè euz licinio pone. aut ſume caſtoresi et elleboſu eglr et tindè croci otiètalis tritaqz ace ſu ſup funde et auri iſtilla. aut cu licinio iudex: vel oleu iſtilla nardinij. qm humoze ſubtilati grossum q in aure eè: a diffoulit. vL musci olm. qm vtile est. Implue et auri pipis modicu triti cu zěbaci olo puri liſſacti. Et ſi audit9 grauic tas ex aſpate fit. apostema ills curari erpedit his q iam dirimus. C quod ſer ex carne ſiat ſu perſua que in auri ſoſamie oſta est: aut ver ruca et abſcindi posibile est ferro abſcindak: et

qubusdam vtaris medicaminibus comèdentij bus vt floris eris vnguento: aut quæadmodi alis dicemus. Assignatio medicaminis Sal. vtilis grauitati audit9 et ſurditati. ſume elles borij cithitatè qlis è et oſſis dactilis tereſqz diligěter cui melle diſtempa et ſup aurè pone. Qb ſi audit9 grauitas lapidis aut cutuſpià rei que incidit auri ſit ſtibij ſume ſubtule et bambace innolue et viſco iplica aut sumi humida et auri ieducas: qm qo in aurè cecidit ſubio adhère bit et egrediek. hoc ſepi9 facies donec eductur. Sin mollire ſternutationè patièti cartap licinij ſarib9 ei viducès aut medicamia iſſuſa q ſternutationè adducunt: vt cſiſum et al. naresqz et naſum opila et aures cu bābace: vento ſitas nāqz comouebik in capiter ſoſtiter egre diés q in aure ſunt emittit. Et ſi in aurè aqua egreſſa est patiètem vno impa ſalire pede ab egrotati latere. et caput in ca acclinare. ptem palmāqz auri apponere et ſoſtiter comouere. Deſluet etem aq et egrediek. Sz et ſup aurè taceruit et caput ſoſtiter cufferit aq aure exi bit. Qo ſi no egredik hac illà agredere cura. ſume arſidinis fruſtij palmo et aſpli9 lòſb et alterà ei9 extremitatè bābace inuolueſqz eu8 tertij pte: hāc olive oleo iſunde et extremitatè q bābace nuda eanu iſitte eſqz accède in q bābax est. Isnis em vt in arſidine cepit opari aqua ab aurè extrahet: hoc ſac donec patièſs què no ferat iſnis ſentia calorè. Tuc aure etrahe què nihil aq ſup eſt. Et ſic aurèci bāba ce: deſicca et roſarj iſtilla oleu. Educat quoqz aqua ſiſtula auri appoſa ſi ſugaq. qm aqua extrahik et ad os exi. Cuz aſt in aurè reptile aliqz igreſſum fuerit aut ſmes iſus gnanur ſhi aqua erpſſam iſtilla. aut fautenest ſtuariis. aut cataràt modicu. Inſtillatuz etem auri vermes occidit et reptile: aut ab ſinthij iſtilla aqua decocta aut folioz pſci. aut cappis oſa etem hec ſmes occidit et reptilia. Qb ſi vacci paż ſumas ſellis et in aceto liſſactu iſtil les auri pdeſt et ſmes occidit. vtaris etis hoc medicamie qm pdeſt. Assignatio ei9 ſulfuris buraci. ſucci ſhi eſſes tce. tere diligěter et cu aceto liſſac et aq folioz ſugilb iſuri iſtilla qm vtile è et ſmes ac reptilia occidit. cucumeris quoqz agreſtis succus pdeſt.

TCap1.kvj.de ſuſurrationis et tinnitus auſtium medela.

Am aſt ſuſurratione et tinnitus aurib9 acceſt libi oleb iſtil la. aut nardinij. aut costinij. et ſuc co folioz garbi aut ſume elleboz. nigru caſtoresqz eglr et zaſra iſſtij vtriſqz è pòd9. ac in aceto liſſac et auri iſtila. aut ſume zufam et lauri baccas ac pieas et in aq decoſos et iſtilla. et oſz fugilb penuſuz euſ pigami aq ſi iſtillek vtilis est. Aedicaminis

C 2

Liber

affignatio tinnit¹ et audit¹ gravitati. Siue còdi
ſi roſap olei, 3afrani, cuinſoſ³ obolos, iiiij. elle-
boi albi, buraci, cuinſoſ³. 3. iiiij. tere diligêter et
ci vino distêperâs trocísca, atq. cuz op¹ fuerit
vtere liſq. faciens in aceco et auri inſtituâs. Aliòs
ad idè ytile, mihe fluxe ptè. i. olei cheiri. iiij. bul
li et refrigeræ. vafeqºs conde vitreo et auri inſtil-
la. Et si medicamia hec nihil pderint, tinnitù
auri ex hùiore fieri groſso ittellige còcluſo in
cerebru operimèto. ideoq. patièti qò cerebrum
ei¹ purget tribue vt hyere. pìlk. et còcanicas. ac
aloes et ſtlla, dabis et das illi. Assignatio eap-
turbit. 3. y. colo qnside adipis. 3. mirob. kebuli
3. 5. farco colle, quadràtè qhthere oblos. iiij. trita
oia diligêter. distemperâs. pìlk. ppinabisq. de
eis. 3. iiij. corpe purgato nariu adhibe inſtitratio
nes caſefacietes ſubtiliâtes. vt q. còponunx ex
castoreo. ianſro. ſunizo. et ſlibb¹ q in 2toſiòs
faciet capto diximus et ſternutatîde vtaris cuz
cò diſo et hyera modico naribus inſufflato.
T Capl'm. Ixviij. de ſurditatis medela.

### Sarditas

cù fleſmatis accit
cà groſſi et viſcoſi
qò in cerebro i et ei¹ ſnatur operimè
to vel aliude inſuit ad audit¹ nerunz
curat regimis vſu iſcidètis et ſubtiliātis et hye-
tarù potu ac ſargaritmis aurìu inſtituatiòb¹ il
lis qò dixim¹ ante cu de medela opilatoſis q in
aure fit disputanimus et cibòz abstinentia ſla
generàtiij. Medicamis affignatio ad ſurdita
tè. Sinapim diligenter tere et cù ſicbus miſce
ſicbis et facto licinio auri ipone trib¹ diebus.
T Assignatio alia. Castoreu cu olo liq fac ane
ti et ſucco pigani ac anri inſilla. TOò ſi ſurdi-
tas ex coleris accit aſcèdètib¹ ad cerebrù què
admodi in morbis acutis còtingit et ſebrib¹ co
lericis eius cura è vt patiès ſoluaſ medicamí-
nib¹ colerà deponentibus ru. vt mirobo. de
coctione robozata cu hyera et ſcamonea. Post
euacuationè regie vtaſ téperato et ſuavis aq
balneo. regimè caueat colerà generàs ru. et nò
nunq ipa ſpòte expellit nà colas has et ſurdi-
tas recedit hec. T ſurditas aut q ex cerebro
ſit et neruo rupture cas aut tritiòsis. aut pp vir
tutis debilitarè audiètis ex ſi ipfa est creatiòe
medicamine caret et ſanatione.
T Capl'm. Ixviij. de paſſionu nafi medela et do
loris eius cura.

In passioni medela q na
fo accidut in
tuendù. et ſi nariu còplexio caſeacta
eſt. et rubo illis accit ac ardo: patiès
oleu respiret roſap pcuſum cu ſempuine aq:
aut oleu minifar cu rosata: et ſupponaſ exteri¹
pànis inſi nci¹ fàdalo et aq rosata. TOò ſi ca-
lo: extremitates vſas poſsigit vêtriculòp olei
minifar ſiat nàribus inſtitatio cu educti ex cu-
carbite fuerit. Ænus et olei rosati aqueq rosate

Quintus

Sàdalìs odoret et aquà roſap. caphez. nihis
far violà roſam. papaueris flores et ſtla. Et ſi
locis acciderit: his aſa cal: aut in naſo pntſu
le fuerint oſte: patiètis cephalicæ iminute aut
appone ſitiæ et ſanginè iuxta qò op¹ fuerit et
trahe cibis refice refrigeràtib¹ vt odi alio
3acc. aceto ollue oleo ſnatis prunis. pomis.
moris. naſumqz et fròtè cu sandalis et aſaſo.
memithe catapia et muſderbedi hezajo. aſ
roſap et poſtulace. ſempuine et aliquà harum
narib¹ inſilla aqrù cu roſeo oleo olqz illu rea
frigeràti diſpòas regiè et extiguèti. Et ſi nàs
lib¹ vlcera appuerit patièt cephatica minne
et refrigeràs adhibe regimè et ſi vlcera illa hu
mida fuerit. hoc vteris in illa medicamie. Et
ſignatio ei¹. Sume ceruse et purgamèti argen
ti. luthargiri. aferebi aduſt ièqles ptes tere in
mortario diligêter cu roſap oleo. et naſo ipone
cu licinio. Qò ſi vlcera ſicca fuerit. ſume cerà
oleu amigdalap. meduſa cruris bouini cùli
ter ceràqz i oleo liq fac et aliqd adde ſpume.
femis citonop¹ ac qhthere optie pcutiens naſo
cu licinio imitte aut interi¹ cataplaſina. Et ſi
da naſo putrida ſunt vlcera. ſume ellebò albu
et chafeso eſlèt er. ſnapi teréqz diligenter in
ſuffla et nares cu aceto lana. mirràqz inſuffla
tritam qm proderit.
T Capitulum. Ixix. de carnis i naſo ſuperaſe
medela.

Aro

i naſo ſupſtua ſi duraſue
rit curà no ſuſcipit: qm ò
ſshe est càcri: ſi mollis labora qm
ſanabit. Ei¹ igtis curà è patiètis in
cidere cephalicæ et ſitlæ appone 2
pìlk. hyere ppina. naſoqz licinù iànc cu forio
eris vnguèto aut ſume aſenanù et mirrã eſqui
tere. ceràqz diligenter licinium ſume pàni linel
hoc ifunde aceto. et ſic medicamie circuſione
ac naſo ipone: aut ſume cortices eris et colros
danefum calià. cuinſoqz ptè arſenici rubel. ze-
niari. cuinſoqz. 3. ptè ellebozi nigri qdràtè. tere
oia diligêter. et facto lineo licinio. ifunde vino
et hoc iuolue medicamie et naſo imitte. aut eri
ſume tubali et diligêter tritù vio ifunde et naſi
iteriora illinias. Sume èt 3ag1. 3. iiiij. colcada-
neſi. et mirre cuinſoqz. iiiij. colcotar. iiiij. alumis ie
menici. galle. tubali eris. aristologie. et cuinſo
qz. 3. iiij. et 5. turis. iiiij. ob olos. aceti. 3. cèſt. decoq
in yafe eneo dòec tâſ electuariù fiat et cu licie
nio vtere. Et ſi hoc noſpderit medicamè adhi
be acutù. vt calico et dicberdic. et ſi nec his cu
raſi ferru adhibe vt posterius dicemus.
T Capi. Ixix. de naſi fetoris medela.

In fetoris
nafi medela
op3 patiètem
ȋq̑ingibin et hyerã picra garsariza
re et e ſinapi. et poſt hec cu vio in q
ſpicã garioſilú. oiganuqz de còpe

Practice

Maly

227

ris. 4 narib9 infusla origani oboli. triti diligéter instilla 33 fautenegi aquam. 2 hoc medica me ad idè vtile è. Assignatio eius fume mirre pure. amonit. acatie. equales ptes tere diligéter 2 cæ melle distêpera dispumato 2 naft extre mo parum applica. diebusß multis olfaciat. Aut fume mirra 2 in aqua fautenegi lique fac 4 narib9 instilla. Vel fume ammonit. rofaz 5 cæ cæ equaliter: teréſoß cribia. 2 cù bani oleo distêpera. 2 naft interioza cataplasma. Instilla etià passionè hæc habentium naribus cameli vinà probatum est.

T Cap. Ixxiij. de fluxus sanguinis nariù medela.

Arium
sanguinis flux9 cu5
crifi5 cæ fit âputan
di curâ nò adhibeas Sin aliter fri
side pdeft aque respiratio cù ac
to mixte. 3friside aque supſuſto ca
piti 2 faciei: extre mori5 ligatio forſis. Cù au
tè modù trâſit 2 nò ceflat. tunc op3 aloes fume
re. 3 olidâi. ù. tritiuſoß diligêter licinù circuïol
ne pàni lìnei qò aceto intinreris. 2 naſo imit-
te. licinù 33 pàni lìnei incaustro intinge 2 na-
ribus imitte. Succus 33 belegi. aut Succus po-
ri 5 ſi simul instillètur aut ſigillatim. aut ſtercus
aſint effpùſt infilleſt naribus pſunt. aut cu-
cunersi ad amari. Et ſi in his parù miſceatur
caphore pdeft. 3pfectus flurù hùc ſanguinis
aufert. carta 33 aduſta. 2 vdaha còbusta ſi ſu-
mank ex eis ptes et colcotari. 5 ps. ac trite di-
ligêter narib9 inſufflenk pſunt. 3agi egyptia-
ci. thuris maſculi. galle aduſte. 2 cù aceto ex-
tincte. colchotari aduſti. equales ptes tere. et
narribus inſuffla. aut licinù inuolue pàni li-
nei vint inſuſum aceto. intinge etiaz in thuris
farina: 2 ſanguinis draconis carate aduſte et
mirre pure equalr mixto7 et trito7 diligêter.
ac cribrato7 subtiliter: 2 narib9 immitte. ſed 2
carata aduſta 2 ouì cortices aduſt. cerui coz-
nu aduſt. caquià. cortices granati acidi: alu-
me lemenicù equalr fume. trita7 oia diligen
ter cù belegi ad7 distêpera. intincto7 panni li-
net licinio naribus imitte. aut fume hezàž. 2
in pàno pone lìneo 2 còbure. cineré7 hùc ſu-
més narib9 inſuffla. Et ſi hec nò pderint ſup
caput aqua roza frigidâ forti frigoze. Caput
q7 et frontè hoc cataplasma êplastro. Assigna-
tio eius. fume galle viridis: 3gnati cortic. rose
ſicce. cuinſoß ptè léticule expilate ptes. ù. gipſi
ßtì 2 olum pò7 tere 2 cù mirti aqua distêpe
ra. fròtèp7 verticè êpliza. Aut appone lìneuz
pànsi aq inſuſum roſap refrigerata cù nine et
vint aceto ſup verticè. aut cù tucia empliza cù
aceto decocta. Et ſi nec ſic fluxus âputat ſitià
ſub hypocòdrus applica a latere flurus. Te
ſteſoß optime stringe 2 i adq pone frida. qin7 ſic
ceſſabit. Op3 aſt cù flux9 in v托 erit latere
ſtia ab epatis latere apponere 2 ſplenis. from

tèq7 verticè hoc êpliza emſpo. Assignatio et
liter armentice. ſucci barbe caprine. farine or-
dei. 2 lenticule. 2 balauſte. cuinſoß. ptè capho-
re. opij. cuinſoß. quadràtem ptis. tere oia dil-
gêter 2 cù aceto distêpera ac empliza. Aut ſu-
me: chaleſi flores. 2 vitis fròdes. hæſegù. roſa-
rù folia virididi 2 terès cù vini distêpera aceto
2 farina ordei. fronticq7 2 vertici applica. Aut
aranee telà. 3 zagsi eſiptiaè. colchotarù equa
liter fume. tritaq7 cù aceto distempera 2 cata-
plasma licinù lìnei pàni. narib9 imitte. Qb ſi
virtus robusta est. cephalicà ſiminue âputat
ein nariù fluxi ſanguinè ad inferioza trahés.
cerucis 33 ptib9 ſitia appoſita pdeft. qin7 ma-
terià ad capitis puppim trahit. Et oz vtentes
his te medicaminib9 2 curſpatientè regimine
dispòere ſanguinè deſati cibis. ſ. groſſantibus
vt chabesa. q7 ſit cù farina amili. 2 rizo cì lacte
pacto dulci. oniſoß solidis. Cui aſt ſano flur-
ſanguis nariù accidit. ſepi9 his q7 dixim7 cibek
2 caſeo recèti. lacte. 2 agno7 carnib9 l'actètik
ericis poxcellop carnib9 atritico coło cù lacte.
T Cap. Ixxij. de chafemie. i. odoțat7 puatòis me.

Doratus

puation intuen
dù ſi fiat ex op
pilatiòe nariù carnis que pducta
est in eis cæ. 2 hoc illis q7 dixim9 cu
retè. Qb ſi ex hùiore grosso in vètri
culis adunato cerebrì q7. ſ. odo7at7 op7ebit p-
mù hoc midare hùore cosp9. pprieq cerebrì-
cù pill: quarrì es è eſiare hùòc vt hyere pill: 2
concanicis ſilibuſo7 cerebrì hùo7es purgàtib9
Tuc medicaminib9 vtere quò7 est oppilatio
nì pdefſe nariù. Qb ſi odo7at7 puation ex hùo
rib9 accit groſſis adherètib9 offis foramini co
latòrio ſimul medicamis adhibe ſubtiliàtia 2
incidètia vt qb9 vtìmur in coriza 2 catarris nìs
ſi q7 q7 hìc vtilia ſunt fortio7 illis turta qb è affi
Snanim9 eſſe expedit. T Medicamis assigna-
tio ad hec vtilis. ſimizì. cameli vinà. equali-
miſce teréſoß inſuffla et aliqd hmoì cum blitis
aq7 diffoule: aut aqua 2 ſanfuci yel fautenegi et
patiètis instilla narib9. Et hec vaporatiòis ad
cadèvtilis assignatio. ſumzi. arsenici rubet. ſau
tenegi equales ptes tere diligêter 2 i ſictili po
ne vafe cui strictuz ſit caput. 2 cameli arabici
vinà ſupfunde donec oia operiank ea. 2 am-
plius ad ſolè pone vafq singulis dieb9 bis cò
mone aut ter. Cù deſſiccati fuerit qb int7 eyk
nà adhuc appone 2 ſingulis 3 cutias dieb9: ſa
cies hoc diebus multis 2 quotièſciq7 ſuerit de
ſiccati vinà appones vſo7 tertia7 vicè. Ut autè
optime fuerit poſt hec deſſiccatu7 fruſtì ſume
aliq6 2 ſup prunas pone. 2 èbotìs ferri appli-
ca. huinſoß extremi 2 patiètis ponaſo quo
vapor ad naſum ascendat 2 inſka in qibus est
chafemù. ſingtìs hec dieb9 bis facies mane et
velpevloq tres dies 2 poſt vaporè ſtatiz oleu9

C 3

Ziber

respiret rosarii aut violaceum quo medicam
nisi quietcat acumen.

CCapitulī, lxxiiiij. de corīzē medela.

In corīzā patientē pmo
olium fleboto
nari quenit. si cōplo. etas têpusq
sens adiuuerint: cibis paſcatur
subtilibus forbiuonib9 vtak factis
de furſuris aq7 zaccara. amīgdalarīq oleo,
cibī iinmatn vino ſupſedeat. cibosq ad ca-
put vaporātes fugiat. vi nuces. caſuī veterez
lac erucā et filia. Sargarizet aſt aquā rosatā
pmo et ſebo tertioq dieb9. et capitis caueat diſ
cooptionē atq9 operire ſtudeat. Sup latus ia
cear et dormiat no ſupin9 iaceat ne forte ad pe
cna deſcendat materia. hoc illi dispone regi
mine deōc maturek materia et ad nares deſce-
dat: aliqd ſpiluſz deſcedat: hoc vt ſket balneo
inducas: et ſup capitis prois aquā fundat ca-
lidā. vaporib9 ſtet obui9 aque in q camomilla
mellitoru. violāq ſiccā decoſeris donec corri
za diſſoluāt paties ſanek. Nō aſt oz patiētē
balneo iudcere nifi poſt maturationē. Et si q
ex narib9 fluit multī est et subtile tenueq3. Su
me aliqd ſunizi et anſi et in igne pone ac olfa
ciat: aut in pāno lineo et olfaciat ea cī flurum
huc āputat. aut ſume tiloaloē crudī et āpho
rā et ſup prunas pone ſumiq3 eozu3 respiret:
aut cī ſandaruso vaporiz. Sz et ſi lapidē ſup-
po fuerit caleſactu et aceto irriget. eiusq3 ſumī
respiret. flurīs glomerat et āputat. Sic et ſup
ſurſurez aceto inſunderit et ſup prunas proſciat
aut lapide calidā ſub ſupraſcibiēs trakerit
perſecte materiei amputat flurum.

Capit. lxxxiiiij. de paffiōibus lingue medela.

Affionī lingue medela q
ſit vidēdūn. Si ita
13 lingue in ὑbis acciderit grau-
ſas et motus difficultas hoc incō-
modi cā factu è qo cerebro accidit
intuēdu: et ſi incōmodu hoc apoſtematum
cere
bri cā factu è: quæadmodu in phrenesis acci-
dit paffiōe et alijā hmoī curat illī morbi me
li9 reformationi et ſanatiōe et cura qua adhibes
re oz. Affuefaciēda è et lingua ſtricatiō et cī la
haboru9 inſtatiōe. oleoq3 ſuz leni9 et ſimili9 quē
admodu dixim9. Et ſi incōmodu hoc caſus
cā aut colluſiōis accidit ruptuſq3 è cī neru9 q
ad linguā veniebat difficilis è hi9 rei curatio
valde. et iō non ſanak. Et ſi lingue Granitas
ſpaſmi cā accidit ex neruis ituere: viru9 ſi spaf
mus ex ſiccitate fuerit aut repletiōe et humis-
ditate. Et ſi ex ſiccitate tarde è hoc quoq3 ſa-
natiōis: est ſi ei9 cura patiētē lac gargarizare
mulieris cui filia è et viola9 olei aut amīgda
la9 vt femis curucbite. ſpòdiles emplastrizet
emplastro humectāti: vt ceroto qo et olo fit
violap9 et cera alba aut ninifar olo extracto a

Quintus

cencurbite ſeie, anat7 et empliza adipe et saltie
ac onis cauda et porcorp apugia nō ſalsa. et ſi adi
pes hos liq feceris cī viola9 oleo et viole adie
ceris aliqd ac ninifar trito9 diligēter et criba
to9 ac leis citonio9 ſpume pdef: aquā ſitilla
i q violā ninifar. or deuq3 tuīn coreris ſup ca
pitis puppi. et ptraſanā pina patiēt ac lac aft
ne vel capiāg sargarizet afine lac et violarūs
oleu. filiaq3 exhibeat q1 i spasmodixim9. Cāſ
ſi ligue Grauitas ex ſpaſmo acciderit repletio
nis et nerui eneruatioē q ex klatico fuerit huote
grosso q ad neru9 deſluxit et cerebro dna: aut
illi cerebr1 pt1 a q nera9 orik ad linguā potres
ct9: quæadmodi9 in paliſi et ſilib9 accidet moſb9
klaticis tyc huoris euacuationis cura adhibe
da ā q corp9 ab eo purgādu9 est pilkis hyere
concanicis alijq3 medicamid9 q1 ſla purgare
affignauim9 in paliſi et ſpaſmo ex repletiōe. In
dicas abſtinensia ſla ghanti9. et regimē caueat
refrigerās et humectās: caleſacietiq3 regimie
et ſiccati regas. Corpo9 purgato cī patiētē
h0 dispoſueris regimie Sargarismis vtere cī
medicamib9 q in paliſi affignauim9: vt hyera
pic. piretro. minutēgo. cī aq mell9 et ſquingibin
hāſali. et aq in ſtaturei coreris fautenenq3
mōtanu. ſanſucu9 et filia: lignā cī hyperapi fric-
ca et ſnapi. piretroq3 trīſ diligēter. collogb3 h0
ſuppone ēplastp. Affignatio ei9. Camomille
melliloti. maio7aē. nemami. cutuſq3 3. v. fina-
pis. piretri. iauſiri. ſunizi. cuiuſq3. 3. i3. castolet
iij. tere oia diligēter et liqfa cērā cī oleo roſa
to aut zēbaci. iurta q6 op9 c. et medicamia ſup
pōe ex emplim fac. Et ſi paffio ex ipo è cere
bzo narii9 istillatiōib9 vtere ḫs dirim9 i lequne
cura. et omni illic dispoſito regimine.

CCapi. lxxx. de pustularum et apoſtematum
que in lingua kuntmede.

A Poſtēa qo i ligna fit itue9 vir
caledī ſit. et ſi aduader
ter9 h0 cephalicā mine i iuxta qo op9
fuerit ſaguine ethe q1 ſi virt9 et alia adiuuerit:  
corp9 ſi replet ſe patiētē cī ōcoctiōe solue co-  
fortata cī hyera et turbit: et Granatoq. ppia aq3  
muzop aut heſere. ſyropſi cī citroli aq et melo  
nis Idici. Aquā iube ſugeſ rosatā l q affarā co  
xeris ſiccā et ſumac i ea frica. aut aquā ōcoctio  
nis lěticule et fruct9 hullici filibq3. Sargarizet  
hāc eſdē aſb9 h0 tres vt trāſerit dies aquā  
pepōis ſugat et itibe et caqnegi et ſolatri et cank.  
haſq3 sargarizet aq3 cī ſels pſilij ſpuma. Ut  
mo2b9 ōcliauerit Sargarizet aq3 i q camomil  
lā litelmelech. ſebez6. maio7anā. violā ſiccā  
cojeris. fricabifq3 i ea modici caſſe. k. Qo ſi  
ligna aut ſub ea. aut illi 2 finib9 oris pib9 apo  
ſtēa acciderit qo i ſaniē ātak h0 patiētē alter  
nis oporitebit horis ſurgeſ et masticare aq3 iq  
fic9 coreris ſiccas. cī modico viola9 oleo. c  
temis pſilij ſpua: aut ſemis merue cī modico

Practice

Maly

228

ſensū aſt. aut ineniveſtege tepido cù violaſp. oſt oia eſt. hec aſp. matuſt à erupè cogit. Si aſp. leue eſt à no magnu sufficit eſt matuſtiori aquā calidās à violaſp. olei i oſte tinere. errupto aſpate appone bābacè cù rosafp. oleo donec purſeſt behinc ceruſe ſuppon vnguètú. Et ſi duſ lingue aſp. acciderit ſidera. ſi coz pus videris repletú decoctionè ppina epithiſi grossi reſine cibis colerā nigra generatib? 2 flegma 3 laudabiliti cibis paſce chimop. lac gargarizet aſine. aut capraſp. cù modico viola rù oleo. aut níniſar. 4 aſſicuſ 5 fenugreci laha bo. ac ſemis lini. 7 sugat hec eadè. olei litiuſt 8 ſup liguā teneat 9 vngaſt cù cera liqſacta. aut Galline adipe. 10 anatis liqſactis cù violaſp. oſt 11 ſeniculi sugat aquā cùvini robo. aut fricet in ea als in eo caſſie. ſi medullam.

C.Ca.76.6 vlceratiòb? 7 pustulap. ligue me. Am autê ligue acciderit, viderit, pustulat. la patiètè languie minne 11 patiſt. ſi puer è ſitià appone cernici 12 landa: bili refice dieta. mezauro. ſ. cum granatop. aſq. parato. 13 léticula aut heſerè aq. aut ſumachia. Et ſi iſans è 14 ſitià nò ſert. nutrici ſitià adhibe 15 e iſendè refice q. dirixi? 16 pilk cum granatop. aſp. patis liguāq. hoc cataplasmet cataplasmate. Assignatio eīp. roſe ſumachi coriādi ſicci baſt. laustie eſques. ptes tere cribaſq. 2 cù oſto paſſa rosaf. 3 cera alba liqſacta. ac linguā cataplasma pueri. vel ſume ceruſaſ. 4 litbargiru. eſtliſtè 5 diligêter terens cù rosarſi oleo dilſpéra 6 cera ſimul liqſacta in q. paruſ ſit cáphore. lo cùſq. cataplasma. Ad vlcerationè in puerorum oſt. ſume lithargiru 7 ſup lapides frica. hecq pānſi cataplasma ſines 8 ligue applica. Et ſivl ceratio è in adolescète vel iuuenè. nāz ei? poſt flobotomià molli cù miraboſ. aq. 9 tamaridi: aut aq. lebelabi. Et ſi vlceratio et ma è ſangni nea plaſtaginis sugat aquā in aq. ſumachu fri caueris aut aſp. in q. caleſi. ſolia decoſeris aut olive. 10 roſam cù moris. aut qffare aquā viridiſis cù morop. robo. aut coriborù vitis aquam cù oleo rosato: vel 11 ge paltoris aquā 2 portu face: cù in eis ſumachu fricaueris aut aquā ro satā in q. balauſtia carmareſu 3 quekfarā ſiccā cōkeris. Sumat etià aſp. in q. granatop. coriſces 4 mirt? galla. léticula erconata bullerit 5 inaueſi folioſa aq. cofrica. aut folioſ. hêma 3i aut foliozu hullici. pustula còpume hoc me dicamine. Assignatio eīp. Quekſare ſicce. roſe rubee ſumachi. léticule. ſuſali. ſpodij. cuinſq. ptè. 5 cáphore 6 qdrantè tere diligêter 7 ſup liguā pone 8 in loco quo pustule ſurgit in paſſiòs pripijs. Assignatio alia. Roſe ru. 3. v. amili. iij. ſemis portulace. lenticule excoriate. 3accare tabarzedi. cuinſq. iij. caſſe. 3zafran. cuinſq. ij. camphore. obok. ij. tere oia diligêter

è vtere. Alia ad puerop oris vlcerationè. Sã dali albi. ſemis rosafp. roſe. léticule. ſemis portulace. cuinſq. 3. iij. ſumachi. qffare frixe. cuinſq. v. miraboſ. hêne mectice. ſpodij. cuinſq. ij. cáphore. 3zafrât. cuinſq. 5. 3. tere oia diligêter. 7 i oſe ſap pustulap. pone: 8 poſt hoc aquā sugat rosafp. in q. qffarā coterit ſicca 9 ſuma-chu. Assignatio alia. Roſe. 3. iij. ſemis portulace. aſſafi. memithe. chimolee. cuinſq. 5. 3. léticule excoriate. qffare ſicce. cuinſq. 5. 3. cáphore. 3zafrât. cuinſq. obok. vnù tere oia diligêter 2 in oſt. cù nece fuerit pone. Refrigeris altud vtile. ſume ſumach. roſe. tabaſiri. ſemis bascale. amili. sàdali albi. cuinſq. 3. iij. lenticule. qffare ſicce. cuinſq. vi. aſſafi. memithe. hezazi cubebe. fautenegi fluutalis cuinſq. ij. cáphore. 3. 3zafrât. 3. tere oia diligêter 7 ſup pustule locuſi 2 vlceratiòis pòe. Ut aſt ad ſatù paffio attigerit solatri aquā sugat 9 qffare in q. hênã bullieris. Daturata paffioevnguètú appone ceruſa cù modicacáphora. In paffiòisvltimo cù olo declinauerit patiès aquā sugat in q. litúj radices cōceris 2 piretru 3 heilu. Et ſi vlce ratio ex grossa è ma 4 colo: alb? cù tabarzedi 3accara ſiceſt 4 alumie aut zago. distempato cù melle aquā gargarizet in q. folia oliuarum fanucu. bereniaſeth. mamiranum. piretrisq. optie decoſeris 2 colaueris: ac ſupinüce 3aſra nù. 2 aloë. Et hâc iſpaſ sugat 4 paffiòisvltio ca lida cù aſq. in q. ficè cōceris. mellitofu. 5 ſemis li 6 ſupumà cù modico cheiri oleo. qmvlceratio nis diffoluit reliqas. pustula aſt ſi nigra fue rit 7 puſtrefcat hoc cura medicamie. Assignatio eīp. ſume oline foliozu ſiccoru. 2 folioſa anegi. caqè. cuinſq. 3. v. aluminie ſementici. ſatu reie. colcotari. 3agî. cuinſq. 3. lilioſi radicis. 3. 2. 5. ordei. 3zafrani. 5. 3. tere oia diligêter 7 ſup vlcerationè pòe comedet eſt. Alta affignatio. ſume arſenici rubei. acharcarabe. cuinſq. ptè caquie. 5. ptè. trita diligenter ſubtili pâno cri briza. 2 cù catarano distempera: deſſiccaq. 2 cù opus fuerit vtere. terès 3 cribzas. Assignatio alia zernici rubei 4 crocei. buraci. ſebbi iemenici. cuinſq. 3. iij. colcodæſi. 3agî. colcotari. ſpume maris. cuinſq. 3. 2. 5. galle. costicù granatop. cuinſq. 3. iij. acatie. 3. còduſt 4 terès cribza ac cù catarão distépera. ſiccatuq. terès cribza 2 vtere. Assignatio trociſcoſt arſenicivtili paſtulis 2 vlceratiòib? putridis vlceribufq. 3 sin giuſis corrodètib? ſume zernichi rubei 4 crocei. cuinſq. 3. caqè. viij. aluminis temêici galle. cuinſq. 3. iij. lapidis calcis. vii. tere oia diſligêter. 4 cù aceto diſtêpa. trociſcaq. 2 cù opus fuerit vtere 2 tritis 3 cribatis. pustulafq. eis frica 2 vlceratioſe putridas. 2 poſt hec oleu ſuge rosaf. cù aceto dehinc aquā satā 3 olei rosatum. Calicò quoq. medicamen eſt vtile oibusylceribus 2 pustulis corrodètibus pu-

C 4

Ziber

tridifaz in lingua 2 oze. si lo eo fricek optime
dœc q5 putridi 5 comedat 2 auferat. poft q5
aqua 5 fugat roſatâ 2 acetû 2 poſt roſarû oleu.
T Capl.77. de paffionis medela que i oze
2 olbne eius ſunt partib9. 2 primu de fiffuris
labioru5 emorotu5. 2 pultu5.

Ilabijs

ſſure accides
rint 2 êllus pſ
funditas cataplaſma illas cum
anat 2 adipe ch cera liſfacto aut
roſis ſiccis tritis admixto modi
co dragaganti 2 ſic cataplaſma:
aut ſume;amilu5. qthirâ. ceruſa3. gallâ. cœliter
tritaſq3 cribra 2 miſce cù galline adipe in q pa
rù liqſecer5 cere: ſintq3 medicamia tridê qua
qu5 cera 2 oleu5 2 ſup pânculu5 ponanſubtilè
q intra cânâ est nebaticâ:quo medicamê i ſuo
ſerue vigore. T De emorotib9. Emorotu5
labioru5 cura cephalice êiminutio aut. iuy. q i
labijs ſunt venar5 q taharel dnr arabice ăpu
tatio cù minuta incifione. Aut ſitiâ appone 2
emoroides ăputa 2 roſa yestias ſicca. ac ſar-
cocolla zafranoq3 qm vtile est. T De pufu5.
Tn pufu5is cephalicâ flobotoma. 2 decoctio-
nê ppina mirobol aut cù ceruſevngueto cata
plasma: aut lithargiro: 2 galla tritis diligêter
2 cum cera oleoq3 roſar5 liquefactis.

T Capl. 78. de dolores denti5 2 cœgelatio-
nis medela.

Entium

dolor: cu ex cali
do accit patien
tê aceti ſugere ipera: 2 aquâ roſa
tâ cù modico caphore: aquâ q5 ſu
ma q5 cù arnogloſſa: aut ſumat po
puli folia 2 tarſe fructu.ac cù aceto coq7 2 ſu-
sat. Et ſi ginguâ videris rubeâ cephalicâ pa
tiétis flebotoma. Et ſi cole apparê rubee ye-
ſtigâ. cù mirobol ſolue 2 aloe 2 tamarindis 2
3accara. Et ſi dêtiu5 dolor ex frido fuerit. patie
tê ſolue cù hyere pill. 2 dêtiu5 cù hyera piç fri-
ca 2 aquâ mellis ſugat in q 3uſa3 coper5 2 fau
tenegu5: aut in oze aceti5 teneat i quo lauri bac
cas decoreris 2 folia aut capparis radicis cor-
tices 2 piretru5. ipmq3 ſugat. aut coq7 cucume-
res agrestes 2 i oze teneat. aut ellebo3. nigru5 i
a ceto decoq7. ſerf ăt qm cãcri cù olo lilioz de
coctiviles ſut dêtiu5. dolori9. Et ſi nò ſic quesit
appôe aliq7 applanion grece. aut tyriace ma
gne i aceto liqſacte pôe ſup molares dêtiu5 cù
pâno aut bâbace aut ſulphur5 medicamê: aut
ſocrite qm hec dolore: ſedât. aut ſume alleu3 2
ſup mollares pôe comeſtos. aut colloquitude
adipê in aceto decoq7 2 ſugat. aut antepſicoz
ſume oſula 2 ſal optieq3 tere 2 cù aceto distê-
pera 2 ſup molarê pone. 2 ſi 3iziberê i aceto coq
2 melle ac ſuppone: 2 ſi frica dêtes in qb do-
lo: 2 aut ſume ſerpêtis ſpoliu5 2 i aceto decoq
ipſumq3 ſugat quonia3 doloi pdeſt ex frido

Quintus

dêtiu5. Assignatio ad dolore: molaru5 ex frido.
Same pipis. 3. v. piretri minutêgi. cuinſo9. ij. bu
raci. ij. tere 2 cù melle distêpa. molarêq3 apri-
me. aut ſume opiu5 2 cù miha paſta flura 2mo
lari ſupponê aſtrige v'l ſue arſentici 2 cù sal-
bão optie miſce ac molarí applica aut ſunizo
trito diligêk molarê reple. qm dolore: ſedat ace
tu5 q3 2 ſal ſi oze teneat. ſpunt zelatiòis dos
loſt molariu5 ex cało aut ex frido eoq 1 aceto
refrigeratio ſit 2 pſundatio ſua ſubtilatiòe 2
penetratiòe in molaris ſubam: ioq3 dolore: ſe-
dat ex cało 2 qm ſubtilat 2 i cidit humorê ſla
ticiu5 dolore: ſedat ex frido. Sal aut eo q in eo
diffolutio ſit 2 ſubtiliatio ac ſupſtive deſiccatio
humiditatis. Assignatio al ad dolore: molaru5
piretri. 3. nufaderi. opij. cuinſo9. 5. 3. tere dilig-
ter 2 molarê reple coeſtu5 2 ſupponať cere mo
dicu5. Qo ſi nò hoc ſpunt medicamia. coctura
vtere 2 igne hoc mo ſume olei oliue. 3. vnam.
maiora: e. hermeli cuinſo9. 3. ij. tere duo hec di-
ligêter. 2 in oleu5 piſce 2 forſiter bullire fac. et
patiêt 2 or iſuffla. molarêq3 2 patik 2 ſidera il-
liq3 fiſtulâ ſuppôe ſerri aut eris crocei mûda
to pu5 molari his 2 coroſa ſut cù ſume duas
acu5 ſerri 2 in igne pôe. dœc ſimul i caulerat
calore nimio tuc ſume et extremu5 acu5 2 in oleo
merge cù medicamib9 decocto kiſtuleq3 induc
donecyq3 molarem attinge 2 in fozaume ei-
pone. ſeratoq3 patiês donec refrigerêk. Ut aut
refrigerata fuerit i igne 2 uerte dœc icaſcalat
2 alia5 ſumptâ oleo imerge: 2 cù ea quêadmo-
du5 cum alia feciſt fac. cunoq3 refrigerata ſue-
rit ad igne 2 couerte. 2 alia ſumptâ filr fac lepi5
qm dolo: mitigabit. Si nò mitigat eptirpa 2
ertrahe. Medicaminis assignatio q5 comme
ſtas educit molares ponat i moları lac aline
2 aſa fetida. educit em. Si aut denti5 imota
tar pductio ginguas cù butiro. aut cù cere-
bio lepo: is frica aut offium ei medulla. Ami
Gnatio medicaminis salient i medicaminib9
copoftris ad dolore: molaru5. ſume piperis pi-
retri titimalli lactis 2 terens oia diligêter cu5
galbano distêpera 2 ſup molarê cù opfuerit
pone. Medicaminis assignatio vtilis dentib9
corofi5. inſuqutami. merue. quêne. apy. mihe
cuiuſo9. partê. heltiti io cudi. pipis. cuinſo9. 5.
partê tere hec diligêter 2 distêpera cu5 palmis
tu5 vitis aqua. 2 ſume 6 eo aſa ſum. dêtetel: ca
cataplaſma. 2 ſup molares pone corofos. We
dicaminis assignatio molaru5 corofionê ſup
fluâ arcêſe. ſume ſunizu5 friku5. 2 cù aceto tritu5
a cerrino ſup molarê pôe qm pdeſt. Assigna-
tio ad dolorem molarinum. piretri. minutengi.
3inziberis. dnraci. cuinſo9. 3. ij. pipis. vi. tere
oia. 2 cù aceto distempera. iocop: ſuper pone
2 i medicamina hec ſumpferis. molariu5 cot
roſo compirinas 2 frices cum ets dolorem ſe
dat. Assignatio medicaminis ad domitas

Practice

Maly

229

tônê que dentù9 accidit congelatio vocata, portulacâ maſticet cu fuis ramis, aut sal iere ſi, molareſq. cu e fricet aut oleo vngat zêbazi, aut oline, bis, vel ter, oreqz teneat aut eſpisdabagi in pigue, aut dulciu amisdalap olim aut êbaci gûmâ maſticet. De dêtiu medela, debiliu et cômotor qbus iminet cœcanitates, dêtes debiles qbus hoc accit pter etatis ma snitudinê nullâ suſcipit curâ, cu aſt ex hûdiu tate còtigerit q neruos humectat et ginsiuas et laras facit, medicamie eſet reprimeti, vt alu minis rubei, carmaregi, balaustie, cuinſq. ptê rose, ru, ptes, ij, tere oia et ginsiuas dêteſq. fri ca. Assignatio al, carmaregiramezi, mirobola ni, cimini, cuinſq. iii, z. balaustie roſa, ſumaci, cuinſq. v, cortic Slâdiu exterior, mirti grano ru sandali albi, cuinſq. ij, tere oia diligêter, et dentes frica. (W edicamis assignatio q dêtes roboat et côſoſtat fusali cusmaſagi, galle, telnari, rose, ſumaq, glandiu cortic, hênemectice, mirti granoz, eqles ptes tere et viere. (Allia ſâdali albi, rose ramecci ſahadi, cuinſq. 3, iiiij, tharatici, cusmaſagi, glâdiu cortic exteriòz ſeb bi iemenici, cuinſq. ij, ſumaqui, ſemis roſaz, cuinſq. iiiij, tere oia diligenter et dentes frica, et ſi ſebbû coreris rubenum cuz aceto ac maſtica ueris dêtes conſoſtat.

CCaplm.lxrviij, de his que dentes elimât et
mundificant medela.

Inelimandis dentibus 03 ordei
ſumere farinâ cu melle distêperatâ, et
poſtea adusta paleâ qz aduſtam, de
ſingulis ſume, 3, iiiij, ſpume maris, ſihi aduſtî
câcri marini, teſtaz ou aduſtaz, cuinſq. ij, te-
re oia diligêter, et dêtes frica, qm elimat fortiſ,
Assignatio al, ſihi vſhi, ſembadegi, cotti,
ſpume maris, cornu cerui aduſtî, ſalis âdrani,
cuiuſq. ptê, radicis cane aduſte, ptes, ij, ſade-
ſi, quadrare, fracture catini, ſini, 5, ptê, tere oia
diligêter et frica dêtes. Assignatio al, Salis
andranî, ſarie ordei eqles ptes teres cu melle
distêpera et côbure hoizq, et radicis aduſte ca
ne cuinſq. 3, iiiij, cornu cerui aduſtî, teſtaz ou
ſtructû aduſtaru, cuinſq. 3, ij, bnraci, fracture
catini ſint, cuinſq. 3, ſembadegi, 5, 3, tere oia di
ligêter et frica qm fortiter elimat.

CCapitulum, lrrx, de vicerum et apostolatuſ
Sginguari medela.

SIn ginsiuus pustule appareat aut aſa ſanguinêq de ipſis yderis fluentê vtere cephalice flebotomo et ſitias applica. Et ſi paſſio diuturno: ſt patiétis iaharech iide aut venas, ij, q sub li ſua ſut mine, et corp, ei, soluèti iminue medi camie aut decoctiœ: p[]cipeq egoſtati ſumachu ſugere in aq fricatû roſaz, cibis vtak subtiliſti bus, vt pulloz carnib, et tangoz còdiis cum

Granator aq. et berberis hoc vtaſ medicam
ne. Assignatio ei,9. Sume hypo q[]stidos cāſi in
al carasi aluminis, et corticu granati acidi, ibac
eqles ptes. Coq oia in aq optime hec atq. ſugat.
Et ſi medicamie hec teras subtilissime, g[]sinuas ipſis 2primas maſſeſte, p[]derit q[]m vl-
cera desiccât. Assignatio al, Cipſi folioz nu-
cis balaustie, galle, cusmaſagi, eqles ptes coq
in aceto sufficiëti optie et acetû ſugat. Et ſi 3ge
pastoris aquâ ſumpſeris et solatri cu aceto mi-
ſeas et ſugat patiés medek. Assignatio me-
dicamis 2tra ſanguinê a ginsuins fluente, ſe-
minis roſaz, rose ſumac, eqles ptes in aq coq
roſata, colaq, admice pa[]z aq virge pastoris
et arnogloſſe et ſugâtur, q[]m ſanguis flurx am-
p[]utât et p[]nſulis p[]ſunt, a[]patiæ calido q[]d in g[]sinuins naſciſt. Assignatio medicamis ad gigi
uas iminutas, coroſaz, p[]mo flebotomo vtî
opz in cephalicâ et ſitiâ ceruici apponere, po-
tuiz mirobal, decoctiœ offerre: ſuc cibis re
ſêdus refrigerâtib, et subtiliſtibus: et auſi d[]a
de carnes edoriz, cù ſumaco, et Granator aq
aut heſerê c[]dite granatu ſugat, poma come
dat et pira, filiaq, dulces causeat cibos et multi
carnes nutrimêti: medicamib, vtak acutis, vt
calicon et cu eis dêtes c[]fricet, et ginsiuas, car-
nêq putridâ cu modico aceto donec ſanguis
ereat et caro comedat putrida, aufera oino,
T[]c acetu ſugat, poſt roſaz olei, atq hoc triz
bus faciat vicib, vt putrida loc, erit miſtat,
carne, cern sevaguèti appone et lithargiri, quo
caro redeat et reſormet loc, aq ſugat roſatâ,
in q[] sumachu coreris gallâ, cipreſſi conſu, quo
gingiue vureſcât, et ad ſuſi redeât nalê statuz.
Nonunq[]ura coctura vtend[]e ê cu medicamê non
p[]ficit acut[]i ēt[]tus opus eſt: q[]d que[]admodu exi
ſêd[]u ſit chyrurgie tractatus expediet.

CCaplm.lrrx, de oris et vaporis fetidi mede,

O Rís fetor, 2 vapores quæ modu d[]p[]rim, aut ex carnis putredie fit q[]n in ore e: aut ex denti[]u putrefactiœ et coroſione aut ex flegmate putrido q[]d in ſtôc. Et cui, os fetet ex putredie carnis q[]n in ore, e: flobotomo vtak, et ſitiâ applicet ceruicib, et patiétis iide iaharech, h[]c fi ſufficiëtmirobal, solue et tama ridop de coctiœ et acuto q[]d dictu ê vre medica mine et ginsiuas donec ſanguis fluat frica, 2 poſt hoc cu galla et Granator corticib, ac glan diu exteriorib, empliza diligêter trinis cu mir ti aq, aut roſaz distêperatis. Et ſi hec, p[]desſe n[]o videtur coque ătinus caro a ginsuins múc def putrida, et aquâ deinceps ſugat in q[] roſaz, coreris balaustiâ, gallâ, cusmaſagi, glaudiu cortices exteriòres ſimiliac. (Q[]sí oris fetor ex d[]étib, 2 fit corruptis et comestis corruptu am puta et comestu purga ferro et lima: o[]s coru2 purga p[]tes putridas et q[] h[]m[]o, ê lac causeat et

Ziber

vactilos.hec vt feceris acutè fugat in quo ple-
retrù cusmazasù coreris aut hâsali acetum st
pneto est.fricationibvtaf dentù aromaticis
vt musci pill. et alij.s.dètesçg.singinas quotidie
mane optie extergat et vespe cù panno lineo et
optume oibus purget.3.norte oleo inungat ro
fato.ars funego:st forte in ginsius calo: est aut
balfamino st frigus et humiditas. gariofilum
masticet et masticè ac xiloaloem cù miutègo et
piretro.ET st vaporis fetor pp flegma est qo
in stò generat patietivomitu ipera post ciboz
poirectionc incidentiù sta vt fugilò. pisctiù.fal
fotuz finap. mell. et post vini potù hoc in ebdo
mada femel aut bis vtak:marieç estate. huic
aloes dabis infusionè et abstinthû siropi sin-
gulis ebdomadibus aloes accipiat pill. cum
hyere pill. stòm purgat et concanctis: et quicg
triferà dabis minore cu hyerapic.oia hec quo
stòus a flegmate purgek. Assignatio medica-
minta stòm purgatis. anhelitùq iocùda. Su
me cinnami. asene.falis idici. cacale. spice nar
di.cuinsçs partê. aloes oiuz ponderis dupluz
tere et pill. et z.ij. ppina. st at illi cibus subtili
lis et desiccàs vt carnes auti sartaginate et affa
te ac cu pigano còdite et apio. vinù bibat riha
nù vetus et in eo cubebe infundat ac besbasaz
Sariofilùq xiloaloem crudi. zintherè. saha
dù excosticat. Que generât flegma caueatvt
pisces recètes.lac. carnes agnox pinguia et vn
tuofa. ola refrigerantia humectàtia fructus
q3 humectàtes et legumia. aque poti abstinés
mirobol. vinz freqntet. et belliricorç cù melle cò
ditor. masticem masticet et gariofilù. cacalà et
haude fini. et hº fugat medicamè. Assignaºeiº.
Süevini rihani et aq rosaz optie. cuinsçb. 5. lb.
xiloaloes crude. gariofili. besbafe. nucis mu-
scate. masticis cuiusç. 3. ij. tere oia diligèter et
in pano lineo liga. et in aqua rostatam vinuçs
proyice in vafe múdo et bulli ad lenes prunas.
donec ad mediù redeat: depositumç igne re
frigera et cola: hoc sumat medicamè mane et ve
spere: et in his q assignanimus pset constas. et
dentùs curationè cu sahado et adecharo. fan-
daloç albo: qm hec anhelitù iocfidant. et feto
re ovis repellit. Assignatio dètifriciij q6 an-
helitù iocundat: et ginsinas confortat. Sume
sandali albi.rose.r. cuinsçb. 3. y. sahadi. albi. ci
tri corticè. siccor. adechari. rameci. cusmazagi.
cuinsçb. ij. cacale. cubebe. besbafe. gariofili.
masticis. xiloaloes indici. secci. cuiusç. ij. tris
tis oibus diligèter frica. Assignatio dètifri-
cij alius. anhelitù iocundantis et ginsinas ro-
borâtis. Sume piperis. sandali. feminis rosa-
rù. cuinsçb. 3. y. mirobak. cusmazagi. citri corti
cum. cuiusç. ij. xiloaloes indici. musci. fadegi.
indici. masticis. cubebe. cuiusç. 3. tere oia dili
gèter. et cù opus fuerit vtere: q st dètifriciù vis
in quo et elimatio sit et confortatio anhelitusç

Quintus

locidatio.hoc vtaris. Assignatio eiº ordel fas
rine distêperate cu melle et aduſte palee et cor-
nu cerui adutop. cuinsçb. 3. y. cusmazagi. spu-
me març. fal adriani. cuiusç. ij. rose. sahadi ſa-
dali. cuiusç. ij. ſufali. mirobalat. ræci. cuin-
ſa. ij. masticis. xiloaloes crude. secci. gariofili.
cuinsçb. 3. musci. caphose. cuiusç qdrant. tere
oia diligèter. et cù opº fuerit vtere. Assigna-
tio alia. anhelitù iocundat. ginsinas robotat.
dètes nitdat. Sume spume maris. ord ei farie
cù melle distêperate et aduſte. câne radic. adu-
te. cuinsçb. 3. viij. falis andrani. vii. heili. cube-
be: cacale. besbafe. piretri. cuiusç. ij. spodij.
rose. ſihi aduſt. oigan. xiloaloes. crude. secci.
gariofili. cuiusçb. 3. tere oia diligèter et ventes
frica. Assignatio alia ad idè. Sahadi albi ex-
corticati et tunſi quâſtù vis. vino roza veleri ri-
hano. et distêpera cù melle trociscos fac. et ſup
tegulà ſicca calidà. ſed ne còburatur cane. cu
rubuerit et desiccata fuerit refrigera. et tere alu-
me ex eo. 3. falis andrani. ij. spume març. ij.
cusmazagi. v. xiloaloes indice. ijij. tere oia dili
gèter et frica. Cal ad idè. farine ord ei. et cu-
insçb. 3. x. tere et cù melle distêperâs còbure are
tre diligenter. helle. zinſiberis. ſihi armenici.
cusmazagi. cuiusç. 3. ij. cubebe. secci. cacali.
gariofoli. cuiusçb. 3. tere medicamine hec dilu-
genter et frica. Assignatio pill. musci indici. ſu-
me rameci. capari. cuiusçb. libram. laua aqua et
funde deſup libras aque. xxr. et coq donec v.
fundest aq libre. cola. et medicamina abſiue
dehein in lebetem mundù aquâ conuerte cuip-
erterioza luto cataplasma. et coque abf. donec
tanç mel efficiatur et còmone ne còburatur. et
ab igne deſpoſi in vafe viridi. pone et in vma
bia desicca. hoc cu necessarium fuerit fume de
eo exagia. x. tereç et subtili transmitte panno
e ſume gariofoli. nucis. muscate. besbafe. xilo-
aloes. sadegi indici. sandali albi. cubebe. cu-
insç. exagium. musci puri. exagia. v. et funde
deſuper aque. 3. vi. camphose. ij. tere omnia
diligenter et subtili criba panno. et ſume rame
ci exagia. v. y. 3. et funde deſuper aque. 3. vi.
et coque donec ad duo redeant. cola et cum ea
medicamina distempera. pillç in modum ci-
ceris. ac in vmbia desicca et cum opus fuerit
vtere. Assignatio medicaminis alius. quod an
helitum iocundat. rose. rub. sandali albi. saha
cuinsçb. 3. z. feliche. spice optime. cinnamomi.
gariofoli. nucis muscate. cuiusç. ijij. citri cor-
ticuz ſiccatorem. et foliorum adechari. ſene. ra
meci. cuiusç. v. secci. xiloaloes indice. masti-
cis. cinnamomi. besbafe. cuiusç. ij. campho-
re. 5. 3. musci. i. obolum tere omnia diligenter.
et distempera cum miſuano. aut vino. aut
aqua foliorum citri. pillç in ciceris modum.
et in oze tene. C pillule. alias que in oze tenen
tur aloes. 3. ij. ſufali. gariofoli. galengar. pire

Practice

Maly

230

tri. cuinsqz.3. muſci. caphore. cuinsqz oboluſ
tere oia diligeſter 2 cù vino diſtêpera rihano.
pilk. ac in oze tene. pilk. alsvitiles. niloaloes in
dici. garioſoli. maſticis. eſſes ptes tere. 2 cuvi
no diſtêperâs pilk. ac invimbra deſicca in oze
tene. pilk. al. q. âhelit 2 iocundât ſi fetoz er ſto
fuerit ſume heili. cacale. nucis muſcate. ſuſa-
li. cinami. gaſegar. cuinsqz.3. iij. roſe. r. sanda-
li albi cuinsqz. v. caphore. 5. 3. muſci qdrâtem.
tere oia diligeſter 2 cù aq diſtêperâs pilk. in ci-
ceris modû. 2 ſupprime in modum lêticule. et
in oze tene pſunt enim.

CCapi. Ixxrii, de his que humiditatem ab oze
ſomni tempore fluêtem amputât ſpumamqz
que puerorim fluit ab oze.

Amiditas
aſt q. ſomni
fluittpeſpu
ma q. puerop. oze ſtillat. ſic curat.
Si ex caloze eſt patiés intibâ cœ-
dat cù ſale 2 in salua vomituvtaſ
2 ſuicû ordei accipiat. ac tritici ieuin9.
Et ſi ex
humiditate eſt ſtatica 2 groſſa miſceaf cù alſt
2 to ſnapis modicû. 2 muri ſoſbitet ieuin9. mâe
thuriſqz frequêtet maſticatione 2 maſticis. 2
2 ſi hec nô 2 plet ſeſiderata. vomitu cù ſugilib-
taſ. 2 melle. 2 triferâ accipiat. puſâ 2 mirobo
lana 2 dita. Spume aſt puerop. q. ſtillat ex oze
curâtur os cù acaqâ abſterge 2 inſuge vio in-
fuſa qm illas amputat.

CIncipit fermo ſertus ſebe ptis libri còpleti
artis medicine q. dicic regalis diſpoſitio hali
filij abbas diſcipuli abimeher moyſi filij ſe-
yar. De paſſionis medela que ſpuſ accidunt
organis. Capitula decê 2 octo habens.

De medela apofematis vne. capit. 1.

De ſuffocationis medela 2 iugulationis. 2

De eins medela qui oſſipinam aut aliud quid
transglutitit. 3

De eius mede. qui in aqua ſubmerſus ſuit 2
ſune ſuffocatus. 4

De tuſſis que ex gutture et pulmonis canali
ſit mede. 5

De raucedinis medela. 6

De tuſſis q. a pectoze 2 pulmôe ſit medela. 7

De aſmatis 2 anhelit9 angustie medela. 8

De peripneumonie medela. 9

De ſputi ſanguinis medela. 10

De ſputi ſaniei medela. 11

De ptifis medela. 12

De pleuſeſis medela. 13

De ſuriculop. 2 emſionis pectoris medela. 14

De apofematis diaphragmatis quod dicic-
tur mania mede. 15

De male complexionis cordis medela. 16

De tremoris cordis medela. 17

De defectus medela, 18

CCapi. 1. de apofematis vne medela.

I vue apofteâ

acciderit cal patietis minne
cephalicâ 2 cù caſſ. fi. nâm ſol
ue: mânaq 2 lebelabo 2 gutk
ei? hoc iuſſuſla medicamê. Aſſi
gnatio ei? Rose balauſtie. cuſ
mazagi. ſandali albi. ſumaci. aſſaſi. mem the
lêticule. aruci. litij folloq. cuinsq ptê tere oia
diligeſter 2 ſubtili cribza panno. gutkq iuſſuſla
cu iſtula. arnogloſe aquâ garsarizet 2 rosap
tritap. erpſam solatricq 2 qffare in qd9 ſumac
fricaueris. Et ſi vna ceciderit 2 eneruata eſt
medicamê gutturi iuſſuſla qb vocaâ âthirû re
ſu qm pdeſt. Aſſignatio ei? Sume aq memi
the. rose ru. ſemis rosap. ſumac. 3afrâi. Nusa
deri. ſatureie ſeresiace. piretri. piſis. cuimaza
ſi. ſnati floq. aruci. mirobalanoq. citrinoroz
murue. in al mumievel mirre. opite. galle. ſeb
bi iemenici. hezazi meccici. hêne. cacale. cala
mi aromatici. arfenici. ru. coſti. ſtercoz canis
albi. q trib9 roderit oſſa dieb9 2 hyzûdinsi adu
ſtup. cuinsq ptê tere 2 cribza: ac gutturi iuſſa
fla. pdeſt em caſui vne 2 ſuffo catiòi ac guttu
ris apatib9 ſi fuerint ex hûcido. Podeſt et ca-
lui yue alumê iemenich 2 balaustia eqbr ſum
pta 2 trita diligeſter ac gutturi iuſſuſlata. aut ſi
cù cocleari iducaſ puo. Sic 2 nusaderi guttu
ri iuſſuſlati aut vne ſuppoſtû 2 garsarizatn3
cu aq ro. in vio decoctû pdeſt mûri fluxui ad
vuſ. maxime folia ilti9 cui oſſula ſunt. Qd ſi
vne nô ſuſtollik medicamib9 his 2 radicêvide
ris ipſi9 attenuatâ. caputq augmêtati 2 roſi
dû: tunc eius cura eſt abſcittio quêadmoduz
in chyzurgia exponuimus.

CCapitu. 1. de ſuffocationis 2 iugulationis
medela.

Lio loco

diri iugulatione
nê apa eſſe cali
duz qb accit aut in gursuliôe ant
in gutture. aut in meri. Cù igitur
aenderit paſſio hec equum eſt in ei9
medela ad cephalice accelerare flebotomis.
2 multî educere ſanguinê ſi virtus. etas. tem
puſq adiuerint: idq fecundo apponere 2 ter
tio iuxta morbi ſtitatê. 2 ſin q virtus tulerit
nô aſt ſemel ſanguinê extrahas ſed paulatis
qm passionis huius domin9 difficilê q3 transf
glutionê: 2 ſi ſemel illi ſanguinis ſtitatez an
feres neceſſariâ virtus eius debilitatâ ac ſol-
nuitur: vt igitur flebotomo ſueris vſus naturâ
ſuſenta. 2 pimo die cù caſſa fiſ. 2 terebino ac
prunis. iuubiqc 2 ſebestê molli ſi patiêς po-
terit trâſglutire. Sin hac vtilè eſt 2 equum in
paſſione clisteri vti forſi quo materia a ſupio
ribns traducaſ ad iſerioſ. Et ſi aliqua ſebiz
comittatur molli: leniytere clisteri, quo mă a

## Liber

suplizibus traducat ad inferiora, q[ui] fit ex in
invis sebesten, cathemia furture, blito, odoze
tunso. Et fit trast glutire p[ha]nlet ordei aqua p[ra]
pina in qua viola decoeris et lenticula, paſſe
in granator aqua decocta: polēt illi porrige
que fit ex heueri fruſtis cujus zace, et amidat, oto
piſiā diu nunne et reſmēti p[ro] adhibe gragaris
mā que, phibent et materia p[ar] que ad loci de-
current inſuſi repellit, et plantaginis aquās
et roſarī, granatīq[us] muſi ac portulace, aut ad
roſataz, in qua ſumac fricaueris, lenticulaq[us]
tritā aut feminis p[il]li aquās tritī, cujus aqua ro
ſata et gurguliōt eius inſuffita hoc refrigerās
Ablignatio eius, roſe amili, ſeminis portula-
ce, ſpodi, zaccare: tabarzedi, balaustie equa-
les p[res]tere diligēter et ſubtili trāſmitte pa-
no, gurgulioniq[us] inſuffita, hocq[ui] in p[ri]cipijsa
cies die facto ſcō o tertio, aquaʒ sargarizet
coſiādrī, et aquā in qua l[et]icula coreris et mo-
roz robī et viola p[er] oleu: aut aquā sargarizet
solatri in qua lenticula coreris, roſamq[ui] et liq
ritie radicē in qua paru fricaueris medulle
caſſie, f[er]t atit ad ſtatu p[er]ſo attigerit et ad de-
clinationē fuerit conuerſa, gargarilmo vtere
cui aqua solatri et ſeniculi in q[ibus] caſſiā, f[er]
caueris et vini robī, gurgulioni inſuffita at̄hī-
tu regi de quo diximus in vue apoſtēate: et ſi
hec nō p[er]dint, gurgulioni canis ſterc[ui] inſu-
ſla cui trib[us] po[ri]recta ſint oſſa dieb[us], hoc atit
ſit cujus inſuſus in domo nihi[li] o[n]ino cibo[rum] ac-
p[er]t p[ie]ter oſſa, factoq[ui] die tertio ſumo[mi]t
quem
emīſit f[im]us et ſicca[rum], ſumeq[ui] ex eo p[re]tē, et
sal-
le et ſaturei[que] partē tritiqu[us] diligēter et ſubtili cri-
batis p[ano] gurgulioni et gutturī inſuſſa. Ca
taplaſma atit ab interio[rum] gurgulionē cum
p[é]na hoc ip[so] medicamine q[ui] mirabilis est
vtilitatis, p[er]deſt et intestino[rum] vlerceriq[ui] emi-
ſonib[us] manifeſtillime que admodi, s. testat
refert quos q[ui] ſi p[uer]o[rum] fumo vta[que]s de-
ſiccato et trito in gurguliōtis apoſtemate et ſuf
focatione manifeſtillime medek. Cui ergo me
dicaminibus his vſus fueris apoſtema nō
dissoluīt ſed differ[et] eius t[em]s patiēſq[ui] dolores
ſenferit, venas duas que ſub lingua ſunt mi-
nue, et ſic oib[us] vtaris medicaminib[us] diſſoluē-
tibus que diximus. Et ſi apoſtēa co[ur] nō est
que diſſoluunک: ſed in ſaniē couertit; gargaris
mis vi opo[ſ]tet cujus que maturat h[ui]mo[]t fa-
niem: vt ficuſ decoctione cujus modico ſunizo et
vini robo, aut caſſiā, f[er]icata et ficuſ decoctio
ne: aut vua[rum] paſſa[rum] chorosanica[rum] cujus modico
ſunizo in al[ui]n robo mixto, aut ſume ſemen
merne, et diligēter cujus modico ſini ſemie t[ere], et
crib[ia] ac cujus lacte p[uc]te capi[que] et gargarizet:
vel cep[que] ſume narcifei et diligēter t[ere] et cujus
calida frica aqua et cola et decoctionis ficuſ pa-
rus ad[que] et iu[m]izi et gargariza tepida: aut ſume
aquaʒ ficuſ cujus butyro p[accio] et ſunizo, ac sar

## Sextus

sarſima fac tepidī, q[ui]n h[ui]z iu[n]z medicani
nui emiſiōes maturare et ſurūcios ac erupiti
nē facere. Cui at maturatu itelkeris apoſſe
ma, et eruptio morat gurguliōt medicina
iſuffia repinieta ſepti et primatim, et gallā, ba-
lanſiā cusinazag[ui], cortices Granati, ſebb[ui]e
menicu, q[ui]n hec apatis faciet eruptionē, p[res]
q[ui] et adnabunt ſoſtiter int[ui] vt ſepent, p[ra]
ui hoc et in alio apate, in ā maturāti ſu[n]vo diu
tin[ui] fuerat, et nō a piebat apuio illu hoc medi
camine. Erupto apate cujus ſiem fuerit egref
ſa, patiēt buty[rum] p[er]cipe gargariz arevaccum
cum aq[ui] caſa et viola[rum] ol[que] q[ui] vlc[us] abnaat et p[er]
ſek a ſanie tunc aquā gargarizet, in q[ui] cusin-
zag[ui]m coreris et liq[uitie] radicē cuinſo[rum] p[re]
treos radicis trīndē, p[ro]deſt at hac in haibut
dine gargaris[mi] cum ouo[mi]vittellis crudis et
cuiſis in aq[ui] et amīsdalor[us] oleo dulcium et cum
modico amilo et diagagāti. So[be]at at forbi-
tionē q[ui] ex aq[ui] ſit ſurſuris et peniſiis et amīda
lo[que] oq[ui] m[ui] p[er]deſt. Q[ui] ſi ex ſl[atica] fuerit mā
apoſtēa frigidōs patiēt nuc[ui] robī gargari
zare couenit cujus mirra factu et zafrano, cujus
m[ui] dico aq[ui] ſeniculi. Aut ſume f[imi] erici[vel] hyr[bi]
dinu. i. i. 3, et in aq[ui] frica in q[ui] p[ire]trum coreris
et gargarizet, aut gargarizet aquā iq[ui] ſenugres
ct ſeniculi ſemē corer[us] cu p[ire]tro, q[ui]n hec ca
leſaciut et ſubtili at[que] ſta, apoſtema q[ui] diſſoluīt,
gargarizet et mell[que] aquā in q[ui] mixta ſit aq[ui]
p[ire]tru, maio[ran]a, l[et]iculaq[us] cujus corticib[us] co-
peris et modicu zafrāi, gulāq[us] ab iterio[rum] et
etrerio[rum] catap[er]a cui p[er] canis ſimo diſſepato
cui melle et ſume f[imi] canis, i. 3, zafrāi, i. 5, teredi
ligēter et i. 5, in als. i. 3, ſumeſs de eo in mell, aq[ui]
fenici frica gargarizet q[ui]z et gutturi et acgur
guliōt iſuſſer hoc medicamē. Aſſig[ui] et ſume
f[imi] canis q[ui] oſſa c[oe]dit, mirre, zafrāi, i[zi]zibers
ſinapis galle ſnator[us] flo[que] eq[les] pres, t[ere] vi
ligēter, et gurguliōt iſuſſa. Cui at[que] ab erte
riorib[us] acciderit regimē erit adhibēduz, q[ui]n
in manifeſtorum cura exponu et apoſtematum,
T Capit. xxx. de eius medela qui ſpinā aut os
aut hyr[bi]dinem trāſglutiuīt.

A[ui]ns gurguliōt os aut p[ilic]os
sp[ia] ſiſtra k[ub]cellas t[ra]
ſlutiat magnas pa[rum] illas maſtícas
ſic[que] porrige ip[er] ſyricea q[ui]s nō multus
maſtícas trāſglutiat, aquā sargarizet in q[ui]
cus decoeris cujus modico ib[asi] aut vini ro-
bī, et ſi fruſtru ſump[er]ſeris azezei, i. carnis, et
co p[lic]anueris cujus filo liganeris patiēt q[ui]s degluti
re ſeperis et retro cujus filo retrakeris sp[ia] eri
bit. Q[ui] ſi nō egredi ſepti id fac et ſi nihi[li] p[ro]
deſt vomitu vtere: q[ui]n q[ui]s in gurguliōe est et
meri ſoſtiter expellet cujus h[ui]tute depeſſeli. Oſſi
durbi aliquid vid[ui]t os homo trāſglutiuērit ut fru-
ctuum oſſula ſimuliq[us] nec a meri pertinſſre
p[er]t. collum eius ſoſtiter p[erc]ute: quoniaſiq[us]

Practice

Maly

231

In Surgulione est eiusmodi exibit. Qſ ſi irru
dinè træſtutiuſt et hec sursulioſ ei9 adheſt.
patienti alia poſrige et muſcas ppina q in ſa
bis inueniunt cu aceto. acetumq[ui]s poſrige
acerrims. Quod ſi irrudo ore aperto videtur
cum forſpicibus educatur.

T[est] Capim.iiiij, de ſubmersi in aſſ et ſune ſuffoca
ti medela.

Am autê q[ui]s aſſ imergi
tur plus equo
op[us] e[ui] pedib[us] ſup[ê]di capite de
miſto: quo ab eo a[que] e[рат] poſt
hoc sursulioſ ei9 acetu infunde
in quo cojeris pip[que] dieb[us] alijqt

ſorſitionè accipiat q[ui] ex ciceris ſit a[que] cu lacte.
Qui aſt[ut] ſune ſuffocat[que] è[rum] diſſolut[que] ſi ex eius
ore ſpuma exierit n[illa] è[que] ad ei9 salutê vià. Cui
aſt[ut] no[rum] ſit viola[que] garsarizet oleſi et cauſa tepi
dâ ſorſitionêq accipiat q[ui] ſit ex heneri ſurſure
atq[us] clamore arceat et h[uius] bis mktis: calidôr[que] q
pungentil[us] pozrectione cibo[rum] q[ui] ſic ſanabik[us].
T[est] Capim.v. de tuffis que ex gutture et pulmo
niscanali ſit medela.

Aſſis
c[ui]s ex Gutturis accide
rit aspitate et pulmōs
patièti medicamina oſ dare et ci-
bos q[ui] leniāt et expanèt: vt amig-
dalas violas cōditas cu amigda-

lap oleo dulcium: aut ſemis citonio[pt] ſpumā
q[ui] penidia amigdalariſi oleſi. polenta q[ui] ex he
uerit ſit farina et amilo cum zaccara et penidys
amigdalino q[ui] oleo dulci. ona ſo[beat] ſo[bit]ilia
pinguedinè recètè lact[que] c[ui] zaccara tabarzedi:
violar[que] ppina illi strup[que] cu ſemis citonio[rum]
lahabo: aut ſume amigdalap nuclea et terens
c[ui] iuleb diſtêpera in modu electuarij et come
dat: aut ſume q[ui]thire albe gùme arabice: me-
dulle ſemis citonio[pt] et medulle ſemis cucurbi
bite. cuinſo[pt] partè et tritis olbus diligêter cu in
leb diſtêpera et amisdalarum oleo dulcium et
electuarij fac ac mane et vespere poſrige: ore
teneat q[ui]thire fruſt[que] aut citonio[rum] ſemen. aut
pil[que] tuffis has. T[est] Assignat[io] earu. ſume nu-
cleor[que] amigdalap purgator[que] ſemis cucurbi-
te: aut ſemis citonio[pt] medullap. cuinſo[pt].v.3. q
q[ui] thire amigdali gùme. cuinſo[pt].ij. tere oia dili-
gêter et cu ſemis citonio[pt] lahabo diſtêpera,
aut ſemis pil[que] et q[ui] voluerit his addere 3acca
re ptè[que] et penidio[pt].ij. quo accipientè delectent
bonu è[que] pilluletoq n[on] nimili dure atq[us] in ore al
ternis habeant tbibus. hec etem asperitatem
leniunt. Lenit aſt etiā illa ſi cere albe ſumat.
3.ij. viola[que] olei. q[ui] et optima ſupinitias penidia
zaccare q[ab] tabarzedi et q[ui] electuariu facias: ac
cipiatq[us] patiès alternatiz. Cu aſt ex calore tuf
ſſo ſit cu ſebre, patiètè ſangnie minuere ſpetit.
in p[er]cipijs a cephalica refrigeratiq[ui] illu diſpo
nas regimie et h[ui]eactātiyt ptisana in q[ui] iuinbas

cojeris. et sebeſt[que] yiolasq[ui]s in ea fricaueris cōs
ditas et oleſi ſupinſtilla amigdalap oculiſi et eu
curbite ſemis oleſi: ſit illi cib[us] me[ſauru] factu[ſ]
cui ſpinacijs aut ſmaco. aut maluis. aut amis
dallo oło[que] aut amigdal excoriatis tritif[que] gra-
nata da illi plena: et cānā mell[que] p[ſica]tumaz[us]
cucumeres. citrolos. cib[us] abſtìere fac accidis
et falſis clamare caueat et multu loq[que] ſumbi ſu-
siat et p[lu]erê: ſo[beat] c[um]ternis horis citonio-
rui ſemis ſpumā. aut ſemis pil[que] cum modico
zaccare tabarzedi et penidys optimis: et reliq[us]
oibus q[ui] a[que] diximus in asperitatis Gutturis
cura. Et hoc electuariu tuffi q[ui] ex calido è me-
det. Assignatio ei9 ſume ſemis cucurbite. et ſe-
minis cucumeris. ac citroliq[us] et ſemis citonio[ſuz]
medullap. et ſemis pil[que] cuinſo[pt].3.ij. amiliq[ui]
q[ui]thire. gùme amigdaline. cuinſo[pt].ijj. obolos.
ſpodij.3.ij. penidio[pt] optimo[pt].3.ij. tere oia di-
ligêter et cu ſemis pil[que] lahabo diſtêpera aut
ſemis citio[pt] et amigdalap oleſi dulcili ſupin-
tilla electuariq[us] facto vtak[que] q[ui] p[de]ſt: et ſi ex
medicamib[us] his pil[que] feceris ſupplanas patièſ
q[ui] eas in ore tenuerit alternatiz p[de]ſt illi. Ca
aſt ex frígido è et ſicco tuffis: quæ admodu h[ui]e
me accit. et cu ſeptêtrio flat patentè vtì op[us] ſo-
bitiòe q[ui] ex furſur[que] ſkat a[que] cu melle. et o[ui] o
amigdalino. caſſiā. ſi. garsarizet i a[que] fricatā i q[ui]
culi ſemè cojeris: aut dabis illi chalègeb[ui].3.iz.
fricati i a[que] fenici[que] dab[que] illi hoc electarui. As
ſignatio ei9 ſume ſemis canape. lin[que] ſemis
helbe et ſemis merue. cuinſo[pt] ptè[que] j. medulle ſe
minis bābācis ptè[que] gùme p[runo]pt. 5. p[tem]. tere
oia diligêter et subtili cribia p[ano] et p[ic]ce i 15
nodati[que] caſſie ſi. medullā i lebete et electarui
cōpone ac vtere. Sumat patiès q[ui] alternatiz
pil[que] has et i ore teneat. Assignatio earu. Su-
me p[istaceo[pt]. p[inaru]: medulle gran[que] bāba-
cis et ſemis botam[que] cuinſo[pt].3. y. gùme p[runo]pt
q[ui]thire. cuinſo[pt].ij. tere oia diligêter. et p[runi]j-
ce tridem zaccare tabarzedi. et cu ſemis pil[que]
ſpuma diſtêpera. p[ill]q[ui] et cu op[us] ſuerit vtaris.
S[it] àt huic cib[us] p[ulli] colábaru iā ſurgêtes. es
p[ic]dabās cuicicere et aneto cinamo. et galègar
aut cyrriju ius factuz cum blito. et olíue oleo et
amigdalio. c[im]inoq[que] et cinamo. Fructu ſumat
p[istacia] fanu mell[que] ficus ſiccas. botam[que]. mo-
dicisq[ui] illu ppina vini noni parúper dulce ſit.
frida caueat. et a[que] abſtieat potu fride. q[ui] ſub
hoc regimie festinātus in bonu reſo[rm]abik.
T[est] Capim.vi. de raucedinis medela.

Ancedo

Ancedo
ch ex vociferat de
accit aut kuo aut
pluere. patiès reb[que] vtak[que] lenitèb[que]
in aspitatis medela assignatim.
Que aut ex h[ui]uiditate tingit et ſi
ne aspitate et calore: patiès aqua] garsarizet in
q[ui] aniljus et ſemè decojeris fenici[que] cu a[que] mellis
So[beat] q[ui] polenta ex heueri facta[que] cu melle et

Liber

amigß, oleo in Ḥ radices coreris treos: garga
rizet cù melle aut praffiù, aut cātoriù et zibiger
còditù. Mel illi comedèdù da et suniù cù fina
pi. gargarifimum fac pucso, hocq[ui] illi porrige
electuarin, Assignatio ei⁹. Sume femis lini, fe
nugreci, cuinſoq. 3.r. pineap magnarī, medul-
le femis bābacis, cuinſoq. xx.tere oia diligèter
e cum melle distêpera dispumato: cuj[us] opus
fuerit vtere. C[et] si raucedinis tépus, pellabī
tur et gutturis hùiditas patièt radicù aquam
ppina. Assignatio ei⁹. Sume corticù radicum
apij et feniculi, cuinſoq. 3.r. femis apij, et fenicki,
an. cuinſoq. iii. maſticis, ſpice optie, cuinſoq. 3.
z. 5. afart, ladeſi, cuinſoq. ij. cantorij subtilis et
grossi, praffij, cuinſoq. ij. radicis liqritie abraſe
v. ireos radicis, ij. ficus albas nuéro, x. zebibi
corofanici optie purgati, rr. 3. coq[ui] oia i. iij. aq
lib. lèto igne, donec ad libiā rededăt. 2. iij. co
la. 3. z. frica i ea erag. i. electuarij casſie ki. et
be tepidù poſt q[ui] ſt cib⁴. frandin⁴. còdit⁴ i eſpi
dabago cù dicere et olo loto. Aut ſuat tbip⁴ al
ternis pineap nucleos magnar[em] cù zacc[em]. aut
piſtatia cù zacc[em]. Et si nucleos q[ui]s amisß, po-
reperis amararum prodeſt.

C[ap]lin. vii. de pectoris et pulmonis paſſiōl-
dus et primi de tuſſi que ex materijs fit ad ea
descendentibus.

Ituſſis
ã in pulmōde acci
dit et pectore ex
calore est: patiēs flebotomo vtak
batiſice: et iuxta q[ui] op[er]it ſan
guinē exhe: et ſco[3] q[ui] ſert. ordei
q[ui] aqua, ppina i q[ui] inub. corer[em] et ſebestē et ſilia
his regiminos q[ui] in tuſſis dixim[em] cura. C[ui] in
gutture accit ex calore: pect[em] c[ui] oleo lini, viola
ru[em] et minifar in quo cer[ui] liqſeceris albā et cero
to empli[za] albo refrigerati. Et si er frido tuſ-
ſis fuerit regimie vtak raucedini assignato ex
hùiditate: pectuſoq. lilior[em] inunge oleo et cera
quæ ad modiſi an dixim[em]. Et in tuſſis ex mā et q[ui]
ad pect[em] deſcèdit. patiēſis téperati ex spuit spu-
ti liquoris, dāda ſunt ei q[ui] pectoris adjuent
purgationē ab eiusmodi revt ifopi doctionē.
Assignatio ei⁹. iniubap. ſebestē q[ui] cuinſoq. ſaſci
culi. vue paſſe corofanice, 3. rr. ſic[ui] albas sub-
ſinciſas neruo. ſeufani. liqritie. radicis abraſe
et tunſe cuinſoq. 3. v. ſemis cathemie et cahezi.
iij. ifopi. violap. iij. coq[ui] oia in i. iij. aq. libris do
nec ad libiā redeſat. 2. 5. Et his. iij. ſume. 3. et
violap. còditap. 3. v. in eis frica oleuſi. ſupin
ſtilla amigdalap. dulat[em] q[ui] eragifi. i. et tepida
hoc bibe. Sit cibus mezauri c[ui] blito et spina-
chijs. maluſoq. et iura facta de furfuris aq[ui] et fa
bar[em] farina ac ptisana in q[ui] porros coreris ſy-
ros c[ui] zaccara. zebib[em] comedat corofanicu[em] et
ſic[ui] albas ſiccas c[ui] amigda[em]. aut c[ui] pitſach[em]
butyrui c[ui] zaccara porrige aut meli ſi nullus
calor[em] c[ui] q[ui] h[ui] pect[em] pulmonēq[ui] purgat et māei

Sextus

inan[at] spufth ab eis: fed. et casſie. fi. electuarium
hac q[ui] in pte vtile e. Assignatio ei⁹. Sume caſſe
ſi k. medullā et in modica aq[ui] caſa córica et co
la et ſup[em] ignē pone téperatū et modicu[m] addeq-
tipire: vel g[ui] ſime p[ui]no[2] p[ut] c[ui]teq[ui] donec electa
riu[em] fiat et c[ui] op[em] fuerit viere c[ui] amigdalio ola
aut ſume in oze fruſt[em] liqritie succi tbip⁴ alter
nis: et vtaris piter his piſt. Assignatio e[ar]mi-
me medulle femis cucurbite et femis melonie
semisof[ic] cucumeris. arſunegi diligèter triton,
cuinsq[ui] 3. ij. farie ſabap. v. dragasati p[ui]no
g[ui]me cuinſoq. ij. penidior[em] quāt[em] ioiz p[ui]dus
est. tere diligèter oia et c[ui] femis lini ſpuma bl
ſtêpera. pillulaq[ui] p[il]k. ſuppessas. 2. sub lingua
pone quoniam proderunt.

De
acute māei medela q[ui] s[ui] ad pect[em] de
ſcèderit subtilis est mā et acuta et con-
nuata fuerit patiēt flebotoma et sanguinē ex-
he iuxta q[ui] virt[em] pati[em] et etas adiuuat tépuq
et regio. p[ui]tisan[as]q[ui] ppina p[ui]ſi liquios in
in tuinbas decoyeris et ſebestē, papaveriq[ui] c[ui]
ſi ſropo papaueris et ſobitionē porrige factās ex
papauere trito [fricato] in aq[ui] colatoq[ui] c[ui] ami
lo et zaccara tabar[zedi]. et papaueris porrige
electuarīs q[ui] ſit c[ui] medicamibus alij[em]s: firo
p[ui]q[ui] p[ui]p[ui] papaueris ex corticib[em] ei⁹ facti c[ui] zacc
ra. chabifuz illi porrige comedèd[ui] q[ui] de fara
ſit h[ui]eneri c[ui] papauere et amigda[em] dulcib[em] po
lentis[em] factās de atria et l[eric]tice farina maſſiſ
mezauri et cucurbite ac l[eric]ticle. et ho celedna
riu[em] q[ui] acutis c[ō]pofut fluribus. Assignatio ex
ſume papaueris albi diligèter triti, 3.r. amili.
dragasati. g[ui]me arabice cuinſoq. iij. medulle
semis cucurbite et ſemis citonio[em]. cuinſoq. ij.
tere oia diligèter et c[ui] penid[em]s distêpera liſta
c[ui]tis in aq[ui]a rosata c[ui]nq[ui] opus fuerit vtere.
Electuarium alind ad idem. ſume papane-
ris c[ui]m corticibus ſuis libiam. et tuinbas quin
quaginta. ſebestē grana. c. coque i. v. aq[ui] libris
donec ad libiam redeant colatāq[ui] in ſarlagi-
ne p[one] lapidea mūda: et deſuper penidion[em]
corofanico[rum] optimi[em] libiā p[ro]ſice. robi vi
ni libiā et ad lenes decoque p[ui]nas v[oc]de sp[ui]
ſetur. et electuarium fiat t[ui]c[ui]z dragasati. et g[ui]
me arabice cuinſoq. 3. vij. amili. v. 3n triton[em] ſu
perad[ice] et electuarīju. ſac. Assignatio electua
riu[em] alteri[em] flurui vtile acuto a capite deſcèdi-
ad pect[em] subtili. Sume papaueris albi et nigri
ruſi. cuinſoq. 3. rr. liqritie radic[em] ſucci t[ui]ſe. rr.
ſemtinis citonio[em] et feminis cathemie. cuin
q[ui] 3. v. infunde oia. in. v. libris aq[ui] die et nocte.
debinc coque donec ad medium redeſt. et ſup[em]
inſi[ce] quethire. 3. vij. g[ui]me arabice. v. feminis
citoniorum medulle trite diligenter. v. zacca-
re. tabar[zedi] libras duas. 2. 5. et ſuper iſnam
tone p[one] téperatim. et ſine ligari donec electua-
rium fiat. Et si nullus illic calor[em] fuerit. vint[em]
bum ſuperadde. et sp[iff]at depone in vale con

Practice

Maly 232

dæs cùs op'fueritvtere, Qo si knp'robuſtioſ
ſit 4 mult? a capite, nec hoc ſufficit regimè ad
et'aputationè 03 caput abradere 4 adhibere
cataplata frötì cu terra sigillata, aut arment-
ca viſtèperatis cu arnogloſſe ſu cco, 2 cu cha-
ſeſi oleo illine in q papaver coreris cu ſuis ſi
ſis corticib? 4 mirti folia, 4 cerrebis roboſtè 4
ſpiffek mā, faciut aſt hec cardamu & colubax
ſim? 4 tapila ſi teran't diligèter 4 viſtèperetur
cu atheli aq 4 folioz cipſi. Et aceti respiretva
pozes in q ſurfur coxeris, 2 tafas, aut lapide
calefac 4 in aceto püce in q ſurfur coxeris at
q sup ei' vapores patiés ſtet accluins. Sāda
li qz vapores & caphoie ſup prunas piectop
respiret ſi calor illic fuerit robuſ?, qm omnia
hec mām deſiccât 4 ſpiffant. Sōnuß minuat
bts poterit: qm māe àpil? in ſomno ad pect?
delceſt, ſitq pulinar ei'alt? 4 pectoris pā
ni ſoluti. Cib? ſit forbitio 4 ſit cu amilo 4 ſile
farina alijſq hmoi 4 dirim?. Et ſi medicam
nib? his nō curank papaueris da electuariz
q6 q medicamib? ſit qin mās glomerat 4 doz
mitationè adducit. Assignatio et? ſume papa
ueris recētis albi cu ſuis corticib? libiā, 2 i.
aq libris coq dōcc ad. iij. redeāt librascolaq
2 in vas mitte ſtagnatuī mūduq mellisq ſup
adde optimi 4 colati libram menibchegti li
biar? iij. 2 ſi forſis illic calor è, mellis locu peni
dia obtineāt optia, 2 lēto coq igne dōcc ſpif
ſet 4 nodeſ. ſic ab igne depde, 4 ſupſice caeſe
4 galle, ſumaci, 3a frāi balaustie, ſucci barbeca
prie, cuinſq, 3, tritoz 4 crivatorz, 4 pmitte ad
igne dōcc tāp electuaris fiat, cuq op' fuerit
vtere. Cuß his curaneris, 2 th mā nō aputak
vapozib? illis qz dirim? in coſize medelavapo
ra. Et ſi ſic qznō auferk cocturā adhibe iuxta
q6 in chyrnsia exponemus.

Detuſſis
q ex grossa ſit 4 viſcosamā medela. Cb aſt tuſſis ex
mā e grossa frida 4 viſcos. 4 difficultic e emit re
re patiés calefaciēt iſpona regimè 4 ſubtil
liāti ac acidēti purſatiqz tā cibis 4 medicam
nib? 4 cibi qde ſint pāis mūde farie cu frāqilli
noz carnib? tangop. cubegon in ſartagle cu
aceto patiés 4 oline oleo ac muri. ſatureiaq 4
cimio: aut ciceris aq cu olo 4 aneto. ciamo sa
lēgar. mel cōedat 4 chasqgebemū. mel. 4 ſiccu
q6 ex mōtib? auferk. rohanis 4 al māis 4 ſi pi
ſces ſupferit alſos cu ſin api, pdef: blitufqcb
aceto edita 4 muri oleoq olinaz 4 ſinapi ra-
dices 4 apiu ſyrī elirata hifis ſilia. pinearuz
coedat nucleos: 4 pitaioz vyas paſſas coro
ſanicas 4 amigdalas amaras. nōn uq, vini bi
bat mediocriter mirtu 4 cibu minat balnenz
itret poſt t pati exercitiu 4 aſn cibu. W edica
mia 4 ſin isop'ſicca, cātoriū cu electuario caſ
ſi. hec e affignatio aq ifopi. Assignatio eiu.
Sume iulub, xx. lebeſtěpoma, xxx. zebibi cho

roſanici purgati ſnis. 3, xx. ſic? albas ſiccas 4
ſabinſcas numero. 2, capillour veneris 4 li-
quiritie radicis abraſe 4 tunſe violari ſicca
ſemis cathemie 4 malne cuinſqz. 3, iii. radic-
adechari 4 folioru ei? cuinſqz. 3, iii. isopi ſicci
tantūde, cātori groſſi. 3, iii. aristologie. 2 ma-
ſticis cuinſqz. ij. squille affate. ij. coque oia in
iij. aq libris ad leues prunas done ad libiā
redeāt colaqz 4 ſume de ea ſingulis dieb? x.
3, cui? 3, vſq3 exag. plenu electuar? caſi 4 ea
ſricati. 4 amigó olei inſilla dulciu ac amara
ru cuinſqz. 3, 4 tepidā bibe hoc trib? dieb? aut
v. ppina 2 tinuſ huóre maturato gſſo 4 ſubti
liato medicamé alijg porige larās ſka 4 hu
mozes groſſos pdef aſt hac in pte hoc me-
dicamé. Assignatio pille ad tuſſe ex groſſos hu
morib? turbit. 3, agarici obolos. iij. ſalis na-
ſle. ij. colloqntide adipis obok. 2, 5. ſem 4 apu
tindè. tere oia diligèſter 4 cu aq viſtèperiās pü
lulis 4 ê potio plena. pille assignatio q ſka des-
ponut. Sume turbit agarici. hyere pice, cuinſ
q3. 3, ſucci liqritie. 5, 3. colloqntide adipis. 5, 3.
farcocolle. iij. oia diligèter tere 4 cu aq diſtem
perās pille potioq eop. 3, ij. 2, 5. vſq3, iij. cu aq
calida. pozrectionè affueſcat ſquingibin mel-
let cum ſeminib? 4 ſi ths eſtas fuerit vomitu
cum fugilibus 4 ſquingibin vtaſt et aq calida
ſingulisq hebdomadib? ſemel aut bis. in rta
q sup fluitatis videris abundātia. Nec ho aq
potu fride multiplicet: ſitq3 amplieo el potus
aqua mellis 4 electuaris ſemis lini illi poſtri-
ge cu melle diſpumato: 4 ſi alijd pipis addi-
deris pſecti? erit. Et ſi mā validiſſimi eſt fri
gor? ac groſſtiei hoc vtaſt electuario iuxta qd
opus fuerit. Assignatio eius. Semis lini pte3
thuris. 5, ptem. Cardamomi. cimint. cuinſq3
quadrātem. tere oia diligèter 4 ſubtili tranſ-
mitte pano. 4 cu apu viſtěpera melle. 4 lube-
ne. in aſs lubu melle cuinſq3 pte vnā. 4 ele-
ctuarium fac: ſumaturq3 de eo ſingulis dieb?
in salina coclear. 2, 4 in ſomni tpe filr. qm pfe
cate eſt vtilitatis ad eoz qui in pectore funt ſla
tum groſſo? icifioe 4 ſubtiliatioe. Assignatio
pillulari q flurui māru 4 capite ad pect? fine
calido deſcedenti, pſunt. Aloes epatici. loti. 3,
iij. turbit. ij. ſucci liqritie. 3, tere oia diligen
ter 4 cu aq viſtěpera. pillulaq3, quan potio. 3,
ij. ſunt 4 vſq3, iij. dabifquoq3 illi puluerê hſic
mane: 2 poſt ipm ſquingibin bibet miſtum. Aſſi
Gnatio et? ſume ſemis naſturtij. 3, x. ſunti.
iij. anifi. 2 ſemis ſeniculi cuinſq3. 3, aristolo-
gie. ro. exag. fautenegi flunialis. 3, iii. ſatureie
feres ſtindè. tere oia diligèter 4 puluerem
fac. ſingulisq3 de eo accipiat dieb? 3, vſq3 exa-
giis. 2 poſt iph ſquingibin bibat. 3, minx. qin? de
rit. Pect? oleo inſige lilioru aut naroſci nocte.
4 mane cu tepida ablue in q camomilla. mel-
lilotu, bereniasetu coxeris 4 milio caput cota

Ziber

plasma calefacto et pano calefacto. patiētēs iclinari fac sup vini vapores i quo calefactos pieceris lapides mās repretīq ad nares de fiut oi tpe et funizū olfaciat. Hmōi itacq reb9 tufi moleſtati. opz regere q ex grosſo fit huo re pectus inuſcanti et pulmonē.

