PAVLI RICII PHISICI CAESAREI AD CELEBREM

Artium & Medicinæ Doctorem Sigismundum Grim
Auguftanum operis Alçaharauij cōmendatio.

Lçaharauium inflignem Medicorum quem lectitandum præbuifti para
phraſt en totu fere & magno quidem oblectamento curſim euolui. qui
mira quadam facilitate & clara verborum ſerie, tam vaſta & vix huma-
na intelligentia comprehenſa Medicorù dogmata breui admodum nec mutilo
quidem compendio perſtrinxit. Vnde ſatis admirari nequeo quæ nam ſors atra,
& quis nubilus ſyderum vultus preclara huius viri monumenta apſexerit ? ad
hunc vſcb diem cæco carcere clauſus luce & multorum ſtudioſorum virorù (præter
vnicum Matthaeum de grado virum medica facultate percelebrem cuius ore paſ-
ſim Alçaharauij verfatur authoritas) intuìtu & lectione caruerit. quem vtiq (pace
aliorum dixerim) nullo medicorum (poſt medicinæ parentem Ypocratem eiuſq
interpretem Galenum) inferiorem dicere minime erubefco adeo concilius, ſimul &
locuples, nec minus clare erudite quæq humanæ compaginis ſynthomata per
ſingula morborum, cauſarum, ſignorum necnon & arcanorù medicaminù ac pi-
gmentorum copiam proſequitur. Quapropter cum nihil laudabilius nihil vnq, ſu
erit virtuolius, nec diuinius q, beneficëtia & ea quib potiſſimù mortaliù vitq &
saluti confuliur preſtare comoda, non poteris (vir optime) abſq aliqua inuidiæ
(quù ſeul ſit a te) aut incuriæ vel defraudandi nota deſiftere quin frugiferum hunc
authorem ſqualido & diuturno carcere eruas ac libere proſeras in lucem quod ſe-
dulo quù ſeceris perennem mehercule reportabis cum ſuperis mercedem & indefi
cientem cum mortalibus laudem gloriamq conſequeris æternam, Vale.

Cautum est priuilegio Leonis Decimi Pontificis Maximi
per vniuerſum Christianum orbem ſub excōmunicationis, atq
in ditione ſua ſub decem marcharù auri puri pœna; atq edicto
Maximiliani Cælaris inuiecti per vniuerſum imperium, ac in ter
ris ditioni ſue ſubiectis ſub decem itidem matcharæ auri mulctæ:
ne quis hunc Alçaharauij aliter Açararij: librum per ſexennium
imprimat aut imprimi faciat ſiue etiam vendat: quod dictum
ſibi quiſq putet.

Tabula Alfaharaniij

INCIPIT TABVLA ALSA
HARAVII Tā theorieæ ḿpra
ætice indicans in quoto folio
quicuſp Tractatus, Sectio
& Capitulū reperiat: qd
ue in quocuſp capi
tulo tractetur.

Theorica igitur Alfaharaniij diuiditur in
fedecim tractatus.

Tractatus primus diuiditur in quatuor
capitula.

folio primo

Capitulum, i, fol. i,
Capitulum, iiij, fol. 1, eodem
De complexione tempor. anni. Ca. iiij. folio. eo.
Humores ex quibus fundamentu corporis ex fit quatuor sunt. Capitulo. iiii. folio eodem
Sanguis duobus modis est fo, eodem
Colera o rubea in qnq. modos diuidiſ fo, eodē
Flegma q. i qnq. ſiſter modos diuidiſ fo, eo.
Colera vero nigra in quinq. diuidiſ modos fo, ii
Traſtat9 ſecuſus de mebriis Capi. vniuſt fo, eodē
Traſtat9 terti9 de ſytutib9 & ſpiri:ib9 Ca. i, fo, eo.
De cōplexione qua virtutes naturales operatiōes
fuas operantur, Cap. iiij, fo, eodem
Traſtat quartus de anathomia membror: ipſo
rumq. iuamento, Capi. i, fo, eodem
De iuamento lacertorum Capi. iiij, fo, iij.
De numero iuamenti voluntarie motuſ & ipſo
rum operationibus capi, iiij, eodem folio.
De numero lacertorum capi, iiij, eodē fo, iij.
De venis capi, v, fo, iij.
Venæ vnde efficiuntur rami donec perueniunt ad
pedem, ca. vi, eodem folio.
De disposizione membrorum eorumq. natura &
operationibus ca. viij, eodē fo, i.
De disposizione oculi & eius tunicis ca. viij, fo, v
De disposizione auris & eius natura ca. ix, eo, fo.
De dispositiõe nasi & ei9 natura ca. x, eodē folio
De dispositiõe lingue cufi9 natura ca. xi, eo, fo.
De disposizione meri & ei9 natura ca. xii, eo, fo.
De dispositiõe ſtoſachi cufi9 natura c. xii, eo, fo.
De disposizione gutturis q. est canna pulmonis &
ſui natura ca. xiiij, eodem folio
De dispositiõe pulmoſis & ei9 natura c. xv, eo, fo.
De dispositiõe pectoris & ei9 natura c. xvi. fo, eo.
De cōplexiõe cordis & ei9 natura ca. xvij, eo, fo.
De dispositiõe inteftinos: eorumq. numero & cō
plexione ca. xvij, fo, vi.
De dispositiõe epatis ei9 q. cōplexiõe c. xix, fo, eo.
De dispositiõe fellis & ei9 natura ca. xx, eo, fo, i.
De dispositiõe ſplēis & ei9 cōplexiõe c. xxi. eo, e.
De disposizione renum & earum complexione
Capitulum, xxij eodem folio
De disposizione veſicæ & eius complexione
Capitulum, xxiiij eodem folio
De disposizione teſticulorum & virgæ & ipſoru

complexione ca. xxiiij, eodem folio.
De disposizione matricis & eius complexione.
Capitulum, xxv, folio, viij.
De disposizione tunicæ ventris quæ dicitur mira calhetan & fui cōplexione ca. xxvi, fo, eo.
De dispositiõe mamillarum & earum cōplexione
Capitulum, xxvii, eodem folio
De differentia quæ eſt inter cibum & medicinam
Capitulum, xxviiij, eodem folio
De gradibus eductionis humorum cum medicina
laxatua ſuperfluitatum ca. xxix, fo, viij.
De composizione medicinarum laxatiuarum
Capitulum, xxx fol. eodē
De operatione composicionis ſpecierum ſequitur.
Capitulum, xxxi. folio eodē
Traſtatus quintus de dispositiõe corporis qui con-
tinet capitulū vniuſt, fo, ix.
Traſtatus ſextus de dispositiõe cgrit adinſi qui di-
uiditur in ca. xxv ca. i, fo, eodē
Signa egrediendi modiij naturalem ca. ii, fo, eo.
Species ſignorum ca. iiij, fo, x.
De plenitudine & ei9 ſignis ca. iiiij, fo, eo.
De ſignis pleſtoriæ ex domínio ſanguinis
Capitulum, v. folio, xi,
De ſignis ex colera rubea ca. vi, eo, fo.
De ſignis dominiij flegmatis ca. viij, eodem fo, i.
De ſignis dominiij cole. nigre ca. viij, fo, xij.
De ſignis corporis equalis cōplexionis ca. ix, eo, fo.
De ſignis cōplexionis corporis ca. x, eodem folio
De ſignis cōplexionis cordis ca. xi, eodem fo, i.
De ſignis cōplexiōs cerebri ca. xii, eodem fo, i.
De ſignis cōplexiōs epatis ca. xiiij, eodē fo.
De ſignis cōplexionis pulmonis ca. xiiij, eodē fo.
De ſignis cōplexionis ſtomachi ca. xv, eodē fo.
De ſignis cōplexiōs ſteſticulorum ca. xvi, eo, fo.
De ſignis ſanatiōis & perſationis in dieb9 creticis
capitulum, xvij, eodem folio
De ſignis pronoſticantibus bonitatem crifiſ aut
eius maliciam ca. xvij, eo, fo.
De prima cognitione conditioniij infirmorum ap-
parentia ſigna ca. xix, fo, xiiij
De ſignis pnoſticatiuis acciděiij ca. xx, fo, eo.
De ſignis & ſignificationibus quæ reſultat ex aere
venis & per pluuiam ſk ca. xxi, fo, eodē
De ſignis aeris & ipſius iuamēto & nocumēto ſk
capitulum, xxij, fo, xv.
De ſignis oſtedentib9 digestione ca. xxij, eo, fo.
De ſignis tempor u ſebris: ſequitur nunc &c.
capitulum, xxiiij eodem fo, i.
De ſignis ſebrium eo: numero cauſis & modis
capitulum, xxv, eodem fo, i.
De frigore & rigore ca. xxvi, eo, fo.
De dietatiõib9 ſe fabricantiiſ ca. xxvii, eo, fo.
Traſtatus, viij, cōprehendens duo capitula ca. i.
De pulſus dispositiõe & ei9 ſignificatiõib9 fo, xvi
De modis pulſus & ei9 cauſis &c. ca. iiij, eo, fo.
Traſtatus, viij, de vrina & egestione eorumq. ſi-
gnis & modis continens ca. viij. & ſequitur
capitulum, i, fo, eodē
De modo acceptionis vrinæ ca. iiij, fo, xvij.
De ſignis vrinæ ca. iiiij, eo, eodē
De ſimplicib9 cuiuſlibet vrinæ & de cōpositione
ij

Tabula

vrinæ R

ca. iiiij. eodem fo.

De disposizione vrinæ

ca.v. eodem fol.

Designificationibus vrinarum in ipfis egritudinis
bus fub compendio ca.vi. eodem fo.

De resolutionibus vrinæ sequitur nunc capi.vi.
fo.xviij.

De iuuamêto & eius nocumento ca.vii. fo. eodë
Traçatus. ix. de euacuatiœ cōrinens duo capitula
capitulum. i.

De egestione bona & mala

eodem fo.

De iuuamento euacuatiōs languinis & eius nocu-
mento ca.ij. eodem fol.

Traçatus. x. habet tria capi.

ca.i.

De iuuamento euacuatiōs per fluxum ventris &
eius nocumêto dispoſitiœ atq. operatiœ eo.fo.

De iuuamento vomitus & eius nocumento ca.ij
fo. xix.

De iuuamento coitus & eius nocumêto modo fui
vsus sequitur ca.ij.fo. eo.

Traçatus xi. etiam tria cōprehendens capitula.

De iuuamento balnei eiusq. nocumento capi.i.
eodem folio

De vſu motuum & eorum iuuamêto & tempore
capi.ij. eodem fo.

De iuuamêto ſomni in ſuo tempore ca.ij. eo. fo.

Traçatus. xij. habens duo capi. De iuuamento ci-
bi & eius vſus iuxta modiij debitum ca.i. fo. xx
De indecenti cibo ca.ij. fo. eodem

Traçatus. xiiij. etiam duo continens capitula

De regimine potus aquæ sequitur ca.i. eodem fo.

De iuuamento potus vini ca.ij. eodë fo.
Traçatus. xiiij. tria habens capitula. Deregimine
mundiſcationis corporum a ſuper ſluítatibus
capitulum. i. fo. xxi.

Sequitur nunc de cōſuetudine

ca.ij. fo. eo.

De regimine inſirmi

ca.ij. eodem fo.

Traçatus. xv. cōprehendens capi. vnicum de re-
gimine acutorum morborum eodem fol.
Traçatus. xvi. & vſtimus etiam vnicum habens
capituliij. De euacuatiœ humoris cerebri & cetero
rum membrorum fo. xxij.

Incapit liber Alzaharauiij alias azarariij cōtinës
operationem ſeu præſicam medicinæ qui in tri-
ginta duos diuidentur traçatus.

Primus traçatus parritur in duas ſeſtioniæ: quaſi
prima eſt de egritudinib9 curis & partiij externa
rum capitis. Secunda ſeſtio de alijs capitis egritu-
dinibus & etiam neruorum primaque ſeſtio diu-
ditur in. xvij. capitula fo. xxij.

Capituliij primiij de enumeratiœ paſſionij curis ca
pitis fol. eodë

De paſſiœ allopiciæ

ca.ij. fo. eodem

De egritudinibus tineæ alias ſerpëtis ca.ij. eo. fo.
De caluicie ca.iiiij. eodem fo.

De depilatione capillorum

ca.v. eodem fo.

De cōſiſiœ capillorum

ca.vi. fo. xxiiij.

De dealbatione capillorum

ca.vij. eodem fol.

De caſupílorum ſuperciliſiij ca.vij. eodem fo.
De pufſulis capitis q. alfahara dicunſ c.ix. fo. eo.

De pufſulis capitis q. dicitur alraba ca.x. fo. eo.
De pufſulis capitis q. dicunſ alfahafa c.xi. eo. fo.

De aſpātibus generatis in capite q. dicuntur alde-

mamul

ca.xij. eodem fo.

De pruritu accidente i capite

ca.xij. fo. xxv.

De ſcable capitis ſequitur

ca.xiiij. eodem fo.

De ſurſure capitis ſequitur

ca.xv. eodem fol.

De pediculis qui generātur i capite & in toro cor
pore &c.

ca.xvi. eo. fol.

De multo ſudore accidente in capite vt ſequitur

capitulum. xvij. eodem fo.

Secitio ſecunda quæ eſt de alijs capitis egritudini
bus & etiā neuor. diuidič in ca.xxxxvj. de egritu
dinum capitis enumeratiœ ca.i. eodem fo.

De dolore capitis

capi.ij. eodem fo.

De curatione ſpem doloris capitis ca.ij. fol. xxvi

De dolore ſoni accidente in cranoey qui dicitur al
baicza ca.iiij. fo. xxviij.

De dolore medietatis partis capitis qui dicitur al
fakira ca.v. fol. eodem

De vertigine

ca.vi. fo. xxviij.

Decuratiœ vertiginis ſequitur ca.vij. fo. eodë

De aſpāte cerebri q. dictiij ſiſen ca.vij. eodë fo.

De aſpātib9 quæ ſunt in cerebrio ex mala qualitate
& putredine naturæ ſequiij &c.

ca.o. fol. xxix.

De aſpāte q. dictiij alhaura

ca.x. fo. eodem

De vigilijns

ca.xi. eodem fol.

Demultitudine ſomni ſequitur

ca.xij. eodë fo.

De ſehet parua

ca.xii. eodem fo.

De ſubec magna ſequitur

ca.xiiij. fo. xxx

Decuratiœ ſoporis propter exceſſum ebrietatis

ca.xv. fo. eo.

ca.xvi. eodem fo.

De arre ore & eſt exceſſus amoris ca.xviij. eodë fo.
De amilliſiœ ſenſus totius corporis quæ dicitur alfa-
chita ca.xviij. fo. xxxi.

De amilliſiœ mediæ partis corporis quæ dicitur al
pelag &c.

ca.xix. fo. eodë

De ſeru tura faciei

ca.xx. eodem fo.

Sequitur nunc de ſpaſmo &c. ca.xxi. eodë fol.
De ſpaſmo ſeu extenſiœ quæ dicitur alcandad
capitulum. xxij. eodem fo.

De gravitate motus qui dicitur alaſtarcha capi.
xxij. fo. xxxij.

ca.xxiiij. fol. eodem

De ſaltru ſequitur capitulum. xxv. eodem fo.

De gravitate ſenſuiij q. dictiij alcadar ca.xxvi. eo. fo.

De corruptiœ memoriæ & intelleſtus quæ dictiij
almelancolia ca.xxxvij. eodem fo.

De ſpecie melancoliæ quæ dicitur alhala alcalha
ſequitur &c.

ca.xxxix. fol. eodem

De amilliſione memoriæ

ca.xxx. eodem fo.

De corruptiœ memoriæ & cogiratiōs quæ dictiij
tur alrauna ca.xxxi. eodem fol.

De corruptiœ memoriæ q. dicitur alcacub &c.
capitulum. xxxij. folio. xxxiiij.

De paſſione alcay bus

ca.xxxiiij. fo. eodem

De epilencia

ca.xxxiiij. eodem fol.

De proprietatibus huic egritudini cc.nferentibus
&c. Capi.xxxv. fo. xxxv.

De cura huius egritudinis

ca.xxxvi. fo. eodë

De examinatione epilentici vtrum epilenticus ſit
vel ne. ca. xxxvij. eodem fo.

Traçatus ſecundus continent capitula nouem. De

Alfabaruiij

Egritudinibus naſi ca. i. eodem fo.

De reumatc ca.ij.eodem fo.

De sternutatione sequitur ca.ij.fo,xxxvi

De priuacione sternutationis ca.ij.fo,eodem

De fluxuſanguinis a naribus ca.v. eodem fol.

De priuacione ſentus odoratus sequitur ca. vi. fo, xxxvij.

De ſetore naſi sequitur ca.vij.fo,eodem

De apoſtematibus naſi ca.vij.eodem fo.

De his quæ cadunt in naſium ca.ix. eodem fo.

Traſtatus terius qui eſt de egritudinibus aurium

continer in ſe.x.capitula. De enumeratione egris

tudinum aurium ca.i.fo,xxxviiij.

De grauitate auditus ca.ij.fo.eodem

De dolore auris ca.ij.eodem fol.

De ſonitu & tonitruo auril ſequif c.iiij.fo,xxxix

De exitu ſanguinis ab aure ca.v.fo,xli

De exitu ſaniei ab aure ca.vi.fo,eodem

De fluxu aſq turbidæ ab aure ca.vij.eodem fol.

De apoſtematibus auris ſequitur ca.vij.eodě fo.

De apoſtematibus radicu auril ca.ix.eodě fol.

De his quæ accidunt in aure vel quæ ab extra inſ

grediuntur ca.x.eodě fol.

Traſtatus quartus de egritudinibus oculorum di

uiditur in quatuor ſeſtiones quorum prima ſeſtio

ſubdiuiditur in capitula. xxij. De enumeratione

egritudinum oculorum ca.i.fo. xli

De algarab ca.ij.fo.eodem

De grandine ca.ij.eodem fo.

De duritie ca.iiij.eodem fol.

De coniunctione ca.v. eodem fol.

De inuerſione palpebræ ſequif ca.vi.eodem fo.

De grauitate motus palpebræ ca.vij.eodě fo.

De ordeo ca.vij.eodem fo.

De pilis additis ſequitur ca.ix. eodem fol.

De depilatione pilorum ſequitur ca.x. eodě fo.

De pediculis palpebrarum ca.xi.eodem fo.

De tarne rubea i palpebris ſequif ca.xij.eodě fo.

De rubedine quæ dicitur alſalac ſequitur capi.

xij.fol.xliij.

De pruritu ca.xiiij.fo,eodem

De aſpate quod dicitur aldemal ca.xv.eodě fol.

De aſpate quod dicitur alſarnac ca.xvi. eodem fo.

De apoſtemate duro q. dicitur alcucha ca.xvii

eodem folio

De inflatióne palpebrarum ca.xviiij.eodě fol.

De apoſtematibus quæ dicuntur althuſul cap.

xix.eodem fo.

De morbis extremicarui oculorum ca.xx. eodě fol.

De fluxu lachrimarum ca.xxi.eodem fo.

De apoſtemate quod dicitur alnaczar cap.xxij

eodem folio

Sequitur de algada capi.xxiij.eodem fol.

De egritudinibus tunicæ coniunctiæ ca.xxiiij

eodem folio,

De apoſtemate quod dicitur alrauid capi.xxv

eodem folio

Seſtio ſeunda particur in decem capitula

De ſebel ſequitur capi.i. fol.xliij.

De lingula ca.ij.fo. eodě

De alcarpa ca.ij.eodem fol.

De aluadca ſequitur ca.iiij.fo.xliij.

De lachrimis ca.v.fo.eodem

Sequitur de pruritu ca.vi.eodem fo.

De inflatione ca.vij.eodem fo.

De duricie ca.vij.eodem fol.

De apoſtemate quod dicitur al dubayla capi.

ix.eodem fo.

De hijs quæ cadunt in oculum ſequitur capitux.

eodem folio

Seſtio tertia diuiditur in quatuordecim capitula.

De egritudinibus tunicæ corneæ capitulum.i.

eodem folio

De puſtulis ca.ij.eodem fo.

De puſtulis humidis capitulum iij.fo.xlv

De maculis albís quæ dicuntur alacar capituli

ijij.fo.eodě

De albedine quæ generatur in oculo capi.v

eodem folio

De alcanna ca.vi.eodem fo.

De alſalac ca.vij.eodem fo.

De aldubayla capi.vij.eodem fol.

De alſarchay id eſt cancro ca.ix. eodem fo.

De alhafar ca.x.eodem fol.

De diuerſitate corneæ coloris capituli xi

eodem folio

De ſpaſimatione corneæ capitulum. xij

eodem folio

De groſſicie corneæ eiusq. duricie ca.xiiij.eo. fo.

De leſione contingente corneæ ab eius tunica ſe-

quitur ca.xiiij. fol. xlvi

Seſtio quarta xvi. cōtinet capitula

De paſſione vueç ca.i.fo.eodě

De exitu vueç ca.ij.eodem fol.

De exitu torius vnuerſaliter ca.ij.eodem fol.

De dilatatione ſequitur ca.iiij.eodem fol.

De ſtritura quæ dicitur alac ca.v. eodě fol.

De declinatione ca.vi.eodem fol.

De aqua generata in ipſa ca.vij.eodem fo.

De egritudinibus humoris albuginei capi.

viij.fo.xlvij

De egritudinibus tunicæ crſtallinç ca.ix.

folio eodem

De egritudinibus humeris vitrei capi.x

eodem folio

De paſſionibus ſpiritus viſiui capitulum. xi

eodem folio

De egritudine quæ dicitur alhafa capi.xij.

eodem folio.

De egritudine quæ dicitur camar alhayn capi.

xij.eodem fo.

De debilitate viſus ca.xiiij.eodem fo.

De paſſionibus ſieruorum concauorium oculi ca.

xv.fo.xlviiij.

De paſſionibus lacerrorum mobilium ca.

xvi. fo.. eodě

Sequitur traſtatus quinſus qui cōprehendit in ſe

capitula. xv.

De enumeratione egritudinum faciei ſequitur

capitulum.i. eodem fo.

De inflatione faciei ſequitur modo ca.ij. eo.fo.

De alſahafa rubea capi.ij. eodem fo.

Tabula

De nigredine sub palpebra sequitur ca.iiiij.co.fo.
Sequitur nunc de alcelaf ca.v.eodem fo.
De maculis quæ dicuntur albaras & aluemas
capitulum.vi.fo.xlix.
De duris puftulis quæ dicuntur albaras alba ca.
vij.fo.eodem
De citrinitate & rubedine faciei sequitur capi.
vijj.eodem fo.
De passiónibus labiorum ca.ix.eodem fo.
De mutatione complexionis labiorum ca.x
eodem folio
De dealbatione labiorum sequitur ca.xi.co.fo.
De nigredine labiorum ca.xij.eodem fo.
De scillicuris labiorum ca.xiiij.eodem fo.
De puftulis labiorum ca.xiiij.eodem fo.
De labiorum inflatione ca.xv.eodem fo.
Tra status, vi. comprehendens capitula.vij.
De egritudinum dentium enumeratione ca.i.
eodem folio
De dolore dentium ca.ij.eodem fol.
De corrosione dentium ca.iiij.fo.l
De vermibus dentium ca.iiij.fo.eodem
De dentium exitu & cōmorione ca.v.eodem fo.
De denigratione citrinitate & viriditate dentii.
ca.vi.eodem fol.
De dolore pueris accidenti apud dentium ortum
& eorum conferuione ca.vij.eodem fo.
Tra status. viij. continens quatuor capitula
De egritudinum gingiuarum enumeratione ca.i.
eodem folio
De mollicie gingiuarum & sanguinis fluxu ab eis
ca.ij.eodem folio
De corrosione dentium ca.iii.eodem fo.
De apostemate quod dicitur alnaczor ca.iiiij.
folio. li.
Tra catus o. cauHis habet capitula duodecim
De egritudinu. lingue enumeratione ca.i.fo eo.
De leſione linguae ca.ij.eodem fo.
De amiffione ſenſus guffus ca.iiij.eodem fo.
De amiffione ſermonis ſequitur ca.iiiij.co.fo.
De ſpaſmo ſequitur ca.v.eodé fol.
De exitu lingua e ſequitur ca.vi.eodem fol.
De ſcuffura ſequitur ca.vij.fo.lij
De ranuncula ca.vijj.fo.eodem
De breuitate ligamentorum ca.ix.co.fo.
De incſione & exitu ca.x.eodem fo.
De puſtulis ca.xi.eodem fo.
De nigredine lingua e ſequitur ca.xij.eodem fo.
Tra catus. ix. ſeptem habet capitula
De egritudinum oris enumeratione capitulum
i.eodem folio
De paſſione alcola ca.ij.eodem fol.
De alſelaç ca.iiij.eodem fol.
De corrosione ca.iiij.eodem fo.
De ſerore oris ca.v.eodem fo.
De ſaliva fluente ſequitur ca.vi.eodem fo.
De ſecitate ſpuri ca.vij.eodem fol.
Tra catus decímus diuidentur in ſex capitula
De enumeratione egritudinum gutturis ca.i.
eodem folio
De apostemate viulæ ſequitur ca.iiij.fo.liij.

De apoſtemate alluzi:n ca.iiij.fo.eodem
De priuacione vocis & eius raucedine cap.
iiij.fo.liij.
De ſoliſcie vocis ca.v.fo.eodem
De paſſione quæ dicitur alſerac ca.vi.co.fo.
Tra catus.xi.in ſeptem diuidentur capitula
De paſſicnum almeri enumeratione ca.i.
eodem folio
De mutatione complexionis ſequitur ca.ij
eodem folio
Deapoſtematibus & collectionibus ca.iiij
folio. lv.
De paſſione quæ dicitur alſela c ſequitur ca.iiiij.
folio eodem
De impedimento tranſolutionis ca.v.eodé fol.
De ſanguíſugis gutturí adhçrentibus ca.vi.
eodem folio
De his quæ ſiguntur in meri ca.vij.co.fo.
Tra catus. xij. de pectoris paſſionibus in oſto par-
titur capitula. De egritudinum pectoris elucidatio-
ne capitulum.i.eodem fo.
De tuſſi ca.ij.eodem fol.
De alſal id est ptraſi ca.iiij.fo.lxij.
Sequitur de malicia anhelitus æqualis ca.
iiij. folio.lxij.
De difficultate anhelitus ca.v. eodem fol.
De ſpugo ſanguinis ca.vi.fo.lix.
De ſpugo humoris putridi ſequitur ca.vij.fo.co.
Deapoſtemate diafragmatis & apoſtemate co-
ſtarum quæ dicuntur alſela & datalgeneb ca.
vijj. fo.lx.
Tra catus. xiiij. de cordis egritudinibus in ſex par-
titur capitula.
De egritudinum cordis enumeratione ſequitur
ca.i.fo.co. ca.iiij.fo.eodem
De pulpu cordis qui dicitur alcaſtaſ ca.iiij.fo.lxi.
De ſyncopi ſequitur ca.iiij.fo.eodé
De debilitare cordis ca.v.fo.lxij.
Sequitur de dolore cordis ca.vi.codé fol.
De mamillarii morbis tra catus. xiiij. in duo diu-
ditur capitula. De egritudinum mamillarum dea-
claratione ca.i.eodem fo.
De dolore & inflatione mamillarum capi.ij
eodem folio
Tra catus. xv. de affellarii morbis vnſi: centinet
capitulum. ſequitur de egritudinibus affellarum
capitulum vnicum fol.lxiiij
Tra catus. xvi. in viſinti tria partitur capitula
De egritudinum ſtomachi enumeratione ca.i.
folio.lxiiij.
De quatuor virtutum corruptiœ ca.iiij.fo.eodem
De egritudine quæ dicitur alca chua ſequitur
ca.iiij. folio.lxvi
De dolore ſtomachi ca.iiij.fo.lxviij
De apoſtematibus ſtomachi ca.v.fo.eodé
Sequitur nunc de dubayla ca.vi.fo.lxviij
De puſtulis ſtomachi ca.vij.fo.eodem
De lubricitate ſtomachi ca.vijj.fo.eodem
De cauſis appetitúr cibi ca.ix.eodemfo.
De deſeuſu deſiderij cibl ca.x.eodem fol.
De appetitúu canino ca.xi.fo.lxix

Alfaharanij

De fame infurgente cum syncopi sequitur capitutum. xij. fo. codē
De prauo appetitu sequitur ca.xiiij. fol. eo.
De fiti ca.xiiij. fo. lxx
De amiffione defideri porus ca.xv. fo. codē
De fextore oris & eruſtuationis ca.xvi. fo. lxxi.
De multitudine ſpuri ca.xvij. fo. eodem
De ſingultu ca.xvij. eodem fo.
De eruſtuatione sequitur ca.xix. eodem fo.
Sequitur nunc de vomitu ca.xx. fo. lxxxi
De indigitione ſtomachi ca.xxvi. fo. lxxxiij
Sequitur nunc de inflatione ſtomachi capi. xxij. fo. eodem
De corruptione digef tionis ca.xxiij. eodem fo.
Traſtatus.xvij. duas habet ſectiones: quarum pri ma eſt de ventris ſoluzione: & comprehendit in ſe duodecim capitula, ſecunda ſectione de paffionibus ani & inteftini colon. xiiij. capi. continens
De ſolutione ventris ca.i. eodem fol.
De ſolutione quæ prouenit ex parte epatis ca. iiij. folio. lxxv.
De ſolutione continui ca.iiij. fo. lxxxvi
De fluxu proueniſt ex inteftinis ca.iiij. fo. codē
De ſahog.i. puſtulis vel ſalura inteft inorum ca. v. fo. lxxvii
De fluxu accidente a ſtomacho & alfahoc quado eis indigit que dicitur zehira id eſt pondus vel te naſmon:nos autem appellam.9 illud alzahar.i. pre mitus ca.vi. fo. eodem
De fluxu qui accedit a cerebro cap.7. fo. lxxxiiij
De fluxu accidente ex replezione corporis cap. viij. folio eodem
De alijs generibus fluxus ca.ix. fo. eodem
De fluxu alio diarrico antiquo ca.x. fo. eodem
De fluxu accidente ex exſeffu medicinarum laſationiuarum ca.xi. fo. lxxxix.
De egritudine que dicitur almagaz ca.xij. fo. eo.
Seſio ſecunda diuiditur in capitula. xij., de egritudinibus ani ca.i. fo. eodem
De paffionibus emorroy darum & duris apoſtematibus quæ dicuntur alcohabal ca.ii. fo. codē
De emoroy dib.9 q dicunt alnoaeri ca.iiij. fo. lxxx
De exitu ſanguinis ca.iiij. eodem fo.
De dolore ani ca.v. fo. lxxxvi
De ſciffura ani ſequitur ca.vi. fo. eodem
De apoſtematib.9 & puſtulis in ano ca.vii. eo. fo.
De vermib.9 paruis q gnanit in ano ca.vii. eo. fo.
De vermibus lògis qui gnanit i ano ca.ix. eo. fo.
De regimine q debet regi infirmus ante receptios nem medicinarum ca.x. fo. lxxxij
De vermibus qui generantur inter cutem & carnem capitulum. xi. fo. eodem
Sequitur nunc de paffiòe colon ca.xij. eodem fo.
De differentia inter colicam & dolorem renum. capitulum. xij. fo. lxxxiiij
Sequitur traſtat.9. xviij. de epatis morbis. xij. in ſe continens capitula
De egritudinii epatis elucidatiòe ca.i. fo. lxxxiiij
De debilitate epatis ca.iiij. fo. eodem
De apoſtematib.9 epatis ſequitur ca.iiij. fo. lxxxv
De opilatione ca.iiij. fol. codē

De ſolutiòe continuiratis epatis ca.v. fo. lxxxvi.
De ventoſitate epatis ca.vi. fo. eo.
Sequitur de effuſione ſanguinis vel epate ca.vij. eodem folio
De debilitate epatis ca.viiij. eodem fo.
De diſolutione epatis ca.ix. eodem fol.
De tuſſi epatica ca.x. eodem fol.
Sequitur nunc de cauſis iſtericie ca.xi. codē fol.
De ydropiſi ca. xij. fo. lxxxvj
Sequitur traſtatus. xix. habet ſex capitula.
De egritudinibus ſplenis ca..i. fo. lxxxviiij.
De duricie ſplenis ca.iiij. fo. eo.
Sequitur de tumore ſplenis ca.iiij. fo. lxxxix
De oppilatione ſplenis ca.iiij. fo. eodem
De ſolutione continui curatio ca.v. eo. fol.
De debilitate virtutis ſplenis ca.vi. eo. fol.
Traſtatus. xx. de ægritudinibus renum continens capitula. xvij. ca.i.
De paffionum renum enumeratiòe quæ funt. xxv ſilicet fol. eodem
Sequitur de corruptione complexionis ca.iiij. eodem folio.
De apoſtemare ca.iiij. codē fo.
De dubay la ſequitur ca.iiij. codē fo.
De duricie ca.v. fo. xc
Sequitur nunc de vlceribus renii ca.vi. eo. fo.
Sequitur nunc de ſcabié renum ca.vij. eo. fol.
De ventoſitate renum ca.vij. eo. fol.
De lapide renum ca.ix. eodem fol.
De cautela a paffione lapidis renii ca.x. fo. xi.
Sequit nunc de oppilatiòe renii ca.xi. folio codē
De fluxu vrinæ qui dicitur derab albul & dicitur autem diabetes ca.xij. eo. fol.
De macie renum ca. xiiij. codē fo.
De debilitate renum ca.xiiij. fo. eo.
De effuſione ſanguinis a renibus ca.xv. codē fo.
De putredine veniente ex renibus ca.xvi. eo. fo.
De emințione pílorum ca.xvij. eodem fo.
Sequitur traſtatus. xxi. de paffionibus veſicæ cò prehendens capi. xiiij.
De paffioniæ veſicæ enumeratione ca.i. eo. fol.
De corruptione complexionis veſicæ capi.ij folio. xcij.
De apoſtemare veſicæ ca.iiij. fo. eodem
De vlceribus veſicæ ca.iiij. eodem fo.
De generatione ſcabièi veſicæ ca.v. eodem fol.
De incendio vrinæ ca.vi. codē folio
De guttatione vrinæ ca.vij. eo. fol.
De effuſione vrinæ ca.vij. codē fo.
Sequitur de vrinatione in leſio ca.ix. fo. xciiij.
De rerentione vrinæ ca.x. fol. codē
De lapide veſicæ ſequitur ca.xi. fo. xciiij
De minſura ſanguinis ca.xij. fo. eodem
De dolore veſicæ ſequitur ca.xij. fol. xcv
Sequit nunc de minſura putredinis ca.xiiij. fo. eo.
Traſtatus. xxij. de virgæ morbis in ſe habet cap. xv. eodem folio
De paffionibus virgæ ca.i. eodem fo.
De puſtulis ſiue exiſturis virgæ ca.iiij. eodem fo.
De apoſtematibus duris que dicuntur alnoatir capitulum. iiij. eodem folio.

iiij

Tabula

<table>
  <tbody>
    <tr>
      <td>De pruſtu virgæ</td>
      <td>ca.iiij.eodem fo.</td>
      <td>De oppilatione oris matricis</td>
      <td>ca.ij.eo.fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſcillura virgæ</td>
      <td>ca.v. eodem fo.</td>
      <td>De priuitione conceptus</td>
      <td>ca.iiij.eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De grauitate motus virgæ</td>
      <td>ca.vi.eodem fo.</td>
      <td>De curatione eius cui conceptus est difficilis</td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De continua erectione virgæ quæ dicitur anahat capi.vij. fo.xcvi.</td>
      <td></td>
      <td>ca.iiij.fo.cij</td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De saltu</td>
      <td>ca.vij.fo.eodē</td>
      <td>De ſterilitate</td>
      <td>ca.v.fo.eo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De effuſione feminis præter voluntatem capi.ix eodem folio</td>
      <td></td>
      <td>De aborsione embrionis</td>
      <td>ca.vi.eo.fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De effuſione feminis in ſomno</td>
      <td>ca.x.eodem fo.</td>
      <td>De morte embrionis</td>
      <td>ca.vij.fo.cij</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De defectu coitus</td>
      <td>ca.xi.eodem fo.</td>
      <td>De modo pregnantis</td>
      <td>ca.vij.fo.eodem</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſignis iuuamenti coitus</td>
      <td>ca.xij.fo.xcvij</td>
      <td>De ſignis pregnancyis</td>
      <td>ca.ix.eodem fol.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De numento coitus</td>
      <td>ca.xiij.eodem fo.</td>
      <td>De difficultate partus</td>
      <td>ca.x.eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>Sequitur de rebus coadunantibus coitum</td>
      <td>ca.</td>
      <td>De regimine pregnantis</td>
      <td>ca.xi.fo.cij</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>xij.fo. eodem</td>
      <td></td>
      <td>De ſuffocatione matricis</td>
      <td>ca.xij.fo.eo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De horis eligendis ad coitum</td>
      <td>ca.xv.eo.fo.</td>
      <td>De gurtatione feminis</td>
      <td>ca.xiij.eodem folio</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>Tractatus.xxij. de teſticulo: eſtitudinibus cōti net capitula.xi.eodem fo.</td>
      <td></td>
      <td>De deſiderio coitus mulieris</td>
      <td>ca.xiij.eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De eſtitudinum teſticulorum enumeratione ca. i.eodem fol.</td>
      <td></td>
      <td>De retentione menſtrui</td>
      <td>ca.xv.eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De malicia complexionis</td>
      <td>ca.ij.eodem fol.</td>
      <td>Sequitur nunc de venientibus prope aduentū mēſtrui capi.xvi.fo.cv.</td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De apoſtemate teſticulorum</td>
      <td>ca.iiij.eodem fol.</td>
      <td>De cautela medici quod non decipiuntur a mulieribus in prouocarione menſtrui ne deſtruatur con ceptus ca.xvij. fo.º. cvi.</td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De vlceribus</td>
      <td>ca.iiij.fo.xcvij</td>
      <td>De fluxu menſtrui indebito</td>
      <td>ca.xviij.eodem fol.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De emorroy diibus</td>
      <td>capi.v.fo.eodem</td>
      <td>De paſſione alraſta, i. oppilatio ſexus</td>
      <td>capi.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De pruritu ſequitur</td>
      <td>ca.vi.eodem fo.</td>
      <td>xix.fo.cviij.</td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſcillura</td>
      <td>ca.vij.eodem fo.</td>
      <td>De alecb</td>
      <td>ca.xx.fo.eodē</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De tumore teſticulorum</td>
      <td>ca.vij.eodem fo.</td>
      <td>De aldanti</td>
      <td>ca.xxi.eodem fol.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De grauitate motus teſticulorum</td>
      <td>ca.ix.eodē fol.</td>
      <td>Sequitur nunc de ſœtu mortuo</td>
      <td>ca.xxij eodem folio</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſpafimo teſticulorum</td>
      <td>ca.x.eodem fo.</td>
      <td>Sequitur nunc de conceptu ſuper conceptum ca. xxij.eodem folio</td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſupereminentia alterius teſticuli</td>
      <td>capi.xi. eodem folio</td>
      <td>De vulnere accidente ex corruptione virginitatis ca.xxij.eodem fo.</td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>Tractatus. xxijij. de crepatura duo cōprehendens capitula</td>
      <td></td>
      <td>Sequitur tractatus.xxvi.de regimine puerorū & eorum languoribus qui diuidentur in.xxx.capitula</td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De crepatura</td>
      <td>ca.i.eodem fo.</td>
      <td>De enumeratione ſpecierum crepaturæ</td>
      <td>capi.ij. eodem folio</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De curatione ſpecierum crepaturæ</td>
      <td>capi.ij. eodem folio</td>
      <td>De enumeracione regiminis puerorum & eorum languoribus ca.i.eodem fo.</td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>Tractatus vicesimus quintus de matricis morbis in duas diuidentur ſectiones: quarum prima in ſe cōtinet.xix.capitula</td>
      <td></td>
      <td>De regimine pueri cij exit de vtero</td>
      <td>ca.ij.eo.fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De eſtitudinum matricis enumeratione capi.i. fo.xcix.</td>
      <td></td>
      <td>De nutricis diſpositione</td>
      <td>ca.iiij.fo.cviij</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>Sequitur de malicia complexionis</td>
      <td>ca.ij.fo.eo.</td>
      <td>De bonis laſcis nutricis eſtimatioē ca.iiij.fo.eo.</td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De apoſtemate matricis</td>
      <td>ca.iiij.eodem fo.</td>
      <td>De caufis paucitatis laſtis</td>
      <td>ca.v.eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De duricie matricis</td>
      <td>ca.iiij.eodem fo.</td>
      <td>De diuſeritare puerorum & eſtatum</td>
      <td>ca.vi.eo.fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De duro apoſtemate matricis</td>
      <td>ca.v.eodem fol.</td>
      <td>Sequitur de alſeafa</td>
      <td>ca.vij.eodem fol.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De canco matricis</td>
      <td>ca.vi.eodem fo.</td>
      <td>De alkaba</td>
      <td>ca.vij.eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De exitu matricis</td>
      <td>ca.vij.fo.c</td>
      <td>De magnitudine capitis puerorum</td>
      <td>ca.ix. eodem folio</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De inverſione matricis</td>
      <td>ca.vij.eodem fol.</td>
      <td>De paruitare capitis</td>
      <td>ca.x.fo.cix.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De declinatione matricis</td>
      <td>ca.ix.eodem fo.</td>
      <td>De tumore capitis</td>
      <td>ca.xi.fo.eo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De inſlatione matricis</td>
      <td>ca.x.eodem fol.</td>
      <td>De tumore ventris capitis</td>
      <td>ca.xij. eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De vlceribus matricis</td>
      <td>ca.xi.eodem fo.</td>
      <td>De viſibilis pueri</td>
      <td>ca.xij.eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De apoſtemate</td>
      <td>ca.xij.eodem fo.</td>
      <td>De puerorum epilenia</td>
      <td>ca.xiij.eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De corſione matricis</td>
      <td>ca.xij.eodem fo.</td>
      <td>De matre puerorum</td>
      <td>ca.xv.eodēfo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De emorroy diibus</td>
      <td>cap.xiij.eodem fo.</td>
      <td>De liquore fluēre ab auribus</td>
      <td>ca.xvi.eo.fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſcillura matricis</td>
      <td>ca.xv.fo.cí.</td>
      <td>De putredine fluente ab aure</td>
      <td>ca.xvij.eo.fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De duris apoſtematibus quæ dicuntur alcoalib ca.xvi.eodem fo.</td>
      <td></td>
      <td>De eſtitudinibus oculorum puerorum eodem folio</td>
      <td>ca.xvij.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De effuſione humorum</td>
      <td>ca.xvij.eodem fo.</td>
      <td>De doloribus pueri apud ortum dentium</td>
      <td>ccapi xix.eodem folio</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſcitore matricis</td>
      <td>ca.xviij.eodem fo.</td>
      <td>De puſtulis puerorum</td>
      <td>ca.xx.eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De grauitate motus matricis</td>
      <td>capi.xix.eodē fo.</td>
      <td>De vomitu puerorum</td>
      <td>ca.xxii.fo.cx</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>Sequitur ſecio ſecunda que ſub diuidentur in capi. xxijij. De paſſione molari</td>
      <td>ca.i.eodem fo.</td>
      <td>De fluxu ventris</td>
      <td>ca.xxij.fo.eo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td></td>
      <td>ca.i.eodem fo.</td>
      <td>De construſione naturæ puerorum</td>
      <td>capi.xxiij. eodem folio</td>
    </tr>
  </tbody>
</table>

## Zsaharauij

De tuſſi acciděte pueris ca.xxiiij, eodem fo:
De pruītu & puſtulis & vſtione accidentibæ in
radicibus coxarti adoleſſetiū cauſavrīnæ acumi-
ne & eius falſedine ca.xxv.eodě fo.
De animalibæ & vermibæ q̃ generātur in corpore
puerorum ca.xxvi, fo. cxi.
De exitu vmbilidi ca.xxvij, fo. eo.
De crepatura ca.xxviij, eo. fo.
De lapide generato in veſicis puerorum capi.
xxix. eodem fo.
De paſſione alacharche. i. grauitas motus capi.
xxx. eodem fo.
Traſtatus, xxvij, de ſenum regimine habet capi -
tula. x. eodem fo.
De declaratiſe regiminis ſenum ca.i. eodě fo.
Sequitur nunc deſcriptio cōplexionum ſenum
ca.ij. eodem fo.
De fruſtibæ is cōſeritibæ ca.ij, eodem fo.
De cibis nō cōſerentibus ca.ii.n. fo. cxiij
De vino & eorum cōpoſitiſe ca.v. fo. eodem
De balneo ca.vi. eodem fo.
De regimine ipſorum in aromatibæ ca.vij. eo. eodem
De coitu ſenum ca.g. eodem fo.
De regimine ipſor: quieta & ocio ca.g. eodě fo.
De regimine perſeſi ſenis de mō tranſlatiſſis ei
a cōſuetudine præcedenti ca.x. eodem fo.
Traſtatus, xxvii.n. de podagre ſeu iuncturarii dolo
re habet capitula. xij. eodem fo.
De alnatras. i. podagra ca.i. eodem fo.
De podagra ca.ij. eodem fo.
De diſtinetiſe cauſaw alnatras ca.ii.n. fo. cxiij
De duricie iuncturarum ca.iiij. fol. cxiij
De dolore coxe ca.v. fo. cxxv.
De dolore ſcie ca.vf. fol. eodem
De cauſela a dolore iuncturarum capi. viij
fo. cxxvij
De dolore dorſi ca.vij. fo. eodem
De paſſione gibboſtatis ca.ix. eodem fo.
De tortura venarum quæ dicitur al duali capi.
x. fo. cxviij.
De paſſiō eleſantie ca.xi. fo. eodě
De paſſiō venæ exeuntis ca.xij. eodem fo.
Traſtatus, xxix. de generibæ apſotematis & vul-
nerum in duas diu iditur ſectiones: quatum prima
de apſotemaribus partitur in triginta vnum capi
tula eodem fo.
Sequitur de enumeratiſe generum apſotematum
capitulum. i. eodem fo.
De flegmone ca.ij. eodem fol.
De diuſiſe apſotematiſq̃ dicuntur flegmationes
c.ij. eodem fol.
Sequitur nunc de apſotematibus quæ dicuntur al-
demul ca.ii.n. fo. cxix
De rubedine quæ dicitur alhanes, i. heriſipila
c. v. fo. eodě
De iigne perſico ca.vi. fo. cxx
De eriſipila inflatiuca ca.vij. fo. eodem
De apſotemate vuali ca.vii.j. eodem fo.
Sequitur de formica ca.ix. eodem fo.
De corſoſione ca.x. eodem fo.
Sequitur nunc de apſotemate quod fit in loco fle
botomiæ ca.xi. fo. cxxi

Sequitur nunc de malis apſotemaribus quæ dicuntur al cubam & alcoaſat. i. genera antracis cap.
xij. fo. eodem
Sequitur nunc de apſotemate flegmatico capi.
xij. eodem fo.
De apſotemate quod nominatur inflatio capi.
xii.n. fo. cxxij.
De duro apſotemate ca.xv. fo. eodem
Sequitur de cancro ca.xvi. eodem fo.
De apſotemate quod dicitur dubayla ca.xvii. eodem fo.
Sequitur nunc de apſotemate q̃ dicitur almatha
ba ca.xvii.j. fo. cxxiiij.
Sequitur nunc de apſotematibus quæ dicuntur al
ſachar latine fiſtula ca.xix. fo. cxxiiij.
De aſpate quod dicitur hancōdia ca.xx. fo. eodem
De paſſiōe quæ dicitur alcaraz ca.xxi. eodě fo.
De aſpate duro q̃ dicitur alſalcha latine lupia
capitulum. xxi. eodem fo.
De paſſiōibus quæ dicuntur hagadria id eſt glan
dulis & ſcrophulis ſk ca.xxi.n. eodě fo.
De alcoalib. i. verrucis ca.xxii.n. fo. cxxv
De aſpate vngulæ q̃ dicit alcahas ca.xxv. fo. eo.
Sequitur nunc de paruis aſpatibus q̃ dicunt coadal
capi. xxvi. eodem fo.
De corruptiſe extremitatum ex vehementia mul-
ti frigoris ca.xxvii. fo. eodem
De duris aſpatibus quæ fiunt in pedibus puerorri
tempore frigoris ca.xxvii.n. eodě fo.
De aſpate contingente ex ſtrictura calciamentorri
c. xxix. eodem fo.
De vulnere quod dicitur alhatra ca.xxx. eodě fo.
Seſio ſeda de apſotematibus & vulneribus ac
alijs perculoſis extra corpus cōtingentibus capi-
tula habet. viij. fo. cxxvi.
De aſpatum perculoſor: enumeratiſe extra corp
coſtingentum ca.i. eodě fo.
De vulneribus ca.ij. eodem fo.
De fraſtura ca.ii.n. fo. cxxvii
De diſlocatione ca.ii.n. fo. eodem
De caſu caſu forti & periculoſo ca.vi. eodem fo.
De caſu vniuerſaliter ſuperto toto corpore capi.
vij. fo. cxxvii
De vſtione ca.vii.n. fo. eodě
Traſtatus, xxx, duas habet ſectiſões: quarti prima
eſt de medicinis mortiferis: & diu iditur in. lii.n, ca
pitula eodem fo.
De medicinarri mortiferarri enucleatiſe capi. i.
eodem fo.
De medicinis mortiferis ex mineralibus & primo
de potu argenti viui ca.ij. eodem fol.
De linitiſe corpis argēti viui ca.ii.n. eodě fol.
Sequitur nunc de potu almaric. i. litargiri ca.
ii.n. eodem fo.
De potu alſpideg id eſt ceruſæ capi. v.
fol. cxxix
Sequitur de potu ferruginis ferri aut ei.9 limatura
capitulum. vi. fo. eodem
De potu fericon. i. ſtupij ca.vij. eodem fo.
De potu arzenici. i. generum vel gumi arſenici
capitulum. viij. eodem fol.

Tabula

<table>
  <tbody>
    <tr>
      <td>De potu calcis</td>
      <td>ca.ix.codē fo.</td>
      <td>diuiditur in capitula. xxxiiij.</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu gipsi peiſiſi</td>
      <td>ca.x. eo.fo.º</td>
      <td>De ſumptione cantaridarum</td>
      <td>ca.i. eode.fo.º</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu zenzifur. i. cinobriij</td>
      <td>ca.xi. eodem fo.</td>
      <td>De potu aſialis qd diciſ alcathar</td>
      <td>ca.ij. fo. cxxxij.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu ziniar. i. floris tris</td>
      <td>ca.xij. eo.fo.º</td>
      <td>De potu Salamandræ</td>
      <td>ca.ij. fo. eodem</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu vitrioli & aluminis</td>
      <td>ca.xiiij. eo.fo.º</td>
      <td>De poruraniculæ aquaticæ</td>
      <td>ca.iiij. codē fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu aquæ ſaponis</td>
      <td>ca.xiiij. eode. fo.</td>
      <td>Sequitur de potu alcaſas</td>
      <td>ca.v. eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu ſalis armoniaci</td>
      <td>ca.xv. eo.fo.</td>
      <td>De potu leporis marini</td>
      <td>ca.vi. eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu ſulphuris</td>
      <td>ca.xvi. eo.fo.º</td>
      <td>De potu caſtorei</td>
      <td>ca. viij. eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu ellebori albi</td>
      <td>ca.xviij. eodem fo.º</td>
      <td>De potu ſtuphe</td>
      <td>ca.viiij. eode. fol.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu elleborinigri</td>
      <td>ca.xviij. eodem fo.</td>
      <td>De potu ſellis viperæ</td>
      <td>ca. ix. eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu cataputæ & titimalli & aliorȗ geneiuȋ.</td>
      <td>eodem fo.</td>
      <td>De potu ſellis leopardi</td>
      <td>ca.x. fo. eodem</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>Capitulum. xix.</td>
      <td>eodem fo.</td>
      <td>De potu ſudoris beſtiaſum</td>
      <td>ca.xi. eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu colloquinti</td>
      <td>ca.xx. eodem fo.º</td>
      <td>De potu extremitarum cauſæ</td>
      <td>ca.xiiij. eode. fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione cucu. aſini</td>
      <td>ca.xxi. eode. fo.</td>
      <td>De potu ſanguinis Louis</td>
      <td>ca.xiiij. eode. fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptiœ aldaned. i. cataputæ foliº c. xxi. fo. eo</td>
      <td>eodem fo.</td>
      <td>De laſte coagulato in ſtomacho</td>
      <td>ca.xiiij. eo.fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu aloes agarici & aliorum laxatiuorum</td>
      <td>eodem fo.</td>
      <td>De comeſtione aliciuus affati qd ſet cooperum</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>capitulum. xxij.</td>
      <td>eodem fo.</td>
      <td>cui ſuit calidum</td>
      <td>ca.xv. eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu granos: alhal</td>
      <td>ca.xxiij. eode. folio</td>
      <td>De comeſtione piciȗ affato: ſigidorȗ ca.xvi.</td>
      <td>eodem folio</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione alkexd arthanithe & aluſ capi. xxiiij. fo. cxxx.</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De ſumptiœ laſcis corrupti</td>
      <td>ca.xviij. eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu alſurnegen. i. hermodaſtilo: capi. xxv eodem folio</td>
      <td>ca.xxvi. eodem folio</td>
      <td>De morſu vipere & ſerpentis</td>
      <td>ca.xviij. eode. fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione cepesquille</td>
      <td>ca.xxvi. eodem folio</td>
      <td>De morſu vipere ſpecialiter</td>
      <td>ca.xxi. fo. cxxxij.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione alſaſi. i. oleādri ca. xxviij. eode. fo.</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>Punctura ſcorpionum</td>
      <td>ca.xx. fo. eodem</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione ſiſleos ca. xxviij. eodem folio</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De punctura ſcorpionis marini dicta ira: etina ca. xxi. eodem fo.</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione affacan</td>
      <td>ca.xxix. eode. fo.</td>
      <td>De punctura algrata</td>
      <td>ca. xxij. eode. fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione quæ diciſ altentoron id eſt necans muſcas</td>
      <td>ca.xxx. eodem folio</td>
      <td>De punctura ſcorpionis quæ dicitur alhatrabay ca. xxiiij. eodem fo.</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione herbe quæ diſſoluit epar: & græce dicitur chimandos</td>
      <td>ca.xxxi. eode. fo.</td>
      <td>De morſu rutelæ</td>
      <td>ca.xxiij. eode. fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptiœ rutæ ſilueris</td>
      <td>ca.xxxi. eode. fo.º</td>
      <td>De morſu alſari</td>
      <td>ca.xxvi. fo. cxxxiiij.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione alcamaſir. i. ſemen ſimile ſemini ni gelle in ſua figura & eſt pingue & dulce capi. xxxiiij. eodem folio.</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De morſu malæ araneæ</td>
      <td>ca.xxxvi. eode. fol.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptiœ alzmiz. i. nigellæ ca. xxxiiij. eo.fo.</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De morſu reptilium</td>
      <td>ca.xxxviij. eode. fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptiœ ſeminis vrtice ca. xxxvi. eo.fo.º</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De morſu altarca</td>
      <td>ca.xxxviij. eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptiœ achalos ſilueris ca. xxxvi. eo.fo.</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De morſu vespæ apis & formicæ ca. xxxix. co.fo.</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De tranſglutiœ carozalſaub. i. herbe ſpice. capi. xxxviij. eodem folio.</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De morſu canis rabidi ca. xxx. eodem fo.</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>Sequiſ de ſumptione albi ca. 38. eodem folio</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De morſu hominis & canis nò rabioſi & aſialis q dicuntur alſalaa almātis ca. xxxi. fo. cxxxv</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione alſos vel aldolia. i. arbore: riſi ca. xxxix. eodem fo.º</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De morſu leonis leopardi & alpahad ca. xxxiiij. folio. eodem</td>
      <td>eodem</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione aldiada</td>
      <td>ca.xl. eodem fo.º</td>
      <td>De morſu muris & alſanor & ſimilium capi. xxxiiij. eodem folio</td>
      <td>eodem folio</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione caſſiæ</td>
      <td>ca.xli. fo. cxxxi.</td>
      <td>Traetatus. xxxi. qui eſt de paffioſib q. ſiunt extra corpus: diuiditur etiā in duas ſectiöes: quaui pri- ma in ſe vndecim capitula còprehèdit</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De ſumptione anacardi</td>
      <td>ca.xliij. fo. eode</td>
      <td>De paffionȗ enumeratiœ quæ ſiunt extra corpus capi. i. eodem fo.</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu croci</td>
      <td>ca.xliij. eodem folio</td>
      <td>De lepra que dicitur algedas ca. ſi. quod diuiditur in quatuor triculas: quaui prima eſt de lepræ cauſa & generalioribus ſignis eodem fo.</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu corandri in exſeſua quantitate capi. xliij. eodem fo.</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De ſignis ſc'dm modum diſſinctiōis & differètix particula ſecunda ſecundi capituli eodem fo.</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu ſolani i. quod eſt plurium generȗ capi. xlv. eodem folio</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De diuerſitate manifestatiōis lepræ iuxtra tempo- rum diuerſitate in quibus acceſſt vir ad mulierè menſtruatã ſequitur pticula tertia ſecuſi capituli eodem fo.</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>Sequitur de potu pſilij ca.xlv. eode. folio</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De curatiœ lepræ particula quarta capituli ſecuns di. cxxxvi.</td>
      <td>eodem fo.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu ſeminis iuſquiāmi in quàtitate offenſeſte capitulum. 47. eodem folio</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De morphea</td>
      <td>ca. iij. fo. cxxxvij.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu alſucaram</td>
      <td>ca.xlviiij. eodem fo.º</td>
      <td>De albaras</td>
      <td>ca. liij. fo. eodem</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu mandragoræ ca. xlix. eodem folio</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td>De pruritu</td>
      <td>ca.v. fo. cxxxviij.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De opio cum vino</td>
      <td>ca.l. eodem folio</td>
      <td>De ſcable</td>
      <td>ca.vi. eode. ko.</td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De potu nucis mache</td>
      <td>ca.li. eodem fo.</td>
      <td></td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De comeſtioe ſungorui mortiferu: ca. liij. eo.fo.º</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td></td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De comeſtione ſungorum ca. liij. eode. fo.</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td></td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>De comeſtioe medullarui fructuui ca. liij. eo.fo.</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td></td>
      <td></td>
    </tr>
    <tr>
      <td>Sequitur ſectio ſecuſa de morſiſeris animaliſi quæ</td>
      <td>eodem folio</td>
      <td></td>
      <td></td>
    </tr>
  </tbody>
</table>

Alfabaraij

De alcoab. i. vlcre ca.vij.fo. cxxxix
De egritudine quæ dicitur alsara ca.8.eodě fo.
De egritudine alhahaff ca.ix.fo. cxl
Capitulum. x. q. in se habet partículas, xiiij. quarii prima eſt de variolis in ſe. fol. eo.
De regimine omnium pertinentiarui huius egritudinis partícula ſecunda eodem fo.
De cautela huius egritudinis antequa appareat & eius prohíbitiore poſt exitum eius partícula tertia eodem folio
De preuſione & cautela erga měbra quæ ſolent offendi ab hac egritudine & prio erga oculos parcula quarta. fo. cxi.
De preuſione & cautela erga guttur & os paricu la quinta fo. eodem
De preuſione apud iuncturas ſequitur parcula ſexta eodem folio
De cautela erga naſum & aurē parti. viij. eodě fol.
De cautela a dolore pediij. parti. viij. eodem folio.
De alijs quæ maturant algidi poſt exitu particu la nona fo. cxiij.
De his quæ excitant algidri parcula decima folio eodem
De hijs quæ delent maculas algidri parcula vn decima eodem folio
De dieta huic egritudini competenti & parcula duodecima eodem folio
De regimine naturæ algidri parcula decimateria eodem folio
Sequitur nunc de paſſione alhafba ca.xi. eo. fo.
Sequitur ſectio ſecunda
Traſtatus, xxxi, qui cōtinet in ſe capitula. xv. quo rum primum eſt de ſuſtigatione eodem fo.
De paſſione alues & deblan ca.ij.fo. cxiij
De corruptione doloris ca.ij.fo. eodem
De cōseruādo corpe hūano mortuo ca.iiij. eo. fo.
De tumore & pruritu digitos tempore frīgoris capitulum. v. eodem fo.
De paſſionib9. cōtingētibus vngulis ca.vi. eo. fo.
De ſuſſura plantarī pedum ca.vij. eodě fo.
De paſſione aluſe ca.vij. eodem fo.
De ſudoris abūdantia ca.ix. eodě fo.
De priuatione ſudoris ca.x.fo. cxlv
De laſtudine ca.xi. eo. eodě
De dolore ca.xii. eodem fol.
De paſſione bouina ca.xiiij. fo. cxlv
De vulnerib9. & apatib9. ca.xiiij. fo. eodem
De paſſiōe fluxi9. ſanguis a ćicij9. locor. c.xv. fo. eo
Incipit traſtat9. xxxi, & vliſim9. huiſ libri qui trasat de ſebrib9. & diuicitur in. iiij. ſectiōes: quarii prima vniči comprehendit capituli: quod eſt de ſebre in generali eodem folio
Sectio ſecunda habet, xix. capitula: quorum pitiij. eſt de ſebre effimera ex calore ſolis cōtingēre vel venenis vel ex diuturna mora in aere balnei, eodem folio
De effimera cōntingente ex magno frigore ca.ij. folio. cxlvi.
De ſe. effi. ex ebulitiōe i aqua frigidā ca.iiij. eo. fo.
De effimera exuſus balnei dimiſſione & capi. iiij. eodem folio
De effimera ex ira & ſuperbia ca.v. eodě fo.

De effimera contingente ex anxietate & tristicia ſequitur modo ca.vi. eodě fo.
De effimera cōtingente ex excellu fatigatiōis poris ca.vij. eodem fo.
De effimera cōtingēre ex frequēti ieiunio ca.viii. eodem folio
De effimera contingente ex longa retentione ſitis capitulum. ix. eodem folio
De effimera cōtingente ex ventris ſolutione ca. x eodem folio
De effimera cōtingente ex cihis & poribus ca.xi. eodem folio
De effimera contingente ex multo potu vi ni ca.xij. eodem folio
De effimera cōtingente ex multa comeſtione ca.xiiij. fo. cxlvij.
De effimera contingente ex vnica comeſtione ca.xiiij. eodem folio
De effimera contingēre ex cruditate humoris qui dicitur cachuſa. ca.xv. eodem fol.
De effimera contingente ex apoſtemate magno ca.xvi. eodě fo.
De effimera conſequēte ex alijs apatibus factis in reliquis membris corporis ca.xviij. eodě fo.
De effimera cōſequēte ex dolore aliquorui mēbro. rum vt epatis ſplenis veſicæ diafragmatis cerebri pulmonis & ſimilium ca.xviij. eo. fo.
De effimera conſequēre ex reumatē vel catarro capitulum. xix. eodem folio
Incipit ſectio tertia vltimi traſtatus q. habet ca.v. quoq. primiij. eſt de ſebre q. ſit i. měbris ſolidis q. di citur ethica. i. ſebris alcat. i. offium debul ptis q. nominatur paſſio ſicca eodě fo.
De ptiſi accidente q. ſebre ethica ca.ij. eodě fo.
De curatione ethicae ca.ij. fo. cxlviiij.
De curatiōe ptis abſq. calore ca.iiij. fo. cl
De ſebre ethica compoſita ca.v. fo. cli.
Sectio quarta vltimi traſtatus de ſebribus humo raliij. putridis habet, viij. ca. principalia: quorum primum eſt de ſebre humoralī putrida in ſe & eiij. cauſis & ſignis
Sequiſt de ſebre q. gnaſt ex ſanguine & habet in ſe quatuor partículas: quarum prima eſt de eius diuiſione differētij. & ſignis fo. cliij.
De ſebre q. dicit alrebucha aſſinocha ptii. ij. eo. fo.
De ſebre cōrinua. i. ſinocho parti. iiij. eodě fo.
Sequiſt de ſebre pectilētiali parti. iiij. fo. clixij
Capitulī tertii de ſebre ex eo. ru. gnaſta quod diuicitur in tis partículas: quarum prima eſt de ſebre viřte. i, cauſonide fo. eo.
Sequitur parcula ſecunda de ſebre terciana cōtina ſua ſimplici & etiam interpolata fo. clxij
De ſe. tertiāna dupliqi parti. iiij. fo. clv
Cap. iiij. de ſe. cottidiana q. gnaſt ex putredie fleg
Cap. v. de ſe. q. ſrtana & alijs ſe. ha (matijs. fol. eo.
het tres ptículas: qriij. eſt pīta hec ſequens fo. clviij
De ſe. q. gnaſt ex ſlegmate vitreo parti. iiij. fo. clviiij
De ſe. cōpoſita ex ſlegmate vitreo & eo. ru. vſta.
Capi. vi. de ſe. cōpoſitis ſequitur ( par. iiij. fo. eodě nunc capitulum vniči eodě fo.
De ſebribus cōicantibus alias egritudines ca.vii. & vltimi vltimi traſtatus totiuj. q. libri fo. clix

Liber Theorice Alabrami.

fol. I.

Aliasafa
rarij.

### INCIPIT THEORICA ALSA=
haraui, quæ diuiditur in fede=
cim tractatus.

### TRACTATVS PRIMVS
diuidit in quatuor capitula,
Capitulum.I.

Medici
næ itætio

medicinæ
diuidio

medicinæ
theorieæ
fedio

Virtutes
naturales
in sex di-
uiduntur
partes

Plaro

Elemætū
Hanczar

Eſtecos
GaP.

Elemætū
ſimplex
coſpoſitū
Elementa
ſimplicia
quatuor
Cōpoſita
elementa
Creature
vniuerſæ
huiu? mun
di inferio
ris ex ele-
mētis cre
atæ ſunt.

### INIS INTENTI
onis medicinæ eſt in
ſanis ſanitātē cōſer-
uandi ſpeculatio, ip
ſamqæ ægrotis iux-
ta eorum prīſtinā
virtutē & ſanitātē
reſtituendi. Diuidit
aŭt medicina in du-
as partes in Theori
cam & Praſticam.

Theorica vero in tres piuïdiſt, vna quarum eſt
virtutu naturaliij cognitio. Sedæ cognitio ſpi-
rituïi. Tertia vero cognitio operationi. Virtu
tes vero naturales in ſex partes diuidiunç, in ele
menta ſimplicia, cōpoſita, cōplexiſes, humo-
res, virtutes, & ſpiritus. Sed qin infimus mun
dus cù eius creaturis animalia, ſ. rationalia &
non rationalia, plante atqæ mineralia oia crea-
ta ſunt ex elementis eoræ, ideo naturas & mo-
dos primo determinabimus. Inſt Plato elemi-
tum ſimplex eſt materia carës qualitate, & hoc
eſt φ arabice dicaſt Hanczar, ſed cù recepit chli
tatæ factuï ſt elementu cōpoſitū φ in ipſa lin-
gua diciſt eſtecos. Et Gal, quidē dixit elementu
ſimplex eſt materia fine qualitate, cōpoſitū ve
ro materia cù qualitate. Elementa vero simpli
cia in quibus conſiſtit fundamentuï ſunt qua-
tuor. ſ. caliditas, frigiditas, ſiccas, & humidi-
tas. Elemæta cōpoſita ſunt, ignis, aer, aqua, &
terra. Ignis calidus & ſiccus, aer calidus & hu-
midus, aqua frigida & humida, terra frigida
& ſicca. Vniuerſe autæ createque huius infimi
mundi lapides. ſ. mineralia, plante, animalia ra
tionalia & non roñalia & oia que ſub círculo
lunæ ſunt, createqæ ſunt ex hijs quatuor elemætis
& qn vniunt ipſa quatuor in vno corpore cù
equalitate diciſt equalis cōplexio, qn vero fine
equalitate vniunt, diceræ tranſgrediens equali-
tatem, & ob hanc cauſam reſultat dieurſifica-
tio ſpeciæ, coloræ, figuraræ & diſpoſitionuï
que diſſimilant ad inuicæ ſedem dedinationem
cōplexionis cōpoſitæ ab equalitate ex augmen
to aliquoræ elementoræ adinuicæ & diminuti-
one aliquoræ adinuicæ, & hoc quidem vſqæ in
infiniſt. Verbi gratia, ſi voluerimus cōpone-
re plura corpora ex quatuor rebus, ſ. ex terra

alba, & terra nigra, rubea & viridæ, qn volueri
mus ex his ſquale corpus in ſui quantitate cō-
ponere de qualibet ſumenius equalitè, φ ſi vo-
luerimus illud corpus albù eſſe, plus de alba ter
ra cōmíſcebimus. Si vero nígrum voluerimus
apponemus plus de nigra, ſic quoqæ addendo
& diminuendo cōponent ex hijs corpora infi-
nita, hoc modo creator excelſus vniuerſas cre-
aturas creauit ex elementis ſue ſapiénti ſubti-
litate cujus nomen ſit benedictum, & imperi-
tum exaltatum.

Creator
excellus

### Caput. II.

Cōplexi
ones ſunt
nouem

**C**omplexiones ſunt nouè, quatuor ſim
plices, & quatuor cōpoſitæ, vna vero
æqualis. Simplices ſunt calidù, ſiccum,
frigidù, & humidù, cōpoſitæ vero vt calidù &
humidù, calidù & ſiccu, frigidù & humidù, fri
gidum & ſiccu. Aequalis aŭt tribus modis di-
citur, equalis qualitate, equalis quantitate, &
qualis in ſua ſpecie. Cōplexio vero pre ceteris
animalibus, mineralibus & plantis equalis eſt
humana cōpoſitio. Modus aŭt equalis cōple-
xionis eſt φ ſit equalis in cōplexione & diſpo-
sitione membroæ & ſue oës operationes, na-
turales & animales têperato modo perſiliant,
vt ſit mediocris inter molle & duru, pinguë &
macilentu, follicitu & pigru, magnanimu & ti
mido, & ſit eius modus in cibo & potu cù eſq
litate, cibº vero digeratur equalis modo in ſuo
ſtomacho, epate, venis & reliquis membris, pi
lus vero eius meditus inter lenem & aſperu. Co
lor aŭt inter albù & rubeu, & vniuerſaliter cō
plexio equalis eſt illa que media eſt in omnib
ſuis mēbris & cōditionibus in cōplexiōe ipſo
rum, cōplexio vero quæ magis têperata eſt φ
cetera mēbra eſt cōplexio cutis interioris, Me-
dici quoqæ appellueru inéqualcē cōplexionē
maliciā cōplexionis ſiue in vno mēbro ſiue in
toto corpeſit. Aequalis vero cōplexio mēbri
eſt quod ſanu ſit, necaliquid leftiōs ſit, φ ſi eo
dolor extiterit, tunc malicia cōplexionis ipſum
occupauit. Cōplexio çatû hoſs vltra quadru
pliciter diuidaſ. Prima eſt etas puericię. Sedæ
etas eſt iuuentutis. Tertia etas ſenectutis, vli-
ma etas vero caniciet. Aetas pueride eſt anni
in quibus augmentu corpori perficiſt, quorum
terminatio vt in pluribus ſit in. xx. anno, cui
coplexio eſt calida et humida. Aetas iuuentis
a. xx. anno & vſqæ ad. xl. in quibus ſua virtute
& robore corpus perſiſit, cuius cōplexio cali-
da & ſicca eſt. Aetas ſenectutis eſt anni in qui-
bus corpus decreſcit in omnibº cùs naturis &
modis quoqæ terminatio eſt in. Ix. anno & cō-
plexio cùs frigida & ſicca eſt. Aetas vero cani
cieſt anni in quibus iam debilitas virtutis et

Cōplexi
ones ſunt
nouem

cōplexio
diciſqæ-
liſ tribus
modis
cōplexio
humana
magis cæ-
lis
Modus
cqualis
cōplexio
nis

Cutis in
terior eſt
mēbrum
magis tē
peratum
alijſ

cōplexio
nes hoſs
cratiue
ſunt qua-
tuor
Etas pue
ticię
Etas iuue
tutis

Etas ſene
cutis

Etas cani
cieſt.

a

Liber Theorice

defectio naturę manifeſtanç, quoſ; ſpaciuſt eſt
a, Ix. anno vſc[ui] ad terminatione ſuſe vitæ. Cui?
cōplexio in fine frigriditatis & ſiccitatis eſt, hu-
miditas namq[ui]s quæ in eis eſt, non nifi ex ſuper
fluitatibus accidentalibus frigidis & putridis.
Aetas pueritiæ exiſtit in augmēto & dominio
ſanguinis, Aetas iuuentutis in dominio colere
rubeæ p[er]ſtit. Senectus quoq[ui] in dominio me
lancoliç, Caniciei vero in dominio flegmatis.

Humorū
dominiū
cui¹ liber
ſtatis

De Cōplexione temporæ anni. Cap. III.

Cōplexio veris & Aefatis Autumni Yemis cōplexio nes v[ē]to[rum] Septentrīri et alonis Meridio- nalis Occidēta lis Oriétalis Loco[rum] cōplexio n[es] ſicca eſt vt plurimù, cōplexio autumni frigida & ſicca vt in pluribus, cōplexio vero hyemis frigida & humida vt in pluribus. Cōplexiōes vent[or] vero. iiii, ſunt. Septentrionalis frigidus & ſiccus. Meridionalis calidus & humidus. Occidentalibus frigida & humidus. Orientalis vero calidus & ſiccus. Quæ cirdi[ata] ſunt mo- tibus a parte meridiei frigida ſunt, a parte aŭt septentrionis calida, cirdi[ata] vero a mare ex parte septentrionis frigida & ſicca ſunt, a parte vero meridiei calida & húida, terra vero pe- troſa & faxoſa calida & ſicca eſt, mollis vero & frigida & humida.

Humores ex quib[ui] fundamentuſ corporis
exiſtit quatuor ſunt. Cap. IIII.

E
T quia elementa ſimplicia ſunt quatuor
& que ex ipſi cōponunt quatuor et ex
ris efficiunt & cōponunt plante & nu-
trimenta exiſtunt & humores qui generant ex
nutrimentis quatuor, qui ſunt colera rub.nig.
flegma & ſanguis, nam quod erit de cibo ad
elementuſ terrę generabit ex eo coleranig. ip ve
ro ex eo declinauerit ad elementuſ ignis gnabit
ex eo colera rub. & ip adelementuſ aque gene-
rabitur ex eo flegma, ip aŭt ad elementum ae
ris declinauerit generat ex eo ſanguis. Sanguis
aŭt calidus & humidus eſt cù equalitate ſapor
eius dulcis, color vero rubeus, & eſt ſubſtantie
mollis, & odoris ſœtidi. Cuius origo eſt ab e-
pate ſitus eius in venis ab eſpate procedentibus
ad alia mēbra. Dominiū vero eius in toto cor
pore eſt, & eius iuuentuſ eſt vitā humanā
ſuſtentādi in eo em virtus vitalis fundaſ. Fleg-
ma vero frigidi & humidi eſt, cuius ſapor in
fípidus, color albus, ſubſtantia viſ cofa, odor
ſœtidus, ſitus in pulmōe atq[ui] dominiū, necno
in pectore & iuſturis. Quidā vero dicuſ ipm
loco propriu in corpore nō habere, Colera ve

Humor
generatio
& eor[mi]na
tura qui-
buſq[ui] lo-
cis ſicuan
tur & eo-
rundē iu/
uamenta
Sanguis

Virt¹ ei¹
ſeu domi
nium
Flegma

Colera
rubeæ

ro rubea calida & ſicca eſt cù equalitate, cuius
origo in epate, ſitus in felle, ſapor amarus, co-
lor ad citrinitatecclinat, iuuentuſ quoc[ui]s di-
gerendi cib[ui] in ſtomacho & epate & ſup[er]flui-
tates expellendi, & venas mundificandi a fordi
tie & oppilatione. Colera vero nig; frigida eſt Colera
& ſicca cù equalitate, cuius ſapor acetoſus, o-
dor bonus, ſubſtātia groſſa, ſitus in ſplene, do
minium vero circa renes.

Sanguis duobus modis eſt.

Sanguis
duplex

Q
Vor vnus eſt mundus & purus &
purpureus a c[etero] humo[re] mixtio-
one p[er]feruatus nec habet cōplexione
in qua excedat. Origo vero eius eſt
a corde procedens, inde per ſubtilēs venas, et in
cuius pinguedine calor naturalis & eius nutri-
mentu cōſtitut. Alter vero eſt mixtus cù coleris
& flegmate que ſunt in venis tranquillis ab e-
pate procedentibus, he ſunt venē in quiibus cō-
ſiſtit flebotomia, ſicut vena dicta albaſalic q[ui]
eſt vena cordis, & vena que dicit alachal, qua-
eſt vena epatis, & que dicit alceſal, que eſt ve-
na capitis, que dicit alſafen, que eſt vena pedis
in quiibus oim m[eh]bro[re] nutrimentuſ fit, huius
aŭt ſanguis qui exiſtit in venis tranq[ui]llis. Alius
eſt in quo aliquid alio[re] humo[re] abundat, &
tunc ab illis denomine[n]t, q[ui]m ſi abundauerit in
ipſo flegma apparebit eius ſubſtantia in flebo
tomia declinans ad albedin[em]. Sivero colera ru
bea in ipſo abundauerit apparabit in ipſo ſub-
tilis aquoſitas que ſignificat ſup[er]fluitates eſſe
in epate & multos humores in venis. Sivero
ab ſubdauerit in eo colera nig. apparebit ſanguis
turbidus & niger. Alter vero eſt ſanguis eſque
lis ſui natura & ſubſtātia bonus, calidus & hu-
midus cù t[em]peramento non aŭt in excep[ui].

Pabulum
colorismar
culturalis

Venæ
phlebōro
mande
Aſſ M[ei]
diana
Epaſſa
Cephaliō
ca
Sapha[n]
Alius ſin
guinismo
dus

Sanguis
equalis

Colera vero rubea in quinčmo
dos diuidentur.

Colera
citrina
diſi roca
vitellina

Q
Vor primus eſt colera naturalis co
ro ſimilis, cuius origo in felle eſt natu-
raliter, accidētaliter vero in toto cor-
porē. Scd[ut]us eſt que ſimilis eſt vi-
tello oui, cuius origo eſt in ſtomacho naturali
ter, accidentaliter vero in aliqua parte corp[is].
Tertius eſt alia citrina quæ ſimilis eſt citro,
cuius origo ſimiliter in ſtomacho naturali eſt
in corpore vero accidentaliter. Quartus vero
modus eſt que ſimila[ſ] flori e[ris] que genera[ſ]
ex h[ui]orib[us] adultis, q[ui]prop[er] c[eteris] calidior &
moleſtior eſt. Quintus aŭt modus eſt que ſi-
milis fit colori folio[re] radicis, & hec eſ etiam
vita et acutior & eruginoſa cuius origo in ſto
macho & epate accidentaliter eſt.

Colo[mi]na
citro
similis:
Erugioſa

præſina

Flegma quoq[ui] in quinč ſimiliter
modos diuidentur,

Alfahrami,

For. II.

Flegma
dulce

Hyp. po.

Galienus

Flegma

inſpidiū

Flegma

ſalum

acætoſum

Vitrum

Q
Vobz vnus eſt dulcis paru̇n ad calidita
tem & hūiditatae decinās & hoc fleg-
ma eſt naturale, qum natura ex eo ma
gis nutriit. Ypoc. vero & Gal. dixe
runt eſse flegma naturale faporis inſipidi et eſt
frigidu̇ & humidu̇ i exſeſu. Scibus modus eſt
ſalii q[ui] eſt multu̇ calidu̇ & lene, generȧ auct
in corporibus ſanguineis cuius nutrimentu̇ in
corpe minus eſt q[ui] dulcis. Tert? eſt acetoſum
qd[e] eſt frigidu̇ et ſiccu̇, generȧ quoq[ui] mēbris
& ſtomacho & in corpibus pauci ſanguinis
a temperato calore priuatis, & cuius cōuerſio
in ſanguinē diſſicalis eſt, & paru̇ de eo corpus
nutriit. Quartus eſt q[ui] ſimila[t] vitro & diſcer-
niit ſuo colore & grolſicie, & eſt declinans ad
acetofitatae et peior alijſ propter ſui frigiditatae
& ſicfatate, a cuius moleſtia natura non potest
euadere & multu̇ offendit membra, q[ui] ſi ſue
rit in locis artis genera[t] dolores fortilſimos, ſi
cuti dolorē renum & coloni & ſpinalis dorſi
& ſimilium.

Colerā vero nigra in quinque di-
uiditur modos.

Melico.

naturalis

Colp. ni.

aduſta ex

cap. rub.

Colp. ni.

aduſta ex

a duſtioē

flegmatis

Q
Vobz vnus eſt naturalis quæ eſt tur-
bulētia ſanguinis & eius ſeces, cuius
origo in ſplene naturalibus eſt, in cor-
de vero p[ro] accidēs. Secuſus eſt quæ
genera[t] ex vſtione col. rub. & hic eſt moleſtati
or alijſ calidior acutior & ſiccior naturali. O-
riigo vero eius in corde accidētalis eſt. Tertius
eſt col. nig. quæ genera[t] ex aduſtione flegma-
tis, & origo eius in corde accidētalis eſt. Quar-
tus modus eſt col. nig. quæ genera[t] ex vſtione
ſanguinis, cuius origo in corde accidētalis eſt.
Quintus vero modus col. nig. eſt quæ genera[t]
ex vſtione col. nig. naturali, origo in corde ac
cidētalis exiſtit. Signu̇ auct naturalis e[que] q[ui]n ca
dit in terrā ad modu̇ aceti ebullit, hec vere natu-
ralis eſt. Sunt auct in corpe quatuor ſpecies hu
miditatiu̇ que ex eunti c[ui] flebotomia, & c[oe]po-
site ſunt ex humoriſb[us]. Prima eſt h[ui]riditas que
eſt fundamētū corp[is]. Sc[ae] ſpecies eſt qu[ue] p
membra diſundit & ſimila[t] rori. Tertia ve-
ro eſt humiditas quæ in ſubſtantia partiu̇ mē
bro[re] inueniit in locis vacuīs. Quarta vero hu
miditas p[er] q[ui] ſunt membro[re] coiunctiōes c[ui]
sibi p[er]p[ing]s, & hec eſt illa ex cuius priuatione
priuatur vita corporis eius q[ui] virtus deficit &
compoſitio corrumpitur.

Signum

naturalis

melaco.

Humidi-
tates

quatuor.

Nomen

nō habēs

Ros

Cambiu̇

Gluten

TRACTATVS SECVNDVS DE

membris. Cap. vnicum.

Quatuor

membra

principa-

lia

M
Embra principalia in q[ibus] eſt cor-
poris coſſistentia ſunt quatuor. l. cere
brūs, cor, epar, & teſticuli. Principali-

us auct & nobilissi hijs in p[ro]manētia vitæ eſt ip[m]
cerebrūs, poſt ip[m]us vero cor, poſtea epar, &
poſtea teſticuli. Probatio auct huius eſt q[ui]s ſi
accidat apoſtema in cerebro, ſubito vita eius
diru[i]it & repente moriit. Si vero accidet h[ae]
cordi poſſible eſt aligntulo viuere, ſed poſtea
morit. Epati vero li hoc accidat p[ro]manet vita
hois longo tpe & poſſible eſt ſanari. Si vero
in teſticulis diu viuet et etiā amputent penitus,
his vero quatuor predicti[s] mēbris ſuor[que]
nobilitate alijſ, alia mēbra deferuuiunt, q[ui]n cere
bro deferuuiunt nerui & ex eo ſenſus & motus
adminiſtran[te] corpi. Cordi vero deferuuiunt ve
n[em] pulſatiles & ab eo procedit vita. Epati vero
deferuiur ven[em] tranqull[e] & ab eo corp[is] nutri-
menti[que] p[ro]cedit. Teſticulis quoq[ui] deferuuiit vafa
ſeminis & in eis cōſeruatio creatiōs maſculini
& ſeminini ſexus conſiſtit. Membra ſimplícia
ſunt membra cōſimilia partiui qu[em] ex quatuor
humoribus generan[t], vt ſunt oſſa, cartilagines
vel ligamenta, nerui, lacerti, ven[em] pulſatiles, &
ven[em] tranqull[e], caro, p[ing]uayo, & corde, & di-
cunt cōſimilia p[er]tibus q[ui]n ſi ſepararet alij[que] pars
de alíquo iſtor[em] erit illa pars cōſimilis toti, &
fuo nomine denominabi[t], & dicunt hec mem
bra fundamēta p[er]q[ui]na corp[is] qa[que] corpus ex
eis cōponi[t]. Membra vero inſtrumētalia ſunt
qu[em] ex mēbris p[ro]ſiſi[bus] cōponum[que] vt man?
pedes, epar, ſtoma[cus], burſa, & ſimilia, hec e[m]
ſunt inſtrumētalia corp[is] & quodlibet iſtor[em] mē
bro[re] cōpoſitum eſt ex duobus neceſsario, q[ui]
ſi non erit cōpoſitui ex p[ro]ſiſtici.

Cerebræ

Cor

Epar

Teſticuli

Membra

deſeruien

tía

Membra

ſimplícia

Membra

inſtrumēt

talia.

TRACTATVS TERTIVS DE
virtutibus & ſpiritibus. Ca. I.

Virtutes ſunt tres, eſt virtus animalis,
cuius origo eſt in cerebro, virtus vi-
talis, cuius origo eſt in corde, & virt[us]
naturalis, cuius origo eſt in epate. Virtus ani-
malis diuidit in tres. Nam alia eſt virtus guber
natuā, alia motuā voluntarie, alia ſenſituā.
Virtus auct gubernatuā diuidit in tres. l. in vir-
tutē imaginatiuā, rationalē, & memoratiuā.
Motuā virtus voluntarie eſt illa quæ mouet
membra qu[em] mouen[t] voluſtarie, ambulatio pe
dum, & tractatio manu[i]s, & reuolutio oculo-
rum, nec aliquid mēbro[re] motus voluntarij[us] niſi
p[er] lacerti in quo eſt neruus mouēs illud mem-
brum, eſt auct virtus motus voluntarij[us] a cere-
bro, p[er]cedēs ad meduallā ſpinalis dorſi, & ab ea
ad neruos & lacertos q[ui] mouet mēbra motu
voluntario, diuerſiſtant auct lacerti & nerui in
fua ſpecie ſed in virtutē membro[re] que p[er] eos
mouen[t], dicitur auct motus ma[n]us tractatio,
& ſi

Virtutes

tres

Virtus
a[i]alis di[
uiditur in
guberna
tiuā mori
uā ſenſiti
am.

Gubernā

tiua diu[i]s

ditur in

Imagina

tiuā rōna

lem me-

moratiuā

Moriua

vīrte vo-

luntarie

Virtus

mot[que] vo

luntarij[us] a
cerebro
procedi

Liber Theorice

Species
Virtuïs
fœnſtutiæ.
5. ſunt.l.
Senſus
vifus.

Auditus

Odorat⁹

Guſtus

Tactus
Species
virtutis
animalis
due
ſ. actiuæ
& paſſiuæ

Spes vir
ſtutis natu
ralis ſunt
ſex

Virt⁹ ge
neratiua
alteratio

Immura-
tio

vire⁹ aug
mēratiua
Alterati-
uavirtus.

Operatio
nù duo
Species
Simplex
Coſpoſita
operatio

Tres ſpi-
ritus ſpes

motus vero pedi ambulatione, & alij ſcðm huc
modù. Species aŭt virtutis ſenſitueæ.v. ſunt.l.
Senſus tactus, ſenſus vifus, auditus, odoratus,
& guſtus, magis vero ſubtilis inter ſenſus eſt
ſenſus vifus, cuius obiectuè eſt ignis & ſibi cò-
ſimilis ſicut lux. Natura vero oculi frigida eſt
& ſicca, dico aŭt humidâ tunicam tûm, ſed ipſe
oculus declinat ad tenuitare ſubtilis caliditatis.

Poſt ſubtilitare ſenſus vifus eſt auditus, cuius
obiectuè eſt aer ipſa vero auris frigida & ſicca
eſt. Poſt ſubtilitate auditus eſt ſenſus odorat?
cuius obiectuè eſt fumus, q. l.eſt inter aquæ &
terra & ceteri odores ipſe vero naſus frigidus
eſt & ſiccus, poſt iſtum vero eſt guſtus, & eius
obiectuè eſt aqua & terra, ſed groſſior inter ſen
ſus eſt tactus, cuius obiectuè eſt terra. Species
virtutis animalis ſunt actiuæ & paſſiuæ. Actiu-
ua eſt p. ch. extendunt & cōtrahunt cor & ve-
ne pulſatiles. Paſſiuæ vero eſt p. ch. fit ira exca-
dens tempamentu & furor et appetitus victo
rię, hoc aŭt non ſolli a virtute animalis volun
tatis fit, àa eim cauſat ex cordis caliditate & ei
ſiccatate. Contrariu vero huius lignificat eius
frigiditate & humiditate. Species aŭt virtutis
naturalis ſunt ſex. Nam alie admiſtrant, alieæ
yo qbº administraț, & ſunt virtus gñatiua,
augmentatiua alteratiua, retentiua, & expul-
siuæ. Virtus generatiua duas cōtinet species, al
teratione & immutatione, alteratio eſt deco-
ctio ſeminis donec ei cōueniat immutatio, cù
eo q. ſibi cōuenit de ſanguine, deinde reſultat
immutatio. Immutatio aŭt.v. cōtinet virtutes
que ſunt ſimilitudo, ſitus, foramina, groſſicies
& planitudo. Virtus aŭt augmētatiua eſt que
mēbra in longitudine latitudine & profundita
te extendit. Alteratiua quoq. virtus duo cōti-
net. ſ. alteratione preter ſimilitudine ſicut alte
ratione de nutrimēto in corpus, hec aŭt in vir
tute generatiua reperit, & alteratione ad viam
ſimiliudinis que qde eſt in virtute mutate nu
trimentu ad corpus. Operationu duæ ſunt ſpe
cies, Simplex & compoſita. Simplex eſt que ex
vna quatuor virtutu reſultat que ſunt appeti-
tiuæ, retentiua, digeſtiua, & expulſiuæ. Compo
ſita vero eſt que ex duabus aut pluribus virtu
tibus reſultat, ſicut appetitus qui ex virtute ſen
ſitiua & naturali reſultat. Difcurſus vero nu-
trimenti p. membra fit cum virtute attractiuæ
& virtute expulſiuæ, quoniam membrum qd
nutritur eius nutrimentu fit ex eo q. ad ipſum
repulſum eſt ab alij mēbris & ex eo q. ipſum
ſibi attrahit. Tres ſunt species ſpirituu. l. ſpiritu
animalis vitalis & naturalis. Et dicimus q. cor
duas habet cellulas dexteram & ſiniftram. Dex
tera eſt locus ſanguinis, ſiniltra vero locus spí

ritus, Spiritus aŭt magis eſt in venis cordis ch
ſanguis, Sanguis aŭt magis eſt in vena epaus
quam ſpiritus, Spiritus aŭt vitalis procedit a
corde per arterias que deferuiunt vitali virtu-
ti ipſum tranſmittit ipſam per eas toti corpori
vt viuat. Spiritus animalis oriſt a cerebris cau-
sa vitalis ſpiritus deinde vero tranſmittit ab eo
neruos qui & ipſi virtuti animali deferuiunt,
per eos namq. tranſimittuntur corpori ſenſus
& motus. Spiritus naturalis oriſtur in epate &
effundi per venas tranquillas que virtuti na-
turali deferuiunt, per eas namq. peruenit ſibi
nutrimentu & ab eo ad mēbra tranſimittitur,
De complexione qua virtutes natura-
les opationes ſuas opantur. Cap. II.

Spíſi
vá
talí
s

Animaſis

naturaſis

O
peratio virtutis animalis que virtus
turitio ope
rationa

Triu vit
turitio ope
rationa

Libro
intro-
duo
con-
ctoriu
audo-
s

TRACTATVS QVARTVS DE
Anathomia membro. ipſorum
iuuamento. Cap. I.

I
Vuamentu eſt oſſum q. per ea corpi par
tes confirmanſi ſibi inuić ſicut fundamen
ta ſupera quibus edificanſi edificia, vt ſunt
iuncturæ, oſſa, ſpinalis dorſi, ad oia membra
que edificia ſunt ſuper eis, & hec facia ſunt ad
modu edificij nautis vniuerſaliter ſup ligno q.
eſt de ſubter. Fuerunt aŭt poſita oſſa ſepata vi
alleuient corpi oes motus ſibi cōueniētes iux
ta plocitű, & poſite fuerunt in extremitibus
oſſum additiones, & in quibudam profun-
da loca in quæ huiusmodi additiones intrant.

Oſſi-
uam-
gua

Alfaharani.

Iſor. III.

Quare v
nū oſline
reliq mo
ueri poſſit.

Oſſa ad diuerſas ptes moſtuentur.

Lacertus

Corda

numerus oſſiūi tori us corpís

Alcatin
Hagit
alhauins.
alhosos
Thorax
alrathutā

Mefkal

alfachrin
akartía.

Facta ſunt aſtī ſed in hanc diſpoſitionē vt alij
moueri poſſint preter reliqua. Poſt moduī ve-
ro colligata ſunt oſſa adinuicē neruis p quos
ipſi oſlibus ſenſus & motus adminiſtrant vt
moueri poſſint ad diuerſas partes, ipſa e[m] n[ō]
habent virtutē mouēdi per ſe, ſed mouen[t] paſ
ſiue modo poſt q[ui] comiſcent carni & ligamen
tis, & poſt q[ui] diuila ſunt in partes tenues quib[us]
cōtexun[t] ex illis corporibus, & ex eis comuni
ter reſultat, id q[ui] dici[t] lacertus, & facta eſt ma
gnitudo lacerti iuxta m[ē]bri magnitudinē q[ui]
mouere intendit, & in extremitate huiuſmodi
lacerti ori[t] id q[ui] appella[t] corda que corpus cō
poſitūi eſt ex neruis colligatis cui[us] ortus eſt ab
oſſe. Numerus vero oſſiūi totius humani cor-
poris eſt, ccxlviij, oſſa preter os gutturis q[ui]
milatur liter[e] λ grce, & preter os cordi[s], &
[ſ]ter pua oſſa de q[ui] plenē ſunt cōcauitates iui
cturari, que dicun[t] ſiāminia vel Alaniāht &
preter duo oſſa rotunda genui[que] ſunt in ca
pite genu q[ui] dici[t] oculus genu, que per ſingu-
la h[ec] ſunt, oſſa cranei, vi, oſſa m[ā]diſbule ſupe
rioris, xiij, oſſa mandibul[e] inferioris, ij, os, i.
& in qualibet mandibula ſunt, xvi, oſſa deni[t]
duo ſecundini, & duo quartani mandibulari,
& quin[c]o[d] dentes molitores a dextris & q[ui]
a ſinifris, ſed poſſible eſt de huiuſmodi[m]oli
toribus vnum deficere, & erunt quatuor, oſſa
vero circuitus, vii, que dicun[t] anula colli oſſa
cōcathenatiōes p[ec]toris, xij, oſſa l[ū]bo[r]q[ui]
dicun[t] alcatan & o[ſ]es ſunt cōcathenatiōes ipi-
nalis, & oſſa nat[i]que dicun[t] alhagaz, tria, &
oſſa caude que dici[t] alazpaz tria. Et oſſa co-
ſtaru, xxiiij, & oſſa loci q[ui] dici[t] alcaz, viij, oſſa
ſpatulari duo, oſſa iu[n]cturari brachior[que]
dicun[t] alratuthan duo, & oſſa brachior[que]
ſpa
tulæ quæ dicun[t] alhafran duo. Et oſſa que di
cun[t] alzandan inſeriora duo, que ſunt in bra
chijs manus & zandan ſupiora duo oſſa vni-
us plant[e] manus. f. & alterius. f. oſſa plant[e] pe
dis vnius que dicitur maſtakaf quattior, & al
terius plant[e] quatuor, oſſa digitor[que]. xxx, oſſa
coxarit duo, oſſa radic[i]ȗ coxarit que dicun[t] al
fachrin duo, oſſa que dicun[t] akarthia duo, &
oſſa plantarit ped[i]i, viij, & oſſa plantarit ped[i]
x, & oſſa digitor[que] pedum, xxviij.

De iuuamento lacertorum. Cap.II.

lacerti cō
poſitio.

S Cito q[ui] lacerti cōpoſiti ſunt ex carne neruis & ligamentis, & ipſi ſunt inſtrumenti voluntrarij, motus vero deſinunt eſſe car[n]noli vt in pluribus donec p[u]eniſt ad ſua inſeriorē extremitate. Deinde ori[t] ex hac extremitate quodda corpus q[ui] dici[t] corda, & p[er]ducit

donec p[u]eni[t] & adh[er]et membro q[ui] mouet in
inferiore extremitate, & fit ejuſ motus vt con
trahatur & diſtrahat ad ſui radicē, & extendi[t]
ab hoc illud membru[m] ſed in ſe totu[m] ad parte[m] in
qua ſunt lacerti. Et diuertiſſica[t] forma lacerto
rum ſed in ſuor[que] loca & officia. Lacertus a[ſt]i
lacertori
qui mouet magnu[m] membru[m], magnus & fortis
duierſi
eſt ex quo ori[t]e corda vna vel plures adh[er]eſt
membro moto & poſſible eſt pluras lacertos
conferre adiutori[m] ad mouendu[m] vn[u] membru[m]
qui a[ſt] habet mouere paru[m] membru[m], paru[m]
eſt & tenuis ſicut lacertus q[ui] eſt in genu moue[ſ]
totā tibiā magnus eſt. Lacertus a[ſt]i moue[ſ] ſu
periores palpebras ipſius oculi puus & tenuis
eſt, quodlibet ergo membru[m] q[ui] moue[t] motu
volu[t]ario p[er] lacertu[m] moue[t] q[ui] ſi moue[t]atur ad
diuersas p[es] diueros habebit lacertos. Quo-
rum q[ui]libet attrahet ad ſui parte[m] in hora mo-
onis & deſinit a, p[er]pria opatione lacertus cōtra
rius. Si vero cōtrarij lacerti loci in vna & eade[m]
hora ſimul attraherent vt i[que] m[ē]bru[m] inſurare[t]
& ſtare[t] extenſum. Verbi gratia ſi lacertus ex-
ſiſtens in ventre brachij q[ui] dici[t] alſahad attrah[e]
ret plantā[m] manus ſtare[t] extenſa. Si vero q[ui]e[m]
exiſtēs in ſubliimitate brachij ipſam attraheret
torquerē[t] retrorſum, q[ui] ſi ambo ſimul attrah[e]
ret exiſteret inter eos directus.

De numero iuuamenti voluntariemo-
tu[m] & ipſo[rum] opatiōibus. Ca.III.

M
otus cuti[s] ſup[er]ioris oculor[que], faciei,
nafi, labior[que] lingue, gutturis, palati,
motus capitis, ceruicis, spatule, & iu[m]
cutur[e] brachij que dici[t] haczad e[m] spatula, &
Hanczad
iunctur[e] spatule e[m] brachio plante que dicitur
alſahad, & iunctur[e] alſahad e[m] planta, & mo-
tus lingulor[que] digitor[que] ſed in quālibet iu[n]ctu-
rarum ſuaru[m], & motus m[ē]bro[que] que ſunt in
gutture, & motus p[ec]toris ad ſpirādi[m], & mo
tur virg[e], & motus veſic[e] ad retinendu[m] vrinā,
& eius cōiuncturonis & colligantie, & motus
extremitatis inſel[te]tini recti, p[er] iuuam[ē]to exi[t]us
ſe[que], & motus digitor[que] pedi[m], q[ui]libet hor[que]
mo
tu[m] habet ap[pr]i[m]iuuamentu[m], & nobli[e] opati-
onē & vtil[e] ſue diſpoſitioni & formæ.

De numero Lacertorum. Cap.III.

N
Vmerus vero Lacertorum mouenti[m] lacertori[m]
corpus & vniverſa m[ē]bra vnitiuſali-
ter ſed in opinionē Gal. pretermiſa
opiniu[m] varietate ſunt ccccccxxviij lacerti ſu
p[ri]ioris faciei, ix, vnus frontis, duo nafi, duo ſu
perioris labi[j], & duo inſerioris, duo faciei qui
a i[j]

Libert Theorice

mausculi o
culorum

dicuntur alchadin, muſculi oculorum, cui
ſuſſibet oculi, xij. tres quorū ſunt in radice la-
certī, Primus per quę vadit lumen ad minorē
extremitate. Secūdus eſt in maiori extremitate,
Tertius aŭt deſuper. Quartus deſubter, duo
vero ſuper rotunditate q. mouët ipſum circa
lariter, & tres q. mouët palpebras ſuperiores,
duo inferius & vnus ſuperius. Lacerti capitis
& ceruicis, xxvi. q. eos mouët ad oës partes, la
certi lingue, viij. q. eam mouët iuxta oës ſuos
motus & moti comelſationis a dextris & ſini-
ſtris, lacerti canne pulmoſis duo, vnus a dextris
alter a ſinilſtris, lacerti ſolius ceruicis quatuor,
lacerti gutturis q. dicitur alhaccon, ſunt quatuor
mouentes ipſum in apertione & clauſiſe.

Lacerti
capitis et
ceruicis
La.ligue

la. canne
pulmoïs,
lac. ſolius
ceruicis
la. gurru
lace. offis
lande.
la. affella
rum

Et clamat e lacerti gutturis, xvi. mouëtes ipſm
ad partes ſingulas, lacerti offis ſimilis literæ a
græce ſunt ſex, mouëtes ipſum ad partes ſingu-
las, lacerti aſſellarum, xviiij. mouëtes ipſas ad par-
tes ſingulas & per rectitudine & circuitu, laceri
ti brachioru q. dicuntur alhædin, viij. lacerti
brachioru q. dicuntur alhaczad, viij. lacerti bra
chioru q. dicuntur alſahadin. xxxiiij. mouëtes
ipſa per vnuerſos motus, lacerti mouëtes pe-
ctus. c. & viij. quoq q. dæ extendunt tûm, q. dæ
vero cota hunt & extendunt ſimul, alij vero
dicuſt q. ſunt. xxxviij. lacerti dorli ſpinalis ſunt
xlviiij. mouëtes ipſum vnuerſis motib9, laceri
ti ventris, viij. quoq alij mouët ipſum p latu,
alij per longuï, alij vero p rotunduï, lacerti teli
culoq in maſculis ſunt q. tuor, teſticuloq ve-
ro in ſœminis duo, lacertus veſice retinës vri-
nam vnus eſt, lacerti virge quatuor mouentes
ipſam ad oës partes & inflantes ipſam, lacerti
circuſdantes anu quatuor, lacerti mouëtes iun
cſturas coxaru, xx. in qualibet coxa. x. qui mo
uant ipſam vnuerſis moribus, lacerti mouen-
tes genua, xviiij. lacerti cruris, xxviij. xiiij. ſ. in q
libet crure, mouëtes ipſum cunctis motibus,
lacerti pedu, lii, cuiuſſibet. ſ. pedis. xxvi. quoq
quinb q. ſunt ſuperius incuruantes digitos inſe
rius, & xxi. inferius mouëtes digitos ad vni-
uerſas partes, Nomia neruoræ apud antiquos
tribus modis ſunt, alij dicunt nerui ſenſibiles,
alij voluntari, ſenſibiles oriunt a cerebro, vo-
luntarij vero a medulla dorſi, alij vero dicunt
nerui cordiales qa a cordis q. ſunt in maiorib
lacertis oriunt, in q. bus neruis modicuï eſt ſen-
fus. Et dixerunt q. nerui cōcaiu ſunt, alioquin
non priuareq motus mebri cù oppreſſum ſue
rit, vt impediaq tranſitus ſpiritus anialis p eos,
alij quoq dicunt qun tranſit animalis ſpiritus
per eos admodu tranſitus luminis p aeræ. Pri-
uatio aŭt motus mebroq ipſuræ origo &
iuamentu nerui ſunt ſive a cerebro ſive a me-

la. brach.

la. pecto.

brachioru q. dicuntur alhædin, viij. lacerti
chioru q. dicuntur alſahadin. xxxiiij. mouëtes
ipſa per vnuerſos motus, lacerti mouëtes pe-
ctus. c. & viij. quoq q. dæ extendunt tûm, q. dæ
vero cota hunt & extendunt ſimul, alij vero
dicuſt q. ſunt. xxxviij. lacerti dorli ſpinalis ſunt
xlviiij. mouëtes ipſum vnuerſis motib9, laceri
ti ventris, viij. quoq alij mouët ipſum p latu,
alij per longuï, alij vero p rotunduï, lacerti teli
culoq in maſculis ſunt q. tuor, teſticuloq ve-
ro in ſœminis duo, lacertus veſice retinës vri-
nam vnus eſt, lacerti virge quatuor mouentes
ipſam ad oës partes & inflantes ipſam, lacerti
circuſdantes anu quatuor, lacerti mouëtes iun
cſturas coxaru, xx. in qualibet coxa. x. qui mo
uant ipſam vnuerſis moribus, lacerti mouen-
tes genua, xviiij. lacerti cruris, xxviij. xiiij. ſ. in q
libet crure, mouëtes ipſum cunctis motibus,
lacerti pedu, lii, cuiuſſibet. ſ. pedis. xxvi. quoq
quinb q. ſunt ſuperius incuruantes digitos inſe
rius, & xxi. inferius mouëtes digitos ad vni-
uerſas partes, Nomia neruoræ apud antiquos
tribus modis ſunt, alij dicunt nerui ſenſibiles,
alij voluntari, ſenſibiles oriunt a cerebro, vo-
luntarij vero a medulla dorſi, alij vero dicunt
nerui cordiales qa a cordis q. ſunt in maiorib
lacertis oriunt, in q. bus neruis modicuï eſt ſen-
fus. Et dixerunt q. nerui cōcaiu ſunt, alioquin
non priuareq motus mebri cù oppreſſum ſue
rit, vt impediaq tranſitus ſpiritus anialis p eos,
alij quoq dicunt qun tranſit animalis ſpiritus
per eos admodu tranſitus luminis p aeræ. Pri-
uatio aŭt motus mebroq ipſuræ origo &
iuamentu nerui ſunt ſive a cerebro ſive a me-

lac. dorſi

ſpinalis

la. vêtris

la. teſtic.

la. veſiſce

lac. virgæ

lacer. ani

la. iun. ſu

rum coxa

rum

la. genuïn

la. cruris

la. pedù

Nerui
ſenſiui
motiui
cordiales

Septim
paris or-
tus
Tertius pa-
ris ortus.

dulla dorſi oriunt, Qui oriunt habet a cerebro,
vij, paria ſunt. Par primu oriſt a ventriculibus cere-
rebri anteriorib9 qui ſimiles ſunt extremitati-
bus mamillar, & pueniut vſcp ad naſum per
q. habet eſſe ſenſus odoratus. Sed cù pducun-
tur aliqntulo cōtrahunt & cōiungunt ſimul
ambo. Poſtea vero reuertunt vt ſegregent do
nec fiat figura eor: ad modi figure literę græ-
ce q. dicit chi que talis & cù pueniut ad
culos vadit lacertus ſiniliter ad ſinilſtr loci,
dexter vero ad dextru, deinde aŭt glibet eorù
circuſdat humorę vitre & tunc puenit ad ocu
lum ſenſus viſus. Hi vero nerui concui ſunt
nec in toto corperiuinueru cōcaiu præter
iſtos. Sedm aŭt par ortu habet a poſterioribus
cerebri q. perueniens ad oculos datis virtute
motus. Tertiu vero par ortu habet a poſterio
ribus ſedui cuii aliq pars puenit ad lingua pre
ſans ei ſenſum guſtus, & pueniés ad mandi-
bulas dentiu preſtat illis ſenſum taſtus, aliqua
vero ps puenit ad lacertu têporu & lacertu al
maſgin, i maſtaciores, & lacertu q. eſt in extre
mitate naſi, & lacertu labioq p virtute motus
Quartu par ortu habet a poſterioribus terij,
& diuidi ad ſupiora palati, cui tûm ſenſum gu
ſtus preſtat. Quintu par ptim habet ſenſum
auditus & ptim motu lacertu q. mouet faciem.
Sextu par diuidi qum ps ei vadit ad guttur &
lingua ps vero ad lacertu q. eſt in pte ſpatulae
& eius q. circa ipſam eſt. aliqua vero pars de-
ſendit ad ceruicê, diuidi ex eo in partes qua
cōiungunt adinuicê in lacerto cānæ pulmonis
& diuidi pars de eo ad panniculi cordis pu-
monis, & meri & q. eis ppe ſunt, & reliquiu
pcedit q. eſt maior ps eius, & cōiungunt ei eti
am quedâ ptes terij pis. Septimu vero par in
cipit a poſteriorib9 cerebri & vadit ad lingua
& cānæ pulmoſis virtute motus. Nerui quoq
q. oriunt a medulla offis ſpinalis ſunt. xxxi, pa
ria, & vnus impar no habes ſociu, oſto paria
de illis pcedut a cōcathenationib9 colli, xij. pa
ria a cōcathenationib9 offis ſpinalis donec p-
ueniut ad eius oppoſtu, quinb q. vero paria
a lumbis, tria vero paria ab oſſe natu, tria vero
ex oſſe cauſe & a medietate fui. Primu vero p
ria quo
dictor octo exit a foramine q. eſt in pria iun
cſturaru colli & aſcedit donec diuidaq in lacer
tu capitis. Par vero ſedm exit inter foramen q.
eſt inter primâ iuncturâ & ſecundâ & diuidi
in duas ptes & adhêret cuti capitis dans ei ſen
fum taſtus, & lacerto oculi & vulus preſtat
motu, Tertiu aŭt par egredit a foramine q. eſt
inter ſedam iuncturâ & tertiam. Quartu vero
par ori inter tertiâ & quartâ iuncturâ. Quin
parum vero par egredit inter quartâ iuncturâ &
Quartu
Quinca

Secunt
paris ora-
tus
Tertij pa-
ris ortus.

Septim
paris or-
tus.

Nerui q
oriunt a
nucha
31

Ocsto pa
ria quo
pcedut a
catenuatio
nibus
Primum
par
Secúdum
par
Tertium
par
Quartu
Quinca

Alabarami.

For IIII.

Sextum
Septimù
Octauum

Nonum

Decimù

Altera pa
ria confu
fe tafta

Par.25.

Alf's hagit
Alhauins

Gal.

qntâ & diukit in ptes quarû quedâ ascendût
ad panniculû diuidêç, quedâ vero ad lacertum
mouentê caput, & foramen q dicit alroba, q-
dam vero ad lacertû spatule. Sextû vero egredi
tur inter qntâ & sEXTâ iuncturâ. Septimù ve-
ro par egredit inter sEXTâ & septimâ. Octauû
par eft inter septimâ & octauâ iuncturâ in la-
certo capitâ & punctû q dicii alrocha & aliq
in lacertû spinalis & in panniculû diuidêç pret
par octauû de quo nihil puenit ad pâniculû di-
uidens fed eius quedâ pars vadit ad brachii fu-
perius & ad inferius & ad plantâ, & de sexto
côtungit muſculo ſpatulê cuius quedâ ps mo-
tet lacertû quedâ yo preſtat ſupiori brachio
ſenſum. A ſepto vadit quedâ ps ad lacertû q
eſt brachii, quedâ vero ps dat motu brachio
quedâ vero ps diuidit p cutim ſelidui brachij
dans ei ſenſum, ps vero eius de pe octauo ori-
tur in cuti brachij dans ei ſenſum quedâ aŭt va
dit ad lacertii brachij & mouet plantâ. Noni
vero par oritur inter octauâ iuncturâ & no-
nam & eſt vna ex iuncturis ſpinalis, & diuidi-
tur pars eius in lacerto exſiſtente inter mediùi co-
ſtarum, alia ps eius in lacerto ſpinalis alia vero
deſcedit ad ſpatulâ & ibi firmatur dans ei ſen-
ſum & aliquid motus. Decimù aŭt par ori-
tur de loco q eſt inter nonâ iuncturâ et decimâ
cuius qdâ pars vadit ad cutim brachij dans ei
ſenſum, ſeliduï aŭt diuidi & affumitur de eo
ps in facie & diuidi in lacertû inueſtitu pecto
ri. Altera vero ps diuidit p lacertû ſpinalis &
ſpatulê & ſimulus, & erit exſitus lacert & ei?
diuſio ad noni decimù & viceſimù par & eſt
vltimus lacertus neruoß egredienti de dorſo
& exit in iuncturâ nonâ decimâ, & ſcdm hoc
exempli donee egrediunt qno paria ab inter
huiuſmodi iuncturis quoq quedâ vadunt ad
vultû & diuidi in lacertû q eſt ſuper ventre, et
quedâ ps diuidit p lacertû q eſt ſuper lumbis,
& comilent ei tria paria ſupiora ex qbus ner
ui deſcendit a cerebro, ab his aŭt duobus pari
bus que ſub his tribus ſunt deſcendut magnæ
partes ad tibiâ donec puenerint ad extremitate
pedis. Par vero viceſimù quinti eſt primû ner
uorum egredienti a principio oſſis natum q
dicii alhagaz. ſcdm yo ſcho, tertii a tertio &
omnia comilcentur neruis exeuntibus deſub-
ter ſpinalis & deſcendunt ab eis vcfp ad pedes,
& ab eis procedit magni quid. Tria vero pa-
ria egredientia de oſſe caude, & impar oia ori
untur i virga & ſup ano & veſica & in muſcu
lo poſito prope iſta loca, hoc eſt q dixit Gal,
de neruis & hec eſt eius opinio.

De Venis. Cap.V.

Vene non pulsatiles orunt ab epatæ q
ſunt duæ venæ, quarû vna ori a parte
te eius extensa que dicit porta, ara-
bice albab, altera vero ori a parte ſua gibo
que dicii cœcaura arabice alhaguf, ſed vena di-
cta albab diuidit in corde epatis in qno partes
quarû quælibet itarû qno: partiu diuiditur in
alias partes minoris his primis, extra vero epar
eſt hec venæ nota, & que dicii albab deſcendit
ad loci mediùi inteſtini noti q dicii duodenû
& ab eo deſcendit ad ſtomači & ibi diuiditur
in. viij, venas, deinde vero he venæ ſimiliter di-
uidunt qa quedâ earu deſcendunt ad inteſtinu
duodenu quedâ vero ad ſtomači ab extra tra
ſeunt p mediùi eius, quedâ deſcendut ad ſplenæ
vt attrahant colorâ nig. quedâ vero deſcendut
ad os ſtomači quedâ ad inteſtinu rectu vt capit
ex eo q vadit p id de ſtercore & ſecibus ci
bi, & puenit ad epar, quedâ deſcendut ad ſepü
q dicii alterab, & ad inteſtina minuta & ad in-
teſtinu dicii ceçi arabice alahuer et ad ieiu
inteſtinu & quælibet ipfaru opatione habet in
nutrimento. Vena vero cœcauia diuidit in ipſo
epate in multas venas & cù recedit ab epatæ di-
uiditur in duas partes quarû vna tendit ſuper
ius, altera vero inferius. Superior vero in qua-
tuor partes diuidi quarû vna peruenit ad cor
ita quod de ea ſiunt multi rami. Poſtea vero
efficitur de quibufda eius ramuſculis ex parte
dextera cordis vena basilica. Secunda vero ps
procedit a corde donec peruenit ad locu q dic-
tur alteracona poſt q efficiunt ex ea plures ra
muſculi ex qbus effici vena que dicii alharac
al abi quæ eſt basilica. Tertia vero pars pro-
cedit ab ipſo tarcona donec puenit ad ſpatulâ
& ſubaffella poſt q egrediunt ex ea plures ra-
muſculi deinde efficiunt vena ſpatulalis q dici
tur alceſal, & ab alceſal, pcedit quedâ ps & a
basilica quedâ ſimiliter et efficit ex illis vena q
dicii alachal. Quarta vero pars procedit a ve-
pa ſpatulê, & vena ſubaffelli donec peruenit
ad digitos manu: poſt q efficitur ex ea corda
brachij que. eſt vena flebotomie, ex cuius ra-
muſculis effici vena que eſt in manu ſinistra
inter digitu & minimu & ſuos pximos q dici
tur alcanzar & albanczar q flebotomant pro
apoſtematib poſenis & pmitti ſanguis exire
donec per ſe ſiftat, & diuiditur inferior in tres
pes quarû prima pcedit ab epatæ donec pue-
nit ad finè iuncturaru dorſi. Secunda ps, pce-
dit a prima iunctura iuncturaru lumbor do
nec pueniat ad coxas. Tertia vero pars proce-
dit a coxa vcf adgenu & ibi diuiditur in tres
partes quarum vna vadit per medium & ex ea
efficitur ramuſcuki vnueriſis lacertis corpis.

a iiiij

Venæ no
pulſatiles
due
porta al-
bab
Alhaguff
vena por
ga in quin
q diuidi

Venæ me
ſeraice.
viij.

Alterab
Alahuer

Venæ cœ
caug diu
ſio.

Basilica

Alteraco
na
Alharac
Alabi
Tarcona

Alceſal
cephalica
Alachal
Mediana

Alcăczar
ſaluatella
albăczar
Splenis
phlebo/
tomia

Liber Theorice

Secunda pars procedit p inferiore partê cru-
ris donec capparer apud partê intrinsecâ calca-
nei quæ vena dicit alafen. Tertia vero pars p
cedens a parte manifesta curis vadit ad parte
extrinsecâ calcanei quæ est vena scie.

Alfafen
Saphena
Scia

Vene vnde efficiunt rami donec perue
nium ad pedem. Cap.VI.

Venarû
pulstatiù
diuìtio.

VEnæ aŭt pulstatiles ortû habêt ex fi-
niftra cellula cordis & due sunt vene
quarû altera eft parua vnă habēs cel
lulam, hec aŭt vena iğredi pulmonê & vbi di
uidi & ſupicit aerê a pulmōe dans ei ſangu-
nam quo nutriatur. Altera quoq; magna duas
habens cellulas & cí ascendit a corde generat i
ipſo duos Ramos, quorù alter ingredi pulſa-
cordis dexteră, deinde diuidi altera in duas p
tes quarù altera tendit ad ſupiora corpiſ, alte-
ra vero ad inferiora quæ maior eſ t; ſupior.
Supior aŭt diuidi in duas ptes quarù vna eft
maior & pcedēs ab eo vadit per circuitù a fini
ſtris pectoris ad partê dextră donec approxi-
matur ad ſubaffellă, & tuc diuidi in tres ptes
quarù due efficiunt, due venè maiores pulſati
les quarù altera diſtrahi & pdudi vſq; ad pat
tem dexteri tpis q; dicti aluedag, altera vero ad
ſiniftră quæ ambe dicunt venè ſonniferè, q; di
di ſubeç, & etiâ he diuident. Tertia quoq; in
gredit corpus cranei p foramen q; dicti alha-
gar & ibi diuidi in partes minutas donec effid
tur ex ea retinu velu q extéſum eſt ſub cerebro
Poſtrea vero illud velu coadunat & duas venas
pulſatiles & ingrediunt corpus cerebri & ibi ſe
greganit. Altera vero pars duarù partiü minor
ascendit ad exteriora faciei & capitis & ibi diu
di inter mēbra extrinſeca ad modi diuifionis
tpis dicti aluerag et apparet pulſatio huius pt;
cule venè poſt aurê. Pars vero deſcedens a pt
bus venè quæ orit a corde ad refidu corporis
cóponitur cí iuncturis dorſi & deſcendit inſe-
rius & efficitur ex eo vnus ramus apud quāli-
bet iuncturā a dextris & ſiniftris apprehendēs
& adhêret mēbris illis oppoſitis ram? pueniēs
ad pulmonē, deinde ramus veniēs inter mēbra
deinde veniunt duo rami ad cellulă quæ dicitur
alhagab, deide ramus venit ad ſtomachu, epar
ſplenē, ſel, intelſina, renes, loci matricis, teſtiau
los, veſică, & virgă, & egreditur ex eo ramus p
ueniens ad lacertù egredientē his locis oppoſi-
tum, donec peruenit ad finē iuncturarū, & ibi
diuicitur in duas partes quarù quëlibet tendit
verſus pedes & in ipſis diuidentur, veruntù p
fundi ſunt, de gbus aliqd apparet in radicibus
coxarù quæ dicitur al arbitin, & apud os q; di
citur alcab, quæ intrat ab extrinſeca pte pedis.

Aluedag
Venç ſo
niferæ
Alhagar.

Velü rei
num.

Aluerag

Alhagab

Alarbiti
Alcab

De Dispositionem mebrorit eorum; natu
ra & operationibus. Cap.VII.

Cerebrû frigidù & humidù eſt cí equa-
litate & facti eſt ſic p multiudine ſu-
orum motu vt non exſiccetur, & ori-
untur ex eo plures nerui q cito diſſoluſtur p

natura &
côplexio
cerebri.

pter eorum húviditatē in imaginationē & cito re-
cipit, opationes aŭt ventrículorù cerebri ſunt
tres imagnatio, cogitatio, & memoratio, diuï-
ditur & cerebrû in duas partes & in his ambo-
bus ventriculis cerebrí anterioribus decoqur
vitalis ſpiritus ascêdēs ad eos a corde p venas
ex gbus efficitur velu retiní extenſum ſub ipso
cerebro & ibi diſſoluſtur & ſubtilia & egre-
duntur eius ſupfluitates p naſtum & palatum
& efficitur ſpiritus animalis, & fit inde ſenſus
vifus, auditus, odoratus, guſtus, & aliquid de
ſenſu tactus, & cù hoc fit imagnatio deide tra
ſit ſpiritus animalis ad ventriculí ſiní, & in
eod etiā retino velo ſubtilia; maxima ſubtili
atiōe donec fit purus & mundus & qd'fuerit
i medietate cerebri facit cogitationē viſum co-
gnitio & intelligiā, deide tranſit iteri hú
Intelligi
ſpiritus ad finē cerebri q locus maior & nobi-
lior eſt ceteris ventriculis cerebri, & ſubtiliatur
multú ad hoc exigit magis de ſubtilitate & pu-
ritatis excellentia ad reminiſcendí ea que pre-
terierunt & quorú tēpus eſt antiquatú & eſt
quidè apud tranſitú q eſt inter mediú ventriau
lum & vlúmú fruſtru de ſubſtantia ipſius ce-
rebri, ſimile vermi & dicitur altenubra q aperti
altéubn
atur & clauditur, & cù aperitur tranſit ſpiritus
animalis de ventrículo medio ad ventriculí vl
timú nec hoc fit nifi in hora nec ſelitatis tîn vt
reminißatur q oblitus eſt, & qñ cogitare intè
dit q prèterit q nifi aperiatur hic tranſitus nec
tranſeat ſpiritus ad poſteriora cerebri nihil ho
mo reminiſcitur nec reſpondebit quidq; adid
de quo interrogat fuerit, hoc aŭt diuſifica
tur in hoibus l ccdm ſue apertionis & clauſiōs
pmptitudinæ atq; tarditatē. Nam is in quo a;
pertio huius tranſitus pròpta extiterit erit pu-
rus, pmptus ad reſpondendú. Cui vero illius
apertio pigra fuerit, & eius memoria tarda et
diſicalis erit & tardus in reſpòſione. Quod ve
ro equalis & têperatus in apertiō & clauſiō
fuerit, erithomo ſapiēs & intelligē, púſor &
ſpeculator & oibus operationibus intelleſtus
cōpletus. Qdſi acciderit huic meatui infirmi-
tas a flegmate aut aliſ huiusmodi prúabitur
vti; ab vniueris p[]dictis operationib & dic-
tur tuc al aſtas ſeu alſachaffen.l. cōgdatus. Si
vero nihil deſecerit dicetur obliuio,

Vêtricu
li cerebri
opationis
Cerebri
diuìtio

Supeſuſ
fatú co
rebro ex
purgatio
Senſum
ortus
Imagin-
tio
coġitatio
Intelligi

Remini,
ſceſi

q aperti
altéubn

q aperti
altéubn
tur & clauditur, & cù aperitur tranſit ſpiritus
animalis de ventrículo medio ad ventriculí vl
timú nec hoc fit nifi in hora nec ſelitatis tîn vt
reminißatur q oblitus eſt, & qñ cogitare intè
dit q prèterit q nifi aperiatur hic tranſitus nec
tranſeat ſpiritus ad poſteriora cerebri nihil ho
mo reminiſcitur nec reſpondebit quidq; adid
de quo interrogat fuerit, hoc aŭt diuſifica
tur in hoibus l ccdm ſue apertionis & clauſiōs
pmptitudinæ atq; tarditatē. Nam is in quo a;
pertio huius tranſitus pròpta extiterit erit pu-
rus, pmptus ad reſpondendú. Cui vero illius
apertio pigra fuerit, & eius memoria tarda et
diſicalis erit & tardus in reſpòſione. Quod ve
ro equalis & têperatus in apertiō & clauſiō
fuerit, erithomo ſapiēs & intelligē, púſor &
ſpeculator & oibus operationibus intelleſtus
cōpletus. Qdſi acciderit huic meatui infirmi-
tas a flegmate aut aliſ huiusmodi prúabitur
vti; ab vniueris p[]dictis operationib & dic-
tur tuc al aſtas ſeu alſachaffen.l. cōgdatus. Si
vero nihil deſecerit dicetur obliuio,

Alsharani.

Ifor.V.

De dispoſitiōe oculi & eius tunicis, Ca. VIII.

Oculi
cōpoſitio

Complexio oculi manifesta eſt in calidit
rate & humiditare, & eſt cōpoſitus ex
vīj, tunicis & tribus liquoribus in nul-
lo aut horu liquor & tunicarū cōſiſtitut viſus
nifi in liquore grandineo & eſt ille q eſt rotun
dus & albus exſtens in centro oculi, reliq ve-
ro liquores & tunicæ creati ſunt ad vtilitatem
huius grandinei liquoris q dicit alretoba alge
ledia. Cōpoſitio aŭt oculi eſt hoc modo, qm
neruus cōcaus q prior eſt neruis orientibus
a cerebro exit a craneo ad fundu ſupſiciei ocu-
li. Super quo ſunt duæ que ſunt pelliculæ cere
bri & cui egrediunt de craneo & exiſtit ut in ſub
ſtantia oculi ſeparatur pellicula & fit velu &
cooptorium ſup tota ſubſentiā ſupioris oculi
& appella ſt hoc cooptorium dura tunica & ex
ea diuidi ſubtilis pellicula & effici ſubcoptor-
um velu ſub tunica dura & appella ſt tunica ſe-
cundina & dilata ſipſemet neruus & efficiutur
ex eo tunica, ſub tunica & vocat tunica retina.
Poſtea vero effici in medio huius tunicæ cor-
pus teneru & humidu in colore vitri & appel-
latur liquor vitreus. Deinde vero eſt in me
dio huius corpi aliud corpus rotundu, & eſt
illud de quo dixerunt ſimila grādini. Ve-
runtu eſt in ipſo aliq de ſupſicie & circuſdar
liquor vitreus ipſum grandine ſi eius medie
tatē & ultra reliquā medietatē oriit corpus ſi-
mile telę aranee fortis ſplendoris & appellatur
ſubtilis tunica arenofa, deinde oritur ſuper ilto
corpe aliud corpus deſcendēs in colore albu-
minis oui qd'appella ſt liquor albugino ſus, &
deinde oriit ſup hoc corpe corpus tenue q fert
intus in loco vii intrat liquor albugino ſus &
pars de eo fertur extra color diverſiſcat
qum aliq de eo eſt vehemētis nigredinis. Ali-
quid vero debilis nigredinis, & aliq d cœleſtis
coloris q dicit azrac, in medio aŭt ipſius ver-
fus liquor e grandine eſt foramē q dilatatur
& cōſtringit vicilim in q̇ntitate rei grandinee
ad lucē & cōſtringit ad lumen forte & dilatat
in obſuro & hoc foramen dicit pupilla oculi
q arabice appella alhadta, & appella hec tu-
nica ſubtilē velamen vueu & oriit ſup hoc ve-
lamine aliud velam q coopit corpus durum
& albū ſimile ſubtili paraſcidi de cornu q dē
velamen appella tunica cornea. Sed colorata
eſt colure ipſus tunicæ que ſub ipſa eſt que di-
citur vaea quæ admodi ſi qd adheate poſteri
oribus vitri q colorabi colore illius loci vitri
ſibi adhertis q color aſcendēs ſupra illud oc-
cupabit illud nō tīn totu ſed vſq, ad locu nigre
dinis oculi & eſt corpus albū duru adherens et

Alzegia

Dura tu,
nica
Tunica
ſecūdina
Tunica
retina

Liquor
vitæus

Tunica
ſubtilis
arenofa
Liquor
albugino
ſus

Azrac

pupilla
oculi
Alhadta
Velamē
ſubrile
vueum
Tunica
cornea

& arabice malrahan & illud eſt albedo oculi &
puenit ad ipſum a tunica exiſtente ſuper crane
um. Ortus aŭt corneæ eſt a dura pellicula. Sed
ortus vuee q a pellicula q dicit almeſimia. Ort
aranealis a tunica retina. Et iam quid eſt diſeot-
des ſunt autores in huiusmodi tunicis qum alij
dicunt q ſunt ſeptē alij, vi, alij, vi, alij, iii, alij,
alij vero, ij. Veruntin diſcrepantia inter eos nō
eſt in re ſed verbo tantum.

malcah
Tunicar
ortus &
de earum
discordia

De dispoſitiōe auris & ei? natura. Ca. IX.

Vris frigida & ſicca eſt cuius obieſtū
eſt aer, eius vero diſpoſitio eſt qum ei?
meatus conſiſtit in oſſe duro q appel
latur os lapide & eſt multę obliqtatis cui præ
ſentatur ſenſus auditus p neruus producſum a
quinto pareneruorum cerebri.

Obieſtū
auditus

De dispoſitiōe nafi & eius natura. Ca. X.

Nus frigidus & ſicus cuius obieſtū
eſt fumus eius vero diſpoſitio i ramo
Sed eius tranſitus diuidi in duas par-
tes, quarui vna tendit ad os, altera vero aſſe dit
donec puenit ad os q ſimila ſcribro ante ad
ditiones cerebri ſimiles extremitatibus mamila-
lar & in ilto meatu exiſtit olfactus in primo
aŭt exiſtit aſpiratio ſcdm opinionē Gal. alius
quoq dixit q olfactio fit etiā cum anteriori
parte neruorum cerebri.

Os ſapi.
deam

De dispoſitiōe lingue eiſq natura. Ca. XI.

Atura lingue calida & humida cuius
obieſtū eſt ſapor, 'diſpoſitio aŭt eius
eſt qum eſt caro mollis alba in qua con
ueniunt venę tenues plene ſanguine & ex hoc
reſultat rubedo eius, & ſub ea ſunt venę & ar-
terie cui qdē deferuunt ſex lacerti ſcdm q ve-
rificatū eſt, & ſub ea ſunt duo oriſida ex qbus
pcedit ſaliu, ſpecies aŭt ſapor ſunt octo,
dulcedo, amaritudo, acetoſitas, falſedo, pingu-
do, acuitas, ſtipticitas, pōticitas, & inſlipicitas.
De diſpoſitiōe meri & eius natura. Ca. XII.

Odoratē
obieſtū

Mert eſt mēbru ad frigiditatem & ſicci-
tatem dedinās & ipſum eſt meatus p
quē vadunt alibus & potus ad ſtoma
cum, & ipſum eſt de pte gutturis vſq ad locu
q dicit trachi & eſt politi inter cannā pulmōis
& partē ceruicis ligatū ſup velamie cū colliga
tis pelliculis & eſt cōpoſitū ex duabus tunicis,
quarui vna occupat alterā, tunica vero inſtrinſe
ca cōiuncta eſt ex ptibus, pcedētib plongum
extrinſeca vero ex pte vna pceděte p latu, dein
de fit rotunda donec fit ad modi gutturis, &
per has tunicas fit tranſglutio.

Saporis
ſpes octō

De diſpoſitiōe ſtomaci eiſq natura. Ca. xiii.
Tomachus frigidus eſt & ſicus, nam in
neruus abūdat, eius vero diſpoſitio eſt qum
cōpoſitus eſt ex duabus tunicis que ſunt

Locus
meri

Meri cō,
politio

ſtomaſhi
cōpoſitio

Liber Theorice

De disposizione pulmonis & eius natura. Cap.XV.

velamina istomachi. Veruntin appropriat istomachus in sua pellicula intrinseca, cu p eui cecuit q agit in ipsum, vt retineat cibui donec digeratur, & ex sui, pprietate similiter est intriseca pellicula est exneruis, extrinseca vero ex carne, & eius priu est qd qntunc pui cacepit inferius e fit meri tendit inferius dilatatur & fit ad modii yasis rotundi longi colli de clinas ad partis sinistrâ, sed fundi eius declinat ad dextrâ, & in fundo eius est foramen strictum q dicitur porta, e fit ea cu Romachus occuperat cibui & cōstringit in se obturatur porta & claudi vt de eo non possit egredi nec cibus nec aqua donec coquat superius est postmodum vero aperit in hora cōplem eti digitiōis, & cōtinua istomaco intelectu p dicti duodenum. Epar quoq occupat istomacu a dextris vt ipsum calefaciat. Splen vero a sinistris eui circu dat.

De dispositiœ Gutturis' e fit canna pulmonis & lui natura Cap.XIIII.

Stomaci proprii

Complexio pulmonis est frigiditas & humiditas, eius vero dispositio est, qum cana eius incipit a fine extremitatis oris donec puenit sub locu q dicti alcarcona & tunc diuidunt in duas partes quatuor quilibet in plus partes diuidunt & cōtexuntur ad aduiæ & plenus fit eorum circuitus canne pulmonis in nuro mero quorui est ita canna recta, & vene quae subintrant ipsam & caro de qua plenui est corporus pulmonis in dextra cōcaitate vētris & reliquia eius medietas in cōcaitate vētris sinistra Concauitas vero superior tota est cauſa aspiratio nis cauſis. Quod est q a cī diftrahi pectus cui la certis q ſunt in ipſo & diſtrahi pulmo & cum pulmo diſtrahi attrahit aer ab extra et fit hec vna partii ſpiratiōis, c vero cōtrahi pectus contrahi & pulmo & tunc fit exitus spiratiōnis e fit ſceda pars ſpiratiōis. Iuuanem ſu quoq huius aspiratiōis est vt affle ſpiritus ipſi cor di respitando ab eo aerem corrupti calidu & in ſpirando ſibi hunc aer e frigidu, ppter equalita tem cōplexionis cordis, ita quoq diſtractio pectoris ac eius cōtractio ad inſpirandu & reſpirandum aerem est ad modum ſollis, quoniam cum diſtrahitur impletur aere quādo vero contrahitur reſpirat illum.

Inſpiratio & reſpiratio

fit admo diu ſollis

De disposizione pectoris & eius natura Cap.XVI.

Gutturis cōpositio

Guttur calidū & humidīt eſt, & eſt poffit interius & apparet extra & a poſterioribus ſuis ſtat meri, pars aŭt qua adhret ſibi meri eſt mollis. Relique vero ſue partes ſunt durę. Eſt aŭt ipſum guttur cōpoſit tum ex cartaginibus ad modi annulorum cirdi danti, Sed nò cōpleta imo ad qn̄titatē duarum tertiarum partii círculi, & vadit inter eius extrema tates pellicula p līneā rectā et pueniunt inter ipſam molles pelliculę, & gibboſitas gutturis eſt verus exteriora corpis quę tactu manus p cipit, pars aŭt recta de eo ſita eſt a poſteriori bus adhrens ipſi meri, q ſi imaginatus fueris arundinē ſciam per longā, de qua ablata ſit tertia pars, & duē partes remanerint et ſuppoſita fuerit loco reſecatiōis eius papiri līnea cooperiēs loci defectus arundinis, deinde cōiunca fuerit hæ carundo alteri aridini a parte pa piri, tunc videbis & intelliges formā cānæ pulmonis & meri, per hunc aŭt meatu transit reſpирatio a pulmone et apolluī eſt in capite ſui ve lamen coopsiens ipſum in hora tranſglutionis vt nihil ingrediait intra ipſum de his quę tranſglutiuunt. Nam ſi aligd multu vel paru inde intraverit, accidet ex eo in cana pulmo is molestia offendens q dicit caca lac vedgadga, & incitatur tuſſis vehemens non deſinens quouſtque egrediatur, & poſſible eſt accidere passione quę dicitur alſaraç, ſuit aŭt politu velamen in hóclo eo vt formet ibi vox. Quod eſt q a guttur conſtitit ex tribus cartaginibus deceti cōuniectiœ p generatiœ vocis & corpe qd ſimila ſingüe canetis quę optima eſt i pparatiōib vocum.

Forma cānæ pulmonis & meri

Cacalac uedgadga

Alfarae

Complexio pectoris eſt caliditas & ſicdæ tas, eius vero dispositio eſt qum tot vêter in duas magnas ptes diuidi. l. in ſu periorē & inferiorē. In ſuperiori ſunt pulmo & cor, in ſecunda vero parte ſuperiori ſunt ſuprōmacus & oia intelectina, epar, splen, fel, renes, veſica, & matrix, diuidit aŭt has duas cōcauitates panniculus q dicit alhagab q cōiunctus eſt in fine stricturæ pectoris q dicit alcaez et perucitur inferius p oës partes donec adhret iuncturæ. xviiij, iuncturarui dorſi & fit diuidiēs infuſpiora & inferiora. Concauitas aŭt ſupior diuiditur in duas partes quas diuidit quodā veſum per medium procedēs donec adhret iuncturæ. Spinalis quę tota ita cōcauitas ſuperior dicitur pectus.

Toricus vētris diſpositio

Alhagab i. diafra gma Alcatra

De complexione cordis & eius natura. Ca.XVII.

Complexio cordis eſt caliditas & ſicdæ Cordis tas, figura vero eius eſt ad modi pineæ figura cuius caput groſſum tendit inferius, ra dix aŭt eius eſt quę eſt caput, eius ſubtilē têdit

Alfabaram.

For.VI.

Cordis
fibus

superius, est reposiſi inter burſam groſſe pel-
liculæ ipſum circuſandæ. Sed non tota est adhe-
rens ſibi imo apud radicem tantum. Eſt aŭt cordis
ſitus in medio pectoris ſed burſa ſui capitis ten
dit ad partem ſinilſtræ. Magna vero arteria oriſt
ex eo a parte ſinilſtra qua ppter apparet & re-
periſt pulſatio in parte ſinilſtra, habet aŭt duas
magnas cōcauities, vnæ a dextris, alteræ a ſin-
ſtris. In radice eius ſest quodda ſimile cartilagi-
ni & eſt a modũ ſedis cordi. Sunt aŭt meatus
a cōcauitate dextra ad ſinilſtræ, i cōcauitate dex-
tra ſunt duo orificia, quorum vnú ingrediuntur
venegortæ ab epate & adminilſtrat ſanguiné in
cōcauitate dextra cōcauities cordis & propter
hoc ſunt pelliculæ ſciffe ab extra intus vt ingre
di poffit illud q ingrediæ cor, p alteru vero ori-
ficium ingrediuntur venæ que ferunt ad pul-
monæ, & eſt venæ non pulſatilis ſed eius pell-
culæ groſſe ſunt, & ſunt poffit vt cōſeruetur
motus cunctis diebus vite hois, & ſi bene cōſi
derent he venæ inuenit in eis fortior motus ch
in ceteris venis. Pulmo aŭt aspiratur ſupra cor
defendens ipſum a tactu oſtui pectoris ante
cor exiſteniù. Cor vero ſitui ſuit in medio pe-
ctoris vt ſit ei pectus in defenſioné & prote-
ctionem a documentis.

Meatus
cordis

De dispoſitione inteliſtinor eorùq nu-
mero & cōplexiōe. Ca. XVIII.

Inteſtina
ſex

Complexio inteliſtinor frigiditas & hu-
miditas eſt, aliç dicunt frigiditas & ſic-
tas. Genera vero inteliſtinor ſunt ſex
quorum ſtra ſunt gracilia in ſuplioribus ventris
exiſtentia. Reliqua vero ſtra ſunt groſſa in in-
ferioribus ventris exiſtentia. Principiù aŭt gra-
cilium inteliſtinor fundo ſtomaci adheſentiù
est inteliſtinu vocatù duodeniù, poſt illud aŭt eſ
ſt qur ieium inteliſtinu, & appella ſic qa vt plu-
rimu vacuù exiſtit, hoc aŭt pluribus eſt de cau-
fis, quaru vna eſt, qa epar attrahit ab eo pluſch
attrahat ab alio, & hoc pre multitudine venarù
quæ in ipſo eſt magis ch in alijs, & qa magis vi-
cinae pati ch cetera meßra. Poſt illud vero ſe-
quunt inteliſtina gracilia q qdem obliq retorta
ſunt valde, amplitudo aŭt horu triu inteliſto-
rum eſt ad modũ inteliſtini portanariu q diciu-
albnab, & eſt illud inteliſtinu q impoſſible eſt
reperiri vacuù cibo ſicut inuenit inteliſtinu ieu-
num, poſt hoc vero ſequiù inteliſtinu cecù ara-
bice haliuer q eſt principiù inteliſtinor groſſo
rum q ſunt rotundu inteliſtinu & inteliſtinu di-
uerſum q diciu cecù qa no habet niſi vnú ori-
ficiu q p ſeces cibi ingrediunt & ſuplioruitas,
& p illud exeunt, cuius locus eſt a parte dextra

duodeni
leiuunum
quare va
cui ſe pi
exiſit

Albnab

Halciuer
cecum

pcedës p latitudinë ventris a parte ſinilſtra ad
modũ tabulæ & dicæ alcolon qa vt in pluribæ
accidit ei paffio que dicitur alcolnag poſt illud
aŭt ſeſtur inteliſtinu rectum cui inelit cōcauitas
ampla in qua cōgregat ſupliuitas cibi quæ ad
modũ cōgregat vrina in veſica & in pte huius
inteliſtini eſt anu q dicit aldabri, ſup quo eſ la
certus phibës exitu ſupliuitatis donec a volu-
tate cogat, hoc aŭt inteliſtinu cōpoſtui eſt ex du
abus tunicis, intrinſeca & extrinſeca, intrinſeæ
vero adheſent humores inuiſcati & inueſtui
circa ipſam ad modũ vatis figuli viſtrati. Sunt
aŭt poffit e in eo he duæ tunicæ ppter ſui vehe-
mentiæ opatiòis que p ipſum in ipſum agitur,
& vt non de facili recipiat nocumëta ab his q
p ipſum tranſeut de ſupliuitate cibi & de ſter-
core. Nam poffible eſt corrodi intrinſecă tuni
cam ex aliç oppreſſi ſe paffiòis fluxus ſangui
nis ventris de qua poffible erit euadere rema-
nente tunica extrinſeca illeſa. Sed cui paffio age
re inceperit in extrinſecă morietur.

De dispoſitiōe epatis eiuſch cōplexione.
Cap. XIX.

