Post intelligencia partis pro communi introdu
cionu.primo notandum q. ficut signa posita i pze
cedenti particula principaliter conueniunt ber
nijs iguim alibus yel ymblicalibus vt supza decla
rabatur. ita ex opposto signa hic posita principa
liter oebetur bernijs burfalibus quia bernia bur
falis per viam dillatatiöis.i.meatus potest i t igui
nali. sed solum burfali conuenit vt patet. et hoc ar
tificiose fecit. quia superius erant inaeftiganda.
Signa communia rupturis absolute z quoniam
burlales fere semper iunt manifeste. fiue homo
iacet iue fter iue anbelitum compumat fiue nò
bernie autiguales plerùq occultur. ideo fuit
conueniés.ponere signa pzeçipue declarantia in
guiales. z ponendo signa communia absolute in
distiguendo autè speciales bernias ex parte cau
se deicenius non erat necessarium ponere signa
coûenientia rupturis iguialibus quia tales vidi
plurim iunt ex ruptura paniculi nunq. ex apjer
tione meatus. rarissime ex rellassatione paniculi
burfales vero equaliter ex omnibus bis caufis fie
ri poſtunt vt patet. ideo conueniés fuit zc. fecido
pro speciali ielliectu partis nòii. q. bernia ptoptez
oillatatiö meatus fit paulatim apparens i offeo
etiaz nò concurrente motu ſupple laborioſo. neqz
vociferatione vel ſupple iitelligatur. ſaltu. cantu.
percuffione vei alia caufa ſimili de quibus ſupe
rius illa autem que ſubito apparet pzeçipue con
currente aliqua de dictis caufis. proculdubio ſit
a ruptura paniculi caufa prima ſummitur ex hoc
quia facta ex apertione oیدimorum potissimuz fit
ab humiditate molificante ynde ſupza gzauitan
tibus membzis paulatine oillatatur meatus. z fic
paulatine oſcendunt zirbus vel inteftina i offeo
maxime cum ad talem deſcenſum non inuent alì
qua de dictis caufis. tunc ſatis euidenter còclude
re poſſumus. q. talis deſcenſus non fit ex aperitió
ne. ſcut ex opposto. vt ex ratio ſecundi dicti con
currente aliqua de dictis caufis. z ſubito facto de
ſcenſu dictorù membzorù concludere poſſumus
de ruptura. quoniam ipfa apta ex. vt multum in
duci ab aliqua talis caufa. maxime fi. cuz hoc ſe
quatur doloz. non effet tamen inconueniés. quo
niam concinente aliqua tali caufa. vt forzi motu
vel ſaltu humectatis oیدimis. notabiliter ſubito
dillatarentur z fic ſubito fieret caſus illozur. z foz
te ptopter hoc remouetur ad diſtinguendum illa
que fit ex ruptura ab illa que fit ex apertione. quo
niam vtrobiqz concurrere poteſt cauſa primitina
de pictis ſupza z ſubito apparebit. dixit z non con
fert ei exicatio. i. i illa que fit ex ruptura. ad cura
tionem non ſufficit exicatio. i. vtplurimum. ymo
ptopter exicationem vt infra videbitur. requirun
tur etià medicine glutiatioe. vbi in alibi vtpluri
muz conferet. i. ſufficit. i. in facta ex apertione vt
videbit z fic diſtinguetur. Sed dubitabis quonìa
dominus Aui. non ponit signa illius que fit ex re
laffatione paniculi. que alia ex. z ab ea que fit ex
ruptura. z ab ea que fit. ex operatioe meatus zc.
Ad hoc breuiter dicatur q. quia ab eſdeß caufis

fiunt relaſſatio paniculi et deſcenſus a relaſſatio
ne. et oillatatio meatus. et deſcenſus a dillataſt igi
tur illa que diſtinguit bernià facæ ex ruptura ab
illa q. fit ex aperitiòe oیدimoz. et diſtinguit ab il
la que fit ex relaſſatòe. quonìa talis fit paulatim
et non ocurrente motu laborioſo uel vociferat ut
alia cæ z. et ſine dolore ſed qùo ille inteſe ſed diſim
guantur apparet manifeste ex ſenſu quonìa in illa
que fit ex relaſſatione paniculi apparet quedam
dillatatio mirach ab offe femoris. Et ibi. incabit
tumor et aliquado notabili pre ſic duras antegz. de
ſcendat in offe cum et cum deſcendit recipitur mate
ria deſcenſus inter ſipbæ et mirach in offe ſimul
cum paniculo z ideo ingroſsatur burſa in illa aŭt
que fit ex apertione didimi non apparet illa dilla
tatio uel eminentia ſupza os femoris. quonìa illa
deſcendit per intra os femoris z recipitur i ſipbæ
interior et peruenit ad ſactum teſticuloz. z ideo
major eritumeſtacio i burſa facta ex relaſſatioe
q. ſimili cum zirbo uel inteftinis deſcendit pani
culus z non ita ad profundiz deſcendit z ſic non
multum burſa elongatur z hoc ſciet diſtinguere
medicus expertus z forte pter banc câm ad de
clarandù dixit in textu in illa que è ptopter dilla
tationè est ramer testiculi et ſic diſtinguitur ab ea
que è a relaſſatòe. Et ex bis obus apparet clari
ficatio terus lego ſiam. Et ei q. que è ptopter dil
latationè meatus. i. didimi ſignù è apparet pat
latim in offeo. i. utplurimù absqz motu laborioſo
et vociferatione et alii z in alia multiz elongatur
z param tumeficit. i fit ſepe non ocurrente aliqua
tali cè z ita dicatur de illa que fit ex relaſſatione
et est ramer testiculi et per hoc diſtinguitur ab alia
que fit ex relaſſatione q. que fit ex relaſſatione i
peruenit ad ſactum teſticuloz ideo non è uera
ramer. Que aŭt est pp idem qò est ſupza. i. que ſu
biro apparet est pp diruptione proculdubio. i. fra
cuturam paniculi intelligat hoc ut in pluribus qz
ut dictum est non incouenit qò et fiat bernia ex
aperitione meatus uel relaſſationis ſubito ab alii
de dictis caufis z io addidit ad diſtinguendù z nò
ſkeſt ei exicatio. i. in ita que fit ex ruptura ad cu
rationem non ſufficit applicatio medicinarù exi
cantiù. que plerunqz ſufficit in alii.

Et ſignum eius que ſit zc

In ita parte. d. A. ponit signa spàlia per que
declarantur spàles bernie ex parte materie iparù
fiue fit per uiam deſcenſus ſue per uiam paulatie
zgeſſationis. prius tamen de bis que pez uiaz deſce
ſus uenit de bis que èt ſiunt per uiam paulatine
zgeſſationis in illa parte z ramer quidem aque. po
teſt tamen diuidi priis pars in partes ſeptem. zc. ſep
tem speciales bernias in textu memoratas ponen
do ſigna appropriata cuiuſlibet earum. ſceda pars
incipit ibi. Illam uero que fit ex zirbo. tertia ibi.
Et ramer quidem aque. quarta ibi. Et bernie uè
tofe. quinta ibi. Et ca nose ſignum. ſexta ibi. Et
qisqz est ex lapideitate. ſeptima z ultima ibi. Her
nia uero uaricoffia. De pria parte dicit. Et ſignù

eius que est ex isteſtinæm penetratibus et in ſeſurâ
a. per paniculi ſtra finum reductio eius cuż velo
citate cum reſupinat et ſensibilitas rugitus et po
pie cȗ coprimitur, pro clariori tellectus è notâdu
qò hic ſigna posita de bernia iteſtinali ex ruptura
paniculi ſunt etià còsia bernie iteſtinali ex aſtione
meatus quoniam equaliter in vtrifqz verificatù
ſz per hec ſigna diſtinguitur a facta per relaſatio
nem paniculi ratio preſdicta ſumitur ex hoc q[ui
cut bernia ſit ſubito et non paulatine ex parte ip
ſozu mébroz lubicantium et deozium graviter
et et cuż parua alligatione marine monchuli ita
reſupiato corpore et ſublenuat is aliſtis per curib[
ſtante libero meatu faciſis fit ipſozu reductio ipſis
exiſtentibus lubizcis et ad receptaculum pp[ium
merito talis fitus gravitantibus dixi notanter ſtâ
te libero meatu ita in reditione ficut ſuit i deſcen
ſu quoniam còtingit et sepe euenire solet vt poſto[
iteſtina vacua vel ſemiuacua deſulpa ſunt i ofſeu
per nou[ deſcenſu fecis vel alicuius alterius bûi
ditatis vel ventoſtitus ipfa iteſtina replentur et
extenduntur et tunc difficulter reducitur etià cum
minisferio et hoc è q[ui ita est liberum oſzificiù
ſue ex parte rupture ſue aptionis didimi ad redi
tione ficut ſuit ad deſcentum. Sed ſtante equali
ter libero meatu t[ec]p èſt non tumefactis ampli[
iteſtinis q[ui] p[ro]eque faciiter fiet reductio ficut fcus
est deſcenſus non ſic autè fit in deſcenſu inteſtino
rum cum paniculo reſafato q[ui] ſupra dicebatur
talis bernia utplurimù paulatine fit et ſic paulati
no facto deſcenſu paniculi cù quo iteſtina deſce
derunt etiamitæ reſupinato boſie paulatine fit redu
cito. Et ſi forte ipfa iteſtina ſacile redirent q[ui
tamen paniculus dictus reſafitus ſacile nò red
dibit ideo non clare diſtinguetur de reductione ip
fozum inteſtinozum in ofſeo q[ui] etià i ofſeo appare
bit eminentia fecus erit fi deſcendant iteſtina p
rupturam vel aptionem q[ui] cito reducentur et cito
reducta apparebunt. Et per idem manifeſtari p[ot
cá ſecundi dicti. q[ui] ſentitur rugitus cum iteſtina
reducuntur ſi ipſa fluxerint per apertione meat]
vel rupturam paniculi et p[ro]pzie cum coprimitur
ſupple manibus a cirugico in reductione et non ſic
cum deſcendunt ſimul cuż reſlatione paniculi q[ui
pp[ter p[rimá cám magis diſtendútur iteſtina deoz
ſum et malum inter ipſozu p[aztes fitum acquirunt
et ideo cum reducuntur et ſecundú debiſum fitum
diſponitur ventoſitas in eis iſcula a qua ſecunduz
parte nun[que euacuantur diuerto modo mouentur
per ea et ideo ſonitus vel rugitus quidam ſentitur
ſi autè cù paniculo deſcendant ſemper fere eudez
fitum feruant què hent[ i ventre q[ui] deſcendunt cò
tinuo aſſentia ſupra paniculá. Et cum paniculus
reducitur ſimul cum eo iteſtina reducitur ſemp
in partibus eius eudem fitum obferuantia non er
go expedit ventoſitare diuerto modo per ipſa mo
ueri et ſic ſonitus vel rugitus nò ſentitur per banc
etià particulá diſtinguitur ab alijs ſp[ibus de qui
bus infra videbitur ſed hic non ſoluz uoluit diſtin
guere inteſtinalem ab alijs ſed etià iteſtinales iter

ſe et factam per rupturaft paniculi vel apertiòſes
meatus ex vna parte et inteſtinalem ex relafatiòe
paniculi vt dictum est lego litteram. Et signa ei?
que est ex iteſtinis penetrantibus i ſeſurâ i. deſce
dentibus per ſeſuram vel ſupple aptionem meat]
Est reductio ei[ui velocitate cù reſupinatur ſup
ple egri elenuat is aliſt[er curib[ respectu. illi[que fit
per relafatione paniculi et hoc ſtate equaliter libe
ro oſzificio vt ſupra dictuz est. Et ſensibilitas rugi
tus et p[ro]pzie cù op[rimitur ſupple a cirugico inten
dente reducere et per hoc diſtinguit ab alijs ſp[es
bus et ab ea que è iteſtinalis per relafatione[ est fu
p[ra dictu est deinde cù dicit.

Illam uero que fit. — Nunc ipſe ponit ſigna facte ex zirbo et primo facte cù paniculo er relaſat ei? fecundo zirbalis ex ruptura paniculi uel apertiòe meatus ſecunda ibi. Et quandoq[ui] eg creditur tota liter ex. Et de prima parte dicit. Quilla que fit ex zirbo et ſipbac. i. ſimul cu[ p[ibac per relaſat ei? et ipſe deſcendit ſignificat euentus eius paulatim et est ad profundum uel ut dicit littera exterior et est ad ipſessionem cum equalitate in ſitu. et nò ſen titur in illa ramice rugitus et ſecundum plurimùz est ſcrita? parue in quantitate profunditat[ ex. ad erte[n]i q[ui] ex ſupra dictis in particula ſuperioze h[ui] tur clara notitia dictorum in ita particula primo quidem manifeſtuz est ex dictis q[ui] talis deſcendus zirbi cum paniculo deſcendente è paulatim q[ui] pa niculus ex relafatione utplurimum paulatim deſ cendit. dixit inter ſecundú una litteram. et est ad p[ro]fundum cuż equalitate i ſitu. ut per hoc diſting guatur ab inteſtinali etià per relaſat paniculi. q[ui] etià paulatim fit ut ſupra dicebatur quoniam ſi in inteſtinali cum paniculo in tactu ſuperſituali non p[ci]piahur nifi equalitas ipſus paniculi tamen tan genti in p[ro]fundo p[er]cipit[ ex] equalitas in ſitu p[ro] p[er] inequalitatem partium ipſius inteſtini. in zir bali aut etiam in p[ro]fundo apud tangentem nò p[ci]pitur dicta inequalitas et hoc clarius manifeſta bat alia littera exterioriù cuż dixit et est ad impref[si]onem ſupple forſtiter facta cum equaliſi et ſitu ſup p[le] reſpectu inteſtinalis. dixit inter. Q[ui] nò ſentit[ ex ita ramice. large ſumêdo hic ramicem rugit? et ſic diſtinguitur ab inteſtinali cum apertura i qua manifeſte ſentitur rugitus et forte. q[ui] etiam in illa que fit per relafationem. et ſi non notabilis ſentia tur rugitus a quibus tamen ſentitur maxime cuż coprimitur in reducendo. in hac autem zir bali nul lus fit abſente rugitus. q[ui] in eo non includitur ven toſitas apta per copriffione in diuerſas partes pel li ſicut fiti et iteſtinali addidit inter. Et ſecundum plurimù è ſtith parue in ēſtitare p[u]ſunditatis. i. nò deſcêdit vſq[ui] ad fundú burſe vnde nò elògat bur ſa ſicut ſupple elògatur deſcêdétibus iteſtinis ex aptione vel ruptura cui[ ratio è colligit ex dictis ſupra q[ui] paniculi? p[hib]et ne vſq[ui] ad fundú deuendi at zirb[ q[ui] ipſe et pluri timú nò t[ui] deſcêdit cu[ fitma gis et forti? alligat? iteſtinú vel zirb[ èt q[ui] moles paniculi fil cù iclusso pp[er] ei? àplitudinê nò ita faci

c

lii deſcendit ita pellicula ûteriorè e exteriorè burſe
ſicut ſi ſolium zirbus vel intestina deſcendant ſicut
ſit ſtante apertione didimi vel rupture paniculi.

Et quandoq[ui]z egreditur 2c. to talit

nunc ſiter ponit ſigna zirbalis ex apertione meat
vel ruptura paniculi et quoniam talis bernia pluri
mucoicat cu bernia intestinali ex ſimili cauſa p
cedete. ideo. a. duo facit quoniam primo facit
q[ui] dictum est ſecundo ponit ſigna diſtictiuo inter
zirbalem et intestinalem eodem modo p[ro]ouenien
tes ſecunda ibi ueru eius tactu 2c. dixit primo. Et
q[ui]z egreditur totaliter ſupple zirbus. i. quo ad
notabil[em]eius partem. Et habet ſtitratez magnâ
i. tumefactio in offeo et etiam diſpenſio et ellonga
tio est magna in offeo ſupple ſicut etiam fit in in
testinali ex ſimili cauſa. Et est difficilis ſanationis
ſicut bernia intestinalis. Pro clariori itellectu pri
mo notàdiq[ui]ta ippa littera p[ot] dupliciter introduci
primo vt ita littera ſit remotiuo dubitatiòis quo
niam ſupza erat dictu q[ui] talis bernia z[ui] balis ſe
cundu plurimùs est quantitatis parue ſecundu q[ui]
fundum offei ita q[ui] non multum extenditur burſa
testificulòui p[ro]pter cas eductas. posſet aliquis oi
cere est ne hoc ſeper veru et bic respondet q[ui] non
imo q[ui]z egreditur totaliter i. quo ad notabilem
partem ſimul cu paniculo z ita multu plongatur
burſa 2c. Et ſupple hoc cotingere p[ot] p[ro]pter plu
rima b[uiditate] dictarù partium molificantem ſi
phac et z[ir]bu ita vt multu diſtendi et infra illùga
ri posſit molificante etiam burſaz. vt faciliter poſ
ſit villatari n[3]z multu z[ef]iſtat deſcèſui paniculi et
z[ir]bi deoſzum vſq[ui]z ad fundu burſe et tunc legatur
ſequens littera ſecundum continuatione dicta z e
clara p[ot] etià introduci littera ſecundu q[ui]a p[rin
cipio introducebatur et placet mihi magis. ſ. q[ui]n
b[ac] parte ipſe ponat ſigna z[ir]balis ex ruptura pa
niculi vel apertione didimi. Et tunc ſic legaſ little
ra et q[ui]z egreditur totaliter z[ir]bus. i. egreditur ſi
tum p[ro]priu vt cui rumpitur ſipbac vel deſcendit
p[ro]pter villatata q[ui] meatus 2c. quoniam cù deſcendit
cù paniculo per relationem tunc non egreditur
totaliter ſitum pro]pium q[ui] c[ò]tino[u] manet intra
ſipbac qui est fibi locus cùueniens ad denotandù
igitur deſcenſum z[ir]bi non cu paniculo dixit q[ui]
q[ui]z egreditur totaliter 2c. et habet magnâ ſtitrate
i. q[ui] offeu z[ui] multu diſlongatur q[ui] z[ir]bus peruenit
vſq[ui]z ad fundum offei 2c. Et est difficilis ſanatio
nis ſicut bernia intestini. Isita vltima pars potest
dupliciter legi vno modo vt hec pars referatur ad
totu z[ef]ceedens. i. q[ui]z[ir]balis quandoq[ui]z egreditur
totaliter ſecundum mo]z yltinu dictu ſicut et inte
ſtinalis habet et qu[à]titatè magnâ. i. offeu ſicut et
intestinalis et est difficilis ſanationis 2c. vel potest
ita pars tamen reſſerri ad ly. difficilis ſanationis
ſicut iacet littera et tunc ratio biuus ſumif ex hoc
q[ui] eadem curatione intentiones debetur in z[ir]ba
li et intestinali pendètibus ex ruptura paniculi vel
apertione meatus. ſaluo q[ui] interdum difficilior fit
reductio intestinari p[ro]pter ipſorù ımpleſionem

ex ventoſitate vel fecibus q[ui] no ſit in z[ir]bali. veru
q[ui] et ſecundum hoc p[ot] eſſe remotum diſſicultat
litteralis inter diſſicultates curationis hec parna
est et maior multo est diſſicultas còſolidationis in
qua iteue bernie còicant ideo vicitur q[ui] ita eſ
dificilis ſanationis ſicut et ęſtinalis vel aliter vi
catur q[ui] intentio curatiou que ſumitur a c[à] deſcè
ſus est eadem ſiuſ ſit villatatio didimor zum ſiuſ ſit
ruptura paniculi. ideo dixit et est diſſicilis 2c. Sz
ozitur dubitatio quomodo posſit deſcendere z[ir]b?
vſq[ui]z ad fundu burſe ſicut et intestina cu] ipſe z[ir]
bus ſit creatus t[à]tum ad coopimentu] intefinozu
non p[ro]pter q[ui] quanti]c[ui]z rúpatur paniculus v[à]
dillatetur didimi quomodo p[ot] diſtendi deoſzum
nifi dicatur q[ui] ab b[uiditate] p[ot] amplificari et ſic doz
ſum diſtendi hec tamen solutio patitur inſtantia
q[ui] ſepe apparet q[ui] a caſu vel percuſione rupto pa
niculo deſcendit deoſzum in mente z[ir]bus et tamé
nò pro tunc ita viſubo videtur z[ir]bus ab b[uidita
te mole fieri et amplificari. I[deo]o aliter vici potest
vt etiam alias dixi cu] eſſet iermo de anothomia
z[ir]bi q[ui] ipſe z[ir]bus non ſolun peruenit c[oh]operiè
do intestina vſq[ui]z ad c[ó]ractus idirec]tù offisemo
ris ſed etiam veriſus posterius reflectitur ita q[ui]
testina inſeziu]s c[ò]tinet et ſuper eo ipſa resident in
fundo vnde rupto paniculo vel villatato didimus
deſcendere p[ot] deoſzum c[à] tota illa parte ſecundu
qua reflectebat posterius et ſic ſecundum eam be
ne pertingere p[ot] vſq[ui]z ad fundu burſe et ſic p[ot]
rit burfa amplificari et diſtendi verum est t[am]en
q[ui] non ad tantam qu[à]titatè peruenire p[ot] tume
factio i offeo ex ſolo deſcenſu z[ir]bi ſic aliquando
fit ex deſcenſu intefinozu quoniam intantù aliqua]
do deſcendit intestina in offeo vt amplificetur ad
quantitatè viu[n]us quartarii ſicut ego vidì i paſte
re quodam médicante tantù a]t extendi non p[os]
ſunt ex ſolo deſcenſu z[ir]bi et p[ro]pter hoc forraſſis
illa vltima particula ſicut bernia intefini meli]
reſſeretur ad particula imediate precedingè t[à]tus
q[ù]tù ad totù vt patet posſet t[am]en ad bonu intelle
cu] ſaluari ſi etiam ad totu] referatur. Et ſic clara
est littera lego eaz. Et q[ui]z[ui]z egreditur totaliter i.
ſecundum vnù mo]z exponèdi quo ad notabilem
ciu]s partem etià p[ro] relaxatione tantu]z ſupple
p[ro]inde habet ofſeus quantitatè magnâ. i. multu
ingoz]atur et ellongatur ipſe ofſeus et est diſſicilis
ſanationis ſicut bernia intefinalis referendo ly ſi
cut bernia intefinalis vel ad totu] precedingus vel
tantù ad ly difficilis ſanationis uel aliter. Et q[ui]z[ui]
egreditur totaliter i. ex]tra pro]pium ſitum ita vt
eræat deſcendédo p[ro]pter rupturam paniculi v[bi]
z[ir]bus non totaliter egreditur vt ſupra v[il]um est
reliqua legantur vt ſupra. veru t[ac]us eu]s no] est
diu]erus 2c. hec littera reperitur affix]matiu]a et ne
gatiu]a quomoc]uq[ui]z t[ui] b[ac] parte itendit di]s Au.
ponere diſker]tiaziter berni]a intefinalè et z[ir]balè
totaliter deſcendèn et etiam ventosam quoniam ta
les o]es i p[ia]z]a apre]bèſione vt u[ſiu]z ſup}[er]iciali ta
c[u]t multu c[ou]ceni]t. Si igitur littera ſit negatiu]a
vt iacet q[ui] c[ò]tactus z[ir]balie no] est diuerus a c[actu]

["hernie itestini et vêtoſaet itelligat? i prima apheſiòſe qz libz illap ex leuis tact? ſz ſupple tîn i aliſa diſtinguic iteſtialis et zirbait iter et vt ati videbiſt et vitregz diſtinguatur a vêtoſa ireditioſe vt iacet littera.Sz ſilittera ſtet affirmatiua, vt credo stare dz ſuc ſic legatur littera qz ſupza diecbaſ qz zirbali coícat cu itestinali qiqz vt cù egreditur totali ter et tucb zêſtitatè magnâ sicut iteſtialis et ê diſſicilis ſanatiòis ſicut illa ſc.tamè diſtinguif quo nià tactus eius.f.zirbalis èduerius ab iteſtinali debite copzêbèderi.qz i iteſtinali maior percipit diuerſitas i leuitate tactus qz i zirbali et maior v'lminoz elleuatio ſecundu diuerſas partes eminenctie qz i zirbali et hoc apter mozìe equalitatez in partibus itestini qz zirbì.in hoc tamè requirit me dicus diligenter exercitatus diſtinguif etià ſecù dum quosda qz que è ex zirbo è fine doloze in inteſtinali aùt affòciaſ doloz quidà.boc itelligatur ni ſi ſit doloz ex ſolutione paniculi qui etià in zìbali eè poſſotet differet etià ex facili reditu ad interioza magis i zirbali qz i iteſtinali czuprimitur manu cà patet ofideràti. Differut aùt be due ſpès a vêtoſa qz ca quâ apparenter còicare vidènf. qz diſtinge cte ipumenti nulla cpipitur i tactu iqualitas ſiue diuerſitas ſicut i illis et vt dixit textus facilior est reditio ventoſe qz illari et sepe cù facellat ôibus tantù et euapozationib disſoluif vêtoſa no ſic ille et qz be due magnificatur p balneuz t humectatione t motu non ſic vêtoſa imo cù cis sepe mino ratur. et ſic p3 quomò clare diſtinguatur.Lego lit teram que clara est.", "Etramexquidem 7c. Postq20. A. p. poſt ſigna diſtinktua berniari eueniètiu ex deſſe ſu meb2ozu deortum in burſam testiculoz. Jam diſter ipſe ponit ſigna berniari per vià paulatine còſtionis pductarù indifferèter qz vià deſcenſus determinat igitur hie de tertia ſpè bernie ut ò aquoſa dicit ergo circa littera q2 ramex aque coſnoſcitur p tactum z tensionè offei et per ſplendo rè et leuitatè et ipſa iteruz no ſedit n3 ingrediſt 7c. 'No intellectu littere pamo itelligenè qò pticulas in littera poſitas manifeſte diſtingui pòt iter talè bernià aquoſam et alias ſpès pamo quidè dixit qò coſnoſcitur per tactu quonià i tactu è leuis pzopter ſubſtantià aquoſam et equalis p hoc diſtingui tur ab iteſtinali et zirbali quarè tactus è equalis vt dictù è in tactu etià faciſter cedit tagenti et ſic diſtinguif ab apotemoſa vel carnoſa. In tactu etià ſi pzemà cu duobus digitis quarù manuum ſentietur inòdatio aque no ſic aùt in vêtoſa diſtin guif etià ex ſplêdoze ab ipſa vêtoſa carnoſa et aliis pzećipue ni obſcuro cu candella lateraliter ipſi ciatur licet etiam i vêtoſa aliqualis luciditas apparet ſed ab ea potiſſum diſtinguif ex pondero ſitaſ ab eadez et diſtinguitur per hoc qò non faci le zedit cu eſt reſoluta n3 faciſter diſſoluif ſicut ventoſa per hâc etià pticulam diſtinguif ab inteſtinali i qua aliquado còiügitur aquoſitas i iteſti nis qz talis inteſtinalis per ellenat cruriu czu ali quali còpzeſſione digitozù faciſe igreditur i ſitù p", "přiſ poſtea i motu vel saltu faciliſt redit no ſle aſt aquoſa qz aquoſitas no babet illà alligantià cum meb2is ſupioribus etià qz quo ad magnà partem eius per paulatinam còſestionè ibideè genezatur et no deſcedit per rupturam vel diſlata ſicut inteſtinalis. Et hoc notauit do. Aui.n yltinis verbis textus dicebat debent igiſ magiſtri buiis artis oia hec ſigna simul colligere et 2iter còcludere et non ex yno vel duobus tantù et etiam erit timor i iudicando. Et ego vidi in vno notabili ciue pa picnſi do. Andrea de becharia qui patiebait ber niam aquoſa2 duobus vel tribus annis 2 ſuit ſub regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſſe icluſam aquoſitatè tamiè cù timozè et debi libus euidètijs illud iudicabat vltimate facta in fundo burze leui pfozaſ cu rafozio stricto remanente iu2 regimine meo et vnius alterius doc.cirugici 2 cre debamue nos firmiter qò eſſet hernia carnoſa qz tanta erat extenſio offei vt materia tactui no ce deret n3 aparebat notabilis inòdatio pzopter ma gnam extenſionè ipſius offei tandè vnus empicus magiſter buiis artifici7 eu2 viſitaui2 t iudicauit ibi eſ

ter creditus et maxie post cíbos ventosos et ppter loz
dationem regiminis etc. Et sic patz prima littera
dixit ſoniter ſpáiter magis declarado. Et vento
ſa qdez redit abſqz cöſſione p[rim]a et doloz. pp
abreuire ca buius est clara q[ur] aliqui a virtute ta
tuz diſſoluitur et sic ſi ne cöpſſione redit burſa ad
dispositionem naturalem et aliqui redit tumefactio
burſe fine doloz. i.iguinis et p hoc diſtinguitur ab
iteſtinali et zirbali que plurimù no reducitur ſine
cöpſſione et ſoniter ſepe c[ui] redeút aliqualis ſit do
loz inguinis et maxie ſi oſcendát prupturà panicu
li vt p[3]z addidit. Et q[ui]qz redit i diſpositione. i. ſubi
to etià no p[re]cedéte ſenſibilí ca. ca p[3]z q[ui]libz paſſio
alſa[ia] vel inſuſus celeſtis oſebitans vel quecúqz
alia c[ui] debilitás occulte imprímens eſſe pot c[ui] re
ditus talis eminentie p[ter] debilitari digestitua[3]
z expulſiuâ membzi. Et hoc eſt forſe ſigni q[ui] per
hoc diſtinguitur tatis ſufficienter a qualib[iz] alia ſp[é]
quoniam huiu caru[ti] ſacta vera reducto[ē].i. curatiœ
ſubito redit no c[ó]currette alíqua c[ui] manifeſte ip[ri]
mére yt motu ſaltu vt alíqua buiuſm[ó]i addit. Et
refupinatio no facit eam vellocio[ris] reditus q[ui] bo
ra alia. ſ[í]q[ui] statio c[ui] clara é et p[er] h[ac] etià diſtigui
tur a zirbali vel intèſtinali. vt[3]z et declarat d[ic]eng
iudiciu n[ä]q[ui] eius in refupinatio et h[ó] refupina[3]
ſi eſt. ſ[ad] reſoluendu vt reſedùdu. Et ſub dit ca[3]
buius cum dixit. Lu[z]n non ſit g[ra]uitas e[ni]z lubrizi
tas ſupple propter qua ca[3]z facilius reducanc[] in re
ſupinatione z diſſicilius in statione et pp hoc diſtin
guic ab ea que é ex ſteſtinus et p[ter]re et addiſ. Sz
in ea q[ui] eſt ex ſteſtinis é diuſerum i.n. no ſic é. quoniam
é apud refupinatio faciliu[or] ſupple reductio p[ar]z
dixit notáter paru vt inuat q[ui] non ſola reſupinatio
ſuſicit ad reductione [3]z etià regritur reductio c[ui]
digitis [3]z b[ui]n inut ad reductiòm intèſtinali: et
ventoſe. Lóſequenter remouet dubitatione[3]z
ſupra dictu é q[ui] talis ventoſa reddit abſqz cöſſio
ne z doloz eſpoſit alíq[ui] dicere in ventoſa c[ó]ſuſiſt
ne alíq[ui] dolóz rúndet q[ui] e[ſ] c[ui] dixit. Et q[ui]qz accidut
ex ea dolozes v[eb]ementes. et adducit ca[3]z d[ic]eng.
p[ter]ea q[ui] c[ext]endit oſſeum. ſupple ip[ra] ventoſitas z
ſic ſit ſoluto c[ó]tiniu[] et q[ui]qz q[ra]p[imit] ſteſticuli z ſic
etià diſtenduntur later aliter p[er]tes ſteſticuli z[3]c. et
ſupra c[ui] exponebatur illa p[ar]z reddit fine doloz ex
ponebatur fine doloz inguinis ad differentià intè
ſtinali[is] prupturà paniculi. Et ſic eſt tota ita l[ra]
clara lege eam ſcom mo[ž] exſoſtum.