T. Capi. viij. de armatis et anhelitus angustie medela. viiij.

Sma et *āhelitъ* arctatio er grosſo għanf state q ptibъ et mēbris pulmoīs canalis in uiſcaſ quæadmodūo et retulimъ lo co quo de pulmoīs canalis ptibъ

erpilicantumъ, cāſb passinu q *āhelitъ* accunt or ganis. Medela itaqz eaz̄ calefaciētibъ fit re- bus et ſubtiliātibъ in qbъ ictis ſto et purgatio quo hūiditatemūdiēt et ićidat elimētqz. Est ōt hmōi ſielle acetu et ſi qnqibin hāſali. hyperapić. aritologie rot. ſiropъ cū melk aqъ et cātorium ſubtilē ſi in aqъ coqitur optime hecqz cū mello bibaſ ſiŋqibin aut cū melle aut ſume isopuſ q ireos radicu. funizū qchqz pſto fuerint diluſēterqz cū melle teres diſſepera et comedēda offer. aut ſiŋqibin admice hāſali et bibaſ qm magne eytillatis et pulmoīs canalis opilatio nē apit ſkaqz ićidit groſſum. Sic et ārſenne ſa rina lupiniquz et amigdalari amaraz. ſi ſumā tur de ſingulis ps vna diligēterqz trita diſſē perenk cū melle et qſi electuaribi comedaſt aut cū ſiŋqibin miſceaſ hāſali cū aqъ mellъ aut cuz vini robo bibaſ. ſi patiēs calozem nō fert ma gnu. Et ſi pinearz ſumpſeris nucleos cū mel- le pdeſt. ſic et botami ſna. Et ſi salbāſ ſumas 3. et in aqъ teras in q ſic albas coreris. 3. cū vul cū olei amigdalaz. 3. bibaſqz hoc tribъ diebъ manifestiſtīme pdeſt. opz aſt et vti olbus his poſt corporis purgationē cū ſta et hūiditatemēde ponēti catartico. vt medicamie qd ex turbit & agarico pōſt. ſaleqznaste et ſic corpъ eiſivo mitu cū fugilibъ et ſiŋsibi eſaueris a ſtate et ġſo purogatū erit huoze. Et hec electuariz affi- Snatatio in paſſioē hae vtilis ē. Sume prasſi. ſiſſe. cepe affate cuinſqz ptē. ireos radicis. 5. ptē tere oia diligēter et cū melle diſſepera di- spumaio. atqz electuariz fac patiētiqu in diei principo offer coclear vnſi. poſt ipm aquam bibat in q effam et ſihū. aut bereniasetu faute gſiſqz motanu coreris. pderit em. Assignatio aqъ iſopi q huicvtilis ē paſſiōi. Sume iuub. rr. ſic albas nuſer. r. vue paffe cozoſanice optie iteri purgate. 3. rr. sebestē poma. xxx. ſemis ca themie et malue cuinſqz. 3. iiij. liqritie radicis abraſe et tſuse. v. cātori ſubtilis et groſſi cappis radič. corticu. heſſe. ſautenegi motani. ſihi ar menici. bereniaseti. cuinſqz. iiiij. radich ſenicli corticu et radicuz apſ. cuinſqz. 3. v. iſopi ficci. liij. ireos radicu prasſi. aritologie. r. cuinſqz iiiij. ſadegi idici. maſticis. spice optimi. cuinſqz

Quintus

ſi. coq ola in. v. aqъ lb. doec vloq libiā redeſt q 5. cola. et ſingulъ de a diebъ ſiie. 3. iiiij. cū eragio electuariz foq. in alio diatalti. 2. j. z. olei grænoz pinearū et ſi his fortiora tibi neeia fueri frica et eis tyxiace diatesserō. 3. 5. Et hec lauſci assignatio huic vtilis paſſiōi. Sume ārſene. in alio capillis veneris. adiāti. liqritie luc ci. cuinſqz. 3. vi. ſeniculi. ſemis prasſi iſopi en cuinſqz. iiiij. mihe fluſe. gùme botami. cuinſqz. iiij. asarici. iiij. vue paffe cozoſanice optie purgat. rr. tereda diligēter tere et ſubtili trāſmitte pano. yuaſq paſſas et botami gùma. miſaßa fluxā in robo vuaſ infunde: behinc in mora rio teres diligēter medicamia adiſce et cū mel le diſpumato diſſepa hui potio eragis vnſi. T. Laucialis assignatio ad eade vtilis. Sume pinearuz magnarz nucleor piftacion. amigdalaz amaraz ſine corticibъ. cuinſqz. 3. v. ſemis bābaci and ſemis calcali cuinſqz. iiiij. eme re. ſeniculi. ſeminu qrſenne. Gnoz ſenugrei. cuinſqz. iiiij. tere oia diligēter et cū ſicuſ diſtem pera decoctiōe et lauchu fac. et amigdalarum oleu amaraz iſtilla. atqъ eragis u exo vnum ſume cum zebibi aqъ aut mēbechtedo. et cum ſi ſiŋqibin hāſali. Cāliſ ad idē helbextona te ptes. iiij. pinearz nucleor magnarz. ps i ſua ui coqitur aq optime et mortario terant dilige ter. ac cum diſpumato miſceātur melle. vtq̃ electuariz fiat et vtere. Alind. Sume embal gùmarz ādrāſtē libre. et qufficiat aqua inſſce et coq donec vt mellis liq: pſiſum kiat: tunc adde penidior optimor. 5. lb. et coq donec ele cuuariz kiat: cuq op: fuerit vtere. Assignatio electuariz aliu qb. S. in cōpoſitor medica minum libro poſuit. Sume cepa hāſali tere qv diligēter et ei expe rme aqua et tmde melk adiē atqъ in téperato coq igne donec in electus tij trāſeat liquoſē. et aſn cibum ex hocnvb por rige coclear. poſt alioz. C. Siropъ ad idē vtq̃ que. S. cōpoſuit. Sume. vue paffe optie pur gate. et helbe lote cuinſqz ptē. aq. pluial. iiiij. co que optime ad pſectione colaqъ et ſup adice mel. iteri qъ bulli spumā aufer. ppiacri tibō cōtinuis. 3. iiiij. ſimul et in. j. 3. xij. 3. Siropъ alu vtq̃ q *āhelitъ* āguſtis. et hēi assignatio. Sw me ſihi. abroſotani. prasſi cortič radiacapъ et ſe niculi organi motani. pigami ſicic cuinſqz. 3. v. maſticis. ſadegi idici. cuinſqz. iiiij. ſicub alba rum libiā coq ola in. v. aq. libris. donec ad. iij. redeſt. q. 5. cola qъ ſupinijce vini robi libras iiij. mell. j. leueqz ad prunas coq et spumā tol le: donec ei téperek liq: tuc ab igne deponce potādas. iiij. 5. ppiuabi. 3. cū aq frida. pectus aſt cū hoc q fortabis empo. Assignatio eſus ſume ozobi farie. et ſenugrei. cuinſqz. 3. v. funizi. radicis liqritie cuinſqz. iii. piretri. iij. oia diligēter tere. et cerā liq fac oleqz hilio ru et nardinu medicamia inſyce. et vnguentum

ſac quō

Practice

Maly

233

fac pect* emplizabis, his medicaminib* stribuſc hâc op3 regere paffionc. Cibò at regimè hmoì eſt paffonis huiò dños cibis ex pedit reſci in còplexiòe subſtâcia ſilibb* mec: medicaminib* qubb* eùs exberit cura, yt. ſint calidi ſucci sub ſubtilès, iòq dàdi illi taugì frâ: quilini perdices còdite in ciceris aqua, ci mini no, aneto, cinamo, pipere, salègar, aut in far-tagie fritis, cuò oleo olio, re. cinamo, ane to, carui, q ſilibb*, q si q cìccioza ſint his neceſſa ria ſiùt, carnes comedàt capiolinas, lepozes, e vulpes, illis cònentiètes ſunt, marieq earù pulmones, ſi deſſcati fuerint ſine ſale, tritiq* diffoluank, e potèter ex eis, 3. li, cuò aqua i qua vnà paffam cojeris, ſic, e ricij pulmo. Sed q si pícis ſalì ſelum alueſcât e frequèter pdeſt. Et olerib* mèb accipisà pigamù, apìb, nar: sturtiù, ſatureià baderengh, blitù cuò ſinapi, q ſtia. Ex ſiccis fructib* ſicq vuas paffas, botam: mi grana, pineas, helbetel chòdare. Et dulci bus nataſum ex melle factis, q: pineis, q: botam: mi granis flegma cibos qhantes caueant, vt píſces recètes, piguia lac, legumina oia qmève toſa ſunt, e hâc augèt paffionc, ſicq, e oia ven toſitat e inflationè ghanța, vinù bibat rihà: nù vetuſq, aut vuaq paſſar, aut mel poſt, ci: bù duab* horis vel trib* nec ſemel ſumat, vi: ni neceſſari à ſtitatc, ne forte ſtomac* ipleat e diaphragma anguſtet: iòq anhelit* fiat ar ctatio, ſed paulatim vinù accipiat, quo p ve: nas tràſmitta, e ad mèbza pueniat pectoris paulatim groſſù phìbe vinù, e dulce, qmì cito nò penetrat e in ſtomacho diutù: imorak, Ca neudù aſt ne ſtati poſt cibù domiàt, ſed chì a ſtomacho deſcèderit, nec ſonì tps lògù faciàt nec exercitio vt àtatur poſt pàdiù qmì oppilatio nè parit, vtank, aſt exercitio an cibù ſitq: mo: derat q: forte nec velox, qmì anhelit* faceret anguſtias, poſt exercitùs cuò quièuerint a labo re, e còfcrati duri* fuerint cuò manib* e manu tersijs asperis e modico ſale ac buraco come dàt, rozeturq in ipfa fricatiòe ſup eorq corpo ra aq: ſalla, atq: œ hoc quo e humiditas finita tur e meatus aperiant, poſt hoc modico inſu: gaq oleo violarum, quo fricationis ſoliditas leniatur alioſtuli, nec multu apportionant o lm ne forte humiditatè generet in corpore.

T. Capi. ix. de peripneumonie medela.

Eripneumonia

que ad modù in pà nìr huì? libri: pte ondim* apostèa è calidù qò pulmoni accidit, comittatq: illò febris, iòq in ei* cura ea neceſſa ria ſunt, q: e apotematù medela regimè, i: ci boz e medicamina, ſed qmì apostèa hò in mè: bìo quodà è anhelit*, cui? mèbza lenia ſunt e mollia, neceſſe è cibis yti e medicamib* q: apo

ſtematib* zueniàt molliëtia e leniètia, q: chì ita ſint op3 nos huiò paffiòs incipe cura a: bаст: lice flebotomo, educatur q: ſanguis inxta q: op* est quàtitas, e virt* patik etas còplerio, e tps adiuàt, naturaq: cuò caſſie, f. decoctione molliam* e terègebino, e lebelabi aq: ſilibus q: patièti ptisana porigam* in quo inuìb, ſe beſtè, e liqritie radices cojeris, hocq: i die pn: cipio ſumat a quo trib* traſactis horis viola: ppina ſropi, 3. li, 5. chì frigida pectus q: inſci púscl: hoc empliza emplastro. Assignatio eí: ſume ſàdali albù e ordel farinà: ac chì ſempuf: ue ſucco, e ſolatri portulaceq: distêpera, e ol: 5 ſik pícute violarù, die facto qrto, chì paffiòs in cepit maturitas, emplaſtrù hoc pectori adhi: be. Assignatio eí, ſume ſàdali albì ordel farì ne, cathemie, viola: ſicca, camomille, mellì loti, cuinſq: ptè, terèſq: oia diligenter ſubtili traſmittè pàno, ceràq: chì olo liqueſacviola: e medicamia ſupinijce, ac tâ: vnguèt: ſac, e pectus emplaſtriza: e noni: chì viola: inun: ge olo, liq: ſacta in eo cera. Et ſi maturatio im morak, his q: dicta ſunt femè linì adijcias ſe: nugreci e faba: farinà cuinſq: ptè, i. hancq: ppina decoctionè. Sume inub, xx. ſebeſtem gna, xxv, zebibi, tar fi, 3. x, ſicus albas núero, y, adianti, 3. liij, ſemis cathemie et malue, viòlar:q: optimarì, cuinſq, iij, ordel excoziati et tifi, 3. x, coque oia in trib* aque lib. donec ad libià redeat, cola:q: ſingulis ſume diebus, 3. x, e frica in eis, 3, violate, zacca, y, oleiq: amigdalini dulcis, 3, ſupinilla, patiès viola: fre: quètet ſropi, e ſemis citoniq: spumà, e po: le ta reſciat q: er ſurfuris ſit aq: e zaccara tabar: zedi, amigdalar:q: oleo vulcium e me: auro ſpinacion: attriblici: chì dulci amigdalarum oleo e maluarì oiq: illù dispone regimie quo ſebribus moleſtati acutis reguntur.

T. Capl. x. de ſputi ſanguinis medela.

Angoinis

ſputi qibus fiat ex càis dirim*: ſigna:q: a quo fiat mèbzo ſi: ſi:ntia in pìma huius libri: pte. In tuèdu itaq: e ſi ſanguis ſputu: e gurguliòe è e gutture: cephalicaz flebotoma patiètis e aquàs garsarìet portulace, aut bli: tis, aut virge pectoris, aut arnogloſſe in q: ter rà liq: ſeceris cyprià, patièti paucitatè ipera yboz e clamoris abſtinètis. Cù aſt ex meri fit paſſio e ſtò mediastinà, i. aquehelaz ſkebotomare op3, trocíscoſq: illi carabe da q: ſi exagili i, e terre cyprice, 5. 3, cuò arnogloſſe aq: in q: ſumachù fricaueris aut folior: roſar: ſucco aut balauſtie da trocíscos chì roſar: aq: et ſumaci, aut coiboz, vitis aq: Trocíscoq: affignatiorti lib: ad ſanguis ſputu: qò fit ex meri e ſtò. Su: me rose, r. balauſtie, ſùmaci, ſandali albì, cuinſq: 3. liij, thur: ſemis heremace, cuinſq, iij, spi:

D

Liber

ce.3.mirreoboł.2.5.alumis iemenici.acaque
cuot.succi barbe capne.cardi cuinsq.3.ij.tere
de oia diligêter et cí roſap distêpa aq in q. ſu-
machü fricaueris et trocícos exagüïnti forma
ac cí roſap ppina aq coribop vitis aut arno
gloſſe.patiëti hullici fructu porrige comeden
dú portulacep:1to hoc applica emplastruz.
Affignatio ei. Sume sandali albi.roſe.r. cus-
tuicq.3.v.secci.acade.cuinsq.4.rameci.iiij. te-
re oia diligenter et cí aq distêpa roſata.vinča
aceto modico tomoq empliza.Sit hui? cibus
mezauri portulace.2 heremaci aut cí ſumac-
co.aut heſerë aq berberis.hisq similibus.

De languinis

a pulmōe ſputo.

Cú ſanguis ſpnt-
tú a pulmone è 2 pectore:patisi oſ basilicá
minuere:otutiq illi et qetè ipera: ñboriſ pau
citatez medicamia da pòtica reſmëtia z leniè
tia ne forte q reſpunt anhelitus noceat origa-
nis cí mébza hec plana ſunt et lenia naturat.
Et si ab his ſanguis ſputú mébus cã fit extei
riout.vt pculſiòe et caſu ſikubſo patienti hos
trocícos da carabe et terre cyprie 2 ſucci hy-
poquiftidos.amiliq 2 gſime arabice ac dragã-
ti cú portulace aqua et ſumach:aut virge paflo-
ris cí ſeminis pſilli lahabo:loch cy emplaſtri
3a pcuſſonis cí acatia et mngatho.ſādalo al
bo.terra cyprica armenica.merna.aloe 2 ſil-
bus cí miri aqua et patièt oino no clamere
iube.2 verboz abſtinere copia nec anhelitus
emittere magnos. Et si ſanguis ab his mé-
bris ſputú er venar: fit aptiòe earbiq eruptio
ne intnere. Et si er repletiòe fit ſanguis patiè-
tis basilicam flebotoma:2 ſanguinè inrta qo-
patit virt extrahe:idq fecido fac. Qo si er re-
pletioe ſiat corpoziq ab humorib9 alij. poſt
flebotomú medicamen adhibe laxas : vt fru-
cntú coctionè 2 caſſe.f.cú mirobolanis citri
nis et da trocícos carabe.3.i. terráq cypriæc
cú arnogloſſe aq aut portulace in qb ſumac
ú fricaueris.aut da terre cyprie.3.i. quehar
be.2 reubarbari cuinsq.3.i.güme arabice.iiij.
oboloz.tere diligêter ola et cí ſumachi aq aut
arnogloſſe aut virga paforis distêpera. Et ſt
grauis est illi papaueris da trocícos cí qua
harba et terra cyprica et iuinbaq ſiropq. et hec
trocícos assignatio vtili ſanguis ſputo. Su
me terre sigillate.gharbe.succi hypoqítidos.
acaqe.coatu cerni aduſtipo dii cuinsq.3.ij.se
mis portulace.papaueris. dragasati cuinsq
iiij.tere oia diligêter et cí ſemis pſilli ſpuma di
ſtépera.trociſcaq sub exagüi pondere et cí ar
nogloſſe aq ppina:modicoq papaeris firo-
po et portulace. Trocifci alij ſputo ſanguis
ytiles. Sume qharbe.beraſedi.margaritarš.
conu cerui aduſt.adenegi loti.cuinsq.3.iiij.
ſemis portulace.qſſare frute. ſumaci. amili.gü
me arabice. balaustie. cuinsq.7.spodij. aca-

Sextus

tke.succi hypoqítidos.cuinsq.ij.tere ola vblis
gêter.2 cí ſumaci aq distêpa aut aq balanſiis
ſuferis.2 ſi tuſſis pmoſita è. cí ſemis pſilli
ſpuma 2 exagüi vnq trocícos in forma qo cí
portulace aq ppinabis. Et ſi ſuis non fueri
tuſſis.cí arnogloſſe aq cí ſumaci. Et h? pulne
ris affignatio ad ſanguis ſput vii. ſume ſemi
nis portulace güme arabice. qhire. cotuſtri
ſriqi.coatu cerni aduſt. amili. ſemis pſilli ſu-
xi.cuinsq.3.vj.tere cypce.r. acacie. reubarba-
ri. ſemis heremazi agreſtis. qharbe. tabaſtri.
cuinsq.3.iiij. hec oia diligêter tere 2.3.ij. cí ap-
rú aliq. ppina qo diſtim? 2 papaeris iuinbq
ſiropo. pect? cí sandalo empliza. 2 aq roſata.
2 ceroto qo fit cí roſap aq. arnogloſſe. paflo-
ris virge. portulaceq3 cí oleo roſap et cera al
ba. St illi cib 2 ſi noß obſit ſebris. pulli frandi
ni p[.dices. i ſumachia: aut heſeremia: aut ber-
beresia. cí cotuſdro ſicco 2 viridi. panibq ſle
2 müde farine. hisq filis. Sorbitione illi daq
er amilo fit 2 papauere iuto cí modicoq acce-
re. tuſſis cã accida caneat 2 ſaſa: balnei diu-
tet otio vtat 2 qetè i locis frigib. et ab eo vboſ
arceat: ñbaq3 ſoſtia. 2 ſi illi tuſſis acciderit ca-
ueat 2 er paulari ſubloq. 2 in aq quâ bibeterra
p[.yciaq cyprica. 2 armenica. spodiq.3. Cí aut
ſanguis ſputú frigoris fit cã pectore aduſs-
tis ptes 2 pulmôis int[] vt abuicê ſepen. ſke
flebotomovi noß expedit. ſed q téparati ſcora
loris adhibe: vt medicamina qbus. spica. thq.
mirra 2 his filia intercidunt. 2 Medicaminis
affignatio qo ſanguinis medek ſputo. er frig-
do. ſume zafrãi. ſpice. maſticis. mirre cuinsq.
3.ij. cinami. candari. acacie. hypoqítidos ſuc-
ci.roſe ielnari. coatu cerni aduſt cuinsq.3.iiij.
cimint carmanici. coſti. kautenegi montani. 2s
hia rmenici. cuinsq.3.iiij. tere oia diligêter et cí
pontico distêpera vino aut pozi aqua: 2 vnq,
exagüi trocícos facias ac cí origái aqua ppis-
na. aut tartôis. aut ſiropo mirtino. Stomaq
pect? emplaſtriza. cí ſecco rameco 2 mirti aq.
rosaribq. 2 pect? mirtino iltine oleo. in q par-
lique ſeceris mirre 2 thuris tritt diligêter. Cí
at ſanguinis ſputi corroſionis venarú ſit cã
que in pectore ſunt 2 pulmôe 2 a ſlux fit acu
to a cerebro desſe dèti ad pectrus 2 pulmonè:
patientis manum ſiníſtra flebotomart 03 in
basilica quo a pectore abſtrahatur materia.
manú quoq3 minue dextrá in cephalica. quo
a cerebro traducat materia. 2 et 1 minuat des
ſcensus: edueaſq3 ſanguinè iuxta qo opq fueri
rit. virtuſq3 pati paularitim. Cerebri eius cí
medicaminis purga poculo acutú deponéntis
humoré: vt decoctione que cí aloe robotat di
ſtéperato cí liquiritie succo. aut caſſe. f. deco-
tione. Clistere adhibeas molle 2 lene. 2 ques
harbe trocícos da ac papauerinos cí plans
taginis aqua virge paforis aut portulace

Practice

Malý

234

ordiēs ppina aquā. in q. cācros decoeris flu-
tiales cī modico terre cyprice. 2 spodij. Gum
meq arabice. portulacā cōedere ipera: 2 hos
illi da trocilcos. qm valde viles sūt sanguico
sputo. Aſſignatio eoq. Sume acaqe. qbarbe.
busade. margaritap. succi barbe capne. cuins-
fb. 3. iiij. roſe. 2. coziādi ſicci 2 frici. cuinsq.
v. ter
re cyprice. gūme arabice. amili. qthire. cuinsq
3. adagist. 2. mide. spodij. iiij. tere oia diligēt 2
ci plātagis aq distēpera 2 sub exagij mēsura
troſtca: q[ui]s c[ui]s arnogloſſe aq ppiuabiſ. C Tro
cſſci. alij. Sume tere cyprice. Iadenegi. spodij.
cuinsq. 3. iiij. margaritari. qbarbe. 1 alio kara
bi. aluſmis. comu cerui aduſti. papauers nigri.
ſemis arnogloſſe 2 ſemis hermaci. cuinsq. iiij.
acaqe. succi barbe caprie. cuinsq. 3. iij. tere oia di
ligēter: 2 c[ui]s ſemis p[il]ij lahabo distēpera 2 sub
eragij examine troſtca bibāturq. c[ui]s. 5. 3. tere
cyprice. 2 aliquo eoq. ſucco quos dirim? Dab
bis aſt pariter 2 papauers lancu q[ui]s er papa
uere c[ui]s cozticib? ſit. in quo galla ponik: balau
ſtia. 2 ſimilia. succuſq. hypoq[usticos]. de q[ui] in ca
tarri fluxus capitulo dirim? acuti 2 subtilis q
a capite deſcedit. C Trocilco[por] alioſi aſſigna
tio. Sume acacie. 3. iiij. roſe rubee optie purga
te. iiij. granati agreſtis fructus tindem gūme
arabice. qthire cuinsq. 3. tere oia diligēter 2 c[ui]s
pluialiu distēpa aq troſtca eragij. i. hec ſut q
nobis de Iſguis sputi medela dicēda erat. Ci
bos at ſi nulla fuerit ſebris frangilinos da tan
gos. pdices. cures in ſumachia decoctos aut
heſeremia. ant zereſq a cu[jo] portulaca quěad-
modi[us] a[n] dirim? 2. a hermazo ac coziādro viris
di 2 ſicco. c[ui]s amigdalap oleo: de fructib? cito-
nia. cōedat 2 poma. p[ira]mi[ri] fructi recert[em] ni
ſi forte tuſtis valida fuerit: tunc etem fruct? ca
nere erpediet valpōticos aut dab[us] papaner.
2 iu[n]b recete: s[ic]caq. c[ui]s modico zaccare.

C Caplmi. x. de sputi ſaniei medela.

Aniei sputi c[ui]s ulceris ſit ča
q[ui]s in pectore est cura
admittit patieſq[ui] sanat c[ui]s vlq[ui] illi
pulmonis c[ui]s est. ſanatio et[que] diffici
liis e[mi]t ſere oio n[on] libera[que] patiens.
q[ui]n in ptism defert: marieq[ui] in adolescētibus
pputer eoq. cōplexionis calo[re] 2 m[ē]b[io]z h[ui]s
diatē. vnde pulmonez cito comedit m[ā]eius-
modiq[ui] mal[ui] ſebris ſequik. in ſenibus aſt res
pli[or]ioq est. nec cito depereut: pp m[ē]b[io]z ipso
rui ſiccitare 2 a[ple]rionis frīgus. Si igitur fine
ſebre ſaniei fuerit sputum medela eius fiet pa
tienti puluerem d[ā]do. in quo cancri ſunt adu
ſti. Et hec est aſſignatio pulueris ſaniei sputo
vtilis. Sume cancos fluniales c[ui]s er aqua ex-
eunt. et eoq[ui]z dentes caminos amputa pede-
ſq[ui] ventres ſinde. 2 c[ui]s cinere ſaleq[ui]a uo-
time 2 deſicca 2 in vas proſi ce fictile: c[ui]ns ob
turabis caput. lutoq[ui] inficies ſale mixto 2 cine

re. ſieq[ui] in camino ignis pone lenti nocte die
q[ui]s extrahēs aduſtos tere diligēter ex eis
3. accipe. 2. terre cyprice. gūme arabice. cuins-
q[ui]s. v. quethire. iiij. papauers albi 2 nigri. cu-
insq[ui]s. v. tere oia diligēter 2. 3. iiij. in die princ-
piu ppina c[ui]s afine lactis. 3. xl. aut c[ui]s iu[n]b ſy
ropi. 3. iiij. in fine aſt diei dabis exag. c[ui]s. 3. iiij. y
ropi papauers. ſed 2 papauers dabis trocil-
coq[ui]s. exag. i. cancroc[por] aduſto[ro]z. 3. c[ui]s aſiniti la-
ctis. a. iiij. 3. y. q[ui]s. 5. lib[ri]s. hoc lac ſi n[on] inueni
capra[sp] sume lac iu[n]en[ui]. 2 lac multeris longe
vtilius est alij[us] ſi de eoq. 3. y. q[ui]s lib[re] quadrātē
ſumpseris c[ui]s cancroc[por] trocilcis aduſto[ro]z 2 pul
nere qu[em] diximus 2 ſi que expuik ſanies groſ-
ſa est. 2 patiētis emiſſio c[ui]s labore. hoc illi va
electuaris. Aſſignatio eius. ſume amigdalor[
]ulcium purgator[or] ſemini bābaci medullie
cuinsq[ui]s. 3. r. otobi p[ra]ſi[ui]. cuinsq[ui]s. j[ui]s. ſabe ex-
corticate. v. c[ui]s peidijs optimis p[asta] c[ui]s aq dist-
ſoluti 2 electuaris ſac. dabiſq[ui]s patiēt māc 2 ere
spere. hoc e[m] elimat 2 groſſas ſubtilat mās.
v[n]i 2 faci[ut]at ear[per] erut[em] 2 ab eis pectus emun-
dat. C Lahuci c[ui]s ſenugreci. 3. ſemis lini. 3.
2. 5. otobi. 5. 3. bābaci granop[or] 5. 3. ſucci liqri
tie. 3. iiij. ireos radicis. 3. tere oia diligēter 2 c[ui]s
pinea[sp] oleo rozans miſce 2 c[ui]s tabarzedi mel
le distēpera 2 vtere. C Electuarij aſſignatio.
ſaniei groſſe sputo 2 vifcoſe que c[ui]s difficultate
emittik vtilis. Sume aque caulib[us]. 1b. iiij. meſt
optimi. 1b. 2 coque l[eto] igne. donec aq deſiciat
melle ſupſiſte: 2 ſup[ri]ce pinea[sp] optie purga-
ta[sp]. ſeis bābaci. medulle. cuinsq[ui]s. 3. ſeis lini.
ſenugreci cuinsq[ui]s. 3. v. p[ist]aceo[ui]z nucleo[ui]z.
2. v. fabarii ſine cozticib? 2. r[ita] oia diligenter
ſuper mel p[ri]oſiſce 2 miſce donec electuarium
fiat dabiſq[ui]z mane 2 vespere de eoq. 3. v. c[ui]s aſi-
ne lacte aut caparbi etate iu[n]en[ui]. Si aſt ſa-
niei sputi angek 2 multā ſit nec a[puta]k[or] troci-
ſcos patiēt ius dabis. Aſſignatio eoq[ui]s. Su-
me roſe rubee. 3. v. terre armenice 2 cyprce cu-
insq[ui]s. iii. q[har]be. busadi. gūme arabice cuins-
q[ui]s. 3. c[ā]croti[us] aduſto[ri]s. ſemis portulace. ſola
tri cuinsq[ui]s. 2. dragagāti. amili. spodij. sadene-
gi cuinsq[ui]s. iiij. succi liqritie. vdahe aduſte. cu-
insq[ui]s. v. tere oia diligēter 2 c[ui]s lahabo distēpa
ſemis p[il]ij atq[ui]s eragij. i. trocilcos iſorma 2 c[ui]s
papauers ſiropo tere. ſit c[ib] 2 lac caparum
dulce c[ui]s ſile p[ā]ſe 2 ona ſoſbilia. e[do]riq[ui]z extre
ma p[ata] c[ui]s r[iso]. Et polētā da q[ui]s ſit c[ui]papaue
re 2 amilo zaccara q[ui]z tabarzedi. aq roſarui et
amigdalarui oleo. papauer dabis c[ui]s zaccara
tabarzedi tritib[us] 3. z. lactucarui medullas por-
tulacā. iumaru 2 vide. hiſq[ui]z filia. Si hoc yteris
regimie 2 ſanies pp ſu[n]o n[on] finik copiā: x[in]uſq[ui]
valida e[mi]t coctura vtere q[ui]s eſiſe m[ā] a p[ecto]re et
ſanies deſiccek. Nos at[que] ad modi[us] coctura
vtěd[ui]s ſit in chyrurgie partibus erponemus.
C Capitulum. x[is] de ptīſis medela.

D 2

Liber

Amantê
Saniet sputum
in ptisqz perk.

ei¹ cura valde difficil erit: patieſc
in piculo: qm vt dirimus alβ
ptisqz vlq est qo aut in pectore fit
aut in pulmone. seſturqz ethica

illud febis. Sz tn qo in pectore est facili me
delæ admittit. et ei¹ minus est periculi sanari
q3 pòt. Quod aut in pulmone è. difficile è val-
de mederi:eiusqz periculi graue: et quæpanci
ab eo sanat:marieqz adolescètes. et qì auæmè
to ſunt corporis qm hmoì in ethicæ ſerunt et co
ſumptionè in plurib¹. Cause aut qæ pp pecto-
ris vlcera facilius sanatur & pulmonis. iiii. ſut
priima est qm pectus mèbrû è carneù. ſanguis-
q3 ei¹ pulmonis ſangue groſſor: ynde et ei¹vl
cera ſestinâtius solidatur: pulmonis2 tra caro
fragilis ſanguis tenuis et ſubtilis nec posſunt
ei¹ vlcera coglutinari facile. Scda est qm me-
dicamina q ad curàda ſunt neceſsaria vlcera
dessicâtia ſunt. pulmois loc ab oie amot est
longe et ſô necesseqz è medicamini multa per
traſſre inebra quo ad pulmonè ptingat. admi
ſcek itaqz illo: humidiatibè mèbiòz virtuqz
ei¹ debilitat ad dessiccaü. Cú itaqz ad pulmo
nè puenerit nequaqua qo op¹ è in eo facit. Ter
tia est cà còtinnus pulmonis mot¹ et vi vlcero-
sus et tuſis indeficièb purgãs q in vlcere sanie.
Qo cú ita ſit vlcus non consolidatur propter
eius mot¹ diuturnitatè et tuſis concuffionem.

Mèbuz nàqz vlcerofum necesse est in tracul
lo eſſe quo eius ſolidetur vlcus. Quarta è qm
que in pectore ſunt vene ſubtilès ſunt et cum
aperiuntur earù parua est apertio. citoqz ſoli
dàtur pulmonis còtra vene magne. et ſi rum-
pàtur earum rupture magna est: ynde et earù
moratur ſolidatio. his itaqz de cauſis pecto-
ris vlcera facilius sanantur & pulmonis mi-
nuſqz inſat illis periculi. C contra pulmo-
nis difficilius curantur periculi ſunt maioris
marimeqz fl ex humoribus ſiant acutis q ad
ipsum aliunde inſuant pulmonez et corrodàt:
hec etenim vlcernz dìnerſitas pulmonis curà
nò admittit: nec qui hæ moleſtatur liberatio-
nem nouit eo q qui in einſmodi habitudine
pulmo est putreſcit et velociter pp huozes co-
rupitur acutos. Que aut alij ſunt vlcera de
càis quas ante dirimus fl in ipſo: principijs
medela illis opponatur patiensqz regimine
vtatur còpetèti tam cibòri: medicaminis ad
plenam pòt reduci patiens ſanitatè. Cum aut
hic poſt longum inneneris têpus: poſſibilium
non est illa sanari: fed eam adhibebis curam
que virtutem tueatur et paſſionem augeri pio
hibeat. Quod itaqz convenientius huitis in
paffonis medela incipitur cum nulla est ſe-
bris aut lenis certe et tranquilla est vt lac illi
porrigas afune et mulieruz. Et ſi hec preſto nò

Sertus

ſunt aut certe patiès eor abhorret. vſum ca-
pariß apina lac etate iuuenù corpe fanaruz
ſic vt bàbacè cù emulgik ingeras qo ſupna
tanerit vnctuofuq colligas. dabiſqz de eo ſin
gulis dieb¹. ſ. libiã cù papaueriſtòciſtis aut
ſhìme arabice amili dragasàti ſingulothi pi-
bus eſlib ab exagio vſqz. 3. ù. cù eoù alioqu
quos in ſaniei cura pulnere retulim¹ et quòt
die. 3. augebis donec ad libiam puenias qm
hoc illi vtillimis est. Et ſi lac illi auſſueſt eun
cane iperes ſimile maniſſeſſime pdeſt nifi
forte febris illic fuerit maniſſtior. Dabis hò
quoqz modo lac. Sume poſtulace peponiſt,
citroli aGRi cuinſqz. ſ. libiã lactis capari et
te recetiù cù emulgik ſtui et reliquior: et in ſa-
gnato pone vafe midoqz et donec aqæ deſe-
ciètib¹ la cremæat coque ſicqz bibak qm pti
ſicis pdeſt et ſaniei sputo ſanguinifqz. Ccú
aŭt maniſſa ſuerit febris et yalida. patienti
lac ppinare cauèdu papaueriſqz dabis troci
ſcop eragi. i. cù ſropi papauerini. 3. aq miſi
ordeiqz illi ppi nabis aquaz in qæ decocta ſint
fuſlube ſuualitiu càcuz vétres loti cù aqua-
sale cinereqz horu et carnes co medèdas oſe
ras in pumis affatas aut in eſpidabago deo-
ctas. opz aŭt ſtudere in tuſſis mitigatiò deo
poteris: qm puleris ſolidationè tuſſis phebet
et hunc illi dabis puluerè: qm vlceri et tuſi. p-
deſt. Aſſignatio ei¹. Sume papaueris albiq-
re. gùme arabice amili qthire. cuinſqz. iii. ſemi
nus poſtulace. cathemio: maluariqz cuinſqz.
v. ſemis cucurbite medulle. cuicumeris citroli
citonio: ſemis medulle. cuinſqz. vii. ſpodi li
quiritie ſucci amili. dragasàti cuinſqz. iii. tere
oia diligèter et puluerè fac. dabiſqz de eo. 3. v.
vſqz. iii. et poſt huc ſiropu ppina papaneris.
aut iuuban vel niinifar dabis et gùmi arabi
cà q in oleo bullierit violan donec oleus deſe-
clat et ſliccet hæc teres diligèter et chuti media
ei¹ps 3accare ſupiniſces tabarzedi et qnqz of
ferres dabiſqz illi tuſſis piik. in oie tenèdas.

Cpillulaq tuſſis aſſignatio. Sume cucurbis
te ſemis medulle et cuicumeris ac citroli. ſemi
nis melòis et citonio: cuinſqz. 3. v. papaueris
poſtulace ſeminis cuinſqz. vii. gùme arabice,
amili. dragasàti. tabaſiri. cuinſqz. iii. tere ola
diligèter et ſtindè penidio: optimorù supad-
de. atqz cù ſemis citonio: spuma diſperas
pilk fac magnas ſupplanas. et eas patiès ab
fernis teneat oie tpiib¹ poletà q ex nefa et pa-
paneris fit aqua triti fricati et colati cù 3acce
ra tabarzedi. et amigdalorù oleo dulcium va
bis et pullozu carne ciba. tangifqz cù maſſo er
coriato patis in eſpidabago peduqz edoth¹
agnorùm aqua et forbitionem que fit ex atria
cù eſpidabagi ſure. aut edos còedat et asnos
cù riſo patos. maſſumqz et cucurbita attributed
cem. ſpinachiã. oquòrum vitella forbilia chis

Practice

Maly

235

fimilia, h.möi egrotäti hoc dabis lahucb. Affi-
gnatio einsinubap poma. xxx. sebestë. xx. yne
passe taife optime ius et extra purgate. 3. x. ra
dicis liquiricie abræse et tuse. v. papaueris al
bi. xx. berfauſani. v. coque oia. in. v. libris aq.
donec ad dimidis redeat. colatæq. in yas cö
terte et penidio[pt libre qdrantë ſupinice optio
rú et râtûde vini robi. et ad téperatu coqis ignè.
donec nodec et ſup adde feminis cucurbite et
ſeuinis citonio[pt medullab. amili. dragasati.
güme arabice. papaueris al. amigdalap vul-
cium optimi purgatar. quatu[que] sufficient. h[oc] oia
diligêter teres et puluerizabis. miſceq. donec
electuaris ſiat. ip[er]mæ alternis ante prandium
horis porriges. et poſt co clear vnú. Intuere
aſt pariter que a capite deſinut ad pect[ur]. et
ſorte flurú inuenis phibe fieri. Considerabis
næq. et ſi valida est virtus cephalicæ minue et
ſanguine extrahas. quatu[que] virt[ut] patik etas et cò
plexio. Et poſt hoc ſi ſufficient patiès näm ſolue
cui caſſ. et mánæ fricatis in aq. in qua iuubas
sebestë. zebib[us] violam. et ſilia dco[per]is aut cí
prunop lahuco aut caſſ. et ſikb[ur] non aſt illi
turbit et agaric[us] primes et ſilia. q[ui] ampli[que]
ſpint obſunt. et ſt patiens alaratis phibet[ur]po
tu medicaminis lene molleq[us] illi adhibe clí-
ſtere: quæ admodi alio expeſui loco. Et ſi hu-
tus paſſiòis d[us] imoderat[à] fert ſumptionem
regendus est ethic[æ] patiètùi regiminè: quem
admodi in p[ced]ètib[us] expeſuimus. et ſoſbitio
nes illi ytiles pozrige. q[us] vt ſumpferit còchis
idcas in q[ibus] tepida ſit aqua. aut anteç[que]
chas ingredia[que] lac illis da aſſinib[us]. a quib[ur] vt
egreſſus fuerit. corp[us] eius oleo innungesvio
lar[que] aut ninifar et quieſt[at] meridie facta pull
tillos refice in ſpidago poratis cu[bus] ſermaſco
et maſſo. citroliſq[us] et ſpinach[us] ac hi[ſ] ſikb[ur] ch
amigdalino oleo dulci. et atria trita. que i esp[ir]
dabagum p[ij]ciatur. aut polèta que fit ex ſile
panis mica et zaccara tabarzed[em]. amigdalas
rúq oleo. ono[pt] vitella da ſoſibili. papauers
q[us] viride aqua inſufum rosata. cu[bus] tabarzed[em]
zaccara: oiaq[us] que ethic[æ] ſebris in medela di
rimus obferua. Polète aſſignatio huic vtills
paffioni. ſume ord[em]i tſiſi. 3. xx. papaueris albi
et cucurbite feminis medulle tuse. x. citonio[pt]
feminis cu[bus] ſuis corticib[us] et itegri. v. oia hecvno
pondere examina et ſuperinijce aque triplum
fuauis et lebete mediocriq[us] igne. donec ad me
dietat[em] redeat coque. t[he]c ſup funde aqua ſua
nem i qua heueri fruſtrú fricaueris colate p[ó]
dera tria. lactis afine. aut capiari etatis iu-
nioris p[ò]dus et temperato coque igne donec
ſiat eius decoctio. cola. et gummæ arabicæ d[ra]
sagantum. amigdaloz[um] oleum et cucurbite
ſuper inſtilla ac tepid[em] patiens ſoſbeat. Alia
aſſignatio huic vtills paſſiòi. ſume papauer
album tritum et fricath[em] in aqua optime. et co-

la. et ſume ord[em]i exco[trati] et t[he]c albe ſi
ne corticibus et t[he]c cuinſq[us] 3. v. hec in papa-
neris aqua colata coque donec decotta i mo
dum ptisane ſiant tunc cola et lactis recentis
tantufdem adde et panis ſimile inſice. tabarze
di zaccara. amigdalini olei dulcis et recentis.
aut cucurbite feminis olei quaſtù sufficient. de
ſingulis et ſic bulli deponèſq[us] ab igne feminis
cucurbite et citoniorum medullas diligêterq[us]
tritas cuinſq[us] 3. v. ſuperinijce. güme arabice
dragasanti. cuinſq[us] 3. ſoſbeat h[anc] patiès te
pidam potentam quoniam p[ro]derit. Quod ſi
h[anc] paſſionæ patiètis ſiccat[em] natura. caſ-
ſte. f. d[am] lahucum aut prunorum aliaq[us] h[mo]i
que in precedentibus dirimus. opor[et] aut[em] moleſtat[em] h[anc] paſſiòe disponere illi ſimile re
ſimè quod in ethic[æ] ſebris cura expeſuimus
in cibus alioq[us] et. ſi t[he] ventris illi acciderit ſolu
tio. amputare accelera. et amputantibus diſ-
pone: et que t[he]ſi medentur et quod in huinſ-
modi est congruum paſſione est. puluis et tro
cici capho[ze] strisètes. Et h[anc] p[lu]eris aſſigna
tio. ſume p[il]ij. merne. l[ah]aſaferemi por[ula]
ce frixe t[he]n eſtinemin cuinſq[us] 3. v. ſeis h[em]ací
güme arabice amili fricí cuinſq[us] 3. ij. terre ar-
menice. ij[us]. Granop mitri frizo[pt]i. l[ucci] benag
et gabire cuinſq[us] 3. vi. ſeminis berberis t[at]tûde.
castaneas fricas numero. v. t[ere] oia 13 n[ò] ſub
tiliter et mane v[aris] ac v[ef]pere 3. ij. ch[us] mitri ſi
ropo et aq[us] rosata. Et h[anc] est trociſco[pt] affi-
gnatio capho[ze]to[us] strigentium sandali albi
rose rubee optime purgate. cuinſq[us] 3. ij. pa-
paneris albi et nigri cuinſq[us] v. terre cy[pr]tice.
ſp[od]ij. cuinſq[us] 3. ij. medulle ſeminis cucurbite
et feminis cucumeris. ſeminif[us]q[us] citroli frixi. cu
inſq[us] 3. ij. güme arabice. amili frixi. cuinſq[us] 3. ij.
tere oia diligenter et ſubtili tráſmitte p[anno] et
ſupinijce capho[ze]. 5. 3. et c[u] ſemis p[il]ij. sp[uma]
distempera et exagij. i. fac trociſcos quos cum
mitri robo pp[ina]. Et ſi p[od]ij. illi dederis tro
ciſcos stringètes et trociſcos papaueris de ſin
ſulis. 5. 3. viq[us] 3. exag[is]. ch[us] mitri robo p[ro]deſt.
Sint illi cibus pulli tangi ch[us] paſſo exco[trato]
et ſupignè aſſato: aut ono[pt] vitella ſoſbilium
ch[us] aceto eli[pat]a et r[is]um. r. ch[us] milio tritſi et cu[z]
amigda[que] coctù purgatis et aſſatis tritif[us]q[us] d[ili]
gêter et al h[mo]i que ethica moleſtat[em] aſſigna-
nimus ſi ſit illis ſimilis ſoluto.

Leuſim alio dirimus
loco apost[ea]
esse calidum quod operimètis ac
cidit costas ſubinno[lu]ctibus aut
lacertis qui inter costas ſunt: ſeq
turq[us] ip[sum] ſebris et p[ungens] doloz. anheliz
tus arctatio et t[he]ſis. Quare in ei[que] medela pla
rimi eius regiminis eſt v[us] necessarius q[ui] in
peripneumoniam expeſui eo q[ui] adinuicem il

D 3

Ziber

lis quodam fit similitudo. Quod cum ita fit
opus nos in huius domini passiónis in principiis
fit dolo: ad furculas ascédat flebotomo yri ba
filice man? lateri opposite passiónis: q passio-
nis materia in atriarum atrahat ptez ad quâ
suffluitas cepit declinare. 2 si passio diutur-
nior fit et materia tâ roborata est: tuc passiòis
latere flebotomo vtaris: multi extrahe san
Guineê. idem scó facere adijtias si virtus aut
nuerit et asp còplexo et têpus s ens. abstrahê-
dus est aut sanguis dœc ipfus imutek color
yt si sanguinis color rubeus est clarus eovs?
euacuef donec in ruboëz alterek spifluz aut
nigrz declinet 2 si spiflus est eius rubor: vis
s dû aut in nigru aut liuibus trâfferak. Sâguis
nâs q in apate varius est si apa multi fuerit
caloris niger est 2 si calor hic pauc? ê. sâguis
rube? est 2 spiflus. ioq sanguinê eovs? dœc
in nigredine alterek aut spifstitudinê educere
opz. 3 sanguis purget corrupt? Et si q in pri-
mis sanguis egeditur niger est eovs? euac-
uek donec excolet. Qb nô fit donec defectus
speaket. Et si pleurebis dolo: ad inferiores des-
centit 4 hypocúdrio? ptes: patièti medica-
men da laxatius, vt lebelabbi, in alto lupuli, 4
cass. si aut fructu aquâ 4 viola? sicca? cum
cassia fit. 4 mâna hifc filia, post hec ordei da
bis aquâ in qua iuinbas cœris 4 sebestê liq
litieqz radices abrásas 4 violas cuz q zaccare
fricaueris aut viol. sropb: in q oleu dulce fit-
laueris amigdalini: 4 cane pleuretico ordei, p
pinare aquâ ante cœpis purgationê cù flebo
tomia aut catartico maximeq si nâ fuerit in-
ducla. Si em dederis aquâ ordei nô transmit
titur a id 4 interlinis calefitq 4 er ea yapo-
res ascendit acuti ad pectoris ptes passioq
patièti nutrîk magna. Cui itaq patiètis cœp
euacaueris. tuc ordei aquâ dabis. quæ admo
dis assignaut. Et si nòd patiès expuit an:
ordei aquâ hoz. pina. 3. da duas violacei syro
pi. 4 post hoc aquâ subsequaris ordei 4 alter-
nis dabis tbibus citonio? femis spumâ cum
modico viola? syropo? amigdalop oleo vul
ci quo humectet 4 sputû adiuent. Et si dolo-
nimi? nô fuerit pectus cù violaceo linias oleo
in quo ceram lique feceris: loci cùs vesica cata
plasma in q calida fit aqua 4 viola? oleu aut
satureie folia q subtilis fit pellis. Et si dolo-
nô mitiga: cum milio cataplasma 4 furture. si
sanguinea fuerit materia 4 subtilis. Quod si
grossa est 4 viscosa cù sale 4 querfena tritis et
cuz aceto difféperatis sibufus? cataplasma q
grossitè fnbtilièt materiel 4 forfiter diffolnât
ac deficcét. Et si media hoz fuerit mâ cuz or-
dei cataplasma farina 4 furture in aceto deco-
ctis 4 aqua similis. Cauêda et sit cataplasma
tio an enacuationê p flebotomiâ 4 catarticum
qm si ante cataplasmes in egrotantê magni

Sextus

strahis langor? et dolo: fit robustior ac excre-
sit tâ 4 si cataplasmatio diffoluat. qm a cœpe
plures diffoluat contrahit materias. I degree
ergo oz 3 dolo: nô mitiga? diffoluentib? ca-
taplasmatibus 4 maturantib? cœp? euacua-
re: aut catartico aut flebotomo iuxta qb op?
esse videris ad vtræb necessitatê. Dolore mitt
gato sputum intuere: 4 si moratur aut paru
est emplastra adhibe diffoluentia 4 maturan
tia. Et hec est emplastri assignatio diffolueis
4 maturâti pleurest. yiole sicce sandali ab
bi. farine ordei. cathemie. furfuris. heueri. cu
ituq ptê. tere oia diligêter 4 subtili criba pâ
no. 4 cu viola? oleo pasta cerac? 4 maltice. lo
cuq cataplasma qm pderit. Et si magis dif-
soluciæ necessaria fuerint 4 maturâta. faba-
rû farinâ. fenugreci. lini semen. iuxta qb op
fuerit adde. forbitionêq illi porzige: q de fru-
stis fit heneri cuz zaccara 4 penidys optimis
oloq amigdalap dulci. Et si ilmoat mat
ritas 4 difficile est sputû aquâ da zufe parâ
in qua ifopus nô cadit. Et hec eî 9 assigna-
tio. iutub. xx. sebestê. xxx. ficus albæ. x. nume-
ro. yue pate. taife. intus 4 extra purgate. xxx.
liquiritte radicis abræse 4 tunse. iii. capilli ve-
neris tantidê. femis cathemie 4 malve cuif
q3. iii. ordei excoriati 4 tunst. v. coq3 oia i. iiii.
aq lb. donec ad vnâ redeât. hanc cola 4. iii. le
parans. 3. frica in eis violarû conditari. 3. y
olei amigdalarû dulcis 4 eragiis. Et si qb sput-
grossum est 4 difficile emittitur nullacq est fe-
bris. tunc aque addendi zufe parû isopi. aut
ireos radicû. 4 dabis labucû femis lini 4 aq
ficum decocto? . fabarûq farinâ. 4 amigda
larb excoriata? . Refert ait in acuto? moüb
rû libro hypo. qm si sputû difficile fit 4 srea-
tio viscosa. patienti squingsibin opz dare eoq
humores incidat grossos prohibetq excrea-
tionê inuicari canali pulmonis: ioq 4 anhe-
litum meliorê facit. ait et quonîs si bibat 4 te
perati fit caloris convenientius est ad ea qui
bus necessarium est: vt subtiliè. f. icidat. Et
cum in patientis latere ab extero? ibus rubo:
aut aposterna aut puſtula apparuerint eovit
duz est in loco sicis aut emplastris que finnt
ex ficubus. sinapiq contritis dehinc loci? vle
ceret. Et si cœpus intellereris purgatum.
mo? ibumq maturatum balneo egrotantem
inducas temperati coloris: 4 in concha tepe
de fedeat aque. quoniam hoc morbum matu-
rat 4 spuendi adiunat bonitatem. doloremq3
mitigat. 4 maximas còſert vtilitates: maxime
q3 si illi multa fuerit in sanitate balneatio af
sueta. Caueat ait hmoi calide ifuſonê aque
ſuper caput que capitis lique facit ſupersuila-
tes et cerebr. atq3 ad pectus defcédere cogit
Reliqui? oê regimê illò eê expedit qb pipneu-
monicis assignanimus sebubusq3 cum tuli.

Practice

Aecno ops ea q refrigerât et restringunt plu
rimi facere in pleuresi.qm apâ crudû faciut &
s maturatione arcet:13 reß illimâx refrigerâ-
tibus & quibusdâ calefaciètib9 têperate. iuxta
quod februs videris vires & debilitatê refrige-
râtibus vteris.

T.Captim. xiiij. de furunculorum et emissionu3 que in pectore fuerint medela.

## Milliones

autê & furû
culos q ap-
ctori accidut medeberis tanç et
pleuretim & periplemoniâ. si eo
rû tardek maturatio & eruptio.re-
bus.f.cale faciètib9 vt emplis q hût ex fenugre
co & lini femie.cathemia.fabap farina.carna-
bo icubuqz ôcoctis. Et li ma fornis est i gros
stie addâtur his allaç. et colubap. simus.nitru
qz & similia. Et hec est emplastri affignatio qd
furúculos & emisiones maturat q in pectore
sunt. Sume fenugreci farinâ & lini feminis cu
infiqz.3.p. fabap farine.cathemie charue.trite
diligêter cuinfqz.vj. cepe.narcifci trite.ill. gî
marû embati.v olei liliox aut narcifci. & viola
rû cuinfqz.3 p. humas in oleo liqfac et medica
tnia distêpera cii ea. ac pectib empliza qm apâ
maturat. quonq grossa ê mă & tarde maturak
T.Affignano alt9 ad idê. Sume fermeti cepe
narcifci diligêter trite cuinfqz partê.fenugreci
lini femis.cuinfqz.5.ptez.cathemie. radicu. le
minis merue. cuinfqz pres. ij. tere diligêter. &
cb ficu6 decoctiœ collata distêpera locoqz ap-
pone.qm optime maturat. Et hui9 paffionis
dno aquâ ppiare oz 3zufe in q sunt iu tube. le
besten.fic9. capilli veneris heffa. piasfili. fenu
grecu.lini semen. treos radix. & filia. Propina
bisqz hanc cum pinearum oleo & amigdalino
dulci.cuinfqz.3.j. T.Electuarî assigna° ad ea
dê vitlis. Sûe fenugreci. lini femis. arsunegi.
cuinfqz.3.vy. farine querfenne. femis emere.
cuinfqz.ij. tere oiz diligêter & cû ficuuz albo
ruz decoctione distêpera. pitfatiozumqz oleo.
Et si qua comitatur febris & caloz. calida non
approptimes illic. ordetiqz ppina aquâ in qua
liquritie radicê coreris cuz pendiyâ optimis
loqz peripneumonie & pleurefis emplastri-
za. donec emittio erupat.

T. Capitulum. xv. diaphragmatis apoſtemate medela.

## Ania

qmn apoſtema est cali
dum quod diaphrag
mati accidit curam habet eandez
quâ & pleureſſis cum illam tuſſis
comitatur. Et si nulla est tuſſis et
erit cura eadez que phenefis ſebriuqz acuta
rum.niſt q hæc in paffione flebotomo in baſi
lca vtimur.

T.Captim. xvij. de cordis paſſ. et primi de male
complexionis que cordi accidit medela.

Maly

236

## I cordis

caleſiat apfò
egrotâris mi
nue.basilicâ in mâu ſinſtra et
ſlebotomo nò poteris vt inter
ſcapulas appò ſinâ. et fructu
da decoctione.ac caſſ.ferêge-
din. poſt hoc ordi dabis aquâ cui ſnatoxq
aut dabis lac acidu6 a q butyp educti êvaccâ
rû inxta qd et patik vi9 in qo terrâ armenicâ
iacies ſſſare ſſce. ſpody. qhârbe. cuinfqz.3. cã
phore.5. obol. hoc trib9 facies dieb9 ſit illi ci
bus fi aliq fuerit ſebris mezaup.c6 cucurbitis
& ſnatox aq. Et si nulla ê pulloz da carnes f
ſnatox aq. coctas. aut heferê. aut citri accidi
succo ordi da succu6 cu ſnatox aq. maximeq
ſi tps eſtas fuerit & ſit cu niue refrigeratum.
Egri ſit hitaculî i loco frò quê caſleto ſternas
roſa. ſahafaferemo pomoz. et citoniop floib9
míro tenera & ninifar ſâdalo. aq roſap cam-
phoraq. ſup pectey pânü püce lineu his ei
dê iſuſum. Aut ceroto qd ſit ex roſarû olo ce
ra. aq roſata. et ſempuive ac portulace & hulli
ci aq6 aut ex vitis foliye & arnogloſſe. Empi
3aq pect9 cu citoniop aq ſandalo & châpoza.
Laborê caueat & viſillas. irâ. coitû. curaqz et
tritutiâ. dozimituro da aquâ ſnatox cu femis
pſtilij spuma & terra armenica ac portulace ſe
mine de ſingulis iuxta q op9 ê ſumê. vt aſt
biberit lac quo educti butyz vaccarû nec ca
lor mitigat & ardoz caphore illi da trociscos.
et ſnatox aquâ muzoq. ac citroli aquâ qm p
dest. Et si cordi acciderit mala apfò frida. po
morz da ſiropü ch. muſco 2diſi spica & aroma
tib9.2diſiq muscatu. aut muſci medicamen
dulce ch vino riſano & aq roſata in d xiloaloê
coperis & maſtice. aut cu citropz corticâ q trito
rû expſſa. aut foliozi gadzivtilor ăt ob9 min
ſufani vſus lilioz.f. ſropi de q.3. ij. vſap. q. p
pinabis ſup pectey pânü appò ceroto infu
ſum calefacièt vt eo qd et nemamo ſaſuco. ſh
ho. ſahadenego iat ſithanego cu 3ébaciokſit
in q cerâ liqſeceris rubeâ. pect9 ch galia limas
aq potu minuas ſride. Et si hec ad finê nò du
xerint deſideratu mitridato vtere. aut ambre
electuario aut tyriaca. qm hec ad eã q neçia ê
pferêt calefactionê cordis. T Et si mala cordi
ſicca accidat 2plexo patiês eo regêd9 est qd
ethicâ patièi & ſenecte morbi regimê assigna
ui. vt mulierum lacte & aſinino ordi aq pu-
mis refrigerantibus. pectuſq cum ceroto em
plastriza reſrigeranti. violaribç. & minifar. viat
tur ſropis.

T. Capit. xviiij. de tremoris cordi medela.

## A

Aßaŭt treò: cordi acciderit
ituere et si ex mala ê
apfò ne cala. aut hùditate ſagnlea
ſlebotomia accelerat basilice Hal.
refert hominem cui ſingulis cordis tremò:

D 4

Ziber

anris accideret se flebotomasse. et passio recesit. Si ita hoc sepi¹ adhiberet: ois cordis hæ tremor a viro recesit, si flebotomia. Et qum fle botomis illi prodesse vidit, egrotatî. sanguis minutione indixit singulis ânis ante. quo ac cidebat cordis tremor: têpus ad effus sicqu4 in ipfim deinceps passio non rediut. Opz aſt post flebotomis aquâ dare granatorz muzo2 cùta marindis. oibufqz reliqs q dirimus in male cœptonis medela calide cordis. Et hec pulnis assignatio ad hec vtilis. Siem semis cucumerz et citroli. et cucurbite medullay et portulace se mis. cuinfqz.3. y. berbersterre armêice. roze. cu infqz.3. iiij. spodij. qharbe. cuinfqz. ii. xiloaloes pure cáphoz maſticz cuinfqz.3. z. 5.tere piadili gêter et ppia de eo eragia cù snatorz aq muzo rü. et porom cochanicop sropo et syrozis. Cptuis ali9 ad eade vtik. roſarfi thabarifi. cuinfqz 3. iiij. cusbare ſicce. 3. iiij. busadi. margaritay qharbe. cuinfqz. 5. 3. cáphoz qdratê tere oia di ligêter et cù op9 fuerit vtere quêad10 in eo q pceſſit assignauim9. Tcù at ex frido corde erit tremor: curâdus ê his qbus cordis curaſ dozor ex hûiditate aquosa et mala cœpleſiôse frigi da medicamis. l. muſci vnu et ambre electario tyriaq3 magna. TMedicamê optimuq et fri gido fit cordis tremor. Sume fremeqſqui. xiloaloes índice. garioſill. castorei. cuinfqz.3. iiij. qharbe. citri costicinz. terre cyprize cuinfqz. iiiij. muſci obkm. tere oia diligenter et cum melle di itempera diſpumato. dabifqz potui obolos. iiij. vſqz. 5. 3. cù badernebine aq. Et ſi cordis tremore ex vapourib9 fiat colere ei patienti me dicamê muſci da amarit et huc pulnerem. Assi snatio eius mirobalanori hebuli et idi. embli ci semis fremie meſqui. ſeminis badernebine. ſticados. boraginis terre armenice. xiloaloes índice. sahadi. queſſare ſicce. cuinfqz.3. iiij. que harbe. busadi. marmoris aduſt. petre laſuli. cuinfqz.3. iiij. ſeminis portulace. cucurbite ſeminis medulle. cuinfqz. iiiij. tere oia diligenter et 3. cù pomor sropo. ppia aut badernebine aq. Et q ad ſoſtâdui pſunt cor paffiòubufqz eius ſut xiloaloes. muſc9 sarioſilu maſſt. qherba. busadi. margarite. bereſamü emblicü. badernebina. coriãdrü ſiccum aurü fremiemefquü. TCapim. xviii. de defectus medela.

Eſfectus
q̣dē accidēs vnī
ē ſtutis. l. ſemel
et ſubito diſſolutio: 13 a quibus ſit
canſis itterunt in al multe ſut iò-
q3 medelā ei9 ſcom cāz iph faciē-
te eſſe erpedit. Et de defectus cauſarī genera
quêadmodu alio dixi loco tria ſut. primi eu-
cuātio. ſcom repletio tertius mala cōplo et do
lo: in euacuatioē cōtinetur quoniam ſpim eu
caut quêadmodum eo oſtendimus loco quo
de accidentiu cauſis diximus. Nos itaqz pax-

Sextus

num de defectu. dicem? qui fit ex euacuatio ne. Cico ergo qum cui ex euacuatione defectus accidit intuendu et ſter ventris fit fluxu cù aq friside irrigatioē medere ſup facie quo calos convertatur nāliis et ſpis ad interiores et spargi phibeatur ac diſſoluti ſpisqz ergisſtur cum fit hac in habitudine quasi dormiēs anhelitum narii opilatione retine et otis quo aeris phibeatur exitus qui cum anhelitu in Sressus est. Sic etem aer ad exitu viâ non iuene nitit reuertit et nāle exicitat 2monetqz calosē ac ſpim atqz invtrisqz opatur brachy quos stringe lacertos: palmaqz forſtiter frica quo ad cōtrariā materia pte trahaſ. vomit9 puo cetur quo ab inferioibus ad ſupioza reduca tur ma. ſtomaciqz os frica et calefac quatenus fricatione ipfa calos roboetur naturalis et calefiat cum ſtomaci os oppoſitum et vicinus ſit cordi vini patiēt. ppina rihanu cù frugida mixtum aq vinoqz ifumſt offer panem quo a ſtomaco ad epar ab epate ad oia corvis mittatur medra velociter paſcaturqz ea et virtutè ſoneat. prima illi fac que boni ſunt odinis vt sandalum. aquā roſatā. cáphozā. xiloaloes. qhafasferem quiqz roſam ninfar et alia by iuſmodi odorifera quo illis alia cōſoſte: qum aromatici odozes animā roboat et ſpim vitale queqz ab euacuationi diſſoluta ſunt redas cunt cōſoſtqz quêadmodu et cib9 corp9 forſtat et que diſſoluta ſunt recreat paſcedus et autem hmoſi eser cibis digeſtioni facili9 quibus celenter trāſmittunt vt lactuca vino inſuari hano et heſere aq pulli frāquillini. Et ſi vēritis flup9 ex p[ur]turbatiōe eſt friside aq iſnſione ſup corpus vtaris quo ad interiores calos conuer tāk materiāqz reſormet et maturet digeratqz. Et ſter diarria eſt aut medicaminis ſolue tis p[oc]ulo. calida ſup corp9 aquā funde balneoqz patientē inducas quo ma ab interiobus trahaturi ad exterioria. Et ſi euacuationi per vomitù ſit oibus opz vti que dirt. niſt op9 noationis vomitus loco licinij vteris q no turā inferius molliat quo a ſupioribus ad inſteria reducatur ma et manuum strictiōs lo co et fricationis earu: lacertos stringes cruru. p[la]taſqz cōſtricabis. Medicamina dabis vo mitu reprimētia quêad modum alio dixi loco ſtōm emplaſtrizabis ſi vomit9 coleric9 eſt cum roſap aq. cáphozora citonior ſucco et hypoſtitt dos ac cōzimbo[rum] vitis ſlubufqz aq[as]. Cet ſi flegmaticus ſtō emplaſtru appone cum ſecco rameco laudāo. ſanfuci aq nemano xiloaloe sarioſilo. besbaso. et ſlib9. Et ſi euacuatione he ex ſudo: fuerit. balneo. phibe patiēt e vino cù in ſudo: ad exterioria declinet ma balnei qz ad exterioria illum trahat et vini ſudo: an seat. No aſt opz his manuum adhibere ſtritio: et pedu.nec anhelitu continere: ſed fris

Practice

Maly

237

side vtaris in eos aq rostatoe sup facie aquas instillabis rostatâ in q mirtu cojeris et sebbuz. Corpus reprimentibus cataplasma. vt acacia. rameco hezazo. distaperatis cum mirti aq ant talaha oleo. alioq hmoi q in ludoris diximus medela. Imperes illi quiete ocui. vitâ in fridis iaceat locis et odoriferis. odoresq illis bos primos fac flores. et herbas fridas poti caſq. vt roſas ſahafaſeremâ pomor et citonio rû flores. et aromata frida. vt sandalû aquâ rozay. caphoram. et filia. Et si ex q fit defect9ena cuatiori nariſ is ſanguis flurus: bis erit vidum q hunc phibent fluruz: manuſq strings tur et pede. ytruoq frica et ſitiam epati appone ſiquidè flurus ſanguinis a dextra fuerit nari in ſuper ſplenem: ſi a ſliniis oiaq obserua reſliqua que in flurus nariſ ſanguis neceſsaria ſunt: odores frígidos herbarû patienti ap proxia et póticos vt mirtu roſam. sandaluz. ol faciat et caphorat. aquâ roſatâ. mirtu. et talam. ham. caput illi illine bis eſdem. et citonia. pomaq syra nariq. applica. et eon robu. ipſumq bis eſidè vapora. Et ſi virtus debilitat pascè da vino infuſum grosso. nec vinu illi priori mû facias vetus acutuq. Carnis ppina aquâ cù pomor ſiropo. aut vino grosso. carnêq cù aqua trita pomorû et pirozû. citoniozum ſimiliacq iam còſortâtia. De defectus autem qui accidit flurus ſanguis câ. qui mulierib fit ex méstruis aut ſanguine partus hoc modo cùrâduis est. opus in eas vti bis q ſanguinez ſtris gbit. et pellaria ſubimpone stringentia et recludètia ſanguinem quæ admodus als dicemus. Brachia liga. vtrusq man9 forſi frica. et aquâ ſup facie stillafrigidâ aquaq roſaq refrigera tâ. Wamillis ſitias appone et odores habentia iocidos mulieri proxima inibus pontici tas est: vt roſa3. mirtu. calefuz. ozimum. pomo rum flores et citoniozum ſimiliacq. Carnis illâ aq paſce. pomis syris. espahanicis cochanicis piris optimis. citonijs. ſit illi habitatio in loco frígido quem vetus purat aquilo. flabellis ventuz pionoca aqua infuſis rosata et frígida ſimilibusq que in defectu assignavi ex nariuſ fluru accideti vtere. Sic et in ſanguis facies a vulneribus emiſiöe. et lebotomia ſi defecti fecerint. ſanguinê. ſ.repimentibus arctabis et animâ confortâtibus vtere. vt odoribus iocis diu corpuſ còpeteti reficias cito. Sic etiâ facies ſi defectus eruptiòsis ſantei câ vulnere accidat. patièti aromatica appiopinqo et oſte tes herbas iocundasq frígidas. riloaloes va pores. sandalû. caphorâ. cibis paſces chimor landabilium q cito digerantur. vt pullozum carnibus tangor. franquilinis et perdicibus. edorumq carne trita. Et qm q ex doloris fit in moderatione defectus in euacuatòis capi tulo annumerat cù ex dolore defectus accide

rit. atq hoc ex colico dolore. aut alici9 nobi liu dolore mediora apatis cuinpiſa câ: aut alio rû oporèbit ad eà appòere passionè cura dolóisq cataplasmare loci bis q còpetat. aquâ itaq roſaq refrigeratam instillabis et aquam frigidâ ſup faciem pedeſq manus cù facijs alligabis et forſiter plàtas palmaq conſtricaq. vinuq einſmodi est caueat: laboq. S3 q ciboq abſtinètia in euacuatòe posita est et la box. Si ergo ex labore defectus inſacitur pasciens otio vtatur et quiete. et frigide ſup corp9 aq infuſione totum. in frigidouz loco ſedat odorum. iocidoq olfaciat odores. Ccui aut ex leinio defectus kiet. et cibozu abſtinentia: patienti vinu pioſina aqua mixtu: panem vi no inſuſum porrige mixto. in facie eius galiñas et edos finde affatos. panêq calidum. nec illi ſemel reficias. fed paulatim. quo eius con forſetur ſtomacus ad digestionem. odoris illi primaq iocidos. Annueratur q3 defect9 q et ira. saudio et timore fit. in euacuatòis defectu cù ſi pùs eo euacnari tpe ab bis accidetib9. Cui itaq hoc acciderit: odores ppiuq appo: iocidos q illis aia ſoſtek. anhelituz retine q pùs erire phibeak et dispergi: et calor robo: reſ nàliis in corporis iteriorib9 hic em i ira et gan dio foras psgit et euaneſcit. et timore et tristitia qm pùs ad corporis declinat p funda anhelit us aer cù eritum nò inuenit ad interioza con ueritur et in pùs ac hyste operas illos ſuſcitat bis itaq rebus defecti qui ex eucenuatione fit curari oq. Dpozo in defectu qui ex repletiòe accidit vtendu in egrotate manu9 ligatòe et pedu fricatìe et calefactione. quatinus ab inſterioribus ad exterioza materia tràſducatur. et a nobilibus mébris ad ignobilia. Cibis phi be et potu. ne forte anſeatur repletio. Et si alti qua illic febris fuerit balneo arce. Sin pmitte qm repletionem euacuat. Mellis aquâ illi p: pina in qua isopum decojeris heſtam. fautes: negu. quatenus ſubtilietur materia et eins fa: ciliis fiat eritus ad exterioza. aquâ quoq sult gibin porrige. qm ſubtiliat et penetrat. Et si de defectus ppter huoeres fiat in ſtomaco còcluſos humoq is colera est rubea ſuper facie eius aquam stilla frigidam. roſatâq refrigeratâ. et aliquantulum eius retine anhelitum: os et na res frica. et ſtomacios. crurum stringe lacertos et brachiorum forſiter. palmas et plantas fricans ſquingibin porrige. et aquam calidam vomituq impera. post quâ vinu dabis subtilè aqua mirtuz. et granata ſugat. pomaq muza. Et si quis in ſtomaco est humo: pungens. cùzoline oleo et aqua vomitum vige. pennamq ori inducat. et si vomit9 illi difficilis est: licentiis vtatur laxatiuse aquas porrige illi abſinthi cum zaccara. aut abſinthi: ſropum. ſemenq post inanitione cù sandalo. roſa. caphora. ſem

Ziber

pernue aq et portulace.ac virge pastoris ems
plastriza. Et si qui in stomaco inclus est huius
flesmaticus est aq friside vtere infusione sup
facie et alligatione fricatioeq pedu. Emitte il-
lus cui squingsibin melieo taq in q anetu fugiles
salq decoferis: aut cui melle: et haz aliq aqru.
Tyriscia da illi dyatessero. diatriopiperê so-
critiq et musci medicam: et ambre electuarium
ficiac. Stomaco eplm applica qo fit ex aloe.
absinthio. spica. malice. cera oleo nardino. et
ti defectus ex opilatione accidat patiety squin
gibin da aut mel. in granator aqua decoctus
cui satureia. et santenego motano. hessa hisq q
vrima puocant vtaq. vt apî femie. aniso senicu
lo. Cibis reficiaf subtilibus q et subtilent et ci-
to digerantur. vt cibis in qibus est finapis satu
reia. origanii. ciminum. anetu. arfunesq. murii
capparis et similia. CQb si defectus mulieri
acciderit ex matricis suffocatiœ medela eius
eadem est quaz et defectus ex repletiœ esse di-
rimus. vt rozetur aqua. si. frigida super ei9 fa-
tiem et anhelitus teneatur. extrema ligentur et
fricentur: aqua illi da mellis cui ifopi aqua et
origani. ac satureie. hesseq. et oia subtilian:
tia modicii da dahamarte et socrite et medica-
men musci conditi. similiaq. dabis etiā vinus
cum oleosii aliquo calidop. vt zêbazi no. costi
no. nardino. quæ admodi eo expositum est loz-
co. quo de hui9 passionis medela diximus. ni
siq squingsibin no dabis quoniam matrix ner-
uofa e. ideoq zernis aceti cā nocet. Opz ait
et pedes sticare et crura stringere. quo ad infe-
riosa trahatur materia. sed et coris sitie appo
ni debent. Et si matrix pariter in altera decli-
nauerit partē in opposto ponātur sitie femo
re. Et si ad fuploza elevata est in inguinibus
ponātur. naribusqz fetidos apponas odores.
vt iausirum. galbanii. affam fetidā. et filia. ma
trici ait que iocundum habent odorem appo
nas. vt muscum. ambra. matrit nāqz ad iocun
dos declinat odores atq ipsos respirat. et q se
tida süt refugit. CQcui ait in februti accensionu
principijs q et grossis süt hnoobus et viscosis
defect? accidit. huius dixim? curā eo loco quo
de accidenti medela febres sequentijs expo
fuimus his itaqz reb9 qui ex repletiœ fit defe-
ctus curādus e. CQcui ait ex malam fit cōplone
intnendis qibus in mebris sit hec mala cōploz
et sōdi vnamatur. segimie vtere qo mala cordis
cōplexioni affignanim9 in medicamibus em
plastris et cibis. Et si malam hec cōplexio epati
dominatur eo vteris regimine quod posteri9
dicemus in epatis cura. Et si in stomaco mala
hec dominatur cōplexio: medeberis his que
in stomaci medela dicemus quibus cōtraria
dominat cōplevio. cum medicaminib9 et cibis
vtereqz emplastris odoriferis et stöm cōfortan
tibus. Adhuc modum defectum patiētes rege

Septimus

re expedit. his q cause defectus faciēti resſtitut.

Tsermo septimus fecùde partis libri còple
ti arts medicine qui dicitur regalis dilipolitio
hali filiij abbas dileipuli abimeher moſt filiij
ſeiar: de cibi instrumentis accidèntiion paſſionum
medela habens capitula quinquagintaynuż.

De paſſionu que meri accidunt medela. ca. 1
De paſſionu q stomaci ori accidut medela. 2
De apatis calidi quod fit in ſto medela. 3
De apostematis frigidi in ſto medela. 4
De appetitus luxurioſi et terrei medela. 5
De paſſionis bolísmos dicte medela. 6
De canini appetitus medela. 7
De appetitus defectus medela. 8
De preeordior voloiz medela. 9
De fitis et appetitus potus malitie medela. 10
De male digestionis medela q fit ex malitio
cōplexionis. 11

De male digestionis ex mala cōplexione cuz
materia medela. 12

De male digestionis ex multitudine ciboi
faſtidiij medela. 13

De perturbationis vêtris medela. 14

De diarie medela. 15

De lienterie medela. 16

De vomitus medela et amputatione eius. 17

De ſingulationis medela. 18

De inflatiòis et vétotitatis ſtoi medela. 19

De lactis et ſangunis in stomaco coagulato-
rum medela. 20

De tenáſmos medelis. 21

De intestinorum excoriationis medela. 22

De diffinterie epatice mede. 23

De emorroidum fistularum fissurarumq an
medela. 24

De apatis et ſissuraru ani medela. 25

De egressionis podicis medela. 26

De tortionu medela. 27

De colice medela. 28

De ileos penose medela. 29

De lúbicozú vermú et ascaridú medela. 30

De paſſione que in epate fit medela et primu
de ei9 mala cōplexione. 31

De apostemati epatis medela. 32

De ſaniei que in epate est medela. 33

De apatis frigidi in epate medela. 34

De opilationis epatis medela. 35

De hydropiſis medela ſpecierum et primo de
hypofarcha. 36

De vtree hydropiſis medela. 37

De timpanice hydropiſis medela. 38

De hydropiſis q e ex calore medela. 39

De paſſione ſplenis medela. 40

De icteritie medela. 41

De paſſionum renum et primum calculorum
medela. 42

Practice

De apostFormulais renum calidi medela. 43

De apostematis renum duri medela. 44

De sanguine vini medela. 45

De diabete medela. 46

De caco loqu qui fuit in vesica medela. 47

De apostematis vesice medela. 48

De difficultate vire medela et ei¹ incêdio. 49

De exitus pieter velle vini medela. et eins q
in lecto mingit. 50

De rupture et hernie medela. 51

CCapitulum primum de passionum meri q
accidunt medela.

Imeri langor

acciderit inqdùv trù ex ma-
la fit 2plone aut aDATEyel opi-
latiœ aut certe ex 2tinnatio-
nù sepatiœ. Et si ex mala fue
rit 2plexiœ cala op3 patienti
inleb daret p[tili] feme. aut aqua femis potu-
lace: aut Snator, aqua optimorù cù postula-
ce semine trito fricato et exphisto: forbeatq3 hec
panlatim: aut tamarindo[] aqua alternatim
qin p[er] meri decurrerit ch fit hec cito[] semitanec
in ea stabilit[.] inter scapulas sandalu catapla
et aqua rofatâ caphor[]aqs ac mirti aqua, et po-
tulace. Et si ex mala frigida fiat hoc còplexio
ne, sédiconè alternis forbitet tpib9 aut aqua
calidâ cù lilio[] oleo et aqua in q[ui] maſticè cœre
ris mel et ſeniculi, anifum et anetum, tura for-
beat calida pullo[]n in espidabago pato[]n cu[]z
aneto, cinnamo galegar, hif[]s flib9 iter ſcal-
pulas oleu linias, z[]ebaci et cheiri, ac naroſci,
costinuq[] et empka adhibe q[ui]cidit abſinthiſi
aloe ſpica maſtir. Et si meri ſiccitas accide
rit dari op3 ei9dno femis p[tili] spumâ et ſemi-
nis citonio[]z cù ly[]opo violaruz et ninifar, ac
cucurbite ſemis oleo et amigdalino tura for-
beat q[ui] adipe ki[]t gallin[]az et anatu maluis
atriplicib[] polètâ de ſlle farina accipiat et la-
cte receti aſinimi forbeat lac, aut capra[] tepi
dù alternis horis. Inter ſcapulas oleum lini
violay cerâ ſemis cucurbite oleu[]z et cù mal-
ne folijs emplastriza et cathemie cù violaruz
oleo. Et si humiditas acciderit ſqnsibin vi[]t
dù erit: et vino 2dito p[igm]etum muſcatiſq[] e g[]e
dicone et trisara p[ua] mirobalanis 2diti[] ſ ore
poſtis q[ui] panlatim homo cù saliuæ attrahat:
plunt em h[ac] in paſſiœ cù eor actio in ſicca
da h[ui]ſidiate forſtis ſtivt ſi calidù illi acciderit
apa mediaſtine ſkebotomum ſmpa, atq[ui] inxta
q[ui] op9fuerit ſanguine abſtrahe. Juleb illi cù
Snator aq[ui] p[]pina muzo[]p aqua forbitet por-
tulace cù itibe aq[ui] aut lactuca[]p aqua cù mo-
dico mora[]p[.]ropo. ſcapulas cù ſaldalo cata
plasma et itibe aq[ui] ac q[ui]ffare, poſt hec aquam
forbitet strignoy et itibe, ac caqnegi, in quib[]
saſſa, f. ſricaneris cù violay oleo ordei dabis

inleb daret p[tili] feme. aut aqua femis potu-
lace: aut Snator, aqua optimorù cù postula-
ce semine trito fricato et exphisto: forbeatq3 hec
panlatim: aut tamarindo[] aqua alternatim
qin p[er] meri decurrerit ch fit hec cito[] semitanec
in ea stabilit[.] inter ſcapulas sandalu catapla
et aqua rofatâ caphor[]aqs ac mirti aqua, et po-
tulace. Et si ex mala frigida fiat hoc còplexio
ne, sédiconè alternis forbitet tpib9 aut aqua
calidâ cù lilio[] oleo et aqua in q[ui] maſticè cœre
ris mel et ſeniculi, anifum et anetum, tura for-
beat calida pullo[]n in espidabago pato[]n cu[]z
aneto, cinnamo galegar, hif[]s flib9 iter ſcal-
pulas oleu linias, z[]ebaci et cheiri, ac naroſci,
costinuq[] et empka adhibe q[ui]cidit abſinthiſi
aloe ſpica maſtir. Et si meri ſiccitas accide
rit dari op3 ei9dno femis p[tili] spumâ et ſemi-
nis citonio[]z cù ly[]opo violaruz et ninifar, ac
cucurbite ſemis oleo et amigdalino tura for-
beat q[ui] adipe ki[]t gallin[]az et anatu maluis
atriplicib[] polètâ de ſlle farina accipiat et la-
cte receti aſinimi forbeat lac, aut capra[] tepi
dù alternis horis. Inter ſcapulas oleum lini
violay cerâ ſemis cucurbite oleu[]z et cù mal-
ne folijs emplastriza et cathemie cù violaruz
oleo. Et si humiditas acciderit ſqnsibin vi[]t
dù erit: et vino 2dito p[igm]etum muſcatiſq[] e g[]e
dicone et trisara p[ua] mirobalanis 2diti[] ſ ore
poſtis q[ui] panlatim homo cù saliuæ attrahat:
plunt em h[ac] in paſſiœ cù eor actio in ſicca
da h[ui]ſidiate forſtis ſtivt ſi calidù illi acciderit
apa mediaſtine ſkebotomum ſmpa, atq[ui] inxta
q[ui] op9fuerit ſanguine abſtrahe. Juleb illi cù
Snator aq[ui] p[]pina muzo[]p aqua forbitet por-
tulace cù itibe aq[ui] aut lactuca[]p aqua cù mo-
dico mora[]p[.]ropo. ſcapulas cù ſaldalo cata
plasma et itibe aq[ui] ac q[ui]ffare, poſt hec aquam
forbitet strignoy et itibe, ac caqnegi, in quib[]
saſſa, f. ſricaneris cù violay oleo ordei dabis

Maly

238

aquâ chropo violaceo. et chodei faria iter
duas catapla scapulas et cathemia violheue
ri furfure camomilla. et melliloto. Cet si a[]pa
sanie adunare icepiffe itellexeris q[ui] patebit
tibi horroze et febre hm[oi] agere aliq[ui] exp[]hio
nis ficu[] et robi vna[]p forbitet tepid[.] et fenu-
greci farinâ iter scapulas exp[]liza: liniq[ui] femê.
heueri furfur ordei farinâ et cathemia distem
perâs oia c[ui] ficu[] exp[]hio[]e et violar[]u oleo fili
busq[]. Sorbitione illi da q[ui] fit ex furfuris et fa
bis c[ui] zaccara et pend[]ijs. violar[]uq[ui] oleo. Et
si a[]pa frid[]u fuerit, oleo bani iter scapulavtraſ
q[ui] line. et o[]ko cheiri. et oliu[]p femis q[ui] lini o[]ko
et anetino aquâ forbitet in q[ui] anet[ui] cam[]oillâr
et mellilot[]u deco[]eris et fenugreci lini femê c[ui]
mêbechtego et ciceris illi a[]q paſce cum oline
oleo loto et iurib[] calidis. Cch[ui] a[]t meri inci-
ſio accit aut collilio itinvt ſâguis abide ereat
medela ei9ea e[]q p[]dixim[] in ſâguis sputo
niuq[ui] medicamia pa[]lati vt forbitet expedit
quo medicamis p[] locu[]t trâſt[]plurimus fiat.
CCapi. ij. de passion[]u q[ui] ori ſdoi accânt mede.

