Animaernu non nunc o angele, te admirari
solere meam ut uta dixerim cuncationem ac
tarditatem. quotiens aut de suscipiendo bello cœ
ultatur, aut de hujus rebus quaf. bellum sfr. faciliter secutur.
ego autem liquid est in me tale. illud aperte scias non tam
ex natura michi prouenire, quæ ex eo quia multa legiſſe michi
uicxor p. quæ rerum memoriam atque exempla, contentio
neſ omni atque pericula reformido. Nulla enim ſiut unq. cui-
tat neq. tam aucta opibus neq. tam florenſi, que non ex paruſi
interdam errat in maxima inciderit pericula statuſ ſin.
Non nulle etiam ex hoc ipso in extremam ruinam deueneruſt.

Quare ſi cunctatoreſ & tardi: ſi deme timidi ac diffidenter in
huiusmodi rebus aut tibi aut ceteris uilis ſumis, eam ſciis
cuiſam ſuſſe, quæ exempla me revocant & deterrent ab omni
pronuſ dimicacione. Equidem cuitytati beate atque felici qæ
tem maxime complectendam puto. et quo melius ſtar, eo
minuſ fortunam experiendam, que mutabilitate quidere-
dicitur. Sed est id quidem ut opinor non tam fortune culpa
qæ itulitque nostre. Homine emm neq. doctrina inſtitut, neq.
ingemo uoluntateq. moderati, multum noquerunt hactemus
& nocebunt ſui cuitytibus. Maiori emm ſpiritu qæ pruden
tia, rem publicam gubernanteſ, neq. fineſ rei, neq. pericula
metuuntur. Atque ego hujus considerationibus inductus ſcripſi &
cōmentarium rerum grecarum. Milo emm a hoz. erroreſ

narrare quid nroſ. in quibus indebiſ potentiſtimam grecie
cuiitatum, que lantſime dominabantur, uario cauſa atq.
ruinas & miriſacis fortune conversioneſ. Aggreſſus uero
ſum non omnem historiam, ſed eam ſolumodo partem,
que pertinet ad grecie principatum. Inqua primo athe
mentium: mox lacedemomorum, inde thebanorum ca-
ſui referentur, uisq. ad epaminonde prætantissim du
cal mortem & inſtoriam illam memorabilem apud mi-
tineam partam, p. quam principatui grecie lacedemomi
a dempriſ eſt. cum ipſi primo illum athenienſibus ade-
mſſent. Vt autem ſerem rerum breinter attingamus,
bellum ſiut longissimum ac maximum inter Lacedemo
moſ & athenienſeſ ceptuam quidem per ea tempora quib
pericles athenſi princeſ erat cuuitati, apud Lacedemomi
ſ uero archidamui regnabat. Id bellum pannol inginn
& oſto uaria ſpe dubioq. enentu geſtum, cum modo hi
modo illi ſuperioreſ haberentur, tandem athenienſeſ
ſuperat non modo autoritatem, ierum etiam libertate
amſtere. Incipiemui ergo ſere ab extremo euſ bellu tempo-
re: quo apud argiruiſ primo, mox apud Lamplacum
nauali prelio certatum eſt. Exclo ſ enim tempore de ch
nare athenienſium rei & ad ruinam tendere ceperunt.

Hoc autem nobis comodiffimum narrandi principiui eſſe
uidetur: ad eis rei quaſ docere uolumuiſ ostendendui.

D. icemui igitur hinc ſumpto initio. Athenienſeſ ſimulacae

a. 4

A
themenes et simul ac mithylenam obli deri alace
demoniis nuntiatum est: ferre auxilium prope
gantes centum & decem namibus tumultuarie
completis. in famum namgarunt. ibi coactis aliis uel sibi
uel cuuntis namibus, tota simul classe ad hostem contende
runt. Habuit autem athemenium classis supra centum
quinquaginta nautes. Callicratidas uero Lacedemoniorem
prefectus. ubi aduentare illos cognoverat: eteonomico legato ad
obisionem urgendam relieto. ipe cum centum inginti
namibus obinam perfectus, apud argirulam classem atheni
ensium offendit. Eam cum per noctem inuadere statuisset.
neq. enim hostes aduentum eius cognorant. magnis umbri
bus ac terribilibus simis sulgoribus prohibitus. ab incepto de
nitit. Sub primam demum lucem se se mutuo conspicien
tel. ad pugnam deuenere. In ea pugna post longum certam
lacedemony superantur. callicratidas perfectus interiit. &
supra nautis septuaginta ex classe Lacedemoniorem periere.
Hec athemenibus in cruenta sunt inatoria. Nam exsingim
nquam nautes cum ipse pugatoribus fracte ac submerse
sunt. Post eam pugnam athemenium perfecti, theramene
ac thralybulo cum quadraginta namibus ad colligenda suoy
corpora qui prelio interierant relictis. ipi cum reliqua classe
mithylenam petere perregerunt. quo eos qui in castris erant
Lacedemonios opprimerent. Sed uentus in surgenit hec utraque
fieri prohibuit. Irae in argirulam reuerunt tropheum ibi
statuerunt. Inter hec qui in castris apud mithylenam re
liori erant, cognito suoy caui deserta obisione se inu-

tum receperunt. Quare paulo post eo profecti athemenesino
ualuerunt eos nancisci. tamen liberatam oblidione urbem repi
entem. Hostes uero terra quoque metu dispersis ac fugatos prospere
ubiQP gesta re ingenni letitia exultabant. Prefectus huius classis
post tantam victoriam athenas reuerens: quidam acculuerunt
qet cimum corpora in prelio defunctorum colligere neglexerunt.
Erant uero hi prefecti lex pericles. diomedon. lysias. aristocrates.
thrasylus. erasimidae. qui cum exunculis sic enim lex uibeat eam
dicere cogerentur. se quidem thrasybulo & therameni idoneis ho-
minibus. quoy iam utetq. perfectus classis fuisset. negocium man-
dasse dicebant. cum ipi ad persequendaf hostium reliquiarum mu-
thyenam properarent. Ad hec probanda testes adduxerant qu-
bernatores & nautas. per hunc se modum exculsante, multum
dum inuadebant. uisq. adeo ut prima statim contio absoluere eos
uoluerit. Sed gravem infestumque aduerisque habebant the-
ramenem. formidabat enim silli culpa carere uiti essent: ne-
ins ac thrasibulum crimen referretur. Itacq eo animitente in
aliam contionem differre placuit. Ham tunc iam crepusculum
erat; manu quae porrigere moe est gecis indecernendo. latu-
ducernebantur. Inter hec supepuenerunt solemnes dief. apa-
turia greci uocant. in quibus defunctorum bello cimum
parentes cognatis, conveniunt ad luctum. In hujus theramenes
euque amici multos homines submiserunt. moral habentem
uestes. ac facies plagif. lugubriter cœcitos. qui defunctorum pre-
lio ut pote propinqui deplorarent. & in separeto Limenta
rentur. Per hunc modum inudia in reos conflata. rursum
ad uocata contio est. & causam dicere uiti qui acculabantur

decreto consilii recitato ut p[ro]lingula[rum] tribus b[us]ne ponerentur
urne: ab soliendi una/ altera d[am]nandi. Si plures d[am]narent q[ui]
ab soluerent: penam fore mortem ac publicationem bonorum
intercessere nonulli aduerfus id decretum ut p[ote] rem nona
& imquam. Sed hi ruris multitudinis ac fedinoſorum uo-
cibus exigitur abincepro deſtiterunt. preter unum ſocratem
ſoſtronici filium. qui cum effet perfectus ſue tribus & depre-
tum improbaret atq[ui] reprenderet, nullo terrore de ſententia
u[n]t[em] honesti potuit amoueri. Tandem u[n]o ſonuſimi iuri paulo
ante meſtoreſ hoſtium. malignate cuju[m] ſuorum damnati
necantur. Altero de h[uius] anno: qui ſint archita ſparte aleſio atbe
n[am] ſi mag[ur]tratum gerente: lyſander d[ux] Lacedemomorum ephesi
conſustens eteonicum cum bis copiis quaſ circum mithylenam
habuerat: ad ſe uocantur. ac ceteras n[am]es que exproliu autuſerat
collegit. ac inſuper nonas in antandro fabricari fecit. quatu
rev grana ad cyrum qui t[ur]e erat ſardif perfectus. pecunia[m] pe-
ti[ur]. Cyruſ autem regia[m] quidem pecunia[m] iam pridem consum
p[ia]l ſuſſe oſtendit. docens quanta[]ſ c[ui]que perfecto classis Lacedemomorum tradiſſet. ſed t[am]en lyſandro ſe dare u[n]elle. Suſ-
cepti[que] igtur pecunyi[] lyſander, clasſem inſtruxi[er]. & naui[m] mi-
litibus[que] ſtipendium ſoluit. Athenieni[que] quoque per hoc i[p]s[um] tem
puſ clasſem apud ſam[ui]m parauerant. preerant autem classi
conon & adymantui[que] philocleſ. Inter hec perſarum re[xit] aduer
ſi u[n]al ſtudium L[abor]n[is] cyrum filium ad ſe uocantur in medoſ
qui cum abu[n]e ſtatuſſet, arceſſito ad ſe lyſandro, beneficiu[m] que
in lacedemomorum contuliſſet, memorati[que] h[ort]atuſ est ad re[ſ] pre-
clare gerenda[ſ]. curam[que] belli & reddituſ pecuniarum omnium

periomam & lydium & carium illi reliquit. lysander igitur post cyri receſſum, stipendio iterum militibus pſo luto, in ceramicum ſinum naugavit. Ibi cedriaſ urbez athenienſium sociam atque amucam expugnare aggreſſus, cum eam ui cepiſet. diriſpiendam milibus conceſſit. Inde rodum petiſt. Athenienſei quocumque profecti alieoram pluribus locis hostiliter inuaſerunt. circa chuum & ephesium nauganteſi & ad pugnam naualem ſe prepantesi. ad priorum prefectus numerum tres inſuper prefectos adminxerunt. menandrum. tydeum & cefisodotum. In ter hec lysander ab rodo profectus, iuxta ionie litus in hellespontum naugavit. Athenienſei uo & chio utanteſ alie orim que ſibi inimica erat, obliquiſ itineribus hellespontim petere. lysander abidum prius inde lamplacum uentit. Erant enim. lamplaremi athenienſium socij atque amici. Quam obrem classe quidem mari. abidenſis autem terra lamplacum aggreſſis. expugnatam demum urbe lysander cepit ac militibus diriſpiendam conceſſit. Erat enim diuitys refereta & omnibus rebus admodum copioſa. libera tamen corpori lysander inuolata eſſe inſiſt.