Complexio epatis caliditas & humidi-
tas respectu cordis, figura vero eius eſt
ad modũ medietatis arcus lunæ. Mate-
ria vero eius, ppria eſt ad modũ ſanguinis coa
gulati, in q cōſiltit generatio ſanguinis, & ex
eo fit ortus venarù non pulſatiliù, & in eo in
pfe que eſt verſus ſtomaci, ipſum quoq ſitu
eſt in parte dextra apud colſas dorſi, & in eo
ſunt additiones quædæ, quas poffible eſt eſſe
quatuor & poffible eſt eſſe qncb, que qdem
circundat dexteræ pte ſtomaci vt calefaciat &
iuuent ipſum in opatione digeſtiòis, eſt aŭt cò
ſuicuú dyafragmati et ligatiú ligamcitis còjuctis
cum pellicula que ſup ipſum eſt, & oriſ a me-
dio epatis venæ que dicit porta cuius figura eſt
figura venæ. Verunti non retinet ſanguinem,
& diuidiu in ptes, cuius ptes in ptes alias mul-
tas valde diuident, quaru ptiu plures pueniut
ad fundu ſtomaci & ad inteliſtinu duodeni &
alié plures ptes ad ieuinu inteliſtinu, deinde va-
dunt ad cetera inteliſtina donec pueniut ad inte-
ſtinu rectu, hec quidè ſunt orificia p que cib
attrahi ad epar riee ceſſant p ipſa attrahere de
loco arto ad amplum donec congregatur ad
venæ que dicit porta epatis. Deinde diuidiu illa
vena intra epar in multas minutas ptes ad mo-
dum capillor, & diuidiu p eas q attraciti eſt
a nutrimento & coquit, & tranſmutat illud ca
ro epatis donec ſanguis efficae, a gibositate
vero epatis oriſ vena magna ex q ões vnuer-
ſe venæ corp is ortu habet ſicut in anathomia
venarù oftëdim? Radix aŭt huiu venę diuidiu
 Venè ma
gne a gib
bositate
orte diu
fio

Alcolon
i. colon
Alcolna
i. colica
Recrum
Aldabri
i. anum

Reci ſte
ſtini com
poffitio

Epatis
forma
Epatis
materia

Penularù
epatis nu
merus

Venę con
cauë diu
fio

Liber Theorice

intra epar in partes minutas ad modum capilli, et cōiungunt alijs partibus minutis diuſilis apud meatuī dictuī porta, et ab eis tranſit ſanguis ad partes venarū ex giboſitate epatis orientuī, deinde vero coadunanct ſuo loco arto ad locuī ampliſt donec puenit totus ſanguis q oritur ex giboſitate epatis ad duas alias partes, quarum vna tendit ſuperius donec puenit ad foramen & diuidiſt pecti giboſitate epatis quæadmodiūn in ceruicæ & capite diximus, ſed a vero pars de ſcedit inſerius ad ſpinale & diuidiſt in ptes pue niectes ad mēbra q ibi ſunt vt ex illis nutriant.

De diſpoſitione fellis & eius natura. Cap.XX.

Complexio fellis eſt caliditas & ſicitas eſt aŭt ſituatū ſup epate caleſacīes epar & ſtomachuī & attrahens corerub, a medio ſubſtātiæ epatis, habet aŭt duos meatus quoruvnq maior eſt vadit ad inſteſtinuī duo denum ad locuī vbi cōiungit hoc inſteſtinuī inte ſtino ieiuuno & ibi adhēret. Alter vero meatus q minor eſt aſcedit ad funduī ſtomaci ſupra fo ramen q porta nariuī dictiæ & adhēret ibi in fun do ſtomaci vt ipſum mundiſicet & purget ab eo q in ipſo ex humoribus ſlegmaticis groſſis & viſcolis coadunatur, & qn accidit in huius meatibus oppilatio generatur in corpe paſſio yctericia.

yctericiæ
gnatio

De diſpoſitione ſplenis & eius cōplexione. Cap.XXI.

Complexio ſplenis eſt frigiditas & ſicci tas. Eſt aŭt politus in ſiniltra parte & aſt longe figure ligametis cōiuncutis ligatus cuipanniculo q eſt ſuper ipſo, & iungit cuī ſtomaco a pte ſinilſtra, & oriuńct de eo duo meatus, quoruvnus adhēret fundo epatis vt attrahat col.nig. Alter vero cōiungit orificio ſtomaci p[ro]ſdens in ipſum alijqde col. nig.vt ipſum c[on]ſortet & c[on]ſtringat vt p[er]ſtit ſtoma]cus occupare cibuī donec bene in eo digeratur & vt incitetur appetitus cibi, q[ui]m in h[oc]humo re abundat ſtipticitas & acetofitas.

Splenis
locus &
eius duo
meatus

De diſpoſitione renum & earum com-
plexione. Cap.XXII.

Complexio renuī eſt frigiditas et ſicitas
Sunt aŭt p[er]ſitę apud iuncturas ſpina-
lis d[ur]i pe epar, locus aŭt renis dex-
tri eminentior eſt loco ſiniltri, quoruī cuilibet
ſunt duo colla, vn[ut] coniunctuī vene magne q
oritur a giboſitate epatis a latere, ſed aŭt pro
cedit verſus donec p[er]uenit & adh[er]et veſicæ ad

heſione mirabili, & ipſa ſunt meatus vrine &
dicuntur alhalbin.

alhalbin
vritides.

De diſpoſitione veſicæ & eius
cōplexione. Cap.XXIII.

Omnplexio veſicæ eſt frigiditas & ſic-
tas, eſt aŭt ſons vrine neruofa diſtrahit
& cōtrahiſt ad quaſlibet partē, cuius ſi-
tus eit inter anuī et pectinæ q dicit alhaana. Eſt
aŭt cōpoſita ex duabus pelliculis & ſuper eius
orificio e[muſcul] q cōtrahēs & claudēs orifici
um vt exiſtus vrine phibeat donec a voluntate
cogatur exire, vrina vero vadit ad eam a reni-
bus p duos meatus q dicunt alhalbin, & cum
p[er]ueniunt ad eam p[er]dicti meatus decidi[q] vna
pellicularuī & vadit c[ui]ſtis meatibus donec p[er]
uenit ad colluī veſicæ, deinde vero decidi[q] altera
pellicula & vadit ad c[ou]cauheit veſicæ nec at-
trahuntur ad eam meatus per viam rectam
ſed obliuā inter tunicas veſicæ, eſt aŭt ipſa po-
ſita ſapienter vt & vrina non reſuneatur.

Velve
locus
Alhaana
vel ana
Velve
cōpuno
emunco
ria

Alhalbi
duo colla
emunco
ria

De diſpoſitione teſticulo[rum] & virge &
ipſo[rum] cōplexione. Cap.XXIIII.

Omnplexio horo oīm eſt caliditas & ſic-
citas, virga vero eſt corpus neruoſum
Coriens ex oſſe pectinis q dicit alhana
multar[u] cōcauitat[ur], ad qua perueniut duæ am
plæ arteriæ magis q[ui] debeat virtuti oſſi, q[ui]
dem corpus eſt ipſa virga, & deſcentuī a burla
meat q similes canali[q] q dicunt albarbarin, de
inde dilatant et efficium ex ambob q intrinſeca
celula cellularuī burſe teſticulo[rum], in qua ſunt
teſticuli, et eueniunt ad teſticulos a partibus ve
nar[u] ramoſar[u] ramuſculi obliq multe obliq-
tatis q[ui] c[ir]uādat caro neruofa alba, q[ui] de
q[ui]dē mutat q in eo exiſtit de ſanguine quouſq
dealba[q], & preſta[q] ei alijq p[er]inguedinis p[er]
matis, deinde vero p[er]cedit ad teſticulos & ibi p
ſicitur coctio & tranſinutatio et c[on]pletur ſua
ſpecies & ſit ei q natura natura p[er]ſmatis & ha
bet ibidē duos meat q p[en]uiētes ad virgā. Deſi
deriu[u] aŭt coit q[ui] fit cu[ir] replen[u] hui[u] cōcauitates
virge groſſis ventis & ven[e] plen[e] fuerint, pri-
us non ceſſat in diſtrictiōe p[liſ]tere ad euacuā
dum q[ui] p[er]p[re]dictis canali[q] q[ui]ntinē, & mul-
tiſicabunt emittere q[ui] in eis eſt p[er]multitudi-
ne illius materiæ & eius p[er]nunctiōnis. Eſt aŭt v[
na cauſar[u] q[ui] cogunt ipſam ad hoc, p[er]catio
pellis q[ui] diat alcamin & eius diſcuffio in cor
p[er]ipſam fricante, hoc e[m] cogit ad exdensione[n]
canales ſeminis & emittendu[q] q in illis eſt copi
oſe, habet aŭt ipſa virga duos meatus vn[u] pro
ſamine alterum pro vrina.

Virg de
ſcriprio.
Alhana

Albahe
rin akal
bardach
chi

Sperma-
tisgiano

Deſideri
coitus
cauſa

Alcamin
i. p[er]punit

Virg.
duo mea

S.18

Alfaharani.

Ifor VII.

Matricis
positio

Matricis
cornua

Alperag
a Ps. Fereg
n. collii
matricis

Almar,
nad

Embroi,
giato
le
kudii-Ga.

Alcefac

alcerab
Alahafa
Petoc

Mamilla
rii cople>
xio

Gidri

De dispoſitione matricis & eius
complexione. Ca.XXV.

Complexio matricis eſt frigiditas & ſie
citas. Eſt e[m] neuſo[rum] m[ē]brui qui[] ſit[ur]  
eſt inter veſica et rectu[m] intelſtinu[m], ſed eſt  
fup[er] veſica. Eſt a[ut] matric[x] virginiu[m] & muli  
eru[] q[ui] n[ō] cō[pe]ceru[m] p[ua], magniſca[] a[ut] mulie  
ribus p[reg]na[t]ub[9] & p[ar]i[t]e[ub] [10] & e[ſt] colligata  
ligam[ē]tis lenib[9] & ip[sa] in ſe eſt neuſo[fa] potēs  
diſtrahi & dilatari i horis neceſſitatis ad hoc et  
cōtrahi & reſtringi ad ſe q[ui] n[ō] exigi[t] diſtrictō  
& ſunt poſita et[1] ligam[ē]ta ampla & lenia, &  
cōtinuant[em] ei duo canales ſiue duo ventriculi in  
v[n]u[] or[i]ſitiu[m] cō[u]eniſtes, & habet duas additi-  
ones q[ui] dicun[ē] cornua matricis, in q[ui]r[u] additio  
n[u] poſteriorib[9] eſi[t]at t[el]ſticuli mulieris q[ui]  
n[]ores ſunt t[el]ſticulis viro[]e et ampliores et ſim  
p[li]ciores, & ab eis ſuit p[li]ma mulieris ad cōca  
uita[]tē & collu[m] matricis. Collu[m] yo matricis du  
rat vſeq[] ad loci vi[]bi eſi[t]it deſideri[u] venereu[] q[ui]  
arabice d[i]ci[t] alperag q[ui] eſt mulieri ad modu[m] vir  
ge vi[]ri. Or[i]ſitiu[m] yo matricis in virgib[9] eſt co  
ad unatu[m] & artu[m] cōtextu[m] multis ramu[ſ]culis ve-  
nularu[m] q[ui] q[de] detrucant[em] i hora erupti[]o[]sis virgi[]  
nitatu[m] & amplia[t], & c[u] c[ō]cipit i vtero coar[t]at  
matric[ra] & reſtringi[t] vt n[ō] valeat ȋgredi in ip[sa]  
eu[i]t a[] tenuis ſeſtuca q[ui] d[i]ci[t] almarnad, et c[u] adue  
nit hora ptus au[t] ſi aceiderit embri[]o[i] no cume[n]  
t[u] au[t] paillu[m] corrup[t]it & dilata[t] d[oe]c egrediat[em]  
p[er] a[] corpus embri[]o[]sis. G[n]a[t] a[]t embrio de ſchm  
G[ex] ſemie & augue[t] & nutri[t] ex ſangu[i]e men  
ſtuto[m] & p[fi]citur forma maris ante[t] forma  
foemine[m] & c[ō]iugun[em] embri[]o[i] de neruis eueni-  
entib[9] ad matric[ē] ex q[b]u[]t] nutri[t] donec p[li]cia[t],  
& c[u] p[ef]ectus fuerit n[ō] ſufficiet ſibi de nutri-  
m[]to q[ui] eia p[ra]edictis neruis adminiſtra[t] &  
tunc mouet [i]olento & duro motu ita q[ui] diru[]t  
puntur ligamina & ſit partus embrionis.

De dispoſitiu[e] t[uni]ce[] ventris q[ui] d[i]ci[t] mirac al-
betan & ſui c[ō]plexione. Cap.XXVI.

De iomus q[ui] ſup p[elle] q[ui] expanſa eſt ſuper
v[ē]tre ſunt octo ſulculi extenděſtes ſe
ſupius & i[ſ]ferius & p[er] circuitu[m], & ſub
iſtis ſulculis eſt tunica v[ē]tris dicta alcefac, &
ſub ilta tunica eſt ſepi[]q[ui] ex tenſum eſt ſup ven
tre q[ui] d[i]ci[t] alcerab et alahaſa et petoc, q[ui] ſiut p[li]e
tudies veſic[]e accidut ex ilta t[u]ica dicta alcefac.

De dispoſitione mamillarum & earum
complexione. Cap.XXVII.

Complexio ma[]illar[u]m eſt frigiditas & ſic
citas. Sunt a[ut] c[ō]poſit[ē] ex venis pulſa[
]tilibus & arteriis q[ui] impen[]t[ē]n genere car
nis q[ui] d[i]ci[t] g[di]ridi alba cuius natura eſt ſicuit natu
ra luctis, ſuit a[]t[]u[]ſic q[ui] p[er] mutatiu[e] ſanguis ad
g[n]natione luctis, qu[e]c[]admodu[m] factu[m] eſt e[]par ad

trāſmutād[u]i cib[ui] in ſanguinē, & ſtomacus ad
p[mi]mutand[u]i cib[ui] in liquorē q[ui] d[i]ci[t] c[aſia], au[t] ad
liquorē q[ui] voca[t] chilus, Prim[u] inſtrumentu[m] in
trāſmutati[u]oē & macerati[u]o cibi & eius diſpo-
ſitiu[e] in ipſo corpe eſt ip[m] os, q[ui] p[er] maſtati[u]
onē p[mi]uta[t] cib[9] aliq[ui] m[ō] ita q[ui] cōu[n]eniſes &
dispoſitiu[m] ſit vt recipiat coctionē in ſtomacho,
& trāſglutito cibo deponit meri ip[m] cib[ui] inſe
rius & e[]t[ec]it ſe g[uttur] ſupius & trāſit inde di
bus p[im]meri ad ſtomac[i] & claudi[t] porta q[ui]
eſt or[i]ſitiu[m] ſtomaci poſt attractionē cibi cum
virtute appetitiu[a] q[ui] eſt in ipſo, deinde retinent
ip[m] c[u] virtute reſetiu[a] & p[man]ebit cib[9] in eo
q[ui] ſulc[] coqua[t] c[u] virtute digeſtiu[a], et c[u] p[ec]ta
fuerit et[1] digeſtio a[ſ]ſumit ſibi ſtomacus p[er] ſul
nutri[m]e[t]o q[ui] optu[n]u[m] eſt & reling[t] reſidu[u] &
apit fund[u] ſtomaci & eius or[i]ſitiu[m] ſupius con
trahi[t] & obtura[t] & impellit ſupfluitures cum
virtute expulſua ad intelſtinu[m] diſt[i]tu duo den[u],
deinde ad reliq[u] inteli[tina] & reſtineb[u]t inde illud
inteli[tina] donec ſuſcipi[t]e ide ſu[n] nutri[m]e[t]u ad
modu[m] acti[u]o[s] ſtomaci e[]m agis dilecto, & im-
pell[u]t reſidu[u] ad inferiora q[ui] eſt ſupfluitas, &
hoc ſit poſt[eh] a[ſ]lumpſerint nutrimentu[m] ſuum
ſtomacus, e[]par, & venē p[pi]nq[ui] epati q[ui] dicun[ē]
almarb[az] & dicun[ē] eti[a] meſeraire, & ſunt ve-
ne exi[t]eſtes in[t] ſtomac[i] & e[]par, eti[a] poſt[eh] a[
]lumpſerint nutrimentu[m] ſu[n] intelſtinu[m] duo den[u]
ieiun[u] & reliq[u] inteli[tina], q[ui] attrahit e[]par de chil
lo magis eſt valde qu[u]ā id q[ui] attrahit ſtomacus,
poſt[eh] yo exiterit cib[9] electus i[] e[]pat e[t] ip[m]
reſtinerit donec efficiat ſanguis electus a cete-
ris h[u]orib[9] impellet ip[m] c[u] virtute expulſua
ad venas cirei[u]entes extremitates corp[is]. Fel
a[]t coniunctu[m] epati factu[m] eſt vt attrahat & ſe-
queſtret ſu[n] nutrimentu[m] a ſup[flui]tati[b] q[ui] eſt
co.ru. & impellit ip[]ſam ad c[il]um c[u] virtute ex
p[li]ſua & nutri[t] e[]a c[u] modico reſidu o p[er]
m[]aſit in ip[]ſa de p[ing]uedine ſanguis. Splen a[]t
faſtis eſt vt attrahat & auferat ſup[flui]tati[b]e ſe
culenta[q] eſt co.ni. & nutri[t] de p[ing]uedine ſan
guis q[ui] reſidet in ip[]ſo. Renes quoq[ui]e facte[]ſunt
vt attrahat aquoſo[t]atē remanentē c[u] virtute at
tracti[u]a a venis adh[er]e[tib[9] epati d[oe]c fiat ſan
guis m[u]dus & purgatus a ſup[flui]tati[b] & ſit
decens q[ui] nutriant[em] de eo reliq[u] m[ē]bra & augue[
]tur p[er] ip[m] augm[]e[t]o simili & cōu[n]eni[t]e i[]u-
uamentu[m] pueniſes ex ip[]ſa ſequeſtrati[u]oē & pur
gati[u]o[]e ſanguis a ſup[flui]tati[b]us maximu[m] eſt vt
euitem[] p[icula] accidetia in hi[s] inſtrum[ē]tis, q[ui]
ſi n[ō] atraheret fel co.ru. & remaneret c[u] ſan-
guine fluěte p[er] m[ē]bra inſurget et plures egritu-
dines ſicuti y[]c[ter]ic[a] & vlcera & e[gr]itudines ā
dicun[t] alharira & forica & e[gr]itudo q[ui] d[i]ci[t]
alcohabitama & ſebres que[]c[] generating ex col.

b

Cafia
Chil9

Virtu[i]cis
naturalis
exempli


Oris di-
gestio

Stomaci
virtutes

Almar
batz.i.
meseraice

Fellis
operatio

Splen[i]
operatio

Ren[i]
operatio

Vtilitas
queſtra-
tionis ſan-
guinis a
ſup[flui]tua-
tibus.

Alharira
Alcoha-
bitama

Liber Theorice

Hydropi
fis cauſa
Alaſſeta

Mêbroſ
ſupfluita
tu expul
ſio

& similia. Splen vero ſi non attraheret co.ni.ni. in
surgere ſt paſſioes. ſyftericia nigra & morſeæ
nigræ & lenticulæ & pannus faciei & lepræ &
cancer, mania & p[ar]mixtio ſenſus & similia. Re
nes etiā nifi attraheret aſq[uit]ates a ſanguine in-
surgereſt i. corpe paſſio ydropica q[ui] dictat alaſſe-
ita aſclites & ypoſarta, & nifi eſſent huiuſmo-
di iſtrumēta & ipſo[que] opatiſes p[ar]maneret hu-
iuſmodi paſſioes in corpe eſt continue, ſed poſt q[ui]
mūdificat ſanguis ab huiuſmo i h[ui]orib, & re
manet mūd[que] diffundit ad totu corp[us] p[er] venas
ſed in modi[que] dixit ſed dixeret q[ui]da[que] fleg-
ma p[cedit] c[ui] ſanguine & c[ui] cuntrit c[ui] eo vbi-
cunq[ui] tendit, & nutri[que] de eo corpus in defectu
ſanguinis & tranſmuta[que] donec e[ffici]t ſanguis
cōſimilis & c[ou]eniſt p[er] nutrimēto, & eſt poſt
tus ſanguis in ipſo corpe in menſura debita &
c[ou]eniſt i[que] nititate, & traſmuta[que] ad ſingula m[e]
bra iuxta eo[que] naturā ita p[er] in oſſibus ſit os ini
carne caro, in neruo neruus, in p[ing]uedine p[in]
guedo, in vngula vngula, in capillis capillus, &
expellut poſt ea m[eh]bra ſup[flui]tates ip[li]us poſt
acceptione nutrimēti eo[que] q[ui] ſup[flui]tates ſunt
ſudor ſtercus, ſputi[que], lacrim[em] oculo[que] & ſordi
dies aurii[que] & similia. Aquoſtisas y[го] c[ui] p[uenit]
ad renes attrahut ab eis q[ui] puru[que] eſt de p[ing]ue-
dine ſanguinis q[ui] in eis eſt traſmittětes reſidu[i]t
ad fel, & c[ui] fuerit in felle occupat illud fel &
retinet & attrahit de eo q[ui] reſedit de p[ing]uedi-
ne ſanguinis expellēs ſup[flu]īn extra corpus p[er]
vrinā. He q[ui]d ſup[flui]tates p[re]dictē no[que] ſu[flui]
fuerunt ab excelſo creatore create[que] ſua ſubliſt
ſapiētia, nihi[que] huiuſmodi creatur[que] eſt abſ[que]
ra tione & cauſa in hor[que] opatiōe. Quod eſt qa[que]
p[re]dictē ſup[flui]tates ex atractiſſe ſellis habet [que]
os meatus quo[que] vnus eſt ad impellendu[i] p[er]cui
de cora[que] ad inteftina vt iſteſtina attrahat de iſpa
ad expellendu[i] ſup[flui]tates & ſeſces extra cor-
pus, & nifi hec retinerēn[que] ſeſces & remanerent
inuiſcat eſt inteftinis, & impelli[que] de parte reſidua
ſellis ad ſtoma[que] aligq[ui] vt iuuet ſtoma[que] ad di-
gerendu[i] cib[ui], & s[plen] transmiſtitt de co. ni. ali-
quid ad orificiui[que] ſtoma[ci] & mouet ſua acetoſi-
tate & ſkipticitate, de ide exit c[ui] eſitur ſup[flui]tua
tum. ſup[flui]tates aui[t] groſſe habent etiā iuua
mentu[i] ad officiui[que] nutritionis, ga[que] reſidu[i] ip[ra]
transmiſtitt ad inteftinu[i] recti[que], & p[ter] hoc fa-
ctum eſt hoc inteftinu[i] c[ui] cau[i]t ampli[que] vt ſuſi-
neat o[que] ſeſces, nā nifi hoc eſſet cogere[que] homo
frequenter ſurgere ad expellendu[i] ſup[flui]tates
ſiue magnas ſiue partuas in qualibet hora. Re-
nes quo[que] attrahut aq[u]oſitare ſanguinis vt di-
ctum eſt, & nutriu[n]c ex v[nct]uoſitate ſangui-
nis, ex eo. l[itu]o[m] magis eis c[ou]nenit, deinde y[го] ſu
perflu[i] ſp[er]uellit ad duos meatus q[ui] in eis ſunt

ſapientiſme faci. Quod eſt qa[que] nos videmus
velica[que] q[ui] a[pit]ur & non exit ex ea venus, & p
fillos tranſit aq[u]oſitas ſanguinis que[ſt]e in vi-
na, & hoc eſt quia hi meatus decidunt & ape-
riunt vnā cellula veliſce, & vadunt inter cellu-
las donec p[u]eniunt ad collu[i], deinde decidit al-
tera cellula, & ex hoc sequit q[ui] q[ui] egd ingredi-
tur concavitate cellule adheret intrinſece cellu-
lus, & cum plena eſt c[ou]ingunt cellule magis &
in orificio meatuum, ita vt non fiat poliſible
aliq[que] retrocedere vrine p[uenientis] ad velica[m],
nec definit ſemp[em] attrahere vtinā ad velica[que] do-
nec i[m]pleſt, ſed & cum plena fuerit requiritur
muſculus q[ui] reſtineat orificiui[que] veliſce, deinde c[ui]
trahi[que] velica ad expellēdu[i] vrinā extra corpus,

De differentia que[ſt]e inter cibum &
medicinam. Cap.XXVIII.

Simileſt
trahiliſt
limile
Carba,
Ellebor
medicinæ
rum latus
rituum
opadō

S cias q[ui] opatiō cib[ui] corpe c[ot]rariat[que] opa-
tiō i[que] ſpeciei medici[que] ingredi[et]is corpus, q[ui]
cibus traſmuta[que] in ſu[n] nutrimentu[i] & albi
milat[que] i[et] corp[us] ex eo ſuſiſta[que] et auger[em] p[er]
Cibis etiā p[cedit] ab i[iter]ioribus corpus p[er] ſua
exteriora & extrēca. Sp[ex] y[го] medicinalis attra
hit h[ui]ores ab o[ib] extrēitatib[que] eti[m]us ad intrinſe-
ca. Sp[ex] y[го] laxatiuor[que] e[m] q[ui]di
bet p[pr]ietatē habet attrahere h[ui]orē ſibi ſimile
ſicut l[c]aonea cu[i]us p[pr]iui[que] eſt attrahere co. ru,
vel ſicut carbac cu[i]us, p[pr]iui[que] eſt attrahere co.ni,
& qu[em] admodu[i] colloq. cu[i]us p[pr]iui[que] e[tra]hate
re flegma, & almezerion cu[i]us p[pr]iui[que] eſt attra
here aquā citrinā a corp[ibus] y[dropico]rō. Sed
c[ui] ita c[ō]ponunt adinuic[que] reſuitat ex eis medi
cina c[ō]is ad expellēdu[i] h[ui]ores c[ō]poſitos. Et iā
q[ui]d' dixerut q[ui]da[que] medicor[que] p[er] medicina laxatiu
ca[i] p[uenit] ad ſtōm, attrahit h[ui]ores ab extrēita
tibus corpus d[oc]e[que] reducunt ad ſtōm, deinde de
ponit c[ui] ip[li]s p[er] ſecellum. Alij quoq[que] dixerunt
p[er] medicina milce[que] c[ui] nutrimento & p[cedit] c[ui]
eo p[er] venas & m[eh]bra, & tunc adheret medicina
illu[i] h[ui]ori q[ui] ſua p[pr]ietas eſt attrahere, & re-
dit c[ui] eo retrorſum ad ſtōac[u], deinde emergit
c[ui] ſecellu[que]. Ralis y[го] dicit q[ui] c[ui] p[uenit] medi-
na ad ſtōm attrahit q[ui] p[pr]inqu[u]e ſi[bi] de h[ui]ore
& c[ui] p[uenit] ad iſteſtina attrahit ſi[li]q[ui] p[pr]iqu[u]
eſt ip[li]s inteftis, nec v[li]tra redit ad ſtōm q[ui] ea
n[o]e inſet ſtō de virtute expulſua nifi modicu[i] i
inteftinis a[ut] fortior h[ui]c virtus eſiſt q[ui] i[ſtō].
Signu[n] a[ut] h[ui]e[que] eſt, qa[que] iſteſtina expellut ſup[flui]
tates c[ui] duab[que] cellulis, ſtō, a[ut] c[ui] vna t[in] expel
lit q[ui] eſt exterior, & ab ea eſt virtus laxati[ſ]is, &
magis p[ar]xiu[m] q[ui] h[ic]cu[que] corp[us] p[er] ſapien[t]e
p[re]ſeſſe dispoſit[u] fuerit, & c[ui] p[uenit] aliq[que] laxatiuor[que]
ad ſtōm ſiue iuuet ab ipſo ſtōaco ſiue non, at
trahet h[ui]orē que[ſ] p[pr]iui[que] ei[que] e[tra]hate ſiue p[er]

Ralis

Alabarni.

For VIII.

almar
bacz.i.
meseraie

alzirin

Post capi
tales me
dicinas
dormien
dum

algnadin

pinquٹ fiue remotu þ modû q trâfit nutrimê
ûr p corpus, & li fuerit, ppinquus cito pueni-
et ad iteltina quê cù feceliu expellêt. Si yo hu
mor remotus fuerit, ibit p venas a lóge donec
pueniés ad inteltina expellut ipm. Cù ault hu-
mor a londe trahi moleitius est corpi & acci-
dit ex eo dolor & angultia magis fcdin longin
gtatê mêhro: ab inteltinis & ipfò, pping-
tatê erit ad ditio & diminutio in huiuimodi p
dictis acci dêtibus. Si yo hûr in manibus exa-
titerit, pcedet prio p venas q funt fup fpinale
dorfi, deinde vero p venas q oriunt ex gibofi-
tate epatis, poſtea p venas q funt ſub epate ad
loca q dicunt almarbacz, deide vero ad orifi-
cia venarû adherentiu inteltinis, deinde foras
expellit. Si yo humor fuerit in pedib? pcedit
primo p venas pedû, poſtea p venas que funt
ſub dorfo, poſt p venas gibofitatis epatis quae
dicunt alzirin, poſtea p venas exiſtêtes in cor
pe epatis, poſtea p venas exiſtêtes ſub epate po
ſtea yo p orificia venarû inteltinis adherentiu,
deinde vero p ſeclum deponit. Si vero hûr
fuerit in gutture & canna pulmonis, attrahet
ipfum medicina a ſtoma co p meri mediante ad
herentia q eſt inter tunicâ intrinfecâ ipfius me
ri & guttur & id q ſubef, donec deſcêdet hu-
mor ad ſtomač, q dê impellit ipm inferius
Sed ille hûr nec erit cali dus nec multus. Simi
liter eſt de hûre deſcêdete a pectore pulmone
& cor de ad ſtomač, qa impoffible eſt multi-
plicari hûores in inſtrumêtis ſpiritus, cor em
nô p luciut hûores acutos nec altos. Nam ſibi
giarenê, mox interfi cerê ſiue acuti ſiue nô a-
cut effent. Si yo hûr extiterit in capite, attra-
het ipm ſtomacus p meri & fluet p ipm pau-
latim & p gingiuas & guttur. Sed hoc non fit
in hora vigilatioris, qa in capite meri eſt muſcu
lus vigoruſus in deglutiô, & cù deſcêdit hu-
mor in hora vigiliu p palatû & gutt ad meri,
fentit ipm hû & expellit ipm p puut anteſp
ueniat ad meri. In hora vero dormitionis poſ
ſibile eſt hûor e trâſire ad ſtomač p meri pre
terch ipm ſentiat. Eſt ault illud ex ſupfluitatib
9 cerebri subtile & cotinuû non inducêſt ſtoma-
cho dolorê & moleſtiâ aut ſincopim nifi fue-
rit in illis cauſa q induceret hec talia vel p ſe ip
fas vel paliud ppq ſit ſtoaco necefſe vt mû
dificet illud ab eo. Si vero hûr fuerit in venis
cerebri, attrahiit ad venas corporê q dicunt al-
nadgin, poſtea ad venas iuncturarû dorſi ſub
panniculo, deinde ad venas gibofitatis epatis,
quouq@p descedet ad inteltina & ab eis expel-
litur foras. Medicina vero cù qua medicat pul
mo intus p riori vadiit p meri ad ſtomač & ad
porta inteltini recti, poſtea ad venas epatis &

inteltonor & ad venas inferiores epatis, deide
transit per venâ ampla concauâ, deinde ad cor
tunc vero puenit ad pulmonem.

De gradib? eductu is hûorû cù medicina laxa tia supfluitatum. Cap.XXIX.

Vm lumpferit gs medicina, appriâ ad euacuandû col.ru,medicina illa primo euacuabit co.ru, & li reſederit de virtu te medicinê in corpepoſt exitu col.rub,educet flegma poſt illud co.ni. Si vero, appretias medicin? fuerit euacuâdi flegma educet prio flegma cù facilitate, deinde vero ſide ſua virtute in corpe reſederit poſt egreſſum flegmatis educet co.ru, q[ui]p[er] adhuc de ſua virtute reſederit euacu abit co.ni. Si yo, appretias medicinê fuerit eua cuandi co.ni,educet ipam prío, & poſt ipam co.ru,deinde vero flegma ſcdin virtutê medi cîne remanêtis in corpe. Q[ui]s medicina fuerit còpofita ex diuerſis ſpecie? ad euacuâduî oês hûores, prío educet co.ru, cù ipfa ſubtilior ſit cêteris hûoribus & velocioris motus,poſt ipam yo flegma p[er]tui mollici, vltio vero co.ni, p[er]tui gravitare. Si vero remanerit in medicina de virtute poſt hoc, & fuerit in ipso virtus vincens naturâ,apiet orificia venarû & educet fanguinê. Q[ui]a p[er]tui expedit reprimere virtutê medicinê & colſtringere laxationê alio qn h[uius] p[er]t. Species laxatiuq laxat, q[ue]p[er] alte- ro iltoq modor, triu, aut p[re]inpreſſionê ſi- cum mirabol. & interius granati, vid p[re]lucti com on? ſicut p[er]ſiut, vel p[er]acuitate & violentiâ ſicut ſcamonea & esula & hijs ſimilia. Eorq d[u]q[ui] euacuât co.ru,poſt ſima eſ tamô, q[ui]p[arata] eſt ſicut decet, & mirabol. citrini, aloes viole, pruna & lebleb & ſucus granator. aceto forû h[uius] co.ni, ſunt carbac nigra, lapis armenus, epi thim. agaricu, mirabol. ni. & baſbaziq. Q[ui]e yo laxat flegma eoq forti? eſt colloq. centau rea minor turbit ſemê angeda & medulla car- tami. Eorq ault q[ui] laxat aqua citri, forti? eſt al- mezerion, euſ, esula, y[ra]ſa et cacia, q[ui] vero edu c[ui]t ſanguinê ſunt ſpecies mortiferê q[ui]s non de cet nobis m[é]norare, & ſpecies etiâ acutê q[ui] ex- cedut educunt ſanguinê. Medicinê vomitiuq ſunt goz alkimegerion m[é]be ezg alcarbac ni. alcuidex grana ſebres & ſemê altacaf. Que ault faciut vومere cù facilitate ſunt a[gu] ca, a[gu] alu- minis ſal indi cepa handenas baurac & a[gu] deco tionis frum[nt]i & ſimilia.

De còpofitiô medicinarû laxatiuaq. Ca.xxx.

Q Vando volueris còponere aliqd'laxa tiuum, accipe de quolibet quantitate vnius potionis & comike illa & con- fituie vnam potionê ex còpofita

b ij

Mediciæ
laxatiuæ
trib? mo
dis ſoluſt
Mediciæ
co[.]p. ru.eo
uacuates
Mediciæ
cole.ni.e
ducentes
Carbac.
elle.ni.
baſbaziq
Educères
phlegma
Angeda
Aquæ ci-
tri. ſoluè
res
Y[sa]
cacia
Sanguinê
educè. ſut
mortiferê
Mediciæ
vomitus
goz
alkimege
rion
membe
ezg
alcarbac
alcuidex
grana
ſebres
ſemen
alcarafa.

Hâdenas

Liber Theorice

Alcebay

Cauſa ne
celi tatis
cōpōnis
medicina
rū ſeptē¹

2

Marhain

fuxta pportionē numeri simpliciūt. Verbi gra-
tia. Si volueris euacuare col. ru, & nig. & fleg-
ma accipiemus de ſcamō. 3. tertiā & de collo-
quint. duas tertias. 3. & de epithímo. 3. iii. &
ipſi s comixtis, accipiat de toto tertia pars ſecu-
dum pportionē ſpecie; que ſunt tres & non
computet in hoc pondere id φ cū eis admifetur
cauſa preparationis ſpecie; ſicut maſtix quæ
intrat in pillulas G. & ſicut bdelliū φ intrat in
pillulas alcebay & ſimilia, & ſicut aromata q
intrant in copositionē yerarī & pillularī co-
thiarum. Item alitud exemplī ad hoc. Si inten-
dimus cōponere medicinā ex quin φ ſpeciebus
aut ſex aut. x. necesse eſt nobis primo ſcire ḥ
titatē potionis de qualibet & hoc quidē inue-
nitur ſuo loco de preparatione ſpecier & ea-
rum pon. ſere. & deinde accipiemus de illa ſpe-
cie quantitatē vnius potionis coplēte que ad-
modi dicti est. Quod eſt qa. ſi voluerimus co-
ponere medicinam de ſcamō. collo qn. bdellio
epithimo, elleb. nigro turbit agarico violis &
aloe. Accipiamus de ſcamō. 3. 5. de epithímo. 3
vi. carbac. 3. iii. agarica. 3. ii. maſtic. Ŷo & bdel
liij quantitatē medocrē & cōſtituemus partio-
nem de toto ilto cōpolito octauā partē pon-
deris quantitatē totius, qa. laxatiaua que in ipo
cōtinenē ſunt octo numero, & non cōputabi-
mus in hac ſumma maſticē & bdelliī, erit ait
octata pars huius. 3. iii. minus media ps octa
ue partis. Si vero intendis educere certu humo
rem triplicabis pondus ſpecier quarī, pprie-
tas eſt ipſum educere, & ſi volueris pones de
illa ſpecie medietat ſumptiois & hoc ſcdm φ
inducet necessitas. Necessitas ait cōpositionis
medicin euit ppter hoc quia ſi polſible eſſet
medicari q cqd accidit ex languoribus in hu-
mano corpe cū medicinís ſimplicibus, non co
geremur ad cōponendī illas, ſed illud impoffi-
bile eſt propter ſeptē cauſas quas mox expri-
memus. Quarī vna eſt ſi voluerimus caleſace
re aliquod corpus in aliquo determinato gra-
du & non inueniat medicina ſimplex faciēs il-
lud determinate, quod eſt qa. medicina ſanati-
ua egritudinis eſſe debet eius potentie cū egrí-
tudine, ppter φ ſuit nobis necesse miſcere du-
as ſpecies diuerſas quarī vna excedat tēpera-
mentum in multa q̧ntitate, aliter vero debilior
ſit ea in virtute ita φ cōponitur ex eis medicina
temperata calitate. Sed a cauſa eſt qūm poſſi-
bile ſit φ vna ſpecies iuuatia non potest ſuſ
iuua nentū complete pſicere niſi miſceat cum ea
ſpecie & tur e fit facilís eius operatio ad ſanati-
onem, exempli ad hoc. Modus faciendi mar-
ham q[ui]e fit ex rebus mineralibus ſicut martac
& ceruſa & limatura ferri & ſimilibus, cuius

3

4

5

6

7

Halith
Daron
Carba

complementū haberi non potest, niſi miſceatur
cui eis oleu vel acetu aut vinu aut pinguedo &
ſimilia, aut aliq'd genus gūmi vt díto ſoluat per
alia ab eis. Tertia cauſa eſt qūm poſlibile eſt
φ ſit aliqua ſpecies conferens iuuamentu & in
aliqua egritudine, & cui hoc cōſortabit aliq'd
membru cui ſefione tīn alicuius alterius mēbri.
Fuit ergo nobis necesse miſcere illa cui alia ſpe-
cie φ q[ui] tollat nocumentu illius alterius mēbri.
Verbi gratia, quěadmodi admifemus caſto-
reum opio vt frangaſ potentia opij. Quarta
cauſa eſt groſſides ſubſtantie ipſius ſpeciel, φ
ſi volumus transmittere ad loca remota non
pueniet adea pp[er] et groſſiciē, niſi miſceat cui
aliq φ ſua ſubſiliatione pducat illa ad loca illa
quěadmodi admifem q[ui]e api gūmis i paſ-
ſione burſe, & ſicut miſcemus bonas ſpecies &
ſubſiles cui terra ſigillata in egritudine iputi ſan
guis a pectore & pulmōe. Quita cauſa eſt qūm
aut ſalique res cōſerētes q[ui]būſa egritudinib
aut ſunt aliqu[em] ipſor cōſerētes certis corpib
& cōplexioib quaobrē puidet medicus ha-
bere penes ſe cōpofitionē medicină aptă pluri
bus egritudinib q[ui]e eſt tyriaca, q[ui]m in q[ui]ntu
eſt in ipſa de carte tiro: confert venenis & re
bus mortiferis, in eo ait φ eſt ibi de opio con
fert fluxui, ſed in eo φ eſt ibi de terra ſigillata
confert iputo ſanguinis, in eo ťo φ eſt ibi de
ſeminibus cōſert retetioi vring. Sexta cauſa e
q[ui]m cogimur q[ui]q[ui] educere diuerſos hūores de
corpe vnde ſit nobis necesse cōponere medicin
nam diuerſas ſpecies cōtinentē quarī c[ui]libet p
priu[em] educet humorem, quěadmodi eſt cōpoſi-
tio pillulari G. ex aloe ſcamō. collo qn. & ab-
ſinth. Nam in eo quod eſt ibi de ſcamō. educet
coler. rub. In eo vero quod eſt ibi de collogn,
educet flegma. Septiſa cauſa eſt q[ui]m poſſi-
bile eſt In multis & diuerſis egritudinibus valere vnā
ſolam ſpecē ſicut ſua natura extendiſt, ita φ in
fui opatione non requirit alia. Veruntin ipſa
eſt feciti odoris ſicut eſt halith. Fuit ergo no
bis necesse miſcere cum ea aliqua aromata ſi-
cut darſen, aſarī & ſimilia. Et ſicut i carba: ad
miſcemus daua[mi] & ſemen apij ciminum ani
ſum & ſimilia.
De operatione cōpofitionis ſpecierum
ſequitur. Cap. XXXI
Vando fuerit aliqua ſpecies quæ in-
greditur cōpofitionē alicuius medici-
nę cōpofite fortis virtutis, oportet
cōponere de ea in ipſa cōpofitione
in modica quantitate, ſicut eſt opi in virtute
infrigidationis. Et ſicut euf orbitu in virtute ca
leſationis ſi vero fuerit debilis virtutis pone-
mus de ea multum, ſicut frondes roſ, ex debi-

Alfaharami.

Ifor.IX.

litate virtutis infrigidationis quam habent & anſiſum ex ſua debilitate virtutis caliditatis. Si vero fuerit ſpecies multi iuuamenti debilis vir tutis ponemus de ea in multa quantitate vt ſit eius quantitas cum additione ſui ſufficiens ad reſiſtendu ei cui deberet reſiſtere q[ui]e eſſet fortis in virtute. Si vero fuerit aliqua ſpecies debilis in ſua virtute & modici iuuamenti, oportet po nere de ip[ia] quantitate medio cr[es] fine addiſione & diminutione, quia non eſt mulſu ponendu de ea, eo [p]auci iuuamenti eſt nec oino remo uenda qa debilis virtutis eſt. Sed ſi fuerit ſpeci- es fortis virtutis & pauci iuuam[eti] oportet [p]onatur de ea in modica quantitate valde, ita vt non poſſit inueniri minor illa.

TRACTATVS QVINTVS DE DIS-
poſitione corporis, qui con-
tinet. Cap.vnicum.

Corpis
difp[ones]
tres

Sanitatis
terminus

Egritudi
nis termi
nus

Sanitas
triplex

Egritudo
triplex

Sanitas
in tribus
exiſit

D
Ifpositiones corporis ſunt tres, ſanitas
egritudo, & id q[ui]e neq[us] ſanitas neq[us] e[gr]
gritudo eſt. Et dico q[ui] op[ortet] medi-
cum ic[ere] q[ui]d eſt ſanitas que eſt eius finis & in
tentio, etiā q[ui]d eſt egritudo, & q[ui]d eſt id q[ui]e
ſanitas neq[us] egritudo eſt. Qui em hec tria igno
rat medicin[e] art[em]e non exerceat. ¶ Terminus
ſanitatis eſt q[ui] ſit corpus in modo quo ſue na-
turales opationes ſed modu[n] natural[ē] conſi-
ſtant. ¶ Terminus vero egritudinis eſt q[ui]d ſit
corpus in modo tranſgrediente modu[n] natura-
lem in quo, ſ. ſue opationes fine medio ſentiut
nocumentu. Sanitas a[ut] duci[d]i trib[us] modis vno
modo ſanitas p[efec]tā & eſt q[ui] ſit corpus bonæ
generationis e[ri] ex v[ter]o ori[d], & ſua membra
optim[ē] co[po]ſitiōs & eius co[plexio] equalis &
hoc eſt principi[u] tēperat[ae] ſanitatis que p[ef]
[ti]o & melior in ſuo gradu exiſit. Sed mo[d]o
dici[d]i q[ui] ſit corpus ſanum a[eri], & conueni[es] t[em]
pori cibo & regioni. T[ertio] modo q[ui] ſit corp[us]
e[quale] & bon[em] co[po]ſitjonis in annis. Verun-
tamen non prolonga[n]t ab equali co[plexione]
q[u]i quolibet iſto[rum] triu[m]o[d]e dicitur ſanitas
naturalis. Similiter & egritudo tribus modis
dicitur, vno modo q[ui] ſit corpus corrupte ge-
nerationis in v[ter]o et ſua m[ē]bra in[equ]alia atq[ui]
co[plexio], & q[ui] p[ie]ſe in ſua co[plexione] vniuerſa
liter in[qualis] p[li]ſit. Secundo modo q[ui] accidit
ex corruptione aeris & ex t[pe] cibo & regione
& ſimilibus. T[ertio] modo q[ui] ſit ex diminuti[d]e
equalitatis co[plexionis] corporis & ſui co[po]ſiti-
onis f[ui]t eſſe alio[m] m[ē]bra eius equalis co[plexi]
onis & co[po]ſitionis. Aliqua vero in[equ]alia q[
]ui
libet hor[m] triu[m]o[d]e duci[d]i egritudo natu-
ralis, Sanitas a[ut] co[ſi]ſtit in tribus, quo[d]e vn[u]

est equalitas co[plexionis] m[ē]bro[que] conſimuli
partium. Sed equalitas co[i]nctiōs m[ē]bro
rum inſtrum[ē]ta[n]u. T[erti]u[us] est equalitas toti[q]
corpi[s]. Et quia modi ſanitatis ſunt tres, ſequi[t]
modos egritudinis eſſe tres. V[nus] est egritu-
do accidens m[ē]bris co[ſimuli] parti[u]. Sedāus eſt
egritudo que accidit in m[ē]bris inſtrumentali-
bus. T[erti]us eſt egritudo co[m]unicans m[ē]bra
conſimuli] parti[u] & m[ē]bra inſtrumentalia q[
]ui
dici[d]i solutio continuitatis. ¶ Illud a[ut] q[ui] neq[
]us vere ſanitas nec egritudo eſt tribus modis eſt.
Aut q[ui] ſint in corpe ſimul ſanitas & egritudo
in diuſeris membris, ſicut hominis corpus ce[c]i
aut claudi, aut q[ui] null[u] membro[que] ſit in bona
p[ef]ectione ſanitatis qu[ē]admodi[rum] corpus ſenis,
aut q[ui] ſit corpus in aliquo t[em]o ſanu[que] i aliquo
egrum. Verbi gratia ille cuius co[plexio] fuerit
calida vt in pluribus egrotabit in eſtate in h[em]
me vero ſit ſanus. Cuius a[ut] complexio fuerit
humida egrotabit in p[uer]itia vt plurim[u], in ſe-
nectute vero erit ſanus & econtrario.

TRACTATVS SEXTVS DE DIS-
poſitione egritudinu, qui diuidi[t] in ca,
viginti quinque, Cap.I.

A
Egritudines co[plexionis] m[ē]bro[que] co
ſimuli] parti[u] ſunt octo, quo[d]. iii.
ſimplices ſunt, calida, frigida, ſicca &
humida, co[po]ſita vero ſunt calida & humida,
ca. Siue ſint egritudines in ſua qualitate ſimpli-
ces, ſue ex cauſa humoris. A[egritudo] ca. ab ſic[
humore eſt ſicut febris p[ri]ſis & ſebris effi[me]
ra quæ generatur ab excej[u] ſu caloris ſolis, aut
ex trifiti[a], aut ex labore & ex ſuſpirijs & ſimi-
libus. A[egritudo] vero que ſit ex cauſa humo-
ris, vt apoſtema & ſebris putridæ. ¶ A[egritu-
do autem frigida quæ generatur fine humore
eſt ſicut amili[o] ſenſus ex frigore quæ dicitur
algamor. i. congelatio, & ſic[ui]t harcha. i. mo-
tus capit is inuoluntarius accidens, ab ſic[ui]p[re]
cedente euacuatione. ¶ A[egritudo] autem fri-
gida ex cauſa humoris eſt ſicut amili[o] medie-
tatis partis corporis quæ dicitur alpelag & a[es]
egritudo quæ dicitur tortura faciei arabice ha[
l]acna. A[egritudo] ſicca ab ſic[ui] humore eſt illa
quæ accidit corpori ex ſicitate in hora euacua
tionis repleti[o]s. ¶ A[egritudo] autem ſicca que
accidit cum humore eſt ſicut cancer & dura a[
]es
poſtemata quæ ſiunt ex colera nigra. A[egri-
tudo vero humida fine humore eſt quod ſit
corp[us] h[ui]s[u] natura, aut loc[q]a p[ati]s ſit h[ui]s[q].
Aegritudo vero h[ui]s[u] accidit ex cauſa h[ui]
ris eſt ſicut y drops & scabies h[ui]s[u] & ſimilia,

b iiij

1
2
3
Egritudi,
nis modi
tres

1
2
3
neutri eti
am tres
modi

1
2
3

Egritudi
nes mem.
bror[que] coſi
milipti[u]
ſunt octo
Egritudo
cali. ſim-
plex
Egritudo
c[H]o[ra]p
Egritudo
frigi. ſim
plex
Algamor
i. c[og]ela
tio.
Harcha
Egritudo
fri. humo[
]m
Alpelag
i. p[ali]ſis
Hallacna
Egritudo
ſicca ſim-
plex
Egritudo
ſicca. hu.
Egritudo
humi. ſim
plex.
Egritudo
humida
humo,

Liber Theorice

Aegritudo
sines
brorum
inſtrinſe
kalifum
ſunt
quatuor
Egritudines
generatio-
sis
ſut
qui
egritudo
dispoſiti
onis

Aegritudo
concauitatis
& fo-
taminum

Aegritudo
ſpitalis

Aegritudo
leuitatis

Alzelac

Aegritudo
mêbrorum
in quanti-
tate

Aegritudinis
i numero
diuſio

¶ Aegritudines mêbrorum instrumentaliuſunt ſunt liij. l. egritudo que fit in principio generationis & egritudo que fit in qnntitate mêbrorum egritudo que fit in número eor, & egritudo que fit in eor ſitu. ¶ Aegritudines generationis q. qde est dispoſitio figure ſunt qnq. l. egritudo do que fit in diſpoſitioe, & ea que fit in fora- minibus & cōcauitatibus & asperitas & leuitas, Aegritudo facta in diſpoſitione eſt exten- sio capitis & obliqtas pedu & ſicut illud q. accidit in iuncturis dorſt. Quoniam qnque decinant intus vel extra cum febre & accidit gibolitas. Aegritudo aŭt que fit in cōcauitate eſt ſicut illa la que accidit cōcauitati ſtomaci ex dilatatione & ſicut repletoſis cōcauitatu pedu & manu & repletoſis cōcauitatis aurif & similia. Nam quâ docunq. accidit huiusmodi, definit mēbru a ſuis naturalibus operationibus, Aegritudo aŭt que fit in fora- minibus ſicut ſunt meatus, qd. eſt qa qnq cōſtringunt aut ampliantur ſicut qnq. accidit oppilatio in venis & in fora- minibus extrinſcis corpus ſolutio & coartatio, & illud q. aduenit ventriculis cerebri, ita q. reſul- tat epilētia & amilliō medietatis ptis corpus & apoplexia, & ſicut oppilatio q. ſit in epate ex humoribus groſſis & viſcoſis & ſicut oppila- tio que accidit matrici cui generat in ipſa caro in qua non eſt ventus, Aegritudo vero asperi- tatis eſt ſicut asperitas canne pulmōis, & illud q. accidit ex hoc de oppilatioe gutturis ex grof- fis humoribus. ¶ Aegritudo aŭt leuitatis eſt ſi cut leuitas ſtomachi & intetinor: ſicut cu ac- cidit in ipſis egritudo lubricitatis que dicit al- zelac qn definit retinere cibû et q. accidit in ma- trice. Similiter ex humore viſcolo quod pro- hibet ipſam retinere ſemen & quæadmodiu- ad- uenit oſlibus ex hûoribus ad ea ſuentibus do necpritan: a gñatione carnis in ſe ipſis, ita q. ſit necelle remouere ab eis illâ lubricitatê vt na- satur caro. ¶ Aegritudo vero in qnntitate mē- brorum eſt ſicut augmentu vel diminutio lingue vltra q. oportet ppter q. impedit ſermo, & ſi- cut qn augec caro in ambabus extremitatibus oculi, vel diminuti magis q. oportunu ſit quæ ambo offendunt oculu, Nam illa caro facta ſuit tegumentu loci exſentis inter oculum & naſum. Sed cui excedit phibet lacrimas & cete- ras ſupr fluitates oculi descendere ad naſum & coartat: ibi & accidit inde in oculis ægritudo, qn: q. remittit poſt huiusmodi caro magis q. oportunu ſit, fluèt a drhime frequêter. Aegri- tudo vero in numero diuidi: in duo. ſin addi- tione & diminutione. Additio vero quobus modis eſt qa auct eſt additio naturalis ſicant ſu- perfluus digitus, aut eſt non naturalis ſicut paſ-

ſio ydropica, & paſſio que dicit alcola & eſt febris que arabice dicit aluezal & vermes qu: generan: in intetinis & verrice et vingula ocu li que dicit alcafra. Aegritudo aŭt ſitus duo- bus modis fit, aut enim erit diſlocatio, aut cor- ruptio ſoceratis. Diſlocatio eſt ſicut diſlocatio alicuius iuncturar: & ſicut crepatura que vo catur aladra q. eſt deſſus intetinor: ad but- fam, ita q. inteftina erunt deſubler ventre quâ obrem accidit panniculo ventris vt dilate: lo- cus per que descendit intetina. ¶ Corruptio aŭt ſocietatis duobus inſidis eſt. l. aut q. cōiuon gan: mēbra ſicut cōiunctio labior: aduiuic, aut q. ſeparent & diſiungunt: ſicut accidit labi- is & oculis in paſſione tortur: faciei. ¶ Aegri- solu- tutiones vero que ſiunt in mēbris cōſimili: par- tium & in mēbris inſtrumētalibus ſunt ille q. cunicu: ſolutions continuitatis, & poſlibile ſit hic fieri in mēbris cōſimilibus tîn, ita q. non in alijs ſit etia qn: qn in mēbris inſtrumētalibus tîn Aegritudo aŭt talis que fit in mēbris cōſimili- bus ſi fuerit in oſlibus dicit: fructura. Si ſit in Fracma carne & non fuerit diu: facta dicet: vlcus, ſi ve- to diu: pmanerit dicetur vlceratio, qn: vero fit in cui & nuper dicet excoriatio. Si vero ſit in capite lacerti dicit: ſcito, ſi i medio ſui dicet: truncatio. Quod aŭt accidit in venis pulſatill- bus dicitur emboríſma vel auenrísma. In venis aŭt non pulſatilibus dicitur incíſio. Aegritudo aŭt cōmunicās mēbra cōsimilia & membra in ſtrumentalia eſt ſicut detruncatio manus & pe- similibus dis. Totaliter aŭt ſicut apofema calidit q. eſt egritudo adueniſs mēbro inſtrumentali quâ mēbru magnifica: ex tûmale ipſius. Eſt etiam egritudo adueniſs membro cōſimili ex calore qui eſt in ipſo.

Alcola
Aluezal
Alcafra
Aegritudo
ſitus duo-
b: eſt mo
dis
Aladra

corruptio
ſocians
duobus
modis eſt

soluções
continu-
tais

in
fra-
ma-
vle-
vle-
xo-
vle-
xio-
vle-
xio
Trucio
Trucario
Aegritudo
cōque-
mēbris
similis
& in-
ſtru-
mēta-

Signa egrediendi moduli naturalem. Ca. II.

Mepſoſibile eſt non aduenire alicui mēbro tranſgredienti moduli naturalē tria. l. egritudinē accidens & cauſam. Cauſa quidem egritudinis eſt id q. ipſam generat. Aegritudo aŭt eſt cauſa accidentis. Verbi gratia putredo humoru eſt cauſa febris & accidut ſe, quedam accidentia ſicut mutatio pulſus, calor & mole ſtia. Aegritudo aŭt eſ ipſa ſe, putredo cauſa e: egritudinis. Alteratio aŭt pulſus et calor ſunt ac cidentia cōcomitantia egritudinē. Et hoc qde: exemplu eſt de egritudine cauſa & accidente in mēbris cōſimilibus. In mēbris aŭt inſtrumen- talibus vt lapis generatus in veſica eſt cauſa q. op ilationis meatu ſeſice. Vnde ſequr reſetio vrine. Accidens ergo eſt ipſa oppilatio meatus cauſa vero lapis, egritudo vero reſentio vrine.

Mēbris
tranſg-
dicu-
tia ac-
dunt

Alfaharani.

Fol. X.

Corpus
ex tribus
cōponi

Cauſarū
sanitatis
egritudi-
nis & neu-
tralitatis
cuiuſlib
distictio

Sex res
nō naturales ab antiquis vocare ſi
liæ elemen
torum

Spēs cau
farū ægri
tudinis
tres

quæ confequit ad ipſum. Exempli quoque ſe-
parationis cotinui eſt hic, qum poſſible eſt eſſe
humorē calidūn in carne & cuti, ita vt generet
apoſtema, & ad hoc ſequiit dolor. Eſt ergo a-
poſtema egritudo humor aut eius cauſa, ſed
dolor eſt accidēs ipſum cōcomitans, & poſſi-
bile ſit qnē cōmunicatī mēbra in ipſis mor-
bis adueniſt & fit vna & eadē res morbus &
cauſa morbi qum oppilatio eſt morbus mēbro
tum inſtrumentaliu & fit cauſa febris. Febris
aŭt morbus mēbro cōſimilu eſt, ſimili qnē
euullus fuerit aliqſ dētui de loco ſuo eſt mor
bus defectus in numero & fit cauſa impedimē
ti accidentis ſermoni. Similiſter etiā inciſio vuu
le que dicit eſt morbus de genere diminutiōs
& ſit cauſa laxationis adueniſtis voci. ¶ Cor
pus ex tribus cōponiſt. l. ex membris ſolidis &
humoribus liqdis & ſpiritibus ſubtilibus hu-
mores ſunt materia de qua ſiunt mēbra. Sed
ipſa non ſunt mēbra, morores aŭt & ſpiritus
qnē non p[li]ſtunt in ſuo modo naturali ſiut cau
ſe egritudinu, & non ſolui in eor[que] q[ui]itate conſi
ſtit ſanitas & egritudo, ſed etiā in eor[que] quanti-
tate. Nam c[um] excedit aliqſ humoru vt ſpiritu
um ſi calidus eſt caleſad corpus, ſi vero frigi-
dus infrigidat illud & ſed in hunc modum ponē
dum eſt de reliqſ humoriſus atq[ue] ſpiritibus.

¶ Distinctio cujuſlibet cauſarī ſanitatis, egritudinis & neutralitatis cōſiſtit in tribus videli cet aut in corpe in quo vnū iſtoru triu inuenit aut in cauſis efficientibus illas, aut in ſignis ilās oftendētibus. Et dicit q[ui] cauſarū duē ſunt ſpecies naturales & accidētales. Naturales q[ui]pe aut efficiu ſanitare ab ipſa egritudine, aut conferuant ipſam ſanitare. ¶ Cauſe vero tranſ gredienteſmodi naturalē etiā duobus modi ſunt, qa[li]e alie ſunt efficiētes egritudinē in ſanis & cōſeruant egritudinē in ipſis, alie vero efficiu ntill ſud q[ui]e ſanitas nec egritudo eſt, & illud ſimili ſanitatis conferuat. Species aŭt cauſarū cōmuniu ſanitatis & egritudinis quas antiqui filias elemento[re] appellueru ſunt ſex. Aer cir cuindans corpa, cibus & potus, ſonnus & viſi gilia, motus & q[ui]es, c[om]ſipatio ventris, ac eius lenitas & animales cogitationes, alij vero adſunxerunt hijs colui & balneu, & ita ſex qua[do] fuerunt modo debito in qua[titate] & q[ui]itate & tpe debito cōſeruat ſanitare in ſuo modo & ordine conueniēti & efficiu nt ipſam. Si ve[ro] econtra fuerint cōſeruat egritudinē & efficiu nt ipſam, ¶ Species aŭt cauſarū egritudinis ſunt tres qa[que]da ſunt que dicit prime vt p[er]cedentes. Et hec ſunt cauſe quæ mouent in- tra corpus ſicut plenitudo inanitio & ſimilia. Alie vero ſunt concomitantes & hec ſunt illae

quæ cum fuerint necessario erit egritudo ſicut
calor ſanguinis & eius putredo ex quibus ge-
neratur febris & p[li]ſit & durat. Q[ui] diu illa du
rant. Alie vero ſunt q[ui] dicunt extrinſece, qa[b] ab
extra p[uen]iunt corp[li]ſut calor frigus humi-
ditas. Cauſe egritudinis ſunt duæ cōmunis &
appria. Communis aŭt eſt duplex necessaria &
accidētalis. Accidētalis eſt ſicut p[li]ſio lapis
& inciſo gladij & morſus leonis, & morſus
ſerpentis. Necesari vero ſunt ille ſex q[ui] dixi
mus. ¶ Modi aŭt cauſarum egritudinis ſunt
ſex quor[que] primus eſt q[ui] aduenit de egritudini
bus in mēbris cōſimilibus & cōſeruat illud vel
q[ui] aduenit in membris inſtrumentalibus & q[ui]
efficit & cōſeruat diltricte vel ex motibus ani
me, vt ira, vel ex motu c[or]pis vt labore. Sed us
modus eſt ſenſus caloris actu apparētis vt ca-
lor ignis & calor ſolis & ſpecies calide manife
ſte. T[er]ti? e[que] vſus reru calidaru potētia vt c[oe]pe
& allea & ſimilia. Quartus oppilatio por[que] vt
balneatio in aqs aluminofis & ſimilibus ex
qua reſtringit calor naturalis. Quintus eſt pu-
tredo q[ui] eſt qa[b] res non putreſcit niſi per calorē
naturalē & ad q[ui] ſit contra illud. Sextus vero
eſt modica quantitas cibi quæ ſuſipit corpus,
tunc enim c[irc]uit calor naturalis ipſum corpus
& nutritur de ſuo humido. ¶ Modi aŭt cauſa
tum egritudinis ſrigide ſunt octo. Quor[que] vn?
eſt ſenſus frigoris actu apparentis, vt frigidi-
tas niuſis. Sedus q[ui] vt[que] corpus re frigida po-
tētia ſicut opio & ſimilib? T[er]ti? e[que] q[ui] mul
to c[ibo] vt[que]tur corpus, ita q[ui] calor naturalis ex-
tinguitur. Quartus eſt q[ui] modico in cibo vt[que]
corpus donec extenuat et calor naturalis extin-
guit. Quintus eſt multa oppilatio retinens ſu-
per ſluſitates donec prohibet calor naturalis ex
tendi per corpus. Sextus eſt mollicies corp[is]
eiuq[que] laxitudo ita q[ui] calor naturalis diffoluui.
Septimus eſt multus calor q[ui] frequenter diffol-
uit calorē naturalē. Octauus vero eſt abu-
dans qes qa[b] q[ui] multa quies cotinuauerit, phi
hebit exitu[re] ſuper ſluvitatu & coartan[que] in corpe
& extinguunt calorē naturalē ex quo aduenit
paſſio frigida. Cauſe vero egritudis ſicce ſunt
iiiij. quar[que] eſt prima ſenſus ſiccitatis actu, vt ſic
citas ſpecieru calidaru & ſimiliu. Sed[que] eſt vſus
corporis reb? ſicis potētia vt aceto et ſale et ſi
m[il]ibus. T[er]tia eſt extenuatio corp[is] p[ro]modi
cum c[ib]um & potum & nimia cautela in c[ibus].
Quarta vero nimius motus & ſollicitudo vigi
lia & labor et ſimilia. Cauſe aŭt egritudinis hu-
mide ſunt, iiiij. Quar[que] prima eſt vſus corp[is] re
humida actualiter ſicut balneatio in aquis dul
cibus & ſimilibus. Sed[que] eſt vſus rei humide
potentia ſicut vſus p[is]cium recentium & hu-
bōij

Cauſæ
ægritudiniis duæ

Modi
cauſarī
ægritudi
nis ſex

1
2

3

4

5

6

Modi
cauſarūne
egritudi.
frigi. ſunt
octo

1

2

3

4

5

6

7

Cauſæ
ægritudi
nis ſicca
quatuor.

1

2

Cauſæ
ægritudi
nis humi-
dæ qua-
tuor

1
2

Liber Theorice

3

midorum cibor. Tertia eſt multus cibus & potus. Quarta vero quies & ocit. Modi vero

4

Modi

caufarum

agritudini

ex ma

licia com

plexionis

humora

P

ſut qui

1

2

3

4

5

Spes cau

ſarum no

cumētor

aduenien

tūdiſpoſi

mēbri na

ruralisſut

tres

1

2

3

Alaſtra-
cha

Caufſe

ſtrit ſure

meatūt

tres

Adheſio

fit oſto

de cauſis

1

2

3

4

5

6

7

8

Alachul

Caufſe

amplia

tionis me

atuſt funt

quatuor

caufarī egritudinis que fit ex malitia cōplexi- onis cū humore aduenientis mēbro ſunt qnq. Prīmus eſt fortitudo mēbri expulſui. Scdus debilitas mēbri recipiētis. Tertius eſt multitu- do humoris, Quartus debilitas virtutis nutriti uē. Quintus amplitudo meatuſ q eſt qa eum aduenit mēbro debilitas, impellunt ad ipſum mēbra fortiora eo & ſupfluitas & generantur ex his apoſtemata ſedin ſupfluitates q impel- lunæ ad ipſum ſiue calide ſiue frigidæ aut ſubtī les, aut groſſe. Species aŭt caufarū ex qbus ad uēit nocumētū diſpoſitiōi mēbri naturalis ſut tres. Vna eſt qn diſpoſitio corrūpſi in ipſa ge neratione embrionis in vtero ob multitudinē ſpermatis. Aut eius paucitatē aut groſſicē aut tenuitare. Sedæ eſt in ipſo exitu embrionis ex vtero ſi exierit inepto modo, videlicet aut ſupli ne aut ſup altero laterum & hijs ſimilibus qui modi iſpti & inoportuni ſunt. Tertia eſt q ac cidit puero tpe ſue nutritionis vt cū ſertur & ſalciatur & ſoluit ei ambulatio ante ſēpus de- bitum & hijs similia & corrūpſi diſpoſitio ex contractione nerui. Nam illa ps que cōtrahiit attrahit parte ſanā ad ipſam. Corrumpſi etiā ex amilliſione ſenſus in altero lateruī qd vocat alaſtracha qn accidit i vno latere incidit ad par tem ſanā & indinat ad ipſam & corrūpſi ex in citionenerui vel apoſtemate vel vulnere & cor rumpſi ex nimia linguedine vel macie corpis, & corrūpſi ex fraſcatura vel cōtufione. Corr- pitur etiā ex ſupfluitatibǐ humoſ, quæadmo dum accidit leproſis extensio nafi & tortura di gitor & mutilatio ipſor, & quæadmodi ac cedit pitiſcis alteratio in ſuis oculis et acuitas na ſi & extenuatio tīmpor. Cauſe vero ſtrictu- re meatuſ ſunt tres, adheſio, clauſio, & oppila tio. Adheſio aŭt ſit octo de cauſis. Quart pri- ma eſt fortitudo virtutis expulſiue. Sedæ debi titas virtutis expulſiue. Tertia abundātia frigi ditatis. Quarta abundantia ſktpiticitatis. Quin- ta abundantia ſiccitatis, Sexta ſtrictura adueni ens incarceratis vinculis, aut ferris vehementer oppreſſis & hijs ſimilibus. Septima ſeſio adue niens diſpoſitioni mēbri vt prédiximus. Ocīta ũa vero ex eo q generat ibi apoſtema, aut ge- neratio carnis præcedēs apoſtema. Oppilatio aŭt ſit ex aliq re interpoſita meatibǐ ſicut lapis generatus in renibus & veſica. Aut ſanguis co agulatus vel humor, aut aliqua res generata in ipſis meatibus ſicut caro addita aut dura apo- temata que dicunt alachul latine verrucæ. Cau ſe aŭt ampliatiōs meatuſ ſunt, iij, quaruī vna eſt malus motus a virtute expulſka. Sedæ eſt

debitas virtutis retentiue, ex qua mollificant meatus, ppter id q frequeter diſſoluſ & tran fit p eos. Tertia eſt excelſus caliditatis & humi ditatis quia hoc etiā remollit eos. Quarta vero ex medicanis aperitiuis. Cauſe vero spillitudi- nis ſunt duē, vna eſt que fit ab extra ſicut aſpe ritas pulueris & fumi ſpecieru odorifieruī ca lidaru. Sedæ eſt que ſit fit alia ſupfluitate ſal fa & ſimilib. Cauſe vero lubricitatis ſunt duē vna eſt intrinſeca ſicut humor viſcōſus qa lu- bricari facit matricē intetina & ſtomachu. Se cunda eſt extrinſeca ſicut id q ſequiſ eſ liniti- one oculi & ſimiliu. Cauſe aŭt magnitudinis membri ſunt tres, aut quia ex abundantia hu- moris in matrice, aut ex abūdantia virtutis, aut ex ambabus ſimul. Cauſe vero diminutionis mēbri ſunt, iij, Quaru vna eſt defectus humo- tris in matrice. Sedæ eſt debilitas virtutis. Tera tia qn ambe concurr uſimul. Quarta vero q ab extra euenit vt incifio, cōbultio ignis & frig- uus & putredo. Cauſe vero additionis numeri mēbro: ſunt tres, aut erit additio naturalis q eſt abundantia materie naturalis, aut ex ſupera tione virtutis, aut ex ambobus ſimul. Cauſe vero defectus numeri mēbro: ſunt duē, quia aut ab itra & hoc ſit ex defectu materie, aut ex defectu virtutis, aut ex remiſſione ambaruſi- mul, aut ab extra ſicut cōbultio ignis & incifio & extremitates corpis que cadunt, ppter frigi ditatem & putredinē. Cauſe vero diſlocatiois mēbri ſunt, aut de defectu, aut ex humoribus excedentibus modum debitū ſimulantibus membru & laxantibus illud. Cauſe aŭt cōjun- cationis duor: membror: vt nō ſeparen: ſunt aut ex ipſa generatiōe hois, aut ex vlcrea q aduenit eis. Coniunctio aŭt vt ſeparat, ſit aut ex spillitudine, aut cōſtrictiōe aut poſt vlus. Cauſe aŭt ſegregatiue cōiunctionis ſunt duē. Aut ab extra ſicut id q ſciflim & et inſcillum eſt ex vlcrea antiquo, aut ex diſtraſtione, vt cū ſu ne, aut ex concuffione vt cū lapide. Sedæ vero intrinſeca eſt, aut ex humore acuto q incidit, aut ex ventoſitate groſſa attrahente, aut ex hu more groſſo incidente membrum.

1

2

3

4

Cauſe

spillitudi-

nis ſunt

duē

1

2

Cauſe lu

bricari

duae

1

2

Cauſe

magnitu-

dinis mē-

bri ſunt

tres

Cauſe di

minutio-

nis mēbri

ſut quou-

1

2

3

4

Cauſe ad

ditionis

numeri

funtres

Cauſe de

ſeuſ m

meri duē

Cauſe

difloca-

tionis mē-

brorum

Cauſe cō

iunctiōis

duorum

mēbro:

Cauſe le

gregariu-

cōuntiō-

nis duē

1

2

Species lignorum. Cap. III.

Species lignor: ſunt tres alia ſunt significa tia ſanitatis, alia vero significativa egriz- studinis, alia vero neutralitatis. Sed quelli- bet haru duas species habet, quia alia ſunt signi ficatua in mēbris cōſimilibus & hec ſunt ma- terialia & accidētalia. Species aŭt materialium ſunt, iij, calidu frigidu humidu & ſicum, & di- cuntur materialia, quia cū ſtimus cōplexiōem

Allab aran.

For. XI.

Signa mē
brorum
infrumē
talium

Signa &
accidēria
idem

declinatīque ad alteri ſtoſus, ſcimus quæ egritudo
ab eo euenit & ppter illuſt. Accidentalia ve-
ro ſunt cum egritudo fit ex duricie vel mollicie
vel rubedine & ſimilibus talia dicunt signa ac-
tentialia. Species aſtignore accidet ſi ſunt
tres. Queda ſunt quæ p[]cipiunt tactu vt duri-
cies. Quedi vero que p[]cipiunt p[]operationes p[]
fectas et diminutas ſicut amillio ſenſus & mo-
tus & malicia diſegitionis & ſimilia nobis.
& Sie
gna vero m[]zbroz instrumentaliu duob mo
dis ſunt. & materialia & accideta, Materialia
ſunt quatuor. ſ. diſpoſitio, quantitas, nume-
rus & ſitus. Accidentalia quoq[]ſunt, ſiclitet
formitas & diſformitas, & q[] inter eas eſt de
perſectione operationu & earum diminutione.
Species quoq[]ſignor maiors ſunt tres quoq[]
alia ſignificat præterita & dicunt recordatua.
Sicut q[]ui videmus corpus madeſca t[]ſimus
q[]udor p[]reſeellt. Alia vero ſignificat preſen-
tia & dicunt demoniatria, quæ admodi ſin
uenimus pulſum magni & freqünti ſignificat
nobis vigur & exceſſus caloris, ita q[] natura in
diget attractione aeris c[]t velocitate & ſcimus
ex hoc q[]u[] virtus eſt fortis. Alia vero ſignificat
futura & dicunt p[]reſignificatiua, ſicur q[]ui viæ
demus ſalti inferioris labi ſignificat nobis q[]
vomitus venturus eſt, quod eſt qa[] ſtomachus
cōtinua t[]mulcuis oris, & q[]ui exiſtunt in ipſo
coler[]e p[]ungitiuvi vt e[] comouat cauſa ip[]farum
inferius labi. Et often diſi nobis quod humor
ille impellit de ſtomaco ad os, ſi pl[]qui apparat
grau edo capitis c[]t febre, & videm ante oculos

reliquia n[]gotia eius. & Species a[]t acciden-
tium in corpe exiſtenti um ſunt. it[]ij. Q[]uarum alia
p[]cipiunt viſu quæma l[]modi y[]tericia morſea
alba & nigra, nigre do lingue & albedo & ſiml
lia. Alia y[]o p[]cipiunt olfactu, l[]ic t[]fœtor aneli
ti, t[]fœtor ſudoris, t[]fœtor nali & ſubaſſellaru.
Alia quid[]e p[]cipiunt guitu ſicur ſalſedo amar
tudo & acetofitas. Alia vero p[]cipiunt taſtu
vt lenitas & alperitas. Et poſible est apparere
qu[]ed[]a ſenſibilia in vno m[]zbro que[] ſignificas
bunt egritudin[]ē latent[]ē in alio membro quem
admodi rubedo faci[]e ſignificat apoſtema ca-
lid[]u in pulmonæ & apſamnatio vn[]gular[]u ſigni-
ficat, ſimuli ſter v[]cus pulmonis. & Species a[]t
accidenti exiſtenti in hijs que[] a corpe exeunt
ſunt du[]e. Quia alia p[]cipiunt auſtitu alia hab[]eſt
vero p[]fectu exiſt[]ui que[] p[]cipiunt auſtitu, ſicur
ſunt ſternutatio & r[]ugitus ventris & ſonitus
intelino[]or inferius deſe[]lentiu & debilitas vo-
eis ſicur raucedo gutturis, quoq[]a a[]t e[]or exi-
tus eſt p[]fectus. Alia exeunt ſed[]m modi natu-
rale m[]ut ſicur fluxus ſanguinis, alia ſed[]m modi
natural[]ē in quantitate ſicur vrina ſudor & ege-
ſtio, alia in qualitate, vt vrina nigra & ſimlia.
Signa vero apparentia in m[]zbris de hijs quæ
apparent ſen[]ſu ſicur mutatio coloris cutis e[]
uſ q[]u[] mollicies & duricies. Caliditas & frigidi-
tas, generatio ip[]ſi us & numerus ip[]ſarui parti[].
Signa vero m[]zbroz intrinſeor[] ſex modis ſi
gnificat. Vno modo ex ſeſionibus inſidetib[]e
in operationibus. Scet[]o modo ex eo q[] exit de
corpe. T[]ertio ex pprio dolore loci. Quarto
ex alteratione m[]zbi ab egritudine. Quinto ex
participatione ſicur participat dentes facies ce-
rebrum & ſtomacus. Sexto ex inueſtigazione
negociore infirmi eius q[]artis, & q[]uſi eius, q[]
eum offen[]dit aut iuua t & quale fuerit ſui re-
gimen & t[]e[]pus ſu[]e egritudinis. Signa vero q[]
indicant medico in medicina ſunt decē. Primu
eſt cognitio speciei egritudinis, ſecu[]dum cauſa
ip[]ſi us. T[]ertiu[] virtus infirmi. Quartu[] complexio
ſu[]enatur e[]t p[]e ſanitiæ eius. Quintu[] ſex ip[]ſo in
firmo. Sextu[] e[] ſua cōluetudine. Septimu[] co-
gnitio aeris & t[]e[]p[] preſens t[]e[]por anni. O[]cta
uum regio & locus habitationis infirmi. No-
num cognitio aeris tempore egritudinis. Deci
mum etas eius. Et hec quid[]e decē ſunt, qua[]t
matres quas ſubintrant. Alia, x. ſigna. Quor[]u
vnum eſt ex ſui arte. Sed[]um ex ſuo viſu medic
ne & c[]ibi t[]p[]e egritudinis. T[]ertiu[] cubile ſuum.
Quartu[] ſomnus eius. Quintu[] color corporis
Sextum eius appetitus ad ea q[]bus v[]ſus eſt de ci-
bo & potu. Septimu[] ex egeſtionibus vtr[]u con
ſtipatus vel fluxibilis fuerit. O[]ctauum tactus
p[]ulſus eius. Nonu[] demoniſtratio vring, Dec[]

Signa mē
brorum
excrinſe,
corum

Signamē
brorum
in
trinſeor[
ſex moſis
ſignificat

Signa
medico
indicāria
décem

Alia deſe
ſigna

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

Liber Theorice

mum vero tactus sui corpus vtrù calidù aut fri
gidum vel humidù vel fiscù, aut macilentù aut
píngue. Alij vero addiderunt ad hec gustù su-
doris infirmi vtrù amarù aut dulce & similia,

De plenitudine & eius lignis. Cap. IIII.

Plenitu-
do du/
plex
Pleſoria
ſedm vafa

plenitudo
ſedm vir-
tutem

Signa p'e
ſoriale
cùdù uafa

Signa ple
ſoriale
ſeu
cùdii yu-
tem

Regimè
replettōsis

P
lenitudo duob⁹ modis eſt. Quarù vna
eſt plectoria facta. Sedm vafa, alia vero
quæ ſedm virtutem eſt. Plectoria ſedm
vafa eſt qn ſupabudat plenitudo ſanguinis &
ſpiritus & humoræ in cóauitatibus venarum
considerata eoſ, pportio eſt que in ipſis ante
hunc excelfum fuerat & corpus cù hoc ſanum
& robustus exſit hancappellant medici pleni-
tudinæ ſedm vafa. Quando aŭt excelferit pleni
tudo quaſtitatē debita nutrimēti corpus, donec
natura non potēs toti ipſum tranſmutare re-
ſ liquid partē ipſius cù ſufficiat fibi ps eius, talis
plenitudo dicit ſedm virtutē & hec qdem am
he ſpecies plenitudinis generāt egritudines niſi
pfeuerauerint in euacuatione. Signa vero pri
mæ plenitudinis, ſunt rubedo corpus & ei⁹ gra-
tuedo ocui amplitudo venarù, multitudo ſom-
ni, amplitudo oris, extensio brachioræ, exteſio
mēbroſ. Corruptio cogitationis, obliuio &
grauedo capitis, corruptio viſus, magnitudo
pulſus venarù, guttatio ſanguinis a naribus &
a ginguis. Et ex eo q na natura viſus fuerit mul
titudine cibo & generantiu ſanguinæ & multo
potu, qete & ocio. Signa vero fecuſe repleti-
onis ſunt priuatio appetitus dbi, grauitas i mo
tibus & pigritia & reliq signoræ q diximus in
prima plenitudine præter rubedinæ & amplitu
dinæ venarù, & q pulſus non erit magnus, &
vrina erit paucæ tincture & indigetæ & in plur
ribus generant egritudines ante principii hu-
iuſmodi signoræ. Eſt ergo necesse pati eti hanc
plenitudinæ regere ſe i modico cibo & potu &
ſubtriliare ipſum & vti hijs maxie que generat
modicæ ſanguinæ, et ſi voluerit educere de ſan
guine educat de eo paulatim in diuerſis tempo
ribus & affluecat ſubtrahere legma & allevi-
are illud & ſudare in balneo aut qd tale. Pri-
mus aŭt indiget minutiune ſanguinis & in mul
ta quantitate & ſubtrahat de plenitudine quan
do ſtomacus plenus eſt cibo & potu et hec ple
nitudo ſimiliter regrit euacuationæ p fluxu vē
tris vel vomitù & eſt necesse habetihanc pleni
tudinæ ſedm vafa preſeruare ſe a violentis mo
tibus vociferatiōbæ & balneo, & celebret qetē
donec fuerit flebotomatus, et cù his fiet exem-
ptus ab egritudinibus, pati eti aŭt plenitudinæ,
ſedm virtutē necesse eſt preſeruare ſe ab omni
q diffoluit virtutē ſicut a motu vigilijſs fame

plenitudo duob⁹ modis eſt. Quarù vna eſt plectoria facta. Sedm vafa, alia vero quæ ſedm virtutem eſt. Plectoria ſedm vafa eſt qn ſupabudat plenitudo ſanguinis & ſpiritus & humoræ in cóauitatibus venarum considerata eoſ, pportio eſt que in ipſis ante hunc excelfum fuerat & corpus cù hoc ſanum & robustus exſit hancappellant medici pleni-tudinæ ſedm vafa. Quando aŭt excelferit pleni-tudo quaſtitatē debita nutrimēti corpus, donec natura non potēs toti ipſus tranſmutare re-ſ liquid partē ipſius cù ſufficiat fibi ps eius, talis plenitudo dicit ſedm virtutē & hec qdem am he ſpecies plenitudinis generāt egritudines niſi pfeuerauerint in euacuatione. Signa vero pri mæ plenitudinis, ſunt rubedo corpus & ei⁹ gra-tuedo ocui amplitudo venarù, multitudo ſom-ni, amplitudo oris, extensio brachioræ, exteſio mēbroſ. Corruptio cogitationis, obliuio & grauedo capitis, corruptio viſus, magnitudo pulſus venarù, guttatio ſanguinis a naribus & a ginguis. Et ex eo q na natura viſus fuerit mul-titudine cibo & generantiu ſanguinæ & multo potu, qete & ocio. Signa vero fecuſe repleti-onis ſunt priuatio appetitus dbi, grauitas i mo-tibus & pigritia & reliq signoræ q diximus in prima plenitudine præter rubedinæ & amplitu-dinæ venarù, & q pulſus non erit magnus, & vrina erit paucæ tincture & indigetæ & in plur-ribus generant egritudines ante principii hu-iuſmodi signoræ. Eſt ergo necesse pati eti hanc plenitudinæ regere ſe i modico cibo & potu & ſubtriliare ipſum & vti hijs maxie que generat modicæ ſanguinæ, et ſi voluerit educere de ſan guine educat de eo paulatim in diuerſis tempo-ribus & affluecat ſubtrahere legma & allevi-are illud & ſudare in balneo aut qd tale. Pri-mus aŭt indiget minutiune ſanguinis & in mul-ta quantitate & ſubtrahat de plenitudine quan-do ſtomacus plenus eſt cibo & potu et hec ple-nitudo ſimiliter regrit euacuationæ p fluxu vē-tris vel vomitù & eſt necesse habetihanc pleni-tudinæ ſedm vafa preſeruare ſe a violentis mo-tibus vociferatiōbæ & balneo, & celebret qetē donec fuerit flebotomatus, et cù his fiet exem-ptus ab egritudinibus, pati eti aŭt plenitudinæ, ſedm virtutē necesse eſt preſeruare ſe ab omni-q diffoluit virtutē ſicut a motu vigilijſs fame

& multa euacuationæ. Sed debemus adiungere
hijs que diximus ſigna dominij hūoris qn ali-
qs bonoræ humoru ſupabundat & alterat co
lor corpus & gnatæ egritudo & aggravaex et ag
grauatione humoris ſupabundantis & mani-
ſeſtant ſigna in uri. & pulſu tunc debemus cele
brare euacuationæ cù medicinis de quarù pro
prietate eſt euacuare illu humoræ ſupabundan
tem & hoc festinanter & multa preſuifione.

De lignis plectoriæ ex dominio ſanguinis,
Cap. V.

Signa quæ preſdiximus in repletione ſedm
vafa ſunt rubedo & caliditas corporis &
multiplicatio ſudoris & poſsibile eſt acci-
dere per eum ſputi ſanguinis vomitù & pru-
ritu nati ſanguinis fluxus narii, puenientis a
venis cerebrulcedo oris & egritudo oculoræ
q dicti alramad. Apoſtemata gutturis ſuffo-
cantia quæ dicunt alcoanac ſebres cōtinuæ
repentina mors, pulſulæ, apoſtemata & exitu
ræ quæ dicunt alcafagat & aldemanul & aldu-
batzle, & apoſtemata calida & similia.

Signa p'e
ſoriale
cùdii yu-
tem

Alramad
alcoanac
alcaligra
aldema
nul
aldubar
le

De lignis ex colera rubea. Cap. VI.

Signa dominij col. rub. citrinitas coloris,
amaritudo oris cù nimia ſcitate vehemæ
stia ſitis, remiſſio appetitus cibi, indignatio
naturæ colericæ vomitæ et citrinæ, egeſtio mor
dicatiuæ, fluxus ventris ſiccitas lingue, & groſ-
ficies eius citrinitas oculoræ, vrina ruſa & ſub
tilis & generant ex ea ſebres tertianæ vrentes &
apoſtemata calida que dicuntur albíſen & eri
ſipila. Apoſtema epatis, viſtio vrine, apoſtema
albíſen
ta inſteſtinoræ & alia ſimilia.

Säguis
ex comu.

De lignis dominij flegmatis, Ca. VII.

M
Vltitudo ſputi & eius viſcoſitas pal
lor corporis, ſubtilitas pulſus, frigi-
ditas tactus, paucitas ſitis multitudo
ſomni, pigritia, grauitas motus, difficultas di-
geſtionis, & apparet in ſanguine cù ſeboto-
matur ſuperfluitas alba & qn adiungunt hijs
frigiditas cōplexiōs & tēpus frigidu & etas ſe
necututis, & qn fuerit a ſui generatione modici
motus & laboris cù multitudine cibo & frigi-
do generantiu flegma, & balneatio in aqua
dulci erunt tunc ſigna magna potentia, & fiut
ex eo ſebres cottidianæ & laſlitudo pedum &
amiſſio ſenſus & fluxus ſaliuæ in hora ſomni,
dolor denti & amiſſio medietatis partis cor-
poris, tortura faciei obliuio, tremor q eſt mo-

Alfaharani.

For. XII.

tus capitis & motus manuī abſa voluntate frigiditas renu, remittō defiderij coitus & ege fitio continua alba pallor vrine, morkea alba, lepra & similia que frigida funt.

De lignis dominij col.nigre. Ca.VIII.

Signa col.ni. ſicitas corpi caliditas ſtoma
ſi & eius diſſolutio incitatio appetitus ca
nini, obſcuritas coloris, nigredo ſanguinis
vrina nigra & rubea ſicut color vini tendents
ad viriditātē & q naturaliſt fuerit corpus a ſui
principio abundans co.ni. Et cuitus regimen in
cibis fuerit de generatiuſs co.ni. ex cuius domi
nio generanij quattane ſeb. ſcabies male pulſu
le groſſicis ſplenis apoſtemata cancroſa, lepra
tortura venarū crurium melācolia peſtīme co
gitationes, moſleſtia, ſulſpiria fine cauſa & ſilia.

De lignis corpi eſſis cōplexiōs. Ca.IX.

Signa corpi eſqualis albedo coloris mixta
rubedini taſtus neq. frigidus neq. exce-
dens in caliditate neq. mollis pilus eius ſe
teratus in groſſitudine & ſubſtitutate & nigredi
ne & citrinitate, nec e fortis defiderio, nec ſom
nolentus, nec celer & ſollicitus & eſquis in ſuis
operationibus naturalibus atq. animalibus &
am q dem locutus ſumus de cōplexionibus.

De lignis cōplexionis corpi Cap.X.

Sig. cor-
poris ca.

fig. frigi.

ſi. humi.
corporis

fig. ſic.

Sig. cor-
poris ca.
& ſicci

fig. frigi.
& humi.

fig. ca. &
humi.

Signa corpi calidi, caliditas taſtus cito cre
ſeens maſſentus ficcus. Venæ dius apparè
tes extra celér-motus pauci ſomni, pilus &
pili eius crifipi & intenſe nigredinis ſracun-
dus. Signa corpi frigidi frigiditas taſtus, tar-
dus in cresſedo & tardus in ſuis opatiōibus de
bilis pulſus artā habēs animā pauci coitus ci-
trini pili albī coloris debilis appetitus cibi &
ſomnolentus. Signa corpi humidi mollis ta-
ctus, mollis carnis & nerui occultaſi iunctura
rum paucę virtutis in ſoffibus albę cutis potēs
ſufferre laborē, ſomnolētus grauīs motus pla
ni pili remiſſus in ſuis moribus tardus iræ. Si-
gna corpi ſicci, ſicci taſtus durę cutis potens
ſufferre laborē pilōſus crifiſus apparētū iun-
cturarū & venarū ſerens famē. Signa corpi
calidi & ſicci caliditas taſtus, groſſicis cutis ni
gredo pilōr & groſſitudo ipſor, fortitudo
neruor, cordar, iucturar, & oſſu paucitas
ſomni, velocitas pulſus & motuī, vigorſus
& fortis. Signa corpi frigidi & humidi mol-
licies taſtus corpi in fine planitudo pilorſi stri-
utura venarū, occultatio iuncturarū, groſſitu
do diſpoſitiōs corpi pínguedo moſſicis mul
titudo ſomni pigritia et tarditas motuī. Signa
corpi calidi & humidi velocitas augmēti cor
poris eſqualitas coloris, paucitas pilor & ni-
gredinis neq. lenes, neq. crifi, multitudo deſi-
derij coitus dilatatio anime & multitudo riſus

Signa corpi frigidi & ſicci tarδitas crescentie
macies corpi, ſicitas cutis, tolerantia laboris,
ſpilſtudo taſtus, mediocritas pili inter planu
& crispu multitudo cogitationu, iracundia in
pluribus eius negoij, paucitas riſus & multi
tudo ſupiriorum.

De lignis cōplexionis cordis. Ca.XI.

Signa cōplexiōs calidi cordis pulſus velo
citas & eius freqüntatio ſimili & anelitus
multitudo pilor, in pectore & ſpilſtudo
ipſor, amplitudo pectoris, caliditas taſtus po
tetia & vigor corpi & fortitudo neruor. Si
gna cōplexionis cordis frigidi raritas pulſus at
q anhelitus raritas pilor pectoris ſtrictura ei
uſde frigiditas taſtus, amplitudo cordis cù pi-
gricia. Signa vero humidi moſſicis pulſus pri-
atio pilor pectoris pínguis. Signa vero ſicci
duricées pulſus ſicitas oim lacerto corporis
paucitas carnoſitatis in pectore multitudo ve
nare & ſicitas cutis. Signu cōplexionis calide
& ſicce duricées pulſus velocitas & frequētia
ipſus multitudo pilor pectoris magnitudo
anelit & freqünta ipſus, caliditas taſt corporis
lacerto & venarū iracundus & valde fortis,

Sig. cor-
poris fri.
& ſicci

Sig. cali,
cordis

fig. frigi,
cordis

ſi. humi.
fig. ſic.

fig. cali,
& ſicci

De lignis cōplexionis cerebri. Ca.XII.

Ignu cōplexiōs cerebri calidi caliditas ta-
cius capitis & faciei rubedo oculorum et
manifeſtatio venarū in eis velocitas gene-
rationis carnis in capite groſſitudo & fortitu-
do & nigredo capillo, paucitas ſomni, ſicci-
tas humiditatū & offendi a calidis ſpeciebus,
patiens ab eis de faci grauedin & plenitudi-
nem in capite & fit multe ſincopizationis ob-
tinens excellentiā puritatis cù facilitate in ania-
libus operationibus. Sed oportuna oim diſpo-
fitionu capitis eſt q ſit mediore & ſeperate di
ſpofitiu is & bone rotunditatis. Peius vero eſt
q eſt paru & male diſpoſitionis. Signu cere
bri frigidi multitudo ſomni, grauities motus
diſſicuitas intelligentiæ planicies capillor cum
modica nigredine ipſorum freqües paſſio flu-
xus reumatum. Et offenditur a detectione ca-
pitis grauities motus palpebrarū & vniverſali-
ter ecotrario ſehabet calida cōplexio. Signu ve
ro ſicci eſt velocitas generationis capillorum,
& velocitas caluiciei, paucitas defiderij mulie-
rum ſicitas nariu, & non pati fluxus reu-
matu. Signu vero humidi ecotrario ſehabe
hunt quia non fit caluus & erit humidus nari-
bus capilli eius ſubtiles & tard generationis of
fendi a reumate fluxibus ſomnolentus & mo-
dici ſenſus. Signu vero calidi & ſicci fortitudo
capillorum in fine velocitatis gnationis ipſor.

fig. cere,
bri cali.

fig. cere,
bri frigi.

fig. ſicci

ſi. humi.

fig. cali,
& ſicci

Liber Theorice

cum nigredine facilitas caluiciet, paucitas formi & dormitationis in fine vlitim & agilitatis in animalibus, opationibus promptitudo responis puritas senfui, & paucitas fluentiæ sup fluitatü. Signü vero frigidi et humidi oia sunt contraria hijs.

Signü frigidi & humidi
Sig.epatis calidi

De lignis cōplexonis Epatis Cap.XIII.

Ignü cōplexonis epatis calidi, magnitudo venarü & amplitudo ipsarü, siccitas natu ræ, vt in pluribus & fortitudo deliderij, multa generatio co.ru.in corpe tinctura virine & egeftiōis, multitudo fitis & pilore & offen ditur a cibis calidis. Signü vero frigidi cōtraria hijs oibº sunt. Signü vero siccatisat isplius sunt paucitas sanguinis, macies corpis, & panniculus ventris, paucitas splendoris coloris & de huz moribus ecōtrario significat. Sed calitatê & siccitatê qn signa cōplexonis colerę vltima manifestatione apparent.

fig. figi.
fig. fic.

De lignis cōplexiōis Pulmōnis. Ca.XIII.

Ignum cōplexonis pulmonis calidie grossitudo vocis, magnitudo anhelitus & amplitudo pectoris, & paucitas leſionis eius, a frigiditate aeris et multitudo leſiōis ipſiis ab aspiratione ſicci aeris. Signü vero frigidi cōtraria huius ſunt. ¶ Sicci vero claritas vocis rari tas ſputi & humor: fluentiæ. ¶ Sed signa huzidi cōtraria ſunt hijs. Signa vero cōpoſitarü cōplexionü haberi poterunt ex ſimplificibus.

fig. pulm.
mo. cali.

De lignis cōplexonis ſtomachi. Ca.XV.

fig. frigi.
fig. fic.
ſi. humi.
fig. copo
ſitarum

Digestio calidi ſtomachi vigorofior est & appetitus ſimiliter & corruſpunt in eo subtiles cibi, & generanè in ipſo ſu molitates ventoſitates ſicut carnes auïi & edo rum & parui píces, ſed digerunt bene in ipſo carnes groſſe bouine & cibi facti de frumeto & patie ſitim, nec eſt tolerabilis famis. Sed ac cidit ei ex hoc dolor & vertigo capitis & eſt ira cundus. Signü vero frigidi ſtomachi cōtraria ſunt prédicis lignis. Signü vero humidi paucitas fitis & facilis exitus egeſtioris, facilis finco pizationis & vomitus & accidit illis oppilatio vertigo capitis, & viſus obſcuritas plurime. Signa vero ſicci contraria erunt hijs qa multa fitis & sicca egeſtio & debilis expulſionis ſup fluitatü cibore & tardę digeſtionis ipſor, ſed in alijs contrarijs huius fortior erit.

ſi. ſtoma
chi caP.

fig. frigi.
ſi. humi.

De lignis cōplexonis teſticulorum. Ca.XVI.

fig. teſti.
cali.

Ifuerint calidi erit pilofus in pectine cum groſſitudine pilore fortis luxuriæ ſpilli ſeminis & facilis eius emiffionis manifestationo venarü virge & groſſitudo cordarü val de & groſſitudo pellis cirdantis illas. Signa vero frigidoru econtrario ſe habet hijs. Signa ſiccoru ſunt paucitas ſpermatis & raritas deliſ

fig. frigi.
ſi. ſiccor.

derij coitus ſed eſt fortis. Signa humidoru veſi, humi, ro ſunt multitudo ſpermatis & eius ſubtilitas cù remiffione appetitus coitus mollicies virge & eius impotentia debitas cordarü mollities pellis. Calidoru vero & humidoru ſunt multitudo deliderij coitus & ſeminis, & fortitudo humi. tolerantiæ actus coitus. Signa vero frigidoru & ſiccoru cōtraria erunt prédicis vniueraliater qppre cōplexio corpis ſemper ſimilis fit cōplexioni mebro, principali, ſ. cordis epatis cerebri & teſticulorum. ¶ Malicia vero cōplexonis eſt qn fuerit in huiusmodi mebris contra ria cōplexio ipſorum. Difcracia vero horu nunc quod recedit.

Signa humidoru veſi, humi,
fig. ca. &
fig. frigi,
& ſiccoru
Malicia
cōplexo
nis coru

De lignis ſanationis & perditionis in diebus creticis. Cap.XVII.

Cerifis est q arabice diciit bacharã, & vo lunt per hoc medici furiã mutationis ſupuenientis infirmo in tali die ſiuead bonum ſiue admali, hoc eſt finis bacharan, ta lis aſt mutatio aduenit ex egritudine moleſtabate naturã valde. Quod e ſa natura nitit toto ſuo poffe, a ſe expellere illi humorê de quo eſt egritudo, cui ſinatura preualeat infidiat ei, & expellit ipſum a corpe cù feltinantia. Si yo hu mor preualeat naturę conculcabit ipſam & di ruit eius potentiæ feltinanter. ¶ Cronicarü veſero egritudinu quaru non eſt crifis eſt quia natura expellit & educit humorê nocituum a ſe paulatim, abſp. ſui fatigatione. Expulſio vero humorê egritudinu a natura furioſe ſit p[enſi]biles euacuationes vt puta cù fluxu sanguinis nariu vomitu, ſudore. Vrina per apoſtemata tranflata de loco ad locu quæadmodu apoftema auris ex cauſa paffionis cerebri, vel ſiut a poſtema adueniens apud euafionê ab egritudine ſqnancie in exterioribus gutturis & ſiut inflatio manus & pedis & eor: nigredo in q[ub]ufda acutis paffionibº & ſit inde finis ipſor: apoſtematu tranflato, cy ratio illius egritudinis & eius mundificatio vt amplius non mo leſetur ab egritudine illa.

Bachar
i. crifis

Chroni
cari i
tudinum
nò eſt cor
ſis

De lignis pronoſtantibus bonitatem crifis aut eius maliciâ. Ca.XVIII.

Ex mutatione adueniente ipſi egritudini ſupueniunt infirmo peſtima & dubitoſa accidentia. Quod eſt quia in hora bellu naturę cù egritudine ſupuenit ifirmo for tis moleſtia que diciit alcala caſfarid & ftrictura anhelitus, & alteratio coloris & dilatatio o: ris & hijs ſimilia, que qn: significant bonam

Alcala
Alfarid

Altabarami.

For. XIII.

crisim, quando & vero malâ, nam qii apparê cum huiuimodi accidentibus signa digestionis humoris, significabunt bonâ crisim & maxime cù hec fuerint in die cretica. Sì vero ſimemaneſtatione digestionis talia inſtructant accidenția morte oftendet. Verbi gratia, ſi ſupueniat patienti febrê acutâ in die ſeptima que eſt dies cretica moſeltia que dicit alcalac, & ampliatio oris, rubedo oculorum cù obſcuritate viſionis & preceſſerint hie in die quarta. Signa digestiois materie que ſunt albe reſolutioes in vrina ne pturbent te male hec accidentia. Sed fidus eſto de ſalute inſirmi p ſanguinis eruptione a nari bus. Sì vero in predicta die apparuerit vrina ni gra timebis malu cōſumaturû eſſe in die ſexta vel octaua, qâ hij ſunt den numero malorum die rum crisî. Senſibiles vero euactationes qſ diximus ſunt in egritudinibus acutis & ſupuenit inſirmo in aliquibus diebus alteratio maxima quaproſp ecundius hij dies dieſereticæ. Et pri minus dies egritudinis non eſt cretica, nec ſeda tieto tertia. Sed poſſible fit qunc in ea termina re ſebres acutas quæ in excelſu acuminis ſunt. Sè vero quarta eſt dies crisî, & eſt digestio tiaEA eius q futurû eſt in ſeptima & ſexta & octaua, vtrû boni aut mali. Si apparet veru ſignum ſicut digeſtio in vrina aut modica euacuatio erit: bonitatis còplementû in die ſeptima. Sì vero apparuerit in ea malu ſignû & deterio tata fuerit còditio inſirmi in modicu erit eius còplementâ in die ſeptima & ſexta manifeſtus. Dies etià qnta eſt dies cretica & ſit in ea terminatio egritudinis frequêter valde & diuerſificat a die quarta in frequêcia crisî. In die autê ſexta impoſſibile eſt fieri bonâ crisimi. Dies aut ſeptima eſt den numero crisî, quæ in pluribus ſit & eius bonitas estraſaria eſt ſexte. In octaua vero impoſſibile eſt fieri crisim & ſi fuerit moſtro ſo erit mala. Nona vero eſt cretica frequêter & indicat qd adueniat in vndecima. In decima vero non aduenit crisî, q[ui]s aduenit malu erit. Vn decima vero indicat ſicut qnta et nona & indicat q[ui]s futurû ſit in q[ui]tadecima. In duo-decima vero non ſit crisî & eſt tanq[ui] octaua. Terciadedima vero media eſt inter dies & poſſibile eſt i ea fieri crisim raro. xiiij. vero dies cretica & eſt admodu ſeptime in frequêcia crisil & bonitatis eius. xv. vero & xvi. dies creticæ ſunt & indicât qd futurû ſit in. xx. & xxi. In xiiij. vero ſit crisil rarius & fiat in. xxvij. & p[er]ior eſt ea. In. xix. vero non ſit crisil q[ui]s fiat in ea non erit mali. xx. vero cretica eſt, & eſt ad modi. xiiij. in frequêcia crisil & bonitatis eius xxi. vero poſſibile eſt fieri crisim, ſed rarius cò ſingit & in xx. xxiiij. eſt dies cretica cù frequen

tia & eſt ad modum ex. xx. xxvij. vero. xxxi. xxxiiij. & xxxvij. & xl. ſunt dies creticæ. In reliquis vero dieb? quòs non memorauimus nò potest còtingere crisil p[ro]forte euacuatione & manifeſtâ. Veruntin terminat in eis egritudo p[ro]paulatinâ solutione. Dies vero magis poten tes in crisil ſunt dies creticæ q[ui]p[re]dicti ſunt vſcp ad. xxiij. & dies cretica que eſt præcedes ipsam que eſt. xx. eſt bona crisil. Signa vero que oftè duntboni, bonus color, leuitas motus, & trâſationis corp[is] inſirmi, virtus potens tolerare egritudinè fortiſto pulſus bonitas anelitus, ordinatio intellectus cùueniètia, appetit? ſomni & accubitus & bona digestio & p[er]ſecta pro nundat boni perſectu. Signa vero que often dunt malu plura & diuera ſunt diuerſas res in dicantia. Si calor in ſebricitâte in q[ui]bùda mēbro; ſuor[us] fuerit & p[er]cipue circa ventre in q[ui]bùda vero frigiditas signa non bona ſunt. Color faciei magna mutatio mutatus ab eo, q[ui]s fuerat p[er]ſanitatis malum ſignu eſt tini hoc ab aliqua cauſa p[u]enerit. Quoniam adueniat inſirmo alteratio magna ab eo q[ui]ps[re]ſue ſanitatis exiterat, ad extenuatione & l[ic]citat[ie], & cum hoc p[re]ceſſerint inſirmi multę vigiliæ aut multa fatigatio in aliquo exercitio & ſublatus fuerat ei cibus, aut forte paſſus fuerat fluxum ventris, aut huiuimodi ſimilia erit ei p[er]malu minus. Simili modo ſi fuerit tranſlatio inſirmi de ſanitatis ſtatu ad plenitudinè & p[re]ceſſerit ei magna crapula & abi repletio erit eius malum minus. Sì vero alteratio corp[is] faciei tranſlata eſt ad colorè extraneu et fuerit hie ex cauſa mutationis aeris declinantis ad c[om]plexionem illius humoris erit malu eius minus malu. Nigredò vrinæ s[puti] & egeſtionis ſigna mortalia ſunt, & maxime ſi hic fuerint cù vrētibus ſebribus. Multitudo s[puti] extraneæ imaginatio[s] & turpes p[ro]ceſſus ſicut ex[J]p[u]l[iones ventolatitű de ſubter & diſcoopertio locorum turpitudinis. Signa non bona ſunt f[œ]tor anhelitus & oris in acutis paſſionib[us] mortalia ſunt, moleſtia in ſirmi quæ dicit alcalac, p[mi]xtio rationis cum extenuatione faciei & profunditate oculorum et rigiditas auriu[que] earum[que] viriditas & ſpaſinatio et extenſio cutis faciei cù viriditate, aut viriditate tendente ad nigredinè, & cù hoc non p[re]ceſſerit inſirmo nimia euacuatione mortalia ſunt. Quod ſi ſubiungant, ad hec ablatio auditus aut viſus aut quedâ alior[que] malor[que] ſignor[que] p[pin]quam morte oftendunt. Minoratio alterius oculorum in hora qua clauſi ſunt p[re]ter inſirmi conſuetudinè & aptio oris inſirmi cù p[ro]manentia moratalia ſunt. Stridor denti[que] p[re]ter inſirmi c[or]t

Signa bo
nui often
dentia

Sig. n[am]
lui ligniſd
cant[ia]

Sig. alia
nò bona

Quibus
fuerim
huc bis? v[el]
plurim
moli
erit
in
quod
liarum
etiam
in
quod
fuit
apex
fugit
concedi
in
fugit
concedi
in
fugit
concedi
in
fugit
concedi
in

etiam in
fugit
concedi
in
fugit
concedi
in
fugit
concedi
in

Liber Theorice

fuetudinē in acutis egritudinibus malū lignī
est. Fugatio feciēt non respiciat lumē & la-
crimatio oculorum preter voluntate, ad quon-
subfequit fluxus sanguinis a naribambo ma-
la signa sunt. Oculigelati qnon mouent & tre-
mentes qnon gekunt signa mala sunt. Quan-
do infirmus continuo hac & illac mouet nec in
vno laterum pmanerit, sed dedinans verus col-
lum ad pedes descendit mortale est. Magna a-
poftema & acutī in ventre acu, febre malū.
Si vero cū hoc virtus defecerit, calore febris et
apoftemate fuo statu pmanētibus maxime fit
mortale. Frigiditas extremitatū in acutis paflis-
onibus lignī non bonū est, & si pmanerit fri-
giditas peius, & si cum hoc fuerit calor in ven-
tre & etiā fitis mortale lignī est. Si vero hic
pmanerint cū saltu anhelitus & pulſus & d
trinitate coloris & debilitate appinqua mortē
oſtendunt. Liuor vngulari & extremitatū cū
comunicantia manuī & pedum fine debilitate
virtutis in die cretica non est malā, sed bonu ſi-
gnificaem ſalus infirmi. Et si huiusmodi loca
vicerem & putrefiant non debēt ſupponi for-
tes medicinereſidere videlicet faciunt egritudinē &
infirmū necabunt. Similiter quoq, ſi doluerit
radix auris, aut rubuerit patientis apoſtema la-
ter, vel apoſtema ſubaffellar & manuī non
debent infrigidari cū potentia, ſed debent laua-
ri & madefieri aqua calida & ſupponi eis ven
toſe. Quod ſi remanerint rubor in ſuo loco
polſa amotē fuerint, & polſt fricationē ligni-
ficat qn infirm? euad et paſmatio teſticulorum
& virge in acutis morbis mortale est. Priuatio
digetionis cū ſtatu virtutis longitudinē mor-
bi ſignificat cāſu vero virtutis mortē oſten
dit acute paſſiones & vehementes in ſenib &
cōplexiones habentibus frigidas in têporibus
& regionibus frigidis, peiores ſiunt & ſi econ-
trario ſiunt. Vigilare in nocte & dormire in
die fine delectatione infirmi cū defectu virtu-
tis & deterioratioe ſue cōditionis mortale est.

Alconae

Paſſio ſuffocationis que dicti alconae cū ve-
hemencia caloris maximu ligni mortis est. Si
ſupuenerint patienti febrē vrentē, i. cauſonē
alueſatz alueſacz tremor corpi q est fortis rigor ante
aduentu febris & hoc continuo vna vice poſt
aliam, nec ei ſupuenerit ſudor, nec alleuiatur eius
egritudo, ſed poſt augmentat & ſua virtus de
bilitat mortale ligni est. Si eius labia torquent
aut natus, aut palpebrē, aut oculorum ſupera-
cia in acuta paſſione poſt exceſum debilitatis
virtutis & ſenſus amiffionē ſignum proximæ
mortis. Pulſus cordis continuus in acuta paſſi
one malum ſignum est. Singultus qui in ara-
bico dicitur alpnac si fuerit cum ſtructura anhe

aluefatx

Alpnac

litus & calor febris augmentatur mortale ſlu-
gnum est fortis dolor cū acuta febre, potiſſa-
mum ligni mortis est, maxime ſi dolor in capt-
te, aure et ventre extiterit. Si vero apoſtema pa-
tiatur & color eius viridis aut rubeus aut ni-
ger fuerit malu lignu est. Scandulatio oculi &
eius motus ad partę mortale est. Extensio teſt-
culorum & virge in acutis egritudinibus, aut exi-
tus ani mortale est, exitus ſanguinis a naribus
paulatim & guttatim lignu non bonu est. Qd
ſi ſanguis niger fuerit malu est. Si vero in die
crifis, hoc fuerit mortale, qn apoſtema in alio
mēbro fuerit, aut dolor fortis & ſenferit in ei
poſterioribus moleſtā cū inflamatione, & cū
hoc habuerit ſitu malu. Si vero cū hijs ſingul-
tus incite mortale vomitus & egeltio similis
colori viridi malu, eger ſi vocuerit mortuos
nominibus proprijs malu lignu est. Superabu
dantia vomitus & egelſionu in acutis febribus
malum & ſipolſt hoc ſeſtūr ſingultus morta
le, nigredo oculorum & eor: minoratio ſubito
& ſuffocatio egri vt non poſſit eius ſaluam
transglutire mortale fortis ſitis cū ſudore frigi
do malu. Frigidus anhelitus in acuta ſe, cù de-
fectu virtutis mortale. Exitus puſtulariu in lin
gua ad modu granorum ciceru in patiente acuta
febrē in craftina die morituru oftendit eſſe flu
xus ſudoris p corpus infirmi ad modu ſerpen
tis tortuosi morte oftendit. Quod ſi patia a:
poſtema lateris & mortale vomitus similis co
lori floris citā morte ſignificat & maxime ſi in
ſe, vrente fuerit qn est eius maius malu. Ni-
gra egeltio & acetoſa que, piecia in terra facit
eam ebullire mortale. Si vero cāſu virtutis
hoc fuerit, pximā morte ſignificat. Paucus ſu
dor & maxime circa caput & ceruicē poſt fri-
gidum anhelitū morte oftendit in momento.
Sudor tortuofi ad modu ſerpentis poſt ca-
fum pulſus mortale est, poſt caſum vero virtu
inſirmi citam morte ſignificat. Si eger fuos
pedes vſop ad pectus cōtraxerit, deinde eos ia-
cuuerit mortale ligni potiſſimu est patiēs for
tem febrē cuius ſputu alleuati fuerit & calor
similiter, abſq, precedēti evacuatione naturæ,
aut caloris extinctione cum rebus frigidis, nec
tranflatus fuerit ad aer frigidu cū veloditate
pulſus & debilitate motus & videt eſſe qualit
in requi, pximā morte oftendit. Tortura
oris in apoſtenate lateris fine alleuiatione in-
firmi & intellectus restitutio mor tale. Si ve
ro cū hoc alleuatius fuerit & intellectus resti-
tutus bonu lignu est. Ycericia ſi ſupuenerat
egro, & poſt eam non ſequitur alleuiato ſed
poſtus peioratur ſua conditio mortale. Omnis
ſudor qui non fit in die cretica, nec ad eum ſe-

Alfaharani.

For. XIII.

quitur in firmi alleuiatio non boni, Sudor ca-
lidus in die cretica boni frigidus vero morta-
le, & maxime si fuerit paucis, & circa caput
tin, q[ui]m ligni potissim[i] mortis est, Sudor fr[i]-
gidus cum febre calida potissim[i] ligni mortis
est, q[ui] si supeuerit illi su didori rigor fortis peſsi
tum ligni est. Sudor circa caput ceruicem &
fronte[i] t[em] c[ui] excesſu vigiliæ, moleſtæ, timoris,
& permixtione intellectus & frigiditate extre-
mitatum, & maxime q[ui] non alleuiat[em] cum emi
brotatione & exterior[ia] corporis infrigidatione
cum vehementia inflamationis interior[ia] cor-
poris cum frequentia anhelitus & extremiata-
tum acumine. Vrina nigra & paucia, & quae
ſpilla & coloris viridis & q[ui]li prope ſpilitu-
dine mellis, & ablatio ſitis præter febrilis calo-
tis remissionē. Apoſtema ſtomad & epatis &
ſtomaci difficultas vrine egeſtio nigra, aut vi-
ridis guttatio nigri ſanguinis a naribus. Iacitio
in firmi ſe ſuper latera apparitio diuſerat[us]
figurari, tumor ventris & ſtomaci & eius ap-
prehenſo p[ro]totu[m] ſpacium q[ui] inuenit[em] circa eum
omnia mala ſigna ſunt. Aegritudines ſani qui
nun[que] egrotavit, niſi t[em]ro periculoſe & timo-
roſe ſunt & vt plurim[i] interſicientes. Necesse
est c[open]are potentiá ſignos inter ſe, nam ſi
pauca bona ſigna potentiórta & virtuofa ſue-
int pluribus malis reſſent ſignis, & q[ui]que ad
iungunt bonis ſignis mala ſigna q[ui] nihil preſi-
dicant. Nam ſi pulſus c[qualitas] ſuerit & mo-
tus levitas, cibi appetitus p[ro]manens in ſuo eſſe
non perturbant tem mala ſigna timorofa, preſi-
pue quid[em] ſi preſefferit hec digeſtio. Sed eſto
certus q[ui]n huiusmo[d]i cauſa ſunt bonæ termina-
tionis maxime ſi apparuerint ante diem cris[i]ſ.

De prima cognitiōe condicion[i]n inſi-
mor[em] p[ar]appar[ē]tia ſigna, Ca.XIX.

Toos

Q

Vando nigra apparuerit p[u]ſtula vel ſimiles pennæ thoos in police manus ſi nſitre. Scias quoniam est apoſtema. Si vero cum hoc permil ceat ratio ante tertiam diem ſignificat q[ui]n ante ſeptimā morietur. Nigra p[u]ſtula in ſebritantibus ſina ſcatur in lingua in dienon cretica mortem oſte dit. Sign[em] vero huius est ſi habuerint permixti onem rationis quando apparuerit ſebricitanti in ſexta die in poſteriorib[us] auris apoſtema co loris toos, aut nigri morieth in.xvij, die ſue egr i tudinis. Si apparuerit ſuper naſo p[u]ſtula vt ſe ticula in colore viridi aut nigro infra annu[m] mo rietur, ſi in aliquo ſ laboranti dolore & ſub co ftis ſiniltri lateris apparuerit p[u]ſtula & rep[re]te occulta fuerit t[eria] diem morietur, Si vero in

police manus dextrę apparuerit, cuius color
malus & turpis fuerit infra anhui[m] morietur.
Quando apparuerit apoſtema calidum inflam-
amut in coxa infra duos dies morietur. Gra
uitas lingue poſt egritudinem ſubeth mortem
repetinam ſignificat. Si exierit apoſtema ſu-
per cartillagine auris cum forti dolore infra
menſem morietur & maxime ſi dolor continu-
tis fuerit, incitatio doloris vehementis in pedi-
bus mortem infra ſex menſes oſtendit. Appi-
tio nigre p[u]ſtulę ſuper naſo ſubito cum for-
ti dolore mortem infra, xxx, dies ſignificat, cui
caſus maxillar[um] frequ[er]t acciderit infra octo
menſes morietur. Si magnificantur oculi ſe-
bricitantis & apparent ſibi mortui infra, xv, di
em morietur. Patientium calidas egritudines
ſi maxillę retorqu[er]t ſignificat quoniam ſua
dies extrema aduenerit.

De ſignis pronoſticatu[i]s accidentium
Cap. XX.

S
i
li exierit apoſtema in aliqua iuncturarum
sydropici aut tumor in pedib[us] acciderit in
vno menſe terminabitur eius egritudo. Si
vero ſubito apparuerit in eo ystericia per totu[m]
corpus laxari oportet cum cada & alfahatrag
& fumo terre, & ingreſſu balnei & potu[m] vini
temperati. Si calor in corpore multu[m] exceſſerit
paſſione leoninam ſignificat, dolor corporis
& pulſus cordis c[ui] multitudine ſomni malum
ſignum, futuram enim appoplexi egritio.
Amillio ſensus olfactus rep[ete] fine fluxu reu-
matis futur[am] ſebrem ſignificat. Si acciderit alii
 cui ſonitus genu[m] quando ſurgit cum perma-
nentia virtutis ſignificat perditionem medieta-
tis partis corporis & dolorem iuncturarum.
Surdicies ſignum abbreviatio[s]is vite est. Aper-
tio oculorum in ſomno epilenticá oſtendit paſ-
fionem. Permixtio inſteluctus in omni egritu-
dine malum ſignum est, ſed non eius reſitudo
in omni egritudine bonum. P[ro]ſicus cum ap-
propinquat ad mortem eius malum apud om-
nes ſit t[ed]ioſum & ſimiliter diſinterici. Tortu-
ra oculorum permixtionem protendit ratio-
nis. Debilitatio ſensus olfactus a ſonueto ſu-
turam ſurdiciem oſtendit. Appetitus enim co-
medere præter qua[m] in horis ſonueto ſigna-
flegma in ſtomacho dominari quod ſi exceſſe
rit ſlegma morietur. Qui multum profunda-
tur ſtudere & meditari in libris profundar[ui] ſi
entiarum & philofophie poſſible est in ſuper-
uenire permixtionem rationis et fatuitate que-
dicitur melancolica. Qui oſſenditur a c[ibus] ce-
leriter corruptibili[bus] ſignificatur, quoniam

Cada
Alfaha
trag

c. 11

Liber Theorice

Alhami
Alnabhi
ra

Alhj. eſt
gario.

Incubus

Alcabo

debilis membrorum principalis ſu exilit, Corrup-
tio coloris faciei cōnīnuo & cù apertione venu-
larum rubearuſuper nigre line oculi significat
ſanguinis corruptione. Si vero forte accidat ei
cafus pilor & rauſedo vocis ſignuſt eſt princi-
piij lepre. Quando qſenferit indignatione ſto
maci & caſum appetitus cù ſoſtore nati et oris
vrine & eſegetionis. Signuſius eſt generationis
ſebruſi ex corruptione aeris quæ dicuntur alha
mi & alnabhira, faciitās eſegetionis cù eius con-
tinuatione & potencia doloris cum eſegetionis
ſoſto ſigna mortalia ſunt. Iactitatio ambor̄
oculorum ſimul fluxum humoruſ ad eos ſignifi-
cat & potiſabile eſt ſignificare dolor eſmiſcrane
um. Ieſtitatio membrorum ſuperiorum multitu-
dinem ſubtilis ſumi ſignificat. Sed ſudatio in
balneo amouet illum. Ieſtitatio membrorum in
feriorum ſimiliter ſignificat fluxuſ humorum ad
ipſa. Vnde oportet ſubtiliare regimen & p[]cu
rare vomitiuſ. Si quis ſepe moleſtat defectu ſen
ſus in inſerioribus corporis dolor podagricus
ſignificatur in futuro & oppilatio meatuum
ſpirituuſ ex malo regimine, & potiſabile eſt hoc
ſieri ex paucitate ſpinitus in corpore. Si vero
in ſuprioribus corporis hic contigerit moru-
tem repentinam oſtendit. Si quis moleſtatur a
tuſſi calida ſuper caput & circuit & mouetur
donec iactet ipſum in terrâ ſignuſt eſt corrup-
onis humoruſ. Fatigatio abſque cauſa laboris ſi-
gnificat egritudinē, ſi quis continuo moleſtat
defectu ſenſus ſui corporis, mortem repentinā
ſignificat ex paucate ſpinitus in corpe & po-
tat illud accidere ex exſeſu euacuationis ſicuit
exitu ſanguinis a naribus fluxu ventris & ſimi
libus. Ieſtitatio corporis totius per totuſi ſre fre-
quenter fat ſpafinuſ significat. Paffio quæ di-
citur incubus que eſt quando apparet alicui
in ſomno quaſi vigilaret vt aliquid corpus gra-
ue opprimat ipſum ita vt non poſſit loqui, &
paffio vertiginis capitis ſi cōtinuauerint & cō-
fir maſte fuerint futurâ epilentiā ſignificat. Cō-
tristatio cōtinua abſque cauſa & malicia anſe &
mala ſp[]as p[]mixtione ſintellectus ſignificant, q[]u-
dicitur melancolia cōtinuatio fluxuſi reumatī
a capite p[]tificā paſſionē cōminat & ſtructurâ
anhelitus que dicit alcabo & paſſiones pulmo-
nis. Mullus ſudor & continuus plenitudinē eſ
ſein corpe ſignificat. Vnde oportet p[]curare
ſanguinis minutionē & cibi remiffionē. Conti-
nua & fortis iactitatio faciei ſignificat torturâ
faciei a multa plenitudine corpis timeaſ de ſpu-
to ſanguinis & apoplexia. Vnde faciēda eſt fle
botomia amiffio virtutis ſenſuſi cum debilita-
te motuſi & corporis plenitudine ſuſpicionem
apoplexiæ oſtendit. Vnde curanda eſt fleboto-

mia. Grauitas & extenſio dextri lateris apud
coitas dorsi paſſionē spatis oſtendit. Eſegetio
excedens téperamentuſ cōſuetaudinis cum pau-
ca tina ſtura ſignificat etericiā. Fœtor eſegetio-
nis ſignificat humoris cruditatē & gravuſdinē
in venis, fœtor vriſe ſignificat corruptione et
futuras ſebres. Grauitas & attractio in fine
dorsi & lumbis cù malicia cōditionis & egrer-
fus vriſe a modo confueto ſignificat paſſio-
nem renum iam inceptā. Pruritus ſtomaci ſi-
gnificat futurā paſſionē unorroidarū. I ge-
ſtio que[]vritaut anum ſcindit & oſſendit ſigni-
ficat paſſionē orificiij ani. Ampullationes quæ
dicunt aldebamul ſignificat magnuſ apoſtema-
multe p[]uſtulę durę vt saxi ſignificat tumore
magni apoſtematis q[]p dicit dubayla, alba mor
ſea ſignificat tumore maſe inſectionis quæ di
citur albaras. Profundatio in ſomno præter cō
ſuetauſ in ſanis ſignuſ egritudinis eſt. In egris aſt
ſignificat liberationē, multa ſterutatio ei cui
non continuaſ ſanitas ſignificat paſſionē cere
bri, in egro vero ſignificat tranſationē ad bo-
num & ſui terminationē ad melius. Similiter
dilatatio oris circa principiij nociſ ſomni ſi
ſignificat exigentiā in mane vero & ante cōſu-
mationē ſomni ſi multuſ excellerit ſignuſ eſt æ-
gritudinis & amilliōs ſenſus neruoſ. Fœtor
capitis & multa moleſtia ſudationis ſubaffeſ-
lis ſignuſ eſt oſtendēs futurā paſſionē lepre, q
conſueuerit comedere p[]an[]e azimuſ & carnes
groſſas & neglexerit exercere motuſ & laborē
ſignificat longam egritudinē eſſe paſſurum.
De ſignis & ſignificationibus quæ reſuſant
ex aere ventis & p[]luuiā. R. Ca.XXI.

Aldema
mul
Lubayla
Albaras

M
ultitudo nubiij cum continuatione
pluuiarū in locis ciuitatum ſignificat
futurâ generatione p[]uſtularū diuer-
ſorum coloruſ q[]p dicituſ algidri & alhaczba.i.
variole & apoſtemata q[]p dicituſ alcohan & al
bancal, latine policaris. Modus vero liberatio-
nis ab ipſis fit per ſubtilę euacuationē & ſæpe
nubes & venti abſque pluuiā paſſiones nigre co
lere demonſtrant. Quando fortes venti domi-
nantur ſoli corrumpunt naturę téperate & fi
unt magis ſani quo[]que natura declinat ad con-
trarium aeris dominātis, ſiunt vt plurimuſ pa[]
f[]ſiones paralitice & tremoris & amilliōn[]is me-
dic partis corp[]is & tortura faciei. Multitudo
pluuiarū & continuatio ip[]faruſ in yeme & ve-
re corrúpunt aerem & moriu[n]t epidimialiter
quicung debiles natura exiſtunt & humidi cō-
plexione & moriu[n]t dolore capitis & vomu-
tu & diſſim teria ſimul & p[]eſſimis egritudin[b]e.
In tempore perſectionis fructuſi ſi altera[]t eo-
rum maturatio & ſtatus eos multuſ elongare

Aldeird
alhazba
Alcoian
Alhancal
policaris

Altabarunt.

For XV.

oportet, etno guſtare de eis qum mortales ſunt
Multitudo pulueris in aere in quoquinque tem-
pore fuerit oftendit amiffione ſenſuus & gra-
uitatē motus & egritudinē obliuionis faciens
euacuationē in yeme p vomitű aut fluxu ven
tris ſi ſanus colpoſitione ſui corporis exiſtitno
emendabili p hoc eius natura & poſſible eſt ex
in de mori de proximo ſi debilis natura fuerit.
Freßntatio minutiōis ſanguis in ſpibus frigi-
dis vt tpe autumni & yemis inducet ſelfinater
paffionē ydropiis, & viſus priuationē. Quā
do fuerit yems calida, ver aſt frigidu ſiunt reu
mata & time ne fluant ad mēbra principalia
& ipfa offendant. Yems magis fit equalis cete
ris têporibus anni p accidēs in locis q circa ma
re ſiunt. Vnde fieneceſe ſui putredinē emen
dare c&#x0302; aromatibus & lenire naturā ante adue
tum frigeris,

De ſignis aeris & ipſius iuutamento &
numento. Cap. XXII.

Alidus aer exſiccat corpa viſum putri-
ficat ſitim & famem prouocat, corpus
lii ſoluit, caſeſacit cor, corruſit ſangui
nem ſebras ſaciliter generat, educit ſanguin&#x0302; a
nariibus & ab inſoribus & vnuerit ſaliter cor
pus debilitat & multor: numentor: vnuer
ſalis cauſa eſt, nec viſilis eſt pro conferuatio-
ſanitatis vt in pluribus, viſilis aſt fit reumaticis
paralitiſis, & patienſibus ſpafm&#x0302; ab humidita
te & omnibus caliitate indigentibus. Aer fri-
gidus melior eſt vt in pluribus ſanis, conferuat
enim ſanitate corpis & omnes appetitus corro
borat, digestione procurat, & prohibet humo
rum fluxu ad mēbra que parata ſunt eos reci-
pere & alleuian&#x0302; per eum tumores & apofte-
mata. Aer humidus cōferuat humiditatē cor-
poris & viſilis eſt macilentis & puficis & qui
non intendunt alijd q de ſuo corpe diffolui, le-
nit cutim & carnem & inpinguat eas & hume-
ſtat. Aer vero ſicus econtrario facit, extenuat
e&#x0302; diffoluit, exſiccat & colores alterat. Aer
aſt equalis & cōueniēs corpi in ipſo exiſten-
ti eſt in quo non ſudatur, nec eſt grauis & pu-
tridus ſicut aer putere: aftermaru & ſouearu
ſed eſt eſſiis & cōueniens vniuicui: cōplexiōi.

De ſignis oftendentibus digestionem.
Cap. XX. II.

D
Igellio eſt dominatio virtutis naturae
Y eius vigor humori cauſanl egris-
tudinē & propter hec ſunt oia tēpora
ſebris poſt digestione falua vel ſecura. Omnia
aŭt tpa ſtatus & declinatio is ſunt tpa perſecte
digestionis, & ieo non mori eger ex inſirmi
tate poſt digestionem. Fit aŭt timor & ſupi-

cio ante digestione, & maior timor fit vſic ad
tempus digestionis & tunc eſt fiducia liberatio-
onis. Digeitio aŭt reperit in qualibet egritudo-
ne in vrinis & propter hoc fit necelle ineueſtiga
tre ſigna digestionis in ſebribus ab vrinis. In a-
potematiibus aŭt dyafragmatis & pulmonis
a ſputo, in reumatibus vero a liqutibus fluenti-
bus a naribus, in obtalnia vero oculor: a liq-
re fluente ex oculis. Nam quantocunque vriina
in ſuo ſtatu ſubtilitatis & tincture et priuatio e
reſolutioni perſilterit que in principio egritu-
dinis fuerant non incipit digestio, & qn fit per
mutatio ad bonas reſolutiones eſt digellio, ſed
ſi reſolutiōs male fuerint eſt corra corruptio
putredo in paffionibus pectoris & pulmonis
quā diu pmanſerint & nihil ab eis euacuatur
nondum digestio aut putredo incipit. Sed cum
incipiunt aliud exſpuere ſiue bonum ſiue malu-
tunc incipit opatio digestionis aut putredinis,
& tunc incipit opatio digestionis. Vnde exſpu-
ere q eſt vt fit ppter malu color e & eſt ſubtili
tunc eſt principiū digestionis eius vero inſpila-
tio & facilitas educendi ſunt eius perſectio. Si
vero fuerit viride aut nigru malu ſignu eſt, &
ſignificat corruptione, iudicu ſt aŭt in certis hu-
moribus egritudinu econtrario ſehabet.

De ſignis temporum ſebris. Sequitur
nunc. &c. Cap. XXIIII.

Vado fuerit humor de quo facta eſt
ſebris ipſius & difficilis fuerit altera
tionis ſua tempora prolixa v. in ſebe
quartana. Si yo humor tenuis &
ſacilis alterationis fuerit exiſtit ſua tpa breua
vt in vrentibus ſebribus. Febris aŭt effimera q
ſit ex caſeſatuōe ſpirituābſp. humore & pu
tredine non habet tempus nec reiterationē pro
pter hæc cauſam ſebris aut paffioniis ſicce quæ
generat ex calore diffoluente humiditatē mem
brore intrinſecore a ſui natura. Non habet tē-
pus in declinationē, ſed continuo auget & con
firmat: niſi circa ſui principiū cōntingit ab ea ca-
lidam cōplexionē tranſerre. Tempora ſebru-
funt. iij. ſ. principiū, augmentu, ſtatus, & deci
natio. Principium eſt ab hora qua eger incipit
ſentire in ſuo corpore mutationē atq. moleſti-
am & manifeſte cognouit in ſe patiens, qa iam
de ſtatu ſanitatis receſſit. Ab ilto ham q. têpo-
re vſic quo aliq. de ſignis digestionis apparēt,
etiam ſi modicu fuerit eſt tempus principi. A
tpe vero quo modicu apparet de ſignis digeſtio
onis vſic ad tēpus ſue pſectionis eſt tps aug-
menti, ſinis aŭt huius eſt tps ſtatus. Sed poſtq.
hec oia apparuerint eſt tps declinatio is. Nec eſ
ſitas vero cognitiōs hor: ipſor: fit potiſſima
in curatuōe aqutor: morbor: de hijs ā adueni-


Tpa ſeb.

iij.

Principiū

Augmen
tum.

Status
Declina-
tio

cij

Liber Theorice

De frigore & rigore. Cap. XXVI.

unt infirmo, & ſcire têpus ſtatus, nam ſemper
timor & ſuplicio ipfum prêoccupabunt, donec
peruenerit ad illud tempus, & obſeruatio qui
dem diete fit ſcdm têpus ſtatus, nec vnqmo-
rietur inger, poſt ſtatû nifi ſorte ex aliqua alia
ſuperueniente ſibi egritudine, & propter hoc
fuit necellê preſcire futuras infirmi conditio-
nes pro necellitate ſanitatis que finis eſt rei in-
tentę, & eſt id cuius cōplementu a ſatu egritu-
dinis dependet. Status vero in appitione dige-
ſtionis perſecte.

De ſignis ſebrium eorum numero cauſis
& modis. Cap. XXV.

Hō ex tri
b9 cōpo-
situs eſt
Cor cēre
ris mem-
bris cali-
dius

Homo ex tribus cōpōſitus eſt, ex ſpi-
ritibus humoribus, & membris ſoli-
dis, & quodlibet membro; corporis
cōpōſitūn eſt huc ex tribus. Membrū vero ca-
lidius ceteris membris eſt ipfum cor, in cuius
ſubſtantia ſunt cellule plenæ ſpiritibus & hu-
 moribus & cù caſeſt ſpiſitus exſiſtens in cellu-
lis cordis & permanerit in ipſis hora qua poſ-
ſit cor tranſmittere calorē per arterias ad totu-
corpus reſultabit ex hoc ſebris eſſimera. Si ve-
ro caſeſtā ſanguis & humores exſiſtetes in cor
de primo, & deinde dilataſ calor ille in corpo-
re per arterias ſiunt inde ſebres putridæ ſicut
ſebris tertiana & ſimiles. Sed ſi caſeſacta fuerit
ſubſtātia cordis per ſe ſiet ex hoc ſebris ethica.
Febris aŭt ethica generāt vt in pluribus ex cau
ſis extrinſecis ſicut ex trīſtitia ſulpirijs, vīgilijs,
& alijſ cōſimilibus que caſeſacunt & exſiccat
exſiccatione vehementi, aut generā a cauſa paſ-
fionis calidæ reſultantis ex apoſtemate cali-
do exſitente in alijſ mēbris cuius potentia per-
uenit vſip ad cor. Febris aŭt putrida gnaț ex.v
cauſis præcedētibus que mouent ex interiori-
bus corpis, ſicut ſiunt exceſſus quantitatis hu-
mor; & eo; ſpiſitudo. Viſcolitas & oppila
tio que ex eis reſultat & putredine que ſequi-
tur ex eis neceſsario ſi diu pmanſerint in corpe
ex eo quod accidit ipſis humorib9 priuatio ex
alationis. Sed ſpecies harſ ſebriu, iij. ſunt qua
rum vna eſt que fit ex putredine ſanguinis &
eſt ſebris continua. Alia ſpecies eſt que fit ex
putredine ſlegmatis & eſt ſe. que quolibet die
aſſligit. Aliavero eſt que fit ex putredine col.
ru, & eſt ſe. tertiana que vna die aſſigit & alte
ra quiſeit. Alia quoq eſt que fit ex putredine
co.ni. & eſt ſebris quartana que vna die aſſi-
git & duobus qeſcit. Febris aŭt effimera a cau
ſis extrinſecis gnaț ſicut ex forti calore & bal-
neatione in aquis aluminolis sulphureis & fal
ſis, aut ex multa fatigatione, aut ex ira vel trifi-
cia, vel ex apoſtematibus, vel ex cibis valde cali
dis, aut valde frigidis.

Febris
ethicæ
gnātio

Febrispu
trida gna-
tur ex gn
q3 cauſis

Spēs ſe
brii pu
tridatum
quatuor.

Febris ef
fimere ge
neratio

Frigus &
rigorduo
ſunt

Frigus & rigor duo ſunt, quor9 vnum
eſt a cauſa hūoris calidi mordicantis mu-
ſculos, vnde tremit corpus quæadmodiſt
perterreſ ex ſubita proieciſioe multq aque fri
gidæ ſuper ipſum & talis rigor accidit in ſeb,
tertiana. Sed a fit a cauſa humoris frigidi tan-
gentis muſculos & eos infrigidantis & talis eſt
frigus vehemens accidens in ſebribus flegma-
tis & ex duobus humoribus exeuntibus a con
caufitate venariu & arteriar; ad muſculos & v-
runtur cum calore ſe, nec ceſſant exire in tem-
pore quietis donec ex eis aliqd pueniat ad mu-
ſculos, & tunc incipit rigor qui dicit alcaſari - alcaſari
ra & propter hos gradus conferuant tpa qua-
diu permanerint humores in ipſis venis & exe
unt & regan; donec educat illos medicus p ſle
botomia aut farmaciā, & alleuieſ humor per
hoc & recedet, & ppter cauſam qua diximus
fuerunt quedā ſebriu cōtinue; & quedā inter-
polatē habentes certos & notos paroxíſmos.
Febres vero que habent paroxíſmos cauſa hu-
mor; extra venas exſiſtentiu & propter hoc exi-
gunt qetē & ſpacium tpis pro ſui operatione.
Febres aŭt continue ſiunt cauſa humor; intra
venas exſiſtentiu & ppter hoc non exigunt qe-
tem, nec spic; tpis & ppter eandē cauſam ad
hunc fiuſ ſe, cōtinue; ſine rigore. Febres aŭt in
terpolatē cu rigore na cù ſupueniut illi humo-
ri humores mordificatiui caſeſt eo; calidita-
te & infrigidatur eo; infrigitatione. Deinde
expādi calor ſuper eos & comburit & diffol-
uit eos, aut dilutione occulta, qn humor il-
le valde ſubtilis fuerit & calor fortis, aut diffo-
lutione manifeſta p ſudorē, & hoc quādo hu-
mor multe quantitatis fuerit aut groſſe quali-
tatis, & calor medio cris & qn fuerit humor q
fecit febrē paucus ī corpe & eius exitus ad mu-
ſculos difficilis fit ſpaciu qetis magis longu; &
ppter hoc fit tps qetis ſebris longu. Sed têpus
qetis ſebris tertiane medio cre inter ambas.

De dietationibus Febritantiā. Ca. XXVII.

Febritantes q ſuā crifim exſpectāt in, vij. die nutriant cù aqua ordei. Qui vero ex ſpectat crifim in. xiiiij. die addat ad hoc acaud. Si 90 termin9 crisīs vſq. ad vīgēſimā diē diftrahiic nutria; cù pullis, Quartenarii vero ſi ne carnibus tranſire non poſſunt, ſed eſt necellē ſibiu relinqre, aut ipſi minuere in tpe ſtatus, & fit ſpaciu preferuationis ab eo apud ſtatum ſcdm longitudinē terminu; ſebriu & ipſarui circuitus, ſpaciu em ſeb, tertianę eſt. xij. horarum & eius interpoL xxxvi. hora; & fit totum. 48. & hoc eſt terminus vnius reuolutie

Alfabarni.

Fol. XVI.

onis, Spacium autem temporis quartaneæ est. 
xxiiiij, horarum & eius interpolatio. 48. & fit totum. 72. q est tempus viius circuitus, Spa- 
cium vero fe, cottidianæ est. 18. horarum & est interpolatio sex horarû vnde fit totû. 24. horæ q est tps vius circuitus, Cōpolitarû vero fe- 
brium impoſibile est ſcire spaciij circuituï qa 
componunt adinuicæ, & poſibile est ſimilari in 
aliquo circuitu & in aliquo non. Sed potet ſu mi earum cognitio a pprijs accidêtibus eas co ſequentibus vt determinabimus in libro ſebri 
um & libro de crifi.

TRACTATVS SEPTIMVS COM=
prehendens duo capla. Cap. I. De pulſus
dispoſitione & eius ſignificatiōbus.

P
Vlfatio arteriari oſtendit cordis cōdi-
tionem quê admodû & vrina cōditionem
epatis, quod est qa arteriæ orium ex ſi-
nitra cellula cordis & ab ea virtus pulſationis
cordis procedit vt cù dilatacæ recipit aeræ frig-
dum, & qñ contrahit calefit & extrahit ipſum
& qñ calefit cor augmenta: diſtractio ſedum
ſui caleſactione, p eius exigëtia frigiditatis ae
ris illius extinctione & tunc fit pulſus magnus
& ſi adhuc exceſſerit caleſtio et ex hoc diſtra
citio magis velox. Sivero ad hoc magis caleſi-
at & pulſus frequës, ecōtrario aût qn infrigi
datur cor., fiet pulſus minor & tardior. Qui
vult ſcire cōditione pulſus p[ro]ſecte oportet ha
beremanus leues & puri ſenſus non habentes
durù tachù ſicuti manus mechanico: & est ne
cesse affuſeafcre eas p tachù pulſus arteriarum
ſanore: frequenter, p[ter caufas quæ immuta-
re habet: cōditiones pulſus, vt ſunt tritatio ira
labor & ſimilia, & medite: in hoc bona medi-
tatione donec cōformèt forma in ſui aſa, dein
de cōparare oportet pulſum ſanore ad pulſum
eſgro: & pulſum viro: ad pulſum mulierù,
& non nita: aggrauare manù ſua: ſup pulſum
arteriæ: forti, h[ic] em imprimet: phibet eas
a motu, ſed tangat eas cù leuitate, & cù vtra q
manu qa duo teſtimonia certiora ſunt vno, &
Gal. q[ui]d[ui] laudaut ſublime ſcientiam pulſus &
ſcrip[ti]t. xvi. trac[t]atus in ipſa, quo: quatuor
ſunt ſcien[ti] diſtinctione ſua: ſpecier[is] & di-
ſpoſitionu. Quatuor vero ſcire eius cōditiòes
& diuſi[atio]nes. Quatuor vero de caufis efficien
tibus accidenti: cōtingentiu: pulſui. Alij vero
quatuor de ſignis que qu[el]ibet ſua: ſpecier[ur]
& diſpoſitionu: ſignificat, & dixit q[ui] pulſus est
ſignu: magis indicatiu: q[ui] c[eter]a ſigna ſtatus ſa
nitatis & egruludinis & eius apprehenſio & in
uentio ſe in veru: modu: valde difficilis est. Et
expon[es] nobis caufam difficultatis ſue appre-

hensionis fit nobis eius apprehensio difficilis
p[ter] tria. Vnù q[ed]e est, q[ui] cù acciderit alicui
mutatio modica n[ò] poterit eam ſenſu attinge-
re. Sed[em] est q[ui]m tachus pulſus non habet ſimili
tudin[è] ex qua poſit cognosca, q[ue]cq[ui]n ca-
ret ſimilitudine eius cognitio fit difficilis. Terti
um x[o] q[ui] oportet medici ſcire dec[ē] sp[es] pul-
fus c[ui] tachu arteri[ē] ſimul. Species pulſus ſunt
decem. Príma est in t[ibus] motus & ſunt tria,
velox, equalis & tardus. Sed[à] in quantitate ex-
tenſi[ō]s qu[æ] est triplex magnus, equalis, & par-
uis. Tertia in descriptione virtutis qu[æ] triplex
est dura, equalis & mollis. Quarta ex pondere
puta boni ponderis & mali ponderis. Quin-
ta in humoribus p[er] ipſam ambulantibus q[ui] tri-
p[lex] est plenus equalis & vacius. Sexta de ca-
lore & frigore corp[is] arteri[ē], qui triplex est, ca
lidus equalis & frigidus. Septima de téporib[]
q[et]is & interpolationis inter motus pulſus p[
]ter qu[æ] triplex est frequens equalis & rarus.
Octaua de p[ri]prietate qualitatis p[ter] qua du
plex est directus & indirectus. Nona de p[ri]prie
tate quantitatis p[ter] qua duplex est, equalis
& inqualis. Decíma de ordine pulſus q[ui] du-
plex est ordinatus & inordinatus. Noia p[er]
ſuum ſunt hec, longus, latus, altus, profundus
paruus, velox, mediocris, c[ó]tinuus, tardus, for-
tis, debilis, plenus, durus, mollis, equalis, diuer-
tis, ordinatus, inordinatus, boni ponderis, di-
uerſi ponderis, mali ponderis, & ſimilia. Cum
fuerit pulſus manifeſtus tachus in longitudine
brachij magis qua in t[pe] ſanitatis exitit dicitur
pulſus longus. Si vero pulſus occupauerit di-
gitum tangentis per latitudin[è] vocat latus. Si
vero in pullerit digitu donec penetrat eius ſub-
tiles poros q[ui] dicunt almas vocat altus. Et si
fuerit maior q[ui] c[oe]ſueuerit vocat magnus
Si vero ab eo diminutus fuerit vocat paruus.
Q[ui]ſi pulſatiòes sp[aci]tus p[er] min[?] c[ó]ſueto fue
rit vocat freq[ui]ns. Si x[o] longu[] tps in[?] illas fue-
rit vocat velox, si x[o] in longo t[pe] hoc fecerit
voca: tardus. Et si c[ui] hoc in pullerit digitu eius
motus p[er] t[ato] non ſpirauit vocat fortis. Si x[o]
ecotrario ſe habuerit vocat debilis. Et si fue-
rit illud q[ui] de corpe arteri[ē] tetigerit digitus ad
modu[] pleni vtr[iu]t vocat plen[us]. Si x[o] ecotrario
fuerit vocat vacu[us]. Et si fuerit illud q[ui] occupa
uerit digit[us], in hora tachus ſike filo vel cord[em] ex
tenſe vocatur durus. Si vero eius extenſio non
multa fuerit vocat mollis. Et q[ui]n fuerit omnes
pulſationes c[ó]ſimiles in magnitudine potencia
& velocitate & c[eteris] alijs vocatur equalis. Si
vero econtrario fuerit vocat diuerſus, aut in-
qualis. Si vero talem diuérſitatem reiteraue-
rit & ip[er]am obſeruauerit, non tranſferens ſe

Pulſus
ſpes, 10;

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10
Nomina
pulſuum

Almَّaṣ

Còdirio
nes obſer
uandæ in
pulſus
tactu

Galiens

c. iij.