Ae ori

accênt ſdoi ex cerebri
et cordi 2p[]ticipatio-
ne eor medela ſâ dixim[]c[ui] de paſ-
ſonu q[ui] duob[]q[ui] his accênt m[ê]b[]i me
dela explicauim[]q[ui] Que yo ſdoi ori
p[]prie ſunt paſſiòes e[]a[]h[oc] expediem[] loco
medelas et a mala i[]ciptiem[]2p[]lone q[ui] illâ ſe-
quunt accidêtib[]q[ui] alij[] paſſiòib[]q[ui] Dico ergo
c[ui] mala ſdoi ori acciderit c[]ɒprio, cala o[]p[]o
tere pati[]ti Snator aqua muzo[]p et pom[]o[]nz
rob[]i muzo[]p atq[ui] heferê ſtrop[]i, p[]p[]iare de-
ſo[]q[ui] ei puluerem h[unc]. C[]Aſſignatio eius, roſe
ru[]n, 2 seminis poſtulace, ſeminis cucumeris et
citroli medullarum cu[]iſq[]b[]i. ſp[]odij ſane-
dali, terre armenice, cu[]iſq[]b[]i, berberis ſemi
nis aqueſuthi, coriandri ſicci aceto vini iſuſi
et desſiccati, cu[]iſq[]b[]i, 2.5, camphore, 5.3, xilo-
aloes, ſanfi, 5.3, ſtere omnia diligenter eterag.
fume vnum cum granato[]z aqua aut pomo-
rum ſropo simplicium aut heſerem ſropo,
et trocíficos hos illi propina cum muchifo.
C[]Aſſignatio eorum ſp[]odij, gumme arabice
ſeminum citroli, liquiritie ſucci, ſandali albi,
cu[]iſq[]b[]i, camphore quadrantem, 3, teréſ o
nta diligenter et cum ſeminis p[tili] lahabo di
ſtempera 2.3. j. trocíficos inſo[]rma v[]ſq[]b exaſi,
bibefq[]3 cum muchifo vaccino iuxta q[ui] opus
videris, propinabis quoq[]2 tabaſiri trocíficos
mollientes aut c[]aphorinos c[ui] muchifo aut
pomozum ſropo simplicium, aut cum acidi
citrozum aquâ aut ribesti robo, aut heſerê ro
bo aut granato[]p aqua ſm[]caloris vires et de
bilitatê ſomaci os c[ui] poſtulace aqua et ſem
peruive, intibe et q[ui]ffare, lactuca[]rumq[]b[]i, 2, 3, ge
p[]aſtoris et folio[]rum roſarum aqua expreſſa
vitiq[]b[] coriboz[ui], cucurbite rasura c[ui] ſandalo

Ziber

roſa et capho:z.ſiubuſq[ula]z catap[la]bis modicis
vinu acutæ adycæs aut heſerê. Pullis illi paſſce
cu heſerê aſq[ui] p[ro]ans aut ſnato:z. 2 berberis ac
coru:z. dro ſicco z. 7 hidi poruſace ſag[us] z. mirta pi
ſicb[us] q[ui] p[ro]ut hericis cu ſeqbago z. fridis q[ui]
ſnato:z aſq[ui] ſiur et berberis. Et ſi mala hec cö-
plelio calida cu mă est colerica patièt i.vomit
tu impera ſi q[ui]de illi facile ſit cu ſangibin 3ac
careo et aſq[ui] calida. 2 poſt p[ic]ciuſi comethonem et
20dei queſch: ſtoma:cuq[us] cuzyomitu purget.
Si quidem humo:z in ſtoma:ci fuerit ſuperto:
ribus hoec[us] ter in menſe exhíbeat aut ęter.
poſt vomitú ſiropos dabis rubea mitigáſtæ.
Et heſerê ſiropú z. pom[us] simplici:z aut tama
rind[or] vel citro:z accidi ribeſiq[us] ſiropú: et ſi
nec ſuenit nec facili:z illi fuerit vomit[us] cu mi
robalan[or]u dcocți:oe patièt ſolue roſa:vue
paſſe tamarind[or]u cu modico aloes et hiere.
Et ſi nulla comes ſit febúz has illi dabis pil
lul[as]. Assignatio ear[us] mirobolá:z citrini.3. uif.
hyerepiere abſinthij greci.roſe.cuiuſq[us]z.ij. te-
re oia diligêter et cu ſumiterre aſq[ui] distépa pil
lulaq[us]3. uif. cu ſangibin zaccareo aut tamari
dor[us] aq[ui] datur? dabis hoc q[ui] medicamê. Aſſi
gnatio eius. Dirobolant citrini.3. uif. hierepi
cre.3. cum iuleb distépera vt violar[us] ſyropo.
2 ante auroi:z pozrige da q[ui] hâc ifuſionê. Aſſi
ſignatio ei? Rosar[us].3. vii. abſinthij. v. ſumiter
re. x. pruna numero. xx. zebibi tarſi tamarido
tum optime purgator[us] cuiuſq[us]3. xx. coq[ui] oia
in. v. aq[ui] libbus donec ad libi:z 2. 5. redeat tunc
cola z. ſume de ea ſingulis diebus. 3. uif. cum
aloes erag[us]. trite. ſtöm aſt i[pl]iza cu roſa ſan-
dalo ſecco. 2 modica capho:z. distéperat is cu
roſar[us] aqua: hoc ille disponêdus est regimie
cui? ſtoma:ci mala acciderit còplexio calida
cu mă cholerica. Et hec ad eade:z. 5. medica:
mints aſſignatio q[ui] yile e[tr]adit illi q[ui] ſtöm
a cholericis vult purgare humoribus q[ui] villis
dominátur ſtoma:ci. Sume abſinthij greci.3.
v. roſe ru. xx. coque oia in duab[us] aq[ui] libris. do
nec. 5. libra ſupſit. hâc cu aloes epatice pp[ina]
erag[us] et ſi aloem n[ou] ſuſcipit cu zaccara dabis.
Et ſi a ſtoma:co ad epar colere p[lu]ſuit. patièt
tis minne basilicæ: et his illum ſolue pillulis.
Assignatio ear[us]. Sume mirobalan[it] citrini.3.
v. aloes epatice. vii. abſinthij. uif. roſar[us]. v. ſca
monee aſſate. 3. tere oia diligêter et cu ſang[is]
bin distépera z. pillula.3. uif. 2. 5. de eis pp[ina]
vſeq[us] tres. Cu aſt ſtoma:ci acciderit mala com
plexio frígida calegebin cu roſarum trociscis
patienti dabis. 2 poſt aquam forbitet in qua
xiloaloem. maſticem garioſilum. coreris aut
decocți:oe anſi aqua:z et ſeminis apij. maſticil
q[ui]. Et ſi n[ou] ſic mitigatur. ſocritem dabis. et mu
ſci medicamen. electuariuſ p[ent]aticon. et ly-
riacă magnă aut mitridat[us]. de vno quoq[us] eo
ru ſed[us] q[ui] necesse fuerit iuxta q[ui] op[us] aiaduer

Septimus

teris cu aqua in qua ciminu. anſum. maſticæ
ſpică optimă coxeris. ſtoma:ci ori emplaſt[ur]
adhibe i quo maſticæ ſecco. xiloaloë indicam
aloë. abſinthij ſuſuer[us] z. zaſranu. ſingula tu
ta q[ui] op[us] est trita diligêter. citonio:z aſq[ui]
perata. vinoc[us]. ri:thano. Et ſi h[ui]p[us] q[ui] dixim[us]
me dicaminu ſupſeris quedă. trita q[ui] diligêter cu
maſticis oleo aut coitio vel nardio miſcessi
in quo ceră liqueſeceris ru bea vngu:z. q[ui] ſece
ris z. ſtöm e[pi]zauer. p[de]ſt. Coq[ui] ſi mala co-
plexio in oibus ſtoma:ci fuerit partib[us]. patièt
ti radiç pp[ina] aqua cu ambioſia. aut ſorita
aut electuaris alijs que ſtoma:co p[unt]. ſtöm
male còplexionis c[it]titate. Sit autè cib[us] in ſar
tagine p[atus] expullis colu:baru i[mi] affuſsenti
bus fr[à]quillinus z. taugis paſſeribuſq[us] ciceris
aſq[ui] cu olinari:z oleo z. muri vinum yetus ri:ha
num z. mellis ſyropus cum sendicone. Et
ſi mala cum materia est flegmatica còplexio
aloes pillulis aut aureas aut aromaticas da
bis. aut certe hyere pillulis. aut concanicas.
2 aloes da infusionem vomitum cum medie
caminibus ſup[us] flegma educentibus indi
cas. vt fugibus z. aneti aq[ui]. cum ſquingibin
melleo z. modico nucis vomitus. racaba i[mi]
menica. Et ſi patienti vomitum vizentis pot
rectio facili:z erit medicaminis. vomitum
poſt ſugillum comethionê z. falis. ſn[aps]is mel
lis vtatur viniq[us] potum. Dabis illi poſt vomi
tum zinſiberem conditum mirobolana con-
dita. belliricum quoq[us] et emblicum conditavt
autè ſtöm intelliges purgatum que iugum co
foſtent pozrige neq[ui] influunt ſuſcipiat mate:
rias. vt roſarum trociscos calengebinu:z mel
leum cu maſtice. 2 poſt aqua: z roſarum coact[us]
ſoſbitet in qua xiloaloes ſt cruda et maſt[ur]
ſtöm cum hoc emplaſtriza e[pl]astro. Assigna-
tio eius. Aloes abſinthij cuiuſq[us]3. v. maſticis
ſpice. ſadegi idici. garioſili. cuiuſq[us]3. 2. 5. tere
oia diligêter z. z[eb]aci in oleo distempa. nardi
noq[us] z. oleo maſticis. de ſingulis. v. 3. ſumê z
in eis ceră liquefac et medicamia ſup[ini]ce mi
ſcens donec p[ec]fectum fiat ſtoma:mo:mi empla
ſtriza. aut eius p[u]nditate. Et ſuſtoma:ci frig[
]gnum est f[leg]ma:q[ui] in eo multum patienti
radicum. pp[ina] aqua:z cu:z charne oleo in quo
ambioſi:z fricaueris aut dabis poſt hec ty[la]
ce magne. 3. cum vino z. miuſu:ano. aut dabis
metridat[us] cu m[ê]te aq[ui] z. vino da et hoc medi
camê cu aq[ui] q[ui] xiloaloë coreris maſticê ſpica
z. garioſili. Assignatio ei? maſticis. trociscin[
]ro:z cuuſq[us]3. uif. carui. mente. ſtcc[ue] ſanu:ci
xiloaloes. cuiuſq[us]3. uif. tere oia diligêter z. e[pa]
gium. pp[ina] cuiuſq[us]. D[ê]da autè ſunt hec me
dicamina egrotanti iuxta paſſiòs robur. Si
titaq[us] paſſio debilis est in eiuſ cura ro. trocici
sufficienti cum calegebino maſtice ro. aqua in
qua xiloaloem crudam coxeris garioſilumq[us]

Practice

Malv

239

hêra magna aut radicum aß. Ant autem in
epidimys. Hypocras. Si cuiſs ausmêtatio ac
ciderit et preſura cã eſt flegma putridu in ſto:
ideoqz patiét vinu dâdum eſt mixtù egliter.
ſitqz vinu hoc nô vetus nec recens: qm vinuž
hoc medio citer calefacit. et diſonê adiunat.

Deciborù acberitate. Si in ſto in ac
dù cibi alterétur. patienti
ciminu da carmanicù. Cardamomum. flores
adechari. piper equalr hec teres. zibetur de
eis. 3. j. 1. vſqz eragisu cuż vino. Aut ſume roſe. r.
3. j. pipis albi. cimini. ſemis aneti. cuinſqz. 3. te
re oia diligêter et eragisù ppena cum aſq tepida
aut vino ribano. CCû aſt q ori ſtòi aut ei? p.
ſunditati dñat mala còplexio hûida eſt et imo
derata inim vt enenuerat ſit: egrotâti huic ea
opoztebit dare medicamia. que in male frigis
de còplexionis partib? exſuimus: illa etem
medicamina cù ſua calefactiòe humiditàtê de
ſiccabùt ſtòmaq cataplasma cù aſq in q roſam
ſal. ſpica origanuqz decoreris: et hoc illi adhi-
be emplim. Assignatio ei? Sume aloes. tâ ar-
ment. aluminis iemenici. cuinſqz. 3. iiij. nitri. bu
raci. armecici. ſpice optie. cardamomi cuinſqz.
3. 2. 5. tere oia diligêter et cù vint aceto diſtêpe-
râs: ſtòm et eius os emplastriza. Huius cibus
ciceris ſit aſq cuż aneto cinamo. olo loto. fran
quillinis qz taugis et circib? illi paſce paratis
ci aneto. pigano et apio. vuaqz paſſas ponti-
tas illi da. CCû vero mala ſto que accidit cò
plerto et eius ori ſicca eſt. ad ei? humectatione
diligêter te eſſe expedit quanti poteris. qm ſe
pius morb? hic eã perducit in passione q sene
citus vocatur. Et ſi aliquis ſimul fuerit calo: ſe
bres ab inde puenit ethica. ideoqz huins dôno
paffiois lac dandù eſt afine et mulierù cù hu-
mectâtibus quos ià diximus pluribus in ethi
ce cura et machiſuz vaccinù cù eſdê puluerib?
aq balneetur ſuaui in qua violâ decoreris. ni
nifar. cucurbitam lactucã ordeſ excoziatum et
tunſum. hifqz. ſmilia. Sit illi cibus quê ethi-
cis assignauim? pulli. ſ. cum cucurbitis et maſ
ſo parati. lactuſicis et ſpinachys atriplicib. cù
eſpidabago. ſtòm cuż ceroto empla ſacto cu
violarum oleo. niniſarqz oleo. 2 ſeminis cucur
bite oleo: ac cera alba et lactucarqz ſempui-
ne apotulace. opq aſt in hâc patienti paſſio
nê regimine vitimi adhibere diligetie ne forſte
in ſumptione incidat. Cpulueris assignatio
que dolouibus pdeſt ſtomaci ſi fuerit ex frigi
do. Sume piloaloes. maſticæ. ſpice cacale. mu-
ſcate. nucis cuinſqz. 3. iiij. sahadi. mirre aniſi. ſe
minis apij cuinſqz. iiij. roſe. r. iiij. tere oia dilige-
ter et erag. ppena cù vino ribano ant pomorù
ſropo. Alius maſticæ. ſpice optime. gario-
soli. ſadegi nucis muscate. cuinſqz. 3. ſeminis
apij. aniſi. nanacue. cimini carmanici. fautene
ſi motani et ſinuallis. cuinſqz. iiij. tere oia dili-

genter 4. 3. j. 5. cuż vino ribano ppena. Et ſi hçe
cum minuſano ppoſeris manifestiſime p-
derit. Ckofarum trocſci ad eadeſtiles. roſa-
ruż. 3. vj. ſpice liquiritie ſucci. piloaloes crude.
maſticæ cuinſqz. iiij. zafrani. 5. 3. tere oia diligen
ter et cum ribano vino diſtêpera. et eragis uil-
trocſcos in forma: quos cù chalêgebini propi
nabis mellei. 3. vj. et poſt ipſos aquas forbites
roſat in qua beſbafam et garſofilum coperis.
CCapim. iiij. de apoſtematis calidi ſtomaci
medela.

Am aſt ſtòi ori aut ipſi ſto
maco apâ acciderit ca
lidù: pmi û a mediastine incipie-
dù eſt flebotomia ſanguinêqz et
iuxta qd op? fuerit abstrahe. et
ſom qm etus tulit etas preſens
têpus et alia. patièti ptisana propina cum gra-
natorùs aqua muzozu et violarù bibat ſirupuz
ac niniſareum. ſtomacum in principhe empla
ſtriza emplaſtro ex sandalo còpoſito. roſa te-
ra armenica. hezazo. memite. asiafo cù intibe
aqua. queſtare et citoniorù. CEmplaſtrù alis
apoſtemati ſtomaci in principijs còferêſ. Su-
me mirti aquas et aq rofarum et aquam cito-
niorum. aque poſtulace. aque ſemperuine. aq
pomorùm equales partes cerasqz liquefac. et
roſarù oleum et mittens in moratorium percute
donec còpleatur atq caphozâ adijce et sanda
lum albù ſicqz ſtomacuz emplaſtriza: et in eis
etià infunde pânù lineis et ſuper apoſtematis
loci pone. Calind ordei farinâ et Sandalum.
solatri et arnosloſſe aquam. cucurbiteqz coſti-
ces appone. huius ſit cibus ſpinachioru me-
zaurum et maluari atriplicis ſimiliuqz in quo
panis mića conſtricabis munde farine: vt autê
maturari ceperit apoſtema et diffoliu deſide
rat: emplaſtrum adhibe quod ſit ex ordei fari
na et cathemia camomilla. melliloto. sandalo.
roſa. quo ipſus in eovirtus ſtomaci ſoueatur
hec oia diſtêperabis cù carui aſq et solatri. co-
quenegiqz. ordei illi propina aquas violarum
cum ſirupo. ſtrigni bibat aquas et intibe coctâ
et diſpumatâ. 3. iiij. in qua. 3. v. caſſie. ſi. conſtric-
ces. et ſuperinſtilla amigdalarum dulciuž olei
eragî. hoc. v. aut. vj. ſacies dieb? Dehinc in-
tuere: et ſi nulla illic ſebris fuerit nec calo: inti
be aque et solatri aliquid adijcias aque ſenicu
li: et apij. et eragî. trociscozum roſarſi. atq patiè
tem hac ſobitione paſce que ex ſurſuris ſit
aqua cum tabarzedi. zaccara et amigdalino
oleo dulci et mundi panis mica et politam il-
li fac cum amigdalino dulci oleo. Cet ſi apo-
ſtema non diſſoluitur ſed in ſanïem declinat
patienti hoc opoſtebit propinare medicamê.
CAssignatio eins. merue. lini. cathemie ſemis-
num. cuinſqz partes eſſes. tere et mane pio-
pina et vespere cù. iiij. dulcis lactis. 3. aſsini

Ziber

aut capraz. Et hoc quod3 medicam est vtilis est. Sume semis tarla coqui et senugreci et feminis merne equales ptes tere oia diligenter et bibe ex oibus 3.iii. cu tribus aq. 3. in qua ficus de- coxeris. aut caffia. fi. fricaueris. 3.ii. Et si nul- la sit illic febris. Sume aque ficuï. 3.ii. tunizi. fermeti. 3.iiij. propinabifqz illud fricatì in fi- cusì aqua et semis lini spuma ac senugreci cu- tufsq3.3.3. zafrani. obol. 3. aloes epatice. obol. 3. 2. 5. 3. est hoc medicam ealidù ad apostema tum eruptione et furunculozus q in visceribus sunt. Cut aut erupto apostemate sanies exire rit egroto huic afine lac porrige aut capiarù sub quadratis libe pondere cu papauerino aut iuinarum siropo in quo terrà bulleris armenicâ. sùme arabice cuinfq3.3.ij. CSor- bitionis assignatio ad eadè vtilis. Sume rist albi loti parte ordeti excozati tunsi. 5. parte co que oia in aq suani donec cocta sint optime tunc superinüce amili partem fricati in heue- ri furfur et coque donec maturatu sit et polen ta fiat et deinde sùme arabice dragasati. cu- tufsq3.3.2. 3. 5. adde: sicqz forbeatur. Et si polè tâ cu amilo feceris et papaueris in ea fricaue- ris albuz et tritù ac colatum cum lactis dulcis modico manifeste proderit.

CCapit. iiiij. de apostematis frigidì Stomaci medela.

Am autè stomaci acciderit ot aut pfunditati apo- stema frigidù intuere et si tenen- esse depiehenderis patienti ra- dicìs aquam propina cum carta int foliis: aut ch ambroſta et cha- rue oleo. ſocritam et tyriacam. diatesseron da- bis illi. aut faruc tyriacam. aut mitridatum cum aqua in qua radicum decoxeris ade- chari. oleum illi propina charne cum apì aq raſlanegi ac vue pafse. os emplaſtriza ſtoma ci cum aqua in qua címinum asfenum pigamìs adechari radices et flores eius coxeris ch sale aceto addito acerrimo emplaſtrizaqz ſtoma2 cum aut eius os hoc emplaſtro. CAssignatio autem aloes epatice. cere. r. cuinfq3.3.3. absinthe greci. cardamomi cuinfq3.3.ii. ma- sticis ſpice. cuinfq3.2. olei iefemini et nardini. cuinfq3. x. in oleis ceram lique fac et medicami na ſuperinüce trita et subtili pâno cribzata. ſic qz emplaſtro facto ſuper os ſtomaci pone et piofunditatem. Egrotatem hunc cibis refone calidis et ſiccis vt ciceris aqua ch oleis et címin- no. sano. cinnamo. 2 galengar. taugozu car nibus et franquillinuzu fricis cum oline oleo 2 garo. et aceto et carni. pipere ac cinnamo. 3 Quod ſi apostema frigium durum est pa tienti hyeram logodion dare opz. aut hyerå archigenis ch solatri aque et ſeniculi. et ſi tem- pus estas est et aer calidus etas inuentus ſeni

Septimus

cult dabis aquam et apì cuinfq3.3.ž. in qui bus.3.3. caſſe. fi. fricabis. charne oleum ſuper initillans. Dabifqz radicum hoc modo aqua. CAssignatio eius. Súe corticuli radicì apì ſene- niculi cuinfq3.3. anſi. ſemis apì ſeminis ſen- mi. cuinfq3.iiij. radicis liquiritie abraſe et tunfe. camomille aque lilelmelch. cuinfq3. viij. ſen- greci. iiiij. ficus albas numero. x. vue pafle co- roſanice. 3. xx. coque omnia in. iiiij. aque lib. do nec ad libram redeant: aqua3 cola et ſume et ea diebus ſingulis. 3. iiiij. fricàs in eis. 3.ii. caſ- ſie. fi. olei charne. 3. inſtillans. CQuod ſi duri- ties forſis est patienti hanc dabis decoctio- nem cum charne oleo. CAssignatio eius. Cor- ticis radicis apì et radicis ſeniculi et radicis adechari. cuinfq3.3. viij. melliloti cathemie ra- dicis ſluti hecqui cuinfq3.3.3. camedreti. came- pithi cuinfq3. y. ſenugreci et lini ſeminis. cuinfq3. y. ſeminis cathemie. et malue cuinfq3. viij. ma- sticis. halla qui. cuinfq3. iiij. amoniaci. ianſiti. macali. ſequebinesi cuinfq3.3. 2. 5. vue pafle. taife optime intus et extra purgate. xx. ficene al- bas ſubincitas numero. x. coque omnia in. aque lib. donec ad libra redeant. cola et ſingu- lis accipe diebus. 3. olei charne. 3. ſuperinfil- lans et frica in eis exagium ambroſle. tribus hoc aut. v. facies diebus. CEmplaſtri ad hoz ac- maci duritiæ assignatio. Súe absinthe greci. ſeliche. ſpice. maſticis cuinfq3.3. iiij. aloes. mi- he. cuinfq3. iiiij. ſenugreci. ſeminis lini cuinfq3. y. mirre optime. zafrani cuinfq3. i. tere omnia diligenter et ceraz. 3. ru. lique fac in zembaci oleo et nardino et costino. de ſingulis iupta quod opus fuerit. CSumes medicamia de ſupersq pulueriza et miſcens vnguentum fac. ſtomaco q applica. CEmplaſtrum altid. babunegi. melliloti. absinthe carpebi. aneti. ſenugreci. ſemis lini. medulle. cartami. macali. glanici. cu- iuſq3.3. y. maſticis. cardamomi. cuinfq3.3. mir- re munde. croci orientalis cuinfq3.3. aloes epi- tice. libani. cuinfq3. iiij. ſemis cathemie. et mal- ue. rose. viole. amoniaci. opoponacis. cuinfq3. iiij. tere ſicca diligenter et subtili transſim- panno. Summas autem ch carnibi aqua diſ- folue et miſce omnia cum galline adipe aut anatis. aut medulla vaccini cruris lique facta in oleo lilioium ſtomacum q emplaſtriza aut os eius. ſi apostema in eo durum fuerit. aut cum dechilonvnguento diſtemperato in oleo costino: aut nardino: aut pafla illud cum ſeli- cha et sadego. zafrano. ſpica. stimlibufq que io cundum habentia odoiem ſtomacum confot- tant frigidum.

CCapitulum quintum. de appes titus luxurioſi et qui terram glis ſcit comedere medela.

Practice

Malry 240

Am autem appetit ac cedit corru-
tio et luxuries ac terre cupiditas
tituere. Et si appetit mal est ex huo
re fratico paties purga stōm cīno
miu eorù q. fla icidit, vt melle līngibin db
ſugiles ifunderis et cù aneti aq. et sale taliri, fu
gilù ſemite et eruce, pellitque ſalorù coſitione.

Et si foriora necia fuerit his cù racaha ieme
nica, et vōut nuce et qh qro et mellis aq. calavta
riſqz his ſingulis ſeptimanis aut. certe die
bus ſemel aloesqz piſt illi pozrige aut aroma
ticas. Cpularum assignatio aromaticarù cin
nami, calami aromatici, ſeliche rilobalsami
florù adechari, corticù nucismufcate, cuinſqz
3.xp.tere oia hec optie, et in lapideā mitre olā
et plunialis aq. libzas. 3.ij. ifunde.tere coqz do-
hec pure, ſupſit aq. medietas. hāc cola et ſume
aloes. 3. z. qe hac ablue aq. quæadmodi et ſa-
denesù abluk. ponesqz ad sole doec. xx. tran-
ſeāt dies iulij doec de ſicceſtotù. Tis ſupad-
des mirre müde zafrāi, maſticis, cuinſqz. 3. ſ. y.
et diſſeperās ſicca ppinabisqz ex eis. 3. ij. vqz
tij. Stō purgato cù his medicamib hoc da-
bis electuarùs qin purgatione e9 augés ſi7m
ſoſtat. Assignatio e9 hyereipre bellirici. em
blici, cuinſqz. 3. 3. ioncādemi. v.tere oia dili-
gěter et cù melle diſtēpa diſpumato ppinabiſ
qde eo. 3. 3. cù aq. cāta. C et si appetit corru-
tio et huōre e pugēti aut ſalfo vōit erit vīgē
dus et līngibi et aq. cāta tīm 2tinuatis dieb9.
Quēt vt itelleperis stōm purſasse. hoc illi da
medicam. qm2 malos vtile e appetit? et ter
e ſelum. Assignatio e9. ſume corti: glādius
exteriorù. 3. 3. vne paffe optie purgate. vi. bel
lirici. eblici, cuinſqz. x. purgamēti ferri et in ace
to decocti et friri. 3. z. coqz oia diligēter in vini
pōtici libia. et aq. ſnauſ. 5. libia lenes ad puz-
nas donec medietas tīm ſupſit hāc cola et in
ſalina vtak de ea ſingulis dieb9. 3. C et si ap
petit? corruptio in mulierib e pgnātib9 vomi-
tu vtědu illis ne qh e. qm2 cuteret eas nec ſe
curitas a pueror eet ab ortu. vtědu eis vītqz
erit puluere hoc qm1 appetit9 malos et terre os
āputat. Assignatio e9. ſume cacale magne
et pue besbafe cuinſqz ptē zaccare tabarzedi
ſiſi et olum pòd9 e terefqz dilgěter et ſingulis
ppinabis dieb9 exagifi cù aq. cāta. aut vio ri-
hano. Cpuluis ali9 pgnātib9 vtilis. ſume ci-
mini carmanici et nabatici. nanacue. cuinſqz.
3. hec teres diligěter, 3. de eius cívino riħao.
ppinabis. Cpuluis ali9 q mulierib9 pdeſt p-
Gnātib9 et vēroſitates ab eis pellit malifq me
deſt appetitib9. ſume timini carmanici et ne
batici ſemis apy. anilſ. 3. v. sahadi. mēte ſicce.
fautenegi mōtani. cuinſqz. 3. nucis zerěbadi
y. garioſiſ. 3. ſi am erpilati. vij. tere oia dili-
gěter, 7. 3. ij. ch calidappina aq. Assignatio al'.

q luxuriosum āputat appetitù et terres. Su-
me anſi corticù glādiu. 3. 3. mirobolāt ikebu
li bellirici eblici, cuinſqz. y. purgamēti ferri in
aceto inſuſvini p diē et frii tritiq diligēter. x.
coque omnia in. viij. vini 3. in ſapidi do nec
medietas deſciat hoc ppinabis in ſalwa ſin
gulis dieb9. 3. vſqz. ij. dies qm1 prodeft.
C Capit. viij. de bolísmos medela.

Aramque bolíſmos paſſilo
yocaf acciderit et
in ea defect: aq. rozāda eſt frigida
et aq. roiaru refrigerata ſup patien-
tis faciē io cundoſ pſerētia odores olſaciat,
terraq. calefactāt vī muſci ambiā. vīnī riha
nū. Diuſanu cù viloaloes illu vapores et am
bia: ſtomacu cù ſecco emplaſtriza et rameco
muſuanaq mirto et roſa trutis. Manus ſiga et
pedes cù ſaſciuq atq. ſoſtiter frica capillos ab
ſtrahe. aurea rade. corpus punge aliquib9 le
dentibus. Ut aſit eiuſmodi paties redierit. va
illi pāne vino inſuſum mixto. aut pomoz ſy-
ropu quo citius a ſtomaco et interſinis tranſ
mittatur paſcatqz et eius robozet animā accor-
pus. Cibū illi da qui cito digerat vt que ſub
tilia et trita cù carnibus ſiunt pulloz et franz
linop. perdicuſqz et ſimiliu. cum condimētis
calidis et vino riħano quo membra illius con
ſoſtentur.

CCapitulum ſeſtimum de canini appetitūs medela.

Ppetitus caninus cù
ex huōre ac-
cidit flegmatico accido patiēti da
re expedit medicam e quod illius
purger ſtomacu a flegmatevt hye
re pittulis. et aromaticis et hyeram diſtempe-
ratam cum melle. hiſq. similia. ynctuosis reſt
ciatur cibus vt iudaba et theraida. Eſpidaba-
süq pinguibus cù cōdimētis calidis et vīnī
bibat meru vetus rubeu. qm1 hac in pte vino
virtus eſt valida quæadmodi ait hypocras
in aphozifnozum libto dicens vini potus fa-
men ſanat. caleſacit eniz ſtomaci os et plegma
ſubtiliat. Cauendum eſt autem vinum pon-
ticum quoniam hoc appetitum auger. Et ſi
cibus cito a ſtomaco deſcendit. nec in eo im-
moratur herisam dabis et carnes groſſas vii
tctuofaſqz oua ſoſbilia. ſaludegum cum bu-
tyzo factum et ſiſami oleo multo. chabifum.
accida caueat et pontica quoniam appetituz
irritant. Et ſi molis eſt natura electuaris da.
pastinaticum et citoniatum ſtringens triferā-
qz. et chabetum coctuz. Et ſi paſſio hec ex ena
cuatione cōtigerit. patienti cibos plurimi nu
trimenti da. ter. in die. aut quater panlatim.
vt ſtomacus illos digerat nec illum grauent.
et mollire ne ab eus coſpoze aliquid diffol-
nuatur. Pototqz oppila. vt frigide aque bal-

Ziber

neo in qua alumeçexeris. et frigidis ibeas federe locis. oloq[us] corp[us] inüge mirtino. et ros sap[ur] ac calefino. filibusq[us]. Et si passionis hui[us] d[omi]no ructat? acciderit acid[us]. Signi est laudabi le. q[ui]n significat cib[us] in stomachu moratum et non digestum.

CCapi., viij. de appetitus defectus medela.

Ocſier

mala fiat còpione calida. vtêdu i pa- tiètê refrigerâtib[us] et stòm [et] fortanti bus. vt hereſem ſyropo et pomòu[us] cauca[n]ico[us] simplici ac ribeſmo.

lactucas illi appone et itiba. portulac[us] sahatê sum et frida q[ui] c[ui] heſerê a[que] fuerit. et ſnatoruz berberisq[us] et aceto oleoq[us] ſup[er] q[ui] niuè diffolue ris. aliaſq[us] h[uius] q[ui] in male z[ionis] calide sto maci medela poſuim[us]. Et ſi ex mala hoc fiat z[rone] frida citi[n]on[us] da electuariu[us] q[ui] min[us] me strigit ſi nec soluit et pomò[us] ac xiloaloes ſed: et âbre aliaſq[us] h[uius] q[ui] in ſq[ui]sibin citi[n]ato et melleo. Affignatio ei[us]. Citio[n]on[us] ſucci espa nico[us]: aut alioq[us] q[ui] ocuſa ſint odore ptê mel[le] ptê aceti ptê. Coq[ui] lenes ad prunas d[oe]c taſch[us] mel[le] ſkat liquor et ab igne deponê[s] ſerna. da- bisq[us] ex eo. 3. vſq[us]. ü. h[ui]ſc[ui] q[us] illi da puluerez q[ui] male medet fridi stòl [et] z[poni]. Affignatio ei[us] c[im]ini vtriſuq[us] carmanici et nebatici. ſemi nis apij[us] anſiſi. ſatureiſe ſereſſace. nanachue. fautenegi m[ō]tani acori. n[ui]cuis m[us]cate. gario fili. cuinſuq[us] ptê. tritis oibus diligêter 3. da bi- bêda vſq[us] exagis[ui] c[ui]vinti ribano mixto. C[et] ſi appetitus ot[i]us ex cholera e[mi]r. que ad ſtoma- ch[ui] deſluit: yomitus inſat tibi vſus c[ui] his q[ui] cholera vrsg[et] ad ſuperiora rubea[que] refrigerâ- tib[us] et restringêtib[us] vtere que i male còp[le] tionis ſtomaci calide dirimus. Et ſi ex viſco- so fit hoc fleggmate ea[que] d[ab]is que humidita- tê educat viſcoſa et fleſma c[ui] vomitu. aloes- q[ui] illi porige p[il]li. et aromaticas. citi[n]on[us] ele ctuariu[us] laſ[as]. diatric[us] p[ipeo]. triferâ magnâ et chabetû stringsê and hoc et medicam. C[ass]i Gnatio eius. Sume radicis adechari. sp[ice]. ri loaloes índice. cuinſuq[us]. 5. partê et tere oia dil[ite]nenter ac c[ui] calida bibe aqua. 3. ü. nubâ in al[] conditiu[s] muſcatu h[ac] in p[re] vtile est. C[ibus] vtatur que c[ui] aceto condiuntur. garo. pipere tinamo. carui. g[al]egar et ſimilibus.

CCapi., ix. de precordion[us] doloris medela.

Affio

autem que precordio r[ui] dolor appellaſt: q[ui]n ex humo[ribus] fit cholericis qui ad ſtomaci os. p[lu]ſu[er]. 03 in ea pa tientê vomitu vti c[ui] ſq[ui]nsib[us] et aq[ui] calida. deh[ic] p[om]o[rum] illi da ſyro p[ui] muzo[rum] ſimpler et ſtanator[us] ſyropo[rum] ſiſe- q[us] Air a[ui]t hypo. in epidemiar[um] lib[ro] mulier[em] cuidâ ſc[ord]io[rum] ſuſſe dolorê, que ordei alſko mitigabat et ſtanator[us] a[que] ordei n[ã]q[ui] alſitu[us]

Septimus

choleras deſſicabat ab ſtomaci ore granato r[ui] q[ui] aqua calo[em] extinguebat qui ex chole r[is] oziebat et ſtomaci còſotabat os. Et 03 paſ ſiòis hui[us] d[omi]no ſtomachu ſoliſs emplaſtrizare hullici tritis diligêter c[ui] mirtino o[mi]o. aut cho ribis vitis diligêter tritis c[ui] citrolli medulla. ſed citi[n]on[us] illi emplaſtriza aqua ac ſempui ue c[ui] cera et oleo roſarù. vtarisq[us] clisteri c[ui] o[mi] dei aqua et o[mi]o roſato ac portulace aqua q[ui] hec paſſioni huic conferunt.

CCapitu., x. de ſitis et mali appetitus bibêdi medela.

Aier

mala còplicione cale da simplici ſitis e[mi]n g[ib]in d[ab]is ſimpler c[ui] a[que] roſarù aut aqua frisida: granatorizda bis aqua c[ui] portulace a[que] aut ro- b[us] heſere: aut pomò[rum] muzo[rum] aut ribeſi. vel p[run]o[rum]. ſimiliu[us] quoduis rob[us] mužù. c[ui] cu- curbite aſſate a[que] aut portulace ſucco. D[ab]is quoq[us] illi trocíſcos hos cum ſyropo[rum] aliquo mane et vepere. Affignatio eor[us]. Sume ſemi nis cucurbite. cu[c]cumeris citroli medullarum portulace ſeminis. cuinſuq[us]. 3. iti[ui]g[ui]e arabic- ce. amili. dragaganti. tabaſiri. ſadali albi. cu- ituq[us]. ü. c[aph]ho[re] quadrâte vſq[us]. 5. 3. iuxta q[ui] opus videris. hoc ſecundi calo[ris]vim et ſitis robur. debilitatêq[us]. et c[ui] ſeminis p[fl]liu[us] p[um]a diſſeperabis. bibeſq[us]. 3. cum ſyropo[rum] aliquo quos ſupradiximus c[ui] a[que] frisida. Et c[ui] ſitis ex ſiccitate fuerit simplici. aqua[que] illi p[p]ina fr[ui]sida. ſuanê et ordei aqua[que] ac cucurbite ſemis p[fl]liu[us] p[um]a c[ui] ſeminis citi[n]on[us]. Sed et ordei ſuic[ui] illi p[p]ina: et cucurbitarù aqua[que] ac ordei aqua[que] c[ui] niue refrigeratâ. Et c[ui] ex calore est et ſiccitate còsgrega hec c[ui] cucurbite a[que] et pepo nis et p[p]ina. aut zerediò trocíſcos c[ui] h[uius] alio qua a[que] habeatq[us] et teneat q[ui] ſitim pati[ui] p[il]li has in ore. Affignatio eor[us] ſemis melo[us] et cu curbite et cucumeris et citroli medullar[us]. ſemis citi[n]on[us] et ſemis portulace. cuinſuq[us]. 3. v. g[ui]mi amigdalini. q[ui]thire cuinſuq[us]. ü. p[od]i[ui]g. ü. liq[ui]rie ſucci. 3. tere oia diligêter diſſe pa[que] c[ui] ſemis p[fl]liu[us] lahabo. et p[il]li[ui] fac magnas ſupplanas. q[ui] ſub lingua p[ones]. p[ul]li patiètê reſke c[odi]tis c[ui] heſerê a[que] et acido citro[rum] et pomò[rum] ac- do[rum]. acetoq[us] et oliue oleo fridif[us] c[ui] his pa- t[us] a[que] in q[ui] niuè cominueris stòm c[ui] lini p[an]no ceroto iſu[que] refrigerâti e[pl]iza q[ui] p[de]ſt. Et c[ui] ſitis ex mala accit z[rone] c[ala] q[ui] ordei e[mi]r. pulm[oe] aut p[ecto]re: 03 patiètis habita culti in loco facere fridovt lini[us] p[ani]s fridis q[ui] bedeh[eg]o[rum] loci n[ui]noſſis et aquoſſis locis fri sid[ar]a[que]. S[ui] 3. et a[que] a[do] p[lat] et eruiri: caput diſcoo p[ia]t. et aera reſpiret frid[us] caputq[us] cum ceroto cataplasma reſrigerâti q[ui] p[der]it illi. C[apit.](x). de male viſonis medela e[que] erma- la fit còplicione et primum de calida.

Si mala

Practice

Maly

241

Imala digestio cù ructa; nunc est famoso: hoc quæ ad modum dixit? ex calore fit. Da ergo patienti rosarz trocifcos cù spodio factos cù granatorz siro po et pomoz oibufq his laudabilius sanguibus citoniatu et limue sirop? cù frigida mixtus aq. Et hec trocifcos assignatio que stomaci dolo ri plunt. Sume spodij. sandali albi. semis cù carbite dulecis. semis cucumeris et citroli poz tulace. cuinsq. 3. rose sicce. vij. caphore obolú berberis. 3. vi. terre armentice. iiij. trita autem cù portulace oia aq distépera et dragmeos infor ma trocifcos cù heferê robo. ppiabis aut la cte expurato vaccino. Trocifcos assignatio & medent? digesti? male si fit ex calido. Sume r. rubee. berberis. cuinsq. 3. vy. spodij. iiij. sâda- li albi. tâ armenici. cuinsq. iiij. semis portula- ce. semis cucumeris et citroli medullaz. cuinsq. iiij. caphore. 5. 3. terre oia diligêter et subtili trâsmitte pâno. distépera? cù aqua et trocif- ca quæq. trocifchi. 3. quos cù sanguibin citosia ti. 3. bibes aut stropo pomoz muroz. ppina et machisum vaccinu cù sfilmbio et mentapa ratu. sînapis dieb? 5. libra? et augeat dœc fiat libra dabisq. hos trocifcos cum lacte vaccio quo butyrue? eductu est. Assignatio eor. Sú nunc arabice amili. quethire. spodij. méte. liqri tie succi. cuinsq. 3. y. fautenesi fluualis i ace to vini ifusi. spice optime. cuinsq. 3. semis inti be. aquefuthi. berberis seminis. cuinsq. iiij. xilo- aloes optime. secci cuinsq. 5. 3. terre oia dili gêter et distépera cù aqua et dragmeos isorma trocifcos ysq eragi. et cù vaccino quo vnoctu sitas abfracta est lacte bibant. Et hec pulue ris assignatio vtilis male digestioni ex calido Sume rose. r. optime purgate. berberis semi nis. cuinsq. 3. v. carui. cimini in aceto infusor cuinsq. iiij. semis portulac. 2. semis cucumer ac citroli medullaz. cuinsq. iiij. spodij. secci. cuinsq. iiij. xiloaloes pure. 3. terre oia diligêter et puluerem fac dâs mane. 3. iiij. cù lacte vaccio quo butirsi eductu est: vespere totidem cù gra natorz stropo aut pomoz simplicitu. dabisq il li in diei fine huc siropz. Assignatio ei? aque pomoz muzoz. aque granatorz. aque citonio rum cuinsq libras. v. sique rosarbi. libras tres in vas stagnatu proçice múdú: 2. supinice mé te. xiloaloes múde. sandali albi. secci. tritoruz diligenter cuinsq. 3. v. in pâno alligatos lineo fed minime strictos. tunc ad temperatu coque ignê donec ad medietate redeat: 2. piçce intus zaccare tabarzedi tîndê et ad lenes prunas de coq spumâ auferê s donec in inleb tranfeat. li quozem hunc iurta qo opus fuerit propinaß. Electuarij assignatio qo male medetur ex calido digestioni. 2. nâm soluit. Sume spodij. rosarbi. cuinsq. 3. iiij. xiloaloes crude. secci. cu-

iusq. 3. 5. camonee. obolú. 2. 5. zatrani. calcum telle omnia diligenter cù melle distempera tabarzedi. Electuaris als ad idê vtilè. Su me spodij. sandali albi. xiloaloes. pure. cuinsq. 3. v. maſticis. secci. heili. cuinsq. 3. iiij. cimini carmanici in aceto infusi. et ſiccati in vmbia. merue locunde. cuinsq. 3. iiij. berberis. iiij. cam- phore. iiij. terre oia diligenter et subtili cribia pâ no. ac cù citonio robo et tabarzedi mellis vi ſtemperans vtere cù opus fuerit. 3. iiij. ſumêš Electuaris al vtilè aduſtis. Pomoz s y proz 2. citoniorum. espahanicozum. cuinsq. 3. libras. iiij. in aceto optime coque. donec a macetum deficiat. tunc in lapideo tere moritario diligê ter et ſuperinijce zaccare tabarzedi. duplú. le- niqz isne. decoqz donec tam ligetur: tunc ad des fecci. heili. xiloaloes. pure. tâs dali albi. spo dij. cuinsq. 3. camphore. eragia. iiij. miſce et ſpo ſitumvas. conde. dabisq ez eo. 3. iiij. huiê egro tantis cibus ſint pulli. taugî cum aceto. in ſar tagine parati. Saroz. 2. carui. et cortiandro cù granatorum aqua adiecta menta. et ſim- brizio. fautenego. cinnamo: fed et poma còdita cù queffara menta. et modico apio. Cibos ca- ueat caleſacientes. citonia ſugat et poma co- chanica. ac eſpahanica. granata muza et ſimi lia. vinum caueat et balneum. emplastraqz ad hibeat que diximus in male complexionis 2. stomaci ori accidit medela.

De mala digestiòe ex frigido. Cuz autem mala accidit ex mala còplexione frigì da digestio patienti diaciminû dare expedit et pentaticon electuaris et xiloaloes. Et si hec non pofficiunt. da diatron pipereon ac ràdi cum aquâ cum ambrozia et cù ſocrita. aut electuario pentatico. da etiá rosarbi trocifcos cù calengebin melleo. et si mala còplexio frigida valida est muſci da medicamê dulce: 2. tyria: cam magnâ. iurta q opus fuerit. et metridatu ac theodorici ſimilacq. Electuarij assigna tiovtilis stomaci frigiditati. Sume cimini car manici. in vint aceto die ac nocte infusi et ſicca ti in vmbia. 3. x. anifi. ſemis apij. mente ſicce. ſanfuci. marmachuri. fautenesi montani. cu- insq. vy. spice. maſticis. garioſili. caleque. besba ſe. nucis muſcate. cuinsq. iiij. melanzopie. logi. xinziberis. cuinsq. v. xiloaloes pure. ſec- ci. cuinsq. iiij. terre oia diligêter et ch dispuma- to distempera. Electuarij alus frigiditati et debilitat ſtomaci. vtilis assignatio. et e xiloa loe3 electuaris. ſie spice maſticis. garioſi. nucis muſcate. besbafe. cuinsq. 3. v. anifi ſeis apij. cuinsq. 3. v. 2. xiloaloes. idice. iiij. miro- bolâi hebuli i vino ifusi. et fruti. iiij. h. oia terês cù dispuato distépa melle. dabisq ez eo. 3. iiij. vyq. iiij. Electuarij pomoz assigniolyt il 2. tra ſtomaci debilitate et frigiditate. ſie pomoz

E

Liber

fropt. aut espahanicor int? et extra purgatorio
libras duas. vino infunde rihano nocter die
sic leni decoq3 igne donec decocti ſi totuſi: ſic
optime terre ſupinſiſce tantidſe mellis bulli
donec ligari incipiat. tunc xiloaloes crude. g.3.
riosſi. nucis muſcatet. zafrani. cuinſq3.3. ij.
adidice muſci obſin. teres hec diligenter et cui po
moq aq ac melle paſtabis et in vafe còdes da
bifex er eo erag. puluis ad eadem et acido
vtilis ructatui. ſume ſpice optie cacale. ſaha
di. maſticis. cuinſq3.3.ij. xiloaloes indice. ſecci
cuinſq3.ij. anſi. ſemis apij. mirre. merue. mo
lochic roſaſ. cuinſq3.1ij. tere oia diligenter. 2.
3.ij. viſo erag. cui xiloaloes ſiropo porige. et co
dito muſcato aut vini rihani. 3.2. cu aq miri.
puluis alip. ſpice maſticus folioſ baderne-
bine. cuinſq3.3. ſahadi. cimini. mète ſicce. aniſt
cuiq3.3.ij. mirobolani. lebuli. bellirici. eblici
cuinſq3.1ij. xiloaloes ſidice. 3.2.5. tere oia diligé
ter. 2.3.ij. cu vino rihano. aut còdit o muſcato
ppina. Xiloaloes ſiropos. roſaſ aque fu-
datis libras. ij. 1 olla pòe lapidea et xiloaloes
indice recceſt. ſecci. cuinſq3.3. v. tritis diligen
ter ad de ſpice maſticis. nucis muſcate. grio-
ſi fili cuinſq3.1ij. tere ſubtiler et in pano liga lìneo
leniter et laze. et lenes coque ad prunas donec
teres deficiat: pànſq3 in resſiduo fricab optie
2 duces. tunc ſupalides 3 accare. tabarzedi. ib.
1.2. et lenes ad prunas decoq3 ſpumis donec
tertia defecerit ps et in iuleb tràſierit liquòre
in hoc oboli fricabis muſci et ab igne depòes
colabifq3 et vafe repones et cù op9 fuerit vte
ris. CSíropi assignatio vtilis male q et prigi
do est digestiòi. ſume citonioſ espahanico
rui aque et pomòz ſyrozì cuinſq3 libras. ij. ace
ti libra. coque hec ad igne donec teres ſupit
colaq3 et ſuperinſce zinſiberis. maſticis. pipe-
ris cuinſq3.3.1ij. zafrani. 3. muſci. 5.3. tere diligé
ter hec et in e frica optime ac vui referua cu
opus fuerit friturip. Medicauiis assigna-
tio q6 acido pdeft ructatui: piperis albi et al.
nigri. 3.1ij. roſe. r. ſemis aneti cimini. cuinſq3.
5.3. tere oia diligenter. 2.5.3. viſo. 3. erag. ppina-
bis cùvino rihano: pdeft q3 acido ructatui pi
pereu electuarior. Et oio erpedit regimè illi9 q
cibos no digerit frigide còpionis male ca-
lefaciès effet deficcas: fitq3 eius cibus digonì
obediès. vt müde farte panis. aués ſlneſtres
et motane vt fràquillini. taugt. pdices. pulli cu
aceto pati. garo et fulſulo. vino rihano et zacca
ra. tabarzedi. vue paſſe et zacareu deſ illi qnq5
electuarior. xiloaloë maſticet humidà. et maſt
ce. cibos digestiòi difficiles caueat: q5 còple
xiòis ſunt frigide exercitio vtak ante cibù. et ca
lìde aq lanacro. ſtomacì cataplasmet cu aq i
qua ſanfuci. nemamù. fautenegù motanum.
bereniasetu corerit. et ea adhibeat empla. que
frigide còplexiòis ſtomaco assignauimus.

Septimus

TCapi.xij. 6 male digestiòis medela. q exma
la fit còplexiòe cu mă aut in ſtomaco genera-
ta ad ipſum ne deſluenti.

Ammala digestio ex ma
lo accidit huo
re qui in ſtomaci generaſ pſundita
te. aut ad ipm aliude. p[ui]ſu. euacua
tiæ vtêdu est cu medicamie illù deponèt hu
mo[re]. mă n[am]q in ſtomaci est p[undo] de inſe-
riota declinăs. i[os] eo illà in anire erpedit lo
co ad què magis d[omi]nſi forte et t[us] et eſſa
fuerit et aer calid[us]. t[us] etenim per vomiti ea
cuădus est. q[ui] hoc tpe humor in ſtomacina
tat capite. Cu igitur sic erit intuèdu. et ſi humor
colericus est decoctione vtere in qua cadunt
mirobolani citrinuſ. belliricus ſene. ſumtere.
viola. roſa. sucaha. bandareduſ. pruna. turbit.
tamarindi. et filia. et cu aloe illà roboza. Q[ui]
patièt huiu[que] facili[s] no erit decoctiòis poſcio
torafar varis ſiropo vuplicato cu ſquingibin
2 niue. aut ſume mirobolani citrinuſ. 3.1ij. hye-
repic[us]. 3. diagridix. 5. obkm. distépara cu iuleb
aut viola[que] ſiropo aut pill[us] has porige. Aſſe
gnatio e[ar]mirobolani citrinuſ. agarici. cuinſ-
q3. aloes e[patice] 5.3. aniſi. oboli. 2.5. ſamo
nee octanuſ. 3. tere diligêter et distépara. pillu-
laq3. potio de em plena: d[ab]abiς 3. et aloes iſu-
ſionè que ſtomacu ab humore purgat coleriu
co. Assignatio roſe. ru. optie purgate. 3. vii. ſeu
ne meccici. v. abſinthe greci. v. ſumiterre. k. ſe
minu[que] intibe. et aq[ue]ſutui. cuinſq3.1ij. liqritie
ndicis. abzate et t[us]e. v. pruna nebatica numero
2.3. ebibi taſtii optime purgati. 3. rr. ſuper hec
iiij. aque libras funde et optime bulli et invale
vitreo conde atq3 ad ſolè ponès. die ac nocte
in loco mundo. Et ſume de ea ſingulis dieb
3.1ij. cu aloes e[patice] erag. 4.3. olei amigda-
lini dulcis. ſtomaco ab humore purgato co
lerico. trocíficos da rofarum que cu caſſu. ſue-
rit cum ſquingibin citoniato ſimplici. aut gra-
natorum ſiropo aut heferè et ſimilibus. et ino
patientem poſt euacuationè eo dispones rea-
ſimine quod in male còplexionis ſtomaci ca
lìde dispoſuimus ſa cibis Ṣ medicaminibus
CC[ui] autem in ſtomaco humor est flegmati
cus et in eius deſluès concanitatem medicami
nib[ui]tere que flegma deponùt vt hyere pillu
liis et caucauicis et eſtamaicòis hyperam d[ab]abi
illi que cum melle parata est. Et ſi humous
multe et groſſtiei et viſcoſtatìs. radić. vtere aq
cum charue oleo. aut cum hyerapić quo hu-
mo[re] ſubtilietur. dehinc medicamine ſubtiliſe
ſoluentia. que iam diſimus. et ſic hyeras ma-
ſnas vt logodion. et 5. cum aqua in qua ame
ſum decoreris. apij ſemen. maſticem. spicam
et al[que] in hac proſunt parte. poſt hec trocila-
cum corum d[ab]abi[que] roſato[rum]. 3. maſticis. xiloaloes
cru ie. tritolum diligenter. cuinſq3. oboloſ

Practice

Maly

242

i. cù squigibù distêperans zaccaræ. 4 melleo,
2. post aquæ bibe in q antifuz. apy. iemæ. nana-
chuæq decoeris. daq 3q mirobolana còdita
cù melle. lit hunc cib' cucers aq cù oleo loto.
cimino. cinamo. salégar. francilini 2 tangi in
fartasine parati. C est hec aq radici q stòi p-
dest fridirati 2 grosso hùoni ac viscofo aligna-
tio. Sume radic. apy 2 sen. cuinsq. 3. vii. semis
api. sen. antinachue. cimint. carmanici. cu
tusq. iiij. maſticæ. spic. cacale corticæ. ſeliche. aſa
ri. carpobalſami. cuinsq. iiij. zebubit rafli. xx. coq
oia in. iiij. aq libris vonec ad libra redeat. cos
laq. 2 ex ea. 3. iiij. cù hyerepicre. 3. fume. 3. olei
charne supinillãs. C Et si hifò flegmaticus
grossus tunicis stòi oio adheret egrotati hye-
rã cù melle fermêtaù dabis aloeſq. piłk 2 au
reas aromaticæq 2 aloeς ifusionè. cuìæ hec è
affignatio. Sume corticæ radicis apij 2 seniculi
cuinsq. 3. x. abſinthij. grecii. ro. r. cuinsq. y. ma
ſticis spice. cuinsq. ij. aſari. carpobalſami. cu-
tusq. iiij. ſeliche. xuolbafami. cuinsq. iiij. vue
passe optie iſteri? purgate. xxx. coq oia in. iiij.
aq libris donec ad. iiij. redeat. 3. 2s cù aloeς
epatice exag. fume. hocq trib? facies dieb.
vifq. y. tuc. ij. qæſcere pmitte dieb? aut trib. p.
hos chalégebini mellet dab. 3. viij. cù trocisco-
ru. roſap. 3. Et si hec ad deſiderata duxerit. ſto
macuſq. purgat? fuerit 2 patièt meli? dn. ſin
patièt cauquebi trociscoq. 5. exagib dabis cù
ſiropo meli. aut còdito muſcato. S. nãq hos
trocisco refert eè mirabilis vtilitatis ad dolo
ris stòl mitigationè 2 ex hüیدitrate è acciduus
ructatij. yirtiginis 2 q 3 fit er stò. pillularù affi
gnatio. q stòm ab euſimodi purgât 2 caput.
Sume hyerepicre. 3. 2. 5. turbit albi abzafi. 3.
agarici obolos. iiij. indi. kebuli. cuinsq. 3. colo
quitideradipis. 1. 3. al. naſſe. 5. 3. tere diligêter
oia 2 distêpera cù apij aq pillq. 2 invembra ſic
da ex db? 3. dab. iiij. 2. viifq. iiij. pill. hyere al.
ad eade. vtilis. Sume hyerepicre. turbit. miro
bolanoq citrini. 2 kebuli. cuinsq. 3. coloquiti-
de adipis obolos. iiij. machali. 5. 3. tere oia villi
gêter 2 cù aq in q macalù diſſolueris distêpa
pullicaq. pillularum aliaq. affignatio ad ead-
dè vtiliſ stòmoq purgât. S ùe turbit. 3. 2. 5. aga
rici. 3. mirobolani. citrini 2 kebuli. cuinsq. 3. 5.3.
aloes. 1. 3. ſalis ſadici obolos. ij. ſcamonee. obo
li. 2. 5. anifi. iiij. tere oia diligêter 2 distêperans
pilk. dabifq 3 ex eis. 3. iiij. 2. 5. vſq. iiij. pille al stò
purgàtes: aloes. mirobolai. citrini. cuinsq. 3.
ij. ſemis apij. anifi. maſticis. zafrài. cuinsq. 3.
viij. oppoſanac. hermeli cuinsq. iiij. coloqnti
de adipis. 5. 3. tere oia diligêter. 2 ſubtili cribza
pâno ac cù aq distêperãs piłk. dabifq 3 ex eis.
3. iiij. vſq. iiij. 2. 5. Electuaria 3q laratina vtilia
ſunt humoib? flegmaticis q in stò ſunt vt cito
niatum: 2 poromum electuaria que ſolnunt.
C Electuarij affignatio quod flegma depoit

2 humiditate ſtomaſch. còſtat. Sume cina
moni cacale. nucie muſcare. cuinsq. exag. iiij.
garioſoli. maſticis. xilo aloes. indice. cubebe.
zafrani cuinsq. exag. ambre muſci cuinsq. 3.
exag. turbit albi 2 rasi. exag. xx. ſcamone e. iiij.
in al. 2. zaccare. tabarzedi. x. tere oia diligen
ter 2 ambra? cù modico olei balfamini liſſac.
2 medicamina ſil. miſce. 2 ola 2 fil cù melle dif-
pumato distêpera. dabifq 3 ex co. 3. iiij. vſq. y.
pderit 2 marie ſi in ſtoma co planties aliq. fa
cia ſit 2 viſcositas er ſlegmate. 2 ſergiſu ſiri
gens ſi ſumanک ex eo exag. iiij. cù vino ribano
2 olei ſuperin ſtilletur amigdaları? dulciu p-
dest. Sic quoq 3 cù ſeniguſi 2 còrtio manifeſtis
ſime his eſſed medet. ſit his cib? eſpidabasù.

## De male

De male digestionis medela que ex
d болера ſit nigra. Cù ſat hu
mor is qui in ſtoma co inclusus est colera èni
gra patientè cù epithimi ſolue decoctiſe. 2 in
fusionè illi da aloes. 2 que colerã purgat em
2 muſi medicamè illi porſise vulce elecuari
ex chyalarans. ſiropu illippina abſinthiaci.
miſuſani. mirobolanıq. kebuli 2 indi còdi
2 cù melle. dabis quoq badernebinã. mëtã
fautenesù montanù 2 fluniale. ſit. ei? cib
tê-
perat? 2 laudabil chim. cito digestibil. q cor-
lerã em generât phibe. vt lenticulã. caules.
yaccinã carnè. ſituстрёг. bedenſada 2 mlla.
Pillis q ſtomači a colera purgât nigra. S ùe
mirobalanòu. kebuli 2 idi. garioſoli. cuinsq
3. polipodij. ſalis naſte ſticados. cuinsq. 3.
iiij. obolos. hyereſcare. agarici epithimi cuinsq
3. 2. 5. turbit albi rasi. iiij. tere oia diligêter 2 cù
baderebie aq distêpa. pillulaq. 4. 3. dabis. iiij.
vifq. iiiij. cum aq calida. pill. al que colerã ni
grã educit. Sume mirobolãi kebuli. hyere-
picre agarici. cuinsq. 3. ii polipodij. epithimi
turbit albi cuinsq. iii. ſalis naſte. 3. diagridiſ
obolos. iiiij. gario ſili. folioſi ozimi citrini. ſic-
corù. cuinsq. 3. 5. 3. tere oia diligêter. 2 cù faute
negi fluutialis aq distêpera. dabifq 3 ex eis. 3.
iiij. vſq. iiij. pill. al colerã deponètes. n. 2 sto
purgàtes. Sume hyerepicre. 3. agarici epithi
mi cuinsq. 3. 2. 5. colloquntide adipis. garioſi
li. ſcamonee fautenegi fluutialis cuinsq 3 qdrã
tem. 3. anifi. ſalis naſte cuinsq 3 obolos mirobo
lanı. ſticados. cuinsq 3 obolos. iiij. turbit. 3. iiij.
tere oia diligêter 2 cù badernebine aq distem
pera. pillulaq 3 datur de eis. 3. iiij. C infuſio-
nis aloes affignatio ſtoma cum a colera pur-
sãtis nigra. Sume abſinthij grecii. 3. vii. rose
rubee optime purgate. v. anifi. ſadenegi idi
fautenesi fluutialis. foliozum badernebine.
bozaginis cuinsq. iiiij. mirobalanòum. he-
buli et nigri. cuinsq. y. ſticados. camedrei.
camepithet. polipodij tunſi. cuinsq. iiij. ga-
rioſili. 3. et 5. elebori nigri tunſi. 3 ebibi cho-
roſanici. optime intus et extra purgati. xx.

L 2

Liber

3.coq omnia i.v.que libris. donec duo super-  
sint triètes: et ad solè pone. sumasq. ex ea sin-  
gulis dieb9. 3.aloes epatic. eragit9. et amisdali  
nt olei dulcis. 3. zupinillita. Et si hac in pte ca  
sei yteris aq. cui eo q colerâ deponit ni. putuerê  
pderit. Cputuis assignatio ad eadê. Sume  
polipodi. epithimi. cuinucb. 3. ij. mirabolanoz  
rù ikebuli et indi. cuinucb. v. salis naſte. petre la  
zuli. cuinucb. ij. tere ota diligêter et. ppia de eo  
die piro. 3. ij. cu. 5. libra aq. casei. Die ſedo. 3. iij.  
cu. 3. viij. Die tertio. 3. iij. et 5. cu. 3. x. Die hoqr  
to. iij. 3. cu libra. hoc. v. facies dieb9 et vscb ple  
nâ hebdomadâ. qm. in colerâ nigrâ educit. et  
z stòm purgat. C tu aút mala fit digô apatis  
câ. hoc curare expediet his q dicta ſunt in apa  
tù ſomaci cura. C est si ex còtinationu est ſe  
paratione et ſanguinis ſputo medeberis illis  
que in ſanguis ſputi medela expoſuimus.

C Capit. niij. de male digestionis medela q
ex cibозум accidit multitudine et fastidij.

Imultorù porretois
cibors cau
ſa mala accidat digô expedit pa
tièt eiufmodi repellere cibos cu
calide aq. et ſquigibin poiretoe.
electuarisb vtaſ. cibosq melio-

res ab eo ſumat diei mane subtilisq. nec cibo
rù affuecat copis. Et ſi male hoc ſit ca cibi qúl-
tatis qlis è lac et písces. aut grosſitie ſube. qlis
eſt caro vaccina. hibsc filia. vomitu ſacile ſi illi
fuerit vtaſ. Sin electuarìi validis et fortibus.
Sic qz et i cibi ordie. ſi hò groſſuz anî pòat ſub
tili. et carcerâtè nãž cibù mollièt. cſobq corru
ptus fuerit cib9: vòitu vti expedit. et stòi a ſedo
cibo purgatiſe q corrupt9 è marie poſt vòitù
citòia illi porrigaſk et pira. pôaq q stòus 2 forſe
tur. et q et io ſut emittant cibi groſſi. Et ſi ques
anî poſuit cib9 vètre è incarcerans alìquo erit
vtrèduz ſoluenti electuarìo et aqua calida cum
amigdalorum dulci oleo donec oino deficiat.

De fastidiositatis putride medela.
ſ fastidiositatis hui9 digōnis è ceſſatio. 03 pa-
tientè aq. calide accelerare et meſt porrectionè.
studeatq. advomitù et stòi purgationè electua
riovtaſ cimini et fame. et ſt cèpus eſt as fuerit fri
gida infundant quo q iterioribus è corpis ca
loz adinuicè còtinek et ad vigōnē roboſek eoq
q in stò ſunt. Et ſi faciliſ illi nò fuerit vòit9 ele-
ctuaria accipiat ſolüenti at electuarìi ſaharba
rani et citoniatù laſās. accipiatq turbit eragî
hyerepiere. 3. diſtèperata cù melle. et poſt hec
aqua bibat calidà. cibù minuet et ſubtiliet. vinſi
bibat moderata ſtititate rihanù ſono vtaſ lon
go et exercitio tèpato. mane anî pràdiſ balneù
ingrediat: ſtòm fricett aquaq. ſupè irozet cali
dâ: quo nàlis còſtoſtek calorè eplizetqz iſpm cù
pâno caleſacto. aut lana cała. vètre olo liniat.

Septimus

C Capitulum. xiiiij. de perturbationis ventris medela.

Am pturbatio acciderit
op3 in vòit9 et foliut
nis nò occupari àputationem
édiu virt9 fertyvalida et euacua
tio modi terminos nò trâſgre
dit quinimo nãž ad einſmodi
adiuuare expedit patièti dàdo aquâ calidâ
et amigdalarù oleſi dulciu9 ſepi9 qten9 a ſupinu
tatub9 stòus purgek. Qò ſi imoderatà fieri ve
deris. Inator9 illi appòe ſiropù factù cù mèta
et Œnator9 aquâ muzo9 aut cytonio9 et piroz
ſiropùq pomor9 iocùdu vel còditù. et miriu ſi
ropù pitstatorius da cortices cù pomor9 lyo
po moraq9 ſicca imatura ca aq. trita frida aut
da illi medicamè qò emedât vocat dectoq.

C Assignatio et9. Sume mète. 5. lb. fautenegi
marmachuri. emedài. ſemis ap9 cuinucb. 3. ij.
coq ota in. ij. aq. lb. decet ad medietatè redeat
colaq et refrigera. S orbeater ea altemis pa
tiés oris paulatim vètreq5 cum trita empliet
mirto et citonijs aceto roſay oleo et ſpodio
cùdi illi offerâtur odores vt fàdalù aq roſata
caphora. citonioz aq. et ſtia frideq5 imergat
aq et ſomnà illi ſmpa. C est ſi pturbatio tâm
moderata ſit vt extrema etià refrigerent9 et de
fectus accidat aquâ opyfridâ et roſatâ ſup fa
cie rozare. cruris ſtringâtur lacerti cù ſalacq
ſicq5 et brachioz lacerti man9 et pedes frica for
titer et iefemini oleo inuge ant oleo maſhan
qui. in qò fal. buractè. gèdebedaſt cùm continues
ris. aut pip et piretrù. stòi os optime frica quo
caleſiat. C ut a defectu redierit. citonia illi et
poma offer muza. pàe illù refice vino inſufo
mixto et pomor9 aq cum biscocto. Dabisq5 illi
biscoctum cù pulloz aq et fràquillinorù in 3a
rabago còditoz cùvuis paſſis et Inator9 gra
nis. aut ſummaqæ aut zerefqa in db9 frusſa
pieceris citoniorù aut pomor9 modicù illi vi
ni. ppina rihaì cù frida miſtù aq et ſi eger at
dozè ſentit in ſtomaco et incendiu lateribuſq5
moſuraq5 et ſtim ſuè. op3 ſuper eius stòm
et latera pânù apponere ſandalo inſuſum et aq
roſarù caphorãs et ceroto refrigerati heſerè
illì ppina ſiropù Inatorusq et pomor9 ſimpli
cè multa th miſtù aq. aquâ quoq da pomor9
et citonior9 ſimilac terrâ cipicâ armenicam
ordelì illa alſitù porrigæ et flozù vitis. acatiſ. ſa
dalum. caphorã aquâ roſarum et zafraí mos
dicum. C est ſi qò per vomitum emittitur et ſo
lutionem flegmaticum eſt. oportet illi condit
tum dare muſcatum et pomorum ſiropù aro
maticum et diacitonitem ſtringens: aut pomo
rum electuarium ſimile dabisq5 illi emedant
decoctionem. aut libani trocicos. C Assigna
tio eorù. thuris malis ſci. terre corroſanice. ca
inſuq3. 5. corticum pitstatorum exteriorum. iſ.

Practice

Malý

243

filoales indice. cubebe. cacale cuinſq.3.5. cam
phore. ſecci. garioſtii cuinſq.5.3.tere oia dili
Senter et trocicos fac drasmeos. quos cí còs-
dito bibes stringenti aut pomor flopo aro-
matico. C pulueris aſſignatio. q. flurii et vo-
mityi medet colericaſſa fleſmaticis. ſume gra-
natoz.3.5.berberis roſe ru. cuinſq.111. me-
rue aromatice. ſahadi. cuinſq.111. maſticis. spi-
ce nardi. aniſi. ſpodii. meſte ſicce. exteriòz cor-
ticu. piftationp. cuinſq.111. ſecci. riloaloes idice.
cuinſq.5.3.tere oia diligêter et puluerê fac.3.
ſij. daturus poſt quas floropum bibat pomorù
conditi. Cet ſi solutio no amputatur et vomi
tns. alligatione vt diximus ytere in brachiiſs
et cruribus. płaſtacq. palmas fortius frita cru
raq cí terra armenica cataplasma aceto iſu
ſa et mirti aqua. et in frigida mergatur aſſ. Et
ſi nec ſic amputatur ſup stomacu ſitiá appli-
ca magná ſine incifione. Ut auté solutio et
vo
mitis ſueret amputare: ad piaſiù ſuſi pa-
tiens ſemel no redeat: ſed caneaſ illi et ſubti-
lia cibum. autumq. illi da carnes digeri faci-
les cí granator. aqua còditas et heſerê ac ber
beris ſucco granaq fugat granator. et ſimilia
obfernet a quibus ad grosioza tranſferatur
panlatim donec ad consueta redierit.
CCapitulum xv. de diarrie medela.

Diarría

crisís accidat
er că cí huo-
rè pellit nocentè ad stomacu et ite
testina et ab hís p[ro] solutione emit-
tit: no expedit et amputet operam
dare et stringatur niſi forte modi excederit et
patientis virtutè: ſiatq[uo] ab ea defectus. t[em]c
oprolet esrotanti ordei dare ſucci i quo fru-
stra coreris citonioz: robuq pomor aut flo-
pum. Da et tabasiri trocicos stringentes cí
ſiropo[ ali]quo: aut grana yue paffe cum ſpo
dio et terra ciprica. mezauro illi paſſe ſumaq
aut heſerem. vel zeref qui cí porulaca et lenti
cula a qbus aqua ableceris et aceto condieris
ac granator.ú aqua et queffara ſicca. cimoņq
et ſilbus. nec ſolutione repétina et plena auſe-
res amputatice. C cum aſt diarria materia-
rú fit cà in ventre deſuenti. intuendú vtrum
hoc ſolutione arat colerica aut fleſmatica. Et
ſi colerica eſt patièti ſpodianos da trocicos
ſtringées cí citonioz robo aut moza accida
ſicata cí hoq alioq robotú et ſyropo repré-
menti. Dabis aſt illi puluerê húc mane et ve-
spere. ſub triú pondere dragmar cí aliſq[ui] strin
ſeri ſyropo. Aſſignatio pulueris que diarriſ
amputat. ſume granator. granor.3. xxx. gra-
nozú mirti. et Grano[berber]. cuinſq. x. ſuma
qui ſucci. gabire ſu cci. benaquí. ſucci pomorú
cuinſq. vii. queffare aceto infuse vini et ſrire.
carice nebatice et ſire. cuinſq. v. moror. ſicco
ſemis h[em]az. cuinſq. vii. roſe ru. v. ſpodii. 111.

tere oia diligêter et mane et vespere bibe.3.111.
ſicq. et diet medio cí ſirupo alioq naturá in
carceráti. C pulueris alius ad eadez. Semis
hermace. granor berberis friorq. Granor zum
vuarii paſſar. cuinſq.3. vii. ſumaqui. coriſdri
ſicci. et frixi. cuinſq.111. ſucci pomor. cartice ne
batice. caſtanee. ſpodii. roſe ru. cuinſq. v. Gra-
nator. Granor friorú.3. ex. Granor mirti. x. te
re oia diligêter et ſubtilissime. et pulnere facto
ter in die ſingulis vicib.3.111. offer. et poſt húc
mirti robú bibat aut citoniozú. aut eozum ſi-
ropum. aut alid quoduis ponticú: ytile eíí e
hoc ad materias amputádas corericas q[ui] vê
trem deſuunt. C puluis alius ad idé naturá
optime stringens. ſume galle. p[ro]ſdie. cuinſq
3.111. granor mirti. ſumaq. cuinſq. vii. hec te-
res oia diligêter. 2.5. exagíuſq.3. dabis cum
aqua frígida. O3 aſt ſtòm emplizare emplo
in quo eſt roſa. Sandalú albú. terra armenti-
ca. puluis taláhe. et flores vitis et puluis câne.
ramech. acatia aqua infuſa mirti et citoniozú
et folioz. roſarli aqua erp[es]ſa h[uius] ſilibus et
hoc ante p[ia]ſiúvtaris. C emplastrú ad eade-
vtilé. Acacie. ſumaqui. hy poſt idos ſucci. san
dali albi et rubel. rameci. galle viridis. terre ar-
mentice. calami aromatici. biscocti ſicci. riſt ſe
reſſaci. equales partes ſtere et c[rib]a et c[ui]to-
nior. aqua et folioz vitis diſt[ê]pera ac mirti et
hanſegi. stomachumq[ui] empliza. q[ui]m ad mate
rias p[ro]deſt stringêdas. Patièt húc lenticula
paſſe excoſtata decocta cíuſa aqua ſuſtade
ſis p[ó]má. et c[ui]to aceto ac granator. aqua acidoz
coſiádroq. ſicco 2dieris. Mezauri quoq il-
li appone de h[em]az i folijs facti cí ſumaqui
aquá et granator. ant porulaca vel bletá cúz
harú aliſq[ui] aquarú et coriandro ſicco. roſarq.3
oleo. puluerê illi ppina granor granator. et
benaq. alſitú et sabire. pomorq.3 et p[ir]oz. vi-
tella onor elíkata illi da in aceto 3.5 no acerri
mo. decoctas. aut cí aqua mixto. Et ſi nulla il
li febris è fr[à]quilinoſ. taugos. cirreſq.3 illi ap-
pone cí vna paſſa. et gnator. gnis patos. aut
ſumaqui aqua, aut subaſſatos ingerib. q[ui]ſa
tra ſicca et viridi repletis. granator. umq tritis
grants aceto no acri. aut heſeremia aut zeref
quiá: aut cí edo[q] pedib. paſcat cí h[em]a ci
ct[or] paratis. fructus ante p[ia]ſiú illi offeras.
Citonia pira. poma muza ponticaq. meſpila
gabirá. caſtanés. que cí sandalo còdies et aq
roſarum. cáphoracq. herbas odóſeras frigi
das et ponticas illi p[or]ímas fac. vt roſam. ca
ſtaneam. mirti. ſimilacq. Et ſi nulla adhuc è
ab h[is] ſpes. aliq[us]q. inerit ſine febre calor. da
illí lac quo butyrum edueris vaccinum fri-
xum in q[ui] lapides miſeris caſeſactos. aut ſer
ri fruſtra caſeſacta cí bisſocto trito ad mediá
libre méſuram et ſingulis ange diebus donec
ad librá p[uen]ías. Dabis aſt hoc plib[us] vicib.

L 3

Ziber

non semel simul:eritq cibus quê predixim.
T. et s. flegmatica est solutio patienti pulue-
ren. in qua machalite in quo sunt semina poroq
et lini. mirobolant. id. mastir. et cardami semê.
que admodi in copositoru partibus medica-
minu exponemus. dabis et hunc puluerê. As
Tignatio eius. Wirti granop. 3.x. granatorum
granoz. 3.rr. cimini. carmanici. i vini aceto in
fuſi. ry. anifi. ſemis apij. cuinſo. viij. maſticis.
cacale. cuiusq. ij. Granator) vue paſſe. x. carice
nebatice et ſire. ſecci. rameci. xiloaloes inde-
cuinsq. ij. tere oia diligêter et ſingulis da vi-
cibus. 3.ij. mane et vespere cu aquis stringen-
tibus. aut mirti ſropo aut pomo aromatico.
Et si dederis ipmòi. 3. acatie hol. maſticis. 5.3.
tritas cù ſiro po stringêti. manifestillime pde
rit. T. Assignatio al. Nanachue. thuris. balau
ſtie. cuiusq. partê. Granop) vue paſſe partes
duas tere 2 criba. ac. ch. stringêti. ppina còdi-
to. T. Assignatio al. que flegmatice prodeft so-
lutioni. Sume Granator, amirti Granop. cu-
insq. 3.x. cimini carmanici in vini aceto inſuſi
et ſiccati. fixiq. viij. Granop) vue paſſe. viij. maſti
cis. ſpice ſemis apij. cuinſo. ij. xiloaloes crn-
di. sabadi. cadari. cuiusq. 3.4. 5. rose. ru. optie
purgate. ij. castorei. 5.3. tere oia diligêter: exa
ſi. ppinabis cù. 3. aque mirti duab. aut aro-
matico pomop) ſyropo. aut còdito. aut medi-
camê illi hoc. ppinabis. Assignatio eius. Cito
niop) aqua et pirozu. cuiusq. lib. ſup. has. 3.rr.
Granop) mirti püce. et coque dœc ad medieta
tê redeat. et ſei cuius est ſolo flegmatica proz-
pinas cù decoquitur inſice pânü in quo ſint.
Tiloaloes idice. 3.ij. ſpice. maſticis. ſecci. cu
iuſo. ï. vt abt colaueris. oboli adde muſci. et
invate còde. cuius opus fuerit medicaminibus
vtere p[]dictis. Si aſt illi. p[]pinatur⁹ es. cui-
co-
lerica iminet ſolo. nihil inſi[]cies medicaminuz
aut aromatù. T. Dabis quoq flegmatico mo
leftato fluru electuarü chuzi et citoniatü strin
ges iuxta q[]b opus fuerit. ſt. machq[]b cù cibo
fuerit euacuat⁹ emplizabis cù. emplastro q[]b
er sahado ſunizo apij ſemine. nanachua. 3ac-
cara. diligenter tritis. et ch. memami distempe
ratis aqua c[]ponitù. et hoc illi applica empla-
strum. Assignatio eins ſecci. rameci. xiloaloes
crude. landani. garioſi. feliche. sahadi. maſti
cis. hypoq[]stidos ſucci. ſpice. acatie. rose. r. gal
le. balaanſtie. cuiusq. partê. tere oia diligenter
et ch. mirti distempera aqua. ac. miſuſano. Sit
huic cibus tangi. pulli. frastlini. cirres. subatti
et pigano. apio. coriandro ſicco repleti. cinna-
moq. 2. Granatorum granis. cum aceto mirto
aut certe in zirabago parentur cum Granato
rum Granis. 2. vna paſſa. cinamo. salengar. ci
mino. carmanico. caruic: ant etiã frisak. aut
in querdebago parentur. T. Electuarli. strin-
sentis assignano. Sume ſeminis apij. calami

Septimus

aromatici. nana chue feliche. 3afrani. besbale
ſandali albi. asene. cuiusq. 3. y. cacale. ſecci. cu
iuſo. itij. roſarli. x. anifi. 3inziberis. fini. dauci.
cinamo mi. cuiusq. ij. camphore piperis. xilo
balfami. omiſicis aromatici. adechari. cimimi.
cuiusq. ij. granop) mirti. viij. tere oia diligêter.
et cum melle distempera tabarzedi dispuma-
to. dabiſq. de eo exag. Et si solutionis ad-
uentus paulatim fit: varinſo. aut circulari est
in certis circuitib. ſciêdu tibi est hec venis
adunari aut in mébris alijbus. aut q[]m natu
semel n[]豐 sufficit ad ſupſuitatù expulſone-
tiōq iuuaða est n[]a. et patièti larãs porigèdiu
medicaui. quo eſuſmodi ois en acueſt ſupſui
tas que emittit. Et si colerica hec fuerit ſup-
fluitas patièti granator) duu cù adipib. ſuis
da aquã cù 3acč. iuxta q[]b opus fuerit aut ſiro
pum illi da roſar. itij. 3. cum ſquingibin. 3.
oibus abt melius est mirobolan[]i citrinu cù
3accara. q[]m humorê eu acuat. corp[]ſus purgat
et nature ſubſequèter ingerit inclusione. Et si
humor is est flegmaticus. mirobolan[]i da he
buli cù 3accara. iuxta q[]b opus eſtimaueris.
q[]m ea que in venis sunt cù solutione emittit.
ſtomacum premêdo intestina et venas. Expe-
dit aſt huius d[]m passionis têperat ut exer
citio et cibi iminutione et ſubtilatione. pro-
beaſq. illi eos dari cibos qui humorê genere
rant per solutione egrediente: d[]diq[]b qui illi
ſint cibi contrarij. et 2trario illi dispone resi-
mine. C[]c aſt diarria ex oppilatione est wêr
dum in egrotum his que oppilatione aperſit
cibis et medicaminibus. vt apij ſemie et ſenici
cimio et anijo. nanachuaq. dabiſq. illi ber
beris trocifcos. cù ſingibin citiato aut c[]ſi aq
in qua ciminu c[]oeris carmanici. patientiq[]b
h[]ic a grossi[]s phibe cibis qui ex farina. amilo
atriaq. ſiut et ſilib[]b. Caueat q[]b cibos et medie
camina pontica q[]m hec oppilatione augent.
Et si nulla ſtilis ſebris fuerit radici dabis ab
Assignatio ei? ſue radici apij. cortici c[]fem
culi. et adechari. cuiusq. 3. y. ſemis apij. et
culi. anifi. cimini carmanici. dauci. cuiusq. y.
ſpice. maſticis. affarli. heilli. cacale. cuiusq. era
giſi. xilobalfami. feliche. cuiusq. 3. ij. zebibi
tari optie iteriorib. purgatib. rry. coq. oia. ij.
aq. libris. al. in. v. donec ad libra redeat: cola.
ſngul[]bibe dieb[]b. 3. ij. c[]f. s. exag. ábroſſe. C[]
aſt diarría ex ſupſuitatibus a cerebro ad ho
maci deſuſtib[]b accidit et intestina: 3 ad eop
inclusionê. p[]poffi[]ſt facere: 13 q[]b cerebro ſuſuit
phibeſt ſtudeas. et ſupſuitatê diſſcare. Intne
re itaq[]b et ſupfluitas hec cereb[]i calotis c[]
ſurſi h[]z emplaſtris vtere refrigeratib[]b et con
fortatib[]b que admodi in cephalea q[]b ex calo
re patiètib[]b fit: vt emplastro q[]b ex sandal ro-
ſa acaria. papaueris corticib[]b. memithe. affas
fo hezao. mectico. cimo[]lea. in aqua roſarum.

Practice

Maly

244

distêperata cōponitur. et lactuce talabe. portn
laceq aqъ. aquâ. sargarizet coriādri. et rofatā.
granator muzo. Oportet aut his q diximus
vt post corpis enuationē cù kebotomo et si
tia: et si languis onationis signa videris. h'tuf
q yalida. sfuluerint: et si q a cerebrio deffuit co
lerica e mă. cerebtù cù aloes. et mirobalanop
ablinthûq infusionē pursādu erit. aut aloes
pilk. qbus intercidit mirobolanis citrini. rosa
et aloe. Sit illi cibus fumago zereqsa. tefata. et
cangis aut pullis aut frāquillinis. si nulla fue
rit februs. Sin mezauro yelcaſt cù horu q dixi
mus aliquo. Et si punges acutag fuerit mă
opz egrōtāti papaverium bare sīropu. et pa-
paneris lahucu. et diacoda qo fit cù lebbe inak
zebbe. galla. balanskia. hrypo qoſtidos succo. si
maco. acatia quêadmodi u tustie q ex cerebri
câs fit capitulo assignanim. coriādrum. lēti-
culagъ sargarizet et liliopt radicê. diffoluto pu
mu in eis zafrani modico sargarizet roſā. ace
ti arnogloſe. aquâ et portulace. et emplo qo
assignanimus caput emplastrizet. sandalum
odozet et aquâ roſatā. caphozā. mirtu. talabe
qъ aquâ et aceti fiat obutus vaporib. in qo la
pides pieceris calefactos. iocundos olfaciat
fridoſq odores. Et si his fortiorib necia sunt
puluerē vtaſt stringentē vt granator granorù
puluerēn in quo grana vue paffe ponunt et po
moru alſtù ac citonioru. glandis cortices ſi-
miliaq. hec etenim materiā incarcera et flupu
eius arceret. Et quod si mă flegmatica est ce
rebum a flemate purgetur cù medicamin-
bus quibne itercidunt. mirobolanis kebuli.
aloe. mirra. hezagh. castoreu. zafranu. Sternu
tatione vtaſt cù còdeſo et castoreo. stropis gar
sargizet melleu in quo spicâ miscueris. cubebe
et seccu sup caput inſtilles squam in qua bul-
lieris camomilla. mellilotu bereniasetu. sanfu
cum et similia. pulueremq illi da stringēt e fleg
matica diarriâ. grosloſq caneat fridos abos.
C Capim. xvij. de lienterie medela.

Affio que lieteriavocaſt ſlu
miditatis flat ex cā vi-
scoſe opz in regimie ei? medicami
inib qvti: et abis stōm caleſacienti-
bus et humiditare deſſaccātibus vi
ſcosam que in eo eſt. vt caricariu electuario et
ſammaq. et chenzi pulueribuſq reprimētibus
et alijſ reſtringētibus vt purgametorum deco-
ctione et ſilibus. Et hec pulueris ad lieteris
vtilis assignatio. ſume balaustie et mirti gra-
noruz ſumaci. charati. tararatihi. cuinſq. 3.v.
galle frixe et in aceto extincte et flore granator
acidop. cuimazazi. ſemis hiemazi. carice neba
tice. vue paffe granor glādiu corticu. exterior
rù cuinſo. ii. cimini carmanici i aceto die et no
te infuſt ac ſiccati in vmbia. frixi. iiij. maſti-
cis ſpice. ſecci. xiloaloes idice cuinſo. 3. 2. 5. te

re oia diligêter 2. 3. de eo. ii. dabis vq. iii. ma
ne pariter q vespere cù mirti ſiropo. exptus
ſum hoc et inueni medicam q velle et ad hâc
fecti passionez. Alu? Œno? Œnator et mirti fri
orù. cuinſo. 3.v. ſumaci. carice lyre. et nebat
ce macali. meccici. granatorio paffe. cuinſo.
3. coriādri frixi. cimini. carmanici in aceto iſu-
ſi et i vmbia ſiccati ac frixi. candari thuris cor-
ticu. cuinſo. iii. flore Granati acidi. galle frixe
ſpice maſticis. ſahadi ſecci. xiloaloes idice.
cinami. cuinſo. iii. ſere oia subtiliter et ſume 6
eo in die ter. iuxta qo opus eſſe intelliges cu5
condito stringenti. et mirti robo ſimul miſtis.
Œpulvis machalite iuxta q ills ad hoc vtilē
coſoſui. ſume mirobolant kebuli. bellirici et
emblici in oleo frirox oline. cuinſo. 3.v. cmi
ni carmanici in aceto infuſi candari. ſeminis
porzi olim frirox cuinſo. vii. ſemis apy. ſeni
culi. anſiqz in vini aceto infuſi et frixi. cuinſo.
iii. maſticis. ſpice. cacale. garioſki. xilo aloes
indice. cuinſo. iii. ſahadi. iiij. ſere oia diligêter
et puuerê facto manc dabis et vespere iuxta qo
opus fuerit. Œpilis assignatio lieterie vtiliu
granati acidi flop. galleviridis. cuinſo. 3. iii.
corticu candari. corticu glandi exteriozu. cu
inſo. 3. 2. 5. trita oia diligêter i vini aceto opti
me coque donec ſa incipiat deſſicari et nodec.
ſacq pill. piperinas dans et eis exagis. pill.
alieviles et expte. ſume corticu candari. gal
le. granator cortices acidop. carathi. thara-
thi. corticu glādiu exteriozu. cuimazagi. cari
cenebatice. cuinſo. 3. ii. ſecci. musci. xiloaloes
idice. cacale besbace. cuinſo. 3. purgamēti fer
ri i vio iſuſi rihão dieb? trib? et ſiccati i vmbia
frixiq čtù et medicamni reliqrii tere ola di
ligêter et cù ſumaq aq distêpa pillaqz in pipis
modi exq? exag. dabis. Balaustie trocici lie-
terie vtiles. ſume gelnari ſemis roſa et ſels
hêmazi cuiq. 3. 2. iii. ſuiq gale vid? ipoqſtidos
fucci acatie. cuinſo. 3. 2. 5. zaſrai. 3. 2. 5. tritaqz
oia diligêter cù mirti aq distêpa vidis et drag
meos iſoima trocicos qo cù edito trisgeti p
pinabis. Et erpedit ſtōm êplizarivêtrêq huiu
paffios dhi hoc êplo. Assignatio ei?. ſue ro
ſe ru. optie purgate balaustie ſunmaci. ſādali
rubei et albi: cuinſo. 3. iii. coriati thorathiti.
glādiu corticu exteriozu: corticu candari galle
viridis acatie. cuinſo. ii. xiloaloes ſecci rame
ci. ſpice cuinſo. 3. ſahadi calami aromatici cu
inſo. iiij. ſere omnia diligêter et cerà in oleo li
queſac nardino et medicamina ſuperinſice et
emplastriza. et volueris medicamina hec cù
mirti aqua aut miſuſani aut vino rihano aut
ſimilibus distempera. Œmplaſtrum alind
garioſki ablinthi greci maſticis feliche ſaha
di ade chari aſari. cuinſo. 3. iii. nn. cùs muſca-
te libani. miſhe. xiloaloes idice. amomi. coſti
mirre besbace. cubebe. calami arbatici miq.

E 4

Ziber

3.laudant. 3.zafrant. marmachnzi. cinami. fre-
memesq. cuinſq. 3. 4. 5. acatie hypoqitidos.
ſecci. rameci. galle viridis gelnari. rose. r. cuiaſ
q. ij.tere oia diligenter 4 cí mirti aſ aut misu-
lani vel nadarube diſtépera 2 cù modico nar-
dino olo ſtomoq empliza. C. Sit hui? cibº dño
paffiòis auſi mòtanorù caro vt. cirres tangi.
fràquillini. colſibe agrestes frice cum aceto aſ
mixto in quo berberis fit. repleſtur ſnatorùs
grantis pigano. apto. cimino. coriandro ſicco:
ant còdiàtur i zirabigo cíuuis paffis 2 ſnato
ru ſnis 2 mirtints cinamomo 2 salégar. tràſq
litatè patièti impa 2 qetè ſonſiq masis àt p'ci
bù ad hoc vt nàlè quertàt ad iuterora caloè 2
hùiditatè deſſecét. C. Cú aut lièteria puſtular
aut vliep fit cã 2 in ſtòi ſut tunica iteriori vten
dù in patièt cibis 2 medicamibus pòticus 2 re
frigeràtibº fine calefactioe. vt ſpodiij. trocifcis
incarcerantibus fine 3zafrano 2 balaustianis
cù mirti robo. 2 ſefergelino. ſtropoq 2 qui fit cí
berberis ſranoq 2 aſumací alſiti ordelc aqua
ppina illi in qua mirti grana coteris 2 citonio
rum aut gluma arabica. 2 terra cipca. portula
cã 2 qz dabis aut hermazú. 2 ſemè pſillij. ac ſaha
ſakeremi pòpina frixi modez 2 olei irrigatù
roſarù. 3. ij. cù citonioz robo. aut mirti. C. pul
ueris assignatio alins hac in pre vtilis. Sume
ſemini pſillij. 2 merue 2 ſahaſakeremi. ac arno
gloſse friyorù cuinsq ezles ptes 2 atq supſtil
la calidà. 2 pcute donec nodek 2 oleu 2 plue ro
ſarù deſup er ppinaz. C. Tabaftri trocifcosù
assignatio. ad eadè vtillù. Sume roſe. ru. ſe-
mis hermazl. cuinſq. 3. v. glùme arabice. amis-
li. ſpodiij. cuinſq. ij. trita oia diligenter cí ſemis
pſillij ſpuma diſtépera 2 eragianos trocifca to
ciſcos. C. Trocifci alij. rose. r. 3. vj. ſeminis her
mazl. berberis. ſemis arnogloſse. carui. buſa-
di. cuinſq. 3. amili. terre sigillate ſpodiij cuins-
q. ij. tere ola diligenter 2 ſubtili tràſmitte pàno
2 cù ſemis pſillij lahabo diſtemperabis 2 ſub
erag. eramine trocifca: quos cum citionioz aſ
propinabis. aut pomoz ſtropo simpliciſi: aut
mirti vel eop zrobo. Balauſtij trocifci ad eadè
vtiles. C. Sume balaunſie. 3. v. roſa. ij. terre
cipce. glùme arabice. ſemis hénazl. cuinſq. ij.
acatie hypoqubitidos ſucci. cuinſq. 3. 2. 5. trita
ola diligenter cí portulace aſ diſtépera. erag.
trocíſcos iſforma quos cí assignatis pòpina-
bis. C. Trocifci ſtomaci vtiles vleribus. ſie
terre cipice. glùme arabice. cuinſq. 3. v. ſaguis
diaconis. ij. tere oia diligenter 2 duarù fac. 3.
trocíſcos quos cí portulace aſ bibes. Empla
ſtrizabis autem huins domini paffonis ſto-
macum cum emplastro quod diarria mole-
ſtatis colerica assignauimº. vt emplastro qo
ſit ex ſandalis roſa. balaustia terra armenica.
acatia hezazo. hypoqubitidos ſecco. rameco.
papaueris corticibus cum mirti aqua diſtem

Septimus

peratis 2 vitis foliorùs aqua ac ſempune. ſi
in hac cibus paffione rìſi cí oleo decoctiº 2
ordel alſiti cí roſarù oleo. biscocti quoq trí
ti cum amidgalino oleo frixumqz. sed 2 me-
3aurum cum folioz hermaci aqua. lenticula
ercoriata. que decocta è 2 ab ea eius aſ abie
cia puma cum amidgalino oleo ducit 2 coriſ
dro viridi 2 ſicco. poſtulacã illi porige 2 mir
ti grana viridia. gabire. alſitum. caſtaneam. cl-
tonia. pira. mentam 2 ſimilia.
C. Capi. xvij. de ſubuerſionis 2 vomitus am-
putationis medela.