A. themenſes iter hostium consecuti, in cherroneſium unerunt. classem habentem nauium centum octoginta.

In eo cum eſſent loco captum ab hostibus lamplacum audiuerunt. Quare properanteſ, ſeyctum primo, inde ad capre ſtumina naugavunt. If locus est incolpetu lamplaci, exopposito protinus litore. Marſ aut latitudo est in his locis stadia circiter quindecim. Cum ergo

propinque essent classe: lylander altera mox die, pri
ma luce corpora curare ac nauta coniscendere militis
ubet. cum omnia quali pugnaturis parasset! con
tra spem omnium intra portus monumenta nautis
continuit. Athenienses uo prope Lampiacum profecti,
magno pugnandi ardore contra portum ipsum actem
struxerunt: nullam facturi moram quin preho decerne
retur. Sed cum lylander apugna suus contineret: ac ma-
gna pars dici iam preterisset. ab euntes retro ad capre flu-
mina redierunt. Lylander nelocissimis nautibus post the-
nienses multis quid agerent in eoz. reditu speculari
uisset & ad se referre. Ipe uo ut erat structus paratus
eaz. reditum expectabant. nec quemquam prius enambus de
scendere passus est qu'ille reuerunt quid agerent hostes re-
nuntiassent. Hoc eodem modo fecit quatuor diebus co-
tinuis. cum & mane completis nautibus se pugnaturis
sumularet. & athenienses contra portum ipse structa
classe pugnaturi adessent. & lylandro pugnam detrec-
tante, demum reuerterent. Erat tunc alcibiadef in cherro
nefo. qui paulo ante id tempus ab excilio domum reva
catas: ac dux copias factus: cum magna rel. terra maria
gestis set iterum contracta adueriis populum offensa:
in oppido suo in cherronefo degebat. Hergo cum eme-
mbus intueretur: athenienses quidem non ad urbem ali-
quam. sed nudo in lutter stationem habere: comeat um qu
ab soxto petere: quod ab erat ab statione nautum duobus
fere passum militis. Hostes uero in portu & ad urbem

cuncta oportuna habentem consistere: uenienl ad prefectorl clas
sio periculum ostendit· hortatus, est/ ut excapre fluiui' sex
tum abirent· Habebiti iniquit ibi portum & urbem· inquo
consistentes loco: pugnabitil uestro non hostium nutu· Pre
fecti autem ac maxime tydeus & menander abire alibiadem
uifferunt· nunc enim se prefector ac duces esse non illum.
taqb bellum luo non illius arbitratu gerere uelle· Aleibiadef
ergo hujus dictus abiuit· lyfander uero cum quinta iam die
idem fecisset· ac post expectationem pugne athemenel abueret
uiffit Ipeculatorij naiubus que demove illus sequebantur:
ut cum deitendisse athemenel ac disperſol perlitus uideret
emedio curiu de malo naiuſ clipeum suspendereat. Id em
fore ſignum ad rem gerendam· Athemenel multo magis p
ſinguloſ chieſ quia detractabatur pugna hostem cœntenentes:
statim ut de naiubus destenderunt· p cherroneſum ſpurguntur.
aliu ad cœmeatum perendum exſexto aliu ad aliaſ reſ peragen
dat· Tum Ipeculatorie naiet ut preceptum fuerat, reueruntur.
cumq in medio eſſent freto clipeum extollunt· lyfander
uero conspecto ſigno celeriter cum tota classe delatus: naiet
athemensium aliaſ omnino uacuaſ aliaſ ſemiplenat in ipo
littore nactus oppreſſit· Interra quoq magnam partem
hominum cepit· preter q[ui] ſiqui eorum in proxima oppida
refugerunt· ita iutoriam maximam pleniffimamq[ue] adep
tus est· Capti ſunt etiam exprefectis athemensium, phi
locles & adymantus· Ham conon cum octo naiubus excillo
tumulti auſugit· Captuioſ omneſ & classem lyfander lam-
placum duxit· Post hec ſotys in consilium uocatis quid

agendum foret de captuibus consulatum, alspereque sunt in the
nienſel dicte ſententie. eorum ſeu ita plurimum acculata quod
ſuperbe crudeliterque in eoſ quos ipi ceperant grecoſ egiſſent:
& quod publico ſtatuſſent decreto, ſi uincерent, dexteram
ſingulorum captuorum manum incidere. & q[ui]d pa[lu]o ante
duabus treiremibus quarum altera corynthiorum, altera
andriorum fuerat. capta[rum] iuroſ omneſ preciput[er] deieccant
ac ſubmerserant. Philocleſ fuerat huius ſeu ite auct[or]. Ob-
iecta ſunt athenienſibus & alia p[ro]multa. Tamdem[que] cenſue
runt ſotij cunct[us] athenienſel captuor[us] eſſe necand[us]. preter
adymantum. quem constabat nup[que] in contione decreto illi
demidend[us] captuorum manibus contract[us] ſiander
igitur philoclem ad ſe perdiuetum interrogavit quid p[er]
dignuſ foret u[que] grecorum in corpora ſeuendi initium
dedidet. ip[er]que primum in ſuo conspectu mattari uillit.
T[em]remus una tante cladif[us] mintia continuato naingandi cur-
ſu tandem athenaſ peruenit. Erat nox cum portum ingreſ-
ſa eſt. Statim[que] uociferatio & gemituſ expireo p[iteo] p[lon]
ga mema murbem delatuſ cuncta terrore desperacione[que]
repleut. nec e[que] modo qui in claf[se] perierant, ſed multo
magiſ ſe ipſos deplorabant. illa formidanteſ expectante[que]
que ipi crudeliter in multa[rum] grecoy cunates efficiffent. C[rea]
quidem nox inſomni p[acte] eſt. Poſtriche i[no] contione ha-
bita, portuſ omneſ uno clumtaxat relieto obstruere decre
uerunt, preterea urbiſ mema curare & custodiremp[one]
re. & alia cuncta parare ad obſichonem perferendam. Et
athenif[us] quidem hec agebantur. Iyſander vero expeditus apud

lampæcum rebus, byzantium æ calchidona namigunt. utraque cuutas illum sponte recepit, dimittis in columnibus, athenienstium presidiis. Mithylena deinde cuntec urbel æ instule ab athenienstibus defectere, partim dimittis presidiis, athenienstium partim in vlandri manu illius traditis, preter samum, que in tanto licet terrore piteue raunt in partibus, ac nobilitate omm quia cum lacede monys sentire iudebatur oppressa, aduerfatricem se lysandro pertinacissime obtulit. Lylander igitur ab hellespon to cum ducentis nawibus protectus, athenas petere con tendit. Cum vero inpropinquo iam esset: captuos omnes dimitt, ita ut niqsa alio q'athenas abirent. cogitans q'do quanto maior fuerit multitudine oblessa, tanto cele ruiß fame laborabunt. Ipe ergo cum tota classe sotis, naualibus contra pireum stent. Ex alia uo parte agis lacedemonioy rex cum terrestribus copiis in academia posuit castra. Ita simul terra mari, oblessa urbi ab hosti bus premebatur. Athenienæs igitur in hilis difficultatis constituti, quo se uerterent nefcioebant. Hee nautæ enim habebant quibus aduer tantam uum uti possent, nec forsan quinque eis remanserat. Preterea defectus frumenti aderat, nec importandi ulla facultas. Venie opus desperato, ingens propter multa que ipsi prius contra homines paruas, cuutatum superbe crudeliter, essece rant, non alia de causa q'do cum lacedemonys in bello senffent. In hac itac formidine constituti obisionem tolerabant. Quon etiam decreto publico uenerant, loqu

licere de pace aut de conventiombus ullus cum hoste nihi
silia libertate athemensif ppſi. & in columbuis cuitatur
menibus. Ham ſama erat constituiffe lacedemonior
menia athenaz diruere. Post aliquot mensur cum ex
trema iam ſames ad eſſet multiq. p[ierent] obſtremen
ſ defectum. iucta demum pertinacia oratores de pate ad
agim lacedemoniorum regem miſerunt. petentel uti me-
nia urbi p[ire]umq. retinentibus in societatem lacede
moniorum uenire liceret. Agi ſuò negant huus rei
potestatem habere ſe lacedemonas multi ſunt Cumq.
selisiam peruenſent qui est proximus lacomc loci.
interrogati qualia petiuri uenrent. cum talia eſſent,
qualia penſ agim prius ducerant. reuerti eos domum
ephori iuſſerunt et ſi pace indigerent consideratiuſ ue
nire legan igitur domum reuerſi cum iſta reſulſet,
ceciderunrcunctu animi extremam cladem ſibi urbi
qp. ad eſſe formidanteſ Necabar ſuò multoſ quondie ſi-
mes. Contra decretum autem nemo consilere auſdebat.