Et carnoſe etc. In hac quinta pticula
ip[er]e p[os]it ſigna q[nte] ip[er]e berie
ſ.carnoſe et breuiter dixit q[ui] eius ſignu[] est in ip[so]
oſſeo et n[í]tra ip[3]z et eſt c[ui] duritie et groſſitie et diu
ſitate vie. P[ro]intellectu ptis eſt aduerten[em] q[ui] co
mo[]generat vel generari p[os]t bernia carnoſa quo
mo[]generatur in toto ypoſarca q[ui]s[.]pp. indiſpoſitio
nez i ſanguine et debilitat[ē] in appoſitua vel nutri
tiua virtute vi[mi] no ſuenièter ſanguis vnitur mem
b[us]o i[mi]o ſumeſit burſa alíq[ui] p[ter] aliquá dictaruz
cár[us] ex quo ſeq[ur]t q[al]tis ſumeſt actio é i ip[so] oſſeo
i.in ip[ra] ſubſtátia pelliculari et n[ó] intra ip[3]z ſic[ur] di
xit text[3]z ad differentià hernie aquoſe zirbali vel
iteſtinali[is] et p[is]t[ui] eund[em] mo[ž] no inc[ó]uenit etià tu

mefieri ſteſticuli et erit ſiiter appellanda carnoſa
c[ui] etià ſteſticulus fit natuæ carnoſe q[ui] gláduloſe vi
xit t[ui] textus ſolu q[ui] eſt in ip[so] oſſeo intelliſit vt plu
rimi[mi]q[ui] raro euenit i ſteſticulo reſpectu ei[mi] q[ui] oſſe
enit in burſa vt ſe euenit in ſteſticulo pri[mi] vt plu[mi]rum
manifeſtatur in burſa et i[mi]o eſt q[ui] foſtioz eſt virtus
nutritiùa ſteſticuli q[ui] burſe q[ui] eſt ſubſtátia panicul
quo ad magná p[tem] etiam n[á] maio[ze]z h[3] solicita
dimem de debita ſeſtura[]t ſteſticuli q[ui] burſe tan[ç]
membri p[ri]ncipali[ó]sis. t[ui] p[ot] etiàq[ui] circa ſteſticuli
caro generari etiam circa burſam caro interi[mi] ge
nerari et circa panicul[ui] exſtricí tantú et intrinſi
c[ui] c[ó]tú t[ui] q[ui]libz talis d[ic]itur carnoſa. Et inſi[ta]
diſtinguere eſt diſſicultas ab alíqui t[ui] ſp[et]ied[mi] p[ri]
gna i textu] poſita poſſunt ab alíqui diſtigui quoniam
in talib[us] ad t[act]u no p[ci]pik[ui] niſi ſumeſt actio in ip[so]
oſſeo vel ſteſticulo vel circa oſſeu vel circa ſteſticu
l[ui] et no p[ci]pitur i c[ac]uitate alíq[ui] tumefaciens ſi
cut fit in aquoſa vel zirbali vel intèſtinali[is] in g[bus]
pc[ip]itur ſubſtanția ſteſticularis ſhiba non magni
ficata neq[ui] circa ip[ri] alíq[ui] adberens et ita eſt de
burſa que potest ſeſorſum tangi non ſumeſt acta ne
q[ui] circa eam alíq[ui] adberens [3]z in c[ac]uitate tan
tum p[ci]pitur illud implens et ſumeſt acſiens q[ui]o
q[ui] ilud fuerit et hoc eſt q[ui] dixit text[3]. Et car
noſe ſignu[3]z q[ui] eſt in ip[so] oſſeo. ſupple ſumeſt actio
vel ſupple circa ip[ri] vel ſupple in ip[o] ſteſticulo vt
circa ip[ri] et non intra ip[ri]s[.]oſſeum i.non in con
cuitate e corinente ſteſticulum et eſt cum duritie
z groſſitie. ſ[í]pius oſſei vt ſteſticuli de groſſitie ma
nifeſtuz é de duritie et maxime ſi fit carnoſa p[ar] ad
ditione] carnis c[ac]u]nolite ad alíq[ui] uſtorum
q[ui] minor eſſet durities ingenita pp defectu[em] in ap
poſitui[mi] etc. Et diu]eritate uie i. diu]eritate recep
taculi uel c[ac]uitate in tangen[em] a t[act]u ſteſticuli u[li]
burſe q[ui] illa c[ac]uitas ſepeſtur uacua z ſhiba non
p[in]clusione[] alíqui[mi] ibide[em] p[er] n[á]liſ] etenti niſi fit
ſteſticuli ſumeſt acti[ui] uel adberé] ſteſticulo uel burſe
et i[mi]o]uieru[mi]s eſt t[act]u[em]. ſ[í]pius c[ac]uitatis a t[act]u
d[oc]p[em]b[ro]q[ui] illa mébra uel alíq[ui] e[ſ]p[or] in t[ali]
carnoſa p[ci]pútiu[m] male diſpoſita uel in ſe uel per
adberetià in t[act]u uia a[ut] uel recep[ac]uli in t[act]u
pc[ip]itur u[mi]enièter ſe habé[]s uel aliter et clari[mi]. Et
diu]eritate uie in t[act]u i b[ac] carnoſa reſpectu t[ac]
tus i zirbali uel intèſtinali[is] uel humorali in qui[bi]s
illa uia uel recep[ac]ulum reperitur egr[em] p[ic]lúſio
nem materie p[er] n[á]liſ] etente non ſic a[ut] carno
ſa ut dicta[em] é ad id[em] t[ui] euenit i ſi na. Et ſic p[3]q[ui]
carnoſa diſtinguere ab illis diſſicile a[ut] eſt tales
carnoſas inter ſe diſtinguere ma[ri]me que ſut per
adberentia[] carnis in una pellicula z no in alia
facile a[ut] diſtinguetur ſi fuerit pp adberentia[] car[3]
nis burſe q[ui] tanget[em] poterit p[ci]pere burſaz bene
diſpoſi[ar]z et t[ui] ſteſticulos magnificato[rum] uel dura
carne c[irc]umu]lotos z[tra] ſteſticulos bene diſpo
ſitos et burſam ip[ingu]at[as] uel carne c[irc]umu]latá u[li]
c[irc]umu]latá p[ot] ér c[ui] animadu]entia] t[á]gens
diſtinguere inter ip[3]as burſales diſſiculi[mi] t[ui] é Et
ſic in ſuma redditu] clara littera lego e[ſo]. Et
carnoſe a[mi]nu[3]z é q[ui] eſt in ip[so] oſſeo ſupple ſumeſac
to uel durities uel ſteſticulo uel circa ea z non in

tra ipfum offeum i.n.ô in via vel cœcauitate. Et est
cuz ouritie z groſſitie. Et viueritate vie. i. recepta
culi i tactu v'l respec t' burſe l'testicki v'l respe
cu tactus i testickis v'l zirbal' ſm mûuz expositû.

Et quandoq[us] Donit inter de flexa
specie. s. de apostemoſo
ſz mûuz duſiſsis ſupſaſem dicés. Q. Aliqiu ſit ſpa
lis bernia. i. offei tuefactò. ex apoſtateDUROZ VO
catur bius. vel ſiplaſz viſi poffet. q. d. A. ſcut
diclarado ſigna carnoſe dixit cu ouritie z groſſitie
et viueritate vie. ſc. ſom mûuz expositû ex adi
toſe carnis ita fit Aliqiu ex apoſtemateDUROZ ſik'è
nônter dixitDURO: q[ur]z p[os]ſint et illa ſigna còſiſi
apoſtemate nô DURO. q[ur]z tamen in nô DURO pleruq[us]
comitta v ebemés doLOP pp hoc maniſeste dicer
nitur a carnoſa in qua doLOZ nô maniſestat iou
ot at et nô fit maniſestus doLOZ et ſic e cauſoſa v'l
multu cù ſignis cù ſo[n]enire et ſic d[u]ſi legi cò[n]tina l[ra]
yt ſic legaſ et d[ac]a carnoſa è cù ouritie z groſſitie
et viueritate vie ſm mûuz expositû t cò[n]tinueſ. Et
quiq[us] è ſupple talis apparëtia i accidentib[us] ex lapi
deitate apoſtematis ouri. ſi. ſi vero velimus ſa
cere q[u]d ſit p[os] ſpalis poſſum dicere q[u]d b[os] p[os]t ſigna
apoſtemole z ſunt illa que dicta ſunt de carnoſa
et ita nô ſola ſunt ſigna apoſtematis ouri. ſi etià
molis a quo fieri p[er] talis tumeſtio de apoſtema
te tamenDURO explicuit q[u] a carnoſa min[]oſſeret
q[u] in aliquo nô DURO pp doLOzè diſtinguif maniſe
ſte ſc. ſequitur alia pars.

Hernia uero Dec è septia z vltia p[ro]
cula biuus p[ro]tis principa
lis in qua. d. A. determinat de bernia varicola po
nendo ipſi' ſigna z p[os]t effe p[os] ſatis p[ra]cipalibus ſic
continuado n[am] poſtqua[rum] determinavit p[ro]mo de ſi
gnis vere bernia vt earu que ſiunt per vià deſeſ
ſus vt zirbalis z iſteſtinalis ſc. Et ſo determinavit
de ſignis berniaru ſm apparëtia vt illa[us] q[ui]t mul
tum fiut per vià p[aulatut]e còſeſtioris vt de ſignis
aquose carnoſe z apoſtemole. Jam determinat.
T[er]tio p[ra]cipalr de ſignis bernie cuiſda nature
medie inter eas p[ut]a varicofe vel venalis que vt
dicti i. c. cárú c[u]z de ipſa determinan[]t h[us] n[aturá]
mediá iter eas que ſiunt per vià deſeſus z illas q[
fiut p[er] vià p[aulatut]e còſeſtioris pp c[as] ibidem addu
cras reEURas ad illá parté[que] ſic è p[ar]s ſatis p[ra]inci
palis duo p[ac]it p[os]t ponit ſigna c[ó]ia eius ſe[do] ma
gis p[al]sia ibi ſc[ó]. Et illa q[ue]e ambab[ut]p[it]b[us] d[ic]
q[u]d varicola cognofic[er] ex venis repletis z còr[os]ſio
ne venali in ea cù molificatione t[est]iculor[us] z p[hi]
bitione a curſib[us] z motib[us] d[ic]ito q[ui]o illá que è in
artarijs t[act]o d[igit]is compre[b]endit z illa que non
est i eis ymo in venis nutriertib[us] illa mébra non
compreb[ed]it t[act]. Pro itellectu partiu[us] p[os]t notá
dú q[ui]s iſt[ini] termini reperiſtur finonimi bernia vari
cofa bernia venalis z vinealis idè ip[oz]tantes n[am]
ſi p[or]ie varices dicant[que] de dilatationibus venar[us] in
crure z pede in infra in. c. p[pr]zio t[ri] lóge cadit iſt[us]
vocabulum ſupra amplificatione z dilata. venar[us]
senſu perſeptibiliu[us] vel artariaruz z dicunt[que] vena
les vel vineales q[ur]z tales venè vel artarie ex reple
tione maniſestan[que] contozte ſm ipſarum icesſuz fi

cut z ſtipites vinear[us] vn dicunt[que] vineales ſicut et i
ead[é] vna ſunt diuerſi racemi minozes z maiores.
ita è ip[ot]èſione venaz[us] cùz remeficari videant[que]
minof ex maiòſ facta extéſione ipſaruz venarum
apparèt ſicut racemi vuá integrátes q[ui]t v[pl]uri
mú ſanguis ex[è]tèſeſ eſ ſeculent[que] melancolie[que] ad
ſuſc[ui] deſtináis in nig[ui] quo coloſe yue coloſican
tur inde est q[ui] pp hác ſil'utudínez vineales vici p[os]
ſunt. Secundo notand[us] q[ui]ſi ſene vel artarie
quaruz extenſione z dilata. ſit bernia z tumeſtio
varicola ſunt venè z artarie còſtituentes y[as]a ſe
minaría maxime p[ez]eparatoria que infra didimúz
protenſa aligáatur t[est]iculis z circa eos itinuítur.
vnde ſuspenſoria z inuoluta y[as]a dicuntur de quo
ruz ozigine z composiſt ſatis dictu[que] c[ui] p[io]z. c. ſup[ra]
z i[bi] recuratur vtiliter ad hác partem itelligendá
mediantibus at iſtis venis z artaríſe n[ó] ſolu[que] defer
tur m[a] ſeu[du] medicos p[er] generatione ſpermatís
p[ro]liſici iſteſticulis ſed èt m[a] p[pr]zie nutricionis
ezu[que] vnde eriſte[n] repleſt z extenſione iſto[zu] mea
tui a ſanguine v[pl]urimú ſeculéto facta inter in
iſtis oppilla[es] p[hib]eſ vel minoza[ſ] tranſitus m[a]e
nutrimentalis ip[oz]u[z] t[est]iculozu[z] et i[ta]á materie
p[er] generatione ſpermatís neceſſarie z p[inde] iſto[zu]
t[est]iculi debelitán[que] z moſicar[que]. Et hoc
est quod d[ic]it textus n[í] quod bernia talis cogno
ſcitur ex venis repletis q[ui]cú molificatión[e] t[est]icu
lo[zu]z. i. minoza[ti]one debilitate e[zu]z z p[hib]itione
i. ex p[hib]itione a curſib[us] z motib[us] s. materie nu
trimentalis p[pter] oppila[es]. Et hoc etià[que] appa
ret qu[o]t[ale]s i[mi] ſunt habiles ad generádu[que] et hoc
iſera[que] quod hec bernia non eſt negligenda ymo
iter al[ia] p[ec]ecipue idicat de ipſiſus curatione z i[mi] hoc
vidi multos labozare z multos reduci z ſecundu[z] hoc
apparet clara l[a]a p[er] etià al[ri] intelli[que] ita pars
i. hec bernia cognofic[er] ex molificatione t[est]iculo
ru[z]. i. diſſenſione e[zu]m z elonga[que] a radice virge
p[pter] illas venas v[l]artarias eſſe repletas ſangui
ne ſeculento vnde e[zu]ſum trabunt et ex ſequendi
p[ro]hiben[que] d[ict]i t[est]iculi a curſibus z motib[us]. i[mi]
non apte mouentur furu[z] ad radice[ez] virge p[pter]
illas venas v[l]artarias eſſe repletas ſanguine fecu
lento vnde e[zu]ſum trabunt et ex ſequenti p[ro]bi
bentur d[ict]i t[est]iculi a curſibus z a motibus. i. vt
non apte mouentur furu[z] ad radice[ez] virge p[ro]co
tractione fienda[que] a n[au]ſis ſp[ra]maticis delatiu[s] h[oz]a
expulſion[es] ſp[ra]matís qu[í]libet iſt[et]atur eſt ſi[n]ba
no z l[a]a clara v[ſ]q[us] ad illá particulá[que]. Et illá z. v[bi]
d[ix]it quod talis tumeſtio artar[ia]um maniſſa
tur q[ui] tactus compre[b]endit d[igit]is differéter a ple
nitudine venar[us] q[ui] p[ra]tuum in artar[ia]s p[ra]cipic[que]p[ul]
fato z non in venis notate tamen quod iſtud eſt
difficile compre[b]edere q[ui]t d[ix]it. d. A. ſup[ra] ſen
xx. c. i. ſatis ad p[ra]cipiúz huiu[ſ]modi venè z arta
rie ad ipſiſus y[as]ie compositionem venientes tal[es]
adinuicem habent vnionem z contexturá ut uir
ſensu diſcerni p[os]ſint ſepate ita ut inciſio tua qua
in una illarum duarum facis uel p[or]ſule e[ſ]t ed[io]s
ſit ſil'osiciffioni t[ue] qua facis in pluribus. q. d. tan
tam h[ui]ſt adinuic[é] n[ex]ion[é] vt non p[os]ſit vna ſimili
ſine alia z ita male ſentiri p[os]t z. lego l[ſ]am. Her

C 3

Ruphmagycæ

nia vero varicofa ex venis cognoscitur repletis, i. dilatatio et contorsione vineali, i. tozzis ad modum stipitù vinear in ea cù molificatione testiculozu i. ipsozum puitate et debilitate t. phbitioe, i. ex p. bibitione a curibus et motibº, s. nutrimenti s. pp oppillat zc. vel ex modificatione testiculozu, i. rela srat vel distensione eozi, s. pp repletione dcarú ve narú t. phbitoë a curibº t. motibº, i. ñi babili mo t. elevatione eoza brë, i. t illa zc. est clarú. Sú mo cap. In isto c. primo posuit signu quidda cœ oibus bernijs t. e additio vel supple tumefactio ap parens maxime supple maxime circa inguina vel vmbilicu vel offeú appazës, i. sensibilis aliquo tpe vel aliquo senqu or notat pp aliquas debiles her nias quas tamefactio visu no comprehèd: s ed ta ctu ab expto medico vel et q. certo tpe i ruptura inguinis ex ruptura paniculi non apparet tumefa ctio ut distenio corpore lupza dozum fed si corpº elevetur tunc tumefactio manifesta, posuit oiter alidign signu cœ non oibus fed precipueillis que ex deflurit kiit in offeú súe fit ex ruptura paniculi fi ne laxat súe apertura didimi et est q. magis ma nifeata apud motu uel uociferatione cá clara e.

Loquéuer ponit signa spália 2ueniëtia rupti ris ex parte et descenfus, s. ex parte dilatatiòis di dimi ex parte rupture paniculi cù hoc et includit signa ex parte relafa paniculi q. fere eadeú sunt fi cut que fiunt et aptione didimi cum ex eadez çan fa utplurimuz kiant, s. ab baintate relaxate dic q. tales kiunt paulatim non concurrente motu ut uo cifer ac tii supple differenter, qin i fec p relaxa pa niculi apparet eminentia exterior per tps lupza 2º femoris in alia non in facta at ex ruptura panicu li illa fit subito t supple cù doLOze t maxime áte cefit aliqua de caufis primitius utplurimum t bec iprima pte ca. In feco pte ipfe ponit signa berniarum ex parte materie ipiaru z primo illa ruz que fiunt p. uià descenfus deinde earuz que p. uià paulatine congestionis t. oiter illaruz q. sunt quodámodo medie nature in fine ca. dicit primo de intestinali p ruptura paniculi q. signa sunt ue lox reductio ipsozum ad fitum prziium cum hoza refupina t sensibilitas rugitus z ifta eadez et cò tingunt in intestinali ex apertione didimi intellaf ut dicebatur stante libero meatu zc. Et p hoc vif ferer a facta p relaxatione3 paniculi q. 13 talia in testina fm se faciliter redead ad fitum prziu. tii ille paniculus non eque faciliter redit ut decla rabat t p hoc q. of de rugitu distinguitur a zizba li. Onsequenter ponit signa zirbalis t primo a relaxa. feco ex ruptura dicit primo qòi prima 2º descenfus fit paulatim t fecuz hoc distinguit ab il la que fit p rupturam uel apertònez meatus t est in impessione ad pfundu cù equalitate in fitu ad dïaz inestinalis in qua diligenter tâgendo perci pitur in tactu inequalitas alidium signum non fenti tur rugitº, s. sicut i intestinali z est quantitatis pue fecuz plurimuz fecom, pfunduz, i. non multuz elon gatur in pfundo t fic distinguitur ab alia que fit ruptura paniculi vel aptione meatº quoniam i ta lit fit descenfus yq. ad funduz t subito ipfi 2offei t

distinguitur in intestinali in tactu pp equali vt decus e t e faciliòis curatois fü, i. ad reducto? q. i intestali pp vêroitatez extêdetez pp feces ali qn difficulti fit reductio 13 cèt fit difficultas cura tionis uera, s. 2solidationis uulneris vel stricture apture q. istaruz multo maiò est difficultas i cu ratoë q. in ventosa vzr z hoc est q. dixit yq. ad illa parte. Et ramex aque vbi ponit signa her nie ex parte materie pvia 2gescilios vplurimuz facte. Et dicit q. ista cognoscit p tactu q. est cè lis et distinguit a zirbali t intestinali t aliquatr mollis niñ supple fit multu extensa t tunc cogno scit p. splendoze q. apptebena canda in obitu ro manifesta, aquositas t ipfa non reddit supple eque facit neq2 supple remouë, facil sicut vêto fa cùs qua magná h3 2uendentia t supple magis gravitat e propter hoc ponit signa ventose dicit primo ventose cognitio est mamí sta quia supple est equalitas t tensio fine gravitate et alíquado cito remouetur ymo ab neq2 complessione vel sup ple alio medici exercitatio quia fortificatio virtute resolutiva zc. Et quandoq. redit indipositiue, i. subito, s. per pafiones animales vel alias cau fas debilitantes vel propter vum regiminis ven tosanf e refupinaf non facit eam facilius remo ueri quia supple statio. Et secundum hoc distin guitur a zirbali t intestinali e addit rationem, q.2 simile est ad resolutionem ventofitatis súe stet fi uen non stet addit etiam rationem huinæ quia gra uitas neq2 lubizitas ad hoc iuuant sicut iuuant in aliquibus alijs puta in intestinali addit alidium signum quod est vebementitùmus doloz propter extensionem non fic in ceteris. Onsequenter ponit signa carnoſe sicut ypoſaice in oſſeo vel tcti culo vel carnoſe, i. carnis addite t dixit q. talis tu meſfactio est in ipſo oſſeo et non intra ipſum ad diſerentiam aliarum que ſunt intra vel in pelli cula intrinſica vel exſtrinſica ſupple ſeparata ab ipſo oſſeo vel testiculo et est cumOURitie et groſ ſitie cum OURitie maxime in tange? zc, diſerè ter ab alijs. Et addit q. talis apparentia est in la pideitate apostematis ouri i non duro autem pte ter hoc etiam est doloz vt foſte febrie dixit ulti mate de bernia nature medie ut de uaricofa q. ipſus ſigna ſunt uene uel ſupple artarie cum toz ſione uineali earum et molificat testiculozum, i. paruitate uel debilitate ipsozum propter prohibi tionem uel minoratione nutrimenti ex oppilla in curibus ipſus nutrimenti, i. in ipſis uenis a ſan guine uel ut multum feculente zc. Et q. illa que est artiarium distinguit ſenſus per tactum q. per pulſationem ab illa que est uenarum zc. Et ſic finis cap. cum laude domini. Quando igit. uobis occurrat caſus poteritis immedia ſcientifi ce diſcurrere per signa bic poſita ad inuenigan dum ipſum principalem moſbum et conſequeter ad cauſas eius per ea que ſut notanda i fine ca. precedentis.

De Lura

Egimen. Expeditis i ſuperio

ribus c. de anotho

mia ſiphac et aliozum paniculozum et

de cāis rupture ipfis? et diſpositionuā ſibi ſilíuſ ut
aliarù berniariu circa iguina ul'burſa3 appentiuā
demiatu eſt et de ſignis de caru3 berniariu et dif
fereriuā ipiaru iter ſe. à iſter p[er]ſeq[u] de cura ha
ru3 dilpolitùu3, et duo facit principal[em] qui p[ro]p[ot]it
curam ſatis generale3 ſo ſp[al]e3 ſh[é]do ad ſp[al]es
bernia3 ſa p[os]incipit in principio cap. ſequentis.
Si eſ anbo3 t[em]. P[er]s cap. principali diuſione
diuiditur in tres p[et]es qui p[ro]p[ot]it q[da]da3 cōia ad
dicta p[rin]inetauca eutada3 ruptura3 ſo iſpe p[ro]p[ot]entio
nes reductuas in ya ruptura3. tertio iſter ponit
cōia inſtra q[b]b[]mediatib[]diecte intètoes p[ri]ſicatur
ſa ibi. Et ſias q[u] intentio t[em]q[]teria ibi? Almiuſus
q[ol]ſolidatio t[em]c. ſe prima p[re]dicit q[u]v[le] regimè ha
bentib[]ruptura3 e dimittere repletione3, e dimittet
motu3 plurimùs? saltus? inſeſum ſubitùs? coituz.
t deteriori ha3 dispo[n]ni eſt ilia q[em]. s[te] repletionem.
Dicit ſo principaliter. A[]o; ut dimittar cibos iſta
tiua3? ſo n[ò]multu utatur potu aque, tertio dicit q[
]supple o[]z ut dimittat o[es] res molificantes ita q[u]
et balnea. q[u]to dicit o[em] deſed debita m[om] ſe h[ui]ſi
in operationib[]uis. Et c[um] comedit r[ef]upinetur, ſic
c[um] ſederet q[u]ſtrictib[]ruptura3 e apud coitùs p[ri]e? e[ſ]it
coitus e[mi] ſup[er]leuitate u[er]tis e[mi] ? Pro intellige
tia o[ui]m ha3 p[ic]ulica3 ſimul aduerſedù ut. ſup[ra]
dictu eſt. d.A. in B tractatu principaliter intèdiit
determinare de ruptura va ſipha[]tac[]b[] de morbo
uel plurimù huic paniculo 3tingentis q[u]e ſp[im]?
paniculorum ut ſup[ra] u[if]um e[ſter] iſter de cāis ſignif[
]t cura ip[us] rupture y[que] p[ro]pter u[en]edietai in ap
parëtia alia[]p bernia[]p c[um] ita ruptura de illis c[ò]
ſequéto determina[]iò pp. b[ac]cám principaliter
b[ic] ponit ita cōia eutada maxime in va ruptura3.
l3 ita ead[è] adaptari poſſint ad o[em] berni[ut] ut
debitui. ſo aduerſedù circa p[am]u[ta] dictus q[ro] reple
tio eſt mala in ruptura3. ita t[em] mot[ur]im[?]e in
ſuque[ut] saltus et uenie[]s q[lib]et mot[ui]e t[em] e[ſ]tenenti
ue ſit longu[n]sa per repletòm p[re]t motum e[ſ]t per
ſe et maxie ſup repletione[] p[h]ibetur q[ol]ſolidatio ſei
ſure paniculi c[um] prepletòm ſtomaci et intefinnoz[
]kat deſtenio p[is]b[ac] ſup[ra] q[ue] grauítat et r[ef]idet
inteftingu[em] elongatur labia uulneris et ſic probi
betur q[ol]ſolidatio, hoc iſe e[ſ]ciret mot[ur]im[?] qu[oli]
bet intelligatur c[um] p[ale]t motu3 inſeſus grauitant
magis inteftina ſupra p[is]b[ac] t[em]. ut[que] t[em] maxie
ſit c[um] motus ſegtur repletione3, et pp. cad[è]cám e[ſ]
coitus nocet[em] ut ſupra u[if]um eſt in de cāis r[up]
ture ad q[ui]e loca[]p inſtellectu ha3 p[ar]tium recurza
tis in coitu 3primitur u[enter]i, iſo inteftina pp. c[ò]
preſſion[em] deſor Cum 3p[rim]un[em], ſic labia uulneris
dillatatur t[em]. et maxie ſtan[te] repleſt[]o ſtomaci et
intefinnoz hoc 3tingitur p[3]ſiderari. Doc e[ſ]t
eid[è] u[er]ificari p[ot] in ruptura facta e[ſ] dillatatoe
didimoz et relaxatoe ip[us] paniculi quoniam ſac
q[ol]ſione uel diſſione z[ur]bi uel intefinorù deor
ſum magis didimus dillatatur et panicul[?] relaſſa
tus magis deſor Cum diſtenditur, ut[que] p[ot] e[ſ] decla
tari q[ui]o talia ſint c[um] augem[è]t aliari[] berniariu, ut
a[qu]ſo uentofe apotemofe u[ine]alis t[em] p[ia]u[ſ] de
flurux ibidem t[em] et per uia paulatine q[el]ſationis
nam in eis[em] p[er] u[ia]m deſluxus manifest[em] eſt q[ò]

ex u[ebementi] motu uentofita3 sup[io]tum deſor Cum
mouetur, ita etiā aquoſita3 c[em] materia q[lib]et apo
ſtemans i[em] etiā ſanguis melancolicu3 ex ſon] q[ui]
bet talis eſt ap[ta] augeriu[n] illis etiā q[ui] ſiut p[ui]a3
paulatine q[el]ſationis iſtud declaratur, quoniam ex
uebementi motu et ſuperfluo et maxime ſup[er] re
ſeptionem, et coitu u[ſus] nális debilitatur et mari
me membror[à] p[ai]leſo[]u[]t e[ſ]o ap[ta] eſt aquoſita3
uel uentofita3 uel q[lib]et alia materia ap[ost]ema-
tionis generari et augeri. Et p[on]que u[er]re
gimen habetib[]ruptura3. i. obus rupturis c[oe] eſt
dimittere ſepletòm, et motu3 plurimum t[em] c[um] e[ſ] diſ[
textus. dico t[em] q[u] principalit[em] ita ſi a u[er]iſca
tur in u[er]a ruptura et ſeſura paniculi. Et hoc
eſ precipu[em] et ſingulare in curatione talis ruptu
re dimittere motu3 t[em] S[]z obiſcios non apparet
q[ui] motus noceat in ruptura p[is]b[ac] umbilicali, c[um]
per motum grauitor inteftina deſor Cum e[mi]t u[er]a
tur a loco rupture, etiā apparet q[ro] coitus in iſto ca
ſu non noceat et maxime in mulie[ri]bus q[b]b[]tales
umbilicales magis cueniuq[em] q[ui] u[er]t p[is]gna
tiones c[um] in coitu aliquiditer ap[rim]atur p[em] u[m]
bilicales mulie[ri]z et ſic ſi z[ur]bis uel inteftina ſint
e[ſ]tra ſitum p[ro]prium, p[ro]pter ruptura3 ibid[è] p[is]b[ac]
uidentur p[er] talem q[ro]p[er]ſion[em] in ſitum p[ro]priu[m]
reducenterá e[ſ]quitur in ituamentum et non n[oc]u
mentum. Dicatur p[un]no q[u] motus labo[zi]oſus i
hoc caſu nocent[em] licet inteftina uel z[ur]bis di
ſtrabi u[de]a[]tur a loco rupture p[em] motu3 ex alia
parte e[ſ]tendetib[]ip[is] deſor Cum ip[em] paniculi3 in
fundo. s[quem] res ſident ſon] labia uulneris e[lo]gát
maxime ſi uuln[em] ſit rotundum uel ſon] p[er] t[an]ſiſi[u]
ſit incedens ut p[le]zuq[em] uenit. Si e[ſ]t u[m] longum
ſet ſeifura3, t[em] p[hib]etur q[ol]ſolidatio3, p[er] tensione
paniculi deſor Cum ſit ut panicul[?] inſhebat e[zi]bo u[k]
inteftinis u[el] ab eis ap[rim]atur t[em]. Quoniam e[ſ]
coitus noceat manife[]tum e[ſ]q[ui] p[em] talem q[ol]ſio
nem uenris mulie[ri]z ut manifeſte p[3]elongatur
labia uulneris ip[us] p[is]b[ac] e[ſ]i effe[]t ruptura3 i[u]
ro hoc i[de]z 3tingezet. ? Ex t[em]o aduerſendu3 p[ai]
cipaliter c[ir]ca ſon] dictum q[em] c[ibi] inflatiu[em] caſu
n[ò]r]ualde nocent[em] pp. i[ſ] o[u]m ex[bit]e[m] multi
plicata uentofitate i inteftinis intumeſcunt inte
ſtina, e[ſ]n[ò] ampliatur ruptura3 ut[que]tales e[ſ] c[ibi] i
flatiu[em] in q[lib]et alia uidentur nocere, c[um] ſint t[am]
lite[]r] inflatiu[em] uel q[em] ſup[ra]flua h[ui]dent h[ui]riditate, et
ſic in aquoſa p[er] ſe nocent[em] ſint terſeſris et ſub
ſtantie melancolicu[]z ſiut pluria genæa legumi
num, et talia generado ſanguine3 melancolicum
ſint de p[er] ſe c[um] augmenti uaricoſe, et p[er] acen[em]
uel mediate ſunt alia[]p o[ui]m berni[]p c[um] augem[è]
ti debilitado diſſi[n]ua et ad co[or]ruptòm diſſi[n]ua
pp[ar]ando ſon] mul[os] m[ò]s poſtos a. d. A. i[z]. ter
tiſtertio cap. i[ſ]. et. i[ij]. u[bi] ita lati q[em] debent decla[za]
r[et] p[er] idem p[3] q[u] pot[em] a[ſ]f. ſontis uel ſupple
cuiu[]libet alte[]ri uebementis ki[g]idit[em] et b[umi]
ditatis eſt n[oc]iu[em] et p[lu]re uentofitatis m[ulti]pica
tiu[]n[?] cu[]z uentofitates 3tigant et genezentur ex di
minutione et p[uit]ate calidi radical[em] et elementa[]
ut dixit. Av. i[ij]. canticor[u]z diu[i]ſi[]o p[ra] cap. de re
gimie c[ibi] et pot[em]o[ment]o3. i[n]ter attède[n]i c[ir]ca

ibidem

obta

soto

12.

Ruptura syne

tertiu dictum 13 in ruptura aliquado ad cura
sint necessarie res molificantes et etiam balna,
ut infra uidebitur ubi s. effect intétio reducitur
nox in burfa existentiu fecib repletox et extensoz,
ti indicatóe sumpta a solidat. q. de directo oppo-
nitur rupture paniculit alia humectatía nocet cù
medicine solidatinecut infra uidebitur, siccitate
et fortatioris picipiter virca círtu decum ubi osté-
dit debitu mōm se húndidixit q. cù comedit refúpi
natur. ubi advatis ut q. ly. comedity pôt teneri in p
fenti z i pteritio ſm q. pôt pducti uel bruciat. z 13
oſem ſenium è clara ſa. q. boie státe z comedente
uel post quæ comedit iam gravatur fund istomaci,
sic ei ite ſtina deponit zc. refupinetur igitur illo
tipre t. pre vo. sanitionis tunc ſedeat uel ſtetita tii
ut addit text q. fit strict ruptura. i. teneat tunc
maxime ciguli uel bracale de quo iſeri'tangetur
bi. ordinatù s. locu rupture ut phibeat deſcenuz
mébroz infra ruptura z sic probibeat a dilatatoe
ſcitur, et addituarie apud coitiuſupple fit ſtrict
tus pp cùm ſupra dicta q. 2 primu†tur tunc maxime
decorlu zeſtina, z ita amplietur istud dictu et ad
alios uiuendi mòdosi quib disponitur intefla ad
motu deorluz ut in actu aliſad quonià illo actu
2 coitatur p[er]uq 2 p[er]ſio facieb s. zc. p tunc ezo fit
maxi cautella ut brachale fit deceter strictum.

Et nòte q. pp negligétia huius canonis i ope mut
te taliu diſpón uel nùg reducitur, ut difficilime
reducatur, ubi tii cù iſt obseruátis et alijs appli
cati rem edis reducetur. Zota ſa è clara lege
cà tota uſqz ad illam partem.

Et scias 7c.