Subuerſiòis

homini

nationis medela intuèdi 2 ſi ſub
uerſio accidit hol multoq cã cibo
rù aut eop abominationevomit
acceleret 2 pennaz imiffiòe 2 ſquingsibin por-
rectione aqueqz calide cù ſquingsibin 2 ſale,
aut cù ſermaci aſ 2 radice melòis ac ſquingsi
aut cum maluarù aſ vomat autez poſt pifceli
comestionem recentium: aut faſoli vel melo
nis. poſt hec ſquingsibin poſrecto poſui 2 ſalo
aquaqz calida purget ſtomacù 2 ommino mû
det atqz ad finem viſqz vomitum vigeat. poſt
vomitum inleb pòpina illi. 2 granatorum ſy-
ropum qui cum menta factus est: aut heſeres
ſytopum vel pomozum robum. C. Cum ante
humorous viſcoſi ſit cã vomitus patienti cum
melleovigeatur ſquingsibin in quo radices in
funderis cum aqua in qua bulleris anetum
modico adiecto ſale, aut pionoca eius vom-
tum cum melle in quo fugiles coteris anetù
radicumqz ſemen aut eruce cum melle et aſ
calida. vomat quoq poſt ſalfoz eſuz 2 aqua
pòhibe bibere donec poſt hec ſumplerit
due tràſierint hoze: poſt hec aqua bibat cali-
dam et mel. olinarumqz oleum et ſtomacum
purgare ſtudeat diligentis. Et ſi hie no pur
gatur vomitu vtatur nucis 2 ſenugreci 2 fugi
lum ſeminis cuinſqz parte vna ſalis ſnapis.
cuinſqz. 5. partem condifi 2 dràtè hec teres di-
ligenter 2. 3. dabis. ij. viſqz. ij. cum melle viſtè
perans 2 in aneti aqua diffoluens. ſicqz tepia
dum pòpina: quoniam cum vomitu ſlegma
educet 2 humiditates groſſas 2 viſcoſas. Et ſi
rachaevtaris. 3. ſalis indici duabus diſtempe
ratis cum melle 2 in aneti diſſolutis aqua hu-
mores educeret cum vomitu melancolicos 2
colericos 2 flegmaticos. C. popet autеz hu
iufmodi homini poſt vomitum mirobolanu
kebulum conditum dare 2 3inſiberis condi-
tum: aut gabire electuarium 2 muſci medica
men quod cíqz pietens fuerit iuxta qo opus
videris de eo offerens. poſt dies aliquot cù
hyerapicra 2 trisera ſtomacum purgare con-
ueniet infusionemqz aloes 2 piſt. sabbari. ſi
milibuſqz arce illi 2 ſegma ſhanibtº cpera

Practice

Maly

245

cito vtak cibis subriliet & minuat aniuvtēs car
nibus ą digōni faciles sunt in sartagine cuoli
ue oleo ą aceto patratis. carni galēgar ą mēta
apiō. frīrisq. cu allio 2 pipe pigano: apiō 2 sili
bus. TCū aut vomit? in nō crīsis tpe accidit.
cuiusq. egressio multiplicat ituere 2 si qv p vo
miti emittit corā e rubea e grotāti granatorō.
ppina sropum cu mēta facti 2 aquā fridam.
Dabis 33 pomorō simplicium sropō cu tama
rindōr. aqua decoctorō 2 aq̄ mente aut ribest
robīs aut heferē robiſ cu roſaſ aq: aut citonia
da muſa granatoriſq. aquā 2 tamarindōr de
ſingulis partē vnā ſumens 2 coques cu mēta.
colabisq. 2 spodij modicī ſupadde. qm oia h^
vomiti auſerit colerici. Ordet illi paſce alk
to cu niue 2 triticeo cu Granatorō aq̄ aut bisco
cito trito cu pomorō aq. Et si hecq et dederis
enomet. ſeco adiſce donec relineat. Si at vir-
tus ei debilitata est aq carnis illi refice q ex
pullop fit pectorib? 2 gallinari cu bisco to aq̄
citonto pomorōq 2 aq iniſce qua bibit ſpodi
intōm: cu citonto aq̄ emplaſtriza 2 po-
morō. ſādalo aq roſaſ caphoia 2 ſeci modico
hſacq 311 porrige puluerē. Aſſignatio ei. 3.
gra natoſs grano: 2 a Granorō berberis cuiusq.
3. v. rose. ſpodiij ſumaci piftationō cortiſ exterio-
cuiuſq. 1. 2. 5. ſtere oia diligēter. 2. 3. ppina. 1.1.
cu xiloaloes ſiropo 2 ditocq muſcato 2 simpli-
ci. Aſſis al piftationō cortici erkiop maſticis.
xiloaloes crude cuiusq ptētere oia diligēter
2 cu cōdito ppina. Ali puluis. berberis gra-
norō granatori cuiſq. 3. 9. ſpodiij ſumaci cui-
tuſq. 1. 2. xiloaloes crude. maſticis. piftationum
corticum exteriorum cuiuſq. 3. 2. 5. mente ſicce
iſ. ſtere oia diligenter 2 cu citonio aq ppina
aut muſtotum aqua pomorō. Citonia com-
dat heſpanica 2 pira 2 eorum frequētet olka-
tionē. Et si natura ſimul ſicca est emollienti
illā oportet mollire clisteri aut licinio ex cathe
mia burach. 2 zaccara rubea facto. Sit hmoj
homini cibus anuſ caro diſeſtioni obediens
vt pulli taugī subfricti cum aceto pigano. apiō
cortādro. mēta pipere. cimino cinamomo. aut
fricti in ſuper quos vinum instilles ſeminum
cu carni. cinamomo. galengar pipere 2 ſimili
bus. his cum vſus fuerit 2 nondu amputatur
patiētis flebotoma. basiſicā in manu ſinſtra
ant cruribus ſtias appone: aut ſub vmbilico:
ant in corarum radicibus: aut pedes forſtiter
ſtringēs liga 2 forſtiter frica. totuſq vt ad inſe-
rlora hec deducatur materia 2 vomitus am-
putetur. Et si nec ſic mitigatur. ſtias ſed ſine
incisione inter ſcapulas pone. Aſſignatio inci
dentis vomitus colericos medicamis. ſpodiſ.
rose. ſumaci sandali albi. marmahuſi. piftatio
rū cortici exſion cuiuſq. 3. berberis. nahane
ſicce xiloaloes crude. ſicci. cuiuſq. v. caphoie.
3. 2. 5. ſtere oia diligēter exagium de eis cu ta-

marindorum aq̄ pina in frīgida fricatorem
aqua quā colabis ſuper pomorōm aquā ſiro
ru. 2 ſic cu vafe bibit ſicili nono quod vapora
ueris cu xiloaloe crudā 2 caphoia. TSyropi
aſſignatio q vomitū reprimit colerici. gran-
torō pomorō. citoniorum aque cuiuſq libram
aq̄ roſaſ. 5. libiā tamarindi. 5. libiā mēte fasci-
culi. Inde in olla pioſce lapideā 2 lenes ad
punas corq donec trieng deficiat. tūc ſume li
Gni aloes crude. maſticis. ſecci. cuiuſq. 3. 1. 2. et
trita oia diligenter. in pano liga muſo subtili
ac laſi permitte 2 in olla pioſciēs coque do-
nec ad medietate totius quod primo posuſti
reheat. tūc ſuperadde zaccarā tabarzedi. 2 bul
lientis spumā tolle donec ad liquoſe pernene
rit iuleb. deponēſq in vafe cōde cu opus fue-
rit fruiturus. TSyropi aſſignatio qui vomitū
stringit flegmaticum. ſume citoniori 2 pomo
rū ſyrozī aq. vini ribani. cuiuſq libiā 2 inſi
mēte fasciculi nemāi. fautenesq ſuniał mo
derato decoque igne donec ad medietatem
reheat. tūc pioſe intus mellis depurati libiā 2
decoque donec spiffum flat. tūc ſuperinſe ri-
loaloes indice. maſticis. spice garioſi. heili.
cacale. cuiuſq. 3. 3. inziber. 1. 1. ſtere oia diligēter
2 ſup vinum pioſce tepidīs. lique facēq omnia
optie. 2 ab igne deponēs in vafe cōde cu opus
fuerit fruitur. C est attendendum ne ſorte al-
quo ſit corpus repletū hſoie. Qo si intelleger
ris medicamine vii cōueniet illi deponēti hu-
morē. Et si in ſiō medicamē morā no facit clu-
ſtere adhibe molle ſi huo: quidē colericus in
uenk. Acutu autē ſlegmaticus 2 téperatū ſi
fuerit huo: re melā colicus. Corpore euacuato
medicaminibus vtere ſomacum confortantis
bus 2 vomitum ſedantibus.

TCaplm. xviiij. de ſingultationis medela.

Inſultatio hec si ex euacna tione fuerit aut ex caloze, patiēt aquā propina roſa: refrigeratā cum pflilij ſemis spuma 2 olo ro faru ac violaceo: ppinaq cu peponis aq aut maluarī. aut cucurbite. porſtula ce aqua trite 2 aqua fricate cum inleb 2 viola rū oleo optimo. aut ſemis cucurbite oleo vel amīgdalino dulci oleo ſlibuſq. Ordei quoc porrige aquā refrigeratā cu niue cu amīgdali no oleo: ſomacuſq cu ceroto emplaſtriza ſacto ex citroli aqua et cucurbite 2 ſemperuine: ſi 2 pflilij ſeminis aq cu cucurbite rasuris 2 02 dei farina ac cathemia. violaruſq oleo. Et si ex repletione fuerit ſingultatio est vtēdu in paticientē iſus vomitu cu aq calida 2 ſquingibin ſed 2 aquā mellis cu aneti aq 2 fugilij ſucco ſi milibuſq que ſto: adiuuāt purgationē a flegmate. ipmoq incidunt. T pulueris aſſignatio vtilis q ex repletiōe est ſingultationi. ſume

Liber

cimini carmanici. et nebatici. anifi. semis apſi. et nanachne. eſques pres. teréſoq. oia diligenter era. etiam oabis patenti cu nevamini aqua. et Trociſiſi ſinguitati vtiles. q. ex repletione accidit. Sume mirre. aloes. adechari. nemamini. faute negi motani. mête. pigani ſicci. semis apſi. can darti. anifi. cuinſoq. 3. ij. opſi roſarù optie purgatarù cuinſoq. 5. 5. ſtere oia diligenter et cu vino distépans trocifca. deſſicſaſq. 5. exagiti cu nevamini aq. et mête bibêdu porriges. Et ſi castorem ſumpſeris obſoli. 7. 5. et cu aceto aq. mixto p. pinaneris: proderit ſinguitationi. Et ſi medica minibus his ſingultatio no mitigatur. ſternotatione vtere licinia naribus inducêſ cartarù: codifumq. olfaciat et ſimilia. Sed et anhelitus ſuppressione vtaſ. qm. ſepins ſingultatione ex repletioſe diffoluit. Et ſi egroto huic trocifcos ppinaueris. couquebi. ſub. 5. 3. examine cu ne mami aqua manifeſte proderunt.

T Capl. xx. de inflationis et vêtoſitatis que ſtomaco accidunt medela.

Amet inflatio et vêtoſitas ſtomaco acciderint patiètè cibù iminuere conneniet. ciboſq. cauere grossos qvêtoſita tè generât et inflatione qualis est faba. cicer fæsolus. lacvua ſtilia vtaſ aut balneo post multu exercitium. et ante prædiu fricetq. ſtom et cataplasmet cu fale et cimino. nanachus et electuarii ad ignè cale facctis. dabisq. ei ſeminis. puluerè. Cuq hec est aſſignatio. amcos nanachue. ſeicki. anifi. cuinſoq. 3. v. semis pigani. ſemis apſi motani. carda moni. nigelle. fautenesi motani. nemami. cuinſoq. iii. caſtorei. 3. 5. tereſoq. oia diligenter. vaſiſoq. ex eo. 3. cu veterivo. Et ſi egroto huic na ſturtij dederis ſeis. apſi ſeis nanachue. cuinſoq. 3. 3. ij. ſernebadi. carpobalſaſi. cuinſoq. 3. caſto rei. 5. 5. ſtere oia diligenter. et cu vino dabis hec rihão. pdeſt aut ſi his vtaris medicaminibus ſigillati. aut. ij. eopq. vel tribus et cu mell. pittaueris ſiro po ventoſitati medeſt. Et ſi egrotati huic electuarii dederis cimini erag. cu aq tepi da pndeſt. vêtoſtatèq. diffoluit et inflatione et digesitione procurat. ſocrita quoq. ad eadem vtilis est mirabili vtilitate et diatrion pipereon mutridatij. et tyraca. m. et emiedant electuariti. ſaureieq. et fautenesi. ſiliaq. Et h[.]c electua rit aſſignatio ventoſitati et inflationi viſt. ſie ei mini carmenici et nebatici. et nanachue. ſemis apſi ortolani. cuinſoq. 3. 3. ij. ſemis apſi motani. ſunizi. carpobalsami. xilobalsami. maſticiis cu inſoq. ij. gallégar. piperis albi et emi ſemis píſa ni cuinſoq. 3. 2. 5. caſtorei. galbasi. cuinſoq. 3. sal banin in citrop oleo diffolue. aut balsamio. et medicamia ſiml. miſce atq. cu diſpúato melle distépera et in vafe còde. dabisq. ex eo. a. 5. 3. vii. 3. cu aq in qdiminu carmanic bulliers: autyi

Septimus

no rihão: aut aq decotioſis pigani ſeis turia q patiétis atèdis ytutè et debilitatè ituere at et ſi nà ſiml. cu his ſicca è electuarii illi da farbarà. aut hyperapicra cu melle fermentantij cu aq in q anilium et apſi ſemè coterè. Qb ſi nà moſk est cardami da ſemè ſrixij cuiminu carma niči in aceto inſufum et frixum et ſicatum.

T Capl. xx. de lactis et ſanguinis in ſto. coagulatorem. medela.

Mlactis

et anguis cu in ſto coagulatur

obferuſdù è medela. et ſi lacipm coagulatù fuerit patienti leporis coagulù dare expedit. 5. 3. pèſans vſoq. 5. exag. cu aq tepida. Qb a coagulù no inuenire leporis da edulinù cum aceto mixto aut vino veteri: aut galloq ſimù cu melle. aut abrotati aq. aut ſihi succo aut fautenesi aq. cu sale. In ſanguinè aut coagulatij prie naturali cù ſumes. 3. ij. aut. iiij. cu aq in q heſtaz bullerij. T Capl. xxi. de tenaſmon medela.

I

tenaſmon

er acu tis fiat

huzoribus pungitiuſq. egrotati p[.]tilij ſemè dare q decet cùviolap oleo. iuraq. soſbeat pinguia. alu pervêris ei9 iferioq aq úſide tepidà. et violap linias oleo. Et ſi comitaf hec soſo colica patiètè tami dabis puluerè cu mir ti ſiropo. et ſahaſa ſeremi ſete ſubſriko. Cu aut tenaſmos huiditatis è ex cu viſcoſe q deſcédit. egrotatè a fridis. phibere expedit. machalite da illi puluerè q tenaſmos nàq. optimi est et mediij. Dabis q3 modicij ſeis apſi q porieq. liter cum aq cala. dabisq. 3. ij. naſturtij cu aq cala trocifci q3 aſcarmato ſi dètur. p[.]sunt ſcſoq. et coquti trocifci ſuppòſq. hoc licinij. Alliſnatio ei9 thuris maſculi mire munde. mihe. opſi. verici. 3afrài. eſques ptes tole teréſoq vi ligèter aſſafu iſorma in cuil9 extrèo ſimù appòe et tenaſmo patiès ſibi ſuppòat: qm p[.]ſentis est vtilitatis. Aſſigna° licinij al[.]9 ad idè. ſue mir re mûde. mihe. thuris maſculi. op[.]ſādaruni. 3a frani eſques ptes. tere diligenter et cu aq distépa. licinioq3 facto ſuppone. Et ſi ex his pilluk. tan q ciceris ſna feceris et tenaſmon patièt p[.]p. naneris grana. ij. ch[.]i aq tepida proderit. Et hec trocifcorq aſſigna° tenaſmo vtili. ſie na nachue. ſeis ap[.]ſi cuinſoq. 3. iii. 3. mirre mûde spi ce aſar[.]i. 3afrài. cuinſoq. 3. 2. 5. caſtorei. ſeis. inſe qami cuinſoq. 3. 3. tere oia diligenter et cu aq disté peras. 5. 3. trocifcos iſorma. Capuluis q tenaſmon p[.]deſt papaueris et cortichij ei9. cuinſoq. 3. iii. ſemis ap[.]ſi et ſemis pori[.]t. cuinſoq. ij. thuris maſculi nanachue. cuinſoq. 5. 3. tere oia disté senter et puluere facto exagium da viſq. 3. ij. cu aqua calida. Capuluis alius qtra tenaſmo vtilis nucis aſſate. 3. iii. nanachue vel nahaq.

Practice

Maly 246

ne thuris maiculi, cuiusqz.5.3. puluerê fac et
et viro da cù cala aq puero.3.ij. Aliq ad ide
semis apij nanachue anifi.cuiusqz.ij.nucç af
fate.v.xiloaloes secci nucis muſcate. cuiusqz
3.2.5.tere oia diligêter dabisqz de eo erag.cù
tepida. Et ſi cù tenaſto ſoluto ſuerit ſtatica
cù 2dito dabis ſtringêti. Pulueris aliq assigna
tio ad tenaſmo cù ſolone. Sume nucis affate
abebeli acidop flop. Œnatop ſpice garioſili ſa
hadi. cädari landat. calami. aromatici. caſale
belbafe. anifi. ſemis apij in vino iſuſi. et frixi.
galle frixe in vino exteriorc reubarbari taha
ſe in akarafe fruct cuiusqz.3. Œnatop grana
ti frirox.vj.tere oia diligêter 2 cù tepida inx-
ta qo op? ſuerit aq dabis ſpera aſt illi cibos
canere fridos. ſitqz illi cib? ciceris aq cù colu
bax pulk. aut paſſerib? frixis in oline oleo q-
bus ſemis naſturtij aliqd addiderit cibù mi-
nuat. ſitqz illi paucq?qin maxime pdeſt. CCú
aſt tenaſmos ex aſpate e itestinop. hocqz in re
cti e vtilimo iſteſtint licinia ſupponat q ſiunt ex
cathemia lini ſemie 2 malua tritis diligêter
2 cù ſenugreci aq diſtêperatis. aut licinſi qo
ex hezazi.3. zafrani. opij cuiusqz prib? lucta qo
op? e ſumptis patiæ i aq ſed dear i q ſenugre-
ci lini ſemié. arſunegi. cathemie ſolia. caules
lêticulâ ex coriçatâ. coreris. C Et ſi aſa hoc in
ſupiozib ab hoc ſuerit loco intin vt licinio
ad ipzvſqz nò attigat clisterivtere qo ex carni
bo. cathemia ſenugreco lini ſemie. ſicubusqz
ſit 2 furſure heueri. ſi ſamiqz oleo multo egro
tâtusqz clistere vt pfera aliquatulint? ipa lo
cuiqz ab exteriorib? cì hoc epliza eplò. CAsſi
Snaton carnibù elixatop in mortario optime
tere 2 ſupinijceoui elixiri vitellù 2 olei roſa
ti. ſoſtiterqz toti in mortario pcute. patien-
teqz foris loci cataplasma. Et ſi aſa plimi est
caloris opz eplizare loci cù ſtrigno elixato 2
trito diligêter oleo adhibito roſa? 2 ouivitel
lo. ſed 2 oleu roſa? puro 2 tepeſacto. qin aſa
dissolubit hec calidù. C Et ſi tenaſmos ſterco
rù fit in intektis 2 cluſon? cä electuaritij illi da.
saharbarâ dactilicij. aut viola? trocifcos aut
zaccara in aq cala. Et ſi aliqs hic e calor caſ-
ſte. ſ. da electuaritij cù turbit aut prunop? la-
hucij cì diagridij modico cathemie. buraci.
colloqntide adipis. zaccare rubee licinia ſibi
ſupponat 2 cù eſpidabagi inre illu ſefice cuz
polipodio 2 cartami ſpuma. aliyſqz hmoï mol
lientibus naturâ medicaminibus. cum enim
eam emollieris dolor mitigabitur.

CCapi. xxij. de intetinop diffuntere 2 ſaguis
nis ſturq? est cù ex coriatione medela.

S iteſtis ex coriatio 2 diffinte
ria ſuerit maximeq
i ſupiozib? i principis patièti tami pul
uerem dare expedit. cum citoniorum robo et
mirtino. et dabis illi cum mirtino ſyopo et

porirſe ielnari trocifcos cù mirti ſyopo 2 por-
tulace aq ac arnogloſſe. ſed 2 bafedi trocifcos
cù medicaminij aliq repreſimètij. C Et hec me
dicaminij assignatio 2 ex coriçatiòi pdeſt inte
ſtino? Sume ſtîme arabice terre cyſce. cu-
insqz.5. partez ſanginis vaconis. hypoqui
ſtidos succi. cuiusqz.5. partem tere omnia di-
ligenter 2.3.ij. pioſina cum mirti robo. aut cì
virgarum portulace aqua aut folioz. hêma-
3i. C Medicaminis aliuq assignatio. gumme
arabice terre cyprce cuiusqz.3.ij. acatie hypo
quitidos succi. cuiusqz.3. ſeminis portulace
frixi duas. tere omnia diligenter 2.3.ij. 2 cum
mirti ſyopo pioſina: aut citonioz: aut portu-
lace aqua vel arnogloſſe. Dabis etem huus
paffionis domino lac friſi in quo lapides p-
teceris calefactos aut frusta ferri ſilia: quo
niam hoc convenientius eſt. eo q in ferro pò-
ticitas ſit 2 reſtringat conſoſterc intantum
vt etià ad que perveniet deſiccet. Dabis au-
tem hoc cum biscocto. Sivero aligua illi ſue
rit ſebris. lac minime porriges: 3 tabaſiri tro-
cifcos ſtringètes cum citonioz robo 2 mirti 2
poſt horâ vnà ordei alſiti aquâ cù tami 2 gü-
ma. Due behinovt trâſierint hore puluerem
huic illi porirſe. Assignatio ei? ſemis püliij 2
imerue ſemis ac sahafaseremi cuiusqz.3.v. ter
cyſce armèice amili cùq.ij. ipod. ro. r.
carabe cuiusqz.ij. frige optime portulace ſe-
men. aliaq similiter. ſed aduſionè caue reli-
quaq medicamina mediocriter tere 2 cù me
dicaminibus 2 cù ſeminibus miſcens pulu-
rem fac ex quo. 3.ij. cum mirti ſyopo aut cì-
toniatedabidis. C Cleſcatur huius dìs paſſio
nis ſi nulla ſuerit ſebris auium carnibus mo-
tanarij: qz leuex ſi vt taugì cirres. ſefeni frâ
quillint in zirabago còditi cù oline oleo 2 gra-
natorum granis. Et ſi hoc cù edorù facias ex
tremis nihil peccas. Sumachia quoq ſi 1 eà
portulace mittantur virge vtilis eſt. Si ſit au
tem aliqua ſebris: mezaurè eòz que dirim?
offeres. panoq aqua inſufum granatorz mu-
zorù 2 maſſam que ex lacte ſit 2 milio. riſo ex
coriatis. Dabis et onòru vitella elixata i. ace
to ſup qua modicij mitte ſumachi. Et ſi vitel-
la onòu ſumpſeris elixrata in aceto 2 ſupſece
ris illis modicum mirte ſumaqui. 2 Salle diſe-
genter tritozum. oleuq ſuperinſtillaueris olì-
ne bullicës: 2 huus domino paſſionis poſtere
ris piodest. Sed 2 ſi ſobitionè que ex rifo ſit
ferediaco cù captarù renù adipe piodest. ma-
ximeq ſi rìſum ſriueris leuiter. ſobitio quo
q que ſit ex paſimate 2 gabini. in al. babire
cum dulcibus amigdalis tritis 2 amigdalino
oleo. Qoq ex atria ſit cù ſuma chì aqua 2 cas-
parù renù adipe: aut roſarum oleo ſi aliqua
ſuerit ſebris: kabiſq deoctius inaceto cum ſu-
maqi aq. pìunt. Cfruct huic des citòia. pis

Liber

ra poma pōtica.gabirſi.mespila. benachum,
ſlādes caſtaneas ſimuliaq. In aq. qua bit-
bit ſpodium mitte.gummā arabicā.ā armē-
nū. (Cauſumd est aut illi a pūgētib cibis et
q forſis ſunt acerbitat, falſiſq: nec q fortiter
pōtica ſunt pmitte, et aspa niſi forte in eis viſ-
costas fuerit ſtimul. et lenitas vt amilī ſuma
arabica terra. ſeminaq 4.ibus lahābī emitti
tur. (C: et hec pulueris aſſignatio q diffinterie
pdeſt et excoriatiōt iſteſtinop. ſume ſemis pſi-
lii et ſemis carne. ac ſahafasferemi. ſeminisq
malne.oium ſub firozō cuinſq.3.3. viſ. ſnorō
mirti et berberis.caſtanee ſemis portulace fri-
xi. cuinſq.3.iii. hermazi. et arnogloſſe ſeminus
SUMME arabice. terre armenice. terre ciſce.
cimoleeq amili. cuinſq.3. v. cancrozum mari
nox. hudahe aduſtox. acatie. hypoqſtidos.
succi. cuinſq.3.ij. coriādi. frixi. roſa[rum cuinſq.
iii. ſemina frige et reliq medicamina ſtere opti-
me. dabiſq ex eo. 3. iii. ad min9. duas. cù mir-
ti robo. et citoniori. Et ſi nulla fuerit ſebiz da
lac caſni i quo lapides ſint calefacti. aut fer
ri lamine cum modico paſſimatis. Aſſignatio
einſſe vtiliu excoriatiōn. terre ciſce. ſumme
arabice acatie hypoqſtidos succi: mezari cu-
inſq.3.2. 5. floz. ſnati ſeminis hermazi. roſe
ſumachi. geluari. cuinſq.3.2. ſtere oia diligēter.
ac cum arnogloſſe aq diſſeperās pill. de qb9.
ij. ppinabis cù mirti aq. Cù aut itrestis calot
accidit q multu stringsunt vti no expediet. ſed
patiēt q voluerit dabis aut puluerēcn aliud
adiecer acatie et carabe dabiſq. illi puleren
huc. Aſſig9. ei? ſemis malue et cathemie ſubſri-
po[rum cuinſq.3.3. v. a mili fritz, ſume arabice:
terre ciſpice: cuinſq.3. x. ſtere oia diligēter et cri-
bia. dabiſq ex eo. 3. iii. cù mirti ſiropo. (C: et ſi
cùvleratiōe et excoriatiōe nāe accidit ſicctas
e eſſationis incarcerationi patiēt p[liſi] ſemen
dabis et merue ac ſahafasferemi et cathemie
malueq ſingulo[rum p[te]s e[glēs et non fritas fu-
meqz er oſbuf.3. iii. yſiſq. iii. cù aq tepida et ro
ſarō oleo hec em nām molliēt. Sin hoc iſpuz
da medicamē c[u] aq in q caſtā. f. fricabis mol
liet etem nām et vlererib no oberit. (C: cu autē
vlerca in intestinis ſunt inſeriorib9. et medica-
ninu pocul a nihl cōſerunt: clīſtere tib[ui] ſtat
q[ui] ipm facili[que] citiinſq. ad locu p[en]uit ei9 non
deblitata virtute in ſupiori trāſitu mēbriorui
hoc itaqz ſi fuerit intuendu. Et ſi ſanguis eri
tus ſine tortiōbus ſit et dolore p[uncti]oſeq pa-
tientem clīſteriza cù arnogloſſe aqua et portu
lace ac virge p[ast]oris. ſic ſume ex ſingulis me
diā libriā et medicamia ſuperinſice oniqvizvitel
la in aceto eli[ra]tata vini. terre cyprice. ſumme
arabice. cuinſq.3. hypoqſtidos succi. acatie.
ſanguis diacoſis cuinſq. obolos. iii. tritorum
oium diligēter: istillabiſq. olet roſa[rum] optimi.
3. teresq. diligēter c[u] ono[rum] vitellis in moria-

Septimus

rio. et ſic cù ſuccis miſcebis et clīterizabis. Et
ſi aliuq ſimul e ſebris aut ardo[rum] angulatio
adjuce oib his encurbite aqua et ſemis p[li]ſi
ſpumā. Q[ui] ſi c[ui] tortiōe ſi[gu]is efficit p[u]ctio
nib[ui] clīſter adhīve leniēs et tortiōes miſiğs[er]
clīſtere i q rīzō p[oli]. 2. ordēi alſitū. adeps qal
la. Et hu[pi] clīſteris aſſignatio ad eade[mi] viſi.
S[ui]e riſi ſereliacci ordei alſitū. l[ét]icule excoſi
cate cu[mi]q.3.3. xv. ſno[rum] mirti. ſnati flo[rum]
cui[mi]q. v. coqoial trib[ui] aq. 1b. d[ec] ad v[n]a f[de]at
colaq 2. 5. lb. ſume yſq. duos triētes et medica
mia hec ſupinijce. ſume arabice terre arme
nice amili cuinſq.3. ceruſe p[lu]bi. ſi[gu]is via-
cōis. acatie. cuinſq.3. 5. 3. carte aduſte. 5. 3. vi-
la. iq. ono[rum] eli[ra]tata in vini aceto. reni adiſp
liq] facti et colati. 3. 2. Medica[mi]a terēs ſubtili
crib[ia] p[ano]. et c[ui] ono[rum] miſce vitell et adipe liq
facto in mortario d[ec] optie mirta ſinttudēs
t[ic]u: riſi aq[ua] colati ſupinijce. tepidaq hec i
ſteriza: hocq bis facies. Clīteris p[dict]o for-
tioris. ſume riſi ſereliaci. l[ét]icule excoſiate,
ordei alſitui mil[ui] cl[er]o[ſi]ati. cuinſq.3. 3. c[ui] adiſ flo
r[ui] ſnati ielnari. cuinſq.3. glādiu exterio[rum]
cortici. mirti Gran[or]p. tarathib[ui]. cuinſq.3. v.
que oia in tribus aque libris donec decocti
ad libri] redeat. col[ati]a. 5. libri] ſue i q hec mit
les medicamina. terre armenice. cimolee et cy
price. ſume arabice. amili fritz. roſe. cuinſq.3.
iq. acatie. deelachuā. hypoqſtidos succi. ceru-
si p[lu]bi. aſerebi. aduſt. c[ui] adabe. busadi. adu-
tor[um] carte aduſte. cuinſq.3. 2. ſtere oia diligēter
et ſue ex oib9. 3. iii. ono[rum] vitella. iq. i aceto eli
xata vini. olei roſa[rum] capi[ra]p reni adiſp liſa-
cti. cuinſq.3. r. diag. ſtere oia i mortario fortiter
et c[ui] aq decoctiōis miſce clīterizaq mane av
ſpe dieb9. duob9. aut. iui. donec ſufficiat opti-
m[u] est em. (C) Clīteris aliuſ aſſignatio. S[ui]
riſi ſereliaci. ſucci ordei. cuinſq.3. xx. role[mi]
ba]lauſtie. mirti Gran[or]p. cuinſq. v. coque oia
in trib9 aque libris donec ad libri] redeat. ac
cola et ſume ex ea. 5. lb. medicaminaq hec illi
inſice: carte aduſte ſanguinis diacoſis. ſume
arabice ceruſe plumbi ſtere ciſpice. cuinſ-
q[ui] 3. 5. trita hec diligenter ſubtili transmitte
panno vitellumq ſume oni elixatum in ace-
to et roſarum olei. 3. crudarum et in moriarum
pri]ce cum medicaminibus optimeqz con-
terens aqua] ſuperimpone riſi tepidumq cl
ſteriza. Utendum autem erit his cl[er]itib[ui]m
ta quod opus eſſe intellexeris ex p[ass]ionis vi
ribus et debilitate. et i[pta] quod necessitatem
videris ad medicamina vocant[em] stringētia vi
ſcofa frisidaq et similia. Et opor[et] cibuz in
minuere quo ſtercus paucum ſit et per hec lo-
ca non trāſeat nec ea ercoſet. (C) ſi p[ass]io
diuturno[rum] ſit. et in comedentem ſertur ſpeciē
niſi hec ſufficiunt ad ylcera deſiſcanda p[ter]
humiditatis eo[rum] copiā, et eor[u] putrefactio-

Practice

Maly

247

nem. saniesq. egredit fine sanguie: tuc clisteri
vtendú est acuto adurétisq. fortiter desiccant.
vt arsenicox clisteri. vlcera etem q. exteri9 aci
dút 2 cí medicamibus nò desiccatur flccanti
bus vt vngétis 2 puluerib9 necesse hít adhibe
ri medicamia q. in vtliu sunt desiccatiòis vt co
ctura. Coctura aít alia fit medicamib9 adure
tib9 vt calcio 2 dicberdic. alia igne io ergo hac
in diffinteria clisteri vtédù est qo cocture obti
neat loci q. fit illò e in q. aripugmèta ponur
tur. nec yo his in principijs vtédù is poſt tpis
plixitate. Cet hec trociscox affignatio arseni
cor q. in clisteri ponunt. Sume arfenici rubei
et citrini. aluminis iemenici. galle. eris vtli. calcis
vine. cuinsq. drag. vi. vel ecauſt: panis adu-
ſt. sanguis draconis. cuinsq. 3. iiij. opü. gumme
arabice. ceruſe plùbi. cuinsq. 3. iiij. teres oia dili
gêter cù mirti aq. distêpera 2 trocifca. cíuſq. op-
9. fuerit ſume ex eis. 3. iiij. cí. iiij. aut. iiij. ríſi aq. 3. lé
ticuleq 2 alkiti ordei eſlib9 ſimul decoctorum
ptibus 2 ſic clistere adhibeas. Arſenici tro-
ciscox affignatio. Sume arſenici rubei 2 cro-
cei. ſebb iemenici. cuinsq. 3. 2. calcis vine. xx.
panis aduſt. carte aduſte. opü acatie. hypoq
ſtidos ſucci. cuinsq. 3. v. tritis oibus diligêter cu
arnogloſſe aq. distêperans trocifca 2 vſui recò
de. cumq. opus fuerit cù ríſi léticule alioruqz
q. p[ dicta] ſunt decoctiòis aq. vtaris. Arſenici
trociscox affignatio zernichi rubei 2 crocei. cu
insq. 3. iiiij. aluminis iemenici. eris vtli. cuinsq.
3. iiij. opü. 3. zafrani. cuinsq. 3. iiij. carte aduſte. acatie
ſanguis draconis. tere. chimolee. gùme arabi
ce cuinsq. 3. iiiij. calcis vine. vi. tere oia diligêter
2 distêpera cù mirti aq. 2 eragi. trociscos in for-
ma cuz opus fuerit fruitorus vt ante dirim9.
Cet ſi vlcus 2 excoriation in intestino ſut recto.
licinij[is] erit vtédù ad hec vtilibus: qm hi ad lo
cu pueniét. CAsſaſi affignatio q[ui] sâguinê am
putat. ſume acatie. hypoquiftos ſucci. telna
ri. terre cyprice cuinsq. 3. partê vdahe aduſte. ce
ruſe plùbi. cuinsq. 3. 5. partê trita oia diligêter
cu arnogloſſe aq. distêpa. aut h[oe]ge paſtoſ, aut
portulace aqua factoq. licinio ſubimpone.
Lincini ali] affignatio ad excoriationè dif-
sinterie. Sume ríſi ſerestaci. gùme arabice. ter
tre cyprice. cuinsq. 3. partê. carte aduſte. acatie.
balauſtie ceruſe plùbi. sanguis draconis hy-
poquiftos ſucci. cuinsq. 3. 5. partê tritis oibus
diligenter cù arnogloſſe aut mirti aq. distêpe-
ra. 2 aſſaſi in eius vtliMO filù ponés fac: cuqz
opus fuerit fruere. Et ſi q[ui]a. primo decurrit
loco ſanies est. h[oc]v taris licinio. CAsſignatio
ei9. Sume calcis vine. 3. iiij. arſenici. r. 2 crocei
cuinsq. 3. iiij. marpa ſenegi. cabathi argenti. hy-
poquiftos ſucci cuinsq. 3. 2. 5. tere oia diligê-
ter 2 c[ui] gùme arabice aqua distêpera. licinij[is]
qz in forma longi] ſub digitì quâtitate quo ſe-
lum ponex: quo c[ui] op9. fuerit c[ui] filo educatur.

Quod ſi in ſuperiorib9 erit paſſio intestinis
medicamib9 erit tibi q. bibit vtédù. C[ui]s ât
excortiatio hec in ſupiorib9 2 iſeriorib9 2 q. potu
ſumunk medicamib9 2 clisteri vtendù è ſimul.
Ex edicta út c[ui] putreſinis intestinor curatio
aduenerit 2 ſanata fuerint. medicamib[ui] caue
re ſoluenti pozectionè. maximeq. quib9 co-
loquintide adeps imſcetur diagridiſiq. Si ât
ad ea depulerit ne[ti]tas mirobolanos illi da
neat roſaz. ſumumterre. caſſi. ſi. lebelabum
2 ſimilia.

C Cap[im]xxiiij. de diffinterie epatice medela.

Patice

diffinterie medela
cura p[difficil]is è. 2
perpanci ab ea liberan[que]o q[ui] me
dicox multi paq. epatis agnoſcut
debilitate c[amo]q debilitat. Ait
5. ſe agnouilſe quofda q[ibus] diffinteria erat
epatica q[ui] epatis facta fuerat dabilitate. pe-
rieruſtq[ex] pa[ca] medicox notitia eor[que]
tiòis: hec n[am]q paſſio n[on]uſtq[ex] er h[ui]oſe fit acu-
to qui ad intestina deſuuit: 2 q[ui]m hec paſſioly
cerat intestina curât illâ diffinterie intestinor
cura c[ui] epatis d[ideret] curâ. ideoq. q[ui] eſgota
tur deperit. Op[3] itaq[us] medici inuenſigatione 2
ſpeculatione diligêt adhibere ſignis q[ui]9 epa-
tis ſignificatur paſſiones q[ui]s[ey]t itellererit epar
curare p[ponat] c[of]fortâtib9 2 his q[ui] malâ eius
auert[ur] c[ô]plexionê qu[é]admodi]n in male com
plexionis epatis medela aſſignab[im]9 2 ei9 de
bilitatis. poſt h[ui]llis vii] c[ip]iat q[ui] sanguinê in-
carcerât 2 eiuſmodi paſſionê queq ab ea ſue
rit inco]moda amputât. S[it] ât hec puluis c[ui]
iminſeck berberis lacca. reubarbap. terra ſi-
gillata. cyprica. ſpodi] ſpodi]q trocici strigê-
tes 2 ſilia. huic medek paſſiòi. C[ui]t hec pulue
ris affignatio q[ui] h[ic] manifeſte p[de]k. ſue ro.
r. 3. vi. berberis. iiiij. lacce lote. iiij. virgaz] ſuhe.
[ſpodi]q. gùme. sandali albi. cuinsq. iiij. ſemis he
maci. 3. reubarbari. 3. 2. 5. zafrani obolos. iiij. te
re oia diligêter. ppinaq. q[ui]drantê c[ui] lacte quo
buty] eduperis ab e[ragi. v[ic]q. 3. iiij. p[ie]ctis pri]
ferreis laminis caleſactis in ipm lac. Et ſi tro-
ciscox carabe. 5. e[rag]. ſumpferis 2 c[ui] p[om]
ppinaueris robo muzoq aut granatoq aq c[ui]
portulaca 2 berberi. aut ribeſi robû vtile erit.
Sic 2 oia q[ui] sanguis ſpnto p[ſint] medicamia ſi
medicamib9 admiscean[que] male medétur c[of]
plexioni epatis calidi 2 ei9 debilitati. epatice
p[ſunt] diffinterie. E[par] medicamib9 ipm c[of]
[ta]tibus empliza 2 sanguinê reprimêtibus. vt
hoc emp]o. C[As]ſignatio ei9. ſue sandalowz
cuinsq. 3. vi. ſumaci. balauſtie. cuinsq. iiiij. tere
cyprice. hypoq[u]tidos ſucci cuinsq. iiij. tere oia
diligêter 2 c[ui] arnogloſſe aq distêpera aut h[oe]ge
paſtoris. aq[ui]q roſa]p ac c[or]zimbo] vitis. 2 e[par]
emplastriza p[anno] c[ui] l[í]neo ſubtili. inſuſo 2 re
frigerato. ſicq[ui] super e[par] p[one].

Ziber

C Caplín, pr.iiiij. de emoroidiù i kistularum filurarumq.ani medela.

Mooroides

a Æbus deuunt
sanguis vt curenk patiù vôtu
est vîtedi u panlati illi affuecat
medicamibufq û delectat vt ca
raba buſadum margarite miſte
cù mundatib? vt terra arinenta u cyprica. cuz
his q vormitatdeß pnočatvt a fulumia ſereſa
cu tyriaca recés. C[ad]edamis affignatio vtli
lis. emoroidib? qbus ſanguis deuunt. Sume
troticof carabe. 3.2.5. mirobolani. indi. bellirici
et emblica friroq in oline oleo et tritorz dili
gêter. crtribatorius cu machalo. diſſolue et por
tr aſq. pilulaq. 3. iii. cu aſq tepida ppia. C We
dicamè alio ad idè mirabolani indici. bellirici
emblici. cuinfq. 3. v. ſemis porri. iiij. buſadi. ca
rabe. v. dahe aduſte cuinfq. 3. ï. 2.5. machali. r.
tere oia diligêter. et macalù cu porri aſq diſſol-
ue et solioz cipressi atq. cu ipsis medicamib
ſtîſpera et pill. dabiliq ex eis. 3. iiij. cu aſq in q
ferru extunxeris caleſactù, pdeſt emi et ſanguis
amputat flurù. C[assignatio alia. ]mirobolani
indi. bellirici. emblici cuinfq. 3. iiij. Gnotù mir
nt. gladiù coztic. extertorx tarathithi. balanstie
cuinfq. 3. iiij. maſticis.nucis muſcate. ſpice ga
riofili. cuinfq. 3. iiij. macali. glanct. iiij. ſemis porri
iiij. purgamèti ferri i vint ifuſ fece nocte et die
fririqz et deſſicati. pr. mirobolanu et emblicum
friges poriqr ſemen in oline oleo et diligêter
teres. macalù aſt in aſq solioz cipressi diſſolue
et ſic oia hec diſtempera medicamina. pillq
cu tepida. 3. iiij. daturus aqua.

De emoroidis

ceces. Emor-
roides aſt ce-
ce he ſunt qbus ſanguis no effuuit iöq apide
ſunt quo deſuuat. q em ab eis decurrit ſanguis
malus è: cu exerit dolor mitigabit. ſi igitur eas
aperire volueris cataplasma illis adhabe me-
dicaminu calidoz vt bathurmarſi et pugêſt quæ
de ſuccù aut calicon et dicberdic et poſt hec mi-
robolanu liebulu et eblič. codita dabis. macali
q3 pill. et trifară miore. C[et hec pulueris affi-
ſignatio emoroidiù dolou vtilis et eap vêtosita
ti. ſie mirobolani idi. emblici friroq in oline
oleo. cuinfq. 3. x. ſemis porri. nabatici. naſtur
cii. ſemis frirozum. nanacue. cuinfq. 3. rv. in al.
xviij. abeheli amigda laz amararu. nucleoruz
anteſpicoz. cuinfq. v. maſticis. nucis muſcate
cuinfq. 3. ï. tere oia diligêter. 2. 3. iiij. de eo dabis
cu aſq cala. Et ſi huì? dño paſſiòis aſq porri. 3.
rv. cu duab? olei nùc ppinaueris manifeſte
pderſt. et ſi loci veteri olinar? olo cataplasma
ueris dolouib medeſt. Et ſi patiès is mirobo-
lant indi in vaccino friro butyro aut oline olo.
et ſemis ſeniculi. tritorz diligêter. cuinfq ptè.
naſturii ſemis pte. 3. ï. ſumpſerit. ſumetqz die

Septimus

bus ſingulis ex his. 3. iiij. cù vini tede pderu.
Cpil[li]r. affignatio q doloz mitigât emoroidi
naturâ q soluut. Sume mirobolani indi. belli
rici et eblici. machali. cuinfq. 3. 2. 5. cum car
manuci. falis indi. ſatureio ſereliace. ſureniam
albi. âmoſiaci. hermeli. ſataresi. nanachue. ra
ſeni. ſeliche. maſticis. cuinfq. 3. 2. 5. penidioz
optimoz. turbit albi cuinfq. viij. aloes e pati-
ce. pr. ſeq. dineq. iiij. tere oia diligêter. gümaas at
cu porri aq diſſolue et eadê oia diſtêpera medi
camia. pillulaq. 3. iiij. vſoq. iiij. de eis datur? no-
tid? còntuis q[ui] manifestiſtume pſunt et do-
lorê mitigât. C[empti] affignatio q[ui] ani mede
tur dolozib? et emoroidi. Sume machalum.
glancu. 2. i oleo diſſolue: ſemè lini et porum in
butyro decoctu vaccino: ſimul oia in motario
tere donec pſectus ſit et anu emplaſtriza. C[em
plaſtru aliu ad eadê vtile. Sume camomille
meltiloti. porri nebatici. solioz cathemie. cuinf
q fasculi. 2. in aq optie coq dœc oio, deſciat,
túc in motario tere 2 out vitellu ſupinijce: op
timeq, ſimul oia còtere: túc ſume ſenugreci. li
nt ſemis. cuinfq ptè. machali in adipe liqſacti
galline. 5. ptè. tritaqz diligêter alijus admite
empliza anſi cu tepto. C[pulueris] affignatio
q emoroidi. pdeſt doloribus. ſie abebeli,
heſqui. amigda laz amararu. nanachue. cuinf
q3 ptè. porri nebatici. partes. iiij. arifotologie. pi
retri. cuinfq. 3. ſpartè. tere oia diligêter. 2 farie
nâ heueri ſupinijce. oiaq cu porri aq vitasse
ra. 2 factu panè in camino pone lenis ignis. de
ſtccaq 2 terens cu nucü oleo iteru paſta ut
ſilami irrozabis. dabiqz ex eo. 3. iiij. cu tede vi
no. Cù autê emoroidas apa comittatur cali-
di: hoc applica emplaſtru. Aſſignatio ei. Su
me ceruſe plùbi. 3. v. litargirij. espaḥanici. iiij.
maſticis. 3. iuſqami albi. iiij. trita oia diligêter
cu oui albumie paſta et múdaq oleo olinar.
locoq appone tepidu. C[empti] affignatio ca-
lido in ano aſati vtilis cu emoroidi. Sume fo
lio[rum. cathemie. camomille. meltiloti. cuinf
q manipulum. ſenugreci. ſeminis lini. cuinf
q3. iiij. lenticule excozlate. 2. coque oia donec er
ſiccentur. et moſtario terre donec tâſ vnguen
tum fiat: vitellaq. iiij. ono[rum] ſuperadde cum
violatio oleo. 2 cum piftello optime miſce do
nec complea. 2 ſic locum emplaſtriza. C[de]
dicaminis affignatio quod dolores ſedat emor-
roidum ſi nullus fuerit illic calo. Sume al-
lium ſine cozticibus et tere diligenter et oleum
ſuperinijce ſeminis lini. vel ſeminum optime
q facbullire donec alliuq dequoquatur: tunc
ercola ab eo oleum: ipſoq anum inunge.
et cum alio anum emplaſtriza calido: omni-
no per dei auxilium dolozem mitigat. C[de]
dicaminis affignatio quod emoroides de-
ficcat: anum cum vino lana pontico et pulnerê
coni cipressi ſupinijce et hâtali puluerê. C[emi

Practice

Maly 248

Snatio al.nucis cypressi. corticum glandium exteriorum, corticii ſнатозиinſuſq. maſipulum tere oſa medio criter et in vino coſq. pōtico co laqz et anu ablue māe et vespe. diedb. continuis qm emoroides deſſiccat. Cunguëti qb emoroidas deſſiccat assignatio. Sume mirre mun de.3. hypoq. ſtidos ſucci.ij. obbāi.iii. paru tis- des hec et in vuaru ſucco ſiſundēs vnguëtī ſa cies qb ſup lini pānu extęſum loco appoſes. Medicamis alip. assignatio. aruci et lithargiri eqles ptes diligēter tere et ſubtili trāſmitte pā no et oleu ſume roſaru puru qb totu ſupinſun dat ſimul hec coqſ. doec vnguentu fiat. ſicqz cere.3. liqſacte ſupaddes et vteris. Cunguëti alip. assignatio deſiccātis e moroidas et ſiſtu- las ani. Sume picis.3. e. et i.xv.oli nucu.3. liq. fac. ſulphurifq. crocei aduſti. opſi. ſeliche co riij ſerpētis qſuni. et e lapis ſup qum auri ſo ſia ſiſt et argēti fracti chibaco. cuinſq.3. y. te re oſa diligēter et ſubtiliter cribza ac ch. oleo et pice dilſp. a arſetuq. ch. zibaco fractu et ſup li. gnu linei catapla pāni locoq. applica. Olei aſ ſignatio q. emoroidib. p. deſt. Sume aq. por- ri libra et ipone illi ſemis hermeli. cortici cap. paris. cuinſq.3. e. x. pigzi virga vnās in al. mani puli vnui coq. diligēter doec maturek colaq. et ſupadijce.5. libra olet ſi. ſami coq. doec olo ſup ſite aq. deſciat. cuq. op. fuerit vtere. C.OLEU alib. miheſkure. oblibanu. corticiu capparis coſi. hermeli. cuinſq. ptē. rododaphnis. qbriti crocei cuinſq.5. ptē. tere oſa diligēter et cu ſub tili cribza pāno. et tripli medicaminu pōderz ſupfunde olei nucleop. antepſicor. et zebaci et olinaq. egliter optimeq. liqſac et yale 2de cuz op. q. fuerit fruturq. C.OLEU alib. qb emoroidi bus p. deſt. ſibat. et ſi o. anio loc. inſugat. Su me aq. porri et gēdicōis. cuinſq. libra corticis radicum cappis hermeli. cuinſq.3. x. arisolo gie.1. costi. cuinſq.3. v. ſanfuci. ſebabeq. cuinſq. ij. tere oſa medio criter et ſucco iniſiēs coq. op time doec triſe deſciat. ſuc ſupinijce nucleo- rum antepſicor. olei et olei ſeminu cuinſq.5. libra et coqſ. leni igne. doec deſciēte aq. oleuſ ſupſit:qb patiēti ppinabis a.3. vq. eragium ch. aq. inq. ſenugreci coreris et anum eodē inſi ges:qin. dolorē cōpescit cōtino. C.ſumigii qb emoroidib. p. deſt. et dolorē eap. cohibet: et hec eius assignatio. Sume machali glauci ſeminis porri. corticum radicum cappis. par. tes eſles. et tere. q. ſup ignem ſub ſcāno po- nes p. ſoſato: patientēq. deſup ſedere facies. ſtinus dum ſuſtolliſ. ſum. ad anum feratur. deſſiccat etem. emoroidas. C.ſumigiuq. alib. Nigellā. hermeli. cortici. radič cappis. ratine gum. t. p. maſculum. egliter ſumēs tere me- diocriter. et patientē vt assignatuz est vapora. C. Que autem emoroides intin. grosse ſunt vt nihil in eis que assignauim. p. ſint in his me-

dicaminb. yti puenit acutie. Cataplasme tur itaq. cum calce. et arſeyico in balneo. et pferat medicum patiens donec adurāt. ardeat ſic lanet cum vino locum et ſic hātali cortices et lupinuq. aduſtu egliter ſup pulueriza: quonis hoc ſoſtiter illas deſſcabit. Sed et ſi hoc non confert fortoib. vtēdum est. vt calico et die- berdic. Tribus itaq. died. his illas catapla cōtinis māe et vespe: et quotienſiq. medica men ab eis tolli. ablue et cum vino et medica men ſcōo appone. Quas cum denigratas vi deris et qſi aduſtas medicamē tollet et vnguēt tum appone ceruse quo et locum deſſcet et ar dore incédiumq. a medicamine factu acuto mitiget. Sedat autez et ardoze qui ab hoc fit acuto medicamine ſi. ſamum tritum diligēter cum roſa. oleo et oui albumine: q. cum mixta fuerint loc. ipis cataplasma poſt acutu me- dicamē. Aut ſume ouivitellum et ordei farinā olesq. roſarī miscēq. ola ſimul catapla. lo- cum. C. Quod ho. medicamē no fert acutum ferri in iph. vtere inciſionem: quod quemad- modum fieri oporteat in chyrurgia assigna- bimus. C. Capi. x. xv. de apoſtematum et ſiſſurarī ani medela.

Jano acciderit aſa calidī ſi emoroidibus. opz locu emplizare cuz cathemie frondibus et solatri. violis ſiccis lēticula excoriata. hec coq. opti- me in aqua donec plena fiat decoctio et des- ſiccentur parum. tunc oleum ſuperadde ro- ſarum et violarum: oniq. vitellum. et albi- men in morario diligenter mixto. patierifq. donec compleatur et locum cataplasmabi. C. Medicaminis alius assignatio contra ani apoſtema. Sume ceruse.3. v. thuris maſculi. 3. et. 5. acalimie argenti. ij. tere omnia diligen- ter et cum cera oleoq. misce roſarum et inti- be aqua ac citroli et in morario percutiens conde. cunq. opus fuerit vtere. C. Assigna- tio ad ani ſiſſuras. Sume medulle cruris vac cini et ceruini. aut adipis eius cuinſq.3. x. re albe. v. mumie. ij. liquefac ceram in oleo violarum ſimulq. reliqua et cum opus ſue- rit vtere. C. Assignatio al. ad ani ſiſſuras. vn- guentum ceruse. basſicon. medullamq. vac cini cruris ſimul misce optimeq. in morario confricans locum cum cataplasma. Sume quoq. ratinesi. et picis equales partes et omnia liquefac in violarum oleo et adipe gal line. miscenq. cum vitelli ono et modico apio locum cataplasma. C. Assignatio ad fi-uras fine caloze gumme medulle cruris vac cini picis Grece. cuinſq.5. 3. ceruse litargiri. cuinſq.1. trientes. 3. cere. munde. 3. olei roſa rum puri. tij. cerā picez et medullā in oleo liq-

Ziber

fac rosaf et cerusam superimſe. litharsiruſs in mortario ſoniterqvs dœc compleant tere. Qb sì ſiſſuras ardo: cōitatu et calor: ch ceru ſe cataplaſma vngsumento qb ch oui ſit albumi ne et modico caſoſe. aut ſume aqua ſolatri et cathemie ſrondiſi ac poſtulace et rosarſu oleſi ſupersunde in quo cerâ liqueſeceris. ſacq3 ce roti in mortario et cataplaſma locum.

CCapi.xxiij. de egreditiis podicis medela.

Am aut
poder egressus
fuerit patiens in
aqua ſedeaſ cartami quaſi in ſupi-
ribus aſſignauimus. anſiq3 cù vi-
no lauet pontico et ſuppulueriſet
puluerê hunc. ſumat nucis cypreſſi. mirti ſic
ci. acatie. hypoquiftidos ſucci. Salle viridis.
equalesq3 ptes. teratq3 diligêter et ſuper anſi
puluerê pulueriſet. aut ſumat cabathi argenti
roſe. ſumaci. cuinſq3. 3. iiiij. mirre mſide. ij. tris
taq3 diligêter et ſuper anſi pulueriſet lotu5 vi-
no prius pontico. aut certe pulueriſet deſup
farine thuris litharsiru5 cuinſq3 partê. nucis
cypreſſi. 5. partê. limature plumbi. ydahe adu
ſte cuinſq3 partis quadratê. hec oia ſimul te-
re diligêter et ſubtili críbza pâno. ac ſuper anſi
pulueriſa prius vino loti5 pontico. Et ſi cum
podicis egressu apoſtema fuerit. ſume lêtiu
le et granati cortiſc. glâdiu5 cortiſc. exterioſp. coni
cypreſſi cuinſq3 partê et in mirti aqua optime
coq3. oleuq3 ſuperinſtilla rosaf et plurimù in
mortario miſcens locu5 cataplaſma.

CCapi.xxiij. de tortionis medela.

Itortio
acciderit ex ven-
toſitate groſſa.
patiēti apſi ſemē anſiſum ſeniculi
q3.nanachuâ ſatureiſa ſereſiaca3
equalr trita et cù vino diſtempera
ta veteri propina. Et ſi non fuerit forſis véto-
ſitas aliquid hóx illi dabis ſemini, aut aliqd
fautenegi ch aqua calida. Et ſi tortionē ſolu-
tio comitatur. cardami grana illi da frixa ch
condito. aut puluerem machalithe. Et ſi na-
tura téperata eſt. hunc illi dabis puluerê. As-
ſignatio eins naſtureiſri frixi ſeminis. 3. iiij. ſemi
nisapii. nanachue. cuinſq3. 3. 7. 5. baccarii lau
ri. 3. tere oia diligêter et tutra quod opus fuer-
rit cum aqua calida propina. aut dabis for-
te. 5. 3. 4 naturam cù hyperapicra ſolues. et tur-
bit cuinſq3. 3. ch anſi aqua ppina. Et ſi tortio
ſtercoris ſit incluſi cã in intestis inſerioibus
cſliberi vtere. Qb sì ex mala ſiat cōplexiōc ca-
lida que intestinis accidit. ſemis pſilij. 3. iiij. ch
oleo rosato et aq rosaf ac granatoſp. aq pceſſi
patiēti dare expedit. Et ſi ex colera. ru. q ad i-
testinſi deſuſt groſſuz ſit tortio. Da illi ſemis
pſilij. et poſtulacei. ac ſahafaſeremi ſeminis et
medulle ſels citroli. cuinſq3 partê. tabaſiri. 5.
ptê tere oia ſemib9 exceptus et oleo pap inun-

Septimus

ſer rosarſu. ribeſiq3 illi ppina ſyropu5 et aqua5
biberis inſunderis grana.

CCapitulum. xxiij. de colice medela.

Alica

Alica
paffio ch ex humore fit
ſtatico patiēti electma-
riu offer dactilicu ac sahárbará ac ci-
tonioſp. laſās cù aq cala5 patiēt ca
tapta locu5 ch ſale caſeſacto egruq3 in aq pil-
iducas. in q camomillá. mellilotu5. beremale
tum carnibú. heſo5 filiaq3 coxeris locu5 oleo
illinias heſqui et ſi nā ſoluit et doló mitigat
eque ſin da illi ſeqbinesi. 3. iiij. 4. 5. aut pillulap
ſetidaq3. 3. iiiij. et ſi has no patit pilláas pp calo-
ris cōpionē etatcq3 et tps caſſie. f. medulle da
illi. 3. xx. calégebini. xy. cù aq in q. 3. iiij. ſemis ſe
niculi coxeris et ſupinijce turbit albi. exag. et
hyere. 3. atq3 ch calida ppina aq q3 illi pillu-
las has. Caffignatio earq hyerepiere. turbit
cuinſq3. 3. colloqntide adipis qdratê falis na
tes obolos. ij. diſagridiij obolú5 et machali glan
ci. 5. 3. tere oia diligêter. ſed machalu5 in aq dil-
ſolue calida reliq3 cù ea diſtempa medica-
mina et piil. in vmbia deſica et eſt potio pſe-
ta ſlaticevitlis colice. Cipillap aſſignatiovi-
liu5 colice ſlatice p plúmu5 q3 ioánes piil. voca
uit margaritap. ſume sabaremi opoſaciq
eqles ptes et opoponačè in aq diſsolue calida
ca deinceps titimalu5 admisſce et modicu5 ſupad
de 3aſraí pillulaq3. aq p potio a. 5. vsq3 exag.
puero át oboli dátur. ij. vsq3. 5. 3. Cipillularu
aſſignatio aliaq q colice plunt ſlatice. ſume
turbit. hyere cuinſq3. 3. iiij. agarici duae. opo-
ponacis. iauſiri macali caſtoei. cuinſq3. 3. ſic
ca. tere diligêter medicamina et ſubtili críbta
pâno gùm a9 át in pigái aq diſsolue et in mo-
di piptis piil. ex qb9. 3. dabis. iiij. cù aq ca. in q
bullieris ſeniculi et apü ſemê anſiſumq3. piil-
ak ad idez turbit albi. 3. aloes. epatice obolos
iiij. ſcamóee obolú5 tere oia diligêter et cùmel
lerdiſſêpa pillulaq3. iiij. potiōes ſrú medietat-
cu5 cala5 bibes aq. Cipillularu5 aſſignatio colice
ſlatice ex vétoſitate valdevitiliu5. ſume agari
ci. ſeqbinesi. macali. caſtoei. iauſiri cuinſq3.
aloes epatice. iiij. teresq3 et piłkabis. ſrú e po-
tio. a. 3. vsq3 exag. Et ſi hui9 dno paffios bye
re cù melle fermêtate. 3. iiij. porereris dederi
q3 in el9 vestigijs radicu5 aq cù charue in al ca
rhue oleo maſiſtiffime pderit. Cao radiu5
ad hec vtilis aſſignatio. ſume corticum ra
dicu apü. anſi ſeniculi cuinſq3. 3. iiiij. maſiſis
ſpice. cuinſq3. iiij. cêtauree minoibus cātoriij ſub-
tilis. v. adiſtati. ſemis. cathemie cuinſq3. 3. tur-
bit albi. v. vue paffe chorofanice optie purga
te. xx. coq oia in. iiiij. aq libris dœc ad libiá re
deáſt et ex eo dieb9 ſingulis. 3. iiiij. bibe cù hye
re cù melle fermêtate eraguſis duob9 et eragio
olei charue. et ſi olei charue loco hocveri pfe-
cti9 ket. C Olei sabaremi aſſignatio. ſume la
baremi.

baremi.

ale. cathemie cuinſq3. 3. tur-
tilis. v. adiſtati. ſemis. cathemie cuinſq3. 3. tur-
bit albi. v. vue paffe chorofanice optie purga
te. xx. coq oia in. iiiij. aq libris dœc ad libiá re
deáſt et ex eo dieb9 ſingulis. 3. iiiij. bibe cù hye
re cù melle fermêtate eraguſis duob9 et eragio
olei charue. et ſi olei charue loco hocveri pfe-
cti9 ket. C Olei sabaremi aſſignatio. ſume la
baremi.

Practice

Malý

249

baremi.3.xxx.mezeriòis.x.hebelnili.xx.turbit
charne granor cuinsq.3.t.üde oia 4 i stagna
tü mitte vas.7.1b.vj.aj supfunde.atq lèto de
coq igne. donec aq deficiete oleum supfit cola 2
in vale còde.cuq op9 fuerit vtere: bibaſc ex
eo eragii vſq.ij. cu radicu aq. Et fi volueris
vteris eo cu aq in qua ſic9. fenugreci hyperà.
lint ſemè.vuas paſſas. adiantuq coreris: cu
paſſiò pſunt huic. Sz 2 fi in clisteri illò iuxta
q6 op9 fuerit adhibeas pdeſt: his cùvſus fue
ris medicamib9 fi ſi nä non ſoluit.nec dolor
quiſeit: ſuc clisterib9 vtaris: marieq. fi dolo:
in inferiòb9 fuerit: treſq paſſiòs dies tràſe
rintqin clistere olbus alij que hic fiut ex cel
lentius eſt. Utredi itaq in principijs clisteri le
ni. q6 fi nò pderit q6 illo forzi9 eſt. adhibe. Cl
ſteris assignatio lents q6 colice pdeſt nò vali
de. ſue ficus albas numero.x.inubas.xx.ſe
beſtè poma. xxx. vue paſſe choroſanice.3. xv.
camomille.melliloti. cuinsq.3.plenà manu. ſel
qui folioz. carnebi. cuinsq.3.v. viola. cathe
mie furfuris aſtrictor in pano. cuinsq.ii. coq
oia in trib9 aq lb. donec ad lb. reſeàt.2.5. lb.
ercola. anatiquis adipis liqſacti. 2 muri. cuin-
ſq.3.ij. ſupinijce zaccare rubee. x.3. buraci.3.
ſicq tepidu clisteriza. CCliſteris ali9 assigna
tio vtil colice q6 ex fleſmate fit. ſue ſic albas
numero.x.inubas.xx. beſtè poma. xxx. heſq
aneti. cuinsq.3.x. cartami. tunſi. fenugreci. ſe-
mis lini. carue. cuinsq.3. vij. cètaunee ſubtilis
2 groſſe cuinsq. v. adianti. iiiij. piſani. rutabe.
cuiſtuf manipulat. carnib. blitis. cuinsq.3.x.
camomille. melliloti. cuinsq.3. vy. ſemis opij
ſeniculi. cimini. anſi. coloqntide adipis. furfu
ris ſiſe. cathemie albe in pano ligator, cuins
q3.3.ij. coq oia in. vi. aq lb. donec ad lb. re de
ant. Ex hac. 5. libra cola 2 ſupinijce ſſami olei
3. adipis gallie. 3. liqſacti. gari. 2.4.5. zaccare
r. 3. buraci armenici eragii. Cet fi paſſio ſo
tis eſt fleſmaq3 multi 2 groſſi. ſilami olei lo
co oleſi pone zebaci. aut heſq aut aneti. zacca
re loco mel: addaſq medicamib9 his ſeqbine
gi amodaci. ianſiri. cuinsq.3.5.3. diſſolueſq gſi
mas in morario cu aq calida 2 cù pistello dili
gèter teres. atq clisterè ſupinijcies. Et fi cl
ſtere obolos. ij. ſell bonis. pieceris pdeſt ma
nifeſte. Augèda aſt ſunt hec 2 iminùda me-
dicamia iuxta q6 virt9 paſſiòs 2sulet 2 3bili-
tas: fleſmatiſq copia 2 panchas. Et nò niſq
clisteri op9 nò eſt: 3 licinij s cù paſſio 2 dolo:
circa penis e ptes 2 ppe intestinu rectu. CLi
cinij assignatio pbati. ſue cathemie. buraci
q3 eſles ptes. coloqntide adipis. 5.ptè. diagri
dij quadrantè. tere oia diligèter 2 zacc. liqſac
rubea in q medicamia piſcies ad meſurà diſgi
ti. 3 tèperate groſſitie licinif fac. Alind colo-
qntide adipis. ſell bonis. bura ci. cathèie. cu-
insq.3 ptè. tere diligèter 2 cù melle diſtèpa ſpil

ſo. aut zacè ſiti. Cailis validù. ſell bonis: ſeq
binegi. machali. buraci. coloqntide adipis. ca
chemie. cuinsq.3 ptè tere oia diligèter. 3. ſum-
mas in aq diſſolue calida: 2 cù p[il]ſs medica-
mia diſtèpa: licinioq3 ſacto vtere. his cù vſus
q6 vixim9 fueris nihilq3 còſert nec dolo: còpe
ſeit: nec nä emollit: medicamie vtere q6 ià di
ximus. in q[ui]p[er]e cù finus. q[ui]p[er]e kim9 q[ui]p[er]
niuenit. pp[er]iatc 3z mirabilè ad colicam
paſſione. Refert n[am]q.3. S. ſno i libro de ſimpli
cib9 2 còpoſitis medicamitib9. q[ui]p[er]e cù p[il]
mi frusti accipiat 2 ad ſemur patiè: colicà al
liget aut vmbilicu ei9 illinat. ſoluit illà. 2 hoc
ſep[er]i9 ſepbasse fatek. C[ura]ed[icam]is assignatò
cù kimo lupino. ſume kimi lupini q[ui]p[er] p[il]ſas
inuenit. 3. iiiij. anſi. cimini. ſemis ſeniculi. 3in-
ziberis. p[il]pis p[il]on. falis nafte. cuinsq.3. aloe
epatice. ij. tere oia diligèter 2 ſubtili crib[ia] pa
no. ac cù melle diſtèpa diſp[uato] 2 i yas còde:
cuiq3 opus fuerit. 3. y. vſq.3. ij. cu aneti 2 cimini
aq por[ige]. C[ura]ed[icam]is assignatio ali9 cù ki
mo lupino. ſue turbit albi. 3. v. kimi lupi. iiiij.
ſemis apij. anſi cuinsq.3. ij. tere oia diligèter.
2.3. ij. cu calida. p[in]ab[us] aq. cù abt cù clisteri
b9 2 licinij s alijſq3 vſus ſueris. 2 näm ſuferiſs
aliq[ui]q3 ſuperit dolo: poſt hec. hac vtaris 2co
ctiòſe q[ui]m intestina purgat a ſup[fl]uis perfecte.
C[ura]dec[ti]òsis assignatio còrtic radić apij 2 ſe
niculi. achuani. beraſuani viola. ſicca[] p[il]-
ritie radicis tufè 2 rafe cuinsq.3. v. ſic albas. nu-
mero. x. zebibi coroſanici optie purgati. 3.x.
coq oia in. y. lb. aq ſuauiſs. donec ad libià re-
deàt. ex hac. 5. libià ſume eiuiſq. ij. trièſes. i q
x. fricabis. 3. medulle caſſ. f. p[er]diot[or] optimoz
x. 2 ſupinillab olei caruhe exag. 2 addes tur
bit. 3. tepiduq3 hoc p[in]abis. yteriſq hò alter
nis diebus purgat em: hoc intestina optime.

De eorù qui colicà ex v[é]toſitate patiſi
tur regimie. 2 hec v[é]toſita-
tefuerint groſſa paſſio opoſtebit p[il]k, patièt
bare fetidas ſub duapi. 2.5. exarne diagmar[ú]
vſq.3. iiij. aut opoponacis diagmar[ú], aut hoc illi
da medicamè. Assigna° ei9 hyerep[icre] exag.
iij. turbit exag. ſemis apij. nanachue. anſi. cu-
insq.3. 5. exag. caſtoei. euſoibij. cuinsq.3. q[dr]a-
tè exag. tere oia diligèter. 2 ſubtili crib[ia] pa
no. diſtèper[à]ſq cù apij aq p[il]k. dabilq3 ex ei
exag. ij. C[ura]p[il]k alie ad idè. ſaberemi. coloqnti
de adipis. cuinsq3 partè opoponacis. ptè. 2.5.
3in[ib]eris caſtoei. p[il]pis. machali. cuinsq.3.
partè. ſicca tere 2 gùmas in aq diſſolue calida
ſimulq3 medicamia diſtèpa 2 pu[na]ſas fac p[il]k
potio ca[pr]z. 3. ij. dabis et hanc radić aq. C[ura]
Gnatio eius còrtic. radić cù apij 2 ſeniculi. cuins
q3. 3. x. ſemis apij 2 ſeniculi. anſi. nanachue.
fuhe. fenugreci cuinsq.3. iiij. ſeminis piſani. or
dei. cuinsq.3. ij. aneti. rasani. adechari cuinsq3
v. vautenegi. ſatureie ſeresſiace. cimini carma-

F

Liber

nici. cuinſq.3.iii. maſticiſc. ſpice, ſeliche, et global
fami. asari. cuinſq.3.ij. zebibi choroſantici opti
me purgati.3.xx. ſicus. numero. x. iuubas. xx.
coq oia in. v. aq. libris donec ad libra redeant
cola et dieb? ſingat.3.xl. ſume. de ea. 2. 5. exag.
ſocrite et olei charne erag. et ſi eiusmodi egro
to tiriace faruc. 5. 3. cí aqua i qua ciminu. ani-
ti. apſi ſemen bullieris ppinaueris manifeſte
pderit. linias aſt eins et inungas vêtres ac cír
cá ſinía hoc oleo. (Aſſignatio eius. aq. piga
ni et aque pori. ſeniculiq. cuinſq. 5. libra. cimi
nti nebatici. nanachue. ſemis apij. cuinſq. 3. v.
coq oia in ſuccis pori. et pigaí doëc triés deſi-
ciat. et ſupinijce olei onſacini. aut ſilami. 5. lib.
et têpato coq igne doëc deſiſtib? aqſ oleu
ſupſit. hec inunges et patiſi eragiu ppinabis
cí aqua in q. fantenesu fluniale. ſatureiá. ſe-
ſerſac. nanachus bullieris cuz melle et peni
dijs optimis. hoc ventoſtatê diſſoluit. Diſſol
uit q[ui] vêtoſtatê cataplatio cí ſale et címo ca-
leſact. Adhibe et clistereyctoſtatê diſſolues
et ſi am diſpſens vt hoc. Aſſignatio eius. Su
me heſq aneti. pigani. ſaftenegi moſtani et ſlu
nialis. nemami. camomille. cuinſq. manipulí
ſemis apij. anſiſi. ſeniculi. nanachue cuinſq. 3.
v. ſumaci. 3. y. ſicº albas nſiero. x. iuubas. ex.
ſebeſtê poma. xxx. coq oia in. vij. aq. libras do-
nec ad toti? redeſt quadratê. colabifq. ex ea.
5. libra. et ſupinijces buraci armenic. macali.
opoponacis. iauſiri. cuinſq. 5. 3. caſtorei obo-
los. ij. melk. 3. x. ſumas in aqua liſq. calida
medicamia aſt sicca teres aq. 3. ſupinijce co-
late. gari. et olei costi. cuinſq. 3. xy. tepidus q[ui]
ſteriza; et cí cí clisteri aliqd fuerit egreſſu ſpiſ
ſum. iterſi adhibe clistere. tertioq. viſq. d[omi]
hec ſolida. emittetur oia et egestio ſiat moſt. Cliste
rís alius aſſignatio q[ui] vêtoſtatí pdeſt groſ-
ſe. ſume ſucci pori. blitis. ſaftenegi. pigani
cuinſq. 3. xx. olei charue. nardini. costini et heſ
qui. q[ui] cuiusq[ui] preſto fuerit. 3. rv. mellis. x. ca-
ſtorei. coloquintide adipis. cuinſq. 3. quadrá
et diligerit tritorio. grega oia hec et clistere fa
c[ui] to clisteriza tepidú. (Clistere alid aq. piga-
ni libra. ſume et ſupinijce apſi ſemis anſiſi. ſeni
culi. niggelse cuinſq. 3. xv. caſtorei. 3. tere h[ui]
oia mediocriter et p[igani]a p[igani]a ſupifilla cí oline
oleo et coques lenes ad p[unias]as donec aq[ui] deſi-
clat oleiſq. ſupſit. de quo. 5. libra. ſume. gallie
adipis et pullo[]z. colibar. cuinſq. liq. facti. 3. y.
tepidaq. oia clisteriza. et cí cí oleo olína[]mel
míſcueris robusti? fiét. (Sí aſt doloz roboza
tur et nulla apparet mitigatio p[ro]medicam[em] la
rans clistere aliaq[ui] hm[ō]i. apolloniavtere gre\cca et ſereſſaca. quecuiq[ui] preſto fuerit. a. 5. y. viſq
5. exag. patiétq[ui] in cocha fac ſedere i q[ui] ſit de
coctio camomille. melliloti. pigani. heſq. abro
tani. aneti. folio[]z lauri. g[ē]diconis et filíſi. Se-
deſt aſt i[que] hm[ō]i patiètes. eo[]z ſtomací

Septimus

vacuís cibo potuq[ui]. Si aſt colicá patiètis ch
bus ſi ex flegmate è et vêtoſtatê ciceris aq[ui]
címo aneto cinamo ſinapi Galègar pipe
poruſq[ui] et oline oleu ac mel: et colibar[ui] tam
ſurgètes in volat[ui] pulli. Gallo[ur]a velerit cí
barti et polipod[ui] modico et h[ui]o ſoſbitio pati[
ti] mult[ui] pdeſt. ſic et ſi aliquid medulle ap[]
ſuer[] cartami nám latar. cíba et 3. ilíu melle cí
amigdalá[ar] oleo. nec vero expedit porreſtio
v[ui] multor[ui]: nec offerátur niſi que ad virtuté
ſufficiá[ti] twendá tollá[]turq[ui] oío quadrupedi
carnea et p[íces]: nec frigiá[] bibat aquam: nec
vero aqua purá ſed c[ui] melle illá miſceat aut
aqua vtaſ zaccarea. Et ſi ad illá coeserit nec
ceſſitas et ſitis robo[ar]paululí et alternati bi
bat. Sed et aliquid illi vini, pp[ines] riham mi[
ti] pdeſt. h[ui]o c[ui] v[ui]s fueris in colicá patiètem
er ventoſtatê regimine: nec p[]fert: ſed nec do
lo[ri] köſpecitur tunc opoſtebit ſitias ſup vêtris
ſupplan[ui] ponere. et in loco qui pati ſepi? q[ui]
h[ui]o vêtoſtatê diſſoluit et manifestiſtus p[de]ſt.

De colice que ex acuto ſit humoſe mede-
la. Cú aſt colica ex acuto humoſe na-
ſci p[ungê]tiq[ui] qui ad inteſtina ſcurreit in h[ui]
patièt[em] medicamíbus quibufdá v[ui]t conueniet
acutis que i[ui] ante d[ixim]º: q[ui] lebelabi aque illi
pp[inare]. y[ui] libre trientes. cí caſſ. interior[]
3. xx. et turbit. x. amigdaliniq[ui] dulcis olei. 3. po
p[ina] quoq[ui] ſolatri aqua[] et caquenegi malua
r[í]q[ui] cuiusq[ui] 3. y. i. q[ui]bus fricaueris. caſſ. me
dulle. 3. xx. aut aqua in qua bullieris et decore
rís ficus. iuubas. ſebest[ē] derſanuſ. cath[
em]ie ſem[]. chabezí cuinſq[ui] libre q[drá]tê. coq[
hec in. iui. aque libris: donec ad libra redeſt et
ſumes ex ea duos trientes. fricaſiq[ui] eis. xy.
cassia ſiſtula medulle. 3. et inſtillabis oſt amig
dalini dulcis erag. ſicq[ui] cum dei auxilio pp[]
na. Da eti[as] aquam calidam cum amigdaló[]
oleo dulcium et gallinarum ſoſbitet iura. cum
panis ſimile nuca. et amigdalino dulci olo ſot
beat iura pedum agno[]p in eſpidabaso para
to[ri] cum amigdalar[ui] oleo in colici. aut ſemíntis
p[ilí]i[] ſpumam et citonio[]r. cuiusq[ui] libre trient[ē]
cum violarum ſiropo aut caſſe. f. lanchum cí
amigdalino dulci oleo et eucurbite ſemen cí
turbit. 3. z. 5. obalo diſandi[ui]. hec enim omnia
p[ro]ſút. hoc quoq[ui] adhibe clistere. (Aſſigna-
tio eius. ſume iuubas. xy. ſebest[ē] p[oma]. lo[]
dei tunſi. 3. cathemie. ſurſuris heueri. cuiusq[
manipulí in panno ligatorum violarum opti
marum. níniſar. cuiusq[ui] 3. iii. folio[]t[ui] malue
blitis cuiusq[ui] plenam man[ui]. coque omnia in
v. libris aque donec ad libram redeant colaq[
q[ui] ſuperiniſce caſſe. f. interior[ui]. 3. x. z[ac]care. r.
xy. violar[ui] olei. 3. y. muri. 3. z. 5. tepidaq[ui] oia
clisteriza: et ſi illíc punctura eſt et acumé calo[]
q[ui] forſis. c[ui] ordei aqua clisteriza in aqua iu-
ubas c[oe]peris: et ſebest[ē]. cathemieq[ui] radic[ee]

Practice

Maly

250

sume ex hac.3.iiij. in q peponis citroli. encurbite. femis plilis spume cuinſoq.3. rv. violari olei et encurbite. aut ninifar ex oibus aut ex eo quod preſto fuerit.3.xx. misce oia in locu vnui et tepidum clisteriza. iuribus vescatur. victuo vt et espidabago facto ex ſasinatis gallinis ſerculiſq. ſpinachiaq. et fermaci lebelabi. blut. malue. in espidabago 2 ditis cu emigdaliodui ci oleo. ouis quoq ſozibilibus granata fugat emelisia. et ninifar bibat siropu ac violaceum ſimileſq. in cocha illum ſtature in qua tepidâ fuderis aquam in qua violam. ninifar cathemie folia et maluas ordemuiq. tunſum et ſimilia coreris.

De apoftemate colice. Cui aſt colica ex aſaſte nafcitur calido nò opz in principis patienti medicamê porigere larans quonis in ileon trâſiret. sed egrotâtı basilici impera flebotomis. ſanguinê iuxta quod opus fuerit extrahe patulati 2 vicib. alternis non ſemel et ſubito ord ei aquam illi propina in qua liquiritie ra dices et maluarum coveris folia: locoq. hoc adhîbe emplaſtrum. C assignatio eins ſolio rum cathemie et malue ac solatri. violari nec tium cuinſoq.3.x. tere oia diligêzier et ſuperinij ce farine ord ei cathemie. ſandalı albı. aqua li lelmelech. cuinſoq.3.iiij. tere omnia diligenter et cum oleribus miſce tritis et ſoſtiter tunſis. ſu per que cerâ miſceris albâ cum violari oleo óptimo et ninifar. anitifq. adipê liquefactâ. ſic q. locum emplaſtriza. et ſi quod ſoste diſsolvat necesse habes miſce ſi l. ſemis lini spumâ. Et ſi doloz ab his cohibetur et apoftema diſsoluitur vtile. ſin aquâ illâ propina solatri. cañezgi. lebelabi. cuinſoq.3.xx. in quibus.3.x. caſſe. ſi. medulle fricaueris et instilla amigdali olei dulcis eragi. hocq. illi exhîbe clistere. C. affiſnatio eins. Sume babunegi. mellitoti. viole ſicce. ninifar. adianti. cuinſoq.3.x. malue frontidi. folioſz cathemie. lebelabi cuinſoq. manipulum ſurſuris tantûde cathemie plenam manu iuſubas. xx. ſebestê. xxx. coque omnia in quibus aque lib. donec ad vnam redeant. cola. et ſemis libiam sume in qua ſeminis pflilij spume. violap. olei. adipis anatbi cuinſoq.3. mitte medulle. caſſe. fi.3. rv. quas in eadem conftricas bis aqua colabifq. et admifes oleum. ſicq. eli ſterizabis. ſedeat autê qui hec pati in cocha temperati aque caloris in qua violâ. ninifar. cathemie folia et malue. et mellilotum. anetum vitis frondes coveris. C ut autem ad ſtatum morbus attrigerit. egrotanti ſicuum propina decoctionem et violarum. ſeminis cathemie et malue ſuper quam oleum inſtilles amigdala rum dulcium donec apoftema diſſoluatur. diſpônes vero huius paſſionis dominum in ciſbozum regula quêadmodum colicam ex acu

to patièti huôre aſſignanim. Et iecêdum tibi qm hac paſſiò moletato diſſicula accit vt ne eo q. aſa veſiſa còpumat ſaphenâ minue re expedit et penâ cètabi lûboq.3. Iguia em plis q. dirim. inſiſges q.5 loca hec cu violarum oleo camomilleq. qcera liqſacta: qm hec aſa diſſoluunt et vina faciliſt.

CCapit. xxix. de colica que ileos appellatur medela.

Olica autem

q ileos
appel-

lata diſſicile ſanat: maſieq. ſi cum ea accidat ſtercoris yomuq. et q hòſ paſſio ex aſate accit calido: cura re illâ his q. dirim. expedit in colice ſpe quam aſa ſuſcatat calı. basilice. ſ. flebotomo et media ſtine et ſiqdè 17 etas et 2 pto tpiq. adiuerint patièti medicamia ppina et cibos offer q. ilic aſſignanim. eſidéq. ytere êplis et alijq. q ilic dicta ſunt. Cauêda aſt in colicâ patientib. ſkonia nec adhibêda ê: niſi poſitib. diligenter itellecti fuerit paſſionê ex aſate cè całoqeq. cogniſtı fuerit kônia nãq. huiuôno paſſionis pter calidû aſa letalis. Et ſi ileos ex huôre giat grosso ſlatico q. ſubtilib. tuifatc interſtinis medicamia illi dabis q in colica et ſlate dixi mus vt radicb aquâ cu hyera cu melle ſermê tata et ſocrita. oleoq. caruhe trocíſcos q.3 q di cunk cozantı châ aq in q anifum bulleris. apſi. ſemê ſeniculi. Et ſi doloz robozaq apolloniaz da grecâ electuaribiq. q5 vocat areſti: q. mi tridatı hac in pte vtile ê valde et tyliaca farunc ſimmi hyereq. et ſilia. Cauêda ê aſt apolloniaz nec dâda est niſi q: doloz. mittiget im hic vt cohibit. fuerit ni addat illâ dare: qm finis ê laudabilis vormitationem pnoqas: et caloris adducens debilitatê naturalis. Reſert hupocras in ſebo epidemiz. ſermone opotere huus vno paſſionis ſi ex humore fiat grosso et flegmatico vinum merum paulatum dariq nec illi ſopor ſupneniat aut in pedibus doloz. Intellerit autê in hoc vt humoz caleſieret: et ſubtilatus maturaretur intefestiq. ad ei. epulſionê robozaretur. C Cum aſt paſſio hec ſtercoris ſit incluſi in ſubtilibus intefestinis cA eius est medela medicaminı layâtium pocnulum electuariaq. et pille ad eadeq. vtiles ſicut iâ expeſuim. clistereq.3 validû. C Cú vero leti ſeri ſit ex potu medicamis patiès illis erit me dêdus que illi obuîat et 2 traria ſunt venenovt vomitus vfu tyuaca metridato et ſimilibus ſi cut invenenop. cura expeſuim. Sed cum a ci boz abſinêtia accidit: ſic eius medela ſuruti est ſozbitio pinguinum que cum a carne ſunt pingsui in quiube aliqd ſimile panis còminutum ſit. vanda aſt hec paulatum et nò ſemel. dabis etiâ spumâ cum amigdalorum oleo et violap. C Cú ex ruptura ſit medetur itefestino

F 2

## Ziber

rù revocatiorè ad sua loca cù manubr còpresseffio ne r ligatiorè emplifqz ad eadè vilibre. Expe- dit aùt hui? et colice dôno paffonis et cù ab eis sanati fuerit ne forte ad cibos redeat a pinci- pìs subf extractos donec robuſtores ſlât et pfe- cie ſanitatis: fed pisdiiu minuât. et cibos fugiât grosso. ynctuoſiqz veſcâtur iurib? vt eſpida bago et zirabagoz? et in ſartagine patis. et pe- nidion affueſcat zaccarezqz tabarzi edi poze- rectionè. Et ſi ex flegmate paffio fuerit, alternis accipiat dieb? hyperam cù melle fermentatù: et qnqz melleu caſegebinſi cù aſq colata in q stit anilium et apî ſemè. Exercitio vtaſt tèperato. balneu frequètet et i pila ſedeat aſq plena ven trè et inteftinop ttes oleo liniat in quo ciminu apî ſemè cœrerit et aneti oleo. heſqz et cama- mille cibu ei paulatim ange vt illu paffionsu intellexer? purgatù reliquijs pefcti?. Qo ſi paſ ſio h? ex caloie inſaſce pisdiiu oz miuere come dàtqz panè farine mûde. cù iuleb et amigdala rù oleo dulci. et zirabagù cù franquillinis aut pullis et iudabù cù pâe et gallinis pigub? aut cù amigdalio olo et portulaca et blito. Et pri mo affueſcat ſropo inſuſoviola ante pisdiiu horis duab? aut trib? aut caſſie. f. medullâ ſu gât in iuleb iſuam aut tertio die vel alternis. aut caſſie. f. medullâ et caſegebinu fricata in aſq caſa et colata offer. hec aliquatùs facies dieb? donec itestina purgètur. ea vt purgata intelli- ges hâc illi da decoctionè. Assigna? ei? fic? albas nûero. e. violaru? ſicca? .3. v. coq in aſq li bia donec ad triètè redeat et ſume de ea dieb? ſingulis. 3. iii. in q. 3. v. caſſie. f. a granis purga te fricabis. et okm iſtillabis amigdalor dulcifi. T Capim. xxx. de vermiu et lumbricoz et aſca ridum medela.

## Ermes

habètem expedit mederi medicami nibus mæ q illos ſenerât 2tra- rijs. et q illos occidât et p solutionè emittant. Et q hoc operâtur me- dicamia ſunt quòr est còpulerio calida ſicca et incidès. cù paffio hec ex mæ flat frida et hùi- da flegmatica. madicamia qz in qbus è ama- ritudo forţiis et soluès aut elimãs. qm ex ama- ritudine alialiu est iteritus. Elimatio ho edu cit ab itestinis poſt mortè. hec aùt medicamia ſut abſinthiu. ſerchaſum lupinu. epithimu. ſi- hù. anegu abehelù. costu mirra et ſilia. ſi dede ris hec ſigillatim aut còiuncta cù melt aq cali da vermes occidut. et aſcarides emittut. nonu ß educunt viuos debiles interitui vicinos. C Medicaminis assignatio qo lúbicos occi- dit vermes et aſcarides. Sume ſerchafi. 3. iii. abernegi. arſunegi. cuinſqz. 3. ii. trita diſêpera cù melle. et liquefac i aq calida. Alliud ſume ſhi. abzotani. abſinthiu. cuinſqz. partè lupini partes. ii. trita cum melle diſtempera. 2. 3. ii.

## Septimus

cù aceto aq mixto ppina: qm hòmes pdit et ſta icidit. Aliò ad idè abernegi. costi. mirre. ſcha fl. cuinſqz. 3. ii. turbit. iiij. tere oia diligèter. 3. v. vſqz. viij. cù calida offer. Calitò lupini aber negi ſerchafi caulis. cuinſqz. iiij. 3. ſhi armes nici abzotani. cuinſqz. iiij. ſalis maſſe. 3. et. 5. turbit. viij. tere oia diligenter 2. 3. iii. vqz. iiiij. cù lupinop decoctiòis aq. ppina. Aliò ſhi ab rotati abſinthiu. cuinſqz pte ſchafi ptes. iiij. tere oia diligèter. 2. 3. iiij. cù aceto aq mixto ppia. Aliò abernegi. hebelinli. turbit lupini. cuinſqz pte tere diligèter 2. 3. ppia. iiiij. cù aceto mixtover mes emittit et aſcarides et oino ſi ſumperi me dicamia hec ſingularia aut piùcta et cù aceto ppinaueris ac melle lúbicos patièti et aſcari des pderit ſunt aùt hec ſerchafum abernegi lupinu chafregu ſhiu caſumu ab ſinthiu co ſtu iſop. fautenegu fluuiale abehelu cànabi li. Opz aùt volèti lúbicoz accipe medicamè vt vacuo ſumat ſdo cibis et antèb accipiat tribus diebus lactis ſumat capraz dulcis lie biam et poſt hec medicamina accipiat fameli cus: qm ſic proderit.

T Capit. xxx. de paffiſib? q pati accidit et pì mum de male complexionis eius medela.