P roſeſuſ erat iam pridem theramenes ad lyſandrum. peſ
l[ic]itiuſ in contione ſi eo mitteretur, ſac[il]iter deprendere
poſſe utrum delecte urbem uellent Lacedemonij angæ
tu fidei ac ſecuritati menia diru poſtularent. Multus
igitur iſta decauſa theramenes, aſtuto consilio mori lon
guis protraſta tempus expectabat. quo aurei populi the-
mentis ad audiendum ſamora consilia placatioreſ eſſent.

Id ſuò fore arbitrabatur cum acuſt ſame premerentur.

C um ergo id tempus ueniffet: rediens tunc inurbem the-

re iuſſit. Caui legiti
mi remuntia ſent lac
mona.

ramenes: in contione inquit, detentum se duitui alysandro.
tandem uero responsum accepiſſe, liquid velit lacedemo
nem ad ephoros ıret. nam eoy que petita eſſent, ſe potesta
tem non habere. per hunc modum legan decem populo
delecti, rurſuſ lacedemona mittuntur. quoy unuſ thera
menes ſut. Hi cum ſelatiam ueniffent, interrogan quid
aſſerent! cum plena potestate ad pacem petendam se ueni-
re dixerunt. Ita lacedemona introre iuſſi cum eadem illa
expoſuſſent: concilio ſociorum ad uocato, quid agendum
ſoret alacedemoniſi consultabatur. In ea consultatione coryn
thij et thebani maxime, et alij quidam ſonoz: omnes conſi-
tioneſ repudiandaf. penitufs, delendaſ athenaſ cenſebant. Si
enim ſtare, cuuitaſ illa ſineretur, quiſ munc affluta uideatur
atop diſjecta! tam ſitui bonitate futurum, ut iterato in poten
tiam formidabilem ſibi periculofam, euadat. Coſmemorabatur
in ſuper athemensium ſuperbia atq. ſeuina. quam ſuperioris
temporis potentiam contra minoreſ cuuitateſ ediduſſent. qb,
de cauſiſ delendam penitui eam cuuitatem ſuadebant. At
Lacedemonij nequaquaſ ſe paſſuroſ dixerunt, ut cuuitaſ que
dudum tantaf utilitateſ in maximis grecie periculiſ attuluſſet
deleretur. Atq. ita pax athemensibus data, hif conditionibus:

>Vt longa mena que ab urbe ad portum qualiſ brachia quedar,
>extendebantur, diruerentur. utop naneſ preterea, duodecim
>quaſ retinere liceret, omnes lacedemoniſi traderent. ſeuſ
>omnes reciperent. Eſtdem amicof hoſſeſ, quos lacedemonij
>putarent. Sequi athemenses terra mari, quocunque lacede
>moniis ducere placeret. Theramenes ac ceteri legati hec re

portantes, cum athenas rediisſent, confestim multitudino pphj
eos circunſtitut. ſollicita atque timens ne re infecta reuerunt fo
rent. Neque enim ampliuf tolerare licebat ob multitudinem
eorum qui fame necabantur. Poſtridie uo contione aduocata,
theramenel uerba fecit. Crat enim orator et facundia emu
nebat, qui cum oſtendiffet quibuf conditionibus lacedemo
ny pacem darent. exortacionem ſuperaddidit ſuadens ut
pacem qualib daretur reciperent. ac menia ponuſ ſeruato ab
interitu populo dirui ſinerent, q[ui] populum ſimul ac menia
eodem cauſ interire paterentur. S[an]t[us] diu etiam ſupra fidem
expectationem, hominum difficultates omnis tolerasse.

S. anſ factum eſſe dignitati athenenſiſ populi. Nunc iam de
conſeruatione cogitandum. ac miſerendum cujuſ qui
fame interirent. Contra dicentibus autem quibusdam cuju
um ſed multo pluribus approbantibus p[ax] tandem uidicio
populi recepta eſt. Post hec lyſander in p[ire]um uenit. exuleſq[]
reduxit. et longa menia celeri opere diruta ſunt. forma
quoq[ue] rei p[ro] gubernande mutata. delectus triginta iuris
ad leges conſcribend[us] quibus imposterum cujuſ utere
tur. Hi fuerunt omnes ex eo numero qui lacedemoniorum
amici putabantur. precipu iero inter h[os] c[rit]us et therame
neſ. His per actus lyſander mari cum classe. agis uo terra cum
exerciti abierunt. ſinque fiut euſ anni. in quo diu n[y]s iuſ
hermocrat[is] filiis tyrannidem ſyracuſi primum obtinuit. u[n]
tiſ magno prelio carthagine[n]ibus. & agrigento urbe obedi[n]a
ob defectumque frumenti ad extremum capta. Sequitur alter
anni: in quo uic[it] olympia crocina[rum] theſſalus. euodio ſparthe.

pythodoro athenis magnitatum gerentibus. Hunc annum
athenieseis uocant anarchiam. Id est ut not romano more
loquentes diceremus, in terregnum. Neque enim ut magisna
tum nominare uoluerunt pythodorum. quoniam a triginta
illis prinolis uiris fuerat constitutus. de quoque gesuit paulo
post a nobil dicta. Iyslander cum epireo nautagasset, recta sa-
mum petiit. Et namque urbi sola restabat que diuerſaſ par-
tes ſectaretur. et post iactos athenieseis pulsa celićp nobilita
te qet ad lacedemonijs inclinare uidebatur, contumacijs
inſtitutus, per ſeuerabat in partibus. Ad eos ergo domitandos
lysander protectus, urbem obſedit. ac demum oppugna-
do urgendo, eo neceſſitatis adduxit. ut dedita urbe
cum singulis iestimentis abire paciſcerentur. Iysander
urbem & cuncta in ea relicta, ei parti cùum qui prius
fuerant pulsi tradidit. deinde iam confecto plane bello
sociis natales dimittet. Ipe ito cum laconicus dumtaxat
nauibus lacedemona petere contendit. exceptus ſiunno
gaudio ut pote apud quem belli confecti gloria non am-
bigue foret. Retulit in publicum argenti quadringenta
ſeptuaginta talenta exconſignatione cyri que ſibi ſupere
rant. Retulit et captat, naiuum rostra, et nataes omnis.
athenienſium exactione ſibi dedit. Coronay in ſuper
aurearum magnum numerum quibuscum fuerat donatus.
Arcep, ita finis peloponnesiaco bello impoſtus est. uigetimo
ontano anno et ſexto menſe poſt quatuor ceptum fuerat. At he
nif uero triginta uiris ad rem p[ro]instituendam electi. eti[que]
ab initio magnam de ſe legibus, ſi u[er] expectationem de-

diffent, procraftinando ac differendo rem in longum pro-
trahebant. Ipsi vero plane dominantes proarbitrio guiber
nabant. Ac primo seditionem quem atop improbum qui
dudum in populari licentia calumniis aduerisque bonis exer
cuerant mattare ceperunt. non modo non repugnante,
uerum etiam plaudente cuicute. Deinde cum iam impro
bi deessent: contra bonis innocentibus manus uertere:
ac oito id moliri ut cuicatem inima retinerent. potestate.
cuius rei gratia duo exipis triginta iuris eSchines et aristo
telef lacedemona missi. lylandro suaberunt ut libi adiutor
effet quo prefectum aliquem cum preolido militum lace
demony athenas mitterent qui urbi preeſset. quo ad ipi
permitios hominibus ac diuerſa ſentientibus cuicatem
purgarent: ac rem p. in formam probabilem constitueret.

S tipendium vero his qui mitterentur perfecto militibus
daturoſe le polliciti sunt. lylandro igitur adiutore impe
narunt ut calluitis ſpartiata preſidium habens militum
athenas mitteretur. Cum id preſidium ſiis ceperint: maio-
ra iam audentes, arma cuius ademerunt. preterea ius qui
ſue ſactionis erant. Hi autem in catalogo descripti ad tria
hominum milia ſuere. Quiſubl pacts, iam ſecuri ac nemi-
nem protinus ſormidantel, nullum post hac modum ha
buerunt in cuiibus necandif aut pellendis. quod ut prius
tum alciuus odium uel rapinarum ſpeſ tollendos emedio
ſuaderent. Hanc tandem improbitatem primus omnium
theramenel improbare auſi est. nam ceteri metu ſilere coge
bantur. Theramenel uo, quod erat extriginta iuris. collegat

monere obtestarii, primi cepit ut ab hac improba gubernatione defecerent. democ. redarguent singula atque carpent. molestus tandem esse cepit. et quasi non eadem sentiret sines pitionem contraxit. itaq. college primo alius alibi conque ri. et calumnales iacere. ac uti caverent hominem diuera sentientem monere. Ad extremum uocato suorum consilio: ac dedit opera ut adolescentes audaxissim cum gladiis adessent: cum theramenet uocatus in consilium uemisset. assise gens critica in hunc modum locutus est: Sicut uestrum o iuri qui inconsilio adesset: sibi iudetur plures cunim per hoc tempus interisse quod oporteat: illud secum reputet. quia ubicumque status cunatius munatur. nec eadem quem nunc apud nos sunt: consueverunt et alibi necessario fieri.