Liber Theorice

ad aliú modú, vocat ordinatus, Mod? pulfus extra dicií extensio intra vero contractio.

De modis pulſus & eius caufis. &c., Ca. II.

Pulſa ma
gnus ve-
lox & fre
quens vn
de fiat.

Paruus p
píquus et
tardus
Fortis

Debilis

Diuerſus

Pulſus vn
doſus

Vermic-
laris

Formica
lis
Serrinus

Fusalis

mallearis

Tremul-
tus

Perterri-
tus

Coadu-
natus

Tortuo-
fus

Cauda

muris

Pulſus vi
rorum &
mulierú

Pulſus magnus velox & frequens fiunt ex additione calorís, Cuius cauſa ſi ab ex tra venerit, vt a balneo ira triftitia & ſi miſious redibit pulſus ad ſui ſtatú & modú ci- to. Si vero a cauſa permaněte hoc fuerit vt pu tredine in ſuo ſtatu permanebit, Paruus aŭt pí pinqutus & tardus ſiunt a rebus frigidís accide tibus & permanentibus. Fortis vero pulſus fit ex additione virtutis & appofitióe aliciuius rei inferentis doloré & offendentis diu. Debilis aŭt fit ex diſolutione virtutis & forti dolore. Diuerſus aŭt fit in hora repugnātié naturet ei re nocente & quantitate no cum ſenti ſecundú ei- us diuerſos modos. Sapientes appellauerunt ſpecies pulſuí copofitor: nominibus ipſon: naturas indicantes, & vt in pluribus ofſtendút mortem, quo: eſt pulſus vndofus vndis ma- ris ſimilis in ſuo motu, qa primus modus fit magnus. Deinde fit minor eo, & eſt pulſus ver micularis cuius motus diſtrahií & similatur motui vermis ambulātis intra cutim & pulſus forícalis cuius motus medius inter vndofus & vermicularé, & dicií formicalis q: eius mo- tus similat ambulatiori formice. Eſt & pulſus ferrinus in q partes arterie diuerſificant in du- ricie & mollicie ad modú diuerſitatis dentium. Eſt alius pulſus q dicií fufalis & eſt ille q exté ditur per arterias determinat o tpe & permanet poſtea vero redit & perficit ſuum ſpacii. Eſt aŭt pulſus mallearis qui percutit manú & rece dit, deinde redit & percutit ſecundario. Eſt autem pulſus tremolentus cuius arteria moue tur ascendendo, deinde redit mouens ſe descen- dendo capite inclinato inferius ad modum en- fis proiect in terra qui redit capite inferius in- clinato. Eſt & pulſus perterritus qui similatur alicii a terrore perterrito, & eſt pulſus coadu- natus qui in hora potentie arterie in ſe contra- hitur & coadunatur, & eſt pulſus tortuofus q ſentitur qualiſet arteria filum tortuofum & obliquum. Eſt & alius pulſus ficut cauda mu- ris & eſt ille cuius arteria apud ſui principium debilitatur valde, deinde procedit deficiens & decinans donec peruenit ad finem paruitatis & defectus. Similiter cum in ſui principio fue rit groſſus, & in fine poſtea redit ad ſubtilita- tem & de velocitate ad tarditatem vocatur cau da muris eo quod in ſui principio eſt groſſa in fine vero valde tenuis. Et ſciedum eſt q pul- rorum & ſus virorum vt in pluribus maior & fortior eſt quam pulſus mulierum & tardior & lon-

gioris ſpaíj, Pulſus vero puerorum eſt in ſi ne velocitatis & paruitatis & frequentiæ, Pul- erorum ſus autem iuuenú maior eſt quam pulſus pue- rorum & aliarum etatum, Pulſus autem ſeni- um minoris tarditatis eſt quam pulſus iuuenú & aliquantulum debilior & minor, Pulſus ve- ro decrepitorum & annoſorum eſt in fine ra- ritatis & tarditatis & debilitatis, Pulſus autem in medio temporis veris maior & fortior ex- fit quam in ceteris temporibus anni, in medio autem temporis eſtatis fortior in frequentati- onibus ex fit quam in alijs temporibus. Sed cum hoc minor & debilior eſt, in autumno ve ro declinat eius frequentia ab eo quod fuit in eſtate, nec augetur ſui potentiá, in yetemero fit pulſus in fine paruitatis & tarditatis & rari- tatis & non eſt debilis. In extremis vero tem- porum fit pulſus compositus. Pulſus vero pre- gnantis maior & frequentior fit pulſu aliarí mulierum. Pulſus autem excitati a ſomno fit maior & fortior atq: frequentior & tremolen tus. Poſtea redit ad ſui ſtatum. Motus vero no corporis addit in magnitudinem pulſus & ei- us velocitatem ſecundum velocitatem motus & eius fortitudinem. Balneum quo: addit in magnitudinem pulſus & eius molliciæ & ve- locitatem & frequétiam. Et quando ditu in eo permanerit fit pulſus debilis & paruus. Sed relinquitur eius velocitas. Multiudo vero ci- bi addit in virtutem pulſus additamentú ma- gnum & in ſui frequentiam & magnitudinem Vinum quod: addit in pulſu virtutem & ve- locitáte & frequentiam, ſed ex hoc cerelius fit quam a cibo. Alia vero cibaria & medicinæ ca lidæ ſecundum ſui caliditatem addunt in pul- ſum. Cibaria vero & ſpecies frigidæ con- trarium huius faciunt in pulſu. Ira quo: fa- bit pulſum altum velocem & frequenté, Ma- gnus vero timor facit pulſum diuerſificáte ve locem & tremulum, triftitia vero facit ipſum tardum & rarú. Létitia vero facit ipſum aut longum ſpadoſum, tardum cum magnitudi- ne mollicie atq: plenitudine.

Pulſus pu-
erorum
iuuenum
Senum

Decrepi
torum
Pul, uen-

Eſtatis

Autúnt

Yemis

Pul, pre-
gnantis

Pul, ex-
tati aló-
tus. Poſtea redit ad ſui ſtatum. Motus vero no corporis addit in magnitudinem pulſus & ei- us velocitatem ſecundum velocitatem motus & eius fortitudinem. Balneum quo: addit in magnitudinem pulſus & eius molliciæ & ve- locitatem & frequétiam. Et quando ditu in eo permanerit fit pulſus debilis & paruus. Sed relinquitur eius velocitas. Multiudo vero ci- bi addit in virtutem pulſus additamentú ma- gnum & in ſui frequentiam & magnitudinem Vinum quod: addit in pulſu virtutem & ve- locitáte & frequentiam, ſed ex hoc cerelius fit quam a cibo. Alia vero cibaria & medicinæ ca lidæ ſecundum ſui caliditatem addunt in pul- ſum. Cibaria vero & ſpecies frigidæ con- trarium huius faciunt in pulſu. Ira quo: fa- bit pulſum altum velocem & frequenté, Ma- gnus vero timor facit pulſum diuerſificáte ve locem & tremulum, triftitia vero facit ipſum tardum & rarú. Létitia vero facit ipſum aut longum ſpadoſum, tardum cum magnitudi- ne mollicie atq: plenitudine.

Pul, ex di-
bo

Pul, in-
cundi.
Pul, timi
di.
Pul, trifis
Lei

TRACTATVS OCTAVVS DE

Vrina & egestione, eorum q: ſi
gnis & modis continens
cap. viij. & ſequií
Cap. I.

O
Portet primo conſituere cibú inſi-
mi ante receptione ſue vrinę ex carni
bus coſtis in aqua, aut ous coſtis cu-
pane fermentato ſicut debet, nec accedat ad ali-
q: impediens ſignificatione vrinę, Et i: poſſi-

Altabarui.

For XVII.

bile est rectificare cibû sumum & preferuare se a malis cibis antea per duos vel tres dies, erit significatio vrinæ per hoc magis verax.

De modo acceptionis vrinæ. Ca. II.

E
St qdē necesse q non recipiat: nisl apud
fincin noctis poft exatationem a longo
comino & poſt qū cōgregata fuerit in ve
ica perfecte & ſua digeſtio cópleta fuerit, &
antecq; egoſt ſumat aliquid cibi vel potus et accipi
atur tota in vafe vitri mundo & daro, & non
effundaſt de vafe in vas & reſpiciat ipſam me-
dicus mox in hora ſui exiſtus antec; aer ipſam
pmutet & a tertia hora vſo; ad decimā iterū vi
deat ipſari medicus ledario & tertia, q[ui]n que-
dam vrinaru; est que exiſt ſubtilis & poſtea in-
ſpilatur, alia vero eſt que exiſt ſpilla & poſtea
attenuat, alia vero exiſt tentuis & in eode statu
pmanet quar[ui] qu[el]ibet habet. p[er]pria ſigna que
dicturi ſumus c[ui] adiutorio dei, nec debet por-
tari de loco ad locu; ne ſua significatio corrum
patur niſi locus valde, p[pin]quus fuerit, & ca-
ueat ne effundaſt & reſpiciat ipſam medicus an
ſolem directa facie verſus oriente, & accepto
vafe manu ſua dextra agitet ipſam c[ui] ſiniltra
manu leni agitatione vt valeat diſtinguere vri-
nam leuam a graui.

De lignis vrinæ. Cap. III.

In quib[us] vrinæ iu; diciu; conſitat
Colores vrinæ ſex

Error me
dici ex v
rina

S
Ignificatio vrinæ confiſtit in colore ſub-
ſtantia odore reſolutionibus & earu p[er]
citate & multitudine. Colores vrinæ ſunt
ſex. f. albus & ſiſi ſuco ficu; citrinus igneus
rubeus ad albedinæ declinans qui ſimilat colo
ri flori; croci rubeus ad nigredinæ declinans q[ui]
ſimilat colori ſanguinis & niger. Et ſtias q[ui]
tingit medicu; errare, p[pter] qu[ed]a latentia ip[am]
nam potest eſſe vrina vehementis rubedinis ex-
tinctura alchauen, & ex ſuſceptione caſſief. &
croci & ſimilu; reru; habentiu; in ſe tincturæ. Si-
militer quoq[ui] alterat ex comeſtione oleru; &
ſit nigra ex comeſtione almeri & ex potu vini
nigri tingit etiā vrina a doloribus fortibus c[ui]
ipſor[ui] cauſa fuerit frigus ſicuta a dolore colon
q[ui] didat alconag & a dolore dentiu; & auris & ſi
milibus. Similiter dealbat vrina ſubtilis que ſi
milis ſit aque a cauſa paſſionis que dicitur fre-
quens Guſtatio vrinæ que q[ui] d[eb]e ſt paſſio inſe-
rens ſitim vt non ceſſet potare aqua, & ſtatim
mingere ipſam, q[ui] p[uen]it ex caliditate renum.
Reddi[at] et alba q[ui]n emitti[at] ſtatim poſt cib[ui] &
potum anteq[ui] decoqua[que] & deferu[t] ipſam me-
dico & ip[am] deuiare faciut in eius significatio
nibus & adhuc alterat ipſam pro deuiatio e me
dici vt temptent ipſum, propter hoc oportet
medicum cauere ſibi a talibus antequam iudic-
ium reddat.

De simplicibus cuiuſlibet vrinæ & de
compoſitione vrinæ. Cap. III.

V
Rina alba ſignificat ſlegma, rubea
ſanguinæ, nigra vero melancolii, Q[ui]
milece; colera rub, c[ui] ſlegmate reddi[
vrina ſimilis flori eris q[ui] vero milece co.ni.c[ui]
ſlegmate reddi vrina ſimilis herbæ & plumbo
Quando vero milece co. ru. c[ui] ni, reddi vrina
purpurea, ſed cum milece ſanguis cum co.ru.
reddi vrina media inter rubeu; & citrinum.

De diſpoſitione vrinæ. Cap. V.

V
Rina que exiſt ſubtilis, & p[man]et in
ſui ſubtilitate, ſignificat q[ui] nond[ui] na
tura incepit coquere humorem faci-
entem eſgritudinæ aliquatinus q[ui] vero exiſt ſub-
tilis, & poſt tempus inſpilat & conturbat ſi-
gnificat q[ui] natura incipit coquere humore fa-
cientem eſgritudinæ, quæ vero exiſt ſpilla & in
ſua ſpilitudine p[man]et ſignificat q[ui] humores
corporis in vſtima ebullitione exiſtunt. Quæ
aui; exiſt ſpilla & poſtea ſubtilat & clarepi;
ſignificat q[ui] ebulliſto humore iam ſedata eſt &
celare incipit.

De ſignificationibus vrinarum in ipſis
eſgritudinibus ſub cōpédio. Ca. VI.

V
Rina ſubtilis & alba ſine ſe, c[ui] dolo-
re renu; ſignificat oppilatione faciā
eſſe in vijs vrinæ ex h[ui]ore albo groſ-
ſo, & ſi c[ui] ſebre fuerit ſignificat oppilationem
eſſe ex co. ru. groſſa. Vrina tentuis in y[ct]ericis
malum eſt enim ſignum difficilis y[rop]oſis vri-
na ſubtilis & alba cum ſebre malum. Vrina al
ba ſubtilis cum ſe. ethica continua ſignificat ſic
citatē corporis & m[emb]ro; diſolutione, vri-
na ſubtilis & alba in tempore ſanitatis ſignifi-
cat defectum virtutis cum frigiditate c[om]plexi-
onis ſicut accidit ſenibus, vrina alba & ſpilla ſt
apparuerit in die c[re]tica & maxime in quarta
ſignificat liberatione a dolore iuncturar[ui] &
apoſtematibus accidentibus in radicibus auriu;
Si vero in die poſt cr[ili]m apparuerit ſignificat
q[ui]n ad e[m] cum redibit eſgritudo, vrina alba & ſpil-
ſa ſi diu in eodem statu permanerit ſignificat
futurum apoſtema ſub coſtis. Si vero c[ui] hoc
fuerit bonum ſignum ſignificat bonu. Sin aui;
oſtandit timor[em], vrina alba & ſpilla in qua n[oi]
fuerint reſolutiones ſignificat humores viſco-
ſos, vrina alba & ſpilla in qua nihil y[po]ſtatis
in fundo defcenderit for[te] dolorem & timor[em]
ſignificat, vrina alba & ſpilla ſimilis oleo mor
tem ſignificat, vrina alba in qua fuerint nub[em]
ſimiles vu[e] ſignificat dolorem renum & mor
bi longitudinem, vrina alba & ſcetida cum ſe.
ſignificat permixtionem intellectus & morte.

De hora
vrina vi-
dendi

Error me
dici ex v
rina

Error me
dici ex v
rina

E

indes
conſi
alibet
offire

Liber Theorice

Alchaba
rin

Vrina alba que similatur liquori ampulle & febre pellimū signum est, & maxime patienti passione renum. Vrina aquaſa in eodem modo permaneſ significat corporis diſſolutione ma xime ſi fuerit macilentus & ieunijs perfeuerans. Vrina citrina & ſubtilis in ſe, longitudinem eſgritudinis oftendit & ſi ſebris fuerit acu ta non erit fidus eger cum ad ſtatü egritudinis ſe tranſfferret. Vrina viridis que dicitur alchabarin ſi habuerit ad modum ſpumę ſuper ipſa & ante hoc alba extitit & ſuperuenit ſibi exiſtus ſanguinis narium malü signum est. Vrina viridis in acutis ſe.in qua fuerint reſolutiones albæ admodum ſurſuris valde malum ſignü est. Veruntamen significat ſiberatione ab egritudine, vrina viridis i cuius ſuperſicie apparue rit nebula rubea in die cretica & maxime in. 4. bonum signum est. Vrina ru.in ſe.inflamante bonum ſignü est. Vrina ru. ſi fuerit multa cù multis & albis reſolutionibus significat ſebris ſolutione, & ſui acuminis ſedatione. Si vero ex hoc modo ad paucitatē tranſlata fuerit ſignificat qum ſe. vigorabitur præter tī malum ſinſe. Si apparuerint in ipſa multe reſolutiones albæ ſolutione oftě dit ſebris. Vrina ru. ſi fuerit fœtida cù nigris & turbulentis reſolutionibus ad modum piloræ & liquoris viſcoſt malü ſignü est & significat timorè. Vrina rubea & ſpilfa cù dolore ſtomaci & ſpi. corpus multu humore & ycericiā significat, vrina ru. ſi fuerit modica in egritudine ydropilis, ppinquā morte ſignifi cat, vrina ru. ſi ad moduſ ſanguinis aut vini fuerit fine aliquo dolore in corpe & diu in hoc ſeuerauerit ſignificat lapide generandt in veſica, vrina ru. in qua fuerit quaſi ſanguis coagu latus apud terminatione paſſionis ſplenis ſolu tione pluries oftendit, vrina ru. ad moduſ ſanguinis ſi modica & ſubtilis fuerit ſignificat ma lum maxime patienti doleræ ſciaticu, vrina ad moduſ ſanguinis ſi vomuerit admoduſ eſis eruginis cù groſſie gutturis malü & morte oftě dit, vrina ad moduſ ſanguinis cù ſe. cōtinua, & pulſu cordis & dolore costarü & in dextro laſtere morte significat, vrina cù qua multus ſanguis ſubito emiſſus fuerit ſignificat alicujus ve nè incſione in renibus, aut in epate aut in loidis menſtruorum mulierum, vrina citrina ſignificat dominiu co. ru. & cordis duriciē, vrina citrina ſubtilis cum ſe. acuta in qua nihil reſolutionu fuerit ſignificat periculü eſſe in tritcia. Si vero illum diem prætericit & diu in ſuo corpore & ſubtilitate pſiltit, oftendit debilitatē & caſum virtutis corporis, vrina citrina cù ſe. et apoſtema te lateris malü ſignü est, & ſi cù hoc dolor capi sis affuerit magis malum, vrina citrina in qua

fuerit ſpuma ad moduſ pumę vini, pmixtione
significat intellectus, vrina citrina valde cù ni-
gra ypoſtasi in ſpleneticis malü ſignü, vrina vi-
ridis apparens in die cretica ſi cum dolore capi
tis fuerit oftendit ſolutione doloris, vrina vi-
ridis in ſuo corpe perſtens cù inflammatua ſe,
permixtione intellectus oftendit, ſi vero exſe-
ferit quantitate potus infirmi significat corpo
ris diſſolutione, vrina viridis turpis cù ſe. in-
flammatua. Si ſupuenit infirmo ſincopis lu-
dor in ſuperioribus partibus corporis cù frigidi
tate extremitatu significat pellimū tremore q
dicit alceza z alceſac, vrina eruginoſa ſpaſmu Alceza
significat, vrina ni. vt in pluribæ eius modis peſ Alceza
ſima est & in pluribus ſignificat morte, vrina
ti, ſubtilis cù ſe. inflammatua ſi fuerit i ea nigre
reſolutiones totā vrina occupātes, nec in fun-
do demerſe, & cù hoc habuerit infirmus vigi-
lias & ſurditate ſignificat longitudinē egritu-
dinis cuius ſolutio fit cù extractione ſanguinis
vrina ni. & ſpilfa cù lenta ſe. tremorè oftendit.
Si vero fine hoc pmixtione intellectus habue-
rit, & defectu di bi appetitus ſignificat morte,
vrina oleaginofa in qua fuerint reſolutiones co-
gregate cù qua ſupuenerit infirmo rigor, vri-
na nigra & ſuſca cù i apoſtemate lateru fuerit
morte ſignificat bonu oftendit, vrina oleagina
in cuius ſupſicie fuerit nebula ſimilis telę ara-
neę ſignificat diſſolutione pinguedinis & car-
nis vnuiuer faliter, vrina q omni die i corpe diuer
ſificatur diſſolutione corporis & virtutu oftě dit
vrina que omni die diuerſifica malü & maxi
me i epate pectoris, vrina ſuſci coloris & que
ſimila ferri ferrugini omnino malü est, vrina
dara in qua fuerint reſolutiones ſimiles muſci
lagini narii aut huiuſmodi liquoribus cù do-
lor eventris, aut pectoris ſignificat renu diſſo-
lutione & incſione velice. Si vero dolor in p-
dictis locis non fuerit diſſolutione mebroru
& ſiclitate corporis oftendit, vrina ſubtilis cuius
color ad nigredine declinat, aut ad colore ſan-
guinis cui fuerit odor acetoſus pungiuius &
reſolutiones nigre ſimiles pilis, aut eius odor
dclinat ad acuitate debilitate oftě dit, & ois ta-
lis vrina ſubtilis cù nigredine timorè pronun-
ciat, vrina in ſpilſitudine diu pſiltens, ſi cù gra-
uedine capitis fuerit futurā ſe. oftendit, vrina
ſpilfa cuius reſolutiones non remergunt i fun
dum & minime clare ſcit ſignificat ventoſitates
groſſas inſlatiūas mixtas eſſe cum ipſis reſolu-
tionibus q eas eleuat ſupius & eas phibet inſe
rius descendere & ppter hoc ſignificat dolore
capitis exiſtět aut futuru, vrina ſpilſa et multa
cù dolore epatis ſolutione doloris oftě dit, vri
na ſpilſa ſiſis lacti i principio ſe. morte oftě dit

Altabarum.

For XVIII.

Vrīna spilla læcti similis apparens eī erugino
so vomitu & siccitate lingue morte oftendit.
Vrīna coniuncta eī dolore renū malīsigni
est,vrīna excedens quantitatē aque bibitę exfie
cationē corporis significat,vrīna multa perleue-
rans absque siccitate corporis significat humo-
res multos eſſein corpore,vrīna spilla & mul
ta patientibus colicīa significat bonū in arteti
cis,maxime ſi eius reſolutiones coniuncte fue
tint,aut auritī mulſaſagini ſimiles.Vrīna mul
ta continua & aquoſa alijq ad rubedinē dedi
nans ſanguinis exuberantiam oftendit.Vrīna
pauca quæ paulatim & guttatim mingit ma-
lum ſignu eſſ,vrīna pauca eſſe potest ex multo
ſudore & ex multo fluxu ventris cōtino &
de ſimilibus,vrīna fetida significat putredinē
& modicī frīgoris,Sed ſi cum ſe acuta fuerit
malum ſignificat,vrīna fordida & ſœtidi odo
ris diſolutionē corporis oftendit. Retentio vri
ne dolenti caput ſpalmi ſignificat,vrīna quæ
mingitur ſine voluntate cum ſanitate renu &
vesſe morte proximā oftendit.

De reſolutionibus vrīnæ ſequeur numē, Ca, VI.

Resoluti
ones in
vrina trīs
bus moīs
funt

Ypoſſa
ſis gna
plura &
diuerſa
funt

R
Eſolutiones in vrina tribus modis
ſunt, aut enim supernatant in ſupere-
ficie ad modum nebulæ, aut i medio
ſuspendunt, aut in fundo valis demergunt, re
ſolutiones in ſupficie vrīnæ exſitentes ſigni-
cant modicā & occulta decoctionē, q in me-
dio ſuspendunt ſubtiliātē & cito exalant, qd
vero in fundo fixe ſunt perfectā decoctionē
oſtendunt. Ventoftas enim iam ſubtiliata &
diſoluta eſt nigre reſolutiones in ſupficie mo
dicā & leuē maliciā indicāt, in medio vero me
diocrem, ſed in fundo multa maliciā & cōple
tum periculā oſtendunt. Albe aŭt reſolutiōs
eccōtrario ſignificat, nam in ſuperciemi modicā
bonitātē ſignificant, in medio vero mediocre
in fundo aŭt bonu maximu & perfectā liberati-
onē p[ro]nundiant. Genera ypoſtaſis plura & di-
uerſa ſunt in ſubſtantia & corpe, qa alia eſt ſi
milis tritico fraco & furſuri, aut granis oro-
bi fractus, alia ſimilantur arene, aut corticibus,
aut laminis ſeu p[il]is, aut ſimila rei ſupernatā-
ti aque ro. ſupſiciei, aut ſimilatur ſanguini, aut
humori putrido & ſimilia, diuerſificat etiā co
lore qa alie ypoſtaſes ſunt albæ, alie nigre, alie
rubeæ, alie ſimiles cineri & alijſ coloribus q[ui]
diuerſificari p[er]t, quor[em] ſinguli ſunt circa ſi-
gna, quor[em] quædā dicemus, vrīna in qua ſuit
fruſtrum ſanguinis coagulati in vrentibus ſe-
bribus malum ſignum eſt, vrīna in qua fruſtra
carnis extiterit c[ui] dolore ventris ſignificat hec

ex ſubſtantia renu eſſe. Quod ſi c[ui] ſebre inuen
ta fuerit ſignificat multa eorum l[e]ſione. Si ve-
ro fuerit c[ui] ſebre ethica ſignificat q[ui] dilu-
tio ad carnē membro[re] p[uenit] aut p[il]is. Ypo-
ſtaſis profunda q[ui] ſignificat multu calorē ve-
rentem humorē exſiſtentē in corpore, q[ui] vero
vehementiā frīgoris humorē congelans & de-
nigrans & manifeſtat differentia inter hec q[ui]
ſi a principio dedinat ad turbiditāc, poſtea fit
nigra, ſignificat q[ui] cauſa egritudinis eſt ex fri-
giditate. Si vero prius fuerit citrina deinde re-
dit ad colorē viridē, & poſtea vero ad nigredi-
nem ſignificat q[ui] cauſa egritudinis eſt caliditas,
Ypoſtaſis rubea exſiſtes in fundo ſignificatu hu-
morē crudu & priuatiōnē digestioniſ, ſi vero
cum ea fuerit ſanguis putridus cuius digestio
non erit p[er]fecta longitudinē morbi ſignificat.
Differentia que eſt inter alba ypoſtaſim & hu-
morē crudu & f[leg]ma eſt q[ui] alba ypoſtaſis
habet coniunctas partes, ita q[ui] non diſcernu[n]
in ipſis partes ſeparatē. Ypoſtaſis a[ut] que eſt
ex humore crudo habet partes paruas & ſepa-
ratas ad modu arene Ypoſtaſis vero que eſt ex
ſlegmate cognoſt[ur] ab ea que eſt alba per odo
rem. Ypoſtaſis profunda que ſimilatur ſemini
orobi ſignificat diſolutionē carnis renu. Ypo-
ſtaſis que ſimilis eſt laminis extenſis ſignificat.
q[ui] ſupſicies extrinſeca membro[re] principaliu
[ab]radi tē & etiā intrinſeca vesſe. Ypoſtaſis que
ſimilis eſt ſurſuri ſignificat idē q[ui] ypoſtaſis ſi-
milis laminis. Ypoſtaſis ſimilis papaveri ſigni-
ficat q[ui] calor p[ien]it ad p[er]ſunditātem membro[re]
& agit in ipſis, et q[ui] q[ui] ſignificat ſanguinis adu-
ſtionem. Ypoſtaſis ſeſtidi odoris ſignificat pu-
tredinē & defectu digestiue virtutis & mortifi-
cationem naturē, vrīna spilla cum ſubſtātia &
ypoſtaſis albe fuerit ſignificat q[ui] multum de
humore crudo coniunctu eſt corpi. Vrīna ru-
bea & spilla cum rubea ypoſtaſi ſignificat mul-
titudinem ſanguinis & priuatiomem digestio-
nis & morbi & longitudinem cum liberione
Si vero ipſoſaſis alba fuerit ſignum eſt abre-
uiationis morbi. Vrīna in qua fuerit ſanguis
& humor putridus apoſtema ſignificat in re-
nibus aut in vesica ypoſtaſis multa in febre cō-
tinua, ſi non permutetur ſebris exſiccationem
corporis oftendit. Ypoſtaſis comprehendens
vrīnam cum ſudore inflamatione ſub co-
stis & dolore timorem ſignificat, citrina ne
bula ſignificat acumen egritudinis, ſpuma in
ſupercie vrīnæ, in febre inflamatiuَا dolorem
capitis oftendit. Vrīna cuius ſpuma ad modu
ampullarum fuerit nec aliud ſignum malum
cum hoc extiterit bonu ſignificat.

Differen
tia inter
ypoſſa.
ak. humo
rē crudu
& f[leg]ma

## Liber Theorice

De iuuamēto vrinę & ei¹ no cumēto. Ca. VII

Iuamentū vrinę et eius no cumētū eſt qa in ſui exiut induciſupſu iitates ſecunde & tertie deſtitio nis & confert dolori dorsi et dol., iſſtura ſu & alleuia t corpus & ſanat ydro pili ſim & confert pluribus egritudinibus ſlegmaticis. Eius vero no cume ntu eſt qii excedit modi ſe debit ſi inducipt ptilim & cauſat vlcera in veſica & virga & mo llificat ipſam & incitat ſi tim & ducit ad paſſione gurtrationis vrinę que dicit terab albul que eſt vt non faciē homo a potu aque & ſtatim mingit eam albā & multi tudo ſui exi tus, & eius continuatio interfi e ydropicum.

Terab
Albul

### TRACTATVS NONVS DE EVÆ

cuatione continens duo capla. Ca.I.
De eſeſtione bona & mala.

Egeltio bona eſt que eſt mollis mixta cù modica citrinitate & que exi t in ſuo tpe cōſu ieto. Que vero valde tincta eſt mora di nica t anu ſignificat qii non bene cōpleta eſt de geltio cibi iucut debet, multu vero ſicca ſignificat putredinē corpis, quæ vero cù multis vê toli tatu i bus exi t, ſignificat debilitate de gitionis. Egeltio ſimilis colori viridi & nigro & quæ ſimila ſæci vini, aut ſimo ſignu mortale eſt. Egeltio vero que ſine tinctura eſt ſignificat qii nihi de ſe ſebribus tranſmi tti ad inſte tina. Egeltio cù pingu edine ſignificat diſſolutione corpis & ptilim. Quæ vero eſt v ultra quantita tem cibi ſumpti exſiccatione corpors oſtedit. Multa vero & diuorſon colori ſignificat ma los humores eſſe in corpe. Egeltio cù ſpuma & viſcoſitate malè ſunt, vna qde ſignificat ca ſoris excellum, altera vero corpís diſſolutione mult itudo vento ſitat ſi non fuerit a cauſa ci bi defectu de gitionis oſtendit. Priuatio autem vento ſitat ſignificat defectu caloris & multi tudinē humo & domini ſtrigoris, qiiibus exi t ſicut ſumi vehementi ſtrigoris oſtendit. Exi t us vero vê to ſitat ſui faci iſter & potè tia eare exi t us virtu t e venti r is oſtendit & e co t rario.

De iuuamento euacuationis ſanguinis & eius no cumento. Cap. II.

Fleboto-
mix fre-
quæris no
cumenta

Q
Vi frequenter minuit ſibi de ſanguis ne præter necessitatē incidi t in maliciâ cōplexionis, ydropilim & caſum ap- petitus cibi & cito aduenit ei ſene- cus & debilitas virtutis corpís & debilitas ſto mad & epatis & ducit ad tremorē & parali- ſim mediæ ptis corpís & spafmu & grau itate

ſensu & debilitate oim virtutu naturali vni uerſaliter. Illi yo q no minuit ſanguine apud necessitate adueniit genera apoſtematu & ſe brii continuar & apoſtema lateru & egritu di num variolaru & ſimiliu & ſputtu ſanguinis & repétina morſ, et apoſtema q dicit alcahon & apoplexia ſanguinea que dicit alſechea in q tubefec facies & nigrefcit & paſſio ſquinan- ciæ & gna leprarit. Iuamentu aui ſanguinis minutionis apud tpa necessitatis maximu eſt in ſenuatione ſanitatis & multaru egritu- dinu ſanatione. Suſtinentes iam melius Hebo- tomia ſunt illi q ſunt carnoſi & corpolenti & habentes venas groſſas apparentes & pilofi & tubei corpís & habêtes cau nè spiffam non pi n gu e ſed & iuuenes & viri pſed. Puert aui & ſenes & prie pdue qui puenerut ad étate ſexa- ginariã non cōſentiat Hebotomari niſi pxixa necessitate. Illi vero q plus ea indigent ſunt in qbus cōuenerut inuadere apoſtemata que di- centur aldemanul & alcadagat & febres & qui affiduant comedere carnes & bibere vinu dulce & caueant a flebotomia habêtes debilitate ſto maci & epatis & melancolici, & illi qbus inua dere cōſu euerut paſſiones frigide. Et q vtunt laborare in itinerarii is & maris navigationibus

Nocumi
ta dimili
onisſlebo
tomæ

Alcahon
Apoſſa
xia
Aleſche
Fleboto
miæ iua
menta

Quiſke
botoma-
rio com-
peti
Qui
no còpü
tirſlebo-
tomia

Aldema
nul
Alca-
gat

### TRACTATVS.X. HABET TRIA

capla. Cap.I. De iuamento euacuationis onis per fluxu ventris, & eius no cumento, diſpoſituōe atq̃ opatiōe.

M
Vndificatio corpís per laxationem apud necessitate & ſedim debitu mo dum & cōuenientē eſt medicina ma xima in cōleruatione ſanitatis. Quod eſt qa cō greganæ in corpibus in diu turnitate ſpm mul ti humores ex nutrimentis malo cibo. La- xatiu aui extrahit malos humores, q ſi relin querent multiplicare ſt inducer eſt graues e gritudines, & oportet quælibet vt iaxatiuio e- ducente humor e nociu tīm, & caueat euacua re ſui cōtrariu, qa per hæ caugmētare ei? no cumentu. Verbi gratia, ſi abundat in corpe co. ru, euacueſola, & caueat ab euacuatione ſleg- matis, q eſt qa eſ contraritui. Similiter ſi abun- dat melancolia euacueſola & caueat ab euac- cuatione ſanguinis. Et iam memorati ſumus hæc in hijs que prie ſefferunt. Indigentes aute ſe magis laxatione ſunt robusti corpe & haben- tes ſana mēbra intrinſeca & extrinſeca & q af- fiduat cōmeſtione fructu ſi & multitudine cibo & accelerat labor e motu. Et eſt neceſſe preferuari ab ea habentē naturā deelinantē ad molliciē & ſuſtinentē ſpontaneum fluxum &

Nocinu
humor ſo
lus eu
cui

Qui ſaxi
tione iil
gent
Qui ah-
ſtineret
beant a
laxatiu-

Alabarni.

For XIX.

Nocumè
ra medici
nari laxa
tiuarum
Modus
fumè di
laxatiù


Zirbaga
Herfisa
Cura si
laxatiù
in opatio
ne exces
ferit

In quibus
vomitus
vtilior la
xatuo

In quibus
plus cœu
nir laxa-
tio ſo vo-
mitus
Vomitus
cuitatio

laborantè passione emorroidarù & habentè epar debile & est necessè cauerè a violentis laxa tiuìs in temporibus intenſi caloris & frigoris. Qui yo vtì laxatiuìs alìidue deiruit corpus & ducit ſe adpofficà passione & precipue hænbs corpus ſicù, & ad passione ydropica euìus epar fuerit debile & non ſumat laxatiuìum nifi poſt lenificationè naturè cum brodijs pin- guibus & vtatur ante ſumptionè eius p duos dies balneo & effusione multe aque tepide ſu per corpus & ſeffione in ipfa & ſumat ante il- lud firupù de radicibus & ſecanabin nec dor- miat ſuper eo quicq poſtq inceperit laxare nec comedat, qua diu ſentit ſaporè laxatiuì cir- ca os, donec p[ra]ficiat eius operationè, & ſit cib? eius poſt laxationè carniù elixatarù in aqua q dicii zirbaga herſisa & comedat mediopter, nec repleat cibo i illa die, ſed alleuieè eo. Quod ſi exſcellerit o patio laxatiuì poſt cibù ſumat ali qd de pulueribus còstringètibus & bibat poſt illud brodiù paratù cui ſumac, aut granatis aut agresta. Si veri infrigida fuerit natura eius poſt laxationè modicù viut aut aque mellis tè peratorè in ea q[ui]ntitate q caleſit ſtomacus. Si vero calefacta fuerit eius natura ſumat firupù iulep. Si vero laxatio exſcellerit ſumat rob de pomis & de citonijs, aut rob de granatis & ſi- milibus & non ſumat iulep nec ſecaniabin. Si vero amplius cui hoc exſcellerit & træſgreflum fuerit debiùt terminù ingrediaſt balneù. Et ſi p hoc non ceſſat ſumat puluerè de granis grana toq q[ui] ſi adhuc p[ra]manſerit nec ceſſauerit p hoc immittant[em] manus & pedes in aqua frigida & alleuieè a ſuis vestimentis, & ſi cui hoc non ce- ſauerit nihil ſumat i illa die, q[ui]m poſſible è hoc eſſe periculum & errorem.

De iuamèto vomitus & eius no-
cumento. Cap. II.

V
Omitus vtilior eſt laxatiuò ad eradi-
cationè groſſorè humors q funt ab
infra genu & vſoq ad pede ſicut in do
lore ſciatico & dolore genui & ſimiliù. Sed la
xatio ſepe addit in huiuſmodi egritudines ſi fi-
at ante vomitum. Vomitus aùt ſi fiat debite
mundificat ſtomacù & vigorat digestione im
pínguat corpus & alleuiat grauítate capitis &
eius vertiginè & euitat ſuffocationè & darifi-
cat viſum. Laxatio aùt in egritudinibus corpis
& cò cauitatibus ventris vtilior eſt vomitù, &
poſſible eſt vomitù addere in egritudinib? ca-
pitis apud ear[em] principiù, & q[ui] h[ui]ores multi
funt, fortis aùt vomitus vtilis eſt forti egritudi
ni. Medioſcris yo vomit? vtilis eſt ſtomaco &
oportet euitare vomitù patiètes paſſione ſicà
& patiètes egritudines oculor? & gutturis an

tiğs et n[ò] nifi p maxia necessitate coru[n]t, et
plurimù q[em] oportet euacuare p vomitù
eſt ipſum ſlegma, non reliquos h[ui]ores & hoc
eſt q[em] videmus ſepe ſponte exire. Colera vero
rub, minus exit p vomitù q[ui] ſlegma & col, ni,
minus q[ui] ru. & poſſibile eſt alij[us] euomere co,
ni, & ſanari p hoc. Sed hor[us] maxime ſunt pota
tores vini & habestes epar calid[us] & splenetici et
mulieres quaer[ant] menstrua priuata ſunt. Exceſ-
fus aùt vomitus exſiccat corpus offenct epar
oculos & pulmonè & poſſibile eſt incidere ve
nas & prùpere ſputt[us] ſanguinis & oportet illu
cui vtilis eſt vomitus facere ip[er]m nifi ſemel aut
bis in menſe poſt cibor[us] repletionè. Vomitus
nam q[em] ſine repletione difficilis eſt & cauete ab
exceſu eius q[em] deſtruit ſtomači & eius virtu
tem p[ra]trat. Et oportet obturare oculos ſtricte
& cù ſudario nec aperiat eos vſoq ad còſuma-
tionè vomitus. Poſtea vero lauet faciè c[ui] a[que]
frigida & os c[ui] ydromell. & ſecaniabin. Etiam
oportet euitare vomitù habentes colla graedia
& longa & quoq guttura appent extra, & at
ta p[er]ctora habestes & nuda carnibus.

De iuamento coitus & eius n[oc]umento mo
do ſui vſus ſequitur. Cap. III.

Perma eſt vn[us] de ſup[fl]uitatibus q[ui]s natura exigit euacuare & poſſible eſt q[ui] diu retinet generare malas egritudines etià p[ra]pter hoc necſeſe eſt ipſum minuere ſed q[ui]li[tate] coitus alleuiat corpus plenùch dilatat & letiſicat anima & addit in letitià & remouet iram & cogitiat[ios]es ita q[ui] d[ec]ruſicat & ſanat paſſione nem melancolie & ſedat dilectione q[ui] habet ad mulieres ſi mult[em] eo vſus fuerit, & ſi egerit cui multiere circa q[ui] nullà habet affectione. Et eſt q[ui]de magis neceſſarius cui accidit apud eius ab ſtinenti gravitas capitis & tenebroſtras viſus & malicia ai[que] p[ra]ginitia etià ſommus & alleuian tur huiuſmodi accidët ab eo c[ui] ipſum egerit vel ſi ſemen in ſomno emiferit, & illis q[ui] diu abſbinèt inflamàni loca que dicunt alhalabin & teſticuli & ſentium grauítate dorsi & malici am complexionis & ſentus debilitan[em], ſed hi[us] quos pre c[eter]is hominibus oportet ipſum euitare ſunt quibus poſt viſum eius aduenit tre mor ſicitas & p[ig]ricia, & aliqua ſpecier[em] breuitatis anhelitus pulſus cordis & caſus appetit[us] & exceſſus vſus eius ducit ad exſiccatione & eſt necſeſſe quod preſeruet ſe ab eo cuih[es] accidentia adueniunt ſicut preſeruatur ab ini[mi]cis & maxime habentes corpora ſicca & maſcenza, & qui diſpoſiti ſunt ad p[ra]ſim & conſualeſcentes ab egritudine & laborantes in exer citijs corporalibus et animalibus q[ui]m corruſpit & fràgit eos & accelerat ſenectutè in eis. Sed

Fleema
plus q[ui] c[ui] ce-
tenhumo
res p[er] vo-
mitù edu
citur

Exceſſus
vomit[s]

Modus
vomit[s]

Coit? vtil
litates

alhalabin
Coit⁹ ino
coñuenien
tia

d

Liber Theorice

De vſu motuī & eor: iuuamento & tempore. Cap. II.

alleuianſt huiuſmodi accidentia habetibus cor pora groſſa & plena & abundantibus in fan guine & amplas venas habentibus & rubei ca foris & piloſis, & offendit habentes corpa & colores contrarios predictis maniſeta offenſione vt diximus. Et fit coitus magis nociuus in têporibus intenſe caliditatis & maxime cor poribus ſicis & illis q non niſi cù difficulgate & labore maximo emittitur ſemé. Et oportet vt non exerceat coitus in hora famis, nec apud vê tris repletionê cibis & potu, nec poſt balneum nec poſt vomitù & ſimilia, hora vtilior in vſu coitus pro ſoſeruatione sanitatis eſt poſt ſom num & mediocre digeſtione cibi & circa aut toram.

Modus coitus

TRACTATVS.XI. ETIAM TRIA
comprehendēs capl. De iuuumêto bal
nei eulqúb nocumento. Cap. I.

Balnei frustus

Alneum humeſtat corpus & aperit po ros & diffoluit furnos coadherentes il lis & extenuat plenitudinê fugiat vento ſitues inducit ſomni, ſubtiliat humores ſedat dolores & fluxu ventris & laſtitudinê & pa rat corpus ad equalitatê & impinguat & re plet macros ſivit fuerint eo poſt faturitâ & mollificat membra contracta & humeſtat cor pora ſicca, & humida exſiccat. Nocumenti ve ro eius eſt quoniam profitur virtutê & calefacit cor ita vt poſſible ſit ducere ipſum ad finco pim, & puocat vomitù debilitat animâ & pre ſtat humoribus viam & facilitatê fluendi ad membra debilia, & propter hoc caueat a bal neo patiens febrê aut apoſtemia, aut perculio nem, vel vulnus & caueat ab eo apud faturitâ tem niſi hijs qui impinguari intendunt vt dixi mus. Quod ni necſitas cogit ipſum intrare a p ud faturitatem bibat poſt illud firupû ſecaniâ bin per aliquos dies & preſeruet ſe a cbarijs groſſis. Balneum quoque confert iuuumamentum omni ſebri effimerê, & Iedit ceteras alias pre ter quartanâ poſt longum tempus. Et facſta in ea digeſtione & confert tertianis ſebribus, & duplicib[us] tertiaſ & cōſert etiā ptificis, verun tamen de prouidentia periti medici. Sìvero pe nitus oportet ptificos intrare balnei ſit aer bal nei quod ingrediitur humidus & ſit eius ſitus in loco plano & moretur in domo calida in ti na quod non ſudet in ea, deinde ingrediatur aquam frigidam parua hora & quiſecat & at trahat aerem cum re qui dicitur almaduah vt non ſudet & ſint eius motus faciles vt non fa tigentur membra ſua.

Nocumènti vel
τu balnei

Balnei
modus

Almadu
ah

O Portet exercere motu pro conferuati
one sanitatis ante album & moueatur
quilibet homo ad ſui velle iuxta eius
potentia aut ambulatione aut equitatione, nec
multu debet exercere motum niſi quouſq[ui]n
tiat fatigatione & gravitatione magnâ & difficilè
tunc relinquat exerdiu & motum & quiſecat
ſtatim. Et iuuumenta quidem motus ante album
sunt q[ui]n vigorat calor e natural e & iuua vtr ex
citur calor per corpus & amplificat corpus
& preſtat ei vigore & virtute, & oportet illi
qui fortes motus exercet q[ui] alſue faciat ſe leuie
& paulatim donec calefiant membra cù equa-
litate deinde gradatim vigoret exerdiu fortu-
ter in principio non ſubito ne offendantur per
hoctuerui & diruac corpus, habes vero ampli
ventre d[ingat] ſe amplo ſudario & caueat a for-
ti & longo motu & difficili fatigatione poſt ei
bum quoniam exſiccat corpus.

Motivus
litus

Monte
bor�us
fugitus

De iuuumamento ſomni in ſuo
tempore, Cap. III.

S. Omnus euvenit, aut ex frigiditate cerebri, aut ex humoribus aut ex ambobus ſimul aut ex motu, vel labore, vigiliæ aut contra r io modo euveniunt. Naturalis ſomnus & ve tax eſt, quando refoluſt ad cerebru ex bono ci bo fumus inflatiuus humidus & dimittit tunc cerebrum ſuas operationes ſenſuales & aduenit homini tunc ſicut aduenit ei quando cogit tur expellere ſuperfluitates eius. Iuuumenta quoque ſomni ſunt quoniam humeſtat corpus & ſedat fatigatione & mundiſſicat cogitatione & intelleſtum & facit quiſecere animam & iu uat digeſtionem cibi, & dilatat & impinguat corpus. Exceſſus vero eius extenuat corpus remollit & addit ad ſlegma & inſrigidat maxime me corpora groſſa & pinguia. Vigiliæ autem exſiccant corpus & extenuant & offendunt ce rebrum donec poſſible ſit permiſcere intelleſtum & cauſat egritudines & prouocat calorem, & corruſpit calorem & abundare facit in corpore coleram rubea & preſipue in ſicis corporibus. Oportet autem quod non cogatur anima nec ad vigiliæ nec ad ſomnum dum permanet in ſolludine vigilationis ſenſibus & motibus agilis & robusta, debet autem diſ ferri ſomnus poſt album per horam qua cibus descendat de orificio ſtomachi & percipiat eius alleuiationem a ſeſibus & inflamatione. Sin autem ambulet pauliſper leui motu donec

Naturam
conferens
veneris

Somi
veneris

Somi
flugibus
Vigiliæ

Somi
vileris

["Alfabranj.", "For.XX.", "defscdat cibus a stomacho & oportet q non multu reuoluač devno latere ad alteri, quoni am tardat per hoc digestio, & addiſ ad inflatio nem & ad rugitui ventris, & ſit lectus paratus cum elevato capite maxime quando cibus de stomaco non descendit,", "TRACTATVS. XII. HABENS DVO", "capla. De iuuaſto cibi & ei9 vſus iux ta modum debitum. Cap.I.", "Modus cibum ſu- mandi", "Non diſtere cibis vere ap- pecti.", "A repleci- ome excre- ſun cau- dum", "Malire- simē nō ſubito im- marandi", "Mala di- buia cō- ſueros nō interſicere", "Est necesse quod homo nihil ſumat quo Eufcq feces primi cibi defcenderint a to- macho, & percepit alleuiationē inferio- ris partis ventris. Et oportet moueri ante ſum- pitionem cibi motu quo exciteſ appetitus ad ci- bum, nec differre cibī cum p[]cipit appetitū nifi fuerit appetitus fallax quēadmodiſ accidit kra- pulatis & habětibus animalia in intelectinis. Et ergo necesse q in ipiapiat comedere q[ui] appetitus eſt verus & non mendax q[ui] contingat aliqua necesse tate abſtine a cibo donec virtus ruerit poſt ſui virtus apparitus ſumat ſecaniabin c[]a aqua ca. & ſumat cibī ſui p[]quam vomuerit aut a Tellauerit, aut poſt q[ui] appetitus fuerit ex- citaus, & eſt quidēt necesse cauari a replezione cibore vſup ad extenſionē Stomaci, vel anteſt educant q[ui] feces oſes & etiā in hora stricturē ane- litus, & q[ui] alid huius modi acciderit vomat ci- bum anteſt de Stomaco defscdat, & ſi hoc non ſuffecerit dormiat, & poſt ea exercect motu & ſumat alid ad laxandū & alleuiet cibī crasti- num. Quilibet homo cibari debet cibis conue niſtibus quantitate qua vſus fuerit ſed in mo- deratu regimen & p[]ordine nifi fortemalī ſuii regimani, t[]uc e[m] oportet ſe trāſerre de eo pau- latim quouſt q[ui] ad boni[]r regimē reducatur. Modi curis vero cibus q[ui] debet ſanis eſt inter diſe & nō et ſemel, multus vero bis, mediocris aſt & t[]e peratus ter in duobus diebus, cibari aſt ſemel in die nocet pinguisbus & groſſis & ſubſtineti tibus laborē & motu. H[]ij enim multo cibo in- digent & eoonuerſo, & oportet qu[]ilibet ho- minu[m] qu[]erere cibī ſibi conuenientē. Nam poſ- ſibile eſt mala cibaria non interſicere quod[]da qui confueti & nutriti ſunt in illis & non de- bet totaliter illa relinqueru eſt sicut alij homines, & poſſibile eſt bona cibaria nō cōuenire qui- bus d[]a vn de ſit necesse ipſa dimittere cibaria ve ro conſueta ad quæ virtus appetitua tendit et ſimala ſint meliora ſunt nifi ſorte multi noco- menti fuerint nec decet vt[]i affidue malis cibis, & ſi vſus eius fuerit ſumat laxatiu[m] cuitus eſſe c[]tus ſit educere humorē generatum ex illis ci- bis, in hora vero cōmelitionis non eſt necesse", "illud ſumere & bibat poſt illud aliq[ui]d per quod rectificetur eius cōplexio & emendetur ſicut diximus.", "De indecenti cibo. Cap.II.", "Cibor[]e indecenti[]u q[ui]dam eſt indecēs a ſe ad nutriendi ſicut ea q[ui] manifeſta ſunt in malicia nutritionis vt p[]ſices faliti & panis aridus & caſeus ſiccus, allia, cepe, & hijs ſimilia. Alid vero eſt indecens ſua quartitate, licet decens ſit in ſe, vt eſt panis mundus q[ui] uis ſit vtilis in ſui natura equali corpori in mul- tus vſus eius corrúpit diſgestionē & paucus ſt- militer corrumpit ipſam. Nam multus gene- rat crudī ſlegma paucus vero generat corru- ptionē. Quod eſt qa[] ex primo genera[]t ſanguis corruptus f[]legmaticus, cibus e[m] ſumptus pre- ter opportunitate[] corrumpit & ſi ſit bonus & multo magis quando admifcetur cum eo ali- quid corruptiui, quoniam bonitas panis mundi cum malis cibis ſumpti deſtruīt aut permane- bit in Stomacho diuſtius c[]oporteat, aut forte preſpoſuerit quod poſtponi debet, vel econ- uerſo. Aut forte ſumpſerit cum eo aliquid q[ui] ad ſui diſgestionē magis longi[]tēpus requirit, aut magis breue qu[]ui] oporteat, aut erit inco- niens & excitatur cito exire, aut cu[m] rebus de- iſcendentibus de Stomaco anteſt perficiatur eo rum diſgestio, aut biberit ſuper eo multa aquā vel c[]oederit multos fructus, aut ei aliq[ui]d viſco ſum preſpoſuerit, vel ex cauſa ſelli[]ſtomachi ei aduenieni[]u vel ex debilitate Stomaci qui ag- grauatur a cibo aut multis humoribus in ſuis villis exſiſentibus anteſt cibus ad e[m] pertuven- at. E[]orum a[]t[]ut quæ corrumpunt & offende[]t diſgestionem ſunt ſumptio diuerſo cibore in vna comethione & præpoſito groſſo ſubtili & diuerſificio ſerculore et diu permatere in comethione ita vt ſit longu[m] ſpaciu[m] inter prin- cipium comethionis & finem eius. E[]t oportet eſſe cibum in temporibus frigoris a[]ctu calid[]u in eſtate vero frigidum. Et cauendum eſt a ſer- culo valde calido vt ſerculo ſtatim ab igne a- moto & a cibo valde frigido. vt cibis niue in- frigidatis. Sed poſtet ea ſumere tempore inten- ſi & v[]tlimati caloris, melior vero & vtilior co- melio frigidorum eſt in regionibus frigidis et in temporibus poſt quæ ſequitur quies & ſomnus. Fructus autem humidi præponendi ſunt cibo preter fructus in quibus eſt coadu- natio[m] & moram trahunt in Stomacho ſicut ci- tonia poma & granata. Et quod bonum eſt in cōferatiōe sanitatis eſt p[]ſeruatio a fructibus humidis & multo vſu hor[]i p[]ſor[]i. Sed an[]t", "Cibaria inco[u]nem mul- tiplicia exiſtunt", "A cibis nimiui ca- lidis & frigidis maxime abſtinen- dum eſt", "d. 3", "alibujus cibariorum in cibario cibarii in cibarii in cib

Liber Theorice

Guarlet

multo vſus fuerit ſumat poſt eos laxatiuum,
aut exerceat fortem motum nec multum dor-
miat poſt eos. Et confert acceptio humido-
rum fructuī apud vehementem appetitum ad
eos, ſed non multum comedat de illis, nec in die
quo fatigatus fuerit aliquo labore, nec apud
inflammationem ſtomachi. Et ſecidum hunc
modum potest ſumi de ficubus & vuis qm p
alijs fructibus & oibus temporibus meliores
ſunt. Cu i vero nec eſtarii eſt ſumere laxatiuī
non ſumat illud quod vigorofum eſt violen-
tum ſpeciebus laxatiuīs, ſed q laxat & educit
ſeces tantuī & vt mundiſicet ſtomacuī. Epar &
inteſtina ſcut triferā paruā mixtā cum yera &
turbit & ſcut pillulas aromatū & pillulas de
aloe & maſtice & ſcut guarſet, e citonijs et da-
ctilis & ſimilia. Et poſt bonuī cibuī non mouea
tur forti motu nec fatigetur in alioquo exerci-
tio artis nec bibat multā aquā, aqua enim ſta-
tim ſumpta poſt cibuī prohibet ſtomacuī vt nō
circuat cibi & poſſibile eſt qāp, puocare vo-
mitum, aut facere fluxuī ventris, & oportet vt
non ſumat de aqua ſupra cibuī niſi modicuī do-
nec congregere cibus in ſtomaco, deinde perfici
ant ſuum potuī. Quidā vero ſunt in quorō ſto
maco digerimē groſſi cibi & corrupeuī i ipſis
ſubtilēs cibi Vnde oportet hos nutriri cū ſubti
libus primo, deinde adminiſtrare eis groſſa &
huius cōtrarii oportet fieri in hijs quorō natu
ra contraria fuerit. Illi aſt in qbus abundant
humores nocitiui vtantā abis generantibus hu-
mores contrarios vel nocitiuus humoribus &
hoc modo reſiſtet gñationi illoſ humoſe.

TRACTATVS.XIII. ETIAM DVO
continens capſ. De regimine potus
aquæ ſequitur, Cap.I.

A
Qua non debet bibi ieiuno ſtomaco,
nec in ipſa comeſtione, nec poſt ipſam
quouq, per ceperit alleuiationē ſupe
riorum partuī ventris in eo modo q incipiat
ſitis, & non debet bibere de ea vſc, ad faturia-
tem donec alleuieuē ſuperiora ventris & deſe-
dat cibus tunc confert potus aque, & oportet
cauere potuī aque niuus qui debilis eſt neruis
& habens debilem ſtomacuī & epar & fel frigi
da & vniverſaliter oes habentes debile ſigetti-
onem. Carnoſi vero & ſanguinei & rubei co-
loris non eſt nec eſſe abſtinere ab aqua & opor
tet cauere potuī multe aque frigide apud ieu-
num niſi habuerit calore ſorte inflāmatiuum,
aut ſebrē & caueri oportet poſt balneum, &
poſt coitum & poſt ſorte motuī, potest tamen
ipſam bibere paulatim vna hora poſt alia quo

uſc] ſitis recedat vt non offendat neruos toa-
maci ſua frigiditate, nec bibat aquam in nocte
quoniā poſſibile illam ſitim eſſe mendacē qd
ſi biberit aquam & ſitis pro tanto non recedit,
sed augmētatur & magis incitatur oportet to
lerare ipſam et expectare per horam quoniam
recedet ſitis.

De iuuamento potus vini Cap.II.

V
Inum boni eſt pro conſeruatione ſa
nitatis ſi ſumatur ſuo loco & ſtěpore
& cōplexione debita & cum eguali-
tate & ſua quantitate & qualitate ſimiliter de-
bitis, tunc em iuuat digeſtionē vſtimo iuuamē
to & ſmpinguat corpus & oes humores ſub-
tiliat & exſiccat eos p corpus, ſetificat animam
& dilatat ipſam clarificat ſenſus acuit vinā &
addit & multiplicat naturalē calore. Et eſt qui
dem nec eſſe quod non ſumať vinū ieuuno iſto
maco, nec apud ſamē nec ſupra ſorte cibū, nec
poſt balneuī, nec poſt ſorte motuī nec repleatur
de eo dōec aggrauet ſtomacuī, nec ſumať poſt
ingriletať qm tunc offendit magis cęteris
modis, nec accedat ad ipſum calidus cōplexiōe
nec in tpe caloris & ſubſtinentes paſſiones cali
das & habentes caliduī epar. Exceſſus aſt po-
tus vini & eius affiduatio offendit, ductit enim
ad tremore et ad amiffionē medietatis partis
corporis & apoplexiā & ſuffocationē et mor
tem ſubitaneam & dolorē iuncturaruī & paſ-
fionē doloris que dicitur arnaglas, & ad ma-
niam & epiſentiā & p[uiſm & egritudinē per-
mixtiōis intellectus que dicitur melancolia &
occeationē oculorē ad multas egritudines ſi-
nem numero. Et eſt quidē oportunus potus vi-
ni habentibus cōplexionē frigidā & tempore
frigoris & in etate frigida, & ei cutus digeſtio
eſt difficilis & off enditur a potu aque, ſed qui
eſt contrarię conditionis horum, non accedat
ad ipſum. Modus autem iuuatiuus potus eius
cui nocet aqua, eſt quod ſumat de eo poſt cibu
moderata quantitate vt non deueningt ad inebri
etatem & poſſibile ſit quando, iuuare ebrie-
tatem ſinon fiat niſi ſemel aut bis in menſe, &
prædipue habentibus complexionem frigidam
ſed parum confert habentibus complexionem
calidam. Pueros autem oportet non guſtare
de eo propter debilitatem membrorum ſuorē
& etiam magnos ſenes. Regulæ autem ſuma
ptionis vini ſecundum debitum modum plus
tes ſunt & ſcripte ſunt in libro de cibus. Yſaac
filij Salomonis & libro de vino ſapientis Ra
ſis.

Vini ad
qid boni

Qui vit
nō et ſi
mentum

Leo
vini poſ
culo

arnaglas

Quibus
magi cò
ueniat vi
num

Modis
ſumidi
vinum

Regula
de vino

Alfaharui.

For XXI.

TRACTATVS. XIII. TRIA HA-
bens capla. De regimine munifica-
tionis corporum a ſuperfluita-
tibus, Cap. I.

Quando
euacuādu
est. l. per
egetione
per vrina
p. fudore
vomitú

Q
Vi sanitate intendit conſuare & ſu-
um corpus mundum tenere, oportet
illum toto poſſe præ ſeruare a cibis ge
nerantibus malos humores & cu-
rare laxationem quando percipit plenitudine,
& in temporibus quibus conuenit purgari &
procurare motum & laborē, nam quodlibet
horum aliquid generum ſuperfluitatu educit
& ſi fuerit illud quod per eſtetiones educitur
minus quantitate ſumptog debet laxatú tunc
cum rebus temperatis, & quando minoratur
vrina debet prouocare ipſam donec redeat ad
quantitatem in qua prius erat, & hoc cum re-
bus conuenientibus ad hoc ſicuit cum ſecania-
bin & ſemine melonu & citrulor. ſe, & apj
& ſimilibus, & ſi minoratur ſudor exerceat ſe
laborare & fatigatione temperata donec ſuſet
& ingrediatur balneum. Et ſi ex nimio vſu ca-
lidorum generantium coleram rub, perceperit
eius dominium educat eam cum temperatis
rebus vt cum mirabo. citrinis prunis tamarin,
aqua caſei & ſuco granator. cum nuaſte ſuis.
Si vero ex negligencia & pigritia eam non pur
gauerit, ita quod multum abundauerit in cor-
pore, oportet tunc euacuare ipſam cum rebus
fortibus. Si vero ex nimio vſu abore ſumido
rum perceperit abundantiā flegmatis affueſcat
ſumere triferam mixtam cum yera, & turbit eti
am puluerem zinziberis cum turbit & zucca
ro. Quod ſi ſentit gravitate in ſtomacho & ap
petitus deficit nec appetit nifi res acutas & alij
cibi eum grauat & precipue dulces & pingues
Tunc debet facere vomitú cum ſale & ſinapi,
porro & raphano & ſimilibus. Si vero in cor
porre plenitudo fuerit & eſt rubei coloris diuer
ſas alterationes ſuſcipiens debet flebotomari,
& debet facere alias euacuationes omnes tem-
perato modo, ſicuit coitum, & purgationem
gutturis per gargarilimum & mundificatione
dentium & ſternutatoria & oportet ipſum eſ-
ſe ſollicitum circa expulsionem ſuperfluitatum
vt ſtercoris vrine & ventolitatum & non ne-
ligere ipſarum exitum.

Sequitur nunc de conſuetudine. Cap. II.

Dixerunt ſapientes quod conſueto
eſt ſecunda natura, & propter hoc o-
portet ſeruare conſuetudines & pro-
cedere ſecundu regimen modi ipſarū nifi forte
exceſſerint in malicia, tunc enim oportet elon-
gari & tranſſerri ab eis paulatim, & oportet

multu caturæ vt nifi ſemper procedat per vnſ
modum eadem conſuetudine in cibo & potu
conſuetis, aut in hijs a quibus ſolet abſtinetur ſi
cut de ſomno & eſtetione coitu & motu & ſi
milibus. Nam ſi vnum modum continuo ob-
feruauerit offendetur poſtea in ſui complexi-
one quando ex illo modo tranſiertur & ab ea
dem conſuetudine recedet. Quapropter opor-
tet vnum quęq. docere & regere ſe & corpus
ſuum in omni re & modo & eoq. contrarijs,
nelſit enim quid contingat in poſterum & do-
minetur ſuo ſpirituui, & affueſcat naturā ſuam
tolerare frigus & cauima motum & quietem,
& ſingula cibaria in quibus humana vita con-
ſiſtit, nec valet eſſe abſq. ipſis & mutet & vari
et tempora ſomni & vigilię quietis & motus,
que quidē in pceſſu dieru necesse erit variare.

Deregimine infirmi. Cap. III.

Regula vnviueralis & iuuanția in regi
mine infirmi conſiſtit in tribus mo-
dis curationis, ſin conſeruatione vir
tutis infirmi vt non corruat anteq. egritudo
ad ſtatum perueniat vt cibari ipſum cù re qua
appetit recreare ſi appetitus deſecerit, ita tam
q. ille cibus non multum noceat. & letiſcati a-
nimam infirmi & ei ſignificare & pronuncia-
re aduentu eoq. que ipſe expectaui vt per hoc
prouocetur ad gaudiu & auſeratur ab eo tri-
ſitia & pronunciare ei cito euafurū eſſe ab illa
inſirmitate & quia faciſis curationis eſt & con
fortent ſui animā bonis consolacionibus & ex
emplis Ietiferis dicendo talis ſanatus eſt ex in-
firmitate ſua que difficilior ſuit tua & ſimilib
& oportet eſſe medici intentionē ad educen-
dum cauſam egritudinis & vigorare virtutem
infirmi, ſi debilis fuerit, & ſi per hoc augeat in
firmitas ne forte deſiciat eger dum tollitur ei
cibus, aut remittitur apud tempus ſtatus egri-
tudinis, & qn dubitauerit medicus & timuerit
de caſu virtutis infirmi nitaſt confortare virtu-
tem plusq. remouere cauſam.

ordinat
regimen
ſeruarepe
nitus non
omnibus
prodeſt

Egritudi
nis cauſa
educēda
eſt & vir
tus cōfor
tanda

TRACTATVS.XV.COMPREHEN.

dens cap. vnicum, De regimine acu-
torum morborum.

Regimē acutorō morborō eſt triplex,
vnū eſt regimē i vltimo fine tenuita
tis, ſcdm eſt i fine tenuitatis, ter tibi ve
ro eſt regimē q. non eſt in vltimo fine tenuita
tis. Didimus auiſt q. regimē in vltimo fine tenui
tatis eſt vt cum virtus eſt fortis & egritudo eſt
in ſuo ſtatu & terminatione qui quidem fit in
quarta die aut ante, tunc eſt necesse regere infir
mum cum hijs dietis ſubtilibus & hoc eſt re-
gimen quod in vltimo fine ſubtilitatis exſit.

d iij.

Conſuere
do altera
matura

Liber Theorice

Secundum vero regimen in fine subtili- tatis est vt cu virtus ex fit fortis & egritudo est apud suum ſtatum & terminationem qui quidem non tranſit diem ſeptimum. Tunc eſt neceſſe regere infirmum cum ydromelle vel iu lep tale regimen eſt in fine tenuitatis ſed non vi timato fine. Tertii vero regimen eſt dieta ſub- tillis vt cu virtus eſt debilis debet regi cum pita- na & hoc dicti subtile regimen. Iſte eſt modus regiminis acutarum egritudini & radix ſuper qua debet ſe fundare medicus. Paſſiones ſicæ curari & nutriri debent cum hijs per quæ paſ- ſio naturæ allevietur & approximentur ad e- qualitatem in ſuorum quantitate & qualitate

Tertium regimen

Paſſionis ſicæ regi men

Conualeſcentes ab egritudine regi debent cum eo regimine quo in ſua infirmitate regebant nec cum hoc totaliter relinquere debent regi- men quo vſi fuerint ante egritudinê. In curati oſtone egritudinis debet medicus niti reſituere ad termini illius ſanitatis in ā prius ante egro- tarext eſtiterit, non aſt ad perfecta ſanitate & cōplexione equalē penitus. Aegritudines ſicce pueri & ſenium in quibus apoſtema genera- tur non currentur cum hijs que calefaciunt hu- morem apoſtematis cum virtute & ipſum re- percutiut nifi cum hijs que attrahant humo- rem & educāt illum cum virtute ſed faciat hoc cum rebus temperatis. Regere debes infirmum in acutis egritudinibus cum rebus frigidis & humidis quanti potes & relinque ſultitiam me dicorum qui non habent veram ſcientiam cir- ca hoc, dicunt enim quod res frigida impediebant geſtionem & tardare facit crilim, ſed in hoc re- giminem nihil ſefionis contingit, & priuatio eius ducit infirmum ad periculum mortis nifi fue- rit verificata penes te preſentia diſeſtionis & exſeſſus crifis. Aegritudo que contrariatur cō- plexioni inſimi periculofior exiſtit & que cō- uenit cu cōplexione magis eſt curabilis ſicut ſe- bres vrentas in ſenibus & paraliſis in pueris & eōc tratio. Membru calide cōplexionis in quo accidit egritudo frigida oportet calefacere for- ti & diuturna calefactio, ſi vero accidit ipſo egritudo calida non oportet ipſum inſrigida- re vltima inſrigidatione, ſed eo modo quo ad ſui primam naturam reheat & ſimili modo de alijſ qualitatibus. Quando fuerit membru ſic- ce complexionis & acciderit in eo vlcus opor- tet ipſum curare cum medicamine fortis exſi- cationis valde quemadmodu vlcera nafi auris- um & omnium membrorg cartillagino ſorum curantur cum ferrugine ferri & cum compoſi- tionetroc. andaron que vltimę ſunt exſiccati- onis. Vlcera vero que ſiunt in carne curantur cum compositione vngu eti albi & ſub predi-

Regimē egritudi- nī ſicca pueri & ſe num

Acutæ ægritudines reh? frigi dis & hu- midis cu rantur

Egritudo cōplexio ni inſirmi cōtraria difficilis eſt curæ

ctis in ſiccitate exiſtit. Quando oportebit nos curare aliquod membrum debemus admīcere cum medicamine aliquid quo nutriatur mem- brum illud. Si vero fuerit illa ſpedes res cibalis laudabilior erit neceſſe curare proxima equali tati & aromatica. Et si poſſibile fuerit ipſam eſſe de genere abi hoc eſt quod vltime queri- tur. Species aromaticæ & ſtiptice & coaduna- tiuæ que propinque ſunt equalitati ſingulares ſunt ſua proprietate ad conſeruationem virtu- tum naturalium & conſortione membrorui principalium. Quod curare poteris cum cibis noli curare cum medicinis. Elongare a medici- nis extraneis toto poſſe donec veriſicetur tibi earum natura & iuua men tū cum teſtimonio & experimento. Melius eſt minorare compo- ſtioniem medicināri simplicium quam ipſam multiplicare vt veriſicetur tibi quæ illarū effica cior eſt in iuua mento, quoniam medicinæ ſim- plices plures & inſinite ſunt, vnde ſollicitudo in earum compositione non nifi labor & vani tas eſt. Intentio relinquendi humore & cōſor tandi naturā vt eum ſubtiliet, & poſtea expeſ- lat melior eſt quam ipſum per laxatiuom aut vomitum educere nifi forte natura fuerit debi līs vt non poſtit ſupra humorem dominari. Quâdo due ſpecies iuua tiuæ egritudinis ſequa- nis naturæ & iuua menti occurrerint elige de ip- fis que aromatica eſt & faci lioris propinatio- nis & de qua magis nutrī natura. Nam egris- tudines que generantur ex defectu qualitatis & quantitatis humorum pauciores ſunt egris- tudinibus quæ generantur ex ſuperabundan- tia ipſorum & propter hoc vt plurimum deu- ant medici in euacuatioe. Noli eſse promptus in curatione membri multi ſenſus cum medi- cinis fortibus ſicut oculo ſeruorū ſtomachi & matridis quoniam incita bunt in ipſis accide- tia peſſima. In curatione vero membrorui groſ ſorum ſit ſtudium tuum cum medicinis vehe- mentis vſtionis & profundationis ſicut in paſ- ſione ſplenis attenduntur radices capparis ſina pis allium filuſtre & ſimilia. Quando indige- mus euacuatione & alteratione cōplexionis et inuenitur vna res vtrum q faciens. Accipiatur ſola quemadmodum pro diſcracia col. rub. in febre vrente attendimus granata acetofa ſimul cum pulpa & cortice & ſicut pruna, hec enim cum educant co. rub. alterant etiam complexi- onem & eam ad melius immutant. Caue toto ſtudio non propinare euacuationem apud de- fectum virtutis, ſed ſtude alterare humorem & ipſum tranſmutare cum cibis quorum com plexio ſit contraria complexioni humoris do- nœc alterent ipſum. Cauendum eſt penitus a

Dieta et bilior, ca ra ĝe nis cina

Simpli um copio vitanda

Membra multi fori ſus moſto cinis fori, tibi neque curanda. ſunt

Alfaharani.

Fol. XXII.

multa euacuatione & maxime in tempore ca-
loris quoniam caufat multas & pellimas egri-
tudines. Quodcunque membrum habens ope-
rationem multi iuuamenti si acciderit in ipso a
poftema noli curare ipsum cum rebus diffolu-
tiuis tantum aliquo modo, sed misce cum me-
dicinis akqua eius virtutem confortantia, &
etiam si fuerit de genere difficilium apoftema-
tum confortabis ipsum cum rebus coadunatu-
ris aliquantulum, & propter hoc fuit de con-
fuetudine medicor, adminiftrare huiusmodi
emplastris ftomachi & epatis.

TRACTATVS, XVI. ET VLTIMVS
etiam vnicum habens Cap. De euacua-
tione humorum cerebri & cete-
rorum membrorum.

Cerebrì
euacua-
tio & cu-
ra

Alſnam

Stomaci
euacua-
tio & cura
Epatis e-
uacuatio
duob9 fit
modis

pulmonis
euacuato

Cordis
euacuato
ehra eſt

Splenis
euacuato

Inteſkino
rii euacua
tio

E
Vacuatio humoru̇ cerebri fit cum ſter-
nutorijs & gargarſatione gutturis &
cum rebus laxatiuis quarum proprietas
eſt ad caput ascendere ſicut cum ſticados collo
quintid, aloe, & raſura capillorum capitis &
peſtinatione cum pectine & fricatione cū pan
no aſpero & linitione cum oleis & cauterio cui
igne in vertice in loco coniunctionum offium
qui diditur alſunam & infrigitatione ſue com
plexionis cum reque inſtillatur auribus & cū
attractione olfactus per nares & inſufflati =
one puluerum in ipſis, & per apſpositionem
ventoſarum quando accidit ei frigidus aut ca-
lor & per emplastratione cum ſale caleſto,
aut cum caſtoro puluerižato cui aceto. Eua-
cuatio humorum ſtomachi fit cum vomitu &
laxatione ventris & cum alteratione complexi
onis cum cibis & emplastris. Euacuatio epatis
fit duobus modis, quia quando egritudo eſt
in ſui gibboſitate fit cum prouocatione vrinę.
Si vero fuerit in concuuitate euacuatur cui re-
bus lenientibus naturam & laxantibus com-
plexionem cum cibis & emplastris. Euacuatio
pulmonis fit per ſputum & eius complexionis
alterationem cum cibis & ſupino accubitu &
linitione pectoris. Euacuatio cordis rara eſt,
fed aliquando fit de ſanguine, & hoc fit per fle
botomiam venе ſiniftrę quæ dicitur basilica.
Et eſt vena inſerior trium venarum quæ ſunt
in brachio & per alterationem complexionis
cum cibis & per emplaſtrum ſub pectore cum
rebus frigidis & calidis potentiā & actu. Eua-
cuatio ſplenis fit cum rebus attrahentibus col-
ting, & per flebotomiam basilice ſiniftrilateris
& per alteratione complexioſ cum cibis &
emplastris. Euacuatio inſteſtinorum fit cum la-
xatione ventris & alteratione complexionis

ipsorum cum cibis & emplaſtris & clifterijs.
Euacuatio renum fit cum medicinis prouoča-
tibus vrinam & alteracione eorum complexi-
onis cum rebus calidis & frigidis mixtis & cū
emplastratione ſuper lumbis & cum clifterijs.
Euacuatio veſiçe fit cum rebus prouoacibus
vrinam & alteranibus complexionem cum
hijs quæ cum eis adiungitur medicinis, ſi, ſan-
tibus vlcera, aut alterare complexionem cum
vnctionibus & emplaſtris drca pectinem & cū
hijs quæ in virga immittuntur. Euacuatio ma-
tricis fit cum medicinis prouoacibus ſangui
nem menſtruī & cum clifterijs cum rebus pro
uocantibus ſanguinem menſtruum & aquam
citrinam & cum alteratione complexionis per
diſteria licinia emplaſtra & vnctionibus. Na-
tura enim expellit ſuperfluitates de membro
ad membruī, videlicet de forti addebile, aut ad
vias vrinę aut aliciuus meatuum exitus ſuper
fluitatum cibi, ita corpore expelluntur, &
expellit etiam ſagittas poſt multos menſes &
annos, & iam quidem viſum ſuit de quodam
cuuis dorſum ingreſſa ſuit ſagitta quæ poſt ſe
ptem annos exiuſt cum ſtercore. Omnes ſapi-
entes & intelligentes medicinaru̇ concordau̇ e-
runt in hoc vt cum non potest medicus ſuper-
ſtare cognitioni cauſe egritucinam cum ſolert
perſpicatione & clauſa fuerint ſigna cogniti-
onis, debet tunc viſitare inſirmu̇ & relinque-
te ipſum naturę, nec moueatur ad euacuan-
dum, aut ad mutandum complexionem. Sed
tantum ſtudeat conferuare virtutę inſirmi &
ipsam confortare ſi fuerit debilis cum cibo ſo-
lo ei conuenienti & quæ natura appetit. Sive-
ro diu proceſſerit & non queſtierit cibum nec
ipſum appetit & manifeſta fuerit in eo debili-
tas pulſus & continue debilitatur debemus ci-
bare ipſum pręter ſui velle. Quando fuerit in
corpore alioqu membrum quod frequenter
& continuo paſſiones inuadunt ſeito quoniu̇
ex debilitate illius membri præ alijs membris
eſt. Eſt enim ipſum ad modum ſterquillimj ad
ſuperfluitates. Vnde oportet tunc considerare
humores, quoniam ſi mali fuerint & non po-
test eos euacuare reducere a corpore noli ipm
curare, nec accedas ad ipſum cum medicinis re
pellentibus ab eo illas ſuperfluitates. Sed cum
hijs quæ deponunt eas ad ipſum & diffoluant
eas in ipſo, quod ſi potes eas euacuare, aut tráſ
ferre ad alium locum minus eo nobilē melius
erit. Et ſtude ſemper confortare membrum.
Membra quoq; confortantur cum hijs quæ
coadunant & infrigidant ea, conferuando ta-
men cum hoc caliditatem ipſoſ & bonis nu-
trimentis quæ ſibi attrahut, Paſſiones antique

ſ iij

Renſi euacuatio

Veficæ
euacua.

Matricis euacuatō

Mirabile
feu admí
ratióe di
gnuń

Liber Theorice Alfaharaui.

Interpo-
latio in-
ter laxati-
uas medi-
cinas fa-
tuëda est

& diuturne vt in pluribus ex frigidis & groſ-
fis humoribus generantur. Cum diu curaue-
ris egritudinem cum medicinis & nihil profue
rint transfer & muta medicinas ad contrarias.
Illarum quoniam signum est, quod prime me
dicinæ non competebant egritudini. Statue
tempora interpolationis inter laxatiua medici-
næ diuturne quia bonum erit pro conferua-
tione virtutis & precipue vt laxatiuë terminu-
nu laxationis non excedat & iuuare naturâ in ex-
pulſione egritudinis, quoniam & ſi medicina
agat in morbû morbus nihilominus agit in me
dicinâ. Quapropter oportet eſſe spacium tem
poris inter laxatiua, vt morbus laxatiuo non
præualeat. Caue ab vſu certo? ciborum malo
rum ad conferuandum ſanitatem quoniam diu-
turnus eorum vſus necessario generabit malu-
humorem & maxime hijs qui naturaliter ſunt
diſpoſiti ad generatione illius humoris ex ſui
malicia compositionis, aut malicia regiminis
in quibus non longo ſpacio deſit eius genera-
tio. Quâdo fuerit egritudo in corpore noli au-
rare ipſam cum re nocitiua, vel cum eo quod
contrariatur complexioni membrorum quo-
niam offendes multum in eo quod intende-
bas iuuare. Species acute valde non debet ſub-
tiliter teri. Quando intendis educere humores
a capite & cerebro & instrumentis ſenſuë ſit
laxatiuum cum pillulis magnis quæ quidè ac-
cipiendæ ſunt poſt cenam apud ſomnû. Quâ-
do humores in ſtomacho fuerint, ſit laxatiuë
cum puluere ſpecierum tritarum & cribellata
rum. Quando membra principalia debilia vel
inſirma fuerint & proponis laxare corpus ne
ceſſitate coactus adminiftra cliftere tantum.
Cum intēdis educere humores ab inteliſinis ad
miniftra laxatiuum ieiuno ſtomacho per pillu
las paruas & exerceat motum poſt ſumptione
arum. Quando fuerint pillulæ laxatiuë vetu-
ſte & aride non ſumantur, donec in aqua ca.
aliquantulum immittantur. Omne laxatiuum
col. rub. educit neceſſario. In laxatiuo ſenum
qui ætatem ſexagenariam transferunt non de-
bet miſeri aliquid pro laxatione col. rub. quia
neceſſario exibit cum laxatiuo & de humidita-
tibus quæ ſunt radices corporis. Affiduatio
ſlebotomie & laxationis ventris ſine cauſa diſ-
craſie, error est & mala conſuetudo, ſed hijs ſo
la mutatio regiminis est oportuna, i cibo ſom
no & quiete. Elongare oportet acutas medici-
nas ab hijs quorum membra naturaliter debi-
lia ſunt & regere illos cum medicinis equali cō-
plexioni propinquis. Cauendum est admini-
ſtrare laxatiuum pregnanti quia ducit embrio,
ni debilitatem in ſuis membris principalibus to

to tempore vite ſue. Illud in quo medici con-
cordauerunt & ratio & experimentum appro
bauerunt ante oculos tuos ſit & ſemper in vnt
uerſis tuis proceſſibus & contrariuſ contrariuſ.
Maxima neceſſitas in curatione egritudinum
poſt perfectam scientiam medicinę eſt require
re & viſitare infirmos & melius eſt, hoc eſt vi-
ſitare eos frequenter & ſuire ipſorum ſtatum
accidentia & ſigna. Nam poſſible eſt non
percipere egrum eius caufas profundas & eti
am ſi boni fuerit intellectus.

Finis Theorice Alfaharaui.

Liber Practice Alfabaraniij. Fol. XXIII.

### INCIPIT LIBER ALZAHARAVII
alias Azararij continens operationem
*leu practicam medicinæ, qui in
triginta duos diuidentur
tracitatus.*

### PRIMVS TRACTATVS PARTITUR in duas sectiones, quare prima est de egritudinibus cutis & partium ex-ternarum capitis. Sceda lectio de alijs capitis egritudinibus & etiā neruoR. Primacy & p[ro]ctio diuident, in. xvij. capitula.

Cap. primum de enumeratione
pallionū cutis capitis.

### ASSIONES CV

tis capitis sunt, paſſio
vulpis, paſſio ſerpen-
tis, caluicies, depilatio
capilloræ, eoR cillio, eoR
dealbatio ante te
pus debitum, calus pi-
loR ſupculioræ genera
puſtularæ & apoite-
matum ſcabiæ & pru-
tritus, & tinea, pediculi
& hūdiditas quæ generat ſub cuti capitis, mul-
titudo ſudatiōis, difficilia apoſtemata, humo-
tes & genera collectionum.

De paſſione allopiciæ: Cap. II.

Vulpis

Caufæ
alopiciæ
tes

Signa ex
ſlegmate

Sig.co.
rubeç

Sig o
nigro.

Vando alterat cōplexio cutis capitis, ita vt caput depicet appalauerit inſtud antiqui paſſionē vulpis proper duo, tum qa. pili vulpis ſunt ſubtilēs & q[ui]n cōfricant p[ro]longuā cadut, tum etiā qa. huſus modi paſſio accidit vulpi. Caufæ vero que generant ipsam ſunt tres qa. aut g[na]t ex flegmate putrido, aut ex col. ru. vſita, aut ex col. ni. corrupta, & non fit de ſanguine nifi in ſui na- tura corruptus fuerit. Signa indicatua caufæ ex flegmate ſumunē ex etate patientis ſi fuerit ætatis ſenectutis, & a ſui cōplexione ſi flegma tica fuerit albi coloris groſſus & mollis, cōpo- ſitione ſui corpis et ab eius cōfuetudine ſi vſus fuerit cibis frigidis & humidis & fuerit locus depilatus albus & tinea adhrens ei. Signa in- dicantia cauſe col. rub. ſumunē ex etate patientis, ſi iuuenis eſt & eius cōplexio colerica citri- ni coloris & cōpoſitionis corpis ſicce & vſus eius regiminis fuerit cum cibis calidis & fuerit locus depilatus declinans ad citrinitatē. Signa indicantia cauſe col. nig. ſumunē ex etate pati-

entis. Si fuerit mundus & eius conditio & cōplexio melæcolica & nigricoloris & corpus ſu- tum ſiccti & macilenti & locus depilattis deci- nās ad fumū & nigredine & ſu[n] regimen deci- nauerit ad ea q[ui] col. nig. generat ſicut carnes ſa- litas, ſal, caules, lentes & ſimilia. Curatio vero allopici p[uenientis] ex cauſa flegmatica eſt ad minitrare patienti id quod mundiſcat capit & corpus & a flegmate. Si confenſerint t[em]p[us] anni etas conſuetoſus ſanitas viſceru & c[eteri] modi & conditiōes determinati apud tracitatu[rum] potus laxatiuR c[ui]t pillulis cōpoſitionis ſto- maticon que cōpontuntur ex xi. iſpecibus ſicut ſcriptu[rum] eſt in parte cōpoſitionu[n], aut cum maſt but de agarico & ſimilibus, aut c[ui]t y[er]a rufina, aut y[er]a gal. aut y[er]a pigra cōpoſita c[ui] colloq. aut theodori[c]o vt purget[ur] f[leg]ma de ca. & ſace re vomitu[rum] poſt repletionē c[ui] cibis c[ui] radice ſi- napi tinnina p[ic]ſe ſalito & ſecanijabi n. d. melle & aqua tepida, aut aqua decoctionis aneti c[ui] melle. Et ſi voluerit fortu[n]is hoc qu[er]at in parte de cōpoſitionibus, & debet nutriri patiēs c[ui] cibis generantibus c[ot]ratiu[m] humorē f[leg]mati, & q[ui]n fuerit t[ibi] veriſicata diminutio humoris & mundiſcationis corpis & rectiſcationi corru- p[utionis] ſanguinis, ſit tu[n] ſtudiu[n] curare c[ui] linia- tionibus & emplaſtrationibus ſcriptis in ſu- is locis, poſt ſtricationē c[ui] aſpero p[anno] donec tubeat cutis, & ſi rubiſicata fuerit cutis c[ui] hoc par[n] ſcias eius curationē eſſe ſacilē & propin- quam. Si vero multi[rum] rubiſicata fuerit eius cu- ratio difficilis erit, & poſtea ſtricē c[ui] forti ce- pe, aut c[ui] cepe naroſco, aut c[ui] cinere corticu[n] a tuellanar[u] & amigdalar[u] amarar[u] vſtaru[n] cum ſuis corticibus & tritaru[n] c[ui] oleo oliuaru[n] de[n] de linia[t] locus c[ui] eo ſi egritudo fuerit recens. Et ſi egritudo fuerit antiqua ſtricē locus c[ui] al- lijs & ſinapi euforbio & p[ire]tro tritis c[ui] ſelle bouis, aut ſtricē c[ui] ſemine v[rt]cire t[ri]to c[ui] oleo ſilamino, aut v[ing]at c[ui] tapſia trita & liquefa- cta c[ui] cera, & ſi locus viſcerat, ex hoc curet c[ui] marian albo donec ſane[]t vlceratio, & ſi he[n]co[nt] p[ru]fuerunt & acciderint in loco depilatu[rum] mor & apparuerit in eo infectio ſimilis calci. Curetur tutic[c] p[ice] humida ſicut determina- timus in ſuo loco & hoc eſt expertu[n]. Medicina experta adhe[]c accipiat[ur] pardon, & eſt qu[odd]a animal q[ui] nascit in ſepulchrijs mortuR & co- quatur in oleo c[om]uni & linia[t] c[ui] oleo allopi- cia antiqua & tinea ſepe & ſanabi[t] c[ui] auxilio dei. Curatio a[ut] allopiciæ ex cauſa col. ru. fit p[er] flebotomia venæ capitis. Si p[le]ctoria in eo ap- paruerit, & apponan[t] vento ſe c[ui] ſcarificationē vt educa[t] ſanguis q[ui] dicit almaharma. Si vero fuerit aliud prohibens ex etate infirmi cōſue-

cura alo-
ex cauſa
f[leg]mati
ca

Marbut

Marhan

Bardon

Cura ex
cauſa co.
rubeç
Almaha[
g]ma

Liber Practice

Matbuc

tudine tpe anni, & debilitate virtutis & ceteris cōditionibus flebotomie, poitea vero fiat eua cuatio colere ru, cù aqua caeli & camonea & eit φ accipiat de aqua caeli lib. cù pondere v=nius denarij camoneæ p̄parate l̄cim artē, & fumatur in ieniunio pōit p[er]tuationē a malis ci bis & hoc fiat l̄pe, aut fiat euacuatio cù mat=buc, mirabolanoæ ciarinæ aloe & camonea & ceteris laxatiuis hijs similibus scriptis in suis locis & li indigebit fortiori hoc laxatiuō accipi at de pillulis fortibus ad hoc cōpositis & regat cù cibis frigidis q[ui]e cōplexioni cōtrarienſ, & cauat ab omni cibo generante colerā ru. & al fiduet balneu̇ aq[ue] dulcis, & eſfundat multu̇ aquā tepidā ſup corpus & non multu̇ ſudet in eo vt non exſicceſ ſu[n] corpus, & addat in ſom num & ocu[n] & poſt[em] verificata fuerit penes te diminuto humoris & mundificatio cōpatis a colera, ru. & r[ec]tificatio corrup t[ō]is ſanguinis ſtude tunc fricare locu[n] cù petia panni lini aſperi donec locus rubeat, aut ſcarſicceſ cù ferro poſt[em] abraſus fuerit pilus cum p[il]otro de calc[em], aut cù rafario, ſi multu̇ rubet & humor eit multu[n]. Dein de vero liniat cù olibano puluerizato & mixto cù aceto & itercore muriu[n] cum aceto, & radicibus cannarui v̄tis & correcibus auellana[em] & amigalamaris v̄tis cum suis corticibus, & ſi ori[n] in loco tumor & calc[u]cies cureu[n] cù medicu[n]is fortibus ſcriptis in ſu is locis. Curatio vero allopiæ ex cauſa coler[n] nig. ſit per euacuationē coler[n] nig, a corp. & a capre l[ui] non fuerit aliud, p[h]ib[es] ex etat. intiru[n]mi & alij[s] cōditionibus cù madbuc de epithio ſimplici aut cōpoſito ſicut ſcriptu[n] eſt in ſuo lo co, vel c[ui]a yera logodion c[ui]a aqua epit. imi aut ſibi ſimile eo[ra], ſ. q[ui]e educunt coler[n] nigra & regat c[ui] cibis cōtrariantibus coler[n] nigre & vtatur balno[zo] t[em]perato de aqua dulid, potu[n] vint o[d]oriferi. Et cum verificata fuerit penes te di minuto humoris & r[ec]tificatio corruptionis ſanguinis ſtude tunc fricare locu[n] c[ui]e cepe & li[n]napi, aut c[ui]a p[iet]ro cōpositis vel ſeparatis & li nire ipſum c[ui]a itercore muriu[n], vel fructu lauri vel amigalamaris v̄tis c[ui]s ſuis corticibus vel c[ui] rebus fortioribus hijs ſcut c[ui]a euforbio & tapſia, p[ice] & k[itran] vt ſcriptu[n] eſt. pp[ri]o loco de emplaſtris. Et ſi corrupta fuerit cōplexio ca p[itis] & aduenerit ei tumor non habet meliorē curationē [em] medicinā de p[ice] ſicut determina[u]tibus in ſuo loco de emplaſtris. Hoc enim ſa[n]nat hanc paſſionē cuiu[n]cun[que] cōplexionis fue rit & hoc expertum eſt.

Cura alio
pi. ex cau
ſa col.ni.

De egritudinibus tinee alias ſerpentis
Cap. III.

Hac aut egritudo eſt de ſpecièus allo
picie, & hec egritudo c[ui]a excoriaſt c[ui]s loci vocat paſſio ſerpentis qa[cori]tum eius diſcoriaſ. Sed ilta egritudo eſt acutio ris & fortioris corruptionis [em] allopicia. Sed eius curatio equalis eſt curationi allopiciæ.

Paſſio ſer
p[er]tis vo
atur

De curauicie. Cap. III.

Concordauerunt antiqui φ caluicies ge
c[er]aſ ex priuatione l[]umiditatis ſumi
de qua nutritur capillus ſcut ſit priuæ
tio humiditatis plan arti de qua nutritu[n] vel a
quantitate vel a qualitate vnde ſicca[radix, &
dicunt ſapientes φ caluicies non habet curatio
nem. Sed Gal[iar]i ſcriptit nomine antiquor: cōpo
ſitiones et modos in ſuis q[ibus] extimat iuuiare que
ſeripta ſunt in ſuis locis. Modus vero regimi
nis prohibentis eius augmentu[] apud ſui p[ri]nci
pium eſt regimem quod dicemus ſubſequenter
in depilatione capillor[em].

Cura
no cur-
bilis
Gal[iar]i
opinio

De depilatione capillor[em]. Cap. V.

Depilatio capillor[em] ex quatuor cauſis p[uc]enit. Prima eſt ex defectu nutrimē t[em]puniens in qua[rit]ate qua eius or[tus] non perficieur. Sed[ra] cauſa eſt ex corrupti: one humo[ra] quem admodi[que] accidit leproſis & longas egritudines ſubſtinentibus. Tertia eſt ex groſſitudine cutis capitis. Quarta vero ex mollicie euilic[em]. Signa cauſe defectus nutrimē t[em] ſunt ſicitas corporis & eius mades, modicum tempametu[n] cibi generatis tempatu[]r nutrimē tum. Curatio eius eſt c[ui]a aliaſuatioe balnei aq[ui] dulcis additione ſomni multitudine cibi & po[tus] vi[n]i rubeu[n] ſp[iti] vt augue[que] quantitas ſanguinis & multiplicem ſumi de q[ibus] nutritur ca[pi]llus & ſupponant[em] capit Medicinæ ſanguinē bonu[n] in radice capilli generantes ſicut laudan[u] oleum laurinum & canne v[it]e cum oleo me[n]t & maſtice & ſimilia. Curatio vero depilatiois ex cauſa groſſitudinis cutis capitis ſit c[ui] medicinis & olets aperientibus poros cutis ſicut c[ui] oleo camomille, oleo abſinthe, oleo aneti, oleo amigalaru[n] amara[em] oleo ſemis radicis et oleo laurino & ſimilibus. Et accipian[em] amigdale[m] a[que] v[it]e & abſinthe, & teran[em] & diſtempe[n]t c[ui] aliquo p[di]ictor[em] oleo[ra] c[ō]iunctim vel ſepa ratim & liniat caput c[ui]a hoc q[ui]m excellenter iu[u]t. Curatio depilationis ex mollicie cutis ſit cum eius illitione cum oleo granorum miri[ti], oleo maſticis oleo ro, & oleo mirabolano[em]. Vnde accipian[em] mirabolani & inſunde[n] in a[que] frigida, de[i]de coquant bene & expru[n]man[em]

capillar
depar[io]
ex q[ui]
ori o[ra]
fis

1

2

3

4

Signa a
nutrioni
vi deſeſi
Curia ex
de c[ui]a
nutrioni.

Curia ex
cā g[ui]oſa
tudinam
cutis
capiti

Curia ex
cutis mol
liuicem c[ui]a

["Alhabanij.", "For XXIII.", "& apponat sup illa expressione de oleo rof. bono, & odorifero & bulliant vſop ad cōſum ptioem aquæ & vngat caput cum ilto oleo in noſubus, in mane vero abluat cum aqua frigi da. Simili modo fit cù oleo olituarù quę non p uenerit ad tertia partem p[ro]ſectionis ipſarù vel accipiant miri folia & vranè & diſtemperent[em] cum oleo roſ. & vngat cum oleo caput quo- niam hoc cito facit oriri capillos.", "### De caſſione capillorum. Cap. VI.", "Scilicet capillorum & eorum incíſio ex duabus cauſis ſit, vna eſt fumus calidus ſiccus affectens ad caput. Alia eſt eius lotionis & p[ro]ſationis raritas. Signa a cauſa fumi eſt q[ui] hic frequenter accidit utiuenibus & calidis natu ra. Et curatio eius eſt purgatio eius cum infuſione mírabolanore citrinone vel cum maſcule de caſiſi. Alijs medicinis purgantibus colerá rub. Deinde flebotomatio venſe capitis ſi conſenſerint ætas virtus cōſuetudo & ceteræ conſitiones & declineſt ad cibaria molliæ & humidiá & aliduet balneu aque dulcis, & abluatur caput cù aqua inſuſionis p[il]ijſi ſeminis alteſ & ſeminis liní vel cù rumine ouïel vel cù aqua cu curbitæ ordei & ſimilibus, & vngat caput cotidie cù oleis frigidis & humidiſt vt cù oleo neſuſaris & oleo violato. Et accipiant ſolia ſiſa morum recentia & teran[que] & expriman[que] & ab ſuitor capilli cù expressione illa vel cum aqua malue & p[er]ſistentur frequenter & vtan[que] oleis frigidis ſicut diximus.", "capillorum\nſeu ex duabus\ncauſis ſit.\ncauſis\nSigna a\ncauſa ſu-\nmi\nCuræ.", "### De dealbatione capillorum. Cap. VII.", "De albatio capillorum ſeu canides ante c[ui]e p[er]us ex duabus cauſis prouenit. Qua rum vna eſt ex cauſa humoris flegma tici in ſtomaco & capite generati. Scda eſt ex ſuppirijs & cōrſtristatione animæ donec inſrigit datur c[om]plexio. Signa cauſe flegmatis ſunt frigiditáis capitis, vomitus flegmatis, & multitu- do fluxus ſputi & ſaliuæ & p[re]cipue c[ui] frigiditate c[om]plexonis. Curatio eius eſt minidifica re caput & corpus a flegmate c[ui] c[om]poſitionibus p[il]ulariſi ſicut cum p[il]ullis cotijs & p[il]ullis de maſtice etyera Gal[], et yera logodion & the odoricon & ſimilibus & abluat guttur c[ui] ſeca niabin p[le]vel c[ui] ſinapi & aqua calida & maſti cet p[ic]e humidá c[ui] zinſiberi quolibet mane & minuat coitú & euiet odore camphore, & effuſionæ aque roſ. ſup caput et ſimiliter odo rem fandali, & alior[que] frigidor[que] flore & vngat caput calidis oleis vt oleo ſefamino & oleo ca-", "momillino & oleo de keyri, & oleo laurino & ſimilibus & p[er]ſueret a c[ib]is generantibus fleg ma ſicut pulmenta de frumento, & farina & pulmenta de paltæ & carnes groſſæ, & vtat alſatis & frixis & bletis c[ui] ſinapi & accipiat ſi libet mane triferá paruam, vel accipiat quolibet die de mirabolansis conditſis viu[n] q[ui] eor[que] pro prietas eſt tardare canos in ipſor[que] affluenti. Si vero fuerit aliquid, phibæ ſumptionæ laxati uor[que] regat c[ui] hijs quæ diffoluunt flegma ſicut morabá de zinſibere & de galanga & moraba de menta & yſopo & electuarijs calidis, po tut mellis & firupo de mentaſtro & ſimilibus. Si y[rum] multa canicies apparuerit in capillis ſicut deatur tunc tingere eos nigris tincturis. Modus tincturæ ex parte accipiatur de litargiro & calce viuæ ante & ponatur i eis de aqua lepties quantitatis eor[que] & exponat ſoli tribus diebus agitando aquæ cotidie, poſtæ coele[que] aquæ illa & intincta in eo lana alba videat ſi denigrata ſit q[ui]a ſinò addat in illa aquæ ſi ſexta parte e[mi]us de litargiro & calce donec denigra[que] lana & c[ui] hac aqua denigrant[que] capilli & eſt expertum.", "Moraba", "Modus\nrinſturæ", "### De caſu pilorum ſupercilio[rum]. Ca. VIII.", "Cafus pilorum hor[que] ſit, p[er]titer tria. Quia caut ex h[ui]ore acuto, aut ex allop[icia], aut ex inchoatione leprar[que] & corruptione humor[que]. Et curatio eius eſt rectificare ſuum ci cum & vti regimine allop[icia], p[ot]ui laxatiui & mundificatione capitis ab humore predo- minante ſicut diximus. Deinde vngat cum hac vnctione quæ R[um] stercus muris vſtu[que] & diſtem peratur c[ui] melle. Aliud R[um] ligni aloes. 3. iij. ſter coris muris tantund[que] teran[que] & diſtempen[que] c[ui] oleo bono vel c[ui] quolibet oleo & vngat c[ui] oleo ſupcilia & loca faciei depilata.", "Cafus p[er]ſi\nlo[rum] ſup-\ncili[rum]\nextripli-\nſi cauſa\nEura", "### De p[u]ſutulis capitis quæ alſahara dicuntur. Cap. IX.", "Vnt quæda p[u]ſutule quæ dicunt alſahara, & dicunt ſic eo q[ui] ſunt i[n]eis foram[ia] parua ex quibus ſruit liquor viſcus vt mel qui generat ex f[leg]mate falſo. Et curatio earu[n] eſt c[ui] m[u]dificatione corpiſ & ex corruptis hu[mi]noribus f[leg]maticis c[ui] y[era] Gal[], & theod, aut ſtomaticon & ſimilib[que] laxatiuis. Sed ſi aliqua c[om]dition[ui] prohibuerit potu[que] hu[mi]ſumodi laxati uor[que] ſiat gargarilmus c[ui] rebus attractiuis f[leg]maticis & regat c[ui] hijs quor[que] c[om]plexio contra tria eſt f[leg]mati & p[er]ſueret de groſſis c[ib]is ſic[ut] cut de groſſis carnibus & pulmento frumenti vel paltæ & ſimilbus. Deinde vtat linitionibus diffoluentibus humores. Et accipiat fal aleat & nitru[que] aut aqua maris, aut lixiu[n]i & abluat", "Curatio,", "Canities\ndub[que] ex\ncauſis ſit\n\nSignacau\nſeflegma\ncuius c[it]a", "Cúra", "ello\ncon\ncon\nuto\n\nSed", "que\nſi\ncon\nu\nvna\ncon\nu\ncon\nu\ncon\nu\ncon\nu\ncon

Liber P[r]actice

Alraba

Curatio

cum eo ſre quæter caput, vel accipiant ſeces vi-
ni & cōburant & diſtemperant cī modico cal-
cis & aceto & liniaſt puitulæ cum eo in nocte
mane vero abluaſ cī aqua alcali aut aq̃ nitri.
De p[u]ſtulis capitis que dicunt alraba. Ca. X.

D
icunt hec p[u]ſtulæ dulces & generant
ex ſanguine corrupto, vnde fit in eis
fortis corroſio & generant ſuper eis
quam albæ vnde excoriatur curis. Curatio ea
rum eſt cum preſeruatione a cibis calidis & ac-
ceptione prunore thamarindor caliaſ. & aq̃
cucurbitæ q[ui] fuerit puer qa hec paſſio p[er]t[ur]q[ui]
accidit paruulis laſtantibus. Si vero poſſunt
tolerare flebotomïa flebotomen venæ quæs
ſunt poſt aures, vel ſupponant collo ventoſæ
cui ſcarificatione, aut ſupponant ibi ſanguiſu-
ge, & accipiant de ſanguine eodē dum eſt cali-
dus & liniaſ c[ui] eo caput c[ui] aliquo oleor[que] ſcri-
ptor[em] in ſuis locis. Si vero fuerit alidi prohi-
bens in hoc regaſ nutrix pueri cum bonis cibis
quoſe cōplexio contraria ſit humori generant
p[u]ſtulas & liniaſ caput c[ui] linitionibus molli-
bus ſicut c[ui] hac R. cepe albæ partes. iij. I[t]argi-
ri partēt, ſulphuris partē q[ui]tā terant & diſſi-
perent c[ui] oleo rol. & liniaſ ſepe caput c[ui] eo,
vel liniaſ c[ui] linitionibus infra ſcrip[ti]s in p[u]ſtu-
lis quæ dicuntur alſahafa.

De p[u]ſtulis capitis que dicuntur
alſahafa. Cap.XI.

Alſahafa

H
Ae p[u]ſtulæ habent parua foramina
valde plena liquore ſubtili & viſco-
ſo & ſimilant p[u]ſut. alſahara, veru
tamen illa foramina ampliora ſunt, ſed vtrep[que]
generant ex humore ſubtili mordicante, & ex
h[u]ore groſſo. Et accidit apud principiā genera-
tionis ear[que] ſortis corroſio & pruritus in cule
capitis. Et q[ui]n longo t[em]p[ro]nent generant p[u]
tul[em] in capite & ſiunt in eo foramina parua &
ampliaſ vleratio ex eis & poſſibile eſt eſſe h[ac]
egritudin[em] recent[em] vel antiqua, ſed qu[em]c[ui]
ip[ar]b[us] fuerit aut eru[n]t p[u]ſtul[em] ſicce & albæ, aut
humide c[ui] liquore putrido rubeo, & poſſibile
eſt eas c[om]unicare caput & faci[er] ſimul. Cura
tio earu[n] eſt c[ui] evacuatione corporis primo cum
hijs qu[em] mundiſtant caput ab humore facien
te e[gr]itudin[em] ſicut determinatiu[m]us in paſſio[
ep]ilationis & c[ui] regimine cibo r[em] qui contra
rian[que] ſumoris c[ō]plexioni c[ui] c[ō]ſenſu t[em] tempo
ris virtute etate & alia[re] c[ō]ditionu[m], & q[ui] ma
nifeſtabi[que] tibi diminutio ſumoris curabis e[ui]
cum hoc medicamine c[ui] quo multi curant ſi-
ne evacuatione. Quod eſt qa[ui] e[gr]itudo fuer-
rit recens abradaſ primo caput, deinde accipi-
atur fermentu[m] & diſtemperant cum aceto forti
ter liniaſ caput c[ui] eo in nocte, mane vero ablu

Curatio

atur in balneo. Poſt ea vero liniaſ c[ui] tutia & d
nerein quo infu[m]us fuerit eſ. & c[ui] litargiro
& adilia c[ō]poſitis vel per ſe c[ui] aceto forti &
hoc fiat ſepe & ſanabiſ. Si vero hec e[gr]itudo
fuerit recens & in p[u]eris accipiaſ hauac alcan-
na ariftologia litargir[ui] & cortices granator[em]
Alcâna
teran[em] et diſtemp[ent] c[ui] aceto forti et oleo rol.
& liniaſ cum eo caput. Curatio alſahafe an[ti]q̃
& rubeq[em] ſit cum flebotomia venar[ur] quæ ſunt
poſt aures c[ui] multa ſanguinis abſter l[ione] vel
c[ui] flebotomia venæ frontis, aut venæ capitis q̃
eſt in brachio q[ui] dicit alcephala & ſupponant
p[u]ſtulis ſanguisug[em] poſt for[te] fricatione cum
pecia p[ani] aſperi & euacueſ inſirmus c[ui] p[il]u-
lis de aloe & cochijs & p[il]ulis de mirabolani
& nutriaſ c[ui] dibis acetoſis & ſi p[ti]cis & ingre-
diatur balneu[d] de tertia in tertia diem, et fricetur
caput poſt exit[ui] balnei forti fricati[one] quouſo[n]
multus ſanguis exeat. Poſtea vero liniaſ c[ui] ſa-
pone & dimittaſ p[vi]nã horam, deinde laueſ in
balneo & erit curatus. Sin aſt fiat l[initio] de car
tis vſtis ſicut ſcriptum eſt ſuo loco, vel fiat hoc
medicamen & liberabiſ ab alſahafa antiqua.
R. ſal[re]zech vſtor[em] ſulphuris pulueris arg[enti]
u[ir] gallar[em] aar[och] litargiri ariftologie longe &
rotund[em] an[ter]an[tem] & diſtemp[ent] c[ui] aceto for-
ti & oleo rol. & liniaſ c[ui] eo viſq[ui] ad ſanatione.
Curatio alſahafe alb[em] eſt q[ui] albuaſ c[um]a
calida in qua coſt a ſit fenugre[que] c[ui] ſemen mal
tue aut ſemen l[ini] & ſupponat capiti c[ō]poſitō
diaglon vel p[ing]uſo anatis vel c[er]a liquefa-
æ c[ui] oleo ſi amīno vel p[ing]uſo galling
& ſimilia & regaſ ſemp c[ui] cibis humidis & im-
mittaſ narib[em] oleum de cucurbita vel oleu[m] viō
latum, vel oleu[m] amigdalar[em] dulcui[m]. Si v[er]o cor
ruptio multa fuerit c[ui] humore putrido fric[er]
donec rubeat & liniaſ poſtea c[ui] medicamin[
]i
bus calid[is] determinatis in curatione depilati-
onis vel liniaſ c[ui] p[ice] q[ui] hoc radicitus exſtir
p[ab]it e[gr]itudinem. &c.

Cura al-
hafe an[ti]q̃
& rubue[que]

Zech
Zeg
Aaros

Curati
haſt a

De apoſtematiſbus generatis in capite
que dicunt alde[m]amul. Ca.XII.

alde[m]
mul

G
enerant hec ex ſanguine curructo &
curatio eoſeſ poſt flebotomia venæ
cephalicæ, vel apſpositione ventofar[ui]
eit maturare eam c[ui] emplaſtris donec euentat
ab eis humor putridus. Deinde curen[em] c[ui] vn[
g]uētis q[ui] dicunt almarham ſcriptis in ſuis locis
Quod si fuerint hec in capitibus p[u]eroſ sup-
ponatur eis pulmentu[m] factu[m] de farina frumē-
ti cum aqua mellis & modico butiro poſtqua[
]coctu[m] fuerit bene ſup ignem vel ſupponat eis
vngentu[m] quatuor ſpecier[em] quouſo[n] lanet.

Cura

Vnguſt
Almait

Alfaharanij.

For XXV.

De pruritu accidente in capite. Ca. XIII.

Pruritus ex duab⁹ caufis fit Cura

Puritus accidit in capite duabus de cau
sis qve vel ex abundantia flegmatis falli,
vel ex colera rubea acuta, & sufficit ei ei⁹
curatioe lotio capitis cù nitro, aut cù farina
cicerù vel cù farina orobi vel farina lupinorù
amaror & pecunioatio eius frequêss & afflidua
tio balni et liniat poſt exitù balnei cù oleo fam
bucno & oleo camomillino & ſimilib¹⁰. Si ve
to pruritus multu exceſſerit & cauſa eius acci-
derit ſcabies curet cù flebotomia cephalice &
potu laxatiui recentis purgare caput & ſtoma
chù ab humore illud faciente quæadmodù di-
cutum eſt in predictis vlceribus.

De ſcabiæ capitis ſequitur. Cap. XIIIII.

Cura ſa
bien ſicæ

Scabies generata i capite quâ preceſſit pru-
ritus erit aut humida aut ſicca. Curatio ſicæ
ſce fit cù affliduatiœ lotionis capitis in bal-
neo cù aqua tepida & mundificatiœ corporis
& rectificatione cibi. Poſtea vero abraſo capi
te liniat cù hoc linimeto. R. baurac toſi, ſalis,
condes an. 3. i. ſtoracis calamite. 3. vii. terant &
diftemperent cù aceto & oleo roſ. & liniat cù
eo caput frequêter. Vnguentu ad ſcabiæ humi
dam expertu. R. aldafi recentem & coquaſt in
aqua quouſ poſt fuerit aqua rubea, deinde colet
& apponat in eade cera citrina & coquaſt do-
nec deficiat aqua, poſtea liniat cù eo ſcabies ca-
pitis & totius corporis & eſt expertum.

Côdes. i.
condiſi
Cura ſa
bien humi
de
Aldafi

De ſurſure capitis ſequitur. Cap. XV.

Fur futures ex duab⁹ generant cauſis
cauſis Signu ab fumo ca.

Generant fur futures ex duab⁹ cauſis vel ex fumo malo calido vel ex cōplexiœ cerebri vel ex eo q̃ refoluï ad illud ab alijſ membris. Signu etus ab fumo calido eſt ex etate infirmi videlicet ſi eſt iuuenis vel eius cōplexio colerica. Et cuius regimē fuerit abo rum calidor, & q̃n ſicel debet flebotomari vena cephalica & apponi ventoſe ſup eius tim poribus, & ſi hoc non sufficit euacuet cù mi- rabolanis & cù medicinis ad hoc p[er]prijs, & q̃n verificata fuerit humoris diminutio ablua tur caput cù farina faba? & malua & ordeo coniunctus vel ſeparatrs, aut accipiaſ acetu & miſceaſ cum bletis & maluis p[il]tatis, & ablua tur caput cum eis, aut abluaſ cù farina cicerum mixta cù aceto. Signu vero cauſe fumi frigidi & humidi ſumiſ ab etate infirmi ſi ſenex fuerit aut ab eius regimine ſi vſus fuerit cibis frigidis & humidis. Et curatio eius eſt cù admini ſtratione laxatiui cum pillulis cochijs vel cum yera maiori & fiat gargarifmus cum ſecania- bin & ſinapi & ſimilibus & abradaſ caput fre quenter & abluatur cum ſpuma ſinapis et mu ſcilagine fenugreci, & cum farina lupinoruni

vel cum felle taurino, aut cum aqua decoſto-
nis colloquintide & aqua nitri vel cù melle cù
felle tauri mixto,

De pediculis qui generant in capite &
in toto corpe, &c. Cap. XVI.

Generant aŭt pediculi tribus de cauſis,
videlicet aut ex humore putrido quæ
natura expellit inter cuſe & carnem
vel ex rara mundificatione vel lotione corporis,
vel ex diuturno vſu vel timido: no p[er]mutato
rum quæadmodù accidit in itineratibus, & q̃n
generant in capite habetis calida cōplexionem
laxe[]t corpus eius cum medicinis purgantibus
coleræ rubeæ ſiut cum matbuc mirabolano[]re
& proprijs pillulis ad hoc, aut flebotome[]e pa-
ſi apparet in eo plenitudo inter prefertione cō-
meltionis caricar[] & carnio[] ſalitare radicis ce-
par[]i & alleo[]re & ſimiliter & ingredia[]t balneu
omni die & abluat caput cù aqua ſalſa, aut cù
aqua baurac vel cù nitro, deinceps cù aqua dul
ci, poſtea vero vngatur caput aliquo oleo[]re t̃e
perato[]re. Si vero generant in capite habetis cō-
plexionē frigida laxe[]t natura cum yera pigra,
aut yera Gal[] & ſimilibus, & fiat gargarimus
cum ſinapi & aceto & ſimilibus. Quod ſi fuer-
rit aliud prohibens euacuationē ſumat de hac
medicina quæ R. fenugreci & cornu cerui an-
partes c[]e]quales puluerizent & accipiat de hoc
qualibet die. 3. iii. cum vino temperato, aut cù
aqua radicis, vel aqua apij & afflidue vta[]t bal-
neo & vt abluat caput cù aqua in qua diffolu-
tum fit aloes, & cum aqua colloquintide nitri
& ſaponis noti & cù aqua maris cum aceto &
abluat cù hijs corpus, q[ui]n interficit pediculos.
Vngentu ad defruendu[]r pediculos totaliter,
R. arfenici ſinapi argenti viui mortificati cum
cineribus lignor quercu[]t et diſtēperent cum
aceto & oleo & liniatur cum eo caput. Aliud
R. ellebori albi mem[]ez nitri an partes c[]e]qua
les & teran[]i & diſtemperent c[]um oleo radicis
aut oleo c[]omuni veteri & aceto & inſtantant
cum eo caput & loca corporis vbi ſunt. Sunt etia[\] fumigia ad fumigand[]u p[er]t er pedicu-
los & eos ad interficiend[]u quæ quid[]e scriptæ
ſunt in locis ſuis. Eſt aŭt & q[ui]dd[+]a genus pedi-
culo[]re qui dicun[]e altiban, ſunt aŭt hijs minuti
& albi qui generant in capite & corpore & a-
mouent cum predicto medicamine. Sed quod
eos deſtruit expertu eſt, q[ui] accipia[]t herba alda-
ſi & bene coqua[]t in aqua, & c[]ui illa aqua ab-
luatur caput & corpus & defruuntur tiban
pruritus & ſcabies tam antiqua quam non an-
tiqua cum adiutorio dei.

Pediculi
extricii
cauſa ge-
nerantur
Cura ex
că calida

Cura ex
cārigida

Vnguent
tu totali
te: pedi-
culos de-
ſtuens..
Aliud vi
guentum
mem[]ez
Suffumi,
gia inter
ſicientia
pedi[]os
Altiban
vel alta
d[]a. i. pe-
diculus

Signum
cauſæ ſu-
mifrigidi
& humi-
di.
Cura ei⁹

Liber Practice

De multo fudore accidente in capite
vt ſequitur. Cap. XVII.

Alfaro i.
faro vel
falfo vel
galla ci-
preſi
vnguëtū
quatuor
ſperum

Deinde abluat̄ caput cum aqua aloes,
vel cum aqua ciprefſi vel cū aqua alfa
ro vel cū aqua decoctionis folioſ oli
uarum & ſimiliu & laxeu natura cū pillulis de
aloe, aut cū pillulis cochijs & ſimilibus, aqua
vero que generaſub cute capitis & dura apo
ſtemata curanſ cū hijs q[ui] ſcripta ſunt loco ſuo
in parte cirurgie & abrada[re] locus & linia[re] cū
vngento. iij[ui] ſpecie[que] ſ. ſunt ſepu p[ix] c[er]a
& oleum a[n] partes e[qual]es qa hoc eſt magnu
& laudabile in curatione apoſtematu capitis.

Secſto ſecunda que eſt de alijs capitis e[gr]itudini
nibus & etiam neruor diuide[re] in capſa
xxxviij. De e[gr]itudinum capitis
enumeratione. Cap. I.

Alfada
i. ſoda
Alſaluta
i. emi
granea
alhemira
Flegmo
Sebet i.
ſubeth
alſada i.
apople
xia
Alpelag
i. paleſis
Allacura
Alcacub
Acaibus
Alzadra

De e[gr]itudinibus capitis que ſunt do-
lor qui dicti[que] alſada, dolor q[ui] dicti[que] alſaluta, i. dolor medi[que] partis capitis
vertigo apoſtema capitis, rubedo eius que dicti-
citur alhamira apoſtema q[ui] dicti[que] flegmon viſt-
latio multitudo ſomni. Sopor q[ui] dicti[que] ſebet lo
por q[ui] dicti[que] communi & ſopor qui euenit ex
multa inebrietate obliuio, amor, amillio ſen-
fus totius corpis q[ui] dicti[que] alſahada & amillio
medietatis partis corpis q[ui] dicti[que] alpelag tortu-
ra faciei q[ui] dicti[que] alcalura, coartatio membro-
& extenſio grauitas, motus, tremor, saltus gra-
uitas ſenſu[n] corruptio imaginationis p[mi]ſtio
iteſtus, amillio memori[es], fatuitas q[ui] eſt cor-
ruptio imaginationis & memori[es] ſimul corru-
ptio intellectus q[ui] dicti[que] alcacub & alcaybus &
epilentia que dictitur alzadra.

De dolore capitis. Cap. II.

Doloris
capitis
cauſa du
plex
Cauſa in
crinſeca

Doloris capitis q[ui] cauſa eſt extrinſi-
ca q[ui] q[ui] intrinſica. Intrinſica fit aut ex
malitia communi capitis tīm, aut cū par
ticipatiue alio[rum] membro[rum] ſicut ſtomaci epa-
tijs, ſplenis, reni, & cruriu[rum] & pedi[rum] & reliquiorum
membro[rum], aut ex cauſa coitus vel balnei & eſt
quid[em] i[mi] q[ui] reſolu[i]t ad caput ab huiuſmōi tī mē
bris, aut ex cauſa ſanguinis, aut ex colera rubea
aut ex flegmate, aut ex colera nigra, aut ex cau-
ſa apatis generati in aliquo predicto[rum], aut ex
groſſis ventoſitatibus. Dolor q[ui] p[uenit] ex ma
litia c[omplexion]is tīm fit ex vna qualitatiu[rum] ſimpli
cium ſicut calore, frigore ſiccitate & humidita
te, aut ex aliquo humo[rum] vel ex apoſtemate vel
vento groſſo et poſſibile eſt eſſe dolor[e] p[vi]a

terminationis & ſolutionis e[gr]itudinis quem
admodu[rum] accidit ex vomitu ſupercu[n]iente e[gr]
tudinibus, & poſſibile eſt adu[n]ire pr[er]ter viā
rente. Dolor a[ut] cuſi[rum] cauſa erit extrinſeca eſt
ſicut calor folis, aut frigus a[er]is, aut p[er]cuſi[rum],
aut cauſus vel grande pondus, aut olfactio aro
matu[rum], vel fortiu[rum] ſpecie[que] ſicut muſci[rum] & fumigi
orum & ſimiliu[rum], aut ex potu vi[n]i. Signu[n] dolo
ris ab ipſo ſolo capite q[ui] ſit c[ó]tiniu[s] & incelfa
bilis aut in pluribus & q[ui] ſit in temporibus. Si
gnum ex cauſa participationis membro[rum] eſt,
q[ui] modo incitatur & modo q[ef]cit ſcdm q[ui] fumus ad ipſum eleva[t], Signu[n] vero doloris eſt cauſa ipſus capitis tīm a qualitate calida [fac]i eſt, quod ſit dolor fortis & non ſentiat pleni
tudin[e]. Signu[n] ex frigore eſt, q[ui] dolor eſt pau
cauſ & remiſus. Signu[n] a[ut] multe humiditatis
eſt qa accidit grauitas in capite. Signu[n] cauſe ſic
citatis eſt, q[ui] ſit faci[or] & lentior v[ro]t q[ui]. Si
gnum ex cauſa ſanguinis e[que] rubedo ocuſor
& faciei grauitas capitis cū calore & multa in-
flatione in venis timporum & pulſus ſit ma-
gnus & in plurib[us] incita[t] in t[em]pore veris poſt
a[ſ]kenſum folis & in illis in quibus abundat ſan
guis & q[ui] vtun[que] cibis multu[rum] ſanguin[e] generan-
tibus. Signu[n] ex cauſa coler[que] rube[que] eſt q[ui] c[or]p
ſit ſicciu[rum] & domina[t] in eo colera rub, & ſentit
multu[rum] calore[que] in capite, & c[ui] vigiliu[rum] & ſiti[rum] &
ficcitate nariu[rum] & velocitate pulſus, & q[ui] ſit iu-
uenis & calide[que] c[omplexion]is & v[or]u[s] ſit c[ib]is cali-
dis & ſiccis & incita[t] magis in t[em] e[ſt]atis & ci-
ca ſexta[rum] hor[e] diei. Signu[n] ex cauſa f[leg]matis eſt
grauitas capitis ſopor & dolor abſque calida-
te eius & faciei, pulſus mollis & incita[t] in t[pe]
yemis & habentibus c[omplexion]e frigida[que] e[ta]
te ſeneſtiutis & recedit apud tempus caloris &
v[or]u[s] calido[rum] c[ibo]r[u] incita[t] in contrariu[s] hijs.
Signa ex cauſa coler[e] nigre ſunt grauitas viſi-
liæ color obſcurus pulſus durus dolor con-
nuus & accidit illis q[ibus] domina[t] colera nig.
& v[or]u[s] cibis generantibus eam ſicut ſunt earnes
bouin[e] y[c]cine caules res ſalite lentes & ſimilia,
Signa vero ex ventoſitatibus groſſis ſunt, ex-
tenſio in radicibus oculo[rum] & ſonitus capitis,
quali[que] eſſet res vacua c[ui] leuitate & traſlatio do
loris de loco ad loci[rum] & ſentit in capite inflatio
nem & iuua[t] in applicatione calido[rum]. Signa
vero cauſe apoſtematis ſunt quin[que] q[ui] ſentit
forte[que] dolor[e] & moſtia[t] que dicitur alcalac &
quali[que] p[uc]terea[t] malleo & eſt c[ui] ſebre et permix
tione intellectus & p[man]et dolor q[ui] diu p[ra]ma
net apoſtema & durities oculo[rum] & e[cor] exit?
foras & rubedo venar[que] que ſunt in eis & viſo
tantur accidentia & remittunt ſcdm humore

Caufa ex
crinſeca
dolens
capitis

Sig. doo
ris capi
abi[que] lo
lo caput

Sig. ex
cotate
aliomni
brorum

fig. a. ca
lafata
plci

fig. ex
vot

gore

fig. ex la
midu

fig. ex ca-
citate

fig. ex a
langum

fig. ex a
le rub.

fig. ex ſe
grate

fig. coele-
liæ color obſcurus pulſus durus dolor con-
nuus & accidit illis q[ibus] domina[t] colera nig.
& v[or]u[s] cibis generantibus eam ſicut ſunt earnes
bouin[e] y[c]cine caules res ſalite lentes & ſimilia,
Signa vero ex ventoſitatibus groſſis ſunt, ex-
tenſio in radicibus oculo[rum] & ſonitus capitis,
quali[que] eſſet res vacua c[ui] leuitate & traſlatio do
loris de loco ad loci[rum] & ſentit in capite inflatio
nem & iuua[t] in applicatione calido[rum]. Signa
vero cauſe apoſtematis ſunt quin[que] q[ui] ſentit
forte[que] dolor[e] & moſtia[t] que dicitur alcalac &
quali[que] p[uc]terea[t] malleo & eſt c[ui] ſebre et permix
tione intellectus & p[man]et dolor q[ui] diu p[ra]ma
net apoſtema & durities oculo[rum] & e[cor] exit?
foras & rubedo venar[que] que ſunt in eis & viſo
tantur accidentia & remittunt ſcdm humore

cauſa
afatis
Alcalac

["Alfabarani.", "For XXVI.", "dominantē. Quando aŭt ſentič dolor in radi-\ncibus oculorum ſignat dolorē in medio cranei, ſi\nvero fuerit cum pulſatione & contractione ſi-\ngnat a poſtema calidum eſſe in ventriculo cere\nbri. Si vero fuerit cum extenſione fine graue-\ndine ſignat ventoſitates groſſas ſi tranſ ſertur\nde loco ad locum. Si vero fuerit cui grauedine\nſignat plenitudinē & humoris multitudinē eſ-\nſe in capite. Signu aŭt ex participatione mem-\nbrorum quando fuerit a ſtomaco quia dolor\neſt in anteriori parte capitis & dimidio verſus\nſtomacum & accidit poſt dolorē ſtomaci. Si-\ngnum ex cauſa epatis quia fit in dextra parte et\npoſt dolorē epatis. Signum ex cauſa ſplenis eſt\nquia fit in parte ſiniltra & poſt dolorem ſple-\nnis. Signu yo ex pte cruris ſuprīus eſt qa fit i\nanteriori parte capitis & ſentit qſi formicas p\nambulātes p cura & pedes, & li ligant pedes\neius vehemēter vel effundit ſuper eis aqua ca-\nlida alleuiaſt dolor. Signu ex cauſa renu eſt qa\nfit in poſterioribus capitis & in foramine q di\ncitur alzmacra & resultat poſt dolorē renum.\nSignum ex cauſa coitus eſt quia non accidit ei\nanteque quiſcat in hora ſue conſuitedinis.\nSignum ex cauſa balnei eſt quia quiſcit quari\ndo non intrat in ipſum. Signum vero ex cauſa\ntotius corporis eſt quia ſentit in ſe plenitudinē\nmanifeſtam & grauſedine & fatigationem. Si-\ngnu ex cauſa terminationis egritudinis eſt qa\nfit in anteriori parte capitis & in medio eius yo\nſus ſtomachi cum tremore & iactitatione in-\nferioris labi vōmitu ſubuerſione animi & re-\ntuſolutione capitis & inſatatur poſt ſebrem per\ndies. Signa vero ex cauſa ſine tremore termina\ntione egritudinis eſt quia fit cum ſeb. ſine apo-\nſtemate cerebri & incitaſ in hora ſebris & qui-\neſcit poſt eam. Signum autem a cauſa extrim-\nſeca eſt quia ſi caleſit a ſole ſentit calorē in cute\ncapitis per taſcum & habet rubedine oculorum\n& vehemmenti fitis. Signu a cauſa frigiditatis\naeris contrariatur ſigno a cauſa caloris ſolis &\npriuatur calor & minoratur fitis. Signu a cau-\nſa perculſionis vel cauſis eſt ex eo quod antece\ndit & ſequitur tumor, aut forte non grauatur\nex modica ſeſione ipſius. Signum vero ex cau-\nſa gratis ponderis eſt ex eo quod ſentit inflam\nmationē in capite cum calore. Signum a cauſa\npotus vini eſt ex eo quod accidit in ſtomacho\nvelocitas digeſtionis, auteius tarditas & graui\ntas in ipſo. Signum autem a cauſa olfactionis\naromatum aut odorum ſœtidorīs eſt ex hijs\nquae olfactus eſt.", "De curatione ſpecierum doloris\ncapitis. Cap. III.", "Q\nVando fuerit ex ſola caliditate capi-\ntis. Curatur cum effuſione aquæ te-\npide dulcis ſuper caput & eius vncti-\none cum oleo violato & oleo roſ.\n& oleo cucurbitæ & citruli poſquam infrigi-\ndatum fuerit totum cum niue & miſeatur cui\neis ſuccis ſemperuie, aut raſuræ cucurbitæ\n& portulacæ & ſimilia, vel accipiat camomilla\naut violer ſicce ro, nenuſar & ordeum mundi\n& fractum & coquatur in aqua donec immit-\ntantur virtutes rerum in aquam & effuſatur\nde ipſa aqua tepida ſuper caput paulatim ſepe\nin die & mulgeatur de lacte mulieris ſuper an-\nteriori parte capitis ſepe in die & inſtituletur na\nribus de oleo cucurbitæ violato & de nenuſare\nCuratio vero eius ex cauſa malitiæ complexi-\nonis frigidæ eſt cum effuſione aquæ calide ſit\nper ipſum & eius vnctione cum oleo nargis,\n& oleo de lilio & oleo alkeyri & oleo iezmi-\nno, & oleo nardino qdunc; ipſo invenit,\n& ſit eius cibus dedinans ad caliditatem cum æ-\nqualitate. Curatio eius a cauſa malitiæ comple\nxionis ſicce eſt cum balneo temperato & effu-\nsione aque tepide ſuper eum & vſui cibor; &\npotuum humidorum ſicut ptilana ordei con-\ndita cum oleo amigda. & oleo ſiſamoru hu-\nmidorum & butiro & ſimilibus, & cum emul\nſione lactis mulierum recentis ſuper ipſum\n& olfatu oleorum humidorum. Curatio eius a\ncauſa malitiæ complexionis humide. Notum\nmiditatis\neſt quod humiditas non cauſat dolorem niſi\nper modum multitudinis. Et curatur cum fu-\nmigijs calidis ſicut de ligno aloe, coſto oliba-\nno ciperis & ſimilibus vel cum ingreſſu balnei\n& ſudatione in ipſo & olſactione alſmiz &\nmentaſtri & ſimilibus. Curatio eius a cauſa co-\nleræ rub. tantum eſt cum laxatione ventris. Si\ntempus ætas virtus & conſuetudo conſenze-\nrint cum macbuc mirabolano; citrinorum &\ntamar, aut cum macbuc de caſſaſtis. & iuiub,\ntrenzebev. i. manna prunis ſcammonea & ſi-\nmilibus & preſeruatione a cibis calidis & lini-\natur caput apud principiā paſſionis cum oleo\ntoſ. & aceto, & emplafretur poſtea cum foliæ\nis mirre & portulacæ, aut folijs cucurbitæ, aut\nalcaha- lab vel ſandalis albis camph. & ſimilib,\n& ſi fuerint cum eo vigiliæ miſeatur cum eis\nde caſtas & inſtituletur naribus oleum viol. cui\nlacte mulieris vel oleum nenuſari. Curatio ve\nro eius a cauſa ſanguinis eſt cum flebotomia\nvenæ cefalice ſi plenitudo apparet & conſenti-\nunt ad hoc ætas tempus & ceteræ predictæ co-\nditiones & apponantur vento ſe ſuper forami-\nne quod eſt in poſterioribus capitis, aut appo-\nnant apud principiā in calcaneis & eritibus vt\n\ne iij", "Cura\ndoloris\ncapitisex\nſola cali.", "Cura do.\ncapi. &\npura frig.\nOle nar.\ngisa'snar\ncilli\nCura pu.\nsiccatissima", "Alfuniz\nAlfunet\ni. ſalua\nCura do;\nca. ex co.\nrub.\ntremzebeij\nterenibab\ni. manna", "Cura cā\nſanguinis.", "Sig. ex\nſtoma.", "fig. ex e-\npate", "fig. ex", "ſplene", "fig. ex re.", "nibus", "alzmacra", "fig. ex coi\ntu", "fig. ex", "ca balnei", "fig. ex to\ncorpe", "fig. ex ca", "termina-", "tiōis egrī\ntudinis", "fig. cauſæ\nextrinſe-\ncæ & pri\nmo a ſoſ\ncalore", "fig. a ſui-", "giditate", "aeris", "fig. cauſæ", "pulſiōdis", "vel cauſus", "fig. exgra", "uipōdere", "a poru vi", "ni", "ab cauſa", "olfaſtus", "fig. ex re.", "nibus", "alzmacra", "fig. ex coi\ntu", "fig. ex coi\ntu", {"bbox": [24, 2446, 94, 2467], "category":

Liber Practice

Caffia li

gnea

Cariz. i.

nux muſcata

Alcaſa

Aſpida-

nach

Alahafa. ſa

Cura ex

ſlegmate

ſahargra

Alhali

Almu

Alharaz

Alhagal

Alderag

Siaha

Crifom

Caſim.

Cura ex

col. nig.

Hafu

alpetach

Cura ex

vētoſita

re grolla

attrahatur humor & coſert iuuamentum huic
dolori comectio caſſu ſua proprietate & cariz
& ſuccus aggreſſe & res frigide ſicut cuſcurbi
tæ lactucæ portulacæ alcacaf & alſpidanach
& ſimilia, et ſi non liberantur cum hijs incidan
tur ambæ venæ pulſatiles quæ ſite ſunt poſt
aures quæ dicuntur alahafa ſa vel incidentur
venæ ad decidendum ſanguinem & effunda-
tur ſuper ipſum poſtea aqua tepida dulcis, in
qua coſta ſint camomille violœ & ordeu mun
datum fractum & ſimilia. Curatio vero eius
a cauſa flegmatis eſt cù laxatione ventris apud
principiù. Si conditiones conſenſerint cum pil-
lulis cochijs & cum yera facta cum colloquin.

Alcaſa flegmatis eſt cù laxatione ventris apud principiù. Si conditiones conſenſerint cum pil- lulis cochijs & cum yera facta cum colloquin. & infundatur aloes cum aqua ſahargra & fi- at vomitus cum alhafi & radice & ſecaniabin, & fiat gargariformis cum yera & aceto ſquilli- tico cù melle & ſimilibus ſcriptis in locis ſuis, & fiat infuſſatio naribus cum caſtoreo cum condifo aloe almu alharaz de quolibet danic. i. de cimino danic. 5. puluerizetur & naribus infuſſetur, & præferuet ſea cibis frigidis & groſſis carnibus, & ſit cibus eius alhagal & al- derag, & cum pullis & auibus & ſucco grana torum cum cimino & ſit potus eius aqua mel lis cum aromatibus, & caueat a vino penitus, & caueat a coitu niſi apud exabundanti ple- nitudinis & vngatur caput cum oleis calidis ſi- cut oleo coſtino & oleo de ben, & butiſo & ſi milibus. Et ſi fuerit dolor antiquatus & flux- us reumatum perſeuers accipiatur cum cipe ri garioſil, nux muſcata ligni aloes a quolibet 3. i. terantur & crhibellentur & diſtemperantur cum oleo bono de ben & cum bona quantita- te muſci, & liniatur cum hoc anterior pars ca- pitis ſepe eſt enim hoc expertum, & emplaſtre tur caput cum maiorana menta mentaſtro ſia ha krifom ruta & ſimilibus coniunctum vel di- uſim poſt quam trita bene fuerin, aut empla- ſtretur caput cum ſale calido cum caſmi aut yſopo & recipiat fumigiù anſi & nigellæ & ſi milium. Quod ſi dolor pro tanto non ceſſaue rit cunc impoſſible eſt curari niſi incilio- ne venarum tîmporum & ipſarum cauteriza- tione & etiam cauterizatione in medio capitis ficut determinatum eſt in parte de cirurgia. Cu ratio eius a cauſa colere nigræ eſt cum laxati- one ventris, ſi conditiones conſenſerint cum macou de epichimo & polipod, aut cum pilu- lis ſtomaticon & alijſ ſimilibus laxatiuſs vel ſu mat quolibet die de logadia pondus. 1. 3. cum aqua decoctionis epithimi, & ſit cibus eius res ſubtilis ficut ius cicerum & carnes elixate in a- quta, & pulmètum quod dicitur hafu alpetach & ſimilia, & bibat vinum forte vetus. Cura-

tio eius a cauſa ventoſitatum groſſarum exis-
ſentium in capite eſt, vt leniſicetur natura ali-
quantulo cum aqua inſuſionis aloes & pilu-
lis de yera & ſimilibus, & vtatur balneo fre-
quenter ieiuno ſtomacho & inclinet caput ſua
per ſumum aquæ decoctionis camomillæ co-
ronæ regis maioranæ alſiach yſopi omnium
ſimul in aqua coctis vel quolibet per ſe ſepe in
die, & olſetur nigellà ſinapim & anilium & ſi-
milia, & ſiat ſternutatoriù cù condife, aut cù
aliquo ſumigiorum ſcriptorum in ſuis locis.
Curatio vero eius a cauſa apoſtematis tantum
ſi ex ſanguine fuerit flebotometur vena ceſa-
lica, aut vena frontis, poſtea laxetur natura cù
macbucde caſſiaſt. cum aqua iuriubarum &
alcahalab & aqua ordei, & recipiat odorem ne
nufaris & comedat cucurbitas lentes & ſimil-
lia. Curatio vero ipſius apoſtematis diceſt ſuo
loco perfecte apoſtemate cerebri. Curatio
vero eius de colera rubea eſt cum potu aquæ
ordei cum aqua cucurbitæ & ſucco granato-
rum & linitione frontis cum ſandalis & croco
cum aqua alcamal, & comedat lactucas & at-
triplices & portulacas & ſpinacias, & empla-
ſtretur caput cum violis humidis & lingua ae-
rietis rol. lactucis & ſimilibus. Et ſi fuerit eius
natura conſiſtpata & moleſta a dolore lenia-
tur natura cum leni diſtere, & eſt quod acipi-
atur media lib. aquæ ordei in qua coctæ int
viole & ſebeſten & oleum viol. 3. 1. & fiat ſe
pæ, ſi verò indiget fortiore hoc accipiatur illud
ex loco ſuo. Curatio vero eius a cauſa flegma
tis eſt adminiſtrare ei in potu aquæ inſuſionis
aloes cum caſſiaſt. & croco autyeram pigræ
& effundatur ſuper caput aqua decoctionis
camomille & maioranæ aneti fenugreci, & co-
ronæ regis & ſeminis lini & ſimilibus. Et ſina
tura eſt conſiſpata fiat diſtere cum aqua deco-
ctionis fenugreci & ficuum humidarum in
quantitate lib. 5. & apponatur in ea de oleo ca
momille, aut aneti, aut oleo alkeroa, aut oleo
ſirag, aut butiſo de quocunque ipſorum inue-
nerit. 3. 1. almuri. 3. i. & fiat hoc ter ſi necſe-
fuerit & ſanabitur. Curatio autem eius a
cauſa coleræ nigræ eſt, ammiſtrare ſibi po-
tum macbuc de epithimo cum caſſiaſt. paſ-
fulis ſue arillis. & effundatur ſuper caput ae
qua in qua cocte ſint camomilla mellilotum
maiorana anetum ſimibrium & mentalium
coniunctum aut ſeparatim, & vngatur caput
cum oleo de lilio, & oleo nardino. Curatio au
tem eius a cauſa participationis membrorum
aliogem
ſi fuerit a cauſa ſtomachi & humoris domini
biog
um fuerit flegmatis ſumat aquam decoctio-
nis aluminis & modici ſalis circa quantitatem

Cura ex
aſpide
ne
alca-
lab

Cura ex
aſpide
ne
alca-
lab

Cura ex
aſpide

a pia
in
pno
exi
an-
giā

ne
alca-
lab

Cura ex
a pia
nub.

Alsharanj.

Ifor XXVII.

Lubix rub.

alhamaz

palma
chrifi
Alatzul

duarum partium vnius libræ cum modico fecaniam de melle & euomat. Post vomitum vero per vnam diem accipiat vnam sumptio-nem de yera pigra, aut alicius predictorum laxatiuorum, ſi hoc non ſufficit & reliquum regimen. Sivero fuerit a cauſa coleræ nigrae, curatio eius cum vomitu poſt potum aque de coctione rubiæ rubeæ ſicuit ſcripta eſt in ſuo lo co, & poſt duos dies ſumat de pillulis ſtomatis ſemel, & ſi non ſufficit ſumat iterum de ipſis poſt quatuor dies v ſumat de yera pigra Gal. aut de alia yera & ſimilibus. Et ſi fuerit ex ſanguine exiſtente in venis ſtomachi apponantur ventoſe inter ſpatulas, vel ſlebotomietur vena basiſica ſi conditiones confentiant. Deinde la-xetur natura cum macbuc de caſſa fiſt. & iuiu bis & ſumat omni die de iulep vel ſirupum gra-natorum & iuiubarum & ſimilia. Et ſi fuerit ex colera rubea exiſtente in orificio ſtomachi ſumat in potu aquam decoctionis radicis alha-maz & radicis citrolorum cum ſecaniabiti de zuccaro & euomat. Et ſi necell'e fuerit lenire naturam ſumat macbuc mirabolanorum citri-norum aut aliud laxatiuorum coleræ rubeæ, vel ſumat omni die ſirupum prunor aut gra-natorum, aut iulep, aut ſecaniabin & ſimilia, & comedat poſt euacuationem vomitus & la-xatiui aliqua confortantia ſtomachum ſicut co-ana poma pira & cibaria acetoſa vel amara, & ſanabitur. Si vero fuerit dolor capitis a cau-ſa apoſtematis ſtomachi grauati ex aliquo hu-morum quatuor. Si fuerit ex ſanguine flebo-tometur vena basiſica & vtatur cibis ſrigidis & curetur cum hijs que dicturi ſumus in tracta-tu curationis apoſtematis coleræ rubeæ. ¶Et ſi fuerit ex colera rubea accipiatur tunc ſucci ſolatri ſucci endiuie, ſucci corizolæ ſucci planta-ginis an. 3. i. bulliat totum & depuratur & ap-ponatur ſuper colatura caſſe fiſt. 3. iiij. olei amigda. 3. iiij. olei cucurbite. 3. iiiij. & ſumat to- tum. ¶ Et emplastretur ſtomachus cum em-plaſtris ſibi conuenientibus dictis in ægritudi-nibus ſtomachi. ¶ Et ſi fuerit ex flegmate fiat cliftere cum rebus calidis & laxatiuis flegma-tis, & emplastretur ſtomachus cum emplaſtris quæ ſibi conueniunt. ¶ Et ſi fuerit ex colera nigra ſumat omni die aquam tepidam cum o-leo amigdalarum dulcium & zuccaro & ab-ſtineat a cibis generantibus coleram nigram. ¶ Si vero fuerit dolor capitis ex vento fitatibæ ſtomachi ſumat aquam inſfusionis aloes cum oleo palma drifti, aut ſumat macbuc alaczul omni die, quod eſt decoctio radicum notarū cum oleo amigdalarū dulcium & aſſidue fu-

mat de tyriaca aut conſeſtione alſaczanaye. alfarza naye

¶ Et ſi prouenit a cauſa epatis erit eius curatio per curationem ſtomachi equaliter, & ſi pro-uenit a renibus erit eius curatio per curatione paſſionum renum, & ſi prouenit a cruribus & pedibus & fuerit ex ſanguine flebotometur vena saphena, quæ eſt vena calcanei vel appo-nantur ventoſe ſuper cruribus. Et poſtea laxe-tur natura cum aliquo laxatiuorum & abluati-tur crura & pedes cum aqua in qua cocte ſunt camomille mellilotum violæ anetum & ſimi-lia. ¶ Et ſi fuerit ex plenitudine corporis opor-tet tunc euacuare humorem dominantem & ſtudere circa ſui euocationem ſiue ſanguis ſiue aliux humor ſit. ¶ Et ſi fuerit ex coitu vel bal-rio curatio eius ſit cum euacuatioe totius cor-poris donec recedat ſumus aſcendens ad caput in hora motus & coitus vel balnei. Deinde ef-fundatur ſuper caput aliquid quod ipſum con-fortat & prohibit aſcenſum ſumorum ad ip-ſum ſicut aqua decoctionis roſ. mirte & ſimi-lium oleum roſ. & caueat a coitu ſuper pleni-tudine ſtomachi & a multa fatigatione in ipſo & abſtineat ab ingreſſu balnei quouſoſ. fiat e-acuatio corporis vt diximus. ¶ Et ſi fuerit dolor capitis per modum terminationis egritu-dinis melius eſt quod non curetur cum aliquo in quo natura exerces impediatur a ſui opera-tione, quia valde periculoſum eſt & ad mor-tem perducens. Sed iuuet naturam cum vo-mitu ſi ſponte moueatur cum ſecaniabin & aqua calida, & leniatur natura ſi ſicca fuerit cum ſief vel clifteri leuï. ¶ Sed ſi fuerit do-lor cum ipſa febre ſine via terminationis erit eius curatio per curationem ſebris ſacentis illu-si ſicut diximus in ſuo loco. Et ſi fuerit cauſa do-loris ab extra ſicut calor ſolis, effundet a-qua tepida dulcis ſuper anteriori parte capitis, & vingatur cum oleo roſ. bene mixto cum a-qua frigida. Et ſi calor fuerit fortis & natura ſiptica laxetur cum aqua decoctionis viola-rum prunorum iuiubarum & ſimilium, & ſit eius cibis pulmentum de ordeo cucurbita pot-tulaca laſtuca bleta attriplice & ſimilibus, vel ſuperponatur capiti oleum roſ. mixtum bene cum aceto, aut cum ſucco portulacæ, vel ſue-co ſemperuiuæ vel ſolatri vel rafura cucurbi-tæ vel muſalagine pſilij, ſi calor fortis fuerit, aut ſumat ſyrupum granatoru, vel ſyrupum agrefte, vel violarum aut iulep, & ponat pedes fuos in aqua calida. Et ſi fuerit a frigore aeris, curatio ſua eſt cum effuſione oleorum calido rum ſuper caput ſicut eſt oleum de coſto, aut oleum de ſpica, aut maiorana, aut oleu alrenad-e iij.