## Ico

qmcu pati mala accitò plexio caſabiliſà ozi mui alarè in vertra mân ſletas et vt adiuerint aplo tps et alia hì ſtusqz nečitas iperat ſaguis ex haſt tuc illi aqua ſfructu ppina et mirobolani citrini et lelabi cù zaccara et caſſie. f. medul la et poſt hec ſangibin cù itibe aq mane hoa cù tràſerit oſdei aſſer aqua cù zaccara et cua cù ſadaloz eſpo et ceroto ex itibe aq luctuc ri porſulace ſempuineqz facto cucurbite ra ſuris oleoqz roſarù et cera alba empliza. Etli hec rereſo: mauerit bì ſin ſpodìy da trocícos molliètes cù itibe aq et aquthi cù ſangibin et ſi nec ſic mitigaſt ardo: trocícos ppia capbro re cù cncurbite aq et itibe aq et aqutii cù ſangi bin daqz illi caſei aqua cù ſangibi editam ſe mul hec cù puluere. Assignatio ei? mirobo lani citrini. 3. x. lacte lote. iiij. ſpodii. ù. ſels ſeni culi. j. tere oia diligèter 2. 3. ppina. iiiij. cum ca ſei aq. 5. lb. die pmo. Scdo. iiij. dabis libre trien tes. tertio. 3. r. ſic vt die. v. libià ppleas. Septi mo libià et triècippines. Sin ât lacfumes cap adolofcètis etate et nò a pt?pe remote i3 nec nimis ppiŋq. Sin aùt caſp pascua coriàdrum ſiccù et ñide oſdei palea et oſdei lactucarum fròdes itiba et ſilia et ſi nec ſic mitigaſt camela rù da lac q sane ſunt corpe etate recètes qz5 cibis veſcâtur laudabiliſqvababiſqz dieb? ſingu liſ. 3. viij. dehinc. iiij. adde ſingulis. viij. diebus dabiſqz cù hoc puluere. Assignatio ei? mirobolani citrini laccé lote roſe ſpodif cuinſqz 9. 3. reubarbari. iiij. ſeminis ſeniculi anilii. cua

Practice

Maly

251

tusqz.ij.tere omnia diligêter et cum lacte.z.ij.
vlqz.iiij.ppina ch. v.3.3.3accare tabarzedi et il
eins solutionem augere volueris adde cuius
pulneris potioni obolos.iiij.violap.rihanap.
Sit aſt illibus pulli chij zirabago et granata su-
gat lenia.pomaq. Et ſt ardo: fortis est'nō in
cōgruſi erit einſmodi lac dare vaccinu a 'quo
butyrſi educti est'.chij ſpodij trocicis, aut cam
phore.iuxta caloris vires et debilitatc:eparq
chij sandal'emplastriza et roſa ac ſempuine aq:
et aque frondiſi vitis aquaq. roſap et itibe ad
dito modico p[ro]t maſticis: et spice quo epatis
tueanſt virtutem ne diffolnac.Emplastrz ad
epatis dolozc: er calido. Sume ſadalı albi.3.
v.sandali.r.vij.rose.r.v.violaru niniſar cuins
q.3.3.iiij.suſali.terre armenice.cuiusq.ij. cam-
phore.maſticis. ſadegi.idi.cuiusq.3.tere oia
diligêter et gùmas in roſap oleo liquefac. aut
mirtino caleſino aut niniſar. ſingulop. neceſſa
ria ſumpta quatitare:tritaq. intijce medicati
na: et emplaſtro facto epar emplaſtriza. Alib
ad idc. ſadalı albi. ſuſali. cuinsq.3.iiij. ſada
li.r.rose cuinsq. vii. farine order. v. caphore. 5.
3. tritaq oia diligenter cuij intibe aqua ſolatrirs
et portulace coriādri viridis ac ſempuine aq
difſtěpera et epar emplaſtriza calidu. Cailiud
ſite. Sandali rubei. 3. v. sandali albi. violaruz
optimaz. farine order. niniſar. cathemie radi
ci cuinsq.iiij. rose. r. caphore. 3. zafrani. cuinsq
5.3. tritaq oia diligenter ſubtili trāsmitte pa-
no: et cuj roſarh oleo diſtěpa: aut niniſar i quo
cerā albā iuxta q[ui]o d[omi]o necesse fuerit liqueſecaris
et epatis factu appone emplaſtru. CTrociscor
aſſignatio. q[ui]o doloz medectur epatis ex calido
Sume rose. 3. v. ſemis cucumeris et citroli. et
cucurbite. cuinsq.iiij. lacco purgate. ſemispo-
tulace. cuinsq.iiij. ſemis intibe. aqſuthi. cuins
q.iiij. sandali albi ſpodij. reubarbari. ſemis ſe
niculi. cuinsq.iiij. zafrani. enpato[ri] ſucci. cuins
q.iiij.tere oia diligêter et cuij intibe aq diſtěpa: et
erag. j. informa trociscos. et cuj ſingib[ui] ac itibe
aq refrigerātis bibe. CTrociscor. aſſignatio
n. Rose. r. 3. iiij. berberis. iiij. ſemis intibe. et aq
ſuthi. cuinsq. 3. 2. 5. ſpodij. mellōis ſemis. et en
cumeris. cuinsq.iiij. lacco. reubarbari. liqutri-
tie ſucci. cuinsq. 3. zafrani. 5. 3. tere oia diligen
ter. et cuj intibe aq diſtěperās erag. iſorma tro
ciscos: aq cuj ſquingsibin et aqua p[pin]abis fris-
gida. Et ſi cuj ſebre tuſſis fuerit: oportebit his
addere trocicis gùme arabice. quethire. ami
li. cuinq.3. liqritie ſucci. 3. cuj inleb. niniſarq 3 ſi
ropo et violar[.] ppinari. C[]sit patiétis ſi nulla
fuerit ſebris aut tuſſis cib[ui] pulli gallina[]z ant
tangi cuj zirabago parati aut granator. vii he
ſerē aq et acidi citroz adijciaq. diamoni mo
dicu spice q[ui]ſare. mēte p[isc]ibuſq. vesca[]t lapi
dolos herbis in ak heriſq. caneatq. q[ui] cali-
da ſunt cōdīmēta ſercula. yt alleu cepa. piper

carni. galesar et oia reliq. in q[ui] calida ſunt et p[]
gēta. Si ſit aſt ſebris erit illi cib[ui] meza[]nz ch
his q[ui] dirim[ui] et o[mi]o loto et amigdalio oleo dul
ci. et ordei illi ppia aq[ui]. Si ho et tuſſis moleſta[]
ſt. ſit illi cibus meza[]nz q[ui] chij maſſo ſit p[]
ſpa chij. cucurbitis. atriplicib[ui] maluis et ſilib[ui]q.
et nā mollis et ſpodi[] expedit illi d[am] trociscos
stringētes chij q[ui]duſā ſiropis stringētib[ui] vt c[]
tonio[]z ſropo et ribij. mirtinoq. vetrēq[ui] čius
emplis stringētib[ui] empliza vi hoc. Aſſignatio
eius. rose. sandalop. ſuſali. balaustie rameci.
terre armenice. caiami aromatici. talaha. e[mi]
les p[tes] tere diligēter et chij arnogloſſe aq vir-
ge pastoris cotimbo[]z vitis ſilibuſq[ui] diſtěpe-
ra: et stringentibus illib[ui] paſſe ponticisq[ui] cib[ui]
vt meza[]ro q[ui] chij portulaca ſit et h[em]azo ac
berberis ſucco. ſimacii quoq[ui] et ſimilibus.

Deepatis male cōplexōis frīgide
medela. Cum aſt mala
epati frīgida accidit cōplexo patiēti trociscos
reubarbari aut abſinthīvare expedit aut lac
ce. aut h[mo]i alios q[ui] aſſignabim[ui] chij ſingib[ui]
melleo et h[al]alino iuxta q[ui] op[ui]nuerit empli-
zes aſt epar chij aloes emps aut eſtanaſſie ch[ui]
ſilibuſq[ui] caleſacītib[ui] q[ui] aſſignabim[ui]. Et ſi h[ui]
ad finē vſq[ui] nō attingēt deſideratū radiſi va
chij cartami medicamine aqua et lacco medica
mē chij amigdalaz o[mi]o aut alid athanasi cō
dite chij lupi eſe. H[er]t q[ui] q[ui] epar lupi ſiccat[ui]
ſi chij reubarbaro biba[]t doloz. p[deſt] epatis q[ui]
ex frīgido est. empliza ei q[ui] epar in salina chij pa
no adechari aq ſuſo et floz[ui] ei q[ui] spice asari ne
mam[ui] et ſanſuci. Et h[ec] trociscor aſſignato
epatis ex frīgido doloz vtili[ui]s. ſue maſticis.
spice aromatice. asari. lacco purgate. cuinsq[ui]
3. iiij. rose. r. iiij. anil[ui]i. gafeti ſucci. abſinth[ui]
greci. reubarbari. cuinsq[ui] 3. zafrani. obolos.
iiij. tere oia diligenter et diſtempera cum ap[ri]
aqua et trociscos fac. a. 3. vſq[ui] erag. p[pi]nabis
q[ui] trocicis chij ſquingsibin h[al]aliz et intibe z[am]
aqua: p[deſt] epatis doloz ex calido et frīgido.
eo q[ui] amaritudinis c[ui] in eis ſubtiliatio ſit. 10.
q[ui] et oppilatien[ui] ap[er]it. CTrociscor aſſigna-
tio alio[rum qui] epatis profunt doloz. ſi ſit ex
frīgido. Sume roſap. 3. vii. berberis. maſticis.
spice gafeti ſucci. asari. cuinsq[ui] iiij. rauedlin
zafrani. cuinsq[ui] 3. 2. 5. liqutritie radicis. lacco
lote. cuinsq[ui] iiij. abſinth[ui] greci. iiij. tere oia di
ligēter et diſtěpera cum ſeniculi. ap[ri]q[ui] aqua.
et a. 3. vſq[ui] erag. traciſca. p[pi]nabisq[ui] chij ſquin-
gibin. Et ſi perualid[ui] est frīgus. 3. v. vſq[ui] vii.
bibat miſuſani aque miſti. Sed et ſi ſmplex bi
berit miſuſan[ui] p[der]it. CRadiſi aq aſſigna-
tio. que doloz mede[]k epatis. Sume corticum
ap[er]: et ſeniculi cuinsq[ui] 3. 2. ſeminis ap[er]i ah[er]
ſeniculi. cuinsq[ui] iiij. maſticis. sp[ice] aromatice
cuinsq[ui] iiij. radicem adechari. et floz[ui]m eins.
gafeti herbe. abſinth[ui] greci. h[es]se. iahade. ca

F 3

Ziber

lami aromatici, cuinſoſ, v. lacco purgate, ra-
uedſini, costi marini, fuhe virgaru, cuinſoſ, 3,
zebibi taſt optime purgati ab interioibus, 3.
xx. coque oia i. v. lb. aq. vōec ad lb. 2. 5. redeat
2 fume ſingulis ex ea dieb9, 3. x. ac ſupinſilla
ttilis amigdalap olei onlcis 2 amararu, cuinſoſ
q. 3, athanasſie, iuxta q. op9 fuerit. Et ſi cum
his natura ſicca è addèdù erit medicaminib9
aq radicis, mirobolanu kebulu, turbit tunſuz
Et anteſſ radicu porrigas aqua mirobolanu
liebulu da 2 aloes pille, qum nām emollient: et
cōpōnē caleſacient. Empſastrī assignatio q6
frigiditati pdeſt epaſt, ſume babunegi, mel
liloti, aloes epatice. ſhi i armenici, abſinthij
ſreci, cuip9q. 3. v. maſtici, ſarifi, ſpice, arōatice,
ſeliche, costi carpobalfami, xilobalfami, cui9q
iij. zafrati, iij. teréq9 oia diligêt cù ſufani olovi
ſtěpera 2 costino nardino iuxta q6 op9 fuerit
in quo cerā liqueſeceris ru. 2 medicamia ad
mſcens emplaſtriza. Empſim aliuſ ad idè
abſinthij greci, landali albi, ſpice radicis adre
chari aloes epatice, cuinſoſ, 3. iiiij. maſtici car
pobalfami, xilobalfami, miſhe flure ſeliche, co
ſti, xilo aloes indice laudāi ſecchi, cuinſoſ, ij. ro-
ſe. vii. tere oia diligêter 2 ſubtili cribra pāno
atoq cù liliori oleo diſtépera 2 cera, r. iuxta q6
opns fuerit ſicq epar empliza. Et ſi medica-
mina hec cù miſuſano diſtéperaueris 2 nada
tuh e pderit. Sit huius dni paſſionis cib9 frā
qui ſimi tangi, cù ciceris aq 2 oleo conditī loto
ciminoq, anet o, galengar: aut in patella co-
citi, ſuperirrigato vino riſhano. Et ſi pane illu
paſcasvino infuso riſhano pio deſt, pio pinaq
illi vinum 2 gendicon, apiſi9 porrige mentā
badernebinam, ſenicnlum 2 ſimilis.

De mala epatis cōplexiōe humida. Cum
aſt accidit mala epati humida cōple
tio ſimpler ſine mā curare expediet his qibus
hydropisſin p[ri]cipio curar[.]c. Et ſi illa mala
acciderit frigida 2 ſicca, his qibus ethicā pati-
tes curantur medeberis, humectantibus ſali
cet 2 molientibus potibus 2 emplis. ſic vt 6-
dam admisceas pontica 2 aromatica odores 6
epar ab illis flat robustus.

C Capi. xrrrj. de apostematī epatis medela.

Postematī aſt que
epati ac
cidut in medela aſuaduertědu 4ſi
apostema calidu eſt. baſſlice inci
pe a flebotomia i manu dextra
q iuxta q6 op9 fuerit ſanguinē extrahe. ſvирт9
etas tſp[.]q anni p[.]ſens aliaq hmoi adiuuerit.
Et ſi ſanguis minutiōis patientis 2 ſuetudo
fuerit ăp[.]li9 exheſ 2 ordei illi aqua cù zaccara
ppina. p9 hec ſq[.]ngibin zaccareu ſtmples. nāz
ei9 cù lebelabi aq 2 caſſ. f. medulla molli 2 le-
ni. i ſp[.]in vtaris clisteri q6 ex iutuſ ſebestě, vloſ
or video tuſo. blito furſure zaccaraq. r. 2 viola[]

Septimus

oleo ac roſap fit uſt aſt intuèdu. Et ſt apofte
in latere è epatis gibboſo, t[.]c maxia tua erit
cura ad vrie puocationè 2 berberis trocícos
patièt dabis a 3. v[.]ſoq erag. cù ſquingibin, 3.
5. ac itibe aq, 2 aqſuthi, striginoq exſpita tocta
2 diſpumata cuinſoſ, 3. ſumes. xv. dabis autem
h[.]c dozmitu eſt pulnerè. C[.]nignatio è ſe
minuſi cucumeris, citroli, 2 melōis, medulle cu
inſoſ, 3. v. ſemis ap[.]ſeniculi, anit[.]ſi cuinſoſ, 3.
ſemis itibe 2 aq[.]uethi, spod[.]ij. cuinſoſ, 3. iiij. ro
ſe. berberis ſucci, cuinſoſ, 3. iiiij. rauedſinti, 3. 2. 5.
tere oia 2 ſubtili cribra pāno, cuq2 q6 op9 fuerit
3. iiij. c[.]b ſquingibin, 3. 2. 4. 5. aqua ſumès frigidante
re. Trocíſoq assignatio epatis doloi ex, cali
do apostemate in latere gibboſo vtiliſo, ſume
roſe. r. optie purgate, 3. vy. berberis. iiij. ſemis
aqueſuthi, cucumeris citroli, melōis ſemint
medule, cuinſoſ, 3. iiij. tabaſtri, liquitrice, ſucci cu
inſoſ, iiij. rauedſinti, lacco purgate, cuip9q. 3. 2. 5.
3. zafrani, maſticie ſpice, cuinſoſ, 3. tere oia dilu-
ſeget 2 c[.]u solatri aq diſtéperās 2 3. v[.]ſoq erag.
trocíſca. quos c[.]u oleoq aqua 2 ſq[.]ngibin ap[.]
nabis. Trocíſoq assignatio alioſ ad eadem
vtiliſi, roſe, 3. v. berberis, iiij. spod[.]ij. 3. 2. 5. ſemis
cucumeris 2 citroli, lacco purgate, ſuheviſap
cuinſoſ, iiij. rauedſini, 3. 3. zafrani, ſpice, maſtici,
abſinthij, cuinſoſ, 3. 3. 2. 5. tere oia diligêt 2 c[.]u
itibe aq diſtépera 2 ſi calo[.]r imoderatus fuerit
his adde medicamib9, c[.]phore obolos. iiij. p[.]
pia quos ei i c[.]u epatis latere gibboſo apo
ſtema est calidu c[.]a caſei aq 2 ſq[.]ngibin ſp[.]
puluerē qui ex cucumeris citroli granis, ſemi
nis ap[.]ſi 2 anit[.]ſeniculi, ex ſingulis iuxta q6
opns eſt ſumès, ſit[.]q capi ap[.]r eſca, ap[.]r ſenic
lis intiba 2 ſtliā. C[.]d ſi i latere è conico apo
ſtema, t[.]c maxia ſit tua cura ad nature ſolo-
nē c[.]u lat9 hoc epatis inteſtis cōparticipet, va
itaq9 illuintibe aqua lebelabi 2 ſolatri, c[.]u caſe
ſi. f. medulla, ſumès ex tribus p[.]dictis poſt[
]bullierint 2 diſpumate fuerit accolate, 3. k[.]liij.
2 fricabis in eis caſſ. f. 3. vy. 2. i hyeme tepidas
bibas, in eſtate refrigeratā, cum olei, amigda
lo[.]p. 3. dulciu, ppina q6 spod[.]ij molientes
trocíſcos c[.]u ſquingibin, ſed 2 c[.]u caſſe. f. me
dulla, aq[.]na caſei, 2 mirobolana c[.]u hec pulne
re. C[.]nignatio eius mirobolant, citroli, 3. x.
ſemis itibe aqueſuthi 2 citroli ſemis cuinſoſ
ij. lacco purgate rauedſini, cuinſoſ, 3. 2. 5. ſca-
monee, 5. dragma, de eo, ppina, 3. c[.]b caſei aq
iuxta q6 opns fuerit. Oportet autē huus do
mini apostematīs corpuſ imminuere c[.]u fru-
ctuum de coctiōe 2 clisteri vtaris leni quo ma-
terias abſtrahat 2 per ſolutionem educas. 1x
2 camele lac illi propina, ſed tamen prīne his
que p[.]di[.]imus paſce, incipiaq, q[.]z illud pp[.]
re a. 5. libra, q[.]z libra, 1. 2. 5. cum hoc puluere.
A[.]ssignatio eius ſume mirobolani citroli 2 the
bl[.]ci q[.]z, 3. v. emblici, bellirici, cuiq[.]z, iiij. ſels

Practice

Haly 252

intibe et aſſuti, ſeniculi cuinſoſ.ij. teres et cibi lacte.3.ij. (ppinabis dieb9. vii. et ſi nulla fuerit ſebiis cibi lacte trocificos dabis hos patièti. Sin portulace cibi aq7cui caſſia.1. C. Medicamè alio ad idè ſame roſe.3. vii. berberis lacce lote cuinſoſ.iii. (podii.ij. raued ſint. sandali albi.1. ſels intibe. aqſuti cuinſoſ.3.ij. ſemis ſeniculi, antifi cuinſoſ.3.2.5.3. zaſraſi.3. terègebini. vii.tere oia diligêter et cibi mâne aq7 distêpera. Et si validus fuerit calo: caphoſe adde.5.3. Empla aſut ex maxia parte oz cè er his q7 repellùt et phibent mâm ſua friditate cōpofita et pòticitate q7e cerotù q6 ex intibe fit aq7 e9ſſara cucurbiteq7 raſura frigno. frodiù vitis ſucco. roſaſ aq7 et ſempuiue. ac arnogloſſe cibi roſaſ oleo? cera alba. biſoſ ea q7 ſút aromatici adde odotis. vt sandali roſa. caphoſa. Die ſacto tertio ant quod addèdu erit his alio eop7 distoluit eipis camomilla. melliloti cathemia. oidei nec ab hup7 deſtites diſſolueri auſmètatione ipbiu augetur apa donec ad ſtatù ptingat. ià ſuc ex diſſoluerib9 repreſtimib9 cōpofita ſint empla medicamibus e9liter. Ut apâ declinare ceverit repreſmètia minue et diſſolueria auſe. cauſaſo7 eop7 q7 refrigerât imoderatione q7 ſum ex nimib ſicq7 repreſmètia. Sepe eterni hec in apa ſerùt duri. difficilisq7 e9fit diſſolutiona auget7 hydropisſis fit cibi. Refrigerâtia eterni et deſiccâta mâin glomerât q7 iſpilât et diſſoluit phibêt. ſit itaq7 opito er opilatioe meatuſi hydropis. C. Assignatio emplastri in apostematis princi piò vtilis. Sume sandali albi.3.ii. sandali. ru. minifar cuinſoſ.iii. roſe.1. v. aſſaſi. memithe ſu fali cuinſoſ.ij. acatie terre cimoſee.3. caphoſe. 5.3.tere oia diligêter et cibi intibe aqua distêpere, ac e9ſſare et ſempuiue. portulaceq7 lactuca rum. C. Emplastrum alind apostematis eparatis principijs vtile. Sume folioſi solatri. folio rum caquenegi. tahalebi. roſe viole recentis. portulace, ſemperuine. raſure cucurbite lactu carum partes equales tere in moritario diligêter et sandalum adde albi roſam modicùs or dei farie et epar emplastriza. C. Emplin alind q6 epati adhibetur cum apostema augetur. sandali albi.3.iii. rubei.1. v. roſarum. vii. camomille floz melliloti. cuinſoſ obolos.ij. abſinthi greci.3.2.5.3. zaſrani caphoſe cuinſoſ obolos.ij.tere omnia diligenter et ſume olei viola rbi et olei camomille cuinſoſ partè cere ædrantè. Cerâ in olo liqſac et medicamia ſuperadde miſceq7 diligêter et emplastro facto epati apone aſato. C. Emplastrum alind vtile epatis in ſtatù apostemati sandali albi et rubei cuinſoſ.3. v. roſe.1. optime purgate.iii. camòille flo rum melliloti violarh ſiccarh ordei farine. cuinſoſ.iii. abſinthi greci.1. ſafali. aſſaſi memithe cuinſoſ.iii. maſticq7 spiè. nardi. cuinſoſ.ii. zaſra bl.3.2.5. caphoſe obolis.ij.tere oia diligenter

et in camomille oleo ac violaceo liqſacta pùs in eis cera.1. r. (ta op7fuerit distempa et viere. C. Empli3 cu7i declinatioe yſus è vtilis. Sus me sandali.1. albi ſuſali viola7 ninifar. cuinſo7.3.ii. roſe.1. camomille melliloti. abſinthi greci capilli veneris ſemis lini. cuinſo7. v. maſticis (spice nardi miſe cuinſo7.3.3. zaſraſi.3.2.5.tere oia et distêpa cibi aneti oleo. aut lilio7 albo7 cera in eo liqſacta. C. Et si cibi aſpate ſebiis fuerit medicamia cauèda erunt calida ne pa tièti (ppinenk ne ve eis epar e9pliſch. Et si apa epatis ex mâiſesta fuerit cibi poffiſio.1. aut cibi ſu. tiſch hoc e9pim erit adhibêdu. C. Assignatio ei9miſtii.3.iii. xiloaloes optime baccap7 lauri zaſraſi calami aromatici mirre maſticis. cuinſo7.1. cere.1. v. lilio7 ol.1. v. biſo7.1. miſuſanti.iii. medicamia diligêter terèſubtilt trâſmitte pà no7 cibi miſuſano miſce cera7 in oleo liqſac et medicamia ſic in eo distempa. facto7 emplaſtro epati applica. piopina autem eluſmo di patienti fuhe virgas. mirram cinnamomum. terrâ armenicâ cuinſo7 partem tritis omnib7 diligenter patienti propinabis.3.ii. cum roſa rum oleo. C. Emplastri assignatio ad idè. Su me pentaſoli.3.2. ciceris excoſati. lacce lote. vii. reubarbari.iii.3. zaſrani.iii. terre armèice1. mumie.ii. terè omnia diligenter et cibi illiori oleo mumia diſſolue. ipſo7 medicamina diſsolue et epar e9piza propina7 de eo.iii. cum ciceris aqua tunſi et inſuſi et ſi nulla fuerit ſebiis vinum illi porige rihanum. Expedit autem in cibis tuum eſse in calidum patièti apoſtema epatis regimen quale et illius est qui calida eius complekione moleſtatur. ſitq7 egrotantis habitationi in frigidis locis et aere iocun do que omnia aquilonis exerat ventus. Et oportet apostema in epate habètem fructib9 arcere pòticus, vt citonijs piris ſilibuſo7 quoniam opilatione pariſit et materie phibêt egrefsum vnde et apostema augent.

C. Capi. xxiij. de aperiendo epatis qui in ſaſniem vertitur apostemate.

Am autem quod i epateè apostema in ſaniem converſum est emplastris vtio opoſet de quibus furunculorum diſrimnes. cura qui in stomacho accidunt. C. Et hec emplastri assignatio q6 apostema facit erumpere. C. Sume ſenu-greci. ſeminum lini et merue. cuinſo7.3.2. ra-dicum cathemie. ſlemi. farine. mollendini pulueris. cuinſo7. vii. camomille. melliloti. violarum ſicarum. cuinſo7. v. naroſci cepe. dragmas duas diligenter tritas. fermenti. cuinſo7.2. maſticis dragmas columbarum kiſmi. buracis. cuinſo7.3.ii. terè que possibile est horum medicaminum diligêter et cibi molliq7

J 4

Ziber

ad una medicamibus toleu cheiri, violacesiq
in quo cerâ iuxta qô opus fuerit liç feceris su
perkunde. facto qô, empo ahatt applica. et opz
patièti ordei dare aquâ cù melle et ficus aquâ
decoctap. fenugrecuq cù melle. Et hec de-
coctiois ad hoc vtilis assignatio. Sume fenu-
greci. femis lini cuinfsq. 3.r. ficus albas nuero
x. adiâti feminis cathemie et malue. cuinfsq. y.
fautenegi. centauree cuinfsq. liij. isopi. pratiij.
cuinfsq. ij. coque oia in. ij. aq libris donec ad
librâ redeât. colâs. ij. ex ea. 3. sfe et mell apû
supadde. penidioruq cuinfsq. 3. z. olei amig-
dalini onlicis. ij. bibat tepidu ppina qz lactic
asfine. et capiap. 3. liij. ch ele merue et fenugre
co. et zuzenesi tritis diligêter cuinfsq. sume. 3. z
5. et tepidu ppina. Opz aût mam in vesce tra-
here partes et renu medicamib9 vinâ puocâ-
tibus: quatenus p vinâ sanies emittatur. Sit
igitur qô ad hec porriges si nulla est febris.
helle. fautenegi. isopi. radicb apy feniculi dan
ciqs decoctio cù melle. Os cù aliq igruat febris
calida nô erit dâda: dabis itaq feminî cucur
bite cucumeris citroll. mellonis medullarum.
cuinfsq. 3. v. amili. dragasâti. gûme arabice. cn
cuinfsq. 3. z. amili. dragasâti. gûme arabice. cn
cuinfsq. 3. z. 5. liqritate fucci. ij. tere hec diligenter
2. 3. ij. ch violari sropo ant iuleb. ant papas-
nerino. mane porrisve. vespere tridem et lenib9
mollientibus paſſe cibis: vt mezaro qô cum
blito fit et ſpinachij. maluis catafo. et cù amig-
dalor oleo et penidij. Dabisq illi potentam
que ex ſimile medulla fit cum amigdalorum
oleu et penidij. aut zaccare et ordei aquâ cum
3 zaccara prodeft: ona forbitet forbilia: et agno-
rum vesca tur pedibus cù espidabago paratis
ſimilibusq cibis qui digestioni parent. et cito
a stomaco descendunt et intestinis. Cut antê
apoſtema erupit: et in renu partes sanies fer-
tur et vesſce: et per vinam egrediet patienti pa-
paueris trocicos dâre expediet cum papane
ris sropo. et inubarum et ninifar: ciboſq illi
offeres quos assignanim9 forbitiones et alia.
Os ſi apoſtemate ernpto in ſiò ptes et intefi
na ſanies declinauerit: et per eſectionem ena-
cuabitur. et vinam: oporiteb nature cauere
emollitione ſed et deſſicatione. Attende itaq
eus têperleij ſtum fas est: patientêq ouis re
ſice forbilibus et poleta que et ſimile panis fit
mica fine zaccara: lacte qz a quo et9 excolane
ris aquoſtatê et forbitionê q fit ex riso et amis-
lo. Et ſi materia ad ea fertur loca que inter
ſphacem ſunt et intestina in qibus. ſin hydro-
pisq aqua adunatur: locus erit tibi incidenbus
qui in inguibus ê: ſaniesq abinde purgâda:
quæ admodum in chyrurgia exponem9. Et ch
autê apoſtema calidû in vêtris erit lacertis q
ſuper epar pofiti ſunt: apoſtematum calidos
rum cura curandus erit quod in medris accis-
dit: klobotomia. ſ. medicaminum pocolu ems

Septimus

plastris 4 cibis. Et si hic in saniem cuuertint
medicamibus yteris apientibus emplastris
inſtituti ôbus: vltimoq incisione. Nec est in
hômi apostéatib9 preſtolâdu: donec medica
minuvi erupât. Sanies nâq si in his diutius
pſtiterit locis corrodit et putrescere lacertos
facit. ſiphacêq sup ventrê esherupitq ad in
teriora et que intus ſut ledit medzia. hec ita
q apostemata h9 expedit incidere anteç ad
interiora erupant. Os si keri cötigerit ſurſu cu
loz qui ab interioribus erſpunt ca adhiben
du erit regimen quæ admodum preſignanim9.
CCapit. xxxiiij. de apoſtematis frigidi qô in
epate accidit medela.

Postematiu

in medela
frôp que

epati accidit et patièti trocicos da
re opz abſinthij cù squinsibin. p
derit aſt si dederis illi horz trocif
cor aliquos. cù aqua in qua ſenugre ci fenic-
li femis. cuinſq. 3.r. radiſt adechari et flori o
cuinſq. 5. zebibi. taſti. xv. ficus albas nuero.
bullieris hec coque in duab9 aque libris. doz
nec ad libiâ redeât colabisq de ea. 3. liij. et
in perinſices horz trocifcoq exas. cù charue o
3. y. et amigdalini. 3. C Trocifcoz assignatio
frigido epati apoſtemati vtili. rose. r. z. v. ber
beris. liij. anifi. femis apy montant. adheca
ri radicis et ei9 flozbi. feliche calamiti aromatici
cuinſq. ij. maſticis ſpice darſliahj. asari. ra
uedlini. ſuhe virgaru. lacce purgate. cuinſq
ij. mirre zafrani cuinſq. 3. z. 5. tere oia diligen
ter et cù feniculi aqua distepersâ exag. trocif-
cos informa. C Alior assignatio trociscoom
Sume apy femis anifi. nanachue. abſinthij
cuinſq. 3. ij. ſue ygaru lacce cuinſq. y. raned
fini. maſticis. ſpice nardi. cuinſq. 3. z. 5. ſucci
gafeti. zafrani cuinſq. 3. tere oia diligêter et cù
vino distepersans a. 3. yfsq exag. trocifca. Et ſi
frigidu hoc apoſtema tenera est. patièti radi
cui aquâ daf opotebis hâc. C Assignatio ei9
ſume coſtic apy radi cù et feniculi cuinſq. 3. z.
feminis apy. anifi. et feniculi cuinſq. liij. radi-
cis adechari et florum einherbe gafeti. came
drei. camepithi. ſucahe. badauredi. cuinſq. v.
maſticis. ſpice nardi. asari. cuinſq. ij. z. 5. ſuhe
virgax. lacce. feliche coribor balsami cuinſq
ij. z. 5. zebibi taſti. xx. ſic9 albas nuero. viij. coq
oia in. liij. aq libris. donec ad libiâ 2. z. redeât
colabisq ex ea. 3. liij. et fricabis in eis medica
minis cartami exag. amigdalor amarap oli
addêz. 3. z fi aſa in latere fuerit conico epatis
pone ſimul charube oleum amigdalini loco
quo naturâ faciat fluxam. eparq emplastris
emplastriza calefacientibus et deſſicantibus.
C Emplastri assignatio tenero vtilis apoſte-
mati quod epati accidit. Boum ſtercois et ca
pra[pr]a kimi. cuinſq. 3. vy. femis apy. nanachue.

Practice

Malv

253

anilſt. cardamomi. cuinſq. iii. radicis ade-
chari et forſi. aloeis epatis. cuinſq. iii. nar-
dini clitici. ſpice. aromatici. nitri. cuinſq. 3. 4. 5.
gome botāi. ratinesi. cuinſq. iii. cere albe. iii.
cerā i olo liqfac nardino. aut costlo & diffolne
in eis gùmā & ratinesi. ſicq medicamia admi
ſce diligēter trita: optieq pcute & epar aſa ha
bēs empliſa teneri: empliſa q3 estamaico em
plastro: aut empo diaspermaton. Sit illi cib^
ciceris aſq ali olio loto aut taſtig aut frandi-
ti et eſpidabago parati: ſue i ſartagie cù oleo
oluaſ Saro. cinamomo cimio. Ex olerib^ illi
metāpmitte: badernebinā. piganu. apis. oibus
q. phibe a fructib^ lactic. legumib^ ſtervas
paſſas dulces ficuſq ſiccas & hāp moderata
ſit quaſtitas. Welle aquā illi & gēdicon ppiina.
ac riloaloes: nonnunq sropſi: & aliqń zaccare
electuaru. vt riloaloes. ac ambre iurta têpus
iperabit. CQb ſi aſa q5 epati accidit nigrum
est duru. 1. ſeliroes patienti zufe dabis deco-
cion: cuine hec est assignatio. ſenugreci. 3.
x. ſemis lini. viij. adiſti liqritie radicis. cuinſq
v. ſemis cathemie & malne. cuinſq. iii. ſic^ al-
bas nuero. x. isopi ſicci. iiij. vue paſſe chozoa-
nice iſteri. puroſate. x. coq oia i. iiij. aſq lib. dœc
ad lb. reedeſt: colaq & ſue ex ea. 3. x. cù. 3. amig
dalini olei 2. 5. tmdeq5 oli charne. & tepidas p
pia. Et ſi aliq5 illic ſine ſebre calor fuerit: caſet
aquā da egròtati q5 ſit cu iqngib: inrta q5 oe^
o5 e' videris cù lacco medicamie & rosaru ſklum
q. Et ſi nullus est calor: camele ppiina lac que
comederit apſi. abrotanu in die diei ſincipijs.
in fine ozdei farinā difféperatā cù ſemie apſi
& ſeniculi hec cù ea. x. faces dieb^: 2 ſic illā emu
ges: dabiqs de eius lacte libzā cù epegijs cal-
calanegi duod^ aut cù mitrobolanq. lebulu.
indi diligēter tritop. cuinſq parte: apſi ſemis
anilſi. ſeniculi. cuinſq quadrantē ptis. hec te-
res diligēter & cù hoc ſumes lacte. 3. iii. 3. acca
q3. 3. viij. Emplastrizabis autē epar hoc em-
plastro. CAssignatio ei^'. ſue ſenugreci. lini
ſemis cuinſq. 3. x. mihe ſtuge. cere albe cuinſ-
q3. v. adipis galline & anatis cuinſq. viij. olei
nardini. x. cerā liqueſac & adipē ac oleu cum
miha ſicq medicamina ſupinycce & emplastriz
3a epar. Et ſi cù duro apoſtemate calor: fuerit
empkm adhibe in quo camomille & melliloti.
cuinſq. 3. p. ponit. viole ſicce parte5 due. ſenu
greci. ſemis lini cuinſq. 3. s. pars. maſticis qua
drans. hec oia diligenter teres & cum oleo di-
ſſeperabis violaru ceraq3 alba & emplastriza
bis. Emplastrizā alind ad epatis duritiē. mir
re aloes mihe. 3afrāi amomli. cardamomli. lan
dani. nſelei radicu apſi. cuinſq. 3. v. carpobal
ſami abſinthis. greci. costi indici. cuinſq. iiij. 2
x. camomille. melliloti. feliche. cuinſq. iii. tu-
ris. viij. cere. 5. libram in violarum olei libzā li-
que facte olei nardini quadrantē. anſerinti adi

pisr vitulini. cuinſq. 3. 3. que teri posſunt dil-
genter tere. adipeſq in leis liquefac. et ſimul
oia miſce facto q3 emplastro epati adhibe.
CCapim. xxxv. de epatis opilatioſis medela.

E vero

E vero eparis opilatioſis est medela: hec ſi
opilatio in latere fuerit Gibbofo
ipſi^ egròtati medicamia dabis
vīnā puocātia q5 meatus purgēt
& opilatio ſe operiant. vt apſi ſemen. anilſi ſe-
niculi nanachuā. da 2 berberis trocſcos cù
fenticuli ſucco & apſi ac ſquingsibin 2 lacco tro-
cſcos ac abſinthiacos cù his que pſdiximus. 2
ſi hec nō p[unt] radicu[m illi propina aqua in
qua radices ſemiaq3 ponuntur. abſinthiu[m.
baucu[n]. nanachuā. apis ſemē mōtani. ſemē pen
taſill. costu merna ſietu 2 ſitia. cù amigdalaz
oleo amaratu. Et ſi p[um]ſeris agarici flosum
adechari. gētiane. cuinſq ptē teraſq dii[en]
ter 2 e[ragi]cù ſquingsibi ppines p[ro]derit. ſit
huic cibus ciceris a[que] cù aneto 2 cimino. cina-
momo. oleo loto 2 dulicibus illi p[ro]hobe maru
meq3 illis que cù amilo ſiunt 2 farina. vt cha-
bis[]o. faludego. catatifi. arceas quoq3 illi pos-
piandu[] a motu. Et ſi opilatio in latere fue
rit conico eparis. patien[tem] cùm epithimi solue
decco[c]ione & clisteri facili. cui ſemia incidunt
aperiētia. opilacionem. Dabis et illi electua-
ria opilatio ſe aperientia. vt cartami medica-
men 2 lacco. atanaſq3 2 electuariu p[ē]taticd
quoniam optima e[ſ] illi in vētoſtatis diffolatio
ne 2 opilatioē aperiēda actio. empliſa quoq3
hoc epar empo. CAssignatio eius. camomil
le. melliloti bereniaseti cuinſq. 3. x. ſeis apſi:
nana chue cuinſq. iii. ſpice aromatici. affari
cuinſq. iiij. prasi[]i amigdalaz amaraz cuinſq
iiij. tere oia diligenter & cù ſeniculi a[que] diſſem-
perans epar emplastriza ſto cibis vacuo.
CCapitulum. xxxv. de hydropiſis ſpecieru &
primu[]z hydropiſis carnoſe que hyposarca di
citur medela.

Idropifis

Idropifis ſp[er]s alio cō
firmatu[] est
loco tres carnoſam tympanica[]z
& vstream. & nos h[ec] ab hydropifis
carnoſe medela incipiem^.
Dico
ergo c[ui] videris malā habitudinē & c[om]pleſioſis
corruptionē i[ci]p[er]expedit patiētem cib[or]arce
re copia. q[ui]n ſua cib^ multitudie ſtōm granat
& a diſōne phibet corporiſq anget h[ui]lditatē,
& calo[re]c extinguit nālē c[ui] in h[mo]i mo[do] de-
bilitas inſit illi. Caneas quoq3 cibos tarde di
gestionis frido[]s q3 h[ui]dos vt lac. p[is]cees rece
tes butyri. ſi[ſ]ami oleu. legunia. & q5 ex tritico
ſi[ſ]t vt amilu. atriu & q5 c[ui] melle ſi[ſ]t & zaccara;
vt faludeg[ui] cabifum. catatifu[]z ſngiles & filia.
Epar ete[m] eo q5 ipſi[]s tan[]c dulicb^ plurimum
delecte[]r cibis ad ſe trahit hos. inuſcatur gilli

Ziber

que in eis est sußa grossa et meatibæ ei¹, vende et
opilo auget et hec robozatur paſſio. Jo ergo
oia hec ill officiut qibus et visceribæ opilo est et
grossities vt isto splene, in renibæ alioſo. La
dabilius aſit in huo diu mon paſſionis fame vt
mur et aq paucitate potus et phibitiõe ab erer
cito et labore poſt cibis etuſus vta an cibos bal
neoq salse aq et alumioſe ac burattiane et ſul-
phuree exercitiuſ. Cibos dem¹ illi calefaciètes
et deſſicātes subtilianetſoq et digestioni faciles
poſt balneum hora plena aut poſt exercitiuſ
ſi non intercidat balneum, vt carnes pullorù
taugorùm franglinorù cubegor paſſerum in
eſpidabago paratorù cù aneto cicere, cinamo
mo. galengar, cimio, aut in ſartagine cù aceto
coctas, carui, muri, darasini, salēgar pipe en-
gedano, heltitho, modicuſoq vini riſanti in qo
virgas pieceris pigani, a pí mēte, fautENEGI et
ſalamèto cù aceto, garo, ſinapi, queq ſiſt de
blito dabis cù oliue oleo garo, ſinapi, aceto et
ſiſibus rebus ſubtiliātibus, vinu illi ppina ri-
hanu vetus, aut meru, aut certe paru miſtum
et quaſtum poteris ab aq pure potu arce, niſſ
perpauce, nec vero aqua ſumat oino cù niue
refrigeratã, qun hec epatis refrigerat cōpionē
et morbiu auget intu vt nonnunce ei¹ naturalē
eſtinguat calorem hmoii op3 eſſe regimē hy-
dropiſis carnose dhi cù ei¹ aduētus principa
videris. Dehinc ſtuere quenã ſit huius aduē
tus paſſionis cã, intellectuã reß oppugna cō
trariuſ. Et ſi cã huius in epate fuerit aſa: aut
durities eius: aut opilo meatibæ ei¹ accedens:
aut aſa ſtomaci vel frigiditas ei¹ vel ſplenis
aſa: vel eius debilitas oporibit horu ppone
re medelã ſinguloſi, his q facient huic obuiã
paſſioni quæ admodu ſuis expositu ë in capitu
liu. Et ſi hoc meſtruon cōcluſionis accidit cã,
ant emoroidu ſanguis vtědu in patientē erit
mediaſtine flebotomo, ſi etas virtuſoq adiune
riſt ſanguis quaſtã necesse erit extrahas quaſ
ſitate iuxta qo virtus patik, paulatim nō ſemel
flebotomia nãq hac in parte medela est opti
ma, cù et virt¹ alacrio: alenutiata fiat et calo: af
ſurgat nāliſ. Dehinc ipso qo iam dictu hūtutē
eius augebis regimie calefacienti, ſ. et deſſicā-
ti vteriſoq exercitio in patientē ante piaſidi ad
caloris ſol estus i locis calidis in quo calor ro
boſek nāliſ et in oë diffundatur corporu: huidi-
taſq deſſiccek et a corpiſ pſundo ad ei¹ educa
tur exteriora. Cauear aſit patiens capit i ope
riat ſitq ei¹ exercitiu iuxta qo hntus fert et non
immoderatiu, ne forte calo: diffoluaſt nāliſ et
virt¹ obilitek. ſitq exercitiu ei¹ ps eqtatio mo
dica: ps pedu lenis deabulatio i arenoſis lo-
cis et pulueris et ſi forte posſibile è patientē ab
in qe regioſe trāſtre ad aliã calidiorē et ſcioiorē
ſiat: ipaq illi in ſabulo volutari: et puluerē cali
du ſi fieri pōt et patik: fricatiōe vtaſt forti cù ma

Septimus

nibus et manutergijs prius corpori ſuperſecto
burace modico et sale, gallaco et alumine: ac ili
bus deſſcantibæ: poſt hec in balneis lanet bu
raciantis ſulphureis aut alumiſoſis. Et ſi nulla
est illi febus corporu ei¹ aq infunde in q miru
costices glāſtum: alumè, buracu, ſulphur cu
nemamo, calamèto sanuco, bereniaſeto core
racia: aquaſaq cut ferru inmeruſ et caleſcat: poſt
hec pari deſcat. et quos dirimus veſcaſ cibis
hec i hac exibêda ſiſt paſſioe cù ciboſ et alioſ
regimie. Quo aſt vt i poſ medicaminu re
simie, vinã pnocaſtum eſt cura. Sunt em by
dropiſi hypoſarche vtilia: vt apí ſemè monta
ni dancum, nanachua, ſemen ſeniculi, anilſu
asarum, ſifeleon, abſinthiſi, ſautenegum mon
tanum ſi cum aq coquātur et melle: bibat, uſi,
patiæ. 3. cum 5.3. vſoq eragium ſocrite. We
dicamè aſſignatio qo vinã puocat et hydro-
piſis pdeſt. Sume danci, asari, ſemis apí mo-
tani, anilſi, cuinſoq 3. v. poliſ in al ſpodiij, came-
drei zebanegi, i al zebboſſaci camepithi, ſan
tenegi montani, carpobalſami, flozú adechari
cuiuſq3. iiij. ſpice aromaticæ feliche cuinſoq 3.
ri, 3. zafrau, 3. ſere oia diligenter. 2. 3. iiij, cù iqui
gibin mellei. 3. iiij, miſtis aq propina. Cplume
ris aſſignatio ad eadem vtilis. Sume ſeminis
apí anilſi, ſemis ſeniculi, gafeti ſucci, abſinthi
greſci, ſpice cuinſoq 3. laccé, ranedlinc, colgreſ-
drii cuinſoq 3. iiij, radicis liquiritie. 3. 2. 5. ſere oia
diligêter: 2. 3. iiij, cù vino propina riſhano. Caſ
ſignatio trociscorum hydropi carnose vtilium
in paſſionis principiſ. Sume roſeru, optime
purgate. 3. vi, berberis, iiij, asari, ſpice, nardi,
gafeti ſucci, abſinthiij ſucci, cuinſoq 3. iiij, ſeminis
apí, anilſi ſeminis ſeniculi, adechari, cuinſoq,
3. 2. 5. zafrau, 5. 3. ſere oia diligêter et cù aq diſi
perãs, a. 3. vſoq exag. trociscá, qo, cù ſeniculi aq
et apí ppiuabiſ ſi nullus illi fuerit calo. Sin
cù intibe aq amare et aqſuthi, et trocificæ vteri
neubarbari cù ſuqſibin diebæ alioſot et non
nunčq cum vomitu euacuabis adhibito ſquim
gibin et ſusilibus aneti aqua decoctis. maré
meq 3 ſi tempus eſtas fuerit, hunc etenim ad
euacuſáui pdeſt humore, opſ auté vt i vo
mitu prius et euacuatione humoris anteſaq
robozeſt et humiditas domineſt quin virtu reti
nês est et adhuc valet, vt etem huiditas dhiari
ceperit et debilitata virtus succubuerit vomit
us nullus erit vſus. et euacuatione vtendum
cum laſatino ſlegma deponenti: vt estamaico
nis piliij quibus intercidit turbit et hyera: he
belnili, collo quintide adeps, hiſoq anteſa paſ
ſlo robozetur vtendum. Cui autem robotata
et ſika fuerit eo vteris quod dirimus regimie
ne calefacienti et deſſicanti, vinamq priono-
cantibus. Celectuarij aſſignatio quod vit
nam pionocat et hydropiſis ppeſt. Sume p[ri]
ce, feliche, flozú adechari, asari, cuinſoq 3. iiij.

["Practice", "Maly", "254", "granorx miri costi cinamomi.mithe cuinuſq.3.tere oia diligêter et cui melle distêpera diſpua to.dabiſq. de eo.3.Csimul aſt et intuêdu in vuna. et si alba fuerit frigiditâſi et humiditas dominâtia corpori et pati. nulluſq. est calor. patienti radicu. ppina aquâ cöperetê cu car- fami medicamie. aut electuario lacce pno. 6 hinc magno cu amigalaru oleo amararu 7 oleo charue. athanaſi aq. facta cu lupio epa- te ad eadem pdeſt. fi. 3.5. de ea vtaris vyſq. 5. exag. cu fenticuli aq. expressa ſic et mitridatu3 corruptioni pndeſt côplexionis hydropiſi. ſi iuxta qô opus eſt de eo ſumaſ: lyriacaq. ſa rue ad eadȇ manifeste pdeſt. ſt er eo. 5. 3. vyſq. 5. exag. ſumatur minus amplius ve iuxta qô opus fuerit. COP3 aſt cu hac habitudine cor- poris affueſacere enactione alternis têpo- ribus cu opoponacis pill. et estamaico et sahar barani electuario ſilibuſq. Tradit antique ri quidque erici carne ſi deſicct. et diligenter te ratur. bibaturq. de ea. 3. ii. vyſq. iii. cu vio vete ri hypofarcis pdeſt. Aqua quoc. athali. 3. rp. cu liqritie radicu treos. 3. x. et vino ribano hy pofarce manifesteſtine pndeſt. emplaſtra q3 et cataplaſmata adhibêda ſunt. Cataplaſmeſt itaq. huius paſſionis domini vêter et oê eius corp9 hoc emplaſtro. C Assignatio ei9. camomille. melliloti farine order. bous ſimi et oui- ni caparucu cuinuſq. 3. xy. corticu radicis cap- paris. aloes epatice. costi amari cuinuſq. v. ma ſticis ſpice. affari. abſinthi greci cuinuſq. ii. te re diligêter et cu vint distêpera aceto et apuſ ſuc co fenticuliq. ventreq. cataplaſma et oê corp9 et ad ſolê patiêtê iuxta qô ferre pt statue. et ſic cu decoctionis aqua lauabis in qua camomila la fuerit. ſihu. artemiſia. Et ſi diebus aliquot corpus cataplaſmaueris cu fimo boum et oui- um tritis diligêter et distêperatis cu athali aq. manifeste pderit. C Emplaſtri alind ad idê vtile. Sume ſimi boſ qui ſihum comederunt et abrotanu camomilla et similia partê aloes quadrantê. ſal. andrani. 5. partê treos radicu octanu. ptis. tere diligenter et in acerrimo coq. aceto donec spilletur et ventre oêq. ce taphaſ- ma corpus: ſicq. vt ſicetur permitte et in bal- neis cu aqua lauabis calida in qua ſihu. ab- rotanu nemamu. ſaſuci coreris. hoc itaq. re gimine et cura oz hydropicu carnosum diſpo- nere. C Nec vero expedit in yni9 vfu medica- minis diutius pſisteremeq. in eorù que inte- rius nec que exterius adhibêtur: ſed expedit in hmoï dôno paſſionis a medicamine tranſire in medicamen ne forte vni affueſcat natura medicamini: roboeturq. in eo nec profit: neq3 et in omnibus p[ro]p[li]xis ioportet facere morbis.", "C Capitulum. xxvij. de hydropilſis vtree mes\ndela,", "My\n3.3.3.3.3.3.3.3.3.3.3.3.3.3.3

Liber

1B.ceram et adipes liquefac in aneti oleo sime dicamina superimice factoq3 emplvotvirem in pliza qm aqua laxat foriter. Et que patièti vtsumat facilia sunt aquaç deponut ppina illi. Tmazeriòis olei aſsignatio ad eade vitis. Sume mazeriòis optimi 1B. 2.5. ſupfunde 1B.v.aq suauis q moderato coq isne dœc lic bræa ſupſit. Tcic amigdalor oleo dulci qrtæ libre adde dœc aq deſciat coq ſupſtite oq ppina de eo cu camele lacte aut casei aq. 3.1. Sit post hec medicamia cib⁹ eſpidabasius cu cinamomo salêgar. aneto cicere et oleo lo to. Tmpti aſsignatio q5 vtree hydropifis p deſt aq. Sume ſimi bouis. 3. xxx. sulphur5 cro cei. cardamomi baccaplauri. miutegi. cuinſq3 v. capra2 ſimi triti diligêter. 3. xx.tere oia 2 in ſubtilè redige puluerê: atq3 cu ſangibin diſtê pera: et vêtre ad solê epliza. Tmptm alio ad idê. Sume ſic⁹ nigras ſiccas in vino aceti ſuſas 2 fricatas. xxx. ſimi capra2 triti. 2. 3. buraci nutri. ireos radicis. cuinſq3. v.tere oia diligen ter 2 cu ſicub9 pista: vêtreq3 epliza ſtovacuos 2 donec ſicet dimitte lauabifq3 cu aq in q ca momillà bereniatetu. ſihù ſafucbq3 coreris. Tmptm alio ad idê. Sume ratinesi. amo2 niaci. cuinſq3. 3. v. nitri thuris miuti cardamo mi sulphuris crocel. 2 albi. cuinſq3. 11. colùba rum ſimi. v.tere oia diligêter cu pueri virina q multerê nò nouit ventreq3 epliza. Tmptm alio ad idê. Sume marchaſte sulphuris cro cel. nitri amoniaci. botami ghime. cere albe. cu iuſq3 ptê ireos radicis miutegi. cuinſq3. 5. ptê medicamina diligêter tere amoniacuq3 2 gü mas botami. ceràq3 in oleo liq fac nardio aut costino iuxta q6 op⁹ fuerit vêtreq3 epliza. Em plassrù q3 q6 2z mileti ytile è: ſicq3 et eplim fus la habed mafiste pdeſt. Et hec eplit aſsigna tio quod in omnibus hydropifis eſt ſpecies bus ytile. Sume amomi ſpice cardamomi. cuinſq3. 3. x. machali glauci. mafeti. amonaci sahadi. zafrài. cuinſq3. v. aloes mirre. thuris. masculi. carpobalsami. nilobalsa mi. landani. cuinſq3. xv. costicu feliche costi amari piretri me recèt caritologie rotſide mellilitu ireos radiè. cuinſq3. x. garioſili maſtic. cuinſq3. vii. roſe. v. optie pursate colubar2 ſimi cut⁹ q3. x. cucumeris agreſtis colloqntide adipis cuinſ q3. x. gümas cu zafrà vio ſunde veteri et me dicamia diligêter tere cribraq3 2 i modico in funde bani olo in quo cerà iuxta q6 nece fue rit liq feceris. gümasq3 diſtempa diſsolutas et medicamia ſimul miſce alia factoq3 ynguèto vêtre epliza. qm optie pdeſt oib⁹ hydropifis ſpèb⁹. 2 o3 diligêter te adhibere ſpeculatione et diſcretione iuditiuq3 acne i his que aſſigna uim⁹ medicaminib⁹ 2 cibis. vtereq3 ſingulis laxta q6 paſſionis robur debilitaſq3 iperat. atq3 ſecùdu qövirtus etasq3 patik infirmi, qm

Septimus

hec capnt eor9 q6 idlem9. ſunt cane 5 ne a teppcatu icidat in ea qua2 sideræ cura his itaq3 cu vſus fueris medicamib⁹ nihiſq3 elec rùt paſſio diuturnos fit. ac aq robozat came le lac patièti. ppina q etatis ſit iuuenis necle se a ptu: fed nec ppe q3z ſana ſit corpe 2 ſeni culu comederit ſihù. abrotanu itiba apſi hiſq3 filia hec camela in diei comedat principi fine ordei farinà cu ſeniculi ſemie mixtam et apſi amisq3 2 abilnthio hec facies p ebdoma dà vſq3 dies. x. dabifq3 patièti de e19 lacte die bus ſingulis libra cu. 3. v. zaccare 2. 3. i. pulne ris hui9. Aſſignatio ei anſi ſemis apſi cu inſq3. 3. ij. mirobolani citrini. vii. kuhe 7sarù lacce pursate rauedſini. safeti succi cuinſq3. ij. ireos radicum erisvſti cuinſq3. 5. 3.tere oia diligêter 2 diſtêpa cu lacte de eo. 3. iy. vſq3. ij. porrige. Cпуlu5 alio ad idê. Sume mirobolani citrini. 3. uij. abſinthû greci. lacce purgat te rauedſini safeti succi cuinſq3. 3.tere oia diligêter 2 ſume. 3. iy. 2 adde radicis ireos erilq3 yſti. cu19 q3 ob2 2. 5. mazeriòis optimi 2 aceto iſuſt die ac nocte ac diſiccata2 triti diligêk. 5. 3. cu camele lacte. ppinad9. Sue anſi. maſticis. safeti succi. rauedſini polij cuinſq3. 2. 5. aſa2 ri. costi camepithi. eris vſti mazeriòis agarici cuinſq3. 3.tere oia diligêter et eſag. cu lacte p pina camele. 2 ſi hoc adoptatú pdaugerit finu nihil addes. Sin cu via camele lac ipm. appta Sume itaq3 lactis libra2. 2 vine camele. 3. x. fugilu succi. x. zaccara. x. ptopina q3 cu lacte elektuarici lacce min9 dehinc magnu aut cum caqlenego 2. ppina rurſus opoponacis. 3. ij. TElectuariz aſſignatio q6 cum camele lacte bibitur: et optime prodeſt. Sume mirobolani citrini turbit albi. cuinſq3. 3. x. bellutri. 11. ebli ci. uij. piperis. v. mazerionis. 3. 3in3 iberis. uij. tere diligêter oia 2 cu melle diſtêpera dispumato. ſumeq3 er eo cu camele lactis eſag. aut ſimplicis. 3. 11. Nò expeſit aſt ei dare lac cu febriſ fuerit hydropico fed alifs. cu lac febit citatib9 malu. CC cu ergo oia q assignanimue feceris 2 hydropifis vtree d5h 3ibus cure ſpe perebus attëpiaueris nihiſq3 2 ſert: 2 q6 deſide ras nò aiaduertis: co natura vtêdu erit 2 crepata. Et in crepando periculù est magninec adhibêdum videtur nifi in eo cuius virt9 vali da eſt. nec ſemel ab eo aquam euacuabis ſed paulatiz ſingulis aliquid dieb9 iuxta q6 y tus patitur. Pauci aſt sunt qui ab crepando libe rentur. Neq3 2 enim aliquem vidi cu hoc ad hibitum ſit pieter vnum nec is liberatus eſt. Refert autem Halen9 ſe neminem vidisse cui crepatio adhibita ſit 2 liberatus fuerit: exces pto viro vno cuius valida erat virtus: cor puq3 corpulentum. Nos autem quemad modum hoc fieri expediat in chyrurgia eſ ponemus.

Practice

Maly 255

T Capitlm. xxxvij. de hydropifls tipanice me.

Idropifis

tipanice in medela: qm sp ei hui? ex vêtoſtate ê gnatio ea fit necia q vêtoſitê diſſoluunt et diſſipât: et qȏlandabilius adhibe tur radicû ê ȃq cû pentaticô electuario. 2 amis dalap oleu amararu. oleumq pigani 2 filia. CRadicû ȃq assignatio hydropifli tympanance vtilis. Sûe. corticî apij. 2 fenici. cuinſq. 3. vij. femis apij. arguitesi 1 al. argimegi. dauci. pectroſelini cimini carmaici. cuinſq. 11. isahade. ra dicî adechari 2 floz ei9. cuinſq. 111. femis ru- te. sahade. cuinſq. 11. asari. spice nardi. maſticiz cuinſq. 11. 2.5. costi. amari. feliche. carpobalſai et ei9 ligni. cuinſq. 3. 5. opopōacis. 3. 2. 5. zebibi taſti. rr. coq oia in. 1111. aq. lib. dœc ad libiā res deat. colaq 2 fume ex ea. 3. 111. in qbus exagibî fricabis electuaripétatico. aut. 5. exag. ſocrite hydropifli pdeft maſſeſte tipanice. Denk etiā huic medicaia laxatina. vt serapini pulſ 2 apij da illi ſucci ſeniculiq viridis cuinſq. 3. 111. ch exagio pulueris hui? CAssignatio eins. Sûe ſemis apij nanachue. dauci. feis apij cuinſq. 3. 11. asari. costi. sp. et maſticis pipis albi. cuinſq. 3. cardamōl. 11. rauedſini. 3. 2. 5. ſeqbiegi. 5. exag. castori. 5. 3. tere oia diligêter et exagium ch apij ſucco 2 ſeniculi ppina. 2 ſi volueris ch vino. ppinabis mixto. CAssignatio pilla tipanti cevtilik hydropifli. Sûe hyerepicre. 3. vij. ſera- pini agarici. sak. idi. gafeti succi. floz adechari mazerionis corticî feliche cuinſq. 3. euſobij. 3. 2. 5. turbis. 3. viij. abſinthij succi. ireos radicû cuinſq. 11. tere oia diligêter. 2 diſſeperans qfl pip pulula. dabilq de eis. 3. 11. yſq. 3. 11. 2. 5. ch cala ppina q3 dño huine paſſiōs oleu nardi- nis. aut costinu cû vino riſhão. 2 tyriacã illi da farunc iuxta qȏ opus eſſe videris vêtrê ei9 em- plaſtro hoc empliza. CAssignatio ei9. Sûe ca momille melliloti bereniaſeti ſans ſuci fautenes- gi. cuinſq. 3. feminis pigai et ei9 gûme. 11. asari carpobalſami xilo caſſie. spice. cuinſq. 11. caſto rei. mirre ratinesi. mihe. flupe. cuinſq. 3. 2. 5. te rêda tere diligêter 2 in aneti oleo ſumas diſ- folue. aut pigani iuxta qȏ opus fuerit cû quo 2 medicamia diſſêpera 2 ventri appone. C Capitulum. xxxrip. de hydropifls' que fit ex calido medela.

Am autê hydropifſiser
calido e 2 vi-
na tincta effluit. ſebilq comitat
e tuſſis tuc op erit cauſus
giēdus q coſlefaciit vius ab ite-
rioſib 2 exterioribus 2 aq ſuffi-
ciat ſolatri ac caqnegi. cacaleq cuinſq. 3. 2. x. v.
lacce lote. 3. rauedſini. 5. 3. zafrani obolus caſ-
sie. fi. granis purgate. v. 3. fricabis hâc i ſuccis
q colabis. ac medicamina ſupaddes trita dil-

ſêter et cribrata et dieb9 aliquātis ppinabis. 4 ſi nulla illic erit febris. patiēti caſei aquâ ppi- na q cû squibisin eſhit. pmo die. 5. libiā cum 3accara. 3. r. asfari lacce lote. 3. rauedſini. 5. 3. mirobolani citriſt triti diligêter. 3. 2. 5. h° mae bibes 2 ſingulis angæ his dieb9 caſei aq. 3. ij. donec ad libiā puenias 2 ſi possibile ê olei ad de caruhe. 3. pderit. daq̑ electuaris hoc cû ca ſei aq. CAssignatio ei9 mirobolanop citriſt 2 indi purgatoſu. bellirici. embliſi. tſuſoſu. cuinſq. 3. 3. tamaridi. xxx. pzuā. tuinbas cuinſq. 3. se nere is poma. nſiero. qnāgita coq oia in. x. aq. libris donec triés ſupſit colaq 2 caſſe. fi. me. 2 dulle libiā ſupinijce optime granis purgate 2 frica diligêter. addeq 3 libiā. 2. 5. penidiox op timon3 2 amisdalini dulcis olei. 5. libra atq̑ moderato decoq 3 igne donec liquor ei9 tanq̑ mell fiat. tuc ab igne deponés medicamia hec ſuperinijce. rauedſini. floz adechari abſinthij succi. asfari. maſticis. eupatorij succi. camedrel. falis idi. virgatp balfami. cuinſq. 3. femis aq 2 suthi. berberis. femis. atriplici. liquoritie ſucci cuinſq. 3. fuhe virgaru. feliche. femis ſeniculi cuinſq. 11. ch. caſei aq. 2 ſi necſſe fuerit ſolu- tionc eins augere. ſume mazerionis. 3. optimi 2 i aq̑ libra coq 3 dœc medietas deſciat. cola- q. 3. fume oli amigdalini dulcis. 11. 3. ac cum mazerione coq lenes ad punas donec aqua deſciète ſolus ſupersit oleu. hec medicamia ſu perſunde 2 miſce trita 2 diſſepera. hui? potio 3. 2. 5. yſq. 3. 11. aq̑ ſolut et depôit optime ſi fuerit ex mala hydropifis cōplexōe calida. bibik ât cû camele lacte. ſi nulla patiēti ſi febris. Et ſi ex calido hydropifli patiēti camele ppinane ris lac. cû caquelenego. ex lacte qdê libra ex ca quelenego. 3. 111. cum mazerionis olei. 3. pde rit optie ſi nô obſtiterit febris. C pulueris affi- gnatio q cû caſei aq̑ ſumptus pdeft aq 2 hy- dropifli er calido cucumeris melôis femis iſme dulle. femis poſtulace. cuinſq. 3. 11. femis aq 2 suthi. succi. eupatorij. floz adechari. 3. frani diagridi. cuinſq. 3. 3. rauedſini. 3. 2. 5. hui? po- tio. poſtq̑ trineris ei9. 3. 2. 5. cû. viij. caſei aq. 3. yſq. 3. 2. Quidus aŭt huius dominus paſſionis emplaſtrizare connenit 2 speciei hydropifis sandalum eſt rubeu album. roſa ſufalû. aloes bonis ſimus magatu. memithe asſaſum. camo milla. millilotuq. cathemia. ordei farina. viola ſicca. cuinſq. 3. partes equales. 3. aſtrani autem quarta ptis. hec oia diligêter teres 2 cû ſolatri aq diſſepera ac caquenegi. chalefi. intibre. 2mo dicacera oleoq 3 roſaru in quo cerâ lique ſece ris. ſicq. vêtrem 2 ſtomaci emplaſtrizabis ci- bis vacuſi. Thec ſut q hydropifis ſi excaloie fuerit dño expedit obſervare circa medicam. Cibi aŭt ei9 eê debét. franquillinôs carnes. cubegorij pulloſoq ſimilium in zirabago pa- rati aut cû limue aqua et lebelabi. ſercula atris

Liber

plicis, spinachius, malua cu amygdalorum oleo, cœiandro viridi et scisco, espidabasogus et sar- tagie parata cu aceto et olimann oleo. Utilia q[ui]s sunt que cu zaccara et amygdalino oleo et vini aceto kùt méta. Aliumbriz et modico carn. cap par quoros in aceto còditus et limue false si me- diocrius luman est etem in eis calor is extin- ctio et opikonu apertio et flegmatis elimatio.

### De hydropisìs
que ex acutis fit morbis me dela. Hydropis ât q[ui] acut, puèit morb dura est et vir q[ui]pia ca liberat, ppaucib[us] pp febris ca loris magnitudine et epatis debilitatez. Et fes- bus quidè q[ui] ertinguat defiderat et refrigerent earb epatis angèt ibecillitare. Epar q[ui] calefie ri gliscit hec q[ui] febrè angestât et coroborât id circo itaq[ui] vi hypocras hydropisim q[ui] acutis fit morbis malâ. T[si] aùt hydropico tuf- sìs acciderit non liberatur. Sicb et quando hy- dropisì molestato solo accidit gravis malum est et pessimum.

T[cap]m.nl.de passionis splenis medela.

### In passionu
aùt mede la q[ui] splèi accidit et: q[ui]m eius passiones epatic[us] prime sunt vt a[pi]a debilitas. opis- latio et h[ar]z medela adjuicê pria est et affinis.nisi q[ui] splèo eo q[ui] fortius sit et min[us] epate nobile, medicamia fert fortiora et durio ra q[ui]q[ui] epati adhibetur cure sint io ergo in e[ui] medela reb[us] vt timur amaris et acidiffimis ad interiozib[us] flue erteriozib[us] fine pauore et e[ui]n- modi cautela nifi q[ui] ad ei[ui] tuendu robur et vir tutè souèdâ medicamibus vt timur aromaticis et iocundi odoris in q[ibus] modica è pòticitas q[ui] ad sanguis roboter puratione ab h[u]noe me lâcolico et earu q[ui]b[us] nò eget supfluitatuè expul- sione melàcolicarui in s[oli]ptes q[ui]n ab eo p[er] solonè emittant. Que ch[ui] ita s[int] opz cu spleni dolò: acciderit ex calido in patiètis cura flebo tomo vti yene basilice in manu sinistra. Si h[ui]t etas et àni t[epus] ac eiusmodi adiuerit: bibat et patiès postmodi fructus de coctione et caf- sie. k[ui]mirobolani citrini intibe. a[qu]futhi. et fili[s]. post h[ic] trocifcos p[pina] spod[ij] molliètes cu squingsibin zaccareo: et pullis refice in ziraba- go patis aut subfrixis: v[ir] atriplicib[us] lebelabo filibusf[us]: et h[ra]nata sugat: et s[li] illis mitigabit b[hi]: sin caſei aqua p[pi]na cu puluere hoc. Aſſigna- tio e[ui]. Sume mirobolani citrini. 3.v.rose.iij. spodij. 3.ij.berberis. j.tere oia diligèter: 3.2.ij. p[pi]na cu caſei capra[que] a[que] caſeo. abehelo in tiba. a[qu]futhoq[us] p[as]ſe s[int]. T[cap]ulers aſſigna- tio vt il[li] splèis dolobiz[us] er calido cu camele las- cete aut caſei a[que] ſumpt[us] roſe.ru.3. v. capparis fruct[us] in aceto iſuſi die et nocte ac deſſicati.ij. berberis. ij. scolopêdrij. buraci. cuinsſus. 3. fru- cus tarafe. asarici. cuinsſus. 3. 2.5.tere oia dili-

Septimus

ſtèr et ſume ex e[ui] camele lacte aut ch[ui] ch[ui] ch[ui] aq[ui] 3.ij. vſqb.ij. Bibik q[ui] hic id puluis cu caleſi aq[ui] tarafe et atali, ac squingsibi. p[de]l- q[ui]s. T[rociſcoq] q[ui] splenis ex calido dolobus medètur aſſignatio. Rose ru.3.iiij. spod[ij] ch[ui] melonis. cucumeris citroli porſulace. cuinſi- ij. rauedini. scolopêdrij. cuinſcb[us] 3.2.5. zafrâi 3. caphose. 5.3.tere oia diligèter et cu caleſi aq[ui] distèpa. itibeq[us]: et trocifcos l[for]ma drasmeos, quos ch[ui].ij. aq[ui] caleſi. expeſſe. 3. p[pi]nabi: et a[qu]ſiquibin zaccarei. 3.2.5. Empliza àt splen h[ui] emplò. Aſſignatio e[ui]. Sume folia tarafe et v[oli] ligèter tere et cu ordei farina et in aceto miſce et ſplèi applica: ch[ui] ſtòus cibis vacuus è. Aut ſume lebelabu zin aceto coq[er]ſos in morario cu ordei faria còmíſce et ſpleni appone: aut ſur fur in aceto coq[er] fruſtrù tenue imerge et cata- plasma. T[ac]b s[li] pariter a[pi]a ſpleni acciderit calidu basilicâ minue patiètis alarè aut aſſele miša. q[ui]m rei huic còpetit: et spod[ij] da illi troc- íſcos molliètes aut berberis ch[ui] ſquigsibin: inbe aq[ui] ac ſolatri. T[cap]ulueris aſſigna q[ui] dolori ſpli- nis ex cako ch[ui] ſebre vt il[li]. Sume roſe. 3. vi. ber- beris. iiij. liqritie radicis l[atte] purgase. spod[ij] reubarbari capparis radic. scolopêdrij. cuinſ- q[ui]b.ij. sp[ice]. maſticis gafeti succi. cuinſcb[us] 3.3. frani. 5.3.tere oia diligèter. et ekag. v[fl]cb. 3. ij. da bis: poſt qu[em] e[qu] ſquingsibin cu aq[ui] frisida p[pi]na. T[rociſcoq] aſſignatio apoſtemati splenis t[ido] cu ſebre vtilis. Sume roſe. r. optime pur- gate. 3. vi. berberis. iiij. ſeminis cucumeri citro li e[cor]iato[rum] cuinſcb[us]. sp[od]ij l[atte] purgase. rauedini. cuinſcb[us] 3. gafeti. et abſinthij ſue coz[ui] zafrani cuinſcb[us] 5.3. tarafe fruct[us]. radicis ſuſi. cuinſcb[us] 3. scolopendrii tm[de]tere oia dilu- gèter et cu aq[ui] distèpera et ad. 5. v[fl]cb ekag. troci- ſca p[rop]inabiſcb[us] cum ſquingsibin et intibe a[qu] foliozum caleſi. Et ſi nulla fuerit ſebre. hos dabis trocifcos cum caſei aqua: cuinjs capre intiba p[as]cát. a[que]ſuthi. athal[ui]. caſeum ve[de]. Et ſi validus est calos ſebriſcb[us] gravis cu curbitâ ſume paruã et deſſicatâ diligèter tere 3.2.ij. de ea cu ſquingsibin p[pi]na. T[rociſco- rù] aſſignatio ſplèis ex calore et ſebre dolobiz[us] vtilium roſe. 3.iiij. sp[od]ij cucurbite. ſeminis me dulle et melonis ſeminis porſulace cuinſi. ij. rauedini. ij. zafrani quadrantem. camphore obolum. tere dilisenter. 2.2.3. v[fl]cb ekag. troci- ſca. atq[ui] cum ſquingsibin p[rop]ina. C[alior]um aſſignatio ſplenis dolobus et ex calore et ſebre trocifcorum vtilium. Sume roſe. 3. vi. ber- beris. liquitie radicis. iiij. maſticis p[spice] nar- di. gafeti succi. rauedini costicum. radicum capparis in aceto vini ſinſorùm et deſſicato- rum. cuinſcb[us] 3. 2.5. asarici. 3. distempera cum caleſi foliozum aqua et tarafe et ekag[ui] troc- íſcos fac. bibeſcb[us] cum ſquingsibin. Et ſi moder- ratus non fuerit calor[us] agarici. da. 3. v[fl]cb ekag-

Practice

Maly 256

cù sìngibin. Empíza locùs cù ordei farine al
tet mugathi. cuinsq. ptè ro. pursate sâdali al
bi. cuinlf. 5.ptè hec teres diligêter et cù solatri
açq tarafeç et athali modicoç aceto distêpe-
râs catapla. Cest si er frido ipsis fuerit do
lor mâifesto egroto radicû ppina aquâ cui
hec est assignatio. Sume cortici radiç apij. se
niculi. et radicum adechari et floz eris cuinsq
3.v. semis apij et semiculi. anist cuinsq. iiij. suca
he. badauredi. safeti. herbe cuinsq. iiiij. corti-
cù. radicû cappis seminis pêta fili. cuinsq. iiij.
scolopêdrîj. ij.iahade asene cuinsq. iiij. abehe
li folioz athali frondiù lauri cuinsq. ij. spice
mastic. cuinsq. 3. 2.5. carpobalsami carpoba
ni cuinsq. 3. sic? nûero. rr. zebibi tafti. 3. rr. coq
oia in trib? aq libris dœoc ad libzâ redeât co-
laçq et singulis de ea dieb? sume. 3. rl. cù amis
dalini olei dulcis. 3. zaltera amari. 2. 5. tyzîa
ce arbahe. Loci splenis mâe in saliva cù de-
coctiçc catapla in çq asenâ furfur pigani ra-
dicis cappis cortices decoreris et epar ìmer-
ge atq spleni appone: floz a cibis vacuo. Et
si hui? dhis passiòis medicamê neçc habebit
bibere latatinù et nâ ei? sicca è: pâc illi da de-
coctionê. Assignatio ei? Sume mirobolât idi
hacunegi cuinsq. 3. r. radicis adechari suca-
he. badauredi herbe safeti. cuinsq. v. tarafe
fruct? scolopêdrîj cuinsq. iiij. asene. anifi. se-
minis feniculi. cuinsq. iiij. coque oia in. iiij. aq
libris donec ad libzâ redeât: hâc cola. et fume
de ea. 3. r. inifiçc turbit. hyere. agarici. cuinsq
3. et bibat tepidù diluculo: et si spleni durù ac-
ciderit apoitema epithimi da illi decoctionê
et adde illi aliòd cuimazagi et pentafili ac sco
lopêdrîj et capparis da illi trocîfos çq cui sco-
lopendrio fiunt dieb? singulis exagîs cù sìn
gibin. 3. 2. 5. mellei aq mixti. Capparis tro-
cifcoz assignatio. Sûe corticù radiç cappa-
ris. 3. iiij. aristo logie. lô. ij. amoniaci. iiij. floz-
pentafili. piperis albi cuinsq. iiij. costi amari
pigani sicci. asene cuinsq. ij. scolopendrîj. ij.
amoniaci infunde in aceto et sicca diligêtius
tere distêperaç et trocîfos exagîvnius fac-
quos cù squingibin ppinabis. Et si durities
graus est et illic vêto sitas fuerit et côpleriòis
frigus cù squingibin ppinabis melleo. Cptul
neris qui splêis medeck doloribus assignatio
Sume scolopêdrîj. radicû capparis corticum
cuinsq. partê: et diligêter tritas de eis exagîs
cù squingibin aqua mixto ppina in qua ferz
pieceris calefacti: ppina et hâc quoç patiè
ti decoctionê. Assignatio ei? Sume femis pê
tafili et tarafe fruct? fautenegi montani et flu
uiat. sa feti. herbe. ab sinthiij sticados. cuinsq
3. r. agarici tûf. iiij. fue. lacce purgate. zarune
di lôgi. cuinsq. iiiij. conoç cipfli. x. numero
de que oia in acerrio aceto donec pficiaç de
coctio et cola. et bibant d ea. 3. ij. cù. iiij. succi ca

left. Cptulnerz q splenis er frò e apoſteati q
ipſi accidit duro dolorib? medeck assignatio.
Sume fructus tarafe. scolopêdrî cuinsq. 3. v.
iahade acori. hacunegi. amoniaci. cuinsq. iiij.
foliorù garbi. 3. hyere. mirobolani citrini cu-
insq. r. agarici. viij. bdellif. iiij. tere oia diligen
ter fil et ppina de eo. 3. iij. cù camele lactis. 3.
r. vſq libzâ comederit ex alal feniculb. ſihû. ca
left frondes. tarafa athalû et ſilia p ebdoma-
dam et ſi puluerê hunc cù caſei aqua cù ſqu-
sibin educta. ppinaueris p deſt splenis et apo
ſtematibus et duritieti. Cest ſic splenis doloz
febus comitabiſ. lac illi nò approximes ſz nec
caſei aquâ. Cest ſi splenis doloz ervêto ſitate
fuerit huc opz egrotanti dare puluerê. quê et
ego exptus vtilê inueni hac in paſſiòe. Caffi
gnatio eius. Sume cardamum et in aceto ifun-
de die et nocte distêpera cù eo ordei farie mo
dicù facts q paſſa in camino pone temperati
ignis donec decocta deſiccet. nò tamè còbu-
ſa et ſic diligêter tere. ſume ex hoc puluere p
tê corticî radié capparis femis ſemequesti ſco
lopendrij tarafe fruct? cuinsq. 3. ptè. tere oia
diligêter et ppina de eo. 3. iiiij. cù ſquingibin.
CTrocifcoz assignatio qui splenis medeſtur
doloribus er frigido et vento ſitate et apoſte-
mate duro. Sume corticum radicum cappa-
ris et fructus eius cuinsq. 3. v. buraci. ij. he-
belbani. iiiij. ſemequesti femis. iiiij. scolopêdrif.
treos radié paffii spice aromatice acozizareu
nebi rotundi et longi polij centauree subtilis
cuinsq. 3. 5. ſeqbinesi. iiiij. agarici. iiiij. tere oia
diligenter et criba fed ſerapinum aceto ifun-
de et cappis folioz aq tarafeqz et medicamia
distêpera cum eis trocifcaqz eragi. trocîcos
vſq. 3. ij. quos cù ſquingibin. 3. aut caſei fo
liopz aque et tâſtûde athalî aque tantûdemqz
aque in qua ferri laminas extinkeris caleſa-
tas propinabis. Oportet autê epithimatib
vti antefhe hec porrigas medicamina cataplaſ
mabis autê his. Sume radié capparis cortic-
è tarafe fructus pentafili seminis fautenegi.
buraci armenici pigani ſucci asene cuinsq. 3 fa
ſiculù et acerrimo fac bullire aceto et ſic ſyle
nis locum cataplasma in falina cù epatis fru-
ſto his intincto aut cum pâno ſepins inoluto
aut spògia hoc ſepius facies. Dehic cataplaſ
mationê amputabis et medicamina ppinabis
post hec vero aliqua adhibebis vtilia empla-
ſtra. Cemplaftri q splenis apoſtematibus
et duritieti confert assignatio. Sume ficus ni-
gras numero. r. r in aceto die ac nocte ifun-
de educta. qz in mortario diligêter tere. et cri
bro tranſmitte. tunc ſume costi amari. 3. iiij.
amigdalarù amaraz fine corticibus. viij. cor-
ticî radiçis capparis scolopendrij cuinsq. 3. iij.
tere diligêter et cum infuſſis disteimpa ficubus
cataplaqz in pâno aut ſuper cartâ. et locum

Ziber

emplīza splenīs ſto cibis vacuo vt aſt iſp. acceſſerit cibi plena aſn hora anſer 2 cū aſq laua bis in q camomillā carnibūſ corperis locuſq. cū cheiri oleo inſuge. Œmplin alid qoſ ſplenīs aſpati medeſt 2 duritiet. ſume ſenugreci. ſemis lini. ordei farie. cacale cuinſq. 3. v. mel liloti. vi. afene caparū ſimi. ſufanſi eſmanuſi in at eſmantuni radicis cuinſq. 3. buraci. ra dicis capparis cuinſq. 3. machali. iiij. ſic. ni-qr. numero. x. ficus in aceto die 2 nocte iſu de. tritaſq. cribro trāſmittes 2 ili medicamia ſupinnijces. emplastroq. facto loco applica. Septentrīs validuq. qoſ spostema diſsoluit dura q in ſplene fiſt. ſume ficuſ nigrarū q[ui in aceto inſunderis nocte 2 die. trueriſq. 3 cri bro trāſmitſeris qnquaſinta. 3. amoniaci ma-chali. ſerapini. opononacis. cuinſq. 3. ſeny-greci. caparū ſimi. cuinſq. iiij. 3. ſumas i ace-to iſunde vini acerrimo. 2 i moſtario tere dili-ſteter ac c[ui ficub]q. miſce 2 locum emplaſtriza.

Œmplaſtri alij poati affignatio. ſume car tā iuxta apostematio ſtitatē splenīs 2 i aceto intinge. ac ſupinijce ſinapi tritum diligēter 2 ſpleni applica pmitte[ra] dievno. aut. ij. 2 ſic c[ui] aſq lauabis tepida in q camomillā decoer[ra]. Œmplaſtrī alid machali. amoniaci. ſeqbi-nesi. cuinſq. 3. ſic. niqras numero. x. ficus et ſumas aceto iſunde acerrimo die 2 nocte: et in moſtario diligēter tere. medicaminac. hec ſupadde trita p[ra]t. 2 cribzata: ſupini ſenugre ci hermeli. ſeminis lini. melliloti. pigant ſicci cuinſq. p[ra]t. ſulphuris. 5. pt[ra]t. tere ota diligens: ter 2 cribra. atq. ſup c[ui]q ſumas. piſce 2 emplaſtro facto ſpleni applica in quo durities āq m[ui]a forſtiter diſsoluit. Sufficiut 2 diſim[re] 2 iſple nis paſſionu medela de medicaminib. 9. Œsimē aſt eorſi i cibis illud e[mi] op[er] 2 e[mi] pati- cis moleſtatoru[que] paſſionib in ſubtiliatioē cibi 2 i munitiſiō q[ui]e digeſtioſi ſit facili. 2 his ad-miſcean[que] in quib[ui] est inciſſo ſubtiliatioq qua les ſunt auſi carnes q[ui]e digeſtioſi ſunt celeris. vt pulli. frāquillini. tangi 2 filia. Œt aſt auſiu caro c[ui] aceto pato. 2 garo. oline oleo. caru: Cinamomo 2 c[ui] granis coqua[que] capparis. vir seq. et[mi] in aceto cōdite vtiles ſunt val[u]q. ſicuſq. 3 i aceto iſuſe ſi die comedan[que] tres in ſalina. biuſuq. c[ui] aceto cōdita 2 garo. ſinapi. olineq. oleo: 13 2 piſces optimi 2 i ſucabago parati c[ui]z acerrimo aceto: 2 pigano. apio. zafrano. pipe-re ſimilibuſq. panis aſt munde farine. p[ra]bati artificij 2 i ſtiperati camino ignis coctus. ſu-giatq. multi panē nutrimeti 2 humo[re] ſene-rat groſſu. vinu bibat rihanu 2 modicis ſubſe qua[que] amigdal amaris 2 hebetelchadara. ci-bos q[ui]e digeſtioſi ſunt difficilis caueat 2 tarde 2 ſtoma co [ſ]ſc[ed]ētes: vt quadrupedu[que] carnes impinguatas vaccinac. 3 cibos humo[re] ge-nerātes groſſu. 2 viſcoſu: q[ui]m oppilationem

Septimus

pariſt 2 groſſtiei adſut ſplenīs. q[ui]s e[mi] parli azimus. heri[za]. r[ui]ſ c[ui] lacte. 2 tritiuſ c[ui] coctu et q[ui] de farina ſunt 2 amilo. atriaq. 3 friviles ac cataſici. in[ar]pe aſt q[ui] ſiſt c[ui] zaccara 2 melle q[ui] uis. Oia caueat legumina q[ui] vētostatē par[is]it. Exercitio aſt a[n] p[ra]ſi diu vtaq q[ui] ſpum oibq] couentēt[ui]e: 2 meli[que] illi ſi ſiat iuxta q[ui] vt tus patiſt. Cōſortat n[ui]q. caloſe n[ui]e: 2 ſuſcitat caueat poſt cibos exercitio y[ui]. t[ur]c[ui]q. otio y[ui] vtur 2 d[ete]e. donec digeſt[ui]a ſtomaco cibq] deſſe derit 2 intestinis exerit. lauacru aſt a[n] p[ra]ne-que ſi fieri expedit 2 poſt exercitiu i balneo certe c[ui] a[que] ſit ſalfa ſulphurea ve. aut n[ui]ſica. Q[ui]b[ui] ſi caruerit ſup c[or]p[ui]e[mi] a[que] funde in q[ui] camomillā mellilotu. artemil[as]. ſanſuſi. ſal. buracuq. c[or]p[er]is 2 a[que] fabriziu ferri 2 luſ immersa[que] ſulphureis. bituminofilq. ſi n[ui] hec feceris 2 hoc egru diſpones regimine 2 aſſignant curaueris medicaminibus ſanab[ui] cum del auxilio.

ŒCapitulum. x[li]j. de ieteritie medela.

Micterie

medela at tendēt[ui] ſi morb[ui] hic ſit eo q[ui] n[ui] humo[re] expellat croceu[mi] ad c[or]p[is] mani ſetta m[ui] cretico e[mi] velor erit ſat-natio lauacri i balneo v[ui] a[que] ſuaui tepiq[ue]q. irrigatiōe ſup c[or]p[ui] 2 cam[ille] mille olei linitiōe. oleiq. anetini: 13 exercitio téperato a[n] balneu. p[is]icubuſq. vesca[que] lapido ſis i ſucabago. Œc[ui] a[n]t in ieteritia ſebris ſt ex c[ui] q[ui] in epate e[mi] patiēt. ſp[od]u[que] dare expe-dit trocificos molliētes. c[ui] intibe a[que] a[que]uſi-thi ac ſquingibin. ex ſingulis. 3. dans. i[mme] nuto p[ri]egroto a basilica omnīq. in illu v[ui] re regimine q[ui] in ſebris e[pat]ice curi diſim[que] tā medicaminib. q[ui] c[ib]is. Q[ui] ſi calo[ra] robotat ordei ppina illi aqua[que] c[ui] terēgibin. 5. 3. ex p[io]do 2 i intibe dederis illi aqua[que] 2 a[que]uithi c[ui] uſuq. 3. x[mi]q. ſquingibin. x[mi] ſp[od]iu. 3. ſemis ſermi. 1. 3. 2. ſ. maniſſeſſime p[er]derit. Œc[ui] a[n]t ieter-ritia apostematis accidit c[ui] calidi q[ui] e[pat]i ac c[id]it patiētis basilicās iminuē alarē: 1 viſtui etaq. uſq. t[ep]e[mi] alia adiuerit. ſanguinoc[ui]x iuxta q[ui] opus fuerit extrahe 2 viſt[ui]q. sulet. poſt hec n[ui]m c[ui] decoctiōe fluxu[que] fac mitrobolan[or] c[or]inop. ſene ſumiterre roſe viole iube. ſemis a[qu]uthi. ſemis atriplicis adiſti prunoi. inu-bari ſi ſebestē 2 ſilu[que] in q[ui] caſſie. f. c[ri]tā op[er]tueri fricaueris ſtitatē 2 ſi malueris c[ui] lebelabi a[que] illi ſolne 2 ſermaci 2 c[ui] caſſie. f. medulla iuxta q[ui] op[er]e e[mi] indicaueris. Et ſi alij illic ſuent ſebris ordei poſt hec d[ab]is aqua[que] c[ui] terēſebi no poſt c[ui]q. iiij. abe[ut]ib[ui] q[ui]os ſquingib[ui] 3. xv. c[ui] a[que] frida ſnata ſugat mu[ze] 2 aqua[que] da illi me l[ō]is i[di]ci 2 ſp[od]io[mi] poſtulace ſemie. D[eg]uam ro vesca[que] l[ē]ticule 2 ſmaci lebelabi cucurbite. maſſi. itiba q[ui] lactuca a[qu]utho poſtulaca p[ui] n[ui] p[li]ſicis

Practice

Maly

257

nals perſicis moris granatis ſimaro. amigda¹ recentibº. Et ſi cù icteritia nulla fuerit febris patièti caſei, ppina aqua q, cù ſangibin extra hik ſik cù hic puluere. Aſſisº ei¹ mirobolani ci tri. 3.xv. spodij. 3. aloes epatice. 5. 3. ſcamonee oboli 2. 5.tere oia diligêter zppia cù caſei aſſi 3. tiij. Prodeſt autè hic: 2 ſi dederis patièti lac vaccinù a quo dutirù eductù è ſumodio aut cù ſpodiij aliquibº trocifcos molliètibº va hos quoq illi trocifcos. Aſſisº eorº rose. r. 3. y. spo diij laccè lote cuinſoq. ij. cuncumeris citroliſemi num medulle cuinſoq. iiiij. cucurbite ſeminis medulle tindè. ſemis intibe aqueſuthi. ſemis ſermaci cuinſoq. iiiij. ſucci gafeti 2 abſinthij cu inſoq. 3. berberis. iiij.tere oia diligêter distipere rãs exag. trocifcos informa. q, cù intibe aſſ 2 strigni 2 ſquingsibin cuinſoq quantù opº ſuerit quàtitate bibes. Et ſi icteritia dño que ſit ex aposternate epatis tive aqua 2 strigni coctiº 2 diſpumatã ſik. 3. iiiij. in qibus. 3. vy. caſſ. f. fricaueris dabis pdeſt. 2 apoftea diſſoluit. icteritiã minuit aq, quoq in qua adianti coreris cù ſquingsibin manifeſte pdeſt. Trocifcoq af ſignatio vtiliſ que ſit ex epatis aposternate icteritie. Sume rose ſemis ſermaci cuinſoq. v. 3. anifi. ſeniculi ſemis cucumeris 2 poſtulace tindè. tere cù aq, distiperepans. a. 3. vſoq exag. trocifca 2 cù lebelabi aq. ppina. Trocifcoq af ſignatio ad idè aliorº. Sume ſpodiij. 3. iiij. laces lote. ij. zafrãi. raued ſini. cuinſoq. 5. 3. capho re oboli. tere oia diligêter 2 cù aqua distiperepans exag. i. fac trocifcos quos cù intibe aq, pimabis 2 aqueſuti 2 tamarindi. Empik autè hoc eſſe expedit ſi icteritia ex mala ſit cópione calida que epati accidit. epar cù sanda lo aq, rosata caphozarcº 2 ceroto refrigerato emplizabis obuſoq que in febris epatice me delaretulimº. Et ſi ex aposternate è calido qô in epatè ſi epatis aposternate calidi empla apponant. Et hec empi assignatio qô icteritie pdeſt. ſi ex epatis ſit calore 2 apoftea: te. Sume sandali. r. rose cuinſoq. 3. sandali albi. ij. ſufali. abſinthij. cuinſoq. 3. zafrani. spice aloes. cuinſoq. 3. tere oia diligêter. 2 cere albe 3. y. in rosarii 2 viola: olei cuinſoq. r. 3. liq: fac 2 medicamia ſupadiſciens empik fac 2 epati applica. Cù vero icteritia ex humozº ſit alteratioe in colerã. r. patientè cù decoctioe opor tebit ſoluerè ſcamonea robozatã 2 violarù firopo duplici cù ſangibin aut cù lebelabi aq 2 zaecara. 2 diagridio. 2 ſi einſmodi egroto hò dederis medicamè pderit. Aſſignatio eiº. aloes. 5. 3. agarici. 3. ſcamonee obliim. fac quali pill. 2 illi cù ipſis ſolue. dabis poſtea ſpodiij trocifcos molliètes cù ſangibin 2 aq, intibe 2 aqueſuthi. 2 ſi oris ſapo: piter amarº appet yo mitu vtaک cù ſangibin 2 ſermaci aq ac melòis ſele 2 ſilibº; dabis qz 3 medicamia q ictericis

aſſignauimº 2 cib illi paſces refrigerâtibus 2 extinguètibº 2 caſei illi dabis aq, que cù ſangibin extrahit cù puluere hoc. Aſſignatio eiº mirobolãi citrini. 3. x. ſermaci ſemis laccè pur gate cuinſoq. iiij. tere oia diligêter 2 ſume er eo 3. y. vſoq. iiiij. cù caſei aq, qinßfert. Et ſi icteritias contigerit fieri ex animalis moratu venenofi calidi virtuſoq fortis est opz mediastinã patie tisvenã minuere: 2 ſeis ptilij ſpumãppina. ac cucurbite aqua 2 peponis. itideq 2 ſemè potulace ſpodiij ordei aqua 2 cù terêgebino. Da qz illi caphore trocifcos ſi opus fuerit inura qô neceſſitas iperat. ppinaut aſt. S. in hmoï icteritia tyriaca ſaruc 2 pſuit patienti. Et ſi icteritia ex calidi medicaminis potu acciderit vrendi in patientè erit vomitu. oibus ſoq medi caminibus 2 cibis refrigerâtibus 2 extinguètibus de qibus dirimus ante. Icteritia aſt q fit ex oppilatioe q in epatè eſt. curanda erit his q in oppilatións dicta ſunt cura. 2 ſi oppilatio hec in felle fuerit. egroti basſilicæ minuere opz alarè: aut elemiã ſi valida ſuerit virtº. poſt hec decoctoë illi ſolue abſinthij adiecta hiera et ſcamœa. et diebº tribº 2tinuis aqua illi ppina: in qua adiutus coreris 2 abſinthij greci. apijq aqua aq, ſuthi 2 ſermaci cuinſoq 3. x. cù agarici. 3. ppina qz et fautenesi ſuinaſtacque. 3. y. cù ſquingsibin. 3. pdeſt nãq manifeſte. Medicaminis aſſignatio vtilis q fit ex oppilatioe icteritie. Sume abſinthij greci. 3. iiij. ſeminis atriplicis. v. ſucci eupatorij raued ſini. cuinſoq. 3. 2. 5. tere oia diligêter 2 ſume eis. 3. iiij. cù. 3. x. vini miſtii aqua in q capillvene ris coreris. Aſſisº al’s Sume ſucci fugil. 3. x. x. vini tenuis. 2 aqua in q ſuhã 2 hupicö core ris optie. 3. x. hò in falina bibe. qin icteritie me detur. abſinthij quoq trocifci còpetètes 2 vtiles icteritie iuentunk ſi fine febre fuerit. We dicamis aſſignatio icteritie que ex humozum in colerã. r. fit alteratione vtilis ransedini ſuci. gafeti. cuinſoq obolos. iiiij. ſcamonee oboli tere oia diligêter 2 cù lebelabi aqua bibe. aut atriplicis cù zaecara. Aſſignatio al’ad idè. Sume aructi. anifi cuinſoq. 3. cù lebelabi aſq bibe. aut atriplicis cù zaecara. aut ſquingsibin 3. iiij. cù triu amigdalæ numero amararã aq. Aſſignatio al’ad idè. S. abſinthij anifi cuinſoq. 3. 3. amigdale amare tres. tere dilgêter 2 cù ſangibin. ppina. Aſſignatio al’ad idè. Sume bersaufami. fautenesi ſuinaſtis. ſuhe tinctorz cuinſoq ptè 2 i aqua forſtik bullire fac. einſoq. 5. libzã cù vino riſhano. ppina prins ſtatuto ad ſolè patiète p vniº hore ſpatiù dœc ſtat 2 in cèdi patiak 2 ſic ppinabis. Cum etem biberit hoc ſudabit 2 crocens redet ab eiº oculis color: atqzad naturalè puerterè colòre: ipò die. hu ius dño paſſiòis píſces va lapidoſos in aceto decoctos 2 zafrano huiuſoq ſerculi calidi obz.