Plurimos uero hostes habere rationabile est: qui statum cunatius ex gubernatione multitudinis ad panes traducunt.

C. umquam fit cuutat nostra populissima grecarum omnium cuutatum et longissimo tempore libertati affueta: necesse est: plura huiusmodi in ea contingere. Nolli intelligen tel quin imicium fit rationibus uestris. si popularis status in hac urbe reclusus est: intelligentes etiam quia lacedemo nijus sequentibus nostris, populi quidem nunc foret amicis prestantes autem iuri semper in eorum fide amicizia, exilios sententia hanc constitutum rei p. formam. Et si quidem fecimus huc constitutionem adueruntem, cum tant impedimentum salutis uestre demeto tollere co pellimus. Multo tamen maxime nobis iustum iudetur. Siquidem ex nostro corpore hanc ipam gubernandi formam a nobis costi-

tutum delere percat / cum penat dare debere. Competium uio
habemus theramenem hunc quibuscumque potest modiſ nof
ſimul ac noſ euertere conari. Quod autem uera dico confide
rantibus euiſ opera manifestiſtine apparebit. Conſtat enim
neq improbari ab ullo magiſ preſentem rei p. iſtatum, q[ui]ab
ipo theramene neq magiſ adueriſari nobiſ, quonienſ aliquem
ex adueriſaryſ tollere de medio ac remonere properamur. Si
ergo ab initio hec eadem ſentiebat, hoſtis quidem iam tunc
ſunt iſtatui nostri. Hon tamen improbiſ appellari uere potu-
ſſet. Hunc autem cum iſpe princepi fuerit & auctor fidei ami-
cineq, cum lacedemoniſ meunde: cum iſpe idem populi ch[ar]-
ſoluciendi ſuari: cum idem impulſor maximum nostri ad ſup-
phicia cunim, indeni nunc tandem noſ aperte populo inimicof
eſſe factos! negat ſibi placere que ſunt. Videlicet ut iſpe iuturo
ſit, noſ uio eou que facta ſunt inudiam ſubeamur. O[mi]are
non ut hoſtis uo: uerum etiam ut proditor nostri ac uestrum
digno ſupplicio affici meretur. Atqui tanto quidem pernunioſi-
ui est proditor q[ui] hoſtis, q[ui]to difficuluſ est cauere ab occulta q[
]ab aperta peſte. Tanto inſertuiſ: quanto hoſtis quidem et pacan-
tur quandoq[ur] et fideſ eſ habetur. Prodhitori aut nec pacari q[ui]q[
]uiſt. neq fide[m] poſt h[ac] adhibere. Vt autem uidean[que] hec
non ſonia ſunt in eo ſed iam pridem natura proditor est, co-
memorabo uobis utiuiſ acta. Hic ab initio apud populum hono-
ratiſ: quod erat ſibi paternum, ut populariſ habetur: maxi
miſ impulſor ſunt, ut iſatu populari[is] depreſſo, quadringenti
ili[que] crearentur ad rem p. gubernandam, ſutop iſp[er] in eo nu-
mero quodammodo princepi. Deinde cum uideret eam rem

ad paucorum potentiam ex eo ipso quadringentorum nume
ro dechinarer diu eurist populo fuerit ad statum populare
contra quadringentorum potentiam afferendum. Unde
cothurni cognomentum huc inditum fuit. Ham cothurn
nus utrius pedi congruere iudetur. et ab utrius tâm duxen
tit. Oportet autem theramenes iurum quod dignus sit iura
non id meditari quo sociis in pericula impellat et sìquid
contra incidat statim mutari. Sed tandem in nani laborare
quo recta iura feratur. Quod sìquid oblitus tâm utilic
perueniat una cum alys adniti. Sunt autem omnino rey
publicz mutationes mori ob noxie. Tu iuo totiens mori
dignus, quoniam de populari statu in paucorum gubernatio
nem ac eurist ex quibariorium paucorum ad popularem
statum propter incoïstantiam & inquietudinem animi
tui mutare cuicuitatem studiusti. Preterea huc est iudicet
cui cum mandatum fuerit aducibus suli cuius cœ
pora naturali preho defunctus colligere id pretermitur
atop neglexit. moriole ducet ipse suos calumniis persecu-
tus. fortissimos ueros ac paulo ante maximam preliam iuto-
ref condemnari apopulo ac ulmo supplicio necari se-
cit. quo iudicet ipe mihi est perire dignus feruaretur.

Quisquis iuò ad se ipse atque ad comodum propium suum cunta
que agit referre deprensius est nec ullam curam honest
tatis amicoque habere quomodo huc parcendum foret
aut quomodo ab eo non cavaendum neque dudum ef-
fecte, eurist nunc efficere contra uol statumque nostru
posset. Hoc ergo huc deferimus ad uol et tandem iniciates

et tanq[ui] proditorem. Id q[ui] rete faciamus attendite. Op
timam quidem esse Lacedemonez gubernandi formam
non dubitans. Quod si illam aliquis ephoror[es] mutare
aggediatur et interperare que aguntur! et adueriari dum
sunt non ne putat[ur] illum ab ephor[is] i[ps] collegi suus
et atora cuitate morte esse multandum. Et uos ergo sui
sapit[s] non huic sed uob[us] i[ps] prospiciet[s]. Ham hec su
enonerit multis a[ly]s faciet animos diuera sentientibus.
D[amnatus] u[ō] e[ō]z-omnium qui sunt in[tra] urbem et
e[ō]z qui pul[s] sunt i[spem] amputabit. Ea cum dixisset
crit[us] con[fe]dit p[ro]Theramenem u[ō] a[ff]urgen[em]. Equidem
in[quit] o viri qui in consilio est[s] ad illud primum re-
pondebo quod postremo michi sunt loco acritia obiec-
tum. Dixit enim prefect[us] classi a me circumuent[us] ul-
timo supplicio damnari fecisse. Ego autem nec abim
tio accu[s]ui e[ō]s nec principium illius cau[s]e a me est
introduct[us]. Sed cum ab a[ly]s accu[s]ati prefecti pro ex-
cusatione sua allegarent, michi demandasse c[um]um cor-
pora qui namali pugna interierant colligere! et ame
uis tempestat[is] per quam non colligere modo illa:
sed ne naui[are] quidem ponu[s]sem allegaretur! u[ī]uis
sunt atheniensibus re[cte] dicere. Et illud imputare illu
u[s]i sunt quod fatent[em] corpora defunctorum pre[lio]
c[um]um colligi posse ad alia loca naui[g]gent. Nec tamen
admiror critiam u[ta] neſt[are]. Ham cum hec a[theri]s fac-
ta sunt in[theſſ]ilia degebat! apud promitheum popu
larem ſtat[um] constituerent. Ubi ſeru[s] et agricola[] contra

dominol pertumultum ac seditionem concitavit. Et que utre in thesalia efficit, dy hinc repellant. Illud uò ipe fater, siqf statum hunc mutare aggregatur & ad uerariis faueat; eum maxima supplicia promereri. Sed qui sittis qui hec agit: uos ex operibus ipis indicare debet. Ego enim quouſop uos in preſentem rei p. statum constitueremini. quouſop magistrati poretareſo uobis committerentur. quouſop pessimi ſine contruerſa homineſ uestrif ſententij ſubicerentur; eadem ſenti. S ed postq[ui]tati ceperunt uiroſ optimof opprimere: ex eo incepi dimerſa ſentire. ſciebam emm quia leonte lalamino inter ſecto. uiro certe bono et innocente. ſimiles illius omneſ in metu constituerentur. metuentel uò contraria ſentirent quernationi nostre. Cognoscebam quia uicerato homine locuplectiffimo qui nec ipe neq[ui] ſiu cum populo unq[ui] ſenſerant. oppreſſo pares ac ſimiles illiu uobis inimic[us] fierent. Antonite quoq[ui] auobuſ interſecto, qui dual ſtrtemeſ ad bellum conſerebat. ſciebam omneſ qui euiſ graduſ forent, in maxima ſiſ pitioneſ inciurol. Contradixi et eum homineſ nomi ſinguli ſinguli opprimendi traditi ſunt. ſcient per huiusmodi oppſionem cunctoſ incolat nobis inimicof ſore. Contradixi et eum arma populo ademuſi, non exiſtimanſ oportere ut cuitaſ inermi, umbecillac[que] efficeretur. Heq[ui] enim Lacedemonios conspe xeram ea decauſa noſ ſeruare uoluiffe quo imbecilleſ fach niſchil eof ſuare posſemuſ. licebat quippe illiu ſi id cenſuiffent, cuita tem totam delere, uel modico inſuper tempore fame premenſel. Heq[ui] conductorum militum preſidium habere placuit. cum liceret tot excuiuſi nostri nobis conuſingere: ut niſchil

formidare haberemus. deme cum underem per multos pre-
senti cujus statu inveniol: p multo cuitate pulso: non pla
cuit rursum michi neque thralybulum neque antum neque alibi
adem pellendo: cum exulibus eos comungere intelligebam et
quantum robur illu: accesserum foret: si multitudini exuli
ducel quasi de industria preberemus. Hec ergo qui palam ac
imaperto monuit utrum benivolus conferuator pre sentis rei
p. statis an proditor est existimandus. Hon enim quinimicor-
numerum augeri uerant in robustis faciunt hoste: sed mul-
to magis hi qui pumurus et rapina: et per cedet inocentium
numerum hostium ad augent. Quod si non alunde hinc
intelligere potest. Vitrum existimatis thralybulum et anytis
et alios exulet fieri maluiss. Hec ne que ipe suadebam: an illa
que isti fecerunt et faciunt. Equidem puto nichil magis eos
optare quodque socios adutorels libi congiungi. Quod
si cures nobis retinere studuistemus: desparationem reditus li-
bi proposuit existimarent. Que uero de inconstancia mea di-
xit critas: ad ea queso dum respondeo attendite. Quadrin
gentem potestatem populi ipe decreuerit. cum pacem iam
optaret ac libi suorum esset lacedemonios ommi magis guber-
nanion: quod populari confidere Sed cum illi nichilo magis ob
eam mouerentur et aristorels melanthis et aristaeus hoste
vecipere procuum opprestione statuissent: si ego illa sentiens
prohibui ad est queso proditorem esse Appellat me corhurni-
quali ambobus simul congruere studentem. Sed qui neutrius
congruere hunc quem perdeum appellare debemus. Tu cito
nia impopulari quidem statu inimicisimus populi repertus et.