In hac ſa pte cap. d. A. po
nit itéctiones oſçq. hérí p[ra]nt.

uel debét i reducendo rupturà maxie huà. 2 Pro
itelligétia cui prìs è aduerteni ut colligitur de mè
te. d. A. 1. fo. p[ro]bicoz t[em] actu p[ro]do cais, q[ui]cunz
caë ſunt medie iter agès z finè mouëtur ab agète
pp finèz ex 2 iſti finis è primu i itézione z ultima
in executò. iò. d. A. numerado itéctiones h[uius]as i
curatòe rupture p[an]iculi cù deſcet uel itestinoz ut
zirbi z cù agregatòe materie uentofe uel aquofe
eiis directe z multu místic numeravit h[uius]as inten-
tiones h[uius]as ſm ordine infetòis q. 3 ri est directe
ordini executòis q[ui]z i executòe retrogrado ſumum
tur idicationes ab ordine h[uius]a poſita primu ergo in
tali cùnſuurgit i méte medici è ſcure 3 solida
tio, ex quo h[uius]a è ſermo p[ri]cipalis de fractura i[pi]nus
q[ui]t nò fit p[os]sibilis ut aliq[ui]zringit in antiqua z
et ate p[ue]cta z i corpore melácolico, ut. s. u[mi]num
èrùc ſurgit itentio ad p[ro]hibitom dillatationis.
Et q[ui]n étio q[ui] è 3 solidatior]o p[ra]ſic nò p[ot] fine ex[ica
tione uulneris quoniam i o digestione m[é]bri rep[ie]
duplex h[uius]atlas. 1. subtilis z grossa qu[ia]z q[ui]libet in
diget ex[ica]tòe z 3 solidations ut dixit Auerois. v.
coliget vi. cap. 2. A. ſco[no] can. in canonibus genera
libus cap. iiiij. dixit q[ui] 3 solid atiua medicina è que
ericat z inſpilat h[uius]atè ſtantè inter duas ſup
ſicie uulneris p[pi]nquas zc. l[ó]t tertia principalis
intérto è ex[ericatio] ei q[ui] 3 molificatù è z dillatatum,
z quoniam talis dillatatio uel ſcitur paniculi cólo-
údari non p[ot] niſi labia uulneris adiuicem unian

turi, ut tertio tegion non p[rit] a[ut] uniri ſtante deſcet
zib[us] uel intefitu niſi primu facta reductio ipo
rum i p[er]ſac p[er]ſiò infuurgit alia intenioq[ui] è re
ductio ei q[ui] deſcedit ſi è zib[us] uel intefitu, q[ui]
talis reductio aliq[ui]i fieri n[ò] p[ot] p[er] p[er]ſiatio n[ò]t iſt
nox ab aquofitate uel uentofitate, q[ui] sic dillatata
intefita non p[os]unt recipi itra ſcitur, 2 p[er] reduct
ctoë ſièdura ſurgit alia intenioq[ui] è reſolutio ei q[ui]
agregatù è i ea. l[ó]tiali q[ui] l[ó]t acu]t u[er]totas u[ł]
cù reſolutivis uel cù extraſtòe maxie. l[ó]t. dicte ma-
terie i ipo oſſeo p[int] recepte. Et q[ui] facta reductio
ne itestinoz[ui] in locu p[er]ſi cù fit consolidat[i]o ut
multu p[er]ſibetur p[er]humiditat[é]t et aliq[ui] p[er]uenſita
tem. J[ac]c[ir]co ad p[er]hibitionè remouédà consolidá-
tion[i]o uel ad p[er]hibitionè et future rupture inſur
git alia intenioq[ui] è p[er]hibito materie q[ui] ex[é]dit u[ł]
ſupple apta è ex[é]tedere zc. Et hoc ſupple cù dieta
z potiوع ut uidebitur in p[re] ſequi. Et ex h[ui]s p[os]
ſa clara lego eà. Et ſicias q[ui] intenio ſupple p[er]
cipaliffima curatoë rupture è còſolidatio ſciture
ſi p[os]ibil è J[es]e q[ui] principaliter logtio deſse
tione paniculi p[er]ſac aut ſinò è ſupple p[os]ſibilis
intétio è còſeruatio ei q[ui] ſciture ne addatur z exi-
catio ei q[ui] p[er]moſicatù est z dillatatu. i. q[ui] inten-
tio còſolidationis uel p[er]hibitoë dillatatoë 3 p[er]c exi-
cado id q[ui] p[er]moſicatù è ſup. z rupt[ui] aut dillatatu
Et reductio ei q[ui] deſcendit i[pa] ſue fit zib[us] aut
intefituq[ui] talis 3 solidatio c[ati]i fieri non p[ot] ni
ſi prio facta reductione itestini uel zib[us] ut labia
uulneris imediari p[os]ſint. Et reſolutio ei q[ui] 3 agre-
gatum ei ea ſi est aqua uel uentofitas q[ui] talis re
ductio intefituq[ui] fieri ſepe n[ò] p[ot] niſi reſolutur
id q[ui] agregatù est in ea ruptura ſuie fit aqua uel
u[er]totas ſouetur a c[ati]a anſcedete i[ó]s 03 ei q[ui] multipli-
cationè p[er]hibere. Et addit z ni n[ò] reſolutur p[er]a
ratio fiat in ei extractione. Eſſe uidetis mira
bilem ordine. d. A. in intentionibus hab[é]dis in cu
ra ſcom primá c[oh]deratòm ubi tii ſm opationem
actualè eſſet de directo m[ó] retrogrado apando
q[ui] 03 intèdere c[ui]a dieta z medicinis ad materià an
tecedèi è digerèdo equa[do] cuacuado ne decorſum
fluat 2 iſter reſoluere q[ui] agregatù est in burfa ut
fiat ip[or]u intefituq[ui] reductio t[á]de i[pa] reducitur
2 iſter adibea[ur] q[ui] p[er]bent rediti deo z[ui]m et dit
latatòm c[ui] brachali zc. z 2 iſter ad còſolidatía ſci
ſurà ulſio deueniendù est q[ui]tamen executio fuit
prima in uia intentionis ut pater.

Amplius consolidatio

In hac
tertia p

te principal cap. i[pe] ponit g[ub]ſad[ib]o inſtris in
tentiòis dicte p[ra]ſiciatúr. Et directe ponit ordinem
i bis inſtris ſcom ordinez itentioni pri in ſa poſita
rum p[ro]p[on]edo q[ui] habeat uiamet[ui] 3 solidat[i]o
ſco i. p[er]hibitione dillatationis tertio in reducte
ei q[ui] quod deſcendit q[ui]o reſolutio ei q[ui] de agratù
è de aquofitate uel uentofitate. q[ui] p[er]hibitione
materie anſceden. Et ſic p[os]ſet diuidi p[as] i q[ui]nq[ui] p
tes pateb[ut] z p[es]t legèdo l[ó]ſinuà dicit p[ro]de
p[er]mísis duab. 3 solidato ſciture z 3 ſeruatio ei q[ui]
ut ni addat p[er] c[ui] a medicis glutinat[i]om faciétib[
]o for[ta]tibus in g[bus] est ſtictítitas z quátomag[is

est ſcifura breu¹⁰º e ³Solidatio faciſor t qiqz̄ fit
iuuamentum in ea cuz cauterio. dicit et q ei¹ exi
catio fit cum medicinis resſolutiuis de tertio dicit
g reductio ei¹ et qo deſcedit fit cum ſtractio t ſiga
tura de qrto dicit uex eius resſolutio qȏ aggregatù
est fit cum eplis ſacatione ydropis t qȏ ſunt eis filia
de ultimo dicit qȏ prohibitiio materiei fit euq euia
cuatione e catione cibi. Et q supius dixerat i
resſolut ei¹ qȏ aggregatim est non ſemp ſufficit re
resſolutio ſz aliqii e necessaria extractio p ro ³plemè
to dixit qȏ extractio fit cum medicinis adhrenti
bus cum ſoſtuzatione et operatione ferri. Pro ¹el
ligentia qua² partium primo notàdum circa dic
ta in primis duab ad ³solidatione. prima inſtio
generalis est vnitio ex quo ³solidatio opponitur
solutiuni vnitatis. Danc aut vnitioniem labiozum
vulneris non manifeste directe et ferze inmediatè
resſiciunt tria principalia et opa ſira.f.primo duce
re p[ro]ſes diſtances et ²o ſeruare ſic ductas et tertio
ſubſtatiá. i. ſplexione p[ro]ſaná ſeruare. Per
hec enim tâq p[ro]opa ſira adiuuatur nä qe princi
pale agens ad ³solidatione. primo q[em] od addu
cere labia in vnà quoniam vnitio ptu diſantiu¹ no
ſit niſi p[tes] ille ²angat se talis aut ²actr p[ro]duc
tione fit labioz in vnium et q[ri]psa opatio q[ui] est vni
ntio ſienda a nä regrit tps ³ueniens cum actio in
tre ²iato p[ter] id q[ro]labia ſic in unu ³ducatur erpe
dit ſic ipa ³ducta ſeruare t p[re] ſufficiens q[ui] etiaz
ä non ³uenienter actione opatur niſi ei³plexio
uel ſubſtatiá q[ui] idem est in p[ro]ſoſito fit ſana io ex
p[er]t ſubſtatiá ſaná p[re] ſeruare. Et hoc e q[ui] ex[pr]
ſe dixit. B. tertio teg. textu ³menti ioz. cum dixit
L anglutinat ergo diſtatoria et ca q[ui] ex principio uni-
tionem reddit nä.nòſtum uero opus primu.i.ad
medicu p[ines] idem ut dictu eſt ſoducere in id ip
ſum diſtancia. fm uero ſeruare in quo ³ducta ſut
et tertiu¹ nil intercedatur inter labia p[ud]eare. q[ui]
tum ip[am] p[tes] ſubſtantiá ſeruare. ³ſtud autem
tertiu² no p[otui]tāq ab ex[tr]inſico magis ſump[ti]
q[ui] non in omni uulnere est neceſſartu² ſz in diſ
copto. e manifeſto t[ar]um in quo caſu non ſumus
nos hec ³igif tria ſunt q[ui] directe e immediate un[iti]
nem uel ³solidatòm recipient ſq[ui] et alia ſunt
q[ui] immediate e magis idirecſc ³solidatòm respiciut
et talia ſunt q[ui] uulneri no debentur rónæ ipi² uulne
ris tantu² ſz rónæ alicui² p[ro]ſonitur cù uulnere² u[li]
q[ui] timetur ³poni cum uulnere cui² tamen p[ro]ſot
phibet fieri ſanatione z uulneris niſi phibeatur ſi
cut uerbi græ aſſet fluxus materie uel materia flu
ya uel apoſtema q[ui] omnia curatione z uulneris im
pedirent niſi admouerentur uel phiberentur c[ue]
nire uel et molificatio p[is] leſe. p[er]B enin q[ui] mem
brum ſolutum est debilitatù non p[ot] nutrimentà
ſibi adueniens p[ſecte] digeri ex quo remanet ſup
ſluif humida indigesta in membro e maxie q[ui] ex
pulſua m[é]bri eſt ſacta debilis non ſufficiens etiá
illud ſupfluu q[ui] naturaliter deberer p[ro]diſſatione
reſecari expellere. Et pp. B. d. A. habens ³ſidera
tionè ad bas c[as] ip[editi]uas dixit q[ra]t[ra] primi cap.
z s. Intentio ³ar in medicádo ſoluc² ³innuif q[ui] mé
bris accidit molib eſt triu² principiòz curá habe

re primuz e[or] q[ui] quoniam fi c[à] fucrit fixa. i. no ſue
rit uulnu² muſtru² puum et ſupſiciale q[ui] talia p[re] cù
rantur. Eſt retinere illud q[ui] ſluif et ²stringere il
lius materiá fi ipa fuerit currens et ſm est ſcifura²
³solidare cum medicinis et cibis c[ù]uenientit us.
Et in hac b[ui] intelligi[ti]e includuntur inten[i]ciones
B. ſupradicte et tertiu² est putrefactòm phibere
quanto plus p[os]ſibile fuerit et c. Ecece q. d. A. non
ſolum habuit c[ò]ſideratione² de ea q[ui] immediate uul
neris respiciunt ſz etiam ad ea q[ui] u[plu] imu ipsum c[ù]
ſoſequitur p[ot] et uidere meo alia breuis et gene
zalis fieri diuſiſio bas ultraq[ui] c[ò]phêdens. q[ui] inſe
tio curatina uulneris aut ſumitur ab eis q[ui] phibet et
ip[ed]ientia c[ò]solidatòm aut ab eis q[ui] u[nu]t et B[ui] du
p[liciter] q[ui] aut iuuat instrumentaliter mediáte q[ui]
nature off[endo] c[ù]uenientia p[os]tiuie ad opatòm
ip[hi] aut ip[am] u[ir]tutez immediate c[ò]foztando q[ui] alı
qualiter est ex resolu² debilitata ut ſit ſufficiens
ad opatòm unitionis ſi ſumatur indicatio ab eis q[
]phibent impedientia ſic h[ec]tur inſentiò ad dilla
tatòm labioz ad mouendá q[ui] p[ſicuit] p[io]z i unu
c[ò]ductione² et c[ò]ſeruatione² t[em] ne aligd interci
dat ex[tr]inſic] ſm b[anc] indicati]on[em] ſumitur inten
tio ad phibionez kuxus et p[ar]ſtematis c[ù] diſ]
tentib] ut flobotomia potione dieta] ſubtili et ſilib]
S. aut ſumitur indicatio ab eis q[ui] nature offeru²
tur q[ui] ipam inſi] aliter in ³solidado u[nu]t] ſic h[ec]
intento de exhibitione medicinæ z glutinationem
facientem et ex[ric]antium nä p[er] medicinas ex[ico]
tiua² humidu² accidentale consumitur q[ui] in uul
nerib] zingitur ut. s. dicebarur. p[er] medicinas vo
glutina² h[ui]ditate q[ui] úſeſco labiu² c[ù] labio z u[mi]
ſatur et unitur S[ui] vo ſumatur idicatio ab eis q[
]vutate ipam debilitatá c[ò]ſoſtrát] ſic h[ec]tur ſtend o ad
medicinas c[ò]ſoſortatuas et ſlipticas c[ù] p[li]ſticita
té u[nu]t]ur p[res] m[é]bri et ſic ip[us] robur u[ng]era²
p[li]ſticitate² et ³ſoſtatur m[é]b[us] ne recipiat. E t B
e q[ui] dixit text] n[fi] c[ù] dixit. Ampli² ³solidatio ſcifui²
aut ³ſeruationi ei¹ ne addatur ſit c[ù] medicinæ g[ui]
tinatione faciétib] e² ³ſoſtari]i q[ui] q[b]e² ſlipticas. t
addit. Et qua² ſcifura e² mino² t[ar]o est ³solidatio
faciilor B[it]elligatur c[eteris] p[arib]² ex p[re] etatis c[ò]
plexiòis diu]turnitatis q[ui] in c[or]poze mel]a]colico ſe
nillu² e² ruptura antiq[ui] difficilior est ³solidatio² q[ui] ſi
p[ua] ſit ruptura q[ui] i certa maiore ruptura oppoſe²
³dictionib] ut. s. dictu e². ſo attéde[n] q[ui] h[ic] duplex
repitur l[á]a vna dicit q[ui] iuuan[é]tui ea c[ù] caute
rio s[á] la ex[ter]ioz dicit cu uomitu credo q[ui] p[ria ſit
ſanior. n[á]z u[omit] e²ferat p[er] B q[ui] ad oppoſtu] diſ]
tit q[ui] t[em] mot]aſtis labo² ofus sal[é] ut i plurib]² du
biu² e ne i uebem[é]t comot]o]e ſiat v[mi]s dilatatio
t[em]. Lauteriu² yo i uulnere ad ³solidat] ualel p[er]
B q[ui] cauteriu² ſua ſoſt] f]icitate ex[icat] per ſe bu
miditatem ex]tranea² per caliditatez etiá p[ac]cides
ex[icat p[er] B q[ui] resoluib] odemp[at] et p[res] membru²
t] ²string] et e[as] ſic p[ro]hibet receptione materie i
m[é]bro et membru² ³ſoſtrát] q[ui]a p[z]icipaliter faciut
ad ³solidatòm] ut dictu e². s. de modo a[ſut et ſoxma
t applicatione cauteri] dicetur inſeri². S[ui] dubita²
tur nä ex p[ra]ſadictio ad ³solidatòm] p[ri]cipue regr]
tur medicina ex[icatiu] ut et ex[pr]ſſe colligitur ărta

sot

ört tractu primo et őrta primi cap. lupp' allegato
t et tii. d. A. in textu de ipis nullâ fecit mentionem.
Sed solu dixit q[ui] solidatio scifure fit cù medicis
glutinatione facientibus et őfortantibus in quib[us] est
skipticitas etc. Ad hoc dicatur primo q[ui] hoc tanq[ui]
norum et famosum relingt uel maxie cù in particu
la lupiore cù ponit generales intenções in curatoe
pro vna principali intentione dixit. Et exicatio ei'
q[ui] mollificatu est supple ê necessaria q[ui] ut supra
ibidem exponebatur et pletur intenio solidatiois
ericado id mebrum q[ui] molificatu est pp. s. lefione
eius ut s[que] erponebatur. Manifestanit et hoc in p
xima l[ia] inferiore cù dixit. Et ei exicatio fit cum
medicinis resolutiuis et hoc si p accidens humidus
euapozare facieó. Et sic inuebatur non solum ea
q[ui] per se exicant s[que] et per accidens in hoc cauſo eſſe
necessaria maxime cum memby cui[que] solidatio est
ritur ut pañiculi ſit näliter ſitumi. Si igitur in őſo
lidatione membroz absolute debeat medicia eſſe
in primo gradu uel q[ui] exicatiua, ut de mente. d.
A. quarta primi loco allegato et tertio de ingeio
ſanitatis et őrta őrzi loco allegato colligitur ſeq[ui]
manifeſte q[ui] in membris molibus medicina exi
catiua ê necessaria in solidatione pañiculi ê ma
xime necessaria cum exicatiua in primo respectu
bumidi non eſſet exicatiua in p[ro] respectu ſicci ut
patet intelligenti uel dicatur ſcöb et notate dictus
ſingulare q[ui] ut s[que] dictum est obferuait ordiez re
trogradum q[ui] debet haberi in exicatione et iò intè
tio ſua est q[ui] in exicatiòe primu apponâtur ſupra
locum rupture medicine resolutiue et exicatiue q[ui]
medicine iuuant ősolidationez p hoc q[ui] zemonuè
ipediens ipam etià medicine iuuaſt positiue ut ſta
tim uidebitur deinde apponatur ea q[ui] immediate ad
ősolidatione faciunt ut medicine glutinatие et cò
fortantes in quibus est skipticitas ut ſupra in ordi
ne liſe poſuit et q[ui] hec ſit mens ſua. patet etiam cù
ſpooze inſpicienti l[am] in cap. inferiore cum dicet
Et o[mi] ut adminiftrentsrt in ea êp[ra] q[ui] ſupera ſcifuzà
adminiftratur poſtque aggregata ſunt labia ſcifure.
Ex bis uerbis inuebat primo debere apponi medi
cinas resoluſt et exicatiuas deinde őglutinatiuas
őfortantes skipticas. Et ratio huius est q[ui] őſoli
datio fieri non p[os]t ut s[que] dictum ê nifi labia elonga
ta et diſtenſa adinuicem proxima fiant medicine
aùt glutinose ad hanc perſectione ducere non p[ro]ſi
ergo primo offerende ſunt medicine resolutiue ali
qualiter et skiptice q[ui] h[ab]r uirtute medicinæ mino
rato per resolutòm humido accidentali h[ab]rùz mé
brozum et ericaro fit ut uenienter talia membra
proxima fiant et ſic per medicinas glutinæ őſolida
tioni ſiunt parata. Et hoc diligenter mente oferua
te q[ui] est tanq[ui] claus in curatione in applicatione
medicaminù et istum, quod incipiens ſeruauit. A. i. capi.
ut uidebitis. Lirca dicta in tertia et quarta par
te o[mi]a ſunt clara ſi l[ia] exponatur. Exponatur ergo
ſic. Et reductio ei'q[ui]o] deſcendit. i. ſeruatio reduc
ti q[ui]o] deſcendit. i. deſcendebat uel ê aptum deſcen
dere et supple phibitio eius a deſceſu fit cù strictu
ra et ligatura dečerer őſtrictina. f. brachali ő quo
in cap. inferiore erit ſermo spális. Et addebat pro

exequèda alia intentione q[ui] resolutio ei'q[ui]o] agre
gatum est supple in iſteſtinis uel in burſa ſit. i. per
ficitur cù epl[is] facie[n]i i[y]dropiſi. i. iuuaſtibus i ydzo
pifi aſchete. ſ.nel tympaniee q[ui] aqueſitas uel u[eto
ſitas p[ler]uq[ui] ibidè őzegatur. J[es] intelligatur de
vnguentis ſacelationibus q[ui] ſimilib[us] de quib[us] dicta
ê i. i4. h[ui]b[us] et spáliter dicetur in capitulis iferiòb[us].

Lirca q[ui]ntam p[tem] dixit p[ro] executioè alteri'q[
intenţiòs q[ui] phibito materiei ſupple ő habetur
ad cám ancedentè fit cù euacuatòe ſupple et dige
ſtione materie anſceden[te] equatione cibi. i. debita
dieta in oibus de q[ibus] et spáliter iſeri'q[ui] erit ſermo
in illa p[te] fatis ad principi'q[ui] ſi addatur ruptura
tc. et in alia p[te] ſequète. Quod dixit i[ultia] p[te]
q[ui] ſupple n[ò] sufficient[ut] ad exicationè medicie lau
date in ydropiſtunc extractio aquoſitatis et u[eto]
ſitatis maxie aquoſitatis fit cù medicinis adhuzen
tib'cù forſtitudine et opatione ferri. J[is] ſi l[ia] ha
bere p[òt] duplicé ſenium. p[rio] q[ui] fiat talis extra-
tio inſenſibiliter cù medicinis uebemètioris calidi
tis et exicatòis q[ui] ſint ille q[ui] ut p[ler]uq[ui] laudatur
i ydropiſi q[ui] ſin ydrepifi laudantur medicine cale
factiue et exicatiue in ſo i[bi] exhibeátur q[ui] ſunt ta
les in tertio et uocátur ſicut adburé[ſ] respectu illa
rum uel fiat extractio ſenibilis p[forado] cù ferro
ip[em] oſſeum q[ui] p[ler]uq[ui]3 refudat ad intra oſſenz hu
miditas multiplicata in inſteſtis et iſte ê mod'còis
quo utu[rtur] cirugici de quo modo ut. s[que] dixi u[di]i ſin
gularè caſum. Alii'ſenſus ê q[ui] extractio fiat cù
medicinis adburé[tib'] cùz forſtitudine. i. cùz meris
cauſticiq[ui] ut dixit Aueroys. S. colliget debét eſſe
l'ine calidit[ate] cù subſtatie groſſitudine et aliq[ui] cù
opatione ferri. ſ.c. cù auertio actuali talia. n. caure
ria maxime laudatur in mébris humidis et la[xis]
ad exicádum ut testebatur. d. A. ſo cantićop. pre
ſa textu őmèri. 17. utep[que] ſenſus bon'è magis tam
placet prim'q[ui] ſus. Et ſic p[3] erpo[i]uq[ui] h[ab]r pricu
l[au]z et on'c[uti] cap. p[ro] uos legatis l[am]. In ſum
ma igitur qua[rum] ad curá in ől]i primo h[eris] de
bitu] regimè in dicta numcrado a q[ib]b'caućdum ê
ſpicue ut a repleto[que] motu plurio ſalta tc. in cibis
è ab inflatinis oib'potu aque et ab aliſis oib'mul
tum molificá[tib'] in debito et ordine ſe h[udi]i ſin ſi
tum cozpo[ri]s ut reſupinetu]z et ſedeat strictus tc.

D[eris] oſter inten[ções] o[ſes] q[ui] haberi debent i re
ducido ruptuzam marime paruá et oſter multo
magis ad alias minus paruas. ſ.ad ueram ruptu
ra intefinalè q[ui] ſunt in o[zi]dine ſer. p[ri]a ê ősolidatio
ſi est paſſibilis. ſcöa ſi non est paſſibilis őſu. ruatio
ne maioetur. tertia exicatio membri debilitati et
molificati q[ui] ſine h[ab]c non p[òt] fieri ősolidatio. őr
ta reductio eius q[ui] ſat deſcendès in burſa. quira
resolutio eius quod o[ſtinetur] in eo quod est ſic de
ſcendens ſi ſit aqua uel uentoftas q[ui] aliter n[ò] p[os]
ſet fieri apra reductio. ſexta phibitio materiei
anſceden[te] cù ſouen[te] et ſicut dictum est licet iſte còes
intentiones optimum habeat ordin[em] ſin uiam in
tentionis tamen ſin modum executionis qui ſunt
modo retrogrado ordináde. H[abet]is tertio ea
q[ibus] dicte intentiones perſicuntur. prima que
est ősolidatio perſicitur cum glutinatione facient

19.

ibus ericantibus et oſoſantibus, ſa etiam p[ra]ſicatur cum bis tertia que eſt ericatio membri debi litati eu refolutiuis, quarta que eſt reductio eius etc. ſit ſupple cum magna leuitate ́primente ſupinato homine et tandem p[ro]hibetur deſcensus cuſ ligatura et ſtrictura, quinta que eſt reſolutio eius quod ōſtinetur etc. p[er]ſicatur eu ualentibus in ido pe et ſi non cum ferro perſoando uel cauterizádo, ut dictum eſt, ſeſtra que eſt p[ro]hibitiu materiei an tecedentis opletur cum digestione euacuatione materie et equatione cibi, ſi ordinatione diete. Et ce uidetis hunc remabilem ordinem in hoc capitulum. Sequitur aliud capitulú:

De Lura.

Jestamborum descedens/ poſita cùna ruptura p[ro] in generali. Jam ſp[ra]lius p[er] ſequitur de cura dictarum berniarum.

f

Et q[ui]n bernie maxime p[ra]cipales ſunt ſex. f. zirba lis uel intestinalis aquoſa uentofa carnoſa uarica z ap[ost]emoſa et iter has carnoſa uarica[rum] et apo[ſtemoſa magná ad inuicem habent oſformitatez et in cura de carnoſa et uaricoſa vnicum facit et p[er]capitulum ad quod et reduci p[oteſt] de ap[ost]emoſa diuittur igitur tota iſta p[er] principalis in quatuor partes q[ui]n primo determinat de curatione intestinalis et zirbalis ſo de cura rupture aque, t[er]tio de cura ueroſe, quarto de aliis duabus ſimul. ſa ps ibi in p[ra]ncipio ſequentis cap. q[ui]z[us] euacuatam etc. t[er]tia ibi regimen in hoc etc. quarta ibi. Luratio hoz eſt etc. Prefens etiá capitula p[ra]ncipali diuſione diuittur in duas partes quoniam p[ro]mo ponit regimen obſeruádu[m] in reductione talium mem broz in ſitum p[ro]p[rium] et oſeruatione ip[os] in ta li debito ſitu ſo ipſe ponit medicinas quenientes ad oſolidationem ſa pars incipit ibi. Et medicie que bibuntur, prima adbuc diuitt[em] p[ro]t in duas par[tes] quo t[em]a p[ro]mo ipſe ponit o[par]atione in facili tate reductionis iſt[em] berniarum burſalium et non burſalium ponendo et quand[am] cám pro oſolida[rum] ſu perius d etc. ſo dat nobis modum i reductione ſa ibi. Et cum ſit etc. de prima dicit ſi eſt ambox. ſi t[em]ſtini et 3ui bi deſeſſio i oſſcum p[of]ſibilis eſt ip[os] reductio nez eſt difficilis ſin o[par]ationem reduc[tion]is ambox ip[os] que in ruptura q[ui] eſt deſuper. 'Ratio buiuis p[arte]s e] fatis maniſeta per rationem ſua] ſequitem quoniam ruptura deſup[er]t in inguina[rum] uel umbilicalis ſ facile cum reſupinatione co[po]zioſ reducitur cum uel aliqua breui o[pre]ſſione c[ui] ma nu illa auct q[ui] e] burſalis aliq[ui] multum difficiliter i mo cum g[ra]ndi ſtudio ut uidebitur in p[ar]ticulariin ferioz[em] n[am] p[ro]pter id. ſ.g[ra] utplurim[us] i ſteſtinali] coſtinetur uentofitas et aliq[ui] feces exſtédentes intestina difficulter ualde aliq[ui] inſtra oſzitiu[m] rupture re cipiantur. Addit ſiiter vnum cuius iſo habita e] ſu pezius in capi ſuperiore dixit. Si addat[ur] ruptu ra incipiatur indeficando q[ui] dilatatum eſt p[ro]pter humiditate, ſ accidentaliter multiplicatá, Et adu

natido quod ſcibus eſt, hoc eſt q[ui] ericádo adiutum t[ur] quod ſcibus e] t[em]geietur in oſolida[rum] eius. ſupple cum medicinis glutinationem facien[que] ſcetrar t[ibus] etc. ut. ſ.dicebatur dixit notanter ſi addatur ruptura, ſi. ſipba c[ui]nobilis q[ui] leuis ruptura de receti facta p[er]luq[us] ſtante boie ſuppino et cu lono regi mine a natura p[er] ſe curatur lego literam. Si e] etc. Et cum ſit iobediens etc. Jam ſiiter dat no bis modum in reductione que facili[que] n[ó] ſit reduc[io] t[em] modum coſeruationis et dixit. Et cum ſit in obediens ad redeundú fac[ui]t e] g[er] ſedeat in aqua calida. Et ipla]ſtetur ruptura cum lep[ri]tius aut u[na] p[oz]etur cu] p[an]no calido tam diu donec reheat dixit ſecundo facta, ſ.tali reductione ad coſeruá dum ne de nono fluant o]cozúſ deinde stringatur ſupſoſitis medicinis aggregationem facientibus et dimittatur tribus diebus. Et dando oſdinem i ſtati cura dixit. Et ſit ſtrictura cu] inuoli]túibus qua dratis et in uolutibus p[re]paratis ad agregandum labia ſcisure. Et addit q[ui]z[us] cauterizat[ur] ſecu] dum hanc ſtrictura[]z p[re]paratione. Et ad remo tionem cuinſdam erózioſ contingentis in actu p[ra]tico de figura plumazoli dixit. Et non administra]re tur inuolutions p[er]ſce quoniam ipſe dilatát ru pturam maxime auct in caſu eſt nec ſiaria conſo lidatio. Addit ultimo circa hoc unu caſum. Et n[ó] o[po]z[us] ut app[ox]im[et] medicus, ſ.buic rupture fer]rum o[io]. 'Pro intelligen[cia] int[ur]um dictum e] p[ro]mo aduertendum, ut ſupra dictum eſt, q[ui] aliq[ui] ruptura intestinalis uel zirbalis ſ facile reducitur. ſ.cum eſt inguinalis uel etiam aliqualiter burſa lis non multum diſtena deo[rum], nam tunc ſoluz refupinato co[po]z[em] et ad ſe aern[em] atrab[em]e occult tatur eminentia, aliquádo uero diffi]ſt[em] int[itu]m multa et elongato oſſeo replentur iſpa aſpoſitate fecibus interdum uel u[er]oſitate et tunc e] dilligé ter labozandum in reductione et i bac doctrina no bis iſinuat. d. A. i prefenti parte. In hoc igitur hebeatur o]do ut reductio cu]z ſacitare ſiat quo n[iam] ſi niolenta fieret foſtalis iſpius ſi[ac]vis ma i]o]z] fieret apertura. Laudo igitur ut niſi uenter fr[ic]mollis et int[itu]na ſint uacua antequi]z] co[po]nus p[ona] tur in balneo ut chríſte ponatur liniti[um] tan tum et non attractiuiu[]n et i atrabendo ſequeretur n[ument]um ut coſtár. Et in emiſſione crichteris habeat cauſtá ut patiens n[ó] ſurgat et emiſſi]ce eius ſed ipſo iacente et ſupra altero latez[um] de]clit nante leuiter crichtere emittatur poſtea euacuatris ſuperfluitibus ponatur in balneo non c[ó]totus ſed tantum ſet in conſa balnei ita ut partes ge nitales vſq[us] ad vmbilicu[m] balneo madefiant et i ip[os] ſic ſituato miniter c[ó]tino]o atractendo et leuiter ſurſum co[pr]imédo reduc[at] voluit tamem. 'Rasis in diuitionibus q[ui] mo[]zetur in aqua calida per ho[sa]t et poſtea p[em]atur ad reductione et ſi p[ro]ma vice n[ó] reducantur iterato ponatur in aqua calida. Et ſic ſiiter continetur vſq[us] ad reductionem veru[] ego laudare et videtur textui n[ó] [o]ſormá et p[ra]mú ponat patiés ſup[ri]us et leuiter manib[us] p[ra]tracte]ſt et ſi p[ol]ſibile e] hoc m[ó] reduc[at]. Et ſi n[ó] ſic ſufficiat

euz aliquando sola ventositas fit in causa phibæ
reditur tunc fiat vaporatio cum panno calido
tamdiu vt dicit textus donec reheat supple stan
te ventositate in causa sed fi feces dure cœiungan
tur vt aliquando fit in colica tunc etiam ante bal
neum laudo fieri fomérationè cum filtro ifuso in
aqua decoctionis alcee malurâ mercurialis flo
rù camomile feni greci et semis lini addèdo bonâ
quæ itatem butiri ad modificationè vel fumere pâ
nù lînea duplicatum et infundere in oleo oliuarù
maturarum oleo amigdol doul cù pinguedie galiæ
t butiro. et cœrinuare aliquam talium fomitationâ
vſaß ad debitam reductionem. Quæ pur ita non
suffecerint tunc ego postremo laudo politionez in
aqua tepida vel calida balnei etià i cau humecta
tini artificialiter cuz eis que ſupra ponebant ponè
do in balneo. Et si cœiugatur ventositas vt ple
rùqz euenize solet in balneo ponantur aliqua reſo
lutiusa vt anetù ruta feniculus et ſemina hozù cuz
modico vini albi ita ordinè nobis poſuit diis Au.
sed iio retrogrado ratio cuius ordinis ſumitur in
hoc quæ licet humectantia et molificantia ad reduc-
tionem interduz ſunt neceſſaria et ſic utiliter ſer
uanti cura rupture tamen ex parte qua humecta
tur accidentaliter membrum ſicum. Et cuius
norabilis exeratio è neceſſaria ad cœsolidationem
ut ſupra dictum est ideo ex parte ita nocent fi igi
tur còpleri pòt intentio reductionis p euapatio-
nem cum panno calido melius est quæ cum euapo
rat humectantium. Et quæ balneum actuale cœris
paribus magis humectat etiam partes quarum
humectatio non est neceſſaria quæ fomatio ex eo
ze magis debilitat.ideo i quæ plerì pòt ſométable
decotòctus uel cu embrocatiòibus etià ex oleis uel
alijs humectantibus et reſoluentibus magis eius
cœunieſ quæ formale balneum. Et ſic habetis ordi-
nem in reductionem eſtum est ex parte medica
minù localizù alia pleraqz refant que prudentia
medici ſunt regulanda ut uerbi gratia q stet ifir
mus cu plumatio ſub cōſis et aliquando stâte ua
cuitate intestinorùz et ſtomaci. fiat leuatio curiù
ad ſupertora. et cum illo ſitu minister opereſ re
ducèdo ex habitio tenuis diete maxime in quanto
fricationes membrozù ſuperiozù et non inferiozù
bec omnia omitto propter cauſas manifeſtas et ex
ptus medicus de ſimilibus cœsiderabit. Et ſic ha
betis clarà p[rimam] litteram que ſic legitur. Et cu
fit inobediens ad redeundù ſ. quæ fit neceſſaria dili
gentia in reductione aut euaporetu z cù panno ca
lido tam diu donec reheat supple ſi est poſſibile.
Et i hoc màiſeſtat p[rimù] modù eſſe electiorè et fi
non implaſtretur ruptura cum lenitiuus et in hoc i
telligantur fomitationes embrocationes et ſimilia
et fi non ſufficiat fiat ut eger ſedeat i aqua calida
nòste dixit nönter ſedeat etc. Circa dicta in ſedæ
parte est aduertendù q. d. A. in illis uerbis primò
inuit qò facta reductione p[rimù] kiendù est probi
bere ne denuo descendat. zirbº uel intesſina et hoc
ſit cu strictura uex quæ frer hoc èt stat intentio cœ
solidationis paniculi ſciſi que 3solidatio fieri non

pòt nifi per adunationè labiox distantiu ipſus pa
niciuli que opletur per medicinas agregationè fa
cieni ideo oz ante stricturâ. l.cum brachali primù
ſuperponi medicinas agregationè facientes. l. la
bioz et iſte ſunt medicinæ reſoluenz et exicanies ut
ſupra uſium est que notabiliter differè a ſolidan
tibus et dimittatur ſic tribus diebus q uerufimile
est in tribus diebus ſoluto humido extraneo et
exicato membz ita corugari ut labia vulneris ad
inuicem propinqua fiant. Et tunc ſupple in ieso
tres dies apponi debent medicinæ ſolidatine fac
ta noua ligatura que tunc magis necessaria è quæ
a principio quonià a principio intentio adunationis
labiorum aliquando perficitur cum fomentatio
nibus aliquando cuz inſunctionibus ut infra uidebi
tur deinde in tali cauſo forte non eſſet incoenuiene
ſemel in die renouare medicaminæ et ſic ligatura
non è tantum neceſſaria homine ſi semper imo
bilitato et ſuper doſum existente ſed in p[ceſſu] ubi
intentio est maxime ad ſglutinationem que potis
ſimum cum gumi et glutine et uilchoſis perficitur
que ad apportionè cerotoz maxime uèuiut quo
rum actio est tarda ipſorù viirutes longiozì cò
feruaf t[em]re iò i. p[ceſſu] strictura magis fìzma et lò
ga è neceſſaria. Et pp hoc nòte p. 3cordia auctoz
de ſligatura quæ alig iubet ſi inuari ligaturâ nifi
poſt decem dies aliqui poſt ſepte alig poſt duos
v[it] tres dies. dicatur q p[rimi] loquitur ut cauſo quo
medicine conſolidatine ſunt applicate et alii qui
de bzeuioz termino intelligunt apoftitis medicis
adunationem facienz tantuz verum est tamen q
Hentilis in consilio ſuo famoſo ad rupturam. di
xit de his medicis intelligens que ad cœsolidatio
nem faciunt. quia varietate dictarù medicinarùz
non cœsiderauit. In cœſeruatione adherentie liga
minis ſupra locum. et in administraſione antidoti
i. medicaminis ſecundù p[roceſſu] dierù debitus
ozdo è ſeruandus. vt neqz bzeuitate hore interci
datur eius actio nec prioritate cuaneſcat ſupple
virtus medicaminis. Sed per quartà ynà quaſz
diè vel quințaz demù periodicam fiat eius inuatio
vbi tamen ligatura eſſet decenter facta et iſirmù
non grauaret et tépore frigidu laudarez tardari li
gaturà vſqz ad ſepte dies in hoc magis cœſonant
dicta auctož nec hoc tépore fiet barù medicina
rum i virtute cuaneſcentia. Addit etiaſ textus
ad debitam formationè illius ligature. Quæ fit ſtri
corta cum inuolutionibus quadzariæ et inuoluto
nibus preparatis ad agregandù labia ſcifure. Ec
ce quomodo voluit in alia et alia ruptura fieri de
bere alia et alia ligaturâ qui oio ex omni plumazo
lo verbi gratia equaliter agregantur labia vulne
ris facti ſecundù longum et ſecundù latum. In
hoc igitur fet bona cœsideratio medici ad apre
bendendù formaſ vulnèris que tactu ab experto
apre bendi p[or]t medico et ſecundù labia vulneris
ita formaſe plumazoluz aliquando quadratù alì
quando triangularem vt fit ſufficiens ad agregà
dù labia ſcifure. et ip[s]a ſic conferuare et cuiuſcuqz
figure fiat ita diſponatur vt notat textus qò no fit

Ispice figure quoniaz per spicitatem et accutie
quandà supez plano subintat in scituram et sic cò
sequentel ipam dillatat cum tamen necessaria sit
consolidatio.