5

Liber

nius fleſt vaporem oculorum opponens qum poffest. Et ſi píſciculos hos tráſglutiet puos recětes cu ab aſt abstrahit ſi ſuus aut duos pderit. Ius q[ui] ſeqbagi cu carne vaccina pdeft: ſi comeda tur in eo panis minutat: et ius forſbeaſ paulati carne minie comeſta. Et ſi in oculis citrinicis tas e pauca: et oine corp[us] reliquius ſanu: patien tě balneu ingredi impa: et respiret acetu acerimui ſtinuatis vicib[us] q[ui] ſi p[ro] ab eius narib[us] choleræ eſſuere faciet ru. multa[que] Hargaris: mui q[ui] cu aſ in q[ui] ab ſinithiis coreris grecu. Iq[ui] gibin admirto ad iděvtilē est. Collitria q[ui] ocu lū cum aq[ui] roſata et aceto mixtis.

De icteritie medela q[ui] ſit ex ſplene medela. Et ſi ex ſplene icteritiā diſigerit fieri, o[mi]z patientis venā minui aſſeemiā i manu ſinſtra, et c[ui] epiſimi ſolun[que] decoctiōe: casei aq[ui] illi ppina cu hoc pulue re. Aſſignatio ei[mi]. Mirobolani citrinī. 3. ſi id. iij. ſalis naſte, aloes cuinſo[que] oboli, asarici. epi thimi. cuinſo[que] 3. terē, ppina o[mi] 5. eo. 3. iij. cu. viij. 3. veliſo[que] libri casei aque. Da eſt fautenezgi aq[ui] fluitalia quadrāte libe. iſqueſibin. 3. ſi in ſaliu- na trib[us] dieb[us] ppina etiā atali folio[que] aquam coctā et colatā cu ſquingibin. C[ura] medicaminis aſſignatio icteritie vtilis que fit er cholera ni. Sume o[mi] diſi. ſuhe tincto[rum] fulphur[um] crocei. ſco lope[d]rī. cuinſo[que] ptēt e teres o[mi]a diligēter. 3. ſe pa. e in ſorbile mittē ouis ac ſoſbita. C[ura] medicamis ad icteritiā er colera ni. ſume vne paſſe optime. 3. e. roſe ſicce. v. cubebe. iij. a[mi] q[ui] ſun de calida noctez die. e de ea media libra biba tur in ſaliua facies hoc dieb[us] v. vt ſeptimana. Et hec aſſig[ui] qua[m] muliere didici q[ui] icteritiā ea curauerat. lěticule exco[rate] trite. 3. iij. i qua ſeniculi et pueri vina q[ui] coitū nō nonit mi ſce optie. ſic[que] in ſaliua biba[que] inueni[que] h[uius] me dicamē maſſeſte pdefſe. Et ſi in ſplene durities fuerit medicaminib[us] cura et eſpaitris q[ui] dirim[que] in dolon[que] ſplens cura et medela: e[mi] in cibis illi reſe alij[que] quěadmodi[que] illi dictum est. C[ura] Capl[mi]. xliij. de renum paſſionibus et p[er]num de eorum calculorum medela.

Eximus in p[re]ceditib[us] ius libri tractat: libibus loco quo δ paſſionu[que] cāsis et posuim[que] morib[us] calculo[rum]. gene ratione in vesica renib[us] et h[uius] ſteri fieri groſſo et víſcoſo cui[que] calor isne est. q[ui] h[ui]o ris de ſiccat h[ui]uiditatez groſſi et i[mi]p[ro] indurat et arreſcere facit. iſo[que] accidit illi in lapidis uerit iu[naturā]. Que cu ita ſint expedit cu paſſio hec incipit q[ui] patiēs dolo[que] in renu ſentit loco et in vina apparet arena in patiētē regimie vti ſubtiliānti et humore incidi[que] groſſu nō t[em] ma nifeſte caſeſaceti[que] quěadmodi[que] in ſequetib[us] af signabim[que]. cibiſo[que] phibeaſ diſgestioni in obe diſtib[us] qui[que] groſſu generat humore et víſco[que]

Septimus

ſum. vt ariſtici carnib[us] et porco[rum]. azimo pane et ſke. et oibus q[ui] ex farina kuſt amilo et atria he rīſa ouis ſolidis. caſeo recēti et ſicco. lacte et c[ui] eo rīſo p[ato] trito cu l[acte] et ſtilib[us] que eo p[ro] buinibus loco quo de morib[us] regie digitus cronico[rum] iā aduētui inſiſtetui. Cibis qui dige ſtioni ſint faciles vtak vt auſi carnib[us] tenera r[bi]. quales pulli. franquilini. p[li]dices cires edo rā caro optimo et laudabili cocta in ſerculo vt espidabago. 3[ir]abaſo ac in ſartagine. ſlibulo[rum] panis ſt illi farie mūde optie ſermēat[que] et c[ui] coctus multo[que] ſumat cucumeres et citrolosa. melones vuae paſſas albas itib[ar]. a[que] ſuthum apuſi ſeniculuz fauteneſum. nanachu[que] alij[que] amīsdala ſumat amara. et melōis ſemē ac lii ni. iij. et aſp[ici] ſemē. ac citroli. oliu[n]as a[que] ſcap paro[que] vtilē e in aceto paratu. alio[que] h[uius] vi nā puocātia cib[us] iinuat. et exercito vtak a[n] cib[us] těperato balneu těperati intret poſt erer citi[que] caloris et calid[us] ſu auēo[que] aqua ſup latus fundat egroti. in c[och]a ſedeat aque plena in qua heſcu[que] co[ver]iscamōmillā mellitōſi mar cemuſu, apuſi carnib[us]. altee frōdes berfanu[n] nū locu[que] linias renu[c] cu heſq[ui] oleo et anetino alij[que] aut oleo cheiri et ſtilib[us]. h[uius] ſingulis iter polatis facies dieb[us]. C[C]u c[och]a fuerit aque egreſſus citroli. cucumeris. melōis et cucurbi[te] medullar[que] cuinſo[que] p[ter]s. ſemis ſeniculi. 5. p[ro] tē teres diligēter 2. iij. iij. cu ſquingibin illi ppina bis aqua[que] ſugat frigi dā et nōnſi[que] illi offereſe h[ac] decoctiōe. Aſſignatio ei[mi] ſume iu[n]ubat sebeſtē cu[n]ſi alba[que] cuinſo[que] qua[tā] op[que] e qua[t]i tatē. radicis liq[ui]ritie. capilli veneris altee ſels e chabezi ſemis apuſi. ſeniculi. iahade heſq[ui] heſſe. cuinſo[que] qua[tā] op[que] ſuerit. coque o[mi] et tri bua[que] i[bi] donec ad trientē redate: colaq[us] 2. 3. iij. iij. cu ſquingibin. 3. 2. 5. zaccarei. ppina im pera a[ui]t patiēt iu[n]onu[n]q[ui] vomitu poſt variu di b[us] vt ſugiles p[is]ſos. melones anetum apuſi ſeniculi et ſingibi potuſi cu ſugiles inſun deris. vi[n]inio[que] potationē variu ſtilib[us] viſum. Et ſi ſanguis d[omi]tioris fuerit manifeſta ſigna ba ſilicā flebotoma et medicamē illi da k[ha] 6. p[ro] n[eb]s et humore purgās groſſu. Et ſi calo[rum] illi aliq[us] fuerit nullu[m] dabis q[ui] ſo[ſo]titer ſolun[que] ca[t] tarticu[rum]. ſed cuius nō est moleſta ſolo vt decoctiōe. que cu turbit robo[ra]t et trociſo[rum] viola ru[n]e caſt. e[mi] cu turbit Q[ui] ſi null[que] illi ſo[ſis] fuerit calo[rum] et groſſus inſet humo[rum] medicamievte re ſoluēt i[que] validus e vt p[il]li. in quib[us] e turbi. 3. 3. triēs et hebel nuli. oboli. iij. aloes. 5. 3. col loq[ui]tide ad p[ie]ſis obli. 2. 5. viſo[que] obolos. iij. ſalis naſte obli. iij. terē o[mi]a hec diligēter et diſtepe[ra]s p[il]li. porriq[us] e his ſi[mi]a alia q[ui] humo[rem] enacu[n]t ſtatici [que] groſſu. De calculu[rum] cu iam firmi ſunt medela. Cum aſt paſſio hec roſa[n]ta iam et firma est et completi ſunt in renibus calculi oi ytendu[n] erit regimine ſubtiliāt[i] et in

Practice

Maly

258

cidêti fed moderati caloris medicamibº calcu
los frâgêribº ppyne 2 cù lil'aliqis fuerit calor
medicamia caucre expedit cата regimê tale
faciés. Medicamis assignaº qô i renibº cal
culos frâgit 2 lapides 2 illic calor fuerit. Sse
medulle femis melôris 2 cucumeris 2 citroli.
cuinsq.3.v.femis apy.ij.femis senicli lapidù
qui in spôgia luenitur vitri adusti. cuiusq.ij.
tere oia diligenter 2 subtili cribia pâno dabis
qô de eo.3.ij. cù squingibin. Assignatio al.
que lapides 2 fine calore sint frangt. Sse me
dulle seminum cucumeris citroli melonis cu
insq.3.vy.bacce lauri. seminis hequi. glime
prunorù. adianti. scolopendri. cuinsq.ij. gra-
norum mehelebi femis seniculi corticù radicù
capparis. cuiusq.3.tere oia diligenter 2. 3.ij.
cum ciceris aqua nigri 2 squingibin dabis. Si
sit aût calor: aliquis his nô vteris. Assignatio
n al'que lapides 2 fortius non comitatur ca
lor frangit. Sume carpobalsami. granorù ba
ni 2 granorç caleti calculi qui in spongia tnuçi
tur feminis melonis cuiusq. partem. tere dilig-
genter 2 subtili cribia pâno. sumaturq. ex eo
coclear vnù cù vino aqua mixto. Assignatio
al'ad idem 1n nô obfiterit calor. Sume femis
cucumeris 2 apy. antis. feliche. spice. cinnamo
ti. granorù caleti. cuiusq. piretri. castorei. eu-
forbi. cuiusq. 1.ij. terens oia diligenter subtili
transfimitte panno dabisq. de eo exag. cù squin
gibin 2 aqua decoctionis ciceris. r. Assigna-
tio ak vtilis: 2 modicus fuerit calor. Sume fe
minis heq granorç caleti. lapidis iudaici cu-
insq. partem. scolopendri. seminis seniculi ra
dicis capparis. cortic. medulle feminis melo-
nis 2 cucumeris cuiusq. partes. ij. tere omnia
diligenter 2 sume de eo.3.ij. cum aqua in qua
adiantum coreris. seniculiq. femen 2 cum squin
gibin. Lapidis quoq iudaicus medicamê est
vtilie calculis que in renibus sunt: 2 scorpio-
nes adusti. 2 fumatur de eius. 5.3. cum senicu
li femine. aut aqua raseni expreiza. aut aq in q
adiatum coreris scolopendron proſunt mani
festa vtilitate. Assignatio al'que calculos cò
minuit. Sume zinzieris. piperis. 1. cuinsq.3.5.
y.gentiane. 3. castorei. 1.ij. tere oia diligenter 2
ci melle distêpera difpumato. dabisq. de eo
oblos.ij. vsq.5.3. post. vi. mêses. Assignatio
al q lapides cominuit. Sse zinzieris. 3. 1.ij. sp-
ce indice tîndê. daraſini. 1.ij. feliche. 3. poli. 1.ij.
sfari. piperie. 1. fuhe. costi. cuinsq.3. ij. ſcolopen
driy. florù adechari. zafrani castorei. cuiusq.
1.ij. petroſelini rose. piperis albi. cuinsq. 2. 5.
carpobalsami. 1.ij. vgi. 1.ij. tere oia diligêter 2 cù
melle difpùato distêpera dabisq. de eo.3. cnz
aq decoctionis ciceris nigri. Medicamen
aliud vtilie calculis in renibº. Sse. simi colùbi
ni 2 galliaci adustor. cuinsq. ptê. 2. disi. 5. ptê
tere oia diligêter 2.3. j. de eo ſue: atq. cù aq. p

pina fugilù expſſa: aut in q. scolopêdriò core-
nis. Assignatio alia ad idê. Sume čitaridum
5. obolu simi colúbav. 5. exag. terêsq.3 diligen
ter cù vino ppina veteri oleu q. scorpionum
11 illa eo liniantur 2 peris partes preſentem
2 fert vtilitatê. Assignatio et. Sume artiſo-
logie. r. gêſtiaê sahadi corticù radic cappis cu
insq.3.2.tere medio crict 2 oleu ſupadde amig
dalinù dulce. ſicq.3 ad ſolè p. ebdomadâ pôe.
tûc cola 2 i oleu hoc. x. mitres scorpione viuos
p hòra quos eadê q. ſumunt inyces hora 2 ad
ſolè duabº pone septimanae. colasq.3 in vafe
2 de. 2 cù opº fuerit vtere. Electuariù q.3 qô
yocaq charama 2 cãcri 2 ſumatur de ſingulis
5.3. vsq.5. exag. cù cicer aq nigri. aut in q. cor-
tic coreris scolopêdriò. seniculiq.3 femê p[]unt
pdeſt etià hac in paſſiçe. vitri ſicicu adusti.
1.5. vsq.5. exag. de eo bibaq cù aq decoctio
nis adiàti ſicq.2 2i scorpione ſumas adustos
2 tîndê porrigas pdeſt opq atit his te vti me-
dicaminibº cù timore 2 cautela. Intuèdi etem
tibi eſt. 2 i calculi yno ſunt in renù loco eop
est ſignù dolorec fieri còtinùs nec mitigat. 2
exag. tozquec nec qeſcet a dolore tûcq3 medi-
caminibº vtêdi calidis non eſt nec q. fortiº vt
nam. mouët nec q. diffolubit 2 larât vt inſiſ-
latîoës 2 ola ſunt. aliaq.3 hîmoî. fed cucumeri
vtere ſemine melonis caſſia. f. cucurbite. Œnis
altee ſemie capillo veneris ſimilibusq.3 medi
caminibus que fine molestia vina p[]uocant.
locumq.3 cum ſurſure 2 milio leuiter cataplas
ma. CCum autê calculi a loco in locu trâſſe-
runtur q. eſt. f. ch. doloz aliquâdo eſtuat: alis
quâdo quiſcit tunc aque calide inſtillatione
vtere. patiêſq. in cocha ſedeat in quibº ſit aq
in q. bersan ſanû. anetû. carnibî. seniculi. heſ-
quum. camomilla melliloti et filia coreris. q
is ante expoſuimus oleu illum que diximus
linaq. locuq.3 cum spongia catapla quâ calis
de intinjeris aque 2 oleo. Et ſi nullº illic fuer-
rit calor. quinimo ſtrignus limitione3 opoſebit
frequentare cum calidis oleis. vt ancti oleo.
ſeddabi liliosum cheiri. naroſcici 2 diffolue in
eis castorei modicù. aliaq.3 hîmoî que meatus
larât vrine 2 dilatât quo per eo calculi tranſ-
mittatur 2 ad veſica trâſeaf facilius. Quod ſi
robozatur doloz nec cum his que fueris yſus
mitigatur edo[]mitantibus vtaris quibus ko
men eſt dolozem mitigantia vt philonia s[]re-
ca 2 fereliaca opio corticibus radicum mon-
dragore ſimilibusq.3 ad mixtis quibusdâ ve-
nam vigentibus fine molestia qualis eſ me-
dulla feminis melonis cucumeris citroli. aq
potus calide hec enim mitigant dolore. CSi
2 calculus ſuo non monetur loco oportet ſt
nam adhibere oppoſite calculi loci parti 2 ſc
ſugere quonis calculi ſuo trâſſerret loco do
lore mitigabit mirabiliter. Opz aût vacuo ſt-

B 2

Liber

tam apponere loco p[ro]p[io] patièti ab inferioris
bus ap[au]lati fugere.q[ui]n sic calc[es] ad loci tr[as]
sib[it] sitie. Dehe ic[]o tr[as]ſſer ſitiā loco ad iſerio
ra p[ra]ſuariuſz i veſſe p[tes] ad iſerioza donec
lapis ipſe in veſſa deſſederit et p[ra]viſa emitta
tur. C[ui] h[ac] viuſ fueris cura. et nihil q[u]fert. et in
aliquo calc[es] ſteterit loco nec tr[as]ſit ab eo pp
ſui magnitudinē et dol[io] illic fiet: egrotanti vt
ſedeat ipera in c[och]a a[que] in q[ui] fenugreſi ſi le
m[é]malue et altee co[er]eris. m[é]br[iz]uq[zi] ill[us] oleis
aliq[us] bus lineās diſſolu[ti]b[us] et molli[ti]tibus q[ui]
eſt viola[que] oleis et ſi[ſamin]u decoctu c[ui] ſenugre
co et lini ſemie liq[ui]ſac ſim[]l anatis adip[ē] et colu-
baru pullo[pr]. Et ſi nec ſic dol[io] mitigat[que] cl[ite]
re adhibe c[ui] ſebest[ē] cam[ō]illa. cath[emia]. viol[]
lini ſemie ſenugreco ſurſure oleoq[ui] babunegi
et anetino ac ſilb[us]. loci oleis loci et a[que] calida.
nec deſſkes hoc ex[hibere] donec c[ō]peſca[que] do-
lo: h[ic] vt ſed abab[it] et eger q[ue]ſcet ituere: et ſi vt[em]
cam lapis deſſederit et ab ipſa q[ui] egreſſus eſt
et moq[ui]b[us] diſſeſſiti[que] n[ò] emiſſus e[que] medicamia ite
r[ui] adhibe ipſum frang[ē]tia et que vi[n]nā p[ron]uo
cant qu[é]c ad modu[m] ante dictu eſt et dicam in paſ-
ſions[que] veſſe accidunt medela.

C Capitulum. C[ui]ſij. de apoſtematisme renum ca
lidi medela.

am caleſſieri renes et in eis
apa incipivider[er]. pati[
tis] basſlice flebotomu[m] adhibere
in patièti latere op[or]tebit ſi n[ò]
etas t[em]puſq[ui] p[ri]ſens adjuuerint
ſanguin[é]q[ui]tuxta q[ui] opus e[que]
trahe[s] paſſiōis iperat quaſtitas. locuq[ui] c[ui] oſ
dei faria altea. ſādalo albo. et r[em]iſithe aſſa
ſo. mugato. intibe. a[que] ſolat[ri]. cu[c]urbite raſu-
ris. violar[ui]q[ui] oleo cataplaſmabis aut p[ann]
suppones ceroto inſuſum q[ui] ex oleo fit roſa[que]
et viola eo c[era] alba. intibe a[que] q[ui]ſſare. ſemp-
niue. po[rt]ulaceq[ui] ſi[lib]ibus c[ui] modico aceto et
a[que] roſata. Dabis patienti in diei p[ri]ciptio[m]. me
dulle ſem[is] cucu[n]eris citroli et cucurbite et me
lonis. ſemiſq[ui] po[rt]ulace cuinſq[ui] part[ē] diligē-
ter tritā dabiſq[ui] de eis. 3. ij. vyq[ui]t[ui]. c[ui] iuleb et
a[que] frīgida poſt h[ec] o[de]i dabis aquā c[ui] viola
t[ui] ſiropo et mezauro egroſt[ui] paſſes carabe.
maſſi. ſpinachie. malue. cataſſi. et nocte illi ſiro-
p[ui] dabis viola[que] et ſem[is] p[il]liq[ui] p[ri]ſumā modiſt
q[ui] ſeminu[m] cucu[n]eris citroli. melon[is] nec deſt
ſies hoc facere donec apoſtema maturari inci
pi ittelligas et in ſaniē c[on]uerti. Q[u]d vt videris em
plaſtris vt[ere] maturat[ibus] et aperientibus. vt
emp[lo] q[ui] ex o[de]i fit farina. altea. melliloto.
fenugreco. lini ſem[is]. viola[que] ſic[ci]s et c[ui] ſicu[m] pa-
ſca[que] ex[p]ſſa a[que] ſicca[que] decoctar[ui]q[ui] viola[que] o[lo]
sup loci a[que] iplue tePID[as] in q[ui] cath[emia] fr[ò]des
violas anet[ui]. ſenugreſi co[er]eris. C[et] ſi matu-
rali diſſicil[em] et op[or]tebit emplis aliq[ui] adjuſ-
tre ematurās. vt orobi farinā, molēdini p[lu]erē

Septimus

colib[ar] ſim[ui]. ut emiſſio eruperit et in virina
ſanies appebit locuſq[ui] vicerat? fuerit p[ro]m
uum i[onium] egrotāti ſeminu[m] medicamen op[or]tebit
dare. c[ui] papaueris ſy[]ropo. daq[ui] illi ſeminu[m]
et citroli cucu[n]eris cucurbite et lini ſem[is] cu-
infuq[ui]z. 3. iii. t[ere] armenice amili cuinſq[ui]z. ii. pa-
paueris. iii. hec teres diligēter et egrotāui. 3.
ij. vyq[ui]z. iii. c[ui] papaueris dabis ſy[]ropo. Q[ui] ſi
n[ò] expurgat[que] ſanies. papaueris da trociſcos e[que]
aſine lac ſed et mulieris lac cum puluere hoc.
Aſſis? e[ui] medulle ſeminu[m] cucu[n]eris. cucu[n]
te. citrulī. melōis cu[ui]q[ui]z. 3. v. papaueris albiq[ui]
nigri. cuinſq[ui]z. iii. amili. g[ù]me arabice. cuinſq[ui]
t[ui]. Œno[pt] caq[ne]gi m[ò]tani. n[ù]ero. r[em]t[ere] o[ia]
diligēter. 2. 3. iii. c[ui] x[]pt. l[act]is mulieris aut aſine
c[ui] emulgiſt ſtatim dabis. Et ſi ſaniei egreſſo
p[li]piz[ui]t ſit patiēti caq[ne]gi da trociſcos c[ui] pa-
paueris ſiropo aut aſine lacte. Trociſcos al
ſignatio illi q[ui] ſaniē m[ingi]t vtili[u] a renib[us] vel
veſica. medulle ſeminu[m] melōis. cucu[n]eris. ci-
troli. cucurbite. cu[ui]q[ui]z. 3. v. amili. iii. inſu[m] fu-
v[.] seis cath[emia] et malue et bachaletelhameca
pinea[que] maq[na]p[er] seis cit[io]n[]o[pt] medulle. cuinſq[ui]
t[ui]. amisdalap[que] dulcīsi ſine corticib[us]. iii. Œno[
]p[he]melebi ex[co]riato[que] ſem[is] hermazi amisga
da r[ui]s ſine corticib[us] amarap[que] s[ù]me amisdalīque
thire. cuinſq[ui]z. iii. ſem[is] ſeniculi. ii. ſumitere,
t[ui]j. zafrāi. 3. ſem[is] q[ui]ſſare in al[ia] q[ui]ſari monta
ni. 3. 4. 5. t[ere] o[ia] diligēter et ſubtili tr[as]mittēp[as]
no diſt[ep]erānq[ui] cum a[que] 3. ii. trociſcos iſoma
dabi[que] trociſcos c[ui] m[è]bechtego et c[ie]eris a[que]
nigra. W[ed]icam[is] aſſignatio pauli q[ui] ex[pr]t
dicit in emiſtěda p[ra]vi[n]nā ſanie et ſangulē a[bi]l
cerib[em] renu[m] et veſſe. Camedrei. camepithi. cu-
inſq[ui]z. 3. vi. a[ſa]ri leucopi[pi]s. cuinſq[ui]z. r[em]da[ra]ſi
ni. 5. ex[ag]ere. t[ere] o[ia] diligenter et ſume ex[er] co
clearia. ii. c[ui] vini robo. S[it] h[ui]s d[omi]n[us] paſſionis
cib[em] polēta q[ui] ex[] faria q[ui] fit h[enu]er aut amilo c[ui]
zaccara et amisdalap[que] oleo et mezauro q[ui] er p[ri]
nachijs ſi[ſut] atriplicib[em] maluis c[ui] maſſo l[è]tici
la. Et ſi null[em] fuerit calo[que] pullos offeret z[edo]
rum extrema in eſpidabago parata cum maſſo
lenticula: o[n]aq[ui] foſbilia cum amisdalio
dulc[em] oleo. zaccara et p[ap]anere.

C Capitulum. C[ui]ſij. de renum d[omi]n apatis medela.

Am ſcliros a[que] renis
bus acce
derit hoc adhibere op[or]tebit em
plaſtr[ui]. Aſſignatio e[ui]p[ro]. ſume ſe
miſis lini. ſenugreci. cui[que]q[ui]z. 3. v. ſes
miſis cath[emia] et chabezi aneti camomille,
cuinſq[ui]z. iii. amoniaci machali gumme bolāi
cuinſq[ui]z. iii. g[ù]mas in q[ui] diſſolue calida[que] foſt[ui]
ter p[cu]cute simulq[ui] alia diſt[ep]a trita p[us] mes
dicamina et cri[b]ata factuq[ui] renibus applica
emplim linias quoq[ui] renes c[ui] galline adipe
et medulla c[ur]ris bonis cum machalo et rate
neg[uo] diſſolutis in aqua calida et diutu[n]ſime

Practice

Maly

259

in mortario tritis.hec eſt duritié molit & difſolunt optime.fortius aſt oibus his dachion est ynguent ſi renibus apponaſt. mirabi liter eſt in diſsoluenda operat duritie que in renibus inueniſt 4 oibus reliquis aposternati bus. O portet aſt ch in renibus calorſt eſt inueniri ſi mas cauere calidas 2 q ſumunk cuſautele certe 2 diligëtia. 4 caſt. f. patièti decoctione dabis. offerq ſemis cucumeris 2 citro li 2 cucurbite 2 altèe. maluneq. 2 lini ſeminu 2 cuſoq pteſ. teres diligèter 2.3. 111. 2 violap. ſiropo. ppia ant ch inleb. paſſe illi circiſi iure ch eſpidabago 2 amigdalio dulci oleo 2 ſilibus. C Capi. xlv. de medela illius qui ſanguinem mingit.

Am
sanguinê homo mixerit
bassilicæ oſ minuere egri
q. cura eo disponaſt regie q. 2 in
ſanguis ſpiti capitulo expeſuim?
vi trocificis caharbe 2 terra cyſca
haratico. hypoq. ſtoſidos suco tritis diligêter
2 cu arnogloſſe aſq distêperatis aut virge pa-
toris ant hullici 2 filium. da aſt illi hos tro-
cíſcos. Assignatio eoq ſeminu cucurbite 2 cu
cumeris medulle. quethire. ſumé arabice. cu-
inſoq. 3. 111. balaustie. 11. aluminis. r. caſe. cuinf
q. 3. 2. 5. caharbe. 3. tere oia diligêter sigillati
2 mixta distêperâs cu aſq eragij trocíſcos iſoq
ma: quos cu portulace aqua aut ſermac da-
bis. Trocifici alij. Seminu portulace cucume
ris. pſilij citroli cuinſoq. 3. v. amili q. thire. cuinf
q. 111. acatie. terre cyprice cuinſoq. 11. caharbe
eragij. tere oia excepto p[il]ilio diligêter. 2 cuſ
ſemis p[il]ij lahabo distêpera: atq ab eragio
yſoq. 3. 11. trocifico. 2 cu portulace aſq. ppia. Alſi
ſeminu cucumeris. 2. portulace. amili. draga-
sati. cuinſoq. 111. 3. balaustie. 3. bufadi. cahar-
be cuinſoq. 5. 3. tere oia 2 cu p[il]ij ſeminis ſpu
ma distêpera. 2 eragij trocificos iſorma q. 2 cu
arnogloſſe aqua p[in]abis. Et ſi q. ſanguinez
mingit in ulceratione trâſerit reni 2 ſantiem
mixerit: eo oporſebit illi regimie disponere
q. 2 emiſſionê in renib9 patienti diſpoſutum.
C Capi. rlv. de passione que diabetes dic-
tur medela.

Aonía
que diabetes vo ca-
tur paſſio ex calo-
re ſit iſmoderato q. renib9 dñatur
oportebit patiètè refrigerâtib9 cu
rare: 2 reſtringêtib9 medicamib9
2 cibis vti vnctuſoſis. Da ergo illi ordei aqua
2 cu papaueris ſtropo 2 granatorum 2 aſq mu-
5oq. ſpodi trocificos stringêtes cu pomozum
aqua 2 ſtropo ribesi ac citonioq vel eon ro-
bo. 2 ſemis p[il]ij lahabo. ac portulace aſq 2 in
leb. Da ſt p[il]ij ſemc9 2 rosaz oleu 2 ac terre ar
menice modicu cyſceq cu ribesi robo. aut he
ſerê. Et ſi hoc nò. p[ef]ecerit trocificos offer cam

phoſe cum granator2 aſq aut ribe ſi robo. Da
hos 2 trocificos. Alſis° eor. ſue ſpodi. 3. v.
ſeminu lactuce 2 portulace cuinſoq. vii. ſemis
hèmaci. coziſdri ſicci. rose. r. terre armèice cu
inſoq. 11. ſadali albi. ſelnari. ſumaci cuinſoq. ij.
caphoſe. 5. 3. tere oia diligêter. 2 ch portulace
aſq distêperâs: aut lactuce exag. fac trocificos
q. 2 cu granator2 aſq muzoq aut pomoz. vel ſi
ropo heſerê aut ribeſi robo 2 ſilib9 p[in]abis.
Et ſi nec hoc còſert lac dabis vaccinê a 2 bu
typ educti eſt cu trocificis ſpodi stringêtib9:
aut ch alij quibulſibet q. diſim9. Da q. 3 lac
cui9 educta eſt aſq: 2 hui9 dñi paſſiòis renes ch
ſandalo albo cáphora 2 aſq rosata emp[iza].
Emp[li] assignatio renib9 ad hâc paſſionê vtil
Sume sandali albi 2 rub. cuinſoq. 3. 111. ſemis
p[il]ij. 11. tere armèice. ielnaricuiq. 9. 11. tere oia
diligêter 2 ch portulace aqua distêpera ac la-
cucarbi 2 aq rosata. Emp[li] alind renib9 vtis
le. Sume ſemis cathemie. ordei alſiti. cuinſoq
3. v. mirti Granop cortici glàdiſ exterior2 cu-
inſoq. 11. hypoq. ſtoſidos ſucci. rameci. acatie. cu-
inſoq. 11. ſadali albi. v. tere oia diligêt 2 cùtarſa
coq aſq distêpa: aut lactuce aut portulace: aut
hermaſi. 2 ſnes ép[li]za roſar2 oiba. renes inſiſe
2 hoc patièt adhibe clinere. Alſis° et ſue aq[]
portulace: ſemp[ui]e. lactuce. ſoliop papave-
ris recêtis. ſi preſto e 2 ſrondiſi roſar2 cuinſoq
pte. aq. ordei. p[tes]i. ſume ex oibus. 3. 111. 2 ro
ſa[]p oleu inijce ac vnifar cuinſoq. 3. 2 clisteriza
q[ui] p[ro]derit. ſit hui9 dñi paſſiòis cib9 eedoq
caro 2 agnoq in ſumaci 2 zeresqa pata aut ro
màia: aut heſeremia. agnoſiſi illi da cerebræ
2 pedes medullasq 2 ona ſoſbilia. caſe[]u recê
tè p[il]ces recêtes aliquat[]tuli magnos 2 buty[]
2 p[er]olerib9: lactuca portulacæ. tarſaco ch[]. E
fructib9 poma p[is]ica. pira. citonía. granata re-
centes inubas. amigdala viridia 2 ſicca. p[io]
dest eſt illisq einſmodi ſunt ſimayp. talaha. Et
ſi p[ie] eſtas ſuerit aut ver aq infundaſt frigida
quiſcăt 2 otienk: 2 huic ſili[]ſi hereſt regimin
calida cauètes 2 q. vina[]moent: cucumeres.
citrolos. melones. 2 eoq[ui] ſemina simili[]a[]p.
C Capitulum. xlv. de paſſioni[] vesſe mede
la: 2 prìuum de eſus calculis.

Affonù
q vesſce accidit
medela p[ia] êcal
culor2 q in ea generâtur. Et 2 q ea
lapides generant ſepi9 cauſe ipſe
ſunt q in renib9 calculos adunat:
vnde 2 eoq dñor2 regimê in cibis 2 medicami
nib9 vn[]i est: i[mi]nutoſ. cib[]. 2 cib[or]9 vſus ſub
tilis qui bonos generêt chimos. cibor[]s[]q cau
tela groſſum generâtium flesma. 2 humo[]zem
groſſum: 2 medicaminu vſus incidêtui ſubtili-
stium 2 lapides frangenti. 2 Inungâtur aſt
penis partes 2 vesſce locus diſſoluêtib9 2 ſub
tiliantib9 oleu 2 aqua ſupersundatur calida

5 3

Ziber

in qua babímeçů, mellilótů, vidistů fenugre, ců, heſquů, ſi ſtra coſer. Da êt patièti lapidis tudaici, ad cotě fricati et nutri aduſt ab obok. ÿ, vſq. 3, 5, 3, ců ciceris aſq nigri tepida: 3, ſcor- piones aduſtos ſumens er eis obolos. ÿ, ant. paulo plus, et ců ciceris aſq. ppina nigri: qin p derit manifeste. Et hec medicamintis aſſigna tio qô lapides in veſica frangit. Súe vitri qô nunq in vſu ſuit aduſt et calculi qô in ſpon- sia inuenit, lapidis tudaici cuiusq. pt. ſúme p[]u[n]orù, et ſcolopèdrî, cuiusq. ÿ, tere diligêter et cribia ac ſume de eis ců ſq[]ngibin. 3, 9. Aſſi: gnatio alia optia et p[]ſca ad lapides q[] in veſi- ca ſunt frangen dos. Súe corticú radicú cap- paris, salêgar, heſq, acoti, eu forbi, p[]iretri, ca storei, cuiusq. 3, 9, cinamomi, 3, inziberis, pipis albi, 7, 1, ranedini dauci, nebatici, ap[]ſis, pe- troſelini, costi, ſeliche, camedrei, camipithei, mirre, getiane, liqritile, radicis prafij, ſcolopè drîj aristologie. 1, 7, nanachue, maſticis, ſu- he, raf[]ſi, dimini, carmanici, garioſi, ſemis ſic nuclí, squille asſe, ſnapis, pinear[] purgatá[]p, ant[]ſi, carpobalſamí, ſeis bergiri, ſaturele agre- tis, cardamomi, pigani, agrestis, ſemis p[]eta- filli, ſemis engere, emeſi, nígrí, baccá[]p, lati flozú adecharí, cuiusq. 3, 7, 5, granó[] caſeſi. ſúme pruni, cuiusq. 3, 11, ſcorpióes aduſt. 11, tere oia diligêter et ſubtili cribia p[]ano et 2 fun de c[]u, 3, 7, 5, olet balfamini et c[]u melle diſtêpe- ra diſpumato, dabiſq. de eo obolos. 9, vſq. 5, 3, poſt ſer m[]eſes. Aſſignatio electuar[]q alius, calculis q[] in veſica ſunt vtilis ſcorpióis adu- sti, narſacleri, dauci, mirre, fu, petroſelini, cu- tusq. 3, 11, ant[]ſi, ſemis ſeniculi et ap[]ſi nebatici nanachue, p[]iperis albi et nigri, caſtoresi, cu[]tuf- q. 9, pigani, ſcici, v. ſeminú aneti fugilís cuius- q. 11, tere oia diligêter et ſubtili traſmitte p[]a- no, atq c[]u melle diſtêpera diſpúato, dabiſq. de eo. 5, 3, vſq. 5, exag, c[]u aſq in qua ſemê ſen- culto et ap[]ſi coreris aut c[]u eo[]z ſucco ſi virídes fuerint herbe. Sic et io oz vi regimine: q[]ô in calculó[]q in renibº generank medela cotuli mus. Cú itaq oia q[] hac i p[]te adhibere neceſſa, ſarit est exhubueris circa medicamina nec alí quid in calculú operaſ incíſione ad ip[]m emit tendi vi opus est, quod qu[]e admodum ſieri oporteat in chyrnrgia videbis.

C Capit. 11, 11, de cura apſtematís veſice.

In apſtematís

qô ê veſica or[]k medela attêden- d[]u ê vt ſi calid[]u est et ab exteriòi secidit c[]a vt p[]cuffiòe et caſu in patiètem fle- botomo erit vtêdu[] in basílica vena loci[]q yvio laru inſuge oleo et aqua ſupſunde calidâ. Et ſi vina ſimul 2 cluſa ê oportebit veſca[]l partes c[]ópumere virſe qin ſic vina eribit. C[]u ant[]e ap[]ſteá hoc calid[]u ab iteriòi fit c[]a et hoc q[]

Septimus

ſlebotomo vtêdu[] in basílicê, et in principiis cum ceroto emplízabis er intibe aſq. facto et ſolatri ac caquenesi, ſempuine, c[]u violar[]u oleo et e[]ra alba, poſt hec c[]u or[]dei cataplasmabis farí na, cathemia, viol ſcicis sandalo albo, cuiusq. p[]te vna, hec teréſ diligêter, et c[]u ſolatri aſq. de ſiêpabia et cucurbite rafur[] ch[]viola[]p olo. Da q[]u illi cucumer[]s cucurbite, citroli, mel[]ôs ſeis, medulle, cuinſq. 3, 9, ſeis porulace, 11, ſeis al t[]ee et malue, berlaſaní, cuiusq. 11, teres hec diligêter 2, 3, c[]u iuleb, aut viola[]p s[]iro po p[]inabis. Ut apſtema ad ſtatu[]p guenerit et maturationis aggrediet, ſemita[]c ſaniét, ca lidâ oportebit aqua ſupſtillare, et i qua carno millâ, mellilótu, fenugreci, lini ſemê, capill[]u veneris de co[]peris c[]u violacco oleo et cheyri, loci[]q epatis cataplasma frustro q[]ô illi ſurre r[]is aque, aut c[]u p[]ano ſepins iplicito vel ſpon- sia, adhibe aſtillí hoc quoq emplim. Aſſi: eius fenugreci, ſeis lini cuiusq. 3, 7, cathemie nígelise farine, et ozobi carnevi, ſicí cuinſq. y, camomille, mellilótí, viola[]p ſiccar[]u, adiút, c[]u t[]usq. 11, tere oia diligêter, et c[]u ſicu[]m melle vi ſtêpera decoctar[]u et expífar[]u, c[]u modico galli ne adipe et anatis et leo[]ma cheyri liq[]faſtis ſi[]t veſica[] facto emplíza emplástro calido, hec ſe piº facies et h[]uc iltí, pp[]iab[]is puluerê. Aſſigna tio ei, 11, ſue ſeminú citroli, cucumeris, mel[]ôs medulle, cuinſq. 3, 11, ſeminú merne et cathe mie et chabezi et lini cuiusq. 9, tere oia diligen- ter, 2, 3, 11, c[]u mabechtegi, 3, 2uabº 9, 3, aq, i[]q helbâ. B[]ſaunaní co[]peris p[]pina tribº h[]icppia bis diebº et aqua p[]leórti q[]up veſic[]s itullas tionê frequêtabis emplíq. vtere aſſignatis, q[]m apſtema molliſt aperíſit et erumpere co- g[]ut c[]u in ſanié fuerit 2 uerſum. Si abt 2 pp[]iata fuerit n[]a patièti caquenesi aſq offer et lebe labi, i q[]bº caſ[]p. 2 fricarneris, et molli leniqyte re clisteri, q[] ex blete fit aq et le bel abi, violar[]u oleo et garo, q[]m hoc n[]am mollit, aut c[]u aq i[]q ſebeſtê coreris, al[]team, furfar, maluâ, lini ſe- m[]e, violâ, friceſq. 3 in ea caſ[]p. 2 medullâ[] c[]u vios la[]p oleo, q[]m hec naturâ emmolíet. Ut emittio erupert[]u que in veſica est egrotanti hunc dab puluerê. Aſſignatio eins. Súme tere armeni: ce, lini ſeminis quethire, cuiusq. 3, 11, diligê- ter tere dabiſq. 3 de eo exag. vſq. 3, 11, c[]u p[]apa ueris s[]iro po, aut inubar[], aut ſume cucumer[]s, citroliq. 3, ſemis, n[]elle cuinſq. 3, 2, 7, pinear[]ma sn[]ap purgatá[]p, grana, r. tereq. oia diligêter 3, 9, et de eo ppina, vſq. 3, 11, cum viola[]p s[]iro po aut p[]apaerino, 2 lau[]dabili, abt medicamen quoveſce vlcera curâtur ſanteiq. 3 esgr[]essio ab ea trocic[]ci ſunt caquenesi c[]u p[]apaerens s[]iro po ſi nullus illic fuerit caſ[]p. 2 in trocic[]cos da p[]apauerinos cum p[]apaeris s[]iro po. Sic et vtere regimine tam in c[]ibis 2 med[]icamibº quod in vlceratione renuº veſice exponimº

Practice

lanieis ab eis esgriffiſe. Et hec medicamis
aſſignatio veſice viceribus vtilis. ſiue pineas
purgatas nuero. x.femis cucumeris. tiij. amili
5.exag. ſpice tindè. ſemis apſi exag. iiij. coq. ſp-
cas et apſi ſemè in aq. libra 2.5. dœc ad medieta
tè redeat mediciamæ in eadeſt distêpera aq. 4
dabis duas ex ea. 3. viij. tiij. ch. vini robo. (Asf
ſignatio medicamis alip qo paulus còpoſuit et
ſe pbafſe fatek ac iueniſſe vtule. ſue cameſdrei
camepithi. cuinſoq. exag. 3. ij. aſari pipis albi. cu
inſoq. xxx. cinamomi exag. tere oia diſuſtèr. et
chivini robo coclearia duo propina.

T. Cap. elix. de difficultate vune cum ardoRE.

Izvje

ſon difficultas cù ardoſ fuerit.  
o3 p[il]ſi leis 2. melòis cu-  
curbite 2. cucumeris citroliſq. ſeminù me  
dulle cuinſoq ptè p[il]ſi excepta oi atere 2.mi  
cie ſil dabilſoq oib. 3. tiij. ch. iuleb ſupiſtùllas  
o3zofarç ch. earùdè aq. p[er]dit. n. m[à]ſiſtìſtìme  
auellàe 3q ſeminù ch. iuleb ad eadeſp[it]. We  
dicamis aſſignatio vit[ul] aduſtiori vrie 2. diffiſul  
tati. Sume ſeminù cucurbita melòis. cucuſz  
citroli medulle. leis malue 2. altee cuinſoq. 3. v.  
amigda la[pa]z d[ek]u purgata[pa]z. ij. ſüme p[ri]uòp. q  
thire caleti granop. cuinſoq. 3. y. ſemis ſeniculi.  
liquitritie ſucci. cuinſoq. 3. y. tere oia diligenter.  
3. pozrises de eo. iiij. ch. iuleb. ppina 3q citroli  
2. cucumeris ac peponis cuinſoq libre. tricte[que] ch.  
iuleb. Et ſi vrine difficultas forſtis è medicami  
na hec. ppinare opor[è]tib[ut] ipſo in còcha aq. po  
ſto calide. veſiceq hoc adhibe emplim. (Aſſi  
sna. 3. ſüe frondùs viola[pa]z ſiccar[pa]z folio[pa]z caqne  
si. altee. ſolatrì. malue ptes 2. tere diligèter in  
mortario. ordetiq farinà 2. violarum admifce  
oledi 2. emplaſtriza ch. eo. (Emplim al. cahe  
mie ordet[ia] farine. ſeniculi. viola[pa]z ſiccarù. liqri  
tie radicis ptes. tere diligèter 2. ch. frigiui aq[ui]n  
tibe 2. violarù oleo comiſce. factuòq veſice ap-  
pone emplim tepidù. (I. si vero vrine diffiſul-  
tas ex frígido fuerit erpedit egrotantè in cale  
aq. concha ſlatuere in qua camomilla. melillu  
ch. ſihù. ab[ot]anuſ sanſucumq coreris. peniſ-  
q[ui] confinia oleo inunge h[es]qui. aut aneti. aut  
nardino. aut liliorù ant oleo ſcorpionù ſimili-  
bufſ. patientiſc huic h[uc]n dabis puluerem.  
(A)ſignatio ei. 3. Sume ſemis ap[ſi] 2. ſeniculi.  
an[ſi] cuinſoq. 3. iiij. caleti. granop. petroſelint.  
cuiusq. iiij. ſpice ſeliche. darafint. cuinſoq. 3. tere  
oia diligenter 2. exag. viij. 3. propinabis cum  
aqua calida. aut cum mellis aqua. (A)ſigna-  
tio alia. Sume ſcolopendri. caleti granozum  
cuiusq. 3. iiij. vauci a dechari flozù. carpobalſa  
mì. colti cuinſoq. 3. 2. 5. nanachue ſeminis ap[ſi]  
montani. meſquatramefſe. cuinſoq. iiij. pinearù  
lint ſeminis. cuinſoq. v. tere omnia diligenter  
2. cù diſpumato diſſpétera melle. 2. 3. iiij. viij.  
ch. aq. dabis calida in qua an[ſum] ap[ſi]q. cos-  
keris ſemè. 2. ſi nòpderit hec radicis da illi aq[ui]

Maly 260

ch ſocrita. aut ſotirà 2. chazemà 2. olei amigda
lint modici 2. penè hoc empliza empto. Aſſi-
Gnatio eius. melliloti. abenc[ati]n. aneti. alique-
negi. cuinſoq. 3. v. baccarù lauri petroſelint. ſe
mis fugilù amomi. cuinſoq. iiij. tere oia diligè
ter 2. ch. lilior[oo] oleo diſſépera. aut cheiri. aut
berani 2. loco appone penis tepidù. ſit hui'
cib' ciceris aqua ch. oleo loto. aneto. cinamo
mo. cimo. 2. er olerib'mèta. ſenicks. naſtur-
tiù. ap[ſi]t eruca. fugil fròdes 2. grana comedat
viridia. botamù. pitatia. amigdala s[ar]ma 2. filia.
Et ſi vrine inoratio 2. difficultas ex apo-
ſteate ſit calido. opor[è]tubit in patiètè cura vii.
quà i apſostematis veſice exposuim medela.
Et ch. oia que diximus hui' d[io]no paſſiòs ad-
hibueris: nihil[oc] còſerit. nec vrina egredi ch.
ra vtaris chatartiri: qu[am] ad modù i eo expone-
mus in fermèo quo de chyrurgia nobis p[po]
ſiti est. niſi q[ui] ein[modi] vſus ch. timoze exh-
bendus est in apſostemate calido quàtib[us] poſſi
bile est. Sepe 2. em ad locu] m[à]m etrahit plu-
rimà. Si igitur ad huiuſmodi cogeris: vtaris
certe ch. diligètia 2. cautela plurima.

T. Cap. 1. de vrine p[ri]eter velle egredi[ti]cis me
del. 2. eius qui in lecto mingit.

Vorinam

ſter hoſs vel le egredi còſtigerit: 2. nulla è aduſtio: opor[è]tib[ut] patiètì galègare dare ch. melle mixtù diſp[ato]rì 3. p[ri] humefactù ch. butyro vaccino i modù nucis ch. vini robo 4. aq. tepida. Da h[ui]c quoq 3lli pluèrè. Aſſi° ei. 3. ſüe cimo[n]. cètauree. cuinſoq ptè. terès ch. aq. ppina tepida. 3. iiij. Aſſi° al. ſüe slàdiuſ 3. v. thuris maſculi. iiij. ch. cù d[ito] strigètì. ppina. Aſſi° al. ad 16. ſüe mirobolài lebuli belltri ch. edblici fripo[ri]vacco butiro c[ib] 3.5. Slàdis i aceto iſuse 2. frixe. iiij. ſahadi th[ur] maſculi m[ì] he sicce. c[ib] 3. iiij. ob[lo]s ac. 3. 3. tere oia diligèt 4. 3. iiij. offeres. Aſſi° al. ſüe slàdiu[] i aceto i fularum 2. ſiccatarum. 3. iiij. ſpodii. iiij. ſahadi iiij. olibài. maſculi. 3. tere oia diligèter. 4. 3. iiij. ch. catahe aq: aut in qua ferrù extinjeris caleſa- c[it] ppina: trisara 3q minòs ſi frequètèt vtilis est. Et ſi validum illic fuerit frígus triferam dabis magnam 2. caquelenegi electuarium. quoniam optume prodeſt. Et expedit huius dominum aque non multiplicare potum ſed nec vini martimeq mixtì. 2. que frígida ſut nò accipiat: yu[n]a[q] p[u]ocantia vt: eu: cum: u: re: ci trolos. melonè. cucurbita[2] 2. filia. Medicamis nis aſſignatio illi qui in lecto mingit. (Sume fautenegi funialis. 3. iiij. mirre m[ù]de obolos. iiij. tere 2. cum vino ppina ri[ha]no. aut oleum por[ig]e illi camo mille eu[2]s aqua tepida. Aſſi° qui in lecto mingit. Sume ſahadi. 3. iiij. inni[zi] in al. saruri. ſnapis cardami cuinſoq. 3. trita: 3q omnia diligenter ch. oleo diſſépera onkan

5 4

Ziber

cino, aut melle díspúato, et modi nucis de eo
domituro offeres. sotherebíos oum deinceps
soibile. M edicais aliú ad idé affigº. Súe saha
danegi. cadari. bellirici cuiníqpté et terés ac
cribías cí melle distépera dispúato ac tabar-
zedi zaccara. et sumátur ex eo singulis noticií
3.ij. sic et capiáz vesice st incédatur et trite cuí te
pida bibant aq. funt. Et tradút antiquor qú-
dá. qím st galli guttur incéfuz terat obliq. i. vi
q.ij. de eo propinec cuí aq tepida in lecto min
ći prodeft. OPz atit dám hulus passionis
cibor et potuum frequétationc auerevrinam
pruocantiuz vt melonum cucumeris. citroli.
oleraq frida et recêtes fructí cibísqvtatur ca
lidís et pungitíuis qui cí condímetis parentur
calídis vt címino finapi. zinibere. pipere. car-
ul. vinoq mero.

CCapitulum. ij. de ruptura que hernia dici-
tur medela.

Aptura
cú er sciffura acci
derit siphacís dif
cífícile h35 sanationc e fere ipoffibíle
eſt curari illá medicamíbus et em-
plaſtrís. Cú aſit ex hüdidate cotí-
gerit ſarant. et ſiphacé rarificáti. ſi el9 cura p
empta fiet. Cmplaſtri ad herniá affignatio.
Sume nucis cipſſei. cortícú granatorz galle.
cuiníqz.3.3. aluſmis ieméici ielnari. Cadari co-
tici cuiníqz. 9. tere oia diligéter et in vlo bulli
pótico et modicú supadde ſereſi ac faba[pt farie
tumíſce emplaſtrizáſqz strige. C[st i hoc ex in
testinó p[re deſcésu in folliculi testíſ siphacem.
oportebit illi q[ui freni adhíbere ex cortíí. ſtri
gereqz ſupinſtilla p[rius aſit illi aut ſup ruptu
tre locú aquá in q[ui cusmazágu cipſſei nuces co
keris ſed refrigeratá et cí caleſi oleo locú inun
g[ue. C[ſignatio al[ forſtio: p[rima. Súe nucis
cipſſei cusmazági. rose ſebbi. ieméici. mirti. ba
laustie galle. tharís. cortícú gládium. granati
acidi floſi. purgaméti ferri. aloes. faba[pt Carle
feresi. g[ome p[riu. g[ome arabice. g[ari p[icís. cu
iníqz pté terenda tere. g[imas át et garú lique
fac medicam[taqz ſimul míſce et locú catapla-
ma rupture. ſed vmbilicuq q[ui foras egredit et
ſtes cí opus fuerit cí ligaméti fortins aſtri-
ges. Cmplaſtri al[ gládiú cortícú exterioſt.
cipſſi coní. acidi floſi granati. cuiníqz pté. thu
ris cortící. galle ſummaci. acatie. carathí. tara
tithí. co clearum maríis cí testulis adustarum
fadegi. cuiníqz.5. parté g[ari p[icís p[tes. ij. tere
oíá diligenter et garú in aqua diffúlve in qua
amoniaci infuderis. medicam[taqz ſimul com
míſce: et quæ admodum in ſuperioribus d[omi] fa-
ties. Et erpedit húus domínú p[ass]íóis cibos
cuare ventolitatem generátes. cibóíqz re-
pletionem et potus: balneumq[ur] plurímí: níſi
forte in aquis ſtringentibus: motum quóqz
ſoutem et aliquádo electuarium illi da címiní

Octauns

ant engedăi aut fautenegi. aut focritá et pétá
tico reliquioq oia q[ui] ventolitatè diffoluuntiq[ui]
ſic per dei gratiá ſanabitur.

T[incipit] ſermo octauns ſebe ptis libri 2ple
ti artis medicine qui 01 regalis diffostitio ha
li filij abbas discipuli abimeher moyſi filij ſe
yar: traſlatio ſtephani philofophie discipuli
de arabico in latiní. Scripſitq[ui] ipſe et 2p[lenit]
Anno a p[ass]ione d[omi]. M. c[ry]viij. m[é]ſe nonem
bis die tertio ſunt. vij. apud antiochiam deo
Gratias rerum principio et finis.

De testum apostematis medela. capi. 1

De adnationis aque in testibus medela: 2

De hernie 2varicí testíb9 accidentíí medela. 3

De pastulay 2 purisís testiculor medela. 4

De appetitus coitus otíus medela. 5

De immoderati coitus appetitns medela et
involuntarií ſpermati fluxus. 6

De passionum virge medela et primum de ſi
ne appetitú erectione. 7

De opilationis que virge accidit medela. 8

De matricis passionis medela: et primum de
fluxus ſangnimis. mede. 9

De flutu humorum matricis medela. 10

De conclusionis menstruorum medela. 11

De ſuffocationis matricis medela. 12

De ventolatis et ikatióis m[é]cís medela. 13

De calidi apatis matricis medela. 14

De emſionis et furſiculor m[é]cís medela. 15

De ſclíros. i. apatis duri matricis medela. 16

De cancri matricis medela. 17

De passionum que durities et cògregatio ma-
tricis dicuntur medela. 18

De verrucar et emorroidiú m[é]cís medela. 19

De ſiſurarum oris matricis medela. 20

De pulſularum matricis medela. 21

De vlcepq q[ui] in matricis oſe fiut medela. 22

De egrefiótis vel iclinatióis m[é]cís mede. 23

De ſterilitatis medela. 24

De aboríus mulierum medela. 25

De difficultatis partus medela. 26

De 2cúnfóis ſecúdine et mortui fet? med 27

De his que conceptum celeb[ari] phibent. 28

De passionum m[á]millarum medela. 29

De eius regimine cui artetica accidit et quo-
modo cauendum ne accidat. 30

De ſciatici dolóris medela. 31

De podagre et artetice ex calido medela. 32

De podagre et artetice dolóre cum ex frísidó
fuerit medela. 33

De duritie et nodationis que disgregationi-
bus accidunt medela. 34

De m[á]dato medicorum et eorum consilio in
morbozum medela. 35

CCapitulum primi de p[ass]que testibus ac
cident medela et primum de apostemate.

Practice
Postea viri ge

nitalib9 quæadmoduæ reliqquæ accidit mēbris ex mārbi ad ipa cōfluqu. et māei in eisdē gōnatiōe quæad” in aſpatū meminimus tractatu. Cū igitur calidū illus ac ciderit aſpa patiētis mīue basitīca ſanguinēq iurta q6 viri? etas. tēpūs6 iperanerit eſthe et dulcaueat.carnib9 illi, phibe oiq6 ipm diſpone regimie q6 in aſpati expoſuim9 medela calido p. teſtes cu2 mahalebo emplīza miſto c6 ordei faria et faba2 ac strigno et ouoq vitell aleoq roſa2. Aſſignatio al' ad idē, ordei et lēticule et fabe farie aq caqnegi,oli roſa2, put op9 e ptēs ſume et crocei ouet al'modiſi ac em plaſtriza. et ſi ordei ſumas farinā et fabe atq6 ſoli ſatariq6 diſtēpes et ou vitello oloq6 roſa2 ſteſq6 cataplaſmaueris pdeſt. C.Apa6o q6 te ſtictis accit frīm, machalo, mābechtedo inſufo empliſet c6 ceruſa diligēter trita, aut ſue can daru, cimini, fabā et diligēter terens, c6 capa2 adipe i oleo liqſacto oliue diſtēpa et appone. Sume q3 fabe ptē cimini, 5.ptē, tereſq6 c6 lilio q6 oleo diſtēpera et emplīza. Aliud ſume ſenu greci, fabā, camomilla2, melliloti, diligēterc6 terēc c6 capa2 adipe liqſacto paſta et c6 vini diſtēpatis robo, teſticulos cataplaſma et freno appolito ſtrige. Aſſignatio al' aſpati teſtīb fri gidoq. ſue zebibī coroſanici optie purga- tī, aq irraga terēq i morario diligēter c6 li- lioq oleo et faba farie ciceriſq6 admiſce, cimini q6 modiciu et tāc6 vnguētū ſlat. teſtes empli- za, ſi ſridu illis fuerit et duru aſpa. A[edicalis alius aſſignatio aſpati teſtīb duro. ſue cicer farie, fabe q6, melliloti, camomille, yiole ſicce, cuinſq3 ptē, tere oia et addē vue paſſe purgato tindē et in moriario forſtiter tere et adipē liqſac capa2 c6 lilioq oleo ſimulq3 diſtēpera et for- titer i moriario pcute donec optie miſtīs fit to tū et teſticulos cataplaſma aſpaticos. C.Alia aſſignatio. ſue vitis cinerē liniq6 ſemē, tere optie et c6 porcino miſce adipe liqſacto, aut for- titer pcuſo, et ſic oia miſce, teſteſq3 ſplaſtriza. C.Caplm.ij. de conſgate aque in teſtibus medela.

Ibumiditas inter teſtī
culnō corpa et eor2 cutem fuerit
adunata aq, l. hoc oportebit ad
hibere emplim. C.Aſſig9 e19. Su
me cimini, 3.x. bacharſi lauri tīn
dē nitri. rr. et terēs oia diligēter c6 cera diſtēpa
r. liqſacta i oleo onſacino, iurta q6 op9 fuerit
ſicq3 teſtes emplīza. C.Aſſignatio al' ſue cal
cē in aq ſonit pcute et eſcola ab ea aquā quā
cū oleo miſcebis lilioq in quo cera ſiſceris
tubea forſtiterq3 miſces cataplaſma teſticios.

Maly

261

C.Aſſignatio al'. ſue cere.r.3. qnāsita. p[icis
amoniaci, cuinſq3.xl. ſebbi. vy. tere alumē dil-
gēter 2 p[icē cerāq3 in olo liqſac onfacio āſtu
neće fuerit aſſacq3 in aq diſſoluēs ca'la i mor-
tario forſtīp pcute. factuq3 emplim teſtib9 i ēb9
eſt aq appone. C.Emplim aliud. ſue simi colb
bini.nitr. i. cimini carmāici. carni. cuinſq3 ptē.
p[icis. cere. cuinſq3. y. medicamia diligēter te-
re. p[icē at modico liqſac oleo costio. ant nar-
dino et cerā et ſic puluerē ſi optie miſces teſtes
empliza, his cū yſus fueris medicamibus nec
aq tīn diſsoliuſt aut deſult. vtēris i patiēt cre-
pationē ferro quæad” in chirurgia explicabi-
mus. C. Si aſut teſtib9 doLO acciderit ex frido
cu tauri felle cataplaſma adhibito melle mo-
dico. aut zēbaci lunge olo in q caſto[ei 2miue
rie pa2, aut oleo certe nardio qm. pdeſt. Em-
plaſtri aſſignatio q6 aq vtile e in teſticu[adu-
nate. ſue carnehi radiſi cinerē et cū porci mi
ſce adipe veteri liqſacta loci2 q6 ipo catapla-
ſma et ſingulis trib9 iminuta dieb9 ne forſte hu-
ditas in loco adune[. C.Aliud pueris oportu
n[us. Sume machalum t[erens in aceto diſtē
pera teſteſq3 p[ueri emplaſtriza.
C.Caplm.ij. de hernie intestinalis varicum
testium medela.

Hteſtinorù eruptio ă
ex ſciffura
accit ſiphacis. medicamib9 cura-
bil'nō eſt. Iſ e19 cura ferru et cactu-
ra, aut c[ui] freni strictiōe. Que aſut
ex dilatatiōe fit meat9 Iguinū et raritate h[uti]di
tat[]s că facile p[ro]medicamia ſana[ſ]trīſetia etem
plaſtra, et freni aſtrictiōe. C. Cui aſut multa eor-
poſtio i Iguina aut teſtībi desſederit ſolliculn[]
niſi igne curari non poterit i6q3 quæad” miſ
fermo sequēs in q man9 exponem9 opation[]
erpedlet. cauteriſi nāq3 h[ui]diatate diſſea9 re-
ducitq3 vtilia meatuſi et aduiſcē arctan9 medi
camia aſut cura eo fit mō ă et rupt9 a dicti [a]
yt itestina. ſa teſtib9 repellas mu[n]ta pau-
lati e fine moſtia d[ec]e ad h[ui] redierit loci: et
empta i p[ano] adhibe bis teſtes ſplizabis. et
iſpos kasciclos inolue[]r eo[rio]fcō et c[ui] fr[ē]o a
ſtriges forſtif. Et h[ui]l[m] egreſſiō vtile itestio
rthi et teſtes et thir[ib]. C.Aſſig9 e19. ſue. carathi.
cortic[]. glādi[.]ſtio[.]n corticē ſinato[.]r. ſereti. ba
laustie c[ui]ri. ſi[me] arabice. aloes. mirre. ſar
cocolle. n[ar]ſtic[.]cortic[ui] c[ui] dari. cuin[ra]zagi mir
ti alv[ui]ns. r. cuinſq3 ptē cimini. 5.ptē tere oia di
liſa[ter] et c[ui] aq diſtēpa: i q saru liqſecer[.]p[ic]es et
quæad” aſſignauim9 v[re] nec frenu niſi c[ui] op9
fuerit ſolues nec egōnis. l. tpe Iſ c[ui] et egōnie ex
p[il]ſiōe itestina e[tt] fit desſederit: molliēdu ipfa i
aſtrictione ne ſolui hac de c[ui] ſit necesse frenu.
De hernie carnoſe medela. hernie cura
carnose aſpatu ſlitē e cura solidop[.] q in
corpe ſi[ut] teſtībi et hec medicais aſſig9. Sume.

Ziber

machali glanci, adipis porcini cunisqz ptêmi
he recetis. 5.ptê et 1 aq dissolue cala et litio olo
fortiterqz i mostario pcute 2 herbe farie modi
cu adde, ac lini femis pulverê carnibiqz cine-
rein miscenfz optime testes emplafriza.

De varicû telitû cura, varicû hmoí cura ea
dê ê q et varicû in crurib9 accititû medi
camis.f.nigrá lajatio colerá pot9 : vt q ex epi
thimo fit sticados agarico, polipodio, mirobo
lano ido ellebozo nigro, yôituqz vtaf cú his q
colerá sustollút nigrá, hocqz sepi9 dôec stôus
purget facies corporsqz ab h9 huôre, âstepôes
aút bafllice minutionê: auferesqz iuxta qo ne
cessitas còsulit sanguinê. CSút 2 medicop9 q-
dá q venas minut in testib9 mâsifestas, 2 in-
eta qo oportunu sanguinê e2st, poft hoc cu
his emplizabis emps molliètibus et dissolue
tib9 qle illb ê in quo helba pomk. lini femê:
ala alba, capraz adeps in ols liqfactus lilio
tru stimulqz sccis còmtritis medicamib9 patiê-
têqz regimine arce colerá gnanti nigrá, vt vac-
cina carne, capuna, paftinacis, caulib9, leticu
la fatls 2 slûb9. Têperatisqz illb refice cibis
aut calidis et hüidis vt agnoz carnib9 annua
liù et edop in elpidabago còditis sile pane, fi-
cubus, vuis albis et dulcibus cum zaccara pa
ratis et amigdalarum oleo similibusqz.

CCaplm.tuy.de pustularu2 pruriginis testi-
culorum medela.

In pustulis q testit ina
scunk cuti in
tuèdu vtrù pariter 2 apa inſit calidi
Qo si intellereris patiètis Ipera fe
tenego olo amigb, 2 mirti, ſume ſucci recètis.
Alvqz admifce modicu 2 rosaz olei cereq et
ola acuinas testes cataplasma. Qo ſi nullum
ſimul ſuifit apa medicamib9 illb cura forſtik
delſſeſtib9. Medicamis affig9 ad h9 ſiz car
tá adusta, alocthalu acatia eglí pôdeŕ teres
b ofa diligêter cu mirti aq diſtêpabis 2 testes
cataplaſmabis aut cueticula epliza doocta 2
telnaro trito diligêter cu odica roſaz aq lo-
cuq sic empliſa. Et ſi facerá sumpſeris 2 ter
tá cypricá aloèqz, cuinſqz ptes qles : tritaſqz
diligêter ſup pustulas puluerizauiis 2 vlces
ra illinias rosaz oleo plus pderit. Caffigna
tio al. ſue ſedbi adusta, aloes, acatie. Pès eq
les: teréſqz diligêter cu mirti aq diſtêpa 2 ano
gloſse: locuqz cataplasma. Et ſi pustulas pru-
rigo còtabit: hoc adhibe cataplasma. Caffi
Gnatio et9. ſue litargirij arruci, acalimie ar-
geti, galle, cuinſqz, 3, buraci armici. 5.3, ſurfu
ris vt sulphur, 5.3, tere ofa diligêter 2 cu mir
ti aq vinicq fecè diſtêperas asiafo memithe, cu
inſqz, 3, ſumê, 2 olei rosaz viniq aceto ptibus

Octamus

oportunis locu cataplasma. Cmedicam ad
telfitu exhortatione3. El ſi telfitu cuti exhortatio
acciderit cum rosaz olo cataplasma: 2 rofam
mirtis9 trita ſuppulueriza: tungeſq cerulevm
Gueto: aut qo ex galla et oleo fit rosaz ceraq.
CCaplm.v.de appetit9 otiaſtis oino medela.

Appetitus coitus receſſus
cu ab euiluſio
hi ozgái et ipi9 enernatîoq 9 sub pali
ſle 2数字at spê: ei9 cura eacê erit
q2 palisís. Cú át ſpmaſt fit paucitate atde.
Cet ſi ſpmaſis paucitas ex euacuatione acut
imoderata reuelone itelligit patiètis: cura cu
landabile gñante ſanguinê regimine, corporſis
ad hitudinê reducaſ ſuá 2 corpulentiá: hüecet
9 vi pane mido: ſanualib9 tá edop 9 agnoz
carnib9 in elpidabago cu cicre decocti ſufo.
trito elipato: vinings potu 1 q modica ſit dulce
donec ho ſemel ei tot9 dek cib9. 13 paulat 2 ſe
pe. In còchis aq fedeat in q viola coreris, ca-
momillá, mellilotu niniſar, poſt modicu cu
omúto vtat 2 qete, dôec pica redierit hi9. olo 9 at
q einimodi ê co dispoſa: regie q 2 q a moſbis
ſurgut. Cú ho ſpmaſi paucitas ex mala fit co
plone frida 2 ſicca, patiètis regimê erpedit de-
ſpôere caleſacíes 2 hüecitãs quéadm9 i cibouz
expoſuim9 poſrectôe calop 2 hüideop, vt agn-
ſſiòrib9 2 pigutib9 capitib9 q3capi elpidabago
pati cu aneto cináomo galégar, cicer, faba, iu-
tico cepa, aſpago, paſtiaca, gergiro, ſeliêo pa-
ſep carib9 2 ciriu lanacroq itepati, calot bal
neo 2 aq ſnanis p9 modica pozjectionê cibit
3iziber9 2 diti paſtiacarib9 2 ſecacti 2 diti, narê
ſeloq 2 dito poſrecto, nataſu 3q ſuat aí cu pi
neis 2 botái ſele ſem 2 Fntis zelét ac bâbac fili
busqz. Sandeo istet 2 leticie, trititius abujcat 2
irá. Que át hac ipte medicais, pút electuariu
ê ſticoq 2 h9 93 electuariu ad idê putile ê. Al-
ſigna9 e ip9. ſue ſeis eruce 2 ſeis ſelemi ſugilil
q ſeis 2 aspagi, ac cepe cuinſqz, 3, 2, 3iziber9 pi
per logi, tódei rubei, telfitu vulpis mête ſicce,
canda: piti, cuinſqz, tiy, ſecacti, fabe ſicce bába
cis. ſeis medulle cuinſqz, viy, tere ofa diligeŕ
2 cu melle diſtêpa diſpúato pêidûys 2 aq diſso-
lur9, ſicqz 2 i yafe 2 de 2 ſume ex eo cu op9 fuerit
ßta nucis ê quâritas. Caffig9 alia, ſecacti, ſe-
mis gergiri, tódei rubei 2 albi, 3iziber9, pipis,
l, cuinſqz, 3, iy, ligue autu, 2 paſſep cereba, ihu-
ris cuinſqz, 3, tere ofa diligêter 2 cu cribatuer
ch olo malapa paſtisace cuq3 diſpúato diſtêpa
melle 2 pendûys 2 aq diſsolut, dabiſqz 2 modu
nucis. Caffignatio al. ſue 3inziberis, telfit.
vulpis, cuinſqz, 3, iy, tódei albi, emiere ſeis, cu
inſqz, vi, 3inziberis, darkfulſt, liſtrite radicis
ciceris, eruce ſemis, rat abe ſemis, 2 rape, aspe
ragiqz 2 cepe cuinſqz, iiy, tere ofa diligeŕ 2
ſubtiliter criba 2 ch ſifami oleo malapa 2 cny
melle diſtempera diſpumato; 2 ch opus ſue-

Practice

Maly 262

rit vtere. Assignatio al. Sume Gnoz bâbas
et botami medulle pineaz piftation pacali
feminû narsili nucismuscate cuinſoß ptê leca
culi Gnoz zelemi 3iziberis lingue auis cuinſ
qz.3.mête hce.ei. paſſep cerebroz.5.ptê cuz
melle dispumato distêpa. dabisqz in modum
nuc. Sume et ilami excozati femis bâbacis
et aspagi. cuinſqz.3.iiü. pipis.1.3.3inziberis. ſe
caculi pineaz Gnoz modiz zelemi cuinſqz. vi.tere
oia diligêter et cù melle distempa dispumato.
Electuarit heſq. assignatio ad idê vtik. Su-
me heſquâ vidê et coq donec digestu fit in aſ
ſufficiet tuc expme et cola. et ſco heſquâ adij
ce. ac ad pſectione coqns ercolat ſic tertio ad
de et coq collaqz aquâ et 3iziberis modicu ad
de macropis et cù melle ac penidijz noda
tâß dœc electuarit ſiat et cù op? fuerit.3.iiij.
sume. Electuarit assignatio qvenerê fride
dnis auget ap[]lonis. Sume Gnoz cacali et ze-
lemi. cardami ſilami expilati. cuinſqz.3.rr.3.in
ziberis pipis.1.cuinſqz.7.folior. mête vulpis
testu feminû aspagi et eruce. pастinace. ſelie-
mi fusilſi femis et cepe poſriqz lingue auis
caudat. ſtinc. cuinſqz.7. ſemis emiere. vi. ſe-
caculi ſcici. ry. acoti. dehemi albi et rubei. cu-
inſqz. viij.tere oia et cribza et cum amidgalino
duino oleo malara et cù tabarzedi melle et pe-
nidijz distêpabis eragiu.j. cù frida datur? aq
testes aſt et virgâ cù bani oleo linias et naro-
ſci cheiriqz et heſq et nucu ſlibusq. S3 et oleo
costin in q helitum modici cominueris: cia-
rizaioeq turta friditatis vtaris magnitudine et
debilitate: q ſi hec ola nô. pderint cluſeri vta
ris. Cluſteris assignatio qv venerê anget et
coit probo: at appetitù. Sume caput et pedes
pecudis ouiu et testes cap[]or ac nuchâ eoq et
optie tere: ciceris tritici: tunſop. cuinſoß.3.rr.
aneti. bliti. eruce. mête. cuinſoß faſciculi. ſelie
mi ſubiciti. rr.3. nucleor nucu. r. ſic? nuero. r.
cartami tuſi. rr. cepe et aspagi ſeminû cuinſ-
q. r. coq oia in. viij. aq. libus dœc ad trletê re-
deât: colaq et ea libiâ et ſilami olet recentis
butyrıqz vaccini cuinſoß.3. ii. olei bani et lilio-
ſri olei cuinſoß. 5.3. muſci. 5. oboli adde et i no
cis p[]nicio. iiij. vtire 2tinnis noctib? in mêlis
initio trib? in medio totidê i fine. Cluſter alio
assignatio. Sume caput pecudis et pedessal
line adipis. anatis. pulloſoß colubar cuinſ-
q.3. rr. ciceris tritici. helbe tuſe. cuinſoß. r. ca-
themie. camomille heſq. aneti. cuinſoß faſcicu
li. ſic? numero. r. 3. obibi chorosanici optie pur
ſati. rr. coq oia in aq libris. vi. dœc ad trletê
redeât ex q. 5. libiâ excola et viola[]que olei chei
riqz admisce et ante ſonu cluſeriza testes ipos
heſq inſigee oleo vile et bani. Cluſteris alio assigna
tio qveneris vtile e i minutiòi. Sume ſemis
lin kennegreci. cuinſoß.3. iiij. fusilu. ſeis eruce.
5.3. fiicu tamarindop., cuinſoß.3. rr. medulle

cartami.3.2.5. emiere. 3. ii. tritici. heſq. cui9
liij. ſanfuci. 3. coq in. r. aq libris donec trîes ſu
pſit et cola ex ea. 5. 15. oliq. lilioru et naroſci cu
inſoß. 3. adde mellificz. 3. et cluſeriza tepidum.
C De ei9 regie cui9 coit9 caloris et ſiccitatis cã
amputat. cui aſt coit9 caloris et ſiccitat? cã am
putat. p[]icib9 oz p[]aſcere recetib9 vt bumino i
als bonio et ſabuto affis in espidabago patis
frixirſqz cù ſilami oleo vel oline: et mafetu cœ-
dat cù cepis recetib9 lac bibat statizyt emulgi
tur cù terêgebino et zaccara affare agnoz co
med at carnes cù lactucis coctis et ſpinachy[]z
ſennaco qz et cucurbiteqz cortices et ſilia obseruet regi-
mina refrigerâtia et humectâtia laborem mi-
nuat nec diutu9 ſit in balneis. cibos deuifet ca
lidos et ſiccos et p[]ino vtak 3io regimie illi ſez
quo illi p[]cipim9 regere: cui9 coir9 op[]onis fri-
gide et ſicce cã auſereb[]a et hoc illi adhibe ci
ſtere. Assignatio ei9. Sume ouis caput et
pedes et lat9 ei9 dextru citroli encurbite altee.
or dei expilati. aspagi viridis furſuris ſke gal
line adipis et anatis cuinſqz. 3. th op9 fueret et
in aq forſtiter donec digestu fit coq ſumeqz in
ris pinguis. 5. lib[]râ butyr[]i vaccini et gallie adi
pis cuinſoß. 3. oli heſqui. 3. 2. 5. miſce oia simk
et cluſtere adhibe tepidu dieb9. iiij. m[]e ſvepe
testes et virgâ viola[]n inſuge oleo et niſiſar h[]
qz regimie illi expedit disponticul9cale ſunt
et ſicce c[]ôpplerio[]sis tritici. Cui aut[]e têpera
ta est c[]ôpplerio[]tritici dâdhi est elixat[]u et c[]icer
elixat[]u agnoz[]uq trita cù cicerere caro et ſabis
ſine admentis et herisa ſiliaqz. hoc n[]aqz regi
men omni confert complexioni in ſpermatis
augmêto et coit9 appetitui. ſicqz et ono[]vittel
la ſobrilibi c[]u ſal illi ſtico[]p ſupplueri[]sauer.
C Capi. vii. de immoderati coitus appetitus et
inuoluntarit ſpermatis ſulxus medela.

In quo aſt appetit9 coitus ſit imoderat9 lactuca illi porrigatur et portulaca lac acidum. lenticula c[]u milio decocta cucume res. citroli. et da illi ſahadanegum et femiqueſt i ſemen. lactuceqz et portulace ſp[]mata cum ſicco et viridi coriandro. C Et hic medicamis nis que coitus amputat appetitù. Sume ſe- minu ſlactue portulace et p[]liij. coriâdri ſicci. cuinſqz ptê diligêter tritis. 3. dabis. ii. ch roſa ri aq. ant casei aq. aut portulace aut coriâdri viridis. Assignatio al. Sume ſeminu luctu- ce et portulace. cuinſoß.3. iiij. ſeminis pigami. ielnar[]i. cuinſoß. ii. terenſoß omnia diligenter cribza 2. 3. dabis. ii. c[]uz lenticule aqua ercoria te et co[]te. ſyti canabi da illi ſeminis et ſemes- queſt. cuinſoß diligenter terene et cum pigas- ni. aqua distemperans. eſtq[]u potio p[]lena. aut calidam ſume aquam et ſup renu[]z partes

Liber

Stllabis. cu sandalo et aqua roſap cāphoraq
et iup lūbos fruſtra alligabis plūbi. qm coitus
amputat appetitū. aufert aut etHERDAS ſuas
cicute. inſquiami frondes et pentaſti tritaſq
diligēter ſemis pſilli lahabo irriſes et lūbos
e mplaſbis. Aſſignatio al. ſume ſemis pisa
mi antifi cuuſq. 3. ſeminis papaueris albi ca
ſtoſet. ſemis pentaſili. cuuſq. ij. roſe. r. balau
ſtie cuuſq. ij. tere et cribra 2. 3. de ea. ij. pina
cu aqua frigida. qm ſperma deſſcat.

Despermatis fluxu. Sypmatis pieter velle flux? ſi fiat ex repletione et ſanguis augmēto opo; tebit in patiētem basiſice yti iſminutiōe vomi ſuq. illi indicas. ſi nō flebotomia ſufficiat. Ci bis illa phibe et medicamib9 vinā vigētibus queq ſperma augmētant et in frīgidis dormi re impa ſtratis et ſup eorq ſtraſi agni caſtī frō des phibe et inſquiami folia. et lūbos cu cero to empīza qb ex coriādriviridis aq et lactuce et portulace et caleſi. roſaruq9 fit oleo. ac cera alb. a ſuper eius doſum laminas a stringe ſta gneas. nīniſar ppina ſtropu ch aqua mixtu3 frīgida vel roſarum ſtropu nīgru stringētē in quo roſas nīniſar infuderis aq mixtum roſata. Sed et papaueris ſtropu. et canora vi vidiū aquā ac coriādri. ſiliaq medicamina q illi aſſignauim9 in quē imoderat9 aſſurgebat coit9 appetit9. Cu aſt Sypmatis flux9 er ōtutis fit debilitate retinētis oportebit ea egrotātiq spma āputāt dari et strigētā vt lēticula erco; riata cu coriādro ſicco et ſemie lactuce cu19 ptē acatie qdrātē. terre armīce. 5. ptē balau; ſtie. 5. ptē terēs hec diligēter et cū mirti ſiropo ppinabis lūbos cu acatia et terra eplīza arme nica cyppaq et caratho. tarathitho. ſummaco balauitia distēpatis cū mirti aq et coriōbvi; tis. pomo；uq aq et citonio; portulace ac coriādri aq lauēk in aq hullicu mirtu paſto；vir gā coxeris et testes lūbosq cu oleo linat mir tino et roſa； talahēc et caleſi oleo oia h etem ſpnamis aſtringūt flurū ſi er ōtutis fuerit debilitate retinētis patiētq hyc cu cibis regas deſiccātib9 qlis ā vaccina caro capi；uq mō tanon9 et capa；. colu；be qz aſrestes et ſquail lini oia hec cu ſiūmaco pato et aceto berberis ſnatoruq9 ſnis pīgão apio coriādro ſicco. ta labā illi da comedēdā et ſiūma；. gabirā. mirti fructu3 mora imatura. purna. et acida ſnata ſiliaq iperes aut illi cibi iſminutionē et labo； copiā potu；q paucitate；. pdef aut eiusmodi paſſiōl iētioniu ecori；ata et milu； ſi cu roſaru3 coq；tur oko. 13. ſi cu ſnatoruq aq parentē forti9 pſunt. Medicamis aſſignatio qb spmat；. flu； kāp；. aputat. ſume ſemis pīgāt. 1. ij. ſeis ſeme queſt. ij. balaunſie roſe cuuſq. 3. 2. 5. lilio；um radicu；. ij. tere et cribra diligēter oia. 3. ij. cu lacte dabis vaccino a quo buty； eduxeris aut

Octānus

cum portulace aqua et heſerem.
T Capi. viij. de paſſio. virge et pruīum de eins
erectionis pieter coitus appetitus mede.

I paſſio ex vētoſtate fiat hec adhibenda et ſunt medele caſſaciētia et ſolcātia q vētoſitatē ei9 diſpāt qbe frida ſunt et vētoſtat phibet ſiā tionē. caſſaciētia qde et deſiccātia vt agni ca ſt ſemē. et pīgāi ſatureia. ciminu apit et cosſi ſemia anetu cū ſemie ſnapis et ſilia ſi ſingularia ppinek aut in 2poſtioe. 3. ij. vſiq. ij. cuz veteri vino aut pīgāi aq māſſelte medenkve toſitatē forſiter diſſoluſt hga cū oleo inſgaſ ſeſemini et costino et pīgāno. Nec ho his i patiōis vtědu p[]nepi；ijs et ſi nečia fuerint 13 ſi nō multiplicen nec in corpe māſſe；1 calo； ad hibeātur 13 a refrigerātia tuc de deſiccātavt coriādrū ſiccu. inſquami ſemē；roba balaui；tī ſna ti ſna lēticulā. arnosglſſe ſemē et hullici por； tulace et lactuce. itibeq 3 et aqſuthu reliq；q oia q ante i coit9 appetitu memi9 apu；sado i for； te ex calido fuerit in hac itac； paſſiōeveretrū oleo catap；abis roſap et nīni；far. c；li lactuce et coriandri portulaceq 3 rasure cucurbite ad qb9；；aldu； admifueris et caphose modici. et ſi hec ad deſiderata nō p[]fici；at ali；d； addas opij nec 1n i[]p；m multiplices nec in et1 affidu9 ſu vſu qm tātā iduci； 1；ge dormitationem vt diſſicile ſit e； curari ipera aſt h[]mo； exerciti； forſte egrotāti c；u null9]fuerit 1n calo；. qm hoc forti9 vētoſtatē diſſolu；t. C；st i corpe ſuper fluitate q in vētoſtatē diſſolu；a； ad aduerteris patiēt vomit； idicas et medicam； de la；atim et a cibis vētoſtatē arce g[]hantib9 paucitate； iſter c；bi c；u his q vētoſtates diſſip；t.

Devirilis mēb；i titillatiōe. Virilis mēb；i titillatio et extēſſo；ll cu apāte ſi at patiēt flebotoma basiſic； a cib； veſca； subtilib9. vt mezauro qb ex cucurbita ſit et ſpinach；ijs ac selcho cum heſerē aq gra； natoru； veretrū cum emplaſtris catap；a； refri； ger；stibus vt sandalo cum lactuce aq coriā； dri portulace et ſolatri quecunq harum p[]ſto fuerit singularis et terrā admifce armenic； c；a aceti；i；mi；t；c roſa； aq ſimul addita se ruſa et terra armenica ac cimo；lea. phibe autē ne ſupinus dormi；at orde；iq aquam p[]ropina et portulace. paſto；；uq virge et ſi nō mitigatur ſed perſenerat ſiti； p[]t；apo applica cu inci；io ne aut iu；ridines appone.

T Cap. viij. de opilat；ōis q in h；sa ſt medela.

I opilatio hec er pu； sn；；. fi；t；. q
meatib9 or；. tur virge opo；t；. e
botomar； patientis basi；licam et
in；ta quod opus fuerit ſangin；n；
extrahe. dab；. illi terre armenic；. 3. ſemin；

Practice

Maly 263

pſliſy.melonis ſemis medulle.cuiſch.3.2.5. te
res diligenter 2 cù caleſi aq. ac portulace ppina
bis. Dabis 32 2 ſeminu auellanas cù calefo 2
citroti.peponis aquâ cù caleſi modico 2 pſliſy
ſemie offer etiâ melonis ſemis 2 cucurbite. ci-
troli cucumeriſb. medulle. cuiſch còpetentè
ſtitutatè virgâ cù pſliſy ſemine empliza 2 rosap-
oleo hoc donec puſtula erumpat facies. Qua
erupta virge colliri albù cù puelle lacte inſi-
cies 2 oleo rosap. hocb bis 2 ter facies: qin ve
locius ſic puſtula curabit vina nàs cù p ipſa-
ſepi. träſeat cicatrizat. Et ſi opilatio i mea
tibus acciderit virge ex grosso hùore cibù ex-
pedit vt subtiles 2 caleſacies 2 ciceris da aſſ
cù oline olo 2 aneto. cimio cinam.º 2 ex okibº
apiu ſeniculi. Et ſi patièti huic apſi ſemis.ani
ſi 2 ſenicli ac paſtinaſe agreſtis 2 motane cu-
iuſch ptè melonis ſemis ptes duas ſumêz 2 te
rêſ exagiu ynú cù ciceris aq. nigri. ppinaueris
2 cimini pderit. Da êt ſocrite modicù illi. Et ſi
hec nô pliciit ad salutè: 2 se aquâ iniſcies in
qua ſemê coreris apſi.ameos. ſautenegu cum
modico melle 2 zêbaci oleo: hoc hùore incidit
grosſum 2 a meatu erpellit. Inſtilla aſt ſupve
retrù aquâ in q camomilla coreris melliloti.
artemiſſa. ſanſuch. ſautenegu. ſatureiam 2 his
ſilia: 2 q. ſubtilant 2 diffolunt.

C Capim. ip. de paſſionis matricis 2 prìuum
de fluku ſanguinis medela.