31

In optimum rursum gubernatione, omnium optimorum
cuium manifestissimus hostis. Equidem semper illius ad
uerfatissimam, qui non putant cuicatrem populariter
regi, nisi tunc denium cum tenues et egendi omnis lex
cuiatatis ad gubernationem revip. sint recepti. Ac rur
sum illius ad h者for: qui non putant remip. prius fub pa
comum gubernatione esse, quipi illi qui gubernant ty-
ranidem exerceant. Eos certe qui equitatu et armatu
ra & peccunijſ adjuuare remip. posuunt: semper equ-
clem optimof aptissimof putam ad cuiatatis guberna-
tonem. Ac fine ulla mutatione in ea sententia perſene
ro. Quod si ostendere poteritis, critica, menulo unqitem
pore, aut cum popularium leuitate, aut cum tyrannoz-
malignitate concurreſſe ad optimof ciuſ a re.p. deac
endor: ostende. Si enim reperiar aut nunc uta facien,
aut inpreterito feciſe, non reculo quin omni ſupplici
aſſeuctus inteream. Theramenel cum hec dixiſet, ſin
eſecit. Conſilium aut ſuere therameni iſum est. Mur
mur certe poſt euiſ orationem quali probantis emuiſ-
Quod cum intueretur crinibus: exiſtimare op. si consilij ſen
tentijs experiretur, illum haud dubie enaſurum: nec
ſibi unuendum putaret ſi hoc acciduſet: contineri pa-
rumper iuſtit. et ad collegat ingreſſus, cum illucop locu-
tus: tandem egreſſus, aduſcentes cum gladyſ ſecum
habuit. quibus circa consilium qualitationibus collo
catis: ipere rursum uerba fecit. Equidem inquit preſiden
til bom opus esse exiſtimo; non permittere ut amicis dea-

plantur. quod nunc faciam. Scitote ignitur quia neque college
meri nec ipse ut theramenel euadat, passuri sumus. Est
aut in nunc legibus prooffum. qui incatalogo trium mi
lum lunt descripti. eor2 neminem abloP indicio uestro
necari licere. Ex alius uero licere triginta iuris quem
uclunt occidere. Hos uio inquit triginta iuri contenti
entel omnes, theramenem ex catalogo trium milium de-
leuimus. atque eum morte danauiusul. Hec audeat the
ramenes. profiliel statim, ad aram deorum que in conli
lio erat confugit. Atque aram tenens. ego inquit o cuiet
in tutelam deo2 quod est legitimum nobil et continue
tum supplex confugio. prouidere monens. ne lit in po-
testate crine. nec me nec quemq[ui] alium uestrum ex cata
logo delere. sed quam legem igitur ipsi scripere: de hoc
ipo obseruent. Quamq[ui] ne illud quidem ignoro: quia
nec ara ista quam teneo michi sat erit prendy. sed pa
lam fieri uolo. eof non solum erga hominel inuistihi
moſ, uex etiam erga deos impyſimoſ eſſe. illud tam
o cuiet ad miror. hi non uobil ipis iam auſilium paratil
ſcientel non meum magis q[ui] unuſ cuiuſop u[m] deleri
nomen ex catalogo posle. in hunc ea dicentem miſſi ſa
tellatis ab ara ipa p[ro] cum detraxere. ducente ſatyo ſa
tellitum principe. homine p[er]ſimo atque inpudentihi
mo. Eo2 uio qui in consilio erant, maxima par[iter] hec
improbabat. Sed quid aſerent, cum inter ſubſellia
uerſarentur armati et formidare quiuſ ſibi ne eade-
pateretur p[ro] hunc modum theramenel ab ara detratur.

undecim uris ad supplicium traditur. Ille uero deo deo ho
mines op testatus, magna uociferatione p forum ad carcerem
trahebatur. Quo in loco facetum etiam quodam ferunt ab
eo dictum. Ham minante latyro malum libi fore nih fileret.

Quod inquit si tacuero: non erit michi malum. In carcere qoq
cum uenenum potaret. reliquium excallice quatient: Illud
le critie propinare inquit. Hec magnitacio huiusmodi dic
ta. sed illud dignum existimatione puto. qet propinqua in
minente morte, nec mente concidit: nec remitt locandi eo
suetudinem. Theramenei igitur per hunc modum interijt.

Triginta aut uri quatuam plane dominantem cuncta pro libi
dine exquebantur. metuq, conterriti cuius urbem sponte
relinquebant. p agrum quoq multi cum cum eo feceris
sent. capti et in urbem reducti necabantur. Itacp tandem
fuga longius arrepta aly megaraq aly thelas migrauere. Hec
animol fecerunt exulibus contra statum cuiratis insurgendi.

It acp thrasybulus cum septuaginta exulibus thebis mouen:
castellum lans mimum nomine phylam occupant. Ad
quod recuperandum triginta uri cum sive factionis homin
bis properant, cum expugnare locum aggrederentur: mul
ti accepti milneribus repelluntur. Obidere uo aretus uolen
tel: continue nuiel prohibuerunt. Ex hoc iam concursus est
ad thrasybulum factus. Vt essent intra paucos dхи exculum
circiter sepringent. Triginta uo et sive factionis homines
ne discursionei per agrum ab exulibus fierent, partem ex
 tum ac peditum suos in preficho regionis collocarunt. de
 lectio loco inter urbem et phylam quo discurrere paticam

et abigere predat, exulel prohiberentur. Ad hof ergo thraſy
buluſ pnoſtem ducens: ſub primam lucem improuſo eoſ in
ualit: interſecit opus: circiter centum uiginti. Ceteri uero
delerto loco cōmeatu impedimentuſ relichis non nulli etiam
amitis armuſ trepidi ſe inurbem receperunt. Ex hoc thraſybu
luſ pireum accessit: aucto ſuoy numero: ut iam ad mille exu
lum eſſent. Cum ergo impireum uemſſent exulel triginta ui
ri eo promptiſtme auxilium tulerunt. cum equitubuſ urbanuſ
ac ſue fachoni peditibus et cum preſidio militum lacedemonion.


Thraſybuluſ uō structa acie orationeop ad ſuoi habua, cum aut eſo
riofam inſtoriam, aut glorioſam mortem propoſitam illuſ often
diſſet, tandem conſtlycit. Licet cum paucil aduerſus multoſ.

Sed iuubatur natura loci, quod una dumtaxat uia et aſron
te tantuīmodo pugna erat cōmmenda. Haq cum uehemen
ter aliquandiu pugnatum eſſet, tandem majori in cōnca
exuleſ ſuperarunt. Interſeque in eo preho ſunt duo exſtrion
ta uiruſ, critaſ ſculcet et hippomachuſ alioſ, cumuſ cur
cuter ſeptuaginta, inter quos ſiut carmidel glancomi filuſ.