Soza autem plumazoli quantù ad figuraz ut
dictum est non pòt bene dazi sed in còi boie fiat.
sm banc apofitione îpe plumazo? ut fit.s. iij. digi
tis amplus et fit de tela lini multis plicaibus ozi i
nata inter quas ponatur torum et fit plane figure
aligerur bzachali sm còm morem facto et fiat la
mina facta ferrea scòm quàtitatê rupture uel poz
mialòz et est melius que et tota panis et modico cot
ti inuolatur non tîn rotunda remaneat imo plana
tunc tupza locum rupture supponatur imediate
medicamen fue eplm fiume cerotum uel unguentù
fed cerotum magis laudatur ad solidatòm ut di
cebatur super corium igitur extensum ita ut loco
firmiter adbereat supponendo ofiter dicta lainaz
tupez ipam plumazoli tunc stringatur cù bra
chali facto occenter shêbêdo labia vulneris ad
agregationem ut dictum est. û. Et hoc uidetur
magnus errorz praticarii còiter q cum eadem fi
gura t forma bzachalis vnqôd? ligant et stringât
cu tam non posint cuuslibet vulneris labia elò
gata equaliter in unum adducere t cä erroris ito
rum fuit ex existimant cp bzachale nihil opretur
nisi suffire membra fursum ne descendant cum
ti.d. A. bic ut uidetis ad aliam principalem in
tionem ipm ordinauerit.f ad agzegandum labia
scifure t îpa fit agzegata ptinere que est magna
pars cure. Et ppterea fecur textus t quòz caute
rizatur scòm banc stricturâ preparatòm quasi di
cat q si medicaminæ resolutioa et explicatia no su
ficitur ad banc u nitione labioz quòz cauteriza
mus ad bæc in intentionem principuli laboniaz ut
dixit Aliebras s. pratice cap. iij. Lauterium enim
humiditatem difficat reducitoz ultia meatuum.i:
labia vulneris alongata et adinuicez arcet. Ec
ce qùo magna intentio est ad unioem labiozù tæ.
posset tamen iste textus aliter induci ut sit mens
.d. A. O licet facta fit adunatio labiozum p bra
chale cum medicamine resolutio uel explicatino.
dubium tamen est si superponantur medicinæ con
solidatine ne fiat consolidatio cum multo maiore
nim in consolidatione habeat cauterium q tales
or medicine ideo dixit qò quòz cauterizatur fecùdu
banc stricturam et preparationem.i. posqæ facta
est preparatio per stricturâ. primus tamen senfus
mibi magis placet. Aduertendus pimo propter ul
timum uerbum cum dixit. Et nò opotet ut appro
ximet huic rupture ferrum oino. Ladit dubita
tio non parua de pp hoc finiam variâ auctox. Nâ
Serapio quno breviarij cap. i. in principio cuje ta
lis rupture laudat in corporibus duriis curam cum
ferro et adducit hoc esse de consuetudine aliumptum
Jcdem senfisit Aliebas s. pratice in principio dixit
sic ad jam i iestinozum eruptioque ex scifura
sphacis fit medicantibus medicaminibus curabi
lis non è supple hernia de qua è rubrica capi. sed
eius cura ferrum è et cortura tæ. Et huus curam

cum ferro tradidit 6. pratice cap. 5. Et in hac
fina tunt aliqui moderniores in oppofitam parte
è fina.d. A. bic Rasus et in al. et duifionit us in cu
ra huius non oppofuit ferrum. Jcdem Auenzoar
in hac hernia non ponit ferrum licet in aquosa fi
cut et. d. A. inferius. Dec auctorum contradic
tio facit me in hoc ad loquendum suspectum et du
bium uerum ut non cadam sub reprenſione conſi
liatoris r. s. differentia qui cù reprebendebat ha
ly false interprantè. B. tertio tegni circa illa paſſu
caliaioza calidiozibus tè. dixit ille náaz perſectus
iudicatur expositor qui mentem iuſte interſtatur
diſtus fium uerum dicat aut falamut ut scribitur pri
mo pronosticoz ideo conat or ego uer ba.d. A. et
ſi forte apud aliques dubia eſſent ad clarum ſen
ſum reducere. Pro declaratèz ecordia aucto
rum. Et primo ſmemozando cp ut. û. dicebatur in
cap. de cãis q tribus modis in genere còtingit zir
bum uel intefita descendere intra oſcum aut. ſ.
pimo per ruptura ipius ſipac fo dillatatis didi
mis per amplifica òm eozum posſunt diſcuzzeſt zir
bus uel intefita fo pez rup uram ipius ſiphacis.
tertio per relaſſationè t molificationè eiudem ſi
phacis pòt igitur fieri deſenſio membrozum. ſ. zir
bi uel intefinoz alioqu trium medeop. ſupradiczo
rum tîn diſſentez ut ibidem dicebatur et ad diuer
ſum ſitum descendunt talia membza pez una.caz
è ppter alias quonià ſi deſćédant ex apertione di
dimozum tunc perueniunt ad contactum teſticu
li uel teſticulozum et appellatur uera ramex ut ibi
dem dicebatur ſed ſi ex ruptura paniculi fiat de
ſcenſus uel et ex relaſſatòe tunc zirbus. uel inte
ſtina non posſunt peruenire ad ōctatum teſticulo
rum ſed aut recipiuntur inter uà pelliculà et alia
bursè ut ex ruptura ɔtingit aut in ipo ſiphac cò
tinentur ſicur in lacho ut. û. loco illo declaratum
è. Et ex hoc fundamento cum slio addito. ſ. q
.d. A. bic loquitur de deſenſi hæc membroz ex
ruptura ſiphacis in textu habet imus prìo unum
modum ecordie ut. ſ. uellit.d. A. q non opotet
ut approximet huic rupture ferrum oino. ad ex
tractionè teſticuli ut facere ſolent ministri huus
artis ſtante bæc ruptura in qua nullum teſticulis
côcicatur nocumètum cu non posſint talia mebra
ad ōctatum uenire teſticulòx extràbat teſticuli
cum hoc tamen ſtat ut ad curationè ſueniat fer
rum. ſcindendo mirab in loco rupture et ofter
ſumèdo ſiphac et tandem ſi expedit cauterizando
ut uidabitur hunc sm ſenſum ſequebatur. ſera
pido t Aliebas primu aùt ſenſum. d. A. cùz cetezis
ſequacib us aliter imaginari poſſumus et forte ze
do magis ad mentem illozum diſtinguêdo de rup
tura quonià alia è magna alia parua alia recens
alia antiqua alia in puero alia in ſene ſanguineo
uel melancolico. Et sm hoc credit. d. A. cù Auen
zoar t reliquis q ruptura in iuene maxime non
multum antiquata posſit cum medicinis reduci.
ut expresse Alêzor dixit in pueris diſſiciliter pp
ter plantum et inordinatòm in ſenibè t diſſiciliter
ppter duriciem paniculi. Et in bis non est tutum

d

et ferro laborare quin pueri ex dolore faciunt eis solueretur et non possent regimini sueniente subici si eis alioq duerum occurreret accidet senes et pp debilitate non sunt tanto labori et timori exponendi maxime in eis super fit modicum pris ad uta iuuenes aut qui tollerare possent per hoc qo sunt foris uirtutis et patièter tollerant quietem et ocui et non sic pueri et regimini per medicinas suenienter subiciutur tales p medicinas sueniente curazi posunt. uannu offset igitur per cirogiâ curâ atten tare. Fundamèt igitur suum fuit qo eis homines uel apti sunt fine grani mortis periculo ferru tolle rare e uel non si fic ut iuuenes tales curari possunt per medicinas fit ergo per operatòm cum ferro nec non filium suu est qon non approximet ferropter timozè rc. Et bec inia. d. A. fuit arbitaria et multu rónalis. Aliebas aut Serapio nolue runt obsequi illis qui cum senes effent adhuc ob stinate uolebant uezam talis rupture curationes quæ medicinis fieri non posset. Laudabant isti fie si debere cum ferro et qo hoc sit uex p3 inspicienti feriem lse Serapionis que laudabat hoc i.e. corporibusuris. i. seibus sed quuetudinem alium non qo hoc faceret de principali còsilio sed ut uolunta ti illiòq obferueretur melius ergo est blanditine curare et clausam suftinere rupturam et tali se periculo omittere maxime cù per tales ruptura obferuato debito regimine et ligatura possit homo uelut fanus uisq ad terminu prefixum etatие de cuseze et ad ɔferuas spesi sufficientez se exercere.

Non sic aut è in aquoia uel uaricosa or in aquo sa leuis è cum ferro curatio et fine timore que si ze deat curatio reitezetur. Claricosa aut aliqni ta lis è in iuene ut pez medicinas curazi non posuit. quifi cuzetur debilitatur testiculus uel forte ɔru petur ita ut ille non reddatur ad generacione apti et ideo in iuene aliqni laudatur opatio cujus ferro notate ista oia. Non tis. d. A. Laudauit lego lit tezam utinando ad paima postqъ sunt reducta il la membra deinde stringatur suppositi. i. pini po fitis medicinis aggregatione facien et dimittat supple bis tribus diebus et set supinus et addens for mam ad oppositione lombaris maxime plumazoli dixit. Et fit strictura. i. id quo fit strictura toferua tur supple facta cù iuolutiòib quodraet et iuolutòib quodraet ad agzegadù. i. ita dispōat ut sic faciès ad agzegadù labia scitur f3 qo dicebat et addidit. Et quib quæ cauterizatur in hac strictur et preparatio nem uel qo cauteri facit ad bane intentione cò plendam. s. ad agragandù et sic toferuādum ut qo facta p medicinas et lombare agzegatione tuc ad perfectam solidatòm fiat cauterium et addit et de clarando de forma plumazoli ne stigat error. Et non administrentur inuolutes sperice quoniam ipe villatant maxime aut neceffaria est tosolidato Postremo addit cau in ope obferuado p2o filio Et non oz approximetur. l. medicus ferum oino supple ad tosolidatòm qo quo itelligatur fatis dic tum est De medicinis.

## Et medicine
Sequitur pars de me dicinis in qua d. A. præmiali palizè duo facit quoniam primo ponit medicinas que ad agzegatèm magis faciunt so que ad soli datione fa ibi. Et de cplis suenientie et in prima pte primo ponit ea q per interius so per exterius ibi. Et oz ut administretur tc. pmoit et ponit qui bus uten est per supeius so ponit cau in approbèn emplast ibi fa Et oz de prima parte dixit Et me dicine que bibétur quibus iuuantur habètes rup turam sunt lagenea et decoito nuchì cypæs et p prie in qua diffoluta sunt lagenea et diacimorum

Notare quibus medicinali non solum cò uenit in bernia intestinali ex ruptura paniculi f3 et in facta ex dillatatione didimox et in relaſſat. In oibus enim talibus intendimus reſolutioni et exericationi nam relaſſatio paniculi penderet ad ſup flua humiditate ſimiliter et dillatatio didimox ut plurimù. In facta uero ex ruptura paimum in tendimus ſparationi labioz que perficitur cum reſoluentibus et exericatibus ut pepe dictum è talia aut oia ſunt buiſumodi. Nam ſanguinea est ſecio magna que scribitur ab. A. v. cau. tractatu p[ati]mo ualens ut ibidez scribitur ad oes paſiones fri gidas et uentofitates groſſas et ad frigus et ad simi lia et in ſuma est reſolutiva et exericativa carminati uia uentofitatù quæ reſolutòm maxime intèdim in curatione cuibuslibet rupture utz iſpicièti deſer tionè eius. In nuce cipreſi ut fo cau cap. de ci preſio est uirtus calefactione ſue aſtratione et in hoc ut ibidem differt ab alioſe calefactiuis et reſol uit humiditates et in ipa è uirtus adherere faciès qo è precipuì in cau nro. 3. deo dixit in cap. de nu ce cipreſi qo è emplim rupture et aliu non dixit decoito igitur eius maxime uulet precipue ſi mi ſceatur cù alio in hoc et habète proprietate ut ut sè de lagenea. Et si coquatur in uno medij coloris cum modico aque ciferne erit sueniente diacimi num è ſeſctio nota cuin è reſoluere carmen de ſecire. In hoc ualerent alie ſecut. magis ut tria ca mitridatù et relique ſectiones ut dianixum cò ſectio de ſebus proprie Triffora. H. paſita a Mè ſue ſa pte pime diſtinctòis et similes exibendo cum decoito pecta in mane fm doſes ea p debitas quas ab. A. et Mèſue locis propriis reſquiratur

## Et oportet
ut administrentur in ea ſup pleruptura. aut ponit cau. dicens empla que ſuper ſeſurâ administrantur. postqъ agregata ſunt labia ſeſure. i. administrentur empla quæ nalent ad ſeſuram principaliter et ta lia ſunt tosolidatua qut. a. uilsum è cum glutinofit et stipticis ſcificiutur postqъ approſita ſunt illa q[ui]a ciut ad agzegatòm labioz ut pepe dicti è. Et postqъ tracta ſunt duo oua. i. testiculi ad ſupioza et ex pleta est reductio eius quod deſcendit. i. deſcen debat quasi dicat facta reductione pp. contra huncur ſurſum testiculi qui elongabatur ppilla membza deoſum flura et approſita conſequenter emplis ſacientibus ad aggregationem labiozù tuc apponanſ empla que valent ad ſeſuram. i. ɔſo

lidantia Et sic videtis ipitiam illorum q semper
cum eodem emplo curant et cù eisdem medicis de
quoz nuero fuit haly tercio tegni 9meto.ig6.i
totalli curatione applicabat tìn exicatia cum cau
terizantibus ut folia cipressi aloë calcë et acatiaz
tc nullam facies mentionës ad coglutinatibus q
tiunt sunt necessaria. Et iftis empfis tc.iam secûdo
ipe applicat empfim conueniens et ad hanc iteitio
nem.f. ad adulatione tc. dixit empfim aueniës
eft id q fit ex fauia nuce cipressi et folijs eius ipfa
eiz sunt radices empfop super plurimù iuuamèti
quopë auenietae supple medicop i. auëc. veteres
conueniut in exibitione huins empfii adhanc intè
tionem t hec est veritas q kapio quinto bzeuiari
loco allegato iftas medicinas uerificat i cafu isto
quoniam cipzeffi et folia eius notabiliter exicat
t fauina resoluit et effugat uentofitates ita et alij
plures de nuce cipzeffi. A. so can. cap. de nuce ci
pessi qo est aliud e ca.ò cipzeffo dixit hec uerba
tin. Et empfim rupture quaft p anorhæmatis sic
singularisimæ in ruptura t ca.ò cipfso dixit an
hazcola vulnep folia eius recentia et nux ipfius co
solidant uerна que funt in membris duris ut in
cafu nro licet hic principaliter non ponatur ad co
solidatòm fed ad adulatione z exicatòm de fau-
na de qua scribitur et so can.in ca. de Abel. licet
A exponat Abel est fructu iuniperi tamè re uera
eft fauina ut patet per Serapionè ca.i.de simpli
cibus ubi et ocordat cum.d.A.in qualitatibus z
proprietatibus eius ipa est uehemètis resoluit et è
exicato z stipticitas. Et dixit Simò Januëfis q
in illo ca. defficit auriola membroz capè sup au
reola expulsionis ubi dixit q opat iuniperi et fauie
aueniunt fed fauine opat z funt fortiòzes ualèt mi
rabiliter in prouocado uzina mestrua et fetuz ita
ut dixerit i de simplicib. Serapio ca.i. Et pp cañ
sue rubtilitatis puocat mestrua plus omni medi-
cina zc. In ſuma igitur tales medicine p[ic]pue ſut
incafu nro de modo p[ositionis] z applicationis
dicam in fine capituli

## Et de emplastris

Nûc expedita p[ia] ma intencione p

sequitur aliam.f.ordinationè empfop que pficiet
9solidatòm et posset fiduii pars in p[tes] nouem fm
nouem potuit descriptòes. Et inficiëti p[rimá] com
poitionè patet q in ipa intrant primo glutinantia
poſtea exicantia stiptica et confortantia t in his
eſt intentio perfecta. ponuntur eni primo genera
gumi que ſunt glutinofa cum aliquali stiptitate
et exicatione ut ſcò cañ. cap. de gumi. Et ibi eſt
fortis rextus q oës p[es] gumi ſunt calide licet de
dragaganto dixerit q ipm è frigidù ad aliçlè stip
ticitatè declinàs ſed sufficit nobie q è iuſicatiu
cum aliquali exicatione de bedelio non eſt dubi
tatio qo fit uſchoſum è et frigidù et stipticùs ſalre
nuchù glutè. i. colla p[isc]ium è qòdam uſchoſum
t glutinoſum q] absoluítur a p[is]ce quod] magno
ut dixit Serapio fm Simonè ab itestinis p[ic]iù
t è et aliud glutè cozorù quadrupedù filr multu
uſchoſu. Lubera ſunt gen9fungorù t è id qo d[re

Tartufere t ſunt 9plexiòis terree ſed h[us] admixtâ
paruà stiftstâ subtilè iunatè ad penetrandum
t ideo ſciftate iuut t maxime ſicca quoniatè re
cens collecta participat grossa humiditate maxi-
me laudantur arenola in hoc caſu. Larnes can
crozu; participat notabili vischoſitate t ſi cù hoc
intèdamus exicatòni posſumet totum ſumere cù
testa vel facere adſutionem e[por] medù adſuſtioris
poſuit Serapio ca.i.de cárco. Et ibi baheſ ſingu
larem medicinam ad moſuz canis rabidi ita vt
dixit. B. qo nunquâ vidit aliqué mo[ra] cù illa medi
cina. Et dixit q] cancus fluuial[ib] sibi debef cù tota
ſua natura q]roſe et cù ſuis capitib] et alia stipti
cæ t virtus maxime ſicca talia omnia ſunt stipti
cæ ſequi in libro meo t meſ. excoztica[ra] nò repio
apud aucto. meſ. ſed bene reperio n[em]ſee t ſunt
pilſe vel robiſe que ſunt genera leguminù ad me
lancolicum declinat t stipticu et maxime ſi excoz
ticetur t ita credo velit acere littera t addit illi?
9cte folia altee.i. maluſiſci de mecha illius 9cte
ſunt notabili exicatina et radix t ſemè eius t ſi
p[ri]ticitate p[ri]ticipant vt dixit serapio ca. p[ro]p[io] no
tate pp illos qui ipfa vtuntur ad humectandúz t
moleſaciendúz et eſt vſus co[mi]s medicozú licet. A.
ea p[ro]ſuerit maturatina molificatina ca. p[ro]p[io]
Alumè iamèn est notabiliter stipticu et exicatiu-
nu t eſt alumè ſciu q[ui]b] a vulgo de pluina d[er]ita ſip
ticu è ut p[er]bit eat flurù, h[ui]biditatiu accicèratiu oz
ipfius p[on]i modica quantitas in compositione ſu
mac ſunt genera notabilita[ra] stiptica tamarafscus
eſt arbòr latis vo in ea eſt stiptitas cum exicatio
ne ſed eius fructus yehementis stiptita[ra] vt ca.
pp[io] ſcòm. A. magra eſt terra quedam rubea
in ipſa eſt glutinatio et stipticitas eſt fortoz. t co
ſtructòe t dixit. d. A. q[ui]e ſt lutu sigillatum centau-
ra eſt calida t ſicca y[fs]q in tertio t eſt exicatina
fine mo[d]catione sigillat t 9solidat vulnera ma
la ymo ſcribik[] q[ui] quoqua[ſ] cum carne inciſa
coniungit eam. E[cc]e mirabilè virtutem in cò
solidando de Aloes manifestuz eſt quod è calidù
et ſiccum stipticu extra posſum et confortatiu-
propter virtutem stipticita[ra] que eſt in eo c[ui]z aro-
maticitate iam ifta omnia videtis notabiliter in
cafu nostro conuenire. Ponit conſequèter alia
descriptiè que talis eſt. B. armoniæ ipfuz eſt
gumi quo auruz adheret vnde libi] t p[ag]ameana
eo de a[pr]átur glutinoſum ergo eſt calidum t ei]
exicato eſt forſis Turis in hoc non eſt dubitatio
ſua glutinoſitate et aromaticitate quod conuenit
aloes a ſanguie t dabat i. illarù 9[ap]t de hoc dic
tum eſt q[ui]o aueniat o[ui]um an. 3. iij. bedelij. 3. ij.
dictum eſt ſup[ra] ponitur in tali dosli ad refrägeni
caliditatem ſuper io[zu]m accatie t ſacracolle am
bozum an. 3. i. de accatia aucto[es] uarie loquut]
quidam dicut quod eſt fructus arbòris ut diaſco
rides. A. dixit quod eſt ſucus cuinſdam arbòris
appellate alberchi ſerapio dixit quod eſt p[ina
barbarica t e]p[u]co fructus t foliozù aliquando
ſit quicquid fit frigidæ stiptica et multum inuïſca
tiua nos autem ut dixit simon tali p[ro]p[io] a[cat]ia

d2

carentes et suco ptinellozzu filuestriz espreſſo
et decocto ad spistudinem faciamus sarcacolla
est genus gumi mirabile in caſu nostro. Est enim
ut dixit. d. A. glutinatia ppter hoc solidat et cœ
at cažnem et adminiſtatur in emplis et in ipfa est
uirtus adhære faciens etc. Et qra oia ſunt ſere gu
mi dixit ad opositionem terrātur i moſtario et ma
defiant in principio noctis in aceto et ſupple ſic p
noctem dimittātur deinde terratur in mane cù
aliquatulo ſauine et inbibatur ex eis. i. i eis coctu
et ponatur ſup locum. Ecco qùo utitur hoc uoca
bulo Empl'm h. ponit oſter aliud empl'm ei? de
ſcriptio talis e. B. maſticis sacracolle et tburis p
tes equales et agregentur in uino de paſſis. i. dul
ci nel cocto ad maiolè inuiſcationè et leniatur i.
extendatur ſuper pergamene de pano ad diſami
pergameni quo utebatur ueteres oſtricte ex uitis
et inuitis quibus utuntur mulieres ad ponendù
uitus machagnanos coſis ufus è ut exſidatur ſup
pano uel ſuſtaneo oia hic poſta ſunt ſupra decla
ſata pzeret q. de maſtice maxime gumi notu ca
leſactiun aliqualiter et stipticum minus tristure
ſed èt est inuiſchatù addit aliud et dixit alidi ſile
illi. ſ.in effectuè id quod fit ex aloe et glutie et thu
re notù è per dicta. Loſequeter ponit illam de
ſcripti mibi magis gratam cum in ea perſecte
obendantur omnes intentiones quas querimus
Luius deſcriptio ſumatur. Nux cipressi Thus et
acatia et balaufte notabiliter ola ſunt stiptica.
Sacracolla ſanguis drae est ſucus rubeus notù
est oſtrictiuss et oſglutinat ulcera et plagas licii
lici est ſucus ſue ſit arboſis ſue fructus ipm est
in actijs ſere téperatu ſed diſicat ufqz in tertio.
unde restringit et oſregat et ſic maxime uoſeret
in medicinis adunationem facien in caſu tr. nro
maxime uoſenit exiſcando ex eo ſunt ſuppoſoria
de licio ad tenaſmonè notata apothecarijs ſunt
opiata mirra et galle et ſauina equali menſura tez
rantur bene et ſufficienter cum gumi pzuſ. ſdiflo
luto cum uino cocto et fiat ut adhearetur ono. ſ.
parti pzojime ono. i. testiculo aut in quocunque lo
co fuerit ruptura q. plerùq ibi est eminentia ut
outum donec cadat quaſi uideatur iuunare q. cum
hoc medicamine ſic multo ſpre curetur et re uera
est egregiu ut patet oſideranti diligêter non est
aliquid dictum de mirra et gallis. Sed mirra est
guma calida et è fm aliquos ſicca ufqz ad tertiu
resoluina uentofitatù et in ipa è stipticitas adhe
rentia et solidat ulcera et ſibi p[ic]puum è phibere
a putrefactione ita q. et moratu oſeruat a fetozæ
tc. Ecco qùo multipliciter ualeſt in caſu nro gal
le maxime ſi colligatur imature habet ſubſtarià
multu terre à oſtrictio eapè uebemens et forti
ficant membra laſſa debilia tc. Ponit oſter
aliud empl'm bonum q. qnibz solidat rupturam
inſantiu ut. B. cozticu granatop. z. p. gallarum i
maturarù. z. v. decoquatur ž. vi. uini stiptici de
coctione uebemèti coztices granatorù uebemèk
ſunt stiptice et maxime grauiti muzi licet balà
tic magis exicent que èt uulnera coherere faciut

capita tr. ipoz sunt magis stiptica reliquis parti
bus addidit. Q reducantur intestina ad ſuperio
ra et embrocetur locus cuz aqua frigida et inſiſe
tur hoc empl'm et non ſolatur niſtraſacta ebdo
moda aut in oibus deces diebus ſemel. In his
uerbi et inuit. d. A. q. ruptura i puero aliqi ut cù
è recens ſ facile per medicinas curatur facta. ſ. re
ductione iſtiniroú que aliqi ſit cuz embrocatio
ne cuz aqua frigida q. illa membra ſensibilia per
cepto nocumento etra batur uel ki cum operatio
ne manuali necessaria reductio fiat et tunc oſter
facta embrociatoe cum aqua ueri frigoris labia
uulneris adunantur in puero pp. ipozum grâdem
paſſibilitate. Et ex hoc haberi pot clazificatio
apparentie q. ad miraculi deducebatur de aqua
fontis in territorio Laratazii ducatus Ml. ubi
multi ppter introitum in aqua frigida laborates
descenbu iſtiniop obiectis brachalibus ſe ipos
exiſtimabant curatos cum tamen re uera soli
datio facta non eſset et ideo poſt paru t[ris] recidi
nabant pluſ iz forte aliqui deuotc et ſide ſanaren
tur quibus reductis empl'm ibi appoſitum ſolum
aliqii est ſufficiens q[ui] fi non ſufficiat ad ſolida
tionem q[ui] ibi non apponitur aliq[uo]d oſglutans
addidit ppter hoc et iuſcetur hoc empl'm ſupple
cum aliquo oſglutinio uel cum gumi uel dragaga
to reſoluto in uino tc. aliud empl'm mirabile fm
eum. B. maſticis corticum tburis nuco ciſp[li]
t mirre ad exiſandi stipticandum adherens ka
ciendum et oſtotandum glutinis p[ici]u et sacraſol
le ad inuiſcadum oium p[tes] equales diſſolatur
glutè in aceto uini et agregentur cum eo medici
ne et fiat ex eis empl'm addit. Et forſſe ſufficit
empl'm infantibus q[ui] ſit ex balauftis et p[ſilio] et ra
dice lilij filueſtris de balauftis dictu m est qùo
uoſiant exiſando et stipticado de p[ſilio] magnâ
spud aucozes reperio diſcoediâ. Nam. d. A. ſo
can[on] ponit ipm frigidu et humidum i. ko. i. ž. tertij
cæ. de homitu ponit iuſtificando unam deſcriptio
nem q[ui] p[ſilio] è ſtupſactiun Serapio ca. pp[zi]o
ponit q[ui] è frigidum in ko ſed temperatu i paſſiuis
J[dem] Auerois q[ui] to colliget et tamen experiëncia
patet q[ui] diſſupit exiſuras et ulcerat in fine. L[redo
iniſta difficultate eſſe dicendum ſicut idem dixit
A. d. A. ſo can. in canonibus generalibus cap. i. ul
tra p[oh]emiu ubi poſt[que] p[of]uit q[ui] in medicis ſunt
quedam in quibus ſunt due ſubſtantie diuerſe ſe
cundu naturam abſq[ui] p[mi]xtione o[io] diſit q[ui] ex
eis ſunt que ſunt ſensu ſic apparentes diuerſe ſic
partes citri et ex eis ſunt que ſunt magis occulte
uidetur enim ut dixit ip[er] q[ui] coztex p[li]ij et loq[mu]r
de granis q[ui] de iſto utimur in medicinis et q[ui] è ſu
per eius cozticem ſit forſis infrigidationis et medu
la et farina que è in ip[er] è forſis caleſactionis. ita
ut fit mediciua rubiſicans et ulcerans et corte[]
eius è ſicut uelamen diſtinguens inter ea hec. A.
Et ideo pratici cum uolunt uti p[ſilio] ad inſtriſi
dandum infundunt in aqua tepida et ab eo educi
tur in aqua mugalago que latebat ſupra corticè
ſecundum quam partem est frigidum et redditur

humidum saltem per infuxionem et fit ut aliquan
do fit (upefactum maxime fi infundatur in aqua
lactuæ ut ſemperuie et c. Subſtantia uero intri
ſica est notabiliter caleſtiau & exicatiua & ideo
ſi rumpatur uel terratur operatur ita ut diſipat
exituzas per hoc φ penetrat utius module eius
que calida & exicatiua ita ut fit ulcerans & id qo
ê crudum ex eo facit etiá crud a magis & reſrenat
eam & hoc ê q[ui] non actuatur niſi pars ſuperſicial
frigida tâtum quando autem rumpitur & infundi
tur in aqua ſin quem modum urinur eo in êp[is]is
ad rupturam & maxime ad ramicem inſtituam
ſtan[ti]um & eminentia umbilici ut ſerapio in ca. pro
prio de p[ilio] tunc reſgangitur intenſa calidif que
ê in ſubſtantia per infuxionê & per mixtionem cu[z]
parte mucilaginoffa quelatebat in ſuperſicie & ſic
reſditur totum aliquiditer uſcholum cum aliqua
li conſoſtatione & ſic in caſu nostro ualeſt taliter
igitur co utamur & it[um] modum poſuit ſerapio
loco allegato 'Radit ilíi ſiluerſiz albi que quan
tum ad ſubſtantiam terream & deſicatiua & ê cali
dum ſoſtatiu[n] yreos tamen ê in omnib[us] illis for-
tior & ê cum hoc ſkipticum & forze de illo loquitur
d.A. h. addit & forſtasse ſufficit niſi ut facias φ[plm]
ex lenticula aque. ſtam eandem ſententia po
ſuit ſerapio q[ui]s confert creature intestinali in
fiantium & forze a tota ſubſtantia ê ipa herba que
dam que notat ſupra ſuperſciefi aque maſſime
paludibus multum uiridis & ê rotunda fil[is]i ſigu
ra lenticule. Et forſtasse ſufficit ut leniantur eo
um rupture cum bedelio diſſoluto in uino & oleo
ſambucino & caſtoro de bedelio dictum & oleu zo
ſambucinum babet uirtutem deſicatiuam & con
glutinatiuam ſolſutuam temperate dixit. B. In
ſambuco uirtus eius prima ê que deſicat φ ê que
incarnat & ſol ſu it temperate caſtorium ê notabi
liter ſol ſutuam & exicatiua ideo maxime ualer q[ui]
ê aquofa ut dixit textus addit & forſtasse ſufficit ſi
ad curam cum ſan[ic]b & o[de]o nel p[ultibus] o[dei
in quibus ê uſcoſitas & glutinatio maxime ſi redu
cantur ad ſp[istudine]z em[pli] & ſic habemus expo
tſionem totius cap. L onſequenter ſumendum
ê cap. & deinde ponendus ê modus magis ordina
rius domesticus & clarus in opere apponendo & et
electas magis medicinas in iſto caſu. In cap.
igitur primo poſuit ſeparationem in ſacilitate re
ductionis bernie intestinalis b[ur]ſalis & inguinalis
& in ſumma dixit q[ui] facilius reduciur inguinalis.
& que ê deſuper q[ui] b[ur]ſalis deinde iſe fecit memo
&iam cuinſdam ſing[li]b in iſta materia ut quod ad
consolidationem primo p[re]ueniát deſicáda humi
ditatem accidentalem membri dillatáti ad aduna
tionem labiozum faciendam deinde principaliter
iſe ponit modum in reductiœ ſi ê aliquiditer diffi
cilis & i[bi] ut. s. dixi modo retrogrado inſinuauiq[ui]
p[rimo] uideatur ſi pertractando tâtum manib[us] re
ducatur & ſin[no] ponatur p[an]us calidus ad euapo
rationem uentofatatis que ê aliquando in cauſa.
Et ſi non ſufficit q[ui] i[bi] forze ſit alia materia impe
diens tunc ponatur filtrum in balneu inſuſſum.