Portet in ſanguis flurus medela p[mi]s atten
dere 2 ſi ex ſutus ſit debilitate re
tinêſ:rebº expedit mederi deſiccâ
tibº 2 stringêtibus cibis 2 medica
minibº. Q[ui]d ſi flurº hic ex ſanguis accit accu-
mine 2 subtilitate: refrigerantia oportebit ad
hibere et restringentia. CSi autem tenuita-
tis ſanguis cã: cibos da in grosſitiam inclinã-
tes. CSi 2 ho ex venar accidat scilfura 2 corvo
ſrone: vtred[us] medicamibº erit solidâtibº: 2 car
nê emissioni adducêtibus: que[que] vlcera deſic-
cât: vt aloe. sarcocolla thure. diaconis ſangui
ne. terra cyprica 2 ſilibº 2 emiſſiones carne ve-
ſtuti 2 vlcera deſtacmodi 2 quæadmodi assignatú
est. Et ſi flurº ex ſanguis fiat copia 2 venarù
repletiòbe mulieri ſanguis miurionê iperat ba
ſilice: 2 inxta q[ui]d opus fuerit ſanguinê eſhe.
Et ſi q[ui]d flurù emittit ſanguis: alicuiº alioſi
dhationis ſigna dat hùorù. corpus oportebit
p[ra]tº euacuare miſris ab eo hùore cù cuiº ſit il-
lù deponere medicamie marie p[ro]vomiti: q[ui]
hic mam ad ſupioza reducit: hec cù feceris cù
anteceſtibus illâ medeberis medicamibus.
ſcilb qu[or]bº ſit ſanguinê strigere: 2 fluris auſer-
re: còpetetibº illam disponas regimie in cibis
altibº. C[ad]edicamis assignatio 2 ſanguis flu
p[er]hù huæ putant. Que hùc amputât flurù me-
dicamia ſunt trociscop[ar]abe exag. terre ar-

menice.5.3.tere hec diligêter mulieri cù arno
glosse aq. aut ſumaci aut portulace aut paſto
ris 2 v[em]e ppina. 2 cù cornu aduſterag. ter
e re armenice.5.3. ſumes 2 cù aceto ppines aq.
mixto p[er]deſt. Sic 2 tarafe aq. facit ac atbali tri
toſus exſſoribº. 2 fl. 3. ù. de ea bibank. C[ad]edi-
camis assignatio q[ui]d flurum ſanguis mulieris
ſtrigit. Sume acatie vdahe aduſte. terre cypri-
ce. cuiſch.3. iiij. ſucci. lehieltelis hezaci. cuiſch
3.tere ola diligêter 2 ſumpti cù aq. ppia erag.
in q[ui]q[ui]ſarâ ſiccâ. ſimacibº coreris ſumes de
ea.3. aut cù vino p[ò]tico in quo ſimacibº ifu?
deris. C[assignatio] al. Sume terre armenice.
cyprice. carabe. bufadi. ſanguis diacôts. ſade
gi. balaustie. cornu cerni aduſt. vdahe aduſte
ſelbi. iemenici. ſemis portulace. cuiſch pt[er]te
tre ola diligenter. 2. 3. 2. cù frisida ppina aq. in
qua ſummaci ufunderis ac cù arnoglosse aq.
aut in q[ui]zereſchù bullieris. C[assignatio] al.
Sume vdahe aduſte. cornu cerni aduſt. cuiſch
3. y. balaustie. x. cimini. coriãdri invini aceto
infusop[or] 2 frirozù cuiſch. 2. terce cyprice. iij.
cortici glãdiu exteriori. ſimaci. berberis. por-
tulace ſemis cuiſch. 2. pursamèti ferri triti di
ligêter 2 in aceto infuſi friziq. y.tere ola diligê
ter exagiu. cù aq. ppia in q[ui]ferrû extiperis cal-
fricaueriſch in ea ſimacu pbat[ui]e em. C[alli-
gnatio] al. Sume pursamèti ferri corticiu can
dari cuinſch pt[er] 2 diligêter tritas. invio ifunde
p[ò]tico. iij. diedus 2 ante p[ra]diu ac poſt de eo
ppina. C[assignatio] al. app[ob]ata thuris ma-
sculi exag. 2. in aq. ifunde 2 mane cola 2 aquâ
superinijce in q[ui]rufz rubeu ſereſlacê corer[em]
2 in saliu bibak. C[assignatio] al. Sume galle 2
glandis viniq[us] infuſarù aceto nocte 2 die fri-
karù balaustie. cuiſch p[tem] vdahe aduſte.
bufadi. cuiſch pt[er] dimidiã. castorei quadrãt[em]
tere ola diligêter 2 cù ſimaci aq. bibe. Corti-
ces q[ui]d nucis indice ſumaturbº de eis. 3. diſligê
ter trita cù vini aceto aq. mixto ppinek p[un]t.
appolonia q[ui]d ſereſlacê fl. de ea. 3. cù. 5. 3. terre
cyprice 2 arnoglosse aq. aut portulace aut ſü-
maci. propinek optime medetur. Expedit autê
muliere 2 in aqua ſedere cãcami. C[et] hec can
cami aque assignatio. Sume corticiu granato
rum nucu cypresti. carice nebatice. glandium
corticiu mirti. galle. ſebbi rubel carathi. cãdari
corticiu cuinſch manipuli 2 in aq. forſtiter bulli
re fac. atq[ui] hac in aq. mulier ſedeat: ac p[é]is em
plaſtrizet confinia [h]m[oc]a ptibº ymbilici. Em
plaſtru ad id[em] vtil[em] q[ui]d peni apponik. corticum
granator[us]. ſimaci. balaustie. glãdiu corticum
exteriori. carice aluminis corticiu candari. ci-
mini nebatici cuiſch part[è]tere ola diligenter
2 cù mirti aq. diſtêpera penêchº empliza. C[pi]to
ſunt aſt ad eade[mi] p[er]ſario[us] vius. C[pe]ſarri[em]
ſignatio. Sume lanã 2 aceto infunde vini aq.
mixto cù ſummaci aqua intactã modico aca-

## Ziber

tie 4 heż3o, ac farina cadari et alumie iemeni
co. galla 4 aduſtia et ſubiponat iibi. Cpeſſa-
riſi al. aqueheli aduſt. ielnari. renechari et ra-
fure veru. terre sigillate. cuinſo[ſ] pteż cimini ne
batici. 5. parté terre oia diligenter et lanà ſume
ſub glaucà miriſi 4 ſúmaci aq. infuſam his cir
cuólu ne medicamibus et ſibi mulier ſubipòat.
Cpeſſariſi alind. Sume zagi carte aduſte co-
ticò glandiù eſteriozì parties eq[les] et teres dili
genter lanà ſume et caricarù ſyrarù infundes
aq. medicamib[9] cìrcuolue. mulieriq[9] ſibi ſup
ponat. Et si ex medicamibus his ſa[pi]ß glan-
des feceris chì mirti aq. diſtemperatas et carnu
bo[]nabatico[9] ſubiponato[9] ſibi mulier p[ro]
dest. Cpeſſariù alind. Sume galle. cozu cer
ui aduſt. ſecci rameci carte aduſte. thuris cor
ticum sandali. albi. ſebbi iemenici. teſte siguli
none. heżazi. colo[c]ati colcotari aduſt. ſúmaci
aqueheli aduſt. ſpòſie aduſte et i aceto e[pi]n
cte coclearù aduſtai eq[les] partes tere oia 4
peſſariſi fac infuſuſ ſúmaci aqua. ſic[]s med-
caminibus cìrcuolue. CClusteris aſſignatio
quo anterioza vrule cliterizan[]k et ſanguis flu
pui confert. Sume mirti aq. varnogloſſe: virge
patozis poſtulace cuinuſo[ſ] parté inteſcit. ſum-
macù coq[]a colaq[]a et ſiè ex ea. 3. u[]i. q[]bus terre
armenice sigillate heżazi acatie. hypoq[]stidos
succivdahe aduſte. rameci. cuinſo[ſ] parté trita[]
inſicies circiter. 3. v[]i. v[]o[]q[]i. 4. cliterizabis: re-
fert autè. 5. sufficere ad flurù mulieris hunc
tollédù 4 arnogloſſe aq. diſtere ſoli[9]. CCchì his
q[] dirimus v[]us fueris et tamè nò tollik flup[9] fi
tias ſub màmills appòre oportebit brachia
q[] cù ſalcij[s] stringe fortins q[ui] ad[pi]uioza ſic
ſub ſolletur materia 4 flurùs ceſſabit.

CCapitulum. et de matricis flurùs medela.

## A matricis

flur[9] vel
diffolun-

tiòts medela ituèdu ad ipm. e. q[]b
diffoluſk 4 a matrici discurrit cu[]i
nà ſit h[]uor[]i sp[]ei. Et si ſangumeſi
id fuerit b[]aſſicà minuere oportebit. Si autè
er reliqu[]s humo[]ribus fit euacuatioè v[]tendum
erit ch[ui] medicamie cu[]i[]9 h[]unc ſit deponere h[]jo
rem. vtaris autè pariter 4 peſſarijs ſanguinè
stringetibus et ſi in decursu hoc flegma d[]na[]k 4
humiditas op[]s ch[ui] peſtarioz[]um medicamibus
aliq[]d admiscere. piperis 4 gendebeda. CPto
dest aſt decurſui huic ſi mirre vel mirte. 5. 3. ſu
ptà teras et ono inieceris ſobilli. ſobibet[]ch il-
nd mulier trib[9] hoc faciens in salina diebus
CCplm. et. de medela meſtruon[2] costipatioris
4 matricis.

Tamenſtruon[3] estipa
tione
iaiuertèdu et ſi còſluio hec apatis
ſit c[ui] q[]b[ui] in matrice eſt aut iplicationis et
incuruatio[s] q[ui] illi acciderit ad e[pi] cur[]a ea p[]ro

## Octauns

penèda ſunt neceſſaris q[ui] in ſequitibus expe-
nem[9]. Si àt ſanguis groſſitie c[ui] fiat aut op-
lationis q[ui] ex groſſitie fiat humo[]t aut mala co-
plexiò de frida q[ui] venas ſtrigit et e[]ap reducit ota
mederi cale faciètib[9] oportebit 4 ſubtiliàtibus
que[] opilationè aperiát et ſanguinè tenuèt vt
ap[]i femie. an[]tifo. ſenticulo. fauteneſo m[]otano
et fluiali. diligenter tritis et ch[ui] melle bibitis. aut
ciceris aqua vtaris nigri. Medicamina quo[]q[]
hec in aqua coque et ipſa propina cum melle.
aut diptam[]b[ui] ch[ui] aqua porrige in qua lupinum
coxeris. mulierè in aqua fac ſedere i qua ap[]i
femen carnibi. ſenicii. pigamum camomilla.
artemiſam abehelum. fauteneg[ui] et ſimilia co-
teris. Umbilicum eius et penie partes ch[ui] aro-
matibus cataplaſma. teſtatur n[]a[]s in hoc vii
litatè eſſe mirabilè hypocras ad circutibus fan
guinis ex[]hibendos et hec eſt ei[9] otatio mulie-
b[]ia ex aromatib[9] cataplaſmatio educit. p[]ro-
funt 9[]q[]i et alij[]s i locis [plurib[9]plurim[]s niſi q[]
capitis gravita[]tè iſerùt. h[]ic n[]a[]c medicamia
opilationè reſer[]ſt at ex groſſis ſiunt h[]uoribus
tidêria illos et ſubtiliàtia venax aperiát ota[]q
friditatis c[ui] fuerat reducta et matricis diffol-
uit ſpilisationè ſua cale faciatio[]q[] et ſubtiliàt[]e
ſanguis extenuat groſſitie his ſuis q[]litatibus
q[ui] aſt e[]o[]p calo[]d ad capitis ſerk p[]res ip[]ſi
uitatè generat. Q[]ue ch[ui] ita ſunt aromatù cata-
plafmatio meſtruon[2] circuitib[9] vtilis e[]s. Š[]t at
hec sp[]ice. cinamom[]u caſſa. xilobalſam[]u et car
p[]obalſam[]u. n[]ux muſcata. besbasaheil[]u. galla.
cot[]b[ui] amom[]u. adechari flores et ſilia. Siola
hec aut e[]copars ſuma[]k trita[]q[] medocritin in
ſufficienti coquàtur aq[ui] et in facco ponatur la-
neo. iſq[]b[ui] et vmbilico apponat et peni calidus ſe
pius meſtru[]i puocat et ſi hoc n[]o c[]ſoſert h[]o[]v[]
ris medicamie. C[]ſignatio ei[9]. Š[]me dipta
mi. coricum ſeliche cuinſo[]q[] erag[]s. ap[]i femis et
feniculi et an[]iſi. et c[]imini. cuinſo[]q[] erag[]ni. caſto
rei galbani cuinſo[]q[]. 5. erag[]siu[]r terre diligenter
oia et galbani in aqua diſtolue. in qua lupinum
ſauin[]o[]q[] coreris. miſcensq[] oia pill[]e. quibus
eragium in salina dabis. poſt h[]as aqua bibat
in qua lupin[]n[]z aut ſa[]eſol[]i coxeris rubeu[]mo
dico melle ſimul conſcricto. ſemen qu[]o[]s ap[]
feniculi. et an[]iſi. petroſi[]lini cardamomum q[]i
equales p[]tes ex o[]ibus ſumas 1. 3. u[]. de e[pi]s
p[]inaueris cum vino veteri meſtrum emittin.
C[]ſignatio al[]k. ſie diptami cortic[]u ſeliche,
cuinſo[]q[] erag[]s. trita[]q[] diligenter cum melle de-
st[]pera diſpumato erag[]siu de eo ſumatur ch[ui] fa
ſeoloru[]n aq[]rubeo[]. C[]ſt de camarta ſi erag[
ve ea ſumptum in ſa[]eoloru[]n aqua rubeorum
fricetur et c[]imini bibatur[]q[] meſtru[]i p[]roo[]cat.
C[]p[]illular[]a aſſignatio que meſtru[]i p[]roo[]cat.
Sume baccarum lauri salbani cuinſo[]q[] par-
tem. abeheli. diptami cuinſo[]q[]. 5. partem teréſ-
q[] diligenter c[]u[]z salbano diſtempera diffola

Practice

Haly 264

to 2 pillulās eragīs viſo.ij. dabis 2 poſt eas
mellicratē acipiat. Electuarii qoſ mēstruī
puocat asari meſqramaſte. ſauie. cuinſoſ.3.
ij. anilſ petroſelini ſemis apſ ameos hermeli
cuinſoſ.iiij. 3.2.5. ſerapini amōiaci opoponaſ
cuinſoſ.3. gūmas in aſ funde pigāi 2 fautene
gi fluuialis 2 ſicca tere medicamia diligēter
2 ola cù melle miſce diſpumato dabis 2 eo.
3. cù veteri viq mēstruī puocat. Electuarium
alibā ad idē qoſ mēstruī impat. Sume costira
uedſint. amomi. asari. hermeli. diptami. ſauie
cuinſoſ.5. ptē diligēteroſ trita cù melle diſtepe
2 a diſpumato: dabis ex eo eragīs cù ſaſeolo-
rī ſqua: 2 intruſi ſimul cù his que dicta ſit
2 ſi costipatio ex oppilatīoſe accidit ex groſſis
facta humoſb9 2 viſoſis. multeri radicuī aſſ
2 cù dachamarta ppinare oportebit: 2 hec eī ei
affignatio. Sume radicis radicuī apſ 2 ſenici
li. cuinſoſ.3. viij. ſeminu apſ. anilſ ſeniculi. cu
tuſoſ.iiij. radicuī adechari 2 flori eius cuinſoſ
3. iiiij. maſtici. ſpice nardi. cuinſoſ.3. 2.5. raſa
ni. costi. diptami cuinſoſ.iiij. amomi. darafni.
ſeliche cui9o.ij. ſebibi chorofanici optie pur
ſati. xx. carpobalſami. xilobalſamicuinſoſ.iiij.
coque oſia in. iiij. aque libris. donec ad libraſ
redeāt: colaq 2 ſume ex ea ſingulis dieb9.3.
xl. cù erag. dachamarte. 2. 3. olet amigdalini
amari. Et ſi nec hec 2 tulerint pilaſs ppina ſe
tidas cù hyerarſu aliqua magnarſ. Et 2 hæc
in parte earſ ſonſtior est hyralogion. ſi 2
ea. 3. ſumātur.iiij. 2 in aſ fricetur in qua cuni
nù fautenesu fluniale. diptamu coreris: vte-
re quoq piter 2 pessarīs mēstruī puocātib9
vt hoc. Aſſig9o eius. Sume pigani aquam 2
fautenesi fluuial. 2 in ea lanā intinge. ipamq
abehelo. diptamo. 2 hermelo tritis ſupſunde
2 mulieri ſuppone. Pessar al. ſue lanā 2 aſq
inſunde in qua lupinu. piganu. abſinthiu co-
keris. illo galbani modicu diſſolueris. 2 mu-
kieri ſuppone. Sic 2 ſi machali trueris in mo-
tario cù pigami aq 2 fautenesu: 2 lanā intinre
ris. intincte q aritologisā. 2 puluerizaueris tri
ſa ſuppoſita. pdeſt. Pessar alid. Sume ca-
ſtozei. 5. erag. muſciga. ij. 2 cù zembaci oleo
diſſolue intinctāq illi lanā ſuppone. Aſſigna
tio al. ſue mirre. fautenesi. ſauie. pigami ſic
cuinſoſ ptē terelq ola diligēter in aſ diſſol-
ue origāi: intinctāq his lanā mulier ſibi ſup
ponat. Aſſig9o al. ſel tauri ſuſtū in olo diſſol-
ue balsamino. ac lanā intinge ac ſuppōde. Aſ-
ſignatio al. ſue ellebozù nigrù. colloquitide
adipē. lupinu abſinthisi greci ſauinſoq. 2 dili
gēter terēs lane ſuppulueriza 2 in ſelle thanu
ri intincta ſit: 2 ſupponaک qm. mēstruī veſlocit. p
puoat. Aſſignatio al. ſue quēne caſtozei. mir
re. ſauine cuinſoſ ptē. 2 cù tauri ſelle ac pigāi
aſq diſſolue. 2 lanā inſundēs his ſuppone: mi
rabilr uāq mēstruīs pdeſt. Aſſig9 vapors 2 ą

mēstruāpuocat. ſue caſtozei. čādari. onu.
aromatici. xiloaloes. mihe ſicce ptes. 2 cù ſin-
gulis aut cù olbus vaporek ſic ſub ſcāno pfo
rato prunas ardētes pōe 2 ſup ſedeat mulier
quo vapō hor ad matricem afcēdat 2 pene
tret. Aſſignatio vaporatiōis ali9. hermeli.
ſunizi. machali. gūmap botami cui9q pte. cù
nasta diſtēpera. 2 pilaſs fac in ciceris modi.
2 mulier ills ſubu aporek cù necesse fuerit. Et
ſi vuluā clisterizaueris cù clisteri his affigna
to pdeſit 2 mēstruī puoک. Aſſis clisteris
hui9. ſue radicis adechari 2 flop eius. dipta
mi abeheli. pigāi ſicci. fautenesi fluuial. cuinſ
q3. 3. v. coq ola in. ij. aſq libris dōec ad. 5. 11. re-
deāt. Sume ex hæc ġdrātē libre lilioſ olet et
nardini. cuinſoq. 5. 3. 2. cōmíne i. eis musc i ča
phore. cuinſoq. 5. obolū caſtozei. zafraſi cui9q3
obolū ſicq3 clisteriza kepild. qm. mēstruā edu
cit velociter. Et ſi mulierē cù bani oleo clite-
rizaueris 2 olo chaluq cù modico musciz abze
pdeſit. Pdeſest et pessarii mēstruōp 2 cōkoni
qo er afenano ſit feresaco píetro ſunizo. et
abehelo ſi terātur hec diligēter et cù pigani
aqua miſceātur ſicq3 lana his ifuſa ſuppona
tur. Et ſi hec cù iefemini oleo miſcueris 2 modi
to oleo nardino 2 clisterizek mulier. pdeſest.
O3 aſit neq3 clistere neq3 pessarii adhibere
nifi pūs balnei itroſi. Pdeſest q3 2 i mēstru
rī 2 stipatiōe ſaphene flebotomia 2 balnei in
troit9 atq3 ſup crura ſitiar appoſtlio marieq3
cui ex mēstruōp 2 cluſiōe ad nares ſit ſagu-
nis miſſio. Cb aŭt mēstruōp hic mora cicatri
zatiōis alicui9 ylceris ſit cura qo2 in venarum
fuit ore a qb9 mēstruōp decurrit ſaguīs hu19
diſſicilis est cura vtědui aŭt hic pessarijs cum
mollietib9 q ex anatis ſumunk adipe 2 gallie
2 bonis medulla. violariq3 oleo 2 adipe po
poz iſi libuſoq hisq3 ēt cù reb9 clistere adhibea
tur his nāq3 reb9 mēstruōp 2 stipatiōis ſit me
dela ſi ex matrice fiat. Cb autē aliq ſit ex cā ą
toti vlis est corpi vt ſebriz9 2 malā cōpleriōe
aut paſſiōis alicui9 mēdi cā vt opilatīoē 2 in
epate nafciſt aut ex mo:bo q in ſloē aut ſple
ne aut aliq certe mēbris ſic eī ſanatio earu
exhibek medela paſſionu 2 repulſiōe quēad-
modi in cuinſoq ear. ex planatī est medela.
C Et cù corpuſtēie corpiſ accit ex cā imodera
te vtědui erit ad iuſmodi medelā corpiſ epte
nuatiōe quēadmodi al eī rei ostěſum ē regi
mē vt ch exercitio forſi 2 mto ieuinſs cibi im
minutiōe 2 ſubtiliatiōe 2 laxatiuon vſu medi
caminum que ſlegma deponant. dehinc ea
adhibeantur que menſtruīs imperant pess
ria et emplaſtra clistereq3 et alia huiusmo-
di quemadmodum in preſentiarum affigna-
tum est.

C Capitulum. xij. de matricis ſuffocatiōis me
dela.

Liber

Affionem

q̄ matricisvo
cat suffoca:

tio curatur? cum acciderit si forte
i̇at sincopis. brachia op3 restrin-
gere 2 crura lacertos pedeſq; 2 0e
corpſrica foriter 2 naresytraſq oppila. tunc
aqua roſaſ frigidā ſup patiēns faciē irrigat
egrotātē magn; acclama damoib? ſuovo cās
tole. ſtermutationē illi adhibe caſtoſe 2 0 diſt
ſnapis piſis res naib? et applica fetidas vt
caturni incēdiſ 2 naſſa. caſtoſe vina putri-
dā galbanu cī aceto diſsolutum atq; oia hec
quo odores hi ad cerebru afcédāt calefaciāt-
q; 2 vapores diſsoluāt frigidos. ſubtiliētoq et
matrix ad iſeriora deſcēdat 2 diſpliceſ. reduc-
tioq laſek q̄ illi acciderit cī matrix a putri-
dis fugiat eo q̄ ipis ledaſ 2 ad iocundi deſli-
net res odores io ergo ea q̄ iocudi ſunt odo-
ris approxima 2 cū oleo clifteriza leſemini et
chaluq. zmahasuq ac miſuſani ſilbuſq; i qb?
mucuſi liqſecer. SUE q̄ ned! abre pte 2 i olo
dissolue oia hec q̄ ten? matrix deſcēdens a re
ductiōe laſek 2 diſſoluāt 2 ſpma q̄ in eo coa
gulatu e liqſiat. ppina q̄ opoponacis. 5. 3. ca
ſtoſe 2. galbani triētis. ij. cū vino riſano. Et
ſi illic e ſtere 2 iſuſum cliftere adhibe lene in
quo cimini decoctu ſit pigamuq; 2 alia q̄ et
nām molliſt 2 vētoſitatem diſſoluſt. ne forte
matricē coſprimit. Et ſi his que diſim? adhi
bitis mulier redierit bene. Sin ſub vmbilico
ſtitias pone 2 in coraſ radicibus cū bani olo
ſine incſſone. 2 pessarijs vtere qne kiſt de ni-
tro 2 cimino tritīs 2 cī melle diſtēperatis. Et
ci paſſio hec priuatiōis coitus diutine ſit cā
2 poſt eius cōſuetudinē. 03 obstetrići iperes
vt digitos quibnulſ oleis intigat aromaticis 2
ort inducat matricis. moueatq; intus poſtus
2 loci ſcalpat. q̄m hoc coitus optinebit locu. 2
ſperma ſua calefaciet ſubtilitate 2 ad inferio
ra deducet. ſentiet mulier 2 abide q̄et. 2 dos
loz mitigatiōnē. Cui ut a ſincoſi 2 defectu
mulier redierit vinu illi pozrige aqua miſtuz
i qua abſinthisi cōkeris. aut abſinthis ſropu
aut miſuſani modicu. tunc in concha illa ſede
re fac aque in qua camomilla. meliſlotu. arte
miſſa. ſatureiſa. lauri frondesanſucu. ſihu cā
nabu cōkeris. ventre ilijſ 2 vmbilici partibus
pius oleo inuſnctis zēbaci in quo caſtoſeis cō
miſnueris 2 euſoſbiſi 2 ſic aqua illa extrahes.
Ut quiuerit modica illa panis mundi mica
refice. aut taugi. aut franquilini iuri inſuſa in
quo cimini salēgar cinamomu 2 ſilia posue
ris tribus aſt poſt morbi acſſionē diebus.
ant. iij. cū virtus illi rediſt cure oportebit ei
plene operā dare. purgabis ita corpus ei
2 cī ſticados piſt. 2 fetidis. ac hyralogodion
2 ruſini theodoriq; 2 vomitu q̄nq indices
ci aqua in qua aneti cōkeris 2 mel diſſolue

Octauns

ris. aut poſt repletiōnē cibor. Cuius vt intel
liges purgatum corpus. illa alterniscu hye-
rapicra molliſas diebus 2 aqua mell ac ſque-
gibin q̄ cum aceto ſit hanfali 2 poriges illi
deinceps eragiu. aut ſotire aut queſquebi
cuz aqua in qua api ſemē anifumq; cōkeris
Dabis etiā nonummitridati. 3. 2 quandoq
tyriace magne. 5. erag. 2 ſi radicis quā dixim
aqua in meſtruoſu cōſtipationē ilti porerex
ris cū 2 charue oleo manifeste pderit vtere
aſt in ea pessarijs 2 emplaſtris calefacienti
bus 2 mollientib? 2 nonunq; clifteri calefaciē
ti 2 ſubtiliāti ac diſſoluēti: impa vero hac mo
leſtatis paſſiōe exercitiu 2 ſricationis vnumi
in lutoſaſ sulphurearib aquar cochis ſet-
ſionē ac aluminosar. 2 ſubtiliſa 2 illi diſpone
regimē. Sit illi cib? auſi carnes 2 edo; extre
ma in eſpidabago parata 2 3 irabago. aut in
ſartagine 2 aſſata: 2 que cū condimētis ſunt
ſubtiliātibus vt cimino. carut. cinamomo. ga
lēsar. cibis illam arce. grossis 2 frigidis. Et ſi
paſſio hec diutina ſiet: eiuſq; cā menſtruotuz
est cōſtipatio: 03 ſaphenā i minuere mulieris
vtereq; in paſſioniis principijs ſkebotomo: 06
dōnationis ſanguis ſigna intellereris: vt pu-
fus magnitudinē: venaru repletiōnem: ſac dei
rubore 2 corpus tunc basiſice 2 ſaphene impa
re minutionē 2 ſubiſs ſitias applica: ventiſq;
supplano ac crurib? : tucq; res phibebis ap-
poni illi calidas. Cci ho paſſio hec mulierl
accit p[gn]ati solutiōe tibi nō erit vtědu: 5 nec
ſkebotomo: ſed cī nulli 2 illici ſueret calo: 2
oleis impabis linire diſſoluētib? vt lilioz va
ni. chaluq ſilbuſq; . Cet ſi mulier ſi yo ſue
rit marito tradax: 2 ſi a ſueti remota est vſu
coit? accedat ad 2 cnbitiu: q̄m coitib ſpma in va
ſis ? cſuſum euacua t: 2 opilationē q̄ ab eo fit
apit. ſicq; p ipm paſſio curat. Cpeſtarij affi-
gnatio ad eadě vtilis. Sume adipis aſerini.
2 vi. adipis galline. ij. ſpice nardi. 2 zaſra; ma
ſticis. amomi. cuinſq; 3. cere. vi. balsami olei
2 lilioz. cuinſq; ij. medicamina tere ſicca 2 ce
rā in oleis liqſac. medicamiaq; adyſe 2 opti
me miſcēs pessarijs ſacti mulieri fuppſo. p[ef
ſaribi alid. Anſeris adipis olei nardini. amis
dalor. ſi me cuinſq; 3. vi. maſticis mihe flus
re. cuinſq; ij. cere albe. viiij. zaſra; erag. ij.
ce rā in oleo liqſac 2 adipē. 2 ſic medicamia mi-
ſce ſicca. ſed trita 2 cribzata. pessarijs q; faciēs
ſubipone. Cempli affiſnatio ad eadě vtilis.
Sume cimini. cardamomi. ſemis api. cuinſq;
q; ptē buraci. piſis. cuinſq; 3. ptē teréſq; diliz
ſeperi ſume cere. 3. v. olei iſemini 2 gallie adi
piſ. cuinſq; 3. cerā 2 adipē liqſac in oleo 2 me
dicamina admſe trita ſicq; penē emplaſtri
3a. Cemplim alid machali glauci. aloes. mi
he. flure laudāi. baccap; lauri. ſſelei. cuinſq;
3. v. maſticis. amomi. zaſra; ſpice. ij. amōiac.

mirre

Practice

mi re, cuiusq. iij. terêda diligêter tere. & q. lig?-
seri pht i oleo liq fac.nardio i medicamia fit
mîscés emplim peni applica. fcm aut sub vm-
bilico. Empîm q3 philargi hac i pte vtile ê fi
ci camoule oleo ant aneti. aut lilioz misceat
Clistere qo optie hic pdeft. Sume babunegi
melliloti, artemifte, maiotane, abfinthi greci
fautenenoti mōta ni. trifolij. nemami. femis apy
anilf. feniculi. helbe. lini femis. cuiusq. man-
puli i in sufficièti decoque aqua forfiter. lîfe-
q de aqua hac. 3. iij. i olei chaluqui. camôl
leq i aneti. cui q. 5. 3. adq clisteriza tepidii.
CCapitulum. xiiij. de ventoftatis i inftatiôis
matricis me.

Minflatioe
a vêtoſita-
te que ma-
trici accidut patienti dare expedit
diaciminu. da et femis apy anilf. fe-
nici. ameos. petroſelini. cardamo-
mi i folioz pigami. cuiusq. ptê ſumès i diligé
ter terés. exagiu ci vino veteri riħano da i ſo-
crite. 5. 3. vſoq. exag. ci aqua in qua cardamo-
mibi. apy femè ameofq. coferis. ſup vmbilico
loca linias i pêis ci aneti oleo i pigamio. Et
ſi hec nò ad defideriata pferèt caſſ. f. 5. 3. caſto-
rei. vîre cameli cuiusq. oboli. i. 5. terès diligé
ter cu vino veterippinabis aut cu vuaq paſ-
ſap vino i melle puro i clisterib9 vtere ac pef
faris qv ad eiuſmodi pſunt. Clisterere q3 vêtoſi-
tati. pdeſt. Sume camomille. ſebbeti. ſanfuci.
abfinthi greci. nemami. marmanilf. ſhi arte
miſſe. pigani ſicci. femis apy. anilf. feniculi. ci-
mini. ameos hermeli. heze. cuiusq. quâſtî ne-
cellitas imperatn in aq forfiter coque atq ex
ea libre q drastê fume i olet iefemini. olei nar-
dini i costini. cuiusq. 3. iij. miscéſoq tepidii clí-
ſteriza. mulierê hac in aq ſedere fac in qua ca
momillâ. melliloti. ſihû nemamb. artemiſſâ.
ſanfucî. piganb. apifi. citri folia i cānabi coxe-
ris ſlibuſq. i his empliza vulnâ medicamini
bus. dacharmarta quoq huc. pdeſt paſſiòl. fi
ſ. 3. de ea cu aq ſumaq in qua címinum coferis i
ſucci pigani viride pôe etiâ sitias ci igne ſub
vmbilico. Et ſi nò hec pderint mulieri hyerâ
picra. ppina i pill. fetidas qin pdeſt... Et ſi
paffionê hac er ſanguis ſupſêliòe forè intelle-
keris q matricis oppilauerit os: obstetrici im
pera manb cathemia inſicere i oleo ſisami. et
loco iducat: idq ipm edu曹t. Emplizabis an
tê matricis os ab exteriorib9 ſic. Templaſtri
assignatio. Sume ficus ſiccas i optime tere i
ci dulci distêpera lacte addito címino i bura-
co: vulne emplaſtriza loci. Pioſunt aſt i pef-
saria ad idê ſuppoſita: clisteriza q sanguinem
ob coagulatù. i materias grossas ac in matri
ce cluſas hoc clistere. Assignatio eî. Sume
camomille melliloti. bereniaseti. cuiusq. 3. r.
aneti. nemami. ſhi armenici cuiusq. iij. radi

Maly 265

cis licritle. v. violarî ſiccar: tantùdè. piaſſt.
diptami. cuiusq. iij. merne. 3. 4. 5. lini ſeminis.
fenugreci. cuiusq. iij. coq oia i. iij. aq libris do
nec ad libra redeşt colâſq. ſume ex ea. 3. xxx.
ci. v. olei zêbaci. i olei chaluqui ſicq clisteri-
ſa anterius puderit enim.

CCapim. xiiij. de calidi aſpatis matricis me.

Am calidû
matrici ac
ciderit apo
ſtema patiètis minue basilica3 i
lurta qo opus fuerit ſanfuis ex-
trahes quâtitatê: etate. tpe. vir-
tute q. vultis. Dabifq. illi violarî
ſyropî i iuleb ci poſtulace ſemie: i pullis il-
lâ paſces. aut ſpinachûs. atriplicibus. maluïs
ouiſq. ſoſbilib9. vmbilicu aſt ipius i pench
emptiza emplo. Assignº ei Farine ordet i fa-
be. cathemiæ. yiole. cuiusq. 3. z. caphore. obli
i. 5. distêpa oia cu coriandri aq i intibe i peni
applica. pessaris q3 vtere ceroto iſuſis qo ex
cera v violarî ſit oleo. aq solatri i arnosloſſe
ac virge paſtoris. Cui aſt toſles empîm vmbi
liхи. penê. ſpinâq3 oleo lini violar. roſato. Et
ſi i aſpate pariter durities ſuerit: loci oſdei cu
farina lini ſemis. molêdini pulnere epliza di-
ſtêperatis cu aq in q melliloti. coreris i cùvini
robo i oni vitello aſſato tritoq cû roſar. oleo
Egrotâſt i aq 2 cha ſedere fac in q mellilotu
violâ. helbâ lini ſemè. altee folia i malue co-
keris. Et ſi mulier ardoë ſentit i doloë calo-
reëq3 i loco: oporèbit vulne oleb roſarî purb
inſtillari: qo cu oui pcuſum ſit albumie i gal
line adipe aquâ arnosloſſe i coriâdri viridis
ac ordet i aquâ cu roſar. oleo. Et ſi mec ſic do-
loz cöpêſcik pulſantê i genn venâ mînuei cuz
his q dicta ſut opî ſince modicis i aquâ i qua
papaneris coztices coferis ac ius iſtilla. In-
ſtilla q3 coltî albu i ch lacte diſſolutî cu filia
est mulieris. cu modica helbe aq. Dolore mi-
tigato i aposternate iminuto. pene vmbilicu
empîs cataplasma q3 ſiut ex camomilla mell-
loto. altea. lini ſemie tritis diligêter i cu viola
rû aq distêperatis. oleo ceraq. i in vulnâ chei
ri oleb inſude aut lilioz oleo admixtoviolarî
Et ſi forſtis apostema nò comitak ardo: ſi nec
doloz i materia in ea groſſa ê apostea q3 duz-
vulne oleb iſtilla roſar. in q modicu vngnêti
diſſolueri basili co. aut modicu oli ſusanici aq
pcuſum i qua babunegu i melliloti. coreris.
Sedeat hec mulier in aq pelni in q melliloti.
fenugreci. lini ſemè coreris illinit plus i doz
ſo i pene vmbilicoq3 olo anetio aut lilioz ci
cera: qin hoc a postema i diſſoluit i lenit.

CCapituli. xv. de ſurbi culorum i emissionum
matricis medela.

Aſſi

apostea trâſierit calidii ſiſa
nici adnatiunem emiſſio
fiat, et la oporèbit adhibere matu

v

Liber

rātia quale est hoc. Assignatio eius. helbe
lini femis. cuinſoſ. 3. iij. altee. ordei farine cu-
insq. vii. ſimi-colubini. ij. tere oia diligēter & cu
ſicuī albaſ ſucco diſſepa. lociſq. epliza i. quo
apa eſſe itelligit a termio vmbilici viſo peſe
C. Empia aliuſ. ſume fenugreci. camomil-
le. aq. illel melec. lini femis. altee. ordei farine
femis carnibi. ſemis merue. cuinſoſ. 3. r. viola
rō ſiccaſ altee radicis. fabe farine. machali.
cuinſoſ. vii. ratineſi. affaci. ſimi colubini. cu19
q. iij. tere oia diligēter. 13 gſimas i aq. diſſolue
cala & oia miſces cù ſicuī decoctaſ ſpſſione
diſſepa & ſſami oleo adipeq. liqſacta in oleo
cera ſub triète olei meſura. factiſq. eplm loco
applica qm apa & furſiculos erſipe coget ſa-
nieq. expire. Et ſi pessarijs vtak inſuſi lini ſe-
minis & helbe & merue femis. ſpumis oleoq
ſſami & ſicub9 pingnib9 anatigq adipe. emiſ-
ſionē maturāt & furſiculos erſipe cogit: ſanieq
q. emittut. pessarijs 43 q6 ſit ex hallaco isopo
butyro idē facit. Si aſt apa in matricis fuerit
ore & no erupit ferru adhibēdi erit. vt aſt eru
perit emiſſio eruptioq eius in ptes erit ma-
tricis. oporiteb matrici oleu i ſponere violarli
ch. ch. aqua tepida & butyro vaccino dōbec ſanies
ereat & purgeſ. post hec ch. oleo clisteriābſ
violarli in quo basiliſo diſſolueris vnguētī &
butyrli vaccinu. Et ſi ſanies fetida fuerit. aut
ſi certe aq. ſimul carnis cù stringētib9 clisteri-
3abis. C. clisteris assignatio ad h9 vitilis. Su
me rīſi ſereſtaci. lenticule excoziate. cuinſoſ. 3.
p. balauſte. costicuſ grahanop. mirti. granatoſ
coſicuī glādiu. cuimazagi. cuinſoſ. v. Coque
oia in aqua q. ſimul oia inſundit & abūdat do
ne c digetiſt ſit totiſ & ſume ex aqua hac. 3. xri.
& olei roſarli purarli. 5. 3. adde. aſterinſoſ cliffe
riſa. q. ſi ſanies in vesca9 neuſtik patiēti melo-
nis ſeminis. cucumeris. citroli. cucurbite & pa
paner. cuinſoſ ptē. gſume arabice. amili. que-
shire. liqritie ſucci. cuinſoſ quadrātē ſumēs &
diligēter terēs. 3. iij. ch. ſyropo. ppina papae
ris. & ſi ppinaueris illi ſemis ptilij. melonis &
cucurbite cu19 ptē. gſume arabice. nesse. dia
ſagāti cuinſoſ. 5. ptē. ſumēs & optie ptilij exce
pto ſemie terēs. 3. iij. ch. capraſ lacte. pderit il
li. C. et ſi ad inſteſtinu ſanies declinauerit res-
ctu clīſtere illi adhibe q6 ex lenticula fit. riso.
Granaſop. flozib9. terra armenica. roſarli oleo
ceruſa. diaconis ſanguine. gſuma arabica. oni
vitello elixato in aceto & ſimilibus.

C Capitulī. 16. de miſcis vuri. aſpatis mede.
q6 i matrice nascit apa du
rb fuerit idest ſcilros i el9
medela medicamib9 vtědui erit mol
lietib9 & diſſoluētib9 vt helbe oleo et
anetino i q. galiſne liqſeceris adipē & anatis
ch aq. cataplaſma in ā camomilla mellilotum
altee ſolia & malue. violas coxeris & cu dachy-

Octauiis

15. vnguēto empliza cù lilior9 oleo diſſoluto &
anatis adipe amictis altea & helbe farina. Et
ſi pessarijs vtaris cù nardino oleo intinctis et
anatis adipe ſimul dachilō liqſacto vnguēto
tepida adhibēs pdeſt. C. pessarijs alind. Su
me vnguēti dachilō & vnguēti basliicon. galli
ne adipis & anatis cruris medulle vaccini mi
he rečetis. gſume amidgali. olei nardini. cu19
ptē. mirre müde. 5. ptē. zafrani. quadrātem
adipes i oleo liqſac & gſumas olaq. adunans
pessarijs intinge lane albe. & ſuppone. C. pess-
arijs alind. ſume salbani. machali. ratineſi
ſerapini anatis adipis & galline. cruris vacte-
ni medulle cuinſoſ ptē. gſimas i aq. diſſolue
cida. & adipes liqſac. medicamiq. admiceq.
facto pessario ſubipone. C. affign6. ali9. crur-
cerui medulle & ei9 adipis. aſini adipis ſlue-
ſtris. anferiſoq. basamini oli & lilior9 cere albe
rītū qdrās oli. sabuti ſell. fenugreci spue & li
lui ſeis ptes ſue. ceracq. adipes liqſac. & cu
lup mis pcute & ſelle: pessarijsq3 intingēs ſubip-
ne. Empiſzabijs aſt & hoc emplo. Affis9 eiusl
Süe lini ſeis & fenugreci. carnibi ſeis. altee ra
di cis cu19 ptē tere diligēt & cribrāſ diſſepa
ch. lilior9 olo & cera alba ſſami oleo. mihaq3
flura. ch vaccini crurſ medulla & applica. Em
pli ali9 ad eadē vtil affis9. Süe isopi. nitri cu
inſoq3 qdrātē. gſumaq3 in aq. diſſolue in q. hel-
bā & ſic9 coxeris albas & medicamia inſytri
ta diligēter ſicq loci epliza. Cu aſt eplm tol
les penes & vmbilicuī okis & adipibus inunge
mollientibus mulierēq in aqua ſedere facin
qua anetum. carnibī melliloti. liquiritie fro
des. altee radices. violam ſiccam & viridē cox-
zeris. ſitq3 caloris quoniam optime prodeſk
C. Capi. xvij. de cancri matricis medela.

Ancer i matrice ant reliqia viſi
ſerib9 curabilīc. 13 vtědui his q. doloře mitigant ab eo
ſit: patiētiquiq regimē diſpone refrige
rās. vt el9 repremaſt augmētu inrta poſse mitis
gat aſt el9 doloře & quo dāmō diſſoluit. ſi aq
mulierē ſedere feceriz. i q. fenugreci. alteſa ane
ti. lini ſemen mellilotijs coxeris & hoc empliza
emplo. Affis9 el9. ſume helbe. lini ſemis. ſes
minis carnibi. cuinſoſ. 3. r. camomille mellilo
ti. cui9 q3. xv. viole. x. mihe ſicce. sādali. r. altee
radiq. cui9 q3. v. carnibi nebatiči radič. & foliox
el9 c9 q3. v9. tarſacoq farie ſabe. c9 q3. xv. dkēs
ſke9 magnas. xx. núero. has ivini robo nocte
& die ifunde & medicamia ſtere ſicca. gſimas at
i aq. diſſolue i q. fenugreci. coxeris. cuinſoq3 iu
ſas forſiter tude. & ſume olei lilior9 & ſſami cu
inſoq3 libiā. adipis porcini & anferini. cui9 q3. 3.
x. & cere albe. 5. libiā. cerānin oleo liqſac & adi
pes & medicamia ſimul miſce. factoq3 emplo
loco adhibe. quoniam & doloře cōpescit: & apo
ſtema lenit durum atq3 diſſoluit. C. Empim

Practice

Maly

266

alud. Sume tamarheiron, q̣drantê libre olio
rù duſi vitella, cu oleo viola[rum] trita et altee mo
dicù ordeiq farie et tamarheiron in ſemis p[]li
lù ſpuma frica et ſenugreci aq colaq et reliq ſu
peradde medicamia factùs emplim suppone
q[]m grauê matricis cohibet dolore. Wollit at
duritiè, et dolore fedat emplim q[]b ex ſolùs fit
cathemie diligêter tritis admirto amisdalio
olei modico et p[]ſſaruq q[]b ex adipe fit anſeris
et landano ſik liq[]ſactis ſuppoſitù cerotù q[]b q[]b
ex amurca fit et cera ſit i vafe coquat eneo. cu
vino ſi p[]ſſarium illi intingat et ſupponat p[]
deſt. lac q[]b mulier[] cui ſilia ā et zafrā in modi
cti op[]ij. iujta q[]b necitas iperat. iſuſo p[]ſſario
et ſuppoſito medétur. Et expedit huius dōnam
p[]ſſioris cibis arcere calis. et q[]b colorā generat
nigrā, et laudabili yefcat chimop cibis vtmiſi
de farie p[]āe. edo[rum] carniq et auſi diſoni facili
bus. lactuicif[]os coditis uſtiba. Tarlaqnoq atri
plice. blito. ſpinachta. beta et ſilib[]b. Ex fructib[]b
ſicus accipiat. vuas a migdalas p[]runa dul-
cia p[]ſecti p[]oma dulcoris muſaz p[]ſtattia. vuas
p[]ſſas et ſilia. Tradut et atiquop q[]dā. q[]m pur
ſamétuq q[]b in balneop cacabis adunat ſi ter-
rat. et cu oleo miſceat roſa[]z: ceraq vt p[]ſſum
ſtat et m[]atrix a foris emplizek manifesta p[]deſt
vtilitate cōtra c[]aſtruq et in matrice ā. Si at estua
uerit doloz difficilis fit cum beta empliza, et
altea viridi q[]coctis in mellis aq deone p[]ſecta
ſat decoctio. dehinc cu roſaruq modico terre
oleo et emplaſtriza. Sic et papauer p[]rodeſt vi
ride cu coriandro viridi: et virga p[]ſtatoris stri-
gnoq et contrita diligêter et cu oleo mixta ro-
ſaruq anterius clisterizentur cu aq tepida zoło
roſato. ac multeris lacte et portulace aqua. co-
riandriq viridis. hoc nāq dolorem cōpescit.
ſi atit et pariter ſanguis decurrat cum hypoq
ſtidos ſucco clisterizetur et terra armenica. p[]lbi
bis ceruſa. cum arnogloſse aqua diffolutis.

CCapit. xviiij. de p[]ſſ. matricis que durities
et adunatio dicuntur medela.

Affiones

he due q[]m ex
duritie accidut
q[]b in matrice et ei[]o ore fit ideo i eac
r[]b medela medicamia necia ſut q[]
molliat diffoluat[]q q[]lia ſunt de q[
bus in matricis ſeliros fecimus mentionem.
Quod ſi cum h[]ac p[]ſſione ſanguinis accidat
decurſus h[]is curetur que ſanguinè restringe
re diximus. referunt autè quid[]a duritiam h[]ac
carnem eſſe que in matricis generat tunicis.
quoniam ſepius muli[]erez carnisvidernunt fru
ſtum emiſſe. quemadmodum et fetum. hec
cum intellexeris patientem illis curare ex-
p[]pediet que mortuum educunt fetum. Dabis
quoq ili dachamarta cum aqua in qua lu-
pinos fauinam et ſimilia que in ſuo dicemus
loco co[]veris.

CCapitulum. xix. de verrucarum et emorollum matricis medela.

Errucarù

emoroidis
que in matr
ce accidit medela eu euuationè
fit cosporis ab humore nigrò cu
epithimi coctiòe et agarici pilo[]
barde iouis et ſilib[]b cibos caneat colerā nigrā
generātes. et regimine vtaſ calefacienti et hu-
mectat[]i cibis et alij[]s. vt edo[rum] carniq et agno
r[]u laudabiliter coctis oleis vtaſ p[]etětib[]b. vt
narcifci et lilior[]p. Dehinc ynguètis q[]b ex lithar
girio aruco acalimia auri. cuinſ[]b p[]te dilig-
ter trita et cera admixta oleo veretri et ſilibus
fiut alij[]s medicamib[]b et in ynguètis desiccā-
tib[]b inſuat q[]b oleis et medicamib[]b desiccātib[\]b q[]b anti emoroidib[]b assignata ſunt. Et ſi hec n[]o
p[]derbit ferrit adhibeat icil[]s et q[]m p[]etětib[]b fit
adurětia aſut medicamia apponèda n[]o iudic-
co hoc i loco q[]m exurbit et p[]affionè g[]hant ſue
iteriorib[]b matricis exurunt tunicam.

CCapi. xx. de fixarum que matricis ori accidunt mede.

Hſſure

cù m[]ricis acciderit
or[]i in ear[]i medela
ynguèto vtědu[]b basi[]liciò cù modi-
co anatis adipe et galline oleoq
violap[]r. ſed et vaccini curis vtere
medulla. cu viole oleo et piçe aut ſume lilior[
]p olei et embaci g[]umā in eo diffoluès picem[]q
ſubimpone et locum ipsum cataplaſma.

CCapitu. xxi. de p[]ſſularum matricis medela.

Matricis

or[]i p[]uſtule
acciderint
basi[]lici vtědu[]b erit ſiedotomo. Si
q[]dē t[]us. etas. t[]epuſ[]c et adjuerunt
aut ſaphenā minue et loci ynguè
to inſuse ceruſe. vel ſume roſe ſicce. terre ch[]
molee. cuinſ[]b. 3. li[]b. ceruſe p[]lùb[]i. purgat[]mi
erg[]eti. m[]ardasenegi. cuinſ[]b. ii[]b. tere ola dilig[
ter et c[]erā in oleo liq[]ſac vt ſufficiat roſato et vn
ynguèt[]u fac. C[]assignatio ei[]q p[]uſtulis medeſt.
Sume roſe ſicce. 3. li[]b. ſp[]ice liq[]ritie cuinſ[]b. 3.
terre ſigillate. li[]b. mirre. 3. 2. 5. tere ola diligêter
cu decoctiòe cliftere parans quaſi g[]landes
in ſo[]ma ip[]ſaſ[]q ſubimpone.

CCapi. xxiij. de vlcep[]q m[]rici ori accit mede.

Atuendú

et vlcep[]q m[]rici ori accit mede.
è et tritio
ne et ruptura. et q[]b ab o[]ſkuit mu
dus ſanguis è et in matricis è aut
vulue ore mulierè in chacami aq
fac ſedere. atq[]b vt ip[]ſa ſe lanet impera. et vt
p[]ſſarujs vtatur cum arnogloſſe aqua et vir-
ſe p[]ſtatoris in qua modicu[]s miſcea[]thuris. ſar
cocolle. ſanguinis draconis cuinſ[]b p[]tem his
tritis diligenter et ſimul m[]tici lanam itinges
ſubimponeſ[]q. C[]p[]ſſarium alud ſume le-

12

Ziber

mentici. et passi conoſe, corticiu Inatoru cuinſq. ptē mirre. 5. ptē tere ota diligêter cu mirti aq aut frōdiu cipſi. aut arnogloſſe. vt pastorō ſuge infide 2 cù pessario ſuppoſe. Et ſi vlethocu ma tricis erit p[ro]ſuo 2 cù mirti aq clisteriza 2 talahe roſa[]p plātaginis. ſuge pastoris. cuinſq. ptem. ſue ex oibus q[ra]drant[em] libre 2 terre armenice. acatie. rameci. galle. hypoq[u]tidos ſucci. cuinſ q[3].z. nuc[]ſcate. 5. 3. adde 2 miscēs ota mlie ri in an[]riora clisteriza. Clisteriza et 2 mieri la cte cui filia e[] cu arnogloſſe aq 2 afaheliahi in al[].afahelrabai. oloq[]3 rosato. trocifcos ills p[]pi na carabe cu ſümaci aq 2 plātaginis. Cu aſt vt cus ex emiſſiōis factu e[] eruptiōe 2 q[]d emittit ſanies e[] alba clisteri vtendu erit q[]d ex o[]lo ſit roſa[]p 2 viola[]p tepido ētens 2 a ſanie matric purge[.poſt] hec vnguētū basiſico clisteriza cu roſa[]p olo liq[]ſactu 2 ſi q[] matrice vſuit ſanies eſt n[]o muda aut rubiſioſa. m[]ſicē cu ordei aq clisteriza distěperata cu lilio[]zus oleo in q[]mel diffoluas aut vnguētū basiſico i lilio[]p olo diſ ſolutu: ac cu melle 2 olobi farinā clisteriza cu lilio[]p oleo. Clisteriza q[3] 2 ſenugreci decoctiō querseneq[]z. l[]eticuqi. altee. furfuris ipano liga to[]p: ſumaturq[]z decoctiō libra. 2 mellis. 3. rr. olei lilio[]p. v. olei ſebi. iemenici exag. admisce. q[] ſi aliq[]s ibi fuerit dolo[]: pessario vtere q[]d in puelle lacte mersitur 2 modico opio crocoq[]z o[]tētis. C[]assignatio al[].q[] matricis dolorē mitti gat: dolo[]: buſq[]z ani medef. ſume litarsir[]y heſpahani. 3. xxx. thuris masculi. adipis porci ni recēctis butyri recēctis. cere colate. cuinſq. 3. 3. rosaf[]p olei. 3. liij. tere martacum cum intibe aq 2 olei admisce. cerāq[]z 2 adipis pessarioq[]z intincte mulier[]i ſuppone 2 anuž cataplasma cu ex calo[]:e patitur. q[]m dolo[]:em mitigat.

CCap[]m. xxiiij. de egrediētis 2 inclinātis ma tricis medela.

In b[]ac
attēdēdū paſſiōe ſi hu
mīditatis e[] ex c[]a viſco
ſe q[] matricē iubricauit 2 emiſt: eins
medela corpiſ ſit purgatiōe. medica
mi[n]b[]9 ſlegina deponētib[]9 2 h[]u]diitare: vt h[]ye
re pill[]ſis. aut ſticados 2 turbit. 2 colloquiſtide
adipis 2 hebelnili. ſtibuſq[]z matrici olei iuſte
riſet. 3[]s[b]aci o[]lm i quo caluq[] modiciu diſſoluе
ris aut galiſe: poſt hec mulieri m[]aſda ſnpia vt
i[]aceat: 2 ſub ei[]9 clunib[]9 puluinar pont: genna
q[]3 ei[]9 reſtrigi. ſumeq[]z pessariuq[]z o[]1 charathi
aſt inſitu eſt 2 charathiti. galleq[]3 viridi[]s 2 ca-
riſe ſpinaz. modicoq[]z vio i quo acati[]ſ. ſeci[]r. ra
mecuq[]z diſſoluereis: hocq[]z pessario matricē q[\]egresſa e[] fine moleſtia ad iteriora pelle: d[]oec
ad ſuſi redeat loci 2 m[]aſtonē: ibi[]q[]z pessariuſ
diſmite: 2 ſup penē: ſp[]o]giā pones aceto inſuſā
aſq[] mixto aut aque m[]irti in qua modicum mi-
ſueris acatie 2 rameci. Impab[]is autē mulie-
ri ſupinā lacere 2 pedes iuicem iplicitos strin-

Octauiis

gere reſſo] olfaciat odonis iocuſi vt muſcati
ambā. Galiā 2 pessariu q[]ſo[] in tertiu dimitte
diſpeci q[]3 mulieri in q[]3 ſedere carcami per
ho[]ra. vtq[]s exierit pessariu iteru apponer cum
his q[] dirim[]9 medicamib[]9. hec e[]m ſingulis tri
bus facies dieb[]9 ſemel. q[]m ſic matric ad ſua[]z
habitudinē redibit appōe aſt 2 ſitiu c[]ui ignis
ſiāmā p[]pe vmbilicu ſup vtrōq[]vētris lat[]p[]u
planti 2 penēvlceriſq[] p[]tes cu caratho. tarathi
to. balauſtia. galla. acatia. hypoq[u]tidos ſucco
tritis diligēter 2 c[]u plātaginis distěperatis aq
empliza. CC[]u aſt matricis egresſus c[]āis ſit
ab interio[]b[]9. his opoſtebit mederi medica-
mib[]9 pessariujs clisterib[]9 empiſs reprimētib[]9:
nec neceſſa habemus medicamina adhibere
laxatina. Si aſt tota effuſit matrix foras 2 cu
ra[]s n[]o admittit ſi corrupta e[] oio illa aufer.nec
interitu timeas. q[]m traduſt antiquo[]z quid[]ſa
ſe multeres qu[]a[]z oio matrices educte ſut vi:
diſſe poſteacq[]s iura fruebant. C[]matricis aſt
inclinatio in alteri latus qu[]e]admodu dixim[]9
euacuatise cura[]t corporis ab humo[]:e groſſo
2 viſcoſo. infunditurq[]z matrici bābaci olei in
quo galiſa liquefacta ſit chaluqi[]t 2 mulcus.
ambra 2 ſi[]kta. ſtq[]s tua it[]tio res h[]mōi aroma-
ticas eo ponere in latere a quo declinauſt 2 i[]
loci redeant que declinant. Est etenim matri-
cis ad aromaticos declinare odores quos et
amat 2 fetida que ſunt refugit.

CCapi. xxiiij. de 2 ceptus p[]u]ationis medela.

Conceptus

primatio cum ex mala acci-
dit c[]o]pliciore eo diſpona[]t mulier re-
gimie q[]d c[]o]plicioni aduerſek. cibis
ſ. medicamib[]9 ſlu potu ſumptis ſue matrici
inſuſis oleis 2 ſi[]l[]b[]9. Caneat aſt que einimo
di aug[]et c[]o]plicionē. Et ſi ab humo[]:t ſit aliq[\]i
qui in matrice ſit: eins humo[]:ris inanitiōe me
deri op[]z corpaq[]z ab eo purgar[]i medicamie
illu deponēt i c[]ibis bonu generātib[]9 humo
rē: mulier vesca[]t clisteriq[] vta[]t ſolu[]tētib[]9 q[]d
il[]u a matrice purget humo[]:t. CC[]u vero c[]o]ce
ptu p[]u]atio o p[]ilonis ſit c[]a c[]ibis vtaris 2 medi
camib[]9 q[]p[]r e[] opilationē apire 2 m[]e]truſi. p[]no-
care qu[]e]admodu an[] exponiſt e[] 2 dicem[]9 dein
ceps. At c[]u 2 cept[]p[]u]atio p[]iguedis ſit c[]a mu-
lieris illu adhib[]d[]u e[] regimē q[]d dirim[]9 ētən[
]ad habitudis redeat t[]e]periē. Cu h[]o m[]ficiuſt
et c[]a debilitatis pessaria q[] his 2 kerāt ſuppo[]:e,
pessariu] assignatio q[]d m[]cicē 2 forfat 2 ceptu
adinuat. ſume ſebbi iemenici. 3. y. ſümaci za
fr[]a[]t. xiloaloes. idice. cuinſq[]z. 3. tere ota diligē-
ter 2 c[]u melle liq[]ſac: lanāq[]s in roſa[]p oleo iuſn
de 2 ex[]p[]me: ſicq[]z melli itige 2 medicamini illu
mulierq[]s ſibi poſt m[]e]truno[]z ablutionē ſuppo-
nat: trib[]9 hoc faciet dieb[]9. 2 ſic ad coitu] acce-
dat. pessariu] aliōd. ſume ſel lupi. ſel lecis ac
p[]licis. hisq[]s expressi pessariu infunde. 2 ſuba

Practice

Maly

267

Ipse cù ballami leo ante nardio. Et si emba
ci gîmis sumas et cù anatis adipe anferiqz li
quefeceris mulierêqz sepius sibi ponere infu-
seris.pderit illi. Cpeffarii aliò coaguli lepo-
ris et fimi ei¹, melliqz ptes eqles. diligeter te-
re et tribus vtak dieb⁹:inâda 3³ mulieri dieb⁹
singulis puluerê rasure bibere eboris:qin si
sterilis fit. I³ ti cœcipiet. Cpeffarii aliud. ce
ptus vilet pînatior. Sume medulle cerui. io
pi viridis butyri captap. gûme amisdali. mi-
he fluxe. melliloti. cuinsqz. 3. x. oli. nardini. ex.
galle. maſticis.ispice nard. cuinsqz. ij. terenda
tere diligêter et mihâ flurâ. butyrûqz in olo li-
quefac. miscensq peſtarîs infunde. et trib⁹ sibi
mulier diebus 2tinus subiponat. et in tribus
dieb⁹ ter imittysqz die septimû. Et hec. S. af
ſignatio còtra cœceptus pûnatione. Sûe aloes
epatice. macali. glauci. colloquntide adip⁹ aga
rici. diagridij. ptesqz equales tritas diligêter
cù aqua distêpa et pilla. dabits ex els. exag.
Cfumigis quo ſterilis cù vapotaک concipit. Sume
aſpali. lepois fimi. pigani ſicci. ptes
equales. tritaſqz distêpera cù cera et trocifcos
fac ac mulierê e subuapota. pbatu eſt. Uapota-
tio al. arſenici. r. mirre. cupzefſi. coni. mihe flu
xe. bazerndi. baccap. lauri. eglia pôdera. tere
te cù vino distêpera et trociscis factis mulierez
subuapota post purgatione que cœcipiet. Pef
larii pbatu qô cœceptus vtile è pînatiori. Sûe
zafrani. amomi. ispice. melliloti. cuinsqz. 3. ij. ſa
degi. indi. cardamomi. cuinsqz. 3. anferis adi
pis caprini et galline et cere. ouoq vitellori eli
ratop. cuinsqz. 3. ij. olei nardini. 3. ij. medicami
na tere ſic cca. adipes aût i oleo liquefac. et oia
ſimul miſces pessarii faclane subglance post
mêſtruoz purgatione dieb⁹ tribus còtinuis.
Pessarii aliud ſterili. zafrani. maſticis. mihe
cuinsqz. 3. ij. ſa degi indi. 3. cera octo olei nar-
dini et olei roſarum qô ſufficiat miſce et vtere.
Clifteris aſſignatio qô cœceptus pdeſt prima
tioni: et ſi er humiditate flat que ſperma llubri
cet. matricêqz cœſtoſtat. Sume cortici candari
ciperi tuli cuinsqz. 3. xxx. mirre. ex. coque in tris
bus aque libris donec ſupſit er ea libra. cola
qz et ſume ex ea ſingul dieb⁹. 3. iii. tepidaſqz et
matricê dieb⁹ tribus clisteriza. Oportet autem
horz eſſe exhîbitionê post mêſtruoz abluſioz
nê ſicqz mulieris coitus post lògam a viro ab
ſtinêtiam cù et multi h3 in illi appetitù et mê-
ſtruis est ſiis purgata. Cù aſt cœceptus pûna
tio culpa ſit viri hocqz ex pau citate concoidie
ſemis ei¹ qubufsâ mulierib⁹ opz mulieres im-
mutent: quo in cœpetêtè sibi eius ſperma inci
dat mulierê. Et si hoc er oppilatione qê ei vir-
ge meatu ſit. curâq⁹ è oppilatioris referatiòe.
Si hò ex meat⁹ i curuatioe virge ferri adhibê
da è cura. quê admodût nra dićem. chirurgia.
C Capi. xxv. de abortiètium muliep. medela.

Am autem

Am autem cœcipit quidem mut
her et abortò facit
frequètius. hîmi quæadmodi at
viximus accidès. aut exterioribus
fit aut interiorib⁹ causis cù igiſ ex-
terioribus fit excuffio curis ei¹ medela custo-
dia. est. et cautela ab ill. Cù hò ab interiorib⁹
et hoc humiditatis cù viſcoſe. q in matrice fe-
ti lubrizat et emittit itnere ſil. Et ſi cop³ huo
ribus repletû inneneris. ad ei te còſer purga-
tionè cù medicamibus ſegma deponètib⁹. vt
hyera turbit. colloquntide adipe hebelnili me
dicamibusq còpoſtis hyere pill. et ſicados.
electuaris hyeralogodi² S. ßpones aſit ra
dicù aqua cù charue oleo et amisdalino oleo
amaro quo einsmôi subtiliſ humiditas dab
quoq et hoc medicamê. Aſſignatio eius. Sûe
helbe heſqui. cuinsqz plenâ palmâ. ſemis apſi
fenicull. cuinsqz. 3. x. ameos. v. coque oia i. iii.
aq libris donec ad libiâ redeat: cola et multe-
ri. 3. iii. cù olei charue erag. ij. ppina. ppina
quoq et ſapini pill⁹ dieb⁹. iii. ſingul erag. da et
dachamarte erag. ſocrite. 5. exag. a medicami
niis muſci. 5. 3. dab et et ſtyrace magne. 5. 3. viſq
5. exag. quo einſmodi purgek humiditas. vul
ueq et matrici clistere clisterizabis. qd et humi
ditatê deſſiccat et viſcoſitatê ei¹ rei cæz. C Cliffe
ris aſſignatio qô humiditati⁹ et viſcoſitati⁹
matricis còſert. Sume colloquintidâviridê et
cana educêes interioza Grana. hâc³ lilioriz re
ple leo. et ite³ ſuq reduc opercules. et cù palla
aut argilla cataplasta et ſup prunas pones
ardètes. donec ſemel, aut bis bulliat. tucrco
la olei cù pâno ipinqz totu et matrici inclisteri
3a caliduï nec aliquid remittes olei. qin vtili
mu est matricis et frigori et humiditati. Cliste-
riſa 4qz et 3z ebaci olei. in quo galla còmینئ
ris. chalnuqz deiceps cù mirti aq. aut in q
gallâ balaustiâ cœoris diſſoluës in ea fecche.
ramecù. gallâq. Cpeſtarîi ad hoc vtile olei
balsami. 3. ij. tyriace tyriarî. 3. 2. 7. 5. lausiri. 5.
3. 3arannedi. darliegi. cu³ q. ij. castozi. ij. 4. 5.
muci obolos. 3. 3uke humide. 3. ij. omicis aro
matici. ij. tere ſicca. tyriacâ aſt i oleo diſſolu-
balfamino ſilqz oia miſce et facto pessario in
auellane moduï in matrice mulier teneat bi-
batqz eo dieb⁹ ſingulis. 5. 3. dieb⁹. v. còtinuis
conſoſtat nâqz ad retinêdu matricê fetu et ab
ort⁹ ſeri phibet cœceptuqz celebzarı adinuat
Cù aſt abortus copia vêtoſitatis fit cù patièll
pulueris offeresvetoſtatê diſſoluëtesvot hâc.
Aſſig⁹ ei⁹ apſi. ſeis anſi ſenici ameos. elleda
mi nigri. heze. ſantenegi mòtani et fluialq. cy
peri. mête ſicce. cimini. 3erêb adi. c⁹ q3 ptê. tere
oia diligêter et ppenabis qo e0. 3. viſq erag. cù
vino rianho: dabiqz illi electuarîi pêtaticò et
electuarîi ambre. Puluis ali⁹. ſeis apſi. cimini
inſuſop in aceto et frixop. c⁹ q3 ptê. 3inziberis.

h 3

Ziber

galengar, ameos, cuinſoq.5.ptc. castorei qdrâs
tê,3accare, tabarzedi.3tiu & oium pôd9 est te-
re & dabis ex eo cù vino rihamo.3.ij. Electua-
riu ad idè velle zêrebadt. darunegi. heili. caca
le. nucis muscate garioſ. 1nanachue. leis apfj
3inzibers, salégar, cimini. cuinſoq.3.ij. cimini.
carmanici in aceto die & nocte. inſuli. vi. casto
rei. 5.3.tere oia diligêter & cribiâs cù melle di
ſtpera diſpumato. dabis ex eo potionc erag.
TQuod ſi aboſus copia abudâtia fiat men
ſtruor7 imoderatiôe.oz illi. ppines charabe.
terre cyprice. ſpice. ciperi. cuinſoq. ptez ſumès
& terês exagi. viuò iuòm in salutâ cù ſumaci aq
aut pôtico vino. TAllignatio huic rei viſtilis.
cere.3.ateste figuli. mête. ſemis ſeniculi. ij. coq
in vint lib. do nec medietas ſupſtra ad de farco
colle. hezazi. cuinſoq.3.ij. butyri vaccini. melt
puri cuiq.3 co clear.tere modici & coclearynu
ppina & patientê horis poſt nonê trâſacti7 re-
fice. hec tribus 3tinuis facies dieb9.

T Capitulü. xxvj. de difficultatis partus me.

Ariedi
difficultas ch cã ac
cidit pingsuedismu
teris & mîricis puitate aut ex vir-
tutis debilitate expellentis iperâ
dù mulieri q expſſionib9 & effuſo
ntoperâ det: liniaturq3dorsuq ei9

9. et vêtris in femora cù cheiri oleo & ſifami. oleo
q olive tepido. in aqua ſedeat in q helbû. lini
ſemê. camomillâ. mellilotû coreris tepida. na
ribuſq ei9 lignis iſduas tarſe & ſternulationis
vrgse. Da illi aquâs i q adiâts coreris diſſolu-
to in ea mellez modico oleo zêbaci. Da 2 dip
tami.3.vſoq erag. cù vino & pessariu ſuppone i
quo modici ſit caturni. S3.2 ſi hyrbidinis ni-
dù ſumpſeris & hac in aqua 2fricaueris caſa
colateq.3.iiij. mulieri. ppinaueris. partus ſit
faciſis. ſerſ q3 qm2 ſi muli vngula mulier ſub-
napozek ſacile pit. ſihr aſt & ſi ptus difficulta-
tas ex adipis è imoderati copia. mulierè ſup
ventrè iacere p[.]cipe. ponatq sub coris genua
tunc vulna 2 eiusq finia vmbilicuſp7 ilia viz
ſuz oleo inſugan2 cera ſimul liqſacta obſtetri
ch[.]q impa digitos inducere oleo inſuſos 2 ce-
ra liqſacta cù butyro matricis ori & paulatim
aperire interioza olo inſigèdo. T si aſt par-
tus difficultas ea ſit de cã. qin virgo è mulier
virginitas eius diſrupak. ch aut pol
licis inductiôe. Et ſi timida è mulier. vires illi
2 audatia verbis dentur ac ſeipam 2fortet et
quêadmodù diſi. expulſionib9 & emiſſioni ope
râ dare ipera. T Qd 2 ſi ſincopis illi accide-
rit ytrinſq p[.]pter solutionè debilitat. odores
olfaciat io cùdos. vt muſch. galliâ. riloaloe. va
pozek 2 neda. Et ſi calor illic fuerit. sandalum
olfaciat. cáphozâ 2 cù riloaloe crura vaporet
sandalog. veſcaſ carne 2 pullis & vinum acci
piat rihan[.]s 2 ſi nullus illic calor fuerit. T Si at

Octauns

apa aliq6 inſept ipm diſſoluti opz in aqua ſede-
do in qua camomillâ. mellilotu. helbâ. adian
tu. lini ſemê quêadmodu ante dicti è coreris.
T est ſi partus difficultas cã fit paſſiòs ante-
cedens is q illi mitiget paſſionè p[.]refer. iliaq &
inguina ſuffunde & leniter inunge oleis còpe
têribus. Cù aſt difficultas hec aeris fit cã frî-
gidi q mîricê denſat vt et fetus. p[.]hibeat erutus
opz mulierè aut in balneus aut in calido ſede
re loco inguinaq eius & vmbilici p[.]tes ac dor-
fum oleo liniank ſefemini & aqua calida i qua
helbâ lini ſemê & fenugrecu2 coreris. mellilo-
tu. babunesq[.]u hec inſundank loca. modicu2
illi vini. ppina cu2 zembaci oleo. aut galliam.
aut castorei partu cù vino diſſolutuq[.]u. C[.]
et ſi patientis difficultas cã ex aeris fit calidi & cor-
poris raritate. ſedendù eſt in frigidis mulieri
locis & p[.]nis frigidis. bede hengo2 loco. ſla-
bellis ventus v[.]geat venter & ilia sandalo et
aqua rozata inguinaq cataplasmenk c[.]ápho
ra ac mirti aqua: inleb illi. ppina 2 granato2
aquâ ac aquâ paulatim frigidâ. C[.]cum vero
ptus est difficultas fetus c[.]. qm magnus eſt
aut paruus 2 leuſis. aut. ij. ſunt illu. capita. aut
ea q n[.]o expedit figura. tunc cura vtendù ma-
nus quêadmodu in chyrnsgia exponetur.

T Capitulü. xxvij. de ſecùdine conclusionis & mortu fetus medela.

Aram ſecùdina imorak aut i ma-
trice fetus è mortu9. opo2-
tebit mulieri partu abeheli 2 diptas
mi c[.]ui aq in q lupini fautenesq[.]uco
reris p[.]pinare 2 hoc etià illi dabis medicamè.
Aſſignatio eius. Sume abeheli. aristoſologie.
affari. mellibuci cuinſoq ptem.tere oia diligè-
ter 2 cù melle diſſepera diſpumato. dabiſq.3.
ij. ch aqua calida. Et ſi nec ſic ſecùdina exerit
mulieri modicu2 ppina opoponacis 2 vîne ca
meli cù vino aut aq in qua fautenesq[.]u ſuiau-
le et mötanu2 coreris. Aut ſume mirre. quène.
opoponacis. fellis. bouis. cuinſoq ptc. castorei
5.ptc. tritisq[.]u diligêter.3. mulieri c[.]ui aq. ppina
in q ſeniculi. abehelis coreris: ſac aſt h[.]o idè
2 floz carnib9. ſeisq[.]u eius ſyrop9 cù vino. aut
vir ſuâ certe virgâ caturno cataplasmet. 2 mu-
lierè futuat: aristoſologie èt ro. abeheli. carda.
c[.]q[.]p[.]s trita cù felle bonis diſſepata: ſt er eis
ſtat licinib[.]z mieri ſuppoak mortu2 eduč feti
2 scolinâ. Aſſig[.]o al. ſue hermeli. vt abeheli lu
pini. c[.]q ptc. mirre. opo2oac. c[.]ui q3.5.ptc. ca
ſtozei qdrâtê. tere oia diligêter. mieri.3. cum
aq. ppina 2 q carnib[.]u. fautenesq[.]u corer[.]u. Sup-
ponat ſibi q3 pessaria q2 dimi9 mulier in men
ſtrop2 puo catiôe. marieq3 caturnu2. T et non
oz oino cù scina 2 cluſa fuerit ei9 curâ differ
re q[.]n accelerek emilio: qm2 ſi n[.]o ſit interit9 ſit
ab ea. C[.]u vero partus ſanguis c[.]ocludik 2 mu-
lier vt expedit non pursa2 aquâ illi. ppina in

Practice

qua carnibî. adiantus. me quater maſſa tores modico simul diſsolutio melle et carnis ius. cù caule decoctum et aneto ſobit et.

CCap. xxviiij. de his q̄ coçceptus fieri prohíbet.

Oro coçceptū p[ro]b[et] medicamia târ[mi]nemoria ducêda nō ſint ne forte quibus nihil ſerunt illis vitātur multe res. Uget nos t[em]porib[us]q[ui]b[us]

dam necessitas illis offerre mulierib[us] quarum parue ſút matrices et vulue ſtricte. aut cui paſſio eiuſmodi eſt ut interit? timeat? et ſi coçepere rit ptus tpe: alijs aſt mulieribus non expedit oino medicu h[uius] assignare: ſi nec illa q[ui] men ſtruſi puo cant assignê medicamia: q[ui]e moratuſi educunt fetum. et ſecidinā: n[isi] cui coſpetens eſt fuerit ſeta: hec etenix oia ſet? exercutit et necant viuos. Q[ui] ita q[ui] coçceptu phibet muſierê coitus tpe eſt ſale andrani aut pigamí aqua peſſar[ui] ſibi ſupponere: aut ſua: maſculus virgã coiturus caaturo liniat: aut caulis flores et ſemê ſibi mulier ſupponat: aut certe leporis coaguli modicum aut garbi ſolia aut eius fructum.

CCap[im]. x[er]. de mamillar[us] paſſ[em]edela.

Ammis calidum acidit aſp[er]ſtitudinis actis c[ui]s. eius cura eſt ut ſponſa ȋq infundas c[ata]. aceto mixta mo dico et emplizes. Emplaſtriza q[ui]s c[ui] pane et oleo roſar[ui] diligêter tritis et c[ui] vitel

k[ui] ono miſtis. adhibe aſt et hoc emp[im]. C[A]ſignatio e[mi]p. ſume ozdei. fabe. helbem. faria r[ui]. altee cuius[que] partê zaſr[ai] mirre cuius[que]. 5. ptê terêſoq oia diligêter miſce c[ui] oui vitello et farine oleioq ſſaní et adipe. emplaſtriza eſt c[ui] munda mica panis. que c[ui] aq et oleo contrita ſt rapidis. Sed a[que] ſpongia q[ui]aqua infude tris i q[ui] fenugreci. mellilotuſi. lini ſemê coxer[is]. et ſi validus fuerit calor et incêdiuſ multu oportet bit ſumere fabe et ozdei farinaz. mugath[que] enuſus ptê diligenter[que] teres et c[ui] ouorum vitel lis diſſêperabis ac c[ui]sbare aq et ſempernive portulaceq et ſimiliſi. C[ui] aſt acumê fuerit mi tigatu hoc ſuppone emplaſtris. ſume cer[as] in oleo liquefactaz violar[ui] et vitelluſi oui inſuciêſ fortiter pcute i mortario et appone. ppina q[ui]o illi aqua in q[ui] camomilla coxeris et mellilotuſi. Et ſi a[que] in ſanie adunationê ſecerit c[ui] ficub[us] cataplaſmabis albis et carnoſis q[ui]s c[ui] butyro et aq c[ô]trineris c[ata] vt fiat q[ui] ynguêt[ui]. C[em] plaſtriza q[ui]s c[ui] fenugreco et lini ſemê. ſſamoq[ui] tritis diligêter et c[ui] ſſaní oleo diſſêperatis ac ficub[us]. C[em]p[im]n al[mi]. ſüe dactilos et offula eſſe q[ui]e et aqua ſupſunde calid[us] butyriuſus oui re c[ui]s et ad ignê optie coq et miſce. tunc ſupadde lac ſimuſus oui et coluſab[us] diligêter trita, ac ra

Maly

268

tinesſi et iux[que] percuti et ynguentu fiat et emplaſtriza q[ui]m perutile eſ ad eminutionu eruptio nê que in mamill[us] fuerit. C[et] ſi in mamill[us] ſan ſuis fuerit coagulatus c[ui] ſadar[ui] emplaſtriza ſa rina c[ui]aqua, a melle. queſſaraq[ui]s et aqua calida c[ui] oline oſto aut aqua in qua fenugreci. lini ſemen. heſſam coxeris. aut c[ui] ſisamo adu lto et diligenter trito. aut c[ui] melle diſſepato et p[ās]i m[ú]di mica c[ui] lini ſele et helba tritis et c[ui] aq diſſêperatis in q[ui] fic[us] cocta ſit. C[an]cada aſt illi. mamille attractio ne forte ad illa c[ô]traha[ui]. C[ui] aſt in mamill[as] acciderit a poſſea du[que] h[uius] erit curad[ui] q[ui]s et ſelros c[ui] in ſestib[us] oui. Si aſt accidat illis tritio. maſſuſ ſume et vue paſſe. ſna: terêſoq diligêter c[ui] aq diſſepera mirri et aqua frondi ſerna ac appone. C[Capi]. xxx. de podagre et artetice medela. et primu[que] de eius regimine cui he accidut paſſ[et] quomodo caueatur.

In primo hui[us] p[ro]tis memi nim[us] ſermo[e]: q[ui] cultodia dict[ui] eſ ſanitatis extremitates cauere ab artetice et diſtinutionu dolozib[us] ſed h[uius] plenit[us] expo nem[us] q[ui] bis[que] potolizib[us] quo lectori faciior fiat iſtellect[us]. C[Dico] ergo q[ui] alio nostri hui[us] dirixi mus lib[us] loco diſtinutionu doloz[ei] ſepi[que] et ma p[er]ime ex repletiōs affiditate a[cibus] et potib[us] fieri frequentiaq[ui] ebrietatis et fastidioſtatis. coitusq[ui]s ſu diutino et marie in repletiōse cibi et pot[que] c[ui] otio et q[ete]: 1[ui] et exercitiuſi abiectio et balneoz[que] q[ui]s ſu ſilibusq[ui]s h[uius] c[ui]s er q[ui]b[us] ſupſufluates in corpor[us] multiplican[que] ſit utimat. 5. difficilic[que] eſ ho[que] curatione in q[ui]b[us] paſſio e[he]c robozata vio fructib[us] et coitu. Que c[ui] ita ſint erpedit illi cui hec ſueuit paſſio abſtinere et cauere ciboz potuſq[ui]s copia marieq[ui] eor[u]ſi q[ui] groſſi ſunt et diſſóni difficiles. E[b]vietate q[ui]s vi tet et coitu abſtineat ad q[ui] ſi cogit remoti[ub]us accedat t[pi]b[us] q[ui]s q[ui] cot[us] vacui[que] ſt illi cibos ſonuſus. Fructi[que] caueat o[ſes] et magis h[ui]dos et ſi aliquem e[pr]vult ſumere z[eb]ib[us] certe p[os]ticuſi fic[us] ſic[que] 1[ui] n[om]itas accipiat d[ic]ia fastidiat et exercitio an[que] cib[us] et poſt e[mi]q[ui] diſſonê vta[que] balneozq[ui]s poſt exercit[i]uſi c[ui] modica fricatiōe et corpor[us] inſu[ctio] ne c[ui] oleo q[api]teti ſtitrate. Cib[us] poſt balneuſi accipiat hora plena: h[uius] c[ui]q[ui]s ip[que] d[ui] al[mi]q[ui] ſt ſue rit caueat p[ced]es. h[ui]oc regimê ſupſufluat[ui] mi n[uit] in corpor[us] adunatione. Aſſueſcat q[ui]s corpor[us] p[vōt]uſi purgatione et v[ir]ine puocatione. De h[inc]attende et ſi qui ſit diſtinutionu doloz et mala ſit c[ô]pleriōe calida aut frigida. C[et] ſi a calida ſit illi lanium caro c[ibus] que diſſóni faciliſis eſt et paucar[us] ſuper ſufluat[ui] vt gallina r[ui]s caro et pullo[que]s. fr[â]quillini q[ui]s et taugi cubegi. edorum caro et eorum extrema. maſſuſ, eu c[um]erues citroli. cucurbite et frigida q[ui]s c[ui] granator[us] aqua ſunt et heſerê aceto et oline oleo

h 4

Ziber

ſtlibuſq. Granata illida. Flebotomum an-
te tépus affueſcat in quo paffionis eſt ſteri de
coctioniſq. caſſie. ſi. pociſm 2 aq lebelabi: 2 pzu
noſ laſuq: 2 violaſ ſccaru 2 caccara. 3 Csi
aſt er mala accidat cōpleſio frigida: aut mă
ſlegmatica. aſtaliß carnibus veſcaſ montanop
2 ſtueſtrib9 aitb9. 1. 2 drupedibus cù calidis
paratö còdimètis. vt ſin api pipere. cimo ſatu
reia carni 2 ſtlibibus 2 ſic botami ſubſequaſ
granis 2 hebethelehadara. pilaſcüs. cù zacca
ra. 2 vuis paffis pſecti dulcoris. Cofſeſcat 2 at
pariter 2 corpis iminutione cù pil[li] quales ſut
ſticados 2 ſcureniani. ſtareſq. 2 ſetide. ac his
ſſiles 2 hmōi viro coiti oino approximare nō
cōdecet. 3 Csi aſt ex mala fiat cōplerione ſle-
ca. cù colera nigra corpus inanire cù epithimi
o3 decoctioſe. ſitq. et? cib9 caleſacìes 2 hüecſſas
téperate. hoc itaq regimine is disponébus eſt
qui artetico 2 podagre cōluſet9 eſt dolori. ſciati
coq anteſſ accedat. Si etenim hoc fecerit ant
oino non redibit. Et ſi accidat certe leuſis 2 pa
rū moleſtans. Cum autè morbus h[ic] in princi
pijs eſt aduentus ſui. t[uc] illo erit vtendu regi-
mine q[us] i ſingulis eius proponem9 diuerſita
tibus hoc in loco. Incipiem uſq. primi a ſciat-
tici medela doloris.

T Capl. xtr. de ſciatice medela.

In ſciatice medela attè
dendum. 2 ſi
paffio hec ex caloſe acciderit a ſle
botomo incipiefu est basſlice pa-
tièti in latere ſi q[ui]è 2 virt9 etas et
tépus cōſentiant. educenduſq. inxta q[ui]o neceſ-
fuerit ſanguis. Cibos 2 illi 2 da deſeſtioni faci
les vt fràquillino[]u carnes 2 pullo[]u taugorù[]i-
q[ui] 2 ſtlibi cum ſpinachuſ p[re]paratis 2 mal-
uis 2 blitis. ciborum qui multi ſunt nutrimètij
caveat vſum 2 difficilis diſeſtioſis: ipſotuſq. im
minuat ſtitatè ſugiens eorum multitudinè.
Caneat quoq 2 q[ui] p[ug]ètes ſunt cibos ac vul-
ces fructuſq. o[ſes]. ſuper mèb[ui]u téperati 2 aqua
caloris distillet 2 oleo inſungat ſilami nec oino
refrigeràtia aut p[ò]tica mèb[ui]o. p[rim]et. quon[]iš
hec diſolutionè phibent 2 ſuper fluitatè ad in
teriora c[ou]ertut mèb[ui] vi[nt] 2 difficilis ſit eorum
diſſo[]lo. hoc n[am]q multe è carnis mèb[ui]u medi-
caminac[]b diſſoluentia ad ſuper fluitatè n[ò] atti
gunt morboſam quatu[n]ens e[ſa] ſan[è]t qui calor
tpſe in interioribus c[ó]clusus è 2 diſſolu[]i p[ro]hi
betur. ideoq 2 morb9 augetur 2 dolor fit am-
plior. id círcio itaq[us] expedit mèb[ui]rum oleo lin-
re ſilami in morario triti 2 ſic erpessi. mediš
q[us] illi balneorum inducas domu[]. 2 h[ic] ſuper
illu téperati vt dirimus caloris aqua[]q ip[lu]as
per hebdomad[à]. poſt hec medicamia dabis
aliq laratina vt ſcureniani pil[li] quibus aloes
intercidit 2 mirobolanu citrinu[] ſcurenianiuſq[\]3
partibus equalibus. dabis. 3. de eis. iij. ſubſe-

Octanus

queriſq. cum fructuum decoctione fructuorum
cù ſcuretiano. mèb[ui]u aſt cù carnibo emplaſtri
zabis trito. mugatho 2 ou[] vitello in paffiòis
p[ri]ncipuſ. C[est] hec decoctioſis affignatio. Su
me mirobolani citrinu. 3. vy. lebuli tâtuidem.
bellirici 2 eblici. cuinſq. iij. prima n[u]ero. rr.
zebibi chozo sanici. 3. xx. tamarindi. x. ſene. x.
fumiterre. vy. viola[]p. camdet. cuinſq. y. tur
bit tuſt. ſcuretiani. cuinſq. iij. asbarici tuſt. iij. ſe
mis ap[ui] 2 ſeniculi. anſi cuinſq. 3. 2. 5. coq
ola i. iij. 2 aq libris d[oe]c ad lib[ri]s redeat. cola
teq[us] ſupadüce caſſie. k. medulle. 3. xv. 2 tepidâ
a[n] auro[ra] ppina poſt hoc mèb[ui]u cù lupo di
ligèter trito 2 cù ſqngibin diſſepato emplaſza.
atq[us] in p[ri]ncipuſ cù carnibo nebatico trito 2 vi
ſtèperato cù muſato 2 onop[er]it. modicoq
zafrani. C[ui]t aſt morb9 declinauerit hoc ad-
hibe e[pl]z. C[ass]ignatio ei[]. Sume flo[]r. samo
mille. melliti. gare fròdiu. cuinſq. 3. xx. ſemt
nis hermeli. y. tere o[ſa] diligèter 2 cù machali
a[q] diſſepera diſſoluti 2 e[pl]iza. C[ui]t aſt empla-
ab eo tolles a[q] ablue tepida 2 a[q]uâ ſupſtila
labis in qua camomilla coreris mellitum.
cètaure[ra]. radicu ap[ui] cortices heſſam. ſature
iš. anet[.]trifoliuſ. Et ſt medicamia hec in ace-
to coreris 2 ſup mèb[ui]u catap[auer]is manife-
ſtiffe p[ed]ſt. Refert aſt paul[?] opotere pa-
tièti cliftere k[ier]t in p[ri]ncipuſ cum leu[]i
clifteri ſicq[us] basilicà iminut. Si aſt dol[or]
roz[ar]a c[ù] hène oleo mèb[ui]u linios adiecto n[ò]
tri modico pa[]n imersès iſo p[it]nuf q[ui]p[er]d[et]
in p[ri]nſio. C[si] vero er p[ate] fiat 2 er h[ui]dita
te patièti vomitu vi[]t ipera 2 deponèt i[ta] me-
dicamine vt pi[li] his. C[ass]ignatio e[ap]r. asbar-
ci. turbit cuinſq[us] obolos. iij. aloes ſcureni-
ni. ſtareſq. cuinſq. 3. 5. colloquintide adiops
obolos. ij. tere o[ſa] diligèter 2 diſſeperàs pi[li]
q[us] c[ù] in vmb[ia] ſiccaueris. 3. ij. 2. 5. vyq[us]. iij. de
eis offeres. Dabis 2 ſtareſq. pi[li] corp[us] c[ù] ena
cuaueris ăch[à] c[ù] minutègo 2 ratinego p[re]tret
q[us] tritis diligèter 2 c[ù] ſqngibin aut orimelle
diſſeperatis e[pla]ſtriza. appone 2 hoc empla.
C[ass]ignatio aliuſ. corticu radicu cappuſ fan
tenegi. p[ire]tri. cuinſq[us] pt[re] electuarij. in al
ctucap baccap lauri. cuinſq. 3. 5. pt[re] tere o[ſa] di
ligèter 2 c[ù] mellis ſy[]opo diſſeperàs ăche ap
p[li]ca. Emp[im]n al[?] ad id[è] p[ire]tri. costi cuinſq. 3.
iij. cardami. 3. nitri. ij. picis grece. v. pic[è] in olo
liq[ui]fac z[è]baci. aut oline oleo 2 medicamia ſu-
peradde. locu[]q e[pl]iza. C[em]p[im]n al[?] fròdiu
lauri. 3. x. ac archarahe. iij. costi. iij. cardami.
iij. nitri. 3. 2. 5. teres o[ſa] diligèter 2 criba[]2 pi-
cis. iijij. libras c[ù] z[è]baci oleo. 3. ij. liq[ui]fac medi
caminac[]b ſinul miſce 2 ſtinuatioſis ăche lo[\]c
cum e[pl]iza. C[em]p[im]n aliuſ. Sume cardami.
ſinapis. corticum radicum capparis cuinſq[\]3
partem terenſq[us] omnia diligenter c[ui]n fanu[\]c
ci aqua diſtempera 2 locum emplaſtriza. Ek

Practice

Maly 269

pedit aut loci linire hēne olo cī buracorpire
tro, minugo oleoſo masticis et ſimilibī. C. Pan
li emplim ad idē. Sume cere. 3. c. colle botami
xxv. 3emiarī. mirre galbani caturni. liliopt radi
cī. cuinſoq. xv. tere medicamia et cerā cī catur
no liqfac et medicamia simul distēpera. anchā
q empliza. Et si hāc ex regimine paſſionē miti
gare videris. Sin patiēti aliqṣ dabis pillōra-
tiuaq cōpetētis. Et si tēpus eſtās e oporitbit
vomitu vii cī fugilibī et pīſibī falſis. Dehinc
emplis vtere q iā posuimus et in cōcha patiētē
statue aq in q camomillā. artemiſiā cētaureā capparis radicī. cortices piganī car
nibīq coreris ilinitis pui9 illis et ſcha olo nar
dino. aut costio. aut narengeli. dōec paſſio mi
tigat. Qb si nō cōpescitur regimie hoc clisterē
vtere qo sciatico pdeſt dolori. C Et hec eius
aſſignatio heſq. aneti. camomille. fautenegi
pigāt. cuinſoq. faſciculi cētauree ſubtil. 3. x. col
loqntidas. iij. tūſas. cucumeris agrestis. 3. v. pi
retri tūſi. iij. corticī camicā capparis. cartami
i al' cardami charue tūſe. iij. helbe. iij. coq ola
in. viij. libris aq donec ad libiā redeat. 2. 5. et su
me et ea. iij. libre trientes. inſicieſis muri.
mell. cuinſoq. 3. olei liliopt et zēbaci cuinſoq. 3. ſe
rapini. 3. machali. iij. castozi. 5. 3. teres hō i mo
tario diligēter cī decoctionis modico et oli do
nec optie mixta ſint. clisterizabis doſuz et an
ciā cī oleo linias costio et liliopt cī clisterē et
hībueris. C Assigno° al's clisteris vteris. yreos
radicis. 5. libiā tūde in trib9 aq libris coq doz
nec ad libiā redeat. colansp ex ea. 3. iij. ſume
atq olei zēbaci addita 3. gari. 3. mellis. 3. 2. 5.
optime miſce et tepidum clisteriza. C Clisteris
alius ſed forſtioris aſſignatio. aneti camomille
heſqui. pigani. cuinſoq. 3. viij. cantorij capparis
radič corticī. cuinſoq. x. herbe. iij. lini ſemis tmi
Ae amisdalotis amarotis. v. colloqntidas tun
ſas numero. iij. ſerapini. affaqui. opoponacis.
cuiusq. 3. iij. ſtaregi indi. iij. cartami agrestis.
v. cimini nebatici. iij. furfuris manu plenā coq
oia in. viij. aq libris. donec ad libiā 2. 5. redeant
er hac. 5. libiā ſume et muri inijce. 3. olei costi-
ni nardini liliopt cuinſoq. 3. buraci armenici. 3. 2
5. pcute oia ſimul forſtiter et tepidus clisteriza.
C Clisterē ak qo priori forſtius est. aneti. camo
mille heſqui. cartami tūſoq charue nucleozu
antepersicox optime purgatoriu. cuiusq ma-
nipuli. colloquintidas t ſulas. iij. pigani cora-
thi cuiuſp faſciculi. coque in. viij. aq libris doz
nec ad libiā deſciat 2. 5. cui inijce olei charue
3. et trib9 ac clisteriza vicibus qm sciatice optie
medet. C Assignatio al' si clisterē cī naſturiij
feceris ſeminis decoctione colata et olive olei
modicī adieceris sciatice medebiſt dolori et lú
boz. Cpanli clistere optimi olínaq olei. 3. ž.
mell. ž. caturni. 3. 5. botami ſime. 3. aq ſuanis
3. ž. ſume et medicamia forſtiter bullire fac. et

clisterizatū diu patiāک eſer. qm hūzes depo
net muccosof z nonunq sanguinē. Si aſt diu
turioz: ſiet doloz oporitbit hui9 clisteri: freqn
tare yfuz et medicamib9 cētaureā. electinariz
oleiſo cucumeris agrestis addere. C Et hec
clisteris aſſigna9 alip. Sume maheirhere. ſua
ſere. cētauree ſubtilis arſtologie. capparis ra
dici. ellebori albi et nigri. hermeli. ſcurēiani. pi
retri hātali mazerionis. cartami medulle. ane
ti. cuinſoq. quātus op9 fuerit: et in duplo aq ola
coq forſit et ex aq. 3. viij. ſi eoleiſo admiſce nar
dini et zēbaci cuinſoq. 3. x. pīſcō clisteriza patiēs
aliſbdiu pſerat anuq cī pāno cataplaſmet et
obturet. Qb si ex hoc clisteri ardoz et inflāma-
tio patiēti acciderint clisteri ſubſeqris leni in q
luinbe. ſebestc. oſdeu tūſum. viola ſicca. adiā-
ti. altea. ſurſur. chabezi frōdes. viola. olei
ponſitur. quo acumē cohibeāb alio factu
clisteri. Et si hāc cura et regimie cī fueris yſus
doloz nō cōpescit et eperdit patiēt venā flebo
tomare ſciā in talo. Quaſi nō iueneris. illa q
in pedis e pective minue queſis in genu et inte
riorib9. Cui aſt doloz: robozaک et vociferat pa-
tiens apolloniza illi da grecā. qm9 et doloz cō
primit et mēbruī cōpescit et medicamib9 q dixi-
mus locum cataplaſina adiecto opſ modico
aut corticī camicā mandragore. Caueas aſt
obdormitantia medicamina. nec illius niſi cum
necessitas cōpulerit vtaris cum et doloz: robu-
stio: ſit et patientem consumit. quoniam ſi eis
quis vatur frequentius mēbrum enuacuat ſen
ſu et materia consulatur. atq ſie nulla dein-
ceps admittitur cura. prodeſt autem et huius
domino paſſiōs ſi hāc quē inueni vtilem pio
pinaueris puluerem. C Assignatio eius. ſene
meccici. 3. x. ſcurēiani. v. ſtaregi indi. ž. zafra-
ni. 5. 3. tere ola diligenter 2. 3. dab. ž. cī triplo
zacc. ſelementi. Si aſt olo ptelaſt paſſio et i cro
nicā trāſit. hycris vtere magnis et cī mazerio
ne clisteriza et pīſc aq ſalſi ac olinaq ž. cucu
meris agrestis oleo et pultes illi da comeden-
das in q colloquitudiā mifcueris. impa aſt et
lntis imergi sulphureis et piceis et naſtucis. ma-
riſoq et ſimilibus. C Et si nec ſit mitigatur kiā
cum igne vertebro anche appone. ſed et irrn-
dines applica loco quoniam plurimum pio
ſunt materiam ab ipfa trahentes continuatio
ne ad anche exteriora. Sanatur autem eger
ab hoc ſi naſtam albam a. 3. vloq crag. medi
caminibus que bibuntur addas diebus tri-
bus cum vino. naſteq. pillulis pioſunt ſciati-
ce et lumbozum doloubus. C Si aſt intanti
diuturna fuerit paſſio vtvertebi exit? tīmea-
tur ignis adhibēdus est quo humiditas deſi-
ciat et ad exteriora traducatur quemadmodi
in chyrurgie tractatu expediemus.