Hoz arma quidem exuleſ ſumpſerunt. Vesti ait uel aliuſ
quocqueoz nouerunt attingere. Memmerant enim et ſi u
mcos tamen eoſ cuiel non hofſel eſſe. Quamobrem preter
belli instrumenta nichil eoſ auſerre ſutinuerunt. tropheum
tamen in eo loco in quo primum illoſ uerterant ſtaterunt.
quali monumentum perpetuum iurtuiſ ſue. Cum uero in
dutyl demore faciſ, deſinitoy corpora ad ſepulturam co
ceſſent: ac uemſſent propinqui et aſnati ad corpora depor
tanda: unus enuſero exculum, uir magne uocuſ magneq, auda

cie. lic eul locutus est. Viri athemenſes inquit: pro certiſi
mo habetote quosdam exchil quozz corpori de portati
ri nemiſtis: non minori gemitu a nobil deplorari q[']uiobuſ
ipſis. Sunt enim in cetu iuſo: et cognati et affines et ami
ci et familareſ multo: H[]i ergo ut ceteros omittam: pa
riter cum propinquiſ magno dolore pro illo interitu
afficuntur. Ex quo calamitoſor iuſa conditio redditur. quid
neq iuctores neq iuci gemitu carere poſſumus. Sed que
calamitaſ est hec iuſe cujuſtis: Ouiſ ſuor euim: que
amentia: Hos enim domum redeundi iuſtum ac legi
tumum deſiderum habemus. Vos auſt cur noſ perſeq
miſ quid in pugnati: quid tantopere noſ oditiſtis. Hon
ne noſ omneſ euidem patrie ſumus aluni: Hon ne im
eadem cujuſtate gemi: non ne euidem templiſ ſicilip
imitans. Hon ne in euidem ſcoli et gyſalye eruditi: Hon
ne parentes iuſi, una cum iuſi parentibus prodigita
te ac libertate et amplitudine communi patrie pugnante
runt: Hon ne noſ una nobiscum pro patria nobil cariſ
ſima pugnauimus: Unde igitur hec odiu ſunt exorta:
cum odioc多 nulla ſit cuiſa multe caritati. An parere
im hoc iuſt triginta iuſi: nec illud considerati: lon
ger plureſ ab illuſ interfectoſ ſuſſe cimui n[]uſo: menſibus
decem quibul-x. p. tenuere: q[]ui decem annuſ in bello ſue
runt interſentia a manifeſtumui hoſtibus iuſe cujuſtis.
Prefectus equitum qui una erat cum h[]uius qui ad tollenda
corpora nenerant: hoſ ſermonel interrupit. Sed miſi
homniſ relati inurbem ſunt ab h[]uius qui auſtuerant. post

14

hoc prelum reuerit domum qui cum triginta exerat,
ualde segnorel facti sunt ad restitendum. ac libere iam
nocet iactabantur: non esse triginta uris pmittendum
ut cuutatem phunc modum euertant. Incatalogo uo
descriptus, cuum uarie quidem erant voluntatei.
Quicquam enim illo, aut cedibus aut rapinis aut per se
cutione ceterorum cuum se oneruerant. mutanonez
rez formidantes: pertinacter defendendam urbem ad
uerius eos qui erant impure predicabant. Quicquam
uero mediocritatem quandam secuti. nullas alijc cui
bus intulerant cladel, y et ipsi secum statuebant, et alios
cohortabantur, haf putrie cilaimitatef nequaqua' esse tole
randal: nec parendum triginta uris: nec eis pmitten
dum, ut euerioref sunt cuutatis. Triginta ergo uiri hec
formidantef: relita urbe incastellum eleufina se te tre
pici receperunt. illisp abrogatum imperium est. Atque in
eo2 locum singuli ex singulis tribus creati. fuerunt er-
go hi tribum decem. liquidem athenis tribus erant decem.
in quas tota cuutat diuidehatur. Hi ergo tribus similae
fuerunt creati: ualde timida diffidentes, uidebantur.
adeo ut quisop sue tribu! equite! p nottem in publico se
cum haberet. ac mema circuident armati. semper for
midantes: ne improiio inuaderentur. Oui uo erant
in pureo quotidie magis uidebantur. concursiu non
modo cuum uer2 etiam peregrino2. itaq: iam exere
pireo: ac discursionel perigrum facere predatop abigere.
et submemia ipa urbi aeedere non dubitabant. exurbe

nò nulli penitus excitant præter equites solum. Et um ce
del quedam fieri cepte fuerant. cum in urbe captum quidam
expireo mittati forent. et in pireo uice uerba quicquam eorum
 urbanam capti fuerant supplicio afficiebantur. Inter
hec qui erant in urbe. legatione ad lacedemonios miſſa ſibi
ferre auxilium precibantur ostententem plebem athemen
ſuum ſecellis atque omnes qui populares ſequantur partem
contra lacedemonios eorum amicos in surrexisse. Iam uero
pireum ab his occupatum eſſe. ac miſi obiuetur. maiora conti
nio patratoſ. fauctorem legati habuerunt lyſandrum. quod
cum exisTIMARET eos qui pireum inuaſerant faciiter expugna
ti posse. ſimari ſimul terram comeati prohibeantur. auctore
fuit acſuāor ut talenta centum mutuo tracterentur. yſ qui
erant in urbe ad militem conducendum. Ipe iuó lyſander
ſuscepto negoio militem expelopóneto contraxit. et aduerſus
pireum duxit. fiater aut euis lybus datus perfectus mari pire
um obſidebat. quo nichil eo deferri posset. O nubus difficul
taribus circumuenti qui in pireo erant. nullam quali ſpem
habere reliquam uidebantur. Inter hec paulamur lacedemo
morum rea. muſdens lyſandri glorie. uerutusque ne ſi illa p
ficiat. mauiem imporentiam euadat. et athenas óio ſibi adi
ſcat. tribus ephoroy in ſententiam tractus. ſibi exercitum
decertu fecit contra eos qui erant in pireo. Ham lyſander non
publico lacedemomoy nomine. ſed quali abathemenſibus
conductus illuc accesserat. Secuti ſunt et ſoty paulamia regem.
preter corynthios et thebanos. qui non recte neque exſide ſe factu
rol dixere. ſi contra athenianet muterent. cum illi nichil

15

secerint conna ius federis. Hec pretexebatur canula, sed re ne
ra graviter ferentes silacedemony athenas sibi permittis sibi
cerent huc protectionem aduerlabantur. Paulamais ergo rex
eo protectus, non longe apureo castra poffuit. cum altera ex
parte lylander eſset. Missis op ad eos qui in pireo erant lega
tus, cunetoſ ad proprios lareſ abire uſlit. Cum uо illu non
parerent, uim et arma offentare cepit, que et ipa cum
illi non expanuerere uiderentur: ſecuta mox die, cum
duabus lacedemonioru cohortibus et turmis equitum athe
mensium tribus uſop ad portum qui ſurduſ cicitur progref
ſuſ eſt. Inde ſpeculati pirei ſitum ac naturam regiomi cu
tandem reduceret. Inſecuti epireo leuſ quidam et expeſtri
poſtremum euſ agmen lacerere ceperunt. qua indignatio
ne p[ro]moti reſ, uerſo celeriter agmine, equitatum ac leuſ
armature miſtem in eoſ miſlit. Ipe uо cum reliquiſ ſubſe
cutus, uſop ad theatrum quod eſt, nuxta p[re]ireum precipiteſ
egit. Sed cum ad theatrum uentum eſset, repperit aciem
armato[rum] опоне maiorem. ac ſtatim in eum uerſi, uta preſſe
runt regem et eoſ qui ſecum uenerant, ut necesse fuerit cita
to gradu pedem referre, et ceciderunt aliquot preclari iuri
ex h[uius] qui erant cum rege. Ipe uо circa quatuor ſtadia pul
ſus, cum intumulum quendam ſe recepisse, facto ſuor globo,
rurliſ hostes inualit. ac inſugam uerut. interfectus e[ſ]o[rum] ad
centum quinquaginta. Rex igitur prelio inector incastra
ſua rediut, nec ob id iram ſuicepit aduerius eos qui obſide
bantur. Sed miſſis clam munyi moniut quibuiſ uerbiſ ad
le oratores mitterent pro rebus componentibus. Concomitant

erum eos qui mirbe erant athenales, ut seditione facta, nemorent ad se quod maximo numero dicentes non expe-
dire libi ut cumbuſ qui eſſent incipiens bellum intere-
tur. postulantem ut opera regis ſublatis discordiſ in ur-
bem reducerentur. eſſentem communiter omneſt lacedemo-
niorum amici. Hec non solum rex uerum et duo ephori
qui tunc aderant, non multi audierunt. factis inter
eos ſi cluſi: ſuaſerunt ut hi qui in pireo erant. legatos juos
lacedemona muterent proſoncordia in eunda. Idem ſe
cit ea parſ cimum qui in urbe exiſtentel concordiam op-
tabant. Exant uio hi ut ſupra dixiuiſ plurimum boni
uiri. mediocritatem quandam in re p. ſecu. qui neop-
cedibus neop. rapim. neop. inuarij in alio. calamiuatibuj
ſe onerauerant. Sed hec parſ cimum priuatum muti.
etdem illa dicent et postulant que priu. apud regem et
ephoros postulauerat. Uſerunt et publice qui rem p.
gubernabant. hi erant uel extriginta uiris. uel ex eon-
tinu ac factione homineſ partim intimi plebi. afferto
reſ nobilitati. partim ita coiquinati cedibus. rapim.
inuarij ut ſi reduent exuleſ. ſe in columnel ſore deſpe-
uarent. hi ergo mutentem ſe dedere uelle urbem ac me-
nia et cetera omnia lacedemonij obtulerunt. Quod
ſi amici Lacedemonior eſſent qui pireu. tenent idee
facere debere. Hon tamen hec flexerant lacedemonia
grauiitate ſua. Sed cum omneſ legationeſ audivent. tamen
quindecim uiri mutere athenae decreuerunt cum pu-
blica auſtoriaitate qui in a cum pauiamia rego et ephori.