Cura de-loris capi-tis pmo-dui termi-nationis egritudis

Cura ex-febre

Cura ex sole

Cura ex frigore

Liber Practice

quod cunque ipsum habuerit. Et fiat euacua-
tio ab humore flegmatico & vtatur cibis cali-
dis. ¶ Et si fuerit ex cauſa percussionis, aut ca-
fus, curatio ſua fit cum flebotomia venæ cefa-
liæ. Deinde effundatur aqua frigida ſuper ca-
put, & emplaſtretur caput poſtea cum folijs
mirte & modico ramich & fucco citoniorum
& recipiat odorem frigidorum aromatum,
& leniatur natura cum ſief, aut diſte
ri facto ex ſucco bletarum & almuri, & oleo
vioL. Si vero ex caſu accidat vulnus curetur
tunc cum curatione vulneris vt in ſuo loco di-
citur. ¶ Et si fuerit dolor capitis ex cauſa gra-
uis ponderis portati ſuper caput erit ſua cura-
tio cum flebotomia. Si plenitudo eſt manife-
sita, aut cum appofitione ventoſæ in timpori-
bus, & in poſterioribus capitis & effundatur
ſuper ipſum oleum roſ. & caueat a repletione
cibi a balneo & potu vini. Et si fuerit dolor ca-
pitis ex olfaſtione foëtidorum odorum cali-
dorum erit curatio eius cum appofitione fri-
gidorum aromatù ſuper caput ſicut campho-
re & aquæ roſ. & cum olfaſtione frigidorù
vt diximus ſicut vioL & sandalis. Si vero fue-
rit per olfaſtionem calidorum curatur cum eſ-
fuſione aque frigide ſuper caput & olfaſcio-
ne frigidorum vt diximus. ¶ Et si fuerit pro-
pter potum vini ſi de eo aliquid reſederit in ſto
macho prouocetur vomitus cum aqua tepida
vel frigida & celebret diuturnum ſonnum &
ingrediatur balneum & ſubmergat pedes in a-
quam decoſtionis camomillæ violarum &
melliloti, & fricentur pedes cum ſale & oleo
vioL, bona fricatione ad attrahendum humo-
res ad inferiora. Et ſint cibi eius lentes & cau-
les & ſerculum paratum cum agresta, & fer-
culum alhabafiat & cucurbitæ cum aceto & ſu
perponantur capiti folia cucurbitæ cum foli-
is violarum humidis.

Dedolore forti accidente in
craneo qui dicit albaicza.
Cap. IIII.

H
Aec paſſio eſt de genere doloru capi-
tis. Veruntamen eſt dolor antiquus
fortis difficilis & valde offendens, &
eſt difficilis curationis, & ſentit patiens quafi
percuteretur caput ſuum cum malleis, nec pa-

Cura ex
cuullioe
aut cauſu

Cura ex
grauipò-
dere

Cura ex
olfaſtione

Cura ex
potu vini

Alhabafi
ar

albaicza
i. cepha
lea.
Galea
ouum

Cura ex
coleau.
Cura ex
coleau
Cura ex
coleau
Cura ex
coleau
cura eius eſt laxare ipſum cum hijs
quiæ euacuant coleram rubeam, & frangunt
ſuum acumen, & ſunt ea quæ prediximus. Et
emplaſtretur caput cum violis, & folatro, &
pſilio, aut ſemine iuſquiami & corticibus pa-
paueris, & ordeo excorticato & ſimilib, & in
ſtilletur naribus oleum viol. ſepe in die, & ſi
patiatur vigilias inſtilletur naribus oleum iuſ-
quiami aut oleum nenufaris, aut ſuccus lacu-
cæ, & emplaſtretur caput cum hijs quæ con-
ueniunt ad hoc. ¶ Dolor autem adueniens ex
ventoſitatibus groſſis curatur cù hijs quæ pre-
diximus, & inſtilletur naribus oleum de ben,
vel oleum nardinum, aut anetum, & vtatur
balneo, & caueat a cibis generantibus ventoſa-
tates, & preparentur eius cibaria cum cimino
multo & anifo & ſimilibus ſpeciebus & iuua
bit cum adiutorio dei.

De dolore medietatis partis ca-
pitis qui dicitur alſakita,
Cap. V.

al alba
i. eniga
nea
Monopa
gia

Q
Vando declinat aliquis humor ad alia
quam partem capitis inducit fortem
dolor em in illa parte qui dicitur alfa-
kita & affligit hæc egritudo per
poxiſum in pluribus. Et cauſatur ex quatuor
or humoribus. Quod ſi fiat ex ſanguine flebo
tometur cefalica & laxetur natura cum ſupra-
dictis, & ſi per hoc non soluitur ægritudo,
fſcas quoniam paſſio eſt in venis pulſatilibus,
incidantur ergo tunc venę quæ ſunt in illa par
te & extrahatur de ſanguine circa quartam par
tem lib. aut mediam & non plus. ¶ Et vtatur
in quolibet cibariorum ſuorum coriandrum
ſiccum & pſilium cum zuccaro inſtilletur in
nare illius partis oleum viol. cum ſacte multa-
eris, aut cum ſucco coriandri humidi, & ablue-
atur pars illa cum aqua roſ. sandalis & cam-
phora. ¶ Et si fuerit ex colera rubea, laxetur
natura cum hijs quæ ſuperius diximus & re-
gatur illo eodem regimine. Si vero ex flegmas

Cura ex
quatuor
hitionis
Cura ex
ſanguine

Cura ex
coff. rub.
Cura ex
flegmate

Albanum. Fol. XXVIII.

Cura ex
cof. nig.

Medica-
men
Galli.

te fuerit, laxetur natura cum pillulis ftomatis-
con, aut cum yera, fi conditiones confererint,
& fiant infuſtlationes narium quæ ſupradi-
ctæ ſunt. Et ſi hæc non valent, fiat cauteriis in
anteriori parte capitis & in tempore illius par-
tis. Si vero ex colera nigra fuerit laxetur natu-
ra cum aliquo genere pillularum conuenienti-
um ad hoc, & ſumatur de logadia & yera gal-
& regatur regimine ſupradicto. Et fiat hoc medicamen ſi fuerit ex frigiditate, quod eſt accipiatur de caſſaſiſt. & euforbio tritis & mixtis cum aqua & intingantur in hoc licie-
nia de coto, & immittantur per foramen auris
partis doloris & inflilletur naribus ſuccus ble-
te cum lacte mulierum. Medicamen Galli, ad dolorem emicraneum antiquum, R. pipe-
ris albi croci añ. 3. if. euforb. 3. 5. terantur & diſtemperentur cum aceto forti, & abluatur
locus doloris cum eo ſepe, quoniam iuuat cum
dei adtutorio.

De vertigine. Cap. VI.

Cauſaver-
tiginis

P
Affio hæc aduenit ex fumo groſſo val-
de. Et cauſatur aut ex ipſo capite, aut ex
fumo ascendente ad ipſum ab aliquo
membrorum ſicuta ſtomacho, ventre, reni-
bus, cruribus, & pedibus. Quæ autem fit ex
ipſo capite ſolo fit ex aliquo quatuor humo-
rum in capite dominatitium qui humor caput
imprimit nec valet exalare ex quo resultat ver-
tigo. Qui autem prouenit a participatione me-
brorum, ſi a ſtomacho fuerit generatur ex ali-
quo trium humorum, ſcilicet ex vtræq. colera
& flegmate. Et poſſible quidem eſt aduenire
vertiginem ex aſpectu revolūtionis rerum vo-
lubilium & molarum & curſus aquarum &
pilorum & deſluxus ſluminum & ruorum,
& ascenſu nauium per mare & ſimilibus, aut
ex ſui revolūtione per circuitum circularis li-
neæ, vel ex ſui aſpectu a loco eminenti in pro-
fundis vallibus. Signa ex cauſa ipſius capitis
tantum quoniam ſentit ante aduenitum grau-
tatem in capite & ſonitum aurium & defecti-
olſactus & ex eo quod vertigo ſit in continuo
ſine pretermiſione. Signa ex participatione
membrorum ſunt, quia quandoq. incitatur,
quandoq. ſinit ſecundum fumum ad ipſum
ascendentem. Signa ex ſanguine in capite ſunt
inflato venarum timporum calor & graui-
tas cum multitudine ſomni. Signa ex fleg-
mate ſunt timor, multitudo ſomni, grauitas ca-

pitis, paucitas ſitis, & apparentia albarum rer-
rum. Signa ex colera nigra ſunt gratuities cù
vigilijs & apparentia anie ipſum quali pilo-
rum, aut nigrarum rerum. Signa ex funio
ascendente a ſtomacho ſunt, quoniam fit do-
lor in anteriori parte tantum, & aduenit pati-
enti indignatio & vornitus & horum cauſa in-
furgit ægritudo, & poſſible eſt fieri ex multi-
tudine cibi & potus & alleuiatur apud ſoma-
chi vacuitatem. Signa ex coleris & flegmate
in ſtomacho exiſtenibus ſunt ea quæ diximus.
Et eius curatio eſt ſicut curatio doloris capitis
ex cauſa ſtomachi. Signum ex cauſa ventris
eſt quia incitatur apud repletionem cibi & po-
tus & apud commelſiohem rerum calidarum.
Signum ex cauſa renum eſt quoniam ſentit pa-
tiens illum quali procedentem a renibus & af-
cendentem ad foramen poſterioris partis capi-
tis & tunc incitatur dolor, & quia inſurgit poſt
dolores renum. Signum ex cauſa cruribus &
pedum eſt, quia ſentit patiens quali aliquid
quod mouetur ei in cruribus & ascendit ſupe-
rius vnde cauſatur poſt hæc vertigo.

fig. ex
cof. nig.

fig. exſto
mado.

Sig. ex.
humor i -
bus inſto
macho
fig.a ven
tre.

fig. a reni
bus

fig. a cru-
ribus

De curatione vertiginis ſequitur
Cap. VII.

Q
Vando vertigo cauſar, & incipit ex
frigiditate humoris abluāttur manus
& pedes fortiter cum aqua decoctio-
nis aheti camomillæ & mentaſtri
centaureæ & abrorani & habac altimaſah men
tæ nigellæ ſinapis & ſimilibum coniunctim &
ſeparatiu. Poſt ea ungantur cum oleis calidis,
ficut oleo de lilio ſinapis keroe ſambac & ſimi
libus. Curatio autem ipſius poſt quiete ſi fuer-
rit ex humore calido cum flebotomia aut ap-
poſtione ventoſæ ſuper foramine quod eſt
poſt caput. Et ſi hoc non sufficit incidantur ve
næ quæ ſunt poſt aures quæ dicuntur alha-
ſaſa. Curatio vero ipſius. Si fuerit ex humore
frigido eſt amminiftrare ſhibi de aliqua yerar-
& facere diſtere poſt dies, & gargarifma & in
ſuſlationes & calida emplaſtra ſuper capite
quemadmodum emplaſtrum de ſinapi & ſla-
milibus & curationem & regimen doloris ca-
pitis.

Habac
altimaſah

Curapoſt
doloris
quietem
ex hu. ca.

Cura ex
hu. frigl.

c. iij.

Liber Practice

De aposternate cerebri quod dicitur firfen, Ca, VIII.

Sifren
Frenefis
Carabit
idem
Cauſe fir
ſen

Sig. aſa
tis ipſus
cerebri

Sig. aſa,
tis pāniu
li ſretini

Sig. ex
ſanguine

ſig. co.
rib.

ſig. co.
ni, vſtè

Cura ape
ſte. exſan
guine

Sifren eſt apoſtenia calidum generatum in
ſcerebro, & ſit aur in ipſo cerebro, aut in
retino panniculo qui eſt ſuper ipſum. Ge-
neratur autem aut ex ſanguine quando multi-
plicatur & ſuperabundat in corde cuius fum?
ascendit ad cerebrum & generatur inde apoſte-
ma, aut ex colera rubea acuta, aut ex colera ni-
gra vſta. Signa ex ipſo cerebro vehementia do
loris capitis & radicum oculorum & euulſio
eorum rubedo faciei, & apparéntia ſanguinis
venarum oculorum, & venarum timporum
cum gravitate capitis & ſomno moleſtia timo
re permixtione intellecſus & vigilijs. Signa a-
poſtematis panniculi ſretini ſunt quoniam ſen-
tit patiens de huiuſmodi accidentibus remiſſi-
tus quam in ſupradictis & quia ſentitur dolor
ſuperius in vertice & eius cauſa fit modica. Si-
gna ex ſanguine ſunt ſebris continua & perma-
nens cum rubedine oculorum & faciei plenitu-
do venarum exiſtus ſanguinis narium guttatim
& magnitudo pulſus. Et accidit in pluribus iu-
uenibus & in tempore veris & æſtatis & pin-
guibus & habentibus multu ſanguinis & nu-
tritis carnibus & vino & cibis dulabus ſicut da
ctilis ſicubus vuis dulcibus & ſpiffis & ſimili-
bus. Signa ex colera rubea ſunt quoniam ſebris
eſt magis intenſa & ſitis & vigiliæ ſimiliter a-
ſperitas linguae, permixtio intellecſus inanitio
capitis & ſicitas oculorum, & ſit in corpore
macilento & calidæ complexionis & ſit in eſta
te, & quia eſgritudo eſt antiqua. Signa ex cole-
ra nigra uſta ſunt, nigredo oculorum & eorum
paruitas permixtio rationis vigiliæ & corru-
ptio intellecſus, & accidunt cerebro accidentia
filia ſ accidentibus apoſtemati facto ex par-
ticipatione membrorum ſicut diafragmatis &
regionis vuluæ & ſtomachi in vehementia ſe-
bris & exuberantia ſanguinis cordis. Cuius cu-
ratio fit cum curatione membrorum quorum
memorationem faciemus in ſubsequentibus.
Differentia quoq; inter permixtionem intel-
lectus ab ipſo cerebro & permixtionem intel-
lectus ab ipſo diafragmate eſt, quoniam quæ
ſit a cauſa diafragmatis non eſt continua, ſed
quoniam incitatur & quando q; quiſeſt, que
autem prouenit a cauſa cerebri, procedit pau-
latim creſcendo nec quiſeſt poſt quiete ſebris.

Curatio apoſtematis ex cauſa ſanguinis adue-
nients eſt quod flebotometur infirmus apud
principiū, Si prædicte conſenſerint conditio-

nes & educere de ſanguine ſecundu virtutem. Et ſi flebotomatus non fuerit quouſq; corru ptus fuerit eius intellecſus flebotometur tunc vena frontis, aut vena nafi & educatur de ſan- guine moderata quantitate, ſi non ſit aliquid prohibens, adminifretur etiam ſibi cliftere le- ue, & ſi hec minime conſenſerint, leniatur eius- natura cum macbuc tamarindorum prunoru caſſiaſt, iuiubatrum viol, & mannae coniun- cétum aut diuilim, & ſit eius dieta ptilſana & a- qua cucurbitè aſſate, & ſi eius natura conſipfa ta eſt ſumatur mirabo, violarum & iulep & non potet aquam ſolam, ſed mixtam cum ſy- rupo granatorum & firupo violato zuccari- no & ſecaniabin zuccarino, & cibetur cù fru- ftis panis loti, & bibat aquam decoctionis len- tiu[m excortucataru, & ſi hoc ei non ſufficit, ſu- mat de trocifis camphora & ſimilibus ſecun- dum caloris vehementiam & eius debilitatem, & effundatur ſuper caput poſt laxatiu[m a- qua in qua coſtæ ſint viol, & ſolia cucurbi- tæ & ſemen maluæ & ſemen laſtuca[ camo- milla & cortices papaueris ſi patietur vigilias, vngatur anterior pars capitis cum oleo roſ, & aceto & emulgeatur omni hora ſuper ipſum lac mulierum. Et ſi fuerit ex colera rubea bi- bat aquam prunorum omni die ante aqua or deaceam & per horam & bibat aquam citrull & cucurbitæ aſſatæ in meridie, in ſero autem muſcilaginem p[]ſilij, nec vnquam prohibetur frenetico aqua frigida. Poſtea vero effunda- tur ſuper caput aqua decoctionis prædicta[] ſuperius de apoſtemate ſanguinis. Et ſi necesse fuerit aliqd fortiu[s] qu[]a hoc effundatur ſuper ipſam aqua portulacæ laſtuć[]e ſemperuiuæ, & aqua rafu[]æ cucurbite, cum oleo de nenu fare, & oleo viol, & roſ, & emplaſtretur ca- put cum folijs laſtuca[]e aut folijs ſalids & ra- furis cucurbitè violis ſolatro & p[]ſilio cù oleo viol, Et ſi patitur fortes vigilias abluatur fròs & timpora cum aqua decoctionis foliorum iuſquiāmi & foliorum papaueris & eius cor- ticis & foliorum laſtuca[], & inſtilletur nari- bus lac ni[græ] mulieris nutrientis filiam cum oleo violato. Et ſi habuerit ſiccitatem oris & aſperitatem linguae fricetur cum muſcilagine p[]ſilij & muſcilagine ſeminis citonio, & mu- ſcilagine ſeminis maluæ cum modico zuccari tabor[]zed & oleo viol, & ſiat hoc cum pa[]n[]o albo mundo inſuſo in hijs muſcilaginibus. Et ſi natura eſt conſipata leniatur cum clifteri lenitiu[m & bibat ſirupos subtilès & leues ſicut diximus. Et ſi voluerit cibari ſumat ſatid deor deo cù zuccaro & micas p[]āis lotas cù a[]q frigio

Cura-
cu.

Aqua fi
gidite
necuris
p[]eribida

Alfabarni.

For XXIX.

Cura co. ni.aduſte

Alſure

da & zuccaro & ſi indiget fortiore hoc ſumat de ſirupis compoſitis ſcriptis in ſuis locis, & ſu mat de trocicis camph. & sandal. & ſimilia. ¶ Si vero fuerit ex colera nigra aduſta & cum forti calore erit eius curatio ſic ut curatio de colera citrina. Quod ſi calor fuerit modicus & ſi gnum permixtionis intellectus incipit fiat ſibi hoc diſtere. R. colloquintide polip, mentaſtri epithimi a[n] pugillu[n].i.decoquatur in aqua & fiat inde diſtere cu[n] ſita aqua & oleo camomila[es] & effundat ſup[er] caput a[que] decoctio[s]o camo milla[es] & aluſreg quodcui[que] ipſo[rum] inuenerit & emulgeat ſepe ſuper ipſum lac mulieris lactatis feminam, aut inſilletur naribus & ad ocu[los], & ſit potus eius aqua mellis loco aquae or[dei]. Si vero egritudo forti[rum] fiat donec deu[n]niat ad vi[l]timam permixtionem intellectus accipiatur eius curatio de proprio loco ſecundum modum perſectum.

De apoſtematibus quæ ſunt in cerebro ex mala qualitate & putredine naturæ ſequitur, &c.
Cap. IX.

or Flegmon

Sig. fleg. monis

Curia fle. gmonis

A Poſtemata que ſiut in cerebro ex mala qualitate ſicut apoſtema quod dictur flegmon ſunt ex cauſa ſanguinis quando multiplicatur & putreſcit inter arteriis & venas cerebri. Signa huius ſunt quia fit in cerebro ita quod dolet craneum & adu[n]ent ei indignatio ſtomachi & multus vomitus propter participationem ſtomaci cum cerebro & neruis ſibi prouenientibus & accidit ſibi turr. mor fadei & totius capitis & fit hoc cum acta ſebre continua & forti & intellectus permixtione. Curatio eius eſt cum flebotomia venæ cephalicæ ſi conſentiunt ad hoc prænotatae conditio[n]es & flebotomiztur vena nasi & venæ quæ ſunt ſub lingua & emplastretur caput cu[n] rebus quas iam diximus quæ humectant & re ſolunt, ſic ut ſolijs viol[um] humidis maluis & p[er]ſi lio & ſimilibus cum farina ordei citroli & por tulaca.

De apoſtemate quod dictur alhanra. Cap. X.

Alhanra me. hereſi pi

g. here.

Cura he. eſipile

Hoc apoſtema fit ex putredine coleræ rubæ. Signa eius ſunt fortis dolor capitis cu[n] multa inflamacione & ni[n]gredine tacei, aut eius citrinitas fortis ſiccitas oris asperitas lingua[rum] ſitis acuta ſebris vigiliæ moſtia & permixtio intellectus. Curatio ei[n]us eſt ſi apparet plenitudo & virtus eſt fortis,

& alia[es] condiciones adfuerint quod flebotometur vena cefalica & venæ quæ ſunt ſub lingua. Poſtea ſumat aquam decoctionis iuiuba rum, tamarindorum, prunorum, & aliorum frigidorum hijs ſimilitum. Et abluatur caput in primis cum faufel, bolo armeno & croco cum ſucco arnogloſſe, in fine vero abluatur cum alimar aloe & croco & sandalis rub. cum ſucco coriandri humidi, etiam regatur ipſo re gimine dicto in apoſtemate ſir[em] calido, ſcili[cet] cum ſumptione p[ro]ſan[te] ordei cu[n] ſucco gragnatorum & iuiubis ſolatro & citrullis, & co[m]medat cucurbitas & attriplicem & ceteras res frigidas & olſetur sandalum camphoram rozas violas & ſimilia,

Faufel.

Alimar

De vigilijs. Cap. XI.

Vigiliæ tranſgredientes modum natu[ræ] ſunt. Aut ab ægritudine ſicut ſeb, & apoſtemate cerebri vt dixim?, aut fine ſeb. vel apoſtemate, & tunc ſiunt ex alia[es] qua quatuor cauſat, aut em ſi nimia ſicitate coleræ rubeæ, aut ex ſicitate coleræ nigra, aut ex calore diſtemperato, aut ex humore falſo & horribili. Signa cauſæ ſicitat is ex colera rubea ſunt, quia color inſirmi declinat ad citrinatem propter motum coleræ in ipſis vigilijs & eius reſultationem in ſupernicie corporis cum ſicitate & caliditate tactus. Signa cauſæ ſicitat is ex colera nigra ſunt, quia color inſirmi declinat ad liu[orem] & eius tactus eſt ipſus & accidit cal[or] cum ſicitate & ſiunt cum vi[ragi]lijs moſtia & permixtio intellectus & cogitationes. Signum cauſæ ſicitat is ex diſtemperato calore eſt vigiliæ mixtæ cum modico ſomno. Signum ex flegmate falſo & horribili eſt, quia ſiunt vigiliæ cum quiete. Curatio huius quando eu[n]enit ex colera rubea eſt quod ſuper effundatur capit[us] aqua decoctionis corticum papaveris iuf[que]mi ſeminis lactuca[rum] vio[rum] ſeminis maturæ & ordei excorticati cum ſucco lactuca[rum] iuf[que]mi cum oleo violato, aut oleo nenufaris cum lacte mulieris lactantis feminæ, & ſi hæc non ſufficit emplastretur frons cu[n] óp[io] zuccaro & ſemine lactuca[rum] aut ſemine iuf[que]mi tritis & diſtemperatis omnibus cum ſucco lactuca[rum], aut ſucco coriandri, vel ſucco iuf[que]mi, & mulgeatur capit[us] ſepe de lacte mulieris. Et ſi hocno ſufficit amminiftret[ur] ſibi hoc ſief. Recipe op[er]j partes tres, croci partem venam terantur & conficantur cum ſicu p[er]ingui & ſupponatur apud principium noctis.

vigiliæ cauſæ

Sig. co. rub.

Sig. co. nig.

Sig. ex ca[te]lore diſt[em]perato. Signum ex flegmate falſo & horribili eſt, quia ſiunt vigiliæ cum quiete. Curatio huius quando eu[n]enit ex colera rubea eſt quod ſuper effundatur capit[us] aqua decoctionis corticum papaveris iuf[que]mi ſeminis lactuca[rum] vio[rum] ſeminis maturæ & ordei excorticati cum ſucco lactuca[rum] iuf[que]mi cum oleo violato, aut oleo nenufaris cum lacte mulieris lactantis feminæ, & ſi hæc non ſufficit emplastretur frons cu[n] óp[io] zuccaro & ſemine lactuca[rum] aut ſemine iuf[que]mi tritis & diſtemperatis omnibus cum ſucco lactuca[rum], aut ſucco coriandri, vel ſucco iuf[que]mi, & mulgeatur capit[us] ſepe de lacte mulieris. Et ſi hocno ſufficit amminiftret[ur] ſibi hoc ſief. Recipe op[er]j partes tres, croci partem venam terantur & conficantur cum ſicu p[er]ingui & ſupponatur apud principium noctis.

Curatio autem eius quando eu[n]enit ex calore diſtemperato eſt vt abſtineat a [cbis] & ſpecie

Cura ex calo. diſtemperato

Liber Practice

bus calidis & vtatur eibis temperatis & huz
midis complexione, sicut carnibus ouinis &
agninis in aqua coctis lactucis & portulacis &
ingrediatur balneum temperatum, & vngaat
tur caput cum temperatis oleis quæ diximus.
Si vero prouenit ex humore talbo imittatur
naribus oleum de croco vel oleum anetinum,
aut camomille maioranæ & aneti composito
olei yf hac filij amiran ducens somnum sua ol
factione. R. opij caftorei croci iufquiami ele-
bori nigri nucis muſcate ſemis papaveris, ſemi
nis alueg anj partes equales terantur & diſtem
perentur cum ſucco mandragore, & effundat
ſuper hoc de oleo ſambucino bono tepido, &
exponatur ad ſolem decem diebus in vafe viæ
treo ſepe ipſum agitando, deinde coletur & ite
rum miſceatur in eo de opio puluerizato ſecu
dum oportunitatem & dimittatur ſic ad ſolem
alijs decem diebus, deinde reducatur oleum ad
eius ſeæs & iterum apponatur in eo de opio
puluerizato & agitetur bene vſeq ad.xxx. di-
em & dimittatur cum ſuis ſecibus, & quando
indiget eo accipiatur de eo partes. ij, & oleide
ben. pars. i. garioſi, triti pars. i. & miſceatur to
tum & ponatur in crucibulo ſuper cineribus
calidis a quo poſtea vngantur tîmpora & reſi
piat odorem eius quoniam dormit.

Cura hu-
moris fal
ſi

Alueg

De multitudine ſomni ſequitur. Ca. XII.

Cauſæ
ſomni
nō naturalia

S
Omnus tranſgrediens moduï naturalē fit
aut cum ſebre, aut fine ſebre, exceſſus eius
fine ſebre fit, aut ex multitudine humoruï,
aut ex frigiditate aut ex vtraq. ſimul. Cauſatur
aŭt ſomnus ex inanitione animalis ſpiritus ſi-
cut accidit fatigatis labore. Fit etiam ex come-
tione humidoſ. ciborum vt laxatiuoru & fri
gidoſ. oleoſ. Fit etiam ex medicinis ſtupeſa-
ctiuis ſenſuï & ſedatiuis doloris ſicut ex opio
& emplaſtris frigidis & maluis portulacis &
ſimilibus. Fit quoq. ex balneo & replezione ce
rebrivino. Quando aut fit cum ſebre cauſa-
tur ex vapore fumoſo calido & humido reſo-
luto ad cerebrum ex toto corpore. Signa ex
cauſa ſebris ſunt multitudo ſomni ſupini &
ſomnioru perterrentu & ſepiſima reiteratio
ipſor & perceptio humorum in capite solo.
Signuï ex multitudine humoru eſt vt frequen-
ter accidit pueris. ſ. profundatio ſomni cu for-
ti ſtertione & apparentia flegmatis in ore & na-
ribus & lachrimatio oculorum quemadmo-
dum accidit ſenibus & hoc frequentius accidit
humidis corporibus in tempore ſanitatis, & ſi

Sig. ex
cauſa ſe.

Sig. ex
humor;
multitu-
dine

Cura ſup-
fluſomni
ex ſebre

gna reliquiaru partiij ex hijs que infirmus re-
fert, Curatio ſomni aduenientis cum ſebre eſt

quod effundatur ſuper caput aliquod oleo
orum temperatorium ſicut oleum camomil
æ & oleum aneti, & adminiforetur cliftere le-
nitiuï naturæ cum camomilæ. & viol. ſimine
lini muſcilagine alteq alſrag sale & baurag &
superponantur licinia, & effundatur ſuper ma-
nibus & pedibus aqua decoctionis camomille
vt attrahantur ſumi humorum ad inferiora,
& bibat ptisanam ordei cum ſecaniabin zucca
rino & iulep cum ſecaniabin, & comedat por-
tulac & attriplicem. Curatio vero aliaru ipe-
cierum prouenientium fine ſebre eſt cum eua-
cuatione humorum a cerebro cum pillulis co-
chijs & pillulis Gaſi. & cum gargarimis fre-
quenter & remiffione ocij & multitudine la-
boris & exercitiij, & ingrediatur balneu apud
eiuuniuom omni die & ſudet in ipſo & abſtine-
at a cena & parcat potui aquæ frigide, & ſu-
mat quolibet die de hoc ſuſuf, quia exſicbat hu-
miditatem ſtomachi. R. zinziſiberis partes tres
turbith partem vnam zuccari ad pondus om-
nium puluerizentur omnia, & ſumat de hoc
puluere omni die. 3. iij, & imittatur naribus
de oleo aliuiniz aut oleu ſnapis & emplaſtren
tur poſteriora capitis cum ſnapi.

Alſrag

Curatio
ſui in
ſine chy

Otem
alium

De ſebet parua. Cap. XIII.

Suber ſi
ex quod
compar
hinciuo

P
Aruus ſopor qui dictur ſebet parua vel
remiſſa generatur ex duobus humoru-
bus contrarijs ſibi inuicem quia ex fleg-
mate & colera rub. quæ generantur in poſte-
tioribus cerebri. Fit quoq. tribus modis quia
aut dominatur flegma tahtum, aut coleratu,
tantum, aut vtraq. equaliter. Signum remiſe
ſebet eſt, quia cum imponitur patientis oriſa
vel pulmentum farine tranſglutitur illud. Si-
gnum quoq. fortis eſt quia quando imponi-
tur eius ori aqua vel aliud egreditur per. os &
hares & pulius eius eſt paruus debilis & fre-
quens. Signum ex flegmate eſt, quia fit ſom-
tus & ſopor mitiltus. Signum ex col. rub. eſt
quinia eius vigilatio & permixtio intellectus
fiunt magnæ. Signa ex vtraq. ſunt quia conſe-
quuntur ipſum omnia ſigna. Comunia vero
ſigna huius ſunt ex eo quod egger acet ſupin?
& habet faciem inflatam ad rubedinem dedi-
nantem, & eius palpebre ſupiores coſtra uní
ſupius & accidit ei vt in pluribus reſetio vrine
Curatio ipſus qn eſt ex dominio flegmatis eſt
q. ſumat aliqd. laxatiuï flegmatis ſicut pillu-
las ſtomaticon, aut yera, & fiat cliftere acutu.
Et effundač ſup ipſum aqua decoctiois camo-
mille aneti, maioranæ & abrotani & ſimilum,
Et vngatitur caput cu oleis calidis ſicut oleo ſam

ſib. ſeb.
debilis
ſem.
fons

ſib. ſig.
man.
ſib. ſod.
rub.

Cura
ſi
beth
gman

Alfaharanij.

For LXXX

Cura

pillu. de
bdellio

Electua.
camina
tuum
Gahada

Pil. expeç

Sifalga,
rab

Alfaiion
Alfue
alhazafir
alascodes

as tunc eas esse ex co'era rubea acuta & calida
maxime si in eis fuerit corrofio, Curatio ipso
fiximus eam esse difficilis curationis, sed si ea-
rum videtur supeptibilis esse curationis & est
apud principiis est necesse primo attendere vt re
moueatur humor & mundificetur corpus
fi nō fuerint cum eis accidentia difficilia propter
quæ timeatur de morte & hoc cum medicinis
confrictiuis sicut kebulis indis belleris & em-
blicis & similibus, & caueat ab acutis laxati-
uis sicut aloes scamonea euforbi, almezereon
colloquintida escula & similibus. Modus pillu-
larum de bdellio conferentium ventofitibus
emorroydarum & dolori ani & intefinorum
R. mirabo. kebuli bellericorum & emblicorù
mundatarum an. 3. iij. bdellij rubei, vi. teran e
tur & cribellentur & infundatur bdellium in
succo porri intantum vt poſtiffi confici cum eo
medicinæ & fiant pillule sicut grana piperis &
exſiccentur ad vmbram & ſumat ex eis. 3. iij.
cum aqua cicerum vel aqua calida. Modus ele-
ctuarij non laxatiui ad expellendum ventofita-
tes & inflantes intefina. R. acori yreos an. 3. i.
ariftologia longe & rotunde an. 3. iij. gahada
3. i. puleg, montan. 3. v. terantur & cribellentur
& fricentur cum oleo amigdal. rulc, & confici-
antur cum melle deſpumato, & ſit dolis eius
a. 3. 5. vſq. ad. i. & 5. cum aqua calida. Modus
pillularum expertarī ad emorroydas & ad ex-
pellendum ventofitates, R. sief vel ſif algarab
3. i. hermodacti, furuegan bdellij cœleftis an.
3. iij. infundatur bdellium in succo rute & teran-
medicinæ & conficiantur & fiant pillule vt gra-
na piperis & accipianc de eis. 3. i. & 5. ſi aqua
tepida, & iube infirmum recipere frequenter de
trifera magna & parua facta cù ferrugine ferri
qum valde confert. Et nos quidem ſcripſimus
plures compositiونes in hæ materia in ſuo lo-
co. Modus vngenti ad decidendum emorroydas
perfecte. R. zuccaram ſicci ſeminis iuſquiarni
an. 3. vi. aluminis iamen. 3. iij. calcadis. i. zeg
tantundem magre an. 3. i. & 5. ceruſe tantun-
dem teratur totum & miſceatur cum modico ce
rè liquefacte in oleo roſa, & fiat vnguentū de
quo liniatur ſuper petijs panni & ſuperponat
loco, & ſi emorroyde latent intus fiat licinium
ex prædictis medicinis & eo vtatur quoniam
hoc exſtirpat eas cum virtute. Modus medi-
caminis ad exſtirpandum eas accipiatur arſeni-
ci rubei & citrini & alumen iamen ſi æqualiter
teratur totum cum Ixſuio & abluatur cum eo
locus in quo ſunt emorroyde & vngatur in cir
cuitu earu cum ceroto vt non vrat locum ſan-
& iaceat infirmus eleuatis coxis in altu per me-
diam horam quoniam emorroydæ paſſantur
& cadent & exſtirpabuntur radicitus, & opor
tet hoc vti medicamine ad ſolem, vel prope
ignem. Hæ quidem medicinæ quas diximus
o iij

a potu & cibo frigidis. Modus clifteris ad ex-
pellendum ventofitates emorroydarum & do-
lorem lumborum & virgæ. R. aneti pugik. i.na
ſturciij. 3. vi. infundatur hec in lib. i. aquæ calide
& mixtis cum ea. 3. v. olei ſifamini & fiat clite-
re, aliud clitere fortius. R. butyri vaccini olei
nucum olei de granis viridibus vel olei maſticis
an. 3. i. olei razchia olei ſambucini facti exoleo
refino & oleo ſifami qui dicitur ſirag. 3. iij. olei
nardini tantundem factis vaccini statim emulti
3. iij. permicceatur totum & fiat calidum & hoc
adminiftretur ſepe quoniam ſanabitur, & nos
ſcripſimus plura in ſuo loco. Modus ſumigij
ad emorroydas & expellendum ventofitates ex
pertum accipiatur de anacardo & teratur grof-
ſo modo & inuoluatur cum pinguedine galli-
næ nigrae, poſtea ponatur ſuper prunas & re-
cipiatur fumus per arundinem concuam do-
nec perueniat ad locum ventofitati, & hoc fiat
ſepties & ſanabi. Aliud ſumigij fortius & ex
pti. R. radic. cappaf. colo qn. radi. atimal, ana
cardi hermodac. euforb. & cachut equales par
tes terantur groſſo modo & fiat ſumigij cum
eis. Aliud ſumigium faciens cadere emorroy-
des. R. ſeminis porri arochal harac legabarmi
pellis ſerpentis de omnibus equaliter miſceatur
& fiat ſumigium cum eis. Q. autem facit ca-
dere emorroydes in longa one ſt ſp ſumigetur
cù folijs mirtè & ſedeat in aq in qua coſta ſint
qum paſſant & nigrefcùt & cadunit & hoc idem
facit ſumigatio cum cortiſbus capperè & eius
radice & colloquintida mirra nuce aprefſi co-
ſto ariftologia longa arſenico & similibus /
& de huiuſmodi plura ſcripſimus in ſuo loco.
Modus vngenti ad decidendum emorroydas
perfecte. R. zuccaram ſicci ſeminis iuſquiarni
an. 3. vi. aluminis iamen. 3. iij. calcadis. i. zeg
tantundem magre an. 3. i. & 5. ceruſe tantun-
dem teratur totum & miſceatur cum modico ce
rè liquefacte in oleo roſa, & fiat vnguentū de
quo liniatur ſuper petijs panni & ſuperponat
loco, & ſi emorroyde latent intus fiat licinium
ex prædictis medicinis & eo vtatur quoniam
hoc exſtirpat eas cum virtute. Modus medi-
caminis ad exſtirpandum eas accipiatur arſeni-
ci rubei & citrini & alumen iamen ſi æqualiter
teratur totum cum Ixſuio & abluatur cum eo
locus in quo ſunt emorroyde & vngatur in cir
cuitu earu cum ceroto vt non vrat locum ſan-
& iaceat infirmus eleuatis coxis in altu per me-
diam horam quoniam emorroydæ paſſantur
& cadent & exſtirpabuntur radicitus, & opor
tet hoc vti medicamine ad ſolem, vel prope
ignem. Hæ quidem medicinæ quas diximus
o iij

Cliftere

Cliftere
aliud

Oleum
razchia

Fumigij

Fumigij,
aliud ior-
tius

Aliud fu-
migium
Aiocha
Harach
legabar
mi

Vnguentij

linimētī

o iij

Liber Practice

conferunt in pluribus locis emorroydibus paruis, magnis vero & maxime antiquis curatio non valet niſi incílio. Et nos quidem delictus, modum earú incílionis & cauterizati onis in ſuo loco in operatione manuum.

De emorroydibus quę dicuntur alnoacri. Capitulum. III.

Câ harû emoroydarum

Signa

Cura

Aufa faciens has emorroydas eſt vna & curatio vna cum medicinis prédictis & omnes participant nomine vno venitotitatum, alnoartir autem aließ ſunt cōcauę ex quibus exit ventoſitas non ſtercus. Signum alnoacz or eſt quia eſt paruum apoſtema vt grannum ordei incipiens deſubtus oſſis cauſę & p[ro]greditur ad locum concauum & in loco ani c[ui] tumore & aperitur ibi orificium paruum ſi[mi]cut foramen acus ex quo exit ſanguis & putre do continue abſc[ur]s dolore c[ui] aperitur & proſumpitur ad exitum. Et curatio eius cum hijs quę diximus de curatione emorroydarum, & ſi n[on] valet in eis medicina fiant ea quę diximus in cirurgia, & poſſible eſt curari cum medicaſtine acuto & pr[ec]ipue in acz or n[on] continuo, & eſt vt accipiat de medicamine quod dicitur diapiperum, & ponatur in orificio nacz or & prematur puluis intus cum extremitate ſubtilis arundinis ita q[ui] ingreditur nacz or quant[ui] poſteſt, deinceps ponat in circuitu eius ſupra ip[mi]ntotu cum ceroto vt non offendat medicina ſuo acumine locum ſanum, & reiteretur ſibi mediſcamen quoſu[n]q[ui] nigraſcat ſocus, poſtea ponat ſuper ip[mi]num butyrum quoſu[n]q[ui] recedat nigrendo, poſtea vero ponatur ſuper ip[mi]num de mat[he]nathi alnachi donec ſanetur, & ſi hoc non ſuſſicit non potest curari ſine cauterio & incílione ſane ſicut dictum eſt.

De exitu ſanguinis. Cap. IIII.

Sanguis exit⁹ ex ano trib[us] de cāis fit

Exitus ſanguinis eſt fluxus eius ex orifiſcijs venarú ani, nam & emorroyd[ę] ſunt ex apertione illarum venarú donec ſubfluat ex eis ſanguis ſicut diximus, & accidit etiam hoc quib[us]dam ſanis per certos paroxísmos, & accidit etiā hoc ex tribus cauſis, vel quia natura expellit humorem melancolicú quemadmodú accidit patientibus egritudinem quę dicitur alneſan alſodani vel freneticis, aut ex multitudine ſanguinis ſuperabundantis quem natura expellit quemadmodum accidit illis quibus exit ſan guis ex naribus, aut ex apertione venarú proſter acumen ſanguinis & eius mordicationem, aut ex ſui mordicatione & exuberantia ſimul. Sunt etiam emorroydarum ex quibus nihil exit

ſanguinis q[ui] contingit, aut ex ſp[il]ſitudine h[uius] moris & ex groſſitudine cutis aut contufione meatus & difficultate emorroydarum. Signi[rum] exſpulſionis humoris melancolici a natura & qui exit in certis terminis eſt quia ſanguis eſt ni[que] ger & facit ſp[umam] ad modum vrinæ & poſſible eſt perſuerare hoc cum malicia regiminis quando ſentit iuutamentum in eius exitum. Signum eius ex abundancia ſanguinis eſt ſanitas corporis cum plenitudine ipſius & venarú p[le]nitudine. Signum eius ex apertione venarú eſt acuitas & ſubtilitas ſanguinis eius mordicatio & regímen pr[é]dictum inſirmi. Signum emorroydarum ex quibus non fluit aliquid ſanguinis eſt quia iam fluit ad eas humor ex apoſteſmatibus ani & apertio venarum, & ipſarú pulſatio & fortis dolor donec per ipſarum ap[er]tio[n]em ceſſant huiusmodi accidentia. Curatio fluxus ſanguinis eſt q[ui]videatur ſi ſanguis eſt ni[que] ger & tunc non oportet eum decidere ſiue ſit per certos paroxísmos ſiue ſit poſt apoſtema cerebri vel maniā quamdiu conferuatur & n[on] debilitatur virtus inſirmi, & quamdiu apparet ſanguinis nigredo, cum hoc enim a multis langeribus euadet, vel ſi forte abundauerit ſanguis facit poſſidere inſirmum pulſum cordis & debilitatem ſenom & tunc non debet conſtringi, & poſſible eſt facere poſſidere y[rop]ſim & tunc oportet ei dare in potu trocíficos de kakabre & ſumac & comedia ſumacia & azar[am]ia & faciat flebotomiam baſiſice ante adjuentum paroxísmi, & cauheat a cibis generantiæbus multum ſanguinem & coleram nigram, & adminiftrentur hæ p[il]lulæ que conferu[em] orroydibus ex quibus fluit multum ſanguinis, & modus earum. R[em] mirabola, n[ig]rorum bellétis corum & emblic, a[n]i. 3.x. limatiarum mahara[es] 3.vij. kakabre, 3.iii[ar], acor. 3.ij. bdalij. 3.xx., dif[›]soluat bdellium in succo porri & conficiantur cum eo reliqu[em] medicinæ trite[] & ſiant p[il]lulæ quarú doſi ſit. 3.ij. vel. iii[ar], cum aqua frigida, Puluis ad emorroydes ex quibus n[on] exit ſan guis continuo etiam eſt expertum. R[em]i[ma]tatur ferri feminis porri ameos a[n]i. 3.ij. fructus caparæ ſicci. 3.ii[ar], teratur totum & fiat puluis & accipiat ex eo. 3. i. c[ui]i. succi porri & 3.ii[ar], aquæ calidæ. Curatio ipſarum ex multitudine ſanguinis per ap[er]tio[n]em venarum & eius fluxus per certos paroxísmos in quibus diu consueuit hoc in mulieribus coniugatis qua e[rum] menſtrua retinentur omnes curantur cum flebotomia & euacuatione in ſuis temporibus competentibus & exercere fortem motum & v[si] boni regiminis, & cauere ab omni cibo ge

Sig. ex hu[mo] melá colico & qi certis terminis exit. Sig. ex a[n]a bundiāta ſanguinis. Sig. exve n[ar]ii ap[er]tione. Si. emorroydarum ex q[ui]b[us] n[on] flutualid[em] ſanguinis

Puluis

Puluis

Curæ ex multitudine ſanguis

Altabarau.ij

I. fol. I. XXXI.

nerante coleram nigram vel humorem calidum & permittatur vna emorroydarů aperta ſemper in hijs quibus coniueuit exire ſanguis & pa roxímos determinatos quoniá níſi ſic fiat non euadet, vt non ſit in epate ſuo durum apostema aut corrumpetur color ipſorum & cutis tranſmutatur, aut aduenit illis morphea nigra & ſimiles ægritudines pellimę aut ducat eos ad mortem, & poſſibile est ہ fit fluxus ſanguinis continuus ab ipſis emorroydibus precipue occultis, & poſtea cum ſtrictus fuerit ſanguis & eius fluxus perfecte abſiſtis & consolidata fuerine loca bona consolidatione cauſa liberationis infirmi præter alio medicamine egeat.

De dolore ani, Capitulum. V.

Cuiſiſt ہ hoc est ex retentione ſanguinis in venis, & quando exit ſanguis quieſcit dolor, & propter hoc necesse est aperire loci dolentem quando hoc modo accidit. Et cura to eius est vt administrentur infirmi in potu 3.ij. aloes cum aqua calida, hoc enim aperit eas celeriter, vel emplaſtretur locus cum cepe trito vel cum radice luf & ſimilibus quoniam aperiunt & recedet dolor per fluxum ſanguinis reſenti, deinceps autem curetur cum hijs quę dice mus de curatione ſciffurarum.

De ſciffura ani ſequitur,
Capitulum. VI.

S. Ciffura fit ex humoribus calidis fluentibus ad anum, aut ex retentione naturæ & ſiccitate eſſationis, vel ex potu acutarů me dicinarum vrentium ficut aloes eſula colloquium tida & ſimilibum. Signum ſciffure est quia ſenſui patet, & est cum dolore, & alleuiaatur apud lenitionem naturæ. Curatio eius est ſi habuerit inſirmus calorem ہ fiat flebotomia & extinguatur acumen colarg nigre cum cibis & mediinis & vtatur de hijs ſimplicibus quantum poſtet. L. muſeilagine ſeminis citoniorum, aut muſcilagine gumi dragaganti, vel fiat vnguentum ex pinguedine gallinæ & anatis cera alba violis olei alhirag ſemine lini medulla cruris vaceſi at ex eis omnibus vel ex pluribus vel ex aliquibus ipſorum, & vbi no est apoſtema nec acumen confert ei ہ accipiatur vitellum oui & coruſſetur cum vino & oleo roſa. & vngatur cujus eo anus, hoc enim ſedat dolorem in momento vel faciat almoſmas in quo diffolutus ſit bdelliti & vngatur cum eo. ſed vbi apparet ſciffura coruſtina confert ei ſedere in aqua alcanicam & fus-

Doloris
ani cauſa

Cura

Sciſture
cauſa

Signa

Cura

Alcanica

perponatur ano anetum vſtum & puluis moſlandini, Et ſi fuerit cum ſciffura pufliatio. & for tis calor cum acumine bibat ex puflio. 3.ij. alia to & diſtemperato cum oleo rol. & abluatur anus frequenter & poſtea vngatur cum oko rol. & aſpergantur deſuper limacię vſte/vel ac cipiatur vitellum oui alſatum & litargirum lo tum & album & oleum rol. & permilceantur & fiat ex eis emplaſtrum cum quo emplaſtreſ locus, & confert ſciffurę que eſt abſ ہ acumi ne ہ teratur bdellium cum pinguedine, & fiant ex eis pillule ad modum auſſelanarum & ſuffumigetur cum illis & confert ſciffuræ. Et ſi ęgri tuto est antiquata oportet fricare locum quo uſt ہ exerit multus ſanguis poſteavero curetur cum vnguento alnachli. Modus vnguenti albi conferentis ſciffurę vſtioni & pulſationi. R. ce re albe. 3. v. olei amigdal. dul. 3. xx. medullę cru ium vacec. 3. iii. milceantur hec cum oleo ro. & aпа / & accipiantur ceruſe. 3. ii. bene lique fiant ad ignem & conficiatur & vngatur cum eo poſt ہ infrigidatum fuerit, & oportet omni nino cauere a retentione naturę qui habet ſciffuram in ano, quoniá retentio naturę augmen tat & confirmat eam & facit eam euenire.

Vnguſtis
album

De apoſtematibus & puſtulis
in ano. Capitulum. VII.

A. Poſtema & puſtulę generantur ex hu moribus fluentibus ad anum ſanguineis, aut colericis, aut frigidis flegmatis, aut melancolicis. Signa communicantia ſint quia ſenſui patet quia ſecuntur eam continnua accidentia vt pruritus dolor ani, & erunt hæc accidentia ſi ad virtutem humorum, quo niá ſi fuerint multi erit magnus dolor, ſi vero pauci erit dolor fortis cum quantitate ani & ſi nis ventris ita ہ aſtimabit æger ہ fit ibi ſtercus & ہ expellat illud cujus prematur ad egerendum, & cauſatur ex hoc tenafmon, & non exibit ex eo aliquid aut exibit modicum ſanguinis vel humor ſpiffus. Signu humorum calido rum ſanguineorú facientium apoſtema & puſtulas est vſtio eſſationis, vel oportet confiderare quoniam ſi hoc fuerit cum ſanitate naturalis virtutis ſigna: tunc eſſe ex colera rubea acuta que exiſt ſe eſſatione in intellinis & exiſt etcus, vnde generantur puſtule & apoſtemata. Signu humorú flegmaticorú est remiſſio dolo ris & acuitatis molliciei ipſorú & maniſestatio flegmatis in eſſatione, Signu lumore, melanco licorum est corroſio ſine acumine & dolore, ſentit tamen grauiteram & retentionem exiſtus ſupfluitatum, præter apoſtema repertú in ege-

Apatiis &
puſtularú,
anignatio

Sig. coio
cantia

Sig. lu.
cali. ſans
guincog

Sig. hu.
flegmati.
Sig. hu.
milcoru

o iij

["Liber Practice", "Cura ex\nhumore\nsanguíneo", "Cura aſa\nris ex co,\nubea", "Cura ex\nſlegmate", "ſitione, & ſentitur dolor in loco qui dicitur alca\nthan & eſt ſub ypocondrijs & amittitur ſenſus\ncoxarum cum defectu defiderit coitus. Cura-\ntio horum ex humore ſanguíneo eſt cum flebo\ntomia & poſtea curetur cum vnguento albo vſ\ncum emplaſtro farinæ lentium & roſ, tritis diſ-\ntemperatis cum ſucco ſolatrï, vel liniatur cù ſuc\nco prædicto mixto cum oleo roſa. & ſedeat in\naqua calida in qua cocta ſit altea ſolatrï viol.\n& ſimilia. Curatio apoſtematum ex colera ru-\nbea eſt ſedare acumen cum cibis frigidis & hu-\nmidis & cum vnguento de merda ſengi loto &\ncum vnguento albo & ſimilibus quæ dicuntur\nin loco ſuo & quæ dicta ſunt in curatione ſeffu-\nræ. Et modus medicaminis contra vſtionem a-\nni puſtillationem & fortem dolorem accipiant\nfolia iuſquiami portulacæ lactuæ poſtæ ſue-\nrit in aqua frigida & vitellum oui aſſati & pi-\nſentur & miſceantur & emplaſtreſt locus poſt\næ ſederit infirmus ſup vaporem aquæ in qua\ncocta ſint ro. & melliloti donec ſudauerit. Cu-\nratio apoſtematum ex cauſa ſlegmatis eſt 〈q〉 ac\ncipiantur porri & terantur bene & miſceatur\ncum butyro vaccino & calefiat lene & ſuperpo\nnaturano, hoc autem remouet dolorem emor\nroydarum & ſlegmatico: apoſtematum & eſt\nexpertum, & curentur poſtea cù vnguento bdel\nlij armenici farrocollæ & gumi pini & maſtic.\n& olei de keria/& oleo de ouis/& oleo de da-\nuod & cera citrina & alba vngatur cum his per\nſe vel coniunctim, & nos huius modi plura ſcri\nplimus in ſuo loco.", "De vermibus paruis qui generant\nin ano. Capitulum. VIII.", "Os tractabimus eos & curationem eo\nrum paululum poſt hec.", "Capit. incidentaliter tactum.", "N", "H\nvius ægritudinis memorænæ que\ndicitur aldea alcohli relinquimus pro\npter ſui turpitudinem & inhoneſtatē\n& raritatem eorum qui curantur ex ea, & ipfa\nægritudo diſlinguitur in. xvij. modos quorum\nmemoratio prolongaret librī, nec eſt in ea vit-\nlitas in hoc mûdo nec in futuro. Et ſigni huius\nægritudinis quæ dicitur alioec eſt 〈q〉 ſit fortis\ndeliderijs coitus velocis emſionis ſpermati\n& copioſæ/& eſt carnoſus & humidus. Et\ncuratio eſt 〈q〉 ſedeat in aqua ſtiptica & diſteri-\nzetur cum oleis ſtipticis vt cum gallia & ac-\ntia & ſimilibus & remittat comethionem no-\ncijs & ſint aſſata & ea in quiibus eſt coaduna-\ntio cum ſiccitate.", "De vermibus longis qui gene-\nrantur in ano. Capit. IX.", "Aldea\nAlcohſi", "Signum", "Cura", "G\nenerantur in ano vermes longi & par\ngui inter cutim & carnem in exteriori-\nbus corporis & omnes generantur ex\nſupert huitatibus ciborum ſlegmaticorum quoniam\nputreſcunt & nō generant ex humoribus me-\nlancoſicis, & ipſi quando 〈q〉 ſunt cum febre qnā\n〈q〉 fine ſebre. Signa communia omniuſ ſunt diſ-\nnitas coloris & incitatio fortis famis fine tole-\nrantia & maxime cù excitatur a ſomno & ſen-\ntit morſum & indignatōem fluxus saliųemo-\nſeſtia & dolor ventris in hora comethionis ſtria\ndor dentiū ſicctas labiorum in die & humeſtatio\nipſorum in nocte, & qnī confirmaſ dolor in in\nfirmo remittitur v ox eius & accidit ei ſincopis,\n& poſſible eſt accidere aquam in profunditate\nſomni vt vociferet & extrahet linguam de ore\n& ſtridet dentibus & maſſicet abſc: re in ore &\nqnī multiplicantur vermes in ventre quærunt ci\nbum, ita 〈q〉 poſſible eſt eos exire per guttur in-\nuoluntarie, & poſſible eſt exire per anum pre-\ncipue apud fortem laborem vel apud fortem\ninflammatuam, & qnī confirmaſ fames in in-\nfirmo & pmanerit in eo dolor ſequiū eum. q.\negritudo epilentica ſincopis & extenlio, & po-\nſible eſt eo congregare ad inuiem donec ſiunt\nvt pilum & prohibent tranſitū ſter coris per co-\nequitates intellinorù, & ſequitur ex hoc oppila-\ntio ex qua prouenit fortis ſebris, & ſit hec op-\npilatio magis mortifera ægritudo colon, ita\n〈q〉 impoſſible fit cuadere ab ea infirmu & vnio\nuer ſaliter diu pmanent in corpore corrum-\npunt intellina & frangunt corpus & eius vit-\ntutes debilitantur & deltruuntur ſenſus eius &\nmollificant membra & offendunt omnes natu\nrales operationes. Signa propria longo: ver-\nmium qui plus & plus offendunt 〈q〉 alij & 〈q〉\ndiu permanent in corpore ſequitur infirmu de\nſtructio appetitus cibi & potus & permixtio in\ntellec tus ſebris & oppilatio quam p[ridiximus,\n& ex ſignis eorum] apprijs eſt ſtridor dentiū in\nſomno, & poſſible eſt ipsum ſaltare vt fatuus/\n& maxime in hora p[fundationis] ſomni. Signa\nappria vermiu qui dicunt abcara ſunt fortis ap\npetitus cibi & multa comethio & quando abſt\nnet infirmus a cibo mordent eos vermes fortu-\nter & ſentiunt torſionem & dolorem ſub vim-\nbilico, & poſſible eſt eos exire per anum albos\n& mundos ad modum ſeminis cucurbitæ.\nSigna paruorum vermiu generatoru in ano\nsunt quia cum exeunt videntur infirmo mult\n& poſſible eſt eos exire immundos ſicuti ſunt\nin ano & poſt illud quietem, inquit auſtor ho-\nrum quiibus hæc paffio inuadit abbreuiantur\nanni, & ego in meo tempore expertus ſum hoc", "Vermis\nlonguï\ngnatio &\netiālioſ\n\n—\n—\n—\n—\n—\n—\n—\n—\n—\n—\n

Alfaharanij.

For LXXXII.

Cura ver
miij logo
sum

in pluribus hominibus. Curatio vermium ion-
gorum propria eſt cum medicinis ſimplicibus
1. cù centaurea armeni ſemine caulis & maxime
ſemen canabit. i. genus quodda in partibusvitra
marinis ſua proprietate coſtum oleum rutê ſuc
cus portulaçę radices vrtiſe, quando bibuntur
de eis cum melle & rob prunorum cum aceto
epithimû menta lupini crudi mirra mentaſtrû
cardamomû nigella & folia perſicorum quan
do teruntur, & ſit ex eis emplaſtrum ſuper vm
bilicum & rubea ſaturegia ciperi pollipod. ra-
dices lilij alcaras quando bibitur cum aqua de-
coctionis ſeminis apij ſilueſtris & decoctione
corticum granatorum acetoſorum & dulcium
& coſtum amarum & ciminum & cortices ra-
dicis celiſ & ſimilia. ¶ Modus medicaminis ex-
perpi ad lumbricos longos, & debet ſumi poſt
q p[ro]ſeuerauerit a cibis groſſis & grauib[us] laciſt
per tres dies antea accipiatur de bono turbit. 3.
iij. centauiſ, armeni. 3. ii. teratur & bibatur cum
aqua mellis ante cibum & abſtineat a cibo tota
illa die. ¶ Modus emplaſtri experti ad hoc, acci-
patur colloquintid. 3. v. teratur & diſtempe-
rentur cum ſelle bouino & vino temperato &
emplaſtretur quoniam hoc expellit eos, & q
eos necat eſt q[ui] vngatur venter cum tyriaca al-
faroc & ſucco centaureç vel ſucco coſti maſtre-
termaſir, id eſt. polij regalis vel polij. Curatio
vermium amplorum ad modum ſeminis cucur
bite propria cum medicinis ſimplicibus eſt cum
cardamom. & melle cum aceto coſto oleo de ke
rua baurac yfopo calcanto radiobus endiuiæ
succus garioſiſ. fluuialis & ſcamoneq quando
bibent de ea a duabus. 3. vſcp ad. iij. Q[ui] autem
probaui pluries ad vermes qui dicuntur abal-
cara eſt q[ui] ieuinet infirmus per vnum diem ho-
ſtea comedat ad saturitatem de nucibus / & ni-
hil aliud comedat in die illa q[ui] ahoc educet eos ad
modum ſuniculor? & potus quidem olei poſt
prerulationem a malis cibis facit eandem ope
rationem, & ſit quantitas quæ ſumitur de oleo
3. xij. & ſi biberit ex kitram poſt cibi abſtinen-
tiam in quantitate vnius. 3. interficiet & educet
eos. Curatio vero vermium paruulorum exis-
tentium in anopropria eſt q[ui] fiat cliftere cum
kitram quoniam necat eos, & ſi fiat liciniu[rum] ex
coto cum oleo petroleo interficiet eos ſi facit li
ciminum ex nigella vel lupino, & ſi facit cliftere
cum ſucco foliorum perſicorum interficiet eos
& succus mentaſtri eiusq[ui] decoctio colloquïn.
acetum aloes baurach ſuccus folior[um] caulium
decoctio abſinthij oliuæ salitè almitir omnia
hec interficient paruos vermes. Curatio ver-
mium communis eſt q[ui] accipiat ex hac compo-
miiij c[ors]

Puluis

Emplaſſt.

Curaymi
umàploſ:

Nucſeffe
eus mira
dus inver
mibus

Cura ver
miij puu
lorum

Cura ver
miij c[ors]

ſitione. Modus compositionis educentis vnle-
uerſa animalia & vermes ſiue paruos ſiue ma-
gnos, R[ob] lupinorum c[imini] nigri abſinthij ro-
mani centaureç armeni abrotani armoniaci ſe-
rapini turbit coſti mirſe farchas añ. p[res] ſequa-
les terantur & cribellen[em] & ſumat de eo in po-
tum. 3. iij. inuoluas cum aliquantulo petrolei
vel kitran vel cum oleo de lateribus vel bibat il-
lud cum prafiſij ſucco vel mentaſtri ſilueſtris vel
cum aqua decoctionis cicerum vel lupinorum
aut centaureç armeni. Curatio vero vermium
q[ui] ſunt cum febre eſt q[ui] ſumat ex ſirupo iulep
& ſucco pomorum & aqua roſa, cum oleo ro
ſa, & bibat ſuccum endiuiæ cum aceto, & co-
medat apium endiviam & nafcon cum aceto &
medulla mellonum. Pueris vero detur ſirupus
de ſebeſten & oleum amigdal, & ipſe amigd. &
oportet cauere habentes hanc paſſionem ab om-
ni cibo in quo eſt groſſities vt eſt frumentu[rum] &
panis coſtus in aqua & vinum farina coſta &
omnia cibaria facta ex paſta coſta in aqua, &
a cibis pinguibus & groſſis carnibus & rebus
quæ conduertunt in ſtomacho vt melonibus cu-
curb. perſicis grifomulis & humidis oleribus &
præcipue ab hijs quæ generant humorem cru-
dum & caueat a cibo poſt cibum & potu mul-
te aque & fatigatione poſt cibum, hæc omnia
fiunt cauſa generationis vermium.

¶ De regimine quo debet regi infirmus
ante recept[em]o medicina[rum]. Ca. X.

D[omi]nti infirmus in mane poſtea ve-
ro ieuinus exerceat motum & tempe-
ratum laborem, deinde parum come-
dat, & accipiat poſt cibum ex rebus ſicid[is] vt de
oliuis & pane cum aceto & oleo c[om]uni, & ſie
regat ſe pluribus diebus, & cum intendit ſume-
re medicinam pro vermiſbus abſtineat a cibo a
meridie vſc[ip] ad craftinu[rum] diem, & c[ui] ſurrexerit
in mane exerceat labor[em] & addat inſtitut[em]o
ſui corpiſ, deinde accipiat medicina & diſtem-
peretur cum lacte ſatim muſlo & bibat illud,
Poſtea vero ſultineat famem tota illa die vſc[ip]
in ſero, & cum hoc factum fuerit exibunt om-
nia animalia & vermes de ventre infirmi, & ſi
remanerit ex eis ſoliduum reiteretur mediunc[
æ] acceptio eodem preſcripto modo, & ſi non in-
uenitur ac ſiat idem cum melle loco eius, & c[ui]
eius corpus mundificatum fuerit ex illis diſpo-
natur eius dieta pluribus diebus panis c[ui] oleo
& aceto & almuri & oliuæ & allia cappa[ri]. al-
machlal ſinapis panis ſucus lupini c[ic]era & ſi-
milia, & cum hoc regimine nunq[ui]s redibunt ad
eum cum voluntate dei.

Medica.
c[ui]c[ui] c[ora]
c[ors] ymes

Cura ver
miij c[ui] ſe
briſe

Nafcon

Regimen
P[er]miij
expulſi[em]o

Almach-
lal

o iij

Liber Practice

¶ De vermbus qui generantur inter eutem & carnem. Capitulum. XI.

G
enerantur vermes in quibusdam corporibus in quibusdam locis & appetatur hæc paſſio bouina eo q[ui] bobus acciut frequenter,& ſunt vermes naſcentes in corpore humano inter cutim & carnem & ex tenduntur & ambulant ſub cuti donec per forant in aliquo loco cutis & exeunt,& poſſible est eos quandoq[ui] p[ro]forare & exire per oculos vnde deltruunt oculos. Curatio ipſorum est mundificare corpus a flegbate putrido cuſtomatico vel pillulis quæ dicunt ab aldeab, vel cum electuario quod dicitur theodoricon, & cauſata cibis generantibus flegbate & humores groſſos & putridos, deinceps vidéatur locus vbi est ſiue in brachio ſiue in crure, & ligetur de ſuper & deſubter fortiter cum ſudario deinde ſcindatur locus & extrahaſt & curet locus ſculi uæ cu[j] vnguento solidatiuo, & oportet habere magnam ſubtiliſtagem quando est in capite q[ui] non arripiat viam oculi & deuafet ipſum / qua propter ligari oportet apud ſupercilia vt no de ſendat ad oculum & locus vbi apparét ſcinda tur & extrahatur, vel igne cauterize.

¶ Sequitur nunc de paſſione colon. Capitulum. XII.

Paſſo
bouina

Cura

Alcolon
Alcebrag
Cehab

Almuſtā
had

Mena
Colicisqn
q[ui] cauſe

Sig. coli.
ex aſare
calido

Accenția
colică co
comităcia

Sig. tortu
t[em] interſi.

Sig. duri.
ſtercoria

P
aſſio alcolon quæ dicit alcebrag cehab & appellatur etiam almuſtahad mena, id est deus ab ea nos liberet, generat in intefinitis gracilibus ex q[ui] cauſis, vel ex calido a poſteniate, vel tortura graſlitium inteflinorum, vel ex induratione ſtercoris in ipſis, vel ex frigi dis humoribus groſſis ipſis adherantibus, vel ex potu medicinem mortiferem. Signum ex calido apoſtemate et ſebris ſintis humor colericus, & quia videtur apoſtema de foris & magnus tumor in ſuperioribus ventris cum pulſatione, & quando confirmata fuerit hec ægritudo in patienc euomer ſtercus & ſit eius anhelitus ſœ tidus, & poſſibile est eſſe fœtidam ventolitatem exequuntem per os & etiam totu corpus. Acta cidentia quod commanicantia omnes ſpecies huius paſſionis ſunt continua extremitatū mo keſtia vigilie & eorum ſtatus in omnibus pellmus, & ligna pellima & mortalia ſunt, & poſſibile est ſequi hunc mortem die ſecunda vel tercia, & impoſſibile est ab eo vllum euadere niſi miraculoſe. Signum torturæ inteflinorum est q[ui] percipitur in ventre & egestione ſine febre. Signum duricie ſtercoris est perceptio gravitaſtis in ventre & duricies tactus egestionis & eius

dam vomitus ſine ſebre & ex eo quod præceſſit de regimine infirmo in vſu comeſtionis glan dium vel caſtanearum & charubaſſ & aliarum ſicarum. Signum humorum frigidorum & groſſorum in intefinis adhrentis est mulcus continuus vomitus mixtus cum flegbate fine calore & inflamatione, & quia id q[ui] bibit non profundatur in corpore & ſentit fortem dolorem & torſionem continuam in ſuperioribus ventris. Signum eius ex ſumptione mediae mortiferæ est q[ui] infirmus reſert. Curatio eius ex apoſtemate calido est in principio ægritudinis cum flebotomia venæ basiliſcę vel ſaphææ ſi nihil est prohibens, deinde detur ei in potu de ſucco ſolatri plantaginis endiuiæ & ſucco eo riandri humidi & de ſucco altee & citrulli con iunctimvel ſeparatim. 3. iiiij. poſt q[ui] diffoluto ſu erint in ipſis medulla caſſi ſi tutæ. 3. iiiij. cum. 3. i. & 5. yeræ p[igre] facte cum altea loto & cu[j] 3. i. olei viol. & 3. i. olei alkeruſc hoc enim diffoluit apoſtema, & emplaſſoretur venter cum emplaſtro facto ex floribus violarum altea camilla melliloto & radiceliquiric, & ſi hæc non ſuffecerint fiat diſtere ex eſtdem herbis & ſedeat in aqua decoſtionis ipſorum, & ſi confirma ta fuerit in ipſo ſicitas inflatio & ſebris diſtzerizetur cu[j] aqua ordei & albumine oui & muſcailagine p[il]ij cum oleo viol. & emplaſſoretur venter cu[j] rebus remollientibus vt oleis & muſcailiginibus ſicut oleo ſirag oleo amigd. & muſcailagine ſenugræc. & altee & ſimilibus. Et ſit dieta infirmi mica p[an]is citruli portulaca melo chya & ſolatrú & brodia pullorum & ſimilia. Curatio torturæ inteflinorum est q[ui] ſedeat in firmus apodiatus ſuper ſuo dorſo & vngantur inteflina cum oleo & reſtituantur inteflina ad ſuum locum, & bibat ſirupum viol. & ſea- monea & oleo viol. & cauſat in firmus a motu poſt cibum & a cibis inflatiuſis præcipue a gene ribus leguminum & oleribus, & comedat iura pullorum & zirbag agnorum, & bibat vinum odoriferum ſubtide. Curatio eius ex duricie ſtercoris est facere diſtere cum oleo amigda, dulciuſ & oleo ſirag / aut cum pinguedine gallinæ aut anſeris mixtis cum oleo de ſirag, vel cu[j] oleo viol. vel cum oleo oliuarú dulci, vel cum butyro, vel accipiat ſirupum viol. cum ſamonea & oleo viol. ſed in tolerantiam infirmi, vel fiat hoc diſtere & modus eius q[ui] accipiatur de floribus viol. camomillæ altee ſemine lini ſeberi ſten olei m[ú]dati & ſurſuris an[ti] 3. i. & co quan[ti] hec in aqua donec diſtoluari ſes & colectur de aqua ſicut media libra & ponatur in ca. 3. 5. ſirag zuccari. 3. 5. olei amigda. 3. 5. & diſterio

Sig. hu.
ſugi. &
grolloſi

Sig. ex
medicina
montifera
Cura ex
aſare cali
do

Cura tor
ture inter
ſinum

Cura ex
ſtercoris
duricie

Alfaharanij.

For LXXXIII.

Cura ex
humori,
frigidis et
grossis

Galenus
Clisterij
modus

Trocifci

Cura ex
potu me-
dicina
mortiferæ

Colicæ ge
neratio

zetur cum eo, & sefedat infirmus in aqua deco-
tionis camomillæ, viol. melliloti furfuris ra-
dicis alteç radicis lilij caulium bletæ & similiij,
& vngatur venter cum suauitate cum oleo de
firag & pinguedine gallinæ recenti, vel bibat yeſ
pigrj. & caſſiſſulu, cum aqua decoctionis iuiu-
barum ſebeſten & radic, alteç cum oleo amiga-
dal, dulc. & oleo kerue, & comedat iura galli-
narum cum aneto, & ſint cibi eius elixata in a-
qua cum radicibus caulium & oleo amigdal.
& oleo firag & lebleb coſta cum cartamo & fi
cubus & paſſulis enudeatis, & bibat decoctio-
nem aque mellis & aquam zuccari & aquam
decoctionis paſſularuſi ſine arillis. Curatio eius
ex humoribus groſſis eſt φ bibat ex electuario
benedicto, vel ex electuario dactilorum, vel ex
electuario quod dicitur alfaharia zain, vel ex
electuario ſerapini, vel ex pillulis yeſ. laxatiuis,
Et dixit Gal. φ curatio huius ſpedici ſua pro-
prietate eſt potus vini fortis, & fiat infirmo cli
ſtere cum aneto camomilla fenugræc. tribulis
marinis & oleo de keroa, aut accipiatur fenu-
græc. & coquatur in aqua & exprimaſt ex ſui
muſſilagine lib. 5. & miſceantur cum ea olei ſi-
rag & ſucci mentaſtri humidi an. 3. i. caſeſat &
ſæpe adminiſtretur. Modus trocifcoru con-
ferentium paſſioni colon que dicitur ylios. i.
deus ab ea nos liberet & que generatur ex fri-
giditate. R. absinthij romani ſeminis apij ani-
ſi darſen caſſi lignee an. 3. iiij. mirræ rubeæ ſpice
inde caſtoſ. an. 3. i. & 5. piperis longi aperi cro
ti an. 3. i. terantur & cribellentur & conficiant
ad inuicem & fiant inde trociſci parui quorum
quilibet ſi ponderis. 3. vnius & 5. & accipiat
vrium trocifcum cum aqua tepida vel cui aqua
decoctionis anifi. Et ſi accidit hec paſſio puero
regatur cum emplastro ſuper ventrem diſterijs
vnctionibus & licinijs. Curatio eius ex potu
medicinæ mortiferæ eſt cum laxatiuo cum aqua
calida & oleo firag, & bibat Iac. aſſine & buty-
rum cu amos. & bibat frequenter brodia pina-
guia, & poſt aliquos dies fumat de tyriaca alfa
raç, & accipiatur regimen eius qui ſumit acu-
tas medicinas ex ſuo loco. Ægritudo colon ge-
neratur in intestino quinto φ dicitur colon, &
locus eius eſt in dextro latere in fine ventris &
eſt vt círculus dilatans ſe ad ſiniltram partem.
Generatur autem aut ex ſe ipſo aut ex ſui parti
cipatione cum alio membro. Quando eſt ex
ſeipſo fit. xi. modis / quia aut ex flegmate, aut
ex colera rubea, aut ex ventoſitate groſſa cauſa
inflatiuorum ciborum, aut ex ciborum ſuper-
fluitate, aut ex multo flegmate ab eo paulatim
reſoluto, aut ex retentione ventoſitatum inter

intestinorum pelliculas, aut ex nimia colera ni-
gra faciente inſlationem in intefinis, aut ex ca-
lido apoſtemate, aut frigido, aut ex ſicitate ſter
coris propter naturâ ciborum vel ipſoru pau-
citate, aut ex multitudine exiſtus vrinæ vel ſu-
doris, aut ex lapſitudine corpi, aut ex nimio la
bore, aut ex forti calore aeris, aut ex forti calo-
re ventris, aut ex debilitate ſutis expulſiuæ, aut
ex modica effuſione coleræ ru. ad intellina, aut
ex animalibus & ſibus exiſtentibus in vêtre,
Quandovero proucit ex participatione fit etiā
xij. modis, aut ex participatione cû burſa, aut
cum renibus, aut cum epate, aut cum diárag-
mate, aut cum ſtomacho, aut cû matrice qua-
do accidit in aliquo iſtorum apoſtema vel are-
na. Signa communia paſſionis colon ſunt con
tinuus motus ſtomachi, indignatio fortis dolor
ſimilis forſioni itac capit magnum terminum
de ventre, & poſſible eſt confirmari cù dolore
yliorù & laterum & ſequitur eum conſtrictio
ventris quouſa tres dies prêterierant quia non
exit ventus ex eo nec deſuper nec de ſubter & in
frigidant ex extremitate & exſiccatur ſtercus.
Signa propria colon flegmatici ſunt quia inſur
git poſt humorem erudum qui dicitur alcha-
chira & conſtringitur ventoſitas & ſtercus &
purei oris eructuatio, & ſequitur eos mul-
ta ſtomachi indignatio & ſudor frigidus &
eſt ſine ſiti, & pulſus eius eſt rarus & lon-
gus in quantitate & dolor eſt minoris acumi-
nis & moſtiae ſp in alijs & ſentitur grauſo
tortis & dolor in eodem loco permanet non ſe
transferens inde, & poſſible eſt apparere in ege
ſtione humorem ſimilem vitro. Signum eius
ex colera rubea eſt ſitis continuata & vomitus
colericus & doloris acuitas ita φ exiſtimatur
infirmus ac ſtimulari ventrem ſuum & fit ter
minatio ægritudinis breuis ſiuе ad salutem ſiuе
ad mortem. Signum eius ex cauſa ciborum in-
flatiuorum vt ex comeſtione fructuſ olerum
& ex multo cibo eſt φ infirmus refert & per-
ceptio rugitus in ventre & non vigoraſt nifi
cum forti manus impreſſione ſuper loco & do
lor fortis & diffidis vmbilicum offenſens re-
tentio ventoſitatis, & quando egrediur no eſt
in ea quantitate quia quieſit dolor fortis, &
poſſible eſt cum hoc eſte ventrem mollem. Et
proprietatis colicæ ventoſe tranſſerri dolorem
de loco ad loci cum rugitu & inſlatione & ap-
parentia certorù ſignorù que diximus. Signum
eius ex calore ventris eſt fortis ſitis & egonis ſic
citas ſemper. Signu eius ex concluſione ventoſi
tatis inter intefinorù pelliculas eſt fortis dolor,
& quia nunco eſt ex eo ventoſitas nec rugiunt

Sig. &na;
lia colicæ

Si. ppria
co. fleg.

Sig. ex
cole.ru

Sig. ex ci.
bis inflati
uis

Sig. coli.
ventoſe.
J
Sig. ex
vêtris ca-
lore
Sig. ex
coſluſio
vêtoſita.

Liber Practice

Sig. ex
paularina
refolюrio,
flegmatis

Sig. ex
cole. nig.
Sig. ex
apare cali
do

Sig. ex
afate fri-
gido

Sig. ex ci
bis & ci-
bor; paup
citate

Sig. ex
corpis fas-
nitate

Sig. ex
multo la-
bore &
aeris calo
re & fuda-
tione in
balneo

Sig. ex in
testinorum
ficitate

Sig. ex
amificatione
senfus in
testinorum
Si. ex de
biliga vir
tutis ex
pulfiue

Si. ex pau-
ca co. ru-
effusione
ad iteſt.ri.

Sig. ex
aialib⁹ &
vermib⁹

in ventre
Sig. ex
mēbroſa
pticipati.
Dīra iter
colica &
dolorē re
nalem

per tactū vel per impreſſionem manus eius in
inteliſtina. Signum eius ex paularina refolutio=
ne flegmatis eſt quia quieſ cit dolor quandoq
& incitatur poſt vnam horam vel tres horas,
& poſſibile eſt ipſum incitare emplaſtrationes.
Signi eius ex colera nigra eſt acetoſa eructua-
tio & inflatio ventris ſubito absq. forti dolore
Signi eius ex apoſtemate calido eſt q. extra cor
pus apparet & cum tangitur ſentitur calidum,
& color apoſtematis dedinat ad rubedinem &
ſentit fortem ſitum & ſebram & moleſtiam groſ-
ſitudo lingue & dolor difficilis offendens. Si-
gnum eius ex apoſtemate frigido eſt ecōtrario
modo preſdicto. l. quia videtur apoſtema ſine
rubedine & quia non eſt ſitis ibi neq. ſebris nee
fortis dolor. Signum eius ex ſicitate ſtercoris
quia ſentit infirmus plenitudinem & grauita-
tem arſtationē in ſuperioribus inteliſtinis & qua
ſi ſcindatur & ex eo q. infirmus recitat ſe vſum
ſuſſe cibis ſicis. Signum eius cauſa ciborum
& paucitate ipſorum eſt multitudo vrine & q.
infirmus refert. Signi eius ex ſanitate corporis
eſt paucitas eſgeltionis in tempore ſanitatis euiſ
q. ſicitatis continuatio fames & fortis appè-
titus cibi. Signi eius ex multo labore & aeris ca
lore & ſudationem in balneo eſt q. infirmus na-
rat, & quia poſtmodum ſequitur quies. Signi
 eius ex forti calore ventris ſitis ſicitas ſtercoris
& corporis. Signum eius ex ipſor inteliſtinor
ſicitate eſt extenuatio pellis ventris eiusq. tenui
tas & non reperitur ſiccati ſtercoris cauſa dif-
ficuitatis eſgeltionis ſitis & calor. Signum eius
ex amiffione ſenſus inteliſtinoru eſt inflatio ven-
tris apud retentionem eſgeltionis ſine dolore &
ex eo q. preceſſit ex ſumptione medicinaru au-
ferentium ſenſum vt opij & ſimilibum. Signum
eius ex debilitate virtutis expulſiuæ eſt exitus na
turalis eſgeltionis in ſua quantitate & qualitate
& eius retentio in tempore conſueto. Signum
eius ex pauca effuſione colere rubeę ad inteli-
na eſt albedo eſgeltionis & eius exitus retentio.
Signum eius ex congregatione animaliij & ver
miſum in ventre eſt q. diximus in precedentibus
de ſignis vermiuſ. Signum paſſionis colon a
participatione membrorum eſt q. in ſuo loco
dicemus.

¶ De differentia inter colicam &
dolorem renum. Cap. XIII.

D. Iſferentia vero quæ eſt inter colon &
loorem renum eſt hec qum dolor co-
lon tranſſertur ad ventris latera a dex-
tris & ſiniltris ante & retro & eſt forti or dolo-
re renum, dolor vero renum ſequitur poſt exi-

tum eſgeltionis & accidit cum eo guttatio vrine
& apparet vrina ſubtilis in principio, poſtea ve
ro videtur in ea arena & dolor figitur in vno
loco tranſferens eſ inde & poſſible eſt ſupar-
uenire has eſgritudines ambas ſimul, & propter
hoc fit difficilis cognitio huitus ægritudinis val
de. Curatio paſſionis colon quæ fit ex fleg-
mate groſſo congregato in inteliſtinis & hoc ac-
cidit vt in pluribus eſt q. adminiſſtretur ei diſliere
in principio ſi virtus eſt fortis. Modus diſliere
ad hanc paſſionem quando eſt ex frigiditate.
R. ſerapini bdellij oppopanac. amigd. amaraſ
contuſarū cortic. colloquint. an. 3. 1. & 5. cen-
taureę ſenugrec, ſurfuſ, ſeminis lini an. 3. v. ſi-
cuum humidarum & coquantur omnia & co-
mentur & apponantur ibidem de oleo cōmuni
& melle almuri an. 3. 5. ſell. bouini. 3. ij. & fiat
diſtere, & ſi corpus infirmi eſt debile remoue ſe
rapinum & oppopanacū & cortic. colloquint.
& ſi non ſufficit hoc ad laxandum naturam re-
iteretur pluries quouſq. laxetur & confert ad
hoc vt accipiatur pulueris pigr. 3. i. & 5. medul
læ caſſiæ ſ. part. viij. olei de kerua. 3. iiiij. diffol-
uatur totum in aqua decoctionis radicum, &
bibat illud, & conferunt ei omnia electuaria la
xatiua huiusmodi ſic confecio dactilorum
& confecio citoniorum laxatiue & ſimilia, &
ſi non contulit q. diximus accipiat de pillulis ſe
rapini, vel pillulis alcebaſi, vel de pillulis alma-
fan, vel pillulis aloe & ſimilibus, & ſi hoc non
uſſicit ſumat ex theodoricon vel aquam inſu-
ſionis aloes & logodia & ſimilia, & ſumat hec
cum oleo de kerua. Q. autem confert in hac
paſſione ſua proprietate eſ potus. 3. i. & 5. ſter
coris lupi, & liniatur cum eo venter cum oleis
calidis ſicut oleo nardino anetino ſambucino ca
momillino & ſimilibus, omnia hæc enim ſiant
in ipſa hora paſſionis, in hora vero quietis egri
tudinis caueat a generatione humoris crudi qui
dicitur alcachuia, & accipiat frequenter deco-
ctionem ſeminum calidorum vt tyrıaca alfaræt
vel cum filonio, vel cum electuario benedicto,
vel cum ſirupo de yreos, vel cij ſirupo demen-
taſtro & ſimilibus, & ſit cibus eius brodium
auſſi quæ dicuntur canabit & ſafiani parato-
ci cij cimino & ruta & menta & ſimilibus, & bro
dium annoſaſe gallinarum plenarum in hora
decoctionis ipfaru granis cartami aneto & fa-
ſe, hoc enim laxat flegma viſcoſum, & vtatur in
fuis cibis medulla cartami vt laxetur flegma vi
ſcoſum, & ſumat alijq de almuri poſt cibu, &
caueat ab omni cibo in q. eſt coadunatio & ſic-
citas ut lentibus granatis citonijs glandibus ca-
ſtaneis & ſimilibus, & caueat a potu aquę fria.

Cura cell
ce ex ſe-
gmate
grollo
Cliftere

Alfabaranij.

For LXXXIII.

Cura ex
cole.ru*

gide cautione vltima. Curatio eius ex corola ru
bea eft q consideres fi virtus infirmi eft fortis
flebotometur vena basilica dextrę manus/ &
maxime fi calor eft in epate cum vrina rubea,
deinde vero vtatur infirmus de hac medicina,
Et modus eius eft. R. prunorъ iuiubarъ an. 3.
xij. paſſularъ mundatarum a nucleis trangebin
an. 3.x. medullę caſſeſt. florum violarъ an. 3.
iij. coquantur in lib. i. &. 5. aque lento igne vſcp
ad consumptionem duarъ partiū & fricetur &
coletur & apponatur in ea. 3. 5. yer. pigī. facte
cum altea loto & oleo amigdal. Et fi infirmus
eſt fortis adde in hanc ſextam partem. 3. ſcamo-
neq. aſſate in pomo. & ſi additur in ipſa de oleis
competentibus ad hec. 3.x. erit fortior in iuua-
mento, vel potest adminiſtrari huic decoctio
mirabol. prunorъ tamarind. cum ſcamonea, &
fi hoc non fuerit ſufficiens ad laxandī naturā
adminiſtretur hoc liciūnīq. eſt vt accipiatur ex
floribus violarъ & falis an. 3. i. terantur & con-
ficiantur cum melle bene coſto, & ex hoc fiat li
cinium ad modum glandis & miſceantur in eo
aliquid de ſcamonea inuolutum cum oleo vioł.
vel ſemine alteq vel ſemine citoniorъ, & ſuper-
ponatur. & ſi hoc non ſufficit ad laxandī na-
turam adminiſtretur hoc diſtere lene. Modus
diſtiteris lenis conferentis paſſioni colon ex cole
ra rubea. R. floz. viol. ordei ex forticati an. 3. iij.
rad. liquir. rafæ. 3. iij. prunorъ iuiubar. & febe-
ſten an. 3. iij. camomille. 3. x. ficuum albarъ. v.
coquantur in tribus lib. aque in lento igne vſcp
ad consumptionem duarъ partiū aque expri-
matur & coletur & accipiatur de ea. 3. iiii. &
miſceantur in ea ſucci blete. 3. i. olei violarъ. 3. 5
zuccari triti tantundem ſal. 3. &. 5. & diſteri-
zetur cum eo. & ſi non lenitur natura cum hoc
pluries reiteretur quoniam leniet cum adiutorio
dei. & bibat aquam ordei cum oleo vioł. & pe-
nidio, & ſintibi eius calidi olera humida & fri
gida. Curatio eius ex groſſa ventoſkate eſt q
detur ei ex confectione cimini cù aqua in qua
bullitum ſit cimini carui & ameos. & ſi hoc no
ſufficit accipiat ex electuario granorum lauri
3. iij. cum aqua decoctionis carui. & ſi dolor eſt
fortis accipiat ex composizione filonij. & bibat
vinum forte ante album & cooperiatur venter
eius & ligentur ſuper ipſum pannus calidus &
producat fomnъ, & abſtineat a cibo tribus die-
bus ſi poteft, ſi vero no habet virtutem tolerādi
comedat panem infuſi in vino veteri, & cautea
a potu aque frigidę vltima cautione incitat em
dolorem potus eius. & ſi incitatur dolor intret
balneum aque calidę & exeat ab eo quando ſen
biliſtatem virtutis, & liniatur venter cum
calidorum oleorum vt oleo aneti oleo

Cliftere
lene

Cura ex
groſſa ve
ſoſitate

caſtoſ. & ſimilibus, & ſupſpendantur ſuper ven
trem ventoſe cum igne, & adminiſtretur hoc di-
ſtere apud tempus necellitatis q expellit veno-
ſitates. R. aneti maioraneyſopi anſi cimini a-
meos centaureq polli montani an. 3. viiij. ſera-
pini opopanaci veg caſtor. an. 3. i. &. 5. coquā
tur & exprimantur & coletur & apponatur in
colatura de oleo aneti vel camomille & diſteri-
zetur cum eo, & alij addunt ad hoc. 3. i. mel.
& cù laxata fuerit natura & expulſe fuerit ven
toſitates & dolor quiuerit redeat paulatim ad
cibum, & comedat carnes coſtas in aqua, & ca
ueat ab oleribus quibus cun & omnibus ge-
neribus leguminum & omnibus cibis generan-
tibus ventoſitates, Curatio eius ex concluſione
ventoſitatis inter pelliculas inteliſtoru eſt cum
rebus ſupradicuſ & ſupſendantur ventoſe ſu-
per ventrem cum igne & ſupponantur empla-
ſtra ſuper locum doloris. & bibat vinum forte.
Curatio eius ex ventoſitate flegmatis, eiuiq
paulatina reſolutione ad inteliſtio eſt cum abli-
nentia cibi tota illa die vt digeratur flegma to-
tum donec diffolatur & expellatur, & ſi non
expellitur cum hoc addat in abſtinientiam & ſu
ſpendantur ventoſe cum re in ventre, & em-
plaſtretur venter cum re calida diffolutiuæ &
liniatur cum oleis fortibus diffolutiuſis. Cura-
tio eius propter coleram nigra effuſam ad ven
trem & inflat ipſum eſt in hora ægritudinis q
coquatur mentaſtrum pulegium montanu ru
ta yſopum grana danad. i. cataputiæ & cimini
cum aceto & emplaſtretur venter cum eis & ſu
mat forbigitiones aque calide in qua coſta ſint
ciminiu carui, & adminiſtretur diſtere ad edu
cendum ventoſitates vt dictum eſt, in tempore
vero quietis ægritudinis vtatur decoctione epi
thimi & omne q educit coleram nigram. Cura
tio eius ex apoſtemate calido ex ſlanguine eſt
cù flebotomia basilicæ vel achal ſinilſtre manus, &
ſi apoſtema eſt in veſica vel in renibus incidatur
vena faſcā pedis & vena que eſt ſuper pede / &
maxime cum retinetur vrina, & bibat aqua or-
dei cum oleo amigdal. dulc. & oleo violarъ cum
aqua decoctionis vioł. ſeminis citrulli & alteæ
& curetur curatione colon quod dicitur ylios
ſactum ex cauſa apoſtematis. Curatio eius ex
apoſtemate frigido eſt cum decoctione radiu-
& oleo de kerua, vel cum firupo abſinthis, vel
firupo ſquinanti & oleo amigdalare / & bibat
aquam mel. vel firupum de zuccaro aromati-
zatum cum aromatibus, & ſit cibus eius in ma-
ne pulli columbini coſti cum coſtis blet æ &
eius cimis, & ſiat diſtere cù rebus calidis & o-
leis diffolutiuſis & pinguib vt diximus, & em
plaſtretur cum decoctione medicinare calidae.

Clistene

Cura ex
cōclusiōe
vētoſita.
inter pel-
liculas in
tefinorъ

Cura ex
vēg. vēto
ſitate ei?
q refolu-
tione pau
latinā

Cura ex
cole.nig.
ad ventre
effuſa

Cura ex
aſpate ſan
guineo

Cura ex
aſtate fria

Liber Practice

Cura ex
ficci. fter.

Cura ex
multitu.
vrinatio.

Cura ex
fudore

Cura ex
labore
&
calore

Cura ex
calo, vē.

Cura ex
intestino.
ficcitate

Cura ex
amiffione
fenus in
testinorō

Cura ex
debilita.
virtutis
expulſiuō

Cura ex
pauca ef-
fusioē co.
ru. ad in
testina

Curatio eius ex ficcitate ſtercoris q̃n accidit ex ficcitate ciborii vel eorum paucitate eſt cū firu- po violanz & iulep & aqua decoctionis ficuī cūpenidio & rob de vuis dulce, & fumat quo- libet die. 3. i. oki ſirag vel amigdalare dulci, cū tantūdem penidij vel zuccari, & vtatur licinijs cōſerentibus ad hoc & nutriatur cū cōmuni ci- bo pingui dulci & lenituo & euimet coadunas- tiua & ſicca & addat in quātitatem cibi ſi cauſa eius fuerit ſiccatis. Curatio eius ex multitudi- ne vrinationis eſt cū vſu rerum in quibus eſt vi ſcoſitas vt eſt paſſularē dactiloß ficuī amig- dalare pulmentu factu cum amido butyro & penidio & moraba dactiloß cum amigdal, & vtatur caſſaſ, cum firupo vioſ. & accipiat pru- na ſicca inſuſa in iulep & omne φ oppilat tran- ſitus vrinę. Curatio eius ppter ſudorem corpo ris laſtitudinem eſt cū cibis paucē pinguедinis, & liniatur corpus cū ceroto ex cera & oleo rol, & oleo citonioß & oleo balauſtiaß, & ingre- diatur aquam frigidam. Curatio eius ex labore & calore aeris & ſudore eſt cū medicinis lenen- tibus pinguibus & fructibus humidis & liniat- venter cum cera & oleo rol. & ingrediaț aquā frigidam. Curatio eius ex calore ventris eſt cū vſu fructuī humidoß & lenientuī ante cibum vt prunoß ficuī recentuī vuaruī meſines & ole orum quæ ſubtilant & humectant. Curatio eius ex ficcitate intellinorō eſt cum oleis & pinc- guedinibus cū zuccaro ante cibī vt oleo amig- dal, dul, & ſirag & oleo viol. & pinguedine gal- linę & anſeris & abluat in aqua calida dulci, & bibat vinum dulce & vtatur cibarijs pinguibus. Curatio eius ex amiffione ſenſus in intinorō eſt φ fumat de oleo kerua cum yer. pigī. & aro- matibus, vel bibat theodoricon & yera longo- dion & electuariuī anacardinuī & ſechnaya & calida electuaria, & comedat brodia auium alcanabir & pulloß columbae paratoß cum aromatibus, & bibat vinu vetus ſubtile & lini- atur venter cum oleo de kerua & oleo de radi- ce & oleo de finapi, & fricetur cū ſechnaya coſtana cum aliquibus oleis, & fumat de tyria ca alfaroc cum vino forti quia valde confert. Curatio eius ex debilitate virtutis expulſiuō eſt φ accipiat de alha almarcha ſechnaya & me tridato & yera logod. & oleo de kerua & de o- leo amigd. amararuī cū aqua decoctionis caſſe ligne dareſn macis nuc. muſc. ſpice vſne ſemis apij & ciperi, & comedat ſeniculī qaspergitur vino odorifero & bibat vinum vetus, & vnga- tur venter cum oleo de ben, & oleo nardino, & oleo de lilio & ingrediatur baſneum. Cura- tio eius ex pauca effuſione colere rubeæ ad intestina eſt cum hijs quæ dicemus in paſſione

yctericię que fit ex oppilatione inferior. mea- tuum colere & ſit cibus eius almiuri alnabt cū finapi & ficus nō coſte, & comedat ante cibum aliquas oliuas aque & bletam & medullā care tami cum ficubus. Curatio vero eius ppter ani malia & vermes iam tradita eſt ſuo loto.

Cura pro
pter ver-

TSEQVITVR TRACTATVS.XVIII
de epatis morbis. xij. in ſe continens capſa.

De eſgritudinuī epatis eluciſatōe. Ca. I.

D E ægritudinibus epatis que ſut. xi. mu
tatio complexionis, eius debilitas, apo-
ſtema, oppilatio, ſolutio continui, ven-
tolitas, fluxus ſanguinis ab eo, diſſ interior, epati
ca, ycterida, ydropitis.

T De debilitate epatis. Cap. II.

E Par vnuerſaliter infirmauć duobus mo-
dis. Caut per ſe aut ſui participatione ad
aliud membruī, infirmatio aūt per ſe fit
ex tribus cauſis ſut accidit cēteris membris, q̃
rum vna eſt mutatio ſue complexionis, ſcd. in
ſtrumētalis eſgritudo vt oppilatio & apofitema,
tercia eſt ſolutio continui vt cū accidit in eo vl-
cus ſeparatio inciſio rafura & ſimilia, & haruī
quidem triuī egritudinuī cauſa eſt aut extra cor-
pus aut intra. Mutatio vero complexionis aut
eſt cum humore aut ſine humore. Cauſa vero
mutationis eius complexionis extrinſeca eſt ex
ſuperfluitatibus calidoruī vel frigidorō ciborum
vel humidorō vel ſiccorō aut ex inhabitatione
locoruī frigidorō vel calidorō aut ex multitudi-
ne vel paucitate ſomni & ſimilia. Cauſa vero
mutationis complexionis intrinſeca eſt congre-
gatio alicuius quatuor humoß / q̃n aūt proue
nit ei egritudo ex participatione eſt aut ex par-
ticipatione venarō aut ventris intellinorō ſple-
nis pulmonis diafragmatiis renum & ſimiluīm.
Signuī malitie complexionis calideq epatis abſq. hu-
humore ſunt ſitis fortis & continua poſt potuī
aque groſſitudo lingue ſiccitas palati & nariuī
Sig. frigi.
perceptio caloris in dextro latere. Signum ma-
licie complexionis ex frigiditate abſq. humore
eſt ſitis frigiditas epatis, ſtrictura venarō, licid-
tas ſtercoris, & paucitas odoris. Signuī maliciae
complexionis humide abſq. humore eſt pauca
ſitis quia nō reperitur in lingua humiditas nec
ſiccitas, nec apparet in corpore & facie alteratio
& eſgeliio eſt humida. Signuī malitie complexio
nis eius ſicce abſq. humore eſt ſpalmatio ppe
ſiccitas lingue ſitis corporis macies paucitas ex
gettionis & eius ſiccitas. Signuī malicie comple-
xionis eius calideq cū humore ſi eſ ſanguis ru-
bedo corporis amplitudo venarum & rubedo
vrine. Signuī eius cū humore ſicco eſt ſebris ſle

Epar duo
bº ſero.
tat moſis

Si. calidi.
abſq. hu.
perceptio caloris in dextro latere. Signum ma-
licie complexionis ex frigiditate abſq. humore
eſt ſitis frigiditas epatis, ſtrictura venarō, licid-
tas ſtercoris, & paucitas odoris. Signuī maliciae
complexionis humide abſq. humore eſt pauca
eſt ſitis quia nō reperitur in lingua humiditas nec
ſiccitas, nec apparet in corpore & facie alteratio
& eſgeliio eſt humida. Signuī malitie complexio
nis eius ſicce abſq. humore eſt ſpalmatio ppe
ſiccitas lingue ſitis corporis macies paucitas ex
gettionis & eius ſiccitas. Signuī malicie comple-
xionis eius calideq cū humore eſt ſanguis ru-
bedo corporis amplitudo venarum & rubedo
vrine. Signuī eius cū humore ſicco eſt ſebris ſle

Si. ſicdia
bis purè.
cui humi.

Zaffabariij.

Iol.LXXXV

Si calidi,
ci fliccita.

tis fortis continua vomitus colericus dittitas faciei grossitudo lingue ciuq rubedo, & po- tiea nigreſcit corpus & extenutatur, & vrina eſt mixta cum colera rubea, & non ientiur dolor nec grauado ſub coxa ſinuitra. Signum eius ex frigiditate cù humore humido eſt paucitas ſitis cù ſolutòe vêtris alba, macie corpiſis, corruptio coloris & alteratio faciei & grauitas & dolor ſub dextra cotia & pili eius molles & fortis fa mes cù imperſecta digone albedo labioſo, & lin- guæ & paucitas ſanguinis. Signu maliciæ com plexionis frigide eius cum humore ſicco eſt ace toſitas oris nigredo eſt colationis & ſigna melan-

Sig. frig.
cù humi.

Sig. frig.
cù ſiccita.

Cura p.
par cali.

colte vt tufpiuit timor & macies. Curatio eius ex caliditate eſt φ fumat ex aqua decoſtionis or dei & iulep & firupü iuiubinù & firupü de le- beſten & ſecaniabin zuccarinù ſucendiuiæ & ſolatri cocti & purſicati in quo diffuſuat me- dulla calſæe, trangebin & fumat de aliquo ge- nere trocisco/vel bibat firupü granatoræ/& emplaſtetur epar cù sandal.rol. & camfora & ſolatro, & ſint cibi eius pulli cocti cum agreſta & oleribus frigidiſis ſicut ſariola bleta, & omni no caueat a vino. Curatio eius ex frigiditate e- patis eſt cum eo φ caleſacit & còfortat ſicut eſt conſeſtio reubarbar. trociflæ & conſeſtio laſte majoris & trociflæ laſte & maiot, cò ſeſſotroiti & Amuruſſa & ſechnayna, fumat ex q cùq, itio rum.3.i. & 5. cum aqua decoſtionis ſeniculi, vel cum aqua decoſtionis apij cocte & purifi care/vel accipiat ſecaniabin ſquilliitiæ vel ſiru- pum abſinthio vel de radibus vel decoſtione mentaſtri vel aquam calidam cù.3.i. & 5. oki amigd. dul. vel amaratz vel olei filſtarit & via tur electuario piperu vel electuario de zinzi- bere vel electuario de galanga vel de anioſo, vel electuario de ſpecibus & trocifcos de gaſes & abſinthio, & ſit cibus eius panis inſufus in vino veteri forti & caules bis cocti & apium ſeniciu lum & fiſtieæ cum paſſulis & carnes teneras & pulli & perdices frixi & affati, & caueat a cibis grossiis & dulcibus, & comedat paſſulas pín- gues cum arilli ſuis, quonitã conferunt omi de bilitati epatis & impinguant ipſum. Curatio eius ex malicia complexionis ſicce eſt cum pul- mento frumenti fracti & carnibus hedorum ignoru & pulloru & ſucco endiuiæ cù zuccaro & ſuco granatoru dulciu & vino bene limphaz. & vngatur epar cù oleo firag & oleo viol. & emplaſtreu cù emplaſtris humidis. Curatio vero eius ex malicia complexionis humidæ eſt cum hijs que diximus de complexione frigida.

Cura ex
frigida.
epatis

Cu a ex
ſiccate

A De apotematisibus epatis
sequitur Cap.III.

A

Postematis ſiunt ex cauſa intrinſea vt ex aliquo quatuor humore & ex cauſa extrinſea vt perſuione & cali-

Aſatum
epatis
generatio

& ſiunt aut in muſculis epatis, aut in cius mea- tibus, aut eius pellicuſis, aut in gibboſitate, aut in concauitate ipſius. Signa communia huius ſut dolor in dextro latere & grauitas & dolor traf ſertur de loco qui dicitur mirac vſo, ad locum qui dicitur cartaa cù ſebre calida & deſtruſtòe cibi appetitus tuſſis ſicca cù difficultate anheli- tus vomitus. colericus retentio, & in principio egritudinis ſit lingua rubea in fine yo nigreſcit Signum eius ex ſanguine eſt inflatio loci, plenit-

Sig. còia

Sig. ex

ſanguine

Sig. cole.

rubeæ.

Sig. fleg.

tudo ſanguinis, vehementia ſitis, rubedo lingue in principio & poſtea denigratio. Signi colere rubee eſt intenlio ſitis & ſebris & colericus vo- mitus. Signi ſlegmatis eſt remiſſio doloris mol liſies apotematis albedo lod cù modico calore & qn imprimitur manus, pufundatur locus & ſtatim redit & grauitas eſt maior & dolor. Si- gnum eius ex colera nigra eſt durides apatis

Sig. ex co
le.nigra

fortus grauitas abſo dolore, priuatio ſitis & ſe bris, & color inſirmi declinat ad nigredinem. Signum eius qn eſt in muſculis epatis longitu- do tiguro & extenſionis ipſus ad modi tig- ræ muſculo ſo/& quia apparet extra ſuper la- tus, & quando eſt in meatibus ſentit dolorem fortem in poſterioribus in dorſo, & quâdo eſt in diafragmate ſentit püſcionem in panniculo epatis cum ſicca tuſſi, quando vero eſt in gibbo ſitate ipſius percipit tacu quando apa eſt ma- gnu, ſivero fuerit paru & acut ſentiet dolo- rem & grauedinem in epate apud fortem anhe lationem inſirmi, ſebris acura, & attrahitur al- cella ex attractione apotematis, ppter eius ſu- pſenſionem, & eſt ibi tuſſis ſicca ex artatòe pan- niculi & egeſtio colerica & grauitas maior eſt ipſo apotemate, & qn eſt in concauitate epa- tis percipitur ſenſu in fine epatis & ſequit eum vomitus & indignatio & inflàmatio & malitia animæ & quando plongatur apoftema & inſri- gidatur ducit eum ad ydropilim: terminat aut apoftema calidum ſed vnum trium modore aut em diſſoluetur, Et ſignu huius eſt quia qui eſcunt omnia accidentia poſt quiſetem ſebris aut congregat in ea humor putridus. Signu huius eſt quia quicſcit ſebris & accidit eſ in hora dige ſitionis vomitus colericus & eius egeſtio, aut in durabitur, cuius ſignu eſt quia ducit ad ydro- pilim, Curatio eius ex ſanguine eſt cù flebotomia venæ bafiliæ & venæ achal, & bibat in prin- cipio ægritudinis ſi no eſt poſſibilis flebotomia ſuccu plantaginis aut ſcariolæ aut ſemperutuæ aut virge paſtoris aut coriandri humidi aut ſue cum extremitatu vitis coniunctum vel per ſe in

Sig. in
muſculis
epatis

Signa

Cura p.
pter ſan.

P

Liber Practice

quantitate tercè partis lib.i, cí troclicis de roſ.
& troclicis de ipodio & troclicis de sandalis &
poſt quietem, vigoris ſebris p[er]miſceat cí hijs &
qui[que] in rebus ſolutiuiis ſi[mi]t eſt medulla caſſiſt.
trangebin coraſeni & moraba viol.roſ. & oleȗ
amigd.dul. & ſuccus razynog.i. ſeniculi & ſuc
cus lebleb coſti & puriſicati totuſ hoc ſi[mi]n q[ui]
videbiſ medico, & oportet emplaſtrare epar in
principio ægritudinis c[ui] portulaca raſura cu[sa]
cur. & lenticula aque & virg[ea] p[ast]oris & faris
na ordei & ſolatri. In fine vero egritudinis cum
medicinis conſortatiuiis ſi[mi]t eſt hoc emplaſtruſi
R[ub]r. frondiu[ro] rub. 3.v. croci sandali rubei an[
3.ij. sanda.albi. 3.iii. camſore. 3.i. & poſſible
eſt apponi in ipſo de fauſel & alta[ea], & poſtimo-
dum diſſoluaſ in eo[rum] alba cum oleo roſ. &
oleo citonion. & q[ui]n fuerit congregata putre-
do bibat aqua & mel, vel aquam c[ui] zuccaro,
vel bibat ſecaniabin ſi[mi]n r[es]idu[i]o caloris, po[
ſtea vero vtatur hoc medicamine. R[ub]r. imaſtic. 3.i.
&.5. obliani. 3.iii. ſanguis draconis roſ. ſp[od]ij
an. 3.ij. 5. bibat c[ui] ſecaniabin vel aqua mellis v[pi]
iulep, & emplaſtreſ epar c[ui] gallia ramic olit a[
no c[ip]i ſp[ica] maſſiſce calamo aromatici tarant
omnia & conficiant c[ui] ſucco pomor[us] vel cito-
niorum, & ſint c[ip]i eius carnes pullor[us] h[æ]dor[u]t
lactantiu[rum] vitella ouor[u], & vinu[rum] alb[u] & ſubile,
& quando induрат[us] eſt apoſtema bibat ex con-
ſectione c[roci] cum ſucco endiuiaſ vel ſecania-
bin facto cum ſucco endiuſæ / & aqua roſa, &
ſimilibus, & bibat ſp[od]. cum bdellio. Curatio
eius ex colera ru. eſt cum aqua decoctionis or[
dei] & ſucco granator[us] acetoſor[us] vel ſucco agre
ſte / & ſi n[on] eſt cum eo[rum] ſebris comedat puſſos c[ui]
cucurb. laſtuca bleta & malua, & emplaſtreſtur
cum emplaſtro de rebus frigiſd quas diximus.
Curatio eius ex flegmate eſt c[ui] omni q[ui] caſ[ele]
cit epar. c[ui] decoctione radic[u] oleo de amigda.
vel oleo de kerua, vel oleo fiſticare / & ſumat
yeram pig. c[ui] aqua decoctionis anſi, vel ſenicu
li & troclicis abſinthij & trocisco reubarbari.
& emplaſtreſ epar c[ui] medicinis coadunatiuis
& aromaticis vt c[ui] sandalo mirta creo gallia
maſſic. garioſ.nuc. muſca, & ſimilibus, poſt[us]
congregata & permixta fuerit c[ui] vino odorife-
ro & euitet acetoſa & frigida. Curatio eius ex
colera ni, q[ui] diu p[ra]manſerit & ſuit cauſa ei[mi] co
le.ni. ſola nun[que] ſana[que] ſed ſi tempus eſt proxi-
mum curatur c[ui] decoctione ſicu[n] iuiu[b]ar[us] paſ
ſularum ſine n[ud]eis radice apri[que] ſen. an. ſenug.
tribuli marini c[ui] oleo de kerua & oleo amigd.
dulc.eoquan[u] hec omnia & colet[em] de aqua eius
lib. 5. & ponatur in ipſo in omni poſtione de alſi
quo predicto[rum] oleor[u]t. 3.v. & emplaſtreſ epar
cum hijs que remolliunt apoſtemata vt bdellio

& armo. Et confert ſua, apprietate in omni ma-
la complexione ſacta in epato bibere. 3.iii. de e-
pate lupi ſicco cum vino. & ſi eſt complexionis
calide cum ſucco endiuie vel c[ui] aqua. Curatio
eius q[ui]n fuerit in gibboſitate & eminentia epatis
eſt c[ui] his que deponunt natura vt ſpica apio &
anifo & decoctione anſi & radicuſ, quando ve
ro fuerit in concauitate eius laxetur corpus c[ui]
decoctione agarici & ye[tr]p[ig]ri. & ſimilibus. Cu
ratio eius ex perculſione q[ui] bibat. 3.i. &.5. reu-
barb. & vino vel cum 3.i. artiſtolog. long. c[ui]
aqua calida, & ſi ſupuenit ei ſebris bibat de ba-
lauftia & bolo armen. c[ui] ſucco plantaginis vel
ſolatri. Et hec omnia g[na] boli conferunt a[pat]i
bus g[na]tis inter corpus & ſanguinem & paſſui
oni cotuſioni, & emplaſtreſ c[ui] hijs q[ui] diximus.

Epatis ac ipso conſentia
Cura ex epa. gibe
bostitate

¶ De oppilatione. Cap. IIIII.

O
ppilatio fit aut in ipſo epat, aut in yes
nis subtilibus cuius cauſa eſt, aut hi-
mores viſcoli, aut groſſus ſanguis eſt
incſione membri q[ui] transmiſt ſanguinem ad
epar, aut retentione menſtruor, aut ex ventoli
tatibus groſſis, aut ex a[pat]ibus. Sign[ui] oppila-
tionis in ipſo epat eſt quia ſentit part[us] grauſen
nis & extenſionem in fundo epatis, & q[ui] anhe
lat inſirmus non ſentit ſc[rem] grauſinem nec
dolorem in fundo, quando a[ut] ſit oppilatio in
venis ſentit grauſinem & extenſionem p[er]to
tum epar. Differentia inter a[pa] & oppilaſtem
eſt quia dolor oppilaſtis occupat loci qui di-
citur tarcu & epar & n[on] eſt fortis dolor ſi[mi]
dolor a[pat]ibus & vrina eſt tenuis & clara, in apo-
ſtemate: vero c[ui] ambulat vel saltat & maxime
poſt potu[rum] aque ſentit p[unctionem] in epat e[mi]
dolore & grauedine & locus qui dicit tarcu,
& eſt in continuo motu. Sign[ui] eius ex groſſu-
dine ſanguinis eſt subtilitas vrine & eius claritas
cum citrino colore & ſiti. Sign[ui] eius ex groſſis
ventoſitaturus eſt extenſio ſub coſta dextrate
ris poſt c[ip]i diſeſtionem & obedit c[ui] ſor[i]mi
nus impreſſione. Sign[ui] eius ex a[pat]ibus & cu-
ratio ipſor[u] eſt ſi[mi]t diximus in p[cedentibus].
Curatio oppilationis eſt ex humoribus groſſis
cum electuario de croco vel dialaſtca maiori &
conſectione reubarbar, cum aqua decoctionis
radicum, & caueat a dibis groſſis & viſcolis,
& vtatur e[bis] quiſbus inſet apertio mundiſca-
tio ſi[mi]t eſt pulmentu[de] ordeo & ſaba & vtat
miſto ſale & fermento in pane. Curatio eius
ex ſanguine groſſo & calido eſt c[ui] flebotomia
vene b[as]iſic[e] vel aſſent[dex]re ma[n]us, poſtea ve
ro bibat ſecaniabin c[ui] ſucco endiuie & ſi egris
tudo eſt antiqua laxetur c[ui] decoſtoge abſinthij
vel fumiterre vel c[ui] ſirupo radic, laxatiuie & bi
bat frequenter ſucco endiuie & ſeniculi coſui &

Curæ ex
p[ro]culione

Oppila[rum] ex
epatis c[ui]s

Si opilatio
tionis in
ipſo epat.

Si opilatio
tionis venis
differunt
a[pa] & oo
p[ilatio]n
p[atis]

Sig. ex
groſſu-
dine ſant
guinis
Sig. ex
groſſiv[
roſiati.
Sig. ex
a[pat]ibus
& cura
eo[mi]
Curæ ex
humori.
groſſus

Cura ex
humori.
groſſo &
calido

razynog

Emplast.

Emplast.
auid

Potio

Cura ex
cole.ru.

Cura ex
flegmate

Cura ex
cole.nig.

Alfaharauij.

fol.LXXXVI

Cura propter menstruo re tentione

Cura ex vêtolita grossius

Solutiòs cotinuita cis iepate caufa. Sig.ex fù mo viète. Cura ex guilione

Cura ex veneno

Vêtolita cis epatis & cura

Esfuşiòs fanguinis epatis cã

Bl. ppter vlcus

purificati aã.tijj. partem lib. cù. 3. i. fecaniabin, vel iulep, vel zuccari tabarzed, & vtatur ptifana ordel in qua coctuſit aliquantulù radic.ica- riolæ & ſen. & comedat subuiles cibos, & qûn eſt oppilatio ex incifione alicuius mambri accipiat ea quæ deponunt vrinam. Curatio eius ex reten tione menſtruoræ eſt cum flebotomia sapheng vtriuf quip pedis & introitu balnei & bibat ſuccù herbaræ cù oleo amigd.amararæ & dulciuì. & accipiat de electuario q diai riba alla & alde climata, vel cù decoctione mentaſtri, vel deco ctiune radicuì & omne q deponit vrinã. Cura tio eius ex ventolitatibus groſſis eſt q bibat vi num forte & caueat a ſiti & potu aque & cibis inflantibus ventrem & ſumat ea quæ expellunt ventolitates, & emplaſtrei epar cù ſale & milio calidis & premat ipſum manu & liniatur cum oleo anetino & camomilino, & ingrediatur bal neum ante cùm.

De solutòs cotinuitatis epatis. Ca. V.

S Olutio continuitatis in epate eſſe potest ex p[er]cuſione vel ex veneno vel ex fumo vren te, & exiſto fit vlceratio. Signuì eius ex fu- mo vrente eſt virtus inflamacionis quæ eſt coles- tra eruginosa & qa ſentit in epate fortem mora- dicationem & puncţoem vt acus. Curatio eius ex percuſione ſi virtus eſt foris & ſperatur de ſui liberatione q fiat flebotomia cù extraſtoe multi fanguinis, & emplaſtrei epar cù ro. ſand. & ſuccis frigidis, & accipiat ex reubarb. aut ſi- rupo rol. & zuccaro. Curatio eius ex ſumpti- one venenofe medicing eſt cù vomitu cù aqua calida & oleo, & accipiat medicinas frigidas ſed vt plurimù non potest curari niſi solutio conti- nui ſit modica.

De ventolitate epatis. Cap. VI.

G Enerantur ventolitates groſſe ex cibis generantibus ventolitates & ex afflidua tione humoris citrini & potu aque fri gide &iam determinauius hoc in loco de op pilatione.

Sequitur de effuſione ſanguinis ab epate. Cap. IV.

E Fſuſio ſanguinis ab epate fit aut ex apert ione venè vel vlceris aut ex incifione ali- cuibus mambri ex quo ſanguis retrocedit ad epar, aut ex multa fatigatione corporis quæ ſequiſ poſtea ocuì vnde coadunanè humores & eos natura expellit, aut ex debilitate digeſtiue virtutis, aut ex ſolutòe eſſatione ſatica, aut ex oppilatione venaræ epatis ppter quâ permanet diu ſanguis in venis & corrupi quæ poſtea na- tura expellit, aut ex menſtruoræ retentione. Si- gnum fluxus ſanguinis ab epate ppter vlcus ni gredo ſanguinis eius groſſities & putredo ſine

torſione intetinore & ſine mòrdicatione & qa- ante patuit aпа. Signuì eius ex apertione venaræ exiſtus ſanguis groſtil rubei & boni abſq. putre dine & mòrdicatione. Signuì eius ex debilitate digeſtiue virtutis propter calorem ſitis & pri- uato appetitus cibi & rubedo coloris & vri- nae, & qùn eſt ex frigiditate erit ſanguis ſimilis loturæ carnis recentis abſq. dolore intetinorù & ſine moleſtia p[re]cedente cum coloris alteratòe inſirmi & declinatione ad albedinem. Signuì ex oppilatòe eſt quia ſanguis exiſt niger clarus & ſplendidus & cetera ſigna & curatio ſicut iam dixim? Curatio eius ex vlcrea eſt cù rebus quæ mundiſtant vlcus & còfortant epar vt rol. ba- lauſt. ſanguine draco. maſtic. kakabre bolo ar- meno croco & plantagine & accipiat de eis. 3. iiij. cù ſucco citoniozr vel ſucco plantaginis, & ſit cibus eius ptifana ordei & amidi & pulmen- tum de riſo & vitella ouorù & ius lentiù, & ea curatozes epatiçe solutionis quæ preſdicta ſunt. Curatio eius ex apertione venarù ppter ſolu- tionem conſinui eſt cù hijs que ſanguinem con- ftringunt & confortant epar ſicut el kakabre, gumu arab, aſtata balauſt. ſanguis draco. ſapiñ. taratit. i.ypoquiſtidos acacia bolú armen. terra ſigillata & bibat ex quocunq. ipſo[ra] inuenerit 3. i. & 5. cù ſucco plantaginis vel ſucco foliorù vitis vel ſucco cimarù rol. & emplaſtrei cù hijs que decidunt ſanguinem, & vtatur cibis ſi[pti]- cis preſdictis, & comuniter curei curatione ipu- ti ſanguinis, & ſi fuerit ex incifione alicuius me- bri vel ex odo poſt laborem flebotomei bafi- ca vel athal manus dextræ & vtatur cibis ſicis. Curatio eius ex debilitate digeſtiue virtutis ſi eſt ex frigiditate cum hijs que ſonſorant ipſa- quiſbus inſt paucus calor ſicut eſt reubarbarù laſta mûda garioſi[que] tubera cardam. gallia ma- cis ſpica coniunctim aut per ſe. 3. iiij. cum aqua inſuſionis corticuì ſiſticæ & nos iam diximus curationem huius in preſcedentibus.

De debilitate epatis. Cap. VIII.

E Par debilitatur aut ex ſola malicia comple- xionis aut ex humore putrido exiſtente in inſtrumentis epatis ſed plurime debili- tatur epar ex defectu digeſtiuæ virtutis vel ex frigiditate, & hoc accidit, in pluribus, vel ex cali ditate & ceteris, aut ex tranſmutatòe cibi ad ma- lam qualitatem qu[am] eſt deterioris ceteris alijs, vel ex eo q nò ſuiſcipit digeſtionem, aut forte pro- uenit q[ui]ſq. ad medietatem digeſtionis. Signum prìmi modi eſt eſſatio diuerſo[rum] modorum in colore & ſubſtantia. Secùdus vero propinquus eſt huic ſed eſt faciior. Signum tercij eſt eſſatio ſimilis loturæ carnis recentis, Comunicat aut tres modos, defectus appetitus cibi, & corpi-

Sig. exve- nanù aper- tione
Sig. ex de- bilitate & turis dige- tiue

Sig. ex op[er]iatio ne
Cura ex vlcrea

Cura propter ſolu- tione con- tinui

Cura ex debilita. digeſtiue

Debilita. epatis
causa

Signa

p[í]

Liber Practice

Cura ex
frigidita.

Cura ex
caliditare

Cura reli
quarù vir
tutum
Signù
diffolюto
nis epatis
cauſa

Cura

Sig. tuſſi
epaticæ

Cura

Y ytericiæ
cauſe

Sig. ex
bona crifi

ſicitas, & qñ fuerit debilitas harum virtutuè ex
caliditate erit eſeſio ſoetidi odoris fordida &
coloris ciñi, & li debilitas ex frigiditate erit egò
erit priuata odore dedinans ad albedinem & e-
xit abſc mordicatione. Curatio eius ex frigidi-
tate eſt 9 emplastreſepar cù rebus calidis coadu
natiuus ſicut ſpica maltic. gallia ciperi olibani co
iuncitù vel per ſe & diſtemperatis & vino vete
ri forti, & accipiat ex electuarijs calidis ſicut de
electuario piperè & electuario ſeminù & electu
ario thuris, & ſit cibus eius 9 habet ſlipticitate
cum modico calore, & confert ei grande iuua-
men comelto paſſularè cum ſuis nucleis. Cura
tio vero eius ex caliditate eſt 9 emplastreſepar
cù ſand, & ſuccis herbarù frigidaß vt diximus.
Curatio vero reliquiarù virtutuè & eare ſigna de
terminauimus iã in ſuo loco de fluxu epatico.

De diffolutione epatis. Capit. IX.

D
Ilſolutio epatis fit ex abundanti malie-
tia complexionis ſicæ. Signù eius eſt
ſpaſmatio, pprie, ſicitas linguæ, ſitis,
ſebris, & diffolutio epatis eiusq[ui] ſicitas, altera
tio coloris faciei, ſicitas eſeſtionis & eius pau-
titas. Curatio eius antefª malitia complexionis
excedat eſt ſiut curatio ægritudinis ſicce ex vl
ceratione pulmonis, poſtq[ui] vero confirmata ſu
erit nulla eſt ingeniatio in curatione ipſus.

De tuſſi epatica, Caplín. X.

S
Ignum indicans tuſſim eaticam eſt quia
dolens epar exiſtit ſani pectoris & pulmo
nis & qa fentif gravitas ſub coſta dextra p
cipue apud motuè tuſſis & ſiut motus frequen
tes poſtq[ui] eidat aliquid, & curatio eſt per remo-
tionem paſſionis epatis.

T
Sequitur nunc de caufis ycte-
ricæ, Capitulum. XI.

C
Auſa yctericiæ eſt intrinſeca vel extrin-
ſeca vt ex venenis animaliù aut cibis ca-
ſolidis, vel ex boreali vento, vel ex exceſſu
caloris ſiue rigoris, aut ex hyemis ſicitate, In-
trinſeca vero eſt ex crili bona ſiue mala vel ex nò
crili, aut etiam ex ipſo epate, ppter malitiã com
plexionis colerè nigræ vnde fit yctericia nigra,
aut puenit ex epate & ſplene simul, aut ex cili-
fellis cù deficit attrahere col.nig. ex oppilatione
ſ.ex apate in altero orificioſ ſuorè, aut ex vir-
tute operationis ipſus, aut ex corruptione com-
plexionis venarù, ppter ſui cal.excellum. aut ex
abundantia col.ni. ita 9 attrahit & non poteſt
illam expellere, aut ex acuitate ſubſtantiæ colerè
& vt plurimù accidit yctericia, & ex exceſſu ca-
tpis & ſuperioribus coloris exterius, & accidit
plurime pueris & mulieribus, ppter ipſorè hu
muditatem. Signù eius ex bona crili eſt qa ſup-
uerit in die cretica poſtq[ui] apparet digeſtio & al

leuatio egritudinis. Signù eius ex epate ppter
calorem eſt citrinitas coloris corpus eiufq[ui] ſicila
cas & mades, rubedo vrina, albedo egonis, &
grauitas in pelle ventris & dextro latere, & accd
dit ei hora cibi inflatio dolor & prurius perto
tum corpus, & fit eius ſomnus ſuper dextro la
tere facilior & faciliter confert iſuniu[m, & q[ui]
eſt ex frigiditate declinat vrina ad albedinem v[l]
ad colorem nigredinis, & q[ui] tranſit ad membra
tingunt ex ea & fit yctericia. De apate vero
& oppilatione iam dictiù eſt a nobis. Signù eius
ex ſplene nigredo yctericiæ & vring euifq[ui] pau-
titas & leuitas extenſio pellis ventris in inſiroſ\latere & retentio nature malitia anhelitus con-
turbatio albedinis oculi, nigredo egonis & do-
lor ſplenis eiufq[ui] duricies, & q[ui] prouenit ex e-
pate & ſplene ſimul permiscent ſigna ad inui-
cem. Signù eius ex corruptione complexionis
venarù & p[er]cipue venę que dicti[ui] colon eſt do-
lor ſtomachi insignatio & vomitus colericus
& vehementia ſitis & grauedo cibo[mi] dulci[mi] ge
nerantiù oppilationem & amaricatio guſtus in
cibis dulcibus & fluxus ventris fine iuuaneto.
Signù eius ex debilitate cili[ui] fellis ad attrahend[i]
coleram rub. eſt vomitus colericus & ſincopi-
fatio fine grauitate in epate. Signù eius ex oppi-
latione orifici[ui] coniuncti epati eſt intenſio cro-
caitatis vring in principio egritudinis ex colere
tubeq[ui] p[er]mixtione in eſeſtione, & q[ui] consumit
colera ru, exit eſeſtio alba & muſda. Si vero op-
pilatur orifici[ui] q[ui]d vadit ad intelectina tunclati-
tat colera in meatu ſtomachi & ſequi[ui] citrinitas
faciei & exuberantia colerè & amaricato[mi]ſaſ-
ſedinjs ſiccitatis ſitis & caloris & eſeſtio eſt al-
ba, Si vero oppilatù eſt orifici[ui] veniens ad ſto-
machi tunc tingi eſt eſeſtio colera ru, & redditur
color vrinę ad modu[mi] crete tubeq[ui] vzifur & ap-
paret in ſupſicie eius ſpuma valde crocea cù re
tentione natureq[ui] & poſſible eſt oppilari omnia
tria orificia & tunc eſt mortale. Q[ui] vero pu-
nit ex virtute operationis col.nig. eſt ſpecies crifi-
bonę / & signù eius eſt exiſtus per vomitù & flu
xum ventris yctericia in ſuo ſatu permanente.

Sig. ex
epate cal
do

Sig. ex
apate
Sig. ex
ſplene

Sig. ex
corrupti
ne c[om]plu-
xionis ve
narinum

Sig. ex ?
debilita,
ciliſſell
Sig. ex
opilatise
orliſch
luncti qa-
ti

Y eſtide
driza exde
bilita. &
q[ui] ex opi-
latione
uenit
Curayde
rid[ui] ex
veneno
tyri recentis & olei amigd. dulc. poſteva vero au-
cipat de succo granato[mi] & muſcilagine p[il]i[
& conferut ad hoc ſua, p[ri]prietate poma acria, &
accipiat de taraſcon, & ſi hoc non ſufficit bibas

Alfabaranij.

fot. LXXXVII

Cura ex
cibis cali.

Cura ex
vento ho
reali

Cura ex
vi crisís

Cura ex
epate

Cura ex
splene

Cura ex
epate &
splene sip
poto

tyriacam alfaroc & metridatû. Curatio eius p
ueniens ex cibis calidis eſt cum hijs que infrig-
dant epar ficut eſt granata acetoſa & ſecaniabin
zuccarinû & aqua ordei, & ſi hoc non ſufficit
adminiſtrentēn emplaftra frigida, quando aŭt ac
cidit ex flatu venti borealis vel ex hyemis ſicita
te vtatur ex hijs que humeſtant cû modica in
frigidatione ſicut eſt ptifana ordei parata ſit de-
bet & fruſtrare panis cû zuccaro & firupü iu-
lep & viol, & pulli elixati in aqua & euitet ſicca
& falſa, & ſi nô ceſſat per hoc affiduet ea quæ
diximus. Quando vero eſt ex exſeſſu frigoris
vel caloris curetur cû eo q reducat id ad tempe-
ramentû, Qd'aŭt prouenit ex vi crisís nô indi-
get curatôe nili conftringere naturâ cû ingreſſu
aquę calidę & bibat ſecaniabin & vngatur cor
pus cû oleo camomille & oleo aneti & alijs o-
leis ca. Curatio eius ex ipſo epate ſi fuerit ex ca-
lore cû eo q infrigidat, & ſi apparet in ipſo ple-
nitudo flebotometur basiſica dextrę manus &
maxime ſi fuerit in epate aſa fanguineu, Et ſi ſi
gna co. ru. apparent fiat euacuatio cû decoctōe
mirabo, prunoß tamarindoß paſſularß ſine
nudeis ſcamoneę coſte in pomo & yeŕ, pigŕ,
vel bibat aqua caſei cû ſecaniabin, deinde bibat
fucci ſolatri. 3. iii, cum ſucco fen. 3. i. Et ſi fuerit
febris in eo accipiat loco aquę caſei aquã ordei
cû ſecaniabin vtatur oleribus frigidis cum oleo
amigd, & ſi fuerit apoſtema in epate cureſſ c'dm
ea que prédiximus. Curatio eius ex splene pro
pter calorem eſt cû flebotomia venè basiſice ſini
ſtre manus, & bibat ex ſucco ſolatri & endiuie
3. iii, cum. ii, 3, ſecaniabin, & bibat trociſcos de
carmezac cum ſecaniabin fortis acetofitatis, &
trociſcos de ligno aloe, & emplaſtreſ ſplen cum
aceto in quo coctus ſit tamarifcus, vel cû oleo
ro, & aceto calido, & caueat a cibis pinguibus
oppilatiuis. Et ſi indiget euacuatôe ſiat in de
coctione mirabo, & fumiteræ / & ſi fuerit ex
frigiditate bibat ex vino forti quolibet die. 3. i.
ante cibû, & bibat ſecaniabin ſquillitiuć & tro-
ciſcos de cappaŕ. & emplaſtreſ ſplen cum ruta
baurae mentaſtro ſemine agni caſti & melliloto
ſimul vel per ſemixtis & bulliis in aceto, & cò
fert ei emplaſtrû de calce & sulphure & appoſi
tio vento ſarû cum igne, & caueat ab omni q in
grossat & oppilat, & ſi nô ſufficit curetur cum
hijs que dicturi ſumus in curatione splenis. Cur
ratio eius ex epate & splene ſimul ſi calor abun
dat cû flebotomia basiſice vtriſ q manus inter
pollando flebotomias alijbus diebus, & ſi vir-
tus eſt fortis bibat hanc decoctionem. R. mira
bol, citrinor & fumiterre vel ſeminis eius an, 3. x
mirabo. nigroß, 3. viij, abſinthij, 3. v. paſſularæ
mundataß, 3. x. prunoß, xx, tamarindoß, 3. xv

coquant omnia in, vi, lib, aquæ donec deu niat
ad, i, lib, & apponaŕ in ea epitihim caliaſ, an, 3,
iij, exprimaŕ & coletur & bibat ex ea, 3. 5, cum
3. i, yeŕ, pigŕ, & 3. i, agarici & tercia parte, 3. Ica
monee coſte in pomo, poſtmodi yo bibat ex
ſucco apij & ſucco radic, & ſucco folioſ, taari
ſci & ex ſucco ſcariolar, an, 3. i, coctis oibus &
colatis & diffoluta in eis caſiaſ, cû duabus par
tibus, 3. ſcamonee & emplaſtreſ ſplen cum fru-
citu tamarifci & extremitatibus vitis an, 3. x, te-
rantur medicinę ſicce & infundanțe bdellium &
crocus an, 3. i, in vino & aceto & diffuſaui ru-
be, 3. xv, cû oleo roſ, & conficiant cí ea medi-
næ & linatur cû eo & apponaŕ deſuper folui
caulis vel blete, & vngatur corpus poſt hoc in
balneo cum oleo camomille quouí q, ſuDET, &
fint cibi eius pulli cocti cû aceto & ſucco grana
torum & agreta. Curatio eius ex corruptione
complexionis venarû appter calorem eſt cû fle-
botomia basiſicę manus dextræ & fumat hanc
deccoſtoem. R. mirabo, citrinor, 3. xv, nigrore
3. viij, fumiterre radi, liqrici & altee, 3. x, gaſet
i, eupat, abſinthij an, 3. v, paſſularæ, miudatae, 3
xx, corticu radiis capparis, 3. x, turbit contuli, 3
uiij, coquant omnia in, vi, lib, aquæ donec redeat
ad lib, i, & apponanŕ in ea epitihim, 3. iii, & ex-
priatur & coletur & accipiat ex ea lib, 5. in aſ
apponaŕ de agarico, 3. i, falis indi, 3. ſcia, yer, pi,
3. iii, & bibat ex ſucco fumiterre & teraſcon, i,
endiuia filuſetris an, 3. iii, cum, 3. viij, mirabo,
citrinoß & ſexta parte, 3. falis indi, & empla-
ſretut epar cû farina ordei & rafura cucurb. &
portulaca plantagine ſucco agreſte & modico
croco tritis cû aceto & regaŕ régimine frigido.

Curatio eius ex debilitate attractionis ciftis ſell
colera ru, eſt cû hijs que diximus de conforta-
tione epatis, qun confortatur cum emplaſtre de
ſpica gallia ciperi & olibano & curare contra-
rium cû ſuto contrario. Et curatio eius ex oppi-
latione facia in orificio conjuncto epati cû hijs
que diximus de apertione oppilationis, & em-
plaſtreſ cum emplaſtris de sandalis, & decinét
cibus eius ad id q subtiliat humores ſicut eſt ac
tum & oleer oliuaræ / & ſi oppilatio fuerit in ori
ficio, pueniente ad intelfina vel ad ſtomachum
fiat differe cû hijs quæ aperiunt oppilationem
vt ſucco abſinthij centauree & aquã decoctio-
nis lupinoß & orobi & reliqua quæ diximus
in apertione oppilationis epatis. Curatio eius
ex plenitudine colere eſt cû decoctôe mirabo,
citrinoß & ſecaniabin cû ſcamonea, & empla-
ſretur epar eſt eo q habet ſlipticitatem & frigi
ditatê ſicut eſt ſolatrû plantago & metridato cû
hijs que infrigidant & coadunant. Et ſi fuerit
ycstericæ ex acuitate ſubſtantiæ colere cureſ cu-
p iij

Cura ex
corrupio
ne còple.
venarum
ex calore
Potio

Cura ex
debilita,
attractio,
nis ciftis
fellis co-
le.ru.

Cura ex
coleræ ple
nitudine

p. iij

Liber Practice

ratōe epatis calidi, & qūn exſminatus fuerit husem
mor yćtericiē & remanſerit citrinitas in ſupera-
ficie corporis vngatur cūl eōis ſolutiuīs ſicut
oleo camomillē aneti poſt s infusa ſint in aqua
cali, dulci. Curatur aŭt croceitas oculorō ex eo
q colirizetur cū aceto & aqua roſ, vel cū aceto
& ſucco coriandri humidi, vel cū aceto & lacte
mulieris, vel cū ſucco granatoſ acetoſoſ qūn
ſua, appria virtute habet iuutamentū in hac egri-
tudine. Et in ſuſſetur naribus de ſucco ſegreme
riē, i. ciclamis, vel cū ſucco cucumeris agretare
mixto cū lacte mulieris, vel de nigella cum lacte
mulieru, vel ex aceto cum oleo roi.

¶ De ydropilis, Cap. XII.

Y Dropilis eſt error cadens in virtute im
mutativa epatis quæ excludit a perſe-
cutione digōnis & corrumpit ſanguis &
diſ fundi per totu corpus & comprehendit pro-
pter hoc totu corpus. Cuius cauſa eſt triplex,
aut enim ex corruptione complexionis, aut ex
abundantia humoſ aut ex aſpibus, Et cauſat
hic modus aut in epate ſolo, aut ex participati-
one alicuius membri, Et poſſibile eſ aduenire
ex ſupſluis euacatoſibus, vel ex retentio men-
ſtruor, vel ex continuatione egritudinū & do
lorum, vel ex corpis diſ solutione, vel ex coadu-
natione colerę rubeæ, vel ex potu multę aquæ
frigidem poſt balnaum vel poſt fortem laborem.
Sut aŭt ſpecies hui? egritudinis tres, l. alhahaui
alzeci & alcabli, i. ypoſarca ſeu carnoſa aſſi-
tes & timpanitis. Determinatio ypoſarce vt plu-
rimum fit ex epatis frigidate & eſt cū chimus
nō per ſecte digeſtus, miſcetur cū carne tanſt &
nō adheret membris, ppter ſue per ſectionis de
ſectu qa flegmaticus eſt & ppter hoc eſt ita ſpe
cies faciſis curationis. Aſſiinis vero fit cum vir-
tus deficit tranſmutare cibum & nō poterſ eſſe
tranſitus ad membra impoſſible eſt nō diſſolu-
a calore epatis & ipſum in fumȗ conuerti &
tunc expellitur ad panniculā ventris, & cū ibi
aggregaſ fumus ſoluit in aquosam humidi-
tatem & eſt hec ſpecies poſt ypoſarca in ſuſe-
ptione curationis. Timpanitis vero generaſ ex
eodem liquore qūn fumi & venti plures ſunt li-
quoribus & generaſ ex remiſsiori frigiditate, &
curatio huius ſpeciei eſt difficilis valde. Signu
ypoſarce eſt macies corporis eiſuſ albedo, infla
tio palpebrarī, extremitatū testiculorō cum in-
flationemolli quæ cū imprimi digitō cito redit
ſolutio ventris nature / & ſimilatio corporis inſir
mi corpori mortuo tūmido. Signu aſſritis eſt ſo
nitus cōmotionis aquæ per ventrem ſiut aquæ
exſentis in ventre, & maxime cū reuoluit de
vno latere ad alteru cū gravitate, & cum plon-
gatur tps ſuſ comprehendit tumor testiculos
& crura & ſundi & exit ex illis aqua citrina,

Signu timpanitis eſt tumor ventris & cū percau-
titur reſultat inde ſonus vt timpani & qūn debi-
litaſ digeſtura virtus cauſi frigiditatis nōſcunt
eu ſitis & ſebris nec vomit colerice & ſentit ac
toſtatem in ore. Qn vero debilita cauſa calidi-
tatis continua in ipſo ſitis & pulſus eſ frequa-
macies corporis, citrinitas coloris, amaricatio
oris & calor violentus, & cū prolongaſ tempus
eius manifeſt, & cū apparēt in egellione alij
particulē epatis, eius malicia eſ maxima. Signu
eius que, puenit ex participatione alicuius mem
bri eſt quia p[er]ſeell aěgritudo illi membro, & ſi
fuerit ex diſ solutione corporis antecedit ipſam pr
ſis & ſimilia, & qūn fuerit ex potu aquæ frigidæ
poſt exitu a balneo vel poſt multu laborem ſen
tier dolorem ſub coſtis ſtatim poſt potu aquæ
frigidæ, Et qn eſt ex congregaſe colerę ru. tu
vomit colerā multā & ſequitur eum ſitis groſſi
tudo corpis & eius ſicitates, & qn vident cau-
sæ ydropilis fortes & difficuſs ſicut dura ap-
ta epatis vel alicuius membri, & aliae conſiſ-
aegritudines & maxime cū tempus ipſa, plon
gatum eſt ne ſis per territus in curatione ipſus,
Sivero cauſe ipſus fuerint abundantia coleræ
ru, vel flegmatis aut malicia complexionis epa-
tis, aut retentio menſtruor & ſimilia eſto fidus
de curatione ipſus. Intentio aŭt circa curato[em
ydropilis eſt duplex, vna eſt confortare virtutè
digeſtuar cū aromatibus quibus inſeit coadu-
natio modica & multa ſubtilatio cū virtute p[
uocandi vrinā & ſanguinem menſtruor & ſu
dorem & aperiendi opulationem cū medicinæ
ſimplibus, l. mirra croco ſquinanto ſpica ca-
fia lig. Fahadag affara coſtoariftolog, apio ſen,
muſtri endiuia camepitheos camebroſ. Ex co
poſtōibus ýo ſicut eſt coſfectio de laſta & de
reub. vel coſfectio de berb. & c[it]u, de coſto &
trociſci de abſin. Soluto[em faciēt ſui titúma,
esula & lac ei? almezorion yreos colloqn. oleu
cucume. alinii & eius ſuccus euforbii ęs vſtu
ſtercus columbiȗn ſerapiȗn opopanacȗn Iquilla
affata pillule de ſerapi o & pillule de mezercon
Q2 aŭt educit eam per ſudorem eſt ſpeſitio in
arena maris & ſudare diu in balneo, & hec me-
dicina eſt cōmunis tribus ſpecibus ydropilis,
nunc aŭt constitutimus curato[em cuiuſlibet ſpe
ciēt per ſe. Curatio ydropilis carnoſe qn fuerit
ex calore epatis & virtus eſ fortis q fleboto-
metur vena basílica ad exſiccandi humorem de
inceps euacueſtate cū eo q aperit oppilaſtōm
ſ. c[ui]a aquæ decoſtionis fabar, vel c[ui] cuſcut, vel
c[ui] fumoterre & q[ui]d fortius hijs eſt yer, pig, c[ui]
succo endiuie & bibat succi ſolatri & succum
apij c[ui] trociſcis de ſpodio & trociſcis de berbe.
& emplaſtreſe c[ui] rebus frigidis confortan-
tibus. & comedat olera frigida. Curatio eius ex
frigore

Sig. ex
alio, mē
boru, p[ar]
ticipatio

Intentio
curato[is]
hydropi,
fis eſ diu
plex

Cura hy-
dro, car-
nos ex
calore

Cura et
frigore

Cura ero
ceitatis
oculorī

Segreme-
ria.