uel decoctione que fomentatio ſi fortaf[ſis]o ſuffi
ciat tunc ponatur in balneu & hoc ſignanter ſi cit
propter cám necessariam ut. s. dictum ê. Lonſe
quenter facta reductione dedit nobis modum c[ó]
feruandi debitum ip[or]um ſitum cum ligatura &
ſtrictura manifeſtando foſmam ſtrictire & m[ar]ſi
me plum[ar]oli in hoc φ non ſit ſiperice figuere & i ce
teris non dedit foſmam n[z] dari p[ot] q[ui] talis ligatu
ra fit etiá propter prepara[re] aggregationem labio
rum uulneris que aliter & alio modo fit ſeom diviſi
tatem ſcifure ut idem dicebatur. Et dixit q[ui] ſi
op[ortet] ut tali rupture app[ox]imet ſe[rum]io q[ui]
q[ui]o intelligatur dictu[m] e ibidem. Lonſequen
ter iſe ponit medicinas & p[rimo] aggregationem ſa
cien[]o ſo consolidatedes & p[riu]s eas que per interius
ſumuntur & ſe[quenter] que per exteriueru ufq[ui]z ad
illam parte[]z & de êp[is]o ſuendiére & ubi ponit me
dicinas facientes ad consolidationem & p[rio] c[ó]es
ſo etrabe ndo ud rupturas inſantium & in ſum[ar]a
fuerunt viiuii uidif[iti]us it[ar]um omnium clariſatio
nem. Jam igitur agredio[]z ordinem habend[us]
in opere & quoniá alia intentio ê ad morbum alia
ad cám alia ad accidens & non p[oteſt] bic perfici
cura morbi niſi ſumatur primo a remotione acci
dentis ut a deſcenſu intestinorum p[riu]p[um] igitur
p[ri]tato corpore ſi intefina ſint in oſſeo reducatur
ſin modum dictum circa ſi[am] & iungatur quic[us]
inſirmo ymo iac[ea]t ſupinus crurib[us] aliqualiter
eleuatis & ordinetur dieta declinando in oibus ap
regimen exicatiu[n] & in principio aliqualiter cale
factiui et in proceſſu minorato exicatio tâtus ad
hibeantur cum ſkipticis aliqualiter glutinofa. ut
pedes uitulorum gelatine una groſſa nigra aliq[ui]
ter dulcia cibaria de paſtura oua ſubvillia recentia
uel modicum cocta caſeus recens modici ſalis &
buiuſmodi utentur ſo[iter] oia a[per]itutia humecta[
]tia lubrica iſiſua subtiliata & acuta a[per]itutia
ut uina alba ſemina calida ut anexum ſeniculá &
talia humectantia êt & lubrica ut brodialia ſape
ſicus uue caſſa p[un]a & talia i[n]ſiſua ut accer[ſo]
oia subtiliata et utentur ut p[es] acute ut cinemo
mum. 33. macis galanga p[iper] & ſimilia & radices
acutor[us] calidorum & ſubtiliatio[u]z ut cepe raffani
alia & talia oia uitentur quoniá talia omnia uidê
tur in cám relaſſationis uel ſolutionis imſedate ſi
ſaltem mediate addere. Sed ad medicinalia
magis ueniendo habendo intentionem ad cauſa[]z
relaſſationis uel prohibition[ie] consolidationis q[ui]
ê humiditas ſuperflua prohibi[to] cu[i]us ut ſupra di
cebatur in cap. de cura in genezali in fine fit cum
euacuatione & equatione cib[.]i. dieta de qua ſam
dictum est ſumatim restat ut fiat euacuatio p[io]
tamen facta ip[ſi]us diſgestione cum app[ox]i[ati]o[s]
ſirupis inter quos laudo ſirupum talem domesti
cum. R. mellis zo[ati] collati. 3. i[fi]s[up]i de ſi[ch]a
dos ſirupi de duabus radicibus fine acceto an[]. 3.
5. cum aquis betonice melisse et mente an[]. 3. ij.
miff p[ro] duabus vicibus & continuetur quiq[us] vel
ſex diebus poſt quem ſumptum in atroza dormita
tur per horam ad minu[m] & tardetur prandium ho

d 3

rie tribus. Et il placeret facere firupsum magistra
lem habentem hanc cōmunem intentionēz et in
tentionem appropriatam et in exicando et probi
bendo dillatationem vulneris et adunando labia
vulneris distensa preparando ad consolidationem
poteſt fieri firupus ut infra. B. radicum anagali
ci vel anacalis ſecundum. d. A. ſecundo cañ radi
na Serpentarie et celidone cipſ Serpilijmente
melisse nepite gatarie camedreos an M. i. ſequo
quantur in aqua vsq3 ad mediatez et collentur
et ad omnes duas libras iſtus decōis ponaſt libz
j. mellis vel zuchari et dequōquatur vsq3 ad per
fectionem ſirupi et exhibeantur ex eo. 3. ii. cuż to
tidem aque betonice et mente et continuetur ut ſu
pza et clarificetur aromatizado cum mace et lau
dano quoniam ut dicit Serapio ſecundum Bal.
agzegant etc. Quibus ſic ſumptis firupis exbi
beatur medicina solutia klatis in corpore cōmu
nis habitudinis ut infra. B. agarici electi ſubtili
ter triti. 3. i. 5. 33. 3. i. incorporētur in forma trocif
corum cum orrimelle. ſ.exicentur in umbra per
diem deinde ad ſoluantur terrendo et infundantur
in aquis melisse beronice et rute ad minus pez ho
ras decem deinde facta bona expressione collatu
re addatur eſt hii idii. 3. ii. mellis rozati. 3. ii. misſe
et fiat potio ualert hic benedicta Nicholas con
fectio de datillis ualent eſt im indii mai9 precipue
confeccion etiam allzak meſue hic ſingulariter
ualer quoniam confortat uſcera molificata ena
cuando ſuperfluī in toro corpore ex bis poteſt ſie
ri confectum in forma bolli cum zucharo apponé
do doſim conuenientem que in locis propzit per
quirantur et in forma pillata ualent pille auree
dicte turbice que tamen multo foziores ſunt ſecu
dum. N. nec ſic in propoſito placent ſicut pille me
ſue ualent pille fetide ualent ſingulariter pille
de bedelio quia pereſt id quod enacuant conſtri
gunt conueniunt etiam agregatine maiores pp
ter bdelium et merabolanoſ et reliqua multa in
casu nostro conuenientia. Et tales medicine ma
xime proficiunt in deſenſu facto per relaſatio
nem exhibeantur ſecundum modum medicinarg
acutarum exbibendo lanatium ex aqua mellis
boru conuenienti etc. Et poſt euacuarum bene
mam ſumptöe ſueniut medicine triachales de
quibus ſupra in capitulo dicebatur ut salzanea.
mirerat etc. unde ſequenti mane exhibeatur po
tio ut inſa. B. mitridati. 3. i. diabugl. 3. 5. cum
uino calido partum ſumatur. Sequentibus dicb9
buobus uel tribus in mane per duas uel tres ho
ras ante poſtum ſumatur morſelum unum ſec.
de quibus ſupra ut dianix. diaciminum et huinſ
modi ad reſoluendum et exicandv. Et hoc qua
tuz ad ea que interius ſumitur intentione habita
ad cauſam. Sed quantum ad exterius ſumen
da primum laudo ut fiat medicamen. d. A. ſecun
dum hanc formam B. ſanine M. i. nucum cipſi
ſ foliozum eius an. 3. 5. bulant in uino nigroz sq
equalis quantitatis bona decoctione deinde facta
collatura omnia ſimul bene piftentur et cuż oleo

camōlino redigantur in forma emplastriz et ſuper
ponatur calidum ſuper loco rupture et bis in die
mutetur. Et ſi apponatur parum melis ad conti
nendum erit conuciens poteſt etiam in decoctio
ne eadem infundi petia triplicata et loco ſupero
ni et pluzies in die hoc fiat epitimando ad hanc i
tentionem ualeret decoctio ſpice squinanti ab ſin
thii camedreos serpilii cipſ nuciumuſch. et ſimili
et ex pulueribus hozum uel aliquorium inſtoru cu
oleo de menta costo ſpica et ſimilibus et modico
cere fieri poteſt unguentum ad ſuper ungendum
Et ita eadem continuerit a principio ſupero
nendo laminam cum brachali ut ſupra dicebat
ad prohibitionem deſluxis cum cōngating aliquā
do per lectum moueri uel ſedere poffet ad hanc i
tentionem fieri cerotum cuż iuirtue medicaminu
de quibus pauloante dictum est. Sed non est ma
gna cura quādo talis exicatio humiditatis et adu
natio labiozum adinuicem fatis brent ſtore piet
In quo etiam tempore laudo ut ſtromachus in di
gerendo iuuetur cum aliquo unguento ſtaticho
uel círoto ne ſuperflutates aqee multiplicetur
et. Expedita hoc intentione nunc ad morbum et
consolidationem restat principalis intentio que
cum ſtpticis et exicatius et glutinofie perſicitur
interius et exterius per interius igitur compleri po
test cum pulueribus per os in eſtis pilſis conſec
tionibus in morſellis que et ſi multipliciter uaria
ri poſſint tamen propter non multiplicare nimis
remedia unde aliquando ſit ut difficultez elector
babeatur medicina ponam tantum modo exem
pil cuſam unam et aparere ne eo electionem uel
uſis igitur in cauſo conuciens ſit talis. B. ſtipi
tum Serpili montani caude equine et radicis
eius radicis sigili Sancte Marie anna. 3. ii. ra
dicta valeriane. 3. ii. ita ſola ut reſert. Laſtran
chus Mediolanensis peſſe curavit pillorum le
peris bolia turis ematites anna. 3. i. acatie mu
mie anna. 3. 5. misce fiat puluis ſubtilis de quo ſu
matur in mane cum modico uini rubei tribus die
bus. Sequentibus uero dicuſis quattuor ſu
mat firupum ut in fen. B. omnium confolidaz
corrigiole plantaginis quinqueuernie anna. 3. i.
rox. rum turibus maſticis ematitis anna. 3. ii. mir
tilorum ſumac ſanguis drag anna. 3. i. et decoquā
tur in aqua pluuiali et cum zucharo ſkopisetur
poteſt etiam exhiberi ante cenam per tres horas
ſtromacho uacuo cum aqua mente et plantaginis
et ſi cum eo pofueris parum pulueris leporis uini
in olla.combusti melius operabitur poſt illos diſe
ſumi poteſt ad quantitatem nucis in mane cum
uino nigro de eſſo ut in fen. B. radicum ana
galici bene decoctarum in uino nigro et poſtea op
time conſtritarum et mellis diſpumati anna ſibr
ii. quoquantur lento igne vsq3 ad perfectionem
et poſtea ſuperponatur puluis infraſcriptus.
B. ſanguis dac. 3. 5. maſticis et pilzoum leporis
incisofzum anna. 3. ii. lapis ematitis. 3. i. nucis ci
prefli. 3. ii. garioſolozum macis cinamomi nucis
muschate anna. 3. 5. ciperi 33 croci an. 3. i. et bī

incorpozentur et v sui referuentur. In hoc etiasz valeret Elluz gentillis sed vt pозimis non intèdo remedia multiplicare et illam desçipè potui in cò filio meo in tali caſu pò quadam nobilissima domina brogunda ibidez fi placet recuratis pilfe pècipeune inſto caſu valentes ſunt gentilis artifi tioſe multum et ſingulares deſcriptio quarum eſt vt in ſen. B. rasul vel limature ferzi. c. calibis. 3. 5. pillozij lepozis minuſſime incifzorum. 3. iij.nu cij cipzeſi mumie ſanguinis oracòis ypoqſtidos olibani acazie an. 3. ij. naſtuſzij draganti mirre ci peri an. 3. i. terràtur et conficiantur cum ſupo con ſolide maioris. Sed notate pècipeque quod nocte qua ſumàtur debet patiens tenere ſuper loco fra cture magnetem ſufficientem magnitudinis enè a planatam ſuper carne nuda poteſt etiam fie ri confectio qua vti poteſt ante cenam per boras duas in bæ ſorma. B. draganti gumi rabici anſi foliozum rozarum ſicarum et feminis eius ſpòdi acazie ypoquſtidos amillij lapis ematitis boliar meni terre ſigilate cozali an. 3. i. turris nucum ci pessi ciperi an. 3. 5. croci et cinamòi an. 3. 5. pul veri ſentur et cum sucharo diſsoluto in aqua men te et poſtulace quod ſufficit et fiat confectio i moz ſelis. Ultimo restat ozdinaré ad hanc intentio nem ea que extezius ſunt applicanda et talia exbi beri poſſunt et p vià epitimationis empi vngue ti et ceroti licet cerotum ſit conſtentientis ad hæ intentionem propter cauſas ſuprtractas de ſin gulis tamen habeatur in opere maior copia po nam exemplum primo epithimaris vt in ſen. B. ſanguinis porci veteris ſani libr. ij. liquefiat et cù cinere radicis caparis et pulueris naſtuſzij miſce antur et cum petita epibimetur et ſi parum gumi in vino nigro diſsoluatur et ſecum miſceatur erit conſuentius Empfum fiat ſecundum bunc mo dum. B. picis naualis colloſione an. 3. vi. ſanguis orag. ematites mirre et mumie arithologie rotun de et longe an. 3. i. roxa. galarum conſolide maio ris et minoris an. 3. 5. omnia propter gumas pulue riſentur que diſsoluantur in vino et cum albumi ne oui quod ſufficit ad incozpozandù et fiat ſpù poſſet ad necessitatem fine magno ministerio ſic fieri. B. zuchart rozati 3. ij. michlete atanafie an. 3. ij. omnia ſinul miſceantur. et loco ſpì ſi ſuperpo nantur et ſi non ſit ſpìſe iſe addatur de diacotoni tem fine ſpeciebus quantum ſufficit. Et non mire ſi ſi ita etiam exterius vnguentum fiat ſecùdu bunc modum. B. olei miltozuz. 3. i. 5. olei roxa ti. 3. 5. lapis ematitis turis maſtricis boliaſ mut mie ſanguinis drag. ſemis naſturzij an. 3. 5. ponan tur in cazolla oleum ſuper ignem et buliàt et tan dem cui cera quod ſufficit et fiat vnguentuz. ſiat etiam Lerotum vt in ſen. B. glutinis picià et glu tinis de coziſ bonum gumi arabici draganti ma tricis boliaſ ſanguinis drag. an. 3. ij. turis. 3. iij. pi cis grece. 3. i. picis naualis. 3. ij. mumie. 3. iij. glu tinis carpentariozum. 3. 5. liquefiant pìx naualis et greca ad ignem et cum liquefacte fuerit addan tur glutina et his liquefactis et incorporatis depo

natur ab igne et ſupponatur puluis ſupraſcri ptòzum et bene incorpozentur et cum inſtridarſ inceperint fiat ex eis magdaleon et referuerunt ex tendendo ſuper cozio et in tempore renouando vt ſupza dictum eſt. Et de ſtis ſum contentus quam tum ad localia. Quando tamen ita localia non ſufficiunt in certa bernia ad perſectione curo cò uenit approximare cauterimyt in facta a relas ſat paniculi ſphacis descendetis cum inſtinis inter mirac et os ſemoriz et in facta etiam ex villa tatione meatuum nifi fiat a ſicitate, vt aliquado fit vès dicebatur ſecundum Anenzobar quando in compone humida naturali aqua vt multum tales pendent diſpoſitònes conſuentur omnes aut etor ſuper iuunamento cum cauterio in eis exercon do humiditatem ſuperfluam, et membrum conſoſ tando membza adunando elongata. Sed nu quid cauterium melius ſit cum medicina combu rente vel cum ferro ignito determinavit Albucaſis particula. 30. azarani capitulo primo in bis verbis. Et ſcitote filii quod ex ſecuto curatiòis per cauteriù cù igne et bonitate eius ſuper caute rium cum medicina comburente eſt quoniam ignis eſt ſimplex cuibus actio non peruehit nifi ad membrum quod cauterizatur, non denot mem bro alij conjuncto nifi nocumento paruo, medici ne vero ſomburen actio peruenit ad illud quod elongatur ex membris et forſtate facit accidere in membro egritudinez diſſicilis ſanationis et for tasse interficit etc. Et cauſa hnius dicti yt colli gi poteſt ibidem ex verbis ſuis ſumitur et actua litate et ſimplicitate ſubſtantie ipſius ignis et po tentialitate et comitione ſubſtantie ipſius medici ne ſam medicina quia paulatim ad actum ſue operationis deducitur, et dolorem pèſtat tempore longo facit humozes currere verſus loca proſpin qua et aliquando propter ebulitionem in humori bus factam cauſatur ſebris maxime quia tale faz macum agit putrefactiendo, et aliquiditer quin to de ſimplici medicina colligitur, et quia longiorè effectum inducit quâ cauterium ignis ex eis mul totiens dereligitur malitia complexionis in membro diſſicilis fortoz ſanationis, quod non ſa cit ignis cuibus actio eſt ſubita eſt, tamen doloz ignis intenſue maioz quam medicina quoniaz vt dixit Serapio de ſimplicibus in ſernione vnueri ſali de ſecundis virtutibus medicinarum ſimplic can. de medicina adurentes tales medicine grosſi tudine ſubſtantie tarde alterat et paulatine ideo altezatione non ſic eſt ſenſibilis ſicur alteratio ignis ſubita. Regulariter igitur eligibilior eſt operato cum ferro quam cum medicina. Et poteſt ſumi etiam ideo ex hoc quod magis i potestate nostra eſt vt auferamus cauterium ferzeum cum volu muo quam cauterium medicine et maxime liqui de. Et aliquibus tamen caſibus contingit vt eli gatur cauterium cum medicina primo vbi inſir mi cènt timidi credètes maiozè dolozè mło et ipò tabiliorè ex igne. Medicia ita vt neqù paterent

Sbi applicari ignem tunc eligimus medicinas. p
pter quod dixit. a. tertio cañi fen. xv. Si ipse
nictus nò tollerat igne admistent cauteria cuz
medicis. Secundus caſus est in fitula antroſa, cu
ius oculi cum multuz anguli ſtante profundi
tateuta ubi nò poffet ſine gravi p[er]tium circuſa
tur in lexione in profundu p[tingerem] tunc eligim?
apponere medicinas. Tertius caſus e ubi locus ſit
multuz neuſus uel artarioſus ſup que membra
amplius p[or]t imprimere cauterium cuz ignem in?
aut ledit cauterium c[um] medicina debite ſtructu-
cu in his virtus non ſit adeo uchemés. In his igitur
cibus eligimus cauteriuz cuz medicis de mater
ria uero cauterijs actualiz[em] ſi ſeuum aliquos mo
dernos multiplex reperiunt veteres ouplex me
tallum acceperunt ut auruz 2 ferrum q[ui] ipſoſt
ſt eligibiliu in hoc multu veteres an albucſim
ſunt diuſeriCATi. Sz dicillio ſtet in hoc q[ui] de cau-
terio poſſumus loqui dupliciter. ſ. ſecuſu ſe tatu-
lio modo in relatione ad operantez medicu. Si
de ipſo ſiat ſideratio ſm ſe tif sic manifeſtum e
q[ui] cauteri aur[ui] eligibiliu e cu aur[ui] ſit metaluſ
nobiliu q[ui] ſit ferruſ. magis ſeperatuq[ui] huma
ne näe magis p[ro]portionat[ui] auem ſit ſideratio
ad opantem ſic cauteriuz cuz ferro e laudabiliu
q[ui] in tati cauterio aur[ui] p[or]t eſſe deceptio q[ui] 05
vt caueatur ille erroz medicuz eſſe multum exer
citatum qui cognoscat ex p[er]eptientia ſciat comèſu
rare caloem ignis in e]uit ut nò ſic ignea, et liq-
ſatq[ui] in laminas ſuverat q[ui] nò ſic ſiat debilis igni-
tio[rum] infrigidetur, an cauterizationè perfectam,
q[ui] pauci ſunt talene igitur accidat erroz melius
e vti c[ó]t[er] cauterio ferri 3 aur[ui]t 3 azan[i]niu vi
tit loco ſup[ra] allegato q[ui] ideo c[iliato]z diſerétia
c[cr]rvii. diuſit istam mam in duobus verbis ſi\ absolyte eligen[em] e cauteriuz aur[ui]quo ad plures
at ferric t[em] p[er]o cauterizationis q[ui] bus in corpo-
ribus magis ſueniæ p[ic] nò tractabo cum iam vi
deamur ſat[em] in principali diſgreſſe p[ro]pito z ſi
ptinenter factum ſi ſi diligenter lector c[ó]ſidera
bit. Sed p[er] tota materia ad maiore copia
z integratatem recurratis ad c[iliato]z diſerétia
c[cr]vii. z. cc[cr]vii. vbi clare hec h[eb]itiz[em] ad aza
ran[i]u loco allegato z ad ea que scribuerit c[ó]t[er]
per docto[rum] ſup quarta p[rimi] ca. xxviii. ad pro-
ſitum aut nostrum redeundo dicamus q[ui] in caſu
nostro cauteri[ui] utrōq[ui] p[ro]uenire vt p[ro] iuuanem
ta ipſiug[ue] colliguat a.d. A. loco allegato i p[ri]
cip[em] a. Sed vt ad opus veniamus in caſibus n[is]
vbi ſit ſola relaſſatio p[an]iculi v[el] didimi dillatatio

Et vellimus vt cauterio potérialib habeatur ta
lis ordo et primi diſt[é]so corpore p[ra]cipue ei vt te
neat anellitui ſui ita vt eppareat locus relaſſatio
nia, vt exprèſe concludere p[os]tit de dillatatioe di
dinitu quo facto ſigna loci ſup os femoriz[em] appo
namus medicamè ſuper loco i[cap]iendo ab oze z
augmentando p[ro]cedens donec ad debita quati
tate perueneris, q[ui] locus circulariter fuerit exſi
catus ſuenièter, p[u]fundado p[cedas] ſuccellite di
minuendo ſcom p[ces]um augumèti p[re]cedentis.

t cum profundavis vlqz ad paniculuz excluſiue
tunc cura locu cauterii facta excara c[um] butiro to-
nec remoueatur excara p[e]inde cura c[um] reliquis
collidantibus donec ſane ſemp ſi iaceat ſup
doſum donec ſigillatur vulnùs. A cauteria vero
quenietia n[ò] ſint ſbe groſſe z terree. neq[ui] aque
fluxibilis ſed ſbe medie in forma vnguèti, p[or]t igi
tur fieri cauteri[ui] ex ſapone nigro z calee vius. et
cum ſuco affodiloz[ui] incozpozetur. ſi et bonuſ
cauteri[uz] ex fermèto z cantaridib[em] abſiſſis alijſ
z capitibus z acceto ſoſtiffimo z melle anacardi
no ſit et eſplu quod ſuit. Raſis in h[ac] forma. R.
Sinapis p[iper]is eufobij pulu[ra]zor subtril[ui] an
3. i. mellis anacardini q[ui] ſufficit ad incorpo[ra]n[em]
fac eſtum medie ſbe multa alia habentur apud
Lirugicos ſoſtioza et minus ſoſtioza quorum h[ui]
ſup expiètia et dolozis et t[is] quo c[ó]t[er] faciut opat[em]
no et ſup e[pr]tis magis e ſofidendu vnguètu ſue
niens ad consolidat[em] remota excara ſiat vt i ſu-
B. ariftologie rotunde yreos mirre obliam ſacza
colle an. 3. i. 5. diadraganti gumi rabici ſanguis
drac[em] an. 3. 5. ceruse lote litragerij infuxi in ace
to per noctes an. 3. ii. obei roxati. 3. iii. c[ere] quod
ſufficit. ſiat vnguentum, vel ſiat medietas tantum,
Item vnguentum de ceruſa valent z cum his vlqz
ad perfectionem curetur. Et ſi noluerimus vi
cauterio cum igne modum habetis c[om]uniter a
p[ra]taticis. Sed deſcribam vobis modum q[ui]m po
nit albucſis p[ar]ticular. 30. Azaraniij parte prima
capitu. xlv. primum igitur p[rec]ipias infirmo vt
die illo abſtineat a comestione deinde ſedeat in
ter manus ministr[um] ſup[pe]ſito p[lu]matio ſub c[ó]ſis
z ipſo ligato cum bindis inſtrix quantum ad cru
era p[ectus] z brachia n[ea]t t[unc] anellitum ſuum
vt manifeſſetur locus bernioſ z signetur cum m
castro in c[ir]cunferentia z t[unc] habeatur inſtru-
mentum ignitam cuuis ſignura ſit femicir[ui]z po-
natur ſuper ſignatum locum manu ministr[em] cum
cauterio ſtante recta, et teneat ſic ipſum donec c[ó]
ſequatur vlqz ad os et ſi non potuerit conſequi in
vna vice ſecundetur cauterium quia vt dixit auc
tos z ſi non conſequeris cum cauterio vlqz ad os
non conferet operatio tua. L[edo] eſſe verus ſtan
te dillatatione didimor[em] et deinde circa locu[us] cau-
terij poſt tres dies cum butiro donec remoueatur
excara demum curetur cum reliquis vnguentis,
vt ſup[ra] dicebatur, verum est tamen quod Albu
cafis poſuit curam rupture cum cauterio rupto
paniculo z deſcendentibus inte ſtinis in eſſume, z
eſt multum timo[za]ſo operatio ſiue ſit cum caute
rio medicinſwe cum cauterio actuali quia ſem
per dubium est ne cum cauterizas, exerat in ſesti
num, z cum cauterio istud contangas, et ipſum
comburas, eſt igitur maximus timoz, neque ego
laudo fieri debere. Sed ſi pur operacione ma-
nuali vi velimus melius conuenit inciſſio, z ſui
tioque et pp doloz[em] est ſuspecta ita vt. s. d.
2. Et opoſtet vt non ap[pr]oximet huic rupture
oino ferru. Et ibidez 3o[da]zui ſententias suectu[us].
Si igitur aliquando ſuenit operatio manualis,

fit incíntio hoc in ruptura leni inguinis nò defcè
dentibus intètinis in oſſum, et eo cauſis talis ba
beatur odòſt primù facias inſirmuſ ambulare,
t fi eſt necſſe ſaltaſt et bene manifeſtetur vbi ſit
totus locus eminentie, ſigna loco deinde fac in
firmù acere ſuper doſſum ſui inter manuſ tuas,
t percipet vt ligetur, vel rænatura minirius, dein
de incide locum rupture p latitudinem ſectione
tendente ſecundù quâritatez triu diſpoſiùs deinde
ercoſa mirac donec ſipbac appareat, ſi aliquid
ex intètino extra ſipbac apparuerit, reduce illud
in locum ſui. Et ſi niſil extra ſuerit vel ſi reduxi
ſi cumſit p[ris] aliis ministeri, qui iponat extremu
inſtrumenti radii ſue ſtilli ſuper ſipbac, et inſus
tineat intètinus, p[hib]eat ipſum ab exìtu, dein
de opòzetr vt ſuas trùnq[us] latus ſipbac futura fir
ma, et hoc facies ōtinuo tenente alio ministro di
cui[us] inſtrumentum ad p[hib]endù exìtum intèſtì
miq[us] ſuſtultunc extra be inſtrumù nò incidas
c[ex] ſipbac aliquid o[n]deinde cura vulnus cura
vulnèrum mirac penetratiù, opòzetr tamen vt to
to t[pe] curationis (et est p[up]za dicebatur) ſaceat in
firmù ſup[er]us dolenc ſit p[re]ſcere ſanatu, non expe
dit bic ſingulariter omnia in hoc opere pertinens
tia de clara, ſonam? ca. in ca. ſ[ſ]z ſufficie ap
ponere que buic loco ſunt magis necefaria. Ad
habendam aſt p[re]ſectam notitiam curationis vul-
nerum mirac penetantùi, recurratis p[re]cúpere ad
a. A. iij. quarti tractatu p[rim]o ca. vii. to. viiij. cum
quibuidam ſequenti. Et cum íſtis ſit finis execu-
tionis in opere buijs ca. laus deo.

De cura bernie aquoſe

Elandoq[us] euacuatur

“Polita cura bernie intèſtinális vel ſir
balis oſiter ponit curam aquoſe et duo
facit principaliter in ca. quoniam prìmo oftendit q
bus operationibus curari p[ot] ſecundo p[re]ſegtuz ip
ſus operationes ibi ſecunda. In opac[em] vero ce p[ri]
ma o[ſic]it q[ui]q[us] euacuatur aquoſitas eius. ſ[er]
beric cum zebel. i. cum inſtro p[ro]fozandi licet alioq
[do] ſumatur p[ro]fozatione y[rop]icoz[us] v[er] Serapio
c[ac]e y[rop]icis gradato. i. paulatim euacuát[e]. Et
q[ui]q[us] euacuantur c[ui] e[plis] extra b[ent]ibus aquoſi
tatem et p[ost] id q[ui]q[us] ſit cum ferro ſupple ignito
cum medicis acutis calefacientibus id quod ſeq
tur ruptura ex p[is]b[ac]. c[ui] medicis cauſtici q[ui]
stringitur et non deſcendit aquoſitas. Pro itel
lectu buijs partis e[mi]p[ro] aduertendum q. d. A.
bic tetigit in genere tres modos operationis ad
curis buijs bernie prìmo cum bezel gradato vt
videbitur ſecundo c[ui] e[plis] ſupe[po]ſtis burſe ilen
ſibiliter reſoluentibus et exicantibus tertio c[ui] cau-
ter io et h[uius] p[ro]pl[er]t q[ui] aut c[ui] igne aut c[ui] medi. cauſt
cis Laufa aut q[ui] p[ro]ſatio et euacuatio materie
debet eſſe gradata ita vt prìmuſ p[ar]s euacuetur
t modica deide alia p[ar]s maioſ et alia ſuccesſive
maioſ y[ui]q[us] quo ſit tota euacuata potest colligi p

familia bis que ſeribuntur et. xiiiij. tertij ca. de eu
ra y[rop]oſis afchlitis vbi poſtuá dixit. d. A. de in
ciffione vero mirac[ſcas] q[ui] paru[ſic]t nifi in cor-
poze valde forti. t[em] poſt duas l[íneas] addidit. Et
rectius quidem eſt et non fiat vice vna ſubito et
adducit rationem dicens et ne euacuetur ip[ris] (u
bito et cadat virtus. i. pp illa[ſ]a ſubit euacuatio
nem euacuatur. ſpiri[ta] ſubito et cadit virtus ideo
addidit ymo paulatim ſupple fiat euacuatio et vt
ipsa non pueniat ad multum debilez. i. et cauend[us]
vt non fiat nifi in corpoze forti. et ideo laudat. d. A.
non fieri in puero neq[us] in ſene id dixit Serapio
quarto b[eu]uiarij ca. viij. Et licet non tot nocumen
ta ſequerétur ex bezel burſe ſicut ex bezel mirac
vértris. Si ſimul tota materia euacuaretur qua
in bezel uentris vt declarat o[ciliato]r d[ra]cc[ex]vij.
ſequitur ſebzes et difficultas anellitus q[ui] euacua
ta m[à] tamen membza naturalia remanent ibi
ta aquoſitate vnde diſtendut diſa[cr]acia deoſuſ
magilqua p[ri]us q[ui] igitur aquoſitate natab[or] pri
us t[em] c[it]tud non contingeringet in bezel burſe non et
tanta adueniret reſolutio vt patet tamen pur no
tabilis adueniret ideo cauend[us] eſt t[em] vlerius e
aduer tendu[rum] circa vltima verba littere q[ui] ipsa p[ui]
habere duplicem inſtellectu primus eſt quod q[ui]q[us]
fit exicatio cum ferro. i. ignito et cum medicis ca
leſaciendu[rum] id quod c[ó]sequitur rupturá ex p[is]b[ac]
i. c[ui] medicis cauſtici calefaciètibus ſupple et e[pi]
cantibus ip[er]us p[is]b[ac] quod ſequitur ad rupturá
i. ad apparitón[em] eminétie q[ui] poſt exicato[d]e aquo
ſita[er] i burſa exiſte[n]i et minozata o[n]ter eminencia
tand[é] p[er] tales medicinás exica[ſ] ip[er]us p[is]b[ac] et ſo
bitur et ſic o[ſ]tringitur et nò deſcendit aquoſitas vt
dicit textus que ſupple deſcendebat p[rius] uel i[po]
relaſſato inter mirac[em] et os femoris uel frequen[i]
euenit ex dillatatioe didimi q[ui] talis n[ò] ſic ſit ex
uera ruptura paniculi q[ui] ad eam ſequitur z[ir]b[us]
vel intèſtina ut p[up]za uiluſz e[mi]t ife ſenſus bene
ſonat toti littere alio m[ò] ut legatur quod talia
cauſtica calefaciunt et exicant id quod ſequitur
ad rupturá. i. ip[er]us humiditatem i[mi] burſa exiſte[n]
ſequètez rupturá p[is]b[ac] q[ui] pp rupturá ibide[] flurá
p[er] rupturá itellig[é]do omne relaſſatón[em] uel dillata
tioné ip[er]us p[is]b[ac] et o[n]ter forſtificata uirtute m[é]
b[ui] unitur méb[uz] et non deſcendit aquoſitas p[rim]
modus magis placet legatis litteram et é clara

In operatione

E[ſequ]èter p[ò]t m[ò]z
in op[ationib] et diu[i]di
pt itres ſicut tres ſunt p[ri]ncipales op[ato]ſes q[ui] p[io]
i[pe] ponit m[ò]z bezael ſc[do] cauteri[us] tertio medici
naru[] ſc[do] ibi. Et cauteri[us] tertia ibi empla[vo] t[em].
de prima parte d[ic]it. In operatione v[em] t[em]. Pro
itellectu p[ri]me part[em] e[mi] notádu[em]. do. A. in h[ac] p[re]
p[ri]ncipal[er] reddidit ministru[] cau[n]t[ui] in p[ro]fozando uel
ſloborhon. ne t[á]gat paniculá ſue comiſſuram q[ui]
iacet diuide[s] p[er] medi[ui] burſa[ſ] p[er] ſticuló[ui]s in duos
ſoliculos ōtinentes ſteticulos pp[er] iuam[é]ma dicta
ſuperius de anothomia ne e[mi]t tangat ſteticulos p
[ro]fozando uel findendo quoniá e[t]act[em] ip[or]u[] méb[uz]
trá e[mi]t ualde nuocin[em] et nullom[ò] in cura iu[u]atiu[n]us

et hoc intellecto p[ro] littera 'clara lego' eam in ope
ratione vero que fit c[ui] bezel. i. cum instrumento
accuto perfozante et n[ob]bonio opozet vt eleuè
tur testiculi ad superio[ra] et elungentur valde cu[z]
offeo. i. a fundo offei postquâ obliquatus est pec
ten. i. fursum p[rius] p[er]s[po] spectine t. i. vt pars ei[
]f. p[ect]enis elungetur ab infirmo. i. a fundo offei
quod debet effe infirmus per scilicetur supple vt
meli' postint testiculi fursum eleuari et vt refupi
netur supple eger super lectum aut super locum
in quo s[ed]eant homines. s. super tabula et ipsum
teneant vel ligent cum institis. Et fiat vt s[ed]eat
ancila a d[ex]tris eius extendens virg[as] eius ad su
periora supple ne fit impedimento operanti c[ou]ne
nizet honestati vt effet seutifer vel famulus medi
ci et non ancilla deinde S[lob]othometur cum S[lo]
bothonio-lato supple vel perfozetur c[ui] instrumentê
to accuto i fundo ipsi' offei. Et caue ne S[lob]otho
mes aliquid de comissura supple vel pungas. Sz
a de[pr]a parte vel finis[tra] scinde fugiendo com
suram et stude iam diu donec descedat tota aquo
fitas supple interpolata vicibus vt sup[ra] dicebat]
et euacues eam supple etiam comprimendo quia
f[er]tia[as] modica pars remaneret debilitero mem
bza effet caufa recidine et addit consequenter de
inde tibi eff electro i[mi] tinucris reuerfionê et reple
tionem eius. s. offai post tempus vt reiteres cura
tionem eius cum zebel. i. postquâ iam incepit ad
buc burfam in tumeſcere n[od]um tamen est reple
ta et i[mi] volueris cauteri z[ab]is supple ad p[re]uſionê
et p[ro]hibitionem recidine. Et notate q[ui] contra
istum ca[ni] et p[re]cedentem com[mi]niter p[ra]cticiat mi
niftri cuius artis vt bis vidi p[rim]o in eo q[ui] tota
matériam ſimul euacuát ſecundo perfozado com
p[rim]unt omnia membza deoſum.