q[ui] optime fieri poteret rem cōponerent. ac discordeat fceda
rent. Phunc modum concordia facta est inter cules
huius ferme conditionibus. Ut iij qui in pireo erant, do
mum redirent. Extraginta uō illius p[ro]nitioh[us] cibibus quibus,
sup erant, ut eleusina migrarent. Idemq[ur] de illo, affécta
toribus et clientibus proinsum. quibus propter inuri
al et cedet et rapinal dudum edital, nitum nequaquaſtum
sset inurbe manere. H[uius] p[ro]actus, qui erant in pireo arma-
ti inurbem cum ſuma omnium letitia redeuntes. in
templo minerue quod est in arce posuerunt arma et
pacati ſimul cules comum sustragio magistratus crea
runt et antiquis legibus gubernare rem p[ro]statuerunt.
Posterius uō temporibus, cum andritum suiter eos qui mi
grauerunt deuſina militem conducere ac reſ novus
moliri populariter egreſh cules id castellum obi deruit.
ac tandem ceperunt et quot ſuper fuerant extriginta
uris principalioribus, eōs ſitellitibus, necatis, ceteros
inurbem reduxerunt. Iure mirando preſtito, ne post h[ac]
quiſt preterit, inurat, meminuſet. Sedito igitur
athenienſum per h[uius] modum finem accept[ur]. Lacede
mony uō post iutoſ atheniensel. cum principatum gre-
cie ſine controuersu obtinerent, ac h[uius] eōs poten
tia uideretur. in medio rei proſperim[art] et ip[er] atque
bams iuto[rum] principatum annulere, ut anobis ostendetur.
Mortuus agide lacedemonior[us] rege, cum inter agesilu[m]
eiui fratrem et leuchuda filium de ſuccessione ſoret
contentio, ſanore et opera lyſandri factum est, ut reneto.

filio regnum agilium deferretur. Hic fuit uir egregius, et qui omnino rebus ante se regel uirtute laparet. Missu ergo inasiam ageli laus, una cum lylandro primu, mox ipe solus, rei multus ac preclarus, bello格 fit: iueterulq; luis nomen ac potentiam lacedemonioz, quantum nu llus ante p[as]iam extendit. Vt formidaret cu tandem p[as]u rex, missis q; ingreciam pecunys quosdam motus fieri redimeret, quo aliam rei quere agelilaui cogeretur. Quod asecutus est, aduinate in sup fortuna. Nam cum exortum effet bellum inter thebanol et focenfel, ac tandem eirea urbem aliaetum pugnaretur. Lylander ad tutandof focenses cum exercitu missu, ad ipsi prope alarti mema eruptione thebanoy, occiditur. Paulanis uo alter lacedemonioz rex, ſemp enim duos lacedemoni habebant regel: ex duabus familyis que ab hereule dicebatur exorte, quia non succurriſſe intepore lylandro putabitur, et quia corporu eul ad ſepulturam per induitiis postulauerat non aut prelio re ccep at, regia potestate priuatus et in exilium actuſt est. Inter cetera p[at]rtoni eul cauſa illa q; ſiut, dudum impure atheniensium exulibus ſi uorem impediflet, et quod eorum concordie auetor fiſſet, nullo bono publico ſed ob inuidiam lylandri. Paulanu igitur ob ealque dixi cauſas regia dignitate priuatus, in exilio diem obiit. In eulq; locum agelipoli rex factus est: qui cum effet puer non dum bello idoneus, aristo demo quicrat ex eadem familia cura belli connectit? et nichilominuſ agelilaum revocare ingreciam placuit, quo omnis motu grecie conprimeretur. Agelilaui ergo rex, ex alia iuſſu patrie revocatis tracto bellesponto per thraciam theſaliam boetiam achaia profectus, ptim ui et preliu, ptim autoritate ac preſentia con preſſit omnino cuuitat el que uel ex tulerant capita post lylandri mortem, uel ex tollere uelle putabantur: Nec illi deuitt bellu

materia presertim apud thebanol et corynthiol et archadel et
etholol. quol tandem omnes iurtute ducil et lacedemonioz po
tentia domitol pacem optare coegit et impio acquiescere:
Pax tandem secuta est cum grecie populil. Principatul aut
lacedemonioz liuq alial tunc maxime stabilitur esse wide
batur. Cum igitur florere lacedemonij uiderentur et impy
gloriam firmiter obtinere convertit fortuna orbem suum mi
ribili op caliu omne eozy potentiam auectoritatem prostravit.
Initio maloz hinc exorto. Olynthis cruital thracie magna et po
tenl finitimol populol ac regel puadere ceperant. Ac anthi
ergo et apolloniate iuciv olynthioz. bee ad lacedemoniol de
ferentel auxilia contra olyntiol imploraucrunt osten dentel
nisi illoz opibus obuctur inanimam col potentiam enafuros.
Ea de caufa eudamidal lacedemoniol cum parte copiam subito
in thraciam navigare uiluifest relenim celeritate plurimain
digere widebatur. Reliqual uo copial ad diem cogi ac phebide
germano tudi. terrestri itinere ad eudamidam frém p ducen
dal. Cum ergo puensifet in thraciam eudamidal oppida et po
pulos infide continuit. Potideam uo iam ad lynthis traducta,
ab illoz societate retraxit ac reuocavit. Expectabat uo frém
et copial reliqual ut malora aggrederetur. Phebidal uo ubi
conuenerunt copie eal acceptiul terrestri itinere duxit. tuma
aut cum non pro cuil athetarum menibul castra fecifet rey no
uay femina in hunc modum concitavit. Etant thebis p id te
pul factionel due. principel uo eanf uimenial et leontiadel em
uli inter se atop discordel. Leontiadel igitur ad phebidam pro
fectur docet se amicum lacedemonijs esse. uimeniam uo ini

micum. Suadet ut sius copius arcem occupare thebanam
uelit. Viam qua id fieri possit ostendit, ac se huius rei duce
ad iutorem; pollicetur. Hac una re pelli aduerfarios nullus
et se negotium. S. e uero gubernante aduerfarys oppreſſis
ad nutum lacedemonioz cuncta fore ſuccessura. Magnum
deni; peditum equitum numeru statim libi contra olyn
thios ſedaturum promittit. phebidus huf pollicitationibus
inlectus. erat enim non tam prudens q[ui]glorie cupidus. ne-
gotium ſuſcipit. tuanteq[]uod leontiade improuiſo thebarum
arcem ſiuf copiſ inuadit. Inde discursi[]um purbem eſt, et ilme
nial captiſ. nec multo poſt de eo ſupplicium ſumptum. Ex
eu facitatione circiter trecentoſ metu contertit in atticam au
ſugere. Hoc ubi lacedemony ſenſerunt. et ſiprimo uehement
ſuccentebat phebide. quod abſque cimitatil decreto cum eſſet
pax cum thebanis tantim rem attentaſſer. tamen quaſi con
fecta reſerat. et thebe inpotestate eoz de uenerant equo aſto
ptulerunt. Ex hoc iam thebe ſub Lacedemonioſ ſerant. Leonti
adef aut et ſi ad nutum lacedemonioz gubernantes. magna
illiu auxilia ad bellum olyntiacum prebuere. Et bellum quide
otynthis cum finem habuit optatum. Nam poſt uarias belli
uicel tandem ſupati olynthis mittere lacedemonia legatoſ
ac pacem ex poffere eo acti lacedemonioz principatum recon
gno uere. Agensilau[]l quoq[] media h[]oc tempora philiaſiol no
ſatil impio parentel in p[]elo p[]onnoſo domuerat. Cum eſſet h[]c
ſtatul rey. mirabile quod u[m] quod iu[]ritur apud thebanol. procul
ex emplo maxime diu[n]um numen formidandum eſt. ab u[]l
qui contra u[]l falq[] agere non uere[n]entur. Lacedemoniy quide

greecie principes ac ut uere dixerim domini contra quol re
liqua omni grecia nichil posse credebatur ab illi ipse the
banis quos iugo seruitutis indigne oppresterant ipse op
pressi atque euersi sunt. Multaque huiusmodi licet intueri
et apud greco et apud alia s natione, pque apparet justitie
iuris iurandi transgreffores puniri diuinitus. Huiusmodi et
lacedemonies p[ro]extremam pacem. nullius grecie cuitatilis li
bertatem impedituro[s]. Contra uio iuriand um ac promi
ſa thebanam arcem tenebant p[mi]cidentem ut leonati ad et
ſui tyramidem exercerent. Non tuli t[em] ego diu num nume
ſed eol mirabiliter ultum est. Erat quidam apud thebanos
magi strato[rum] ſeriba. nomine phillida[rum]. ſis cum alijſ forte de
cauſis atheniſ ueniffet atque eſſet ſibi am pridem cum meloe
qui erat unius ex tebanis exulibus familiaribus. interroga t
ab eo quid thebi ageretur. ita respondit ut appareret ſibi
odio eſſe qui tunc erat cuitatilis ſtatim. Ex hoc requisitus
amelone, ut aui tor eſſe uellet ad exules reducendos nequaqua[rum]
alpni t[ur]ul eſt, operam ſuam pollicitu[rum]. non priuſ diſeſſit q[ui]
tractata atque compoſita. Eſſe t[ur]ul erat ut melon iſpe cum qui
bui dam exulibus ad diem constitutam thebal celatim ueniret.
iſpe receptum eis ac uiam patre ndem rei preberet. Melon i[rum]
ſex dumtaxat exulum ſibi communctis eſequi constituta p[er]git.
Ad diem enim qua conuenerat atheniſ mouentef nec ulla
ſecum ferentef arma preter gladiol. p[er]ſpeti em uenandi p[er]ſeu
p[er]ſe cuti. cum tandem nox ſupieniſſet agri thebani finem in
gre diu iur et q[ui] maxime poſſunt iter noctu confi quunt. A due
tate mox luce deserti in loci requeſeunt. p[er] hunc modum

thebil appropinquantel, pid maxime tempul quo tardissimi agri
colay regredi ab opibus solent. pipam portam una cum cetera tur
ba ingresti qua domo constitutum fuerat delituerunt. Philli
dal uio scriba iam pridem quasi iocant magistratu thebanoy pol
licituferat formosal mulierel u na se nocte exhibiturum. Id eu
lepiu alfeueraret eo deuentum erat ut iam tam promissum
ab eo magistratu de posueret. Tempul igitur uenisse ratul ma
gistratu denuntiat se mulierel qua promiserat parawisse.