Hydro,
pilis

Hydrop.
cā triplex

Hydrop.
ſpes tres
Alhahaui
Alzei
& alcabli
hypoſar
cē cauſa

Aſſritis
cauſa

Timpani
tisgnatio

Hypo
ſarce fig.

Signum
aſſritis

Alfabranij.

For LXXXVIII.

Cura af
elitis ex
calore

Cura ex
frigore

Epithima
laxatiuī

Cura em
panitisex
calore

Secania
bin

rigiditate est cum medicinis ſnominatis ſim-
plicibus vel compoſitis / & tyriaca alfaroc / &
amurſiua, & ſi confert oibus ſpeciebus ydro-
pis ſtrifera ben. elazar est optima & ſepeliat in
arena calida, & liniaſ totu corpus cui alteſal al-
cum cera & ſuſet diu ante ſolem vel aui ignem.
Curatio ydropisilis akliſis qni eſt ex calore cum
forti ſeruore & rubedine vrine aut fuerit apa
calidu in epate eſt ſignu mortale. Curatur aſt
poſt cui labore apud principiu cui hijs que con
fortant epar ſicut trocifci de berberis, vel troci-
fis de camphora, vel trocifcis de ſpadio cui ſuc-
co endiuie, vel ſecaniabin ſimplici & ſucco ſola
tri & ſucco plantag. dicis confortatiuſis & fri-
gidis. Curatio eius ex frigiditate ſi eſt fine apa-
te & fine mala complexione frigida poſsiſble eſt
curari cui eo qo confortat epar & digeſtiuā vir-
tutem ex hijs que diximus, poſtea vero cui hijs
que educunt aqua citrinā, & bibat de lacte ca-
melō. Puluis qui dictiſ ſulphur educens aqua
citrinā & ſumitur cui lacte vel aqua ca ſei vel ſuc
cui oleo. R. lactis eſule ſcamoneq ſucci cucu-
meris ainini euforb. folior mezerion radicu
eſule yreos eſris vſt iſtercoris columbini grano-
cataputie an. partes equales terant & miſcean-
cui eis ad pondus oim de zucčo ſalmiā. & ac-
cipiat ex eo. 3. iij. cui eo qo diximus. Epithima qo
dicii la choc ad laxandi aqua citrinā, & poſſibi
le eſt eam ducere per ſudorem. R. colloquinti.
3. i. euforb. iſtercoris columbini an. 3. x. confi-
antur ex eo paru cui felle bouino, & ſupponaſ
ventri per tres horas, poſtea reducata illud ſed
necſſitatem, & ſi non conferunt medicinę im-
poſſible eſt tranſire p[er] incſionem ventris vt e-
ducaſ aqua citrina quemadmodu determinatu
eſt in cirurgia. Curatio timpanitis qui p[er]uit
curare ipſam ex abuſdantia caloris & apparen-
tibus ſignis ſolutu is quan ae p[er] p[er] statu
ius, & eſt confirmata valde, cuius curatio eſt
valde difficilis, & maxime cui p[er]uenit ex duricie
ſplenis vel matricis curet ipſam ſuauier cum eo
g no caleſacit virtutu eius & q generat
ex his cauſis vt nigra y[er]tericia, lepra, morſea, p
mixtio rōnis, ſolutio colerę ni. vomitus co. nig,
appetitus caninus, raritas riuſ & ſi p[er]ia. Corru-
ptio complexionis accidit cui h[ui]ore & ſine hu-
more qu[em]admodu dixim in epate. A[pa] a[ut] ſit
frigidu & duru antiquu & gna[er] ex h[ui]ore groſ
ſo nigro abſq. febre, & hoc fit in pluribus, &
poſſible eſt g[na]ri ex h[ui]ore calido coleric o vel
ſanguineo & coniugit ſebri & no eſt antiquu
& raro accidit & monstruose. Durides ſequi-
tur aut cum febre & potu multe aque aut ſine
febre & ſit egritudo antiqua aut non antiqua.
Tumor fit aut ex v[er]toſitate groſſa melácolica
vel ex ventoſitate frigida & ſubtili. & Oppi[da]s
p. iij.

cui quatuor. 3. a[que] dul. frigide vel cui ſucco her
barum vel curet cui electuarium & trocifcis & co
ſectionibus frigidis. Et ſi fuerit ex frigiditate cu
retur c[ui] eo q[ui] expellit ventoſitates ſicut eſt c[ui]
num ameos an[im]um caſtoſ. & olibanu & maſti
cet de aliqua istar medicina[re] quolibet m[ane]
& accipiat trocifcos de an[ifo] q[ui] vltim[em] ſut bo
ni ad hoc, & adminitrēt licinia q[ui] dicunt ſief de
cimo baurac ſoliuq terc & ameos, terat & co
ſiciat c[ui] melle & ſuppona[bi] bis in die, & abluat
corpus ſu[n] in balneo & a[que] bauratic[que] & ſalſc &
tergat corpus ſu[n] in balneo cui p[an]is a[ſpi]s & ari
dis poſt q[ui] a[ſper]ſu fuerit ſup i[ph]m baurac & inger
niet o[n]imo apire poros corpus, & vngat cor
pus eius cui oleo c[ui] cum. ainini & oleo sp[ie]c, &
a[ſper]ga[cor]pus ſu[n] & venter ſale baurac & fa
tina orobi, & comedat ex o[n]ibus g[ni]ibus auſiu
ſilueſtriui vt alhagal & paſſeru, & vtatur c[ui] ci-
barijs eius ſemina fen. & ap[ij] ameos rata c[im]no
almuri aceto ſiſticis & oleo amigd. dul. & ama
rarum, & euietit oia g[na] leguminu dactilos nu
ces paſſulas & oia g[na] fructuui humidor, &
bibat v[n]ni bonu[bi] forte limphatui cui aqua deco-
ſationis an[ili]s ſquinanti & ſimilia, Et ſi egritudo
permixta eſt ex a[que] citrina & ventoſitatibus per
miſceat medicina[re] p[re]dicta. Curatio eius ex parti
cipatione ſplenis c[ui] epate eſt c[ui] hijs que p[u]o[c]at
vrinā & diffoluunt ſplenis duriciem, ſicut eſt ty
riaca quatuor ſpeci[n]e & confectio alkabrica, i
ſulphuris & ſi p[er]ia q[ui] dicturi ſumus in curat[oe]
ſplenis, & ſic p[re]cedendi eſt in q[ui]libet membro q[
]participat epar & infirma[ta] cauſa illius ſicut eſt
ſomachus & renes & c[etera] membra vt d[eter]o
minatum eſt in ſuo loco.

Cura ex
frigore

Cura ex
ſplenis p[
]cipitatic[oe]

¶ SEQVITVR TRACTATVS

XIX. De ſplenis ægritudinibus,

¶ De ægritudinibus ſplenis. Cap. I.

D E egritudinibus ſplenis que ſunt. xv. corruptio complexionis, a[pa], duricies tumor, oppilatio, ſolutio continuita: tis, debilitas alicuius virtutu eius & q genera[re] ex his cauſis vt nigra y[er]tericia, lepra, morſea, p mixtio rōnis, ſolutio colerę ni. vomitus co. nig, appetitus caninus, raritas riuſ & ſi p[er]ia. Corru- ptio complexionis accidit cui h[ui]ore & ſine hu- more qu[em]admodu dixim in epate. A[pa] a[ut] ſit frigidu & duru antiquu & g[na]t ex h[ui]ore groſ ſo nigro abſq. febre, & hoc fit in pluribus, & poſſible eſt g[na]ri ex h[ui]ore calido coleric o vel ſanguineo & coniugit ſebri & no eſt antiquu & raro accidit & monstruose. Durides ſequi- tur aut cum febre & potu multe aque aut ſine febre & ſit egritudo antiqua aut non antiqua. Tumor fit aut ex v[er]toſitate groſſa melácolica vel ex ventoſitate frigida & ſubtili. ¶ Oppi[da]s p. iij.

Egritudinibus
ſplenis ex
nūn[cr]atio

Corrup:
ſplenis
A[pa] ſplen[
nis]

Duricies
ſplenis
Tumor
ſplenis

Liber Practice

Opilatio
splenis
Solutio
côtinuita
tis.

Sig. cor-
ruptionis
splenis ex
calidi.
Sig. ex
frigidita.

Sig. aſſa.
Sig. calo.
Sig. duri.
splenis

Sig oppi
lationis

Sig. ſolu-
côtinuita
tis

Sig. debi
litatis at-
tractiuar
virtutis

Sig. debi
litatis re-
tentiue

Sig. debi
litatis di-
geſtiue.
Sig. vig.
expulſiue

Cura cor-
ruptionis
cōplexi.
splenis

Cura ex
duroaſſa.
antiquo

tio fit ex retentione groſſi ſanguinis vel ex com-
plexionis corruptione. Solutio continuītatis fit
aut ex perculſione vel caſu vel vulnere ab extra
venientibus. Signu corruptionis complexionis
eſt ex caliditate perceptio accidentiū caloris vt
ſebris ſitis & perceptio caloris in tactu splenis.
Signu eius ex frigiditate eſt contrario modo p
dictor. Signu aſatis eſt qa faciſiter cadit ſub
tactu & occultara apparet, nec requirit aliud ſi-
gnum nifi cū aſa fuerit in principio, & lignu
eius tunc eſt frigiditas tactus in loco tpe & re-
mittio p[er]ceptionis caloris & ſitis. Signu caloris
eſt contrarii huius. Signu duriciæ splenis cū ſe-
bre eſt qa patet ſenſui in ſinſtro latere cū duro
aſpate & q[ui]m imprimi[re] manu nō ſentit dolorem
& poſſible eſt ſupuenire in hora fortis impreſ-
fionis eruſtuatōem aut rugitū, & ſitumor e ex
fumo groſſo erit tactus eius frigidus & durus
Si vero ex fumo ſubtili & calore erit contrarii
huius. Signu oppulationis eſt p[er]ceptio aliciu-
p[er]dictar. ægritudin. ſ. a[ſ]patis aut duriciæ, aut
vētōlitatis, aut corrupto[ris] cōplexionis. Signu
ſolutionis continuātis eſt q[ui] infirmus refert &
q[ui]d[ex] ex ſequi. Signu debilitatis attractiue vir
tutis eſt diuſiſio coler[em] nig. & eius diffuſio p[er] to
tum corpus, vnde ſequi[re] y[er]tericia nigra v[im]or
p[er]phea vel lepra & ſi[ſ]pia. Signu debilitatis reten-
tiue virtutis eſt euacuatio co. ni. per fluxu[rum] ven-
tris vel per vomitū f[ed]m declinat[io]em humoris
ac eius quantitatem, & poſſible eſt confirmar
hmōi accidentia ex vigore expulſiuæ virtutis.
Signu debilitatis digeſtiueæ eſt q[ui] ſecun[em] hmōi
accidentia in cor p[er]f[ed]m naturā humoris, nam
ſi declinat ad acetoſitatem ſequi[re] ex hoc virtus
appetendi cibō quia humor effundit ad os ſto-
machi. ſi vero vritur ſequi[re] ex ea trifſticia & mo
leſtia, & poſſible eſt ſequi ægritudinem multā
aut lepram & hmōi accidentia. Signu vigoris
expulſiuæ eſt defectus appetitus abi ex prom-
ptitudine ſui deſſus ad inſteſtina & raritate
ſue deſclinationis ad os ſtomachi. Curatio cor-
ruptionis complexionis splenis ſicis q[ui] paſſio-
nes splenis ſimilant paſſionibus epatis & ſimili
ter medicina proxima eſt illi, verutamen opor-
tet medicinas quibus curat[ur] ſplen eſſe fortiſores
in virtute quia nutrimentu[rum] splenis groſſus eſt
Q[ui] ergo accidit et ex corrupto[em] complexionis
curat epar. ſ. caleſasere frigiditatem & infrigi-
dare caliditatem ſimiliter de cæteris q[ui]litatibus.
Curatio eius ex duro a[ſp]ate antíquo eſt admini
ſtrare fortes medicinas ad edue[n]tā colerā nig.
ficut ſunt laxatiua que nominant alhachar in
quibus ingredit[ur] epithim. agaric[em] ſticatedos pule-
gi[ui] monta. prafiui centaurea cortices radic. cap
paris abſintheui & ſimilia, poſtea bibat aqua de-

coctionis ſeminu[rum] & ſirupu[rum] de radicibus & ſe-
caniabin de melle c[ui] ſeminibus & ſirupu[rum] de yre-
os & ſirupu[rum] de mentaſtro c[ui] alia quacon-
ſenum vt confectione reubar, vel lacte vel amu-
rufie, & ſirupu[rum] de yreos & tyriacā quatuor ſpe
cierum, vel troaſcos de reubar, vel trocifcos de
capparis ſe[mi]n hanc deſcriptionem. Deſcriptio
Trocifci
decaparis
splenis & ydropiſi accidēt de i[pi]a. R[ex] vine rubee
pulegi[rum] montani cortic. radicu[rum] cappar. ſeminis
radic.naſtur c[ui] ſinapis yreos an[ni], partes e[quales
teran[te] & cribellent[em] & conficiant[em] c[ui] ſucco ap[er]
& fiant trocifci quo[rum] q[ui]libet ſit ponderis. 3. i[ni]
& accipiat e[ſ] illis vn[ni] cum ſecaniabin de ſemini
bus vel ſecaniabin ſquillitico, & confert hoc ac
cipere quolibet mane ante cib[ui]r. 3. i[n] vino forti
& conferu[t] ficus inſuſe in aceto & moraba de
capparis c[ui] aceto & melle. Et emplafret[ur] ſplen
cum p[ec]ijs inſuſis in aceto decoctionis rut[em] bau
rach mentaſtri ſicci & melliloti, & ſi accipiaſt ſal
d[ex] congregat[em] in loco littoribus fluiu[t] zahara
almelah, & emplafret[em] c[ui] eo ſplen exſicat ip[er]
& diſſoluit eius a[pi]a. ¶Ex his a[ui]t q[ui] ego expert
ſum eſt q[ui] accipiaſt radix albardi, i. iunci recen-
tis ſicuti eſt & teratur & emplafret[em] c[ui] eo ſplen
q[ui] diſſoluit duriciem & a[pi]a, & idem opera[te] ſi
comburit & bibat e[ſ] ſui cinere. 3. i[ni] quolibet
die. Modus emplaftri diſſoluentis a[pi]a accipiaſt
bdellij armoniaci an[ni]. 3. x. & infunda[t] in aceto
donec diſſolua[t]. poſtea accipiaſt alſirag quarta
pars lib. c[ae]r[em]. 3. i. coadunent o[ia] ſuper ignem.
& accipiaſt mirre[em] & croci an[ni]. 3. v. teran[te] & mi-
fecantur c[ui] reliquis medicinis donec fiat ad mo
dum marcham. i. vngenti duri & extendatur de
eo ſuper folijs blet[em] & ſæpe ſpleni ſuperpona[t]
Curatio eius ex a[pi]ate calido eſt c[ui] ſebotomia
vene baſiliſe manus ſinifre[em] vel ven[em] que[ſ]t e[ſ]u
per manu inter digitos qui dicun[em] alranczar, &
bibat aqua decocto[ris] ſolatri endiuiue ſen. halde-
ha, Folio[rum] haldha e[ſ] ſuceus cuiſuſdam ſpeciei
tamarifci, Carpha e[ſ] alia ſpecies eius carph[em] &
appoſito in ip[er]ſis aliquid aceti bibat de toto lib.
5. cum infra ſcriptis trocifcis. Modus trocifcos
conferentiu[rum] dolori ſplenis q[ui] e[ſ]t cum calore a
febri & forti tinctura vrin[em].

¶De duricie ſplenis, Cap. II.

D[ur]ic[ies] ſplenis p[oteſt] eſſe c[ui] ſebre &
ſi ne ſebre ant[ia]qua & n[ò] anti[ſ]. Signu
Sig. frigi.
frigiditatis eſt frigiditas tactus diutur-
nitas ſui p[er]tis paucitas caloris & ſitis. Signu
c[ui] loris e[ſ] contrarii huius. Curatio a[pi]atis duri
antiqui e[ſ] c[ui] laxatiuis que[ſ]dicun[em] bachrag. i. de
coctionis in q[ui]bus intrat epithim. agaricum ſtica
dos pol. montan[em] praſſiui centaurea cortex radi
cis capparis abſinth, & ſimilia, & bibat ſirupu[rum]

Zahara
almelah

Emplaſſt.

Cura ex
a[pi]ate (ca)
lido

Durides
Sig. frigi.

Sig. cali.

Alfaharauij.

fot.LXXXIX

Emplastrat.

Cura ex
calitaticæ

Carphæ

Cura du
riciei cüfe

bre

Cura fine
sebre

Nora

de feminibus & firupsi deyreos & mentastro
cui confectione reub, vel lacte, vel amurufia, vel
tyriaca quoru specierit, vel cù trocifcis de reub,
vel trocilas de capparis & fecaniabin de femini
bus vel fecaniabin ſquillit. & bibat omni die an
te comelitionem. 3.i. vini fortis & confert ei co-
meltio ficuum inſuſaß in aceto & moraba de
capparis de aceto & melle, & emplastrat ſplen cui
ruta bauracmentastro ſicco melliloto & zaha
ra almelah bullitis in aceto, hoc.n. diſſoluit aſa
Et ego qdem pbaui emplastru deradice bardi
qum diſſoluit ſlud, & ſimiliter ſi bibanç de fuo
cinere. 3.ij. qlibet die. Emplastru diſſoluens aſa
R. bdellij armōiaci añ. 3.i. & diſſoluat in aceto
& accipiaſt lib. i. olei de ſtrag qf est olei ſilamoſ
& caer. 3. i. & miſceaſ totu ſuper igne, poſtea
accipiat de mirra & croco an. 3.v. & fiat ex il-
lis emplastru & ſepe ſupponaſ ſpleni. Curatio
eius ex calore est cù flebotomia venæ basiliſe ſi-
nifre manus aut venæ que est inter duos digi-
tos ſuper ſplen, & bibat ſuc ſolatri endiuie ſe
niculi alchlefet. i. ſalicis & foliora carphæ. i. tama
trifi ci modico aceto & bibat ex toto lib. 5. ci
ilſis. R. bataß alachel. i. cantarici & baccarß al-
ſaſced an. 3.x. ſeminis endiuie & portulacæ an.
3.v. accipiat ex eis. 3.iiiij. cui fecaniabin zuccario
Curatio duriciei qii est cù febre cù trocifcis de
berberis vel cù trocifcis de ro, cui fecaniabin, &
emplastrat ſplen cui ruta cocta & aceto. Cura-
tio eius ſine feb. est ſiut curatio aſpatis duri &
empref cù armoniaco aut cù noræ. i. calici aut cù
ſulph, & ſimilibus ſicut diximus in ſuo loco in
opatione emplastroz & cibaria dulcia nutri-
menta groſſa, & ſi hec no ſufficiut oportet cau
terizari vt determinatur in cirurgia.

¶ Sequitur de tumore ſplenis, Cap. III.

Tumores
gnatio
Signum

Cura

Alſeed

Cura ex
fumo ſub
alib

T
Vmor fit ex ventofatibus groſſis cole
træ nig. vt fumofitatibus ſubtilibus. Si-
gnum eius est aſa duru ſub ſiniftro late
re, & qii premit manu non ſentit dolorem, &
poſſible eſt ſequi ex forti pſſione manus eru-
cuationem aut rugitù, & ſi fuerit ex groſſo fu-
mo erit eius tact? frigldior & durior, ex fumo
vero ſubtili contrario mo exit. Curatio eius ex
fumo groſſo eſt cum puluere naſturciij. R. na-
ſturci albi. 3.xxx. tera? & diſtemperec cù aceto
forti & fiant trocifci & exſicent in fumo deſi
accipiaſ granor alſeod. 3.x. fructus tamarifci
3.v. ſolopend. 3.vij. teranç hæc & miſceanç cù
p[ſdictis troci]. & fiat ex oibus puluis de q acci-
piat. 3.ij. cui fecaniabin, & emplastrat ſplen cui
ſurſure aneto inſuſis in aceto, & confert ei vl-
tinm iuuamentu appoſitio ventoſar. ſup ſple-
ne abſop ſcarificatoe & igne. Curatio eius ex ſu-
mo ſubtili eſt q[ui]ſtice manibus cù oleo camo-

mile paulati poſt balnei/& ſicui hocno curaſ
curei cù decoſtoe radicu fecaniabin & ſilibus.

¶ De oppilatione ſplenis, Cap. III.

O

Opilatio
nispſlenis
cura
Ppilatio ſit ex retentœ groſſi ſanguis
in meſtibus ſplenis aut ex aſpate & dur
ricie vel ex groſſis ventoſitatus v[el] ex
corruptœ complexionis. Signi indicatiu[n] eius
est manifiſtatio aliciuus p[ dicta]r. p[affio]n[ui], &
curatio eius eſt per remotoem cauſe & bibat ex
conſectœ p[]ſicæ. Modus eius. R. p[]ſicæ arſito[
]rot, an. 3.iiij. armoniaci caſſi[lig]. an. 3.iiiij. radic.
capparis coſti amari an. 3.x. croci. 3. ij. teran[]t &
conſician[] cù melle deſpumato & ſumat de eo
3.iiij. cum aqua decoſtionis foliora capparæ vel
aqua decoſtionis abſinthij vel aqua decoſtio-
nis foliorum carphæ.

¶ De solutœ continui curatio. Ca. V.
Solutio cōtinui ſit ex p[]affione vel caſtu v[el] p[]
vulnere ab extra venientib[us]. Curatio eius co-
eſt c[ui] eo q[ui] ſconfortat ſplencm vel vulnus
conſolidat c[ui] vngento vel emplastrat vt in ſuo
loco determina[t] & incipiat a flebotomia & bi-
bat electuariu[m] de roſ. ſactu cum reubarb. 3.iiij.
cum aliquo firſtorum.

¶ De debilitate virtutis ſplenis, Cap. VI.
Ign[ui] debilitatis virtutis attractiue eſt diſ-
ſuſio co.ni. ad corpus ex qua ſequiyc[ter]
rida nig. morſea lepra & ſi[li]a. Sign[ui] debil
tatis retentiue virtutis eſt effuſio co.ni. per ſe-
ceſſum vel vomitu ſcdm declinato[em] humoris
Nam ſi dedinat ad acetoſitatem effu[n]di ad os
ſtomachi & roborat appetit[ui] cibi. Si vero adu
ritur g[ra]nabit trifi[c]da & ſuſpiria aut pmixtion[
]rationis aut lepra & ſi[li]a. Sign[ui] x[]o debilitatis
expulſiue virtutis eſt defectus appetitus cibi per
modica[] effuſionem co.ni. ad os ſtomachi. Cu-
ratio totius huius eſt vt in ſuo loco deſinabiſ[].

¶ TRACTATVS.XX.DE AGRITVS
dinibus renum continens capitula. xvij.

¶ Capit. I. De p[]affion[ui] renum enume-
ratione que ſunt. xxv. ſalicet

M

M
Vratio complexionis ipſo[ra] a[ſ]pata, al
dubayla, duricies, ſabies, vlcera, groſ-
sæ ventofitates, lapis oppilatio, vrinæ
guttatio, macies renum, debilitas ipſo[ra] fluxus
ſanguinis ex ipſis fluxus putredinis, minctura
p[il]o[ra] & debilitas virtutis eor[u]r & que ab extra
veniut vt p[]uſſio & vulnus & q[ui] ex p[]d[ict]is pa[]
ſionibus c[os]ecun[]t vt defectus coitus & effuſio
ſemis macies corp[is] y[]c[ter]ica y[]dropiſis & ſi[li]
¶ Sequitur de corruptione com-
plexonis. Cap[.]m. II.

C

Orruptio complexionis ſit c[ui] humore
& fine humore. Sign[ui] caloris eſ v[]ſtio
ſpermatis eius q[ui] paucitas & tenuitas,
corruptio
complexio
nis ren[ui]
Sig. cali,

Liber Practice

Sig. frig.

paucitas pinguèdis & rubedo vel citrinitas vri
næ, Signû frigiditatis est priuatio appetius coi
tus debilitas spinalis dor li & loci qui dicit alca-
tan & est locus confrictio nis farabularæ & de-
bilitas coxar quemadmodum accedit senibus
& vrina alba, Curatio eius ex calore est cù potu
lactis alinæ vel capre cù guma dragaganti vel as-
rabi & comedat portulacâ attriplicem lact. cu
cur. & similia, & emplastren renes cù oleribus
frigidis & clifterizen cù ptisana ordei & oleo
vio! & oleo lisamino cum aqua cal. vel clifter-
izentur cù succis herbars frigidae & musciliagi
ne ptilis, & si fuerit calor cum humore fleboto
metur vena cauillè pedis, & laxetur natura cù
hijs quæ competunt sibi. Curatio eius ex frigi-
ditate est & clifterizen cum oleis calidis molli-
entibus sicut oleo camomille aneti vel oleo ca-
taputie, vel oleo alkeda, aut oleo lisamino, aut
butyro vaccino cù succo blete aut cù succo apij
& seniculi, aut mentaftri & similium, & empla-
ftretur cù camomilla centaurea & mentaftroco
ctis in aqua & alijs emplastris calidis, & exercise
at laborem & euicit cibi plenitudinem & vtaç
hijs quæ vrinam prouocant & faciat euacuationem
nem flegmatis.

Cura ex
calo.

Cura ex
frigidâ.

¶ De apostemate. Cap. II. III.

Apatis re
nûgnatio

G
enerant apotemata ex humore cali-
do & ex humore frigido & generat in
ipfa subftantia renæ, aut in panniculo
continente eos, aut in concavitate ipsoæ, aut in
meatibus vrine. Signu eius qn est in subftantia
renu dolor & gravitas, & poslibile est perueni-
re dolorem ad meatus vrine & vesica ita cp do-
let virga coniuncta in fuo collo & no potest p-
cipere aduentu doloris ad has partes femp fed
quandoq per interpolata tpa, & poslibile est
dolere cù eis venas & frigef cum extremitates &
maxime crura & genua & pedes & vrina reddit
in principio aqfa poftea vero rubea, Et qn est
apostema in dextro rene senti grauedo in dex-
tro latere poft dorfum ppe epar, quia superior
est aliquantulù similro rene & vicinatur epati,
& qn est in finiftro rene sentitur dolor sub dor
fo a similfris iuncturare spinal est enim hic infe
rior dextro rene. Signu apatis exiftentis in pani
culo fortis dolor vt no poft ambulare nec sta
re & quando ſternutat vel mouet inuadit eum
moleſtia vt faciat eum vociferare & no potest
ſibi facile dormire ſuper ventrem ſed plurimù
quietis eius est quando iacet ſupèr dorfum. Si-
gnù caloris est fitis & febris fortis & dolor &
rubedo vrine. Sign frigiditatis est grauedo &
remilfio doloris & febris & albedo vrine. Cu-
ratio calidi apatis est apud ſui principiù ſi fu-

Sig. ex
subſtâcia
renum

Sig. ex
pāniculo

Sig. cali.

Sig. frig.
Cura apā
tis calidi

erit ex abundantia sanguinis & concedet ei vir
tus & ætas & tempus q flébotomec vena alach
vel basilica & bibat aqua ordei, electuarit frigi
dorum femini & succit citrullo; & curverb. &
pilii lotum cù oleo roſ. & zuccaro tabarzed
vel succi folatri, vel succi endiuæ vel feniculi
coctos & colatos lib. 5, ex omnibus poſt diſ-
ſoluta fuerit in ipſis. 3. i. caſſiæ, 3. i. quarta olei
vio! Et ſi natura contipata fuerit clifterizen
cù floribus viol: & ordeo mondato & ſemine
alteæ ſeſten & oleo viol: & ſinò confentit na-
tura ad hoc bibat ex violis ſicis. 3. x. cum lib. 5.
succi lebleb. & 3. 5. olei viol. & abſtineat a coi-
tu & equitatione & labore & cibis calidis pre-
cipue a melle & omni genere dulcedinis ſicut al-
halu & vtatur cibis lenibus & humidis. Et ſi
rererit ipſum. vi. diebus cum hoc regimento &
alleuiata fuerit febris & egritudo no est ſanata
Sit tunc ſtudiu tuum diſſoluere apoſtema cum
medicamine infraſcripto, qd est cp accipiaſ la-
na & infundaç in oleo aneti vel camomillæ &
coquaç altea vel fenug. & similia, aut empla-
ſtretur apæ cum farina cocta cù aqua & melle
& cù hoc erit maturio apatis, & ſi natura ex-
celferit in solutione bibat ptili: aſſat cum alij
ſirupo: ſtiptico: ſicut rob de mirta & rob de
citonijſ. Curatio apatis frigidi est cp bibat de o-
leo amigd. cum aqua decoctionis fenug. vel cù
aqua decoctionis ficui & similii & cù medici-
nis maturantibus, & emplastretur locus apatis
cù fenug. & folio cauli: & ſemine lini & similis
bus & faciat vomitù, & accipiat de medulla ca-
ſiæ. diſſoluta cù ſirupo ficui vel cù aqua mell
& confert ei ſirupus de melle cù aromatibus
& ſedeat in aqua calida & maxime in aqua de-
coctionis camomille ſimiliter melliloti menta-
ſtri & similia. Et ſi minorat quantitas vrine ac-
cipiat de rebus quæ prouocant vrina cum ſua-
itate no ait cù medicinis fortis acutatis. Apo
ſtemata tamen reni faciliter indurant ſi non u
rantur & permanent a dextro latere donec diſ-
ſoluatur corpus, & cù aqua decoctionis ciceri
& almagenat & apij & feniculi rutę yopi men
tę & similium.

Cura fini
apatis

¶ De dubayla ſequiſ. Cap. III.

D
ubayla est apotema calidii in quo cò
gregaç humor putridus & no potest
euadereab vno iſtor: triu, quia aut diſ
ſoluit aut congrega in ipfa putredo & effici
dubayla aut induraç reddit apâ duru. Signu
eius est vehementia doloris lumbor: cù febre
& moleſtia vna vice poſt aliam & quando iac-
cet ſuper dorfum ſentit. q. rem ſuppenam in ſu
periori rene, & qn confirmatur febris & ſentit

Dubay
la cauſa

Signa

Liber Practice

Signi̇u̇

Signum oftendens ventositates grossas &
quia nō apparent eī eis signa lapidis nec fi
sna colicæ/& fit extensio abſp. febre & liti
& percipit tumor in renibus cum tactu manus
Curatio eius est ہ adminiftretur cum aqua de
coftionis ſubtiliūs feminiūs ſicut ſemis aneti apſi
feniculi & ſimiliūs cum oleo amigd,amararæ &
oleo aneti & oleo camomille/& emplastreſt cū
pulegio monta,mentastro aneto folijs lauri &
ſimilibus,& bibat.3.ij.,olei ballami cū duabus
3.aque decoctionis apſi.

Cura

Lapi. re.
gnatio

Differt
dolor co.
a dolore
renali

Si. ippria
lapidī re
numa

Cura tpe
doloris

¶ De lapide renum. Capit. IX.

L
apis genera vt in pluribus in viris per
fectis in renibus, in pueris in vesica, fed
aro contingit generari in mulieribus, &
ſidas quoniam dolor colicus & lapidis communi
cantur ad inuicem, vnde oportet te ſcire diffé-
rentiam. Est aſt differentia inter dolorem colis
cum & dolorem renum ſin dolor colon tranſ-
fertur per ventrem a dextris & ſiniltris & ante
& retro est fortior & dolor renum & ſubito in
ſurgit, dolor vero renum ſtat fixus in eodem lo
co, & poſsibile est extendi per corpus vſp. ad
pellet ventris que dicitur merac vſp. ad ſticiu
los, & incita in ipſo vomitus, ppter illud ہ ad
uanit inſteſtinis & ſtomacho ex dolore & vrina
redditur alba cum arenulis vt plurimùs & ſem-
p er poſt ipſum retentio vrine & ppter comu-
nicationem doloris accidit retentio ventris & a-
mittitur motus pedis qui est ex parte renis &
fentitur dolor in coxa. Dolor aſt colon tranſ-
fertur per ventrem a dextris & ſiniltris & an-
te & retro ſuperius & inferius & est fortior do
lore reni, & accidit dolor colon ſubito dolor
aſt renum paulatim inſurgit. Signa ippria lapi
dis renum fortis dolor lumbor & eius fixio in
loco vno nō ſe tranſſerens de ſuo loco & ſimi-
latur puncſioni lance in tolerabiliter cū conſi-
patione naturæ & incitatur eius appetitus expel
lere ſuper ſuſtitates vna vice poſt aliam, & cum
puocat ad exitum non potest educere aliquid,
& quan do p[ra]ſicitur dolor in ſuo ſtatu accidit ei
vomitus & ſincopis & amillio ſenſus pedi &
manu, & ہ inter eius signa proprii est mani-
festatio arenæ in vrina. Curatio eius in tempe
doloris est ہpbat medicinã advomendu in ſut
principio & nō ſit in hoc negligens & nil rema-
neat in ſtomacho, deinde ſiat cliftere, poſtea in-
gredia balneu, aquæ calidæ in qua cocta ſint ca
momilla mellilotu folia cauli fenugre. altea
malua ſemen lint aneti coniunctim vel per ſe, &
ſi fuerit ibi febris ponatur in aqua p[li]iliu flores
vio portulac, laſt. & nenufar coniunctim aut
ſeparatim, & fit aqua temperatæ caliditatis vt in
da delectetur infirmus & eam toleret & diu per

maneat in ipſa, & cù exerit ab aqua fricent le-
niter cauda & lumbi cum oleo camomillæ &
aneti & kerua & quodat ipſorui inuenerit &
bibat vna vice poſt aliam ہ prouocet vrina &
múſſicet lapidem, & ſi nō valet id bibat aliu,
& ſi fiat illud in balneo erit melius, & ſi est in
ipſo repletio & est rubet coloris & fuerit regi-
men eius cù hijs que generant sanguinem flebo
tomevena basilica partis doloris, & p[ci]pe inſi-
mo ہ saltet cum vno pede & DESCENDAT per ſca-
las de vno gradu ad alium & ascendat ſuper
aliqua beſtiam & faciat eam curreur & poſtea
reredeat ad balneu, & ſi nō DESCENDERIT lapis em-
plastreſt lumbi pulegio monta. recenti vel cù
ſemine caulis & cortic. cappa. tritis, vel vngatur
cum ceroto facto ex cera alba & olei ballami,
vel cum oleo lateri vel cù oleo anetino vel oleo
amigdal. de quocumque ipſorui inuenerit, & ſi cò
firmatus fuerit dolor iam ہ dubitatur de diffi-
cili ſincopi ſumat ex electuarij[is] offuſatiuſis ſen
ſuum ſicut e[fil]oniu, aut emplastreſt c[um] cor-
tic, mandrag. aut papaueris aut iuſqui[amo] aut
opio cum farina frumenti vel emplastretur c[ui]
reliquis emplastris. ¶ Cliftere ad dolorem lapi-
dis diffoluens ventoſitates & ſedans dolorem,
R[.]muſſilagis ſenug. & alteq olei aneti & camo
millæ & ſi[am]ini & p[ing]uedinis gallinæ an. 3. i,
difterizen[em] cum hijs tepide, Et ſi nō respondet
natura c[ui] hoc & non exierint ventoſitates ac-
piatur ſerapini oppo[pan]aci & aſc. an. 3. i. diffol-
uatur totu cum vino & difterizentur cum eo.
¶ Modus medicaminis ہ bibitur in hora dolo
ris. R[.]amigd. amararæ excortic. 3.v. ſeminis apſi
3.i. & 5. & bibat id cum. 3.i. vi[n]i cocti dulc. &
ſi indiget fortiori hoc & est fine ſebre accipiat
de hoc electuario. R[.]grano[rum] almalah[eb. 3. ii,
croci. 3.i. & 5. arifto[log]iæ tres partes & teratur
totum & conficia[re] cum melle deſpumato &
ſumat de eo. 3. ii, cum vino forti, hoc e[mi]n fran
git lapidem renu. ¶ Alitud electuarui ad fran-
gendum lapidem renu. R[.]far. ſeminis radic. gra
norum ſola. an, partes e[qu]euales teran[em] & conſi-
dantur c[ui] oleo iefmino & accipiat ex eo ad mo
dum auellane cum bono vino. ¶ Q[]a[ut] c[ui]mo
uet lapidem de ſuo loco poſt adminiſtrationem
rerum molliſcianti & exitu ab aqua calida est
appoſtio ventoſaræ cum igne ſine ſcatificatoe/
& debet eſſe apſoſtio earu tranſlatiue per cm
nia latera paulatim modo inferius modo ſupe
rius & ſi alleuia[re] dolor & lapis expellitur bene
quidem, ſin aſt non adminiſtre[n]em ea que frano-
gunt lapidem c[ui] virtute, & ſtortus inter alia ad
frangendu lapidem est medicina que dicit calab
dicunt ſynonima ہ est milu[ſ]i ſolis vt ſupra &
et medicina que reperitur in India, & lapis qui

Cliftere

Poua

Eleduas
lapias
eiuum

Allabaranij.

For. XCI

Auiculç
caudre tre
mule mi-
rabilis P
prietas

dicitur agar, & est lapis iudaicus, & hagar ro-
manum, & lapis qui inuenit in spongia marina
& vitruvium & puluerizat, & cinis vitionis
corpionum & languis hygrocos posthacdiu
& exficcatur & exprimi & teritur, & accipiat
de eis. 3. iij, cui moraba rof, que dicti glangobin
& auicula, cuius color est inter colorem citrinum
& cinericii habens in alis duas pennas deaura-
tas & subtilc rostru & in cauda albæ gutte, i, al-
ba puncta quâ frequenter cœmouet & est vo-
latus parius, habet em hæc auicula mirabilem
virtutem in frangendo lapidem renu, & vesicae
quando comedit aut bibitur ex suo cinere, Et
modus eius est accipiat & iuguletur & saliat
& comeda aut combura & bibatur ex sui ci-
nere, & oportet considerare circa patientem la-
pidem qum poslibile est subtilere aliam ægritu
dinem vt apoftema vel ventolitates, miſceat er-
go medicina ſedem videbitur.

¶ De cautela a paſſione lapidis
renum, Capitulum. X.

Caurelāp
feruatiua

Autela a paſſione lapidis confiſtit in eu
latione viſcoſorъ ciborъ vt caſei ſua pro
prietate panis azimi & alhalua, i. ciba-
ria dulcedinis & humoris crudi & in vſu ſemi-
num mundiſtantur renes ſicut ſecaniabin de ſe-
minibus, hoc em frangit lapidem cui ſuauitate/
& euitet diu iacere ſuper dorſo & fortem cin-
ctur & ſtrictionem & fatigationem dorſi, & fa-
ciat vomit ſui poſt repletionem ciborъ, & vtatur
balneo ante aduentu doloris diebus plurimis,
& ſubtiliet eius regimen. Hijs enim conferuatis
non deueniet ad fortem dolorem quando ſuper
uenerit ægritudo.

¶ Sequitur nunc de opplatione
renum, Capitulum. XI.

Oppilari
onis renu
caua
Cura

Opplatio fit ex groſſo ſanguine vel ex
humore frigido & groſſo, aut lapide
aut apate, aut ventolatibus. Curatur
aŭt cum hijs quæ dicta ſunt a nobis. Receſſus
aŭt opplationis fit per remotionem cauſæ faci
entis illam.

¶ De fluxu vrinc qui dicti derab albui &
dicitur autem diabetes. Cap. XII.

Diabetics
dula

Signa

F
luxus vrinc fit ex debilitate retentiuæviri
tutis & vigore expulſive, Cauſa vero de-
bilitatis huius virtutis est calor tranſgre-
diens temperamenti cum humore vel fine huz-
more. Signu est eius continua fitis & no hume-
da: os ægrifi ni apud fortem appetitui ad aqua
& ſtatim recedit donec exſica: os ſui & no bi-
bit de ea in multa quantitate & cui bibit eam frl
gidam ſentit eam calidam in hora poſt & ſtatim
minget eam ſicut eft alba. ſ. & ſubtilem abſque vl
la tranſmutatione. Et quado hec ægritudo pro

longatur extenuat & exſicaſt corpus, & ſi no
curatur in principio ægritudinis, ducetur ad pti
ſim. Curatio eius est 4 iacat in locis frigidis ro
ratis quibus profitrent herbæ frigidæ vt ſumac
& virga pастoris plantago folia roſ. & ſilia
& iacat in cubili frigido, & ingredia omni die
ter in aquam frigidam, & emplastrét ſinis dor-
ſi cum folio mixto cui aceto & dauchal cui aqua
roſ, & multiplicat dormitionem, & bibat detro
cifcis diabetis & ſucco granato: acetoſorъ aut
cui rob de citonijs vel de mirta, & bibat iulep cui
camphora & boio arme, & bibat ſucci folio:
vitis cui aceto & ſucco portuace & bibat aqua
inſuſionis tamarind, & firupu alcuteræ. Et ſint
cibi eius ſercula ſumacia & haco comina, & bi-
bat ptifanã ordei, vel cui oleo amigd, vel ptifanã
de amido cui zuccaro & oleo viol, vel oleo ſila
mino, & teneat in ore ſuo de piliſulis auferenti-
bus ſtim ex hijs que dicta ſunt in egritudinib
pectoris & alijs locis vt teneat in ore ſuo vna
vice poſt alia hauſtra macel almachzal & res a-
cetoſas & 4 eft fortius hoc vt emplastrét renes
cui medicinis frigidis ſtriticis ſicut ſemperuia
folat, folijs lacituæ lentibus & sandalis, & fiat
diſtare cui ſucquis harum herbarum & albumine
ouorъ & lacte vaccino acetoſo, Et caueat a ci-
bis calidis & fallis & ab hiis 4 vrina & fudorъ
puocant, & posſible eſt ſequi ad hanc ægritu-
dinem diabetem ſitim & no vſtionem. Et ignu
 eius eſt quia mingit vrina ſpilam, & posſible
eſt eſſe in ea ſanguinem & recedit languis cum
fuerint in vrina multe ſolútões, & ipoſſible
condemplari ſuper ipſam ad modu ipſum ma-
ris & hoc in hora crilis terminationis, & poſſi
bile eſt eſſe illud ex amplitudine tranſitus vrinc
vnde contingit corpori macies & plurime con-
tingit ſedem paroxifmos. Et cura eius eſt cui fle-
botomia ante paroxifmi & adminiftratõe alio
rum que diximus, Q2 contingit de hac ægritu
dine per viam crilis nullatenus curetur niſi val-
de exceſſerit.

¶ De macie renum. Cap. XIII.

M
acies renum fit ex calore fine humo-
re. Signu est eius dolor ſpinalis dorſi
cui made corporis & defectus delide
rri coitus, multitudo vrinae, eiufqu albedo in
cuius ſuperficie eſt nebula aurea. Curatio eius
est cu regimine impinguante corpus & dilata-
tione ciborъ & diſterijs pinguibus & comelio
ne medullare cum zuccaro & cui hijs que dixi-
mus in traſcatu de impinguando macilentum
melius aŭt inter omnia quibus curat hec paſſio
eſt infraſcripti diſterij adminiftratio qualibet
die tercia. Cliftere ad impinguandū renes & cor
pus addendū in defideriū coitus expertu, acci-

Cura

Dauchal

Macei re
nui gnatios
Signa

Cura

Cliftere
ipingu-
tuum

q

Liber Practice

piatur gallina pinguis & iutrenis & diuidaſt in
frustra & coquatur in olla cù lib.5. aque deco-
cutionis cicerù & farine ſimile & lepi renu an.3.
iij. medullè nucl aliq. & fullicaq an.3.i, co-
quatur totu bene donec caro galling ab offibus
soluat & coletur de pinguedine & apponat in
ea penidij.3.ij. & disterizen cum eo qualibet
dicteria, Bonum auct in curatione maciei renu
est vti oleo & disterizari cum eo

De debilitate renum. Cap. XXXIII.

Renii des
bilitatis
duæ cauſe

De Ebituras reni fit duabus de caufis, aut ex debilitate virtutis digeſtione quando pigrefit mûdificare fanguinem & cœutigit ex amplitudine tranſitus per quâ mundiſica vrina & hec eſt de debilitate retentiuæ aut fit ex apertione venat orificij ani. Signu primæ eſt quia vrina alſimła æque loturæ carnis re centis cù dolore ſpinalis dorsi & defectu deſide rij coitus, & posſibile eſt emittere fanguinem cù vrina in tpe ſanitatis & errauit in hoc medicus. Eſt aſt differentia inter eas qun quando ex ſvirtute expulſiue per viam mundiſcationis & ex pulſionis naturæ fit paroxilimus & percipti cù eo iuuamentu & nò ſentit dolorem nec debili tatem, Qn vero puenit ex debilitate reni & ecr trario ſe habent & exterminaſt cù eo corpus in pceſſu temporis. Curatio eius cù quiete & flebotomia balilicæ venæ ſi apparet plenitudo partis doloris, & ſin ſentit dolorem fortem flebotomeſ a dextra parte, & bibat q[ui] decidit ſanguinem vt ſanguinem draco, balauſt, & kakare & ſimilia ſicut ſcripſimus in curatione ſputi ſanguinis, & emplaſtreſt locus qui dicti alcatam cù acacia ſand, ramic mixtis cù aceto & oleo ro, & comedat alcerirere citonia azaur lentes & riſum, & caueat ab omni q[ui] deponit vrinam & p[er]cipe a coitu. Curatio auct ſedæ eſt dimittere operationem ipſi naturæ, q[ui] vero p[er]uenit ex flu xu ſanguinis emorroydarix diximus iam curationem eius in ſuo loco.

Curam pri-
mæ

Signa

alcerirere

Cura feci
dæ cauſæ

Sâguis ſlu
xus a reni
bus cauſa

Sig. exve
naru aper-
tione
Sig. ex ca
ſu vel p[er]
cuſione
D[omi]n. ſan.
emanâtis
a renibus
& ab ve-
fica

De effuſione ſanguinis a reni-

bus. Capitulum, XV.

Eſſuio ſanguinis a renibus contingit ex per cuſſione vel caſu vel ex apertione venarum, p[er]tuer v[ic]lus vel a[pi]a vel p[er]tuer raſuram inſteſtinoræ, aut contingit ex debilitate renum aut ex via mundificationis. Signu eius ex apertione venaru eſt exiſtus ſanguinis paulatim Qn vero contingit ex p[er]cuſſione vel caſu, ſignu eius eſt q[ui] apparet & inſirmus refert. Differen tia quo q[ui] inter ſanguinem emanantem a renib[us] & manantem a veſica & meatibusvrinæ eſt q[ui] quando, p[er]cedit ex renibus & membris ſupiori bus erit vrina mixta cù ſanguine & humore putrido, Qn vero p[er]cedit a veſica & virga ſentitur

ibi dolor & exit inde ſanguis & non mixtus cù vrina. Et q[ui] proucnit ex debilitate renu ſimilaſt vrina aque loturæ carnis, q[ui] vero proucnit ex via mundiſcationis ſentit reque requires poſt euacuationem & exiſtit renes ſani ab omnibus p[er]dictis accidentibus. Curatio eius ex p[er]cuſione aut caſu cù flebotomia oppoſite partis loci, deinde caſu aut p[er]cuſione accidentat, curare vulnus & coſfortare membru cù hoc vt emplaſtreſt cum farina lentiu vel cù mes. Mes eſt quodda genus leguminis q[ui] eſt v[ic]lare mare, & ſucco plantaginis vel ſucco ſolatri, vel cù ſucco cathnag, i. ſolatri magni habentis grana rubea. Trocifci contra mincturâ ſanguinis a renibus & veſica, R[.] ſeminis cucu, gumi draſtraganti ſeminis papaveris taratit kak abre gumi arabi, an. partes equales conficiant omnia cù ſucco plantaginis & ſiant trocifci quoque qui libet ſit ponderis. 3. iij. & accipiat ex eis. i. Curatio eius ex apate & vlcere & debilitate reni eſt cù hijs que diximus. Curatio eius quæ p[er]uenit ex via mundiſcationis eſt q[ui] nò conſtringat ſed flux deat iuuare naturam vt diximus.

Cura ex
aſtate de-
bili, aut
vlcere, et

Cura ex
a[pi]ate de-
bili, aut
vlcere, et

Cura ex
via mûdi-
ficationis.
Renum
putredo

De putredine veniente ex reni-

bus. Capitulum, XVI.

I Am determinamus differenti inter h[ui]morem qui p[er]uenit ex renibus & e[ui] qui p[er]uenit ex veſica q[ui] diximus de effuſione ſanguinis a renibus. Et curatio eius eſt ſicut curatio aldubayla & eſt vt bibat aquâ mûdificantem & reſoluentem diſſoluentem fine acumine & mor dicatione ſicut aquâ decoſtöis ordei cù ſirupo viol, & ſucco granator[us] dulciu, & bibat lac afi n[em] & camele cù guma dragaganti aut bolo ar. & accipiat trocifc, de camomilla cù ſucco plantaginis & amido & gumi dragaganti, & ſumat vitella ouoræ & forbilia cù guma dragaganti & g[ui]a arabi. & comedat olera frígida & ſirupus de ficubus confert mincturâ ſanguinis.

Cura

De emiſione pilorum. Cap. XVII.

Pilorum in
renib[us] ge-
neratio

P[er]ilic[ui] emittunt[ur] cum vrina q[ui] n[em] ſunt breues q[ui] n[em] longi v[n]tus palmæ quoræ g[ui]ntio fit ex humore groſſo & viſcoſo qui caſeſit & exſiccaſt in venis. Et quidam medicorum diſcunt q[ui] generaſt pilus quemadmodi[que] genneratur venæ quæ dicti alharac almendatur. Et curatio eius eſt cù rebus deponentibus vrinam cù ſubtilatione dietæ, & nos n[em] vidimus de his qui mingebant pilos aliquam ſerentem moleſtiam ex hijs. Q[ui] a[ut] remanſit ex diuſione acipiatur curatio in ſuo loco.

Cura

T[he] SEQVITVR TRACTATVS. XXI.

de paſſionibus veſicæ/comprehendens
capitula quatuordecim.

De paſſionum veſicæ enumera-
tione. Capitulum, I.

Altabarauij.

For. X. CII.

Cura aſtis frigidi

D
epassionibus veſicæ que ſunt.xviij.
ſ. corruptio complexionis, apâta, vlce
dra, ſcabies, vſtio vrinæ, guttatio vrinæ,
vrinatio in lecto, retentio vrinæ, lapis, minctu-
ra ſanguinis, minctura humorís putridi dolor,
& qd'ab extra venit, vt percutiſo, calus, vulnus
& ſumptio medicinæ mortiferæ.

¶ De corruptione complexionis veſice, Capitulum. II.

corruptio
cōplexio
nis veſice
Sig. cali.
& frigid.
Cura

C
Orruptio complexionis ſit cù humore
& ſine húore. Signu caloris eſ p[re]ceptio
& caloris & ſi[fr] frigiditatis quæadmodiù
dictù in renibus & c[eteris] membris. Et curatio
eius eſ ſel refituere ad temperamentù eſſe q[ui]
de- clinauit ab eo c[ui] ſuo contrario vt determinat[ur]
eſt in alijs membris.

¶ De apoftomate veſice, Cap. III.

A
ſapati
gniori
Sig. cali.

A
Poſtema fit aut ex humore calido aut
frigido. Signu calidí q[ui] plurime con-
tingit eſt fortis dolor & punctio in pe-
ſine, vſtio vrinæ, ſebris vrenſ, dolor, capijs, p
mixtio rationis, nigredo linguæ, & frigiditas
manuſ & pedi[ri]. Signum apatis duri eſ t[em]
poſt apâ calidí vel ex p[ro]cufione & caſus & ma-
nifetaur ſenſui q[ui] magnifica[re] vt fit exiſtus eſe
ſtionis & vrinæ difficilis. Signu apatis eſ exten
ſio in veſica & circuitu eius c[ui] grauitate & reſe-
tione exiſtus vrinæ & guttatio vrinæ abſ[que] ma-
gno dolore & calore. Apâ v[er]o reſit adnum
terminu vt dixitnus quia aut per ſe ſoluer[re] aut
congrega[re] in ipſo putredo aut indurabi[re]. Cura
tio ipſius apatis in ſui principio eſt q[ui] fleboto-
metur vena basiſica, ſi ſigna ſanguinis apparent
& accipiat aqua decoctionis ordei & rob fru-
ſatu ſuſpicior[em] ſiut rob granator[em] aut rob agre
ſtæ aut rob de rubis & ſimilia, & abluat[em] veſica
c[ui] aqua tepida & vnga[que] c[ui] oleo viol[em] & oleo ſi
ſamino, aut c[ui] ceroto ex c[er]a alba roſ, vel viol[em]
aut accipia[em] de farina ſimilæ & vitelli[em] oui affa-
tum & lac mulieris & p[ing]uendo gallinæ & em-
plastre[em] deſup hoc, hoc fiat tribus diebus, & c[ui]
dolor ſedatus fuerit & tranſactus, vii, diebus &
nò eſt maturan[em] apâ emplastre[ur] c[ui] diaquilon
aut c[ui] ſemine lini & ſenug[em], c[ui] rob vua[em] & c[ui]
milibus. Et ſi apert[em] fuerit apâ & exierit putre-
do euretur c[ui] his que diximus, Et c[ui] apâ nò ma-
turatur nec diſſolu[i]t eſt & eſt durificat[ur]. Tunc cu
ratio eius eſt c[ui] medulla de caſſia[ cum] oleo a-
migd. & aqua decoctionis reru deponentiù vri
nam & ſemine melonis apij ſen. & bibat ſuccu
caulis & abluat[em] veſica frequenter c[ui] aqua deco
ctionis radicu[em] cauliù camomile, melliloti & ane
ti calida, & fricetur locus eſtis c[ui] oleo de iesmi
no vel camomilino, & emplastre[em] c[ui] emplastris
p[ingu]adinu[n] & muſ cilaginu[n] de diaquilon & ſi

Sig. apā.
du[i]

Sig. apâ.

Cura apâ
us calidi

milibus, Et ſi vrina minora[que] ſtudeat bibere me
dicinas deponétes vrinâ nec in hoc negligat p[le]
tris, e[m] ſentit paſſio ydropi[rum]. Curatio, apa-
tis frigidi q[ui] fuerit ex flegate & fuerit molle
& nò duri[que] eſt c[ui] omni re que c[ale]ſact & l[ub]ti
liat ſiut eſt decoctio radiu[m] c[ui] oleo de kerua &
ſechznaya & c[of]eſtio cucu. & tyriaca magna
& ſimilia, & ſrice[que] veſica c[ui] oleo fambuci & o-
leo aneti aut oleo camomile aut oleo de caſto[rum].
& abluat[em] poſt ea[que] aqua decoctionis folioru[
] lauri menta[ſtri] aneti camomile[m] maiorane &
melliloti coniunctim aut ſeparatim c[ui] ſit calida
Et ſit c[ibus] eius aqua decoctionis cicerum.

¶ De vlkeribus veſicæ, Cap. III.

G
Eneratio vlkeru[em] ſit ex humore acuto
eſt uſo ad veſicam & tranſitus vrinæ q
ſunt in virga vnde ſiunt in eis vlcera ex
acumine humoris vel ex potu medicina faciens
vlcerato[em] veſicæ ſiut ſunt darayelli & ſimilia,
Signum vlcerationis virge eſt exiſtus putredinis
anna & alleuiaatio doloris poſt exiſtui vrinæ. Q[ui]
vero fuerit inveſica erit acutus dolor in p[er]ſtine
& eius in circuitu c[ui] reſtentione vrinæ eſtuiq[ui] gut-
tatione & ſoſetore, & eius exiſtus mixt[ui] c[ui] putre
dine in qua ſunt ſquam[em] albe ſiſes ſurſuribus.
Signu vlkeris ex potu certe medicinæ vlkerantis
veſicam eſt q[ui] ipſe infirmus refert. Curatio vlce
ris veſicæ eſt c[ui] flebotomia venæ basiſicæ & c[um]
trociu[em], de cadnag & [ol]atri maiori & c[ui] eo q[ui]
laui vlvus & alia vice q[ui] ſigillat & ſolidat[em]. c[ui]
poſu aque mellis vel ceruſiſe ficu[m], poſtimodu[n]
q[ui]s[que] comedat r[is]um c[ui] lacte vel c[ui] dragagato
accipiat r[is] tro[c]. & bolum & ea quæ diximus, &
confert eſ iutamentu[m] mirabile lac afine aut e[que]
& d[ifter]ize[em] virga c[ui] lacte ſtatim mulſo ſæpe
in dievel c[ui] albumine oui, & c[ui] nò ſentit in ea ar
dor d[ifter]ize[tur] c[ui] aqua mellis quouſque vlvus
mundiſicæ, poſt ea[que] vero d[ifter]ize[em] c[ui] ſie albo
& caueat c[ib]aria acuta falſa & acria, & vtatur
c[ib]arijs carni[ui] p[ingu]i[que] coſtare in aqua c[ui] mo-
dico ſpecier[em], & comedat panem c[ui] iulep & o[lo]
amígda[que] c[ui] modico zucc[em], & alſsultet comedere
ptiſanâ ordei c[ui] dragagato. Affiduatio auſt vo
mitus eſt de rebus que magis conferunt vlceri-
bus veſicæ & renu[m]. Coitus vero de magis offen-
dentibus. Curatio eius ex potu rei vlcerantis ve
ſicam vt aldaray & ſimiliu[m] eſt c[ui] potu butyri &
oleo amigda[que] & iuriu[m] gallinare p[ingu]ium &
alijs que dicta ſunt in ſuo loco.

¶ De g[na]ſione ſcabei veſicæ, Cap. V.

G
Eneratio ſcabei veſicæ ſit ex humore
acuto bauratino. Et ſigni eſt incendiu[n]
virge & exiſtus reſoluentiù vt ſurſur[u]
c[ui] ea & macies corpís ex egritudinis diuturne-
tate, vnde ſit ſcabies in veſica & in venis, & q[ui]

q
i
j


Vlce[ve]
ſicæ g[na].

Sig, vlce.
rationis
virgæ.

Sig. vlce.
veſicæ ex
medicina
vlcerante
Curæ.

Vomitus
confert
Coitus
offendit
Cura ex
potu vlce
rationis

Scabei
de veſicæ
g[na]tio
Sigaum

Liber Practice

Cura

fit in vesica erit vrina spiffa cù squamis, fed qîn est in venis reddit vrina tenuis cum squamis. Et curatio eius est q[ui] sumat pulmentû de ordeo fre quenter cù oleo amidg.in quo coquaçâ sebent cù pinguedine galline/& vtatur balneo a[que] ca. dulc. & sumat lac reçens postq[ui] sumpferit pulmentû ordei & iura pinguia & c[et]era quæ dixi mus in curatòe vlcerù, & disterizev vesica cum mulcilagine seminis citonioz & lacte mulkez & oleo rof. aut vio[le]t aut albumine out, vel accipiatur sief albù, & disterizec cù eo virga cù albumine out. Modus sief alb[ib]. R[um] amidi mundi ab aceto sitate & loti cù aqua dulci, ceruse [e]spe lotè in aqua dulci gumiarab.gumi dragaganti infulo[re]z in aqua dulci & colato[re]z añ. partes e[que] les opij partem. 5. teran[que] totû cù albumine ouo rum recenti ejusdem diei, & fiant ex hoc licinia & exsiccenc[que] & conferuent qui bus in tenebrestatis vtant[que], Et sinò curatur cù hoc comedat, xl. diebus placentas farine similè abſc[que] sale & pulmentû amidi loti & cocti cù dragaganto vel leſſesten fine sale. xl. diebus / & nò aliud comedat p[er]ter hoc, & alſiduet introitùi balnet a[que] dulcis, & poſſible est ipſum ſanari cum hoc medicaſt mine cum dei adiutorio.

Sief al.

Vrinæ ino
cendij c[ui]s
cura ex
humore
& ſi ne hu
more

¶ De incendio vrinæ. Cap. VI.

Vrinæ incendi[que] fit cù humore vt diximus & fine humore. Et curatio eius q[ui]d[que] est cù humore est ſicut curatio v[er]cerù, Q[ui]n vero fit fine humore cura[que] cù compos[itione] pillular[em] de feminib & iulep & ſirupo viol[que] & mulcilagine p[il]fili & aqua ordei, & caute a[que] coitu & labore, & alſiduet introitùi balnet vel aque tepide/& comedat oua coacta forbilia cù oleo amidg. & iura gallinæ p[ing]uiſ cù pulmento ordei & c[ur]ucr. & lact. & euitet ſalita & acuta & acria, & ſi cù hijs nò ſana[que] vtatur regi mine q[ui]d[ex]imus in ſcable vesicæ & virgæ quoſuſq[ui] curetur. ¶ Medicinæ simplices conferentes vſtioni vrinæ ſunt hec[que] ſemen melo, cucu, citru[rum] c[ur]ucur, amidg. dulc. & amaræ amidt[que] ſemen li ni alteq papauer[que], iuſq[ui] amic ſuccus liqui[que] penid. ſemæ ap[er]t fruct[que] p[ini] & g[na] ſola[que] maiori cièni.

¶ De guttatione vrinæ. Cap. VII.

Vrinæ gut
tarifòis de
ſcriptio
Caufa &
cura

Vrinæ guttatio est eius exitus paula tim p[er]ter voluntatem, & fit q[ui]n q[ui] cù incendio & quandoq[ui] fine incendio, eius quidem caufa curatio & regimen est ſicut dicemus in fluxu vrinæ.

Effuſiòis
vrinæ c[ui]s

¶ De effuſione vrinæ. Cap. VIII.

¶ Effuſo vrinæ q[ui] dicitur ſcas albul est mult[us] exi[tu]s vrinæ ex q[ui]n q[ui] cù vſitione q[ui]n q[ui]s vſine vſitione. Cuius caufæ ſunt plures vi deliciet aut ex debilitate retentiuæ virtutis muſcu li vesicæ aut ex humori bus acutis effuſis ad ve-

ſicam quas nò valet continere etià ſi modica ſit vrina, aut ex vlcre vel ſcable in virga vel vesica aut ex debilitate virtutu[n]renù ex paſſione q[ui] dicti drab albul, aut ex bona crif[ite]. Muſculus vero c[ó]tinens vesica aut debilitat[que] aut eius amittitur opatio q[ui]tuor ex cauſis. ſi ex malicia complexionis frigidæ vel humidæ vel ex vtrac[que] ſimul, aut ex ruina ſup dorſum, aut ex p[u]cuffione vel vulnere, & poſſibile est guttare vrinæ ex a[pat]e g[na]to in orificio ani vel matrice repente. Et signu[n]ius est q[ui] reperi[que] ad ſenſus. Signu[n]us debilitatis muſcu li aut eius deſtructiòis operationis ſi fuerit ex h[um]miditate vel frigiditate est exitus vrinæ fine incen[do] & mordicatòe & fine fiti, & q[ui]n c[ó]tingit vt complexio infirmi ſit frigida vel humida & etas eius est ſenectus & t[ips] frigidu[n] & p[er]ſesserit infirmi regimen lot[i]o[s] in a[que] frigida c[ui] albedinea vrinæ erit signu[n]us fortiuus. Signu[n]us deſtructionis opationis aut eius debilitatis ex cauſu vel p[u]cuffione est ex eo q[ui]d[que] ſequi[que] ex hoc, & quia vrina nò per manet nec retine[n]c[que] in veſica ſed c[ó]tino fluit gut tatim die ac nocte fine mora & volutate. Signu[n]ius ex h[um]oribus acutis effuſis ad veſica est citri nitas vrinæ & mordicatio & vſtio in hora guttationis & ſitis fortis, & q[ui]n c[ó]fert ad t[us] c[ó]pleaxio etas & regimè erit signu[n]us forti?, & q[ui]n fuerit ex vlcre vel ſcable exeru[n], q[ui]s ſurfures c[ui]vrina ſi cut ià dixim? Signu[n]ius ei ex debilitate renu[n]us est qa[m]ingit aqua[que] alba ſic potanit eam & nò tranſ mutat[que] in aliq[ui] sicut dicti[que] eſt in ſuo loco. Signu[n]us etus ex laudabili crif[ite] est quia ſequi[que] alleutiatione egritudinis. Curatio eius ex frigiditate vel humi ditate est eſt rebus calidis v[it] tyriaca alfarac me[tr]idato ſecha[n]zaya & trirera magna & vinove teri vel vino bono cocto, & c[ó]ſert ei tuuamentum mirabile ſumere de trirera parua. 3. i[ni]j. & de ſecha[n]zaya, 3. i, omni die c[ui] vino cocto vel eſt aqua tepida, vel accipiat de ligno a[loe]. 3. 5. & de garioſ. 3. 5. & bibat q[ui]libet die c[ui] vino, vel accipiat de ruta ſicca. 3. i, confecta c[ui] melle diſp[ata] c[ui] aqua. Conſectio conferens guttationi vrinæ c[ó]ſeſtio accidit p[acter] motu[n]s vesicæ & eius humiditate. R[um] g[landi]t[us] c[iper]i olibani añ. partes equales & modicatu[n] zuccarì albi, & bibat omni mane de eo 3. i[ni]j. ante cib[ui]. P[ul]uis conferens gravitati agita P[ul]uis tionu[n]s vesicæ tuuamentu[n] manifeſt[que]. R[um] folioru[n] mirte ſiccor[que] folio[n]æ alhanæ g[ar]ioſ. olibanima c[uis] myrrhe ramic[que] añ. 3. 5. balauſt[que] 3. i[ni]g[landi]t[us] veteru[n]z, 3. i[ni]j. teran[que] & accipiat ex eis. 3. v, omni die c[ui] ſirupo citonioz aut bono vino, & conſert ei comedere omni die duas fiac[que] c[ui] oleo oliuaro[m], emplafret[que] p[ect]en c[ui] emplafris calidis aromatis in q[ui]bus cadit croc[que] ſpica gallia & dar[em] sen mixta c[ui] c[er]a liquefac[te] c[ui] oleo roſ. & vngatur locus p[ect]enin[is] c[ui] oleo roſ. vel oleo coſt[is],

Sig. debi
lita, muſc
cui aut
ei ex deſtru-
tionis.

Si. deſtru-
tionis, c[it]ionis
perationis
ex cauſi.

Sig. ex
humori
b[us] a[que]

Sig. ex
miringit aqua[que] alba ſic potanit eam & nò tranſ mutat[que] in aliq[ui] sicut dicti[que] eſt in ſuo loco. Signu[n]us etus ex laudabili crif[ite] est quia ſequi[que] alleutiatione egritudinis. Curatio eius ex frigiditate vel humi ditate est eſt rebus calidis v[it] tyriaca alfarac me[tr]idato ſecha[n]zaya & trirera magna & vinove teri vel vino bono cocto, & c[ó]ſert ei tuuamentum mirabile ſumere de trirera parua. 3. i[ni]j. & de ſecha[n]zaya, 3. i, omni die c[ui] vino cocto vel eſt aqua tepida, vel accipiat de ligno a[loe]. 3. 5. & de garioſ. 3. 5. & bibat q[ui]libet die c[ui] vino, vel accipiat de ruta ſicca. 3. i, confecta c[ui] melle diſp[ata] c[ui] aqua. Conſectio conferens guttationi vrinæ c[ó]ſeſtio accidit p[acter] motu[n]s vesicæ & eius humiditate. R[um] g[landi]t[us] c[iper]i olibani añ. partes equales & modicatu[n] zuccarì albi, & bibat omni mane de eo 3. i[ni]j. ante cib[ui]. P[ul]uis conferens gravitati agita P[ul]uis tionu[n]s vesicæ tuuamentu[n] manifeſt[que]. R[um] folioru[n] mirte ſiccor[que] folio[n]æ alhanæ g[ar]ioſ. olibanima c[uis] myrrhe ramic[que] añ. 3. 5. balauſt[que] 3. i[ni]g[landi]t[us] veteru[n]z, 3. i[ni]j. teran[que] & accipiat ex eis. 3. v, omni die c[ui] ſirupo citonioz aut bono vino, & conſert ei comedere omni die duas fiac[que] c[ui] oleo oliuaro[m], emplafret[que] p[ect]en c[ui] emplafris calidis aromatis in q[ui]bus cadit croc[que] ſpica gallia & dar[em] sen mixta c[ui] c[er]a liquefac[te] c[ui] oleo roſ. & vngatur locus p[ect]enin[is] c[ui] oleo roſ. vel oleo coſt[is],

C[ó]ſeſtio

P[ul]uis

Alfaharanj.

Iſor.XCIII

Cura ex cauſa aut
dolore
dorſi

Cura ex acutis hú moribus

Pulufs

Cura ex
vlcere vſ
fabie

Cura ex debilitate renuum
Cura ex cniſi

Vrinatio
nis in leſ
o cauſa

Cura in
pueris

Portio

Cura in
adultis

& vtatur cibis conſtrictiuis, Curatio eius ex cauſi aut dolore dorſi ſi decifus est muſculus veni ens ad veſicam est quoniā vrina no permanent in ea alio modo, & tunc no est pteruiendu apud ſui curationem nifi cum cauterio ignis, & poſſible est hoc iuſtare, & ſividentur eius negotium ſperabile curationis & emplaſtetur ſpinale dorſi & veſica cum emplaſtro de euforbio & ſimilibus vt determinatu eſt in traſatu emplaſtrorum & vngentorum, Et hoc modo curatur qūn est ex pculſione vel vulnere, Curatio eius ex acu torum humoſz effuſione est cū flebotomia baſiſe & accipiat decoſtionem ord ei, accipiat iuſlep & ſirupu viol & muſcilag, pſilij cū rob de vuis & comedat portul, cucur, & laſtuc, & ca ueat a rebus ſalſis & acetoſis & a coitu & affiſiduet ſudatōem in balneo aquæ tepide & comectat oua cocta ſorbilia cum oleo amigd, & omni die accipiat de hoc puluere. Puluus conſtringens vrinam. R. coriandri inſuſi in aceto per diem & noctem & exſciccati & torrefaſt mirabo. Nigroſo balauß, glandiū ſentiu excorticataß bo li arme, ro, aſn. partem. i. oblibani partem, ſ. teraſ totum & accipiat de eo mane & iero. 3. iij. cum aqua frigida vel cū ſucco agreſtæ. Curatio eius ex vlcere vel ſcabe in principio eſt cum eo qūd mundiſtic & abſtergit abſiq. mordicacione cū medulla ſeminis melonis cucuſ, citroſ. & laſte alinæ & aqua decoſtionis ord ei. Deinceps vezo curatur cū hijs que ſolidant vlcera vt amido bolo arm, dragaganto laſte capraſ & iam preceſſit memoratio huius. Curatio eius ex debilitate renuſ est ſicut iam diximus, qūn vero puenit ex virtute crifiſ oportet iuua reatur naturā ad depo nendum vrinā quoniā per ſe decidetur.

### A Sequiſt de vrinatione in lecto, Ca. IX

Vrinatio in lecto plurime cotingit pue ris, pter ipſon ſomni gravitatem & humiditatis multitudinem, & cotingit pluribus inebriatoſ in hora ſue crapule vini, Et curatio eius eſt in pueris & vtatur veſica caſe pre vel bouſis & bibat ex ea. 3. iij. cū aceto & aq. & qūn puer voluerit dormire accipiaſt de alceſal albo, 3. v. & terantur cū felle bouino & ex hoc liniatur virga pueri, prohibet enim hoc vt non mingat in lecto aut bibat, 3. v. bonę gallie cū ſirupo de muſco bono cū vino odorifero. Medicamen ad hoc. R. glandiū mirre oblibani aſn. partem vnam eoquatur cum vino & coletur & appoſitis in ipſo. 3. iij, olei mirte & bibat de eo. 3. i. & 5. Curatio virorum eſt caleſacere ſua corpora cum eo qūd exſiccat humiditatem ipſorum & mundiſcat veſicam, ſ. cum ſechaznaya

& confectione ligni aloe, vel electuario maſtis, vel electuario garioſik, & ſimilibus electuarijs calidis. Electuariu pro eis qui mingunt in lecto. R. mirabo. kebul. bell. emb. a.n. 3. v. gladium inſufarum in aceto & exſiccatarū torrefactarū. 3. viij, ciperi oblibani mundi ro, stor, cala mitę corallorū a.n. 3. v. ligni alos. 3. iij, terantur & conficantur cum melle deſpumato & accipiat ex eo. 3. iij. Modus pillularis pro eo qui mingit in lecto. R. mirte caltor, coſti amarī corticī glandiū piret. haſe. i. ſaturegic a.n. partes equeles terantur & cribellentur & conficiatur toti cum ſucco mirte humidę & fiant pillule de qui bus accipiat apud horā ſomni. 3. i. pro magnis & minus hoc pparuis ſed in virtutem infirmi.

Eleſiuæ

Pillulæ

### A De retentione vringæ, Cap. X.

RE
Etentio vrine pluribus ex cauſis con-
tingit aut enim ex oppilatione vt aſa-
te in collo veſicæ vel virga exſit ene,
aut ex vlcere, aut ex ſanguine vel humore pu-
trido vel humore groſſo, aut ex vento ſitate in-
flatiua, aut carne addita meatus oppilaſte, aut ex
achbil, aut aliq aſpate in inteliſno recto, aut ex de
bilitate veſicæ, aut ex parte virtutis expulſi ſoe-
tutis veſicæ, aut ex cauſu ſup ſpinale dorſi, aut ex
potu frigidæ medicinæ q. ſenſus tollit, aut ex la-
pide oppilante meatus & poſſibile eſt quâdoq-
ipſam vrinam cauſa ſue retentionis, & hoc con-
tingit dupliciter, vno modo q. veſica repletura
vrina in hora ſomni profundationis qua homo
nò ſentit tunc vringæ ſequitur retentio. Secundo
modo cum intendit quis circa negociu neceſſa-
rium qdeuitare nò valet, aut vacat circa cauſæ
negociu propter qd tolerat retentionem vrine
& extenditur veſica propter retentionem vrine.
Signu eius ex aſatibus & vlceribus iam expo-
fit eſt iuſeß curatio ſimiliter recurreret ad illo
locu. Signu eius ex ſanguine coagulato vel hu-
more putrido vel humore groſſo vel ſubita re-
tentionevrīne eſt quia iam preceſſit ei mincura
fanguinis & putredinis, & poſt ea deſſeſſerit vel
occupabit egruſkitrinus color & ſtructura lanhe
litus & grauitas motus corporis. Signu eius ex
vento ſitate inflatiua eſt extensio veſicæ abſq. do
lore. Signum eius ex carne addita in tranſitu eſt
quia vt plurimù accidit poſt exituras generatas
in illo loco, & quia non penitus retineſt vrina.
Signum eius ex achbil nato in meatibus vrinae
qui dicitur halabin eſt quia nò ſuſupit curatio
nem & qde huiuſmodi naſcitur in virga ſen-
titur cum intromiſſione almatel in virgā. Signu
eius ex apoſtemate inteliſno recto generato eſt
retentio naturæ fortis dolor motu deſtruens, &
q iij.

Vline re-
tatio plus
tribus ex
cauſis ſo
uenit.

Achbil

Sig. ex a
poſtema-
tib9 & vl9
ceribus
Sig. ex
ſan. coa
gulato vſ
hùore pu
tri vel
giſſo
Sig. ex ve
toſitatiſb
Sig. ex
carne ad
dita
Sig. ex
achbil
Sig. ex a
poſtate i
intestino
recto.

Liber Practice

Sig. ex debilita. si p[ro] met vesicæ. Sig. exve. ficæ mori. ficacione. Sig. ex ca. su fup. spi. nā dorſi. Si. ex po. tu medi. n[em] mori. ficantis. Sig. ex la. pillo vel arena. Sig. ex retentiōe per ſe. Cura ex. aſare vl. cere vel. ſcabe. Cura ex fanguine coagula. to & hu- moribus groſſis.

Cura ex. vētōſica.

Pillulæ.

Cura ex camis ad ditione.

nos quidem iam eius cauſam & curatōm dixi mus in curatio[n]e colon. Signum eius ex debilitate ipſus met vesicæ eſt quia egger faciliter min git quando premit veſicam manibus. Signum eius ex mortificatione veſicæ eſt quia nō ſentit dolorem in veſica neq[ui] moleſtiam. & vrina reti netur. Signu[em] ex cauſu ſuper ſpinale dorſi eſt q[d] infirmus recitat & ſubita priuatio vrině in hōra qua corruit. Signu[em] eius ex potu medicinæ deſtruentis ſenſus moriſtancis virtutem expulſu iam eſt q[d] infirmus recitat & cauſus virtutis ſen ſentit u[er] per totu[rum] corpus. Signu[em] eius ex lapillo vel arena oppilante tranſitū[rum] eſt quia præſeſſit eius vrinatio[rum] arenæ. Signum eius ex retentiōne vrině per ſe eſt q[d] ſequitur ex h[m]o[i] & infirmus re ſert, & quando premit veſicam manibus expel lit vrinam foris. Curatio eius ex aſare vel vl[ect]e re vel ſcabe, ſi aſa fuerit calid[us] flebotomēt[us] ba filica & bibat aqua[que] ordei, & abluat veſicam c[ui] aqua tepida & vngat eam cum oleo viol[em]t[epi]do vel oleo camomillino, & eius curatio conti- netur in ſcedentibus ſiu[em] ſit aſa ſiu[em] vlcus ſiu[em] ſcabies. Curatio eius ex ſanguine congelato & humore putrido & humore ſp[illo] eſt q[ui] accipiat ſecaniabin de melle de ſeminibus c[ui] aqua tepida, vel bibat ſecaniabin cum cinere ficuum, vel. 3.i. tyriaceæ alfaroc c[ui] bono vino veteri, vel accipiat. 3.i. coaguli leporis cum aqua decoctio[n] nis mentaſtri aut akarſen, & cōmuniter c[ut]atur c[ui] medicinæ frangentibus lapidem ſi humores in vrině tranſitū[rum], vel ſi fuerit in renibus, ſi ve- vor fuerit in meatibus vrině ſedeat patiens in aq[ui] decoctionis aneti mentaſtri & rutě, & vngatur virga cum oleo, & ſi non fuerit diſſolutus ſan- guis coagulatus vel humor putridus p[ro] hoc cli- zerizetur virga cum aqua ciner[us], aut fiat euq[ui] cuatio cum medicinæ deponentibus vrinam vt determinauimus in cyrurgia, & poſſibile eſt q[ui] requirit operationem vt exeat ſanguis coagula- tus putridus & vrina. Curatio eius ex ventoli- tate inflatiu[m]a eſt q[ui] accipiat aquam decoctionis radicis cum oleo de kerua, & vngatur p[ect]en & eius circuitus cum oleo de keyri vel oleo ane ti & ſimilibus. Modus pillularum conferentiſi retentioni vrine ex ventoſitate inflatiu[m]a & hu- more groſſo & viſcoſo. R[um] flora. liquid[em] auel lanarum an. 3.xiiiij. oppopanaci. 3.xv. p[iper]is grana. xx. numero terantur medicinæ ficc[em] & in fundatur opopanac[ui] in vino odorifero quo- uſt[em] diſſoluatur & permiſeatur totum & con ſicidantur pillulæ ad modum granor[em] p[iper]is vel c[icer]um & bibat ex ipſus tribus vſ[em] ad octo in vna viſe. Curatio eius ex addiſtoe carnis in mea- tibus vrině eſt c[ui] oleis molliſcantibus vt oleo

aneti vel camomille & ſirag & ſimilibus & em plaſtretur cum emplaſtris molliſcatiuis vt em- plaſtro de ſenug[er]æ, ſemine lini & melliloto & ſimilibus, vel accipiat arundo ſubtilis qu[em] di- citur almul & intromittatur in virgam, & em- plaſtretur foramen donec expellatur vrina, vel diſterizetur cum aqua c[icer]um quoniā rodet h[m]o[i] carnem & expellit vrinam. Curatio vero eius ex achlel q[d] eſt apoſtima durum generatū[rum] in aliquo meatu[m] eſt ſicut curatio carnis addite. Curatio eius ex eo q[d] accidit inteftino recto eſt ſicut curatio p[aff]ionis colon. Curatio eius ex debilitate veſicæ eſt q[d] accipiat decoctionem ra- dicum cum oleo de kerua & electuario fechaz naya, & vngatur p[ect]en cum oleo nardino & coſt. & oleo de caſtoreo. Curatio eius ex debili tate expulſiue virtutis veſicæ eſt q[d] ſedeat pati- ens in aqua calida temperata vt inclinetur collu[rum] veſicæ inferius & premat ſua manu veſicam ſua ui preſſura vt expellatur q[d] eſt ſub manu eius ad collum veſicæ & tunc egredietur vrina, & bi- bat pa, p[ec]es aromaticas ſicut p[ric]icam corticem caſſi[li]gnene[que] darſen heug cardamomi mac. & ſi- milia ex electuarijs ſeminum, & bibat de electu- ario magno alfaroc & atanasiam & electuarii de lacta & electuarii de curtuma & ſimilia, & affiduet ingredi balneu & ſudare in ipſo & vna- gat p[ect]en ſpinale dorſi ſtetriculos & veſicam c[ui] oleo nardino, & oleo de ben bono, vel oleo ca- momil[æ] & ſimilibus & epithimetur c[ui] p[ec]ijs infuſis in aqua decoctionis p[ic]ce caſſi[li]gnene[que] aneti aſari camomille & ſimiliu[em], & ſi non cu- ratur cum hijs qu[em] diximus opertet cauteriza- ri in loco p[ect]inis quatuor cauterijs p[pi]nquis vt in ſuo loco describitur. Curatio eius ex cauſa vel perculſione ſuper ſpinale dorſi eſt cum fle- botomia b[asi]ſicæ & abluatur locus cum aqua calida & vngatur cum oleis reſolutiuis ſicut de fi- ximus, & curatio eius difficilis. Curatio eius ex potu medicinæ deſtruentis ſenſum eſt q[ui] accipiat de tyriaca alfaroc cum vino veteri, vel accipiat ex electuario fechaz naya cum aqua calida & ſe deat in aqua calida, & vngatur p[ect]en & veſi- ca cum oleis valde calid[is] ſiut oleo de radice & oleo de caſtoreo & ſimilibus, vel faciat diſtere ex butyro & melle & aqua decoctionis c[im]ini aneti camomillæ centaureæ armeni mentaſtri & ſimiliu[em]. Curatio eius ex generatione lapis[is] eſt q[ui] aſeate inſirmus ſuper dorſum & elevatis pedibus in altu[m] impellat lapidem donec deſcon- dat ad veſicam & exibit lapis cum vrina aut im p[ell]atur lapis cum inſtrumento q[d] d[ic]itur alea- tatyr, vel cum arundine tenui qu[em] dicitur almul aldebit & non de loco tranſitū[rum] vrině & mino

Cura ex achlel.

Cura ex aſatei in tefino recto.

Cura ex veſicæ de bilitate.

Cura ex debilita. expulſiue virtutis veſicæ.

Cura ex cauſuſuper ſpina[da] dorſi.

Cura ex medicin[em] poru.

Cura ex lapide.

Alfabarami.

For.XCIII

Cura la-pidis
Cura ex
vrine rete
rione lon
gotepore

Aliæ rete-
tionis vri-
ne cauſæ
plures

get. Curatio eius lapidis veſicæ cum aqua poſt hoc dicetur. Curatio eius ex retentione vrinae longo tempore eſt φ ledeat in aqua calida & tra eſet cum manu veſicam & tunc deſcendet vrina & exibit. Oportet autem vnum quem φ cauere ſibi a retentione vrine in hora reſquisitionis alio quin ad fortes dolores euening, & cauere tracta re veſicam ſuam omni vice in hora vrinationis ne aſſueſcant naturam cum hoc ita qnon exibit vrina nifi cum tractatione ipſius. Et ego qui dem vidi iam vnum cui hoc accidit implebatur eius veſica vrina cottidie & non exiebat nifi pri mo eam propria manu tractaret & conſtringe reſt qd non modicu erat ſibi moleſtum. T Sunt & aliæ multę cauſe retentionis vrine. I, ex epate & renibus, vel ex apoſtemate caldo generato in recto inteftino qd imprimit veſicâ, vel ex per-cuſſione ſpinalis dorſi, vel ex percuſſione veſi-cæ, aut ex longa retentione vrine in veſica, vel ex ſebre acuta, vel ex debilitate reſentiue virtu-tis, vel ex ſanguine coagulato in meatibus, vel ex humore putrido, vel humore crudo indige-ſto, vel ex ſiccitate veſicæ & meatuſi, vel ex carne addita in meatibus, uel ex duro apoſtemate qd dicitur achlul, aut ex groſſa ventoſitate, vel ex lapide, uel ex humore ſalfo exiſtente in veſica, uel ex inciſione emorroydarum, uel ex frequen ti coitu, & poſſibile eſt eſſe retentionem eius ex cauſis ignotis, & fortaſſe accidit ei tenaſmon difficile ex quo morietur in die ſeptimo, & ſi ſu peruenit ei ſebris non exiſtente antea & abunda uerit urinare ſanabitur & euadet mortem.

De lapide veſicæ ſequitur
Capitulum vndecimum

Lapidis
gnatio

Sig. lapi-
veſicæ

Sig. lapt.
ad veſicæ
deſceſſen
tis

Lapis eſt
duplex

G
eneratio huius in pluribus fit in veſi-
cis puerorum generatur aſt ex humo-
re groſſo & veſiſo impulſo a renibus
ad veſicam. Signa lapidis veſicæ ſunt albedo vri
næ eiufcy ſubtiliatio & retentio uel guttatio ad
eius exiſtus cum forti labore & exiſtus ani & paſ
ſio que nominatur arſar alcatib, id eſt, durieſis
lapidis, vel reſiſe bit patiens urinam diu & ſen-
tiet in ſole membrum & ægritudo alhabar &
dolorem extremitatis virge & quia prius min-
xit arenam. Signa lapidis deſcendentis ad veſi-
cam ſunt φ iaceat patiens ſuper dorfum & in-
tromittatur digitus dextrę manus in anum &
comprimatur veſica deſuper cum manu fini-
ſtra, & tunc ſentiet duriern rapidis ſiue magnus
ſiue paruus. Eſt autem lapis veſicæ duplex, qa-
alius eſt mollis & leuſis, alius vero durus & for
tis cui non ualet medicina nifi ut incidatur. cum
ſerro & extrahatur. Et oportet quidem expe-

riri pro lapide cum aqua medicinaru frangen-
tium lapidem, xl. diebus, & ſi exiuerit arena uo
urina inueniet requiem poſtea, ſi uero non pro
derit oportet incidi, & non oportet expeſtare
ultra illud tempus cu ex vrine medicinaru ne for
te incidat patiens in ptificam paſſionem & ge-
neratur in veſica puſtula. Curatio eius quando
eſt retentio urinę intus & infirmus eſt debilis
eſt φ ligentur pedes infirmi in altum & ipſo ia-
cente ſuper dorfum, & impellatur lapis donec
deſcendat ad veſicæ concavitatem & recedat a
transitu deſcendat vrina & expellatur lapis cum
inſtrumento quod dicitur almul. Curatio eius
quando ſuit lapis paruus, uel ſi habuerit groſſi
tudinem & impuſus eſt iam ad collum veſicæ
aut ad aliquem tranſitum uirge & impedit vri
nam eſt quod ledeat patiens in aqua decoctio-
nis aneti & haſt, id eſt, tribulorum marinorum
melliloti camomille radicis alțee ſenugreç, ſemi
nis lini, & liniatur uirga cum pinguedine galli-
næ, uel cum oleo ſirag vel oleo camomillæ, &
clifterizetur uirga cum oleo alhaſt, uel cu oleo
aneti uel cum oleo ſcorpionis qd fortius omni
bus eſt, Et ſi cum hoc regimine non exierit ſtu-
deat implere ipſum cum inſtrumento quod no
minatur alnul apud uiam tranſitus, uel accipia
tur inſtrumentum ſubtide quod nominaſt maſ-
haba rebilia & ſuauiter intromittatur in uirga
& uolue lapidem in medio veſicæ, & ſi fuerit
mollis frangitur & exibit, ſi uero non exiuerit
cum hijs que diximus, oportet incidit ut in cirur
gia determinatur, & quando non prohibetur
urina cauſa eius uniueraliter uel totaliter uta-
tur patiens medicinis frægentibus lapidem que
ſunt duobus modis, quædam ſunt medicinæ fa-
ciles & bonę pueris, aliæ uero fortes & utiles
magnis. Medicinæ leues ſunt ſemen melon, ei-
truli, cucurbi, ſemen lactucæ alțee alhaſt, fru-
cus pini amigdal, amaræ anifi apium radix ſpa
ragorum & aqua decoctionis pentaſilon & al
machlab, ſunt grana apportata a partibus ultra
marinis. Fortes uero medicinæ ſunt coſtum ci-
mentis papa piper radix, capparis uitrum uſtum
aſar. ameos petroſilium ſemen beneguſet car
damomum ſu. meu, cis ſcorpionis uſtorum
alkalab & auicula prænominata & ſanguis yr-
cinus. Quod autem frangit lapidem in veſica
cum uirtute eſt lepus marinus quando combu-
ritur & bibitur de cinere eius. 3. ij. cum aqua te
pida & hoc affidue & animalia quæ dicuntur
alprafa que uolant in nocte & uidenit ut ignis,
ſi accipiant & ponant in uafe neeo ad ſolem do
nec exſiccentur & exſiccatis auferant capta &
terantur corpora & bibatur ex eis omni die cu
mytrha & halut colatis cum panno expertu eſt
q. iiiij

Cura reſe-
tionis vri-
næ ex la-
pide.

Cura reſe-
tionis vri-
næ ex la-
pilo puo

Medicinæ
lapides
françen.
duplicæ
ſunt

Alprafa

q. iiiij

Liber Practice

Modus electuariij scorpionis ad frangendŭ la-
pidem in veſica, R. scorpionu̇ vis toge caſt, 3. iiij.
gentianė z inzi, pipis longi añ, 3. i, camomile, 3.
uiij, teratur totu̇ & conficiȧ cã melle & confer-
uetur vtȧ eo poſt, vi. menſes & doſis eius viris
danic, iiiij, qd̄ eſt ſexta pars, 3. pueris vero danic
ſu̇ aqua decoctoſis radicu̇ apij, Puluis frangēs
lapidem, R. condili, 3. i, ſtercoris columbini, 3. i
& 5. canapis danic, i. & 5. terȧ & bibȧ totu̇,
& eſt expertu̇, Curatio guttationis vrinę q pro
uenit ex apate facio in ano aut in matrice qd̄
eſt maturare a pã cum hijs que diximus in cura
tione apoſtematum donec celsſet & tunc ceſſa-
bit guttatio.

Electua.
ſcorpiōis

Puluis

Cura vri,
ne guttati
onis

## De minctura ſanguinis, Ca. XII.

Mincture
ſanguinis
caufa

M Inctura ſanguinis ſit aut ex cauſa in-
trinſeca aut extrinſeca, extrinſeca eſt
aut caſus aut p[]cuffio aut saltus, intrin-
ſeca vero aut ex epate & eius circuitu, aut ex-
re nibus & ipſoſ[] circuitu ex aptione aliquar[]e
nariuſat, aut ex paſſione alioheg, i. rafuſe, in
aliqibus inſtrumentis ſuis, aut ex ipſa veſica,
aut ex abuſdantia ſanguinis in corpore aut eius
acuitate, aut ex humore lapideo adhrente in ali
quo meatu vrinę & maxime ſi fuerit groſſus,
aut in principio multo[]c acauminu̇ cù exprimit
exit, aut ex vſu cibo[] & potu[] ſalidore, & acu
toru̇, aut ex potu aliciuus acuta[]r medicina[]r
vt aldarahi, i. cantaridu̇ & naſtur, aut ex parte ex
pulſionis naturę per viam muſcationis cor-
poris ſicut ſanguis menſtruus in corpibus mu-
lieru̇, aut ex via crilſis qua plures egritudines cu
rantut, Signu̇ eius ex caſu vel p[]cuffione vel fal-
tu eſt q[]d infirmus refert & qa ſanguis exit mul-
tus & ſanuſ, Signu̇ eius ex epate eſt qa ſanguis
exit abſ[]p. dolore. Signu̇ ex renibus & ipſoſ[] co-
ſtrictione eſt id qd[]p in p[]cedentibus diximus. Sie
gnum eius ex ipſa veſica eſt id qd[]p cels[]ſit de vſle
re cù dolore in p[]eſtine & exitus ſanguis cù pu-
tredine ſanguinis eſt p[]ſura que dicit alſaheg fa
ciens mordicationem & vſtitionem, Signu̇ eius ex
lapide infixo in alij[] meatu vrinę eſt quia p[]ceſ-
ſit minctura arene vel cetera ſigna q diximus.
Signum eius ex cibis & potibus calidis & acutis
medicinis vrentibus eſt q[]d infirmus refert cum
p[]ceptione caloris & inflamacionis per totu[] cor
pus p[]d[]pue in renibus & veſica cù acuitate vrinę
Signu̇ eius ex expulſione naturę per viã mundi
ficationis cor p[]ris eſt qui contingit iuuenibus &
pueris & n[]o moleſtat ex hoc & n[]o ſentiunt do
lorem nec moſleſtã, Signu̇ eius ex via crilſis eſt
quia p[]ceſſit egritudo & ſequi[]t poſt illud ſani-
tas per euacuat[]oem ipſius, Curatio eius ex per-

Sig. ex
caufu & p.

cullione

Sig. ex
epate

Sig. ex
renibus

Sig. ex
veſica

Sig. ex
lapide

Sig. ex ci
bis & po

tibus cal.
& acutis

medicinif

Sig. ex
naturę ex

pulſione

Sig. ex
via crilſis

Cura ex
p[]cuffione
v P[]cauſu

cuffione vel caſu vel saltu eſt q flebotomeſt bafii
lica & accipiat trocſi. de kakabre & fiat emſim
de foris, Emplaſtrū q[]d ſupponic loco p[]cuffio
nis. R. boli at, acacię a loes liciu̇ añ, teran[]t & diſ-
temperent[] cù aceto & ſuppona[]t cù papiro. Cu
ratio eius ex epate eſt q flebotomeſt vena bafili
cu dextri lateris, & vtatur cibis & caueat a labo
re & coitu, & curet cù his que diximus de flebo
tomia venæ epatis cù ventur laxatione. Curatio
eius ex renibus eſt q[]d accipiat de infraſcriptis
trocſi. Modus trocſi. ad decidendu̇ & reſtringen
dum ſanguinem fluentem ex renibus & veſica.
R. ſeminis citruli gumi dragaganti ſeminis pa-
paueris camarit boli arm, kakabre gumi arab,
añ, partem vnã teran[]t & fiat trocſi. quor[]e qui
liber ſit ponderis, 3. 5, & accipiat eſt eis vn[u]troc.
cù aliquo ſucco[]r conſtringentiu̇ & curet cum
flebotomia & quiete & priuatoe motus & co-
itus eſt de reß magis nocitiuſis in hoc cauſu, & re
gatur vniter ſaliter cù medicinis & cibis iam ſu
pradictis ex cauſa veſic[]e & accipiat ex hoc ele-
ctuario. Modus electuariij confers ſanguinis
mincturę & renu̇ conſtrictioni & vlceri veſicæ
& ei qui vſus eſt cibo aut medicina acuta ex qui
bus illatu̇ eſt a cumen omninu[]t exhortato[]r ſemi
nis lactuc[]e añ, 3. x. ſemis papaueris, 3. xx. gumi
dragaganti gumi ara, boli armeni ſeminis aluee
añ, 3. v. op[]ij croci añ, 3. iiij, tera[]t totu̇ & cribuleſt
& conficia[]t cù aqua decoctoſis ſebelten & con-
ſerue[]t & accipiat eſt ex eo in quantitate vniiu nu-
cis 3. iiiij, aque & 3. i. lirupi vio[]l. miſxtis & te
peratis ſimul & hoc affliuſet mane & kro, & co
medat pullos coctos cù rifo. Emplaſtrū ad hoc
R. acaciæ ſucci taratit galla: daſtilo[]r farina
ordei añ, coqua[]t totu̇ cù vino pontico vel cum
aceto & aqua & confert huic appoſtio veno:
farum ſup ypocondrijs & coxis & preclpue cù
igne & fine ſtarificat[]o. Curatio eius ex abun-
dantia ſanguinis in corpe eſt cù flebotomia ba-
filiſe & caueat a repletione cibi & maxime a ge
nerantibus multu[]r ſanguinem & accipiat ea que
diximus. Curatio eius ex lapide veſic[]e eſt q[]d
ducatur vel franga[]t cù medicinis que diximus.
Curatio eius expulſione naturę per viã mundi
ſicat[]o is aut per viã crilſis eſt q[]d n[]o conſtringat
Cura ex
lapide ve
ſicæ
aut ſi forte nimis excellerit & tunc curet cù hijs
que diximus, & ſi indiget euacuat[]o eſtudeat fa
cere vomitu̇ & panitus a laxativo teneat fortius
aŭt in curatione g[]nim fluxus ſanguinis ex qua-
cunq[] parte fluxerit eſt hoc emplaſtrū. Modus
emplaſtri c[]o ſerentis vnuerſis g[]nibus mincturę
ſanguinis. R. corticu[]r g[]nato[]r ſuma[]c rad, hufac
charobarum glandiu̇ a[n]i. partes ç[]egles coquant
bene in aceto ita q[]p n[]o remaneat de aceto nifi mo
dicu, deiu̇n vero cola[]t & accipiat ſenug[]t, acacia

Emplaſt.

Cura ex
epate

Cura ex
renibus

Trociſi

Electa.

Emplaſt.

Cura ex
abundantia

Cura ex
lapide ve

Emplaſt.

Fortius

Alfaharanij.

For XCV.

acacia gummi arabi, amidum & rob de agresta, & li inueniāt folioſa roſa: & mirte an. partē vnam teratur totu & cribellet & confi caſt cum colatura dicta: medicina: decoſta: donec redeat ad modu mellis, & linia: cu eo locus qui dicti alcatir qui eſt finis ſpinalis dori & omnis locus de q conſtauerit tibi emanare ſanguinem, & quanti: cua: exſica: linitio innouet ſepe do nec ſanguis conſtringat. De humore putrido puendentem a veſica. Curatio putredinis veſicae curat ſicut putredo pueniens arenibus.

Cura ex
velice pu-
redine

Velve
doloris
caufa

Cura

De Dolore velice ſequit Cap. XIII.
D Olor fit aut ex alterato: cōplexionis, aut ex apate, aut lapide, aut p: cullione & ſimilibus cauſis que dicta: ſunt, Et curatio eius eſt c: remotōe cauſæ fadentis ill: Per cullio vero cauſis & vulnus curat: c: flebo tomia & emplaſtris & vngentis que diximus in ſuo loco. Potus medicin: moriſerē curatur c: hijs que diximus de curatione medicina: mori tiferam & gni: ipſam, & ſi accidit ex hoc vulcus erit eius curatio ſicut curatio vlcerum.

Sequitur nunc de minſtura pu-
tredinis. Capitulum. X. III.

Purwards
mincture
caufa
Sig.ex
renibus

M Inſtura putredinis, p[]uenit ex renibus & veſica, & mira culſo, p[]uenit ex pu- tredine q[]d: ſemp v[]ſus eſt labore & ſa gitatione. Signu eius ex renibus eſt q[]a: ſentit pa- tiens dolorem ſupra lo c[]u: ren[] & ſentit tremo- rem in horis inordinatis & paru frigoris c[]u: ſe- bre & putredo erit mixta c[]u: vrina & p[]manet e- manatio putredinis diebus & menſibus. Signu eius ex ip[]sa veſica eſt qu[]ia ſentit dolorem in pe- ctine & p[]unctionem c[]u: ſebre & frigore & vri- na n[]o eſt mixta & putredine niſi in fundo vaſis c[]u: ypoſtasi ſimili la cunis que diuunt alzafrach Signu eius ex pulmone eſt p[]ceptio doloris in p[]ectore tuſt & ſicitate corp[]is & qu[]ia vrina n[]o redditur turbida. Signu eius ex diafragmate eſt dolor & ſebris, & ſit minſtura putredinis vna die vel duabus vel tribus & poſſa alleuia: acidentia, & ſi plus p[]manerit ſignu eſt q[]a: gene- ratu: eſt in aliquo membro: apa q[]d: dicti aluo zer. Signu eius ex e[]pate eſt p[]ceptio doloris in dextra latere & e[]xitus putredinis mixtus c[]u: vri- na. Signu eius qui mingit vrina ſpilſam c[]u: ne- ligentia fatigato:is in qu[]a: c[]ſuetus eſt in t[]pe ſnitatis eſt qu[]ia n[]o ſentit in alio: membro: do- lorem neq[]s ſebrem & c[]etera ſigna apud priu- tionem doloris. Signu eius cauſa virge eſt qu[]ia ſentit ibi dolorem & e[]xit putredo in principio vrinationis non mixta.

Sig. ex
vita
ſica

Sig. ex
pulmone
Sig. ex
diafrag.

Sig ex
epace

Signum
Cura
virge

TRACTATVS.XXII.DE VIRGÆ
morbis, in ſe habet capitula quindecim.

De p[]affionibus virge. Cap. I.

D E p[]affionibus virge que ſut, xvij. f. cor- ruptio complexionis, corroſio, apa q[]dici: alnatir & parua a[]ialia q[]d: dicunt albican, pruritus, fallura, tortura, grauitas mo- tus, continu: defideri: coitus, ſalus, eſt uſio ſe minis in hora ſomni, debilitas coitus & q[]d: ab extra accidit ex p[]cullione vel vulnere & error q[] contingent in hora circu:ſionis naturalem diſpo- sitionem corrumpens. Corruptio cōplexionis fit c[]u: humore & ſine humore. Et curatio eſt e[]t vincere contrari: c[]u: ſuo c[]otrario qu[]e: admodi: in pluribus locis h[]uius ſi: ſi: libri diximus. Ap[]a yo erit aut ca[]m aut molle aut duru, Signu cali di eſt rubedo a[]p[]atis & vehementia doloris & pulſato:is c[]u: calore & iſlato:e. Signu mollis apa- tis eſt qu[]ia c[]u: tangit c[]u: digito n[]o ſenti: ibi mul- tus dolor & albedo coloris loci & modicus ca- lor. Signu duri a[]p[]atis eſt qu[]ia ſenſu percipit c[]u: colore ſuſco & frigiditate loci diuturnitatis te poris & remiſſus dolor. Curatio calidi a[]p[]atis eſt c[]u: flebotomia in principio de ſafena pedis & appoſito: e: vento: a: in cauilla pedis & ac: cceptio ne a[]q[]u: inſu: ionis mirabo: & ſi: p[]ium ex his que euacu: t: co, ru, & ſedant ebulli: o: em ſanguinis, de: nceps p[]ona: t: deſup q[]u: diuertat humorem vt bol[]i: arme, tuti: a, ſand, rub[]v. vel ceruſam diſp: pata c[]u: ſucco ſolatri vel ſempui:ue vel ſucco corian, humidi. Et ſi apa ebulli: t & non ſolu: t & rubet & confirmatus fuerit dolor & calor tunc im- poſſible e: ab: q[]o: congregatione ſaniei in ip[]so, p[]ona: t ergo tunc q[]d: faci: e: c[]u: maturat: o: m ſi cut cerotu: de oleo ſirag aut diaquilon quouſq[]u: mature: & a[]p[]eri: a: & q[]n: exi: u: t e: eo: putredo cure: c[]u: marcham alnachli: & ſi: libus quouſq[]u: ſane: . Curatio mollis a[]p[]atis eſt q[]u: ac: p[]ci: a: de olibano. 3. i. & de ceruſa. 3. v. & tera: t & confi- cian: c[]u: lixiuio farmento: e: vitis colato & vir- gæ ſuppona: t vel ſuppona: e: ei c[]era liq[]u: fa: cta c[]u: ol[]o: oliuane. Curatio duri a[]p[]atis eſt q[]u: euacu: e: colera ni. & ſlegma c[]u: compoſito: e: ſtomatico: & epithimi inſu: ſione, & bibat omni die align- tu: l[]ui: olei de kerua & olei amigd. dul. & aſſiduet balen[]u: & ſuppona: t a[]p[]ati: p[]inguedo gallin[]e & vngenta descripta in ſuo loco. Emplaſtre: c[]u: camomilla ſenug[]r. ſemine lini & alte: e & ficu- bus ſiccis & ſimilibus.

De p[]uſulis ſiue e[]xitur virge. Ca. II.
P[]uſtulara: plures ſunt ſpecies, qu[]ia que: ſi: p[]ut ſe: ſung p[]e: c[]es ſpecie: dam ſunt ſimiles celſis, qu[]e: dam ſimiles alnoatir, ali: e: vero creſeunt & redeunt & deueniunt ad corroſionem, ali: e: vero profun- de. Signa omnium p[]uſtularum ſunt qu[]ia vi- dentur ad oculum & ſenſui manifeſtantur. Cu ratio p[]uſtular: e: exi: tararum & ſi: diu: mili: um celſis

Si. p[]uſtua:
cim

Complet
xionis cor-
ruptio
Cura

A[]p[]atis
diuſio
Sig. cali.
a[]p[]atis
Sig. apa.
mollis
Sig. duri
a[]p[]atis
Cura cal.
a[]p[]atis

Cura apa-
tis mollis

Cura apa-
tis duri

Liber Practice

est cí hoc emplafiro. R. baurae vſti cinerem farmentoræ an. teranæ & cribellenæ & diſtemperæ cí aqua & emplaſtrent cí eo pulſulq eo uofq mundiſceſt corruptio ipſaß, deinceps vero cu retur cí vngento alnachli quiouſq fanet. Corroſio vero curatur cí cinere aneti uſu & albardi uſti vel cí cineribus farmentoræ donec mun diſicetur corroſio, poſt moduï vero curet cí vnvgento alnachli, & cí li hijs nò curatur adminitrentur ei troc. Modus trociforæ ad oës corroſiones factas invirga. R. corticuï, i. baccturæ æris. 3.x. aloes falis adrańt. i. luddi aneti alzani zimar an. 3. if. teratur totu cí aceto & fiant tro cíſci & exſicent ad solem & vtatur eis in tene ceſſitatis, & cí hoc nò ſufficit acipiaſt medicina no iata in hmoï exituris de ſuo loco ſufficienæ.

De apoſtematibus duris quæ dicunt aluoatir. Cap. III.

Trocifci

Si. aſpatis aluoatir

Cura

Vnguëtú egiptiacú

Pruritus virge Cura

Sciffura virgæ cura. Signan

Ignæ hmoï aſpatum ſunt quia, pſfundant in circuitu virge & poſſible eſt ea tranſire concuas de vna parte ad alia ſi diu pmanſe rit. Et curatio ipſoß in pñcipio eſt cí flebotòia poſtea yo ſupponaß eis enis, eſt gen⁹ papiri qo fit de iſco tratas vſtú vel plumbú vſtú & aneú vſtú ferrugio argéti ſanguis dra. & merdaſkingi & ſupponaſt vngentú egiptiacú. Et modus eſt eit acipiaſt pars vna zirniat & pars vna aceti & alia pars meſſ & miſceat totu ſup ignem & po naſde eo ſup pulſulis qúbregedat corruptio, poſtea vero ſi fuerit corruptio humida ſupponatur eis cerotu faciſt ex oleo rol. & caera alba donec fanetur, in corpibus vero licis alpergaſ deſuper aloes tucia & ſadana trita, poſtea vero curetur cí vngento alnadi, & ſi hoc nò ſufficit curetur cí curatione corroſionis de paruis animalibus quë dicunt alcibay, emplaſtreſt cí aqua decoctionis aldali, qum eſt expoſta ad interſicendum ea, vel acipiaſt arſenicuſ & menigleg & teranæ cí oleo rol, & loco ſuperponaſt, poſtea vero vngatur cum ceroto donec fanetur.

De pruritus virge. Cap. IIII.

P. Ruritus virgæ curatur cí aqua marina vel cí aqua falis, & ſi hoc nò ſufficit abluatur locus cí aqua decoctionis camomille & poſtea vero acipiaſt de croco & camphora equaliter & terant cí aceto & liniaſt locus cí eo, & ſi fuerit intus in concuitate virgæ fiat ex illis cluſtere diſſolutis in aqua ſine aceto, & diſterizetur virga cum eis.

De ſeffúra virgæ. Cap. V.

C. Vratur ſeffúra cí cera & oleo rol. & vitello oui & medulla cruriu bouis & ſi pibus. Signu eius eſt quia ſenſui patet Et curatio eius eſt qbíbat oleu de kerua & oleu amigd, dulc, aut cí cluſtere facto cí camomilla

& ſenugr. ſemine lini & alteq & aqua decoctionis ſurſurú & ſicuiu liecaræ cí butyro vacoно & pünguedine gallinæ vel anſeris, vel cí oleo de lilio, & vngatur virgæ poſt lotionem eius cí püdicta aqua cí oleo ſirag & medulla crurium bouis & pünguedine vituli & gallinæ & cí vnvgento de pünguedinibus, & abſtineat inſirius ab omni cíbo acetoſo & pontico & declinat debum ad humidu cí equalitate donec fanetur.

De grauitate motus virgæ. Cap. VI.

G. Rauitas motus virge accidit aut ex aia li cauſa, aut ex ſulpirijs & contristatæ aut ex longa coitus abſtinentia, aut ex exsenu dilectionis qua habet ad mulierem die lectá, aut ex macula ſexus mulieris, aut ex paucitate ſpiritus, aut ex inſiritate muſculo cotin gente cum accidit in eo aliqua ſpecies amiliſcitis motus vel ex exſeu frigeris ab extra, aut ex litione ipſius cí medicis inſrigidatuſis & deſtruente motu vt opio & ſimilibus, aut erit diſiculæ motus naturaliter quemadmodu accidet ſoſmeineis maribus. Signu grauitate motus ex cauſis animalibus & ex longa abſtinentia coitus & ex ſexſu dilectis & ex macula ſexus muteris eſt qd patiens reſert. Signu paucitateſt ſanguinis eit ſicitas corpis & eius debilitas. Signu paucé ventolatatis eam inflantis eſt raritas creationis cum priuatione inflationis corporis virogore. Signu egritudinis exiſtens in muſculo eſt quia ſemen cí multu ſubtile & faciis emſicnis & continuu defideriu coitus, Signu vero eí ex vſu frigidæ medicinæ deſtruentis motu vel qo biberit ipſam eſt qd patiens reſert. Signu eius ex naturali cauſa eſt quia manifeſtant in eo moris & confuétudo mulieræ, & quia ſi ingrediaſt aqua frigidam nò altera cí eius virga in extintione one ab eo quod prius fuerit. Curatio grauitate motus ex cauſis animalibus eſt cí ocio delicijs cantis & leticia & introitu balnei tpati caloris æris & potu vini odoriferi & cí tpantia, & aro matiſet patiens cí bonis aromatibus, & fumi getur cí ſumigijs cò fortantibus cerebruï in ſuo loco deſcriptis. Curatio eius ex longa abſtinentia coitus eſt q alioſtulú alluſeafat ad hoc, & vtaſt eibis & medicinis ſapidis & multiplicibus ſemen, & vngat vnctionibus aromaticis. Curatio eius ex numia dilecticne eſt q no accererat ſubto accedere ad ipſam ſed cí expeſatione poſt tractatòem & rifum & locutòem cí eis & letificationem & potu vini cí tpamencio. Curatio et ex malitia ſex mulieris eſt q reficiaſt illa maca vel pmuteſt in alia mulier e pulcrioræ illa. Curatio ei ex paucitate ſanguis eſt vti muſto cí bo & dilatari in ipſo, vel vtatur vitellóuórum & iuribus carnú gallinare, pinguiu & porum paucitate

Grauita, tis motus virge cí

Siex albi anlichen

Si. paucé, vcfi. &

Si. ex, muſulo

Si ex, vſu medici. &

Si. ex cau. ſa natura li

Cura grauitateſtus

Cura ex coire abſtinentia

Cura ex exsenu dilectionis cí acceſſerat ſubto accedere ad ipſam ſed cí expeſatione poſt tractatòem & rifum & locutòem cí eis & letificationem & potu vini cí tpamencio.

Cura ex malicis ſex mulieris eſt q. &

Zilabrauii.

For XCVI.

Cura ex paucitate vêrofita.

Cura ex infirmita re muſcu. Cura ex frigore

Cura ex vfu medi cin frig.

Anahat caufé

Vêroſita tis cauſe

Sig. ex vêroſitati bº groſſi Sig. còri nutationis humiditatiſt Cura ex vêroſita, groſſa

Emplastræ.

tuvini dul, & ſimilibus quæ dicturi ſumis in ſuo loco. Curatio eius ex paucitate ventoſita: tis inflantis virgam eſt q[ui] comedat de ciceribus & fabis c[um] aromatibus & lacte recenti c[um] darſeni & replezione c[um] vel potu ceruſiſe frumenti &alijſs oibus q[ui] dicunt in ſuo loco. Curatio eius ex infirmitate muſculi eſt q[ui] clifteri enſt & caſſi: fiant muſculi vngentis &emplaſtris calidis que ſunt ſub hec dicent. Curatio eius ex frigore ab extra veniente calefieri corpus c[um] bonis electua rijs & vngatur virga c[um] oleo de ban vel oleo de euforbio & ſimilibus. Curatio eius ex vſu me: dicing frigidè deſtruentis motuſt eſt q[ui] vngat c[um] oleo de caitoſt, aut oleo de radice, aut oleo bo: no de ben & c[um] emplaſtro de altu & ſimilibus. Quando vero eſt amilſio motus naturalis non valet ingeniato in ſui curatione.

¶ De continua erectione virgæ que dicitur anahat. Ca. VII.

A
Nahat eſt continuu[rum] deſiderium coitus q[ui] cauſat aut ex ventoſitate groſſa in flante orifica venarum & arteriarum vnde ſiunt graues motus muſculo[rum] virgæ & accelera[rum] inflatio, aut ex humoribus viſcoſis c[um] temperato calore qui diffundi[rum] per vala ſemis & c[um] caſeſt ſemen vel humiditas ex longa mo: ra ibi facta resoluſt & efficit ventoſitates inflan: tes virgam & diſtrahentes ipſam per longu[rum] & latum aut ex p[ufina] dormitione, & poſſible eſt accidere alnahat ex eſcellu indumentor: caſe: cienti[rum] coxas & nates vnde caleſiunt vala ſemis & generant ventoſitates inflantes virgã. Et cau: ſæ harum ventoſitatiu[rum] poſſunt eſſe aut c[iti] in: flatiui, aut c[icera] eruc[que], vitella ouor: & ſimilia aut potus generantes multu[rum] ſemen & ventoſita: tes vt vinu[rum] recens & ceruſiua: fiu[rum] & frumenti, aut ex vſu medicina[rum] inflatiuare vt paſtinaca: rum ſparago: & ſecacul & ſimiliu[rum], aut ex em: plaſtrationibus calidis & inflatiuis cum quibus emplaſtraſt. Signu[rum] deſiderij ex groſſis ventoſita: tibus eſt quia inflant & incitant & cito quieſe[n]t Signu[rum] continuato[rum] humiditat[rum] eſt continuu[rum] & forte deſideratu[rum] deſideriu[rum] coitus c[um] eius perma: nentia. Curatio deſiderij q[ui] fuerit ex ventoſita: te groſſa eſt relinquere c[ibos] & potus inflatiuos & medicinas, & accipiat patiens de ſemine rutu: vel de ſemine lactuçe vel portulacæ vel coriand: ſicci coniuncti[rum] vel ſeparatim. 3. ij. c[um] modico camphoræ & emplaſtraſt dorſum c[um] ſucco ſola triveli ſucco agni caſt[ui] vel ſucco ſemperuiu[que] vel c[um] ſucco iuſquiами c[um] ceruſa & acacia c[um] aceto & ſimilibus. & ligetur ſup: dorſo lamina plu: bea & iaceat ſuper altero lateru[rum] n[ò] aut ſup: dor ſum. Emplaſtru[rum] conferens continuo deſiderio, accipiat opiu[rum] & camph, & miſceat c[um] oleo roſ.

& linia[rum] c[um] eu virga & coxe[que] & cauſat a c[ibis] & potibus calidis inflatiuis & valde patienti facere vomitu[rum]. Curatio eius ex humiditate diffuſa per vala ſeminis eſt ipſum p[ro]dictu[rum] regimen c[um] exer: citio & fricatione c[um] rebus exſiccatiuis. Et acci: piat de electuario alſechaz nafa q[ui] eſt mane & tendat c[ib]º eius ad id q[ui] exſiccat & minorat ſe: men ſicut exprefſſe valde ſcripſimus in ſuo loco. Curatio vero eius ex dormitione ſup: dorſo aut ex multitudine veltimento[rum]: caſe: ſacienti[rum] vala ſeminis eſt q[ui] alleuietur ab illis.

Cura ex humiditate diffuſa.

¶ De saltu. Capitulum. VIII.

Hæpaſſio raro contingit, & ſignu[rum] eius indicatiu[rum] eſt saltus virge eiu[rum] q[ui] exten: sio c[um] dolore acuto in vaſis ſeminis & hec patio interimit patientem. Signu[rum] paſſionis mortalis eſt inflatio ventris & ſudor frigidus, & poſſible eſt hoc accidere mulieribus ſed raro. Curatio eius eſt c[um] flebotomia basiſicæ vel ſa: phenæ & bibat aqua[rum] ordei & ſuccu[rum] granato[rum] dulciu[rum] & firupu[rum] viol. Et fiat euacuatio c[um] hijs que euacuant c[um] ſuavitate ſicuit ſunt ſucco leb: leb & decoctione viol, & caſſiæ ſ. & ſimiliu[rum], vel fiat ei diſtere lene & vngatur virga c[um] rebus fri: gidis. l. c[um] ſolatro & lentibus excorticatis, & vn: gatur c[um] ceruſa & aceto & aqua roſ. & cauſat a potu vini & a dormitione ſuper dorſo. Et ſido lor continuauerit ſuppona[rum] ſanguifuge virgæ. Si vero accidit ei saltus ex ventoſitate frigida cu: retur c[um] contrario eius q[ui] diximus, & accipiat id ex hijs que dicta ſunt in ſuo loco.

Cura ex dormitio ne ſuper dorſum

Sig. saltº

Sig. saltº mortalis

Cura

¶ De effuſione ſeminis præter voluntatem. Cap[li]m. IX.

Eſſuio ſeminis inuoluntaria accidit aut ex debilitate retentiu[que] virtutis vaſo[rum] ſe: minis & hoc eſt abſque deſiderio coitus, aut ex ægritudine facta in vaſis ſeminis in mo: dum ſp[almationis] quemadmodu[rum] accidit in epi: lenſia & effundi[rum] expulſiu[ra] virtus ad expellen: dum ſem[ē], & hoc fit c[um] deſiderio coitus, aut fit ex abundantia ſeminis, aut ex ſui acumine, aut ex ſubtilitate vel ex frequenti cogito[rum] & prom: pta: imaginatione & tractare c[um] mulieribus & p[ro] cipue q[ui] hoc continuauerit, aut accidit ex am: plitudine vaſo[rum] ſeminis, & hoc erit ex humid: itate vel frigiditate vel ex ambabus ſimul. Signu[rum] eius ex debilitate contentiu[que] virtutis eſt exitus ſeminis albi & indigeſti. Signu[rum] eius ex ægritu: dine facta in vaſis ſeminis eſt qa[que] ſequi[que] epilenſia & egritudo q[ui] d[omi]n alhamna c[um] appetitu[rum] coitus, Signu[rum] eius ex multitu[rum] dine eſt malitia albedinis ſeminis & eius ſp[il]liu[que] quia incitatur c[um] par: ua: imaginato[rum], & ſi reliquerit ſuum coitus poſt q[ui] vſus eo fuerit multiplica[rum] ſemen & fluit p[er]t: e: ſentiat debilitatem ex hoc, Signu[rum] eius ex ſui: exde: bilita, c[um] tentiu[que] v[erb]tutis

Eſſuio[rum] ſe: inuo[rum] luntarie

Sig. exde bilita, c[um] tentiu[que] v[erb]tutis Sig. ex ægritudine i vaſis ſe. Sig. ex multitu[rum]. Sig. ex ſui acuita

te

Liber Practice

acuitate est subtilitas feminis & citrinitas coloris & quia preceſsit vſus calido? & acutori? ciborum & labor & exercitiu? Signu? eius ex frequenti coitus imaginatione est & ex hoc sequi? Signu? eius ex amplitudine vaſori? continentiu? semen est quia plurime accidit hoc semenibus & corporibus humidis & quia corpus debilitat? ex hoc, Curatio effuſionis feminis ex debilitate contentione virtutis est & flebotomia ſi plenitu? do est in corpore, & cauteat a farmacia & mediinis deponentibus vrinā & regatur subtili regiminem. Curatio eius ex abundantia feminis est & abſtineat patens a multitudine cibore? & euacuet semen quandocunque poterit & vtatur ruita & alijs & bibat vinu? vetus subtile, & vta? ito puluere. Et modus eius est. R. balauſt. feminis lactu. portul? feminis canap. qd? dicit? Fahaduag an. 3. iij. & 5. alcanas & rutę feminis plantagis an. 3. i. & 5. teratur totu? & miſeatur & bibat ex eo. 3. i. & 5. ante cibum cum aqua frigida. Alius puluis conferens ad hoc. R. radicu? canarum ſiccaru? mentaſtrimontani uſuſiами ſe minis lactuſe ſemis rutę feminis agni caſti roſ. an. partes equales teratur totu? & accipiat ex eo 3. iij. cum aqua frigida & epithime? liniatur dorfum cum ceroto facio ex oleo roſ. permixto & conquaſtato & aqua frigida & ſucco coriand. & ſucco portula. & lactu. & ſolatri. & confert ad hoc & ligen? laminge plumbeæ ſuper dorfum & confert profraatio herbar? frigida? in domo & maxime pentafilon, & confert ad hoc vſus Fahadag. i. canapis & glandiu? ſiccaru? & cha robarum. Curatio eius ex acuitate & subtilitate ſeminis est & vtatur cibis frigidis vt lactu. lenibus excorticatis &omibus gnibus robub frigi dis ſicut rob de granatis & rob de mirta & rob de agresta & rob de rubeis & rob acetofitatis citri. Curatio eius ex multa imaginatione & tratione mulie? & tactu converſatione ipſar? est & abſtineat ab hmo? i. & vta? lieunijs & labore qm refrenabi? incitatio. Curatio eius ex am plitudine ſemis meatu? est vt accidit feminibus & vtatur omni & excitat & subtilitate caloris, ſicut comedere grana alſeced & canapis & rutam ſiccam ciminu? & ſilia & & emplaſtretur dorfum cum hijs que diximus.

¶ De effuſione feminis in ſomno. Ca. X.

Eſſuio feminis in ſomno accidit ex abundantia feminis vel ex viſione ſpecioſe mulieris in die & conferuatione ipſius in ima ginatione & cù dormerit ſimula? ei in ſomno agere cum ea aut ei qui vſus est coitu & poſtea abſtinet ex defectu mulieris quia eſt in partib? vbi nò reperiunt, vel quia eſt hcenó longis & fidei, aut ppter immunditie honesta? ppter &

expellit natura & ei graue eſt in hora ſomni, & plurime ſupuenit hoc apud ſomni pfundatio nem ſuper dorfò. Curatio eius eſt & nò iaceat ſupine & linian? coxæ & virga cù rebus frigidis vt portu. iuſ quiamo folatro lactu, coriand, humidè & ſimilibus. Et ſint cibi eius portu? lactu. cucur. citro? mel? alcara pruna celi & lenches, & iaceat ſub cul citris frigidis & liniatur virga cù camphora o pio, & proſtenèn? in terra p diſte herbe frigide vt diximus. Q2 aſt iuuat ad hoc ſui, pprietate & ego plurles ſum experitus eſt & tangat cù ſiniftro pede virgam ter cù voluerit dormire & nunq? polluer in ſomno.

¶ De defectu coitus. Cap. XI.

D. Eſfectus coitus fit ex duabus cauſis principalibus, ſ. aut ex defectu deſide-rij, aut ex grauitate motus membi. Defectus vero deſiderij fit aut ex debilitate corporis & cibi paucitate, aut ex corporis robore & cibi multitudine. Quâdo vero ex robore corporis & multitudine cibi fit aut paucitate ſe minis & eius priuatione, aut ex ſui congelatò vel ex membri ſiccitate vel frigiditate, aut ex diu turna abſtinentia coitus, aut ex aliqua cauſa ani mali vt trifticia & ſuſpirijs, & vſu caſtitatis vel exceſſu delectationis ad ſollam quam diligit, aut exceſſu odij. Paucitas vero feminis & eius priuatio fit aut ex ſiccitate aut ex frigiditate aut ex ambabus ſimul. Grauitas motus membri prouenit ex cauſis iam diſtis in ſuo loco. Signu? de fecſus cœundi ex debilitate corporis eſt ſicctas corporis euſi q[ui] debilitas, citrinitas coloris, paucus cibus cum malitia digeſtionis. Signu? eius ex paucitas ſemis & ex ſiccitate eſt modicus ſui exitus in hora coit? Signu? eius ex frigiditate eſt multus eius exitus in hora coitus ſed cù difficul tate. Signu? ei q[ui] ex ſiccitate & frigiditate ſimul eſ paucitas ſemis & ex ſiccitate ſefficultas & pau citas carnis & ſanguis. Signu? eius ex cōgelatòe ſemis & ſue paucitate mordicato? is eſt caſu deſiderij veneris & exitus ſeminis in hora coitus ſpilſus condempſatus & multus. Signum eius ex diuturna coitus abſtinentia & ex triftiujs & ex ſuſpirijs & timoris eſt & patiens refert & & ex huiusmodi manifeſtat. Signa plenitudinis & indigentie coitus ſunt pceptio grauaitatis dorfì & coxarit & fortem dolorem teſticulo? calorem & pruritù in locis genitalibus, & guttatio ſpermatis euſi q[ui] multa effuſio & malitia diſpoſitionis & ſequitur eum deſignatio cibi & grauitas motus & piſgica operandi, & poſſibile apparere aliquibus fantasias inter oculos & ca pitis vertiginem, & cum exercuerit coitù & euacuatum fuerit ſemen coitus omnia huiusmodi accidentia recedunt.

Sig. ex frequèt coitus i. imaginati one

Cura ex debilita, cōtētiae virtutis Cura ex ſemi sabidantia

Puluis

Puluis alius

Cura ex acuitate & subtili tate ſemis

Cura ex multa in magina.

Cura ex plitudine ſeminis meatu?

Eſſuio. ſeis i ſom no cauſæ

Cura

Sup. fitio.

Defectus coit? du? b? fit de cauſis

St. ex de bilitate corporis. St. ex ſat paucitate & ex ſic citate. Sig. ex fit gilditate. Sig. ex ſic citate & frigidia. St. ex cō gelatione ſeminis. Sig. ex lō ga coitus abſtinentia. Sig. plen ru. dinis & indigenti coitus.

Alf. Bar. iij.

I for. XCVII

Sig. iuua
menti
coitus

De lignis tuam enti coitus. Cap. XII
Serna tuam enti coitus cum eſt oportunus
ſunt φ exilatq. quis ianus in ſuis membris
principalibus, l. cerebro corde & epate &
complexi te ticulo & ſuor calida & humida,
& conferre ei in cuius corpe & teſticulis congre-
gata eſt quantitas ſlegmatis ſo in excellu & qſ
tit virtus talib ſlegmatico fortis & ei in cuius
corpe oritur vapor fumolus medicaminis &
ex tuam entis ipſus eſt φ frangit crectionem
& ſedat alpatata & iram, & confert ei in q ab-
undat corona nigra & melancolia quæ eſt pmix-
tio rationis & fatuitatis & reſtituit intellectum
& diſſoluit vehementia delecti onis diligens &
confert pollutioni ſomni nocturne & alleuiat
ſuper ſlu itates corpis & parat corpus ad vege a
tionem & confert mori ſui canis rabidi.

De nuncio coitus. Cap. XIII.

Quibus
coitus
nocte

No cet coitus debili corpi & membris
principalibus & in cuius complexione
teſticulo & abundat frigiditas & fiscis
tas ei qui continuo ſvus eſt vino & qui ſvus eſt
labore & difficilibus artibus & qui paſſus eſt
ægritudines in tpe ſui augmenti, & cui accidit
poft coit ſui moſtia & perterrius, aut rigor vel
cafus vici tis, aut ſi fuerat ex conuſciantibus
ab ægritudine vel ſ fabricantibus, & cui accidit
poft ipſum odor ſced idus in ſuo corpore & pa-
tiente tumorem veni rs ei ſonitu, & qui debilis
eit neruis naturaliter vel accidentaliter & exerce
re ipſus poſt longa vigiliā, aut poſt flebotomia
vel balneit, vel poſt exer ſum euacuationis.

Sequitur de rubus coadiuuan-
tibus coitum. Cap. XIII.

Res coi-
ti, pmo-
vens

Res coi-
ti, pmo-
vens
R
es coi-
ti, pmo-
vens
Es coadiuantes coitūt ſunt cibus &
potus cujus cqualitate & frequens cogi
tatio in ipſo, & aspectus mulieris di-
lecte & maxime nutde excloſu corde a trifțijs
& ſuſpirijs, & puo catio ad leſticias & cantica &
narratio parabola & fabula, & rilu & ta
cus mulieris & ſuſto eiuſ lingue & morſus
eius manus & tactus fexus ipſus.

De horis eligendis ad coitūt. Cap. XV

Tempus
coit ma-
gis elec-
tiis

Tempora eligenda & bona ad coitūt ſunt
φ nō fiat in hora multe plenitudinis nō
multe inanitionis, & φ non ſit valde ca
lius, nec valde frigidus, nec hūidus nec ficeus,
Et ſt errauerit in opere coitus erit eiuſ error mi
nor cu ſuerit calidus & frigidus, & repletus mi
no & euacuatus, & humidus minor & ficeus,
& exercere ipſum ante ſomnī minus errabit
poſt ſomnī. Tempus vero veris eſt optimu te
poru ad exercendu ipſum & maxime cupienti-
bus generare filios. Hyems vero contrario mo
do ſe habet. Et interrogatus quidam ſapiens de

tempore coitus dixit qn cupis debilitare ſuſ cor
pus tunc eſt tempus vtile. Difpoitio bona in
ipſo exercitio coitus & que vſitata eſt apud cōs
homines eſt agere cu muliere ſaente ſup dorſo
& extenſis cruribus, reliquē vero dispoſitiones
ſunt malè. Cibi simplices conferentes coitus ſut
omnis cibus calidus & humidus cù cqualitate
vt cicer & lac recentes carnes paruo: animali
vitella ouor paruo: cocta in aqua media co-
ctione teſticuli gallo: & paſſer & earum ce-
rebra, vuæ, ficus, nuces, amigda, grana pini lu
pini ſabe rapæ paſtinae & iparagi. Ex cibis au
tem compoſitis ſunt ſerculu qd dicit alhabays
i. pulmentu de frumento cu lacte & ſercula car
nium cocta in aqua que dicitur aſpida bagit &
ſercula columbar, gallinar, pinguin & vinum
bonu limphatu & ſimilia. Medicinæ simplices
iuuanbes coitūt ſunt alaſcancor & precīpue eiu
vmbelicus ſecacul radix herbè que nominat: te-
ticuli vulpis ſemen iparagi & anilii zinzi, cella
aluerat, i. cepa, dactili ſemen alratha ſemen pa
lactac, hortulanæ alhanam alhaz aſtr ſemen vr
tice & albrutidi gubā hehen galanga arſenu ra-
dix lilij albi radix calotia, i. radix herbè que co-
medi vlira marc frixa vel elixata calida grana
alcachnag, i. ſal latri majoris & ſimilia. Medicinæ
vro cōpolit, ſunt moraba de ſacacul & mora
ba nuc, ac electuariu de anifo & electuariu de
medullis fructu & alie p[er]ſō coſpoſiōs ſcripte
in ſuo loco. Curatio delectus coitus ex debita
re corporis eſt confortare corpus cu vſu cibore
& electuariu p[re]dicato & abundare illis vſu
vini odoriferi & ſomno & quicere a coitu &
a ſabore corporali & animali quouſque redeat
corpus ad ſuſita ſanitatis, deinde exerceat ſe
leſticia & cantis & ſabore tempato administra
hoc cliftere. Cliftere addens in coitūt & calefaci-
ens corpus, acipfatur caput vnius arietis anici
li & eius teſticuli & de radic e ſue cauſe dicerum
& frumenti contuor: an. pugillum, i. paſtina-
carum recentu in ſuo tempore rapar: an. fru-
ſtra, v. ad modu digito: congregant omnia
in olla noua & apponatur ibimul um de aqua
vt omnia ſint bene cooperta & collocatur olla
in medio furni & cooperta bene donec bene co
quantur, poſtea vero educa & coletur de pina-
guedine eius, 3. i. & de iure lib. 5. olei nuc. 3.5,
milceat totu bene & clifterizem cum eo in ho-
ra dormito is & dormiat ſup ipſum & hoc fad
at vna ſeptimana in vno menſe in eius principio
medio & in fine, & cauca t ab omni qd laborem
inſert & alleuietur a potu aque frigidæ & bis-
bat vinum & multiplicet ſomn quoniam eſt
mirabile & vtatur bono pane mundo cum in-
ſra ſcripto ſerculo. Modus ſerculi nutriens cor

Dipso co
itus l. cne
ita

Cibi ſim
plices co-
ſentens

Cibi cō-
poli

Medicæ
ſimplices

Medicæ
coſolicæ

Cura des
ſe cutus co
itus ex
debilita-
te corporis

Cliftiere

Sancti
ris
dictum

Liber Practice

Perculum
in coitī
addens

Eleuari
ummedul
larum fru
anum

Trocſiſ

Cura ex
defectu
& pauci
tareſeis

Cura ex
frigida.

Cura ex
frigida.
& ſiccas
telμul

Cura ex
tranquilli
tate
Cura ex
lōgo tem
pore

pus & addens in coitu & impinguans, accipian
tur pulli cornicī nutriti cū ciceribus & fabis &
lubia & faſolis, & incidenſ & abluanſ & po-
nantur in olla cum ciceribus contuſis & cepis
inciliſ & pinguedine triu pulioru cornicum co
quatur in aqua, poſtea aromatizeſ cū ſale zin
zib, darſen pipare & aniſo, & ſi diligit dulce po-
natur in olla parum zuccari & effundač bro-
dium ſup micas panis de ſimila cū modico fas
lis eſt enim optimu, & accipiat omni die de ele-
ctuario medullē fructuum. Modus electuarij
medullarū fructuui addētis in coitu, R. amigd.
excorticata, dul, auellana, nucī fructus pini
granor, alcezelem granu alcala, i. lapidis pre-
gnantis humiditatis intus granu q. ſonat & gra
norum alcaz in a, partem, i. zinzi, piperis lon
ginermollech, i. folium a, quartā partem pe-
nidri quanti ſufficiat ad congregandi omnia,
& accipiat ex eo omni die mane & ſero ad mo-
dum ciceris. Modus trocife, breuis ad addenſi
in coitu, accipiatur ex ciceribus quantuuis in a-
qua quouſa tumefcat, deinde fricent in patella
cu butyro vaccino ſuauiter vt nō uratur, dein
deterantur & cribellenſ & accipiatur de farina
ipſorū. 3. i. fructus pini mundi. 3. ij. conficianſ
totu cum melle deſpumato, poſtea coquač do-
nec inſpiffenſ, & proiciatur in eo dum eſt cali-
dum de maſſic. & darſen tritis & permiſeatur
bene, & fiant troc. & accipiat ex illis ante cibum
ab vna. 3. vſcp ad. v. iuua ſenim vtime. Curatio
eius ex defectu & paucitate ſeminis qn fuerit
hoc cum corporis robore & ſicitate vaſorui ſe
minis eſt ingredi balneu & ſubmergi in aqua te
pida & abunare cibis humidis & oleribus &
generibus lactis & vino multo limphato & ſu
pifcium recentiſ affato, eſ cepe crudo & gal-
linis & pullis columbinis pinguibus & come-
ſtione dactilo, in lacte inſuor & potu viņi
dulcis & vitellis ouor coctor, media coctione
vſu cibario, pinguium deſcripto, & ſimili.
Curatio defectus coitus ex frigiditate eſt q. ac
cipiat moraba de zinſibere & de pipere longo
& electuariorum de aniſo & ſimilia que dicta
ſunt in ſuo loco. Curatio eius ex frigiditate &
ſicitate ſimul eſt totum id q. diximus in cibis
groſſis calidis & inflatiuis vt olera carnes pin-
gues cum cepis & fercula que dicunſ alharnis
i. pulmentu de frumento & cerebra cometa cū
zinzibere & pipere & ex proprietate cerebra
paſſerum & electuariorum de ſeminibus & ſe-
cacul & paſtinacas dera & fabas & ſimilia. Cu
ratio eius ex tranquillitate ſeminis eiui, q. conge
latione eſt cum omni que calefaciunt ſemen. i.
cum electuaris & chſterijs & vnctionibus &
epithimatibus. Curatio eius ex longo tempore

coitus abſtinentie eſt reſide ad eum paulatim &
accipere id q. confert ei & ex hiſs que diximus,
Curatio eius ex trifſticijs animalibus eſt qd'exclu
dat hoc ab anima cum leſticia & cantis & hiſs
que confortant cor.ſ. ſumigijs aromatibus in
odore & potu. Curatio eius ex odoremulieris
eſt qd'permutetur ad aliam. Curatio vero per
accidentiui ab extra venientiui accipiatur ex ſuo
loco in cirurgia.

Cura ex
trificijs
aliah
Cura ex
odoremu
lieris
Cura ac
cidenſi
ab extra
venienti

TRACTATVS.XXIII.DE TE-
ſticulorum ægritudinibus, continet
Capitula Sedecim.

De egritudinum teſticulorum
enumeratione. Cap. I.

De egritudinibus teſticulorum, que ſunt
xv. i. mutatio complexionis, apāta, vl
cera, emorroyde, ſcilfura, corroſio, in
flatio, grauitas motus, ſpaſmatio, eminentia
alterius teſticulorum, pruritus & ægritudo quæ
nominatur aledia & eius ſpecies & que ab ex-
tra eveniunt vt ſoluto continuitatis.

De malicia complexionis. Cap. II.

Malæ &
plexionis
cauſa
Cura

M
alia complexonis ſit cum humore
& ſine humore vt diximus in plurib
lovis hoſlibro, Et curatio eius eſt vin
cere contrarii cum ſuo contrario. i. calidii cum
frigido, & frigidum cū calido, & humidii cum
ſicco, & ſicci cum humido, & ſic deleriquis.

De apoſtemate teſticulorum. Cap. III.

Apoſtemata ſunt in pelle teſticulorum ex
tra aut in ſubſtantia teſticulorum intu,
& omnia erunt aut ſanguínea, aut co-
lerica, aut ſlegmatica, aut apoſtemata dura &
nígra, aut apoſtemata ex perculſione aut cōtu
ſione. Signu apoſtematis ſanguinis eſt rubedo
aſatis & fortis eius pulſatio. Signu calidi aſa
tis colerici eſt círinitas coloris eius fortis dolor
ſebris & ſitis. Signu duri apoſtematis eſt groſ
ſutíes & durities ſuſcus color priuatio doloris
& qui in longo generát. Signu apoſtematis in
ter teſticulorum ſubſtantiā eſt quia ſenſu videtur
cui ſanitate autis exterioris. Curatio aſatis ſan-
guinei eſt cū flebotomia venę cauſſe pedis que
dicitur ſaſena aut venę basiliſe vel cū apoſtito
ne ventoſa, ſuper dorſum deinde vero vngat
in principio aſatis cum eo q. diuertat humore
& confortet membru, q. accipiatur bolu ar-
menum & alceſal vel tutia vel apacria vel ſan-
dalum rubeu, de quo cū, ipforu inuenerit &
terantur & diſtemperent, cum ſucco ſolari vel
ſemperuiue vel cū aqua roſ. vel accipiat folia
vfag, i. rubi cōis & comburant & diſtemperen
tur cisu eorui cum oleo & ſurpona, loco aſa
tis, & ſinó diuertit aпа per hoc curet cum eo

Alfabaranij.

Ifot.XCVIII

Curæ co-
lerici

Epithi›
ma

Curæ ex
flegmate

Vnguëttü

Curæ du-
torã aпа-
tum
Vnguëttü

Vleræm
tellicæ
cum
frig. et
hûidoræ

Curæ ficæ
corum

φ explicat videlicet q[lipponaç ei farina ordei
diff pata c[ui aqua & melle, & emplastrenct c[ui dia
quilon donec maturet a[pa, & c[ui maturu fuerit
apa & c[ogregata in co putredo curet c[ui vngen
to alnadi diffoluto c[ui oleo roſ. Curatio apatius
colerici eſt φ euacuet colera ru, c[ui infuſione mi
rabol, & ſi p[ibus & epithimec cum eo φ diuer-
tit humorem in principio ſicut diximus. Et ſi
confirmatus eſt dolor & incitatu eſt apa empla
ſtreut c[ui farina ordei & vitello outi affati in mortuio
do nec fiat ad modu vngenti, poſtea accipiat p[iliit
& infundeat in aqua donec fiat viſcolum, dein
miſceat totu cum albumine oui & modico olei
roſ. & c[ui eo vngant a[pa, & ſi congregata fuerit
putredo in a[patate curet c[ui hijs que diximus. Cu
ratio apatis ex flegmate eſt c[ui euacuat œ flegma
tis, poſtea accipiant paſſulę fine nucleis & c[im
num, & terant in aqua & ſuppona[pa, & ac
ciatur ſtercus caprinu & terat & cribelleſ &
fiat ex eo ad modu farinate ſuper ignem & ſup-
pona[pa ati, vel accipiat farina lupinor & con
ficiatur c[ui oleo roſ. & emplastret. Vngenti ad
a[pa virge ex groſſis humoribus. R[ex] fenug, fa-
rinæ faban farinæ cicer camomille an. 3.vi.oli
bani myrthe rubæ c[imini crameni an. 3.i, teran
tur & cribellen & conficiant c[ui ſepo renu ca-
paru & c[era & oleo de kerua, vel diſtempen
cum vitellis ouoru & medulla crurium bouis
& ſirag & vngat c[ui eo virga q[ui eſt mirabile.
Curatio duro[ apatium coler[ ni. eſt c[ui euac-
atione eo. ni, in principio & cauere ab omni q[ui
generat coler[ ni, poſtea ſuppona[ ati hoc
vngenti. R[ex] c[ere citrinæ, 3.vi. ſepi renu caparut
p[inguedinis galline & anſeris & farinæ fenug[.
& ſeminis lini radicis alțee tritæ an. 3.i, & 5. c[os
ficiatur totu c[ui oleo ſirag & emplastret apa, vel
emplastret c[ui vngento & ſi p[ibus. Hee q[de me-
dicinæ opantur in his apatibus in loco & tpe.

De vlceribus. Cap. IIII.

V Lcera fiunt etiæ aut ex h[uioribus cali-
dis & ſiccis, aut ex humoribus frigidis
vt diximus in vlceribus virge. Signu
vlceru calido[ & ſiccor e[ coru ſiccas & paui
citas putredinis. Signu frigidor & humidor
eſt e[contrario eius q[d] diximus. Curatio vlceru
ſiccor e[ ſt ſuppona[ ei cerotu factu de oleo
roſ, & ſi hoc no sufficit ſuppona[ hijs vngentü

fericon vel vngentu egiptiacu[ quouſq[ui mundi-
ficent corruptio, poſtea curetur cum vngento
nigro quouſq[ui ſanetur.

De emorroydibus. Cap. V.

Emorroy
dæ
Cura
Puluſs

E
Morroyde ſunt, φ funde p[uſtulæ, & poſ
ſibule eſt eas penetrare de vna parte ad al-
teram ad ſe inuicem. Et curatio ipſaræ eſt
c[ui]mijs intinctis medicamine egiptaco corro-
ſiuo quouſq[ui] recedat corruptio, poſtea vero te
retur c[ui] vngento alnadi. Puluſis conferens malis
vlceribus & emorroidibus facijs in teſticulis &
carne addita. R[ex] ſymaru æris plumbi vſti farco
colle an. 3.i, ſpum[æ] maris. 3. ii, teran[ &] cribel-
mentur & permifeent & al pergent de eo ſuper
p[uſtulis] quoniam exſiccat emorroydas.