Et cauterium. Jam ipse ponit modu
operandi c[ui] cauterio
actuali dans etiam formam illius ſecundo in p[ro]
forando comp[ri]unt omnia membza deoſim[]m et
primo dat vnum modum ſecundo ſm ſecida ibi.
Et foſtass[]p[rim]o igitur dicit Et cauteri[is] fit hoc
modo ſume ferrum subtille in quo[ſunt] vncini et
ignetur ſicut omniteri ignetur cauteri et liga te
ſticulos vel ſupple ſtringe testiculos ſurſum quan
to longius posſible est a locis ſupple p[ro]fozationis
hoc est a fundo burſe Et reuolue cauterium ab
offeo. i. in offeo ita vt n[ò] inueniat testificulam et in
ueniat offe[rum] et albiteron contangendo. f. interi[
]ipsum albiteron. i. iphac que est p[el]icula intrin
ſica ipſius offei vt ſup[ra] dictum est ca. de anotho
mia. Et conſtringit et calefaciat. ipſum q[ui] non in
gredatur in ipſum aqua poſt id. i. ſic contang[é]do
interius ipſum ſipha[]c et caleſaciendo exicet ita vt
conſtringatur et deinde ipſo conſtricto p[ro]bibeat[
]eſuſio humiditatis que p[rim]o fluebat p[pter] dil
latationem vel relaſſationem eius et ſupple p[ro]bi
beatur ſuperius quod dillatet ipſum ſupple ſiue
ſit ven[ita]ſitas ſiue aliuſ aptum dillatare. Et ſi
melius deinde cura cruſſas ſelicet remouendo
excará, cum v[nctu]ſioſ[]e consolida ſupple tande

et v[el]timo ita tota littera clara est, et videtis ſi tel
ligatur cauſa q[ui] voluit ipſum instrumentum effe
subtille in quo ſint vncini et q[ui] interius circulatui.
cauſa p[ar]mi est ex quo ponitur istud cauterium
principaliter ad exicandum beriteron vel ſipha[]c
humectatum nimis ſi imponetur tantum inſtru
mentum subtili[]non poſſet bene contangi actua
littere ipſe p[an]iculus cuius c[ó]tactum querimus et
ſi effet instrumentum in principio groſum ita vt
interius multe partes poſſent contangi ut n[ec] la
tioſa effet perfozatio ipſius offei et ſuſpecta p[ro]ſe
dolozem. Ad hoc ergo vt facili[]s] fiat per fo[z]atio
ordinavit p[rim]o vt instrumentu ſic acutum et po
ſtea habeat vncinos et cum vncinis facile intra
bit in fo[z]amê p[rim]o factum et cum intrauerit c[ui]
vincinis circulatuatur vt vncini igniti ad d[ui]er
ſas partes ipſius beriteron pertangant ſed tim[or]
reſtat ne acuitas inſtruunti pertingat ad testiculos
et ideo signan[]t d[ix]it et reuolue cauterium in offeo
ita vt non inueniat testificulam ſed inueniat offei
et albiteron vt ſup[ra] exponebatur forma instrumentê
ti poſſet effe talis lego litteram.

Et cauterium. Dicit conſequen[]t d[à]
do alium modum cau-
terij[em] et foſtasse incidis ex beriteron aliquid dein
de cauteriza ipſum, z[ui] p[one] ſuper scilicetur ſtriptica
et p[ro]bibe egrum potare aquam. In bis ver
bis inut tria p[rim]o q[ui] ſacta ſectione cu[z] flobo
thonio et excarnato mirac a ſipha[]c conuenit al[í]
quando de ipſo ſippac vel beriteron aliquid abſcin
dere vt magis contrabatur et minus reſetur vel
dillatetur et tandem ad p[ro]hibitionem ſluſus ſan
guis et ad exicandum conuenit vt cau[ter]izetur lo
cus abſcifus et ſecundo ſuper ſcitu[m] mirac vel
p[el]icule extezio[]sis ponantur ſtriptica ad consolida
dum d[ic]it tertio vnum comune i[mi]n[io]n consolida[
]ct vt p[ro]bibeatur eger potare aquem et per aquam
intelligamus omne humectatiu[m] cauſa cuius ſe
pe ſup[ra] dicta est lego littera[]. Et foſtasse ſupple
ad p[ro]hibitione[]z recidine iudicis ex l[er]iteron vt
facta ſectione c[ui] flobothonio et excarnato mirac
vel p[el]le extrinſica deinde cauteriza ipſus. f. beri
teron qui remanſit ſcifus p[ro]pter cauſas dictas.
Et p[one] ſuper ſeſiuram ſtriptica ſcitu[m] m. f. mirac
Et p[ro]bibe egum potare aqua[]z[ue] ſupple indiſſe
ſenter quodlibet humectatiu[m] et.

Empaſtra vero. In hac tertia
parte principalí
capi. ipſe enumerat quodam empla in caſu conſe
rentia et poſſet paſs in quatuor[]z diuidi ſe[m] quod
quattuor[]z ponit diſcriptiones p[rim]o ponit te men
vnam com[mi]nem regulam de ipſis empla ſecido
p[ro]ſequitur ad diſcriptiones eo[m] partes p[ate]
bunt legendo de prima parte ponit vnum c[em]u
ne in curatione cuius bernie et d[ix]it empla vero
que ad ramicem aque ſupple conueniunt ſunt ex
genere emplaſtro[]z y dropiſis abſchil[]tis et splénis
i. ſinti virtute ſimilia empla inuátib[]o et i[mi] poſſa
te frígido et húido ſpléis p[er] cu[mi] itellc[ui] e acu[]reut[ui]
yt d[ix]it, 0, A.14, eti] tractatu q[r]to i[mi] pn. cali i cura

ydropifis afchlitig. Lamon cōis i curis eorum est
exicato e extractio ſuperafluitatuſz ſupple aquosafz
primo ſenſibiliter p[ro] ſeuacuatione t puocatione
t intenſibil[er].f. caleſacído p[u]ſizádo t resoluſo
apoſtemata et ſpleſis frigida ita curaſ ſi ib aliſſk
differut q[ui] ut ip[er]e ibid[em].xy.tertij dixit ò cura mala
ru[em] ap[lexion]u ſpleis. Differentia inter curatoſes
ſpleneticas t epaticas ê i ſoſtitudiez ſobilitate ſc. voluit q[ui] ſoſtiozes medicine debeanſ in curatòib[em]
ſplenis q[ui] epatis t acutiozes in penetrádo ſueniut
ſpleni q[ui] epati ymo in medicis epatis nò afterſac
acetu n[isi] in neſſitate t etrario in medicis ſple
nis yt ibidem in ſuma in his verbis inuitur q[ui] me
dicine in caſu noſtro que apponi debent localiter
debent eſſe exicatiue t caleſtictue resoluſtive vt
ſunt ille que p[ro]ſunt yd[rop]eis afchlit[em] debent etià
pticipare nature medicinaruſ ſplenis que adduſ
ſuper dicta[rum] incſion[em] aliqualem ad p[u]ſtudionez
medicinaruſ t ſic habef regula in his medicinis.

Et ſcòm hanc regulá p[ro] ſacit emplu[z] ex ſtra
kufaria que est vua paſſa montana cuinu granuſ
est magnú[n] ſicut cicer nigrú est calida t ſica in.3.
caleſactia ymo adbuituſa t ſoſtez exicatiua accu
ta penetratiua vritur loco p[ire]tri et ex ea timo[
s] interius ſumatur p[oz]tuer acuitatem t vulcera
tionem t címinú est notu cal.in tertio ſicu[n] in ſo
refolutiu[n] t in ip[er]o est incíſo exicatio t ſtipticite[s]
t p[on]itur in medicis ſteſtico[uz] c[ui] oleo t[em] hic mi
ſcentur c[ui] vuis paſſis primo ad debite componen
dum in modu[m] empli[mi] etià ad probibendu acuſat[re]
ſtraſuſarie ne fiat vulceralio qua[c] c[ui] his empli[s]
non intendimus lego ſiam p[rim]aſz. Emplaſtra
vero ad raicez aque ſupple valentia ſunt ex gen[ee]
re emplaſtro[uz] yd[rop]eis. f. afchlit[is] et ſplenis. t.
refolutiu[a] t exicatiua t penetratiua aliqualiter
t in hoc p[ro] p[er]oemplo p[ri]mi[na] deſcriptio[n]
bicens ſicut ſi ſumatur ſtraſuſarie t címinu[em] f.pul
uezi[ata] t agregétur cum paſſis rubeis enuclea
tis q[ui] agragatione facta cum còtrictione. i. facta
cóſtio[d]e debita c[ui] p[it]ſello in moſtario t fiat ſicut
vnguët[em] t iplaſtretur cum eis. f. bura ſteſtico[uz]
superponendo p[ecie] ſc. ponit t[em]iter aliam in h[ac]
fozma. Et iterá ſumatur p[ip] caluſz et ſicu[m] i ter
tio et est deſclinans ad quartu[n] in ip[er]o est ychemés
resolutio grana lauri calida et ſicca i ſedo in ip[is]
est resolutio et exicario ſoſtis baurach ê in ope[za]
tionibus ſalis c[ō]is ſed est eo ſoſt[em]t et maxime azí
menum quod est melius et extimatur q[ui] ſot uír[em]
licet in eo ſit aliqualis resolutio et exicatio h[em] t
principalius ponitur ad incíndenduſ et maxime q[ui]
comſecetur cum oleo antíq[ui]a iaz úiſchoſo aliqua
liter fiant ergo ſic ſumatur p[ip]is granozú lauri
baurac an.3. ſ.pulueri[ſe]t et c[ui]s.3. i.5. olei ve
teris et c[era] quod ſufficit fiat vnguët[em] et egreſſu
est. Et iteru[m] ſumatur cineris quercus et conficaci
tur cum oleo ſoſtato.i. vigózato cum decoctio[d]
ſupple reruſ[de] quibus ſup[ra] ut granozú lauri ci
num baurac ſc. Et emplaſtretur c[ui] eo licet cinis
ſici ſit omni cinere ſoſtioz in abſterſione t exicato[d]
ne t[em] omnes i hoc conueniunt t cum hoc c[ini]ſis q[ui]

cus est magis ſtipticus et ſtipticitatez cum exica
tione quercus et ideo voluit ad penetrationez vi
gozare oleum cum decotione reru[em] ut s[an]. Ponit
etiam aliud cuinu verificatio iam p[os]ita est ut ſu
m[am]t niti[em].3.30.et cere.3. vii[em] et olei.3. vi. et p[ip]is
quoniam est bonum ne rep[ie]bédas eum q[ui] ip[si]um
ſup[ra] poſuit et granozú lauri g[ui] vii[em] ſupple c[oli]
ter et fiat ex eis emplu[z] adber[es] et q[ui] ad adber[ê]
tiam est neſſeari[n] aliquod g[umi] dixit. Et bebli[us]
arabica[n] ſanat ſteticulos .i. est medicina ip[is] ap
p[ro]p[ri]ata ad adber[ê]tià ita vt fiat cirotu c[ui]s ez
omilcatur ſed op[or]tet oleu inouare ad debita[em] ſo[
mam] c[ir]ori it[ut]d t[em] ſtat i ope apothecari addidit
etià. Et q[ui]q[ui] ſoluit ramic[em]e aque p[ue]toz[em].i. íp[em]
oblubium diſſoluitur.f.i vino albo t ſic ê ſim[us] ca.
buius. In ſuma igitur i ca.i. poſuit tres modos
generales curationis talis bernie ut cum bezel u[em]
flobotonio gradato t quandoq[ui] c[ui] empli[s] t cum
cauterio t hoc oupliciter vel c[ui]s cauterio actua
li vel cum potentiá t ſequenter procedendo p[ai]
mo ponit ordinem obſeruanduſ in operatione c[ui]
bezel u[em] flobotonio ponendo duo a quibus p[in]
cipaliter cauere debemus in tali opere p[rim]o ne
cum bezel contangantur ſteticuli ſecundo ne tan
gatur com[if]ura t obſeruuetur vt tota aquositas in
tempoze euacuetur deinde poſuit modum in cau
terizando humidum cum cauterio actuali decla
rando etiam ip[is]us instrumenti ſoſtam vt q[ui] ſit
ſubtille cum vncinis ſc. Conſequenter ponen
do duos modos p[rim]o p[ro]fozando t[em] t circun
uoluendo interius ſecundum abſcindendo aliq[ud]
de beriteron t poſtea cauterizando partem c[if]a[ſ]
ſequenter circa medicinas exterius applicáda[s]
duo facit p[rim]o poſuit vnum c[om]mune obſeruádu[m]
in electione ip[ar]um medicinaruſ vt q[ui] ſint in uír
tute similes medicinis yd[rop]eis afchlit[is] et ſplenis
ut apoſtematibus frigis t humidis ſplenis t toles
ſunt medicine caleſtictue exicatiue t resolutiue
cum penetratiu[s] c[oli]tue[ct]. Et de ip[is] poſuit exem
plu[em] in quattu[or] diſcriptionibus vt in ſoſma empli[
t vnguët[em] t c[ir]oti t ſic habet[em] totum capi[t]. in ſa
ma. Sed vna parua restat dubitatio quoniam
in p[ri]cipto poſuit vnum modum curationis fieri
per medicinas cauterizatiuſas t tamen de eis n[ò]
dedit modum in u[ſu] earum neq[ui] ex[ep]lú poſuit ſi
cut de reliquis omnibus fecit dicatur b[ec]uiter q[ui]
ideo non fecit p[rim]o quia ip[is] medicis cauteriza[
tibus min[em] vt imutur & alis quia ſi expedit v[em] cau
terio p[re]elegimus cauterium actuale ſup[ra] poten
tiale potest etiam dici q[ui] in applicatione ip[ar]uſ
medicinaruſ non est artificioſa multum operatio
ſed ſufficit vt eligatur locu[s] e[bi] ponit debent t
iſte est locus qui etiam est locus cauterij[em] actua
li[is] vt in fundo burſe non tangendo com[if]iram.
non ſui[em] igitur expediens in u[ſu] íſtarum dare re
gulam que autem ſint tales medicina ſup[ra] dictu[em]
est mihi tamen apparet ſub alio o[d]ine poſſe íſta
colligere ſententiam ſcilicet ſub h[ac] poſſa inten
tio q[ui] h[et]ur ad bernià aquosà aut est curatia aut
ê p[ui]ſiu[a] q[ui] d[à]dâ ê ad ip[š] morbú remouénd[ù] d[à]dâ

est ad prohibitionem recidiume intetio aut curatiua
que est ad ipium morbi maxime vertit ad ea uаа
uatione aquositatis in burfa ounte. Et quoniam
hec euacuatio fieri potest dupliciter per medici
nus locales. euacuando insensibilis et sensibiliter
primus completur hec intentio per medicinas re
solueres et exicantes et quoniam paniculus extin
sicus satis durus est et spissus i6o cum illis medici
nis admiscende sunt medicine ad penetrationem
adiuustes. Et hoc est quod dicebat textus cujus
cit tractare de qualitate medicinaru in casu et
uenieni si vero cum bis insensibiliter euacuantib'
non posuit perfici intentio nostra tunc intendim'
cum euacuantibus sensibiliter. cum perfozatde
et hoc fit uel cuj instrumento accuto et cuz bezel
uel cum flobontonio. quatenus intendimus extrac
tioni totius aque cum si aliqua pars remaneret 6
bilitando membza disponeref ad reciduia3 tota
aurem aquofitas apte euacuari non potest nisi in
fundo fit ulninus uel perfozatio ideo opozet i
fun do perfozare et 2q perfozado timoz est de c6tactu
testiculozz et contactu c6mifure i6o pio remot6e
errores pouit cautellam habend6 in reducendo
sufumus testiculos 2c. Quia est in extractione tori
aquositatis unica nice propter multos spiritus fit
euacuari et subitam in natura fieri mutationem
qu6 natura non sive notabili tollerat documentu
comitteretur error ideo pio remotio6e huius erro
ris qu6doqz euacua6 aquositas cuz bezel uel flo
boronio fiat paulatine et successime ut etiam ipse
dixit a principio fiat cuz bezel gradato 2c. Et
hoc quo ad curatiuam intentionem sufficiunt. 1.
si uero timueris recidium et repletionem ei bur
fe post tempus et tibi fit electio ad pzeuifionem hec
uenientisime fit cum cauterio actuali ac poten
tiali fortiſime impmentib6 ad excidaaz humi
ditatem tam in membris hbituat et etia3 ad 6tac
tionem et stricturam ipfozum memboz6 tale aut6
cautonium actuale c6ueni6tiffime fit aliquo duo
raz modora unus est perforando cum Stillo accu
to in quo sint uncini et circuoluendo ifra burſaz
ad stageni biteron ut exiceet et 6trahaf in hoc ſi
ſit cautella ut non tangantur testiculi neq2 comi
ſura ut 6 dicebatur alius modue est ut cum flobo
tonio fiat ſciura in parte inferiore deinde excar
netur mirach a beriter6 et 6 ipfo beriteron alig6
abſcindetur et poſtea cauterizetur et ſonter cruſis
remotis 6olidetur. Si uero eligeretur caute
rium porentiale propter timozem firmi tunc com
poſito debite cauterio ſuperponatur parti dextre
uel finitre buſe ufq2quo burſa perfozetur et paui
latine aquofitas extrabatur licet pro magna par
te in uigore cauterij insensibiliter consumetur po
ſtea curetur cum regimc de quo ſupra i alio ca.
dictum est ſufficienter et hoc cauterium maxime
laudarem aggregata ipfa aqueofitate per viaz paui
latine conſestionis et non per viam deſluxus mul
tiplicata quia ilto caſu maxime ſi ex dillatatione
didimi peruenizet magis placeret et facta cuz be
ſel euacuatione aquositatis ſcom modu ſupra di

ctum et apponeretur cauterium potentiale ſupex
inguine illius partis que magis est tumefacta 6f
q3 ad os femoris profund6do ut ſupra dicebatur
et poſtea curado ufq3 ad perfection6 ut ſupra Et
ex hoc enim cauterio magis exicabif et constrin
getur didimus dillatatus ex ipfo poſito in fundo
burſe. Et sic habetis ſententia. ca. ſupraſcripti eſi
dem fere uerbi ſed cuz ordine claro. Sed eu
niendo ad magistrale operationem opozet mul
ta ſupponere que distincte poſita ſunt in ca. ſupe
rioe ut de dicta que ſimilis per omnia eſſe debet
sicut et ſupra etiam ſicci6 ſi poſſible e6 ita ut non
ſolum in caſu nostro cauen6 est a poru aque et bu
mectantium ſed etiam ſit prohibito a uſione ne
du a poru vtita dixerim vt etiam dixit. d. A. xiii.
tertij de cura aſchbitis. ſectiones et per interi
ſumende ſint illius nature ut ſupra dicebatur in
cofortatione naturalium et exicatione. Et in hoc
casu maxime ſtante deſluxu aquositatis a ſupio
ribus convenit euacuatione matezie ipa ptedigecta
et ſimilliter in ito caſu conuenientes ſunt fyr qui
poſiti ſunt euacuationes etiam ille conneniunt ni
bilomin? ipoſito poſent eligi aliique aque a pio
prietate euacuatesi hoc ſingulariter valeret p
commi ſeuacuati6e n6 debilitando membza exi
bitio Jere. B. 1. in eſſo qua poſuit. viij. tarep6tice
dando. 3. vi. in eſſo cum modico 3bi in forma bol
li et poſt valet et appropiate magis pille de meze
reon et facta purgatione tunc maxime convenit et
triachales medicine et via curcum a pcepium cuz
reliquis valentibus aſchbiti p localibus habetis
medicinas poſitas in ca. que ſingulares ſunt habe
tis ad copiam que ſcrib untur. xiii. tertij cap. 2o
prio. Sed e6 oono vobis vnam ſingularem qua
recitat a3ararius ex mentre. B. vtin fen. B. picis
humide cotli6 mediu lactis ficu6 corillum. i. co
tilli6 est mensura. viij. 3. litargirij man. i. galba
ni auros. viij. aurus ſumitur vtplurim6t ut e6 pon
dus. 3. y terbentine anan. 1. ſepi utuli man. i. op
ponati aurcos. viij. ollei de cherua optimi coreli
ijj. aceti foris corillum. i. litargirium cum ollo
de cherua ſe pfo quoquatur deide addantur ter
bentina 6 galbanum inſufum in aceto et colatum
t mieſeatur cum eo pix et oppo. et omnia miecan
tur et ſuauitur coquantum donec inſpſecetur et re
ponantur p ſu inquit. B. quod ipſe curavit mul
tos et ydropicos cum ſuper ventrem eo2um pone
batur fine alio medicamine vt reſert A3ararius
t fic ſit finis cap.

De Lura Rupture Clentose.

Egimen in hoc 7c.

Pro qua expedienda. do. A. duo facit
principaliter quoniam primo ipſe poſit
ordinem in dieta a quibus est abſtinendum. ſco
ponit ordinem medicis et quibus est vtendu ſa
ibi. Et ſumant in potu de prima parte dicit qre
gimen in hoc. 1. quantum ad dictam est ut deu

tet supple patiens inflatiua ex oleribus et granis et repletione superfluam perducentem ad rugitù et malitía digestionis et potum unii miſti et uinuſ crudu inflatiuſ. Pro intellectu huius partis p[ro alia que supra dicta ſunt de regimine in v[li]ba benti[rum] ruptur[amemozanda ſunt quedam primo unum q[ui]taſis generaliter ſcribitur de generatio ne uentofitatis. I[z]tertii tractatu tertio cap. i. f. de nocumentis digestiue cum dixit uerumtamè n[on] uerititur ſupple materia niſi ad idropeſim timpa nitem c[um] ſtomacus ut ip[er]a babet ip[re]ſſionè tante quatitatis que facit uapozationè cibi et non q[ui] di gerat requiritur igitur ad uentofitac generatòm debilis actio caloſis in m[à]ita ut faciat operatio nem mediam ſufficiens ad inflatione et n[on] ad c[ó] pletam digestione uel resolutione et ex hoc dice batur q[ui] uentofitas generatur a calido diminuto q[irto] metbau. Et p[ro] hoc ſequitur u[n]u q[ui] dicebat idem. d. A. cadem fen. tractatu v. cap. i. Et quod omne a quo non accidit inflatio n[on] accidit ab eo inſkatio n[is] aut p[ro]pter ſeip[am] ab illo in ſua ſubſtà tia aut p[ro]pter duas ree p[re]pter ip[er]um qua[n] una e[que] do minium caliditatis ſuper ip[er]m et altera frigus q[ui] non mouet aliquid et ex h[is] infertur primo q[ui] ſtan te temperata caliditate ſtomaci et naturali ſi exhìbeatur cibus multa habundans humiditare extranee aut g[ras]ſe multum ſubſtantie ne ſolvet utiet illa humiditas inſenſibilter nec equaliter tranſmutabitur ſed ita debilitàs aget ut c[ou]vertat humiditat[em] uel cibum in uentofitac[em] ſequitur ſo q[ui] talis cibus exhìbeatur corpori cui[que] caliditas ſtomaci ſit multum ſoſoris uhebemètis uirtutis aut ita debilis ut nullam ſere ſufficiat facere in mate ria ip[re]ſionem non generabitur uentofitas q[ui] in prio corpore inſenſibilter ſolvetur et in ſo non euapozabit. Et ex h[is] habetis c[am] uerificatio n[is] textus n[is] primo deuitet inflatiua ex oleribus ut latucis portulacis et generis ut fasceolis p[ro]pter humiditat[em] in ip[er]s ſuperfluam uel lentibus prop[er] groſtitudinez subſtat[ie] generabitur eni ex h[is] cum calo[re] ſatis t[em]perato uentofitas uitanda est etià repletio ſuperflua q[ui] ſupra multam c[ibi] quan titatem non babet uirtus integrum diu[m] i[z] t[in] ſolum ut ſufficiat ipreſſionem tante quantitatis efficere que faciat c[ibi] uaporationem et non q[ui] di gerat et ſic ſuperflua repletio producit ad rugitù et malitiam digestiune ut dixit textus uel p[os]t le g[ili] et c[ati]ue. i. perducit ad rugitum et malitiá di g[est]ionis. i. pp malitiam digestiune et p[er]idez ſun dament[us] ſequitur q[ui] et u[it]et potum uini miſti et uinum crudum. i. naturaliter aquoſum q[ui] laquei tas et frigiditas miu[n]t[ur] caliditatem naturalez ita ut ſolum babetatur ſupra c[ib]um ſemidomini[mi] et n[in] integrum diu[m]um t[em]. Et pp ſoc h[oc] fit inflatiuſ lego l[eam]. Regimen in hoc e[que] ut denitet inflatiua. i. q[ui] ſunt inflatiua ſm[que] ip[er]a t[ar]tum u[el] pp ni[n]imam bu[] miditat[em] uel p[ro]pter modum ſubſtantie ex o[li]leri bus et granis et repletionem ſuperflua et ſupple èt effet ex c[ib]is t[em]peratis producens ad rugitum et malitiam digestiune ſm[que] duplicem intellectu[m] da

tum. Et ſupple u[ite]t potum uini miſti et uinu[cr]u
dum. i. aquoſum inflatiuſ. i. q[ui] quodlibet tale ſit
inflatiuſt[em].

Et ſumant in potn do. A. inter notificat nobilis medicinas quibus e[que] utendu[que] diuидitur p[ro] i[nd]as quonià primo ip[er]e ponit medicinas ſumendas p[ro] i[nt]erius ſo illas que ſunt locales ex[ter]ius applican do ſa ibi. Et fiat em[pl]m primo ponit qua[n]da[que] n[on] tas ex[ſec]t ſo ponit unius deſcriptione ibi. L[ob]ec[t]. d[ic]it primo et ſumant in poru medicinas ſoluen tes uentofitat[em] ſicut diaciminu[que] ſagenea et trifora magna et totum id cum ex[ditione] galange ſupple maxime cum uino. Pro intellectu huius par[ti]s et ſeqnem[que] et in h[is] que paulo[n]ante dicta ſunt c[ui] calor ſemidomini[mi] t[ar]tum babet. ex[ter]materiam t[uc]c generat uentofitat[em] ſed cum calor primum debi[t]a ita uigora[que] ut fiat uhebemètis uirtutis poteris mo dum debite terminari t[ur]c uentofitat[em] non gene rat et ſi que è generat ip[er]am resoluit. Et quo ſeq tur q[ui] ex[hib]itio ex[ſection]u[que] gradu[al] caliditatis inten[du]ntium et uigo[ra]nti[u] ip[er]m calidum naturale con uenit in resoluendo uentofitat[em] in corpore medio cris u[ir]tutis ſufficiens aliqu[que] ip[re]ſſionè facere ita ut euaporare faciat q[ui] d[ico] notat[er] q[ui] in corpor[em] debilitato multa u[ir]tutis aliqu[n]i intenſio gradual[em] calo[ſis] facit ad uentofitat[em] generand[à] ut patet ex[ dictis]. Et ex h[is] ſequitur q[ui] ex[hib]itio diaciminu[que] c[of]ec[t] ex[ſection]is ſagene et trifora[m]e magne que ſunt ex[ſec]t. note ut. ex[ter]dictum è in cau[n]no[rum] uenit cum in h[is] oibus ſit u[ir]tus caleſactiua et u[ir]tutu[n] naturali[m] mébro[que] uigora[tiua]. Notate tamen q[ui] aliqu[n]i t[ante] multa materia faciente uentofita tem ex[hib]itio iſtop[er] uidetur addere in uentofitat[em] preparando ip[er]am ſubtilationi neq[ui] propterea è ſed deſi[nem] q[ui] in p[ro]ceſſu minuetur. Sed landabile erit materià antecedètem preparare digerendo et euacuá dentur cum decoctiò[e] galange i. ieniu[m] ſm[que] doſes ſuas maior tamen cautella è habenda i ſagenea et trifora[m]a magna ex[ter] diaciminu[que] opiate ſunt ſint igitur in cau[n]otabiliter antiquate et fer mentate galanga est ſimpler[em] notu[que] ſubſtantiale re ſoluti[u] ventofitatu[em] est b[onu] ſtoma[c]o et digestiu[n] c[ibi] et odo[ze]m oris efficit bonum ponit c[of]. in hac forma[m]. B. ſlo[ſ]p[er] rute ſice d[ix]it ſice q[ui] humida è ca lida et ſicca in ſedo t[in] v[bi] tamen ſicca est calida et ſicca i. tertio est ſubtiliatiua et carminatiua val de ſecundu[d]. A. ex. p[ro]ſp[io] et ſit ex ex ſecundum antiquos c[ui] folijs auri ſup[er] testiculos em[pl]aſten[em] prop[ie] in cau[n]oſtro v[opi]ſt ex calidus et ſiccus èt i. i[mi] resolitiu[m] ap[ost]ema. L[imin]u[em] èt est calidu[que] et ſiccu[n] in tertio maxime ſolutiu[n] ventofitatu[em] vt ſupra est dictum ameos èt calidu[em] est ſiccus in tertio v[tim]ur ſcie eius ſeis agni caſt[em] èt est calidu[em] in primo ſecundum. d. A. ſed ſiccu[n] in tertio ſe[d]u[que] ta men auero. quinto coſ[por]it[ur] calidum et ſiccu[que] in tertio et valet vt ip[er]e dixit ſicut ſemen rute ta men. f. rute ſoſtioris est Ser[ap]io ſimiliter ca. p[ro]p[io] ſecundu[d]. B. ponit ip[er]um calidum et ſiccu[que] in tertio. Sed quicquid ſit est ſolutiuiu[m] ſubtili[æ]

e

tiuīs disgregatiuīn ventoſtatūs de baurac dictuz e ſupra. Lalamentu aliqui elevant iſpum uſaſ ad ār
tum in caliditate iſ est rubificatiuīn et ulceratiuīn
unde e in ipo iuſtus multu refolutiua ſicut e in pu
legio oium ſumātur partes equales et epitimi quā
tum oia e cum melle conficantur in forma empli
Epitimiūt et calidū e ſicu in tertio t ſua ſicitate
multu exicatiuīi, ponit aliud emplim ſub bac for
ma. R. rute ſcce cimini calamenti agni caſti ba
chax Lauri ſanſuci. i. maiozæ calida e ſicca i ter
tio ſice e ſpſe yſopi v3 ſic iſop? at ſe ptes eſles e cù
ſtoraſe maxime humida ad debite incorpozaſ fac
tis ex aliis pulueribus fiat emplim ſtoras eſt gu
mi quedá que extrabatur ex decoctione coticis
illius cuius e gumi e calida t ſicca t eius calefac
tio e ſicut mirra de qua ſupra dictum e Reliquia
ſunt ſupra declarata ponit ſiſter ordinem olleop
t dixit. Et ſunt olea quiſbus fit inunctio ſicut oleu
de costo licet principaliter ualeat frigiditati lacez
tozum et iuncturaz tamc absolute e refolutiuum
oleu fambucinu ſimiliter ualet oleum nardinu i.
de ſpica e benedicta ut dixit. AD. expertop iuua
mentoz et proprie ad oes egualitines frigidi aſ t
uentoſtat. In hoc e talent oleum de nucibus t
oleum de cherua ſpépue tamen de oleo nardino
dicam uobis vnum ſingulare qo ponit. d. A. riij.
tertij de cura ſplexionis frigide t ſicce q enume
rando medicinas humectatiuas t calefactiuaſ di
xit q oleu nardinu plus humectat q calefaciat.