C Capitulum. xxriij. de podagre et arſtice do
lozum medela ſi ex calido fuerit.

Ziber

Il podagre

artetice
dolozme

dela attêdendû. et si ex mâs fuerit
anguinea viderisq. dissregatio
n. colorê patiêtis in ruborê incli
nari flebotomû accelerare expediet in basili-
ca: et iuxta qô res expostulat sanguine educes
atq. virt. etasq. et repus cōsulit. patiêtê post fle
dotomîs iure refice pullorium in zirabago aut
granator. aqua murozô. et post hec itibe aqua
piopina. folatrig. et caqnegi coctam et dilpuma
tâ. 3. iii. in qua. 3. v. casseti. f. fricaueris. Et si ali
qua illic febus ê ptisana. ppina cum zaccara et
vtrinsq. aqua granati. morborûq. illi dispo-
ne acutorum regimie. Disgregationem autê
molestatam sandalis cataplasma et intibe aq.
coriâdri. folatri et semperuine et cuz cucurbite
rasuris et melonis corticibus ac citrolt empla-
striza. aut lini pânû supinüy aqua infusuz ro
fata et aceto cum caphoza refrigeratis. et quo-
tienfusq. siccus fuerit imuta. aut panis mica-
cu luctu carû aqua et sempuine palla. et ordet
alfitû oleo addito rofarû aut fume ordeti farte-
ne modicû et cu psilij. feminis spuma distêpera
et dissgregationem emplastriza. semen quoq
cathemite cu aceto dolozê mitigat. et cerotum
refrigerans quod cù portulace aqua et intibe
et sempuine et lactuce et oleo fit et cera alba. cu
aceti modicovini. talia hîmo que dissgregatio
nêroborant. et materie arcent decuruz ad me
brum. Et si frigidâ fuderis aqua sup mébriz et
marime podagre passionê in pripicijs dolozê
mitigat. Sic et si folatri aquâ infuderis et itibe
et lactuce refrigerat. Si aût cōfortatur doloz
et patiés tumultuat super medûrum emplastra
ops ponere bezmitâcia. Et hec emplastra ad
hoc vtilis assignatio. Sume mugath. 3. v. leis
pfilij. farine ordeti. cniuſq. iii. coriicû radicum
mâdragoze. ij. opij. 3. zafrani. 5. 3. terre oia dilu-
gether et cù foliozum lactuce. sempuineq. aqua
distêpera. Et si nec sic mitigat. dolor: hoc vitere
emplastro dolozê enim coprefit. C'assignatio
al. Sume opij. 3. zafrani mirre cniuſq. iii. te-
re oia diligêter et cum captarû lacte aut vacci-
no distêpera. et panis micâ adiç. diligêterq.
terens in mortario olei roſa. modicû instilla
in quo cerâ liç feceris albâ et dissgregationem
cataplasma: atq. lactuce folia superpone. Em
plaſtri ad podagrâ et arteticum er calido do-
lozê. Sume femê. psilij. altec. farinâ ordeti. vi-
tellû oui. vini fecê. olei roſarum. fortiterq. ſil
percute et empliza. C'emplim alind. Sume fa-
rine ordeti. 3. x. rose ru. liqritie radicû. ninkar
floz. cniuſq. v. papaueris cu fuo ſemie. xx. vio-
larû. tahelebi. cuinſq. viij. cathemie tindê len-
ticule excoziate. ij. maſſi. v. hêne. ij. parimatis
tâſtidê. cu zafrani. caphoze. cuinſq. 5. erag. te
re oia diligêter et oleo miſce ac. v. ouoq. vitel-

Octauns

lis oloq. violaceo. et ninkar. egrotâq. cpliza
mébriz. Et si locu lêticula cataplasmaneris et
corica et trita et cù coriâdri aq viridis et modi
co caphoze pdeſt. C'emplim alind. Sûe mu-
gath. cathemite. ſemis cathimie ordeti farie. ſeu
reniamt albi. sandali albi cuinſq. ptê criba tria
ta et cù ſiſami oleo distêpera et ouoq. vitellus et
modico aceto. pedêq. et dissgregationem empli-
za si doloz ex calido fuerit et nô expedit imode
ratûste in fridis adhibere cataplasmatib. qum
hûorê refrigerant et spulant. yn et difficiſt et
difſloq. et euacua. Et aпа si fuerit h douritê ills
faciſt marieq. edormitâcia et dolozê mitigatla
dozimitatione nâq faciit mébriz et ſensus imi-
nutionê. Jo ergo intuêdu : et cù paq quenille
ataduertes calozê et dolozê cohibitû paulatiz
empîs confortâtibus diffoluentia adhibe fi-
ne calefactiôe. vt ordeti farinâ alteâ. viola. hil-
q aliqd camomille addas. et cù ordeti et alito
cataplasma cu coriâdri aqua aut citionizq. di-
stêperato. Et si fortiorti opus est diſsolutione
hoc vteris emplastro. C'assignatio ei. Sie
farine fabe cathemite. viole ſicce. cuinſq. partê
ſand ali abli. melliloti cuinſq. 5. partê. terenq
diligêter oia cùm cárntibi aqna et coriandri di-
stêpera. Caloze fedato cù doloz receſſerit: ſed
supeſt mâei ſſſities cu camôlla. melhoto. or-
dei faria cathemita eçlibq. ptib. 3. zafrai. 5. ptê ca
taplasma et ſup mébriz adſtilla tepida. in q ca
momillâ. melliloti. ſanſucchi. artemillâ: cu di-
solutionis videris instare necessitatê coreris.

De dissolutioni

doloe
ſi er co

lera fiut. Cù ait er colera artetie? fit dolozru
bea. os primî p vomiti patiêt euacuare poſt
repletionê cibor. potus cu fit colerâ purgare
rubeâ. vt fermaci decoctio ordeti aq. fugiles.
ſquingibi infuſi cu aq calida et ſale. pêneq. et
digitoz oleo ſi fami infuſor in os poſtioe nec
aliqd oio in ſto dimittat cibi. faciatq hoc dœc
hûozes ereât ſingulares fine aliq cibi admir-
tione. vtak ait hoc die primo et tertio. poſt de-
coctionê vtak in qua ſunt. microbolanu citrinu
rose. viole. iuiube. ſebestê. tamarindî. ſene fu-
miterre. ſeis aq ſuthi. itideq. casseti. ſi. aloes cu
reïani cuinſq. ptes. q ne cītak iuditiu elimiabt
et diagridi modicû affi. hilq. ſiha. aut roſa. da
bis ſiropu duplicatû cu ſqngibi et ſale. pedes
aut adnis alio mbp. cplp. qo priq. affigauim
emplizabis dû de mâ diemq. ſâgniea. C'patiê
tê huc cibis paſces ſubtiliâtib vt mezaur. cu
cucurbit. ſeis. maſſo ſpinachys. atriplicibusq.
e bleta. Et si aliq illic fuerit febz. oporſbit re
frigeratiòi addei patiêq. ibi ſem febricitatî di
ſpones regimie acutos habetium morbos: vt
ptisana Enatorisq. aq citrolo pepone. cucume
re. cucurbita. ſemis psilij ſpùa: et portulace ſeis
donec caloz ipſe cohibeatur. Dehinc olerum

Practice

Maly 270

dabis illa aqua cí caſſa. k vt itibe aqua & aſſu
thi ſolatri. Ut aſt. xiiij. morb9 tranſerit dies.
his q dixim9 aqua adyſe ſeniculi. At vt dies
qpleſt fuerint. rx. 2. calor: ceſſauerit oleq aque
adyſe hycrepire. z. xxx. Còpletis dieb9 ſlmo:
bi adhuc ſupſint reliqæ qua an assignauimus
porrige 6cotione iz. 7. has pillas. Aſſignatio
eap. Sume aloes mirobolani citrini cuinſq3.
3. 7. 5. turbit ſcurëiant. cuinſq3. z. colloquintide
adipis obolos. iiij. ſcamdee obolu 2. 5. zaſſá
obolu tere oia diligêter & distêperâs pillâ da
bisq3 de eis. z. ii. 2. 5. vſq. iiij. Et ſi patiét ſtōus
deblis è dia conitê lapâs ſimpler illi offer. Aſ-
ſignatio eip. Sume citôia optia nüero. y. me-
diocria. canaq3 ſna emitte 2. in eis int9 ſcamo
nee pone. 3. 2. 9teq q6 plus cauatur9 frustû edu
xeras ſuppôe loco ſuo 2. ſic totû cú paſta co-
operi ac iſtepati ignis camio coq dœc pecta
fiat eip9 digo: dehic in lapideo optie tere mora
trio. 2. cú melle distêpa diſpumato atq in vafe
repone z. dabis cú op9 fuerit ex eo coclearia
duo aut tria. iuxta q6 in potioê itelliges obo
los. iiij. aut. iiij. viagridiç. eê 2. iuxta patiètis vi-
res pecte è etem hoc vtilitatis hoc vteris re-
ſimine dœc. 2t. terminenk dies. Si aſt q6 in
ſenu est aſa er calido còtigerit cí dulbi fro-
dib9 cataplasma recêtibus diligêter trittis.

CCapit. xxiij. de podagre 2. artetice dolore
cui ex frigido materia. ſ. flegmatica aut ni-
ſra fuerit medela.

Amantem ex frido diſ-
gregationi è dolor maq3 ſlatica. 2. plus cale-
binî egrotâti dare melleſi cí aq in
q ciminî ſit decocti 2. cú ciceris illu aq refice
2. oleo loto. cibuq3 iminue: ac fructib9 arcere:
dehic qrto ſinere dievrinâ 2. crudâ ſueneris
patièti radicî ppina aquâ cí charue olo plus
tîn mollita nã cú turbit 2. hyera cuinſq3 erag.
cú melle diſtêperâ. Et hie aq radicî assigna-
tio ſume apij cortic radié ſeniculi. cuinſq3. 3.
x. anitf felini. cuinſq3. iiij. radicû adechari 2. flo
rû ei9. cuinſq3. iiiij. helbe. y. maſticis ſpice nar
di cuinſq3. iiij. ſitare gi. 3. 2. ſcureniq3 corticî ra
dicî cappis camedrei baurêdâi. cuinſq3. iii.
fn. iiij. carpobalsami. xilobalsami. cuip9. iiij. co-
ticî caffie. iiij. cêtauree mior2. x. vue paffe cho
roſanice optie int9 2. eî purgate. xx. coq oia in
iili. aq libi9 dœc ad libiâ redeat colaq3 dieb9
ſingul. 3. iiiij. ppina cú olei charue eragio ſa-
dies hoc dieb9 aliqt dœc hio9 ſubtilieſt 2. ma-
turatio appeat ſic p dié fine deſcere 2. dabis
in ea caleſebinû 2. offeres illi ſitareſi pill. aut
ſcureniâ vt aſt fluxû illi feceris carne reſice
frâglinoz aut taugoz in eſpidadoago? dieb9
aliqt deſcat 2. qb9 deſcut dieb9 caleſebinû illi
da zaccareû cí aq tepida. Et ſi tps eſtas fue
rit vòtû egrotâti ipera cí his q icidût ſubti-

liantq flegma 2. post hoc cibû qualis è ane-
ti aqua fugiles. mel. ſquingibin mellilotum.
Ut aſt corpus purgaueris iam tunc medica
minibus vtere 2. emplaſtris vtilibus quemad
modû aſſignabim9. Caueſt aſt ne forte me-
dicaminibus vtaris que fortius larant vt pil
lulis. alijſes anteq maturitatis ſigna appa-
reant. q6 ſi faceres q6 ſubtilie eſſet emitteres
groſso ſuperskite vnde 2. eins kieret difficilis
maturatio 2. tps kieret morbipliuxius 2. nonun
h in habitudine deſtur res incurabilez eo
q humo 2. abinde dureſcat 2. quaſi lapis fiat.
C est hec emplaſtri aſſignatio q6 dolori me-
det diſgregationi ex frigido 2. flegmate aris
ſtologie. l. bacaru lauri. gentiane. grece. bitu-
minis udaici. cuinſq3. 3. x. amôiaci aloes mi-
re cuinſq3. iiij. ciminî. ſemis apij. cuinſq3. ii. 2.
tere oia diligêter 2. cí carnibi aqua diſtêpans
lo cí empliza. Cataplasma alid ad podagrâ
ex frigido dolore. Sume lahabi ſemis merue
2. lahabi sahasafe remi. cuinſq3. 2. xx. ſpume
ſemis lini. x. anitf. cimint. colcodanesi. ſpume
cartami in al cardami. corticis ſeliche cuinſq3
3. 3. ziberis obolos. iiiij. euforbi. 5. 3. mugathi
3. léticule amare. 3. 2. 5. zaſſarani. iiij. tere oia dil-
gêter 2. cú carnibi aq diſtêperâs 2. olei liliorb
costiniqu3 2. nardini cuinſq3. 3. pulloz coliba
rû adipis 2. anatis. ystf 2. leonis cuinſq3. 3. lo-
ci his cataplasmabis moſtatû. qm optime
pdeſt. Et ſi loci cú ſillemi farina 2. querfenne
distêperatis cí vino cataplasmauerie pdeſt.
Empliza quoq3 2. cú hezazi: amoniaci cui9 q3
parte, que trita cú vino diſtêperabis veteri 2.
oline oleo. ſed 2. boî kimo 2. caparù 2. carnibi
cinere que oia còtinneris cí melle diſtêpera-
bis veteri 2. oline oleo adhibebis. Cí aſt em
plaſtra a mebzo tolles laua 2. aq in qua
camo millâ. melliloti 2. aneti. centaureâ capparisa
dices heſſa fatureiâ fautengesi. trifoliis. core-
ris iſrigabis deſup. Et ſi oia hecc aberrim o
coperis aceto 2. loci cataplasmaueris pdeſt.
Et cí cú hoc vtaris regimine paſſ. ſed dabik vti
le. ſin vina intuere 2. ſi manifesta è in ea ma-
turitas pill. dabis huic assignatas paſſiò quæ
admodù dicem9. Si vero minime apparet. ra
dicî da aquâ in qua caleſaciëtia 2. ſubtiliâta
iuxta q6 opus fuerit poſueris. ſic 2. ola adici-
es ſed q rerſi dabit inditius ex meſura qlitat-
tis frigoris 2. quâtitate humoris groſſi. ſunt
aſt olea hec oleſi costinû. amigdalinû amap
charue oleſi. nardinî. narengili. Ut ematuram
tus fuerit 2. digeſt9 humo: ſubriliatusq3 pill
vtere hecſi adopta p duxerit bû. Si electua
ria applica laxatina. 2. hyeras magnas dehic
electuaria caleſaciëtia. vt taſodiâ mitridatuz
tyriacâ 2. ſilia. Expedit aſt medicamia alter-
nare ſepius etenim hac vſi ſum9 in paſſiòe ar-
tetico. ſ. dolore 2. podagrico. ſciaticoq3 medica

## Líver

míb qubusdā. et māſtētā, ptulermūt vtilitātē do
lotp minsat āvus ſum aſt et tpe alio nec qe
uit paſſ, opulitq me res ipſa medicamē adhi
bere alind hoc aſt significat paſſionē ex huc
morbueſſe cōpoſtā variuſ cōpetuntq medі-
camina illi reliqs diſcozdātibus. Ideo ergo et
nos hec medicamina hoc aſſignabim loco,
aliap ch de cōpoſtis diſputabim ad ſufficiē
tiā medicaminb. Æto aſt opz yti electuaris
calefaciētib et ſubtilatib niſi poſt diſgestionē
humor et corpiſ purgationē. qin ſi aliter fiat
hūor adurik et idureſcit et difficult ſi ſanatōis
ac diſsolutiōis. Cb aſthuor maturat et ſubti
liar et mēdi: rarificatū in quo hūor his 2clu
ſus eſt et corp purgatū et hūor in eo iminutus
tic medicaminb vtere calefaciētib relectna
rijs conſtantib. qin ſic et reliquias euacua
bis et tu ab eius malo ſecurus ſies ſi quidem
tēpus etas cōplectiq esri yfum horu dede-
rint oportun. Csmul aſt et nō expedit eo
ri yfum inoderatū kiert. qin idē faceret et mē
bia deſſicarēt oia et calefaſeret et nonuſ ho-
minē in ſpaſmi pellerēt. ant ſebres acutas.
Csed nec enacuationē kiert nimiſ frequen-
tem opz maximeq ſi paſſiōs tēpus diutinī
fiat: qin hoc debilitatē pareret mēbroz et mo-
bi faceret matorē mozā. cū ptinua euacuationo
que ſubtilia ſunt inaniat groſſo ſupertite. vn
de 2 humo: in diſgregatiōe groſſis indureſcit
et diſſoliu deinceps nequit. Cet hec pilleſſi-
Snatio vtilis diſgregationsi dolotib ſi cū mā
ſit katica frigida. Cpiilc ſcurentian aſſigna-
tio. Sume in noſe dei hyerepiſre. 3.viij. turbit
viij. ſcurentiani. bourédani. mahairahare. cu-
insq. iiij. mirobolāi citrini. viij. machali. viij. ma
chalā in aq porri ifunde et ſic medicamia diſte-
pera. pilleq. 3. dabis. iiij. 2. 5. vſq. iiij. Cpiilc. affi-
Snatio ſitaregi. q dolori. pſunt arhietico et po
dagre. ſi ex frigido fuerint colice quoque paſ-
ſiōi medenk ſume mirobo. citrini. 3.v. turbit.
vij. hyerepiſre. v. hātali adipis. iiiij. ſitaregi in
di. v. ſcurentiani. bourédani. mahairahare. cu-
tuſq. iiij. ſu. iiiij. ſnapis. 3iziberis. acori. ſatu-
reie. pipis albi cuinſq. 3. 2. 5. ſels apij. ameos
anſi cuinſq. 3. ſerapint machali. cuinſq. iiij. 2.
5. gūmas in carnibi aq ifunde. 3.v. penidioz
inij ce atq in mortario forſtiter teres medica-
minaq ſimul diſſeperās pille. 2. 3. iiij. ac. 5. vſq
iiij. dabis. pille. aſſignatio al. mirobolāi citrini
3.v. aloes epatice. acori. ſnapis. 3iziberis. cu-
tuſq. 5. exag. pipis albi et ni. ſitaregi ſcamōee
ſalis idici cuinſq. qdrātē eragij terēs oia di-
ligēter ch ſolatri aq diſſepa. pille. 3. dabis. iiij.
2. 5. vſq. iiij. cū aq calā. pille. aſſignatio al. Su
me ſcurentiani. bourédani. hātali adipis cuinſ-
q oboluſ agarici. aloes. cuinſq. 5. 3. turbit. 3.
machali. 3. ſicca medicamia ſimul diſſeperās
pille. et potio plena ch aq calā. pille. alie q do

## Octauus

lori. pſant diſgregationsi, mā frida et klat-
ca. ſue hyerepiſre. 3. iiiij. agarici. iiij. ſu. aristo
loſie ſitaregi. cuil q. 3. ſcurentiani. bourédāma
hairahare. ſalis cuinſq. 5. 3. turbit. v. ſerapini
3.tere terēda et cribra atq. cū porri aq diſſe-
rās pille. Aſſignatio pille. q dolori medek arte-
tico et podagrico. ſi mā fuerit katica coliceq
et doli dolori. Sume mirob. citrini. et idici em
bliſi. ſeqbinesi. cuinſq. 3. iiiij. affaq. femisapij
ſeniculi. ameos. ſatureie. ſumiterre. rasani. ſe
minis hermeli. ſcurentiani albi. colloquintide
adipis. ſalis idici. cuinſq. 3. castoret obolos.
iiij. darafi. iiiij. 3iziberis. cacali ygi. 3aſra. ſahadi
ſeliche cuinſq. 3. trietē. aloes. xij. pēdiop. tur
bit. cuinſq. 3. ſcamōee. iiiij. ſtere oia diſligēter et
ci porri aq diſſepa. in q machali. amontaci
ſapinſq. diſſolueris factiſq. pille. 3. iiij. 2. 5. vſq
iiij. dabis cū aq calā. pille. naste aſſignatio. q
dolori. pſunt artetico ac ſcatico et doli dolo
rib. emoroidiſq. ſue mirobo. citrini aloes.
collo qntide adipis hermelimahatrahare far
cocolle. castorei. amōi cimachali. ſapint opo
pōa cis. pisā. gūme. naste albe. cuinſq. 3. vij.
terēda tere et ſubtilr cribra z gūmas ch aq pori
ifunde et in mortario terēs naſtā admicēs.
ſicq medicamia ſimul diſſeperās pille. 2. 3. iiij.
ac. 5. cū aq calā dabis. pille. ad idē q facte ſut
mehci filio pŕis ſafiā. mirobo. edlici 3iziberis
ſatureie. ſerelace. cuinſq. 3. iiiij. ſitaregi idici.
tiij. ſcurentiani albi. 2. penidioz. ſehezi. x. ſalis
idici. iiij. machali. xx. in al. v. machali in aq di-
ſſepa ſolatri et carnibi medicamia q. admuſſes
pille. in pipis modu et exagi. iiij. offer. pille. al. ar
tetico dolori et podagrico ex frido. ſcurentiani
3. iiiij. pipis obolos. iiij. 3iziberis obolu ſautene
ſi motāi obolu cimini obolu. terē oia diſligen
ter et cribra atq. cū melle diſſeperās eragiuſ
dabis cū calā aq. ſcurēiani ad eadē vtilium
aſſignatio pille. Sume ſcurentiani. bourédani.
mahairahare. ſuhe. cuil q. 3. iiij. frōdiu cappa
ris. hēne. ſitaregi. pipis. 1. cuinſq. iiij. agarici.
iiiij. colloqntide adipis. iiij. turbit. viij. ſatureie
x. ſalis naste. 3. 2. 5. anſi maſticis. cuinſq. 3. pe
nidioz. 3acq. x. 1ere oia et cū carnibi aq diſſe-
perās pilla eragia dabis. iiij. pille alie expte.
Mirob. idi. bellici. edlici 3iziberis. cuil q. 3. iiiij.
ſitaregi. iiiij. ſatureie ſerelace. viij. ſcurentiani.
xx. pēdiop. iiiij. ſal. iiij. machali. xx. cū carnibi diſſe
pera aq et pille. 3. iiij. 2. 5. vſq. iiiij. offeres. Aſſigna
tio aliap. Sume mirobol. aloes epatice. cu-
tuſq. 3. iiij. 2. 5. turbit albi. 3. 2. 5. epithimi obloz
iiiij. 2. 5. colloqntide adipis. pipis. 1. ſnapis al
bi. 3iziberis. ſcurentiani. cuinſq. obolos. iiiij. aco
rii. ſalis idici. pipis. n. cuinſq. obolu. ſitaregi in
dici. 5. exagi. ſcamōee. 3. penidioz. ſehezi tā
tudē. ſtere oia diſligēter et diſſepera cū carnibi
aq. pille. in vmbra sicca. 2. 3. iiiij. cū aq dabisca
lida. Cpiillulis al. ſitaregi. Sume aloes epa

Practice

Malý 271

tice.3.v.mirob.c.ij.3izibis.inapis. p[.]ip[.]is.n.4
l.cuins[.]q.ij.7.5.hermeli. sa[.]nste aut indi.aco
ri.staregi.cuins[.]q.ij. p[.]ridiop. sehezi.iii. tere
oia diligêter et c[.]i carnibi a[.]q distêpa aut solatri
et p[.]ill.3.dabis.ij. c[.]pille alie ad idêviles. Su
me mirobo.c. bellci.cuins[.]q.3.vij. mirobol. k[.]e
buli.3. felmi. anifi. cuins[.]q. obolos. iii. sc[.]urēia-
ni.3. y. epithi.3. et triêtê. agarici. sa[.]lidi. cuins[.]q
3. dêdiigna.vij. Et si hec n[.]o ieneris. scam[.]bee
n[.]o affate lume.3. triêtê: et oia cribrâs c[.]u a[.]q di-
stêpera et p[.]ill. i. vmbia sicca.3. ij. 7.5. c[.]u a[.]q datu
rus ca[.]ra violari siropo. Electuarij affis[.]°
q[.]o disgregatione medef. dolorib[.]9 ex frido. Su
me scureniat.3.vj. cortici radici capparis. h[.]e
ne. p[.]ip[.]is. l. c[.]imini carinani. cuins[.]q.3. ilij. nu-
saderi. s[.]alis n[.]aste. sp[.]ume maris. stotacis ca[.]
mite. cuins[.]q. obolos. ij. hermeli. 3inziberis. cu
ins[.]q.3. et 3drantê. turbit. y. trita c[.]u melle distê
pera dissuato. et i. morbi. p[.]ncipio.3. ij. c[.]i robo
rat[.]9 fuerit. y. dab. Electuarij ak. q[.]o disgrega-
tioni. et podagre vtilie è dolorib[.]9. Scureiani. 3.
ziziberis. hermeli. h[.]ene. p[.]ip[.]is capparis ra-
dici cuins[.]q. ij. tere oia diligêter. et c[.]u melle di
stêpera dissuato.3. ilij. de eo datur[.]°. Deco-
c[.]tionis assignatio vtilis valde artetico et poda
grico doloubns. si ex f[.]kate et cora fuerit nigra.
mirobol. et indi. k[.]ebuli cuins[.]q.3. y. vue p[.]sse.
x. f[.]umitere. y[.]j. polipodi[.]tij. s[.]tufi. agarici cuins[.]
j. radic[.]s capparis. folior[.]z h[.]ene meccice. cuins[.]
3. cotauree. ij. bellirici. emblici. sicados. cuins
q. ij. coq. oia in. iiij. a[.]q libris donec ad libiâ re
deant. t[.]uc epithimi.3. ij. adi[.]ce et p[.]ax expecta
sic[.]q. fricâs cola. 7.5. lib[.]ram lume. ar[.]q turbit
eras. adde hyerepicre.3. sa[.]k n[.]aste. 5.3. atq. te-
pidum propina.

CCaplm. xxxiiij. de duritiei et nodostatis diss
regationum medela.

Am autem
disgregati[i]
dus durities
acciderit et nodostas ei¹ medela
fiet sic. vulpè apprêchède vinâ et
oleo coq onfacio olei[.]ch in châ
piſce et patientè itus ſtatne ſic[.]
tepidum. q[.]m neruo[.]z dissoluit nodostates. li
nias q[.]z il[.]sami oleo et anatis adipe. ac gallie. et
helbe sp[.]uac femis lini. cathemia alba. ma-
chalo c[.]u fennegreci sp[.]uac dissoluto sic[.]q in mor-
tario tritù cataplasmek dissoluit n[.]âq et mollit
nodostatè. Emplizek q[.]z c[.]u filamo trito cum
marzemuli aq. q[.]m dissoluti[.]d. p[.]deft. Empla
ſtru aliud ad nodostatè. S[.]ue il[.]sami. femis li
nt. cuins[.]q pt[.]e helbe. 5. pt[.]e et diligêter terès c[.]u
ariet[.]t cau[.]da distêpa liq[.]ſacta. et nodostatè em
plaſtriza. q[.]m dissoluit et emollit. aſſignâtur et
podagre et disgregationu dolorib[.]9 ſi e[.]ap. t[.]ep[.]9
fuerit diuturni[.]9 et c[.]orp[.]9 videris extenuari et cu
ra n[.]o p[.]ſicit pap[.]onis decoctio. CCui[.]q est hec
aſſig[.]°. S[.]ue zabahâ claudicâtè cauens ab ea

vina. et in y[.]a p[.]e p[.]oë ſiculi. a[.]quâq s[.]uanè ſup[.]in-
ce vt opia[.]k. et carnè aſſini ſiuestris adde mode
rata oportunitate c[.]ic[.]rers albi et nigri cuins[.]
mâpulû magnû. eruce fasciculi magnû. nucû
rapa[.]z. cuins[.]q. 3. q[.]nq[.]sinta. coq oia forſik do-
nec tertia ſup[.]ſit a[.]q ps et ius excola atq. int[.]p[.]
tiètê ſedere fac et ſit calidû. ſedeat a[.]t diutius
hoc[.]q ter faciat. quoti[.]eſc[.]q ât vt ſedeat h[.]ac
aqua op[.]9 fuerit calefaciat et ſic accedat. p[.]deſt
a[.]t hac i paſſi[.]o et o[.]l sedere oline i q[.]p[.]etes
corers. hec ſut q[.]o dicêda p[.]p[.]sueram[.]9 de mo-
bo[.]z cura et medela iu[.]n d[.]bo[.]z ordinè a capi-
te vy[.]q pedes et ên[.]r hic v[.]l tim[.]9 ſmo de mo[.]bo-
r[.]s medela q[.]p regim[.] ſit c[.]ib[.]z et medicisminû.
CCaplm. xxxv. de medic[.]o[.]z mandato et eor[.]i consilio in medela et regimine morbo[.]zum.

E
quonã
de o[.]num d[.]i-
xim[.]9 paſſio
n[.]u medek q[.]p medicamin[.] ſegim[.]
ſiut et c[.]ib[.]z. h[.]q[.]dâ i memoriâ re
ducem[.]9 loco q[.]p medic[.]o[.]z antiq me
dicâtib[.]9 inuerit ſuo ex itellectu et expimêto: q[
]regim[.]s c[.]p[.]etâtie ne[.]cia ſunt et medele bonita
ti. hoc ât tradiderit quo firmi[.]o e[.]st fides his
q[.]bus v[.]tebâtur regim[.]b[.]9. Nos g[.]tâ et ſi e[.]or
id[.]rerim[.]9 plurima c[.]p[.]etâtib[.]9 et locis: lingulare
t[.]n h[.]o[.]z facim[.]9 p[.]p[.]oſi[.]t quo et facili[.]9 videâtur
et custodian[.]k oportuni[.]9. D[.]ico g[.]q[.]m medicâ
ti[.]s antiq s[.]apietîſtimi p[.]mi hoc invno totu[.]s dede
r[.]it c[.]ölenfum h[.]utis custodiâ excellêti[.]re eſse
ß[.]m morbi repulſion[.]e: c[.]u ſit i[.] morbi medela it[.]
tio h[.]tutê ſuare: q[.]m morbos nä ſanat et ſupe
rat. qu[.]eadmod[.]u hypocras testa[.]k n[.]am morbo
r[.]s curatricê e[.]c. D[.]ico a[.]t naturâ hic h[.]tutê c[.]o-
p[.]us regentê. C[.]u etem h[.]tus valida è repulſi[.]o
ſuffic[.]e paſſi[.]o[.]s. z[.]opa h[.]i eget medici. Jo g[.]mkti q[
mme mediciavtun[.]k er difficilib[.]9 ſanâtnr mo[.]r
bis ſepi[.]9. Neceſſe è t[.]n medicis ad eſſe nä au-
[.]tuli h[.]ac i hitudie q[.]morb[.]s facili[.]9 ſupet et citi[.]
neve repulſus adſit. C[.]u ât nä morbo e[.]q[.]lis est
h[.]tutê medici op[.]9 è auxilio. Sin nulla erit ſe-
curitas morbi n[.]o vincere. Aut c[.]u nä debi[.]k est
et paſſio robusta: o[.]io nä medico indiget. er ne
cessitate: ſin morbi iteri[.]q. n[.]o ſit ſecuritas. Jo g[.]
erpedit c[.]u h[.]tutê iuenerit debilê medic[.]q in ea
ſtudeat robo[.]zada c[.]u cibis et odorib[.]9 ioc[.]dis.
târ eti m[.]am augeat morbi. A[.]liut q[.]z. q[.]m i paſſio
ne pati[.]tis h[.]tus tan[.]ß pecanie alici[.]q s[.]uma et
a morbo curatio ta[.]ß l[.]ucre ſu op[.]teres c[.]medi-
c[.]i ta[.]ß mercatorê e[.]q pecunie l[.]ucre facit ſin
i[.]p[.]a ſaltiz cu[.]stodit ſi[.]mâ. C[.]affimilât ât et h[.]tu
t[.]e in morbis p[.]egrini[.]o[.]s stip[.]d[.]ijs morbi pe
griat[.]i pati[.]tê p[.]egrinâti. morbi ſtat[.]u ad qu[.]
pp[.]onik iter loco. Et q[.]nêad m[.]pegrinâs stip[.]
dia q[.]o ne[.]cia ſut c[.]öputat vy[.]q d[.]i ad p[.]p[.]oſi[.]t at-
tigat. ne forte an[.]p[.]lip[.]dia deſciſt. q[.]m i[.]stige
ret p[.]iret. ſic et h[.]tus c[.]u valida è morbo ſufficiet
reſſtere vy[.]q ad ſtat[.]u et i[.]ſirm[.]9 liberat. Si debi

Liber

His nō sufficit vſoq ad statuā egerit pit cī status
fortior: ſit oibus morbi tibibus. Ideo ergo ex
pedit medicī totā ſferre diligens ad hūtus
custodiā ne forte succūbat an morbi statuā. Re
gimē itaq meli? ſi dubitatio icidat hūtus ā cu
ſtodia ch cibis et odorib? locuſis. tā et morbi
augeat. ſi etem roboreſ hūtus curare poteris
enacuare et abſtinetuā iperare. ſi ceciderit ni
bil p[ic]ies paſcens. q[ui] non d[ig]erit cibis nec
ſuſcript. Et d[ix]erut ſi egroſtatem cibis curare
poteris medicamia nō dederis. Et q[ui] ſimpli
leue e curare medicamie et facili. forte nō adhi
beas nec cōpolituā. Nec ho medicamib? vt
ris alienis et incoſnitis nſi forte p[er]experimētu
cognoueris. nec medicamini q[ui] ſulti p[ar]b[ar]ut
opera des et mulieres q[ui] hoc nature nōnuf[]b
vni cōpetit nec conuenit alteri. Nec ergo pu-
tmus curā in qua dubitatio eſt aggrediaris.
donec eius cognoueris nocuſtetu [rititare] et ſi
p[ote]a fac ſin deſine. C[est] a[ui]t medicamē ca-
ne laratiu[n] et vomiti puocans validi marie
et ad ei? vſum cogeris q[ui] aduerſank adde. ſi
ſoſte imoderatu fuerit. Oportet a[ui]t ch[ui] esri ap
petitus ad cib[ui] declinauerit non oportunu vt
modicu q[ui] de eo ſi luma. et multu illi pmittas.
maximeq ſi firmitatis virt? cecidit. et debilita
tus eſt appetitus. aut ſubnerſio illi fuerit. ant
abominatio. Nec ho q[ui] ſapiētes nō ſunt viri et
mulieres nec puervi. ant l[up]urioſt ſuo ſubito
appetitu ſunt faciandi ſed modicu illis porri-
ſe. ap[li]oza pollicens. einſoq nocuſtet [rititare]
illos doceas: q[ui] hoc cōpetentius eſt. [b]otuž
ſi luma imutare et occulte comедat q[ui] nocte. ni
hil etem ſib[or] q[ui] malis generāt humoſe nocet
ſi ad modu paululum ſumaſ. niſi forte maiot
ſumaſ [rititate]. aut illi cōmestio frequētetur.
aut corpus certe illi apparatu[ſi] eſt morbo qu[em]
ilius eſt. generate humoſis. C[est] ite[]p] dicunt.
dig[est]ionē cura et fastidium fuge. q[ui]n in hoc fa-
nitatis eſt custodia. et famis c[oe]nu diuturnitātē
ac ſlitis. q[ui] coſumptionē acceſtant et interitiu
adducunt. Et dicunt ſi per flebotomu euacua
tio fuerit neceſſar[ia] medicamē laratiu[n]. vir
ſuſq[ui] valet accelera nec time et inanias iuxta
q[ui] imperat neceſſitas. Quod ſi media eſt me-
dioſcrit euacua. et egrotu refice. Si ho debilis
pri] egrotant[em] ſublēnare opus eſt. debinc eu
cuare. C[im]moderatā autē omni in habitudi
ne caueas euacuationem. magis a[ui]t in graui
eſtu et c[ō]tra frigore. laratiu[n] n[am]q[ui] medicamen
in eſtu graui morbos ſubſequi cogit peſſimos
et in eſtus gravitate ſin copim flebotomia ſubi
tā facit difficilēq[em] in frigoris a[ui]t tpe corbus re
frigeratur et actiones patiutur nāles. io ergo ſo
lutionē o[z] cauere valida[]n corporib[em] regioni
busq[ui] calidis. medicamē n[am]q[ui] laratiu[n]m tā et
deſinatu[ſi] p[ri]ſe emittat humoſe ſed t[em] p[ac]ci-
d[es] f[leg]matijs dupl[ui]. eo q[ui] hoc m[li]tu ſit corpe.

Octauus

Chixerút c[ui] enacuatio et c[ō]p[li]cioniſ fuerit ne
cessaria imutatio iueniās vn[ui] q[ui]vtrub[em] faciat
ſcut et in tertiana ſit pura et cauſon. p[ui]na e[m]
dam? et tamarindu et [gn]ator du[ui] aqua[]s c[ui]adi
pe. q[ui]m hec duo colerā purgāt rubeā et ſebiſ
extigut calore. Et a[ui]t c[ui] medicamē pp[ias] la
katiu[n] aut c[ō]p[li]cionem imutas. ne h[is] illi ad
miſtis ſn[ab]būdes que eins amputāt virtutē.
C[est] a[ui]nt medicaminis yſus laratiu[n] in t[é]po
ris ſiat p[ro]li]xitate paucis vicibus. q[ui] a[ui] t[é]pe
rate eſt c[ō]p[li]cionis omni ſumaſ tpe. C[est] a[ui]t
in m[é]bro q[ui] acuti e ſensus et ſubtilis medica-
men ne ante posueris quod ſoſtiter p[ung]it.
q[ui] accidentia com[ou]net p[el]ſuma. ſunt fortis
m[é]bra ſensus oculus. cerebr[ui]. nerui. ſomad
os et matrix. M[é]bra a[ui] grossa que parui ſunt
ſensus et paſſiōes habeāt robustas c[ui] medica
minibus curabis validis que et ſoſtiter inermu
tur et diſſoluunt qu[e]admodu[] ſplenis curan[]k
morbi c[ui] capparis radicu[] corticib[em] ſnap[ri]. c[or]
deonq[em]. C[est] a[ui]nt c[ui] in m[é]bido corpor[e] ac
d[é]des contingit validu[] q[ui] virtutē diſſolnat hu-
tus o[z] ſire malo magis [b] morbi. tam[si] mor-
bi augeat c[as] qu[e]admodu[] ſit ſi defect? c[ó]tina
gat in cauſon. damus e[m] patiēt pan[em] vino
in ſuſum tam[es] ſeb[em]augeat ſcut in colica etiā
facim? frigida c[ui] dolo[] acui[]t medicamē dan-
tes domi[ta]tiōem faciens tār[si] morbi augeat
c[am]. C[est] v[ic]t c[ui] o[ia] med [e]p[er]it et vt op[ſ]e
ceris. marime curādu[] aere in v[lt]imo consolā
tie tibi eſſe in patientis locis et habitatione. ma-
gis autē in morbis acutis. qu[on]iam hi velocis
sunt alterationis. in p[ro]li]xioribus autē morbi ma
lu[] eor[u] in p[ro]li]xioribus manifestatur t[é]po[]bi-
bus. Si ergo morbi acuti domini locu[] refrige
rantibus quib[u]ſlibet diſpo[]ſueris p[an]nis etiā
sterne ne ſorte aeris frigiditās corpori occu-
rens calor[em] ad interio[ra] couertatur et robo[]ref.
necesse eſt autē aerem que patiens respirat re
frigerare quo p[ect]us eius refrigeretur et quie-
sat anima pulſuſq[ui] vnde et e[m] moro[]etur
anima et cor[em] oq naturalis temporetur calor[
]. C[est] a[ui]nt cum diutius vno curaueris medi-
camine nec pro[deſt] ad contrariu[] transi[]. quo-
niā huius forſtasse natura qu[em] cōpetit huiu-
modi nature p[al]ſon[is]. Non expedit autem
in morbis p[ro]li]xioribus in vno imorari medi-
camine et cura. quon[ia]s hoc et naturā animat et
virtutē conſo[]rat ad morbi repulſam et in mor-
b[ui] ſo[]tius operatur. Si etenim vno constan-
tia k[ar] medicamine nihil eo natura inuatur:
quonia[]z tanq[ui] cibus illi eſt. Quec[ui]q[ui] diutius
d[o]natur alicui eius natura ſit illi ſimilis nec
ſentit i[la] adiuuare quib[u]ſlibet in accidenti-
bus. quon[ia]s non niſi per adiuorium c[ó]suenit
morbos expellere medici. C[est] autem perſe-
ciuſis quod in cura exhibitur morbiu[n] cōpete[
]tes infirmi interrogatiōes et i[pl]už h[is] adh[ere]

Practice

re q 2petit el 9habitud9, qm n6 ois eger de
leipso nonit iterptari qn 2 qno5 passio occulta
eft 2egrotas ta 2 fi caut9 exponere n6 nonouit.
peritor9 2entit multitudine medicis c5 alicu
tus in dolotis c5 icidit 2bisuitas p5us appro
bare med5i calefaci6tib9, aut pap5 refrigeran
tib9 actu aut desicc6tib9 aut humect6tib9 aut
aliqd h60t adhibere quo dolot 9 q n6 si t ma
nifestek, 2 n6 piculosum 2d subire cu19 n6 pol
s15s nocumemo deinceps e6 obui9 hoc q3 in do-
loib9 approbat fieri collatio. C5t aitit si nul
la eft ad morbi statu via nec p subitza capaci-
tat6 cogniti6svie opilate sunt passione per
mitte 2 nam nec e6uationem, aggrediaris, aut
2plegi6is imutation6 qn virtut6 tuere si 2d6
pati6s cib6 defiderauerit sin pmitte. C5 ait
l65i5 tr6sterit th5 2 pati6s cib6 n6 gliscit 2p
sum kueners debile paſce ta 2 fi n6 cupiat. Et
a6it. Wedic9 eger 2 morb9tria ſunt 2 c5 egera
medico ſouet andita 2 q vetat fugit 2 medicis
2 eger morbi deſtru6t 2 oppugn6t duor6s 2
vn6 faciol6 est pugna 2 victoria. Si ait eger
n6 credit a medico aſſignata 2 p appetit9 rap
tat ſuos 2 morb9 2 eger medico obuſtavnus
26 duob9 n6 pualet. C5t aitit. Op3 repletio-
nis morbis 2 q er humo2 kiſt copia vt hydro-
pil5. 2 arcteticis dolotib9 alij5 h60t medici
egrot6t6 ſuo arcere appetitu: 2caneat atp5 ip
sum mort6 ab his cauere doceat. In morbis
a6it q 2 er eſiat6e kiſt 2 ſicitate 2lis ethica et
ptiſis op3 medico pati6tis corroboreare 2 salu
t6 polliceat: cibo2 oferat ipſi 2pet6tes: 2 in
his ſanation6 ratiocinet. C5t qm de omnibus
morbo2 2 pati6n5 medelis 2 p regim6 cibo
r6 kiſt 2 medicamin6 ſatis dicti eſt: 2 oia q
ad hec necia fuer6t oſt6dim9: 2 i6 ab his ſmo
n6 icidam9 2 in ſequ6ti ſerm6e de noſtri libi
duili6sis 2pletio6e iepiam9 medbi, ſilli9 in quo
chyrurgie continetur operatio.

Csermo nonus ſc6e ptis artis medicine li-
bri c6pleti qui dicik regalis dispoſitio hali ki-
lij abbas diſcipuli abimeher moſui fili6 ſeiar
2 est chyrurgie operatio hab6s capitula, crſ.


De diuiffione chyrurgie. capi. 1
De flebotomie ſcientia 2 legisbus quas neces
ſarium eſt ſcire huus artificem. 2
De vêarq 2 flebotomanſt ſtitate 2 vtilitate. 3
De arteriarum incſarum medela. 4
De aſpatis q6 apozima vocatur cura. 5
De arteria2 q poſt aures ſunt 2åputatione. 6
De arteria2 q in ſpibus ſunt abſtractione. 7
De chyrurgie q1 carne ſit diſſo2e2q18 ſitſis. 8
De iſciſi6e emſionis ſurſi culor2 2 aſatum. 9
De ſalahe glâdis 2 nodoliſtatis cura. 10
De ſcrophulap que in collo ſunt medela. 11
De cancri cura, 12

Maly 272

De verrucar ac clau2o2 formicil6s cura. 15
De vlcerum pellimorum cura. 14
De ſagittarum 2 inherentium eductione. 15
De aque cura que in capite eſt. 16
De eius cura in cuibus oculos fluxus multi-
pli6cantur acuti. 17
De ſcindenda per latum fronte. 18
De repreſſione palpebze ſupioris pillorun
cuſa ſupernuorun. 19
De oculi ſeperationis cura. 20
De aurati, idest ſiſture palpebze cura. 21
De palpebtar adinuticem inherentis cura. 22
De grandinis 2 verruce oculi cura. 23
De glâde q in oculi eſt âgulo verrucis carne
ſupſua q in radicib9 eſt palpebiarum. 24
De ngularum oculi amputatione. 25
De acuminis oculi cura. 26
De ſaniel que ſub cornea eſt cura. 27
De eſcuffione oculorum aque. 28
De mori q6 in faciel eſt cura. 29
De aurium que perforate n6 ſunt cura. 30
De auris cui incidit lapis aut ſiſe cura. 31
De carnis in naſo ſuperaſſu medela. 32
De ginguarum 2 emſionum earu cura. 33
De molaribus extrahendis. 34
De nodationis lingue cura. 35
De apoſtematis amigdalop du6 medela. 36
De vue apoſtematice cura. 37
De apoſtematis gutturis 2 el9ſiſure cura. 38
De digito2um ſupernuorum cura. 39
De mammarum viri que mammis mulieru
ſimiles ſunt amputatione. 40
De aque hydropicorum eductione. 41
De vmbilici acuminis cura. 42
De vulnep q in vêtris ſupplano kiſt cura. 43
De eius cura cuibus veretri ſoam6 in ſine eſt
cozone. 44
De mingendi arte cum cathatiro. 45
De calculorum a veſſa eductione. 46
De hernie aquoſe cura. 47
De hernie carnoſe cu aſpate duro cura. 48
De hernie varicoſe 2 ventoſe cura. 49
De inteiſinalis hernie cura. 50
De hernie que in inguibus eſt cura. 51
De cutis testium enernationis cura. 52
De eunuchis faciendis. 53
De dupliſis nec i altero ſexu q6 hermaphro
ditus dicitur cura. 54
De pustularum verrucarum 2 emoroidis q
in mulie2 vulnis accidunt cura. 55
De vulue ſine ſoamine cura. 56
De vulnecrum cura que matrici accidunt. 57
De moroui ſetus eductione. 58
De ſecundine incluſe emſione. 59
De kiſtularum que in ano ſunt cura. 60
De emoroidum a quibus ſanguis kiſt cura
2 moris. 61
De nodoliſtate que in ano eſt 2 el9 kiffuris. 62

Ziber

De ani non perſoſati cura. 63

De varicum et vene ſanioſe cura. 64

De extremo corupto amputatione. 65

De taſere que in vnguibus est cura. 66

De contritoſum vnguiu[m] cura. 67

De coquendi cura et eius diuſſione. 68

De eius coquendo capite cui obtalmia estve
tus et ſhelit9 difficultas et elephantia. 69

De coquêd[is] arterijs que in tpbibus ſunt. 70

De coquendis palpebris in quibus pili ſunt
ſupertut. 71

De coquêdo qui in agulo est oculi como. 72

De alarum coctura. 73

De coquendis emissionibus que accidunt ex
pleureſt. 74

De coquêdo in quo est epate emiſſio. 75

De coquendo splene. 76

De coquendo ſtomaco. 77

De coquendis hydropicis. 78

De coquenda ruptura aquosa. 79

De coquenda ruptura inguinali. 80

De coquêdo ſciatico. 81

De enuſſonis ſ fracture que accidit offibus
cura et primum de his que consolidanti ne
ceſſaria ſunt. 82

De fracture cura composite cum apoſtema-
te vel vulnere tarditatis ſolidationis et
nodationis fracture temporisſa[que] ſolida-
tionis. 83

De cranei fracture cura. 84

De apoſtematis cura calidi q[ui]d accidit capiti
poſt ferri curam. 85

De naſi fracture cura. 86

De solidatiſe maxille iſerioſ[us] ſtraſcara ſt. 87

De ſurcularum fracturar[is] ſolidatiſe. 88

De ſcapule fractura coſolidatione. 89

De pectoris fractura et eius ſolidatione. 90

De coſtis fractis et ſciffis. 91

De offis anche et pénis ſolidatione. 92

De offium ſlunium ſpondilium et ſpinarum
contritionis et ſciffure cura. 93

De brach[us] fracture ſolidatione. 94

De cubiti fracti offis ſolidatione. 95

De extremorum manus offium ſolidatione
et digitorum. 96

De aruſdis core et offis ſemor[us] ſolidatiſe. 97

De ſolidatione poli ſenu. 98

De offis cruris ſolidatione. 99

De offium pedis ſolidatione. 100

De enuſſonis ſpeciebus et primum de marſil
la inferioſi. 101

De ſolidatione enuſſonis ſurcularum et eu-
biti extremitate. 102

De ſolidanda ſcalpula enuſſa. 103

De reducendo in locum cubito enuſſo. 104

De enuſſonis offium rasche et digitorum reſ-
ductione. 105

De enuſſione que ſpondilibus accidit. 106

Monus

De enuſſonis vertebri anche reductio. 107

De cura enuſſonis ſenu. 108

De calcanei et articulorum pedis enuſſonis
cura. 109

De enuſſonis cura qua vuln9 comitatur. 109

De enuſſonis cum fractura cura. 111

LCapi.j.de chyrurgie diuſſione.

Anoſtrtracta

tus plogo dictu recolimu9 me
delas morbo[rum] duas haberep
tes qua[rum] altera est cura q[ui] per
regimè fit cibor et medicam-
nu; altera auſt que p manu fit et chyrurgia
diſtendimus vero yſo[rum] huc et explananimus
oia que medicatib[us] in ea ſunt necessaria me-
dele ſpecie q[ui] fit p regimè; et nuc hoc loco 6 ſe-
cudi nobis est mèbr[us] ſciipièdu[rum] explanatiſe.q[ui]s
chyrurgia dixim9. Dico ergo q[ui]s chyrurgie
species ſcire volenti primu[rum] et maximu[rum] illi loca
frequètare.in q[ui]b[us] piti ſunt chyrurgico[rum] et eo-
rui diligêter attèdat actiones ſpecule[rum] opus et
agnofcat regulas et qualis ſit coru[rum] executio
in qua[rum] chyrurgie ſpecie. De huc auſt et ipe
cu illis priorib[us] et pitis exerceak in chyrurgia
quæ admodu[rum] intuït est ex pitis autoriib[us] circa
eor[rum] actu[rum] q[ui]litates couer ſans: si etem fecerit
hoc et noſtru[rum] huc intnebiſt ſana coſideratiſe li
briz. in manus h[ac] opatione fiet periti[rum] et in
oib[us] ei[rum] ſpecieib[us] puectus tpe n[ot] quidè longo
cu nos hoc oia exponam9 ſermone q[ui] chyrur-
gie ſciëtie necessaria ſunt intuït vt nullâ ei[rum] 6-
termittamus diuſeritaticè qua[rum] n[ot] offèdam9 et
ad liquidu[rum] explanemus Incipiem9 ita[rum] pu-
mu[rum] a chyrurgie aſſignatione et diuſiſſe. Dico
ergo q[ui]s chyrurgia in i[mi]d[uri]diſik p[ra]tus. p[u]ima
est inveni. ſcoba in carne. tertia in offib[us]. Et q[ui]
in venis duas h[ui]b[us] p[ra]tus. altera est in venis pul-
santib[us] et est arteriæ inciſto et ſputatio et apo-
fematis q[ui]d aſpoſima vocat cura. altera in n[ot]
pulſantibus. At vero q[ui] in carne est chyrurgia
trifaſiā deſtribuït.p[ra]tia est ſtariu[rum] cognitio. ſe
cu[da] incidêdi ſindeſi. ſuèdiq[us] cura. tertia co
quèdi. Chyrurgia auſt q[ui] in offib[us] exerceak biſa
riā diuſiki[rum] p[ra]tia è offi[rum] ſolidatio fracto[rum]. ſcoba
enuſſo[rum] et loco reductio. et nos ab ea i[mi]cipti[us]
q[ui] in veſi è cura. et p[ri]mi de flebotomie disputabi[
lus] ſciëtie euq[ui] maiotis ſit vtilitatis et ad ſani-
tat[us] custo diā magis oportuna. morbo[rum] ipa-
potius ch[ui] alie hui[us] ſciëtie ſpecies pulſet.

LCapi.j. de flebotomie ſcia[rum] et legibus q[ui]s ne
ceſſariu[rum] est ſcire huus artificem.

Rimu quidè discipulù ſcire
de flebotomia expe-
dit qua[rum] p[er]ceperùt antiq[ui] 2 ditiones
medico[rum] q[ui] v. ſunt p[ra]tia q[ui]de ne p[ri]
uns flebotomek p[uer] h[ui]z nec ſener
reſit

Q[ui]s ſi ad flebotomu[rum] p[uer] p[ellix] et virt[us] ei[mi]ſura-
reſit

Practice

Maly 273

rerit ac possibile è passiòis alicu? sanguinee
ca difficilis qualis è suffocatio.masera, plen-
reſto? et ſiles his.nâ thier parètû minuas vo
luntatè. C. Secida est ne ſeruî nifi ex dhi vo-
luntate ſaguine minuas. C. Tertia ne i obſcu
ro id fiat loco. C. Quarta vt q flebotomato: è
oculos coliriis affuecat validis et elimâtibus
vt rufenario et basilicon. tntia indica et ſilib? et
cerebli purgatione?. et hyere bibat ſingul? âni
duیدٹibus pilt. aloes pilt ſingulis eddoma
dibus ſemel. aut i mêſe bis iuxta qò op? ſue-
rit. C. Quinta vero è vt quo minutio fit flebo
tomi muco tenuis ſit et lucidus nullâ habès
rubiginè nec squamas. ſitq? ei? nonacula nò
tenuis longa nec breuis grossa I3 vtriusq? me
di ſeruâs. Cui igitq flebotomie artè diſceſ
cupit opz iepm in venarâ ſenſu exerceat tpe
longo cu digitor sumo med? 2 indicis quate
nus inter nerui et vene ſenſum q flt agnoſcat
differentiâ carnêqz. Nónunq? eteîm venè ma-
nifeſte nò ſunt viſus ſenſu. ſed occulte carne
qz celate: aut plenitudinis corporis ca. aut ip
ſop nâ brachioz. aut qm ipſe subtriles ſit. hec
vt cognoueris brachiu ch vita strigendu. è. q
mediocris ſit groſſitie. nò ſubtilis q venaz
ſcindat nec grossa q ligatiòis nò rîdeat boni
tati. Sit aſt ligatio hec a loco cubiti. âſi. iiij.
remota digitis q 1 plenis ſiat corporib? forſis
in exilib? nò ſic. Sit q appreheſto tna in loco
vene loco prima flebotomie. 2 flebotomando
brachiu ch altera p[ipe] fricar manu et palma
ta aqua ſupſunde illi calida. tunc alid? illi qò
manu stringat vt sperhâvel ſile qd dabis: qua
tenuis ab inde venâ emittat 2 ſenſui tact? op-
ponat. Et ſi p[unda] eſt 2 occultatiòis magne
digitis loco ſuppone quo venâ opinaris 2 ſâ-
Guinè vtrinqz adducas. Et ſi ſub diſto reple
ri videris venâ illud è. ſin minime. Cet ch ve
nâ strinreris 2 nò appet tibi. ſolue 2 post p[au
cui ligâ qm tyc apparebit. Et ſi nec appet ſic i
hois manu aliquid ſuspende graue 2 onero-
sum 2 per hoiz dimitte qm oio appebit. Qd
ſi per occulta eſt venâ 2 a peccando nò ſerura
tis. digitis mediu in manu p[one] ſinſtra. 2 ſle-
botomî loco quo venâ ſentis imitte qm per
dei gratiâ minime fallit. Et ſi stricta: ceciderit
percuffio 2 duplicare vis fasciâ nò infundas.
salc superpone 2 oleb. nec flebotomî a q[ui] ſu
ſum applies qm dolozè puo cat. Nec vero ei?
mucronè aqua lauabis frigida aut calida ſit
aſt flebotomi muco lenis 2 ſubtilis acuimis
nec basilicâ minuas que in cubiti è fonte an
tem loci flebotomie ſenseris 2 tâges poſt n[hi]
q stringas. Caneqz qm nò nuncq subvena ar
teria est ip[am] attingens aut in eius laterib?
oqz illà tangere oz 2 qua in parte ſignum
ponere. tyc stringe. 2 q[uo] venâ incidat ituere
a ſigni loco poſtiti, caueaſq flebotomo eo ſe-

rire in loco in quo ſignu. est q[ui] arterie ſignu
p[os]uisti ab eaq[ur]a vacuï diuvertas lo c[ui]. A
time aſt arterie in brachio cubiti ſunt 2 ſi n[io]
super venas. I[o] ergo cum flebotomo descen-
dere oz 2 ad arteri ar[is] locis remoueri. quo q[
] flebotomak ab inc[omodo] liberet. Q[ui] ſub-
funt arterie basilice 2 ad flebotomiâ viget ne
ceſſitas in media flebotoma venat[us] in lon
gum 2 n[ò]p[undus] percutias: nec flebotomu
[2] imergas plurim[us] imo ad ſuperiora repris.
Et ſi in altero arteria fuerit latere vene flebo
tomu ab eo prius est ponêdu in quo est arte-
ria latere vt ad oppoſitû via ducat.nec t[in] c[ui]
pupugeris ſuper arteriâ pones. ſitq[ui] fleboto
mi muco breuis q[ui] hoc salubrius est. In ce
phalice aſt flebotomia a loco oz deſcendre la
certi i carnis partè.nec illâ minuas stricte q[ui]
fiet ap[ostema]. In mediaſtine vero ſpeculat
d[us] 2 canendu ne forte ſub ea quip[ia] ſit ner-
n[on] 2 ſquidem a d[ex]tris fuerit aut ſinſtris.
nerui confin[io] flebotomi impone caput 2 ad
salubre dirigas loci. Q[ui] ſi d[non]q[ui] media è ner
noz. inter vtris in longi ſit tibi via. Cui aſt
percuties venâ. ſtude vt perculſionè ip[am] in
corporæ facias venè. quo citius cicatrize. 2 la
to n[ò] educes vene. q[ui] ſi faceres facilis non
eſſet illi cicatrizatio. Sit aſt mediocris p[uc]f-
sio n[ò] lata. I[z] nec stricta. q[ui] ſi lata fuerit plu
rimi ersipet 2 dilatabit 2 solidari imorabit. ſi
stricta. n[ò] c[ui] tota ſua eribit ſanguis ſub[us]ed
q[ui] in eo ſubtile eſt 2 tenue 2 nónunq[ui] in bra-
chio ex ea accidit ap[ostema] 2 circa perculſio
n[è] vireſcit. opz aſt flebotomi mucreoz venè
quâtitate parua imergere. ſicq[ui] ad ſuperiora
venâ amputabis q[ui] ſic perculſio quâſtû ne-
ſeſte eſt dilatabit: 2 his que venè ſub ſunt non
officiet. Inſirio aſt eſt vt venâ paulul[us] di-
lates 2 ad eius interiora flebotomî imitas.
ſicq[ui] retrahes. nónunq[ui] eteîm flebotomî ad la
tus perducitur interib venè. 2 qui ſub ſunt ner
uos p[uc]tit aut lacertos aut arterias. ſitq[ui] fle
botomato inc[omodo]. In p[uc]ſſonis figura
intuendu. 2 ſi qui flebotomak duplicationem
eget. bis aut ter p[uc]ſſionè expedit facere lon-
gâ q[ui] ſi ſic ſiat cito n[ò] solidabit. Si t[em] hac
in habitudine brachiu reduca[ti] vena aperik 2
citius n[ò] solidabit. Et ſi ſemel duplicatio ne-
ceſſaria eſt: ſit ip[as] p[ra]ſueri ſum p[uc]ſſio. Et ſi
qui flebotomak n[ò] idiget ſit lata p[uc]ſſio. Cui
eteîm brachiu duplicabit foramie clauso p[uc]
ſlo citi q[ui] coglutinabit. Et ſi ſubtilis fuerit vena
in longi t[ide]a: 2 ſi grossa in lati. Et c[ui] q[ui] flebo
toma[k] p[uer] è. aut p[u]ſillanimis. p[uc]ſſionè fac
parua 2 strictâ quo velociq[ui] venâ ſolidek. Et ſi
m[am] a loco ad loci trahere volueris p[uc]ſſio
n[è] fac stricte 2 ſâguinè p[ra] ſuâ fluere ſine. An
plusi ſi vene h[mo]i ſunt vt ſub eis nerui aut a
laterib[ò]circi ſint. in longi flebotomare p[uenit]

3

Liber

ne forte neruo obuiet flebotomù & spafmi in
comòdu flebotomato fiat, aut ſke alind quæ-
admodù in ſelemia accidit, hec etem qùm iter
duas ſtatuta est cordas in longù incidenda è
amplius ſi neruis in longù percuffio, accide
rit minus erit nocumentù & saluti ppinqui¹.
Et cubit corda vena est incòſtans loco ¹ oc
culta hâc in longù incide cu flebotomo tenui
et incòſtatie eius loci intuere ¹ptem ¹ ad al
tero minues illà latere. Sic ¹ in oi facies inco
ſtati vena ligabiſſa eã, primum loco quou incide
da est. Uenap aſt flebotomia q in capite ſunt
vt frontis têporù ¹ earuq ² poſt aures poſite
ſunt. ¹q in angulis oculor ¹ sub lingua oiga
nicarib quarù cu necessaria, fuerit, patièis
ligabis collu, ¹manutergio aut lata fascia ad
modù ſuffocabis ¹ locu fricabis vene : donec
ſanguine repleat. Et frontè quidè cu aſcia fle
botomare expedit. vt. ¹aſcie caputvene ſuper
ponas recte loco inſronte. ¹ pcute aut cu di-
gito aut qua vis alia re. qùm statim aperietur,
quàdocub ergo pſens fuerint aſcia cu flebo-
tomo alio has no minuas. Et oto his oib in
venis pſundationè caueas ¹ fugias fleboto-
mò ¹ qn opus fuerit illud inducès ad ſupiora
ſic tibi assignati est reducas: qn venve os ¹vi
latabìſ fine flebotomi pſundatione, ſi etenim
his in locis flebotomù pſfundaueris incoomo
da pariatur multa. Aliquotiès nãq in frôtis
iminutione flebotomù oſt occurrit ¹ cepha-
lea ſequr. Et nonuſq in duap ¹ q in tribus ſut
venap iminutione lacertù illic ſubtractù per
cutit ¹ cordas, atq emigraneu gnatur diffici-
le ¹ cephalea Grauus, ac vifus debilitas. ¹In
vene aſt que ſub lingua est incisione, nonuſq
flebotomù lacerto obuiat aut neruis ¹ ligue
ſit grauitas. At in oculi anguli flebotomia no
nùq flebotomù oculu mouentè pugit lacertù
¹ straboſtas patièi creat. In organicis autè
aliquotiès collu moueu ferit flebotomo lacer
tus ¹ ¹paſmº ſeqitur colloq incurvatu. ¹At
vero que in pedibus ſunt venap flebotomia
in his ſit venis. due eap in pulſanti ſunt exte-
riori genu pte. ¹ due alie ſup cauillã. ¹q ¹ ſaphe
ne dicunt. ¹ ſcie due ¹q ſub cauſa ſunt a poſe
ſioribus in latere exteriori. ¹ due q in pedis ip
ſus ſunt pectine. Et genu due vene cu minuè
de ſunt. oz eas ligari ſup genu i core extrem
forti ligatione ¹ ſupinu ſtatue patientè, pedeſ
q ad ſupiora ſubleua ſicq flebotomatur? ve
nam inquifitam et inuentam in longù incide.
Due porro vene que ſaphene vocantur ¹ ſut
in interiori parte ſenu cum minuende ſuntſu
per cauillã stringere expedit. liij. digitis forſi-
ter, pedèq ſuper lapide aut corpus quod vis
ſolidù pone, pedèq forſiter imprime quoniu
ſic vena apparebit manifestius ¹ hâc in lon-
sum incides. Uena vero ſcia cu minuenda

Monus

est anche disgregatione stringere cœnient il
q
latis faſcijs lineis, aut bâbacinis: ligationè
hâc vſc cauille anterioza deduces. ſumès il
lã quatuor digitis apertis: erit ligatio eua
ſonis. ſicq flebotomãi pedè lapidi ſupero
nes, aut cuius duro ¹ sic venã inſiã in longù
ſlebotomabis ¹ iuxta qd opus fuerit patiæ
ſanguinè educes. Qui autez hac exi ex vena
ſanguis frigidus est. qn flematicus ut autez
ſanguis emiſtio ſufficiës erit ligationè ſolue
ab inferioribus pùm ad ſupiora. Opz ho fle
botomia haru oim venarù in longi fieri ne for-
te neruis vel corde incòmodum ex flebotomi
extremo accidat: ¹ ſic flebotomato clauditas
pariak. Nonunq aſt abinde interit qn spaf
mus accidit, porigitur qvs dì ad cerebrì
pueniat ſicq cerebrì spafmaq hò moritur.
In venap aſt duap que i pedis ſunt pectine
iminutione. Ligationè ſup cauillã fieri cœnient
ſicq inſita ¹ inuèta vena in longù minuaf.
Cum autem venas has flebotomaneris ſan-
guis ſi imorabik flebotomie ſuppone locum
olem oline ¹ palmam flebotomie ſupporo
ne pedemq in aqua calida: quoniam hacin
habitudine ſanguis p[ra]out expedit definet.
(Quæ etià oportet in flebotomando cauere:
ne forte in eius ſint ſtercoza concluſa vifceris
busquonià maluz vena namq cum minuitur
ab intestinis malos contrabit chimos. Si an
tem ad flebotomum res ipfa coegerit intefl
na purgentur ¹ ſtercus euacuetur aut cum li
ciùs aut certe clifteri. Et cum ſebicitatez
minuere vis ¹ et eius circularis est ſebus, circu-
tus die flebotomum caueas. Quod ſi conti
nua è in diei minuues principiùs ea. ¹f.hora quæ
in eo virtus valentior est ¹ calo, quietior, ſle
q ¹ cuius calida est complecio in estate mi-
natur. Cuinus autem complecio frigida est ¹
tempus hyens in die medio minuatur. nec li
lius ſanguinem prima extrahes vice. niſi mo
dicum ¹ poſt modicum dabis ſtopi pomo-
rum, aut poma ipfa ¹ citonia. Nec vero illum
flebotomari, cuinus ſtomacq debilis aut epar
expedit, aut in cuius plurimum complectione
frigus dominatur: ¹ cuius corporis vene pla
ne ſunt: aut corpus rarum niſi cum timote
cautela ¹ necessitate vrgsente. Nec vero illum
cuius debilis est virtº minuas niſi morbi alio
cuus difficilis causa impulerit qua magis
patienti timeatur vt ſuffo catio est pleureſſi-
q ¹ peripneumonia ne ſanguinem ſemel ex-
trahas caue ſed paulatim ¹ vicibus numero
ſis. Quod ſi in huiusmodi habitudine vali-
da fuerit virtus ſanguinem vſc dum eius al
teretur color fines effinere: ¹ ſi non alteratur
certe donec ſincopis accedant ſigna. nec yes
te ne ſincopis hæc in pte fallat. quoniu ex quo
rundam est hominu cœnuetudine: deſciſt eam

Practice

Maly 274

nónulli antequaq & necessaria est extrahat sanguis cœtitias: duplica ergo & languine iuxta qo'd op9 fuerit educas. Et o2 te id qo dico sanguis intelligere immutatione: non solu ab nigro in rubeü ei9 expectare alteratione. I3 ab rubeo in nigru. hocq in calidis. facieðu est a patib9 magnis q in viscerib9 süt:vt pleuresis i in peri pneumonia. atq epatis a pathe: his nãß i a patibus sanguis corruptus est puiridus:ideoq 1pm extrahere doncet imutet rubore expedit. quo sanguis exere corruptus i in a pathe oino coluclus: i si q exit rubens est. hoc ergo facieß du e: ci sufficiens virt9 fuerit. i ad hmoï respò des defideriis et aſtoq inuètutis stat9 aut illi p: cima tépus vernu aut téperati aeris. Cu autè res ecotrario se habebit: eritoq 3tus debilis. et aſtoq puerilis. aer. et tépus nimy caloris aut còtra frigoris: tu c iuxta qo'd 3tus etas tépusq prefens sufficiet languine extrahe. et hoc no le mel I3 paulari sepeq dœc quâta e necessitas fuerit iminut9. Et in hac pte diligestius intuè: db in etate. qm nonuß patiens septuagenarib est i fortoio magniq sanguis eductioni sufficiës. hoc aut fit si pleni sit sener corpis me diocris coloris i pfecte: a ferate mèbiorum 3tutis: 3 iuuenis albi coloris. piguis pillisnuus. vari corpis. hoc ci aduerferis no erpe dit senæ a sanguis minutiò arcere potiò 3 iuuenen cu19 hec hitudo e. hefùt 3s flebotomia auctore leges scire expedit 3s dixim9:regulocq 3 trâites 3s affignauiq9. Cuiusq ât venap flebotomie vtilitatem iâ hoc loco exponem9. CCaplin. 3f. de venarù q flebotomam cœtitate e earum vtilitate.

Enarù que minuştur vti litatæ eo exposutus loco quo de passioni et moribus dictus medek qbus flebotomia necessaria est. sed hoc ipfmi pietenti pontimus loco quo lectoris intelligens tia facili9 admittat. Dico ergo qm que minuştur vene in hois corpore. xriij. qua2. ij. in manibus sunt. mediaſtine. ij. cephalice. ij. basilice. ij. alares. ij. cubiti corde. ij. 3 felcìe. ij. In collo et capite tres decim. due téporù vene due que post aures sunt: due in oculoſi anguìis. organice. ij. verticis vena frontis vena. puìis capitis vena: 3 que sub lingua sunt due. In pedibus octo sunt vene. vene due in genu vtriusq exteriòi pte. saphene. ij. scie. ij. pectinis pedis. ij. sunt itaq. xriij. Cet mediaſtina quidem vena. illa est que in cubiti est fonte. inſlexioneq a latere finiſtro: einſoq imminuto prodeft passionibus et morbis qui in membris sunt a furculis vqo'd sub hypocundrijs potis. CCephalica autem est illa que in ſupenoriori est brachú parte a latere extranei confinibus. einſoq flebotomia morbis medetur et

paffiòib9 q mèbris accidut ſup ſurculas potis i flurui sanguis a narib9 multo. Cet vevo basilica illa est vena que in inſleriòis brachij inſerioribus videt ſub mediaſtina i eius iminutio paffiòibus vtilis est inſeriorib9 que ſunt ab epatis termino i ſplenis vqo'd pedum mèbia: i muliep sanguinis flurui atq ab inſerioribus ad ſuperiora materias contrahit. CBasilica aut alaris vena est q basilice ſuppoſita est ſub cubito statuta inſerio ab ptis extranee vicinia: i e9 flebotomia paffiòibus pdeſt q pectori accidut pulmo diaphragma i anhelitus angulijs. Cfrontis aut vena est illa que in fròte ſtat recta: i flebotomata dolozibus capitis prodeſt: maxime q his que capiti ſunt pupi: quæ admodum ait hypocras. Cuì doloz in capitis est pupi: frontis incidat venam. prodeſt quoq cephalice i oculoſm dolozibus. Cet que autez in temporibus ſunt flebotomate cephalée continue medentur et diuturne. Cet verticis vene iminutio vlcerib9 i pustulis que in capite ſunt pdeſt. poffunt. quoq tépo2vene minute cephalée: vt duci est diuturne i emicraneo ad cu19 oculos acuta dcurrit ſuppuitas. Que yo poſt aures ſunt venar: aciſio. emicraneo: pustulis q in cu te ſunt capitis 2fert. Cet q in oculi angulo e vena minuta oculo2medek dolozib9 vt purigini ſiblet 3 obtalmieveteri. Et vene flebotomia dolozib9 pdeſt oculo2. 3 aduſtioibus q in genis ſunt emorroidib9 quoq i purigini ac pustulis in naſo lentiginiq. Cet que ſub ligna est vena minuta inſuguli6i prodeſt ſi ei9 diuturnum fiat tempus. Cet autem vene que in ceruice est scotomie que fit ex ſanguine pdeſt inciſio: anterioribus capitis dolozibus. Clene autem que in pedibus ſunt hæbent vtilitates. vena que in genu est exterioribus iminuta. reni medek dolozib9 i apostele mati 3 vesice dolori ilioſiq dolozibus quoq matricis i corarum ac menstruoz3 amputati0. CSaphene autem flebotomia matricis prodeſt i dolozibus i apostematibus et que ei contingunt vlceribus. que testibus acntid 3 femoribus cruribus 3 meſtruo2 con cluſioni. CScie autem vene inciſio genuum confert dolozibus i sciaticæ. CSicq 3 vene q in pedibus ſunt eari iminutio prodeſt ſcia tice i non illa inueniatur oz aut hag cuinſoq iminutione a còpete1 fieri latere qo'd paſſio ni oppoſi6 est ſez fi paſſio fuerit in latere deetro i iminutionez fieri in ſinístro expediet ſin econtra. Utere autem marime flebotomia cù ſanguinea ſuperfluitas in corporis est proſu do. Cum autem inter cutem i confinia cu2 fi tüs euacuabis. Cum autez inter corporis ſfun dum i cutem ſuperfluitas erit. cum iuudinisbus eſabnis. Est aut ſlebotomia fortoio: euaz

J 2

Liber

cuatio ſtiatque iſque et irrudies forſi9 enacuſt
ſi ſitia hoc eſt q6 de veniaſ ſlebotomia appro
bare voluim9 n6 pulſantium et eap vtilitate.
Utenarit aſt pufantii inminutio cuiſ pdeſt
mèbzo in quo ſanguis adunat calidus ſubſi-
lis et nocés ſi prima illi minuſ arteria. ſiqdè
hec arteria magna ſn fuerit pdeſt et et ſi hoi in
operimètis dolor inueniak intim vt puncturaſ
ſentiat. dehinc ille dilatatur dolor et ad certa
in al. circum contina trāſit.

### CCapit. iij. de arteriæ amputatione.

Nonnunç flebotomâti incidit
delictu in basſlice iminu-
tione cuſ flebotomi extremi ad ar-
teriæ vſoq extêdik. effluitque ſanguis
nec ei9 cohibeſt exiſtus. Eſt aſt arterie ſanguis
nis ſigni et ei9 exiſtus in ſaltibus ſit illi colo-
rubens clarus. hoc ſi acciderit et nò 2 ſerit me
dicamia frigetia ſed nec adurétia arteria opz
2 rimari et amputari. amouebis itaq cutè a lo
co arterie 2 reliq ſegregabis corpora que cir-
cuîst at vt carnê: ſed cu ſennera ſupêdes. tunc
vtrus latus ligabis cu filo ſerico forſtiter et fir
me 2 in duo ſic illâ medâ incides eo loco quo
flebotomum incidit. medicamiaq adijcies lo
lidantia vt aloem. ſarcocollâ ſanguinê draco-
nis candaruz 2 his ſimilia. fasciſſo aſtringes
ac vittis.

### CCapitul. v. de apoſtematis aporſima dicti medela.

Naus
apatis cæs et ſigna illo
oſtêdimus loco quo de
morbor in cutis ſupſicle
accidêtis ſi
ſquis diſceruim9. Eſt ât apâ q6 ex ar-
teriari accidit ruptura et ſciffura cu cuti vuln-
9 aut 2 tritio nò ſupſiat. hoc 2 apâ cu in alio 2 tin
git aut inguib9 aut collo. aut alij ſhom locis
in qbus arterie ſut magne nò opz ferri adhi-
bere cura: qm ſi feceris ſâguis erupit et effluit
patiêſo depit. Cu ât in paruaz eſt loco arte-
riaz tuc ei9 incipîda vt dicta e cura: 03 i lògû
cutê findere. 2 q in loco e ſanguinê eſhere: 2 ar-
terias diſcoopiés olio corpi9 denuda circupo
ſtiz. 2 cu ſennara arteriis ſupêde. Dehic aſt ſu
mes acu i q filu ſipos fueris ſerici 2 ſub dnab9
arterie imittes extremitatib9 ſicq nodâs filuz
incides: ſicq 2 in altero facies latere. tuc locu
ſanguie purgabis: 2 ſanguis loco pânî ſuppo-
nes vino inſuſuz p hozâ. ſicq3 puluerê ſupmit
tes carnê adducêt: poſt quê vnguètis ad idez.
Eſt apâ hoc er arterie facti eſt kiffura. qua-
tu potes cu digitis ex ipo appreheſde apate cu
cute. tuc acu ſupra cu filo ſerico optie cotozto
ſub apate ab altero ifige lateſ eo i loco quê ap
phêdilis 2 forſi ligâs apâ p mediú finde. oem
q3 q inest ſanguinê eſhe. Tuc aſt ab oi incide
ſorcipe latere vſq3 loci terminu que3 ligasti. 2
ſic fasciam appone qua vino inſuderis et oleo

Monus

vnguentumq3 carnem adducens.

### CCapi. viij. de arteriarij que poſt aures ſunt amputatione.

Jrimus arteria

rù poſt aures ſut sahaſe pdeſſe
âputatione 2 oculorum cronicii dos
loib9 paſſiòiq3 ſcotomie dicte 4m
ergo pilos erradas 03 q auris vicinârptib9
arterias iuſtigâ. qm ſub digito pulſantes in
uenies vt iueneris locu ſigna ecaſtro et ſic
arteriâ 2 nus os âputa ſitq3 âputatio ſub duo
rù Ætitate digitorum. Cu ât arteria ſub digitis ſe
ſum nò cadit 03 ad auris radice ad exterio-
tiij. mêſurare digitos strictos 2 ſic locu ſinde 2
arteriâ in latu âputa. vt ſâguis eo vſq3 ereat
vt fiat alb9 ptinget ât ictisvoq ad os. Et cuj
media exierit ſâguis ſtitas ſiphacê q ſup os
eſt capitis finde ne forte calidum illi accidat
apa 2 os abzades ſicq3 icitione cu licinij ex
pânò stringes 2 reliquior deiceps vulnere 2
raz adhibebis. Qo ſi carnis pductio inorat
ſuper os ſcalpere ipſum 2 abzadere opz.

### CCapi. viij. de arteriarum que in temporib9 ſunt abſtractione.

Antecedêtibus

dirim9. qm ariaq 2 ip tbip9 ik abſtra-
cio emigraneo pdeſt 2 oculò dolotì
bus cronicii 2 cataralis caſis decur
ntbusq3 pûgêtib9. 2 apatib9 q in têpòp ſunt la
certis. Si igk he diuturne fiat paffiones. nec
alia p medicamê qfert cura. arterias duas ab-
ſtrahere expedit q in tpib9 ſunt quê admoduſ
assignabo. pilos igk abzade têpòp. 2 arterias
palpa cu digitis donec pueneris. Et v ſiſſici
lis eap 2 eu itio. aquâ loco calida itillâ 2 ca-
tapta 2 ſic locu palpa. vt iueneris collu cu ple
na stringe fascia qten9 repleaſ arterie. 2 mani
ſeste appeât. ſicq3 attrameto ſigna tuc alicut
ipera ministro cutê q loco ſupeſt digitis ap
prieheſam ſubleuare 2 cutê ſinde maſſeth9 tuc
ab vtroq3 latere cutê cu ſenaris ſubleuabis 2
arterias ab oi pte nudâs corpa âputa2 circu-
poſita qten9 maſſetâtib9 appearat 2 oib9 circu-
iacetib9 lidereq corpi9. Et si qde arteria ſub
tilis fuerit ad ſupioza eã ſertêdere cu ſennara
2 uenit. 2 ab vtroq3 ſupſêa icides latere. eufu
q3 frustuz educes. ſicq3 q6 iter duas e ligatio
nes âputabis 2 medicamia iniijcies vngueta
q3 adhibebis. Qo ſi magna fuerit arteria fin
das illâ 2 ſâguinê iuxta q6 op9 fuerit extrahe
ſicq3 cu filo ſerico duob9 in loci ligatîo vte
re 2 âputatîo 2 ſit iter vtrisq3 truì digitorum
Êtitas 2 ſic q6 mediú fuerit âputa medicamí
nibusq3 vtere carnê addu cêtib9 vt pluere cro-
ceo 2 medicamie ex ſarcocolla 2 poſito zalo-
thure dracoonis ſanguine 2 fascia ſupernone.

Practice

Malp

275

atque cum vnguentis cura.

T. Capit. viij. de chyrurgia que in carne fit, et pumum de sitia et eius vtilitate.

Hyrurgiaque i carne exhiberit:
alia amputatio: alia incisio. alia coquedi officii. Et in chbº ytimur
passiones alie oibus accidut mé
bris corporis sub vna figura et a
rum vna est cura: queda aut quibusdam pprie
sunt mébris fine aliis et cuiusqæ eapæ cura alie
rius cure diffonas est. Et que i oibus mébris
sitis est cura: sitia est superflue carnis absfitio:
et incisio nodationis et cancri: vicerum malor
et clauor verucarui et sagittarii eductio ac in
heretis corpori. Cura aut ppria mébro cuius
yt yngularu oculi remotur et supflue que i na
so est carnis amputatio: alieq hmoï passioni
cure que mébris pprie sunt. quæ admodi de-
inceps dicemus iuxta mébro ordine a supio
int incipiens yseque inferioza. hie aut de ea tracta
bimus cura que in oibus est mébris cōis a si
tijs primordiis sumêtes et eius vtilitate et his q
sæ sequunt. C. sitia tribus ytimur modis. p.
sus est cu incisione. secudue est vacua fine
cisione. cu isne tertius. Et que cu incisione fit
aut in pvisytimur ea pueris quor etas flebo
tombi no admittit si eor ex sanguie fuerit pas
sio flebotomie loco. Et si quidè paffio in capi
te estuat oculis et his slibus: sitias ponere er
pedit in capitis puppi. sitis earuis incisio que
spissum no træsgrediatur cutis. Si aut paffio
huic prima est capitis loco collo sitia appo-
nik. quoq in capite sunt trahés deducat. Et si
a medio in remotio loco atrahere volueris
sitiam inter scapulas pones. Ænonunç autez
apponimus et brachyijs cruribusq. ppter eos
qui his in locis sunt morbos. virt porro et mu
lieres sitijs cui in cificatione vtuntur quo malus
extrahatur sanguis a mébroz. pfundo. simul
q cí sanguine mali educant humores. Et si
modici fuerit extrahedi sanguinis necessitas
oporzebit icisione no. pfundã fieri. Qd si mul
tum opus est ducere. multa sit incisio et pfun
da. Et si tenuis fuerit sanguis. incisione i cute
nò pfundã exhibe. si grossus ad carnê vcfp
fundã deduces. Et si ex alciuº mébrzi amplio
rem sanguinis quartatê volueris extrahere.
incisio amplius pfunda fiat. chis măvtriusq
großiţiţ et subtilis medici incisione exhibe té-
peratã. C. utimur aut pluribº in locis corporis
sitijis et cuijs przia ascribik vtilitas. abufdam
in passiòbº marie. ponik in capite sitia et pal
mo a supcilijis remota. in capitis medici: q co-
poris medek gravitati totiº. elephatieq et fur
suri capitis imoderarii hestigini. cu er sanguine
fiat. dolori qz renbi et testis apostemati.
Et si eiº loco yene quis arteria magna przia e

arterie cavendus erit locæ ne forte illi icidat
incisio: si et eri inciderit: amputari sanguis flu
rus no poterit. Et si amputari decursum còti
serit méti officit auditui et visui. Caponik chz i
capitis diuisione et coloris liudio faciei. pdeſt
ſensuï turbationi oculoz passionibº vt ingeri
bus. ſcabeti ſturui ſupori auditus gravitati.
auris. prurigini et pcuriòibus. nariſi fetori. ce
phalee. et oris dolozibus. Et in cerutce posta.
puppi ſcal capitis ſup collu digitis. iii. q pue-
roz. pdeſt obtalmie et anriſi dolozibus aponte
matibº. gravitati capitis et palpebraz scabeti
q eapæ et lentigini. véto ſtitati. ſbile et ſturui. Et
in fancibus que dolori med: k molaris et lin-
gue. singiuaris apostemati obtalmie et auris
dolozibus ac apostemati: ſed et in hac affidut
tas tremore adduct et loci albozem. ponik zin
mento. cuins est vtilitas pustulas et oris vlice
rationes. Singiuaz apostemata ſlere. appli-
cat et ſpondilu principio. que melancholicis
pdeſt passionibº manie. et anhelitus arcta-
tioni. cordisq. si er calido ſit tremori. Est et q
in latere ponik ab inter ſcaplas declinãs. epa-
tis extrematibº prima et est si manu poffuerz
ſinistræ ſup ſcapulæ dextræ ad aliæ pcurſeris.
cadit ſup aliquæ partè in latere ſinistroz sitia
yocat lateris. pdeſt asit veneni potni et spleni
apostemati. a latere asit dextro. epatis. ardo-
ri et apostemati medef. Caponik et iter anchas
que emorroidiæ et ſturui medek sanguinis. ac k
tenasmon apostemati ac eiº pcurſioni et men-
ſtruis imoderatis. ſed vire sanguinis. ardo-
ri renz. et vire adſtioni. testijs er corupto ſä
guine apostemati. fetori vulne et eiº prurigini
furù culiſq. et scabeti iguinu nec veneri si cum
opas fuerit adhibeaf offici. Si autè fine nez
cessitate quis ea vtaک. dotsum debilitat renes
extenuat et eor adipè lique facit venerçs imi
nuit. Et et crurz sitia. a cavilla palmo aut di-
gitis. iiij. ſub genu. in curis manifeſte. educi
turæ ab inde ſtante hole sanguis q cholere p
deſt nigre et aie malitie. epilepsie. apoplexie.
métis coruptioni. ſingultati. ſcabeti. prurigi
ni. oculoz tenebroſitati. hestigini. ſciatico dolo
ri. Et oz ch ſup crura sitias ponere volueris.
vt balneu patiæ ingrediaſ et ſup crura aquaz
fundat calida et horaambulet quo ei9 tenue
tur sanguis: ſicq. ſup ſcamnum ſedeat et ſitijs
sanguis erſugaſ appoſtis. xrr. circiter vices.
Cponik aut z sitia inter mulieris mâmillas q
marie méstruoz sanguis ſturù placat. Sed et
in coris ponik et méstruoz diuſioni. pdeſt. oz
asit pze9 fortiter ſugere ſicq incisione exhibere:
ſitq hò ſedès pedibº ertéſis et adinuic copra
tis: poneſq. ſitiã i core ſupioribº. Sup genna
qz ſitia diſponik. cu hò pedibº ptensis ſedet. et
hec ſup offiæ coran ponik extrema et disgrega-
tionizpxia: atq hº ipa sennu. pdeſt apofcati

I 3