Emorroy
dæ
Cura

Puluſs

De pruritu ſequitur. Cap. VI.

Pruritus fit aut ex humore flegmatico ſal
ſo, aut ex humore colerico. Signu fleg-
matis eſt corroſio c[ui] albedine teſticulor
& iquam[æ] albe ſuper eis & debilitas caloris. Si
gnum colere rub. eſt fortis calor & corroſio c[ui]
incendio. Curatio primi eſt φ accipiat ceruſæ
3.viiij. ſulphuris citrini baurac & ſalis an. 3.i, te
rantur & cribellen & conficiant paulatim c[ui]
fucco apij & forti aceto, & liniatur c[ui] ea virga
& teſticuli & vbicunc fuerit corroſio, & ſiat
hoc in balneo poſt ſudationem. Alij quoq[ui] ad
miſcent in ipſo olei roſ. 3.v, & eſt vltimi iuua-
menti. Curatio eius ex colera ru. eſt φ linia[ &]
hoc linimento. Linimentu conferens corroſio-
ni teſticulor ex colera ru, & maxime q[ui]m fuerit
in ea ſanguis acutus & eſt vltime bonu. R[ex] me
dullæ cruriu bouis. 3. 5. olei roſ. 3. i, ceruſe. 3.vi.
c[æ]re albe acaci[æ] lotæ ſeminis roſ. an. 3. ii, ſiat e[x]
hijs vngentü & vngatur c[ui] eo. Q[ui] ſi pruritus
augmentat in teſticulis & no iuuant in eo medi
cinæ no oportet multu fatigare in ipſo q[ui] egri
tudo p[uenit] vt ſiat in loco illo baras vel corru-
ptio, & tunc oportet φ mundiſicæ corpus, po
ſtea cauterizetur locus pruritus.

Teſticu-
lor, pruri-
tus cauſa,
ſi, ſlegma
tis
S[ic]o. ro.
Curæ fle-
gmati

Cura coo
leræ ru.

linimètü

De ſciffura. Cap. VII.

A[us]a faciens ſciffuræ & pruritü eadem
eſt vngentü vltimi iuuanenti failuræ &
pruritui. R[ex] maſtic. eſtarir. v. medullæ
cruriu bouis c[æ]re albe olei roſ. an. 3.xviij, p[in]
guedinis anatis. 3.xii, terat maſtix & miſceat c[ui]
oleo roſ. & ſiat vngentü & vngat c[ui] eo, vel ac-
cipiat guma p[ini] & miſceat c[ui] oleo ro. & vi-
tello oui affati & cum hijs que dicemus de me-
dicina cum adiutorio dei.

Vngue[t]
vltimi[]n
ſciffina et
pruritu

De tumore teſticulor. Cap. VIII.

Tumor teſticulo[]r. fit aut ex ydropil[us], aut ex crepatura abſt[que] paſſione epatis, ſed ac cidit ei tumor tantur: fit aſt[ut] aut ex vento ſitaubus calidis. & ſubtilibus, aut ex ventoſita

Tumor is
testiculo,
rumcauſa

t iij

Liber Practice

S. ex subtili vapore.
S. fumi.
frigidi et grossi

Cura ex subtili fumio.
Cura ex fumo grosso.

tibus frigidis & grossis. Signu tumoris ex subtili vapore eſt 4a ſentit loco ſubtilem calorem & qn̄ premitur digito intrat faciliter & poſtea cito redit. Signu fumi frigidi & grossi eſt quia no ſentit in loco calorem & qn̄ premi digitis no ſo facili ingredi nec cito redit & locus eſt al bus. Curatio tumoris ex ſubtili fumo eſt 4 vnagatur locus cū aloe & memitha, teran̄ & conſtan̄i cum aceto & recedit inflato, vel ſupponā ei farina fabarui cū milchateg. i, rapa. Curatio eius ex fumo grosso eſt 4 accipiai prafiui humidī & teratur & frigant cū ſepo aut piniguedine, & ſuperponā tumori, vel accipiant patiulė fine nucleis ciminu fabe excorticate & cocte an, partem. i. teratur totū cū oleo roſ. & emplastret cū eo locus inflationis, & ſi hoc non ſufficit ad remouendū eam ſumat patiens ex co poſitione pillulari bdellij, aut accipiat ex electuarijs calidis diffolutujs ventolitatuſ ficut eſt electuarium de anio & electuarium de cimino & electuarium de lechaznaya.

De gravitate motus teſticulorum. Ca. IX.

grauitati motu teſticulorum. Ca. IX.

Grauitas motus teſticulorum fit ex humiditate diſtempata madefaciente cordas cōtinentes ipſos. Curatio eius eſt 4 co quan̄ galle miſta & capita granato cum vī no & ſupponā loco, & adminitret hic puluis Puluis ad grauedinem motus teſticulorum. R. ra didis lilij ceruſa acacī fucci taratit corticui fructus pini obliant an. 3. iij. galla. xli. nīero te-rantur omnia bene & aspergant ſup teſticulos poſtq[ui]s abluti fuerint cum vino veteri.

De Spafimo teſticulorum. Cap. X.

Spafimi teſticulorum. nī modus.
Cura

Spafmus teſticulorum fit aut malicia complexionis frigidæ, aut ex malicia complexio nis calide & ficcæ, aut ex apate generato in ipſis, aut ex opatione manus. Et curatio eius eſt 4 vngatur cū oleis mundiſticuſis & oleo ſiſa mino vel viol. & pinguedine gallinæ & oleo de kyri & ſimilibus & ſupponā eis cerotū factū de ſirag, poſtq[ui]s abluitur cū aqua ca. in qua cocte ſint fenug. melliloti violæ & altea & tunc re dibunt teſticuli ad ſuum ſtatum.

De ſupeminentia alterius teſticuli. Ca. XI.

Supeminenti aliterius teſticuli. Ca. XI.

Vpereminentia alterius teſticuli accidit ex cogelatione naturalī ſpiritualī & ipſorom defectu ab opatione manuali. Et curatio eius eſt 4 ingrediatur patiens balneū ſex diebus continuis, deinde intronitata virge arundo ſub tilis & concata de argento & inſuffletur fortiſ cum ore donec infletur veſica & per hoc deſen det teſticulus tunc.

TRACTATVS.XXIIIIDECRE- patura duo comprehendens capitula.

De crepaturæ. Capitulum. I.

Repatura eſt repletio veſicæ & noſatur alebra vſaluala & ſit ſex de cauſis ex aſt & vētoſitatibus & intefinis & ſepo q[ui]s cooperit ventrem ex carne & ex inflat OE venaræ.

crepatura
ſexde cau-
fis ſit

crurui, q[ui]s prouenit ex aqua & ventolitatibus & intefinis & ſepo fit ex humiditatibus q[ui]s maſſed faciunt & imprimunt meatus euſtes ad intè ſtina, & hoc plurime accidit pueris, p[er]pter eor[u]t humiditatem & nimiuſ fleſt, aut ex inſitione p[ă]niculi extenſi ſuperventrem & deſcentenis ad inteftina, & accidit hoc ex multis cauſis, aut ex graui pondere elevato & maxime ſup plenitu dien, aut ex forti tuſſi, aut ex fortib[us] vodfera tionibus, vel ex coitu ſuper faturitate, aut ex ſal tu vel perculſione. Signu crepaturæ aquoſe eſt gravitas teſticulorum & fortis inflatio cum p[au] citate vrinæ & ingroſſatur valde, & q[ui]s accipit ſpina vel acus & impingitur inflatio donec oc- cultatur intus & extrahatur cu[que] ſuauitate & t[ur]e incipiet aqua exire, & ſi no exibit aqua ſed ſan- guis ſignu eſt 4 ægritudo non eſt cauſa aque. Signu eius ex ventolitatibus eſt eor[u]t leuitas, & q[ui]s vis eos convertere deſacili ſonuerunt cu[que] ſo nitu. Signu eius ex intefinis ex ſepo eſt quia q[ui]s p[er]mitur cu[que] manu & vis eos convertere ad ſu[n]t loci cum diſicultate ſonuerunt ab ſonitu niſi ſorte fuerint ventolitates in intefinis. Signu eius ex carne eſt quia ſenſu perdpit & q[ui]s pun- gitur cum acu cum diſicultate ſubintrat & egre ditur tantum ſanguis niger.

Si, crepaturæ
curæ aſſa

Sig. ex v. toſitaturib[us]

Sig. ex in teſtiniseq. ſepo.
Sig. ex
came.

De curatoſe ſpecieru crepaturæ. Ca. II.

Go nunc vidu inter medicinas quas opa- tus & expertus ſum, nec in hijs qu[ue] ſeru- p[er]unt & narraueru[n]t nobileſ & exaltat & acu i vi in arte medicinæ aliquem ſuffeſſe in curatione hmoſ cgritudinis, poſtq[ui]s peruenit ad ſu[n]t atu[n]i niſi cu[que] ſerro & opatione manuali, vt determinauimus in ſuo loco & hoc periculo moſtimo, Sed cum fuerit crepaturæ modica & in corporibus que ſunt in t[he] vegetationis vt p[uer]or[u] curanū cum hijs qu[ue] poſt hec dicem. Q[ui]s auſt hæc ægritudo conſtititerit in viſis & per ſectum in annis ſtudiu[n] curationis & ſollidiu[n]nis ipſorum ſit in longo t[he] iaceat patiens & convertaſt ſepum aut intefinu[n] ad ſu[n]t locum ſi poſiſible eſt, deinde ligentur bene & ſapienter & p[h]ibeatur ab omni motu ſoni[que] & excesſu & p[er]p[rie] eius motu coitus & forti tuſſi & v[oc]iſera tionibus & plenitudine cibi & potuſis & maxime ab his q[ui]s reſtringu[n]t ventrem & a cibis grossis & inflatiuſis & g[ni]bus leguminis & h[ui]dis fructibus & nullo modo poſt faturat[em] abimo ueatur, poſtea vero continuet iacere ſup d[or]ſu[n]t.

Curatioſi
crepaturæ
modus

Altsbaranij.

fol. XCIX

Cura cre-
patur re-
centris in
puero par-
uo

Et quando oportet eum furgere nō furgat fus-
bito, fed poſt q[ui] poſuerit manu ſua ſuper lectū
& ipſum apud interius repreſentet, & vtatur ci
bis lenientibus ventrem & ſpeciebus diffolucu-
tibus ventoſitates & electuarium calidis vt electu
ario de ſeminibus & electuarium de piperibus &
ſechaznaya & athanasia, & confectione de la-
cta & ſirupo radicu & tyriaca alfaroc & ſimi-
litibus, & compositionibus pillular[em] de ſerapino
& pillular[em] de bdellio & ſimilibus. Curatio ve
ro crepatur quādo fuerit recens in puero par-
uo eſt q[ui] abluatur locus cum aqua maris vel cū
aqua ſalſa, vel accipian[em] cortices granator[em] aut
galle & coquatur in aqua aut in vino pontico
& omni tempore abluatur cū eo locus & liget
locus crepatur poſt conversionem q[ui] deſen-
dit de inteftinis vel de panniculo pingui qui di-
citur alcarab cū plumbo conceuo, ſapienter ſa-
cto cum bono ligamine q[ui] notum eſt apud plu
res homines, & hominu ſuper ligaturam p[ix] li
queſacta & extenſa ſuper pannu vel colla de co-
rijs vel colla de alfemech liquefactum & exten-
fum ſuper panno & loco ſuperponatur, & nō
ſoluatur ligatura nifi ſemel q[ui] dies & ſic.x
in.x. dies & poſtea reducatur emplaſtru[em] ſi decti
nauerit ab eo, & ſit puer patiens iacens ſupr. le-
cto.xxx.aut.xl, diebus & p[er]fretetur ab omni-
bus q[ui] diximus a labore, ſi p[er]titudine & rela-
quis motibus, & cū hoc regimine poſlibile eſt
curati, & ſi hoc nō ſufficit impoſlibile eſt cura-
ri ſine cauterio & operatione manus vt dicturi
ſumus in ſuo loco. Emplaſtru ad crepaturam
factam ex ventoſitaribus aut ex deſenſu inte-
ſtinorum ad teſticulos. Ke maſtic. c[liber]anı col-
la corij ſarccollqe an, partem, i. terantur medi-
cinę p[er]ter colla corij q[ui] ſinfundant[em] in vino quo
utq[ui] diffoluatur & conficant[em] medicinę tritę cū
illo vino bene & emplaſtretur locus ſuperpo-
natur emplaſtro totum, & quando exſiccatum
fuerit emplaſtru ligetur cum ligatura q[ui] dixi-
mus vel cum plumbo.

Emplaſtr.

¶TRACTATVS.XXV.DE MATRI-
cis morb[ic]n, in duas diuiditur ſectiones, qua
rum prima in ſe continet, xix. capitula.

¶ De egritudinum matricis enu
mératione. Capitulum. I.

D E egritudinibus matrici[rum] mulier[em] que funt, xlvi. f. malicia complexionis, calix durū, & apoſtema q[ui] d[ic]itur alſartan. i. cancer exiſtus matricis extra, declinatio eius, inuerſio eius, tumour, vlcera que dicunt al dubayla, coroſio, emorroyde ſcillura, a[pa] qa[d] d[ic]i[em] alcabal effuſio humoru, odor ſoſtidus, grauitas motu

paſſio molaris, oppilatio, priuatio, concep[ti]ur,
iterilitas, abortio embricis interius embricnis
in vtero, ac c[it]uita c[ot]ingentia p[ignant]ub s[inc]opis
ſigna p[ignato]is; ſigna maſculorum, ſigna ſœmina
rum, diſticultas partus regimen circa i[ps] parien
di, retentio exiſtus ſecundi[em], ſuffocatio matri-
cis, effuſio ſeminis, deſiderium coitus, retentio
menſtruorum, cautela ab errore medi[ci]n in produ
cendo mentrua, exceſſus fluxus ſanguinis, alra
dha q[ui] eſt oppilatio vulu[em], venter qui eſt addi-
tio carnis in vulua ita q[ui] in aliquibus crescit val
de. Et quidam antiqui dixerut q[ui] h[mo]i carnem
intantu eſt poſſible crescere ita q[ui] aliqui sper-
matizant cum ea vt mares & agunt c[ui] alij[s] mu
lieribus, & paſſio q[ui] d[ic]itur alcab, & eſt etiam
caro addita in vulua, & paſſio q[ui] d[ic]i[em] alcar-
thi, & generatio embrionis mortui, et concep[ti]us
ſuper concep[ti]u & vlcus ſuperueniens in tempo
re partus.

¶ Sequitur de malicia complexio
nis. Capitulum. II.

M Alicia complexionis ſit cum humore
vel ſine humore, & ſi malicia comple-
exionis eſt modica ſtude rectificare co-
plexionem cum eius contrario ſicut dictum eſt
& excedit ita q[ui] cauſatur ex ea priuatio conce-
pus vel alie ſegritudines.

Mala c[it]o
plexio
Cura

¶ De apoſtemate matricis. Cap. III.

Alidū apoſtema genera[em] in matrice plus
ribus ex cauſis, aut ex retentione matricis
ſtruorū, aut ex abundantia ſeminis, aut
ex forti frigore vel inflacione, aut ex aborſione
embrionis, aut ex frequen[ti] coitu, aut ex diffi-
cultate partus, aut ex intromiſſione naſcalis vel
aliar[em] medicinar[em] qu[ibus] vſa fuerit mulier, aut
ex medicatione abſteriſuis, aut expeſſione ma-
tricis, aut ex humoribus effuſis a corpore. Si-
gnum calidi apoſtematis vnuerſaliter ſut ſebris
acuta ſicut ſebris ap[at]is cerebri que d[ic]itur bit-
sen dolor capitis & muſculi oculi, grauitates
oculo[em] grauitas, grauitas motus brachio[em] &
digito[em], corruptio ſtomachi, inuerſio oris ma-
tricis, & pulſus eſt paruus & frequens, & ſi fu-
erit a[pa] calidū remiſſum nō erit fortiſcolor ma-
tricis, ſed ſi fuerit magnu erit dolor forti. Et ſi
ſenſerit mulier dolorem per totu[rum] corpus matri
cis significa[em] cum a[pa] & occupat ipſam, & q[ui]
ſentit dolorem in aliqua parte ipſius significa[em]
q[ui] apoſtema eſt in illa parte doloris. Signu[em] apo-
ſtematis exiſtentiſis in poſterioribus matricis eſt
p[re]ceptio doloris in dorſo & retentio natur[em] ex
hoc q[ui] accidit ſtrictura intefinore. Signu[em] apo-
ſtematis in anteriori parte matricis eſt p[re]ceptio
doloris in fine ventris & in p[ec]utine & guttatio
vrine aut eius retentio ex eo q[ui] aduenit ſtrictu-

Calidi
ap[at]is ma-
tricis c[it]a

Sig. cali.
ap[at]is

Si. ap[at]is
i poſterio
n parte
Si. i ante
niori p[re]
doloris in fine ventris & in p[ec]utine & guttatio
vrine aut eius retentio ex eo q[ui] aduenit ſtrictu-

t iij

Liber Practice

Sig. i fine
matricis

Sig. circa
os matris
cis
Cura cali
di a patis
Pessarii

ra vesice. Et si fuerit a pa in lateribus matricis at
trahitur loca que sunt inter eas & ventrem &
fentitur gravitas in cruribus. Signu a patis in fi-
ne matricis est quia sentit dolorem in vmbilico,
& possibile est lentiri a pa cum tactu manus. Si
gnum a patis circa os matricis est quia dolor sen-
titur circa anu, & qn immittitur digitus in ma-
tricem sentitur grossitios & duricies a patis. Cu
ratio calidi a patis est in principio cù flebotomia
vene basiliæ partis doloris aut safenæ pedis. Et
iam scripserunt sapientes q ilta flebotomia ma-
gis confert in hac passione, & detur ei aqua or-
dei & succu solatri vel cathanag. i. solatri maio-
ris cocti & purificati lib, 5. in qua dissolatur
medulla cali gef. aut decoctione iuiubarui, & epi
thimetur matrix cù oleo qd diuertit humores
f. cum portula ca solatro & semperuia & simi
libus, & poft diem. v. emplastetur cù farina or
dei & femine lini & fenugr, cù aqua & melle in
qua coquatur papaver & modici olei cœmunis
& oportet mulierem in quolibet tpe curationis
federe in aqua decoctionis senug. & feminis li-
ni. Et si calor est fortis fiat liciniu ex pinguedine
galline cù albumine oui & oleo rof. & liniatur
locus doloris cù vngento diaquilon cù duplo
sui olet rof. præter q milceatur cum eis succus
plantaginis & endiue. Et si dolor fuerit fortis
accipiatur de opio sicut granu lentis, & dissol-
uatur cù lacte mulieris & aqua decoctionis fe-
nugr, vel muſcilagine ſeminis citonior. & fiat
ex hijs nafcale qd est ſuppofitorijs cum lana pef
ſarium. i. diſtere bonu. Ad a pa calidu in matrice
& vesica ex quo resultat calor & fortis dolor.
R. muſcilaginis ſeminis piliij ſucci virge paſto
ris & ſucci plantaginis & citruli & portul. &
semperuie. Si omnes inueniunt aut aliqui ipo-
rum & albi, ouor. non affator. an. 3. i. aquæ
ordei. 3. ii. ſief albi in quo ponu[n]t opium. 3. ii.
milceatur totu & accipiatur ex eo. 3. iiij. & fiat
diſtere in matrice & inflituler de eo in vesica qn
est in ea calidum a pa vel fortis calor, & qn fu-
erit maturum a pa curetur cù ſuppofitorijs al-
nati quouſt. perſicatur eius ſanatio.

De duricie matricis, Cap. IIII.

Duricieli
matricis
caufæ

Signa

Duricieli
matricis
caufæ

D
Vtricies matricis fit ad effusionem hu
moris ad matricem, aut, ppter partu,
aut, ppter apoſtema calidu iam ſanatū
& remanente ibi cicatrice, vel ex paſſione, vel
ex cauſa ignota, & plurime ſit duricies circa lo-
cum qui est prope collum matricis, ſed est mi-
nor duricies & ea que ſit in paſſione caneri &
cum remiſſiori dolore & illius. Et ſigni eius est
declinatio matricis ad vnam partem ſed in quan
citatem duriciei, & est duru in taciu cum graui-
tate & malicia motus cururiu & gravitate totius

corporis & pígricia operandi, & si non curatur
cù eo q oportet deueniet ad ydropilism. Cura-
tio eius in principio est cù flebotomia & laxati-
uo tempato, caueat tamen a forti laxatiuo, po-
ſtea vero administrent emplaftra knitiua qd' est
vit accipiat de vngento diaquilon. 3. i. & tantun
dem de oleo de lilio vel ſirag nouo & admini-
stretur, vel accipiat de pinguedine galline vel as-
natis vel de medulla crurii arietis vel bouis &
bdelloi lini & croco & vitellu oui affati & ha-
car albeſar oleu de lilio, & miſceat totu cum vi-
no, & ſedeat patiens in aqua decoctioſis ſenugr.
ſeminis lini camomille mellilo. & cimarui cau-
sium coniunctu[m]vel per ſe, vel accipiantur folia
alteq & terantur cù pinguedine anſeris & gumi
al. amigd. auell. & apoſtemati ſuperponat.

Cura

De duro a pate matricis. Cap. V.

Hoc a pa possibile est fieri in ore matri-
cis, & possibile est fieri in ipſa matrice,
& eſt a pa durum ſicut lapis, & qn eſt
in matrice appellatur ut aliqui antiqui illud mo
lam matricis, aliqui vero dicunt q eſt caro. ſine
forma que generatur in panniculo matricis, &
nascit ad modi embrionis, & ego quidem no
vidi hoc ſed audiui illud. Signu duri a patis eſt
quia mulier extenuat & confrangit corpus eius
& malus color & caſus appetitus cibi, retentio
ſanguis menſtrui, inflatio mamillæ ita eſt iu-
matur eſſe pregnans aut pati ydropilism. Et diſ-
ferentia quidem inter inflaturâ huitus a patis &
inflaturâ ydropilis eſt qn cum cutiti venter
eius cù manu non resultat inde ſonus ſicut ſo-
nus inflature ydropilis timpanitis, & hæ c ægri
tudo no ſuſcipit curatoem in perpetu, & poſ-
fibile eſt aliquas ipfaru habere fluxu menſtruos
rum. Et curatio eius eſt q iaceat mulier in do-
mo valde tenebroſa & no mouea & teneat pe
des elevatos in lecto & continuet ocu & quie-
tem vt non fluant humores & augmenter a pa
ſicut diximus, ab humiditibus ybo ventris cu
retur ſicut curatur paſſio ydropilis.

Aſtatis
duri iu
ma
tricis
et mo
dus

Sig. dur
a patis

Differens
flatio ma-
tricis ex
a pate ab
hydropi.

Cura

De cancro matricis. Cap. VI.

A Poſtema qd dicitur cancer fit ex ma-
trice duobus modis, aut cù vlcreare aut
ſine vlcre. Signu eius eſt quia illud q
eſt circa os matricis eſt duru & no lene & eius
color ab extra eſt ſicut color ſeſis vini declinans
ad rubedinem, & poſsibile eſt declinare ad nigre
dinem, & ſequitur cù hoc fortis dolor in ypo-
condrijs & fine dolore ventris & pectinis & spi-
nalis dorſi, & potest ipſa mulier ipſum tangere
cum manu & applicare medicamen. Signu vlce ſi, vlceris
ris eſt effusio putredinis nigre & ſcetidæ & poſ-
fibile eſt deſluere ab eo aliquid aquoſum albui
vel nigrum, & poſsibile eſt deſluere ex eo ſana

cacer ma-
tricis duo
bus fit
modis
Sig. cacer
circa os
matricis

Alfaharanij.

For.C.

Cura nò
iuerati

Buinem, & vnuerSaliter sunt eius signa sicut signa calidi a patis. Curatio eius anteſch induretur eſt sicut curatio duri a patis tantù, ſed ſi inueteratur nunco ſuſcipit curationem. Curatur aŭt ſicut curatio paffionis molaris cù infuſione da ctilorum coctorù in vino & vitell'ouorù & fa tina ordei torrefa cti & papauere & opio cù co riandro humidò & virga pafforis & enduita & hoc ſuperponat ei in principio, poſtea vero lini atur cum cera & oleo ro. & oleo de mirta cum da ctilis coctis in vino. Antiqui vero concorda uerunt conferre iuua men tù ſua, ppietate a pazi cancoſo ſeces residentes in fundo caldarioe balnei. Si accipiantur & aſentur & terentur & conficiant cum oleo roſ, donec efficiat ad moſum vngenti & emplafrettur locus cum eo. Et confert etiam apoſtemati cancoſo matricis q[ui]ſicetur lamina plumbi in mortario plumbeo cù ſucco portulacæ vel luctuæ vel cù ſucco plijij donec nigrefcat ſuccus & miſceatur cum eo oleu roſ. & vngatur cù eo q[ui]m eſt magni iuua[menti], & confert etiam hoc ſiſſuræ matricis.

Medica-
mè, prie-
tate con-
ferens

¶ De exitu matricis. Cap. VII.

Matricis
exiſpnes
caufæ

E Xitus matricis & eius tranſlatio accidit ex multis cauſis, aut enim ex caſu mulie[ris de loco alto] p[er]t quod ſcindunt p[ell]icule/aut ex p[er]cuffione facta matrici/aut ex ab undantia humorum/aut ex frequenti ſeffione in locis frigidis/aut ſubmerſione in aquam frigidam/aut ex extractione/aut ex ſtrictura par[ut]us embrionis mortui/aut ex forti tristicia & p[aff]ſionibus anime/aut ex abſtinentia cibi ex q[ui] debilitatur corpus & etià matrix. Et accidit hec paſſio mulieribus nuptis quæ receſſerunt a iuventute & cedunt ad diminutionem. Signu[em] exi[tu]s matricis eſt enim tactus & per ceptio eius cù manu & eſt mollis in medio & dolor eſt ſortis cum febre. Curatio eius eſt cum cliftere ad eductionem ſtercus & vrina, poſtea vero p[er]cipiatur: mulieri q[ui]aceat ſuper d[or]ſum, & ſit locus leſt apud nates ſupereminens, & coniungat genua & ſeparet crura, poſtmodi[que] vero accipiatur ſup[er]poſitorium de coto ad modum oris matricis & cooperiatur cum peda panni ſubtilis & inſundatur in ſucco alcort vel taratit mixto cum vino pontico, & intromittatur naſcale in matri cem & impellatur matrix intus & quaſtum c[ui]p[u]descendit & exiſt & reuertatur intus cum ſuauiſtate & non cum violentia quouſt[ur] reiſt to[rum] illud q[ui] extra erat & aperiatur ab extra os matricis cum ſpongia maris inſuſa in aceto & aqua & ſiaceat mulier ſuper eius d[or]ſum coniunctis cruribus adinuicem, deinde ſuperponant tur ventoſe cum igne prope vmbilicum & late-

ſi, exiſt
matricis

Cura

ribus panniculi ventris, & odoret bona aroma
ta & dimittatur lana in matrice vſo[rum] ad tercium
diem, poſtea vero ſedeat in vino nigro pontico
tepido aliquantulum, vel in aqua decoctionis
mirte corticum granatorum ſquinanti ciperi &
ſimiliu[que] terum ſtipticar[que] & emplafretur de fo-
ris in fine ventris cum emplafiro ſacto ex lupi-
nis & da ctilis & farina ordei affati & lentibus
& corticibus granato[rum] cum ſecaniabin vſo[rum] ad
tercium diem, & curatur cum hoc vſo[rum] ad per-
fectionem ſanationis, ſi vero hec nò ſufficiunt
oportet auferri cum manuali operatione.

¶ De inuertiſione matricis. Cap. VIII.

Nuerſo matricis ſit aut ex vlcere preceden
tiaut ex calido apoſtemate lapideo. Et cura
tio eius eſt q[ui] ſedeat mulier in aqua decocti
onis fenugri, al[que] melliloti & camomille vel in
aqua & oleo mixtis & bene conquaſſatis & in-
tromittantur in matricem ſuppoſitoria multa,
& ſi ægriuio antiquatur oportet fumigari cù
aromatibus deſubter, & intromittatur matrici
lana inuoluta in yſopo humida & nitro & gu-
mipini.

Matricis
inuerſiſiſt
cauſa
Cura

¶ De declinatione matricis. Cap. IX.

PO[p]Offibile eſt qua[do]q[ui] declinare matricem a d[ex]tris vel a ſiniftris & ſuperius vel inſerius, & quando declinat matrix ad aliam quan itarum partium non potest ingredi ſe men ad profundi[que] matricis & prohibetur con[cep]tus. Signum declinationis eſt quia cum intro mittitur digitus intus in matricem inuenit[que] ma[tr]ix in parte ad quam declinauit & non inuenit recta. Et curatio eius eſt q[ui] ſedeat mulier in aqua medicinarum molliſcatione vel intromittatur matrici vngentum de p[ing]uſedinibus, & poſtea intromittatur digitus in matricem & converitat eam ad propriu[que] locum aut ſuperponantur ventoſe contra partem declinationis vt attraha tur matrix & reducatur ad locum ſuiu[que], poſtea vero ſedeat mulier in vino decoctionis medicinarum ſtipticarum.

Declina-
tionis ma-
tricis mo-
dus

Sig. decli-
nationis

Cura

¶ De inflatiſione matricis. Cap. X.

Inflatiſio matricis accidit multis ex cauſis, aut ex frigiditate, aut ex caſu, aut ex difficultate partus, aut ex oppilione oris matricis, aut ex ſanguine coagulato oppilante os matricis, & poſſibile eſt eſſe inflatiſionem in collo matricis, & poſſibile eſt eam eſſe prope locum mollem corp[is] matricis, & poſſibile eſt eam eſſe in ore matricis. Signu[em] inflatiſtionis eſt quia apparet apoſtema in p[er]ſtine vel in fine ventris cum ventoſitate egrediente ex ore matricis, & dolor proueniens ad panniculum diu[i]n[si]s inter p[er]dus & ventrem, & proueniens ad oriti[que].

Inflatiſiſa
matricis
cauſæ

Signaum

r iij

Liber Practice

Cura

etum ſtomachi, & locum qui nominat̄ arbiti &
eſt iunſtura que eſt inter coxam & ventrem, &
poſſible eſt tranſſerri venitoſitarem de loco ad
locum, & ſi percutiāt locus eſi manu resultabit
ſonus vt timpani. Curatio eius eſt cum fleboto
mia primo & vngatur matrix eſi oleo rute &
eſdeat in aqua decoctiſis rute mentaliſtri cauſi-
lignee macis eimi apſi & camomille & iulpen
datur ventoſa cū igne ſuper pectine, & ſi totu
hoc nō ſufficit laxetur mulier eſi yera magna,
& intingat obſtetrix digitu ſuſi in oleis calidis
& intromittat eum matrici & mundiſticam
ſanguinem coaguſatū qui eſt ibi adminiſtretur hoc
ſuppoſitoriū, Modus ſuppoſitorij matricis in-
flatiſoni conferentis, Re. ſicui ſicca. 3. i. & 5. ci
mini. 3. iii. baurac. 3. i. fiat ex hijs naſcale & in-
fundaſt in lacte calido & matrici intromitraſt.

¶ De vlceribus matricis, Cap. XI.

Suppofitorium.

Vicera
matricis

plurib[us] ex
caufis ge-
nerantur

Sig. vlce
tris

Curavle
rispurridi
cui calido
apare

V Lcera generant in matrice pluribus ex caufis, aut cū effuſione calidi humo- ris vel exiſtura que aperiſt, vel ex apo-  
ſtemate q[ui] dictur dubayla, vel potu me liſiæ  
aguſt[em], vel ex abortu embrionis, aut ex embrí-  
nemortuo in vtero & putrefacto, & ſit hmōi  
vlcus aut in ore matricis aut in collo eius. Signu-  
vlceris eſt effuſio humoris, dolor & pulſatio  
in matrice cum forti mordicione, & quando  
ſt vlcus in ore matricis poſſible eſt maniſeta-  
tre ad ocuſt[ui] poſt apertión matricis cum in-  
ſtrumento toto quod aperit os matricis, &  
quando vlcus eſt in fundo matricis tunc signu-  
eius eſt quia fluunt ex eo humores niuſ fuerit  
vlcas putridum cum corroſione, & erit color  
humoris niger, ſignat calidū apoſtema ſi fuerit  
modici caloris. Curatio putridi vlceris cū cali-  
do apoſtemate eſt cū adminiſtratione medi-  
narum quas diximus in calido apare, & ſi vlcus  
eſt fordidū oportet et mundiſicare cū aqua ordei  
& mellis aut cum vngento bafilicon & ſirupo  
mell[us]. Et ſi volueris magis mundiſicare ipſum  
accipiatur prafiui c[ui] farina orobi cum melle &  
intromittat matrici & emplaſtreſt cum eis de fo-  
ris. Vngentu conferens ſua pprietate accipiat  
de bono croco & teratur c[ui] lacte mulieris, po-  
ſtea miſceatur c[ui] cera & oleo rol. & pinguedi-  
ne anſeris, & intingatur c[ui] eo lana & matrici in  
tromittat. Et ſi c[ui] hoc fuerit corroſio & vſtio  
& foris dolor effundatur in matricem ſuſcum  
plantaginis & ſolatri & ſuccu endiuiu. In princi-  
pio vero ægritudinis adminiſtrentur ea ſola, in  
fine vero miſceatur c[ui] eis vinu[mi] ponticu aut ace-  
tum. Et ſi corroſio eſt in fine apatis effundatur  
in matricem aqua decoctiſis corticu granatoru  
c[ui] carne ſua rol. ſolio alac[ui] malor[us] citonio-  
fquinanti dimaru alhuſeg & ſumac coniunctim

aut per ſe, & fiat ſuppoſitoriū ex alumine iam,
acac. taratit ex licio vel ex ſtora ce liquidam int-
cta oleo cōmuni, & ingrediatur balneu & ſup-
ponatur ab extra vngentu ad regenerandu car-
nem & consolidandum vlcus in fine ventris &
peſtine. Curatio vero vlceris c[ui] putredine que
ſunt a cauſa embrionis mortui in vtero mu-
lieris nō curatur niſi cum extraſtione ipſius, &
hoc cum operatione manuali.

¶ De apoſtemate. Cap. XII.

A Ldubayla eſt apoſtema in q[ui] eſt liquor acutus comedens q[ui] eſt in eius circuitu iu et eius ſpecies ſunt tres, quia quaedam ſunt que tranſmutant, ali[e] vero in parte tranſmutantur & in parte nō. Signu[n] dubayl[eg] eſt ſebris inflamatio rigor & moleſtia donec maturer, poſtea vero recedunt accidentia. Curatio eius eſt c[ui] eo q[ui] maturet ſicut c[ui] fenug[er] ſamine ſini ſcubus & ſimilibus donec aparietur, poſtea vero curetur cum curatione vlcerum.

¶ De corroſione matricis, Cap. XIII.

C Orroſio eſt vlcus fordidu comedens q[ui] in circuitu eius eſt & fluit ex eo humor putridus & liquor acutus ſubtilis ſoſtus, & nō ceſſat ſic eſſe quouſq[ui] remollit os & corru[p]it illud. Curatio eius eſt c[ui] hijs que diximus in vlcere putrido & q[ui] diximus in iuolo

¶ De emorroydibus. Cap. XIIIII.

E Morroyde que dicunt albaſir eſt infla-
tio venar[is] & poſſibile eſt non inflari, &
quando inflantur fluit ex eis ſanguis mu-
tus, quando vero nō iuſlantur ſi lantur vuſi ni
gris. Signum emorroydar[is] matricis eſt fluxus
ſanguinis ex eis citrinitas coloris faciei & corru-
ptio ſtomachi. Emorroydar[is] vero ali[e] ſunt fa-
ciles, ali[e] vero difficiles & male, ali[e] vero ſunt
multar[is] venar[is]. Signu[n] emorroydar[is] malarum
eſt exiſtus ſanguinis ad moduſeas vini c[ui] forti
dolore, q[ui] ſtimuletur acu. Signu[n] emorroydar[is]
nō malare eſt quia ſunt paucar[is] venar[is] & lan-
guis qui fluit ex eis declinat ad rubedinem ſine
dolore. Signu[n] earum que ſunt in orificio ma-
tricis eſt q[ui]ubeat[em] obstetricem aperire matricem
quoni[n]a nō latebit eam emorroyde / ſi vero ma-
nifeſtatur ſcias eam eſſe in profundo matricis.
Differētia vero inter ſanguinem emorroydar[is]
& ſanguinem menſtru[i]uſt eſt quia ſanguis men-
ſtruus continuat in ſe & non deſinit quouſq[ui]
mundiſicetur mulier. ſanguis vero emorroyd[r] daru[n] quandoq[ui] fluit & quandoq[ui] deſinit, pro
pterrea ex fluxu ſanguinis menſtrui nō macerat
corpus mulieris nec ei color corrumpi[p]. Ex flu-
xu vero emorroydar[is] maceratur corpus mu-
lieris & corrumpi[p]t color eius & fluit ſanguis
cum forti dolore. Sciendum tamen diſ p[er]hmōi

Curavle
ris purridi
cui calido
apare

aldu[b]ay
da tres flut
 species

Signum

Cura

coroſiſonis
matricis
diſcripti

Cura

Emoroyd
daru alba
ſi modus

Signum

Sig. emo
roydaru
malar[us]
Sig. non
malarum
Sig. ſiut
in orificio
matricis

Differunt
ſanguis et
moroida.
& ſanguis
mekiu[n]i

Cura

Allabaranij.

For.CI.

Cura

emorroyde nō sufpiiciit curatōm nifi cù diffi
cultate & labore & vt in pluribus curaſ ſo
φ matrix venenſa eſt & maxime cum exiſtunt
in fundo matricis. Qñ vero exiſtunt in ore ma-
tricis iſpius curatio ipſaſ eſt φ incidanç ſi fer-
ro ſi extra maniſeſtati ſicuit determinatiuſ eſt in
cirurgia, & pdeſt fluxus ſanguis emorroydaſ
retentioni menſtruor, & ſentiet mulier iuua-
mentu per curationem emorroydaſ que ſunt
in ano & ſufcipit ſua curationem ex illis.

¶ De ſaſſura matricis, Cap. XV.

Scilfura matricis, Cap. XV.
caufæ
Signum

Ciffura accidit in matrice ex violentia exit.
Sembrionis in hora partus, aut exitus ſecun
dine, aut ex refiduo menſtruor, vel ex a-
poitemate. Signu scilfure qn eſt ex violètia ex-
fus embrionis eſt qa in principio eius occulta
per vicinitatem doloris ex partu illati, in pcelſu
vero tpis ſenti paulatin & maniſeſta ſaſſu
ſi tangit manu, & poſſible eſt ma nifeſtari hoc
in hora coitus cù aperiſ & apparebit ſaſſura in
circuitu ſuo. Et curatio eius eſt φ nunq, acce-
dat opus cirurgie ſed accipiatutia lota in aqua
dulci & terat cù vitello oui & ſupponat ſciſſu
rē & ſi ſuerit cù ſaſſura putredo fiat vngen.ex
ceruſa & oko ro. & recēti pinguedie & meraſeg

¶ De duris aſſatibus que dicunt

Cura

Signum

Cura

Huiſiōis
huōis cau
ſe ad ma
tricem

Si. ex ſup
abidāria
aliciuſ qæ
tuor hu-
morum

Si. exvſlce
ve fordi-
do

G
enerat hoc apā ex eſſu aut ex emor
roydibus, & fiunt in ore matricis & in
fundo eius. Signu eorū quia ſenſui pa-
tene, vel accipiat mulier ſpeculū de ferro bono
qd diciuie & teneat illud versus matricem, tuc
eu maniſeſtabit apāta ſicuti ſunt ſiue magna ſi
ue parua, ſiue multa ſiue pauca. Et curatio eor-
eſt φ ſupponat eis vngentu basiſicon, vel curet
cui curatione ani, & ſihoc non sufficit oportet
eam inſdi cù ferro vt determinatiuſ eſt.

¶ De effuſione humor, Cap. XVII.

F
Luunt ex matrice humiditates adq. ſae, pue
nientes a corde ad mricem per viā mundi
ficationis, & fit hoc ex aliq humor, qua
tuor qn in corpe abundant, aut ex puſtula vel
vlcere faciente veſtigii in ſubſtantia matricis &
putrefaciente ipſam vnde ſeuic humoris flu-
xus. Signu fluxus ex ſupabundantia alicuius
quatuer humor, eſt q a tingitur ille humor co-
lore illius humoris nam ſi ſuerit flegma erit liqr
ille albus, ſi colera ru. citerinus, ſi colera nig. erit
declinans ad nigredinem, ſi vero ſanguis erit ille
liquor mixtus & ſipis ſanguini. Signu fluxus
ex vlcere fordido & putrido aut ex apate eſt do
for fortis, & quia qd'exit ex eo eſt ſceti dodo-
ris diuſor, color, & eſt eius fluxus frequens
& cōtinuus, malus color faciei, & defectus ap-
ter, & eis mori aduenit ei difficultas an
& tumor oculor, Curatio fluxus

ex aliq quatuor humore ſupabundantiuſ in cor-
pore eſt cù euacuatōe illius hūoris & regimen
to exſlictatiuo corporis, & deſeis in potu ome
φ deponit vrinā vt eſt aſſarū caſſia lig, & apiu
& ſiſia, & fiat ſuppoſitoriu ad ponendu aquā
cu pralſio & eſto albo vel hatranita vel luf con-
ſiunctim aut ſepatim, hec em deponunt multa
aquam, deinceps vero adminiſtrentur ſuppoſi-
toria ſtiptica, ſicut eſt alumen gallē & alac & ſi
milia, & ſuſet in balneo ante cibum & exerceat
motu & laborem & fiant fricatōes & epithima
ta & apponanſ ventoſe & omne φ exſiccat cor
pus ab humiditatibus, & aſſueſcat mulier come
dere grana paſſular, cù granis mirte & agreſtā
ſicca & adminiſtrent licinia ad conſtringendu
menſtrua nō tamen fortia valde. Curatio eius
ex vlcere putrido vel apoſtematibus eſt cù hijs
que ante hoc diximus.

¶ De ſoſtore matricis, Cap. XVIII.

F
Oetor mſicis ſit aut ex raro vſu lotionis
mundificatōe iſpius, aut ex vlceribus pu-
tridis vel emorroidibus, aut ex embrione
mortuo in vtero, aut ex humoriſ b malis deſen
dentibus de corpe. Signu humor, eſt quia non
exiſtunt in mriſe mulieris vlcus nec emorroyde
nec embrio mortuus. Curatio eius eſt p[er] eu
cuationem humoris abundantis in corpe cù ſle
botomia & farmacia, poſtea vtaſ mulier lotōe
in vino ſtiptico & apere in vino decoctōis mir-
te ro. ciperi ſquinanti ſpſicæ caſſielig, & ſi[rum
coniunctim aut ſepatim, & abſtineat ab oſmi di
bo malæ gltilatis & alleis & cepis & porris radi
ce & groſſis carniſ, & caueta a repletoſe cibiſe
nerante alcechā & aſſiduet balneu. Curatio eius
ex emorroydibus eſt ſicut diximus. Curatio et
ca embrionis mortui eſt qd'educaſt de vtero

¶ De grauitatem motus mſicis, Cap. XIX.

G
Rauitas motus colli mſicis qn φ acci-
dit φ nō pōt contrahi nec diſtrahi, & ſi
gnum huius eſt maniſeſtatio ad ſenſi-
eius. Curatio eius e ſi c vſu medicina ſtiptica,
aromatica vt ro. mirre ſquinanti galli maſti.
& ſi[rum, ſi accipianc & inſundant in vino pon
tico & bibat vel coquat in aq & ſi frequent ſe-
deat mulier in ipſa, vel terat & fiat ex eis naſcale
Et nos quidem determinauimus iam hanc cura-
tionem perſecte in exitu matricis.

¶ SEQUITVR SECTIO SECVN-

da, que ſubdiuiditur in cap. xxiiij.

¶ De paffione molari, Cap. I.

H
Æpaſſio vocatur mola eo φ voluit
ſicut lapis molaris & propter eius gra
uitatem, & ipſa quidem eſt humiditas
vilcola vel malus ſanguis congelatus a frigore,
& poſſibile eſt hoc aduenire illi ventus cuitis
diſſolutio prohibetur & augmentatur apud

Cura ex
q[ui]tuor hu-
moribus

Cura ex
vlcere.

Fœtoris
matricis
caufæ
Si, hum.
Cuppter
hūoris es
uacuatio.

Cura ex
emoroy
dibus
Cura cā
embrio -
nis mor-
tui

Grauita o
tis morus
coli ma-
tricis cā
Signum
Cura

Molaris
paſſio

Liber Practice

processum dierum in quibusdam matrici multierum donec estimetur etlepregnantes, & gene ratur etiam ex apostolate accidente in matrice, & nō diffolutur et pmanet & indurat vt la- pis, & possibile est accidere ex priuatione men- struorū & ex aliqua passionū antiqua; & ef- ficitur ad modū cancri. Eſt tamen differentia in ter hanc paſſionem & cantru, qnī hoc apā pa- ritur a muliere vt embro, cancer vero remanet in matrice & nō exit ex ea qd' ſuperuenit ex par tu vt retentio vning & ſiſia, & accidit ei pūctio ſicut pūctio acus, & qnī pducit tps huius pa- ſionis notecit eius conditio qna nō mouet aligd ex vtero mulieris & notecit ex ſui gravitate, & possibile est tranſferre de loco ſuo poſt eius op paſſionem cū manu, & vltimo parit illud mulier cū partus difficultate fruſtruī carnis carens for- ma de qua egreditur ventoſitas. Curatio huius eſt cum flebotomia & laxatiuo & balneo & vſu medicinarum, adminiſtretur in potu aqua decoctionis radicum cum oleo de kerua & ye- rapigra & medicinæ fortes ad deponendum menitrua & compoſitæ que dicunt aldechma & elecuarium cROC magnu & tyriaca quatuor ſpecieru, & ſit cibus eius aqua decoctionis ci cerum & ſercula que dicunt alaſpidbagent & affata & frixæ, & bibat ex compoſitōe que no minatur pillule almatu laxatiu ſepe, & admiſtrentur licinæ & nafcalia fortia in depoſitione vning & bibat rutam cū decoctione fenug ſ. & dactilorum, emplaſtreſt venter cū pannis calidis, & vngatur cū oleo in q coacta ſint ruta, poſt hec vero bibat medicinas ſacientes aborſum, & qnī hoc factu fuerit facile erit ad auferendu hmoi carnem & diffolucre ipſam celeriter.

Differunt
mola ap-
pſa indu
rata & cā
cer matri
cis

Cura

Oppilatio
onis oris
matricis
caufæ
Cura

De oppilatione oris matricis, Cap. II.

O
ppilatio oris matricis eſt coaratio, ſit aſt aut ex vlcere qd'iam consoliſatum eſt & ſanatū eſt, aut ex diuturna reten- tione meſtrui. Et ſignu huius eſt quia patet ſen ſui obſetricis & videt ibi. q. coriſt operiens os matricis & nō reſultat ex eo dolor nec laxio. Cu ratio eius eſt cū omni q lent & cī decoctione fenug ſ. aliee & ſeminis lini ſedendo in ipſa & fa ciendo cū diſtere de eo, & adminiſtreſt cerotum ex oleo ſirag & pinguédine gallinæ aut ex oleo, & ſi cum hijs nō ſoluitur oppilatio nō indige- bit manuali operatione.

Caufæ pri-
uationis
coſceptus

De priuatione conceptus, Cap. III.

P
riuatio conceptus, puenit aut ex corru-
ptione complexionis matricis exceſſu ca-
loris vel frigoris vel humiditatis vel ſim-
plicitatis ſimpliciter vel compoſite, aut ex mul-
tudine humore accidenti matrici, aut ex groſ-
fis ventoſitibus, aut ex debilitate virtutis con-
tentие qd' exiſtit in matrice intus vel ex aliqua

ægritudine, aut ex oppilatione facta in matrice
aut ex retentione meniſtri, aut ppter groſſum
flegma, aut exceſſu carnis vel pinguédinis cor-
poris mulieris, aut ppter humore crudu conti-
nuo generatū qui dictā alcachuia, aut ex longa
abſtinentia coitus, aut ex duro apāte vel alijs a-
poſtematibus, aut ex vlcere exiſtente in matrice
& ſanat & exſicca locus, aut ex ſterilitate viri
vel mulieris, aut ex paſſione teſticulorum viri, aut
ex breuitate coronę virge viri, aut ex ſpaſmo vi
ri & eius breuitate virge vt non poſſit eibere ad
modu ſagittæ, aut ex corruptione ſeminis vt ei
est ſubtile valde, aut pſilium valde, aut frigidi,
aut calidu, aut ex nimia paucitate ſeminis, aut ſi
fuerit cœtidi vel citrini coloris & ſimilia accid-
tia equalitatem tranſ ingredientia, aut exvlceribus
vel puſtulis in virga exiſtentibus, aut ex p[ra]bi-
tione mulieris a coitu, aut ex eo qd' immediate
cito ſurgit poſt coitu, aut ex adequaticne ſemi-
nis vtriſque in malicia, aut exceſſu etatis. Signu
priuationis conceptus ex caſu caloris matricis
eſt rubedo faciei aut eius citrinitas qnī calor ab-
undat pulſatio fortis venar & ſanguis mar-
ſtrui eſt citrinus aut niger adultus. Signu excel
ſus frigiditatis eſt declinatio coloris ad citrinita
tem vel liuiditatem velviriditatem, debilitas pul-
fationis venar, albedo coloris, & quia ſanguis
menſt, eſt ſubtilis paucus & ad albedinem dedi
nans. Signu exceſſu humiditatis eſt mollities
corpis & eius debilitatio ex modico labore vel
fame cū ſubtilitate vning & eius coloris albedi-
ne & quia taſtus venar eſt mollis & ſuaui.
Signu exceſſus ſiccitate eſt quia mulier ſentie ex
nimia ſiccitate in matrice & duritie quemadmo
dum accidit ſterilibus & cognitio huius ſubtilis
eſt valde & nimis profundi. Signu vero malie
cie complexionis compoſitæ notecant ex ſim-
plicibus. Signu humiditatis que dictā albebal &
afuadua qd'lenit mulier in hora coitus, & poſ
ſibile eſt fluere ex ea humiditas in alijs tpibus.
Signu ventoſitatu groſſaru eſt inflatio pecto-
ris frequenter & quia offendi cibis inflatiuſis,
& quia mulier abortit propter augmentu em-
brionis. Signu debilitatis contentiue virtutis eſt
deſluxus ſeminis poſt coitu frequenter ſine ali-
qua egritudine interpoſita, Signu oppilationis
eſt qd'poſtea dicet. Signu retentionis meniſtri
eſt qd'mulier refert. Signu humoris flegmatici
groſſi eſt manifeſtatio ſrigide complexionis &
quia ſentit mulier humores viſcoſos in matrice.
Signum carnoſitatis aut pinguédinis mulieris
eſt qd'ſenſui manifeſtatur. Signum ſterilitatis
viri aut mulieris eſt quod precipiatur vtri[que] vt
quilibet ſeſſum mingat ſuper radicem laſtu,
& cuius radix prius exſiccata fuerit ab eo eſt
priuatio conceptus, vel prociatur ex ſemine
riſ

riſ

Alfaharawij.

I for, CII.

Sig. pali
onis testi
culorum
viri

Sig. bre
uitatis co
nonæ yge
vel spaf
mi vel vl
ceris &c.

Cura pri
atatioisco
cepus ex
excelluca
liditatis
Cura ex
frigidita
te

Cura ex
hülditate
æ frigiditæ

Cura ex
excellu
ficitaris
Cura ex
ficitatis
malicia
côplexio
nis côpo-
fitæ

Cura ex
hülditate

Cura ex
vêtolica
tibæ grof
lis

vtriusq. in vafe aque & femen cuius aque sup-
natauerit ab eo puenit pruittio conceptus. Sci-
re aŭt vtrù mulier lit isterilis est q. fedeat in fede
pforata cù eft ieniæ & cooperiat circuqua q. cù
pannis & suffumiget cù sand, aut olibano aut
colto, & fi videtur fumus fumigij exultare ore
nô eft isterilis & fpera conceptu, fi vero nô
resultat fumus nô sperabis conceptu, vel accipi-
atur alli & frustratim cōminuatur & in lana
ponatur & in matrice intromittatur & teneat
ifsum vna nocte, in mane vero fi senferit odo-
rem resultantem ex ore scias eam non eſſe isteri-
lem, fi vero nô isterilis. Signu passionis teſticu-
lorum viri eſt manifestio huius ad ſensum. Si
gnum vero breuitatis corone virge vel ſpaſmi
vel gravitatis motus vel keru ſeu puſtularæ in
virga exſistenti, aut ſubtilitatis ſemis vel tenui-
tatis vel ſoctoris eius, aut exſcessu caliditatis vel
frigiditatis totu patet ad ſensum & cætera ſigna
ſimiliter. Curatio priuationis conceptus ex ex-
ceſſu caliditatis eſt q. vtatur omni q. infrigidat
& humeætat vt lactuca portulaca bleata cùur.
citrylis & ſimilibus, & emphaſtreæ veſica & dor
ſum & facies matricis cù ſucco herbare frigida
rum vt ſucco ſemperuiue vel portulaca vel la-
ſauee vel iufquiami vel ſolari & ſimiliæ. Cura
tio eius ex frigiditate cù toto huius regiminis cò-
trario & vti vino forti pulueribus aromatiæa-
tis & cù emphaſtris calidis que dicta ſunt in tra-
atuco coitus. Curatio eius ex humabitate eſt cù
omni q. exſiccat & calefacit corpus ſiue cibo ſi-
ue medicina & emphaſtreæ matrix cù to q. ſtrin
git & exſiccat vt galla folijs mirtæ roſ. ſpica ſqui
nanto & ſimilibus. Curatio ex exceſſu ſiccitatis
dilatio cibi & balnei & generu laſtis & oleorù
humidor & potu vini valde temperati. Cura-
tio eius ex ſiccitatis malicia complexionis côpo-
site q. ſi fuerit ſanguis eſt cù flebotomia, & ſi fu
erit colera laxetur natura cù eo qd'ſibi cùuenit
ſimiliter & flegma purgetur cù laxatiuo & vo
mitu, & ſi colera sigra cum eo qd'ea decet. Cu
ratio eius ex hülditate exſitente in matrice eſt cù
vſu vomitus quouq ex ſſicctetur humiditas &
faciat ſuppoſitoriù cù modico còpolitôis alſe
chaznaya & lana vel accipiat collo q. pars. i.
& farcocolle p. s. i. & ſiat naſcale v. pliciui & ma-
trici intromittat, vel fiat ſuppoſitoriù cù modi-
co cidamis & cimino, vel fiat diſtere cù alijbus
medicinis conſtrici uis & exſiccatiuis q. confor-
tant matricem & exſiccant eam de his que poſt
heç dicemus. Curatio eius ex ventoſtatibæ groſ
ſis eſt q. accipiat aquam decoctionis radicu cù
olio de kerua & electuariu ſeminu & omne q.
ventoſitates expellit, & vngatur matrix cù oleo
aneti vel camomille aut cum oleo coſti & ſimi-

libus, Curatio eius ex debilitate contentiuæ vir
tutis eſt cù diſtere confortante matricem & ex-
ficcante ipſam. Curatio eius ex oppilatione eſt
qd'poſtea dicetur. Curatio eius ex humore ſleg
matico eſt cù compositione eligenda & admini-
ſtratione naſcalis ex compositione ſechaznaya
& intromittat matrici, & accipiat de electuarujs
calidis & ſiccis abis. Curatio eius ex exceſſu car
nis aut pinguedinis mulieris eſt cù laxatione ven
tris & omni q. extenuat corpus. Curatio eius
ex humore crudo eſt q. caueat ab hmoï & recti
ficetur ſtomachus cù hijs que diximus in grigi-
tudinibus ſtomachi. Curatio eius ex longa ab-
ſinentia coitus eſt q. paulatim reducæt ad hoc,
& fiant ea que procurant deſideriù coitus.

¶ De curatione eius cui conceptus eſt
dificilis, Capitulum. IIII.

M  
Vitas medicinas ad hoc antiqui exſp  
ferunt ego tamen nòs ſum expertus, &  
earum ſunt que pprietate operant vt  
dari mulieri in potu de rafura eboris cù melle,  
poſtea agatur cù ea, vel deglutiet mulier teſtut  
los galli albi in hora iugulationis ipſius, & vn-  
gatur matrix cù oleo ballami & vir vngat vir-  
gam & cognoſcat eam ſtatim. Aliud paretur na  
lcale poſt purgationem a menſtruis ex felle co-  
lumbino cù lana & ſtatim cognoſat. Aliud ac  
cipiatur virga leonis & exſiccet & bene teratur  
& bibat ex ea mulier omni die pondus. 3, 1, cum  
vino. Aliud ad hoc, accipiatur coagulù leporis  
& miſceatur cù butyro liquefacio vel cù oleo  
vio p. & fiat ex hijs naſcale & intromittat matri  
ci poſt mundiſcationem a menſtruo & idem ope  
ratur fel leporis vel aſini vel fel p[is]ſis qui diſci-  
fabot, q[ui] acdipt[ur] ex iſtis & miſceatur cù oleo nar  
dino & paraſ ex eis naſcale in matrice poſt mû  
dificationem a menſtruo. Naſcale c[ô]ferens pri  
uatòi c[ô]ceptus, accipiat croci myrhe ſpice pin  
guedinis gallinæ gumini romani olei nard, an, par  
tes equales liquefiat c[er]a & miſceant cù ea me-  
dicinæ & intromittat matrici. Et nòs q[dem] jam  
descripſimus de hmoï medicinis in loco ſuo q[ui]d-  
sufficit. Curatio ex paſſione teſtifico viri eſt  
eu hijs q[ui] diximus in p[cedentibus]. Curatio eius  
ex. nodo radicis corone virge vel ex tela eſt diſ-  
ſolueri nodu ſiue telam cù oleis remoſientibus  
q[ui] diſta ſunt. Curatio eius ex corrupti[æ] c[ô]ple-  
xionis ſeminis & ſui exitu ab eius tpamento eſt  
reducere i[ps]m ad tpamentu cù his que diximus  
de corrupti[æ] c[ô]plexionis. Curatio eius, p[ter]  
festinantiæ ſurrec[ti]o[s] mulieris poſt coitiù eſt q[ui]  
quiæcat mulier in lecto & exſteſlis coxis & capi  
tali dectiui vna hora poſt coitiù & nòs ſurgat ſu  
bito. Curatio eius ex culpa ſemis vtrius q[ui] c[ô]  
uenientis in malicia c[ô]plexionis eſt rectificare il

Cura ex
debilitate
te còtětis
ug yutis
Cura ex
oppilatis
one
Cura ex
hùore fle.
gmatico
Cura ex
cainis &
pinguedi
nis excep-
fu mulie
ris

Cura ex
humore
crudo
Cura ex
longa ab
ſinentia
Medicæ
a appræta
te còcep-
tu facien.

Naſcale

plura alia
naſcalia

Cura ex
paſſione
ticulorum
viri

Cura ex
corruptio
ne ſemis
Cura pro
pter ſeſi
nationem
ſurrec[ti]o[
s] mulie
ris poſt
cuitum

["Liber Practice", "Cura ex\nfeis culpa\nveriulq:", "Sterilita\ntis cauſa\nalia:", "lud cum hijs que diximus & reducere quodlibet ipſorum ad temperamentum.", "Q De ſterilitate. Capitulum. V.", "S. Terilitas contingit eſſevel a víro vel a muſliere preſter caulas p[re]dictas ſed tantú proſprietaſteminis ſiut accidit arboribus non ſerentibus fructu, & antiqui qui multas mediciinas ſcripſerunt ad hoc, quarum experientia n[ō]s peruenit mihi, qua[re] qu[edam] ſuperius ſunt dict[ę] qu[edam] vero a nobis infra dicentur in tractatu de coitu.", "Q De aborſione embrionis. Cap. VI.", "A. Borſio embrionis contingit aut ex cauſa inſtrinſeca aut extrinſeca, Caule inſtrinſec[æ] ſunt ventoſitates multe nat[æ]re in matrice vel exceſſu humiditatis, aut frigiditatis, aut ſiccitatis, vel ſlegma exiſtens in venis maſtrids, aut ſebris contingens mulieri, aut fluxus ventris, aut ſorte tenaſmon, aut fluxus fanguinis multi ex flebotomia vel ex morroydibus. Caufæ vero extrinſecæ ſunt ſicut fortes moſtus & agitationes corporis vt caſus & ſaltus & hijs ſimilæ, vel accidentia animæ vt ira timor & tristatio continua ſubito adueniens, aut exceſſus appetendi aliq[us] q[u]d habere n[ō]s poterſt, aut ex oſlaſtione malory vel ſcetidor[em] odorum. Conſtingit autem aborſio vt in primo ſcundo tercio maneſ ex malis ventoſitatibus, in quarto vero quinto & ſexto vt in pluribus contingit ex humiditate, in ſeptimo vero octauro & nono contingit vt in pluribus ex frigiditate matrici domi nante, & q[ui] ſuperuenit pregnanti paſſio mamillarum ſubito ſignu eſt aborſus embrionis. Signu ventoſitat[ū] eſt inflatio p[ectoris] aut ſinſi ventris & eius tranſlatio de loco ad locum. Si gnum eius ex humiditate eſt quia ſuit humiditas ab eo & quia ipſa refert & manifestatio humíditatis in ſui complexione. Signu eius ex exceſſu frigiditatis eſt quia ſentit hoc in matrice, & quia percipit h[u]uamentu in frigidis c[ui] ſubſtituta[rum] & albedine vrinc. Signu eius ex exceſſu ſic citatis eſt perceptio ſiccitatis intra matricem. Si gnum eius ex groſſo ſlegmate in matrice exiſte eſt ſubtilitas & albedo vrinc & exceſſu frigeris in matrice. Signu eius ex aliqua ægritudine vt ſebre & fluxu ventris vel foru frigore vel exiſtu multi ſanguinis ex flebotomia vel emorroydibus & ſimilibus eſt ex hijs que mulier reſert. Curatio eius ex malis ventoſitatibus eſt q[ui] adminiſtreur mulieri potus decoſtionis radicis c[ui] oleo de kerua, & accipiat de compoſitiune ſerapini & pillulis aſe & ea qu[em] expellunt ventoſitates, vel accipiat ex naſturocio aſſato & ſemine iuniperi & ſemine ap[pi]n. a[ui]zuccari ad pondus omniuſ, ſiat puluſis & accipiat ex eo", "Sig. v[ê]co", "ſitatis", "Sig. ex", "humiditati", "te.", "Sig. ex", "frigiditati", "tis exceſſu", "Sig. ſic", "tatis", "Sig. ex", "groſſo", "ſlegmate", "Sig. ex", "aliq[ua] 5", "gratitudine", "Cura ex", "v[ê]coſita,", "tibus ma", "li:", "cum aqua decoſtionis radicis vel cum aqua teſpida, & confert ad hoc accipere de compoſitione aldechimarta vel ex compoſitione fechaznaye & electuarijs factis cum caſtoreo & zerabed[em]. zedoar & doronids & amos, Curatio eius ex exceſſu humiditatis in toto corpore & maxime c[ui] manifestatione plenitudinis eſt c[ui] multa fusatione in balneo, & poſtea educantur humiditates matricis cum hoc clifſtere. Clifſtere bonum mulieribus quibus ſup[er]uenit ydrophilis non quarto & quinto & ſexto menſe p[ro]pter mul[ā] humiditatem & groſſum ſlegma eſt q[ui] accipiat vna colloquintid. mediocris & perſoretur in ca p[ite] ſuo & extrahatur quicquid eſt intus & impleatur oleo lilij & inuolatur c[ui] paſſa vel c[ui] luto ſapienter & ponatur ſuper ignem carboni & bulliat duabus bullitionibus aut tribus, de n[ō] de coletur oleum & intromittat matrici c[ui] diſteri tepido ita q[ui] n[ō]l remaneat de olco. Et dixerunt ant[iqui] q[ui] hoc confert mulieribus qua[re] conceptio impedi[re] ex frigiditate & humiditate.", "Aldechis\nma. ta.", "Cura ex", "hüdithate", "Clifſtere", "Curatio eius ex frigiditate eſt cum omni q[ui] c[ale] facit. ſe ex p[re]dictis & que dicturi ſumus & q[ui] ad miniftreur mulieri vina calida & omnis c[ibus] calidus & bibat ex hoc medicamine. Modus me ditaminis mulieri aborſenti emb[ri]oni propter frigiditatem. R[ex] ſeminis radic. 3.v, ſeminis eſu c[em] ſeminis cepa[re] acutæ a[n]. 3. i. ſteratur totu[rum] & diſtemperat[em] cum lacte aſine & butyro veteri & bibat ex eo omni die. 3. iiij. Electuariu[m] mulie[rum] q[ui] n[ō]s conſipit propter frigiditatem & prægnanti q[ui] abortis. R[ex] zerabad. i. ze. oar doro ni[n]i caſto[rum], muſe, galliæ aſeſa[rum], carada[n], i. ſo di[rum] gallaræ a[n]. 3. i. zin[zi]b. 3.x. zuccari. 3.xx. te[ra]rantur & diſtemperent[em] cum melle deſpumato & bibat ex eo. 3. iiij. c[ui] aqua calida. Curatio eius ex ſicitate matricis eſt q[ui] ingredia[bat] balnetum & clifterizetur c[ui] rebus lenitiu[m] & facia. nafiale eſt pinguedine anat[ui] & gallina[rum], & comederat iu ra gallina[rum] pinguiu[m] & carnes hedon[em] laſtan tiu[m] & la[re]cens coc[ui]um & h[mo]i[que] corpus impinguant. Curatio eius ex ſlegmate groſſo eſt q[ui] d[ix]imus de caleſatione & diſleriza[ti]cæ ſegmate groſſo. Cura ex", "Cura ex", "f[ri]gida", "te.", "Medi. a.", "men.", "Eledu[rum]", "riu[m]a", "Cura ex\nf[ri]gida\nte.\n\nElectuariu[m] mulie[rum] q[ui] n[ō]s conſipit propter frigiditatem & prægnanti q[ui] abortis. R[ex] zerabad. i. ze. oar doro ni[n]i caſto[rum], muſe, galliæ aſeſa[rum], carada[n], i. ſo di[rum] gallaræ a[n]. 3. i. zin[zi]b. 3.x. zuccari. 3.xx. te[ra]rantur & diſtemperent[em] cum melle deſpumato & bibat ex eo. 3. iiij. c[ui] aqua calida. Curatio eius ex ſicitate matricis eſt q[ui] ingredia[bat] balnetum & clifterizetur c[ui] rebus lenitiu[m] & facia. nafiale eſt pinguedine anat[ui] & gallina[rum], & comederat iu ra gallina[rum] pinguiu[m] & carnes hedon[em] laſtan tiu[m] & la[re]cens coc[ui]um & h[mo]i[que] corpus impinguant. Curatio eius ex ſlegmate groſſo eſt q[ui] d[ix]imus de caleſatione & diſleriza[ti]cæ ſegmate groſſo. Cura ex ſeminis radic. 3.v, ſeminis eſu c[em] ſeminis cepa[re] acutæ a[n]. 3. i. ſteratur totu[rum] & diſtemperat[em] cum lacte aſine & butyro veteri & bibat ex eo omni die. 3. iiij. Electuariu[m] mulie[rum] q[ui] n[ō]s conſipit propter frigiditatem & prægnanti q[ui] abortis. R[ex] zerabad. i. ze. oar doro ni[n]i caſto[rum], muſe, galliæ aſeſa[rum], carada[n], i. ſo di[rum] gallaræ a[n]. 3. i. zin[zi]b. 3.x. zuccari. 3.xx. te[ra]rantur & diſtemperent[em] cum melle deſpumato & bibat ex eo. 3. iiij. c[ui] aqua calida. Curatio eius ex ſicitate matricis eſt q[ui] ingredia[bat] balnetum & clifterizetur c[ui] rebus lenitiu[m] & facia. nafiale eſt pinguedine anat[ui] & gallina[rum], & comederat iu ra gallina[rum] pinguiu[m] & carnes hedon[em] laſtan tiu[m] & la[re]cens coc[ui]um & h[mo]i[que] corpus impinguant. Curatio eius ex ſlegmate groſſo eſt q[ui] d[ix]imus de caleſatione & diſleriza[ti]cæ ſegmate groſſo. Cura ex ſeminis radic. 3.v, ſeminis eſu c[em] ſeminis cepa[re] acutæ a[n]. 3. i. ſteratur totu[rum] & diſtemperat[em] cum lacte aſine & butyro veteri & bibat ex eo omni die. 3. iiij. Electuariu[m] mulie[rum] q[ui] n[ō]s conſipit propter frigiditatem & prægnanti q[ui] abortis. R[ex] zerabad. i. ze. oar doro ni[n]i caſto[rum], muſe, galliæ aſeſa[rum], carada[n], i. ſo di[rum] gallaræ a[n]. 3. i. zin[zi]b. 3.x. zuccari. 3.xx. te[ra]rantur & diſtemperent[em] cum melle deſpumato & bibat ex eo. 3. iiij. c[ui] aqua calida. Curatio eius ex ſicitate matricis eſt q[ui] ingredia[bat] balnetum & clifterizetur c[ui] rebus lenitiu[m] & facia. nafiale eſt pinguedine anat[ui] & gallina[rum], & comederat iu ra gallina[rum] pinguiu[m] & carnes hedon[em] laſtan tiu[m] & la[re]cens coc[ui]um & h[mo]i[que] corpus impinguant. Curatio eius ex ſlegmate groſſo eſt q[ui] d[ix]imus de caleſatione & diſleriza[ti]cæ ſegmate groſſo. Cura ex ſeminis radic. 3.v, ſeminis eſu c[em] ſeminis cepa[re] acutæ a[n]. 3. i. ſteratur totu[rum] & diſtemperat[em] cum lacte aſine & butyro veteri & bibat ex eo omni die. 3. iiij. Electuariu[m] mulie[rum] q[ui] n[ō]s conſipit propter frigiditatem & prægnanti q[ui] abortis. R[ex] zerabad. i. ze. oar doro ni[n]i caſto[rum], muſe, galliæ aſeſa[rum], carada[n], i. ſo di[rum] gallaræ a[n]. 3. i. zin[zi]b. 3.x. zuccari. 3.xx. te[ra]rantur & diſtemperent[em] cum melle deſpumato & bibat ex eo. 3. iiij. c[ui] aqua calida. Curatio eius ex ſicitate matricis eſt q[ui] ingredia[bat] balnetum & clifterizetur c[ui] rebus lenitiu[m] & facia. nafiale eſt pinguedine anat[ui] & gallina[rum], & comederat iu ra gallina[rum] pinguiu[m] & carnes hedon[em] laſtan tiu[m] & la[re]cens coc[ui]um & h[mo]i[que] corpus impinguant. Curatio eius ex ſlegmate groſſo eſt q[ui] d[ix]imus de caleſatione & diſleriza[ti]cæ ſegmate groſſo. Cura ex ſeminis radic. 3.v, ſeminis eſu c[em] ſeminis cepa[re] acutæ a[n]. 3. i. ſteratur totu[rum] & diſtemperat[em] cum lacte aſine & butyro veteri & bibat ex eo omni die. 3. iiij. Electuariu[m] mulie[rum] q[ui] n[ō]s conſipit propter frigiditatem & prægnanti q[ui] abortis. R[ex] zerabad. i. ze. oar doro ni[n]i caſto[rum], muſe, galliæ aſeſa[rum], carada[n], i. ſo di[rum] gallaræ a[n]. 3. i. zin[zi]b. 3.x. zuccari. 3.xx. te[ra]rantur & diſtemperent[em] cum melle deſpumato & bibat ex eo. 3. iiij. c[ui] aqua calida. Curatio eius ex ſicitate matricis eſt q[ui] ingredia[bat] balnetum & clifterizetur c[ui] rebus lenitiu[m] & facia. nafiale eſt pinguedine anat[ui] & gallina[rum], & comederat iu ra gallina[rum] pinguiu[m] & carnes hedon[em] laſtan tiu[m] & la[re]cens coc[ui]um & h[mo]i[que] corpus impinguant. Curatio eius ex ſlegmate groſſo eſt q[ui] d[ix]imus de caleſatione & diſleriza[ti]cæ ſegmate groſſo. Cura ex ſeminis radic. 3.v, ſeminis eſu c[em] ſeminis cepa[re] acutæ a[n]. 3. i. ſteratur totu[rum] & diſtemperat[em] cum lacte aſine & butyro veteri & bibat ex eo omni die. 3. iiij. Electuariu[m] mulie[rum] q[ui] n[ō]s conſipit propter frigiditatem & prægnanti q[ui] abortis. R[ex] zerabad. i. ze. oar doro ni[n]i caſto[rum], muſe, galliæ aſeſa[rum], carada[n], i. ſo di[rum] gallaræ a[n]. 3. i. zin[zi]b. 3.x. zuccari. 3.xx. te[ra]rantur & diſtemperent[em] cum melle deſpumato & bibat ex eo. 3. iiij. c[ui] aqua calida. Curatio eius ex ſicitate matricis eſt q[ui] ingredia[bat] balnetum & clifterizetur c[ui] rebus lenitiu[m] & facia. nafiale eſt pinguedine anat[ui] & gallina[rum], & comederat iu ra gallina[rum] pinguiu[m] & carnes hedon[em] laſtan tiu[m] & la[re]cens coc[ui]um & h[mo]i[que] corpus impinguant. Curatio eius ex ſlegmate groſſo eſt q[ui] d[ix]imus de caleſatione & diſleriza[ti]cæ ſegmate groſſo. Cura ex ſeminis radic. 3.v, ſ

Altabarauij.

fot.XCIII

¶De morte embrionis, Cap. VII.

Caufæ morris embriœs

Aufœ mortis embrionis sunt vt in pluri bus ab extra sicut caſus percuſio fortis. Motus excedens, euacuatio ſanguis aut laxandi, aut ſumptio medicinæ venenoſæ, aut defectus nutrimenti, aut excellus coloris vel frì goris, aut alioq accidentia animæ ſubito influgentia ſicut timor fortis & tristitcia, aut accidit ex ap petitu alicuius rei cometibilibis quam nò potest habere mulier, aut ex olſactione malorù & ſœtidorù odorù & maxime diu in vale retentio. Signa huius qd'apparet mulieri refert. Et cura tio eius ſt cauere ab hmoï quantù potest & ad minitretur hic puluis, Puluis qui dicti ptectio embrionis expellens ventolitates pregnantiù & confingens ventrem. R. caſt. nuc. muſ. zeræ bad. i. zedoar ûn. 3. v. amœs femis apj ûn. 3. i. feminis iuſquiati albi margar. ûn. 3. 7. zuccari tabarzed ad pondus oïm teranò omnia & fiat ex eis puluis de quo accipiat ſlibet die. 3. ij.

¶De modo pregnantis, Ca. VIII.

Accidit ſignaúb? ſupueniòs uæ

De accidentibus ſuperuenientibus pregnantibus vt ſunt indignatio ſtomachi quœnominatur alitad caſus appetitus cibi, prauus appetitus, ſicut comèdere terra & argillam & carbones. & poſſiblè eſt accidere quidam in inflationem pedù & curiù, & poſſible eſt accidere eis ventolitates inſtomacho vel in matric. & poſſible eſt ſupuenire eis ſincopim. Curatio indignationis & vomitus condinuì eſt qv vatur ab extra qftomachum confortat vt oleo nardino vel maſticis, vel oleo citoniorum, aut oleo de abſinthio, & premantur pedes eius poſt cibum, & ſuperponaſt ſtomacho vas plenù aqua calida, & teneat in oxe grana granatorù acetoſorù, & emplastreſt venter cù aromatibus p[]cipue in principio concep[]tionis vt ligno aloe maſtice ciperì laudano & ſimilibus, & exerceat motù cum ſuauitate, & rectificetur cibus eius, & abſtineat ab omni genere dulcedinis, & parcat potui vini & non ſit vetus. Curatio ſolutio nis ventris capiatur a ſuo loco. Curatio eius a dolore oris ſtomachi eſt q[] forbeat aquam calidam & cooperiatur bene ſemper locus qui eſt ſub coſtis & facere ſemper q[] diffolatu vento ſitates. Curatio mulierù a caſu appetitus cibi eſt q[] nocet & abhorret. Curatio ipfarit a prauis appetitibus vt comelione luti argille & carbo- num & ſimiliù eſt q[] detur eis loco illorum fabe & cicera affata & frumenti & ſahodaug & a midum & offa gallinaſt affatare. Accidunt aut hmoï accidentia in tercio & quarto menſe, & nos iam ſcripſimus hanc curationem perfecte in ægritudinibus ſtomachi. Curatio inflationis crurium & pedum ipfarit eſt q[] emplastreſt cù

Curæ idi
gnationiſt
& vomiti
us conti
nui

Curæ folio-
lutionis
venallis
Curæ a
dolore
oris ſtòi
Curæ ca
ſus apne-
ti cibi
Curæ a
prauis ap
perpetibus

Curæ in-
ſatiòis
curari &
pedum

folijs cauli tritis cum nitro mixto cù aceto & ſimilibus. Et quando fuerint humores multi in corpore pregnantis & virtus eſ fortis oportet euacuare ipſam cù laxatuo a tempore quo cò pleti ſunt embrioni quatuor menles vſeq in ſi ne ſepteni menis. Curatio inflationis ſtomachi vel matricis pregnantis eſt q[] adhibeaf ſtudium circa diſſolutiones ventolatits, & timendù eſt ne ſihoc cauſa abſorptionis embrionis ſicut dixi mus. Curatio earum a ſincopt eſt q[] applicenti naribus aromata, & ponatur ante ipſam ſpecus & herbæ aromaticæ vt roſe & mirta & aiper-gatur aqua frigida, poſtea cibeſ cù cibis facili digestionis vt diximus in precedentibus

¶De ſignis' pregnancyis, Cap. IX.

Cura in flationis ſtomachi

Cura a ſincopti

Signa oſtendentia impregnatoem ſunt hec q[] matrix poſt coitù remanet ficca & ſequi tur eam pigricia & modicù coloris, & grauitas & declinatio ad doſmissionem & confinin gitur os matricis poſt coitum, & recedit os matricis a pectine & egreditur intus, in p[]cellu veiro dierù priuatur menſtrua & denigrat roltri mamille dextrę & incitatur prauus appetitus & ſincoptis & resultat malus color & maculè in facie, & poſſibile eſt ſequi eas gravitatem auditus & acetoſam eructuationem & mouet embrio maſculinus poſt tres menſés, ſemina veiro poſt quatuor, Et ex ſignis pregnancyis eſt q[] cias per mulierem vtrum egrediatur aliquid ex matrice ſua poſt coitù, & ſi lequitur eam ristor & dolor cù facilitate & laplitudo eius ſub vmbilico vſeq ad matricem, & quia nò appetit poſtea coitù & reddunt venæ p[]ectoris virides & color faciei ſicut color porri & inflan[]t mamille magis eo q[] fuerant, & poſſibile eſt eſſe citriam albedinem oculor[] ſuorum. Signa maſculini conceptus ſunt pulchritudo faciei & eſt agilis motus, & mamILLA dextræ fit maior finiſtra, & multomagis q[]n ambæ magnificants & ſiunt venæ mediæ partis corporis dextræ, ple niores venis mediæ partis corporis ſinilfræ, ſi militer quando venæ dextræ partis q[]uæ ſunt ſub lingua pleniores ſut venis partis ſinilfræ eſt maſculus. Signa vero certiora in ſignificatione maſculi ſunt q[] ſint pulſationes venar[]t dextræ manus frequentes & plenæ, & quia mouet em brio in dextro latere & quando ſuperuenit pre gnanti exitus ſanguinis a dextro nare ſigni eſt maſculi. Signa vero ſignificantia conceptu[] ſoeminei ſunt contraria ſigni p[]dictis, & denigraſt ioſtri mamille ſinilfrę & exitus ſanguinis a ſinilſtro nare, & grauitas motus mulieris, pigri cia operandi, diſcoloratio & macule faciei, & p[] ceptio embrionis in ſinilſtro latere &c.

¶De difficultate partus, Cap. X.

Sig. imſ-
gnatiòis

Sig. cœce
partus ma-
ſculini

Sig. certi
ora 2

Sig. femi
nei conce
ptus

Liber Practice

Part⁹ difficultatis sex sunt caufæ

Difficul, tas part⁹ ex temu lieris mul tis fit mo dis

Difficul, tas part⁹ ex embri onis pte etiam fit m'ris mo dis

Difficul, tas pt⁹ ex pte fecidi nædub⁹ fit m'ois Difficul - tas pt⁹ cā hūdidarīs & fit duo b²mois Difficul - tatis pt⁹ a reb⁹ extrī fecis cā Modus exit⁹ em briōs nō naturalis Mod⁹ na curalis

Cura p, pter pufliā etatem mulieris

Difficultas partus fit sex de caufis, aut ex ipsa muliere, aut ex ipso embrione, aut ex fecidina, aut ex humiditatibus in quibus ex fit em brío, aut ex causa extrínseca & qn? contingit ex omnibus simul, quādoq? ex duabus aut tribus aut quatuor. Difficultas partus ex parte mulieris contingit multis modis aut enim ex pufilla etate mulieris, aut ex tenuitate sui corpis, aut ex strictura vel siccitate vulue, aut ex annolate pisius, aut pinguedine & carno sitate, aut ex difficili aut calido aſpate in matrice exifente, aut ex vlcre matricis, aut ex plenitudine intetini cōcaui vel aſpate in ipso matricem impellit, aut ex aſpate facto in vesica, aut ex debilitate virium mulieris naturaliter vel accidentaliter, aut ex eo q nendī temptauit par tum, aut ex proruptione partus ante sui tps, aut ex hijs quibus nutrita eſt pte ſue prognationis, aut ex grandi ægritudine ſicut eſt epilensia & aſpata cerebri & permixtio rationis, aut ex humore crudo qui dici altachan, aut ex emorroydibus aut exitu ani, aut ex forti frigore ſupueniente ſibi. Difficultas vero partus ex parte embrionis contingit ſimiliter multis modis, aut ex magnitudine eius, aut ex paruitate, aut quia eſt ſœmina natura eius exitus difficilior eſt q? exitus maſculi, vel quia eſt latus & nō potēs im pellere, vel quia eſt mortuus, aut quia ſunt plu res embriones, f, duo aut tres aut quatuor, aut quia eſt exitus embrionis nō ſed modi naturalem, aut quia eſt in eo ægritudo aliqua vt ſi habet magnu caput, aut eſt plenu aqua, aut habet duo capita vel aliquod membru ſupfluī, aut fuerit gibbosus & similia. Difficultas vero par tus ex parte fecidine ſet duobus modis, aut qa fecundina nō cito aperitur, aut quia aperitur an te temporis debiū & exſicca humiditas cuius lenitie fit exitus embrionis. Difficultas yò par tus causa humiditatis eſt duobus modis, aut qa fuerat multa humiditas de qua impletur matrix & non potest expellere embrionem, aut ex puicatute ita q? habet em brío humiditati cuius lenitie exeat. Difficultas vero partus a re bus extrinſcis eſt ex intenſo frigore vel caliditate vel extensa ſicitate aeris, aut ex trifcia ex timore ſibi ſuperuenientibus, Modi exitus embrionis nō naturalis ſunt vt exitus pedi aut ma num aut capitis & viuus manus aut ſup latere vel genibus aut exitus totius simul, & alij modi di confimiles nō naturales. Modus naturalis eſt q? exeat caput primo equaliter & celeriter cete-rivero modi exitus pter hunc modu ſunt mali & nō naturales. Curatio difficultatis partus p, pter pufliā etatem mulieris & maciem sui corporis vel stricturā ſue vuluq vel siccitatem eſt

q ſedeat mulier in aqua decoctoſis alteq fenug, feminis lini & foliorum, vel acipiat aqua decoctionis predictar medicinar, & abluat cī ea matricem, vel faciat inde ex ea diſtere dui eſt calida, vel effundatur in matricem multu de alumine ouorù per ſe aut mixtim & conficiatur cù oleo eſirag & vngat coxas & dorfum & fi nem ventris cù ſirag calido vel cum aqua calida & oleo cōmuni, & ſi hec fiant in balneo erit me lius & fricentur iunctur & ypocon drie ſuaviter cù oleo, & adminiftren etiam ſternotatoria. Curatio eius pter annoſitatem mulieris eſt q faceat ſuper eius faciem in lecto equa li ita q? ſint eius genua ſuper coxis, poftea vngat obſtetrix locu ſulvue cù cera lique facta cù olo ſirag vel cum pinguedine galline, & aperiat vul uam eius paulatim, & cù hoc exierit curct artifi do cirurgie vt determinaviimus. Curatio eius pter pinguedinem & carnoſitatem mulieris aut duru aſp aſt q ſedeat mulier ſuper suis genibus & inclinet caput vt ascendat vēter a loco vulue. Curatio mulieris timentis partu quia nò eſt cò ſueta eſt q ſedeat & impellat embrionem ad pā niculum ventris, & applicenſi ſibi carnes & me dicinę odoriferę & alloquaturo ſermonibus confortatiuis letiferis, & cibetur cibo levi & cò fortanti animā & hijs quę determinaviimus in dictis ægritudinibus. Curatio eius ex vlcre vel aſpate eſt q emplastret matrix & effundatur in ipam oleu olivarù aut pingued oſeris lique facta cù oleo olivarù & vngatur cù eo de foris.

Cura p, pter anoli tatc muli eris

Cura pro pter pin-guedin

Cura mu lier istim tis partu

Cura vlcre v pte v

Curatio eius ex plenitudine intetini concavip ex aſpate ibi accidente eſt q diſterizetur cù mel- le vel cù aqua decoctionis fenug, aut cù aliquo diſterior educenti ſe ces, aſpata vero curantur cù hijs quę diximus. Curatio eius ex aſpate exi- ſtente in vesica & impellente matricem eſt q fi- at diſtere lenitiu, f, cum pingu-dine gallinç aut albumine ouorù & ſedeat in aqua decoctionis fenug, malue alteq & ſimiliu. Curatio eius ex debilitate corporis naturali mulieris eſt q for- beat ptilanam ordei & aquā mellis coctam & panem cù melle, & comedar oua forbilia brodia carniu & affiduet bonas ſpecies. Curatio eius ex debilitate accidentali corporis eius eſt q egre diatur domu in qua flant venti & ventilet an- te eam quamdiu ſuſpít delecta tocm & odo- ret aromata & myrrham & rol. & similia, Cu- ratio eius ex eo quod nò fluit consueta in par- tu eſt q letificetur anima eius cù verbis confo- lationis & confortationis, & inducant ei exem- pla pluriu mulieru ſibi confimiliu quę peperu. Cura ex debilitate naturali corporis malo regimine pcedente in pte mine pte ſue prognationis vel ex humore crudo eſt qo- iſgnatio doret aromata, & detur ei in potu aqua decocti nis.

Cura ex p[le]tudie intetini concavip cōcaui p, pate ibi, Curatio ex plenitudine intetini concavip ex aſpate ibi accidente eſt q diſterizetur cù mel- le vel cù aqua decoctionis fenug, aut cù aliquo diſterior educenti ſe ces, aſpata vero curantur cù hijs quę diximus. Curatio eius ex aſpate exi- ſtente in vesica & impellente matricem eſt q fi- at diſtere lenitiu, f, cum pingu-dine gallinç aut albumine ouorù & ſedeat in aqua decoctionis fenug, malue alteq & ſimiliu. Curatio eius ex debilitate corporis naturali mulieris eſt q for- beat ptilanam ordei & aquā mellis coctam & panem cù melle, & comedar oua forbilia brodia carniu & affiduet bonas ſpecies. Curatio eius ex debilitate accidentali corporis eius eſt q egre diatur domu in qua flant venti & ventilet an- te eam quamdiu ſuſpít delecta tocm & odo- ret aromata & myrrham & rol. & similia, Cu- ratio eius ex eo quod nò fluit consueta in par- tu eſt q letificetur anima eius cù verbis confo- lationis & confortationis, & inducant ei exem- pla pluriu mulieru ſibi confimiliu quę peperu. Cura ex debilitate naturali corporis malo regimine pcedente in pte mine pte ſue prognationis vel ex humore crudo eſt qo- iſgnatio doret aromata, & detur ei in potu aqua decocti nis.

Alfabarauij.

For. XCIII.

Cura ex
gritudie

Cura ex
apate ca-
lido

Cura pro
ter em-
roydas &
exitù ani

onis aneti vel timini vel aquã decoctionis rute, Curatio eius ex aliqua egritudine ipfam vexan te vt epilenſia & apata cerebri & limilibus eſt q[ui] detur ei de elect, muſci & falithc & omeq[ui] c[um] forfat cor & reſtituit intellecù. Curatio eius ex apate calido eſt q[ui] detur ei p[it]ſana ordei in aqua in qua ſint coſti ſebeſen, & ſedeat in aqua decoctionis malue & alteq[ui] & violaru, & fiat cliftere cum oleo viò p[aut] oleo ſirag. Curatio eius propter emorroydas & exitum ani eſt q[ui] incidatur qu[ic]uq[da]pparete de eis, & ſi n[ot]e eſt poſtibile ſedeat mulier in eo q[ui] reſoluit & humectat ſicut de terminauimus. Curatio eius p[ter]ter intenſu frigus eſt q[ui] ſtet in domo in qua lit magnus ignis, & ſedeat in aqua calida & clifterizetur c[um] oleo c[om]uni & aqua calida & vngan[it] loca coniunctioni coxar[ui] & dorfum c[um] oleo calido.

### 4. De regimine pregnantis. Ca. XI

Regulae
obseruan
de p[ern]nã.

Regulae
obseruan
de p[ern]nã.
Egimen pregnantis c[um] accedit ad t[ips] ſui partus eſt q[ui] ingrediatur balneum & vngatur fricando in t[ips]o cum oleis humidis, & exerceat motu paulatim & ſuauter & n[ot]e c[um] violentia & odoret bona aromata, & fumigeſ de fumigio de muſco & modico kaka bre c[um] ſexta parte. 3. l. galle c[um] vino & bibat vna vice poſt aliam & comadat ſubtilēs cibos & vi[n]um ſubtilē, & recitent[em] c[ui] ſermones qui lectifcent eam & nil audiat de quo triletur, & ſi c[um] hoc fit partus c[um] difficultate ſedeat in aqua decoctionis fenug. & ſeminis alteq[ui] & ſeminis lini & ordei excortati, aut emplafret[em] c[um] hijs maſtrix, & accipiat fenug. coſtu & tritum & extenſum ſuper peciam panni & p[ona]t[em] in ore matri cis calid[ui] vna vice poſt aliam, & vngan[it]e eius co xæ cum oleis humidis & reſoluentibus ſicut eſt oleu ſirag & ſambud, & ſi n[ot]e parit c[um] hijs bibat aqua decoctionis fenug[er], vel accipiat p[it]ſanã de ordeo fenug. & ſi c[um] hoc n[ot]e parit ſi[tr]ipenda[t] in cinctura ſua lapis qui vocatur has, & miſceantur c[um] oleo c[om]uni & vngantur c[um] eo coxæ hoc enim accelerat partu, vel accipiat menta vel maſcaramaſtr[em] & teratur bene, q[ed]cunq[ui] ipforu inueni[em] & bibat illud cum rob vuaru. Curatio vero difficultatis partus ex partuitate vel magni tu line embrionis aut eſis exitus n[ot]e (ed)modi naturalem & ſimili[em] vt determinauimus in cirurgia. Curatio vero difficultatis partus exſicat ione ſecundine eſt q[ui] vngatur os matricis cum oleo de ſirag & albumine ouor[ui] vel pinguedigna anſer[ui] vel muſcilagine puſi[li] & fenug. Si ve ro n[ot]e expellitur ſecundina celiter p[ter]ter eius duritiem oportet q[ui] vngat obſtetrix digitu ſu[n]c c[um] arundine c[um] cano qui dicitur habente in tra ferru vomitu qui dicitur almatza vel ſubtilem acu[m] & cum eo ſeindatur ſecundina, & ſi

Cura p[et] diffici[ta]
tis ex p[ui]
tate vel
magnitu[
dine em-
brionis
Cura ex
exſicat[
is one feci-
dina

poſt hoc reſtinet exire fiat ſternutatio c[um] c[um] c[od]iſo ore & naribus obturatis, adminifret[em] ei hoc me dicamen. Medicamen difficultatis partus & restenti q[ui] ſecundi ſecundine in vto, accipiat m[itt]e galba n[ot] opopanaci a[n]t[eria] pars. 3. teratur totum & miſceat c[um] pondere lib. 5. ſucci razinag humidi & ſicci ap[ri] coctoru, Et ſi pepit & exerict ſanguis eius & detentio fuerit ſecundi ſecundi vomat mulier c[um] hoc medicamine. Et modus eius q[ui] accipiaſt alíquid de c[iner]ibus & infundaſt in aqua & apolito in eo modico alteq[ui] trite, bibat illud mulier & vomet & tunc exibit ſecundina & fluet ſanguis. Et q[ui] educet ſecundi n[ot]a quando detinet eſt q[ui] accipiatur farina alíſlem & diſtemperetur c[um] ſucco cauli, & fiat inde naſcale in matrice, & dixerent q[ui] maſtificato cro, a muliere & faſto ex eo pillula ad modu[rum] auellane & ſuſpenſa ſuper ea poſt partu exibit ſecundina, & q[ui] ad hoc confert eſt q[ui] fumigetur mulier oculis p[if]cis ſa liti vel cum vngulis equi vel cum fumigio q[ui] dicitur bochor vel alfatar vel cum armel, depoit fanguinem & educit ſecundi n[ot]a eſt q[ui] fumiget cum hoc fumigio. ſ.ex opowan. caſt. & galbano & bibat mulier myrrham c[um] vino. Curatio difficultatis partus, p[ter]ter humiditates eſt q[ui] confideres ſi abundant humiditates donec dedit matrix & impeditur inde partus, oportet tunc mulierem ingredi balneu ante cib[um] & ditur ibi fudet & bibat aqua decoctionis radicum & aqua aneti cum oleo de kerua & fiat naſcale ad deponen[ti] humiditates ſicut diximus. Si vero impeditur partus ex paruitate humiditatis quæ dicta ſunt in muſcilagine fenug[er], & albumine ouor[ui] & fricare c[um] oleis humidis. Curatio diſficultatis partus ex rebus inſtrinſecis eſt vt confideres quoniam ſi eſt ex forti frigore ſiant res calideq[ui] ſi ex ſicitate ſiant humid[es], ſi vero extrinſeca & p[aff]ionibus animæ remouatur c[um] gaudio & gratulatione.

### 5. De ſuffocatione matricis. Ca. XII

Suffocation matricis eſt ſurſum eius coadu Matricis n[atio] ac ſui participato[em] c[um] membris prin ſuffocatione Epil[esis] que dicitur alſaca. Differentia vero que eſt in[ter] hanc & epilenſiam eſt q[ui] mulier in hac egritudine n[ot]e diſidit ratione, nec emittit ſaliuam & ſpumam ex ore, Et cauſatur hec paſſo aut ex multitudine ſeminis q[ui] reſtinet in matrice & abundat & efficiur. q[ui] venen[ui] aut ex retentione menſtrut[em], & poſſibile eſt cauſari ex hijs ambae bus ſimul & fit n[oc]umentu fortius, & poſſible eſt contingere ex groſſitie vel conſimilibus quæ accident in matrice, vnde aperitur matrix & decinat ad vnam partem, & poſſibile eſt ten d[ere] ſurſum, aut ex adh[er]entia oris matrids c[um] ſij

Medica.
ſecundiæ
expulſiuſ

Aliud me
dicamen.

Cura pro
pter huius
ditares

Cura ex
reſecis

Suffocati
onis ma-
tricis cau-

ſij

Liber Practice

Suffocata
a mortua
differt

Quare p,
gnās non
patiſ suſ-
focatione

Sig. suſ-
fationis.

Cura suſ-
locatioſis
in hora
paroſiſmi.

panniculo anhelitus qui dicit ababal nephas, vn
de sequiit difficultas anhelitus qui dicit alrabo,
& oftendit hic embrionem & luffo caſt mulier
& videtur quali mortua, & poſſibile eſt ipsam
repente mori, & poſſibile eſt ipsam poſt mul-
tum laborem & frudium exſiccari & liberari.
Differt tamen a mortuis in eo q remanet in me
dio ſui, ſ. corpis alius ſpiritus, & diſcerniſt vtrū
ſit mortua, ppter applicationem lanç, ſi vero ſit
mortua no mousebitur lana, & accidit hec paſ-
ſio plurime in hyeme & in tpe frigeris & mu-
lieribus nuptis quæ ſunt vſe coitu & ablatus eſt
eis poſtea ipsum appetunt. Et ſi quæratur qua-
re mulier pgnans no patitur hanc paſſionem,
respondenduſ eſt q in muliere pregnante no ſit
dedlinatio matricis ad ſuperiora ſed dedinat ad
duierfa eius latera, pterea conceptus eius eſt res
naturalis, hec vero paſſio tranſgreditur modu
naturalem, Si quæriri etiā quare no inuadit hec
paſſio mulieres maritatas quibus priuata ſunt
menſtrua quando q. Responſio qm ſuffocatio
matricis non accidit niſi potu multi vi n vtenti
in corporibus vero mulierī nuptarī abundat
ſanguis & earu corpora parata ſunt ad recipien
dum hmoi paſſionem. Signa huius paſſionis
ſunt quia ſentit mulier ſtrictionem in loco qui
dicit alcatan & p[ic]rigiam & debilitatem cruris
citrinitas faciei & humiditas oculor: vſq[ur] ad p-
fectionem egritudinis, & cù perficitur egritu-
do & accidit hora moleſtie ſentit mulier. q. ali-
quid afcendens de p[ect]ine vſq[ur] ad os ſtomachi,
& corruit in terram ſicut in epilenſia & æſtima
bitur mortua & operiunt ipsam pannis & non
percapitur in ipſa ſpirat ionem nec q vif ionem, &
amittitur eius v ox & eius crura attrahuntur &
apparet in ea plenitudo & rubedo faciei, & poſ-
fibile eſt eam ſuffocari in illa hora mori ſicut di-
ximus, & poſſibile eſt eam excitari & conduiti
ad eam ſpirituſ poſt deſperationem & apparet
humiditas in matrice in tpe quietis & paroxis-
mi ægritudinis & rugitus in ventre, Et poſlibi
le eſt hæc paſſionem ſequi ab aliqua re afcendē
te in parte inteli n ior: & mollificatur matrix &
redit ad ſui ſtatui & rationē, Et habet hec paſſio
paroxismos ſicut paroxímos epilenſie/& poſ-
fibile eſt ſuperuenire mulieri quando ſentit re-
tentionem ſeminis in ſuo corpore ſtomachi in-
dignationem & dolorem capitis & plures alios
dolores donec efficitur illud ſemen in corpore
q. venenu & diſtrahitur anhelitus diſtra cione
aliqua, Curatio huius paſſionis in hora paro-
xíſmi eſt q ligentur crura fortiter cum coxis &
dorſo, & fricetur cù oleo alraſch, & odoret res
ſcetidi odoris ſcut baxarad & caſtor, & pecias
panni lini & lanç vſtas & picem liquida & kir-

ram & ſtercus & quicquid habet odorem hor-
ribilem, & apponant ſuper cruribus magnæ ven
toſe cum igne fine ſcarificatione, & intromittat
oblitetuſ ſuti digitu in locu vuluqe qui dicit alca
locat cōmoueat os matricis & inſuffletur ei de
cinere codiſi, & vociferet ad aures ſuas & non
odoret aliquid boni odoris ſed vngatur vmbeli
cus cum ligno aloe & gallia tritis & confectis
cù oleo de ben & inſundatur in eo pecie panni
lini & ſuperponant madeſt e vmbilico & ma-
tric, & effundaſt in matricem oleu de ben bonu
aut oleu camomill e aut oleum nardinu & tunc
frangetur acumen egritudinis & faciat vomitu
& abſtineat a multitudine cibi cù peruenerit ad
diem ſeptimam, & accipiatur laxatuu de yera
magna & poſtea quiſcat tribus diebus & ſu-
perponat dorſo & panniculo ventris ventoſe,
& bibat parum caſtorei cum ſucco abrotani &
q[ui]q[ui] cum ſirupo de melle, & accipiat de elecu
ario cimini cum aqua apij humidi, vel bibat ex
ſirupo mentaſtri & yeram pigram cù ſucco ab
ſinthij, & bibat pondus vnius, 3. agarici cù o-
ptimo vino. Modus nafcalis conferens ſuffo-
cationi matricis. Rk, p[ing]uedinis anſeris, 3. vi.
croci ſp[ic]e cimini maſtíc. an. 3. iiij. terantur mo-
dice ſicce & cribellentur & liqueſiantur p[ing]uedo
cù oleo cōmuni & cōmſeantur cù e medici-
ne triteq & ponatur cù lana & intromittat ma-
tric & teneat illud. Curatio ſuffocatōis matr-
cis ex retentione menſtrui q[ui] flebotometur vena
pedis que dicitur ſaphena & ſuſpendat vento-
ſe ſuper cruribus & in fine ventris, & bibat q[ui]
deponat vrinam & menſtrua ex hijs que po-
ſtea dicemus. Curatio vero amborum in hora
paroxiſmi eſt eadem.

Nafcal

Cura ex
retentione
menſtrui

De guttatione ſeminis, Ca. XIII.

P
Offibile eſt accidere guttatoem ſeminis
Seis gut
mulieris p[er]coitus defideriu quemad-
modu accidit viro, & cauſa eius eſt cauui
tas motus matricis & debilitat & congregant
in ea humiditates corporis & attrahunt ad eam
nam cum gravatur motus matricis vnde fluit
ſemen frequenter. Et curatio huius eſt cù hijs q[
]p[rd]icta ſunt in paſſione effuſonis ſanguinis.

Cura

De defiderio coitus mulieris. Ca. XIII.

P
Offibile eſt accidere mulieri defiderium
coitus vt cum agit cum ea vir non qui
eſit defiderium nec eius ſemen refidet ſed
vigoratur eius dolor cum hoc. Signum huius
eſt dolor matricis vuluqe cum forti pruritu &
inflatio matricis & curatur. Et curatio eius p[
]p[in]qua eſt q[ui] curatio ſuffocationis matricis, &
cauſat cù hijs que in ſuo loco dicemus.

Coit de
fideriūm
lieris
Signa
Cura

De retentione menſtrui, Cap. XV.

Alfaharanij.

fol. XCV.

Menstrui
retentio
duobus
modis ac
dicir

RE
ntentio mensfrui accidit duobus mo

dis, naturaliter & accidentaliter, Na

turaliter retentio est triplex, quia aut ex eo quia nondi n peruenit ad etatem mensfru- alem que quidem extendi d vlo ad quatuorde cim annos & in quibusdam est vltra hunc ter- mini, in quibusdam vero infra, aut ex eo cp pre gnans est vel nutrix, aut quia iam tranliuit ter- mini mensfrui qui communiter extendi d vsc ad xlv.ann., fed in quibusdam plus & in quibus- dam minus. Accidentalis est duobus modis, aut in quibusdam apparet valde modicii aut tota- liter funt priuata. Retinee ait tribus ex caufis, aut ex ipfa virtute, aut ex instrumento, aut ex humore, Priuac ait caufa virtutis qn domi- natur membro in quo funt aliqua malitia com- plexionis simplicis vel copofite/& hoc est aut naturale aut accidentale. Ex instrumento vero fit duobus modis, aut ex corpore ipfius matr- cis, aut ex venis que in ea funt. Ex corpe ipfius matricis qn eft dura & coniuncta naturaliter vel accidentaliter ficut ftrictura que eft ex mul ta carne & pinguedie, aut ex oppilatoe facta ex abundantibus groffis & vilcosis humorib Ex humore vero & eius quantitate aut qualita te aut eius motu. Ex quantitate ait vtcti eit mul tus aut patricus, & eius patucitas eft aut forti subtili regimine aut ex forti calore. Multitudo ait eius fit aut ex bullione groflor趣 humor趣 qui fluit ex venis orifici ani vel fanguis qui fluit ex naribus, aut ex ore aut per fluxu e patis aut affluentiã laclus & similibus. Signa aduen- cus fanguinis mensfrui virginibus funt dolor panniculi ventris & dorfi fortis dolor capitis, dolor, oculor趣 indignatio ftomaci, moleſtia & difficoltas motus colli, & pigricia & grauitas totius corporis. Signa corporu mulieru quibus priuata funt menſtrua, vel cp appareat in eis val de modiciu vel naturaliter mulieru paud ſangui nis corpor & ſicorur & extenuatoru atq calido rum & mulieres neruofe atq lacertofe & habe tes ſtricturã coxarã maiorem pectoris & am- plitudinem ſpatularur & que funt groſſe & ſo- lidie & nigre colore & que appetunt viros in vniiuerſis natis & modis earu & que affectant coitiu in tempore ſenectutis, hec omnia aut val de modiciu habebunt aut nihil un. Signa mu- lieru quibus ablata funt mensfrua per accidens funt mulieres in labore ieunijs & vigilij & in locis calidis & in longa trificia & forti ſupirio

Mensfrui
trib ex
caufis reſi
curur

Sig. adue
tus men-
frui ygi
nibus
Si. mulie
ri gh¹ ab
lata funt
mensfrua

vel ex paucitate fanguinis corporis, aut ex con- ualeſcentia ex longa & antiqua ægritudine acci dente toti corpori vel alicui membror趣 ſuor趣, vt spati & ſtomacho aut ex fluxu fanguinis a quibusdam instrumentis ſpiritus, aut ex nari- bus aut emorroydibus, aut ab exorſu embro- nis. Signa retentionis mensfruor趣 ex frigiditate grauitas feminis & grauitas capitis, pigricia cor- poris & albedo coloris cii rubedine raritas pul- fus ſudor frigidus, & manifeſtatio flegmatis in egeſtione & vrina multa tendens ad albedinem, nam frigiditas cōdemplat & grollat ſanguinem Signa cauſe ſiccitatis funt macies corporis, ſic-itas matricis, conſipatio ventris, & qn fluit fanguis erit valde paucus cii dolore & moleſtia ſicatas enim conſtringit & obturat matricem. Signa cauſe pinguedinis & carnis corporis mu- lieris & ocij & quiétis & vſus caboru groſſor趣 & frigidor趣 funt ea que patent & mulier reſert Signa cauſe huius quod ortum eft in matrice ſi mile pli vel apoſtemati aut oppilationi vlceris ſeu mulieris funt que patet & mulie r reſert. Ac cidentia comunia que ſecu mulieres quibus reſinen menſtrua funt grauitas totius corporis, defectus appetitus cibi, continua ſtomachi in- dignatio, & prauus appetitus in malis cibis vt luto puluere & carbone dolor parus anterioris capitis & radicu oculor & colli & dorſi & lo corum que dicun alhacui.i.radicu coxarur, & poſſibile eſt eas sequi febres cii horrilaſione & color ipfarit decinat ad nigredinem & rube- dinem, & poſſibile eſt ſimilari ſanguinem colo- re earu aque lotur carnis recentis & patiuntur retentionem naturę & vrine & vltra communiter ſua corpa parata ſunt ydropili & ptili aut me- lancolie ex colera nigra & alij ægritudinibus conſimilibus maxime qn prolongat tempus re- tentionis mensfruoR. Curatio retentionis men- frui ex multo labore & corporis maceratione in ieunijs & vigilij, aut ex paucitate fanguinis ſui corporis, aut ex conualeſcentia vel antiqua ægritudine eſt cum negigentia laboris & exer- citij, continuatione ocij & quiétis & remotio- ne abſtinentie & vigiliar趣 & dilatatione in cibis & potibus & corporis impinguatoe vt dixim? & adhibitione odoriferar. ſomni & balnei & ri- fus & gaudij, puocatione & ſimilibus. Curato eius ex paſſione alicuius membri vt epatis & ſtomachi & alioru membror趣 hmōi eſt cp acc e datur circa curationem illius membri ex ſuo p prío tractatu & tremore omnem caufam pro- hibentem ſanguinis exitui. Curatio eius ex abor- fione embrionis vel exitu ſanguinis a naribus, aut ex emorroydibus cii abundantia, aut ex in-

ſ iij

Si. reſtio
nis ex frí-
giditate
Si. ex ſic-
citate

Sig. cauſe
pinguedi
nis & car-
nis muli.

Si. cauſæ
huiu cp or
tu eſt in
matrice
Accenția
cōia q[ui] ſes
quunſmu
lieres ex
reſtatione

Curatio
reſtationis
mensfrui
ex multo
labore

Cura ex
cōpalliō
antiqui
membr.

Cura ex
aborſu v[er]
exitu ſang-
guinis

Liber Practice

Cura ex
frigidia.

Medicinæ
simplices
faciles

Medicine
mediocr.

Fortes
medicinæ

Cōpolitæ
medicinæ

Medica.
mēstrui p
uocatiuīi.

sfrumentis spiritus est cīi attractione illius sane-
guinis per oppilationem ventosarū super cruri-
bus de super calcaribus, vel cum flebotomia sa-
phenæ, deinde laxare naturam cum medicinis
predictis. Curatio eius ex frigiditate & sangui-
nis spiligitudine est cum medicinis subtilibus &
nutriatur cum aqua cicerum nigrorum atque al-
borum cum aneto cimino & oleo cōmuni & ci
bis similibus in suo loco descriptis, & abſtineat
a cibus fitpicis & acetolis frigidis & groſſis, &
vtatur medicinis ſanguinem menſtruum depo-
nentibus imprimeris facilibus, poſtea mediocri-
bus, & vltimo fortibus ſi necesse fuerit. Me-
dicinæ ſimplices faciles ſunt aqua decoctionis fa-
ſeolum & cicerum nigrorum & alborum ſe
nugræci, & decoctio ſeniculi ſcariolæ apici cauliū
anifi aneti melliloti camomille ſparagi & eius
dadic, & ſimilia vel simpliciter vel compoſite.
Mediores vero medicinæ ſunt mentaſtrum flu-
uiale cimum ſticada, amœos hæſe, id est, ſature
gia cufcute flores ſquinanti ſpica ſablithiſt pe-
troſilium lilium afmaragon armel caſa darſen
& armon. leuſitice. Alij dicunt φ est ſemen arun
dinis que dicitur ferulam tafam darſen amoni-
um leuſiticum. Fortes vero medicinæ ſunt ru-
bea iuniperi mentaſtru ſiluſtre maſcatamafir
hartanicha luſe ſleborum nigrum caſtor, opo-
panacum ſerapinu myrrha maſtix gentiana col
loquintida condifus carphe bafam, xilobalſa,
& opobalſ, pœonia & gahada & ſimilia ſim-
pliciter vel compoſite. Compoſitæ vero medi-
cine ſunt ſicut electuarium quod dicitur aba al
la, id est, donum dei, tyriaca alfaro compoſitio
ſechaznaya & ſimilia, electuarium lacte, electu
arium cucumeri, electuarium reubarbaræ, yera
logodi, theodoricō tyriaca quatuor ſpecierum
& ſimiles compoſitiones & electuaria in ſuo lo
co descripta. Hora vero magis laudabilis in po-
tu huſus modi medicinaru est in exitu a balneo.
Medicamen ad prouo candum ſanguinem men-
ſtrui detur in potu mulicur. 3. ſ. caltore, omni
die cum, 3. ſ. iij. ſuccimentaſtri fluuialis vel bibat
3. ſ. iij. corticum caſſie lignæ cum aqua decoctio
nis rubeæ, vel fiat ex eo naſcale cum lana, vel ac-
cipiatur nigella mentaſtri æqualiter & terantur
& cribellentur & conficiantur cum bono vino
odorifero, & fiat ex eis naſcale, vel accipiatur
caſtor, & muſc. anī, iiiij. grana ordei & terantur
& miſceantur cum oleo de ben bono & admi-
niſtretur in lana & fiat naſcale, est enim optimu
Et vtatur in horis interpollationis medicinaru
emplaſtris in matrice & vmbílico cum aqua de
coctionis camomille aneti melliloti majoranæ
tutæ corticu caſſie lignæ anifi mentaſtri & raæ

dicam lilij coniunctim vel ſeparatim, & præ-
cipiatur ei exercere motum temperatum &
intrare balneum & fricari in eo cum oleis cali-
dis & ſubtiliare cibum ſicut diximus, Et ex hijs
que deponunt menſtruu est ſuctioventarum
ſuper vmbílico abſcipificatōe. Curatio eius
ex cauſa ſiccatiæ est quod diximus quod impin-
guetur corpus, & intromittatur olea ca, in ma-
tricem & pinguedines auium & gallinarum &
anserum & ſimilium. Curatio eius a cauſa hu-
miditatis & a multa pinguedine vel carne mu-
lieris est cum hijs que diminuunt groſſiemi cor-
poris ſicut est & continuus & ſubtiliæ ci
bi & calida differia & emplaſtra & naſcalia &
omne φ extenuat corpus ex hijs que diximus
in ſuo loco. Curatio eius cauſa oppilationis o-
ris matricis ex apoftemate vel humore indige-
ſto vel vlceribus est cum hijs que p[ridiximus &
que dicta ſunt in cirurgia. Curatio eius ex cau-
ſa lactis mulieris est cum apportione ventoſa-
rum in cruribus & cum his que deponunt men-
ſtruu cum facilitate. Curatio eius cauſa trifliciæ
& timoris ſubito ſuperuientium mulieris est
cum hijs que auferunt trifliciam & timorem cīi
fuis contrarijs ſalicet cum gaudio & gratula-
tione, poſtea vero adminiſtretur quod ſimile est
huic medicamini. Modus trocifcoru de myr-
rha deponentium menſtrua cum potentiá. R.
myrrhe rubeæ, 3. iij. lupinorum. 3. v. folioriu tu
te cicerum mentaſtri ſiluſtris pulegi regalis ru
beæ afæ ſerapini opopanaci anī, 3. iij. miſceantur
& bibat ex eis vnum cum aqua decoctionis iu
niperi. Eſt enim medicina ad deponendum men
ſtruum ita φ abortire facit embrionem ſua po-
tentia quâdo eam affliduuerit & ſuspendit ſub
cruribus, aut flebotomeſa ſaphena pedis & ſup-
ponantur ventoſe pectini ſine ſarificatione, &
ſi non exierit ſanguis tunc accipiatur de ſemine
caulium & de ſemine naſturci anī, 3. iij. & teran-
tur & conficiantur cum kitram, & fiat inde na-
scale & infundatur in ſucco mentaſtri vel cida-
minis, vel accipiatur ſcamoneæ colloquintid.
hazan hafau ſimib, partes equales terantur &
conficiantur cum kitran & fiat naſcale, & non
decet adminiſtrari has medicinas quas vltimo
ſcripimus, niſi poſt defectu adminiſtrationis
& iuuanenti curationis, & oportet cauere ab
eis mulierem debilem corpe naturaliter aut acci-
dentaliter & ægrotantem viſceribus aut aliam
ægritudinem patientem, & tunc no deuiabit.

Cura ex
ſicitate

Cura ex
huiuditate
et a miſa
píguedie

Cura ex
oppilatio
ne mari.

Cura ex
lacte mu-
lieris
Cura ex
tuſtida
& timore

Troſiſi
de mira

Æquiductus nunc de venientibus
prope aduentum menſtrui
Capitulum, XVI

Alfaharanij.

For,CVI

Acciria
cira vel
ante me
ftruorum
euprionē
cōtigēria

Curā p[ro]ſi
corri acce
ſiendum

Decoſtio

Curā do,
loris ex
aſpate

Svperuenit mulieribus prope aduentūr menſtruor[us] ſuorum per duos dies vel tres dies dolores in vmbilico,pigricia & graui- tas corporis,& quibufdam accidit dolor fortis ficit dolor parturientis [donee] fluxerit fanguis menſtruī naturaliter aut accidentaliter, hoc aut- tem ex grossitudine ſanguinis, Si fuerit niger, aut flegmaticus viſcoſus, aut ex duro apoſtema te facto in huiusmodi meatibus, & cum inten- dit ſanguis exire non inuenit transfītum & im- pellit eum potentiā virtutis expulſiue ſuo mo- do naturali & diftrahuntur venē fortiter, & ſe quitur ex hoc fortis dolor quouſq[ur] ſanetur, vel moueatur ſanguis & euacuentur ex eo ve- ne & tunc quiſcit dolor, & ſanatur huiusmo- di accidens quando eſt recens, Q[ui] autem inue- teratum eſt ex apoſtemate non curatur. Curā- tio pr[e]dictorum accidentium eſt quod ingredia tur ante illud per dies tres mulier balneu̇ omni die, & exer ceat temperatum laborem & ſubtiliet cibum ſuum, & accipiat ante aduentum men- ſtrui tribus vel quatuor diebus electuarii ſac[te] maius vel tyriae am alfaroc cum decoctione ra- dium aut cum iſta decoctione. Decoctio ſub- tilians humores & aperiens oppilationem & deponens menſtruum, frangens lapidem & am plians meatus. R[em] aneti camonill[em] ſquinanti maioran[em] caſſie lignee [coſt] spice & darſen melli- loti an[em].3.xi.nigell[em] ſeminis ap[pi] ſenilu[em] an[em].3.v ciperi cardamomi abrotani haſſe coloquintide an[em].3.iii[em].&.5.caui[um] porri blet[em] rut[em] mena- ſtri an[em].M.i.contundantur & infundantur om- nia in olla plena aqua & coquantur & colen- tur, & accipiat mulier de illa aqua colata omni die.3.ii[em].per ſe vel cum.3.iii[em].dia[ca]ſte, vel ac- piat de ea.3.iii[em].&.5. & diffolatu de yera pigra 3.ii[em].& electuar[ij] theodoricon,3.i.quoniam de ponit ſanguinem menſtrualem cum celeritate, & auſert dolores vel congrega omnes prædi- čas medicinas, & bulliant in vafe quod dicitur tunica & ſubmittatur vas veſtimentis dum fer- uet vt aſcentat vapor & intret matricem. Cura tio vero doloris ex apoſtemate eſt cum appoſi- tione emplaſtrorum mollienti[us] ſuper d[or]ſum & vmbilicum & fiat diſtere cum pinguedini- bus & oleis humidis frequenter, & ſumat me- dicinas molles cum oleo amigdalarum dulciu[em], vel cum oleo ſſamino. Et ſi curatur cum hoc mulier poſſible eſt eſſe dolores faciioris cura- tionis.

De cautela medici quod non decipia
tur a mulieribus in puocatione men
ſtrui ne deſtruatur conceptus.

Capitulum, XVII.

C
O
N
S
C
I
E
N
C
E

Ontingit plurias accedere ad medicinam, caliquos malignos & ſcederatos qui[bus] nullu[ra] ratio neq[ui] ſex inſe[n]t & cum habeat aliquis eorum ancillam grauیدam forniſatione timens de precio anſtill[em] ne minuatur quuerit c[um] filium a medicis quomodo valeat procurare menſtruui vt per hoc faciat eam abortire. Et t[u]c[que] ſagax medicis inquiens ſamā & vitam illius quia aduiter & laſciuæ eſt vit[em] & quia intendit necare embrionem & vendere ancillam cauebit ſibi ſuper hoc ne corruat in peccatum, aut que- c[ui]que alia mulier adulterio lapſa & grauida ſub ſi[mm]ulatione menſtruor[us] ſuor[u]t depoſitionis pe tit a medico consilium conceptus vt[er]eri deſtruuen di vnde t[ui] intereſt cauere huiuſmodi ne corru as in peccatum in hoc ſæculo & ſuturo, ipſe enim non timet te in hoc ſedus præcipitare & preſerua os tuum vt non ſeſtines pandere t[ui]u[m] consilium talibus quouſq[ur] inquiras cauſas accidenti[us] p[reg]nationis cum hiſ[us] que diximus quouſq[ur] p[er]ſicatur terminus motionis embri]o[n]nis quod eſt quatuor menſium, deinde percun- c[ia]tare hoc cum diſcreta obſtetrice & docta vt ſi verificatim fuerit penes te deſſeſſi ſe menſtru[u]t pr[eter] cauſam p[reg]nationis t[unc] attende in ſui c[ur]atione cum ſecuritate.

De fluxu menſtruī indebito.

Capitulum, XVIII.

E
X
C
E
S
S
I
F
U
X
S
I
N
I
F
I
N
I
C
E

Excellens fluxus menſtruī cauſa eſt intrinſeca & extrinſeca. Intrinſeca eſt ex apertio ſene orificij venarum & earum ſciffione, aut ex corporis plenitudine ſanguinis multitudine in venis, aut ex ſanguinis acuitate vel ſalſe-dine mordicante & debilitante venas ita q[ui] ip[m]n non retinet, aut ex partus difficultate, aut ex ab orſu embrionis, aut ex emorroydibus vel vleſere vel corrosione. Cauſa vero extrinſeca eſt poſt antiquum vlus, aut ex caſu vel perculſione, aut ex potu rei venenoſe. Signum eius ex apertione venarum eſt exitus ſanguinis puri abſque dolore. Signum eius ex plenitudine corporis & ſanguinis multitudine eſt corpus & perceptio iuuanți in ſui exi[t]u & quia non off enditur ex eo nifi quando exceſſerit. Signum eius ex a[mi]cuitate ſanguinis eiusq[ur] salſedine eſt quod p[er]tiet hoc per colo[rem] ſanguinis, & quia non po[t]uit matrix retinere ipſum propter ſui acumen. Signum eius ex emorroydibus exiſtentibus in matrice eſt quia exit ſanguis non in paroxiſmis menſtrualibus & abſque corporis plenitudine. Signum eius ex vlcre eſt quia exit cum ſanguine ſubtilis putredo. Signum eius ex corrosione eſt quia exit ſanguis niger cum forti

c[ui]iij

Cautela
viēda in
negando
i[p]gnati &
onem.

Sußfluita
tis men-
ſtrui cau-
ſæ

Sig.exve
nari[em] aper-
tione
Si.ex ple
nitudine
ſanguinis
Sig.ex
ſanguinis
acuitate

Sig.ex
emorroy
dibus in
matrice.
Sig.ex
vlcere

Liber Practice

Si ex cor
roſione

Si ex dif
ſicultate
partus

Si. hūoris
ſuperabū
dantis

Accenția
ſupraſum
fluxum ſe
quentia

Cura ex
orificatione
venarum
apitione
Cura ex
ſanguis
ſupabāda
tia

Puluisan
guinis cō
ſtriciuus

dolore. Signum eius ex partus difficultate vel
embrionis aborſu vel potu rei mortiferæ eſt
φ acidit ex hoc & mulier maniſſat. Signa
humorum ſuperabundantium ſanguinis ſunt
cum exit ſanguis reperiuntur in eo humores
abundantes ſiue flegma ſiue colera rubea ſiue
colera nigra, & verificatio huius rei eſt φ iube-
atur mulier accipere peciam panni lini ſubtilis
miundam & candidam, & intromittat eam in
vuluam interius ita φ cooperiatur os matricis
& retineat ſanguinem & dimittatur ibi noſte
vna mane vero accipiatur pecia illa & ad vm-
bram exſiccetur, poſtea vero consideret ſuper
ea quoniam ſi eius color declinat ad aquoſita-
tem ad colorem putredinis ſcias hoc eſſe ex fleg-
mate, Si vero peria eſt rubea. ſignum plenitudi-
nis corporis ex ſanguine, Si vero tendit ad citri-
nitatem ſcias illud eſſe per coleram rubeam, Si
vero ad nigredinem vel viridiſatem ſit hoc ex
colera nigra. Accidentia quo φ ſequentia mu-
lieres ex exſessu fluxu ſanguinis ſut pulſus cor
dis, grauitas corporis, defectus defiderij cibi, do
lor dorli & capitis, citrinitas faciē, inſtatio pe-
dum & malarum rerum appetitus, debilis dige
ſtio cibi in ſtomacho, & quando diu perman-
ſit acquirit corruptionem complexionis epi-
tis ita vt perueniat ad ydropoſim & alias malas
egritudines. Curatio eius ex apertione orificio-
rum venarum fit cum medicinis ſlipticis vt gal
læ acaciæ terra ſigillata bolo armeno alumine
iameno & ſimilibus per ſe aut coniunctim. Cu
ratio eius ex ſuperabundantia ſanguinis in ve-
nis eſt qd confideretur vtrù ſi ſanguis mixtus
cui aliquo humore vel no, nam ſi fuerit mixtus
ſanguis cum aliquo humore & ſanguisvidetur
rubaus & purus flebotometur mulier de vena
bafilia vel de vena afiles ſuperius, Si vero ſan-
guis fuerit mixtus cui colera rubea laxetur mu-
lier cum aliqua decoſtioni quæ laxant coleram
rubeam, Si vero miſcetur ſanguis cum flegma-
te aut colera nigra euacetur cum hijs quæ con-
uenunt eis exſtirpare de corpore, Si vero ab-
undant cum ſanguine humores aquoſi non ſo
lum oportet eos euacuare & exſtirpare a cor-
pore ſed eos etiam calefacere vt non diffoluat
corpus eius iam eſt & tranſiuit modij æ quali-
tatis & declinat ad frigiditatem, & ſi poſt hoc
permanerit fluxus ſanguinis oportet ligari ex-
tremitates mulieris forti ligatione & maxime
ſub aſcellis, poſtea vero bibat ea quæ conſtrin-
gunt ſanguinem cum potentia vt eſt ilſe puluis
qui dicitur ſuſus. Puluis ad conſtringendum
ſanguinem cum virtute. R. ſedenegi, id eſt, lap-
ematicis melabatrum ſanguinis draconis kaka-

bre coralli aluminis iameni balaſtigæ boli arme
ni terræ ſigillatæ feminis portulacæ partes eſqua
les teratur totum & cribelletur & accipiat ex eo
mulier. 3. ij, cum aqua decoſtionis ſumac vel
cum aqua in qua inſuſum eſt cohel contuſum
vel cum ſucco plantaginis, & adminiſtretur na-
fcale cum cineribus perficis humidæ vtſe mixtis
cum aceto & aqua & melle ſimili modo fit cui
arbore pini. Aliud nafcale ad conſtringendu
ſanguinem. R. gallarum imperforatarum alu-
minis iameni acaciæ & farinæ thuris æqualis
partes terantur & cribellentur & conficiantur
cum ſucco mirte humidæ & vлуе inſtromitta-
tur. Aliud nafcale. R. baurach aluminis galla-
rum & olibani equaliter terantur & cribellen-
tur & conficiantur & intromittatur. Curatio
eius ex acuitate ſanguinis eſt φ ſedeat & extin-
guatur eius acumen cum hijs quæ infrigidant
& conſtringunt vt emplastratione rob de mir-
ta vel rob de citonijs vel de agretta & ſimilibus
Et fit cibus eius portulaca & laſtucæ & fit ex
eis ſalitis vt prociuit eis parum de aceto & ſue
cus coriandri humidi & coriandri ſiccum & ſu
mac. Vel cibetur cum ferculis de portulaca &
tria & riſo & albechay, & comedat ex fructi-
bus granata dulcia & acetoſa alias quæ dicitur
muxa & poma muta & azarur & alualac ci-
tonia pira & ſimilia quæ ſedant ſanguis acumen
Et ſi non celfaverit fluxus ſanguinis poſt illud
regimen adminiſtrentur predictæ fortes medi-
cine ad conſtringendum ipſum, & ſuperpo-
nantur ventoſæ mammillis & tunc decidetur
fluxus. Curatio eius ex partu & aborſu
embrionis eſt cum rebus ſlipticis aromaticis vt
caſtoſ. gallia ſucco mirte filiono & ſimilibus,
& ſi cum hijs non deciditur adminiſtrentur quæ
diximus. Curatio eius ex cauſa emorroydarum
eſt cum hijs quæ predictimus in curatione emor-
roydarum ani. Curatio eius ex vlkeræ vel corro-
ſione eſt cum vngento de ceruſa & vngento de
litargiro, fiant ex eis licinæ cum oleo roſato &
curetur curatione vlcerum, & ſi fuerit plenitu-
do in corpore flebotometur mulier in ſuperio-
ribus corporis. Curatio eius ex percuſsione vel
cauſe eſt cum hijs quæ conferunt membro & fa-
nant vulnus. Curatio eius ex potu rei veneno-
ſe eſt φ consideret proprietas illius rei veneno
ſe, & curetur cum ſuo contrario, & aſſidue bi-
bat mulier de bolo armeno vel bolo romano,
& ſi cum hoc non ſanatur adminiſtretur reli-
qua medicina quæ predicta eſt. Modus nafca-
lis fortis ad decidendu ſanguinem. R. myrrhe
acaciæ lauda, limature ferri boli ar. ſucci barbe
yringæ añ, i, croci camph, opij añ, 3. 5, teranç &

Nafcale
conſtrist
uum

Aliud na
ſcale

Cura ex
acuitate
ſanguinis

Cura ex
ptu & ab
orſu

Cura ex
emoroy-
dibus
Cura ex
vlkeræ &
corroliſe

Cura ex
cauſu vel
cuffione
Cura ex
potu rei
venenoſe

Nafcale
forte

Alfaharanü.

fol.CVII

mifceant cù fucco acetofitatis citri, & fiat ex eis
nafcale, & fi nò fuerit fanguis decifus cum hijs
que diximus, adminiftrent eis emplaftra de fo-
ris, & fiat cliftere in matrice cù fucco arnoglof-
ſe ſola quantitate, vi. 3. & mifceatur cù oleo ali
q dſtiptico; vt gallarù vitrioli balaufte corti-
cum granatorù & ſimiliù. Et nos quidem ſcri-
plimus de hmoí medicinis refifentibus fluxù
ſanguinis menſtrui in pluribus locis.

¶ De paſſione alraſta, i. oppilatio
fexus, Capitulum, XIX.

oppilatio
fex⁹ muli
eris duo⁹
bus ſic
modis

OPpilatio fexus mulieris contingit duo bus modis. I. naturaliter & accidenta- liter. Naturalis eſt qùi nafcitur mulier fexu imperforata, accidentalis eſt qùi accidit pre cedenti vulnere vel apate, & fit hmoí oppilatio aut in fundo vulue, aut in ſuperioribus eius, aut in locis que ſunt inter heç, & fit aut per cœunctoem aut per ligationem, & qùi ſit per liga tionc aut erit caro aut pellicule, & impedit heç paſſio coitù, & poſſible eſt etiam retinere men- ſtruů. Et ſignu huius eſt perſceptio ad oculù & obſetricis, vel cù faciu digniti vel cù inſtrumen- to qd' dicitur alnul. Et curatio eius eſt q inuol uantur licinia panni linei in vngento mirtc vel vngento ſericon & pluribus diebus vulue intro mittatur. Et ſi hmoí medicina corroferit pellicu lam vel carnem, intromittat poſtea arundo plù bi perforata vſc plures dies non auferatur, & agat vir cum ea poſt apertioem fexus & non daudatur fexus. Et ſi heç curatio nò ſufficit re quirit manus operationem quemadmodiſt foci- plimus in ſuo loco. Albetan eſt additio carnis in loco fexus mulierù ita q in quibusda intan- tum crescit vt cù ea coeunt & ſpermatizant ad modum mariù. Et curatio eius eſt qd' incidatur ſicut ſcripſimus in cirurgia.

Signum
Cura

Camis
additio
Cura

Altab
cura

Aldante
mod⁹ &
cura

Sig. fore¹
morui
Cura

vulnere
ex ſginato
cors cœ-
ruptione
modus &
cura

ponunt menſtruſi cum virtute. ſ. q. bibat mu-
lier de ſucco abhael & ſucco centauree v德 de ſuc
co menſaſtri fluuialis, vel bibar aqua decoctio-
nis rubeæ, vel intromittatur vulue lana intincta
oleo baliſmi hueg, i. accor. vel oleo ſimbrij v
oleo de ben, vel bibat hueg cum aqua tepida, vel
accipiatur ſuccus colloquintid, longe & humi
de in quantitate duodecim granorum ordei &
comilceatur ſelli bouis & inuoluatur cum ealaz
na & matrici intromittatur, hoc enim educit ſe
cùndinam & embrionem mortuů, & ſi cù hoc
non exierit incidatur & educatur quemadmo-
dum determinauius in cirurgia.

¶ Sequitur nunc de conceptu ſu
per conceptum, Ca. XXIII.

O Portet mulieres habentes viros & pa-
tientes menſtruů in tempore pregna-
tionis cauere a viris suis ne iteru con-
cipiat quia primu conceptu necat ſecundus, &
poſſibile eſt etiā ſed mori. Et curatio ipfaru
eſt ſi moriuntur eſt vt educant fuit diximus.

Caurela
coſceptus
ſuper con-
ceptum

¶ De vulnere accidente ex corruptione virginitatis, Cap. II, XXIII.

Vnus quod contingit ex corruptȇ
virginitatis quando q. eft paruů qua
do q. contingit adhêrere ano. Et curas
tio eius in ſui principio qd'laxetur, ſi vero inue
teratum fuerit nò ſuſcipit curationem & preſc-
pue quâdo vulnus adhêret ano. Et curatio eius
eſt q accipiatur ſanguis draconis ſed vulnus
& conficiatur cum ſanguine illius rei que ſu-
ſpenſa eſt ſub cauda bouis aut in collo euſdem
& ponatur in vulnere recens, & permitratur ibi
die & nocte & consolidabitur vulnus, & eſt ex
pertum, vel accipiatur de vngento alnacli. 3. v.
& inuoluatur cum 3. 5. ſanguinis draconis &
3. i.olibani & ſuperponatur vulneri & non au-
feratur ab eo die noctuq, Si vero vulnus ſu-
erit magnum & ampliſt curetur curatione vul-
nerum cum colla que dicitur algede & pulueri
bus qui dicuntur ad aldoradac, & cum eadem
medicina curatur vulnus qd' contingit ex partu
Et nos quidem plura ſcripſimus in tractatu de
decoratione mulierum.

¶ SEQVITVR TRACTATVS.XXVI
de regimine puerorù & eorum languo-
ribus, qui diu iditur in. xxx. cap.

¶ De enumeratione regiminis pueror & eorum languoribus. Cap. I.

R Egi men pueri cum exit ex vtero
tempus decens lactationis & ciba-
tionis ipſius. ¶ Electio nutricis
examinationi lactis caufæ paucitatis lactis quan-
do.' ſuperabundat, magnitudo capit is puerc.

AL cab et etiam caro addita in vuluis
mulierum, cuius curatio eſt quod in-
cidatur vt determinatù eſt in ſuo loco.

¶ De aldanti. Capitulum. XXI.

H Æc paſſio fit in maribus & mulieribus in mulieribus fit vno mō, in maribus vero tribus modis, quia ſupcr locum fexus in pectine exeunt tria corpora quorum vnum eſt ad modum virgæ, reliqua vero vt testiciu. Et curatio ipſorum eſt cum incifione vt dicitur in ſuo loco.

¶ Sequitur nunc de ſœtu mor-
tuo, Capitulum. XXII.

S Igni huius eſt privatio motus eius in vte-
ro tribus diebus. Curatio eius eſt admini-
ſtrare mulieri medicinas & nafcalia que de

Liber Practice

inflatio eius, ßternutatio, vigiliæ, epilénia, ma-
ter puerorum, humiditates fluentes ab auribus
ipforú, & putredo & paſſiones oculor: ipforú
dolor ſupueniens apud ortú denti, puſtule: cò-
tingenies in ore, vomitus, fluxus ventris, reten-
tio naturæ, & paſſio que dicitur almagez, tuſe
ſis, pruritus, puſtule, animalia & vermes, exitus
vmbilicis, deſ cenſus intestini ad teſticulos, lapis,
grauitas motus qui dict: alaſtarcha & ipſorum
corruptio & doctrina.

De regimine pueri cù exit de vtero, Ca. II.

R
Egimen pueri cù exit ex vtero eſt  q trù
cetur vmbilicus per quatuor digitos de
ro & ligetur fortiter cù filo lanæ torto
& ponatur deſuper pecia panni in oleo comuni
Alij quoræ truncant & cauterizant loci incílio
nis cù igne & nò indigetur ligatura, poſtea vero
ſalatur totù corpuspueri cù ſaletemperato mo
do pter os & naſum vt diffoluaſt eius ſordities
poſtea abluatur cù aqua tepida & mundificen
eius nares & os & conſtringant eius aures cum
ſuauitate, & aperia ſt orificiù ani cù minimo di-
gito, & inflilletur oculis parù de oleo & intro-
mittatur palato aliquid mellis, deinde vero ſaſi
getur & conſtringaſ cù pannis tenuibus & mol
libus, & preferueſ a frigore, & cù ceeciderit eius
vmbilicus poſt tres dies vel quatuor alſperga-
tur deſuper cinis alnedach, i. limatfarum vſtarù
vel cinis vngule vituli vſti vel de calce telfarum
ouorum vſtarum vſc: ad calcinationem. Et o-
portet obſtetricem aptare & confirmare mem-
bro pueri vt coniungat coniungenda & dilatet
dilatanda & extendere membra & trahere ipfa
ad omnes partes & adequare & dirigere capita
membrorù & naſum, Et ſi ſed modù debitù
extenderit & affiduet ei fricatoem &nducaſ ad
ſomnù in manlione tpe caliditatis in qua nò ſit
odor ſoetidus, nec forte lumen cädelæ aut alius
magnus ſplendor, Poſt hec vero accipiaſ a nu-
trice & lactetur ab ea, & non eſt matre tribus
diebus, & nò intromittat aque calide niſi ante
lactationem, & non ſtatim poſt exitù ab aqua
lactetur ne forte incurrat alcama. i. humorem
indigeſtù, & adminiftreſei de lacte in quantitate
qua nò attrahat venter & anhelitus qun ſi ſum-
ſperit ex lacte vſtra ſue diſgestionis tolerantiam
generabunt in ſuo ventremultę ventofitates &
ſequitur grauitas & pigricia ſubuerſio flatus &
vomitùs. Et qn hmòi accidentia ſuperuenerint
ei phibeatur a lactatione quouſc: all'euieſ tto-
machus, & addatur in ſui dormitione & minus
ſolito lactetur, & poſtmodù readeat in ſui con-
fuetudinem, & lactetur bis aut ter in die & nò
plurìes niſi digeratur in ſtomacho, & caſeſtat
puer in aquatpata & calore & dulciter in do-

mo temperati caloris & obſura, poſtea vero
vngatur cù oleis humidis, deinde lactetur ſupar
cubili recto & equali cuius capitali ſit aliqua
tulum eleuato, & qn cottidie fleuerit ducatur
& mouetur cum ſuauitate. Locus aſt lauda-
bilis ad ducendù & mouendù ipſum & dormi
endo in ipſo eſt vas qd dicitur mahdio mapha
lufpenſu ſapienter in altitudine domus, & mo-
ueat vas diſtrahendo & trahendo, qn per hoc
ſuſcipiet deſolationem & quielcit a ſletu &
dormiet. Scito tamen q modicus ſletus confert
puero precipue anteſ sugat lac, dilatat cù eius
ſtomachù & membra diſtrahit, & poſſible eſt
quandoc: appetere puertù frigus cum moleſta:
a calore & appetere calorem cù offendi: a fri-
gore, & poſſible eſt eur affligi a multis cooper-
torijs & ſaſcationibus quibus cooperi: vel ab
inepro cubili in quo poſitus eſt, aut a puleſvel
pediculo cum mordicatione, ąpter qd opor-
tet circa hoc habere ſoli citudinem & oportet
lufpendi ſupra puerù in hora ſui ortus anteſ-
ponatur in terra lapidem qui dicit: ſmaragdus,
lua enim ąprietate defendet ipſum ab epilénia
& a paſſione que dicitur mater puerorù. Tem
pus aſt magis laudabile in quo decet affueſace
re puerù in ſumptione cibi eſt aut autumnus in tpe
ad equationis dierum noctibus, & p[.c]picia: nu-
trici in principio q diminuat de ſui lactatione
& paulatim affueſaciat eum vt nò offenda: a
ſubita tranſlatione & ſit principiù ſue cibatois
panis maſticatus cum ore nutricis & nò multi
cogat ipſum ad lactationem propter panis re-
pletionem ſed lactet eum bis in vna nocte vel
mel iuxta quod ſibi confita uerit panem eſſe di-
geſtum. Poſtea dibet ipſum pane remollito in
aqua & melle aut lacte aut vino & potet ipſu
quando: aqua quando: vino temperato cù
aqua debite, & ſit illud q bibat poſtum in in-
ſtrumento longi & stricti orifici: vt ſt eius po-
tus per modum ſuſctionis, & præſeruetur ab
omnibus carnibus, non enim ſtomachus coru
potens eſt ad digerendum eas, & ſit eius nutri-
mentum plurime alſianedag & farina frumen-
ti alba cum oleo amigdalarù & zuccaro & da-
cit. & oportet cibare eos paulatim & pluries
in die. Inquit G. ſi contingat eſſe puerum lon-
gum & directe ſtatur: e caue ipſum a faturitate
& plenitudine ciborum quoniam ſi repletus con
ſequitur eum multa dormitio grauitas & pigri
cia, & inflatur venter eius ventofitatibus, & acc
dunt ei ex hoc paſſiones plurime: quar: eſt epi
lenſia, mater puerorum & alias quas dicturi ſu-
mus, & oportet eos affueſacere ſedere in terra
poſt: bene cò firmatù eſt ſuñ corp: & solidata
ſut ſua mebra vt cò formet: ſup motu ſessionis

Mahdio
Mapha

Tepº lau
dabilius
ad affue-
fatione
pueriad
cibum

Alfaharanif.

fol.CIX

Nutricis
difp. eli
genda

& oportet eum affuefacere paulatim ad motu
ambulationis non permittatur multu plorare,
Accidit enim ex hoc sibi mater puero ex epilen-
sia, & possibile est contingere sibi ex forti fletu
descensum intetinini, & oportet eum placare cu
cantis & delectabilibus vocibus, & fit eius nu-
trix pulchri coloris & amabilis apud ipfum &
acceptabilis & p[]cipiatur ei q[]n non puocet eum
ad iram & trifticiam, & fit sollicita in aptatione
sui lecti, & letifi cet eum omni modo letitiæ &
affociet alij s puers & infantibus sibi conſimili-
bus, & cultodiat ipfum ab omni & subito stre-
pitu vel terrore qui poſset eum p[]terre re, & ſua
uiter tractet eum cum eleuat & ponit ipſum ne
cor ruat & frangantur eius membra.

De nutricis diſpofitione, Cap. III.

D
ispositio nutricis eligend[ate] ad nutritio-
nem pueri eſt q[]n fit iuuenis & ánosa &
albi coloris mixti rubedini bone & co-
uenientis ſtature, habens bradia & crura fortia
honori moru vt no de faci ira catur & no fit
infirma, & fit temperata in p[]inguedine ſui cor-
poris, & fit eius mammill[em] mediocres in ma-
gnitudine & paruitate plane & ſolid[em] & ſint ro
stra mamillar[em] humida amplior[em] meatu[em] & fit
ampli p[]ectoris & tempus ſui partus no multu
pp[]pinu[n] nec multu diſtans. Et ſi fuerit nutrix
quæ peperit filiam erit melior atq[]uæ nobilior in
puero q[]n illa quæ peperit maſculi, & ſi possibile
eſt q[]n fit nutrix pp[]pin[em] mater pueri erit hoc me-
liu[s], & ſit nutrix ex ſimili ſemini p[]genie & mu-
lier diſcretionis & intellec[t]us bon[em] doctrin[em] no
bilitatis & miſericordie & oportet abſtinere
ab omni ſalfo & acuto & rebus ſl[i]pticis & ſapo
ribus intenſæ caliditatis ſi[]cut porris cepis alij[s]
erucis menta & basi[]licone, & ab opio maxime
oportet nullo modo accedere, generat em q[]uæ is-
lenſi[]a puers, & vtatur ex cibis frumentu & ri-
fum co[di]u & carnes co[ctas] & teneras & bene
elixate in aqua, & vtatur vna vice poſt aliam de
ferculis factis ex bonis & ſubtilibus rebus in ſua
complexione & paruis p[]ſcibus & extremitati-
bus gallinar[em] & au[em], & bibat vinu odoriferu
ad dulcedinem declinans, & caueat omnino a
coitu & menſtru prouocatione hoc enim po-
tiffime corriu[]pit lac, & oportet ip[]am a fame &
replezione & laxatione & conſtrictione venitris
cauere, & oportet temperate laborare, & cane-
at ne incurrat paſſionem alkachuia & indigetiu
humorem a vini crapula & in nullo excedat p[]ta
mentu, & fit potus aque ip[]siu in ea quantitate
qua no coaguletur lac, & fiat ei uſdem transglu
tio a principio diſſicilis.