Notate hoc ponit ſiſter alium modu medicina
localis ut fomentationes uel uapozaf t dixit. Et
fiat uapozatio cum refoluétibus uentofitaté p[é]dic
tis multotiens ut uebi g[ra] ſumendo Rute MA
forane folio[;]auri calamenti pullegiij afteri anna
AD. i. Et bolant i aqua t uino equaliter uſq[u]z ad
debitam ſumptioné t cù ſpongia ſiat ſomenta
tio t ſi volumus fortificare posſumus addendo de
femin. bus rute annexi carni cimini ameos agni
casti t ſimilium. L[ó]ſequenter inuit nobis aliu
notabilé modu ad carminati uentofitaté quo etiá
unturut pratici in timpanite ut. f. fiat colleri ex
melle nitro ſerapino oppoponaco t cimino t ſemi
ne rute t foliſe t caſtorio oibus aut quibusdaſ eo
rum ſm necessitatem qu[uo]t aſt ita proficiat mani
festum est de multis de ſerapino t oppoponaco t
castorio de quibus n[ò] est dictu dicatur ſerapinu
calid[us] t ſic[u] in tertio purgat flegma t ſbert coli
ce t expellit uentofitates groſſas oppoponacu ſilr
gumi calid[us] t ſic[u] calefacit ſubtiliat t resoluit.
L[à]ſtoriù est medicina multu singularis est ſteticu
lus g[ial]ia MARini é ſubtrilius t fortius Fm.d. A.
oi q[uo] calefacit t exicat t oportet ut fit ca. in fine
tertij t ſiccum in ſo resoluit uentofitates t preci
pue remouet frigus matricis t uentofitaté t frig?
testiculi t habet et p[riu]ilegiu q non e aliquid ma
gis iuatiuīn uentofitati in aure q[ui] iſpum cum. f. ex
castoreo accipiatur quátum est lens una t diffol
uitur in oleo nardino t deſtiletur posſet aſt tota
liter 2poni colliziu. R. ſeminis rute t méte ſicce ni
tri anna. 3, 5. oppoſaci ſerapini an. 3. i. castoriæ

ſ. v. pulueriſentur t cum melle formentur colle
ria longa uel posſet gumi diſſolui cum uino albo
t cum pulueribus miſceri t cù melle formari ſup
posito[;]ia. Sed forte viceres q[uo] talia colliria
iuant in caſu iſto cum non pertingat iuſtus me
dicine ad locum leſum dicatur q per simplicez al
teratione alterato inſteino recto ſiſter alteratur
ueſica que ſuper inſteinu facet t ſiſter iſpa altera
ta alterantur partes ſuicine t ſic burſa testiculop
tandem calefiet t ſubtiliabitur t q[uo] interius eti
netur t ſiſter fiet uentofatas refolutio t carma
tio per alium etiá modum fieri posſu iuamentum
ſi bene considerabis t ſic habetis ſinem capituli.

In ſumma igitur primu habuſtis ordiné i die
ta a quiſbus. f. e cauendù. Secundo habuſtis
ordinem in medicinis primo in exhibitis per ſu
perius ſo de localibus inter quas primo poſuit em
plastra ſiſter olea tertio fomentationes t ex his
potestis 2ponere uen guenta epitimata t cerota

Posuit poſtremo unum alium medicamen cu
rationis per colliria ut uidiffiſt. Notate q[uo] ad de
bitam curam ſunt et kienda que dicta ſunt ſupra
in alio cap. f. a ſit aliſi materia flegmatica foués
primo ut digeratur t ſo formaco non atrabente
a remotis euacuertut ut cum pill[us] de iera uel e
fanginis uel iera. B. diſſeicon t et non trabit a
multum remotis pppter dactilos intrantes 2poſi-
tionem eius t. Et et in ilto caſu precipue e cò
kofandus ſtomacus cù uquentis. uel cerotis ap
p[ro]priatis quâdo c[à] generationis uentofatits ma
xime pendet uitio digestione ſtomaci et uobis po
nam in ilto caſu unam descriptioné ut in ſen. R.
ſen. cimí caru[n]i nitri ameos aſi partem unâ picis
cere a[n] par[.]i. medicinas terre diligenter picem
aút et ceram in modico liquefac oleo costino t naz
dino equalitez t cum eis pulueré ſupra ſcriptorú
optime miſcebis t ſuperpone poſſem multa alia
localia ordinare ſed ſufficiat ad curam moxime .
q[ui] ſite caſus fatis inter alios faciliſt ad curâdu.

De Lura.

Eratio earum 7c. Posi
tis cu

ris trium principaliu sp[é]z he[n]niaruz ià
in hoc cap. ut ſupra ſuit diu[nt]um d[ec]te-
minat de tribus alijs ſequentibus ſmul quoniam
magnam adinuicem habent uuentientiam in cu
ra. f. de he[n]nia carnoſa t uaricosa ut dicit rubrica
t in bac includitur de apſtema ut ſtatim dicet i
principio cap. Et ſumarie ſe expedièdo de cura di
xit. L[ur]atio ea[sp.]f. carnoſe t uaric[osa]e e cura ap
ſtemat[á] du[po]z. i. cum ill[is] 2pletur cum quib[us] cu
rantur apſtemata dura t addit. Et multotieſ q
dem ſufficit in ramice uaricosa inſuctio cum un
guento baxi[li]con ſm. d. A. v. can. ſtra[ct]u. i. c[ó]po
nitur ex p[ice] que e maturatiua humor[us] groſ[or]u
abſterſiuá t calefactiua t respí[ci] apſtemata du
ra inſte[no]tuá matricis t testiculó[us] ca. p[ro]p[io] in
trat mirra de qua ſupra dictum est quod est cali

da subtiliatiua et resolutiua itrat etiā rasina que ē
gumi calefactiūn subtiliatiuīn lenificatiuum et ē
notabilis resolutionis gluten alimbat et iter quæ
pē genus gumi q̄ et s̄ fit minus calidum q̄ guma
pini et ē gluten cipſi ſ̄ n̄ e tī minois resolutioniōs i
trat cera d̄ q̄ scribeſ ſz. d. A. i. c. demuſ z in ipſa est
bumectatio maturatio et aliqualis resolutio, ecce
quo iſtud unguentūn ſoenit in apostematū curatio
ne duroz. ſ. molificādo subtiliando resoluendo p i
trantia q̄n ut colligitur a. d. A. ſen tertia quarti
ſo tractatu de apostematū duroz et ē canon
precipuſs. Non tamen curētur. ſ. apostemata
dura aliqua medicina cum eo q̄ resoluit et exicat
q̄n id producit ad uebementiā lapideatatis prop
ter exicationē grosſi et resolutionē subtilis et addit
Et os ut ponantur curationi ei? due revolutiones
ſ. reuolutori resolutionis cum leuitate cum eo q̄
non exicat plurimūr q̄ oſ resolutiūn ſm plurimūr
exicat et bumectatiuīn raro resoluit ſc. Et reuolu
tio alia lenificationis ſtint iſte due revolutiones
succedentes addit tī infra q̄ in apofitione medici
naz oſ ut agregatur iter duas nūrtures ſc. ut in cō
poſitione huius unguenti ſit proſpeciali tī magis
intelligentia cap. ē notandō q̄ berniauaricalis et
carnofa includitur ſub bernia apostemofa q̄ in
uaricali ſit ſuefactio p[er]taz nāz uararu l' artaziaru
i carnoſa ſil faltē ſit ſuefactio oſſei lʒ n̄ ſemp apo
ſkometur ſubſtantia ipiūs burſe uel testiculi ubi
ſ. fiat caro addita ſuper testiculi ut ſupra diceba
tur in cauſis iſo largo uocabulo quelibet illulari
appellari p[ot] apſtemofa et licet aliter fieri p[os]ſit
apſtemofa ut infra uidebitur tāni de his deter
minando ē d[etermi]nāt de apſtemofa. Et ſi tu
obicitas ſimiliter et de apſtemofa erat ſezmo cūz
determiſtabatur de aquoſa dicatur q̄ quatu[que] ad
hoc uerum e q̄ ita quenium. Sed q̄ est magna
dſria in curatione aquole cum uera apſtemofa q̄
non e in curationeuaricali u[al] carnoſe ut ifra cla
re uidebitur. Secundo notaudū ut infra uide
bitur ca. de uaricibus ad principiōs plurimūr ſaguif
replēntis dictas uenas e melancolicus cuius igtif
curatio per medicinas locales e cum subtiliatiuīns
bumectatiuīs et resolutiūn sicut et in apſtematiq̄
duris. Carnoſe e[re] curatio per localiā alii nō p[ot]
ſpleri medicinis nifi cum subtiliatiibus et resoluſe
tibus ac bumectantibus magis tamen et minus ſi
cut et apſtemata dura q̄ non oia ſunt equaliter
ficca ut patet. Et ex his apparet clarificatio text?
cum dirit. Curatio e[ra]q̄ est cura apſtematum
duroz et perficitur in his ſc. Non ponit aut. d.
A. hic modu speciali curationis apſtemoſe hez
nie n[ut] apſtematūr duroz q̄ ne curatione apſte
matum duroz tractabit late inferius ſen tertia
quati tractatu ſo et de apſtematiq̄ testiculōz et
burſe unde dicitur bernia apſtemoſa clare ſupra
determinatū e sa huius ſo tractatu ne igitur pri
mo inutiliter p[rol]ongaretur hic de apſtemoſa ſi
facit mentionem. Pro aliqui tamen intelligētia
et ſumarie talis bernie ut hic de oibus bernijs ha
beatur opletus tractatus. Et notandū q̄ aliqi

ipm apſtema colligitur in subſtātī ip[ō]z testicu
lorum aliqi[n]a pelliculas et aliqi[n]a intra cutem
exteriōz et aliqi[n]i ſit de materia frigida aliqi[n]a de ca
lida et hoc per accidētia cognoscetur q[ui]n ſi ſit de
calida materia adſt zubor et forſtis inflārio et do
loz et febris p[ter] colligētā h[oc] cum corde ſi ue
ro de frigida locus e albius uel linet lʒ ſi de mi'la
locus decliat ad ſuſc[u]i et ſine dolore u[al] modico do
lore et ſi ſit de ſ'ate ſi ſit iter pelliculas tuōz appet
maioz q[ui] ſi ſit in ip[ō]z testiculo apſtema uel caro
addita q[ui] locus e extenſibilioz p[er] tractatu et ſe
cipitur carnoſa ab aquoſa q[ui]p[er]ſio diſiti retine
tur in carnoſa ſi in cute ſint exteriōzi tunc ad ſen
fum puſtille in cute apparent uel ticeza. In cura
gituz taliu[que] paſſionu[que] b[eu]nитеz dicatur ſi co[pi]us ſit
pleto[ri]c[u] uniu[que]ſalis precedat euacuatio ſm eti
gentiam materie d[u]n[q]e q[ui] ſi humo[rum] calide ſit in
cá fiat flobotomia de b[ar]ica que ſi non ſuſſicit
sequatur purgatio cum medicina laſſatiua c[u] ap
p[oz]p[ri]tatis. Ad ultim[u] n[ez] fiat minutio de ſaffe
na que proſp[er]ie respicit m[é]bza genēra[ti]o[rum] loquor
de interiōzi ſaffena. D[is] p[act]is k[ian]t localia ná
apſtemate calido in principio apponantur p[er]ce
cuſiua. In hoc u[al]t[ui]n[ctio] c[ui]z oleo z[ato]t[que]
tirolato apſotris petijs inſuſi in aqua et aceto ſi
materia ſit multu[que] acuta in hoc u[al]t[ui]n[ct]o-
mento a[que] decoctio[n]is malu[q]z ſollatri faba[zz] t[ro]
z[ato] equalite[z] et ſepe epitin[et]ur locus cum petia
in ea inſuſſa. Ad hoc u[al]t[ui]n[ct]e ſi quoquatu[que] fabe i
aceto t[em] in ſo[ma] empi[que] ſup[er]po[n]atu[que] ſi placet ad
dete oleum z[ato]p[ar]sum non e[rit] inutile. In augu
mento quoquatu[que] fabe in media parte u[n]i n[em] alia
aque t[em] ſup[er]po[n]antur in modum empi[q]ui c[ui]z oleo ro
zato addendo modic[u] oleide camomilla. in statu
autem addere conuenit in deco[ro] fabar[u] aliq[uid]
flozu[que] camomille mellilori ſc. equaliter miſcendo
de dictis oleis. Et declinat[ur] plus de resoluti[es] ap[po]
nendo ſc. In cauſa autem frigida ſurſi tr[ici]
in vino c[oct]us et ſup[er]poſi[que] cum actuali calidita
te plurimum p[ro]deſt. i[tem] farina ordei cum mel
le. i[tem] vua p[affa] ab arillis mondata c[ui]nsi
z melle et farina fabar[u] omnibus simul c[ó]trictiſs
et ſup[er]poſi[tis] e[greg]ie valet d[ic]itur eti[q]z ip[oli]n
Serpentis inſuſum in oleo contra omnes paſſio
nes testiculōz[u] mirabiliter p[ro]deſt apſtema aut
meláconicum vel inſiſſerent apſtema quodli
bet vetus testiculōz[u] magis curatur cum ſectiſó[e]
facta ſub oſſeo v[s]s dicebatur de aquoſa fac[ra]. pri
us remolitioe cum de altea butiro maluis ſeſe
lini et ſenugreci et ſimilibus et materia velud ſania
ta fac[ta] cum reliquis medicis varicoſa etiam cu
retur primu[que] cum flobothomia communi ſi ſit alí
quale dominium ſanguinis et poſtea cum particu-
lari flobothóia ſafenar[u] v[s]s et poſtea ſup[er]po[n]e
do que ſubtilient et resoluant de quibus ſupra di-
ctum est addendo quedam respicía materiá me
lanconiam et maxime aduſtum vt epitimum poli
podium ſene capillu[que] v[.]flo[ru] boragis et bugl[er]. ſc.
Et cum his reducetur ſi deus voluerit. Sed ſi
medicie loca[le]ſicum ſimilibus n[ó] ſuſſicant p[ro]ce

c2

Rupinu suſc

vms ilicvm in h

dendë û ad opationê manualem, quâ licet de ea
nô fecerit. d. A. mentionê propterea q. in ca. û cu
ra uaricû z elefantie infra faciet spâlem mentôm
seu sermonê circa opationê manualem et illi pro
portionalis trabi pôt hic ad curâ bernie uaricał
ideo te. uel dicatur q. quæ talis curatio nunçs fieri
pôt fine tali abciſſione teſticuli uel teſticulorum
ut ſtatim dicetur que opatio magnum aſſeret de
ua timorê en se et maxime pp. peritiâ ministroz
buius, artis ad eſſugien igitur istum timorem cù
cautella non posuit curâ de opatione manuali ta
lis bernie aliqui et ſi audatiozes de ea fecerunt ſpe
cialem mentionê de quos numero ſuit Aliebas
6. pratice cuius modus ut breuiter stringatur, est
talis. Situato primo corpore ſuper loco alto ſe
dendo aliqualiter inueſtigabis diſtinguendo cu
tem teſtii in ipm offem a teſtibus et tunc depo
nes in fundo burſe teſticulos ut magis manifeſte
tur ſuſpenſoria que ſunt tumefacta et tunc apſen
de cutem teſtii et uasſop que uirge proxima ê cù
digitis tuis aut minitri et foſtiter illaz extende t
cum ſoboronio ſcinde lato optime i. identi icesſo
ne equali in longitudine uasſis ſuspendêtibus dei
de excoriamis corpora que ſub cute ſunt donec ua
ſa denudetur et tunc transſibis per ea acum in qua
filum ſericum poſueris duplæt ligabis dicta uafa
in duobus locis. ſ. in pte ſuperiore et inſioreuer
ſus teſticuli debinc in medio illa ſcindes et ſagui
nem qui adunatus ê ibidem educes deinde cura
bis locum incifsum cura uulnerû et hoc ê cœ uari
bis uenarâ pulſatiliu et nô pulſatiliu. Et ad
dit q. cum uarices in oibus acciderit uasſis erpe
dit auſſere ambos teſtes cù uasſis et poſtea curare

Sed notate q. ex his poſſet aliquis mente ma
le diſpônis uelle intelligere q. aliqûn in tali cura
ſit incifso unius uasſis et non alterius eiſdem teſt
culi et ſic oniter poſſit teſticulus remanere facta i
citione uasſis aliciuus teſticuli imaginado q. eiuf
dem teſticuli multa ſunt uafa ſubſtentâcia. Qui
ſenius nequaquaë ê acceptaui cù ut. û. habiteâ ê iano
thomia paniculi ſiphac et uasſop de meure. H. i.4
de utilitate particulæ q. et d. A. c. primo ſo. tertiſi
cet originêtur talia uasſis a pluribus ramis arta
riarû et venaræ tamen dicti rami multipliciter con
teſtutur et in duo corpora reducitur quozum una
prôtenditur ad teſticuli dextrum et aliuæ ad ſini
ſtruz unde talis facta ê comiſtio q. û ſuelles unû
iſtozu ramozum incidere non poſſes fine alio uel
aliſis ut ibidem dicebatur et ad aliuæ locuz recurra
tio pro intelligêria buius in ſuma igitur in cura
talis bernie cù ferro oz teſticuli uel teſticulos ab
ſcindere q. si unum tîn uasforû est leſum ſufficit
illum ràtum admouere teſticuli cuius illud uas
est ſuſpenſoriu et ſi ambo uasſa fuerint uaricata
cù bæc cura utroſq[ui]z teſticulos erciderè oportebit
n3 dirimitêdi ſunt in burſa quoniâ per abſcifionem
uasſis ſubſtentâcia per q. quod nutrimêtru et teſticulo af
fertur ſubtrahitur nutrimentu ab ipso et ſic putre
fieret et alteru fortas[que] p[ro]ſa[ra]ca[re]ſer ſi ſanus eſſet

In hoc igitur caſu operando debite bene con

uenit teſticuli extractio. Sed notate q. magſtr
buius artis in oibus ſere bernijs ut aquæſſa inte
ſtiali zirbali in quibus ut multu non ê neceſſa
ria extractio teſticuli idem operantur extra hêc est
ut uideantur aliquid grande et nobile feciſſe ultra
ti inciſſionê utuntur cauterio actuali ad probiſi
tionem ſuper habuſantie kuxus ſanguinis. Et
ego istud laudo licet Aliebas non fecerit mentio
nem maxime ſi fiat per doctum boinê. In hac
ti opatione ut stat ofideranti est maxim? timor
de uita. Ideo. d. A. ut ſupra cù cautella ſuteru
git banc operationê nullam de ea faciens mentio
nem maxime quonia cù tali bernia et ſi interdum
p[ro]hibeatur actus c[er]enationis ut. û. uifum ê tii
non est de ea timor de morte ſicut est in intestina
llimo cum ea poſſet homo per o[em] debitam eta
tem decurrere. Et ego plurìes ex ipsis cognoui
Satis igitur cuilibet induiduod uidetur poſſe ſele
ſeruare q[ui] ſibi simile generare. Unde 0 cludo q[
]nia mea est ut nullus haſ ſola laborans paſſiſe
huc grandi periculo ſe exponat. Nec fil i carno
ſa in qua aliq[ui] ad perſectione cure est ſimilis opa
tio neceſſaria. Et ſic fit ſinſi capituli quod nô ſu
mo propter iſijs paucitatê tc.

De Augumento Umbilici.

Elandoq[ui]z accidit ſc.

q. Expeditis de duobus diſferentij[is] her
nariu et diſp[ò]n iſijs ſimilum ex p[te]
fitus ip[ar]um. ſ. de burſali et in generali. Ag[us] tertio
principaliter ipſe proſequitur de teſtia d[ia] ipſa p[ro]
ut et umbilicali ut de augmentio nel eminente
et tumefactione umbilicis, diuittur prefens p[ar]
in partes tres quoniam primo ipſe ponit cas talis
augumêti, fo signa, tertio curam ſa ibi. In eo q[ui]
ê tc. tertia ibi. Ad illud augmentis, p[ra]ma p[ro] po
test diuidi in quatuor partes ſm quatuor p[ri]cipa
les cas quas aduci, ſa ibi, et q[ui]aë tertia ibi, et q[ui]
ſit quadræ ibi, et q[ui]aë fit cas. De prima parte d[ixit]
q[ui]aë accidit in umbilico augmentis, q[ui] est ſm
ſemitam ruptuze notefi, per rupturâ ſiphac iuxta
umbilicû, unde recipiutur intza mira c ſiphac. û.
ſiphac zirbus aut intestina, q[ui] hec est una cas augu
menti. Notand[us] est q[ui] û. d. A. appellat augumêti
factum ex ruptura paniculi ſic[ui] in ſemitâ ruptu
tre noteſi, ſupra berniâ burſalem factam ruptu
ram paniculi principaliffime cadit, hoc vocabuli
ruptura, et ſupra alias berniæ cadit per uia[æ]z ſimi
litudiniz[ande] alie bernie dicuntur ruptuze pro
quanto ad talem apparenti ut tumefactione ad
ducitur, ſicut et ip[ra] bernia facta ex ruptura qua
t[u]cunç[us] in aliis nulla fuerit ruptura, et. ideo talis
ruptura d[er] nô. q[ui] famola et principaliffima, q[ui] ſic ê
l[ra] clara prime partis. De ſecunda parte d[ixit] af
ſignando aliam caufam.

Et q[ui]nandeq[ui]z Notand[us] q[ui] ſicut hoc
nomen principaliffime
idroſſis d[er] de aquaſa uel timpanitut alibi est

cuv

uitens, non de ypoſarce, et quelibet illarum fit ex
multiplicatione aquoſitatio uel uentoſtatis . uel
utriuſq[ula] intra acuithatem iphac et intestino[]p[ro]
facta agregatione iparù tel per viam refudat[i]o[n]is
aliude uel per vià rupture porri euritigds uel alia
cà alibi uidendà, fit extenſio ipſius iphac i ſuſtum
t elevatur mirac totus[que] ſiuerit fit augmentù ro
tius uentris ita ſi huiuıſmodi aquoſita uel uento
ſitatis ſiat agregatio in illo ſolo loco, ſ. in acuitha
te umbilicali ita ut illius partis ſiat extenſio et ele
uatio ſicut totius uentris fit ellenatio in idropeſi
dicetur augmentù umbilici, et non idropsiò non[]e
dixit in illo loco ſoloq[ui] cum ellenatione illius par
ſis [are] p[ot] alia[que] part[i]i uentris debitus fitus, q[ui]
aüt alique eſt ſe productiue aquoſitati tota acuitha
tate media ſinde fit idrops posuit uel ſibi ſiſe p[er]
ducere aquoſitatè uel uentoſitare in illa ſola con
cauitate umbilici manifeſtù è ſideranti, et ſic est
clara ſi fa ſit ergo ſm ſemità idropeſis tc. dixit ter
tio adducendo alia[que] cám generalè hui[que] apparéſtè

Et quandoq[ui]s fit.

Clara è ſi fa q[ui]s
rupturà uene aut

artarie in illo loco et recepto ip[er]o ſanguine in illa
[ac]auirate intumeſcere p[or] dictus loc[que] et ſic appel
lari p[ot] p[er]t[er] itam cám augumètù umbilici tc.
et ultima parte dixit.

Et quandoq[ui]s fit.

Notare q[ui]s etiá ex
apoſtemate n[on] du

ro ut klatico fieri p[ot] augumètù umbilici fuit et
ez duro, iò credo q[ui]s per hoc q[ui]s dixit ex apoſteſa
te duruq[ui]uit et intelligi apoſtema n[on] duruſ, uel
dicatur q[ui]s et dur[que] magis aptum è facere talem
eminétiam in tanto p[er]ſitu q[ui]s molle[que] q[ui]s
molle
magis è aptum spargi ad maioſes dimenſiones q[ui]
duruſiò ab ip[er]o molli non ſic debebit denominari
augumètù umbilici fuit ab ip[er]o duro, iò mod[ui]
babet intantias video magis id[ui]o prìo.
Qui
bus aüt modis generari ibidem poſſunt talia apo
ſtemata uel et caro addita, dicatur q[ui]s quibus mo
diis poſſunt alibi generari ita et ibi poſſunt gene
rari, et ſic patet ſinia huin[que] parui cap, ut q[ui]s ponit è
tuor c[à]s talis augumenti, prima è ruptura iphac,
vnde per exi[tu]s intestino[]p[ro] uel zirbi fit tale augu-
mentum, ſa è multiplicatio aquoſtatis uel uento
ſiratis in illo loco ſolo ſm ſemità idropeſiqtzia
è ex fluxu ſanguinis et adunatione ipſius in illo lo
co poſter rupturà uene uel artarie, quarta è apo
ſtema duru ſupple aut molle, aut generatio carnif
addite in illo loco tc. legat per nos ſi am tc.

De Lura

Neo quod est

In isto cap.
ponuntur ki

i gna c[à]s augumenti ipſius umbilici, et
diuſitur in quatuor principales p[er]ſes
ſm q[ui]s ponit ſigna quatuor principali[que]
supra numerabatur, prìmo ponit ſigna auguſtien
ti ſacti ex ruptura iphac, ſo ipſe ponit ſigna facti
ſm ſemità idropeſis, ut ab humiditate uel uento

ſtate, tertio facti ex ſanguine tc. quarto facti ex
carne addita uel apoſtemat[que] ſa ibi. Et id quod è
tertia ibi. Et quod è ex ſanguine, quarta ibi. Et
q[ui]s è ex natiuitate, de tota prima parte ponendo ſi
gna zirbalis et intestinalis per rupturam differen
ter ab alij[que] cauſis distingüedo et inter ſe dixit.

In eo q[ui]s è c[à]e egressio n[unc]zirbi aut intefiniz, ki
gnum è q[ui]s color è color corporis ipſius, et fit loc[que]
duierſus et proprie in ruptura ex intefinis, et aſſo[rum]
ciatur rupture ex intefinis dolor quidem, et oculi,
tatur cum pr[emi]tur ut ocultetur, et q[ui]s ocultat[ur]
cum rugitu, et addit ei, ſ. augmento umbilici in
magnitudine adminitrando molificantiu ex bal,
neis et iniunctione et motus magnitudine, et pro
intellectu huic partis attenden, q[ui]s. A. ponit 15
quedam ſigna c[ò]ia z[ir]bali et intestinali et quedam
quibus distinguut, p[rimo] dixit q[ui]s color è color
corpoſis ipſius intelligatur, ſ. corpus ipſius inſi, mi
et hoc est c[ò]s[que] intestinali et z[ir]bali non variatur
color cutis ipſius umbilici coloſe part[i]i, c[ir]cufat
sium cum eodem coloſe colerificentur ſicut cutis
miracul[i]cus è alij[que] in aquoſa ſanguinea uel apo
ſtema, ut patet, dixit ſo[que] fit loco diuſſus, et tac
tur, q[ui]s inequalis p[ro]pter inequalitatè ip[er]o z[ir]bi ut
intestino[]p[ro] ſupple t[ui] leuis in tactu, et hoc est et
coſe per hoc q[ui]s è leuis, distinguitur ab apoſtemo
ſa, et carnoſa, et per hoc q[ui]s è diuerſus, distinguitur
a ſanguinea et apendente ab humiditate uel uen
tofitare, ſi ter ponendo ſigna distinſtiva inter ſe,
funt et ſupra poſita in, c[ap]o n[unc]z ruptura, et c[ui]s di
p[er]p[ro]p[riè]e in intefinali ſupple è diuſe, tias in tac
tur, q[ui]s mai[or]s, ſ. in z[ir]bali pp. mai[or]s ip[er]o, inſequa
liſatè et eminéntià et depresſionè, et affociatur rup
ture ex intefinis dolos quidat, ſupple non ſic z[ir]
bali, q[ui]s ſunt membra magis ſensibilia in quibus, et
upturimu clauditur uentoſitas, extendens, et non
ſic in z[ir]bauel q[ui]s cum recipiatur intra or[ifi]cium
rupture iphac et ip[er]o[que] co[sp]ulentia et inequalitate
maioſe, q[ui]s in z[ir]b[ui]q[ui]t dillatatio ipſius or[fi]cij et so
ludio etinui ſaltem mai[or]s, q[ui]s in z[ir]bali, et ſic fit do
lo[rum] ſaltem mai[or]s, et ad hoc èt iuut, et uentoſita e alii
quádo ipetuose mota p[er] intefinu tc. vnde in z[ir]bata
li lenitate ipſius fit penetrans or[fi]cij iphac, ſiue
ipſius o[ll]itationem, et ſic non fit dolos neq[ui]s ex p[er]t
ipſus pp[er] non i[cl]udi in ip[er]o uentoſitare ſic fit in intefi
non, et ex p[er]t dillatationis or[fi]cij paniculi ubi eſi
iteſtinali fit dupliciter dolos, ut p[er]z. Et addit, et oc
cultatur cum pr[emi]tur ut occulte, ſupple eminéria
umbilicalis ab itis c[à]is, et iſtud è signum c[ò]s p[er]q[ui]
iſta ruptura distinguitur ab alij[que] o[b]ibus, aliq[ui]
c[ò]p[res]iſiò decèti a medico ſca illa méb[ia] recipi,
tur intra iphac in ſitu p[er]p[ri]o, ſic i totu occulta,
sug. n[on] ſic aüt occultant, c[ò]p[res]ione apoſtema
carnofa aquoſa ſanguinea tc. et p[er]z. Et addidit, ki
q[ui]s occulta, c[ù] rugitu, q[ui]s in reducendo p[er]cipit ſon,
obtusus, et hoc est signu, p[er]p[ri]u intefinalis distin
guens a z[ir]bali pp. i[cl]uam ventoſitatè c[ù]s aquoſi
tate intra iteſtinu tc. ſi ter ſubdit, et addit eſſu, au
gumento umbilici in magnitudine adminitratio
molliſtantium ex baliſcis, et hoc è signu c[ò]s

e3

Umbria eminens

t.

distinguès ab alijsq. p talia molificatia et relan-
tia ampliatur orificiù vel saltè fit obediens dilla-
tationi ut exeaſt zirbus vel intèftina molificantur
è ligamenta talium mébroz unde bilius posunt
extra siphac extèdi zic augetur augumètù umbi
licindè ſic aŭt fieri pòt i alijs caſiut p3 ſideranti.
addit ultioz motus magnitudineſsupple effe cit in
augumèro in ſtis cāgionè ſic i alijsut p3 ſaltez ap-
parenter z ſubito pòit fo p[ro]icipaliter ſigna pendè-
tis ab humiditate p modù idropeſis ibide[ra]ega-
ta. Et dixit qò è ab humiditare, nò reducit com
pressioz ſupple cù uno digito 2[pr]imitur in alia p[te]
eleuátur qò nò fit in zirbali uel intèſtinali, qz i to-
tù occultatur, z cá è clara, z addit zè leuſe ſupple
i tactu respectu iteſtinalis z zirbali quorù tactè è
diuferus ut, s. dicebatur, addit et magis declaran
do q[ui] p[ro]ulo ante Dirit de ip[ro] occultatoe p [pr]sſio
nemcuri qu[ato]tate. l. augumèti nò alterat, i. totù
occultado [pr]sſio facta cá occultationi, leuiter
tractado z 2[pr]imèdoz p[os]ſet ita uiolèta fieri cò
pressio ut p illa rùperetur siphac itrinſicù z tuc hu-
miditas tumefacies ingrediretur 2[ca]uitate inter
siphac z intèſtina quo p[os]ito totù augumentù oc-
cultaretur ſicut et in zirbali uel intèſtinali. Sz 2[ra]
ſis 2[pr]esſio uiolèta nò fit cá occultat disutzyò, nò
tàter dixit, facta cá occultatioz. Et è color ei? co-
loz corporis differèz ab ſanguiea. Et fic èſt a cla-
ra, legite ſi am uoza. Donit 2[er]iter ſigna uentofe
drìnter maxime ab aquofa, z hoc iò facit, q[ui] cù il
la magnà h3 2[cor]imitatez respectu aliarù, còicant
eni in hoc q[ui] tactus est leuſis ſm hoc distingü-
tur ab iteſtinali uel zirbali, et p hoc qò nò occultà-
tur 2[pr]ſione ſm modù expositù in quo còicat, diſti-
guntz et ab illis p hoc aut q[ui] color itarù est co-
lor corporis diſtinguitur a ſanguinea, uel forţe et
ab apoftema ponenda igitur ſunt ſigna quibus in
ter ſe distingutur, dixit ergo ponendo ita ſigna.