Qui uio inmagistratu erant id leto animo audiverunt. Cenac
ulleriori instituta mulierel ex pectabant. Ile uio post cenam demu
uentura se e dixit. Nam e se euſeemodi ut neq cenantibus in
teressu uelint. neq post cenam uisi priu omni ministroz turba
dimiſa. Cenati ego cum eſet minitrol dimictunt. Siqui uero
ſupforent ab ipso phillida negotio aliquo iniecto ab legantur.

Tandem cum preter magistratum nemo ad eſet, ſex illi introducunt:
Erant uio eoz tres habitu magnetis, aly tres quali prediſque et
aneille. Recepte igitur iocose a magistratu et inter eol sedere
iusſe statim ubi conſeque, reſtis muliebribus uelamenti ſingu
li ſingulof ex qui inmagistratu erant gladys adoruntur atq
occident. Post magistratus interfectos phillidal cum illis ipſu ad
edel leontiade profeetul quali nuntiare aliquid proparet. atq
huius gratia iuſu magistratu ſueniret. ſine ulla ſuspitione intro
dueitur. Ingressi op una exulel inproprio cubiculo leontiadem
occident. Inde ad carcerem properantel. magna enim iuſe cum
ſue ſactionis incarc eribus eustodiebatur: Cum ſimularet phillidas
iuſu magistratu quolda adduxiſe incustodiam tradendos et ho
ſtium ſibi aptum eſet, interfectis eustodibus captuol edueunt

atque arma capere expubliko iubent, cum hujus oportuna cimitatil
occupant loca, ac iam apto clamore cuius prouocant ad libertati
tem concursus, statim factus est populi gaudentis quidem ac
plaudentis pro cium reditu ac depulsione illo[rum] qui rem.p.
occupant. Im SECUTUS UBO diel arcem expugnare aggrèsse, te
nebant enim illam lacedemony. Cum magnam undique iuteret,
tandem conterritur qui inarce erant, et nichilominus abire pac
tur. arcem quoque receperunt. Phunc modum thebani recup
ata libertate et arcu se se insua iura uendicarunt. Lacedemoy
UBO POlTQ[ui] hec intellexerunt. etiam ex ferentes, primo quide
prefectum arest, quod ipse inmature reddisse putabant.

SUPPLYING AFFEETERUNT. DE INDE EXERCITUM DECREUERUNT AD UER
SUM THEBANOL, DUXIT AUT HUIC EXERCITUM CLEOMBOTUL LACEDE
MOMIOZ Rex, qui agens ipse mortuo SUCCEETERAT. Nam agens ipse
Tunc aderat ab hac exercitus ductio ne se ex eus aut, etatem
ALLEGANS. quod supra lExAGENARIUM foret. Nec sano cauſa hec
erat, sed fugere querelas cimium uoluit, ne ab se dicerent bella
ex bellis continuo ſeri. CLEOMBOTUL XERGO ALTER LACEDEMONIOZ
REX ad URBEM PLATEAque est in thebano[]oZ FINIBUS ExERCITA DUCTO
INDEQ thebanum ingreſſus agrum diel complurel in eo comora
tul nulla insigni re gesta, ExERCITUM TANDEM REDUXIT. Et the
BANI QUIDEM LACEDEMONIQUB IN HIS ERANT. ATHENIENSIS UBO Q[ui]que
tati fuerant thebano[]oZ FACTO, TAMEN qui etem agere constituerat.

ET PER FEUERANTES ad extremum in eo propolito, niſi noua lACE
demonio[]z INIURIA eo[rum] quoque, p[ro]mo uſſeret. S FODRIAL erat lACE
demoniul apud thep[ical] oppidum relictus la cleombroto eu
parte copiam, quo inde thebanil bellum inferret. Huc ſpes

in columns

oblata est pirei occupandi. Quam ob rem perfectus cum
sui copyt atticam ingreditur. Cum spel cum pirei frustrata
effet. predi ex attica ab acti thespial redyt. Ea rel athenie
se quoq. ad bellum comouit indignatione peitos quod in
pace tentassent lacedemoniozr perfectus pireum occupare.
quod cp. de hoc ipo accusatui ffodrius iudicio lacedemoniozr
ab solutòs fuisset. Hec athenienium comotio multum pro
fuit thebanil. Occupati liquidem lacedemonij maritimo
athenienium bello. quod fere circa cor cyra magna ui ac
uario cuentu gestum est. suas ures omnis conuertere in the
banol nequiterunt. Et accidit quod ages ilaus p id ipm
tempul graviter egrotaret. Hac thebani hanc facultatem
nacti thespical et plateal et alial omnel boctie urbe que
ab se defecerant. impotestatem suam redegerunt. Athenie
se uò demum circa cor cyram wictore cum latif undicte
se exegisse lacedemonijs pro attentato pureo indicarent.
nee rem thebanozr augeri placeret. prebim cum illi ni
chil ad inpen sam maritimi belli conferret. Sed rem suam
alienis sumptibus augerent. Athenie se uò crebra tribulòn
pensione consumerentur. legatione missa pacem cum lace
demonij fecere referuato loco thebanil. Simodo uenire in
pacem uellent. Sed cum postra deloco thebanil relieto di
sceptarentur. et illi p se et boctie urribul in ea pace includi
uellent. lacedemonij uò pro eis concestum locum dicerent.
pro boctie aut oppidil negarent. re demum ita cecidit ut
thebani exclusi pace remanerent. Hinc iam lacedemonij
maiore q apprius anima bellum aduer sus thebanol agressi.

nec enim libi pares illos existimabant et ulcisci cupie
bant ignominia ante suæptam. cleombrotum rege
cum lacedemonioj sotioj copijs contra thebanol
ire uiserunt. Cleombrotus igitur ex censibus infi
nel thebanoj tradocto excercitu in leuctus consedit.
qui est locus thespiensis agri. In eo quoque loco thebani
cum suis copiis obium profecti intumulo quodam no
longe alacedemonijs castra fecere. Cum utraque ps optaret
prelum ac wictoriam speraret. non multo post die ad
pugnam deuentum est. truerit aciebul et cuncti appa
ratibus factis qui fieri taliter tempore consueuerunt. In ea
pugna wictores thebani lacedemoniol suparunt. Illoque
dissipato et fracto magna strage occiderunt. Cleombro
tus ex et omnibus nobilitas que circa regem est in ea pugna
interiit. Atque uta suprōres facti thebani. non iam de tuenda
libertate aut derelinendis boeicur urbibus sed deprincei
patu grecie deo lacedemonioj euerſione cogitare ceper.

Ad hanc eorum spem fortuna uam statim accomodavit.
Post aduerſam enim lacedemonioj in leuctus pugnam ar
cadet geni magna quidem et lacedemonijs finitima eel
uicem attolere cecit. iam pridem infenſa lacedemonioj
potentie. uta comuni genti consilio manutent urbem
menibus cingere constituerunt. quod lacedemonij uis ad
cum diem facere eos propter egreciam loci illius oportu
nitem uetuerant. id igitur cum lacedemonij et in illa for
tuna graviter ferre uideretur et agerſilaum cum exēcitu pro

mitterent ad opulim impediendum. nulli fuit mora quin æcades
omnes federe et amicizia cum thebani ungerentur. consc.
uocarent ultro ad lacedemonios opprimendos. Thebani ergo
impigre cum exercitu profecti ad mantineam se arcadibus
conunexere. Inde magna multitudine copiatus. lacedemonas
ipam petere contendunt. Lacedemonij uo nequaqua ob via
exire auſi ſunt fed inurbe manentes eam custodiebant
ob ſelloz more. Adeo enim urbem thebani p[]ſtere. ut in hippo
dromo ipo quod est theatrum urbi con unnetum. prelia con
miſterentur. pro ſiut aut uchementer lacedemonij quod
arcadef ut pote h[]uitimi ad rapinam p[]dilof. conuerſi dum
agunt et ſerunt. infrequentel ſtationel ſelinquebant.

Erat enim regio opulenta. ut cimitatil longe lateq. domi
nantis. et que hostiliam diu nullos regionem ingreſſos
congnouſſet. Itaq. ne fugere quidem homines ut aſportare
ſua propter de luetudinem ſebant. H[]i igitur rapinil in
tenti arcadef minuſ ſequentel ſarea urbe m[]ſtere. The
bani quoq. hec animaduertens eum diſſidevent ex p[]ugni
urbem pos[]le moti retro ad ſelasiam castri. id oppidum ex
pugnurunt. Gythum quoq. oppidum maritimum inquo
naualia lacedemonioſ evant. athebani biduo oppugnati
egre defenditur. Inter hec lacedemonij cum ſpeſ nulla ſalu
ti[] reliqua wideretur. Legatione atheniſ miſa ſibi tantis in
periculibus auxilium ferre precabantur. legati fuerunt quat
tur. qui ueterem amicitiam et mutua beneficia memoran
tel et quanta comoda univerſe grecque nationi ex conuine