De bonis lactis nutricis ſtima
tione, Capitulum. IIII.

O
Portet lac eſſe boni ſaporis albi colo-
ris, & boni odoris, mediocris ſub ſtan
tie inter groſſitudinem & tenuitatem,
& inter multu & paucu, cuius vero conditio-
es contrariæ hijs fuerint eſt malu, & cognoſat q-
dem bonu a malo in eo q[]uod diſilluat gutta vna ſu
per vngulam, q[]m ſi adh[er]et vngul[em] & no fluet
ex ea ſcas illud eſſe nobile, ſi vero cito aut tar-
de fluxerit malu eſt, experimentu aliud ad hoc di-
ſtilletur de eo in illa re que duci, ceref q[]uod co-
opertoriu p[]ſcis & reponat in loco in quo non
tangatur a puluere & permitra vſeq[]n mane,
poſtea vero videatur ſi aqua ſuperat lac eſt ma
lum, ſi vero egualiter ſe habuerit bonum & no
bile eſt.

De caufis paucitatis lactis, Cap. V.

C
Auſe paucitatis lactis ſunt aut ex pauci
tate nutrimenti, aut ex vſu ciborum auto
crum vel ſiccoru, aut ex colera ru, vel fle
gmate vel colera nigra vel ex debilitate virtutis
mutationis lac. Signu paucitatis lactis ex pauci
tate vel vſu acutoru vel ſiccoru ciborum eſt quod
mulier refert. Signu eius ex colera ru, eſt q[]uod
vetur in lacte aliq[]d de colera ru, aquoſa c[]ui ſa-
poris amaritudine. Signu flegmatis eſt quia vi
detur lac ſubtile aquofum & ip[]pumofu ex fleg
matenam q[]n groſſo no ſit lacnili cum eo ſit fal
ſedo. Signum colere ni, eſt quia color lactis ten-
dit ad coſleftem & cito accrefcit. Curatio eius ex
paucitate ch[]i eſt c[]ui ampliatione ciborum & mul
titudine ip[]coru & corporis impinguatione. Cu
ratio eius ex vſu acutoru ciborum eſt q[]uod tranſſe-
xat ſe ad cibos humidos contrarios illis. Cura-
tio eius ex colera ru, eſt q[]uod laxetur colera rubea
& vtatur ptisana ordei saplenter factu c[]ui ſeni-
culo humido aut lacte capar[]i cum farina alga
ris & oleo amigd, dulciu cum frumento fracto
& vtatur pulmentis quæ dicta ſunt in tractatu
de coitu, & comedat medullas citrolorum &
curcurbi, coctas & pullos gallinarum & p[]ſicar[]i
los. Curatio eius ex flegmate falſo & colera ni-
gra eſt cum ptisana ordei facta c[]ui melle, & bi-
bat ſuccum ſeniculi cum melle & aqua decocti
onis cicerum lac capar[]um ſtatim emuſum &
butyrum vaccinum, vel accipiantur capita pi-
ſcium falitorum & coquantur cum aqua aneti
& comedat de ip[]ſis, & affiduet com[]eſtioniem
caulis & ſeniculi co[ct]or um, & nos quidem per
ſecte ſcrip[]tim? de huiuſmodi plura in tractatu
de coitu. Et ſi cum hijs non fluxerit lac accipia-
de frumento & teratur & diſtemperetur cum
ſucco blete vel cum p[]inguedine anſeris liquefa-
cta cum ea, & ſi indiget appoſitione ventoſa-
rum ſuper mammillis, ſuperpenatur cuilibet
mammill[em] vnam & attrahat forti attractione

Lactis alſi
gpositio

Ceref

paucirat[
f]i
lactis cau
ſæ

Si. expau
citate vel
vſu acuto
rui ciborum
Sig. ex
cole. ru.
Sig. ex
ſlegmate
Si. co. ni.
Cura ex
cibi pauc[
f]i
tate
Cura ex
acutoru
vſu
Cura ex
cole.ru.

Cura ex
ſlegmate
falſo &
cor.nigra

Liber Practice

Lactis et
fletulo

line ſcarificatione vna poſt aliam, & ſi lac fuerit
forti ſpilitudine valde oportet ſubtiliare cibù
& precipue ſibi fatigare corpus ſuſ moderate,
& bibat ſecaniabin ſeniculi. Et ſi lac fuerit mul-
tae tenuitatis adde in cibos fortes & groſſos &
in ſomnù, & dimittat exercitiu artiu, & caueat
omnino a ſudore & balneo & bibat medicinas
afluentes lac & aſſiduet bibere vinu dulce. Ad
reſtringenduſ lac quando ſupabundat deſinat
a cibis generantibus ipſum, & vtatur contrarijs
& accipiatur de cimo & agno caſto partes ęq
les terantur omnia in aqua dulci & expriment
& colentur & piftentur & effundaſaqua ſuper
mamillas, vel accipiatur armonia cu & diffulaſa
& liniantur eu eo mamille & vngantur. Et nos
multa diximus conferentia hmoi in tractatu de
coitu & in precedentibus.

¶ De diuerſitate puerorum &
etaulum. Capitulum, VI.

Etates pu-
eriorum q-
tuor ſunt

A
Etas puerorù diuidit in quatuor gra-
dus, prima ætas eſt ipforù tempore ę
oriantur ex vtero, ſecunda tempus or-
tus dentiù, tercia tempus ortus molariù. Quar-
ta vero cum incipiunt ſpermatizare, in primo
gradu ſuperuenit eis vomitus, fluxus ventris,
vigilię, timor, tumor, vmbilici, & humiditas au-
rium. In ſecunda vero accidit tumor gingiuæ
ſebres, ſpaſmus & fluxus ventris, & maxime ſi
oriantur dentes qui dicunt almab. In tercio ve-
ro accidunt eis apoſtemata gutturis, remiſſio
iuncturarù ſpinalis dorfì, difficultas anhelitus,
lapis, animalia & vermes in ventre, & dura apo-
ſtemata que dicunt alchangant. In quarto ve-
ro accidit eis flegma p[]diſtorum accidentiù &
magis ſebres longe & fluxus ſanguinis a nari-
bus, & hocteſtatur Ypocras in libro amphorif
morù & narrauit hec accidentia in qualibet et-
te & in aliqua ipſorum magis ęq in alia vt deter
minauius.

¶ Sequi德 De alſeafa. Cap. VII.

Alſeafa
paffio &
ei? ſenat
onis cā

Signa

Cura

A
Leaſa eſt paſſio ſpecierù puſtularum
que contingit fieri in capitibus puero-
rum, & poſſible eſt comp[]hendere ſa-
ciem cum capite vel faciem & nò caput, Gene-
ratur aſt ex multitudine ſanguinis puerorù. &
humiditate cutis & complexione ipſorum. Si-
gnum huius paſſionis eſt quia ſunt paruę pu-
ſutule ex quibus emanat liquor, & extendunt in
capite vel facie, & ſequitur ex hoc fortis corro-
fio & pruritus continuus, p[]pter q[]d augmen-
tatur fletus & moleſtia p[]ueri & viſiſtia. Curatio
eius eſt rectificare e[]bum nutricis primu, poſtea
vero ab adatur totu caput cu raforio, & ſuper
ponantur ei ſolia bletę tantu quonià poſſible
eſt q[]fugant ipſum totà putredinem & ſanabiſ

cum hoc ſicut cum vngento, aut vngatur cum
hoc linimento. Modus linimenti conferntis ſa-
hafę ortę in capitibus puerorù. R[]. merdaſingi
ceruſe an. 3.v. lixiuſ farmentorum vitis. 3.in.
oleu roſ. & cōmunis an. 3. i. liquefiat c[]era cum
oleo ro. & terant[]ſpecies & conficant[] cu duob
vſtel Pouorù aſſatorù donec perueniat ad mo-
dum vngenti & vngatur eu eo caput vel locus
quicunt[] in quo hec paſſio fuerit.

linimicu

¶ De alkaba. Cap. VIII.

A
Lkaba eſt de genere haru p[]uſtulari, &
E ſignu ipſarù eſt quando oriuntur
ſquamę ex pellicula & ex coriatur cu-
tis capitis cum pruritu & raſura & emanat eſ
ipſis liquor melli ſimilis. Curatio ipſarù eſt cum
frequenti capitis lotione cu ſucco maioranę vel
mentaſtri vel ſucco centaureę, poſtea vero lini-
atur cum hoelinento. Linimentu conferens
iuuamentu paſſioni alkaba. R[]. merdaſingi ce-
rufe boli armeni an. 3. iij. ſulphuris amigd. ar-
genti viui an. 3. i. & 5. mortiſicetur primo ar-
gentu viuui & apponatur ſuper ipſum caſtere
medicinę puluerizatę & conficant cum dura-
bus partibus oleu roſ, & vna parte aceti, & lini-
atur cum eo caput mane & ſero, poſtea ingre-
diatur balneu, & hoc faciat quouſo[]n ſanetur.

Alkaba
Signa

Cura

linimicu

¶ De magnitudine capitis puerorù. Ca. IX.

P
Offiſible eſt in quibufdam p[]ueris eu exi-
perint de vtero habere magnu caput, & de
ingens ſemper magnifica[]t & exit ab e[]qua-
litate. Et ego vidi p[]ueri cu[i]s caput instantum
creuit q[]ui minime potuit illud ferre, & cu inſe-
ſanter cresceret mortuus eſt p[]uer, & poſſible
eſt quando q[]ui exire cu paruo capite. Fiat autem
magnitudo capitis vel ex groſſo vento genera-
to in offibus capitis & craneo, vel ex congrega-
tione aque in ipſo quibus inter dufus eſt & nò
potentibus exire, & fit cauſa capitis magnitu-
dinis. Signu huius eſt quia videtur ad ſenium.
Curatio eiuſ eſt q[]ui fiat ei inſufflatio narib[]o
que dicitur alſahoc cu oleo amigdalare amararum
vel cum oleo aneti. vel cum oleo bono de ben,
aut fiat inſufflatio cum ſucco maioran[]e, & ſtu
deatur purgare corpus nutricis eu yera, & pre-
cipiatur ei abſtinere a c[]bo omni generante ven-
toſtatem & groſſum humorem, & ſi diffolute
ſunt ventoſitates, p[]pter hoc amplaſſret caput cu
olibano an zarut ſerapino & gumi ara, amigd.
& ſimilibus vel coniunctim vel ſeparatim. Vel
accipiantur lima[]cie viuę & terantur bene cum
ſuis teſtis donec fiat ad modum vngenti, & mi
ſeatur cum hijs paru[m] olibani & liniatur eu
eo caput totu[]s ſicut in uſolutione ſudariu poſt ra
ſuram. capitis, hoc enim adh[]rebit capit[i] & re-
ducet ipſum ad moderantia, deinceps vero in

Modus
cedentis
magniti-
dinis ca-
pitis

Signum
Cura

Alfaharanij.

fol. XCIX

suffletur naribus de cerebro lupi vel eius felle cum modico myrrhe, & hoc faciat seme quod libet maner & fanabit, & poſſible est hoc idem conferre magnitudini capitis facte ex concluſi one aque in ipſo, & ſi non confert nos iam ſci p[roſmus] curationem eius in cirurgia.

A] De paruitate capitis. Cap. X.

Paruitas capitis nō curatur

P

Aruitas capitis modi] naturalem tranſ ingredientis cum qua natus est nō valet in geniatio curationis.

A] De tumore capitis. Cap. XI.

Tumorif capitis cā Signum

Offiſible est accidere tumorem cū magni prudine capitis quę contingit ex ventolita te pueri. Signu] eius est quia color pueri efficitur viridis. Et eius curatio eſt q[ui accipiat] myrrha aloes lutum & crocum equaliter & te rantur & diſtemperentur cū ſucco enduiue & li niatur cū eo caput poſt eius rafuram, & hoc ſi at pluribus diebus, poſtea vero inſuffletur na- ribus de felle.

A] De tumore ventris capitis. Ca. XII.

Inflato vētris ca] p[itis]

E] T] ſi fuerit inflatio ventris cū magnitudini capitis & caro eius videtur liquefaci] est ſignu] certi] eſſe illud ex aqua & vento ſitatibus pueror] ſimiliter. Et curatio eius est q[ui accipiantur de ſiſamis pugillus, i] & quinque auellane] & septem amigdalē & 3. i.] & 5. ſeni] culi] & teratur totum & extrahatur inde oleum & inſuffletur de eo naribus pueri in quantitate ſexte] partis. 3. vſq] ad quartam & vngatur cum eo caput, & de eo auribus inſtilletur & admini ſtretur ex eo puero in potu cum lacte] mulieris & fanabitur. Sternutatio accidit pueris ex apo- ſtemate facto in cerebro & eius ventriculis. Si- gnum eius est, p[]fundatio oculor] cum ſebre, Et curatio eius est q[ui emplafstre] caput cerebr] cum portulaca & oleo ro. vel ſuperpona] rafur ra cur] humide vel folia nutis vel ſuccus ſem peruiue] mixta hec omnia & bene c[ui] oleo rol. & farina ordei, aut linatur caput cum vitellis ouor] cum oleo ro. diſtemperetur & fricetur corpus c[ui] ſucco cortandri humidi. Et ſi ſteratu] tatio moratur fine interpollatione accipiat] ba- darut] ſicum & puluerizetur & de eo naribus inſufflatur.

Cur a

Signum Cura

A] De vigilij] pueri. Cap. XIII.

Vigiliæ cauſa

V

Igiliæ accidunt pueris in anno primi gradus, & poſſible est has ſequi ex alia egritudine. Accidunt enim eis ex lacte] nutricis. Curatio huius est q[ui inſuffletur naribus de oleo viol, permixto c[ui] oleo de croco vel de oleo anet] mixto c[ui] ſucco lactuſe, & vn- gatur caput & frons c[ui] aliquo ilor] oleorum & reſſicetur ei lac] & adminiſtretur ei in potu ſirupum de papauere c[ui] zuccaro. Et ſi nō cu-

ratur cum hijs recipiat odorem violar] maio- ran] & papaueris & vngan] timpora c[ui] oleo de apio in quo appona] modici] crodi.

A] De pueror] epilenia. Ca. XIII.

E

P] Pilenſia contingit duobus modis, natura] ſiter & accidentaliter, naturalis est quado] naf] citur c[ui] ea puer, accidentalis vero que poſtea ſequi]. Et ſignum accidentalis est quia poſt eius natiuitatem ſuperuenit. Curatio natu] ralis est cum adhibitione regiminis vt nō offen] datur a cauſa extrinſeca, curatur aſt] cum tranſa- feruntur de etate adolescentis ad iuuentutem. Et curatio eius] est tranſlatio ad etatem calida] & ſiccam, & ſi nō fanatur tācun] ab eis ſepa] ratur hec paſſio vſq] ad mortem. Curatio aſt] accidentalis est q[ui adhibeatur ſtudi] erga matri] cem vt detur in potu de yera ad mundiſatio- nem cerebri & corporis, & abſtineat ab omni ci] bo generante humorem & ſlegmatici] indigeſt] & nō adminiſtretur de lacte] puero niſi in ea q[ui] titate qua nō generatur in eo humor crudus & q[ui] cito digeratur & ſit pauc] humiditatis, & in ſuffletur naribus inſufflationibus calidis & o- doret afam & kītran vna hora poſt alia] & vn- gatur cum oleis calidis, & ſuſpenda] ei de ligno] p[]conie. Et ſi ſuſpenditur ſuper ipſum lapis] qui dicitur ſimaragd] in hora natiuitatis ante] po] naturi in terra nō accidit hec paſſio, & admini- ſtretur in potu puero, ſi p[]manet ægritudo poſt ſuam corporis roborat]em de tyriaca alfaroc] ſed] in virtutem pueri. Et ſi hæc nō poſſuci] ſibi] accipe] curat]em eius a loco ſuo in p[]cedentibus perfecte ab eis que de hmōi in pluribus locis] huius libri reperitur.

A] De matre pueror] Cap. XV.

H

A] hec paſſio plurime accidit pueris in primo anno. Et ſignu] huius est quia ipſorum fletus augmenta] & accidit eis timor in ſomno & vigilie] calor additus, & exit ex ore ipfor] grauis odor, & ſecuntur eos hmōi accidentia diebus pluribus & poſtea ceſ- fant. Cauſa vero educens hanc paſſionem est malitia regiminis & ſuperflua pueri nutritio ex lacte] præter ſui virtutem & diſegitionem. Cura] tio ipſor] est cum ſollicitudine regiminis nutri] eis, & q[ui] parcat lac] puero & q[ui] adminiſtretur partum omni die de electuario muſci q[ui] dicitur dualmuſce, viij. partem. 3. c[ui] lacte, & c[omuni- ter regatur curatione puerorum

A] De liquore fluence ab auribus

A

De liquore fluence ab auribus pueri. Capitulum. XVI. C[]cidit in annis primi gradus q[ui] ſtuit ex auribus ſuis liquor, & illud est ex p[]lúrima cerebri humiditate & lactens q[ui] in tali tempore in fine humiditatis est, & q[ui]

Epilénſia fit duob] modis

Cura na] tualise] ſi] lenſiæ

Cura ac/ cidētalis

Imaragd] Aprieta]

Matris] p[]or]or] ſi- gnum

Cauſa

Cura

C[]t] liq]rſ

ab aurib]

fluents

t

Liber Practice

Congregatur hōmi humiditas expellit ipsam na
cura ad aures & loca que sunt circa eas. Curā-
tio ipſorū eſt 〈 adminißanți licinia de bomba
ce iunci & intrmittaſ auri, & cū erit licinīu ma
defactu liquore educatur & aliud intromitta
tur & hoc frequenter facio posſibile eſt curari.
Sin aſt accipiatur de alumine iameni & diffolu
to in vino infundatur in eo licinīu & auri ſua-
uit entermittaſ, & hoc pluries facio exſicca-
bitur liquor, vel accipiaſ croc., & nitrum & te-
rantur cum aqua & aceto & inſtituletur auri, &
posſibile eſt emanare ab aure albī ligrem lacti
ſimili eſtimabit eſſe putredinem nō eſt tamen
& econuerſo. Curatio eſt cū hijs quę diximus.

De putredine fluente ab aure
Capitulum, XVII.

Putredīs
ab aure
fluensī
cura

P
Vtredo generat vna auriu vel in vlcere,
Et curatio eius eſt 〈 accipiaſ curum de
melle & bulliat in aqua & de eo guttatim
dit illetur auri, hoc eum mundificabit eam a pu-
tredine, vel accipianc folia mirte & gallc & bul
kant in aceto & de eo auri inſtituſeſt. Et nos qui
dem iam diximus de huiuſmodi medicinis in
præcedentibus quod ſufficit.

De ægritudinibus oculorum
puerorum. Cap. XVIII.

Egritudini
nū oculō,
rū pueros
rū plura
ſunt gña

Flunt in oculis pueroſ plura genera ægri
tudinū, quorъ eſt inflatio adheſio palpe-
bratu vt nō poſſunt aperiri, & hoc poſſi
bile eſt eis accidere ex rebus ſtipticis que ſerunt
mulieres in ſuis capitibus vt alchannam & ſimi
lla ppter qd'redeunt humores capitis ad ocios
& aures, & poſſible eſt accidere eis ex fluxu ca
lidorū ſeu frigidō humoſ, & accidit illis de
clinatio pupille & eſt egritudo nuncupata al-
hol & eſt tortura, & poſſible eſt illud accidere
poſt natiuitatem aut nascitur cū eo. Curatio in
flationis oportet videre ſi cum inflatione fit ru-
bor in facie & oculis & calor in ſupercijs ocul
lorum, & tunc accipiatur licium & ſief memi-
the & fron les roſ. & liniantur cū eis oculi &
circinat vq a ſupercilia omni die, & qn exſic
cata fuerit iteru liniatur quouſa aperiat ocu-
los. Quando vero accidit in oculis pueroſ alga
rab vel paſſio quę dicit alſelaç, aut albugo, acci
piatur eius curatio ex hijs quę predicta ſunt in
paffionibus oculoſ, tunc accipiaſ licium myr-
rha croc., aloe & folia roſ. & teranț omnia &
ditemperent cū bono vino & linanct oculi cum
hoc omni die donec aperianc & inſufflenț nari
bus parum ambrę cum lacte mulieris comixte,
& poſſible eſt accidere in oculis poſt earu aper
tionem egritudinem dicta bacaalhain, ynde in-
filletur eis quolibet die de lacte mulieris per ſe
vel cū modico croco. Curatio vero dedinatoſis

Cura ifa
tionisocu
lorum

Cura de
clinatioris
pupillæ

pupille eſt cū eo qd'dixim in paſſionib ocu
lorū Qd'eft vt fitueri candela accenſa in noſtib
verſus puerū econtraria parte dum iacet in co-
nula res diuerſo color vt eius oculus conti-
nue dedinet ad aspectu illorū quouſ tortura
reſtificet. Curatio vero alia: paſſionu ipſus co-
tingentiu reperietur in precedentibus.

De doloribus pueri apud or-
tum dentiū. Cap. XIX.

Cura alia
rū paſſio,
num

In ſurgunt pueros dolores apud orſi dentiū
videlicet a nono menſe ipſorū natiuitatis &
infra, horu aſt alij ſunt quorъ dentes orium
tur paulo poſt hoc, alij vero quorъ oriunt pau
lo dentes ante hoc. Dixit G. 〈 quâdo accelerate
ortus dentiū ſit ipſorū ortus facilis & cum pau
co dolore & ſi peiores & imbecilliores fiest den-
tes. Sed cū eorū ortus tarde de poſt ortus cū dolore
& moleſtia ſiſt tamen dentes fortes & robiſus
Et qn fit eorū ortus in vere & in hora aſkenſus
ſtelle que dicitur altyya nō erit cū eo fortis do-
lor. Sivero fit in tpe hyemis viguratur dolor
in ortu ipſorū gingiue liberę cum ſient a tomo
ribus. Sivero in eſtate oriuntur ſiunt cū eo do-
lores plurimi & comuniter ſequitur eos tumor
gingiuare & locoru que dicunt aluatn & ſu-
periori faciei, & ſequitur eos pruritus aurium,
& poſſible eſt accidere eis obtalmias aut febres
& fluxus ventris & retentuem eiufdem, & poſ-
ſibile eſt quibufda eorū accidere paſſionem tre
moris. Curatio ipſorъ ſi fuerit tumor in gingi-
uis qd'fricetur bene & ſuauiiter digito cū oleo
oliuarъ loto vel cum oleo ſirag, vel cū pingue
dine galling, vel cum cerebro kporis, vel cū lacte
canino cū melle in quo coctu ſit aloes & gumi
arab. & effundatur capit aqua decoctionis a
momillę & aneti & emplaſtreſ locus cum em-
plaſtris refolutuuis 〈 fi vigoraſ dolor poſt hoc
in hora ortus ipſorū, accipiatur tunc alcāna bu
tyrum & oleum de lilio miſceatur cū eo locus
liniatur cū butyro & medulla cruriu vacce &
cum incipiunt capita dentiū exire inuoluac ca-
put pili & eius ceruui tantu cum bona lana &
muda, deinde vero effundaſ ſuper ipſum aqua
calida temperato modo vna vlce poſt alia & ſit
tpatus in ſuo cibo. Curatio aſt solutionis ven-
tris eorū cauſa vtriſu eſt cum hijs quę poſtea
de solutione ventris dicemus.

Tepus or
tusdēntiū
puerōs

Curaſi ſu
erit tūori
gingijs

De pufſulis pueroſ. Ca. XX

Cura flu-
xus vêtris
că vtri?

H Æ pufſule ſiunt in eis in annis primi gradus ex lactis acumine & corruptio ne ipſus, Sunt aſt hmoſ pufſule aut fortis acuitatis aut debilis. Signa earu que forſtis acuitatis ſunt rubedo & fortis dolor & fluxus faliu ab eis. Signum debilis acuitatis eſt de clinatio pufſular ad albedinem debilis dolor

Pufſulari,
genera

Si. pufu
laru forſi
acuitatis
Sig. debi
lisoa.

Liber Practice

Emplast. reſtriges
ſtro. Modus emplaſtri coſtringentis vêtrem & conſerentis ſtomachis pueroræ ægrotantibus, accipiatur de ſimila farinæ & diſtempereſt cum vino veteri vel croco & suco flore vitis teratur totu & conficiaſt bene cu ſimila, & venter pueri emplaſtretur & ſi hoc noſ ſuffecerit accipiatur cura eius perfecte a pluribus locis huius libri.

¶ De conſtrictione naturæ puerorum, Cap. m. XXIII.

natur. reſtriges
ſtrictiōs in pueris cura

C. Ontingit pueris in quibusdam naturæ conſtrictio, cuius curatio eſt φ adminiſtretur in potu nutrici modicis de cuscumere alinino, & in ſequenti die nutriat pueru, Aut accipiat nutrix de melle & coquat ipſum bene, & aspergat ſuper ipſum aliquid mentaſtri, & faciat inde licinu & diſcrete ipſum in anu pueri intromittat, vel accipiat media. 3. afteroris muris & teratur cu adipe renu yrct & fiat ex his licinu paru ad modi glandis & in anu pueri intromittat. Qd ſi conſingerit pueris a duobus mensibus vſc ad ſeptem φ noſ ſugunt nec euomunt, & natura ipſo: fuerit conſitipata & videtur alteratū corpus eorit erit cauſa huius caſlor permanens cum erit dum eſſent in neterno vtero tuc accipiat partem. 3. farcocolp, & detur in potu cum. 3. i. & 5. olei nuco & nutriant cu lachte menthe, vel fiat eis diſtere cum penna anſeris vel ſiringa tenui cum quaſutate.. 3. quinque olei viol & tunc lenietur natura eius. Signum huius eſt quando accidit puero fluxus & moleſtia & agitatio abſc quieta. Curatio huius eſt φ liniafut venter cum aqua calida & oleo com muni tantu, vel diſſoluat in ea de cera citrina & adminifretur ei in potu cum lachte matris paru: cimini affati & puluerizati, aut accipiant: auelanæ & terantur cu ſuis corticibus & caſeſtant, & tunc eis locus doloris emplaſtretur & hoc erit liberatio eius.

Sig. flux.⁹
Cura

¶ De tuſi accidente pueris. Ca. XXIII.

Tuffis pu
eruſi ca

T. Vſis accidit pueris in annis primigrādus & fit in eis & eor ſopropinigrae caſoris materni vteri & exitu eorum ad fri gas aeris, vt tunc non fit in linguis eorum obſturandiguttur, Incitatur ergo tuſſis ex aeris fri gorecum ingreditur guttur & pectus. Et curatio ipſorum eſt cum medicinis ſacilius delecta bilibus. aut paretur cibus cum medicina & non curetur cu medicina horribili atq. diſſicili quo niam contradicit natura ipſorum, accipiatur er go de ſucco feniculi poſt eius purificationem & bullitionem & coquatur bona coſtione & lambat ex hoc puer ſero & mane. Ite accipe ſuc cu ſent. & pmiſceat cu lachte gentiſcis eius, aut cu lachte cap nigre & labat ex eo. Et ſi tuſſi fu erit groſſities & licitas infundant: ſemina cito-

Cuius

nioru in aqua calida, & extraatur muſſago ipſorum & coquatur ſuper ignem cu penidio & oleo amigdalarum & puero adminifretur, & ſi fuerit cum eo calor coquatur cum eo bene ſuccus granatoru dulcium. Modus electuarij conſerentis tuſſi quando fuerit puer anniculus & fuerit cu eo calor. R. leminis papaueris draſaganti, 3. 5. leminis citoloru excorta: 02. 3. 11. accipiatur totum & permifceatur cu aqua decoſtionis ſeſſen & adminifretur in potu adolescenti. Aliud ad tuſſim adoleſcentum. R. paſſularu amotis nudeis & bulliant in cacia fer rea cauendo φ non vratur, poſtea deponatur ab igne & dimittatur inſrigidi, deinde teratur & accipiatur ex ea parr. i. & de penidio parsvna & permifceatur ſimul & detur de eo puero cosmedere de mane & ſero ad modu auellanæ quo niam confert & eſt expertum. Lambit o que di citur lohoc conferens tuſſi frigidæ accipiat vna pars myrthe & teratur & conficiatur bene cu modico melle & oleo viol. & lambat adolescens ex eo. Et ſi fuerit in pectore pueri multa humiditas accipiatur dragaganti galbani caſſiæ ligneæ an. 3. i. & teratur totu & permifceat cum vitello oui affato & lambat de eo puer, & ſi accidit ei strictura anhelitus cum inflatiſe & putredine accipiat ſemen lini & teratur & coſciſiatur & lambet ex eo. Et ſi fuerit in pectore multum flegmatis oportet prouocare ſhib voſmitum, & eſt φ abluat cum aqua calida, & liniatur caput eius cum melle mixto, poſtea vero intromittatur digitus in os eius & ducit eum ſub lingua quouſa vomat, & cum hoceuomat multum flegma & erit liberatus. Et ſi cum tuſſi patitur ſolutionem ventris oportet potare ipſum firupum mirtinum cum pitaſana ordacæa vel cum lachte coſto vel coqua: cum charubis, & cibe: cum eo puer, Et ſi hoc non ſufficit ca: piat eius curationem ex pluribus locis huius libri.

¶ De pruritu & puſtulis & vſtione accidentibus in radicibus coxarum adolesciantium cauſa vrine acumine & eius ſalſedine, Capitulum. XXV.

P. Posſibile eſt accidere pueris genera puſtularem & exituram in corporibus ſuis & accidentibus. Cauſe vero facientes huiu: modi ſunt corruptio lactis eius: malitia, & posſibile eſt hoc accidere ex eo quod non dige: ritur lac in ſtomacho. Huiu: modi autem puſtularum alie ſunt albe: alie rubee: alie nigre: alie magn: alie parue: & multe: & pauce: & aliae fortis & acuti doloris & mortiſeræ, & hoc in: dicat viſus puſtularum pueri. Et curatio ipſar: vniuerſalis φ rectificetur lacnutricis & ponat:

Elestua.

Aliud ele
quarum

Loheo

Cauſe pu
ſulas: &
vſtitionum

Cura

Alfaharanij.

For CXI

Curav
fionis ex
vire acu
itate

sub puero olla plena aqua calida in principio a
paritōsis puſtularū vt attrahat humorem ad ſu
perficiem corporis, & adminiftreſt in potu pu-
ero qſ conſortat ad expellendum humorem ex
tra ſiut decoſtio dactilorū vel decoſtio ſicuſ
cum ſent, vel ſorbeat ſorbitiones aque decoſti-
onis ipſorum aut mellis, & quando exſiccati
fuerint humores omnes ad exítum abluaſt pu-
er cum aqua decoſtionis roſ, & folioru mirtæ
& ſimilium & vngatur in hora exítus ipſius ab
aqua cù oleo roſ. Et ſi puſtulę fuerint ſicce vn-
gatur cum oleo ſisamino vel viol. Si vero pu-
ſtitulę fuerint humidę cum multa putredine lini-
antur cum vngento facto ex cera & litargiro
& oleo roſ. Et ſi fuerit cum puſtula pruritus &
iam præterit puer ſextum menſem abluatur cù
aqua decoſtionis violarū ſiccaru & ordei excor-
ticatı maluauilici & foliorum cucur. & ſimilii/
& non liniatur cum oleo, & bibat nutrix pueri
ſuccum ſumiterre cum mirabo. tritis, & abſitu-
neat ab omni re falſa & dulci qſ ex eis fit. Cura
tio vſtionis accidentis eis ex acuitate vning eſt ą
aſpergatur ſuper locum partum amidi poſt lo-
tionem pueri cum aqua calida, vel aſperga ſu-
per ipſum de ſpodio puluerizato, & conferunt
adho calchanam & folia roſ, trita & mirta &
farina ordei.

De animalibus & vermibus que gene
rantur in corpore puerorum,
Capitulum. XXVI.

Cura ver
miſi pueſ
torum

N
os quidem iam p[]diximus huiuſmo-
di cum ipſorum curatione in ſuo loco
vnde oportet accipere curat[]oem ipſo-
rum exinde cum hijs quibus emplaſtretur ven-
ter ſi n[]o poſſunt genera medicinarum. Modus
linitionis ad educendum vermes ex corporibus
puerorum. Accipe ciminu[] & teratur & cribel-
letur & diſtemperetur cum felle bouino hui-
mido, & liniatur vmbilicus cum eo & etus cir-
vitatus. Alia. R[.] lupini ſicci nigell[]e & baccar-
lauri partes equales terantur & conficiantur cù
felle bouino humido & liniatur cum eo vmbi-
licus, educit a[]t lumbricos longos ex ventribus
pueror[]u aqua decoſtionis ſebeſten ſi de eo bibe
tit omni die. Similiter quoq[] operatur oleu[] oli
uarum cum ſumpferit de eo p[]uer iuxta ſui faci-
litatem ieiuno ſtomacho, ſicut etiam & amigd.
amare ſi comedat ex ipſis quantitate mediocri.

De exitu vmbilici, Ca. XXVII

Exit? vrn
biliu[]cã

A
C[]cidit eis ex vicinitate temporis inciſio
nis quemadmodum cæteris membris
præterq[] vmbilico acciderit quia fit in
eis viu[n]us, & accidit eis hoc ex continuatione
ſletus & exclamationum aut forti tuſi, contin-
git etiam ex caſu vel perculſione, Signum huius

Cura

est quia patet ad ſenſum. Et curatio ipſorum eſt
q[] accipiatur menta & teratur cù albumine oui
& liniatur cum eo vmbilicus & ſuperponaſt ei
pecia panni veteris & còminuan[]t & conficiant
cum bono vino & emplaſtretur ſuper vmbili-
cum cum falſcia ligata ſuper ipſum, & ſi n[]o reci
pit iuuaament[]u cum p[]dicitis & ſuit in eo molli-
ties cauterizetur locus mollitiei propter tenui-
tatem p[]ellis pueri, & ſi indiget fortiori curato-
hac curetur cum medicinis p[]r dictis ſuperius
in paſſionibus crepaturq[]e.

De crepatura, Cap. XXVIII.

A
C[]cidit pu[]eris crepatura & poſtilibe eſt
illud accidere in teſticulis ipſorum. Et
nos quidem iam determinauiimus hoc
in ſupradictis. Modus emplaſtri conferen[]tis ad
hoc. R[.] aluminis iamen. 3. xxij. & 5. gallarum
3. iiij. terantur & conficiantur cù vino & linian[]t
cum hoc vmbilicus & locus veſſe / & ſuper po-
natur eis ſpongia marina inſuſa in aceto tem-
perato & renouetur cù exſiccatur. Modus alte-
rius emplaſtri breuis extenda[]t ſuper pecia pan-
ni de colla corioru que dicitur yera, algelud, &
ſuperpona[]t pecia loco crepaturq[]e & dimittatur
ibi quamdiu[]t ſibi adh[]reat, & cum ceciderit re-
nouetur alia. Et ſimiliter quoq[] fieri potest cù
p[]ice maſticis oliſano & farcocolla confu[n]ctum
aut ſeparatim, & detinean[]t pu[]eri a ſletu & mul-
titudine motionu[] & agitationu[] corporis, & ſi
cum hijs non curatur inpoſtilibe eſt eum cura-
ti ab[]q[] cauterizatione quemadmodu[] est.

De lapide generato in veſicis
puerorum. Cap. XXIX

S
Ignium eius eſt quoniu[]a accidit pu[]ero reten
tio vning & vehementia doloris, tenuitas
svrine & eius claritas, & ſentit pruritum in
virga, & erigitur ex modica cauſa, & poſtilibe
eſt eum in erectione perſuere in diuturno ſom
no. Curatio eius eſt ą balnietur p[]uer omni die
cum aqua calida & detur ei in potu ſuccus endi
tiue & ſuccus anili & ſimilium. Modus elec-
tua r[]ij addeponendum vrinam & frangend[]u lap-
dem. R[.] obi[]bani maſculini ciperi machlab exco
ratiates partes equales teratur totu[] & conficiatur
cum melle, doſis eius eſt ad modum auellanæ
ſed[]n ætatem p[]ueri ieiuno ſtomacho mane & ſe
ro. Modus medicaminis contra lapidem veſſe / &
retentionem vning / accipiantur ſeptem nuces
recentes & teneræ & terantur optime cum ſuis
corticibus, deinde accipiatur. M[.] i. porroq[] non
lotoru[] & expriman[]t ſup[]vafe vitreo & diſtem
perentur & c[]omifcean[]t bene & coletur per p[]a-
num & adminiſtreſt in potu de eo puero circa
ſomni horam ſeptem diebus, & vngan[]t genita
lia & veſica pu[]eri cù oleo ſambucino bono q[]ui

t uij

Emplaſt.
crepaturq[]e
c[]oſerens

Alterum
Emplaſt.

Sig. lapi.

Cura

Electua,
lapidis
fractiuiu[]n

Aliud me
dicamen

Liber Practice

est expertus. Modus ponitionis ad deponendum est, nam pueris, accipiat, rute siccæ basiliconis fluviis, alis lactuæ & citruli equaliter & coquani oia in aqua & colei & adminitretur de colatura illa puero a fex. 3. vſors ad. xxij. &c. ad pueri virtutem.

De passione alacharche, i. gravitas motus, Cap. XXX

A
Cecit hec paſſio pueris qnq. per totu
corpus qnq. in aliquo membro; ſuo
rum ita q. phibeat a ſelfione & ambu
latione, & accidit eis hoc ex humore flegmatico
vitcoſo membris contingente propter qd. gra-
uatur motus ipſo. Contingit auct hoc ex natu
ra complexione vel ex vſu lactis flegmatici con-
tinue. Et curatio eius est qn fuerit adolescens la-
tans q nutriatur nutrix eius cu omni re ad fi-
citatem tendete ſeu frixis & affatis cu almuri &
oleo & ruta, & abſtineat ab omni lacte & píſa-
bus & groſſis carnibus, & a potu vini valde lim
phati, ſed vtatur vino modico limphato, & in-
tromittat pueru in balneu ante lactatōem eius
& vngat iuſturas eius cu oleo nardino vel oleo
costino v'oleo de caſtoreo aut oleo balfami, &
adminitret ei in potu de hoc elect cuarrio. Mo-
dus electuarij qd. compoſuit G. puero cuidam
paruo quem occupuerat hmoi paſſiones que
dicunt alraamal & rafueg. i. paralisis. R. men-
taftri darſen ro. maſtific. ameos ſu, meu, yperic-
doronici zerabad gariof. a.n. 3. i. & 5. land. lig.
aloes a.n. 3. i. muſci. 3. 5. teratur totu & cribellet
& inuoluatur cu duabus. 3. balfami & confici-
atur cu melle deſpumato & bibat de eo quoli-
bet mane a quarta parte. 3. vſors ad mediam, est
e[m expertus. Et emplastrét ſpinale dorsi ſi mo-
tus grauitas fuerit per totu corpus cum emplö
de euſorb. & est qd accipiat. 3. i. euſorb. & fiat
ex hijs emplastru cu eo qd uſufficit de oleo, & ſi
no liberatur cu hijs que diximus oportet loci
paſſionis cauterizari in quacunq parte fuerit
corporis.

TRACTATVS. XXVII. DE SE-

num regimine, habet capitula, x.

De declaratóre regiminis ſenú. Cap. I.

D
Escrip[ti]o regiminis ſenú cōſſiſit in cō
memoratione complexionis ipſoſ. &
regula qua humectant[ur] corpa eorù &
qui fructus conferunt eis & qui cibo: eis no-
ciui ſunt, & de potibus & vino qui eos offen[di]
& regula ipſoſ in balneo & linitionibus & fri
catio & euacuatio de ſpeciebus conferentibus
ipſis, & regimine eorù in coitu & in hijs qui cos
[let]ificat, & de regimine perfecti ſenis vt tranſe-
ratur a ſua conſuetudine, & de regimine ipſoſ
in laxativo & in hijs que ſuas humiditates exſi-
cent & de abis eis conferentibus.

potio vri
næ prouo
catiua

Grauita-
tis motus
pueroſ
cauſa

Cura

Electa.

Emplastrat. de euforbio.

I
Sequitur nunc descriptio com-
plexionem ſenú. Cap. II.

Senú cò-
plexio

S
C
i
ciendú elt o naturalis complexo ſenú fri
gida elt & ſicca ſcdm ſiccitatem membro;
fuor[re] principaliu & ipſoſ; materialis hú-
ditas p[di]toem eorù, nam còplexio accidentalis.
est frigida & humida ex congregato[re] frigidor[e] humo[re] in ipſis, p[]pter debilitatem naturalis ca-
loris, eius[] extinctionem atq[ur] p[di]ditionem, &
p[]pter hanc cauſam factu[rum] est regimen ſu[n]valde
difficile, q[ui]n q[ui]n[que] re[qu]irunt exſſiccati[u]rum regi-
men. q[ui]n[que] re[ſoluti[u]rum, q[ui]n[que] vero calidú & hu-
midú, & p[]pter hoc in ipfor[rum] regimine oportet
duplici procedere intentione vna quar[re] est ho-
rum humo[re] f[leg]matico[re] in ſuis corporibus
congregato[re] mundificatio, Altera vero conti-
nua caleſactio hume[ct]atio vt repare[n]t per hoc
calor & humiditas perdita & p[]pter ſiccitatem
dominantem in ipſis. Ipſo[re] ergo regimen in his
que ſua corpa caleſaciu[m] & hume[ct]ant ex eo
q[ui]bis est panis medio criter fermentatus & falitus
p[fe]ſtillime coctus factus ex ſimila frum[mi]t[em] al
bi & lenis n[orum] c[or]ribellati in quo confectu[rum] ſit paru-
cini[m] & ſeminis ſenic. & acipiet ex eo quanti-
ſtomachus potens ſit coquere & bene digerere,
& oportet vnum quenq[ui]s ſenú ſibi quantitatem
ap[pro]ponere ſcdm id quo vſus elt, & oportet
eſt e[pr]incipi[m] c[ui]e eius pa[ner]miuſum in vino
aut melle claro & albo deſpumato aut cu ſoliujs
hmoi em addit ad appetitú[rum] cibor[re], deinde reſi-
ciatur cum carnibus elixatis in aqua, ſ. carni[bus]
gallinar[re] vel gallor[re] & perdiu[m] & pullo[rum] ex
faſe
anorum, vel reſicia[t] cum ſucco carniu[m] extra[ct]o
rum diſtortione cuius carnes cocte[rum] ſunt cu vi-
no & modico almuri & aromatibus, & ponar
tur in ipſo fruſtra mi[que] panis, vel reſicia[t] cum
aqua cicer[u] parato cu oleo oliuar[re] aut amigd-
dulc, & cep[que] albe & c[ir]mino cu ſuis gallinarum
n[orum] omnino forbi[rit]ulo[rum] coctis, & cu pullis colum
barú affatis vel coctis cu aqua cicer[u] & cepis al
bis c[ir]mino & pipere. Et dixerú[t] q[ui] colúbi addu[t]
in ſp[um] vitalem & carnes cocte[rum] c[ir]mino men
ta ſparag. & rapis poſt q[ui]s permuta[t] aqua. Et q
dem iam ſcrip[ſ]imus in tra[ct]atu cibor[re] infirmo
rum & conualeſcenti[m] & ſenú & perſecte qd
uſufficiens elt. Q[ui] a[ut] hume[ct]at corpus ſenis &
confortat ſtomach[u] elt q[ui] dormi[t]at omni nocte,
& p[er]cipue in tpibus frigor[is] cu duabus puellis
virginibus boni calor[is] & ſan[que] còplexionis na-
turalis odoris oris in lecto bene aptato cu linte
aminibus de coto & coopertorio de p[ell]ibus
vulpium & alphazich.

Duplex
regis ſenú
int[io]tio

O
De fructib[us] eis cōſerentib[us]. Ca. III.
Portet eos ab omni gne fructus abſtir
nere exceptis vuis t[in] maturis & dul-

Alpha-
zich

Alfabaraniij.

For. CXII.

cibus multe dulceſinis poſtque moram traxerit in domo aliquibus diebus, & nofumat eam cito arillis & corticibus ſuis, Ficus aſt bene mature conferentes ſunt, in hyeme vero ficus ficce & competunt eis pruna dulcia & ficca in melle coſta, & maxime hijs quorum natura conſtringitur & valent eis amigd. dul. & vuæ paffis ab illarill & ficus vero ficce cum albis nucibus in quibusdam temporibus ſiunt eis viles.

¶ De cibis noſ conſentibus. Cap. IIIII.

A
Bſtinere debent a placentulis factis ex
farina ſimilæ & ex farina alba quæ dicti
alhoari & placentulis azymis & ab oí
q[ui]d fit azymus, & caueat ab omni gneſ laſtis &
caſei & omnibus quæ ex eis ſiunt & ſimilibus,
& a groſſis carnibus vnuerſo[rum] animaliui, & a
carnibus agnorum p[er]ter humiditatem ipſorui,
& a p[er]ſcibus magnorum corporum, & ab omni q[ui]
generat ventoſitates atque oppilationes, & ab ace
to & ab omnibus acetoſis & ab a[que] frigida mul
ta, & maxime in hyeme aut poſt exerciui & la-
borem & poſt balneum.

¶ De vino & eorum copoſitione. Cap. V.

V
Inum ipſorui oportet eſſe vetus ſubſi
lijs ſubſtatiet[ia] & citrini coloris, hoc e[m]
caſe facit ſua membra deponunt vnra[n]
& incitant calorem naturalem & e[m] roborat
iuuat digon[i]cibi, & humores ſubſtilat groſſos
Nec eſt eis conueniens vinui factum ex p[er]ſulijs
melle & aromatibus vt ſpica darſen & maſtic.
& ſimilib[us], Vetus a[ut] vinu[m] competit illis & cer
uſiia facta ex p[er]ſcibus ficubus coſtis, Reliquia
vero vinigenera offendunt eos & maxime ni[m]
grum & ponticum quoniam omnino malu[m] &
inconueniens eſt ſenibus.

¶ De balneo. Cap. VI.

B
Alnem quoque c[oe]petit eis in hyemone & eſta
te & omni t[em], & oportet eſſe aqua bal
neiulcum & t[em]pate caliditatem, & ſit bal-
neum vicinum [m]anſioni eor[u], & oportet eos fris-
cari in balneo aut in aqua calida cum tp[er]amento
cui oleo, & vngatur corpus c[ui] oleis calidis t[em]pate
& aromaticis c[ui] oleo nardino vel de p[er]ſilio vel
de cherui, aut c[ui] oleo nargens vel camomile vel
aneti & ſimilibus, hec enim olea faciunt calida
corpa ſen[u] & corroborant calorem naturalem
In eſtate vero oportet p[er]miſeri c[ui] hijs oleu[] ro.
& viò[rum] aut oleu[m] exp[er]ſum ex imaturis oliujs.
¶ Poſtque ſurrexerit ſenex a loco & excitat[oe] a
ſomno oportet fricari corpus & membra eius
lenibus manibus, deinde vngat c[ui] oleo oliuata[
] /n[am] c[ui] corpus ipſius nec potens ſit appetere ci-
bum fricatio, puocat calorem vitalem eius & iu
uat c[ui]bi resoluſi[em] & eius, p[er]ſum p[er] membra
ſel[itu]nanter, Et poſſible eſt alijſs ſenes excitat[re]

in laborem poſt eo[rum] fricacionem c[ui] oleo oli, &
hoc quidem iuxta virtutem vniiuſtuius ipſorui
ſunt eor[u] enim aliqui celeriter ſenes c[er]tes &
vitute deficientes c[ui] perueniunt ad c[er]tatem quin
q[ui]genariã. Alij vero ſunt quibus no[mi] maniſſetur
ſeniui niſi poſt annos quinquaginta. ¶ Q[ui]d’a[ut]
competens eſt in conſeruatione ſanitatis eſt pri-
mo facere exercitiui & laborem, poſtea vero ſu
mere cibui & potui, deinde ſomnui, poſtea coitui,
verutamen ſenes & c[ou]aleſens ab ægritudine
& habentes ſtomachui frigidiui & debilem dige-
rendi cibui oportet exercere motui t[em]p[er]um poſt
cibui ita q[ui]dā medico[rum] determinat h[uius]mo-
dum eſſe v[it]que ad. xl. p[er]ſus vel circa q[ui]d eſſen-
dat cibus ad fundui ſt[om]achi q[ui]d eſt locus dige-
ſtionis, Labor a[ut] competens eis eſt fatigatio
lenta & ſuauis ambulatio ſuper terrã planã &
e[quali], Continu[u]m ocium ſinis eſt cauſa con-
gregationis frigidorum humorum in ſuo corpe &
caloris naturalis extingtio multu[m] quod[que] fortis
fatigatio mala eſt diffoluit enim calorem & in-
frigidat complexionem.

¶ De regimine ipſorui in aromatibus. Ca. VII.

O
Portet eos vti ex aromatibus quæcuius
ſunt calida & ſubtilia vt muſcui ambra
& ſuſiui c[ui] nardo & ligno aloes opti-
ma in quibus apponitur multu[m] de oleo ben &
aqua infusionis calida & oleo c[ui] aromatibus
& ſimilia quæ ſcripſimus in ſuo loco.

¶ De coitu ſenum. Cap. II.

C
Oitibus ſed in opinione o[m]m antiquo[rum]
contrarius complexionibus ſicis & plu-
ra alia eis nocent, & p[er]ter hoc oportet
eos p[er]luere ſe ab eo[rum] quemadmodu[m] p[er]ſeruari
oportet ab aduerſarijs homi[d]idis qua[rum] nociti-
uus eſt omnibus habentibus complexionem ſi
cam ſed magis necet c[oe]plexionib[us] frigidis & ſic
cis, Nec concedimus ſeni coitui niſi altero duorum
modo[rum] vel ad conſeruationem proſis vel illi qui
multu[m] exercuit illud a pu[er]icia & ſequi[t]e u[m] ap[er]
abſtinentiã ab eo[rum] dolor teſticulorum cum pruritu
forti gratuities dorſi & ſtrictura & im[pe]ſſio pul-
monis. Decet a[ut] illi quem ex coitu ſe[n]conſunt
paularim ſe ab eo[rum] ſubtrahere donec totaliter i-
p[er]ſum elongat, & caueat omnino ab his q[ui] coitui
incitant, Sipotet ſe abſtinere minime ab eo[rum] exer-
ceat ip[er]ſum in principio noctis poſt ouo[rum] inſu
ſorum melle p[u]iro & daro.

¶ De regimine ipſorui q[ui]ete & ocio. Ca. IX.

N
Ecellariu[m] eſt ſenibus p[er]ſeruare c[oe]tino[u]
in ocio & quiete t[em]pate & euitare o[ra]
quæ dolorem inferant animæ vtno ſub
mittent triflationes & p[er]ſiones animæ ſed ſem
per permaneant in l[et]icia & exultatione animi,
vt diligatur ab aſtantibus & ſeruitoribus, ſit
t iij

Liber Practice

Leticia
fenib³ma
gnopere
confert

potus & adminitratio ipsum ante ipsos cù
diligentia & Ietitia, & finaliter dicimus quo-
niam oportet cunctis diebus vitæ súe viuere cù
Ietitia & exultatione, & quando eſt eis hoc poſ-
sible permanebunt & viuunt hoc modo pluris
bus diebus vitæ ſue capita ſeruitoruvt vt eorum
ſeruitum non corruat in tedium cum hic defi-
siat eis quies, Et quando occurrit eis aliquis vir
prudens & intelligens narrans illis ſermones cò-
tinue philosophie & prouocans eos ad Ieticiá
ci doctrinis ſapientu & hyſtorijs eorù & hoc
tunc eius nobilius & preciſius ab ipſorum in-
telligentibus auro plurimo & vale precioſo,
hic eſt tenor dicti G.

¶ De regimine perfecti senisemo-
do translationis eius a conſuetu
dine præcedenti. Cap. X.

Seniivn
uerſaliter
diciſpoſt
40.annos

H
ominum alij ſunt quibus ſeſtinat ſe-
nium ante tempus debitem, alij vero
quiſbus tardat, vniuerſaliter aſt cum
præterixl. annos dicuntur ſenes & tunc opor-
tet eos a phabita conſuetudine tranſſerre & pre-
munire ipsos qd'cum peruenerit ad terminum
etatis predictæ non ſubicient ſe forti labori &
fatigationi, & nò ſumant copioſos cibos ne cò-
sentiant flebotomari & accipere laxatiuom nifi
apud grædem neceſſatatem, & nò debeat hoc a
ſe ſubirahere ſubito & ſemel hoc eis plura no-
cumenta induceret, nec hoc tantu attendendum
eſt in ſenibus veru & in omnibus modis & con-
ſuetudinibus quibus & ſani ſe gerunt. Q2 aſt
decens eſt & laudabile apud tranſationem vni-
ſcuriſusq2 cò ſuetudinis & modi eſt qd'fiat pau-
latim & nò repète & ſemel Verbi grà quâdo ſi
et nobis neceſſe tranſſerre ad aliquem qui vſus
eſt ocio conſulemus ei exercere laborem paula-
tim & ſemper addere ipſum & quiſtere vna die
aut duabus interea, deinde vero redire ad ocij,
poſtmodi vero ad exerctitium fortius priori do
nec aſſueſcat. Similiter quoq3 & in alij proce-
dendum eſt & eſt quidem neceſſe q2 diſpona-
cibatio ſenis in multis vicibus, nec ſtare debet
longa hora fine etibo. Et ſi corpus eius fueritval
de debile ſit eius reſectio in multis vicibus quæ-
admodum hoc idem fit pueris, Si vero fortis
virtutis fuerit ſit eius reſectio copioſa in diuer-
sis vicibus non continuis, & decens eſt q2 ſiat
eius reſectio tertia die in mane quippe reſicia-
pane in vino inſuſo aut in melle daro & de-
ſpumato, in hora vero ſeptima diſpoſtq3 exer-
cuit laborem aut ingreſſus fuerit balneum or-
dinetur cibatio eius ex cibis lenientibus natura,
vt bletis maluis & ſimilibus, poſtea vero reſicia
tur marinis píſibus circa montes degentibus
aſſatis vel in aqua elixatis, deinde pauleſt per ho

ram ſuper cubili, & poſtea exerceat aliquantut
lum motu, circa vero horam vespertinam reſi-
ciatur carnibus auſt & ſimili in aqua cœtis,
& bibat vinu citrinu aut prædictu mel modica
quatitate vt per hoc digerat cibus & deponat
vrina. ¶ Oportet enim cuius natura conſtricta
fuerit ex huiusmodi ſenibus ſenitzerizari cum
oleo oliuarum vel de eo ieiuno ſtomacho, Re-
mollit enim humores & lenit, & ſumat ante reſe-
fectionem ſuam bletas lebleb & maluam & ſi-
milia cum oleo oliuarum & almuri aut ſumat
oliuas ſalitas, Vltimo ſiquidem caueat laxare
naturâ ſuam cum acutis medicinis vt colloquin
tid, aloe & quod ex ipſis componit, tendat: ve-
ro ad leniendu naturam cù cibis quibus vtitur
& medicinis lenibus cum neceſſe fuerit, vel acci-
piatur de medulla cartam. 3. i. & 5. teratur &
diſoluatur cum aqua calida & coletur & po-
netur in ipſa. 3. i. penidij. & modicu olei amigd,
aut olei ſifamoru, & bibat hoc aut bibit aut gu-
ma vel hala alcaſtra in quantitate auellane vel
plus vel minus ſed in facultatem virtutis eius,
vel accipiatur ex elecuario cartam facto cum
ficubus aut ceruſia ſicu, vt deſcriptum eſt in
pluribus locis huius libri. ¶ Contingit neceſſa-
rio eis in alij tpibus vti cibis groſſis generan-
tibus oppilationem, vnde requiruſ ſumere poſt
illud aliquod elecuariorum calidoruq2 ſicuti ele-
ctuario de cimino vel de piperibus & ſimilibus
Si vero abundant in corporibus ſuis humores
flegmatici & ex hoc ſiunt eis, neceſſe eſt eis ſu-
mere medicinam, accipiant electuaria calida diſ
ſolutiuæ tyriacam ſarroc & ſalitam & metri-
datum, & electuarium piperum & ſimilia aut
ſumat ex potibus calidis ſicut ſecaniabin de mel
le, aut qd' fit cum ſiquilla, aut ſirupum de melle
facto cù ſpeciebus & alia hmoi electuaria & ſi
rupos ſcriptos in ſuo loco, ducimus aſt ad fi-
nem regiminis ſenum iuxta id qd' ſufficit còpen
dioſo modo ne magnificetur liber.

De ſeni
medicati
one

¶TRACTATVS.XXVIII.DE PODA
grę ſeu iuncturare dolore, habet ca, xij.

¶ De alnatras. i. podagra. Cap. I.

P
Alliones iuncturare funt dolor pedis q
dicitur alnatras, dolor genuſ, dolor co-
xarum, dolor ſaie, dolor narium, dolor
dorli, egritudo gibboſitatis que dicti alhalba,
paffio q dicti alduali, paſſio eleſantina, paſſio
nerui exеuntis que dicti harac almedam

¶ De podagra. Capitulum. II.

A
Egritudo alnatras. i. podagra vni9 lod
pedu que ſi pr fit in manibus, & eſt for
tis dolor & nocens abſq3 tolerantia q3
hmoi accidetia cò ſecunt ppe, & neroq3 exten-

Alfaharanï.

For,EXIII,

Modus
podagrae

Cæ fortif
fima po-
dagrae

Doloris
iïdurarï
caufæ p-
pulchrae
Gaï.

fio eorumæ perpulfatio & quia maturatur in eis apoſtema nec coadunatur in ipſis putredo ficuti in çeteris apoſtematibus quoniâ congre-gatio putredinis nô niſi in membris carnoſis & copioſis ſanguine contigit iuncturę vero nu-dę ſunt carne vnde apoſtemata que in eis gene-rantur aut refoluuntur in ſe aut indurantur ad modum lapidis. Generantur autem ex humori bus fluentibus per arterias vel venas nô pulſati les ad pedes ficut ad çeteras iuncturas fluunt, Et hiij quidem humores ſunt superflutates ſe-cundę degelſionis facte in epate, & superfluita-tes tercię degelſionis que fit in venis & reliqui humores corporis faciunt ad hoc. Caufa vero potentiffima in generatione huius paſſonis & caufa congregationis humoſe in iuncturis eſ malitia regiminis in cibo & potu vt infra often demus. Sciendum eſ tamen quoniâ non fluit alius humor putridus ad aliquod membrû cor poris niſi prius debilitatû fuerit membrû illud niſi fuerit cerebrû vel auris vel oculus vel lingua vel ſtomacus vel epar vel aliqua iuncturae, & quando fluit ad locum genu qù dicitur hic alue rach, & diſtrahtur & prenditur in crure & cù pede dicitur hara caufa, & quando fluit vrina ad alias iuncturas nominatus nomine illius iun-cturę. Debilitas autem manuï & pedum ac re-ſ liquorû membrû aut erit naturalis aut acci-dentalis. Naturalis eſt illa que a parentibus eſ hêreditarîa. Accidentalis vero que ab extra cor pus euenit vt a perculſione & ſimilibus & veri ficatû eſ nobis pluries cauſas debilitatis mem-brorum eſſe multitudo caloris & plurime hu-miditatis ſtupefacientis ſenſus ipforû natura-liter ſiue accidentaliter. Et dixit G, quâ quilibet hu moris fluxus, puenit ex eo qùd membrû fortis virtutis impellit ipſum ad membrum debile qù eſt quoniâ facit membrû recipere hmoï fluxibi litarem ſibi impulſam, ita quæ recipit eam & fit ei q,ſter quinilii ad recipiendû ſorditiem, Heç ſunt videlicet virtus membri impellentis, debilitas membri recipientis in ſuo ſitu vt cù fuerit ſub membro impellente ſibi & multitudo humo- re. Dolor autem pedum primo incipit ab vna iun-cturarum pedis, & quando prolongatur tem-pus eius cùrrunt ad reliquas iuncturas pedis, & quando perſtitit in ipſo apoſtema durifica-t ad modi lapidis & aperiuntur digiti, & fluunt ex ipſis res diuerſe humide & ſicæ.

¶ De diſtinctione caufarum al-
natras, Capitulum, III.

Caufæ po
dagrae ſci-
aticæ & a
huiij iun-
durandó
lorum

D
Icimus aſt quæ cauſe generâtes alnatras
& haras alneſa & dolorem ſcie ſunt
humores groſſi flegmatici indigêſt fit
etiam ex abundantia ſanguinis & ex colera rub,


ſed hoc contingit raro, & poſſibile eſ quidem
miraculoſo modo fieri ex mixtione vnuerſoze
humorum ſcdm id qú dilatané per corpus. Et
ſcripſit rurſus ſapiens qú cauſa generationis al-
natras eſ affiduitas trifſtie & cogitationum &
ſollicitudinis anime, & affiduitas equitandi eſs
& ab exſeſu saltus & curſus & ſupenſione pe
dum, & ex longa coram regibus & magnatibus
affiſtentia & hiij ſimilibus. Contingit etiam ex
ſtrictura calciamentorû pedum, aut ex percuſſi
one, aut ex vehementi ligatura ex quiibus omni
bus debilitantur pedes & cùrrunt ad eos humo
res superflui corporis, & fit inde podagra vt di-
ximus. Fit etiam a cauſi ipſius membri proprie
quod eſ quia poſſible eſ nô remanere in quo
libet membrorum quando nutritur aliquod in
conueniens ſuperfluï qùd quidam expellit mem
brum ad cò cauitatem carnoſam que in ipſo eſ
Et qni accidit ſibi priuatio nutrimêti verut se ad
aliam ſuperfluitatem & nutriſ ex ea & genera-
inde p[re]dicta egritudo, & perſtitit nocumentû in
ipſo membro & durities in iuncturis. Cuius cu
ratio eſ diſſicilis, et poſſibile eſ fieri ab her-
ditate parentum vt diximus. Et G, quidem iam
ſcripſit in expolitoſe ſui libri epidimiaqú p[re]
ma principia egritudinû ſunt duo, q[ui]m alia ſunt
ab hêreditate parentû, alia vero a [p]pria còple-
xione & diſpoſitiove nuiſuiuſcorpo[]. Cau-
ſa vero egritudinû que fiut a parentibus eſ t[he]
non ſimilan[que] filij fuis patribus in toto corpore
[appre]ſed in quibufda remotis membris. Cau-
fatur ergo generatio paſſion[em] in corpore, a ſua
[p]pria complexione & diſpoſitione iuxta illud
membru & eius diſpoſitionem qùd ceteris mem
bris in vnoquocorpo[] debilius exſitit. Signi-
vero differente[que] q[ui]n humor & ſuperfluitas exi-
ſit in arterijs, & q[ui]n in venis nô pulſatibus eſ
q[ui]m cum viſitat medicus membrû patiens & ſen-
ti venas pulſantes pulſatione manifeſta. Signi-
ſt eſſe humorem in arterijs, q[ui]m vero ſentit
pulſationem occultâ valde tunc humor in venis
exſitit nô pulſatilib[que] & poſſibile eſ t[he]p[re]
hoc ex ſe diſtinguere ſi bone diſtinctionis & pu-
ri ſenſus fuerit, q[ui]d eſ t[he]q[ui]m quando fuerit in ar-
terijs ſentit patiens tranquillitatem qua[per]cipe
re poterat ſua medicatione in t[he]p[re]q[ui]d eſ intra at
traſctionem venar[que] pulſatiliu ac earum diſtra-
ctionem. Si vero humor fuerit in venis nô pul-
fatibus dolor erit còtínua[que] abſque quiete & in
terpollatione augmenta[que] in hora ubi repleto[ris]
& alleuia[tratur] in cibi alleuia[tione]. Melius autem
huiusmodi predictorum eſt eſſe humorem in
arterijs/q[ui]d eſ t[he] quoniâ quando ſumit dbui quie-
ſcit alio modo, Et cauſa huius eſ t[he]q[ui]m humidi-
tas cibi ſedat & reprimit calorem naturalem.

P[ra]ſcr
udinùp[ra]
cipia duo
ſunt

G[ra]ſex pa-
[re]ntibus

Sig. d[if]læ
q[ui]n h[ui]or
eſt in arte
rijs & q[ui]
eſt i venis
non pulſa
tilibus

Liber Practice

Caufe po
dagrevni
uerſales

Coit? ex
podagræ
caufis po-
tillima

Preferu-
tio a iun-
curarum
dolore

Differut
dolor po-
dagræ ex
maſa cō-
plexione
materiati
a nōmate
riali

Sig.iudi,
catua

Sig.ex
ſlegmate

Caufe vero generatiuæ alnatras vniuerſaliter ſuntheæ malicia regiminis in cibo & potu cù inordinate fuerit vt replectio multa & continua tio humoris crudi & indigetis & affiduitas inebrietatis vini veteris & fortis & maxime ieu- no ſtomacho potus a quæ frigidæ multe ſubito & maxime poſt laborem & poſt ingreſſum in balneu, & poſt coitù plura qes & ocuì, & priua tio temperati laboris & exerciij, raritas euacationis quia vſus eſt motu poſt cibù, ingreſſus in balneu poſt plenitu di nem, coitius poſt plenitu di nem, & vniuerſaliter onnes cauſe generati uæ malitiæ digeſtionis, Qd' aut efficit generatio nem horu humoſe eſt in plurimù frigiditas com plexionis corporis. Caufarù vero potillima gera- nationis podagræ eſt frequentatio coitius, & appter hoc nò contingit hec paſſio pueris & a- doleſ centibus & mulieribus, pueri nàq, neque- unt agere cum mulieribus, mulieres vero nò ſa tigantur in tempore coitius quemadmodum & viri, & quia ſua corpora ſingulis mundiſtant manibus fluxu meniſtrui ſanguinis. Si vero ac- cidit hec paſſio pueris ſit hoc ex plena humoſe congregatione in ſuis corporibus ex multis & diuertis cibis ſumptis & raro ipſorum cautela a malis cibis & quia ſecuntur appetitù & maxi me ſin exercent laborem alicius arts nec ci bus digeritur in ipſis. Preſeruatio aut a dolore iuncturarù ſit cum euitatione harum predicta rum rerum, & cauendo a fatigatione illius iun- curare dolor e còntinutione ſubtilis regiminis & vrinæ diſpoſitione plurimù q[ui] languoræ arti culorum curatio ſit cum ſubrili regimine vt in- fra perfecte oſtendemus. Differentia vero quæ eſt inter dolorem podagræ venientem ex mali- cia complexionis cù humore & dolorem poda gricum prouenientem ex ſola malicia comple- xionis fine humore, eſt quoniam quâdo ſentit dolorem tantum præter q[ui] perdiptat plenitu- nem in venis & corpore tunc eſt ex mala com- plexione ſola. Quando vero fuerit ex mala com plexione cum humore ſentit plenitudinem in ve- nis & corpore. Signa iudicatua huius eſt ma- gnitudo pulſus reſpectu præcedentis, grauitas totius corporis, membrorum extenſio pigricia, tarditas motioni nò cum debilitate ſed ad mo- dum lapitudinis, euilſio venarit in facie & in oculis & reliquio corpis, intenſio rubedinis fa- ciei, grauitas frontis & timporum & amilſio cogitatois, & defectus cibi appetitus, cum au- gmento quantitatis ſanguinis, & quia patiens ante hoc vſus eſt quiere & ocio & neglexit labo- rem & evacuationem. Signum huius ægritu- dinis prouenientis ex ſlegmate eſt q[ui] ſentit pa- tiens modicuì dolorem & fortem grauitatem in

pedibus & extenſionem cù multitudine, & cor- lor infirmi decinans eſt ad albedinem, & re- peritur frigidus locus in tactu, & ſedat dolor apud calorem & incitaç cù frigidis, & eſt vrina eius alba & groſſa, & còtingit hoc maxime ien- bus & viris ocij & qetis vt platis & magnatib" in tpe frigoris & altidue ventibus cibis hùdiſ. Signu ex cauſa ſanguinis eſt rubedo pedu & re millo coloris & dolor remiſior eſt dolore ve niente ex cauſa colerę ru. & fiant aпа & infla- tio maior appter humiditatem ſanguinis, & vri na eius eſt rubea & groſſa, pulſus vero frequès & continuus groſſus & planus, & maxime cò- tinguthe poſt alleuiat & p[ic]ipue vinogroſ- fo vtenti & indatur in vere. Signu ex col. rub. eſt vehementia doloris aut eius continuatio cù vſtione & mordicatione & inflamatione pedu cù forti calore, & eſt color patientis rubeus ad citrinatitem decinans & tactus pedu eſt calidus & augmenta[que] dolor apud vſum reru calidae & intempore caloris, & ſedatur apud vſum re rum frigidaræ & plurime contingit ſuuenbus & in eſtate & aprié calidis cibis & poſtibus vten tibus. Signu eius ex colera nigra eſt quia color declinat ad luiditatem & nigredinem, & tactus eius eſt frigidus & ſentit in eo gravitatem & a- millionem motus & q[ui]s[que] dolorem & ſit aпа paruù, & accidit hoc p[ic]ipue annolis & in tpe frigoris & nutritions cibis generantibus co eram nigram. Signum vero eius ex permixtione lu- morum nò eſt difficile diſernere poſt cognitio nem simplicium ex modis predictis. Et iaciendu eſt q[ui] quicquid diximus de alnatras. ex cauſis ipſam offendentibus & lignis eam oſtendentu- bus, idem confiderandum eſt de dolorem iunciu- rarum manuum & pedum genuu & ſimilium Curatio alnatras frigidæ quod confideretur ſi patiens fuerit debilis natura laxetur cum medi- cines ſubtilibus ſicuit cum medicina cartami. Cuius modus eſt q[ui] accipiatur medulla cartami libi, & de baurac alhebarum, 3.x. teratur toti & conficiatur cum ceruſia de ficibus & bibat ex eo patiens omni die, 3.i. vel plus vel minus ſed in virtutem, vel accipiatur de ſemine vtriceæ 3.i. baurac quarta pars, 3. & bibat illud patiens cum aqua calida quoniam hoc mundiſcat ven- trem. Et ſi patiens fuerit fortis & humor mul- tus & groſſus laxetur cum colloquintid, cen- taui, aut compositione pillularum almatan, aut pillularum alceneban, aut pillularum alſi- rag, aut cum pillulis ſurnegen. & laxetur plus- ries iuxta ſui confuetudinem & patientis vir- tutem. Modus pillularum de hemo[rum] & p[ic]ipule de dactilis conferentium dolori iunciurarum & podagræ ex humoribus groſſus. Recipe cùſio

Sig. ex
ſlegmate

Sig. ex
cole, ru.

Sig. ex
cole, ru.

Sig. ex
lucis, pa-
mixtionis

Cura po-
da, re,
gida.

Pillule de
dactilis conferentium dolori iunciurarum & podagræ ex humoribus groſſus. Recipe cùſio

Alfabaranij.

For. CXIII.

Puluis ex hemoda cip.

aloës rubei hermodaçt. mirabolanoç citrinoç
colo quinç. turbith albi armoniaci ferapini añ. 3
ij. farco collè eufor. caſtoſ. opopan. ſeminis ar
mel. ſeminis apij añ. 3.5. croci. 3.ij. teranç oia
& conficianç cum ſucco feniculi, & fiant inde
parue pillule & exſiccenç ad vmbræ, & doſis eo
tum ſit. 3. i. & 5. cum aqua calida vel 3. ij. & 5.
poſt cautionem eius a malis cibis. Modus pulu-
eris de quo bibendù eſt in tpe vehementie do
loris, alleuiat eım illud & ſedat, accipiat ex her-
modaç. & ex zuccaro partes eguales terantur
& cribellenç & ſumat ex eo. 3. ij. cum aqua fri
gida. Et nos quidem iam ſcripſimus plures co-
poſitiones de hmōi medicinis in ſuo loco, po-
ſtea vero faciat vomitù cum radice ſecanabin al
muri & ſale. Qd fl cogeret ipſum neceſſitas ad
medicinā fortioris mundiſatōis ex eo qd eſt
in corpe multu ſlegma groſſu & virtus fortis &
diuera oportet. puocari vomitù cù nuce indi-
ca & ſimilibus ex medicinis fortibus vomitus q
in ſuo loco describunt. Medicinæ puocantes
vrinā eradicat dolorem iuncturaru & alnates
pſecte eradicatione, & no decet eos accipere ni-
ſi eos in quorù corpibus multu ſlegma crudu
& groſſum & a quosſum ſunt, ſed caueant ab eis
quiicuq. paſſi fuerint hanc paſſionem ex calida
caufa, & cipiant manifeſtù iuuamentù ex di-
ſterijs ex coloquint, & centaur, & ſimilibus.

Cliftere
forte

Modus clifterij fortis. R. coloquintid. centaur. haſ camomile aneti arthanefie yne arteticce añ. partem vnā coquarń omnia & colenç de qua 3. viij. accipianč & clifterizenč cū eis & oleo de kerua de pſenti daſtulo. Et nos ſcripſimus oia de hmōi plura in ſuo loco, & oportet quidem adminiſtrari patient in diebus interpollationis de laxatiuis & vomitibus, alia alterantia cōple-
xionē ſicut tyriaca alfaroc & flebotomia cū ſe-
cha znaya vel eſtūm vel electua. de cimino vel
electu. de piperibus aut ex zinžibeŕ. & eorum
que conferunt ei ad perfectū iuuaamentū eſt ye-
ra colloquint. & ſimiles que ſcripte ſunt in ſuo
loco, & bibat aquā decoctionis radicu cū oleo
de kerua. Et qn verificata fuerit perſecta mun
dificatio capitis emplaſtretur cū emplaſtro len-
te caliditatis vt vitellis ouorъ cum rob de vuіs
qd dicitur ſapa & medulla panis de ſimila qd di
citur alfanud cū croco & lacte mox mulſo &
ſucco cauliſ & yſopo & armel & folijs alteq &
ſimilibus. Modus emplaſtri in principio ægris-
tudinis adminiſtrandi & poſt euacuraſtem ad
confortandū membru ab effuſione humorum
R. acacie aloes bazari ſucci taratit & croci par-
tes eguales terantur & conficiancъ cum vino &
emplaſtreń cum eo pedes. Modus alterius em
plaſtri alterantis complexionem & ſedantis do-

Emplaſt.

Aliud em
plaſtrum

lorem emplaſtreńpedes cū toſ. & oleo ſambu
cino, in declinatione aŭt ægritudinis curetur cū
refolutiuis, competunt em valde qd non petri-
ficetur locus doloris & multiplicet virtutem re
ſolutionis & eam adminiſtret quamdiu nō pro
cedit ad duríeci, ſed cū viderit ipſum durifica
tum amouet refolutiui & adminiſtret molliſi
catiua quouſ remolliaſ, deinde reeat ad re-
solutiua & hoc modo erit poſſibile nō rema-
nere in membro refiduī qd poſſit petrificari,
& caueat adminiſtrare ſeſm hunc moduī medi-
cinas ſedatiuas doloris niſi poſt fortem euacua
tionem & cibi subſilitatem vt diximus. Modus
emplaſtri in declinatione egritudinis. R. farine
fenug. camomille melliloti ſeminis lini harmel
& equaliter terantur totuī & permíſeatur cū vino
veteri. Et ſi fuerit egritudo fortis frigiditatis &
iunctura dolor ofa vel pedes ſunt frigidi taſtus
valde emplaſtretur cū nitro piretro ſirag & ſina
pi teratur totuī & conficiatur cū eo. Modus em
plaſtri prohibentis membru a petrificatione, ac
cipiatur ex caſeo veteri & forti & teratur cū bro
dio cruriuī vaccè vel vituli & emplaſtreu cū eo.
Qd aŭt confert iuuaamentu podagricis ex frigi
da cauſa eſt q ſedeat patiens in oleo in quo co-
ci ſint vulpes vel animal qd dicitur albaha, &
confert introitus in balneu ieiuno ſtomacho &
abſtinentia a dbis groſſis omnibus & ab aqua
frigida & a crapula vini & coitu poſt replectio-
nem & facere vniuera que diximus.

De duricie iuncturarum
Capitulum. III.

Vando autem contingit duricies in iu-
cturis in pedibus curetur quandoq
cum refolutiuis, quādoq autem
conſtrictiuis. Modus emplaſtri fortis
diſolutionis. R. piretri arſistoſ, radicu cappa
ris lupini yreos ſtercoris columbini & nucaum
partes eguales ficiu ſiccaru nigrare: ad pondus
omnium teratur totu cum oleo de kerua quo-
uſp diffoluatur, poſtea diffoluetur & empla-
ſtretur cū eo. Et plura nos ſcripſimus ex hijs in
ſuo loco. Curatio alnatas que ſit ex ſanguine
eſt q flebotomeu patiens a parte oppoſita egri
tudini, vt ſi fuerit dolor in dextro fiat fleboto-
mia in vena basilica ſiniltri brachiu aut in aliqui
dbus ramis ipſus, ſed cum inueterata fuerit egri
tudo extrahaſ ex ſanguine eiudem partis egri-
tudinis, & ſi non sufficit flebotomia laxetur na
tura patientis cum eo quod ſedat acuitatem &
laxet coleram citrinam vt eſt q accipiatur ſib.
iulep & infundantur in eo. 3. x. mirabola. citri,
pulueriſatorum & cribellatorum & permane
ant ibi die ac nocte, poſtea coletur & appoſita
in ipſo, 3. i. muſcilaginis puſij, ſumat ipſum.

Aliud em
plaſtrum

Modem
plaſtri p
hibentis
mēbrū a
petrifica
tione

Curadur
ciei iuſtu
rarum

Emplaſt.
diffoluti
i
uum

Cura pos
dagre ex
ſanguine

Liber Practice

Potio

Puluis
expertus

Linitio
cōferens

totum, vel accipiatur de medulla caffieſtulæ & trangebin coraſeni añ., 3. vi. diffoluatur in ſucco folatri coſti & depurati & ſumat totum. Quod aſt vſtimu ſoſert iuuamentu in hoc eſt decoſtio frigida hermodaſtib. Et modus eius q. accipiatur miraboſ, citri. 3, xx. viioſ, folioru roſ. ru, añ. 3. vi. ſeminis endiuie, 3. iiij. hermodaſtib, alboru. 3. iiij. coquantur omnia in tribus lb. aque donec reheat ad terciā partem & coletur & ponaſt in eo de zuccaro albo. 3. x. & ſumaſt. Modus pulueris conferentis podagre calide & phibentis curſum humor & ad iuncturas & ex- pertus. R. hermodaſtib alboru lentiu exor- ticataru & oſſuum vſtoru partes equales, zucc- cari albi ad pondus omniu puluterizen, & ac piat ex eo omni mane. 3. iiij. Et cū certificatū fu erit penes te, qum decifus eſt humor, emplaſtreſt cum emplaſtris confortatiuus & infrigidatiuus, vt ſucco folat portuſaſe ſemperuiu corian- dro humido memithe eur. laſtuc. malauaſci endiuie iuſquiamo humido folijs alhufeg ſan- dal, folijs ro. faufel farina ordei camphora ſci- memithe & apio ſi neſſitas induxerit. Mo- dus litionis ad conferendu membru eſt conſe- rentiu magis & infrigidatiuus. R. ſucci taratit acacię gallaru non maturau ſief memithe ſan- daloru folioru roſ. terantur equaliter omnia & diſtemprenu cum aliquo ſuccoſ frigidoſ & liniantur cu eo pedes, & ſi voluerit ipſam forſtu oris frigiditatis apponat in ipſa modicu cam- phore & opij. Modus trocſcoru adminiſtran- dorum in hora neſſitatis & fortitudinis dolo ris no vero adminiſtrandi ſunt niſi poſt euacua tionem. R. opij fortis & recentis. 3. x. cortic. ma dragore. 3. v. terantur omnia & confician cum ſucco iuſ quiama nigri & aliaru herbaru frigida rum, & fiant ex ipſis trocſci & exſicent & con ſeruentur, & quando indiget illis teratur vnus ipſoru cum aliquo ſuccoſ frigidoſ & liniat cū eo membru doloris & ſtatim ceſſabit, & poſt neſſum doloris abluatur membru cum aqua calida. Et quando ſedat ſuerit acumen egritu- dinis & tendit ad declinationem adminiſtren ſepithimata reſolutiu & confortatiua modo re ſolutiua modo confortatiua ſicuti farina ordei ſemen lini camomille melli. & malauaſci mi- ſeantur omnia poſt trituratōm in mortario & ſupponaſ membro, vel ſupponaſ ei dia- quilon aut cerotu factu cum oleo camomille aut ſirag, & ſi perceperit fluxu humoris reheat ad medicinas confortatiuas quas diximus, & di ſponat infirmu s cibum ſuſ omne id q. eſt aceto fitas fitpictas & frigiditas ſicut cibaria pontid tatem habentia & granatia que ſunt ex ſucco az- greſt & ſucco granatoru acetoſor, &. Curatio

alnatras ex colera rubea eſt laxare naturam in principio egritudinis cum decoſione miraboſ, vel decoſione caſſeſ. Decoſtio conferens do- lori iuuncurau prouenienti ex ſanguine & co- lera rubea. R. ſucci granatoru acetoſor & ex- pessoru cum pulpa eoru lib. 5. & tantuſdem iu lep zuccarini & infundanu in eo miraboſ. citri, tritis & cribellatis. 3. v. die & nocte & colet & detur vel bibat ex ſirupo prunorum. Modus ſirupi de prunis ſedantis calorem & laxantis co leram rub, & extinguens ſtim. Accipe ex pru- nis ſicis pinguibus & laxatis in quantitate cen tum numero & infundanu in aqua tribus die- bus, poſtea exprimatur & colent & amota ſub ſlantia horu prunoru renouenu alij ad numeru prunoſ & exponantur ad ſolem tribus diebus Alij cum aqua exprimanu & colentur, & ac- piat prima & ſecunda & apponatur. q. pondus ſexte partis ipſus zuccari tabarzet & aſper- gatur ſuper eo aliquid de aqua roſ. coquat do- nec reheat ad modiu ſirupi, & bibat ex eo in tem pore neceſſitatis ad leniendu naturam ad modu quo accipit iulep, & poſtlibile eſt roborare huc ſirupu cum tamarindis & erit fortior ad inſri- gandum, & confert ad hoc aqua inſuſionis alo es cum ſucco endiuie. Et ſi no ſufficiat quod di- ximus adminiſtreu de alij laxatiuus foribus diſtis in ſuo loco. Et quando verificata ſuerit penes te decifio fluxus humoris a pedibus ad- miniſtrabis emplaſtra confortatiua que predi- cta ſunt coniuncta vel ſeparata. Modus empla- ſtri conferentis apſoſmati ex colera ru. inſun- datur pſiliu cum aceto & conquaſſetur bene & loco doloris ſuperponaſ & infundanu peſce pa- ni in ſuccis herbaru frigidau & ſuperponatur membro inflamato calore vna vice poſt aliam pluries in die, & quando aſa tendit ad declina- tionem adminiſtreu emplaſtra reſolutiu a cum ceroto & diaquilon & ſimilibus. Curatio alna cras ex colera nigra eſt euacuatio & laxatiuus & decoſtionibus notis ad educendu coleram ni. & laxandum ipſam cum decoſione epithimi. Modus epithimi decoſtōs completus ad edu- cendum coleram niſ, cū virtute. R. miraboſ. ni grorum. 3. xx. polipo, ſticad. añ. 3. v. ſene. 3. viij. coquantur in tribus lib. aque donec reheat ad vnam lib. & ponanu ſuper ipſam de epithimo 3. x. & remoueatur abigne & conferueu vſp. ad incraftiu, poſtea vero exprimeu & colet & ap- ponatur ibi. 3. i. agau. & 3. iiij. ſalis indi, & quar ta pars. 3. elleb. niſ. & quarta pars. 3. lapidis ma gnetis poſt ſui triturationem cū ſecaniabin, & ſumat illud apud horam ſomni, & quando ve- rificata ſuerit penes te humoris decifio ſit tua ſolliſtudo apud reſolutionem a pātum cū effu

Cura ex
cole. ru.

Decoſtio

Sirupu de
prunis

Emplaſt

Cura ex
cole. ni.

Epithimi
decoſtio

Alfaharauï.

fol. CXV

sione aque calidæ & emplastris calidis & tempe
ratis vt ex bdellio armoni, serapino & opopan.
& folijs lauri & oleo de lilio & oleo de nardi-
no & similibus que scripimus in pluribus lo-
cis, & caueat a medicinis calidis & siccis vt non
addant siccitatem ad loci egritudinis & elon-
get a se omnem cp generat coleram nigram sicut
vniuerfas carnes grossas & vin nigrû, carnes
salitas caules lentes & similia. Curatio alnatas
ex colera & flegmate consitit in euacuatō am
borum humorā simul vt cum decoctione hac.
Modus decoctionis laxantis flegma & coleram
cum ecutalitate. R. corticī miraboL citrinorum
a.3.x.vſcp ad.xv. turbit boni fricati a.3.ij. vſcp
ad.v. decoquatur in tribus lib. aque donec rede
at ad duas partes lib, vi nius ſuper quam pona-
ex zucco.3.x. & bibat illud ſimul potione. Qd
ſi p fuerit co.ru. flegmati addat miraboL. Si ve-
ro flegma pre fuerit addat turbith & demat ex
miraboL vſcp deueniat ad intentum, ſi vero ne-
cesse fuerit alijs vt medicinis accipias ipſas ex
proprijs notis locis de emplastr. & decoctio-
nibus ſcriptis in ſuis locis.

Cura ex
cole. &
flegmate

¶ De dolore coxe, CapL n. V.

Dolor co
xe differt
a dolore
ſue

Dolor coxe propriā & singularem hæ-
bet curationem, ppter qd leparamus
 eius memorationem a memoratoē do
lorum aliarī iuncturaē, & eft quidem dolor
coxe aliud a dolore ſcie quoniam dolor ſcati-
cus diltrahitur & ptenditur a coxa vſcp ad la-
certum curis & vſcp ad pedem, & poſſible eſt
in ambobus lateribus eſſe, ſed dolor ſtux in
ſuo loco perſtitit non deci.nans ab co. Generatur
aſt ex eſdem cauſis predictis in paſſione alna-
tras & ceterorum dolori iuncturaē qui ſiunt ex
occasione ſanguinis aut reliquorui humorui aut
exp mixtione ipſorui ad inuicem, Et eius ſigna ſu
muntur ſicut ſigna quæ determinata ſunt in illis
Vnde ſi hmōi dolor prouenit ex ſanguine flebo
tometur patiens vt dictum eſt ſemel aut bis, &
li non erit ſufficiens flebotomia laxetur cui hijs
quæ diximus, ſimiliter quoq laxetur colera ru.
quado fuerit ex cauſa ipſius. Curatio vero eius
quando fuerit ex flegmate confideret ſi virtus
eſt fortis & exiſtit in corpe aliquod modici de
calore, & eſt eorui quorui corpora videntur ni-
si nō frigescunt & nō designatur eorum dige-
ſtio in hora ductioſis ſanguinis precedat flebo
tomia medicinas reliquas, & poſtea faciat vo-
mitum, deinde laxetur, poſtea fiant relique cu-
rationes. Si fuerit debilis mali & ſutel coloris
faciei & eius caro eſt mollis nō debet fleboto-
mari ſed incipe cum vomitu forti & completo,
& poſſible eſt ipſum ſanari cum vomitu ſolo.
Modus medicaminis ad educendū flegma per

Cauſa

Signa

Cura ex
ſanguine

Cura ex
ſlegmate

vomitū & eradiçandū dolorem coxe. R. ſinap.
3.ij. baurac. 3. i. condili mundati tercia partis. 3.
teratur & bibatur cum ydromelle, & plura nos
ea ſcripimus ex compositionibus vomitus in
ſuo loco qd sufficiunt, Et ſinō curatur cū vo-
mitu adminiftrentur fortia laxatiua ſicut pillu-
ſe alcebalhi vel pillule almatan aut pillule de her
modaſt, & ſimilia, & fiant clisteria fortia & li
cinia quoniam vltime iutuan & non debet fieri
laxatiuī nifi poſt vomitū. Modus pillularum
educentiū flegma cū potentia a iuncturis & co
xa. R. hermodaſt, baziadan & radix apij. an.
3. 5. mahazahara terciam partem, 3. turbit, 3. iij.
colloquint. quartam partem. 3. euſorb. ſextam
partem. 3. i. harnel. 3. 5. fiat totum vna potio ſi-
mul & addatur ex bdellio patientibus debilita-
tem in ano & ipſi erit mundiſcatū corpus cum
laxatiuo & vngatur & emplastrretur locus cum
rebus calidis. Modus liniitionis quo vngit mem
brum frigiduī & ſtatim inflammatū calore. R.
piperis caſtor, euſorb. ſinap. an. 3. i. & 5. pire-
tri. 3. iij. teratur totuī & ponatur inde. 3. i. olei &
liniatur cum eo membruī fortiter. Accipiat ſter-
cus columbinuī & liniatur cum eo coxa vel vn-
gatur cum anacardo & permittaī ibi quouſcp
tumeſcat locus. Et alius modus expertus com-
mendatus a G. & nos experti ſumus. R. ſeterag
recens ſi potest haberi aut vetus & terantur cū
modico laſis aut aceti, & ſuperponatur in loco
doloris coxe qui dicitur alſechad & curibus,
& dimittatur ibi ligatui alper duas horas ſed in to
lerantiam infirmi, hoc enim faciet tumorem ſu
per locum egritudinis, deinceps ingrediatur bal
neum & cum ſudauerit ingrediatur tinā aquæ
calide & permittaī apoſtema quouſcp fluxerit
ex eo putredo, & poſſible eſt eum cū hocin vna
vīſe ſanari. Et ſi dolor redierit redate emplaſtru
predictuī vſcp ad. x. dies & ſimilem operationem
operatur alp. ſinap. qualibet per ſe, & quando
inantiquatus eſt dolor aut exierit coxa ex ſuo
loco. Eius ſignuī eſt continuatio doloris & pa-
patio capitis iuncturæ ex ſupradicto loco exeu-
tis & inuenitur crus infirmuī prælongatuī alteri
& tunc accedat ad cauteriuī vt dictum eſt. Et co
ſert etiam apoſſitio ventoſaē cum igne & at-
tractatione vt ibi determinatuī eſt. Curatio do-
loris ex col.nig. eſt eu acuatio co.ni. sicut dixim?
& reliquiū curationis, & notanduī eſt qnunck
ſit duricíes in capite iuncturæ coxe quod dicitur
hadalueret, & ſi accidit illud curatur cum rebus
mollificatiuīs ſicurt diximus. Cautela veró a do-
lore coxe conſtitit in evitature coitus & am-
bulationis & frequentis equitationis preſcipue
apud acceſſum paroxiſmi, & nō iacet infirmus
refupinus, nec ſuper latere infirmo, & recums

Pillulae

linimetis

Aliud iu
nimeturum

Cura ex
cole.ni.

Cautela
a dolore
coxe

V

Liber Practice

hat totu̇ corpus ſup capite iucturę & faciat ſom
num ſuper latere ſano & frequentem vomitū
in ſui curatione & qd̄ ex laxatiuſis adminiſtraſt
& bocerit ſortius & eligatur de vtume iuuaſt
iūtis & reliquis doloribus iuncturarę & poda-
grę. Et ſi continuauerit hoc & ægritudo anti-
quat cauterizeſt locus vt dictūt eſt in ſuo loco.

¶ De dolore ſcie. Cap. VI.

Doloris ſcie de ſcriptio

Olor ſcie eſt dolor incipiens a capite iuncturę quę dictāt hac aluere, & poſſtea, ptenditur vſc[]q ad ventrem cruris, & poſſible eit extendi vſq ad minimū digitū pedis, & qńq[]p protendit ad radices coxaq & ex tenditur c[]ui genibus, & qńq[]p fit in vtraq parte. Generatur auct aut ex bono ſanguine puro obſeruante naturā ſanguinis in toto corpe exſitens tis, aut generat ex ſanguine groſſo nigro in mo dum eius exſpulſionis a natura, & poſſible eſt fieri ex groſſis humoribus in inferioribus corporis exſitentibus, & hec ſpecies doloris ſciatici reliquarę ſpecierę eſt peſtima & raro continġins, verutamen eius curatio eſt facilis. Signum eius ex ſanguine puro eſt q[]ui accidit in corporibus ſanguineis, & aſſidue facientibus motu & equitationem c[]ui hec vtuntur carnibus & potu vini alhalua & ſentit patiens calorem extensum c[]ui extenſione doloris, & poſſible eſt q[]ui accidit ei ex calore, & fit locus per quem vadit vena a coxa & crure fortioris calor is in tactu, c[]ui reſi duum corporis, & contingit hoc plurime q[]ui ex cedit plenitudo in hac vena, & acquirit ſanguis putredinem, & ex hoc vigoratur dolor q[]ui tunc offendit eum ſanguis ſua quantitate & qualita telimul. Signu eīus ex ſanguine mixto c[]ui colera nig. eſt q[]ui contingit hoc habentibus complexio nem m[]iſicā & poſt vſus reru generantiuſ ipſam ſicut carnīb[]uina[]r & ſalitār[]q & p[]iſciu[]lalitum & alcechanac & vini groſſi cauſiſi leium & ſimiliuſi, Et vniuerſaliter eius ſigna vicina ſunt ſignis prime ſpecie, hoc tamen ſua, apprietate fit c[]ui modico calore & febre & maiori grauedine & extenſione & t[]p[]is longitudine. Signu eīus ex humoribus ſlegmaticis eſt q[]ui percipit patiens motus grauitatem & frigidityatem, & c[]ui tangit frons n[]o percipit in eo caliditas, & alleuia[]r do[]lor apud famem & ſitim & laborem & ſudo-rem & vigora[]t & incitatur apud saturationem & humorem crudu qui dicitur cachuia & exſeſſum potus vini c[]ui aqua temperata. Curatio eius ex potentia ſanguinis eſt c[]ui ſelebotomia ve- n[]e basiſiſe imprimis ſi virtus eſt ſortis, & eſt ne celſe quidem q[]ui detineatur patiens a c[]ibo vno vel duobus diebus, & fiat flebotomia ex manu oppoſita pedi ſanguent i maxime quando cor-pus plenum fuerit, aut ſubtiletur regimen poſt

abſtineat ab o[]mi re multiplicante ſanguinem vt
carnibus & vino & alhalua & vtatur cibis ace-
toſis & amaris & bibat ſecaniabin, poſtmodiſt
vero fiat flebotomia de vena ſcie proprie ex al-
tera parte cruris & loco venę & ii non apparet
nec inueniri potest vena illa fiat ex aliquo ramu
ſculorum ſuorū ſuper pede per modum q[]ui exi-
ex eo, ſinter minimū digitūr pedis & qui dicunt
alh[]aſar & albaufar digitoru̇n pedis, quia muſcu
li qui ſunt ibi ex iſta vena procedunt, & n[]o indi
gebit hec ægritudo alio genere curationis, veru tamen ſi fuerit ſanguis mixtus cum colera tunc oportet euacuare coleram. Curatio eius ex ſan guine groſſo & nigro eſt vt ante omnia incipi-
ant frangere & alleuiare dolo rem cum fleboto
mia, deinde laxetur co.ni. cum epithimo polip.
mirabo[n]nigris, ſale ind. agarico & ſimilibus &
abſtineat a cibis generantibus coleram nig. &
nutriatur cum hiſs que bonu ſanguinem & iub
tilem generant vt ouis ſorbilibus pullis gallina-
ceis carnibus hedinis & agninis vino albo &
ſubtili & perſiſtat in quiete & ocio & balneo
vt alleuietur a ſe generatio groſſi ſanguinis. Cu
ratio eius ex humoribus ſlegmaticis eſt q[]ui acce-
datur ad ſui curam cum vomitu primo, deinde
cum hiſs que purgant ſegina quemadmodum
diximus in curatione coxe[]q & cauteat ab oleribus
& bletis & fructibus humidis & vtatur aſſatis
& frixis, & cauteat a potu exſeſſu aque & bibat
aliqubibus diebus mel & ſecaniabin de melle aut
ſirupu[]r radicum, & detur ei in diebus interpolla-
tionis ægritudinis de fechaznaya, aut ex tyriaca
alfaroc aut yera hermetis & ex electuariuſ calio-
dis, & ſi cum hiſs n[]o recedit & non erudicatur
ægritudo, non potest euadere a cauterizatione
quemadmodi[]rum dictum eſt in ſuo loco. Cautela
quidem ab eius ſpecie que fit ex cauſa plenitu-
dinis ſanguinis eſt q[]ui cauteat ab omnibus qui[]b[]e
abſtinere debent patientes dolorem iuncturarę
ex occaſione ſanguinis & ea que proprie ſunt,
vabſtineat ab eis, ſunt exſeſſus ambulationis
& motus & grauus oneris delatio vel elevatio,
& cauteat ab opere in quo oporteat fatigare lo-
cum dolentem ſoni fatigatione, a ſpecie vero
que generatur ex abundantia humorum caue
per ea que diximus, & oportet eum mulium
ſudare in balneo & ſumere de medicinis depo-
nentibus ſudorem, Et ſi ægritudo inueteratur
cauterizetur vt diximus. Cautela vero a dolo-
ribus iuncturarum ex cauſa ſanguinea eſt cum
hiſs que diemus. Scito q[]ui intentio in curatione
ægritudinu[]m eſt expellere & remouere cauſam
facientem e[]as, in tempore vero ſanitatis & pri-
uationis ægritudinis prohibere aduentum eius
& hoc conſiſtit in duobus. Primum eſt q[]ui cau-

Alh[]aſar
Albaufar

Cura ex ſanguine groſſo & nigro

Cura ex h[]iorib[]n
ſlegmati.

Cautela ab ei ex ſanguinis plenitudine

Doloris
ſcie de
ſcriptio

Doloris
ſcie, gna-
tionis c[]ui

ſig. ex
ſanguine
puro

ſig. ex
ſanguine
c[]ui co. ni.

ſig. ex
ſlegmati.

Cura ex
ſanguine

Alfaharanij.

Ifol.CXVI

Præferua
tio adolo
re iſtura
iis ex ſang
guine in
duo b? cò
ſitit.
Regimen
partheri
cis ex ſang
guine

uteat a regimine generante ventofitatem, Alteru
vero diminuere humores qui generant & coa-
duntantur abſc; mora anteſ; multiplicentur &
congregentur & offendant membra principa-
lia quibus erit necesse illos expellere ad alia me-
bra debiliaora ſibi. Regimen autem expertu ar-
theticis ex cauſa ſanguinea consiſtitut cum euta-
tione omnis cibi multiplicantis ſanguinem vni-
uerſaliter ſicut ſunt carnes & vina dulcia & gra-
na dulcedinis quæ dicunt alhalua vel mel & gra-
num coſtum & harays farinata oua carnes a-
gnine lac vice valde dulces fructus dulces & ace-
toſa ſimul quæ dicunt almuri melones ſicus ſic-
ce & ſimilia, & declinet eius cibum ad id qd'ex-
ſicat & minorat ſanguinem ſicut ſunt cibaria
quibus competit acetum ſumac & ribes, & ſit
maior pars cibi eius lentes virides & cibaria. q
dicuntur almezoz & fachbag & ſquipecia vl-
timeq acetoſtitatis, & ſerculum qd'dicitur alcaris
qd'ſit ex caribnum hædinis & pullis gallinacijs &
& auiculis aſſatis omnibus, aut ſit mixtum cum
eis acetu vel ſuccus agrefte & comedat ex fru-
ctibus granata dulcia & acetoſa ſimul & poma
& pruna & perſica & cryſomula & lazaruc &
alhancara & ſimilfa. Et ſi natura infirmi fuerit
declinans multum ad cibum carniom eligat ex
ipſis quæ ſunt paucæ nutricionis ſicut carnes a-
uicularum. Et ſi declinat ad vinum euitet groſ
ſum recens & dulce & valde vetus, & eligat ex
generibus vini qd'ex eis mediocre temperatu in
tempore vigore fortitudine & ſubtilitate. Et ſi
natura eius declinat ad quid dulcedinis euitet
de ipſis quod fit cì melle daſtilis & rob de vuis
& eligat ex ipſis quæ ſint cã zuccaro, & vtatur
ſirupis ſubtiliantibus humores ſicut eſ ſecani-
abin ſimplex & genera rob acetoſa, vniuerſa ve
ro olea no competunt ei præter oleum ſilato-
rum & olei expreſſum ex olituis recentibus no
maturis. Et ſi eius natura tendit ad aliom q; præ
dicta emendet ſe ipſum ſed in modum deno-
tatum in ſuo loco, & cauteat ab viltimata ſatu-
ratione, & ſi peccauerit aliqua die excedens in
plenitudine vltra quam oportet faciat vomi-
tum illa die & non comedat in ſero. Similiter q
qu euitare oportet vniuſuiuſc; repletionem, &
ſi fortuito excedit in ea mox reheat ſelitanter
ad ſu primu regimen & emendet in quo exceſ-
ſit & faciat cum hoc ea que neceſſicas requirit
in illa hora & flebotomia & laxatiuo & reſi
regiminis quæ dicta ſunt, Somnum vero vigi-
lias laborem & quietem temperato modo eas
exercat. Coitus vero penitus eſ malus & offan
dens artheticos ſicut am determinatimus, veri-
quia quibufdam ipſorum minus nocet quibuf
dam alijſ & poſſunt eo vti in hora neceſſitatis,

Coit9ma
lus arche
tis

Et quando fuerit dolor in ſu curis inferioribus
maxime in coxis oportet tunc omnino abſtine-
re ab ipſo, & cauteat exercere coitum ſuper plen-
tudinem & inebrietatem, & non intret in balneſt
Et oportet medicum vilitare infirmum & pul-
fum eius omni die poſt q; obseruauerit in mente
ſua forma pulſus in tempe ſanitatis exiſtentem
& viſitet colorem cutis corporis, p[]récipue aut
faciei & oculorum, Et quando inuenit pulſum
addentem ad magnitudinem & frequentatōm
& colorem addentem ad rubedineni, & ſigna
plenitudinis viderit manifeſta & nota inquirat
ſuper hijs in quibus infirmus in ſuo excellerit
regimine & emendet ea. Et ſi fuerit illud a parte
creationis no autem a parte cibi tranſferat ipſm
ad vigilias & laborem, Et vniuerſaliter dico q;
eius regimen conueniens erit cum inquiarentes
& viſitantes negotium infirmi iuxta viſitatio-
nem hanc describemus ei regimen, ac ipſe obe-
diens adimplebit vniuerſa que ſibi imponunt &
acceſſerit ad hoc anteſ; confirmetur ægritudo
vt non accumuletur plenitudo in corpore vnde
conſequatur acceſſus ægritudinis, Si vero ne-
glexerit in predictis & longo tempore preſer-
uauerit in hoc tunc poſtabile est accumulari ple
nitudinem nobis non percipientibus donec per
ueniens ad ſui potentiam repente perueniat pa-
roximus ægritudinis. Hanc vero viſitationem
oportet eſſe precipuam magis in temporibus
exiſentibus inter tempora paroximorum ægrit-
tudinis & in temporibus in quibus cadit per-
mixtio in ſuo regimine & exceſſus temperamen
ti. Et quando viderit ſigna plenitudinis manife-
ſta & magna, & fuerit in temporibus ægritudi
nis accedat ad flebotomiam vt diximus, & edus-
catur ex ſanguine in quantitate qua poſſit por-
tare infirmus & quod sufficiens eſt euacuari a
multa plenitudine, Et ſi apparent ſigna paucæ &
remiſa incipient cum alleuieione & ſubtiliſti-
one cibi & bibat aliquid quod ingroſſat ſangui
nem & prohibeat fluxum & decurſus humo-
rum, deinde vero rediemus ad membru patiens
& occasionalum & cofortabimus ipſum cum
hijs quæ diximus. Cautela a dolore iuncturare Caute-
ex colera rubea eſt q; consideretur ſi dolor eſt ex colera
ex simplici qualitate abſc; humore tunc nitatur rubea
mutare complexionem cum rebus contrarijs il
li complexioni, Si vero fuerit cum humore fiat
euacuatio colere rubee & hoc nitatur facere in
tempore ſanitatis & abſolutæ ægritudinis & pre-
cipue apud acceſſum eius aduentus, & abſtineat
omnino patiens ab omnibus quæ generant co-
leram rubea ſicut ſunt omnia dulcia & pinguia
& mel & alkanna daſtil. ſicus rob de vuispaſ-
fis zuccarum butyrum oleum oliuarum nuces

v ij

Liber Practice

fistice allia cepe & similia, & sint plura dibario
tum fuorum eorum quorum memoratio pre
cefit, & vtatur aqua ordei curur portula.
far-mach.i. atriplex & olus.i. litrã iamenum & ci-
tru. eiusq; genera & dibaria acria frangentia co
leram rubeam sicut sunt fachbahag.i. squiepiça
& alhahaframia & similia & declinet cum ha
tentione ad somnum & exercitium tempera-
tum & lotionem in aqua frigida dulci, & hoc
plurime faciat in doloribus prouenientibus ex
sanguine, & frequenter vistitet tactum pulsus
vene & vrinam, & si viderit uenam addentem
ad velocitatem & frequentationem, Vrinã ve-
ro tendentem ad frigiditatem & tincturã inci-
piat cum predicto regimine anteç; confirmet
& vigoretur ægritudo quemadmodum dixi-
mus. Postq; viderit in humore acuminis excel-
sum & corpus accedens ad dinationem non
eam faciens evacuationem in principio ægritu
dinis nifi poſtq; inueſtigauerit & confideraue-
rit humorem & ipſm in exceſſu inuenerit huius
modi quidem manifeſtatur per ipſam iunctu-
ram quandoq; Si vero fuerit in ipſa apoſtema
nec vulneratio nec cutis excoriationi erit ſignu
humor faciens egritudinem eſt modicus & eſo
uerſo nihilominus oportet rectificare comple-
zionem quandoq; cum aqua ordei & muſcila-
gine piliſ; & lacte ſtatim mulſo & que similia
sunt hijs, & vtatur hijs cum aqua frigida vt a-
qua niuis & effundat aquam dulcem tepidam
ſuper membro & abluatur cum ea membrum
& totum corpus ſimul poſt cibum, & ingredia
tur balneum aque tepide & non calide frequen
ter paulatim pluries in die, & exerceat ſomnum
& quietem diuturnã, deinceps vero faciat eu-
cuationem proprie humoris colerici & decens
eſt epithimare epar cum epithimatibus frigidis
& bibat ſucceum endiuiæ & ſolatri, & cum deci
nauerit acumen humoris addat paulatim in q;
titate cibi & bibat vinum temperatum valde, &
regatur regimine illius qui tendit ad impingua-
tionem ſui corporis, & cum impinguatù fuerit
corpus & caro multiplicata ſignum eſt tunc el-
ſe perfecte ſanatum. Cautela vero a doloribus
iuncturarum ex flegmate eſt q; abſtineat pati-
ens in temporibus quietis a cibis multiplicanti-
bus flegma vt a carnibus agninis pifcibus gene
ribus lactis ouis humidis fructibus & vnuer-
fis oleribus & vtatur affato frixo & carnibus
ſalitis caprinis & auſculis modicæ humiditatis,
& parentur ei dibaria ſubtilia iuuantia digeſtio
nem cibi sicut címinum carui y ſopo aceto ſina-
pis almuti & similia, & ſumat in tempore com
poſitionis ex electuarijs ſubtilibus vt electua-
rio de cimino & electuario de ſeminibus, & ele

ctuario de piperibus & pulegio, & ſirupo de
melle parato & ſimilibus, & caueat a repletio-
ne cibi & vini & ab humore crudo, Et si aliqni
fuerit repletus faciat vomitum & non bibat vi
num omnibus diebus vitæ ſue. Et si non eſt el
poſſible relinquer vinum ex nimia eius indi-
natione ad ipſum abſtineat ab eo saltim vno an
no vel duobus quouſtq; dolor recedat, & opor
tet eum ingredi balnei et iuno stomacho & fria-
cari corpus & iuncturas in ipſo cum vitro, for
ti fricatione & exerceat ſe in labore fortiter, &
non ſumat cibum poſt ipſum immediate niſi
poſt longam horam, & caueat a ſomno diur-
no, & ingenietur dormire tota noſte & nò ex-
citetur ne corrumpatur digeſtio cibi & multi-
plicent humores in ſuo corpore, demat de ipſa
ſciam quantitatem oportunam cum medicinis
equeſtibus ipſam & hoc maxime apud acce-
ſum egritudinis. Quod autem confert preſer-
uationi huius generis paſſionum iuncturarum
eſt q; niſi circa depoſitionem vring nihil eſt eſ
quod ad ſuiuamentù perueniat vt diximus. Compoſitiones autem & electuaria nota in vi
litimitate ſubtilisationis & bibat radicitus exſtir-
pat hunc dolorem ſicut eſt yera hermetis & ty-
riaca quatuor ſpecierum & dualmulti ſi porta
re poterat vſum eorum cum affiduatione con-
ferent. Et nos quidem plures compoſitiones de
ſcripſimus conferentes ad hoc in pluribus loci
huius libri, & vnueri ſaliter genera evacuationi
vt vomitus flebotomia laxatiuum vring depo-
ſitio & ſudor quando fuerit in ſuo tempore &
affidue exſtirpabunt iuncturarum dolores, Ve
runtamen ſi cum hoc ſequatur patiens inebri-
tatem & plenitudinem cibi & confusionem ci-
borum cum malo regimine congregabunt huius
mores in ſuo corpore & readunabit in ægritu
dine, & iam monuit G; non ſuſipere quenç; in
curatione huius modi quorum conſueto eſt
repleri multo cibo & potu, & vtatur fructibus
& ſiborum confusione, & nobis etiam idem
videtur non poſſe curari penitus tales quorum
conſueto in huius modi conſiſtit, Bonum ta
men atq; laudabile apud ſui alleuiationem eſt
vomitus, hic enim exſtirpat flegma a ſuo funda
mento, frequentatio tamen eius debilitat ſoma
dum, & regat ſe reliquis modis curationis, &
quoniam ſi non curetur de duricie que ſolet ad
uenire nec inueteratur ex eis hec paſſio. Et si nò
poterit infirmus tenere ſe a vino nec eius cibus
abſq; eo digeritur, faciemus ſibi vinum ex paſ-
fulis & melle in quo apponemus ſemen apij
montani. Et ſi eius conſueto eſt vti groſſis d
bis adminiſtrabimus ei omni tempore laxatiu-
de fortibus medicinis fortiter & ylume atturæ

Vini pro hibito-
toro

Sachba
hag
Alhahaſ,
ramia

Cautela
exſlegma
te

Alfaharauij.

For CXVII

hentibus flegma, & si confuetus fuerit fructu
 gulofitate faciat vomitū poſt eos cū electuarīs
calidis, Cauet aten a niue & ab aqua vultimè
frigiditatis, & ſi nō poterit ſe abſtinere ab eis in
grediaſt balneu poſtea & ſudet perſecte in ipſo,
& continue vtatur medicinis fortis ſubtilio-
nis & ſuocantibus vrinā, Jlle vero que iuuat
dolores iuncturaſ poſt paruſ excellum pleni
tudinis cibi aut poſt malu & indecens cibum eſt
laxetur, & poſtea conforten iuncturæ cū em-
plaftris & oleis in tempore ſanitatis & roboren
tur ab humoru receptione, & ſi poſtea iterum
fu pueniat faciat medicinas alterantes compo-
tionem ex hijs quas in ſuo loeo diximus. Et ſi
omnia p[re]dicta minime valeant erit necefſe caute
tizari igne vt in ſuo loco dicetur.

### De cautela a dolore iunctura=
rum. Capitulum. VII.

Cauela
ex co.ni.

I Am diximus quidem ὁ id q[ui]d' raro contin-
git de hmōi doloribus eſt ὁ fit ex colera ni-
gra, vnde oportet cauere ab omnibus quae
generant toleram nigrā, ſicut ſunt carnes boui-
ne yrcinē caprioline & carnes alini filuſtris &
leporu & carnes ſalite caules mellagrane fabae
lentes faſoli aluueri ciceru & ſimilia & faciat
euacuationem colerē cī apparebunt ſigna plus-
ries & paulatim ſicut diximus, & declineſ cibus
eius ad cibaria calida & humida cū æqualitate
& tempamento aſpidgabat. ſ. fercula facia ex
pullis gallinaru & columbarcoſtis in aqua &
carnibus iuuenu pecudu & pr[ec]ipute ſœmella=
rum & aſliduet introitū balnei aque dulcis tem
perati caloris & temperati aeris, & exerceat la-
borem & coituī modo medio cri & temperato,
& ſi coacti fuerint bibere vinu ſumat ipm tem-
peratu valde & frequenter ſumat ex electuaruīs
predictis vt yera hermetis & theodoricon & ſi
milibus.

### De dolore d[or]ſi. Cap. VIII.

Cā dolo,
ri siun ſtu
raru d[or]ſi
ſi

De eſcripſimus iam regulā doloris iuſtu
darum eorūc signa & curationes, ſe-
paratūmus aitū loci ſpinalis d[or]ſi q[ui]
in eo eſt aliquid diuuerſitatis, & vt facile ſit que
renti inuenire queſitū. Dicimus aitū q[ui] fit dolor
d[or]ſi vel ex cauſa intrinſeca vel extrinſeca, In-
trinſeca eſt aut ex humore crudo qui effundit-
tur ad d[or]ſum quod & frequenter contingit
aut ex humore flegmático, aut ex renum debi-
litate vel eg[u]tudine in ipſis exiſtente, aut ex re-
pletione maioris venē ſpinalis d[or]ſi & eius di-
ftrictione & extenſione q[ui]d' quidem raro & mō-
ſtru oſe contingit, aut ex venroſitate groſſa co-
tingente d[or]ſo, aut ex nimia inanitione ſicut ex
nimio fluxu ventris & excelfu coitus. Cauſa
quidem extrinſeca eſt vt percuſſio vel cauſus aut

ex graui pondere, aut exſcellu laboris & ambu-
lationis, aut exſcellu frigeris aeris vel niuīs vel
ex ingreſſu in aquā frigidā in tempore frigeris
& ſimilibus. Signu eius ex humore & fatigati-
one & incitaſ & vigoraſ apud quietem & odiu &
ſi contingit concordare huic ætas & tempus
& ea que procellerunt de regimine infirmi erut
ſigna foriora. Signu eius ex debilitate renu eſt
perceptio doloris cū debilitate ac languore ipſo
rum, & quia minoratur deſideriu venereum. Si
gnum eius ex plenitudine maioris d[or]ſi ſpinalis
eſt dolor cōmunicans totu corpus cū puliato-
& calore & reliqua ſigna corporis plenitudinis
ex ſanguine & rubedo vrinē & viget pulſus, &
ſi conueniunt ad hoc ætas & tempus erut ſigna
fortiora. Signu eius ex ventoſitate eſt illud q[ui]
percipit infirmus ſonitū in d[or]ſo in hora mo-
tus & inclinationis corporis & quia quandoq[ui]
alleuiaatur quando vigoraſ dolor in lumbis.
Signu eius ex inanitione eſt q[ui] manifestaſ ex
hoc. Signu eius ex cauſis ab extra contingenti-
bus eſt q[ui] apparet infirmu? & refert, & poſſible
eſt ſuperuenire illud apud elevationem gratis
ponderis ſubito inde ſtatim ſentiſt dolor in d[or]
ſo, & hoc frequenter accidit. Curatio doloris
d[or]ſi faci ex humore crudo & flegmate eſt q[ui]
faciat vomitum in principio, & poſtea laxa-
tuum cum pillulis althenahay, aut cum pillu-
lis aluatan, aut cum pillulis de hermoda[ca]uſiis
aut cum pillulis de ſiturag, & ſi fuerit necefſe
facere diſteria ſiant ex ſfortioribus ipſorum ſi-
cut diximus, deinde faciat euacuationem & em-
brocationem & ſricationem cum linitionibus
& oleis calidis ſicut oleo de euſorbio, aut oleo
de caſtoſ, & ſimilibus, deinde vero administren
tur emplaſtra refolutiua ſuper d[or]ſum, & eſt vt
accipiatur ex fatina lupino: amarorum & co-
quantur cum aqua & melle admodu: farinate
& pluries extendaſ ſuper d[or]ſum, q[ui]n ſanabiſt
& expertu eſt, vel accipiatur de grosſo frumen
to & fiat inde farinata qu[ed]am c[ui] aqua & mel
le & pugillo vno yſopi montani & extendarur
ſuper d[or]ſum & dolore cc[x]e quoniā confert,
& abſtineat infirmus ab omnibus groſſis tiba-
rijs que diximus, & ſi nō curatur cum hijs cau
terizetur vt eſt dicitū in ſuo loco. Curatio eius
ex cauſa debilitatis renu eſt c[ui] hijs que diximus
in paſſionibus renu & emplastretur d[or]ſum c[ui]
eo q[ui]d' confortatur prohibet fluxu humoru ad
ipſum. Curatio eius ex cauſa plenitudinis ma-
oris venē d[or]ſi eſt c[ui] flebotomia venē basiliſe
& potu ſuci granator: & introitū in aquā fri
gidam, & dormire in locis humidis & resíduo
regiminis & curationis que p[re]dicta ſunt in pa-
ſionibus dolo: iuncturaſ ex ſanguinea cauſa

v iij

Sig. ex
humore &
fatigario
ne
Sig. ex
debita-
te renum
Sig. ex
plenitudi
ne maio,
ris d[or]ſi
ſpinalis
venæ
Sig. ex
vercita-
te

Sig. ex
manitio-
Sig. a cau
ſis exin-
ſecis

Cura ex
humore
crudo &
flegmati-
co
Pil. Al-
tenahay

Cura ex
renu debi
litate

Cura ex
plenitudi
ne maio-
ris venē
d[or]ſi

Liber Practice

Cura ex
grossiſvē
toſtitatib?¹

Cura ex
inanitioc

Cura ex
caufis ex
trinſecis

Curatio eius ex ventoſtitatibus grossis eſt cum acceptione pillularis almatan vel pillularis ſera-pini, in reliquis aŭt diebus ſumat decoctionem radicu,& electuarium de ſeminibus cù oleo de kic q'd eſt de kerua, aut oleo amigd.dulc. & accipi-at ex electuarium quæ dicunt aldebat & alijſa moſis ad expellendu ventoſitates, Curatio eius ex cauſa inanitionis exſeſſus eſt cù impingua-tione corporis & administra-tione difteriorum notorum ad impinguandi corpus quæ deſcripta ſunt in ſuo loco. Curatio eius a cauſis extrinſe-cis ſi fuerit ex frigore cum oleis caleſcientibus & ſeliduo regimini, Si vero fuerit ex perculſi-one vel caſu fiat flebotomia in principio ſui ad uentus, & emplaſtreſt dorfum cù emplaſtris bo-nis & decentibus ad hoc, Si vero contingit in neruis paſſio aut ſolutio continuitatis inueniet curationem eius in ſuo loco proprio.

De paſſione gibboſtatits, Ca, IX

Gibboſis
ta
Aſhadba

Cauſa in
trinſeca

Cæ extra-
fæca

Si. v. p[er]
indica[t]ia

Sig. ex
apace
a
dolore
dorſi cù
ſebre

Sig. ex
veroſita[rum]
groſs

P. Affio quidem gibboſtatits que dicti af-hadba curatur apud principiù ſui aduen-tus, ſi vero eius actio & forma completa & consumata fuerit nunq valet ingenioiati-cira eius curationi. Q[ui] aŭt vidimus & teſtari poſtumus, hanc egritudinem aduenire eſt tem-pus etatis adolescenti/& generatio eius quidè fit aut in iuncturis ſpinalis dorſi, aut in pectore aut in ambobus ſimul, aut declinabit ad aliquam coſtarù ſuarù a dextris vel a finiltris, & accidit vel ex cauſa inſtrinſeca vel extrinſeca. Cauſa in-trinſeca eſt aut apoſtema generatù inter iunctu-ras ſpinalis dorſi inde torquetur iunctura & e-uelleſt exire, aut generabi apoſtema ſuper dor-ſo foris, aut ſit ex humoribus grossis aut ex hu-miditatibus viſcoſis remollientibus iuncturas ſpinalis donec exeant. Cauſa vero extrinſeca eſt aus caſus aut perculſio aut fractura in dorſo. Signa indicantia vnuerſaliter ſunt ſtrictura pu-eri anhelitus, & declinatio eius in hora ſelfio-nis, q[ui] plurime in hora qua intendit quieſtere ſu ſtinet ſe per 'alteram ſuarù manuù, & indinat ſe ſuper pectus & quando ſurgit ſuperponit ma-nus ſuas genubus & ſurgit & exitiunctura vel in dorſo vel in pectore. Signu gibboſtatits cau-ſa apoſtematis eſt ex eo quod præſeſt infirmo dolor dorſi cum calidis ſebribus ad modum ſe brium apoſtematù cum magnitudine pulſus & vehementia continui caloris & poſt ſebris quie-tationem remanet attractio extensio dolor & grauitas in dorſo, deinceps vero incipit appa-rere gibboſitas. Signum eius ex ventoſtitatibus grossis eſt quia ſicut poſt dolorem dorſi abſc[que] ſbre & calore corporis nec illius loci cum humi-

ditate complexionis. Signum eius ex perculſio ne vel caſu eſt ex eo quod infirmus reſert, & poſtibile eſt contingere gibboſtatem illam que contingit in quibudam temporibus & in tem-pore ſenectutis quæ non eſt predictarù specier[que]. Incuruatio aŭt ſenum ſit ex debilitate caloris na-turalis in quo fundata erat eorum ſuſtentatio ex dominatione terreftris frigiditatis ſuper eis & occupauerunt eos tenebrę, p[ro]pter q[ui] incu-uaſt eſt ſtatura eorum quorum curatio n[ò] eſt poſibilis niſi ſe r exerint tempore iuuentutis & obferuatione ſingulor[que] reque reque iu-i-tationem eius q[ui] generat hanc ægritudinem. Curatio gibboſtatits ex cauſa ſanguinis eſt cù flebotomia venæ basiliæ apud vehementià do l[or]is & potu medullæ cauſi[æ]ſt, cù oleo amig-dal, poſtea emplaſtreſt locus cum rebus fortis mollificationis, & eſt vt accipiatur c[er]a c[ir]ina & diffolatur cum oleo ſi ſamorù q[ui] dicitur al-frag & p[ing]uedine anſerù & cum eo locus em plaſtretur, vel liniatur locus cum vngent alfa-hon aut cum diaquilon & similibus qu[em] in ſuo loco dicturi ſumus & difterizetur cum aqua decoctionis maluauſci ſeminis lini & ſenug[er], cui admisceatur oleum ſi ſaminù aut oleu viol. Curatio eius ex ventoſtitatib? grossis eſt q[ui] acci-piat ex coſp[o]ſitione pillular[que] de hermoda[til]is aut pillular[is de] ſerapino. Et ſi fuerit adolescens bibat aquam decoctionis radicum de oleo kiri, & electuario de ſeminibus, & emplaſtretur lo-cus cum tyriaca quatuor ſpecierum, aut cù em plaſtro de euforb, vel emplaſtro de caſtor. Mo-dus emplaſtri conferentis huic paſſioni gene-ratæ ex ventoſtitatibus. R[ex]forac. calamite mel-lis oblibani calami aro. iuniperi an[que] 3. i. euforb. 3. i. c[er]e & olei nardini quantitatem oportunæ misceatur totum & adminiſtreſt. Curatio eius ex humiditatibus lique ſcientibus iuſturas ſp-inalis dorſi eſt q[ui] accipiat ex compositionibus p[er] dictis ſicut ſunt pillule[de] ſeterag & pillule[de] hermoda[ct. & bibat aquam decoctionis radi-cum cum yera p[í]gra. Modus confectionis conferentis ventoſtitatibus gibboſi & exſicati-uis humiditatiſt. R[ex]h[ue]g ſpic. afar. maſtic. dar-sen an[que] 3. v. m[ir]the. 3. x. ſeminis apij & ſeminis armel y[er]cambad doronici an[que] 3. iij. & ſi inuol-uantur omnia hec c[ui] balfamo erit laudabilior & fortior, deinde conficiantur omnia c[ui]melle despumato & ſit doſis eius. 3. i. & 5. Et ſi eſt p[er] ſumat ex eo parum & hoc cum aqua cali-da aut c[ui] lacte alin[que] q[ui] valet cum auxilio dei. Curatio eius ex caſu vel perculſione eſt q[ui] ſiat flebotomia, & ligetur locus ligam[in]ibus aſtri-cis, & ſi hoc minime valet eis ſiat cauterium vt in ſuo loco dicetur.

Sig. ex
cuſione
vel caſu

Cura ex
flebotomia venæ basiliæ apud vehementià do
languine

Vnguë ü
Alſation

Cura ex
grossiſvē
toſtitari.

Emplaſt.

Cura ex
h[ui]orib?
liq[ua]ſaden.

Cura ex
cafuvel p
culſione

Alfaharauij.

For CXVIII

### De tortura venarum quæ dicitur alduali. Capitulum.X,

Tortura venarīt q
b?& ex q
ca pueni
at

Signa
Cura

Tortura venarum est venе groſſе rubeе
plenе & nigre tortuoſe & conſuſe appa-
rentes in ſuperſice crurium, & accidit
hoc plurime laborantibus forti fatigatione
p- -
cipue ſicut ſunt portatores onerum & agricole
& ſiunt ex ſanguine groſſo & melanicolo. Si-
gnum earum eſt maniſettatio ipſorum ad ſen-
fum. Et curatio ipſorum eſt cum latitantes fu-
erit ſlebotomia in alio loco, & ſi apparent flebo
tomentur in duobus aut tribus locis & pluri-
bus & poſt flebotomiam batiſiſe & euacuetur
colera nigra cruris & eductionem ſanguinis a
corpore frequenter faciat flebotomiam bati-
liſe & euacuetur colera nigra, & caueat a cibi
groſſis & carnibus bouinis vino nigro caulibus
melanginis daſtilis & ſimilibus, & euitet fatiga
tionem pedum & ambulationem multam & ut
hoc cito ſanabitur.

### De paſſione elefantiæ.
Capitulum.XI.

Elephætis
cæ paſſio

P
Affio elefantia eſt inflatio cruris & pe-
dis donec ingroſſantur valde & ſimilant
cruribus & pedibus elefantis, & propter
hoc nuncupat hæc paſſio elefantina, & quando
perfecta & consumata fuerit eſgritudo nulla va
let ingeniatio circa eius curationem, ſed poſſibi
le eſt ſanari apud ſui originem, & generatur aut
ex ſanguine nigro in quo eſt acumen aut ex
groſſo fleegmate. Signum eius ex ſanguine me-
lancoſco eſt quoniam eſt cum eo calor in tactu
& offuſatio coloris, & ſi conueniunt ad hoc
complexio ætas & tempus & præcedens regi-
men inſirmi erunt ſigna fortiora. Signum eius
ex fleegmate eſt groſſities cruris & pedis cum eſ
ſuſione ſanguinis ab eis & tunc eſt incurabilis.
Curatio eius ex ſanguine nigro in principio ſue
generationis eſt q[ui] flebotometur batiſiſa ex ma
nu oppoſita cruris inſirmi, poſtea ſuſpendant
ventoſe ſuper crure, aut flebotometur vena ge
nu & adminiſtretur laxatiu[m] ad educandum
coleram nigra pluries & abſtineat ab omni q[ui]
generat coleram nigram, ſicut ſunt carnes boui
ne lentiſculæ caules melanginæ & ſimilia, & vta-
tur cibi paucinutrimenti ſicut ſunt carnes au[i]i
& pullorum gallinarum hedorum & vitella
ouorum & vinum ſubtilæ & panis fermentatus
& caueat ab humore crudo, poſtea vero liniat

Sig.ex
ſim. melæ.

Sig.ex
ſegmate

Cura ex
ſan.nigro

crus cum aliquo genere lutiterre mineralis aut
alraſl & alangebat c[ui] modico aluminis in aqua
diffolutis & modico aceti, aut liniatur, c[ui] acacia
& folijs roſarum & ſimilibus & ſuperpanant
hæc curi sublata omni mora & negligentia vt
humor reuertatur retrorsum, Et ſi videris hu-
morem reuerti & n[ō] augmentari apoſtema ſu-
perſtet huic regimini, poſtea vero emplaſtretur
crus cum emplaſtris reſolutiuis quæ dicta ſunt
in paſſione alnacras, i. podagre. Curatio eius
ex groſſo fleegmate eſt cum fortivomitu in prin-
cipio & parcitate cibi, & vtatur vomitu quali-
bet hebdomada & maxime poſt repletionem,
& ex trifera parua omni die. 3. iij. cum 3. 5. oli-
bani & tantundem de zinżibere, Et vnjuersali-
ter dico quoniam oportet exſiccare corpus c[ui]
medicinis & regimine iborym & euitare vni-
uerſos cibos humidos & declinen adaſſata &
frixa & panem aridum & bene coſum cum
aceto & oleo communi alſamach & ſimilibus,
poſtea vero liniatur crus in principio ægritudi-
nis cum aloemyrра acacia & croco cum vino
forti & pontico, aut emplaſtretur cum ſtercore
bouino & vino, aut cum ſtercore caprino. & li
getur fortiter poſtmodum deſuper. Et q[ui] vi-
deris eſſe alleuiatum apoſtema & ipſum in ſuo
ſtatu permanere cum rebus reſolutiuis & per-
maneat in ſuo regimine, & confert apud finem
ægritudinis ſepelire crura cum arena calida &
calore ſolis vel ignis.

Cura ex
groſſo fleegmate

### De paſſione venæ execuntis
Capitulum.XII.

Signum indicans ipſum apud ſui exitum, Sig. venæ
quoniam fit in crure vel pede vel alia parte
corporis puſtula ſive vlcus & conſecuntur
exinde membrum illud inflammatio & dolor,
poſtea vero tumor in vlcere, & generatur ſu-
per eo apoſtema, & poſtea exit ex eo vena al-
ba ad modum ſubtilis cord[em] que ſiattrahitur
& elongatur multum, & hæc paſſio plurime
accidit in prouincijs al[ia]zag[em] & in regicibus
calidis & ſicidis paucarum aquarum. Curatio Cura
eius & evitatio generationis ipſius eſt hume-
ſtare & impinguare corpus cum ch[io] & hal-
neo, & euitet omnia olera & fructus in lods
in quiibus folet h[ec] paſſio generari quoniam
h[ec] ſunt qu[em] ipſa generát. Modus medicaminis
conferentis huic egritudini in hora apparitio-
nis tumoris in loco & exitus venæ & eſt q[ui] bibat
omni die patiens. 3. 5. de aloe bis in die, 1 oc[em]
delebit ipſum in eternum, ſed ſi de eo iam aligd
exierit n[ō] valet ingeniatio niſi vt attrahatur ſi eſt

v iij.

Liber Practice

partua quouſap egrediatur tota, & ſi eſt longa
ligetur in extremitate ipſius arundo plumbea
in pondere vniius. 3. & deducatur in ipſum quic
q[ui]d exierit de eo, & cauteat ne vena detruncatur
quoniam ſi detruncabitur requiret magnum in
genium & ſubtile artificium in ſui curatione,
mortificatio vero ipſius ſit cum eius exitu per-
ſecte. Et nos determinauimus hoc in manuali
operatione & documento artificij tractatu de
vniuerſis generibus apoſtematum & nomini-
bus ipſorum.

ITRACTATVS.XXIX.DE GENE-
ribus apoſtematis & vulnerum, in duas
diuiditur ſectiones, quarum prima
de apoſtematibus partitur in
triginta vnū capitula.

ASequitur de enumeratione generum
apoſtematum. Capitulum. I.

A Poſtematum genera ſunt, xxx.ſ. apo-
ſtema quod dicitur verem. i. apoſtema
aſſegmon eiusq[ui]e: ſpecies apoſtema=
ta dicta aldemanul, rubedo que dicitur alhani
ſa. i. erit /pila, ignis perlicus qui dicitur aluor al=
paf[ir], rubedo cum inflati[ione,] vlcus niueum q[ui]
dicitur alcarha & alglagta formica & eius ſpe-
cies, paſſio ſerpentis que dicitur alhenas, corro
ſio apoſtema q[ui]d generatur in loco flebotomi[q],
apoſtemata que dicuntur althehani, apoſtema
ta frigidum legmaticum, a[pa] q[ui]d ſit ex vento
ſitate, apoſtema q[ui]d noti[que] eſt inflatione apoſte-
matum cancer fine vulnere, apoſtemata que di
cuntur aldubayla & almachla & achean & han
coria & alkaras, apoſtema q[ui]d dicitur alſalha &
& alhacar algidria & alcoalib & alteaz, vulnus
q[ui]d dicitur tachrac alca car, corruptio extremi[a]
tis propter frigus apoſtemata que ſunt in pe-
dibus puerorum in tempore frigoris, iſtrictura
caldiamenti q[ui]d dicit[ur] cefac alcaſ alhardi ra. Scito
q[ui]vniuerſaliter omne apoſtema generatur ex eſ
fuſione humorum ad aliquod membrorum.
Caufu[que] a[ut] effuſionis humori[rum] ſunt aut extrin-
ſece aut intrinſece /extrinſece ſunt vt percaſſio
cafu[s] alcarira aut alti & similia, intrinſece vero
vt exceſſus alicuius malor[u] humori[rum] & dispo-
litio illius membri a[di] reciptendum illum & hic
quidem humor aut erit ſanguis, aut col. ru. aut
ventoſtates groſſe, aut co. ni. aut permilcentur
ad inuicem.

Caufu[que] ef
ſuſiōis hu
miorum

ADe legmone. Cap. II.

Flegmo-
gnatios

F[ilip]egmon eſt nomen gr[æ]cum decifum fleg-
ma, eſt a[ut] iuxta intentionem G. comune
nomen vniuſcuiuſq[ui] calidi apoſtematis,
Generatur quippe aut ex ſanguine aut col. ru.

aut ex vtrac[que] ſimul ſive ſit cauſa generatio[n]is
eius intrinſeca ſive extrinſeca, ſive ex malicia co-
plexionis simpliciter ſive cum hu[mo]re rubedo,
Frisipila autem & eius ſpecies & formica cum
ſuis ſpeciebus com[unica]t hoc nomine flegmon
& eius complexionis, Veruntamen differt qu[em]
libet ad inuicem iuxta eorum propriā curam,
Et cauſa huius apoſtematis eſt deſtuxus ſan-
guinis ad aliq[ui]d membror[u]t ita q[ui]p[er]nentur ve-
n[em] illius membri & madefit q[ui]d in eo eſt carne
quemadmod[u]t madefacit ſpongia infuſa in a-
qua, & hoc non eſt niſi ex effuſione ſanguinis
ad illud membr[u]t pr[eter] ſui exigentiam, aut ex
attractione ipſuſmet membri ſi d[m]m ſui naturā
aut cauſa aliorum membrorum impellentium
ſanguinem ad ipſum.

ADe diviſione apoſtemati[rum] que dicun-
tur legmationes. Cap. I. II.

F[ilip]egmon ex ſpecies que genera[re] ex ſanguine
n[is] clu-
dine acuitate & ſui equalitate. Et eſt alia
[ſpec]ies que generatur ex multitudine ſanguinis
ita vt non poſſint ipſum ſuſteniare ven[em] illius
membri & exit cum ſubtili exitu que dicit[ur] alre-
fah & vadit ad loca vacua que ſunt inter mem-
bra, Et alia [ſpec]ies fit ex ſanguine putrido groſ-
ſo. Et alia quidem ſpecies eſt qu[em] generatur ex
ſubtili ſanguine cum col. ru. mixta, Eſt & alia
que genera[re] ex putrido ſanguine adh[ere]nte in-
fixo membro, & ex ſpeciebus eius ſunt apoſte-
mata que dicunt[ur] aldemanul & a[pa] coſtarum
& a[pa] pulmonis & iqu[an]tia, & a[pa] q[ui]d diſe-
algeder que ſunt in radicibus coxar[u] & ſub af-
ſelli, & poſſibile eſt componi [equ]aliter ex ſan
guine & co. ru. & appellatur tunc heri[ſ]ipila &
flegmon ſimul, & q[ui]n alterum ſuperat alterum
appellabitur a[pa] eius nomine: & genera[re] hoc
a[pa] aut ex cauſa extrinſeca aut intrinſeca, aut ex
malicia complexionis simplici, aut ex malicia co-
ſpita. Cauſa vero extrinſeca eſt omnis cauſa
nociua vt percaſſio vulnus contuſio fractura
& commotio & similia. Signa a[pa]tis flegmo-
nis vniuſeraliter ſunt inflatio a[pa]tis & fortis
dolor niſi fuerit membr[u]t in quo eſt a[pa] debi-
lis ſensus, & ſequitur infirmum intus in mem
bro & eius profundo pulſatio valde offen-
dens ita q[ui]ſtimat infirmus q[ui]p[er]ud membr[u]t at
trahi[t] ad vniuſeras partes, & q[ui]d eſt contuſum
& ſentit in eo fortem dolorem cu[ri] rubedine ſi-
mili rubedini cauſat[e] ex balneo vel ex acceſſu ad
ignem, & q[ui]n tangi[t] a[pa] ſentit in eo ſub ta[t]cu in
pulſo, & a[ſpira[t] infirm? frigus ex exceſſu ſex?
caloris. Inquit au[ct]or differt forma[] flegmonis
a cauſis extrinſecis per ea[q] diximus, & hoc no[n]
eget maiori signo q[ui]d ſensus eſt, & diu[er]ſificatus

Flegmon
n[is] clu-
dine acuitate & ſui equalitate. Et eſt alia
[ſpec]ies que generatur ex multitudine ſanguinis
ita vt non poſſint ipſum ſuſteniare ven[em] illius
membri & exit cum ſubtili exitu que dicit[ur] alre-
fah & vadit ad loca vacua que ſunt inter mem-
bra, Et alia [ſpec]ies fit ex ſanguine putrido groſ-
ſo. Et alia quidem ſpecies eſt qu[em] generatur ex
ſubtili ſanguine cum col. ru. mixta, Eſt & alia
que genera[re] ex putrido ſanguine adh[ere]nte in-
fixo membro, & ex ſpeciebus eius ſunt apoſte-
mata que dicunt[ur] aldemanul & a[pa] coſtarum
& a[pa] pulmonis & iqu[an]tia, & a[pa] q[ui]d diſe-
algeder que ſunt in radicibus coxar[u] & ſub af-
ſelli, & poſſibile eſt componi [equ]aliter ex ſan
guine & co. ru. & appellatur tunc heri[ſ]ipila &
flegmon ſimul, & q[ui]n alterum ſuperat alterum
appellabitur a[pa] eius nomine: & genera[re] hoc
a[pa] aut ex cauſa extrinſeca aut intrinſeca, aut ex
malicia complexionis simplici, aut ex malicia co-
ſpita. Cauſa vero extrinſeca eſt omnis cauſa
nociua vt percaſſio vulnus contuſio fractura
& commotio & similia. Signa a[pa]tis flegmo-
nis vniuſeraliter ſunt inflatio a[pa]tis & fortis
dolor niſi fuerit membr[u]t in quo eſt a[pa] debi-
lis ſensus, & ſequitur infirmum intus in mem
bro & eius profundo pulſatio valde offen-
dens ita q[ui]ſtimat infirmus q[ui]p[er]ud membr[u]t at
trahi[t] ad vniuſeras partes, & q[ui]d eſt contuſum
& ſentit in eo fortem dolorem cu[ri] rubedine ſi-
mili rubedini cauſat[e] ex balneo vel ex acceſſu ad
ignem, & q[ui]n tangi[t] a[pa] ſentit in eo ſub ta[t]cu in
pulſo, & a[ſpira[t] infirm? frigus ex exceſſu ſex?
caloris. Inquit au[ct]or differt forma[] flegmonis
a cauſis extrinſecis per ea[q] diximus, & hoc no[n]
eget maiori signo q[ui]d ſensus eſt, & diu[er]ſificatus

Algeder

Sig. fleq
monisvniu
uerfaliter

Alfaharanij.

fol.CXIX

etiam propter fitum locorum, quoniam mem-
brum in quo fit apoſtema ſi fuerit in loco car-
noſo occupabit ex eo magnum locum, & dil-
tatur apoſtema in ipſo & alleuiaſ in eo aliquan
tukum dolor, ſi fuerit in loco vacuo carne & ſu
per pede manu & crure & genu apoſtema fiet
paruum & dolor & ſebres fortioreſ ſient, Et
ſi fuerit in dorſo erit apoſtema maius & cum
maturi ſuerit in ipſo plura orifićia ſimilia ſpon
gie marino in ſuo colore, & propter hoc dicitur
apoſtema ſpongioſum, & eſt difficilis curatio-
nis & maxime quando fit in corporibus ſenſi.
Causa vero eius magnitudinis in dorſo prece
teris locis corporis eſt quoniam in dorſo virtus
attractiua & in dorſo maior exſiſt in ceteris
membris. Curatio ſlegmonis eſt quando eſt a
daufa extrinſeca vel cauſa vel perculſione. Scien-
dum eſt quoniam diuſſiſcatur curatio eius cau-
sa eſt intrinſeca qdeſt quia requiriat humecta
re apoſtema & infrigidare & diſſoluere calefa-
cere & deſiccare ipſum & totum hoc ſeam eius
dispoſitionem & id quod generatur in ipſo aut
indigebit euacuatione ſanguinis coadunati &
ſcarificatione ferri vel cum attractione ſangui-
fuge. Curatio vero eius ex effuſione humoris
q̣i iniciatur apud ſui generationem cum flebo
tomia, ſi confentiunt ei notę conditiones & ex
parte oppoſita, vel ſi fuerit apoſtema in parte ſi
nifra fiat fleboromia de basiſica ſeu vena alchal
dextrę manus & econuerſo, Et ſi fuerit apoſte-
ma in pede dextro flebotometur de venis præ-
dictis eius partis in brachio, & ſi non reperitur
vena basiſica fiat in aliquo ramuſculorum eius
Et ſi fuerit apoſtema inter locum qui dicitur al
erati flebotometur vena cephalica. Et nota q̣u-
hoc apoſtema quatuor habet tempora, ſ. princi-
pium augmentum ſtatum & declinationem, vn
de oportet curare ipſum in ſui principi c[ui]o
quod diuertat & repercutiat humorem & hec
eſt euacuationi ſicut diximus cum emplaſtris de
ſand. balauct, ſolijs ro, lentibus mirta campho-
ra & ſimilibus, vel cum emplaſtro ex cortibus
granatotum coſtis in vino. Modus liniſtionis
epithimatis conferentis omnibus apoſtemati-
bus factis ex ſanguine & forti inflatoſe in prin-
cipio, & eſt vt fricetur ſandalis rubeis cum ſuc-
eo ſolatri, & epithimetur cum eo & madefiant
pecię panni lini in aqua rol. infrigidata cum ni-
tue & operiatur cum bis totus locus epithima-
tionis apoſtematis, & cum exſiccetur pecia ma
defiat alia & ſuperponatur ſepe in die, poſtea ve
ro abluatur apoſtema & reducatur ſuper ipſȋ
epithima poſt horam, Et ſic faciat continuo do
nec ſedatur acumen apoſtematis, & diuertatur
humor & dolor quiſcat, & decens eſt fricari

Cura fle-
gmonis a
daufa ex
inſeca

Cura ex
eſſione
humoris

Epithima

fandalum cum aceto vini, & hoc quidem quan
do inſuſus eſt humor in profundo membri, &
decens eſt congregari ſimul quando eſt apoſte-
ma eſquale & medium inter formas predictas.
Modus epithimatis ad diuertendum humorem
& infrigidandum & ſedandum dolorem & eſt
bonum valde calido apoſtemati. R. ſief memi
the partem vnam acacie partem quartam opij
tantundem teratur totu cum ſucco ſolatri aut
cum ſucco alicuius herbarum frigidar[ui] & epi-
thimetur cum eo. Modus epithimatis conferen
tis & infrigidantis, accipiatur amidum de fru-
mento & ceruſa plumbea ſpodium & campho-
ra, teratur totum cum aqua rol. & epiſhimetur
cum eo. Modus epithimatis exſiccatiui quâdo
humor eſt multus & timetur ne ſit groſſum a-
poſtema accipiatur de fandalis ru. & ſief memi
the bolo armeno & balauct, ferrugine ferri &
mahgdad & teratur totum cum ſucco mirthe
vel plantaginis, In augmento autem & ſtatu a-
poſtematis oportet omnia eſſe cum quiſbus cu-
ratur apoſtema compoſitis & ſtiptidis & reſo-
lutiuis & apponantur ſkiptica in tempore aut-
gmenti plura & fortiora, In ſtatu vero reſolu-
tiua plura & fortiora, in declinatione aſt quan
do calor iam extinctus eſt oportet q̣u curetur
apoſtema cum rebus remollientibus & lauare
id modicum quod refidet in membro ex hu-
moribus. Modus liniſtionis quod fieri debet
tempore perſectionis ſtatus apoſtematis, acci-
piatur ex fandalo rub. & croco eſqualiter & te-
ratur cum ſucco coriandri humidi & liniatur
cum eo, & in ſita liniſtione modiciu aliud eſt ca-
liditatis. Modus liniſtionis ad hoc. R. ſief me-
mithe licij & aloes partes eſquales terantur cu-
tu ſucco endiviæ & erudine & apij, Et ſeias q̣u hoc
apoſtema quod fit ex ſanguine impoſſible eſt
non terminari ad vn[ui] ſiforum trium quia vel
refoluitur vel humor diuertitur aut quod adu-
nabitur. Et ſignum huius eſt quia perſiſit pul-
fatio & non valet in eo infrigidatio, & videtur
apoſtema refolui donec congregetur in ipſo pu-
tredo, & tunc oportet iuuare ipſum in matura
tione aut durificabitur & efficietur durum. Et
ſignum eius eſt quia ſedatur dolor & alleuiaſ
apoſtema & addit in duriciem. Modus linitio-
nis adminiſtrande in hora tranquillitatis dolo-
ris calidi cum indiget apoſtema reſolutione &
maturatione. & accipiatur farina maluauſci &
tamomillę & terantur & permiſcentur cum
aqua & extendatur de hoc ſuper papiro & ſu-
perponatur apoſtemati. Alia, accip farina ſe-
minis lini & coquatur cum furfuribus triticii
ti[ui] aqua & ſupponatur apoſtemati, & q̣ui vide
bitur congregari putredinem in a[pi]ate oportet

Epithima
aliud

Epithima
aliud

Linitio

Alia lini-
tio

Alia lini-
tio

Alia linta
tio

Liber Practice

Epithima ipm aperiri cu hoc epithimate, & eft accipiat de fucto endutiæ & de herba eiusdem & ponaſ tuper igne & in cacia ferrea & milceatur cù eis paruè de oleo viole & liniatur ſuper apoſtemate, hoc enim aperit omne aſa, aut ſupponaſ c au les cù butyro vaccino, Et ſi nò aperitur aſa cù hmoſi accipiat eiuſ curatio ex curatione aper tionis aſatis dubayle perfecto modo.

¶ Sequitur nunc de apoſtematibus quæ dicuntur aldenul. Cap. IIII.

Modò al denul

Gnatio aldenul

Signa

Cura

Expimen cum laudabile

Hæc aſata ſunt de genere aſatum flegmonum & generat ex groſſo & corrupto ſanguine, & qn non perficiu in eis curatio poſſibile eſt cogregari humores omnes ad vnum locu & generatur ex eis aſa qd fit magis difficile illis, & poſſibile eſt interticiat Et generatio quidem huius aſatis eſt ex multitudine ciborum generantiu ſanguinem, ſicut eſt lac carnes & alhalua & vinu dulce, & p[]cipe il li qui exercet & vtitur labore & equitatione & coitu poſt cibu. Signu huius aſatis eſt rubedo loci cu dolore & attractione & extenlione quo uſq incipit apparere in ipſo apoſtema augmen tatur moleſtia & dolor & ſebris, & maxime cu fit in corpore multi ſenſus, & quantumque ac cedat ad maturationem & putredinis congrigationem vigoratur ſebris quouſq perficiatur maturatio & tunc declinabunt ſebris & calor, Et ſcire te oportet quoniam horum aſatum alia cito maturantur alia vero tarde/hic autu permiscetur aſa ex ſanguine & colera rub. & eruſt ca lor & ſebris furioſiores & cito fit maturatio & color locinon eſt perfecte rubedinis, & erit ca put apoſtematis acutu, Si vero permifcen apoſtemata ex ſanguine & flegmate erunt dolor & calor remiſſi in lenta ſebre & color loci rubedinis remiſſe & ſt caput apoſtematis latum, & poſſibile eſt videri plenum, Si vero componi ex ſanguine & co.ni.erit dolor pauci acuminis cum diuturnitate temporis & tardatione maturationis, & color loci erit declinans ad nigredinem, Curatio horu apoſtematum eſt cum hijſ que diximus in apoſtematibus cum flebotomia ſ. & refiduo curationis, Verutamen in huiuſ modi apoſtematibus probau apud ſui principium ortus ipſorum experimentum quod mihi ſepe verificatum eſt, & eſt q[]conſideretur apoſtema in principio ſue generationis quando eſt valde paruum anteq[]uas ſentiet aliquid caloris & moleſtie/& tunc accipiatur lignu de mirta aut de quocunque alio & caeleſi inflammetur ad ignem cum quo cauterizetur caput apoſtematis, & poſtea ponaſ tuper eo totu madefactum oleo rol. vel ceroto q[]ui hoc debet aſa, & nun q[]ui permittet illud tumefere, hoc tu fieri debet

poſt ſanguinis euacuatoem ſicut diximus, deuſ caueat infirmus ab omni q[]ui generat humorem groſſum ſicut alharays ſuſ frumentu coctu & carnes groſſe & halua & vinu dulce & ſilia, & declinedibaria eius ad acetosa & pontica vel ab ea que vtra q[]ui intentione complectut ſicut ſunt cibaria que dicunt haſeramia & vbaſia & caſa hia & ſehlagia, ex fructibus vero mala acetosa & dulcia ſimul granata & coſtana & ſi p[]ia, Et ſi viderit aſa tendens ad maturatoem oportet iuuarie ipſum poſt euacuationem, & emplastreſ cù farina tritici boni q[]ui dicit alhamed coſta ad ignem cù melle & oleo & modico cimini, vel te rantur ficus ſicce fortiter cù modico baurac & emplastreſ, vel accipiaſ fermentu cù oleo cùmu ni & ſale, & ſupponaſ loco, Et ſi fuerit aſa fortis doloris & corpus infirmi muli ſenſus accipiaſ vitellu oui aſſati & oleo ro. & lac reces equaliter aut lac mulieris & modicu ſucci alſa ri & ſcariolę & diſtemperenſ & ſupponan[]c, Et ſi dolor fuerit valde fortis & calor ſimiliter terantur cù vitello oui folia tuſq[]ui am & papae ris aut coriandri humidi & eſt expertu, Emp[]m ad maturandu oia aſata terat modicu ſinapis cù ſicubus ſiccis & modicu olei de lilio vel oleo ſilamino & ſupponaſ aut emplastretre c[]u dia quilon vel c[]u vngento demelle. Modus vngenti de melle, accipiaſ de ſarcocolla vna pars vel tu de melle & teratur c[]u eo & adminiftretur, vel coquaſc mel per ſe vſcp in ſp[]ilationc, poſtea alp gatur ſarcoſo. ſuper ipſum optime trita & miſceatur & extendaſ ſuper pecia panni linu & ſu perponaſ aſati, hoc e[]m aperit & ſugit q[]ui eo eſt. Emplastreſ de carſena.i. orobo ad educendu Emplaſt. ex aſatibus humores putridos accip ex farina de carſe orobi & diſtemperenſ c[]u aqua & butyro & mo na dico ſalis & caulis triti, & ſupponaſ vel miſcetur ſuper ipſo modicu de guma quercus q[]ui aperit & mundificat aſa. Et ſi indigebis alijſ medicaminibus inuenies ea que in ſuo loco co p[]lete ſunt.

¶ De rubedine que dicitur alhanes i. heriſipila, Capitulum, V

Feriſipila aſa facu c[]u ex colera & ſituatum Heriſipile in cui tanu, Cuius ſpecies ſut plures, eſt vna ſpecies que dicit perfecta rubedo & heriſipila, & generat ex ſanguine bullienti ſubtilis ſubſtantie. Et eſt alia ſpecies que nota eſt Alnira noie alnira & appella[]t ignis perficus. Alia vero Alhanira ſpecies que dicit eriſipila inflatiuia & dicit alia Almaha nira almahnaita, & poſſibile eſt c[]o p[]oneri eriſipile lam c[]u flegmone e[]q[]uiter, aut eruſt signa eriſipile p[]dominatia flegmoni, aut signa flegmonis p[]dominantia eriſipile, & ſed[]u illud p[]dominu apellabitur apoſtema nomine eius, Diſerentia

Alfaharanij.

For. CXX.

Differuntur
flegmōs et
herbilispila

Cura he-
tispile

Linitio

Cura ex
caufis ex
trinfecis

Cura heri
fipile cù
flegmone
mixto

inter ipſum & flegmonem eſt quoniam flegmon
erit in carne lacertis, & eſt color rubedinis fortis
in ipſo cum pulſatione. Signum perfectę erifi-
pile eſt fortis calor inflamatio & febris & eſt
calidior tactu & mox & reuertitur & perma-
net, & tunc cias quoniam eſt ex ſubtili fangui-
ne fluente liquido, & generatur ſuper corio &
nò transiſt & eſt fine pulſatione. Curatio eius ſit
cum euacuatione colerę rubeę primo ſi condi-
tiones confentunt cum eo qd'nò calefaciat mul
tam caleſatione & cum decoctione prunorix/
vel cum firupo viol'el cum ſucco granatorù
cum ſua carne exprefforum, vel cum aqua ca-
ſei & ſcamonea, deinde vero cum flebotomia ſi
apparet in eo plenitudo ex vena al acha, poſtea
vero liniatur cum rebus frigidis & humidis vt
pſilio raſura cucurbit. portulaca & alcahalab
& lenticula aque lactu, endiuia & ſimilibus, &
ex eis que maxime conferunt eſt emptaſtre
cum farina ordei & ſucco coriandri humidi an-
teſſ alteretur eius color, & eſt expertt, & eſt ne
celle ſi ſt illud quod ſupponi ei humidi ſem-
per & renouari emplaſtru ſuper ipſum anteſſ
exſiccetur, aut ſupponat emplaſtro pecias ipſas
madefactas in aqua vna calor is quietationem.
Modus liniationis conferens herilispile & infla-
tioni membrorù cuiſcùq. R. sand. ru. faſeoſ
ſief memithe anaſpideg alraſes. i. ceruſe de plu-
bo boli armeni an. partem vnam corticù man-
dragoræ opif an. partem. ſ. teratour totum bene
& diſtemperetur cum aqua & liniatur cù eo,
& poſtea madefiant pecie panni in aqua frigi-
da & ſuperponatur & remouetur quando in-
cipiunt caleſieri optime valet cum dei auxilio.
Hanc aſt litionem non oportet fieri niſi poſt
euacuationem & apud vehementia doloris &
inflationis, & quando volueris ſoluere & ma-
turare inflationem quanſ hoc raro ſit necesse
ſieri, quoniam vt plurimù per ſe ſoluitur & ma-
turatur ſuperpones ei farinam ordei diſtempe-
ratam cum aqua colida aut lana noua non лота
aut ex medicinis alijis maturatiuis que delcri-
buntur in loco aſpatum que dicunt al dubayla.
Curatio eius excaufis no citiuis extrinſcis vtca
ſu & perculſione eſt ſcarificetur in loco & ſu
perponatur ei farina ordei calidi & laxetur co-
lera, & qn infl atio eſt modica ſufficit admini-
ftratio leuſis diſtیرij & ſanabiſt. Curatio eriſipile
mixtæ cum flegmone eſt ſpermicæ & com-
ponat medicina ſed in compoſitioni & pmix-
tionem morbi neclatere debet eius curatio co-
poſiti ſi ſcierit curationem ſimplicis. Et ſit cibus
inſirmi cucur. cocta cù lentibus aut portulacù
almef. i. genus leguminis vt ptilană colată orde
aceam & alia ſiPia que frangunt coleră nig.

De igne perſico. Cap. II. VI.

Ignis perſicus qui dicit vlcus carbonoſum
generatur ex ſeruenti ſanguine cum colera
ni, mixto. Signa indicantia ipſum ſunt qm
ſunt puſtulę generatę in ſupſicie corporis per ſe ſi
ne cauſa manifesta, habens tenues deſup ampul
las ni, & poſſibile eſt eas eſſe in colore cinericio
cum forti calore & rubore ascendente ſuper eas
nò ſicut rubedine puri ſanguinis fluentis ſed de
cinantis ad nigredinem & durities calidi aſpis
Curatio eius in ſui principio eſt ſ educatur de
ſanguine cù flebotomia loci oppoſiti ægritudi
ni & diſtrahatur de eo vſcp ad ſincopim vel úr-
ca illud, & ſi ſcarificetur locus poſt flebotomia
nò eſt nec inconueniens, & fiat ſcarificatio pro
fundia in carne aliquantulù, Et ſit cibus inſirmi
q subtiliet ſanguinem prèter acumen ſicut eſ
trifana de ordeo & ſuccus citroli & cucurb. &
muſcilago ptilij ſuperponaſt poſtea loco vulne
ris medicinæ ſiptice & eſt illud vt coquant Gra
nata acetoſa in aceto donec liqueſiant & teran-
poſtea & extendatur de eis ſuper pecia panni &
ſuperponaſt aut liniatur locus cù alumine croco
aceto, aut accipiatur de alumine pars vna & de
cima partis ipſius ziniar & terantur & linianc
cum eis. Si vero ægritudo deteriori ſeſe habebit
& confirmabitur & videtur ampliari curet cu-
ratione corrosionis vt in ſuo loco dicitur.

De erisipila inflatiua. Cap. VII.

Hoc eſt ex ſpeciebus eriſipile ſicut di-
ſcum eſt, Et ſigna indicantia ipſam eſt
apparitio inflamacionis ſubito in ſua
perſicie corporis ſimilis inflationibus ſequen-
tibus exuſtionem ignis, & cum aperiuntur &
ſcinduntur exit ex illis aliquis liquor ſubtilis.
Curatio huius eſt cù flebotomia ſi vtatur pa-
tiens ſucco prunorix granatorix acetoſorix & al-
celfal & alrabſal eſt omne genus pulmenti legu
minum ſed appre lentiui & omni ſ extinguit
acumen ſanguinis & aperit hmoſi ampullatio-
nes donec fluat qd'eſt in ipſis, & poſtea curet
cum vngento de ceruſa aut vngento de litargi-
ro parato cum aqua ro. & curetur cù vngento
de calcę cum dei auxilio.

De apoſtemate vuali. Ca. VIII.

Hoc apoſtema etiam aſpa eſt de genere
acutorù apoſtematu, Et ſigna indicans
tia ipſum ſunt quoniam generanſ in cor
pore puſtulę & poſtea ſunt in illis ampulle ſes-
nues que dicuntur haſterifa, & fluit ex eis pu-
tredo & eſt ſimile ſubtile. Curatio eius eſt cù
flebotomia & ſtricatione donec recedat tota caro
corrupta & cum appoſitione ſanguilugare ſu-
per loco, aut cum ſcarificatione & maxime qn
antiquaſt, poſtea vero liniatur bolo armen, aus

Cà ignis
perſic
Siguæ

Cura

Si. heriſi-
pile inſi-
tiueæ

Cura

Alrabſal

Si. aſpatis
vuali
Cura

Liber Practice

talf.i.nitro, cum aceto & amoueant squamæ ab ipfis & fricetur quoufç rubeat, & poſtea ap- ponatur medicina ſuper loco & ceſtat ipſum ex ſicare vna vice poſt aliam donec perueniat ad carnem viuam & ſanam & ſubtilietur pellicula poſtea ſanabitur.

### *T. Sequitur de formica, Ca. IX.*

Formica eſt de genere calido: apoſtema cum & appella: rubedo muſcina, cuius ſpecies ſunt tres, qd'eſt erit colera ſub-tilus ſubſtantiæ aut groſſe aut mediocris, Prima ſpecies fit ex ſubtili colera, & appella: erilipila muſcina & nomina: etiā vulnus dilatati, & hec ſpecies appellatur ſuo nomine, apprio qd'eſt for mica. Secunda vero ſpecies generatur ex colera groſſa & appellatur formica corroſua & dilata. Tercia quidem ſpecies generatur ex colera media inter groſſitiem & tenuitatem, & appel- latur formica miliaris arab. gūſaſia. Signum mi: formicæ muſcine corroſiue eſt quoniam primo gene ratur vna puſtula parua vel plures c: pruritus & fortitvione & modica inflatiune, poſtea ve ro fit vulnus & dilatatur de loco ad locum & p[u]ſundat in cutim donec perueniat ad carnem.

Formicæ tres ſunt ſpecies

Sig. for- mi:ce cor- roſiæ

Sig. for- mi:ce mu- feinæ

Curæ for- mi:ce mi- liaris

### *E. Emplaſt.*

Signi formicæ miliaris eſt quia exit in ſui prin- cipio puſtule minuite albæ granis milij ſimiles, & eſt cum eis fortis mordicatio & inflatio, & deſux? putredinis & rubet qd'circa eas eſt de car ne & generat ſuper cuti. Curatio formicæ mu- feinæ eſt cum euacuatione corporis a colera ru, deinde vero ſuperpona: loco plantago & extre mitates vitis & alhalic, poſtea vero emplaſtre: cum medicinis fortis ſiccitatis ſicut lenticulis ſo lis aut cum melle. Modus emplaſtri ad formicæ & apoſtemata inflatiua, accipiatur cortici: gra natorum lenticular: ro, ſiccar: partes equales & coquantur omnia in aqua vltima coſtione & exprimuntur ab aqua & teran: optime & mi ſcean: tur cum eis oleum roſ. & exprima: vltimo & ſuperpona: Curatio corroſiue eſt q[ui] dixim? in curatione formicæ muſcine. ſ. cum euacuat- one & medi: nis in quibus eſt frigiditas & ſli- pticitas & liniatur cum hoc linimento. Modus tro: c, conferenti: herilipile formicæ & corro- sioni iuamenti: maximi: R. croci balauſt. a[n]. 3.i. cortici: granator: aluminis iamen iſ quama rum e[ris] a[n]. 3. iii: terantur c[ui] vino pontico & fiant tro: c. poſtea teratur vnus ipſor: cum ace- to & melle ſcedm neceſſitatem egritudinis ad li- niendum cum eo donec ſanetur. Curatio for- mi:ce miliaris imprimis eſt cum euacuat: o coles- re ru. & flebotomia ſicut diximus, & ſi necesse fuerit deinde vero emplaſtur deſup c[ui] rebus mo dice ſtpticis & exſiccat: is ex rebus. ſ.nominatis in alij: ambabus ſpeciebus, & eſt q[ui] liniatur c[ui]

Cura cor- roſiæ

### *T. Troſiſci*

Cura for- mi:ce mi- liaris

memithe trita cum aqua aut cum modico ace- ti, aut ſucco solatri aut ſucco plātaginis vel ace: solatri & liniatur c[ui] ipſo eo, aut tera: litargir[ui] cum aliquo predictōr: ſuccor: i, & liniatur c[ui] ipſo. Eſt quidem & alia ſpecies formicæ quen: minatur ſerpentis. Dixit auctor differt hæc paſſio a ſpecie formicæ miliaris, Et ſigna indis- cantia ipſum ſunt quoniam apparent parue pu- stule albæ ſimiles milio & ſubito exeunt in ſu- perſicie corporis, quor: u[er] figura ſimila: paruo ſer penti exiens c[ui] forti acumine inflato: & ſebre & non extendit & tranſit ſuperſiciem cutis niſi ſit apoſtema compoſit: . Curatio eius eſt ſicut curatio quam deſcripſimus in formica miliari, ſicut cum euacuatione coler: rube: vel c[ui] lin- tione cum ſuccis frigidis ſicut ſucco laſt, endi- uie & limilium.

Formica ſerp:calis

Cura ſer- p[ê]calis

### *T. De corroſione. Cap. X.*

Corroſio fit ex humore calido colerico Signum huius ſunt q[ui] vt plurim: con- tingit ex apoſtemate formicæ q[ui] putre- fit, aut ex herilipila aut alij: consimilibus egriz- tudinibus caldis p[re]dictis, deinde accidit in eo ni gredovel viriditas aut color pauoninus, deinde rerit & dilatatur & corrodit primo & offen- ditur ab eo ita q[ui] euilluntur extra & fluunt ex- inde cottidie humores putridi: acuti ſubtiles. Cut ratio eius in ſui principio ante: incipiet dilata: ri eſt cum hijs qu[em] diximus in curatione formi- ce corroſiue, q[ui] vero dilatata fuerit fiat flebo- tomia a parte oppoſita ſi virtus concedit, po- ſtea vero euacuetur co, ru. ſi necesse fuerit, dein de emplaſtetur locus cum medicina acuta ope- rante operatione ignis, & liniatur c[ir]cua: q[ui] c[ui] bolo arm. diſtemerato c[ui] aceto, & ſi apoſtema efficitur nígrum & vigoratur nigredo in ipſo ſuperponatur ei sulphur trit: diſtemerat: c[ui] butyro vna vice poſt aliam quouſc: cadat ni- gredo. Medicinæ vero que orperatur ſicut ope- ratio ignis algeg. i. vitriolum arſenici algar. i. gi- p[ui]m & prior aqua ſaponis, & medicamen acu- tum q[ui] d[ic]itur dua alcana q[ui] p[re] c[eteris] medis caminibus laudabilior eſt atq[ui] nobilior, Cuius modus eſt q[ui] accipia: de arſenico citrino & cal- ce non extinta: a[n]. lib. 5. zinari argenti viu: ſal- armon, alcali: a[n]. 3. i. & 5. teratur tot: cum vri- na pueror: vel cum aqua ſaponis donec morti: ficetur argent: viu: um, poſtea exſiccentur & te rantur ſecundo, & aptetur c[ui] instrumento q[ui] nominatur alachal, & eſt vas ſublimandi vt in ſuo co determin: , & fiat ignis deſubter do- nec ſublimetur, & accipiatur id q[ui] ſublimat: eſt & iterum teratur cum modico ſale & bono zeg & ſecundario ſublimetur, poſtea vero eo- adunetur tot: id q[ui] ſublimat: u[n] vafe eſt quod

Sig. cor- roſioni

Cura in principio

Medica - m[é] cante rilatuum

Alfabaranij.

For CXXI

dicitur achal, & referuetur in vafe ęneo rubeo
qd'non tangatur ab humiditate, & quando vo
luerit vti eo puluerizetur & alpergatur de eo
super locu corrosionis super omni apate, aut
apaitibus duris qui dicuntur alachhilul vel que
dicuntur alnazor qīn volueris ea euellere & de-
lercere radicitus & superponat loco vbi eſt puluis
foliū vitis quę dicitur carria & dimittat ſic alia-
quibus diebus qnō tangaț quouſcę videat ca
to creſcens ex omni latere per ſe, poſtea vero cu
retur apoſtema cum hijs que generant carnem
Et hoc medicamen valet loco cauterij vt in plu-
ribus locis, Et ſi nō valent omnia hæc que dixi
mus ſtudeat curari cum operatione manus &
cauterio vt in ſuo loco determinaimus. De-
ſcriptio pulueris faciens creſcere carnē in vulne-
ribus difficilis consolidationis, accipiat de fari-
na orobi & puluere lilij alaſmangoni an, p. i.
milceant ſimul & conuerſent & alperganſ de-
super poſtſi vnxerit locum cum oleo roſ, hoc
enim accelerat carnis generationem.

Pul. incar
natiuus

¶ Sequitur nunc de apoſtemate qd' fit in
loco flebotomie. Capitulum. XI.

Aſarſis in
loco fle-
botomie.
tresſunt
caufa

Contingit quando, fieri quibufdā apo
ſtema calidā in loco flebotomie & infla-
tione brachij & fit illud tribus ex cau-
sis, aut ex ſtrictura apertiónis venę in hora
botomationis vnde coadunat ſanguis in orifi-
cio venę & apatur, aut contingit ex culpa fle-
botomatoris ſi profunde inciderit apertiónem
venę achal ita ſa facit vulneracionem in neruo,
aut contingit ex exceſſu fatigationis brachij vel
ex ingreſſu balnei anteſſ consoliſetur vulnus.
Signu eius ex ſtrictura apertiónis venę eſt exi-
tus ſanguinis ſubtili emanatione & eius confiri-
ctio cito poſt difficultatem, Signu eius ex vul-
neratione nerui arterie eſt quoniam accidit plurie
bus diebus gravuitas motus, & poſſible eſt ipm
nō ſanari. Signu eius ex fatigatione brachij aut
eius ſtricta ligatione vel ex introitu balnei eſt
patiens refert, & poſſible eſt contingere ex fle-
botomia qd' maioris leſionis eſt qd' eſt quoni-
am ſub vena bafílica latet magna arteria, quam
poſſible eſt aperiri, & exceſſerit flebotomator
pſfundare in apertióne venę donec perueniat ad
concauítatem illius arteriæ vnde ſequit fluxus
ſanguinis continuus, cuius conſtrictio fit diffi-
cilis. Et signu huius eſt quia videtur ſanguis ru-
beus procedens a vena cum abundantia, & qń-
qę contingit ex flebotomia quibufdā homini-
bus inebriatis, nec curantibus reſtringere liga-
men decenter q soluitur de ſeligamen in hora
ſomni & emanabit ſanguis, vnde poſſible eſt
eos mori aut circa mortem peruenire. Curatio
botomie, apationis loci flebotomie quando accidit ex

Sig. ex
ſtrictura
apertiōsis
venæ.
Sig. ex
leſione
nerui
Sig. ex fa-
tigatione
brachij
aur ſtricta
ligatione
aur introi
ru balnei

Curia aпа
risloſi fle
botomie.

ſtrictura apertiónis venę eſt q flebotomeſt ſta-
tim ſuper loco flebotomie ſi eſt poſſible, ſin aſt
laxetur infirmus & permittaț vna die vel duo-
bus, poſtea vero flebotomeſiterij, & ſi reman-
ferit inflatio in brachio poſt illud curetur cum
hijs que in ſuo loco dicemus. Curatio eius ex
ſtrictura ligaminis brachij eſt q soluatur alijn
tulum ligamen flebotomie & vngatur brachiū
cum oleo roſ. & infrigidatur cū aqua frigida
vel cum ſucco aliquar herbariū frigida. Cura
tio eius ex fatigatione brachij eſt q definat a fa
tigatione, & preferueſ ne accidat fieri in eo a
poſtema calid, Et ſi forſitan contingit fieri a
poſtema ponatur deſuper farina ordei cū ſue-
co alfaris, i. ſcariolę vel ſucco coriandri humidi
Et ſi fuerit acumen apatis forte cum dolore fi-
at flebotomia ex alio brachio & ſuperponan brachio
vnctiones frigide ſicut ſuccus corian-
dri humidi cū camphora, & quandocq exſic-
catur renouſeſ donec recedat apoſtema & ſuper
ponatur ei iſquiamuī recens cū oleo roſ. & me-
dicne quas diximus in curatione eriſipile & for-
micę. Curatio eius ex vulnere nerui & grauita-
te motus qui ſequitur ex ea eſt q nō consideret
ſi eſt in brachio calor nec rubor emplaſtreſt cum
emplaſtro de euſorb. vel cum emplaſtro de ſe-
rapinto, vel cum vngento alrefel & ſimſlibus, vP
acpiatur cær. 3. x euſorb. 3. i. oſet oliuarium
quant. 5. liqueſiat cum eo cera & puluerizetur
euſorb. de ſuper & emplaſtreſt ſuper neruo. Et
ſi fuerit cum apate inflatio & mollities & albe-
do & modic caloris curetur curatione apoſte-
matum molliu que in ſuo loco dicetur. Cura-
tio eius ex apertióne arterie & fluxu ſanguinis
eſt q inuoluatur totu cum albumine ou & a
ſpergatur ſuper ipſum de puluere aloes & ſan-
guinis draonis, & intromittatur arterie impri-
mendo fortiter cum instruimento qd' dicitur al-
marnad, poſtea conſtringaſt fortiter & inuol-
uatur cum pecia panni ſapienter & dimittaſt ſic
tribus diebus, tranſactis vero tribus diebus ſola-
uantur ligamina cīn ſuauiitate & imprimaſt cum
digito orificio vulneris & ligatur cū pecia pan-
ni, & dimittatur quouſc ſedetur acumen ſan-
guinis vel quouſ consoliſetur vena. Curatio
eius ſi soluta fuerit ligatura flebotomie & ex
ceſſerit ex ca fluxus ſanguinis eſt q incipiat pa-
tiens bibere aquam carniu factam diligenter cī
vino, vel bibat vinu odoriferu & ſubtile & odo-
ret galliam, & incidantur ante ipſum pulli galli
nacei affaui & approximet naribus fercula odo
rifera, appetitum cibi incitantia. Et ſi indiget
alia cura regatur regimine ſincopis que ſequit
ex exceſſu minutionis.

Cura ex
ſtrictura
ligamis
brachij
Cura ex
fatigatione
brachij

Cura ex
vulnere
nerui

Cura ex
apertióne
arteriæ

Cura ex
ſoluta li-
gatura

Liber Practice

¶ Sequitur nunc de malis apoſtematibus
que dicuntur alubã & alcoaſat, i.
genera antracis. Cap. XII.

Alcubã
& alcoa
ſat plures
ſunt ſpſes
Sig. apor
i principio

Cura
vſis

Orum quidem apoſtematum plures
ſunt ſpecies & vt in pluribus ſunt mor
tifere/nam alia ſunt viridia alia nigra
& pauonina & cinericia. Signi ipſorū in prin-
cipio generationis eorum eſt quia oriuntur pu
tulſe & inflationes cum inflatione forti & of
fenſione ſuperante virtutis tolerantiam & al-
teratur cito qd' eſt in ipſorum circuitu ad nigre
dinem aut ad viriditatem, & ſequitur ea vo-
mitus pulſatio cordis & ſincopis, & quâdo ex
cesserint huiuſmodi in ipſis accidentia, & virtus
inſirmi videtur ruere iſcias eſſe mortalia, & ex
proprijs ſignis horum aſatum eſt quonià non
ſuſcipiunt curationem maxime ſi fuerit aer cor
ruptus huiuſmodi paſſiones abundant quonià
tunc ſunt peiores, & plurime contingunt in fi-
ne æſtatis vel hyemis. Curatio eorù vniuerſali-
ter quando generat eſt cp adminiſtretur potu in
firmo omne cp confortat cor cum inſrigidat-
one ſicut puluere qui dicitur ſuſuſ/ & de ſan-
dalis & ſicut trocifci qui dicuntur acraz alca-
for vel acraz alueres, i. trocif. de ro. & ſimilia, &
confortat ad hoc granata acetoſa & acetoſitas
citri & olſactus frigidarum ſpecierù ſicut roſ.
& mirte/& ſit diſbus eius lentes cum aceto & ci-
baria que dicuntur alcatiz & alminania & al-
fechbaya, & omne quod ingroſſat ſanguinem,
& confortat cor & extinguit excellum caloris,
& confert huic cp congregetur ante inſirmum
in multa quantitate niuis, & ſit cubile inſirmi in
locis ſubterraneis que dicuntur ſardab, aut in
domibus frigidis quæ rorentur aqua frigida &
aceto, & proſternentur ibi herbe frigide & aro-
maticæ/deinde ſcarificetur apoſtema & abluat
a ſanguine eius cum aqua calida vt non coagu-
letur & ſugatur leniter & educatur ſanguis le-
niter, vel ſuſpendantur ſuper ipſo ſanguilugæ
& non inungatur vnctione frigida vt non dila-
tetur humor ad membra principalia & repente
interficiat ſed vngatur in principio cum algal-
lia in qua ſit modicum ben, aut emplafrettur cù
menta mixta cum paſſulis nigris, & magnifica
finem intentionis & operationis tuæ conferuare
virtutem inſirmi & inſrigidare cor toto poſſe
tuo, cito enim diſſoluitur & perdiitur virtus in
huiuſmodi apoſtematibus, & ſuperuenit flu-
xus ventris & moriù inſirmus. Et ſi videris vul-
nus apoſtematis extendens & dilatans ſe curet
cum medicinis vrentibus vel cum cauterio ignis
vt diximus.

¶ Sequitur nunc de apoſtemate
ſlegmatico. Cap. XIII.

H
Vius apoſtematis quatuor ſunt ſpe-
cies, aut enim generatur ex groſſo ſleg-
mate, aut ex ventoſitate ſumofa, aut
licut illud quod generatur in tibijs & pedibus
in paſſione ydropica, aut ſit ex ſlegmate mixto
cum colera nigra, & omne apoſtema quod ſit
ex ſlegmate nûcipatur grèce crimaalras ziuria
& intentio eſt apoſtema molle. Signa apoſte-
matum vniuerſaliter ex ſlegmate ſunt frigiditas
tactus & albedo coloris & priuatio doloris.

Signa propria apoſtematis ex ſlegmate groſſo
ſunt pauca durities & frigiditas tactus albedo
coloris & priuatio doloris. Signa apoſtematis
ex ſlegmate ſubtili ſunt mollities apoſtematis
& albedo coloris & quia permanet in ipſo im-
preſſio digitis & non eſt cum eo dolor, ſed eſt cù
eo de groſſo & gravitate minus ᶜ in prima
ſpecie. Signum eius ex ventoſitate ſumofa eſt
quia fit molle & album, & non cedit impreſſio
ni tactus & quando percutitur resultat ex eo ſo
nus ad modum timpani & eſt tumidum vt vt
ter. Curatio apoſtematis ex ſlegmate groſſo eſt
q[]laxetur inſirmus & fiat vomitus cum eo qd'
educit ſlegma q[]diximus in curatione alna =
tras frigide & fiat reſiduum curationis. Cura-
tio eius ex ſlegmate ſubtili eſt q[]fuperponantur
ei in principio medicinæ quarum natura & vir-
tus eſt ſimul confortare & reſoluere, & illud eſt
quod ſuperponatur ei ſpongia marina noua in
ſua in aceto temperato cù aqua, nam ſpongia
noua in eo qd'eſt in ipſa ex virtute aque mari-
næ reſoluït, & ſi noſinuenitur noua accipiat ve
tus, & abluatur bene cum aqua & nitro aut cù
lixiuio vt per hoc lucret virtutem nouæ ſpon-
giæ, & oportet in principio ægritudinis ſi cor-
pus fuerit humidum eſſe acetum temperatum
cum aqua ita vt aqua temperet acetum, & ſi cor
pus eſt mediocre ſit temperato aceti cum me-
diocri modo ita cp conuenat potu, & oportet
quando fuerit apoſtema in brachio vel crure
vel loco vbi poſſit ligari cp ſuperponatur mem
bro ſpongia, & deſuper ponatur alia vel vna
circumdans apoſtema / & ligetur deſuper ad
modum ligaturæ fracturæ oſſium. Cuius
modus eſt cp incipiet ligari ſubtus apoſtemate
ligatura molli donec perueniat ad apoſtema &
tunc ligetur aſtricte & bene, & ſi attrahitur li-
gamen ad ſuperiora remolliatur & vt non reſd
piatur apoſtema vulnerum ex eo quod fluit ad
ipſum. Et ſi nò confert ei hoc medicamen opor
tet vngi apoſtema cum oleo oliuarum & alper
gi deſuper ſale & cineribus quercinis, deinde li-
getur ſcedim modum prædicti, & ponatur lu-

Aparis fle
gmatici
q[]tuor ſit
ſpecies

Sig. vliù

Si. ex ſle
gmate
ſubtili

Si ex ven
toſitateſu
mofa.

Cura ex
groſſo fle
gmate

Cura ex
ſlegmate
ſubtili

Alfaturanii.

For, CXXII.

Linido - nos

Cura ex
ventoſta,
funſoſa

per ipſum mel cum alumine iameno aut murca olei oliuarum cum ſale trito & ſuperponantur folia tamarifci, aut folia mirtç, vel liniatur cum bolo armeno & aceto. Et concordauerunt omnes medici q[ui]spongia vel pecie panni ſubmerſi aceto & applicati cui[que] apoſtemati molli ſoluit ſtillud. Modus liniationis vtilis apati molli. Ke aloes myrrhe lici acacié ſief memithe ciperi croci boli armeni olibani partes æquales terantur cum aqua & fiant pillule ad modum auellane & diſtoluatur ex ipſis cum aceto vel cum ſucco caulis, & locus liniatur. Et ſi fuerit apoſtema in facie & in palpebris oculorum ſoluatur ex eis cum aqua rol. vel ſucco enduiæ & modico ace ti, & poſſible eſt conferre apoſtematibus molibus in fine vnuerſa emplaftra facta apoſtema tibus calidis acæ. curatio ex illis. Curatio apoſte matis quod generat ex ventoſitate ſunſo hauiuſmodi apoſtema cito recedit & ſoluitur ſi ne medicina, Si vero cito quitit eam curetur cum aceto & oleo rol. vel ambobus ſolis ſimilium cum aceto & recedit cum ea, aut emplaſtetur in farina ordei calida, aut cum milio, aut cui aqua cinerum, & vngatur cum eo fanbaç, vel cui oleo de ben. Et ſi hoc non ſufficit emplaſtetur cum cineribus quercus & farmentorum uitis diſtemperatis cum ſucco alabhal & carphe. Id eſt. tamarifci & alhaſci & ligetur fortiter, & caueat infirmus a replezione cibi & oleribus & le guminibus & ſultineat famem & ſitim, & hec curatio detur apoſtemati molli.

Apatiæ q[ui] noiaſt iſa
tiugnatio

Signa

Cura

¶ De apoſtemate quod nominatur inflatio, Capitulum, XIIII.

Hoc apoſtema nominatur paſſio inflationis, & generatur ex ventoſitate groſſa & frigida, & hec ventoſitas congre gatur poſt pelliculas circumdætes offa aut poſt pelliculum quod videtur dicere alſi ac alſaſon aut zirbón, & poſſible est congregari ventoſitas tem in intelținis vel in corpore ſtomachi, & poſſible est congregari poſt pelliculam circumdantem muſculum aut poſt cordas ſimiles pelliculæ & poſſible est congregari in alijſ locis corporis. Signa eius ſunt quia manifeſtă ad ſenſum & tumefactio locorum in quibus accidit cum ſenſu extenſionis, & poſſible est ſequi cum eo dolorem, & videtur tumor loci ſicut vter cum diſcultate reſolutionis. Et nos quidem iam de terminauimus ſpeciem que generatur in ſtoma cho in loco diſtinctionis ſuarum infirmitatij. Curatio eius in vnuerſali eſt curatio vna & eſt caleſt iuua cum ſubtilatione, diuerſificatur au tem ſed in membrorði diuerſitatem in quibus ac cidit ventoſitas, & ſed in illud eſt addendum & minuendij in medicina ſed in exigentiæ & ſed in

dolorem conſequentem ex ea, Ex medicinis aŭt conferentibus ei ſunt olea in q[ui]bus eſt ruta cimi num ſemen ap[ro]hortenſis & montani ſemen euruc[que] ſilueſtris & fructus lauri, & conueniens eſt ex huiuſmodi oleis cerotum, & ſuperpone loco tumido, Hæc autem medicina molli corſus & diſſoluit ventoſitates ſicut decoctio raſcum, & electuarii ex ſeminibus & ſimilia. & ſi ſentitur cum hac ventoſitate aliquid de apoſtemate flegmatico, Cuius ſigna ſunt dolor & aliqua reliqua accidenti[rum] apoſtematis, euitet me dicinas in quibus eſt fortis calor & acuitas & fi at illud modo debito, & miſceatur cu[le] oleis pineduo gallinæ aut anatis, & competit huic emplaſtratio ab extra, & quod melius & nobilius eis eſt emplaſtrix ſaſtum ex milio aut ex ſale caulidis vel cu[le] pannis calidis, ſuſpenſio autem ventoſarum cum igne eſt eis operatio bona. Et ſi fuerit apoſtema in loco carnoſo curetur cum vngentis quibus inſe p[ro]pix & guma quercus p[ro]guedo leonis & bouis, & emplaſtetur de ſuper cum emplaſtro facio cum ſtercore columbino & calc[es] & cum emplaſtro de calc[es] & vnuerſa lit[er] cum omni medicina fortis ſubtilationis & pauc[em] virtutis humiditatis. Et iam determinati mus de huiuſmodi emplaſtris & vngentis plus in ſuo loco, & ſi indigebit cauterio aut ma[n]nuali operatione inueniet ipſa in ſuo loco.

¶ De duro apoſtemate, Cap. XV

D[urum] a[patum] cauſe ſunt tres

Vrum apoſtema appellatur a græcis ſquaros a diuturnitate ſui temporis & diſſolutōis diſcultate, & cauſe iſtius ſunt tres, aut enim fit ex flegmate groſſo & viſcoſo multo & p[ro]auto mixta & copoſita ex flegmate groſſo & colera nigra aut fit ex errore medicina tempore quo inſtrigudauerſt & conſlipauerunt calida apoſtemata ſonſi contipati one & inſtrigidatione cu[ius] diſſolutio fit diſſicilis, & eſt apoſtema quod generatur paulatim & procedit crescendo quouſt[ur] perſcitur & de uenit ad ſuum ſtatum & finem. Signi eius ex flegmate eſt albedo ſui coloris & frigiditatis ta[ctus]. Signi eius ex compositione flegmatis & coler[em] nigre eſt declinatio eius ad nigredinem & fortis durities & ta[ctus] frigiditatis & q[ui]antequatur & durificatur & apparent in ipſo venen rube[que] aut nigre & redit ad apoſtema q[ui]s dictur cancer. Differentia vero que eſt inter apoſtema durum curabile & apoſtema incurabile eſt quo niam ſi fuerit cum duritie & multa priuatione ſenſus nun[que] curabitur, ſi vero ſentit curatur, & ſipauci ſenſus fuerit curabitur ſed cum diſſicultate. Curatio duri apoſtematis & ſenſibilis & ex cauſa flegmatica eſt cum euacuatione fleg

a[i]

Sig. ex
flegmate

Sig. ex
flegmate
& co. ni.

Differunt
apa duri
curabile
& incura
bile

Cura du
ri a[pati]s
ſenſibilis
& ex ca
flegmati
ca

Liber Practice

Cura ex
flegmate
& col. ni.

Vnguëtū
refolens
& emolli
tuum.

Emplaſt.

Apana can-
crenofum
duob? fit
modis

Signum

Cura

matis cù hijs que dicia ſunt in podagra frigida,
& regatur cù refiduo regiminis. Curatio eius
ex compofitione flegmatis & coleræ nigre qn
fuerit ſenſibile eſt cum hijs que diximus in cura
tione cancride euacuatione coleræ nigre & reli-
quo regimine, & vnuerſaliter curari debet apo-
ſtema durum cù hijs que mollificant ſicut ſunt
pínguedines & medullæ & bdellium malue/&
cum hijs que quandoq[ur]e ſoluunt. Modus vn-
genti ſolumentis & emollientis, accipiatur ex ſe
mine lini puluerizato & effundaſt ſuper ip[m]
aqua calida & pínguedo anſeris & cæra & oleu[
delilio vel oleum ſi ſaminu[m] liquefiat cæra cum
oleo & miſceatur totum & ſuperponatur apo-
ſtemati ſenſitutuo & duro. Modus alterius em-
plaſtri ſoluentis dura apoſtemata vbi c[ui]tæ q[ui]
ſu erit, accipiatur ex bdellio teneri armoniaco &
galbano partes æquales diſſoluatur cum vino,
poſtea accipiatur ex muſſilagine ſenugr., & ſe-
minis lini ad pondus predictar[ui] specier[ui] & te-
ratur totum in moritur cum oleo lini vel oleo
de ben cum pondere medietatis omniu[m] ficuum
ſiccarum & teratur totum & incorporetur be-
ne donec rectificetur adæquatur, & efficiatur
ad modum butyri[que] coeſt, poſtea vero ponatur
de eo ſuper quibuf[da] duris apoſtematibus vbi
cunque fuerit. Eſt & quidem vnum aliud apſte-
ma durum cancrenofum quod ſic dicitur, quia
ſimilatur cancro, & fit duobus modis, aut e[m]
incipit ex ſe ipſo, & ſequitur poſt apoſtemata
quando dureſcunt. Generatur aſt ex fæibus
groſſi ſanguinis, & eſt quidem ægritudo quæ
ſi perueniat ad finem nunquam valet ingeniatio
in ſui curatione / niſi cum manuali operaticne
quando fuerit in membro in quo ſit poſſibile
ipſum eradicari funditus & perpetuo, aliter in
ſuo loco dicitur, apud vero ſui principi[que] curet
cum hijs que ipſum defineat in ſuo ſtatu & nò
augmenteur. Signu[m] eius eſt quia incipit ad mo
dum fabæ, & poſt dierum proceſſum augetur
in ſuo eſt donec magnificatur & redit ei for-
tis durities & teneat in corpore radicem magnæ
rotundam liuidi coloris, & perſimcentur ei ve-
næ virides ac nigre ad quamlibet partium, & in
eo eſt lentus calor repertus in tactu. Curatio
eius in ſui principio eſt q[ui] evacuetur colera ni-
gra paulatim & pluries e[m] decoctione epithimi
& c[ui] flebotomiave[n]e al achal ſi ligna ſanguinis
apparent & attendatur ad fluxu[m] ſanguinis men
ſtrualem mulieris ſi fuerit minoris ætatis quin-
quagenariæ & cauteat ab omni c[ibo] generante
coleram nigram vt carnibus houinis yrcinis &
carnibus animali[m] ſiluſtri[m] & a vino nigro &
groſſo lentibus cauſibus & canabita genus cau-
lium & carnibus ſalitis melangianis & ſimilib[que]

Et ſint c[ui]b[us] eius ſemper qui gener[et] ſanguinem
bonum ſubtilium partit[ui] ſicut ptifana de orde o
pulli gallinacei faſiani & perdices & parui pi-
fices recentes & ex oleribus ſarmach, i. atriplex
& oleis iameni & cucur, deinde ſuperponat ei
emplaſtri[que] prohibeat & repellat effuſio-
nem ſtur Morris ad ipſum poſt euacuationem, &
hoc quidem cum ſolatro vel ſemperuiau & li-
milibus, poſtea vero curetur cum eo quod re-
ſoluita paulatim cum æqualitate, & eſt q[ui] ac-
piatur ex cineribus cancoru[m] maris, & diſtempe
rentur cum butyro & oleo roſ. & liniatur cum
eo apoſtema cancroſum, Ex rebus aſt magis
conferentibus huiuſmodi prauis apoſtematib[
& ſcabei quæ ſunt in ano & quæ ſunt in virga
& in manibus eſ t[u]ſteat fieri moratiu[m] plu-
beum & p[is]tilium eius ex plumbo & terat cum
eo bolum arme. & terram ſigillatam cum aceto
& aqua vel cum melle vel la[cte] recenti, vel cum
oleo roſ, vel cum oleo omfacino, de quæ cunque
ipſor[ui] inuenerit donec nigref[cat], & liniatur c[ui]
eo apoſtemata, & confert iuuamento maximo
apoſtemati cancroſo in ſui principio & refiden
ſalefa
tia quæ appellatur faleſa in ſu[n]enta in ollis balno-
rum veteribus, accipiatur & teratur c[ui] oleo ro,
& liniatur cum eo apoſtema quoniam habet in
eo, p[ri]prietatem miſrabilem. Curatio vero ipſius
cum ferro dicetur in drurgia.

¶ ſequitur de cancro. Cap. XVI.

C
Anomerit vulnere contingit duobus
modis, quia aut generatur de ſe aut ſe-
quitur ex operatione ſulti medid. Si
gnum eius eſt quia videtur vulnus mali colo-
ris per totum eius circuitu[m] cum groſſitie & mol
litie de foris, & color ipſius eſt viridis & fluit
ex eo putredo foetida & humiditas aquofa plu
ribus diebus, & quantomag[is] abundauerit me
dicinis tanto plus addetur in ſui malicia nec ei
competu[m], Curatio eius quando timetur de vul
nere eſt cum euacuatione coleræ nigre ſæpe ſi-
cut diximus, & poſtea emplaſtriſtur deſup[er] c[ui]
exſiccatiuis medicinis vt iſta medicina eſt. Mo-
dus linin[ition]is ad cancrum cum vulnere accepiat
de ceruſa alcaſas calcinato & lotę partes æſſes
terant c[ui] oleo roſ, aut oleo de balauſijs vel c[ui]
fucco ſempuire vel c[ui] fucco ſolaſt, vel c[ui] fucco
portulæce aut c[ui] muſſilagine p[il]ſi[m] de quo c[ui]q[
]ipſor[ui] inuenerit & ſuperponat. Et ſi fiat in eo
vulnus curet c[ui] h[ac]medicina, Si vero n[ò] erit p[
ficua cauterizeur vt diximus in ſuo loco.

Cācer c[ui]
vulnere
duob[que] fit
modis
Signum

Cura

¶ De apoſtemate quod dicitur

D

dubayla, Capitulú[XVII]

Vbayla eſt apoſtema ex quo fluiu[m] hu
mores acuti[m] & diuereſi generat[ui]n in inte
drioribus partibus corporis vt in ſtoma

Dubayla
d[omi]sio

Alfaharanj.

For, CXXIII

Dubayla
duob? fit
modis

cho visceribus renibus veſica & alijs huiusſ-
modi membris & intrinſecis, & generatur
etiam in exterioribus partibus corporis, &
lingua arabica appellatur aldubayla oraga
id et, exitus intendunt per hoc exiſus humo
rum ab interioribus membris ad exteriora,
Fit a utem duobus modis, aut enim fit ex
apoſtemate calido ibidem antiquato, ſicut
ſlegmon, aut ex heriſpila, aut ex formica &
ſimilibus calidis apoſtematibus. Alius ve-
ro modus eſt ex congregatione mali humo-
ris in aliquorum membrorum preterquam
ibi preceſſerit calidum apoſtema, Speciesve-
ro humorum communicantium apoſtema
quod dicitur dubayla plures & diuerſæ
ſunt que in hora apertionis ipſorum appa-
rent quando ipſorum aliquis eſt qui ſimila-
tur butyro vel ſanguini coagulato vel albu-
mini oui vel muſſulagini fluenti a naribus,
aut pulmento tritici vel bitumini, aut vini
ſeibus, aut olei ſeibus, Alij vero conti-
nent humores congelatos & durificatos ad
modum lapidis vel oſlis vel globo pilorum
& ſimilibus, & aliqui humorum fluunt cſi
forti ſœtore. Signum huius apoſtematis
quando fuerit ex calido apoſtemate illi pre-
cedente eſt quod infirmus recitabit. Signu-
huius alterius ſpeciei eſt manifeſtatio iſpius
ad ſenſum & quando imprimitur dígito de
lectatur & ſepelitur ſub ipſo, & hoc acce-
dens communicat vtram q[ui] speciem. Differt
autem ſenſu huius ſecunde ſpeciei ſed in ſpe
cierum humorum congregatorum in ipſa,
Quod eſt quoniam aut erit humor ſubſulis
aut groſſus viſcoſus aut ſanguis coagula-
tus. Q[ui] inquit auctor ego offenda quomodo
cognoscat, quoniam ſi accipiatur da-
uis vel acus & figatur in apoſtema quod di-
citur ladubayla donec perueniát ad locum
humor[, & abſtrahatur ſi fuerit humor az-
quos ſtatim exibit, & ſi fuerit ſanguis pa-
tebit tibi illud, ſi vero fuerit humor coa-
gulatus ad modum duri apoſtematis quod
dicitur aſela & ſimili nihil exibit per pun-
ſturam acus. Signa indicantia apoſtema al
dubayla facilis curationis ſunt quando ex-
tendit exire extra corpus ad partem cutis
& habebit vnicum caput acutum & comu-
niter totum eſt maturum & æquale, & eſt
durum in eius circuitu, & erit eius orificiſi
inclinatum inferius & putredo fluens ab eo
non eſt vltimi ſeoris, nec videtur in eius
ſuperficie pinguedo & erit humor æqualis

Sig. ex
calido
anare
Sig. alre
rius ſpe[ei]

Sig. facip
curatioſis

Sig. diffi
cilis cura
tionis

Cura l[o]
iii a[pati]n

Emplast.

in ſui maturatione, & albus & levis flege-
me/& erit apoſtema remotum a principa-
libus membris, & patiens apoſtema eſt ſa-
nus & ab acutis inſirmitatibus liber. Si-
gna aldubayle malé & difficilis curationis
ſunt contraria ſignis ſupradictis, f. q[ui] habet
duo capita vel plura & q[ui]d fit extenſum &
latum plane q[ui] non ſit acutum capite & q[
non ſit cum duritie in eius circuitu & quod
fluit ex eo eſt vltimi ſeoris, in cuius ſuper
ficie videtur q[ui] p[er]guedo aut oleum aut
erit quod fluit ex eo indigeſtum immatura
tum. Curatio huius oportet primo con-
fiderare apoſtema ſi ſeparabilis poſſet ingeri
nari q[ui] non congregentur in eo humores
tunc flebotomabis ægrum a parte oppoſi-
ta ægritudini ſi poterit ferre flebotomia, po-
ſtea vero emplastretur apoſtema cum hoc
emplaſtro, videlicet q[ui] accipiatur fermen-
tum & coquatur ad ignem cum aqua &
oleo comuni. Modus emplaſtri ad ſoluen
dum apoſtemata huiusmodi coquatur fa-
tina ordei cum aqua decoctionis ficuum ſic
carum p[ing]uium, & fiat emplaſtrum, & ſi
videtur corium loci fortiter attri ſcarifi-
cetur ſuper ipſo leniter & non profunde/
poſtea vero emplastretur cum emplaſtro
de farina ordei. Et ſi patet tibi q[ui] apoſtema
paulatim reſoluatur & ſperabis finem eius
reſolutionis adde in aquam decoctionis fi-
cuum modicȗlis, & cauſe penitus ne red-
datur apoſtema durum ex excesſu ſcicitatis
medicinarum, & quando apparebit hoc in
aliquo temporum miſcatur cum aqua de-
coctionis ficuum aliquid mollificatuum ſi
cut radix alțee ſemen lini p[ing]uedo anatum
aut gallinarum & ſimilia. Et oportet viſi-
tare apoſtema diebus ſingulis bis in die quo
uſq[ui] pateat tibi operatio vel effectus medi-
cinarum. Poſtea vero ingrediatur patiens
balneum & viſitetur apoſtema, & ſi inuene
rit ipſum addens ad ebullitionem & ſuper
euenerit ei rubedo & acuitas ſtudeas amo-
were ebuli[ionem], & ſedare potentiām ſalſa,
Et ſi reſoluītur apoſtema cum huiusmodi
quas diximus, & videbitur iam accedere az-
poſtema ad collectionem apoſtematis con-
ferat ſibi tuuamen ad ſui maturationem c[ui]
eo quod maturat apoſtema deinde aperi-
tur cum ferro. Signa indicantia maturatio
nem apoſtematum aldubaylæ quæ aperi
poſſunt cum ferro ſunt h[ac], collectio pu-
tredinis, pulſatio, rubedo ſebris & apparitio

x in

Si. matu,
rationem
indicatīa

Liber Practice

capitis acuti super eis, & perceptio putredinis tactu manus, & quando hæc ligna videntur accedat ad apertionem ipsorum cum ferro in supereminenti loco. Et oportet eſe orificium apoſtematis ſemper apertum a parte inſeriori vt poſſit fluere putredo celeriter & q non congregetur putredo & eſſicitur apoſtama quod dicitur machba & putreſcat caro que eit in circuitu. ¶ Modus em piaſtri ad apertium cum cito apoſtema & valet loco ferri, accipiatur ex farina tritici cerebellata a furfuribus, & fiat ex ea emplastrum pulmentum quod dicitur farinata, Accida idest farinata cum aqua & melle & butyro & uccio ceparum (uper igne & ſuperponatur apoſtemati quoniam aperi t ipm Et ſi fuerit in ipſo parum duriciei precedat hæc lotio cum aqua calida & poſtea ſuper ponatur emplaſtrum. ¶ Modus alius emplaſtriri aperi entis apoſtema al dubayla natura ita vt non egeant apertione ferri, accipiatur ex melle anacardi & pice li qda partes equales & miſeatur totum ſimul in cacia ferrea & coquatur torum ad ignem agitan do ſre quænter quo uſt. co quatur & ſuper ponat de eo apoſtemati alio id quantum voluerit apertire orificium eius, & dimittatur iita. q. ex quoniam hoc credit ex eo ſux tenorem linionis facte cum eo ſuper apoſtemate. Vnguæt de allijs

¶ Modus vngenti quo dicitur marthâ de allijs ad apertium apoſtema al dubayla. R. cære, 3. i. colofonie, 3. iiiij. alliòs mun-datorum. xx. numero olei oliuarum lib. i, bulliant primo allia cum oleis, & amotis allijs, accipiatur oleum & liquefiat cæra & colofon. cum prædicto oleo & vngatur cù eo. Et nos quidem ſeripſimus de huiuſmo-di inuſtitionibus & vngentis plura in ſuo loco per ſeſte.

¶ Sequitur nunc de apoſtemate quod dicitur almathaba. Ca. XVIII

Almatha
baguatio
Signum

G
eneratur hoc apoſtema poſt eſt exitū putredinis ex apoſtemate dubayla. Signu eius eſt quia remanet ex cu- ti & carne aliquid vacuum & redditur curis ſicur pannus mollis, & eius ſolidatio fit diſ- ficilis eo q sub eo de carne & per hoc redditur diſſicilis. Curatio eius & appellatur cur- ratio diuturna apoſtematis quippe almach ba diuariſcat ſpecies ſed in diuariſtatem lo corum corporis, quoniam ſi fuerit in loco

Machba
Emplait
aperitiuī

Emplaſſe
aliud ape
ritiuum

Vnguæt
de allijs

carnoſo vt in coxa & natibus tunc non ma gnificatur valde apoſtema, ſi vero fuerit in loco a carne vacuo minus erit. Curatio apo Cura litematis almachba eſt q fiat eius orificiī de alia ſubter vt facilis fiat exitus putredinis ſicut diximus, poſtea vero omni die eſt q fiat eius orificium vngento egiptiaco, cuius modus eſt q accipiatur de zinari aceto & melle par tes equales & coquatur ad ignem donec ru beat, poſtea cluſerit etur orificium apoſtematis cum hoc ſolo aut mixto cum oleo ro. vel cum melle, videbitur de acumine apoſtematis, & quando fecerit hoc pluribus diebus & patebit ei q apoſtema tunc ſit mun-dificatū relinqua ſimōi cluſerizatio cù vn gento egiptiaco & fiat cù vngeto alna di. i, diapalma poſt q diffolutu fuerit cù oleo ro. vel cum vino ſicur voluerit, & ſi voluerit la uare ipſum impleatur orificiī eius aqua & melle qutibus admiſceatur vinum ſtipticu, hoc enim iuuat ſolidationem cutis & regeneracionem carnis, & accipiatur ſpongia vel pecia. panni & infundatur in vino ſtiptico mixto cum melle, & ponatur ſuper apoſtema de foris & ligetur cum eo præter quod offen lat infirmu, & ſoluatur ligatura quo liber tercio die. Et ſi cutis non fuerit ſolidata faciat regnerare carnis cum hijs que di ximus, & accipiatur vngentum alnachli & diuoluatur in oleo ro. ita q fit mediū inter ſubtilitatem & groſſitiam & extendetur ſuper peciam panni amplam continentem totam apoſtematis ſuperficiem & aperiatur in media peciæ quod eſt orificium apoſtematis, & accipiatur aliam peciam panni rotun dam paruam ad modum denarij & extenso ſuper ea vngento & ſuperponatur orificio apoſtematis in loco apertionis alterius peciæ, & quando voluerit euactuare id quod eſt in apoſtemate aut aliquid intrante in ipſum amouatur parua pecia, & mundiſicetur as apoſtema a putredine remanente ſuper mas- iori pecia ſuper apoſtemate ſicur eſt, & nul- lo modo remouatur & consideretur in re- motione & appoſitione pâniuſ ad orificiī apoſtematis, & ſi minuitur de orificio, aut treſcit, aut vtrum ſit diſeſtum vel ne, quod eſt, & minuitur orificium omni diminutio ne manifeſta, & diminuitur apoſtema & do lor & declinat erit fidus de generatione car- nis intus. Si vero eCONTRARIO fuerit, ſi as eius curationem cum errore procedente, & tuc addas ad hoc medicinas ſtipticas, & ſi as

Liber Practice

Cura in
principio
priuatio & quies doloris & pulsationis.
Curatio eius in principio sui aduentus est ea
uacuatio sanguinis ab eodem loco modo
cum levi scarificatione & exitu multi san-
guinis ab eo, poſtea vero curetur cum eo
qd'retineat putrefactionem per ſuperspo-
tionem, & est q accipiatur ex ziniar & mel
le & alumine partes æquales & terantur cu
aqua & liniatur cu eo membrum, vel teras
tur bolum ar. cum aceto & liniaf cum ipso.
Cura membre mortui cuius ſenſus est pri
uatus nulla est, & ſi videtur ægritudo dila-
tans ſe ad aliud membru non potest curari
nili per incifionem & q exſtirpetur radicis
tus qd'mortuum est ex membro ſestinanter
quotufq percutiat ad carnem ſanam, po-
ſtea vero curetur cum eo qd'regenerat car-
nem cum vngentis notis & determinatis ad
ſanationem vulneri quæ dicta ſunt in ſuo
loco. Modus vero incifionis horum mem-
brus determinat est iam in ſuo loco ma-
nuali operatione.

Cura cí
mēbrī ſ
ſine ſenſu

De paſſione quæ dicitur alca-
raz, Capitulum.XXI

alcharaz

Signum

H
Alkaraz est morbus contingens in
manu vel pede & est de speciebus
lepræ, Signu eius quoniam apparet
nigredo in manu vel pede & no cestat poſt
modu dilatare & extendi per totu membru
quouſq corruptitur & cadit, & ſequitur
hunc morbu fortis vſtio tenens membrum
vt ignis, quoniam virtus inſirmi nequit to-
lerare nec ſuſtinet adhæſionem muſcarum
ſuper loco. Et ego quidem iam vidi quendà
patientem hunc morbum in quodam caſale
perimentia ſacrete cuius accidit hic mor-
bus in pede, & cum remanet pes in illa caſe
ſactione & vſtione cedit ad ſui iuncturam,
& poſt annu. q. accedit ad me cum iam ceci
derat morbus in digito dextrę manus, & ſu
perpoſui ei quod humorem diuerveret poſt
euacuationem colerę nigre pluries, ſed cum
hic morbus ſuperaret ipſum dilatatus est
per totum digitum, & accedens ad me porre
da manu petiſt mihi truncari manu ſuam
ante β tranſiret humor ad os brachii quod
dicitur akend & voluſſem ei ſuper ſoc
conſent ire receſſit in viam ſuam de quo re-
latum ſuit mihi poſtea q. brachii eius deci

ſum ſuit a iunctura quæ dicitur almaha-
czaz. Curatio eius est cum incifione mem-
bri ſi morbus abundat in eo ſublata mora
& negligentia & vt in cirurgia determinat.

Cura

De apoſtemate duro quod dicta
tur alſalcha latine lupia.
Capitulum.XXII

H
Oc apoſtema generatur in cor
pore, cuius color non differt a co
lore corporis circumdans ipſum
burſa ſimilis pelliculæ quæ appellatur alci-
fac, & eius ſpecies ſunt tres, Prima ſpecies
est quæ nominatam alſalha alſahamia & limi-
latur fruſtro albæ pinguедinis, alia quidem
dicitur alſalia, i. mellina & ſimilatur melli
ſpillo alia vero accida, & ſimilatur pulmen
to farinæ tritici quæ dicitur haccida alhanc
id est farinata de frumento, ſunt & aliæ par-
ue ad modum grani ciceris, aliæ vero magre
vt melones. Signa apoſtematis alſalhe vnis-
uerſaliter ſunt quia cum mouetur manu no
reperitur adhærere corpori / ſed cum mo-
ue ur ad partes ſingulas ſine perceptione do
loris, & est in colore corporis, Verunta-
men radix eius ſimilatur pinguедini aliqua-
tulum breuior est & maioris ſenſus q. re-
liquia, & non reperitur ſub taſtu. Alhacidia
id est pulmentaria vero mollior est ſimili
pinguедini & eius radix amplior. Alhafia. i.
mellina vero reperitur & recipietur ſub ta-
ſtu. q. effet aliquid oleaginofum, & eius e-
uacuatio ſit cum tarditate, & cito reedit in
hora taſtus, & ſignificat in apoſtematibus
alſalhe per punctura acus quemadmodum
diximus in dubayla. Curatio autem horu
apoſtematu cum diuerſitate ſpecierum ſua
rum est q detrahatur ſicut determinatum
est in cirurgia partua non curatur per appo-
sitionem medicinarum ſoluentiſt poſt euæ
cuationem ſlegmatis, aut cauterizari cir-
cutus eorum, vt permaneant in eodem ſta-
tu abſq. additamento.

Alſalcha
i. lupæ
ſnatio &
ſpecies
Alſalha
Alſaha-
mia
Alſalia

Accida

Signa

Cura

De paſſionibus quæ dicuntur haga
dria id est glandulis & feros
phulis. K. Capitu
lum.XXIII.

Liber Practice

Caodal
gnario
Cura

Hoc apoſtemata generantur ex conti-
nuo recubitu ſuper dorfso & ſunt ma-
la & nociua, Et curatio eorum eſt qſ
videatur locus dorfli ſuper ponaſt ei farina ordei
aut farina miſi, aut farina lentium, & ſi vigo-
ratur rubedo vel calor curetur cui euacuatione
colerę rubeę, & ſi facte in eo fuerint puſtule &
fluunt ex illis humores ſoetidi & putridi & re-
gatur cum vngento de ceruſa & vngento alna-
di quouſq[ui] fanetur.

De corruptione extrematum ex heve
mentia multi frigeris, Ca, XXVII

Extremis
tatii inſi
gidatari
ſigna
Cura in
principio

Signum eius eſt quia grauatur ſenſus eorum
primo & poſtea efficiunt in colore viridi,
poſtea vero in colore nigro, deinde putre-
ſunt & putent, & q[ui]n prolongat tempus ſuper
hoc cadunt ex locis ſuis. Curatio ipſor[i] in prin-
cipio aduentus eius aggratetur ſenſus ipſorum
& anteſt tranſfferatur color ipſarui ad viridita-
tem vel ad nigredinem ſubmergan[ent] in aqua
calida in qua coſt[em]e ſunt paleſe frumenti, vel ſub
mergantur in aqua decoctionis raparui vel pa-
ſtinaclarui vel ſi ſimbrij vel maioran[em]e vel melli-
oti vel abrotani vel centaure[em]e coniunctim aut
ſeparatim, poſtea vero linia tur cum oleo comu-
ni vel ſambaco calido, vel bulli at parui compo-
sitionis alſe chaz[em]e cum oleo comuni aut cui
oleo de lauro. Curatio vero ipſarui poſt earum
rubedinem aut nigredinem eſt ſe decidatur inde
poſt ſcarificationem cum ferro vſ[em] ad carnem
pro funde & permittatur cum oleo comuni exire ex ſan-
gutine, & ſint extremitates ſubmerſe in aqua ca-
lida ne coaguletur ſanguis, poſtea vero linia tur
cum oleo bolo arme, diſſoluto cum aqua & a-
ceto, & dimittat ſuper eis diebus pluribus poſt
modum abluatur cum vino tepido aut cui aqua
& aceto, poſtea vero reducatur linitio ſuper eis
ter quouſq[ui] videatur locus denigratus iam in-
duratus & extremitates confirmate ſ non ca-
dunt. Et ſi ægritudo ſuperauerit & peruenerit
ad extremitates ad putredinem & corruptoem
emplaſtratur eſt cineribus alſelac, i, blet[em]e & cau
lium elixatis & mixtis cum butyro calido, & re
moueatur & renouetur hoc emplaſtru[i] ſuper
eis frequenter calidis donec cadat tota caro cor-
rupta, & nihil in eis appareat nigredinis vel viri
ditatis, & curetur poſt ea cum hijs que regene-
rant carnem. Si vero denudata fuerint omnia
oſſa & caro defecerit curetur per incifionem cu
ferro, ſicut in manuali operatioone determina-
uitus,

Curaroa poſt
rubedine
aut nigre
dinem

De duris apoſtematibus quæ ſiunt in
pedibus puerorum tempore fri-
goris, Cap. XXVIII

Igna horum ſunt quæ generatur in digitis
pedis aut deſubter in ſuperficie pedum ad
modum fabarum non coſtarum perſo-
tarum, & color ipſorum obtuſus eſt ſemper &
forſitan erunt nigra & viridia & aliqua ipſorui
mollificantur & fit in eis putredo. Et curatio
ipſorum eſt quod diximus ante hoc. ſub aſſu-
mergantur pedes in aqua calida decoctionis ra-
parum vel paſtinaclarum vel paſtarum frumen-
ti & ſimilium herbarum ſupradictarui, & præ-
ſeruentur pedes puerorum ne ambulent diſca-
ciati ſuper lutum & aquam & cooperiantur pe
des ipſorui cum calciamentis de panno & oper-
tis pellibus mollibus vt pellibus vulpium & al
fanach, & vngatur cui oleis calidis, & ſi gnat[ur]
eis putredo curetur cum vngento viridi, aut ſu
perponatur eis ex kiram donec fanetur.

De apoſtemate contingente ex ſtrictu
ra calciamento. Cap. XXIX

E
X ſtrictura calciamentorum reſultat aut
apoſtema calidum dolorolum ex quo ſe
quitur pedis inflatio donec perteniat ad
putredinem, aut generant in eis tumores & am
pulſe plen[æ]que/vel reſultat ex ea corroſio vel
raſura cutis. Curatio apoſtematis calidi eſt cum
flebotomia & relinquere moti, & nò calcietur
pes calciamento aliquo, poſtea vero curetur cu
vngento alncli vel cum vngento quatuor spe-
cierum donec fanetur. Curatio vero raſurę vel
ampullarum ſubtilium & planarum eſt ſa pe-
riantur ampulſe deinde aspergantur aqua roſ.
& abluantur cum ſucco coriandri humidi, po-
ſtea vero vngantur cum licio vel acacia vel bo-
lo arme, vel cum gallis tritis cum aqua. Et ſi fu-
erit raſura abſq[ui] apoſtemate accipiatur de ſola
ſubſtellarum vel alhacoy vel albardi, & combu-
ratur & aspergatur de cineribus eorum ſuper
raſura, vel emplaſtretur apud ſui principi[us] cu
pulmone ouis recenti vel cum pulmone vulpis
aut aspergatur deſuper puluis balauiſtę aut cor-
ticum granatorum aut tuti[æ] aut mirte aut ſu-
mac quouſq[ui] fanetur.

De vulnere quod dicitur alhatra
Capitulum. XXX

A
Lhatra eſt paruum vulnus quod ſe
quitur ex incifione vngulę vnde ſit in
flatio in pede. Curatio eius in ſui prin-
cipio eſt ſe vngatur ex oleo roſ. & aspergatur
deluper acacia vel mirta trita, & operiatur di-
gitus cum felle caprę poſt[que] exierit ex eo putre-
do. Curatio eius poſt eradicationem vngulæ
& inflationem pedis eſt q[ui]d p[er]ſtitit inſirmus in
ocio & evitet motum, & flebotometur vena ſi radicatio
plenitudo apparet, & non eſt aliqd. phibens, &
nem
abluantur digitis ſpe in die cum aceto & aqua,


Si aſſat
duiōs pu-
ero[n]t[em] ſpe
frigoris

Cura

A ſatisez
caliameſ-
toi[us] ſiri-
ſtura gna-
tio

Cura aſſi
tis calidi

Curaroa
rae v[am] am
pullarum
ſubtili[us]

Liber Practice

Cura vul
neris capi
tis

Et ego quidem iam expertus sum hoc sæpe & multa magna apata exinde sanata sunt cù non inimiscilimus vngenta & medicinas abſo villas ſefione, nec fuit mihi parare necesse aliam medi-cinam. Curatio vulneris qn̄ contingit fieri in ca pite & offenderit os craneu & fuerit percuffio gladij & ſimiliu, & non eſt perturbati cōmotu caput ex ea nec ſuperuenit infirmo pmixto ra-tionis eſt q[ui] incipiat imprimis reiungere ſolutio nem, & ponat deſuper prædictu puluerem & dimittatur vſo ad: viduui donec viderit exire ex eo putredinem, poſtea ſoluaſ & cureu poſtmo diu cum h[is] qu[em] diximus, ſ. c[ui] melle & vngentis Et ſi vulnus ſanatu & consolidatu fuerit ſignu eſt non eſſi ibi fracturam oſſis, Si vero non ſa-natur & continuo fluit ex eo putredo ſcias eſſe ibi os fractu vnum vel plura, & tunc accipiatur cepe comestibile & teratu cù modico farinæ tritici & ſuperponat vulneri nocte vna & poſtea remutetur, & hocpluries quouſo[rum] egrediaſ os foris, vel accipiatur os cepe ſquillu q[ui]d[um] eſt cepe muriu, & eodem modo fiat de eo q[ui]m potentiis & melius eſt ad attrahendu oſſa fracta, & idem operatur cepe albaf & cepe alzir, aut ſuperponat vulneri arito[rum] longa trita c[ui] cepe aut per e[ſe], & conferent ad educendu oſſa. Et ſi fuerit orifiuui vulneris ſtrictu ſuperponat ei me dicamen acutu aut vngentu egiptiacu vel butyrum donec amplietur orifiuui & pateat eius pro fundum, & q[ui]d[em] in eo latet ex offibus, vel caute-rizetur donec comburaſ tota caro & perueniat ad os & tunc ſuperponan[que] ei vngenta que con-ueniunt ad extractionem offium que in ſuo lo co determinan[que], Sivero n[ot] exierint oſſa c[ui] hijs qu[em] diximus, accipiatur complete medicina ex hijs que dicta ſunt a nobis in cirurgia. Curatio vulneris contingens in c[eteris] partibus corporis quando contingit fieri cum eo fractura oſſis curetur cum hijs que diximus in fractura capi-tis & que diximus in capite alchar & que dicta ſunt in cirurgia. Curatio vulneris contingentis in ventre q[ui] ſeſi[rum] fuerit corium ventris, & egreſſa fuerint vſicera vel adeps cooperiens, po-nimus hic regulam gratia contingentis neceſſi-tatis, Quod eſt quoniā ſi contingit vulneratio in ventre & exequent foras intellina & n[ot] poteſt ea remittere intus, oportet eas eis ſupponi pe-cias panni inſuſas in vino quouſo[rum] recedat infla-tio deinde reducan[que] intellina. Et ſi hoc n[ot] valet coquant[que] folia malue aut alteq[ui] in aqua piftent & ſuperponan[que] eis & tunc reducantur ſuauiet & diſcrete. Et ſi fuerit ſeſi[rum] vulneris arta am plietur cum raforio, & poſtea remittat intellita- na vel pannȗn̑u adipis. Et ſi fuerit tempus & regio frigida inſet inſirmu[n] balneu & ſuſpenda[n] per

manus & pedes donec reflectatur eius & pro-fundetur venter vt faciiter reducan[que] intellina, poſtea vero ſuatur venter c[ui] acu & filo ſerid & alpergatur deſuper de dicto puluere & liget & curetur curatione vulneru, Pannus vero adi-pis reducatur iuxta p[ro]dictum modu[i] anteſt̄an gat eum aer & occupet eum nigredo vel viridi-tas, & ſi contigerit ei illud incidatur de eo totu[i]lud q[ui] vſum fuerit tranſmutari ad h[mo]i colo res citra alnezaf, & ligetur filo & intromittat̄ refiduui ipſorum, & alpergat exinde puluis ſu-pradictus consolidat[i]uus. Q[ui]d[em] fit ex aloe myrrha ſanguine draconis & olibano, & alſi-duet patiens ſellionem & dormitionem ſuper dorſo, & abſtineat a potu aque frigidemultis diebus, & ab omni quod generat ventoſitatem & contipat naturam. Curatio vulneris p[ro]pri-e[n]tio neruo aut facti in ipſo neruo ſi ſit vulnus breue n[ot] oportet ipſum reungere quouſo[rum] pre-tereant plures dies, & ſit ab apate calido ſed ſup-ponantur ei medicin[que] aperitiu[e] vt eſt hoc vn-guentum. Modus vnguenti vulneris neruo[R]. K[ar]c[ere] partem vnam olei oliuar[que] gumi albe-tan rachineg, i. quercus, i. gumi pini a[n]i. partem ſ. euforb. partem decima teratur euforb. & li-queſiant medicin[que] cum oleo adign[m] & p[ro]mit tatur inſrigidari, & vngatur locus c[ui] oleo oli-uarum calido ſubtilin[o] pontico, & nullo mo-do applicetur neruo aliquod frigidu[m], & qua[d]o abbreuiaſ vulneris locus oportet reungere ip[m] cum h[is] qu[em] diximus ex vngentis, Et ſi videt in diſere inſirmu[n] purgatione ſui corporis purget-iuxta id quod videbitur eſſe oportu[n]i ſibi. Et ſi accidit inſirmo egritudo que dicitur alcafnag a cauſa nerui incidatur corda illa per mediui do-nec videatur extenſum, & fricent iuncur[que] dor ſi cum oleo calido forti & continua fricatione quouſo[rum] diſoluat[que] inſirmitas. Curatio vulneris inueterati quando contingit fieri eſt in qua eius curatio diſſicilis nomine ex cauſis. ſ. aut ex ſan-guinis paucitate, aut eius malicia, atq[ui] corru-p-tione, aut forſitan eſt in vulnere & eius labijs caro dura, phibens regnaſtionem bon[que] carnis in eo, aut eſt in eo caro corrupta, aut eſt in eo os corruptu, aut plura, aut quia eſt multe[que] purdi-nis & ſorditie, aut forſitan apoſtema de ſe cor-rupti eſt, vel ſorte medicina non competit ſua-curationi, aut ex corruptione aeris in epidimia, aut ex p[er]prietaſte illius loci quemadmodu[i] ſolet contingere in regione ſaracofte q[ui] diſſicilis fit in ipſa maturatio ægritudinu[m], & plongan[que] in eo curationes apoſtematu[m]. Signu[m] diſſicultatis eius curationis ex paucitate ſanguinis corporis eſt quoniam videtur apoſtema & circuitus eius c[ui] modica rubedine & inflatione & eſt aridum

Alfabaranij

For CXXVII

Sig. mali
cæ corpo
ris

Sig. car-
nis dure
Sig. offis
corrupti

Sig. mul-
tæ puere
dinis

Si corru-
piðis me
dicina

Si corru-
prionis
eris

Sig. loci
aprietae

Curia ex
culfangui

Curia a
came du-
ra

Curia ex
offei vul-
nere exi-
tente

Curia ex
multa fa-
nie & pu-
tredine
Cura qon
træmutaæ
ad nigre
dinem

Curia ex
culpa me
dicinae

& durum, & corpus exiſtit macilentû cum mo
dico ſanguine. Signum maliciæ corporis eſt cor
ruptio ſanguinis quia videtur corpus mali colo
ris & prauæ diſpolitionis, & diſtans a termino
ſanitatis. Signum carnis duræ que eſt in vulnere
& eius labijs eſt maniſestio eius ad oculum,
Signum oſlis corrupti exiſtens in ipſo eſt quæ
remoto quicquid eſt in ipſo remanebit locus
oſlis continuo fluens putredinem inceſſanter.
Signû multe putredinis & ſforditiei exiſtens in
vulnere vel corruptionis vulneris in ſe ipſo eſt
maniſestio eius ad ſenſum. Signû non corru-
ptione illius medicinæ ſui curationi eſt quia nò
caleſacit ipſum magis & oportet, & tunc ſequiſt
illud tumor & rubedo, & ſuperuenit inſirmo
febris, aut inſrigidabit illud vltra & oporteat/
& redditur color eius viridis aut niger & ipſu
frigidi & durum. Signa aeris corruptionis eſt
qua erit illud cōcicatum oim omnibus quibus
contingit vulnus vel apoſtema. Signû loci pro
prietaſis eſt ei perſiſtientia in ipſo & celeritas
curationis ipſius apud eius receſſum a loco illo.
Curatio apoſtematis ex cauſa ſanguinis eſt quæ
ſuperponant ei pecuæ panni inſuſe in aqua plu-
ries donec rubeat & iniſpient & rectiſicetur in
ſirini regimen, poſtea vero curetur съ vngento
nigro quatuor ſpecieræ & ſimilibus. Curatio
eius a carne dura eſt & fricetur donec rubeat,
& ſi eſt groſsa incidatur & impleatur vulnus cъ
vngento viridi quouſcunque decida, poſtea vero re-
ducatur vngentu donec ſanetur. Curatio eius
ex oſſe exiſtente in vulnere eſt & perſorentur cъ
inſtrumento quæ dicitur almnarnad, & ſi ſentit in
oſſe ponant ſuper ipſo medicinæ predictæ in cu
ratione vulnaris capitis, & ſinò exierit attrahat
cum inſtrumento quæ dicitur algefer, & poſſibi
le eſt, & diſco operiaſt os cum terro & fricetur,
& videat vtrum ſit nigrum vel corruptu, & ra
datur donec exterminat quemadmodu ſcripſi-
mus & determinaimus in operatione manuali
Curatio eius ex multa ſanie & putredine eſt quæ
replecatur vngento alach far vel vngento egitatura
co donec recedat putrede. Curatio eius quando
transimutatur apoſtema ad nigredinem & pu-
treſoit & fuerint ſuper ipſo venæ groſſæ plenæ
rubeæ vel nigre eſt & ſlebotomæ inſirmus & la
xetur pluries cum decoctione epithimi, & recti
ficetur eius cibus, & caueat ab omni quæ gener-
rat coleram nigram. Curatio eius ex culpa me-
dicinæ que non eſt ei competens eſt & confide-
ret ſi fuerit calida reddatur frigida, & ſi fuit fri
gida calida ſimiliter, & ſi fuit humida reddatur
ſicca & ſicca humida, & ſi fuerint corpora in q
bus contingit apoſtema humida ſicut corpora
mulierum eunuchorum curetur cum vngentis

humidis & liquidis, Si vero fuerint corpo-
ra ſicca curentur cum vngentis exſliciatis val
de, & ſi fuerint corpora tempetata ſit etiam
medicina temperata. Curatio eius ex corru-
ptione aeris eſt cum flebotomia & eucaatione
humoris dominantis corpi & curet contrario
modo naturæ illius aeris. Curatio ipſius ex par
te proprietatis regionis eſt cum permutatione il
lius loci ad alium quouſcunque ſanetur, poſtimodù
reredeat ad ſuï locum ſiv voluerit.

¶ De fractura, Capitulum. III.

S Ermó vnuerſalis de artificio iungendi fra
ſcuram quæ dicitur algebar & quæcunque
determinauius in cirurgia. Artificiù qù
necellariù eſt cuſlibet membro breui determina
tione dicemus hic qù requiritur in hoc capitulo
Et dicimus quoniam caueri oportet a ſultis arti-
ficii qui dicunt magis lerun, & incipiemus re-
gimen eius cuius aliqua membra corporis fra-
ſcata vel diſlocata ſunt aut deciderunt, & accidit
ei egritudo que dicitur aluchit cum ſubtilio
que cibi ab eo qù solet, Et ſit cibus eius olera &
herbe frigide & carnes atium & píſcum par-
uorum & ſimilia, & nò nutriatur aliquo abo-
rum groſſorum tardè digeſtionis, & nullo modo
accedat ad vīnum, & caueat a cibi repletione &
regat ſe hoc regimine diebus pluriblæ donec red
datur ſecurus ab euentu calidi apoſtematis. Et
ſi fuerit inſirmus fortis plenus venis flebotome
tur, & ſi fuerit multorù humorù accipiat laxa-
tiuum. Et quando erit ſecurus ab apoſtemate
calido ingroſſetur cibus eius & redeat ad nume
rum humoris viſſoli quia vtilis eſt fracturæ of
ſis, ſicut eſt pulmentù frumenti & recentes píſi
culi & pedes omniù ouium & pelles hædorum
& vitulorum paruuloſque & ventres bouini & cete
ra ſimilia, & bibat vīnum groſſum, cum hoc re
gimine fit consolidatio fracturæ celerius & re-
citius ſed in modum ſecurù ab errore. Signum
fracturæ oſſis maniſestatio eius exitus & dedi-
nato ad partes & ſonitus eius quando fuerint
in eo plures fracture & moſtia & dolor. Cu-
ratio eius eſt & attrahatur ſuaituer & dirigitur
& rectificet faciiori modo quo poterit vt nò
ledat neq doleat ne ſuperueniat apoſtema cali-
dum, poſtea vero accipitur farina ordei cribel-
lati partes, iij, ſolibani partem, i, & diſtemperent
cum albumine ouï recentis preſentis diei & ſu-
perponatur fracture & emplastret & reſtrin-
gatur locus fracture circulariter ex omni latere
vel vngatur locus & haclinitione quæ fortior
eſt. R. aloes farine & ſolibani alteſ partes equa
les diſtemperentur cъ albumine ouï recentis, &
emplastretur locus & reſtringat cum pecijs &
fudario fortiter & ponatur pecia que eſt ſupe-

Cura ex
aeris cor-
ruptione
Cura ex
regiōs p-
priate

Fraعرæ
artificiſt.

Regimēi
fraعرis

Sig. fra-
ſuræ offis

Cura

Empla-
ſtratio

Linitio

γ

Liber Practice

trius leuius & humilius primis & inuoluatur cù
aliqua pecia locus fracture/& ponat pecia alia-
quantulum inferius,& fit posita lenis & mollis
luct diximus, poſtea vero ligetur & inuoluat
cum ſudario æquali & circumdet laminas fili
deſuper & non cōmoueatur vndiq/& conſi
deret extrimitates ipfarù ne offendat ægrum,
hoc autem ponendo ſub eis pecias molles;& to
tum hoc fiat diligenter & diſcrete & ſubtili arti
ſicio qùd non offendatur membrù.Et ſi fuerit
vulnus cum fractura erit necſſe tunc reſinque
re locum eius diſcoopertù & exeat putredo &
ponatur ſuper ipſum totù.Et in hoc loco errat
& decipiunt plures ſapientes in arte cirurgie po-
nentes medicamen ſuper fracturam & vulnere,
& ligantes ſuper illis diſmitut ei ligata pluribus
diebus donec contingit ex hoc apoſtema caſ&
corrumpitur membrù & perit infirmus,& ego
ſæpe hoc vidi, poſtea vero permutatur ligata
quinç diebus vel ſeptem, nec ſoluatur niſi acci
dat in eo apoſtema calidù aut fortis dolor tunc
inſtanter incipiat ſoluere ligaturam ſedin qæ ei
videbitur de alleviatione apoſtematis & dolo-
ris. Et ſi accidit infirmo in loco ligature fortis
pruritus & offendens totaliter ſoluaſ ligamen
& amora medicina, & effundatur ſuper mem-
brum aquam calidam ſedin qùd delectatur inſi
mus de ea & ſedetur pruritus, poſtea vero per-
mittatur per horam & ligetur poſtea madeſa-
ctis prius pecijs in aceto & aqua roſa. & oleo
omnibus bene mixtis, Et cum p[er]ter ierint plures
dies & fuerit ſecurus de apoſtemate calido tunc
ligetur ſon ligamine & prius donec conſolidat
fractura, & q[ui] æſtimauerit conſolidationem
fracture offis tunc remolliatur ligatura paula-
tim, & inſpiffetur eius cibus vt diximus. Et ſi fu-
erit in fractura os acutum offendens q[ui] ſpina
pungens, Et ſigni eius eſt quia videt ipſum ele-
uari & aſcan iere ad modum ſpinaſ aſcent. ſentis
& exeuntis. & quando tangit manu vigoratur
in ipſo pulſatio & dolor tunc aperiatur locus &
educatur os, Si fuerit fractum vel franget illud
ſi eſt solidum, deinde ponat ſuper ipſum ligatu
ram, & cauteat a calido aſpate toto ſuo poſſe.

¶ De diſlocatione. Cap. IIII.

Diflocatio eſt quando ſeparatur mem-
rum a proprio loco, & contingit in
pluribus membris corpis & exigitur ad
cæ subtile artificium & diſcretio vt determinari
mus complete in cirurgia, ſed hic ponemus vià
regulam de ea. Signum diſlocationis eſt exitus
euſuo iuncture a loco qui dicitur alnaſt &
difficultas motus & nò potest tortura diſpoſi-
tionis membri & ſequit ipſum fortis dolor. Et
ſi fuerit diſlocatio facta in iunctura coxeç cum

offe natum. Signum eius tunc erit quia manife
ſtatur in loco qui diuſit inter ventrem & ven-
trem coxeç qui dicitur alrabia ad exteriorem par
tem, & quia non potest infirmus extendere iun
curam que eſt inter tibiam & os quod nomi-
natur alpach ad. Et ſi fuerit diſlocatio in aliqui-
bus digitis aut in offe plantæ aut in offe pedis
omnia huiusmodi manifesta & cognita eſt quæ
reducatur id quod remiſum eſt. Si contingit il-
lud in ſui principio ante quæ in ipſa ſit apoſtema ca-
lidum, & hæc fiant leuï & facili tractatione vl-
time, poſtea vero redeat ad ea quæ faciant ſecu
ritatem ab apoſtemate calido, & cauteat a forti
tractatione, & ſi non affuerit ei in ſui principio
& iam factum eſt in ea apoſtema calidum non
reducatur tunc nec quæ curatur ne forte accidat in
firmo paſſio alcaſneg & ſpaſmi doriæ ſedetur
apoſtema calidù, poſtea vero reducatur ad ſui
membrum ſi eſt poſſibile

Sig. alio-
rù locorù
diflocato
rum

Cura

¶ De caſu. Capitulum. V

Contingit quando caſum leuem & ap-
pellatur aluachi & quando difficilem
ex quo accidit membro vulnus aut con-
tusio aut fractura. Signum leuï caſus quia nò
ſit ex eo ſeparatio continui membro aliciu ma-
nifeſto, nec apoſtematio patens ex quo ſequat
membrù leuï contusio & modicus dolor. Cui-
ratio eius eſt quæ incipiat ſubmergere membrum
illud in aqua frigida vel niue donec perueniat
membrum ad motus difficultatem gravitatem
deinde vngatur cum oleo mirtino, & aspergaſ
deluper myrrhe puluerizate cum alcohol. i. ta
marife vel maſtix, & ligetur ligamine tempera
to. Et ſinò valet hoc quod diximus adminiftre
tur hec linitio. Modus linitonis conferens o[ni]
caſui leuï & forti, accipiatur lentiù excorticata-
rum & boli armeni partes æquales terantur &
diftemperentur cù ſucco myrrhe aut aqua roſ.
& liniatur cum eo membrum cui contingit le-
uis contusio. Et ſi superuenerit membro calidù
apoſtema & ſupervenerit ei ſebris emplastretur
cum hoc emplastro. Modus eius. & lentium ex
corticatarum roſ. h[oli] armeni ſie ſemithi ſan-
dali faufel partes æquales terantur & confici-
antur cum aqua roſ. & emplastretur deſuper,
& ſi receſſerit apoſtema & remanerit color lo-
s diviridis emplastretur deſuper cum folijs cau-
sium tritis vel cum folijs radicis quouſa[que] reſe-
dat color ille.

Sig. leu-
caſus

Cura

Linitio

Emplasto.

¶ De caſu forti & periculoſo. Cap. VI.

Cafus forti quandoç contingit ſuper
capite quâdoç ſuper alijs partibus cor
poris, & quando contingit cadi ſuper
caput fit aut cum vulnere aut ſine vulnere, &
quando eſt ſine vulnere & fuerit caput cõmotù

Cafus for
tif accinita

Difloca-
tionis ſi-
gnum

Alfaharanij.

For CXXVIII

Cura

& aliquantulum contufum ita ᵈ superuenit eis paſſio dormitionis que dicitur ſubetha aut per mixtio rationis. Curatio eius tunc eſt ᵈ inſpiſat cum flebotomia venę cephalicę & educatur de ſanguine quod eſt conteniens ſi virtus ſuerit fortis, & leniatur eius natura cù aqua fructuum, vel fiat leue diſtere & fricentur extremi tates vſtima fricatione, & poſt flebotomiam & naturę lenitionem emplaſtretur caput cù ſpongia maris vel peda madefacta in aceto mixta cù triplo eius olei roſ, vel aqua roſ, & regatur ſub tili cibo cum ptifana ordeacea & ſucco granato rum acetoſorum & dul, ſimul, accipiat illius ma ne & ſero vſſe ad tres dies donec ſit ſecurus ab apoſtemate calido, poſtea vero emplaſtretur ca put cum citonijs & pomis coctis in vino veteri quouſq[ui] diffuolatur & terantur & ſupernuantur capiti, & decens eſt miſceri cum eis galliā lignum aloes garioſ, fructuum mirte calamui aroma. & alia confimilia aromatica ſedm q[ui] vi debitur medico. Et confert cōmotioni cerebri comeltio cerebri gallinarum poſt diem tercium illud q[ui] eſt poſſible & ſibi convenit, Si vero ex caſu ſuper capite non fuerit commotum caput nec acciderit ex eo permixtio intelleclius, nec dormitio flebotometur vena cephalica tantum & ſupponaſt capiti aceti cù oleo roſ.

¶De caſu vniuerſaliter ſuper to to corpore. Capituli. VII.

Mod⁹ caſu ſuper toto corpore

Q
Vando contingit cadi ſuper toto cor-
pore & doluerit totum corpus c[ea]qualiter præter q[ui] fiat in aliquo membro
vuln[er] vel fractura ſiue diſlo catio / ſed
tȋn cōmotȋs eſt inde corpus & dolet tantūr, aut cō-
tingit fieri illud in aliquo membrorum vno vel
pluribus. Signȗn huius totius eſt illud q[ui] ſequȋt
ex hoc vel ſenſui manifeſtatur & patiens recitat
Curatio caſus quando cōmotum fuerit ex eo
corpus tantum eſt q[ui]cipitat apud horam caſus
flebotomare infirmum ex vena alachal & edu-
cere de ſanguine iuxta virtutem infirmi & vena
rum plenitudinem, poſtea vero ſubmergatur in
balneȋn aque frigidæ vehementis, frigiditatis,
& ſtet ibi quouſq[ui] infrigidetur totum corpus, &
ſint cibi eius olera frigida & ptifana ordei, &
hoc fiat vſq[ui] ad, iij, vel ſeptem dies quoniam cù
hoc non indigebit medicina alia. Curatio eius
quando fuerit caſus ſuper pectore q[ui] fleboto-
metur patiens ex vena bafilica & ſubmergatur
in aquam frigidam vt dictum eſt, & ſubtilietur
dieta eius, & ſi vomuerit ſanguinem aut exierit
cum vrina vel cum ſtercore bibat ex hoc medica
mine. ¶Modus medicaminis qui bus accidit ca
ſus vel fortis perculſio. R[am]e[d]n partem, i.
rubeæ lotem mundatę terre sigillatæ an. partem, s

Signum

Cura caſus

Cura

Puluis ad
cafum

terantur in pulucrem & ſumat ex eo. 3. iij. cum
aqua inſuſionis cicerum aut almos aut ſucco
plantaginis, & ſit cibus eius lentes cum granis
rifi. Quod autem confert caſui leui vel forti eſ
coccus pirorum quando biberit ex eo. 3. i. cum
3. i. & 5. boli armeni vel bibat. 3. i. & 5. mumię
caburię / aut bibat ex ſucco herbe que dicitur al
banthoia pondus vi nius, 3. & ſi nō inuenerit re-
cens bibat ex ea ſicca pondus. 1. 3. & 5. c[ui] aqua
frigida, aut bibat ex ſucco herbe que dicitur ſa
gra alachi quantitate vi nius, 3. & eſt herba quæ
appellatur alſarcha, habet enim fortem opera-
tionem ſuper hoc, & quando contingit caſus ſu
per c[eteris] membris flebotometur infirmus a
parte oppoſita, & bibat ex hijs que diximus, &
regatur cum hijs que dicta ſunt, & emplaſtret
in omni caſu leui vel forti ſeu perculſione vel
contſuione in quo cunque membro fuerit c[ui] hoc
emplaſtro. Q[ui] eſt vt accipiatur ex farina ordei
& diſtemperetur cum ſucco foliorum alcathan
id eſt alțee & locus emplaſtretur, vel emplaſtret
cum folijs cannarum viridium tritis cum mo-
dico aceti, & ſi accipiatur almos & eſt genus le-
guminis, & almes eſt farina orobor & diſtem
peretur ſimiliter vt alterum ipſorui cum altero li
quore aromatico & emplaſtretur c[ui] eis, reiun-
gunt enim & conſolidant membrorú fracturas
¶Modus emplaſtri coniungentis os fraclum
accipiantur folia ficus que dicunt althala czam
& folia papaueris filuſtris & terantur & em-
plaſtrentur cum eo. Descriptio emplaſtri c[omu
nis omni caſui paſſioni & conſutioni ſiue flu
xerit ex eo ſanguis ſiue non. R[am]umię. 3. v. rifi
perſici pluries loti & triti, aluminis ſameni alſa
ti an. 3. iij. boli armeni. 3. x. & 5. laſte mundatę
a ſuis lignis. 3. viij. arſiſto 3. iij. croci. 3. iij. myr-
rhe. 3. i. arſenici rubei. 3. iij. & 5. caſto[rum], ſenug[rum],
rubeæ an. 3. iij. & 5. congregentur omnia & te-
rantur & cribellentur & conficientur c[ui] ſucco
alabhal iuniperi aut cum aqua cicerum con-
ſorum, & emplaſtrentur cum hoc omnia loca
dolentia quoniam eſt vſtimi iuuanenti. Empla-
ſtrum ad contſuionem leuem. R[am]icerum capi
lorú hominis alțee & rem & ſalis partes c[ea]qua-
les terantur & cribellentur & conficiantur cum
aqua & emplaſtretur cum eo locus. L[initio] ad
leuem contſuionem & perculſionem & ſedati-
onem calidi apoſtematis. R[am]ucci coriandri hu-
midi myrrhæ terre sigillatæ sandali albi partes
æquales croci aliquantulum teratur totum &
micceatur cum ſucco coriandri humidi & liniaſt
cum eo locus.

¶De vſtione. Capitulum. VIII.

y iij

Emplaſſt.

Emplaſſt.
coniungentis
offaſtraſſa

Empla-
ſtrú c[oe]

Empla-
ſtrú ad le
uè cōtusſo
onem

["Liber Practice", "Vfio qæ\ntuor cōrin\ngit mōis\nSig. sim\nmodorii\nCura vſti\nonis puæ", "Cura maſ-\ngnæ vſi-\nonis", "Vnguētū", "Vnguētū\nde calce", "V Stio contingit fieri quatuor modis, aut ex vſtione ignis, aut ex vſtione olei calidi, aut ex vſtione calidę medicinę & contingit eſſe parua & magna, Signa omniu& modorum ſunt qd'inſirmus refert & viuſi paſt. Curatio vſtionis paruę eſt φ incipiat ante& emplaſtetur locus linire ipſum cum aceto & ſa le, poſtea aſpergatur deſuper farina ordii vel frumenti, & ſi detinetur ab exiſtu ampullarum & generatione inſlationis ſentit ramen forte in& cendium, poſtea quiſcit, qui non poſtet ſuffer e hoc madefaciat pecias in aqua frigida vel in aqua roſ. vel in aqua niuīs & ſuperponatur loco vna vice poſt aliam, vel vrantur folia miſtæ & miſceatur cum ceroto & ſuperponatur, vel li niatur cum gumi arab, cum albumine oui diſſo luto, vel linjatur cum cinnabrio mollito cū aceto, vel linjatur cū rachir & alhafpor vel cū bo lo arm, trito cum aceto & aqua roſ, & albumi ne oui, Curatio magnvſtionis imprimis eſt cū flebotomia ex parte oppoſita & declinatione ci bi infirmi ad id quod inſrigidat, & ſi accidit cū eo fortis dolor ſuperponatur ei cerebrum paruę ouis, aut ſuperponatur ei album oui miſtū cum oleo roſ. Et ſi non fuerit cum ea fortis do lor terantur lentes cum aceto & albumine oui & ſuperponatur loco, & ſi no fuerint in ea am pullè curetur cum vngento albo quod dicitur martan albīs. ¶ Modus vngenti albi conferentis uſtioni ignis & conſuffioni & omni calido apoſtemati. R. cærē albe, ʒ. i. olei roſ, ʒ. vi, liqueſi-ant ad ignem & apponantur in eis de bono litar giro, ʒ. ii, & remoueantur ab igne & dimittatur aliquantulum inſrigidarit ſit tepidum tūc per miſceatur cum albumine oui & teratur totum in mortario optime & ſuperponatur ei, & ſi ap poſuerit in eo modicum camphor eſt erit fortio ris iuamenti ad hoc & ad omne calidum apoſtema. ¶ Modus vngenti aluore. i. vngentū de calcē. R. calcēs albi & mundati a lapillis quantum vis inſundatur in aqua & permittatur in ipſa per duas horas, inde remoueatur aqua illa ab ea & remoueat aliam aquam ſicut prius, & ſic faciat quater vel quinſtuies vſtimo accipiat ipſam calcem lotam & colatam ab aqua & per miſceatur cum oleo ro, & vngatur cum ea que liber vſtio ignis vel cuiuſ cun, & ſi dimiſerit cū eo de albumine oui vel muſcilagine pſilij erit po tentioris iuamenti & inſrigidationis, & ſi pro longatur tempus vſtionis & efficitur vulnus curetur modo vulneris.", "¶ TRACTATVS.XXX. DVAS HA-\nbet ſectiones, quarum prima eſt de medi-\ncinis mortiferis, & diuidit in, liij. ca.", "¶ De medicinarum mortiferarum\nenudeatione, Capitulum. I.", "M Edicinę mortiferę diuiduntur in tres ſpecies, quia aut erunt ex mineris aut ex plantis aut ex animalibus, & horu& omnium quædam ſunt frigidę quædam vero calidę.", "Medicinę\nmortiferę\nfuntripli-\nces", "¶ De medicinis mortiferis ex mineraribus, & primo de potu argenti uiui. Capitulum. II.", "S Ignum huius dolor fortis in ventre & inteſtinis & expulſio omnium que ſunt intus, Curatio eius cum potu laſtis ſtatim multi & confert ei valde potus viſi cum abſinth. vel ſemen apſi vel mentaſtru montanu& aut yſopus.", "Sig. arg.\nti viui ſi-\nptionis\nCura", "¶ De linitione corpus argenti viui. Ca. III.", "Ignum huius eſt quia ſuperucnit ei inflatioris & lingue & gutturis preeipue, & poffibile eſt ei contingere corſionem in ore & grauida corruptionem & hoc ipſe vidi mul totiens. Curatio eius eſt φ incipiat lauare locu& cum aqua decoctionis ſeminæ aneti camomille & mentaſtri, deinde curentur puſtulę oris cum hijs que a nobis proceſserunt. Signu& potus arengenti viui præparati quod dicitur ſublimatu eſt incitatio fortis doloris in ventre & dolor inteſtinorum qui dicitur almagas. i. torſio & ſoluzio ſanguinis, & poſſibile eſt necare ſuo acumine. Curatio eius eſt φ bibat patiens aqua meliſs frequenter & chliferizentur cum eo, & confert ei potus laſtis vt diximus, & ſi remanerit in inteſtinis paſſio que dicitur alſahog. i. rasura inteſtinorum curetur propria curatione in ſuo loco dicta. Signum eius quando fuerit ingreſſum in aurem eſt fortis dolor cum grauitate & permixtione intelleſtus & ipſaſmo nervorum, & poſſibile eſt φ ſuperucnit ei epileniſia, & poſſibile eſt nihil horu& eſu contingere. Et iam vidi ego quendam in cuius aure intrauit de. x. 2. quæ titas & nullam leſionem inſultit.", "Sig. arg.\nti viui ex\ncorpiſi li-\nnitione\nCura", "Sig. pet.\nargēc viu-\nſubli-\nmati", "Cura", "Sig. arg.\nti viui in\naureigra-\nſi", "¶ Sequitur nunc de potu almarie.\n...i. litargiri, Capitulū. IIII.", "S Ignum eius eſt quia ſuperucnit ex eo grauitias ſtomacho & oppilatio in ventre & rugitus, raucedo vocis, & tumor, & priua tio appetitus cibi, & retentio vrine & eſeſtionis difficultas anhelitus & torſiones inteſtinorum ita φ poſſibile fit apoſlema ſeindi ſua grauiedi ne, & ſi non acceleretur in ſua curaſione moriētur suffocatus. Curatio eius φ fiat vomitus cū aqua decoctionis aneti & ficuum cum baurae & modico butyri, vel bibat ſemen apſi hortens.", "Sig. liar\ngiri\nCura", "S\na\np\na\nn\na\np\na\nn\na\np

Alfabaranij.

Ifor.CXXIX.

ſis cum vino, Et ſi fuerit natura eius conſtitipata laxetur cum Icamonea & alijs laxatiuſ prædiſtis, Et ſi lenta fuerit natura & abundauerit vri na ſignum eſt ſue liberatiſonis, Linitio aſt cum eo non inducit noſumenta.

¶ De potu al aſpideg, id eſt, ce=
ruſæ. Capitulum. V.

Sig. ceru
ſ.

Cura

Signum eius eſt quia conſequitur ex eo ex=
ſiccatio & tuſſis ficca & frigiditas extremi
tatum & totius corporis & amiffio ſenſus
membro rum & attraſtio coſtarum quæ dicitur
alſaraſiſ & ſtrictura anhelitus & dealbatur ex
ea lingua & palatum, & poſſibile eſt dealbari ex
ea totum corpus, & poſſibile eſt ſuum colorem
transſutari ad rubedinem. Curatio ipſius eſt
prouoatio vomitus cum aqua decoctionis ſi
cuum vel cum aqua mellis vel cum oleo cōmu-
ni, & bibat poſtmodum ſuccum abſinſt. cum
aqua mellis frequenter donec prouoetur vri-
na, Et ſi natura eſt conſtitipata bibat quartā par-
tem. 3. i. Icaſonee vel cum hydromelle / & ſu-
mat frequenter lac reccns calidum cum emulge
tur quoniam eius iuuumentum in hoc maxime
eſt, & nō contingit leſio ab eius linitione.

¶ Sequitur de potu ferruginis ferri aut
eius limatura, Capitulum, VI,

Sig. ferru
ginis ferri
aut ei? lijs
maturæ
Cura

Cura li,
maturæ

Signum eius potionis eſt quia inſurgit eis
fortis dolor ventris, ficctas oris & inſtatio
& dolor capitis excedens. Curatio eius eſt
q[ui] bibat lac cum aliquo laxatiuorum fortiſi, de
inde bibat butyrum coſtum donec chuiuſmodi
accidentia ſedentur & liuat caput inſirmi cum
oleo roſ. aceto & aqua roſa. Curatio eius qui
ſumpſerit eius limaturam eſt q[ui] accipſatur de
lapide magnetis & teratur optime & bibat ex
eo. 3. i. cum virio hoc enim educet ipſam.

¶ Depotu ſericon, i. skupij, Ca. VII.

Sig. ſiu-
pj
Cura

Signum eius eſt q[ui] conſecuntur ipſum acci-
dentia vel marcat. i. litargiti. Et eius curatio
eadem eſt cum curatione illius de potu ar
zanichi. i. generi vel gumi arſenici.

¶ De potu arzenici. i. generum vel
gumi arſenici. Cap. VIII.

Sig. arſe-
nici

Cura

Signum eorum potionis eſt fortis dolor in-
teſtinorum & dolor ventris mordicans &
vlcerans vlcerationes in inteſtinis, & niſi
acceleretur in ſui curatione morietur inſirmus.
Curatio ipſorum eſt frequentatio potus iulep
donec abluantur inteſtina, poſte a bibat aquam

decoctionis rifi & amidi & ſimilium & cibæ
tur cibis pinguibus ne ſuperveniat inteſtinorù
raſura quæ ſi ſuperveniat curetur propria cura
tione quæ dicta eſt, & ſi cum hijs acceperit de
calce curetur cum hijs quæ dicemus.

¶ De potu calcis. Cap. I, X.

Si. calcis

Signum potionis eſt quia ſupervenienti et
incendium vſtio & fortis morſus in inteſti-
nis cù forti dolore & magnus fluxus ven-
tris ita q[ui] poſſibile eſt deuènire ad fluxu sangui-
nis & tremor cum ſicitate oris & extremitatis
frigiditate & maniſestatur odor dulcis in vrina,
& niſi acceleretur in ſui curatione morietur. Cu
ratio eius eſt ſicut curatio potōis arſenici eſqua
liter ſicut cum ſumptione pinguium & butyri
vaccini, & bibat etiam oleum roſ. mixtum cum
iulep, & faciat vomitum, & ſi remanet de ea re
fidutum in inteſtinis diſteriżentur cum ſenugſ.
& oleo ſi amino, & bibat poſt hoc terciam par
tem. 3. i. ſellis ceruini.

Cura

¶ De potu gipſi perſici. Cap. X.

Sig. gipſi

Signum eius potionis eſt fortis oris ficctas
& præfocatio cum oculorù profundatio
ne, & niſi acceleretur in ſui curatione mo-
rietur. Curatio eius q[ui] bibat aquam mixtā mel
le & modico oleo oliuvarum, & curetur cum di-
feribus lenibus ex aqua. & decoctionis ſentug-
caffiæ ſiftulç & oleis, & bibat vitum duke &
aquam decoctionis ſicuum vel aquam factis co-
ſi, & odoret patiens aromata calida, & ſumat
pulmentum de ordeo, & caueat a vomitu.

Cura

¶ De potu zenzifur. id eſt, cino
brij, Capitulum. XI.

Sig., cino
brij

Signum potionis eius eſt quia conſecuntur
cum ea quæ conſecuntur ex potu argenti
viui. Et eius curatio eſt eadem cum illius cu
ratione.

Cura

¶ De potu zinjar. i. floris eſris.
Capitulum. XII.

Sig., floris
eris
Cura

Signum eius potionis eſt quia inſurgunt et
ex ipſo ficctas vehemens motus & vlkera-
tiones inteſtinorum & raſura oris. Et eius
curatio æqualis eſt curationi arſenici.

De potu vitrioli & aluminis
Capitulum. xiiij.

Sig. vitri
oli & alu
minis
Cura

Signum potionis ipſorum eſt ficca tuſſis ſi-
miſis paſſioni ficce quæ dicitur aſul. i. pti-
fis. Curatio ipſius eſt cum potu laſtis cum
y lij

Liber Practice

zuccaro aut potu zuccari cum oleo roſa, aut
cum butyro.

Sig. aque
faponis

De potu aquæ ſaponis, Cap. xiiiij.

S
Ignum potionis ipſius eſt magna inflatio
gutturis & ventris, & truncatio, & dolor
intelfinorum, & niſi acceleretur apud ſui
curam morietur. Curatio eius eſt æqualis cura
tioni potionis arſeni.
&

Cura

De potu ſalis armoniadi. Cap. xv

Sig. falis;
armonia-
ci
Cura

Ignum eius potionis eſt quia ſuperuenit ei
vehemens calor in gutture & lingua, &
morfus in ſtomacho cum vehementi ſiti; &
curatio eius æqualis eſt curationi potus arſe-
nici.
&

De potu ſulphuris. Cap. xvi.

Sig. ful-
phuris
Cura

Ignum exceſſus potionis ipſius eſt fortis
calor in corpore & dolor in epate. Curatio
eius eſt cù potu ſecaniabin zuccaro & ſuc-
co granatorum & malorù & ptifana ordei.

De potu ellebori albi. Cap. xvij.

Si. ellebo
ri albi

Ignum eius potionis eſt quia ſuperuenit ei
ſuffocatio & indignatio ſtomachi & fin-
copis, & poſſible eſt ipſum mori ex attra-
cione groſſi flegmatis ad guttur inde ſuffo-
catur patiens. Curatio eius eſt æqualis. curationi
eius quic medit fungos mortíferos, indigna-
tio autem ſtomachi & ſincopis curetur cù mun
dificatione ſtomachi per vomitum ac eius em-
plaſtratione cum emplaſtris factis ex ſucco cito-
niorum & pomorum roſis & ſandalis & hijs
ſumilibus.
&

Cura

De potu ellebori nigri. Ca. xvij.

Sig. elle-
bori nigri

Ignum eius potionis eſt inflatio in gutture
& puliſus cordis, intelleſus permixtio, tre
mor fortis, inflatio & fluxus ventris, &
eius operatio fortior eſt operatione ellebori al-
bi, & finò acceleretur in ſui curatione moriur
in termino trium annorum. Curatio ipſius eſt
φ faciat vomitù cum aliquibus medicinis pro-
uo cantibus vomitum, & comedat pinguia, &
abſorbeat butyrum recens & bibat iura pinguia
& ptifanam de frumento vel aquam decoctio-
nis cicerum alborum & ordei & ſumat hec cù
oleo amigdalarum dulcium, Et ſi augmentatur
inflatio bibat ſecaniabin zuccarínium vel ſuc-
cum granatorum vel ſucum malorù, & ſi ac-
cidit ei in inflatio bibat vinum cum címino & ani-
ſo & ſemine apí, & emplaſtreur ſtomachus
cum emplaſtro diffuente inflationem. Cura-
tio vero eius a solutione ventris eſt φ vomat cù
aqua decoctio nis ordei & ſecaniabin.
&

Cura

Cura

De potu cataputie & titimalli & alio-
rum generum. Capitulum. xix.

De potu aldened, i. cataputie & alicuar
did eſt grana titimalli & eiul, & almeze
rion & ſene ſcamonee & euforb. Ha-
rum quidem ſpecierù operatio ſolutionis ven-
tris eſt fortis & acuta. Signum exceſſus ipfarù
eſt exceſſus fluxus ventris, inflatio gutturis, trù
catio corporis, dolor intelfinorum & incendiù
in ano & in intelfinis, fortis ſitis & rafura inte-
ſtinorum, & poſſible eſt deuènire ad fluxum
ſanguinis, & vniter ſaliter interficiunt niſi habe
atur ſollicitudo apud ſui curationem. Curatio
horum eſt φ incipiat voremere cum aqua & oleo
communi, poſtea bibat oleum amigdalarum
dulcium cum modico zuccaro, vel bibat bury
rum recens aut lac statim mulſum calidum poſt
vomitum vero ſumat aquam ordei cum. &.ij.
vini dulcis & competit ei tyriaca alfaroc, & qui
vult emendare ne cumentum ipſorum emendet
cum hijs que diximus in ſuo loco.
&

De potu colloquinti. Cap. xx.

Sig. Ca-
taputie &
titimalli
& eſuæ
&c.
Signum

Cura

Ignum eius ſumptionis eſt fortis fluxus Sig. collo
ventris & rafura intelfinorum & dolor &
pruritus in ipſis. Curatio ipſius eſt φ bibat
ea que prediximus ſuperius de potu laxatiuor;
& fiat diſtere cum ſucco plantagini & aqua de
coctionis rifi cum vitellis quorum & oleo roſ.
& bolo armeno, & emplaſtreur ſtomachus cù
ſucco malorum & citoniorum & myrrha & ſi
milibus.
&

Cura

De ſumptione cucu, apini. Ca. xxi.

Si. cucu.
apini.
Cura ;

N
Atura eius propinqua eſt naturę col-
loquintidæ & curatio eius æqualis eſt
curationi illius,
&

De ſumptione aldaned, i. cata-

Ignum eius exceſſus ſumptionis eſt quo
ſtaniam ſuperuenit ei moſtia & inflatio gut-
turis & exceſſus fluxus ventris. Curatio
eius eſt φ emendetur malicia eius cum hijs que
in ſuo loco dicta ſunt. Et curatio eius exceſſus
eſt φ decidatur cum his que diximus in reliquis
laxatiuis.
&

Cura

De potu aloes agarici & aliorum
laxatiuorum. Cap. xxij.

De potu aloes agarici mirabo. p. epithia
mi & cæterorum laxatiuorum dicta
ſunt a nobis emendaticnes ipſorum &
quantitas ſumptionis ipſorum in loco proprio
accipiatur exinde.
&

Sig. aga-
vici aloes
&c.
Cura

De potu granor: alhal. Cap. xxij.

Ignum exceſſus ſumptionis ipſius quia ſu
peruenit ei moſtia fortis & ſincopis. Cu-
ratio eius eſt cum vomitu cum aqua calida
& oleo communi & ſumptione olei & pingut
um iurium.
&

Alfaharanij

fol.CXXX

¶De fumptione alcíndex arthanithe
& aluf. Capitulum. xxiiiij

Sig. alcf¹
dex
Sig. artha
nithe
& aluf

Signum fumptionis cundes fi fumpherit ex eo pondus, 3.1. est quoniam superuenit ei ſiccitas narii palati gutturis & multa ſternutatio & multitudo verborum, & ſtomachi dolor, & niſi acceleret erga ſui curationem morietur in eadem. Signum fumptionis arthanithe & aluf eſt quoniam ſuperueniunt ex ipſius inflatio gutturis & inteftinorum & fortis calor. Cu ratio horum omnium eſt ſicut curatio ellebori nigri.

¶De potu alfurnegen i. hermodacti
lorum. Capitulum. xxv.

Sig. her
moda
lorum

Signum exceſſus fumptionis ipſorum eſt quoniam accidit ei pruritus in toto corpo ſtre & fortis morſus in ſtomacho & tumor palati & lingue cum nigredine, & ſi non habetur ſollicitudo apud ſui curationis faciet fluxum ſanguinis per ſecellum & calorem in inteflinis. Curatio eſt cum vomitu deinde cum levi diſteri, poſtea vero bibat lac vaccinum & lac afi ne ſtatim mulſum, vel bibat. 3. v. glandium trita rui cum vino & ſumat de dragaganto & guſmiarab.

Cura

Sig. cep
& Iquill

¶De ſumptione cepe Iquille. Cap. xxviij
Ignum exceſſus fumptionis ipſius eſt quoniam accidit ei indignatio ſtomachi & fortis vomitus offendens ſua mordicatione neruos ſtomachi. Curatio eius eſt quod vomat cum aqua calida & oleo communi, deinde com edat coſtana & grana myrrhae & cuſtere, i. pira, & bibat ſuccum aluſeg, & vngatur corporus cum oleo de ben quoniam auſert eius noſcumentum.

Cura

Sig. ole
ſri

De ſumptione altaſſi. i. oleandri. Ca. xxviij
Ignum ſumptionis ipſius eſt inflatio venſtris & alrerab & aluereg, & ſin non erit ſollicitudo erga ſui curationem morietur pattiens. Curatio eius eſt cum vomitu, deinde fiat diſtere cum baurac & ſale & melle & albumine oui & aqua decoſtionis lentium, & comedat pulmentum de ordeo & ſemine lini & fenugir, coctis cui radicibus altee & oleo ſifamino.

Cura

Sig. ſife
leos

¶De ſumptione ſifeleos. Cap. xxviij
Ignum huius eſt quia ſuperueniunt ſuper eo ſvlcerationes in veſica & renibus & gutstatio vrine / & poſſible eſt eum mingere cu ardore & dolore. Curatio ipſius q. bibat aqua decoſtionis liquiriçie cum modico gumi draſgaganti, & bibat aquam decoſtionis ſeſſen. cum ſemine ſeniculi apij, & ſumat ptifanam de ordeo in qua coſta ſint amigdala dulcia & ſeſſen.

Cura

¶De ſumptione affacan. Ca. xxix.
Ignum eius ſumptionis eſt quia ſupuerentit ei dulcedo cum ponticitate & ſentit. q. odorem vini & egrediunt de eo deſubter ventofitates plurime, & accidit ei vertigo capitis & præcipue cum ſtat pedibus, & accidit ei liz quor in oculis & grauitas in capite, & niſi acceleretur erga ſui curationem morietur eadem, & de proprietate huius ſpeciei eſt interficere leopardos & alfahod, & propter hoc appellatum eſt nomen eius athalmamet. Curatio eius eſt q. mundificetur ſtomachus cum vomitu & inteflinita cum diſterijs, poſtea vero bibat aquam decoſtionis abſinthij, aut aquam decoſtionis alſia, i. genus centauree, aut aquam decoſtionis erucę / vel bibat pondus viний. 3. balsami cum vi no odorifero, vel bibat pondus viний coagulat hædi vel leporis cum aceto diſſolutum & persimixum.

¶De ſumptione que dicitur altentoton i. necans muſcas. Capituli. xxx.

Ignum eius ſumptionis eſt quia ſeſecuntur ex eo pulſus orſicij ſtomachi & indignatio & tremor in corpore & ſaltus & magna pigricia & amilſſo ſenſus, frigiditas & rubedo faciei, & niſi acceleretur apud ſui curationem morietur. Curatio eius eſt mundificare ſtomachum per vomitu cum aqua calida & oleo communi & mundiſcentur inteflita cum diſterijs ſenibus in principio, deinde cum diſteri acuto, & bibat poſt vomitum pondus duarui. 3. rute ſicce & puluerizate & mixte cum vino vel bibat rutam cum pipere & vngatur corpus cum oleis humidis.

¶De ſumptione herbe que diſſoluit epar & græce dicitur chimandos. Ca. xxxi

Ignum eius ſumptionis eſt quia epar cum fluxu ſanguinis quouſq. moritur. Curatio eius eſt q. vomat cum aceto & butyro & bibat lac in quo trita ſint grana pini, & come dat perſica recentia, & emplaſtretur epar cu aromaticis medicinis vt cum ſpicam, maſtic, croco abſinthio & ſunilibus.

¶De ſumptione rute ſiluetris. Ca. xxxij

Ignum eius eſt vehemens ardor in ventre cum inflatione & p. ſundatione oculorum Et poſſible eſt accidere ei qui colligit ipſa & tangit manibus vt ampulletur eius manus ſi cut ex uſtione ignis, & ſiunt in eis vſtio inflatio & apoſtematio. Curatio eius eſt q. faciat vomitum cu aqua calida & oleo communi cum radice ſecaniabin & adminiſtrentur diſteria leuia, vel bibat ex cineribus farmento, q. vinee cu aqua & aceto. Curatio aſt tactus ipſius eſt cu vniſtione ceroti & vngento alueri. i. de cake.

y iij

Sig. affa
can

Cura

Sig. alten
toton

Cura

Sig. coſſu
prionis
eratis
Cura

Sig. rura
ſiluetris

Cura

Cura ta
ſius

Liber Practice

¶ De sumptione alcamaſir & eſt ſemen ſi=
mile ſemini nigelle in ſua figura & eſt
pingue & dulce, Ca. XXXIII

Sig. alca
maſir

Ignum comſitionis eius eſt quia infurgit
ei intenſa dulcedo & poſt dulcedinem ſa-
cta & leſio & moſtiaſt. Et dixit Alchandi
quoniam ſcindet patiens veſtimenta ſua & ſla-
mat fortiter donec deicietur vox eius & percu-
tit caput ſuum in pariete prænima angultia, &
niſi acceleretur apud ſui curationem moriétur
poſt duas horas. Curatio ipſius eſt accelerare
vomitum, deinde laxare ventrem cum leui laxa
tiuo, & bibat ſuper hoc ſuccum citonioru cum
granis ipſorum & brodiuom carnium pinguis
liedi, & bibat vinum odoriferum temperatum
cum aqua.

Cura

¶ De ſumptione alzmiz.id eſt
nigellæ. Capit. XXXIII.

Sig. nigel
15

Cura

Ignum ſumptionis eius eſt præfocatio gut
turis, i. ſquinantia cum ventris dolore, E
dixerunt quidam q[ui]excellus comſitionis
eius interficit. Curatio ipſius eſt q[ui]vomat pri-
mo cum ſecaniabin & aqua calida, & bibat vi-
num limphatum, & comedat perdices falianos
& pullos gallinaceos maſculini ſexus. Et dixit
Alchandi q[ui]curatio eius eſt ſicut curatio eius
qui comedunt fungos moriueros.

¶ De ſumptione ſeminis vrticæ.
Capitulum, XXXV

Si. vrticæ

Cura

Ignum eius ſumptionis eſt quia ſuperue-
nit ei truncatio in corpore præcipue quan
do exſefferit in ſumptione ipſius, & poſi
bile eſt ſuperuenire ſibi ex hoc tuſtim, Et quidā
dicunt q[ui]excellus eius interficit. Curatio eius
eſt quod ſubmergat patiens manus & pedes in
aqua calida, & bibat lac & butyrum recaus &
vngatur corpus cum oleo de ben, & bibat iulep
& p[ut]ſanam ordei,

¶ De ſumptione achalos ſilue-
ſtris. Capitul. XXXVI.

Sig. acha
los ſilue-
ſtrio:

Cura

Ignum eius ſumptionis eſt quoniam ſuper
uenit ei motus membror[u]ī inuoluntarius
& ſp[ati]mus neruorum & permixtio ratio-
nis cum exſeſſu turpis riſus, Et ſi non habetur
ſollicitudo in ſui curatione moriétur vſe[]q[ui] ad
tres dies. Curatio ipſius eſt q[ui]vomat, & poſtea
bibat hydromel, vel bibat lac caprin, calidum ſta
tim mulſum aut lac vaccinum, & vngatur cor-
pus cum oleo de aneto vel de lilio & ſi non inue
nit cum oleo communi,

¶ De tranſglutione caroz alſaub
id eſt barbæ ſpice, Capi-
tulum. XXXVII

Ignum tranſglutionis ipſius eſt quia ſu-
peruenit ex ea fluxus ſanguinis per inferio-
ra & nigredo lingue & confecuntur ex ea
accidentia alberſen. ¶ Curatio eius eſt q[ui]bibat
pondus. iiiij. 3. &. 3. i. &. 5. camphorę cum. 3. i.
aque ro. etiam emplaſtetur epar & c[ui] camphora
trita cum aqua rol[ia]. & forbeat poſtea ſauic de
ordeo cum ſirupo & iulep violarum, & come-
dat granata acetoſa, & bibat oleu[ī] cōmune.

Sig. bar-
bæ ſpice.

Cura

¶ Sequitur de ſumptione albis,
Capitulum. XXXVIII.

Ignum eius dixerunt antiqui quoniam ce-
ſlerius necat q[ui]c[æ]tera mortiſera, & dicunt
q[ui]eius olfactio ſola generat epilensiam, Ex
potu vero eius ſecuntur vertigo capitis & equi
pollentia continua ſincopis, inflatio lingue &
oculorum profundatio, & niſi acceleretur in
ſui curatione moriétur cito. Curatio ipſius eſt
q[ui]vomat aptud ſui principium cum aqua deco-
ctionis raparum poſt q[ui] colata & mixa fuerit in
ea lib[er].i. butyri, & hoc ſadat pluries, poſtea vero
coquantur glandes cum vino & bibat de illo
vino, 3. i. cum pondere. 3. v. diamuſi facti cum
pondere vnius kerac boni muſci. Q[ui] autem c[ui]f
fert magis iuuanem in hoc caſu eſt butyru[ē] vac-
cinum & lapis qui dicitur albazahar viridis &
rubeus clarus dum eſt calidus, & bibat de tyria-
ca alfaroc & metridato & delectuario muſci,
de quocunque ipſorum inuſnerit.

Sig. albis

Cura

¶ De ſumptione alſos vel aldolia, i.
arbore riſi. Cap. xxxix.

Ignum eius poſtionis eſt quia ſuperuenit ex
ea tumor lingue & oris cum paſſione dor
mitionis & ſincopi & rugius ventris. Cu-
ratio ipſius eſt q[ui]vomat in principio cum ydro
melle vel cum ſecaniabin & aqua calida, deinde
adminiſtretur cliftere leue, poſtea bibat darſen
& abſinſth. an. 3. i. vel bibat ex caſtorco & ſpica
almacharut an. ſextam partem. 3. i. c[ui] vino.

Sig. arbo
risi
Cura

¶ De ſumptione aldadi. Ca. XL

Ignum eius eſt quia ſuperuenit ex eo capi-
tis vertigo & permixtio intelleſus, & niſi
acceleretur curatio eius moriétur vſe[]q[ui] ad
quatuor dies. Curatio eius eſt q[ui]vomat & bi-
bat lac recaus, & nutriatur cum brodio p[ing]ui,
& abſorbeat buyrum & bibat abſinſth, cum vi
no quoniam eius curatio eſt.

Sig. alda
di

Cura

Alfaharauij

For CXXXI.

¶De sumptione caffie.Ca.XLI

¶Signum eius est quia superuenit ex profun-
datione oculorum & rubedo faciei & paſ-
sio que dicitur alfata per totum corpus &
fortis in gutture & stomacho intolerabilis. Et
eius curatio est sicut curatio sumptionis rutæ
filuestris.

¶De sumptione anacardi. Ca. XLII

¶Signum excessus potionis ipfius est quia co
secuntur ex ea accidentia calida, & possibl-
le est aduenire paſſionem quæ dicitur ad-
uesſues, i. maniam & fortem dolorem, & niſi ac
celeretur curatio eius morietur illa die. Curatio
eius est cum vomitus & diſteris adminiſtratio-
ne & regimine quod deſcriptum est in potione
euforb. & comedat utyrum & fructus pineæ &
bibat aquam ordeaceam & la vaccinum æque
tofum & odoret oleum violarù, Quod aſtuit ſua
proprietate confert ad hoc est comestio nucum
quoniam est expertum.

¶ De potu croci. Cap. XLIII

¶Signum eius potionis est quia offenditur
cerebrum & nerui. Et curatio ipſius est qu
vomat cum ſecaniabin & aqua calida &
bibat poſtmodum ſuccum pomorum vel gra-
natorum, aut bibat iulep cu troč.ex ſpodio,

¶De potu coriandri in excessuia
quantitate. Cap. XLIIII

¶Signum excessus sumptionis ipſius a qua-
tuor. 3. vſqb. lb. 5. est quoniam ſuperuenit
ex eo vertigo capitis & permixtio intelle-
cius & multum filentium cum raritate & turpi
tudine ſermonis, deinceps ſopor & frigiditas
corporis & citrinitas coloris & raucedo voci,
& redditur odor eius sicut odor coriandri, &
niſi acceleretur eius curatio cito moriét. Curæ-
tio ipſius est qu vomat cum aqua calida & oleo
communi, vel cum decoctione aneti, aut cum
modico olei ſirag, & bibat vinum ſirag & pu-
rum & coctum, & comedat ouorù vitella mol
lia cum pipere & ſale, & bibat iura gallinarum
pingulum, & bibat etiam absinthis cum vino.
Ex potu autem coriandri filueſtris eadem inſur
gunt accidentia ſed fortiora, Et curatio eius est
eadem.

¶De potu folatri quod est plurium
generum. Capitulum. XLV

¶Signum excessus potionis ipſius est quia in
ſurgunt ex eis. q. fatuitas & permixtio ra-
tionis & impeditio lingue. Et curatio po-

tus ipſorum est eadem cum curatione potus co
riandri humidi.

¶Sequitur de potu pſilh
Capitulum. XLVI

¶Signum excessus potionis ipſius est quenía
ſecuntur ipsum molestia & tristicia & an-
guftia anhelitus caſus virtutis debilitas pul-
tus & ſincopis & corporis frigiditas, & possi-
bile est q interficiat. Curatio eius est q acceſ-
retur curatio potus coriandri humidi cqualiter.

¶ De potu ſeminis iuſquiami in quan-
titate offendente. Cap. XLVII.

¶Signum potus eius ſupra. 3. ii. est q conſe-
cuntur ex eo perditio intellecſus inebrietas
permixtio rationis & rubedo faciei & ocu-
lorum, groſſitudo linguae, prohibitio ſermo-
nis, ſtrictura anhelitus & corporis frigiditas, &
ſi non acceleretur eius curatio morietur infra
duos dies, & ex ſignis eius est quia cum acci-
dit in hora mortis ipſius ſuperuenerit ei pigri-
cia & ſopor citrinitas faciei & frigiditas extre-
mitatum. Curatio eius in ſuo principio est q
vomat cum hydromelle & baurac & cum de-
coctione ficuum, & affiduet potum laſine &
vaccini & caprini, & ſi hoc non ſufficit cure-
tur curatione potus apij.

Sig. pſilh

Curæ.

Si. iuſqui
ami

Curæ.

¶De potu alfucaram. Ca. XLVIII.

¶De potu alfucaram & est ſemen ſimile
ſemini aniſi ſed maſius est eo aliqṇṇulu
& folia plante ipſius ſimilantur ſoliſ
nucis. Signum potionis ipſius est quia inſur-
gunt ex eo frigiditas extremitatum & grauitas
motus corporis ſuffocatio ſtrictura anhelitus,
permixtio rationis, oculorum caligo, ſingultus
& dolor stomachi, & citrinitas viridis labiori,
& color corporis redditur plumbeus & graui-
tas motus membrorum durities pulſus, & po-
ſtea quiſeſit venæ, & niſi acceleretur in ſui cura
tione morietur poſt tres horas. Curatio eius q
vomat ſelīnanter cum aqua calida & ordeo
communi, deinde diſterizetur cí aqua & oleo
& bibat laſine vel va ccrinum, & bibat rob de
vuìs temperatùm, & bibat vinum odoriferum
mixtù cum pondere vnius. 3. piperis triti.

¶De potu mandragorę. Ca. XLIX

¶Signum eius est quia ſuperuenit ei in prin-
cipio vertigo capitis, pcſtea vero inebrietas
& oculorum rubedo atq faciei, deinceps
autem ſopor ſimilis ſopor qui dicitur alcaha-
geſ, & niſi acceleretur in ſui curatione morietur
ſelīnanter. Curatio eius est quod vomat cum
melle & aqua calida & nitro, poſt vomitum
vero bibat ſirupum de absinthis & vinum
dulce mixtum cum absinthis trito, & ſupera

Sig. alfucaram

Sig. poti
onis

Curæ.

Sig. manes
dragorę

Curæ

["Liber Practice", "ponatur capit acetum vini cum oleo roſa,&\nabforbeat forbitiones de aceto forti in qua infu\nſi ſit yſopus & abſinthiù,& quando recedit ru\nbedo ab oculis & facie & remanſerit ſopor ſu\nmat in potu thyriacam factam contra opium\ninſraſcriptum.", "Sig. opij", "¶De opio cum vino, Cap. L.", "S Ignum eius qui exſesserit in ſuo potu a.3. i. & 5. vſq. ad. ii. 3. eſt quia accidit ei ſopor fortis & ſudor frigidus, permixtio ratio- nis & ſingultus & motus membrorum, & poſſible eſt accidere fortem pruritum per corpus, & reſultat ex eo odor ſicut odor opij, Et quan- do eſt prope mortem ſomouetur totu, & poſ- sibile eſt q. p. ſfundentur oculi eius & nigrefant vn规le/ & ſi acceperit ex eo. 3. ii. vel plus morieth in illa hora. Curatio eius ad ſui principium eſt q. incipiat voremere cum aqua calida & oleo ſiſa- mino vel oleo communi, & vomat cum aqua mellis aneto & ſale indo, deinde diſterizetur cù clifteri calido, & bibat vinum forte antiquum pluries in quo coſtum ſit darſen tritum & prc- uocentur ſternutationes cum condifi & caſto- reo & piperē & caleſiaciāt caput cum emplaſtro calido, & abſtineat a ſomno & ſumat ex hoc me dicamine. ¶Modus tyriacæ opij, Rr, caſtor, altit i, aſe fœtidë alihal. i. iuniperi partes æquales te ratur totum & cribelletur & conficiatur cum melle & bibat de eo ad modum auellane/ & cò fert huic compoſitio ſechaznayc & com edatu nu ces & allia & fricetur corpus cum oleo de caſto reo. Et ſi exſesserit in ipſo pruritus ingrediatur balneu aquæ calidae/ & ſi exierit a balneo ſumat brodia & carnes pìngues, poſtea ſumat vinum forte, Et cum hæ cædem medicina curatur qui ſumpſerit papauer nigrù & exſesserit in ipſo.", "Cura", "Modus et\nriace opii", "¶De potu nucis mache, Cap. LI.", "S Ignum potus ipſius a tercia parte. 3. vſq. ad mediam eſt quia ſuperuenit ex eo inebri etas grauis & fortis & mordicatio in ſto- macho & anhelitus & ſudor frigidus & com- motio ſtatim. Et curatio ipſius eſt cædem cum curatione potus mandragoræ.", "Sig. nucis\nmache", "Cura", "¶De comeſtione fungorum mor\ntiferorum. Capitulü. LII.", "S Ignum comeſtionis ipſorum eſt quia ſur- git ex eis ſingultus & difficultas anhelitus, & ſuffocatio in gutture, & paſſio colon, indignatio ſtomachi, dolor ventris per totu, & ſincoſpìs, & ſudor frigidus & ſitis & deſideriù potandi aque frigide cum citrinitate faciei & in flatione & intellecſus corruptione, & ſi nò ac- celeretur curatio ſua morieth cito. Curatio eius eſt q. v. v. ſomat ſeſtinanter anteq. alteretur in ſto- macho cum aqua calida & oleo communi, aut", "Si. fungo,\nrù mori-\nferorum", "Cura", "bibat aquæ decoſtionis mentaſtri montani yſo\npi & origani cum. 3. i. de ſecaniabin mellino &\nmodico baurac rubei vel albi, & accipiat poſt\nhocaliquod electuariorum ex piperibus & ele-\nctuario ex cimino & ſimilia, poſtea vero bibat\nvinum purum, & ſi non ſufficit ei hæc curatio\ncuretur cum compoſitionibus tyriacis in ſuo lo-\nco perſecte ſcriptis.", "¶ De comeſtione fungorum.\nCapitulum. LIII.", "S Ignum huius eſt quia accidit retentiovrine & dolor ſtomachi & dolor colicus, ſilentiù & amillio mediæ partis corporis, & ſi nò acceleretur eius cura morietur ſtatim, Curatio ipſius eſt q. v. v. v. v. v. v. v.

Alfaharanij

Ifol. CXXXII

& infilletur virge de oleo rofato, & bibat iu
ra gallinarum cum oleo amigalarum. & in-
grediatur balneum aquæ calidae / & comedat
ficus, & bibat firupum viol. & de sebesten.
Vicratio autem si contingat vefice curetur au
tem cum hijs quæ dicta sunt in suo loco. Cura-
tio autem huius ex appofitione illarum extra cor
pus est q[ui]tatim abluat locis, & ingrediatur pa
tiens balneum, & superponatur loco multum
olei & regatur cum hijs quæ diximus.

¶ De potu animalis quod dicitur alcathar. Capitulum. II.

Sig. Alchar

Ignum potionis eius est quia cito necat, Et curatio ipfius est q[ui] bibat. 3.i. & 5, de tyria ca alfaroc cum aqua decoctionis anifi, & epithimetur Stomachus cum aqua decoctionis mentaftri montani & folijs alreiad, & accipiat ex hoc puluere. R[ariftol.] foliorum alger, i, lau ri feminis rute añ, kerat, i, cum aqua ca.

Puluis

¶ De potu salamandrę. Cap. III.

Sig. fala- mandrag.

Ignum eius potionis est quia accidit ex ea
inflatio lingue & prohibitio fermonis cù
grossitudine & amiffione motus membro
rum & inflatio per totum corpus, & tremor &
nigredo corporis, & si non acceleretur eius cu-
ra ruet caro eius & membra putrefunt, & de-
pilantur capilli, & cum accidit mors fluit ex eo
humor putridus. Curatio ipfius est c[ui] vomitu
ex aqua calida & oleo communi & baurac, po-
ſtea bibat lac calidum, & abſorbeat de granis pi-
ni excorticatis & tritis cum melle, vel ſanguine
anferis, aut ſanguine ericij & modico aceto, &
bibat modicum de kitra cum vino, & bibat bro
dium carnium pinguium & brodium cancroſſe
fluviatium, & ſit potus eius in horis fuis rob
de vino limphatum, ex hoc erit perfecta cura-
tio ipfius.

Curæ

¶ De potu raniculę aquaticę. Ca. IIII.

Sig. rani-
cult aqua
nuc.

Ignum potionis eius est quoniam ſuperue
nit ex ea inflatio & difcoloratio coloris,
foetor anhelitus, & mordicatio in corpore
& ſtomacho, & ſi diu retinebit eam cadent eius
dentes & capilli. Curatio eius est q[ui] vomat cum
eius quæ diximus, deinde bibat vinum purum &
bibat lac vaccinum, & exerceat ambulationem
& curſum, & ingrediatur balneum & vngatur
cum oleo de kerua, & cum hoc curabitur.

Curæ

¶ Sequitur de potu alcaſas. Cap. V.

Sig. Alcharas.

Ignum eius est quoniam si accipiatur ex
cauda eius, & miſeetur cum cibo & potu,
& non acceleretur curatio eius ſtatim mo
rietur. Curatio eius est q[ui] vomat, & fiat diſtere

Curæ

leue quouſoq[ui] laxetur venter, deinde bibat de ty
riaca quatuor ſpecierum, vel de tyriaca alcabi
id est magna.

¶ De potu leporis marini. Ca. VI.

Ignum eīns est quoniam ſuperueniunt ex
eo fortis dolor in ſtomacho, ſolutio ven-
tris, retentio vrīne, ſtrictura anhelitus & af-
ma, ſudor foetidus & exceſſus vomitus, Et ſi
non acceleretur cura eius morietur & ducet e[ui]
ad p[il]ſim. Curatio ipſius est q[ui] bibat lac & vinu
ſimul mixta vnum poſt aliud pluries, & prius
bibat ſuccum citrullorum & alteq[ui] humide. Se-
cunda vero die cum ſedata fuerint huiusmodi
accidentia bibat parum de infraſcriptis pillulis
& deſuper earum q[ui] accipiatur ſcamonea dlebo
ri nigri agaric[ui] fucci liquiricæ gunti draga
ſanti partes æquales ſiant pillule & accipiatur
de ipſijs. 3.i. cum ſyrupo iulep, & ſi confirmata
fuerit in ipſo tuſſis & alma accipiatur earum
curatio ex ſuo loco.

Sig. lepo
ris marini

Cura

¶ De potu caſtorei. Cap. VII.

Ignum potus eius est quia ſuperueniunt ex eo accidentia birſen. i. ſtrenſis & cordis tri- ſticia, ſicitas oris, & puſtulę in lingua, & poſſibile est q[ui] interſiciat & hoc quidem ſi ſu- mit ex eo v[ultra]. 3.5. Curatio ipſius est cum vo- mitu, deinde bibat acetoſitatem citri vel acetum vini aut lac vaccinum, acetoſum vel ſuccum ma- lorum acetoſorum, habet enim ſucus malor[ui] acetoſorum proprietatem mirabiliem multi ſu- uamenti contra potum caſtorei / & ſimiliter lacaline.

Si. Caſto-
rei

Cura

¶ De potu ſtuphe. Cap. VIII.

D[omi]nus potu animalis quod dicitur ſtuphe
& est paruum reptile habens pedes &
color eius est viridis, & inuicitur in
hortis ſuper folijs ficuum. Signum potionis
eius est quoniam accidit ex eo dolor in orificio
ſtomachi cum forti indignatione, inflatio in cor-
pore, inflatio lingue & detruncatio in intefinis.
Et si non acceleratur eius cura morietur infra ſe
ptem dies, Curatio vero & regimen ipſius est ſi
cut diximus de potu cantaridarum.

Animal
ſtuphe

Sig. eius

Cura

¶ De potu fellis vipere. Cap. IX.

Ignum potionis ipſius est quia nunc eua-
det quis ex eo niſi cum voluntate dei alti-
ſimi. Curatio vero eius per modum ſpecie
est q[ui] bibat ex tyriaca alfaroc vel ex compoſito-
metridiati & ex lapide alba zahar, ſi ſtatim habe
re poterunt, Q[ui] autem v[it]timi iuamenti est in
hoc potus butyri in illa hora qui afflumpſt fel
vna vice poſt aliam calidum, & poſtea vomat

Si. porio,
nisviperę
Cura