Et qò è ex uentofitate est leuſi, z minus expel
lenz qò è ex humiditate, dixit 2[pr]imo leuſis q[ui] z
in materia bumida uerif[ic] repitur diſformitas in paſ-
tibus tата quàta nò repitur in uentofa, z io minus
leuſis est tactu, dixit et z minus expellens, z min-
9endens itelligatur quatu[que] ad extenſione pluríu
pti, q[ui] pauciores p[res] umbilicales extendútur in
uentofa, q[ui] in humida, q[ui] 2[ora]z i uentofa augumètù
ſit magis eleuatus q[ui] in humida, q[ui] humidí[que] lubri
cando i plures p[tes] diſcurrit ubi uéroſitas a herea
petens exiſtuz magis eleuati, io dici pòt fatis large,
q[ui] augumentu[que] umbilici ex uentofitate est intenſi-
ue maiſz ab humiditate extenſiue, addidit ponen-
do ſignu claru distinctu. Et est ei ſonus timpa
ni z uorj, q[ui] uorj, q[ui] alij[na] p[ra]ctádo cum digitis
in uentofa fit ſonus q[ui] de articulatus, z non ſic in
aquofa, imo ſi cù uentofitate 2[ui]ngatur humidi
tas, fit ſonus obtusus z nò clara, pp nò ſic posie uè
tofitate diuidi i puas p[tes] ſicut ſi ſola eſt, z de h3 heſ
determinatòm a.d. A. xij. tertij trac. v. ca. de ru-
gitu. z Fo tegni de ſignis canne z a doctorib[que] ibidez,
z ſic est ſi a clara legatis ip[am]poſtea ponit ſigna
ſanguinea, z uerba ſunt clara leg[ae]de ultia p[te] po

nendo ſigna facta natiuitate e[ern]is vel apoftema
tèdixit. Et qò è ex natiuitate e carnis 2c. Pro
ufericacione partis prio accendendù q[ui] acellennu
ufericare illam particula genere respectu uento
ſi tatum de quo imediate ante facta è mentio, q[ui]
ſi è clara q[ui] in uentofo non est granita, q[ui] 2[pr]
ſio. Sed ſi debeat uerificari respectu aliarù, oium
ut aquoſe iteſtinalis z zirbali, 2[ora]z addi ceteris pa-
ribus. 1. stante equali eminentia uel augumenti, 2
iſtis oibus maiòs est gravendo in apoftemoſa uel
carnea q[ui] in aliarì aliarì q[ui]z in iſtis duabus ſub c[ui]
li extenſione plus de materia 2[ot]ineat gravareta fa-
ciens, ut patez, alitez nò eſſet uerſi, q[ui] ſtaret oppo-
situm ut p3 ſideranti. 2[ecundo] notanduz cir
cà illud uerbum, eujus occultatio nò est ſicut occul-
tatio alioz ratio huius dicti ſumitur ex hoc q[ui] i in
testinali z zirbali aliquádo in totù ſit occultatio.
ut, s. dicebatur, z in ſtis non cum talis caro addi-
ta uel apoftema non recipiatur intra siphac nò èt
in ſtis ſit occultatio ſut in aquofa uel uentofa.
quinia 2[pr]esſione facta cum digito in aliqua illa
rum quelibet illarum obedit deplſioni illius digi-
ti z ſi alie partes magis elleuentur ad d[omi]n pri
marum, in carnea uero uel apoftema non ſit talis
occultatio q[ui] pars ſupposita digito 2[pr]imenti non
obedit deplſioni, 2[ora]z dura uel ſi pur aliquiditer est
obedient, nò tamen ſicut aquofa uel uentofa in g
bus est minor reſſentia, z ſic non ſit in 2[pr]ibus occu-
tatio ſicut est occultatio in aliuſi patet intellige-
ti, z ſic babetis tota ſi am clara, per uos legite z cò
sequenter clarum ca. Utbi in ſuma poſuit p[ro]
ſigna intèſtinalis z zirbali different ab alijs naſ-
p hoc q[ui] color eius est color corporis diſtinguitur
a ſanguinea, z per hoc q[ui] locus est diuerſus in tæc-
tu diſtinguitur ab aquofa z uentofa, z per hoc q[
occultatur cù primitur diſtinguitur a carnea z ap[os]
tema poſuit etià ſigna diſtinguimus, ite[que] ſe q[ui] in i
testuali est dolor g non est in zirbali z etià cum
ſit reductio in intèſtinali, q[ui]z fir zuſitus z non in
zirbali. Poſuit fo ſigna ab humiditate primo
per hoc tactus est leuſis z ſic diſtinguitur a 2[pr]imis
z est color 2[pr]imis coloris corporis z ſic diſtingui
tur a ſanguinea cum qua in alijſ maxime c[om]muni
cat z ipſius non fit occultatio cùz premitur cá oc-
cultationis fecundum modum expositum, z fecun-
dum hoc etiam a 2[pr]imis diſtinguitur a carnea u[l]
apoftema tamen digito depzimenti c[edit] ſc[om]
illam partem ſc[om]u quâ occurit et ſic diſtinguit
a carnea uel apoftema. Poſuit tertio ſigna uè
tofe diſtinguendo ab humida cum qua in multis
coícat quibus diſtinguit ab alijſ ſicut in ip[sa] bu
mida dixit quod rale augumentu[que] est leuſi in ta-
ctu q[ui] aque z minus expellens exponebat min-
9endens, q[ui] pauiòzes p[tes] mirac eleuans, 13 for-
te foſtius eleuaretur ut oicebatur z fit ei. 1. in cò
2[pr]imendo ſonus timpani z ſicut uorj q[ui] ſonus ſere
dearticulatus ab animali. Dixit ponèdo ſigna
ſanguinea. Et quod est ex ſanguinei coloris z ni
grì quia ille ſanguis ibidem extra uoſa proſoria
est in una putrefactionis z ſic denigratur.

que

2[pr]

Dixit vétio de carnea vel aposterna qe cù gra
uitate respectu ventoſe vel ét respectu oiuſ aliaq
poſtura equali extéſione ſc. et vt dicaſt et cù duritie
t et qe eius occultatio nò eſt ficut aliozuſ occultatoſ
ad modum ſuprazoſit qz fere nò obedit còpſeſ
ſioni digitorum et ſic finis ca. ſignoruz.

De cura augmenti vmbilici.

2 Illud quod est 7c.

In hoc ca. ipse ponit curam augumen
ti umbilici maxime facti per ruptura
paniculi nò faciendo métonè de augumento ab
aquositate neqz ab aposternate/v carne addita, et
hoc fecit et curatio pendens ab humiditate latis
haberi pòt p ecaq ſupra dicta ſunt late de hernia
aquofaſiue cù medicis ſiue cù bezael de facta vo
ab aposternate vel carne addita et nò ponit curà
cum ſe remittat ad ea que ſunt dicta ſupza i ca.
de ramice carnis et varicoſe et ad illud ca. p[ro] his
recurratis. Specialiter lititu ipse facit mentò
nè de tribus ſpibus, vt de ſanguinea ventosa et zir
bali uel intestinali. Et duo facit q[ui] primo ipse po
nitr vnus carone quodamo moducatu[n]um a longa
pertractione de cura, et vêtoſe. Secùdo ipse po
nut ſpealem modu[c]i cirogicu obseruandum i cura ite
ſtinali vel zirbalia, ſceda p[er]cipit ibi. 'Reliquioruſ
aut curatio ſc. et prima p[ro]t dixit. Ad illud. f. aug.
quod è et aptione. f. oſcioſiòzu venè pulſatilis aut,
nò pulſatilis aut ventositate curādum te nò oz la-
bozare. Qu il labozeruis ad id ſequiſt vt labo-
res ad idendu[n]i ſuenduſt tenet. Notàdu[n]i ſita
l[a]f a pot dupliciter legi vno mò vt intelligat non
oz te labozare in curatione. i. yehemèter ofidera
re et ſpeculari de norno mò curatoſis i augumento
facto ex aptione venè t[em]a. ſanguineo vel in vêto
ſoqin ſupple modus è facili ad curandù, et ià ſup
ple latus ſupra in ca. de cura rupture vêtoſita, qz
in iſtis cù cùdè medicis p[er]cief curatio. f. cùz ſub
tiliantibus et reſoluentibus, ſcùum iſtù moduſ eſt
itroducta l[a]f, a pot ſit canon exculſans a longa et ex
quiſira p[ra]ctatione de b[ac]a cura. Et addit q[ui] ſi
labozeruis. i. ſi ſit expediés alius modus cure ab
eo qui in loco allegato dictus e q[ui]r. f. illa non ſuffi
cerint maxime in ſanguinea ſequeſt te vt labozes
i. oppoztebit ad incidendum et ſuendà q[ui]n ſtante
multo ſanguine ibide[]cgregato foſtalis remedia
reſolutiua nò ſufficièſi expediet incidere mirac
t ipm ſanguinè extra ſbere deinde fuerèt erit fcà
cura fine alia exſita opatione, ſic nò oz multuſ
in hoc ca. labozare ad dandà ſonu modu[n]i in cura
talis angumétalius ſenſus p[ot]eſſe talis vt velit
o. A. in bis vêbis reddere medicu cautu in ope. f.
ad ſibi ifnuuàdu[n]i vt nò labozen[]t cù medicu locali
bus in cura haruſ dispoſitionuſ, et ſet fruſtra la
bozare cù medicis q[ui]n veriſimile è q[ui] talis mate
ria ſanguinea ibide[]c aggregata non ſit medicis reſo
lubilis, et ſi ventoſitas fuerit tanta vt faciat mani
ſestumi augu, vmbilici, et erit ſignum q[ui] talia mè

bza ſunt multum debilitatæ, et ſic cum medicis cu
rari nò poterit, et nò oz te medicu labozare i cu
ra cù medicis, et iannis eſſet operationem. Et ſi labo
raueris ad id, ſi intèdas labozare ad curatùgicè cò
ſequeſt te t[em]a. opoztebit labozare ad idendu[n]i
ſuenduſupple cùm flobothòio in ſanguinea, et cù
bezel in ventoſa, vt dicer in fine ca. licet Alebas p
bibuerit ferrum in ſanguinea, primus trì modus et
ſi videatur magis artificiòſus, mibi t[em]e magis
gratua legatis l[a]f, ſm moduſ q[ui] nobis magis pla
cet, et erit clara l[a]f. Conſequèter ipſe ponit mo
ſu d[omi]ci cirogicu cure augumèti ex ruptura ſipbac pp
exituz itestinu[n] aut zirbi, et ponit verba ſatis dura
ad iſtelligendù similiter et alij Auctozesquiò hoc
catu faciut métonè, et pauci faciut. Sz ex ver
bis hic. o. A. et Aliebatis. viiiij. ca. p[ra]tice p[ot] colli
ſi modus ſub bac forma p[re]cipue infirmo vt ſur
gat et ſtet rectus, extendat ſe in poſterius quan
tum p[ot]e, et t[em]neat anellitum tam diu donec bene
còpzehendaſ talis eminentia, q[ui] cù tibi manifeſta
fuerit, fac in circuitu eius eminentie circulù cum
atramèroſt, ſit diſtictum. i. diſtincte cogniti, ipuz
augumentum, deinde refupina eum ſupra doſium
t nò ſuper circuluz, i. non ſup mirac aniru[n]a, lìga
ipm taliter. i. totaliter cùz iſtintis et ſe moſque nò
poſſit cum opatione feceris, aut habeas hoic for
tes ipm tenentes p[ro]caput et bzacia q[ui]c. Et tunc in
de de cum flobothonio per totum circulù, qu[em] feci
ſi cù atramèto circuquaq[u]bleniter trì ita vt nò in
cidas aliqda de eo q[ui] est ſub mirac ex t ſipbac vel
aliu[n]deinde fige in medio ipſi? mirac circuinciffi
vncinu[n]i et ipm mirac ſubleuq[ui]r alius minister cu
teneat ſic ſubleuatom, caue tamen cum figis vnci
nuſ ne p[re] fundes in fixione vt non tangas aliqda q[ui]
sit ſua, et mirac. ſ. zirbum aut intestinum iò dixit.

Post ſeparat, o[ſ]e3ius cum vncino ſuper mirac
ſoluz t[em]deinde accipe duas acus lògas ſecu qui
titatè ipſi? p[ro]ſis mirac circuinciffi et plus et itromit
te in vnàquaq[u]a, acum fillum duplicatum et tortuz
aut cozdulam de firico[]z et intromitte vnam de ipſis
ex vna p[ro]te mirac vicina iſtioni q[ui] feciſt. Et fac
eam penetrare ſecundum rectitudinem in parteſ
ſibi oppoſitam deinde intromitte odèmodo alia
acum in puncto quadrature circuli iuſta etiam
iſtioniem et fac similiter penetrare in partem ſi
bi oppoſitam ita vt ouient ſibi ſilla earum ſecun
dum figuram crucis et intromiſſio ipſa[]z accu[m]
ſit ſub ip[ro] mirac ſolu[]z considerádo ne acus ouiet
aliciu[n] de cozpoibus contentio ſub mirac. ſ. ſipbac
nec zirbo vel intestino et ad h[un]e p[re]cipuum finè
fixus eſt incinu[m] in mirac vt ſubleuetur h[ora] ta
l[is] operationis ſubleua igitur eum cum vncino
cum operari ne acus perueniant ad aliquod mè
b[oz]uzum inferiuſuz conſequenter extra acus ex
oppoſitis partib[em] et dimitte partes equales filli p[er]
dentes vel cozdule deinde lìga cum eis ligamen
to foati et nodabis nodo curenti vt cum vels de
nodare poſſis facile et fac ut cadat ligatio ad la
certum id est iuſta lacertum quan[ro] plus fuerit
poſſibile. Acto nodo p[re]dicto incide ex

Hababas

p. 125

2a

EminentiVMbiliq

vna parte illius partis mirae circóligate faciens
scitur, tante quantitatis quæ per eam posset in
tromittere digitum tuus indicet et intromitte ipsúz
per eam, et quere an inueneris zirbum an inesti
num cum fillo ligatum quod fit inueneris illic in
testinum solue ligaturam et i hoc tibi feruit quod
nodus factus fuerit currens et ipelle intestinum ad
anterioza ventris deinde stringe fillum nόdo fir
mo. Si autem inueneris zirbum non repellas
ipsum inferius vel interius sed liga ipsúz et ampi
ta quod superinmetet ex eo et súe que ibi sunt ve
ne magne aut artarie cauendo fluxum sanguinis
te cauterizádo fit necessarium fuerit deinde dimit
telocum ligatum stricte donec moſtificetur caro
ipsa ligata et cadat per se ipsum aut incide ipsas quí
ſubtiliatur et moſtificatur deinde cura locum cuz
eo q. opozet ex vinguentis et alijſ donec cónſolide
tur. Laue tam ex ut ittellerit textus i fine ne fiat
ſolidatio dum vulnus adbuc fuerit cauus et nό
ſuſiſſiciter repletus, ne remaneat cicatrix cauca
ſimiliter ſtude vt ſolides antequam fit procedés
ad exteriora ex fedum remaneat ſupereminens
reliquio veniit Et itſum modum voluit intelligeſ
o. A. in verbis ſuis ſi diligenter ſideraueris, et cum
bis dictis legi poteſt ſi a clare lege eam Reliquio
rum aŭt curatio facta. factus et per rupturam pániculi
eſt ut facias egrum ſurgere ſupple ſi eſ fedens et
plicias ei vt extédat entré ſuum. ſe declinando
ſe ſecúdum caput i poſterius et retineat anellitú
ſuum tam diu donec apparat augumétum. ſ. peſ
teque quia ſecúdum itſum modum melius manife
ſtabitur. Cum ergo apparuerit fac i circuitu eius
ſ. auguméti circulam ſupple cuz atramécto vt fit
distinctum. i. vt pæcifcè ſciatur locue rupture de
inde reſupina cum ſ. infirmum non ſuper circulí
ga nό ſupra ventrez ſed ſupra dozúm ſupple co
ſequéter ipsum ligabis ſecúdum modum dictum
addit poſt ſeparationé eius cum vincino pzepona
tur ibi vero copulatois et vt fit par e fatis principa
liis vt ligatur ſic homine ſic cónſituro et ligato. Et
poſt ſeparationem i. elevationé partim mirac. circú
incſe cum vincino inſiſto in tali parte leuiter ita
ut non accipias vel tangas cum vincino quod ſub
ipso eſt de corporibus tuc itromitte in eo accu cí
fillo. ſ. i parte mirac. vicina ćiſſioni taliter ſupple
artificioſe labozando ut nό obuiet. ſ. accus corpo
ri sub ipso qac nec zirbo t.c. et ſupple ligabis ſecúdú
modum dictum ſupra cum fillis duarú accuſ de
inde perſota tali perſoſatö. ſ. factédo ćiſſionem
partis ligate ut diſcooperiatur ab eo. ſ. saltem per
tromiffioné digiti iſcitur. quod eſ ſub mirac. ſo
lum. ſ. tantum pæcifcè fiat inciſſio ut manifeſtek
quod eſ t.c. et nό plus. Si ergo eſ ſub eo inſteſi
num ſupple ligatum diſſolue ligaturam et expelle
intestinum ad inſterioza. ſ. intra ſiphac. Et fit e zir
bum extéde ipsum et icide lacertú. i. iuxta lacertú
cuato magis ex poſt bile cauèdo. ſ. uenas magnas
vel artarias popter timozem fluxus sanguinis de
inde ſue loci diſrupti. i. firmiter stringe et liga li
gamento forſi cí fillis oppoſitis duris extéſis ad

inuicem ecce qusó inuit modum ligatòſis ſupra po
ſitum et ſtringe ipsum ſuper alchatim dixit litte
ra exteriozu vetrem et eſt clarum et ſue eum. i. no
da cum firmo nodo et dimitte fillis quatuor capi
ta. ſ. ad ſcidei qúi erit ſacta putrefactio partis cir
cuſcife et tuc cadent ipsa capita fillozú considerá
do vt cadat ad lacertum. i. iuxta lacertum quan
tum eſt poſſible ſupple ipſe nodus tāquam circa
partem firmiozé et ſolidando refiduú ſupple cuz
unguené et alijſ ſupple ſacta remoriſe illius paré
mirac. circuſcife. Et ſt ſtunde vt non profunde rema
neat ſupple ipsa cícatrix popter turpitudiné cu
re. Et non procedés ad exteriora. i. neq3 etiaz fit
ſupereminens alijſ partibus uenris quia eſ et ſet
fedum. Et ſic habetis litteram claram. aliqui tii
moderniores breuibus ſe expediant re hoc cura
dicentes qúi ſignato loco et ligato patiète i ſtiris po
nat miniter digitum ſui ſuper locum rupture te
nédó firmiter ut nό exeat itestinum aut zirbum, et
tunc incide cum pillo cutem mirac. ſuper loco tuc
tam equaliter donec puènias ad ruptura ſipbac
et ea inuenta ſunt ſipbac ſecundum modum qui
datur comuniter in cura vulnèz mirac. penetraſi
et poſtea ſimiliter cura illoz. nec tamé ſunt apud
expertos cirogicos notifíma et ſi dicta difficilia ut
deantut. ſóle quætere dísa. A. in vtimis uerbis ca.
dixit, ventiſo aŭt regimen ſupple ultra medicinæ
locales. Hieru eſt albeſelj. per ſoſtatio cum ſtillo
accuto vel flobothonio et inciliog. i. cum reſoſo et
cum ſuitio poſt id ſecúdum modum, qui dicti eſt.
clara eſt littera. ſic habetis finem ca. quem non
expedit popter epilogare cum ferſe in toto aga
tur naratius de modo cirugico obleruádo. Et co
sequenter bēmus finem totius tractatus d. rup-
ris et diſpositionibus eis ſimilibus de quo in infini
tum altrifimo gratias ago et preeor ut futura mea
apte disponat etc.

De gibóſitate dóſi et ſpondilium ei?

Ibostas est remotio.

Dec est ſecunda pars principalis hui
primi tractat? que ſic etinuaſ ad pere
dětem nà poſtq. i. piza pter determinuit de egrì
tudinib. euemétib ex necuméto i. ſipbac et qibus
dà alijſ egritudinib p[ dictis filibus in ſcòd. deter
minat de vno necuméto euemétite ex quadam mala
dispoſitòse p[riu doſt et i. ſpondilis eius. ſ. de gibofita
te et diuſidik p[rijs p[is tres pres p[incipales, q[ui p[io
ipſe determinat ne ipsa gibofitate quatu[ ad càſe
cucla de p[ignis cap[ter tertia de cura ſecucla ibi. facte
a càſis t.c. tertia ibi. Dumide qdeſt et ſicce curatio
p[ris ca. et p[iza diuſione diuſidik in tres pres q[ui p[io
mo declarat q[od nois vere gibofita[ et ſibi ſi iuſt vi
p[soſtòm. ſo p[oit cas ip[arù tertio ponit quedá p[ro
noſtica ſcòda ibi. Et cæe ei aut ſunt t.c. tertia ibi
Et gibofitas qde[ est prima p[te dixit. Noq gibofi
tas è remotio ip[odilis aut ad an[rioza doſi aut ad
an[iorioe p[tem et idem eſt et eſt. i. vocatur gibofitas

gibositas

30.

anteriozis quâ quidem nominant arcuationem. Et quâq[ui] accidit cum c[om]munitate o[sm]nii casi. et noia tur concanatior quâ arcuation, aut ad exterioza do[st]i fupple est remotio spondiliu[que] est gibositas poſte rioris, i. sic nominatur aut ad latus fupple est re motio ipsorum spondiliu[que] dicitur conterioſo. Et intelligia ergo generali ca. ê primo p[re]notâdû q[ui] certi ſpondiles debito modo ſituati et ordinari ſtituut quoddam membû[que] organiciu[que] per agree gatione ipsorum cum tali ordine dicitur do[ſ]ſum, et de do[ſ]ſum non est nifi membû[que] organiciu[que] de ſp[ò] dilibus ordina[que] factu. do[ſ]ſum igitur in ſe includit plura membra oſſeofa q[ui] plus ſpondiles adinuicê p[er] p[er]p[er]ias iuncturas ordina[que]mm alligata descripti[que] aut do[ſ]ſum ab illucidatores ſecunda p[ro]blematum xiii[us] problemate ſic. Et aut do[ſ]ſum p[ector]is poſterius cui[que] partes ſunt ſpatule due et ſpina. Et aut ſpondilibis osi cuius medio est fo[ra]mê p[er] quod nuch[que] traſit vnde nuch[que] que ê p[er] cerebr[que] tranſit p[er] ſpondiles colli et p[er] do[ſ]ſum ſtagu[que] clausi ligâs ſp[ò] diles velut ligna adinuicem debite adunata, et ſe cundo colliger de iutamento ſpina. i. ſpinalibus me dulle, agregat igitur do[ſ]ſum ſpondiles omnes p[er]ter ſpondiles colli, que ſunt ſe[pre]m.relique autem ſunt ſed acrim de quibus decem ſpondiles p[ector]is. Et v. dicuntur ſpondiles albatim, que ſunt ſolime versus caudam ſup[er]igitur in totu vingitres. ſp[ò] diles et p[ector]is i. ille c[ui] quibus coste coniungit tur et que n[em]bza attracto[rum] aeris compreheutunt ſunt ille remotiones quarum ſit gibositas de qua et p[er]ſens ſermoſcundo notandum pp[er] verbum poſitum in rubrica q[ui] per venſotra[que] gibositatez in telligere debeam? gibositas facta ex forſione ſp[ò] dilui[que] a u apore grosso in toto eleuato percutiente ad ip[er]as ſpondiles uel ad ligamenta ipsaruz[que] vnde pp[er] vebemente impulſionem ad ante retro vel la tera[li]ter torquentur, et dixit auenzoar. ly. theſir in ca. de epidemia. Neq[ui]z miranduz videtur q[ui] ex vento tan[que] effectus qui est ſpondiliu[que] remotio a ſinu ſuo cari p[er]ſot. et ni n[ä]lib[que] et artificialib[que] p[er] quoniâ poſito muſto in vtre et ſi fort[em] tamè ſepe per eſtutione a venſotrate incluſa expellente vel implête rúpitur vter, quod ſi dicatur tr[ia] hec gibofi[ta]s venſotra[que] ſit vna p[er]ſcalis gibositas de qua ſpina ſitez in ca. tractatur, ſicut et de religiis ab alijs cari, quia de h[ac]tum in rubrica facta est mentio dicatur quod de h[ac].d. A. et reliqui auctores ſece runt p[er]ſalem mentionem tanquam de illa cuius euentus non videbatur p[os]ſibilis ſicut est de alijs vt ferioſe i ca. patebit. Tertio p[er]ſpecialiter notâ dum quod omnes ſpondiles conueniunt i multis et in quibusdam differunt, conueniunt p[rim]o quia vnaqua[que] est ſemita nuch[que] et p[er] illas nuch[que] viſq[ui]z ad caudam descendit, et ab ea medianibus ſpon dilibus per quedam ipsaruz fozamina exeant ner uique a nuch[que] originantur, et ſenſum et motum membzi tribuant et maxime motum quoniam ut dixit. d. A. prima primi doctria quinta ſuma p[er]a ca vi. Si nerui omnes a cerebro naſcerentur

effet necessarium caput multo maius eſſe quam fit et creſere et gravare ſupra totum c[or]p[us]. n[er]uo[rum] quoq[ui]z eſſet neceſſariu[que] grande perſanſre ſpati[u]t et longu[m] donec ad exteriozu[rum] finem peruenient et eſſet n[oc]umenem ex [p]roſum et ad incide[rum] et ei? quidem longitudo ip[er]nus debilitarer fo[ra]titudinez ad atra b[endum] membra gravia[que] ad ſua p[ri]cipa[na] lia, ideoq[ui]z deus cuius nomen fit benedictum, mife ricoditer egit faciens parte[m] cerebr[que], que est nu ch[que] ad inferioza c[or]po[z]if incedere, c[ui]t canales a fonte quatenus ex ea nervu[que] diuſiones a duob[us] fuis lateribus et eius [e]xtremo ſecundum eius op[positionem] et uicinitatem cum membzi e[rg]edian tur. Et in hoc c[ó]scat n[ue]b[que] cum cerebro cum ab ea ſ. originantur neruſſicat[ur]a cerebro, nerui ta me a cerebro orbi ſunt magi ad ſenſuz q[ui]z ad mo[m] tum cum ſint multum molles et p[as]ſibiles et ſenti re ſet in quodam pati molle autem est imp[er]ſſio n[ui]z facile receptiuiu. Nerui n[uo]r, qui a nuch[que] marxime circa inferioz[em] finem eius originantur, cum a nuch[que] magi terrestre p[ri]cipium ſumant ſunt duiriozes et ad motum aptiozes et ex conſequ[ent]i qui a medio originantur et a nuch[que] ſpondiliu[que] colli cum minus molles ſint quam primi et minus vuri q[ui]z ſecundi, ap[ti] ſunt conuenientur p[er] ſenſu[que] et motu[que] hec est ſententia. B. viij[us] de iutamentis membroz[um] uerum est tamen q[ui] diu[m] n[er]u[bo]z radiq[ui]z et a cerebro unde. A. prima primi doc. u[ra] ca. i. ſume tertie dixit. Neruorum p[ri]cipium est cerebrum et hoc duobus modi[que] quoniam quozun dam n[er]u[bo]zum cerebroz[ui]z est p[ri]cipium ſum et ſe cundum ſui eſſentiam et alioz[em] est p[ri]cipium mediante nuch[que] Septem autem ſunt n[er]u[bo]z paria que im[ediate] a cerebro orziuntur. Nerui autem qui mediante nuch[que] orziuntur, ſunt trigin ta et unum de paribus c[ó]clu[n]duntur et unus alijs est neruis fine ſocio remanens quozum octo a ſpondilibus colli orziuntur. et xij. a ſpondilibus pe[ctor]is et q[ui]nq[ui]z ab inferiozi parte do[st]i et tria ab oſſe qui renibus ſuperponuntur, et tria ab oſſe caude et a mediante oſſe illius exi[t] fine ſocio unis, ut di[x]it Aliebas expresſe ſecundo The[or]ice et reliqui Auctores medicin[e]. Et dixit. d. A. loco ibi ſupra.

Ex neruis qui a cerebro orziuntur, non iutant[que]membra in ſentiendo et mouendo n[ifi]s capi[t] et ſa c[ie]ci membra et viſcera interiorum alia vero mem b[que] buiſmodi iutamenta n[ó]bent n[ifi]s ex ner uis nuch[que] comanicat vero nuch[que] cerebro quiaſi cut cerebrum clauditur duabus m[ir]ingis vel duo bus p[an]iculis c[oh]o[pe]ritur, yno molli ſeſilicet p[ia] matre ut colligat talis p[an]iculus totam cerebr[que] ſubſtantiam mollem exiſtendu[que] alio ſuperius du riori, et custodiat a c[ir]cundante craneo, qui tan tum diſtat a ſubtili et molli inferioze, quantum ſufficit ſuſcipere ip[er]sum cerebrum diſtolando de [p]acio[ta] etiam et nuch[que] eſi[de]m vel proportiona libus c[oh]o[pe]ritur propter eiusdem fines, quia ta men ip[er]sa non pulſat non maniſſe[que] dicti diſtant in ſpondilibus p[an]iculi. Et quia et dixit Ha liens tertio[de]cio de utilitate particularu[que] Nul

3-22a
gibositas

Al

lus reperibilia existit motus in offibus capitis.

In spondilibus vero forbis existit motus, ideo
in cerebro nulluſz ultra grosſam miringam aliuſ
circum appoſum est egumé. In doſali vero tuni\cca neruſa et forbis, ſuper appoſita est in qua inſol
uſtur predictèque tunice vés. Addit et, H. viſco
ſus humor, i. flegmaticè buic tunice, ſ. neruſe ſu
per effuſus ſuit ſicut ei qui colligat ſpondiles vni
tueras et articulos et lingue et lanigo vrinatioruſ oſ
bus quæcunque frequenter mouerit indigentia ſunt
i. ſuper iſunditur ipſe flegmaticus humor ad po
hibendum, ſ. ipſoſum exicationé. Dic eni est fi
nis ſumari? flegma, prima primi de humoribus.
Ex dictis patet q[ui] ſpondiles non ſoluz cóicant in
continendo mucham ſed et in ipſarum concavita
te tres p[ar]iculi continentur, quoqu[us] vnus etinet
aliuſz et ſupra v[it]imum verſus oſſa ſup infuſus est
humor flegmaticus et hoc è omnibus cœ. Lômu
nicant, 3. in hoc et qu[el]ibet ſpondilis habet i crea-
tione verſus poſterius quaſdam elevationes vn
de in qualibet videntur eſſe ſicut ſpina et ſumena
ad modu, d. A. et hoc facit natura et q[u]act est et or
ſum et colla quo ad partem poſterioſe ſicut c[u]ſo
dia et clipe, membrozú nobiliuſque ſunt poſita co
ra ipia, ad deſſioné igitur fecit natura, buiſmoſi
p[ia]na poſterius facte ſunt etià cultibet ſpondili
additiones quod à laterales que dicuntur alle p[er
ter viam o[n]si que allas n[ò] habet et ipſe est in
nib[us]q[u]e facte ſunt ad deſſioné neruóz[us] et venaruz
qua rúd am que in longitudine corporis pr[af]undi?
q[ui] ipſe ſpondiles ingediuntur. ſunt et in qualib[us]
ſpondili quod à alia aditamenta et cócauitas quo
rum aditamento[rum] aliqua ap[pi]ciant in ſurſum ad
ſpondilé ſup[er]ioſe et aliqua in deoſum ad ſpondi
lem iſerioſe et obviant talia aditamenta ſozamini
bus aliar[us] ſpondilium ſurſum vel deoſum vt co
tinuitate iuncturali o[d]inuntur et ideo talib[us] adi
tamentis vnd[us]q[ui] inherent ligamenta foſtiter ea li
gantia ſicut et reliquis est iuncturis cóicant et in
fozaminibus a quibus nerui oziuntur quonià bec
fozamina a duobus lateribus ſpondilé poſita ſue
runt et non reto p[ro]deſſionis defectum ip[fo]z[um
neruóz[us], q[ui] ſitu ext[er]ioſe alterátib[us] nimis eſſent
expoſiti et per c[u]ſionibus, neq[us] anterius facta ſut
bec ſozamina q[ui]n cum corpora ſua naturali p[on]de
roſitate et ſuis inotibus volutáris ad anterio[ra]s è
clinens debilitarentur tales nerui et quod[am]odo
conuerſione ſpondilium ad anterius alterarentur
vnde est in vnaquaq[us] ſpondili ſicut ſemicirculus
t converſio ad anterius. Lômunicant et quia
ſupra qu[al]ibet ſpondilem ad aplananduz et neca
to oſſe duro ledatur ſupra poſita ſunt ligamenta et
nerui et muſculi ne dicte ſpondiles circa addit[oe]s
poſterius plane leuſes et lubrice addantur, anteri?
quoq[us] ſunt ligamenta et muſchuli ad eas in debi
to ſitu continendum, vnde et vdirit Auero, de men
te, H. fecundo coll[us] de muſchulis in toto qui ſunt
gingenti et, xxviiij, ſunt muſchuli ſpondiliuſ, xlviiij,
ita habes loco allegato ca. de iuuanent[em] membro
rum que ſunt inſtruméta virtutis motive iſta ſut

p[ri]ncipalía in quibus ipſe ſpondiles cóicant licet
et quibuldaq[us] alijs cóicent de quibus n[ò] facio mé
tónem c[um] hoc n[ò] ſit de p[ri]ncipali itentione. Dik
fezunt etiam in aliquibus p[ri]ncipibus primo ita
habetis loco allegato de iuuanentis membrozú
que ſunt instrumenta virtutis motive qua c[ui]z in
feriòes ſint ſicut b[ass]es ſuperiorú et que ſunt al[ie]
rum earum que p[ec]toris et que illarúz que colli et
cum id quod differtur deferente leuſus eſſe op[oz]
teat, ſequitur vt ſuperiòes ſi colli mino[zes] ſint q[ui]
p[ec]toris mino[zes] q[ui] albat[us] verum quoniam v[é]s di
cebatur ſpondiles mar[ı]me ſunt create ad continé
dum ſp[ina]lem mucham que qua[to] p[ro]p[in]io[zu] est
v[é]zigni vt cerebro tanto gros[io]z existit. ſuit igit[
expediens vt fozamina ſpondiliuſ superio[rum] eſſent
latio[ria] ſozaminibus inferio[rum]. Et q[ui] ampliſto
toſaminum attenuat corpora ipſarum ſpondiliuſ
c[ui] tamen ſuperiòes ſpondiles create fuerint ma-
xime ad deſſensionem membroz[um] ad vitam ſu
me neceſſario[rum], vt que colli p[ro]pter trac[he]m
artariam et que p[ec]toris p[ro]pter cor] ſ pulmonem
cum igitur tales ſpondiles p[ro]pter eſſent dictos
fuerint in creatura debil[io]zes i[mi] ſe op[oz]tuit vt per
alligationem eſſent ſoſtio[zes] fortio[bus] igitur li
gamentis ligantur ſpondiles ſuperiòes q[ui] inferio
res, vt co[ze]ſpondentur colli q[ui] p[ec]toris, p[ec]toris
q[ui] al[im]t[us] verum tamen vt dixit Auenzoar quia i[u]
cture colli non ſuſentantur a coſſis ſic ut iu[n]ctu
re p[ec]toris neq[us] ip[ar]um muſchuli ſunt ita ſo[]
tes faci[li]s contoz[u]q[etur] ſpondiles colli q[ui] p[ec]to
ri[al]igamenta quibus tamen ligantur, diu[er]cimo
de ligant quia ligamenta anterius ſunt plus ſtrí
ta et poſterius ligamenta minus ſtricta vt meli
us obediens incurvationi et ad anterius curuari
et flecti est mag[is] neceſſar[ium] q[ui] poſterius flecti
et ſic videtur hoc omnibus iu[n]cturis cómune.

Differunt etiam in alijs et additamentis, quia
quedam ſpondiles p[lu]res habent et quedam p[au]
tiores. Differunt etiam tales alle quoniam ip[]d
iles ad quas coste terminantur, habent al[as] et
vnaquaq[us] earum ſunt due vacuitates vt capita
costarú gibosa in eis mirabiliter ligentur non ſic
eſt de alijs, differunt quoq[us] incurvatura, quia ſe
micirculus in eis est inequalis, quia in aliquibus
maio[us] et in aliquibus b[re]nióz, differunt etiam in
alijs q[ui] ad p[z]efens non aduq[us] i[u] neceſſaria ſunt
et ſi ea que dicta ſunt videntur faris a p[po]ſito re
mota, tamen ad futura bene intelligenda p[ro]fi
cient. Quarto p[ri]ncipaliter aduerſendu[que] quod
notanter dixit gibositas eſt remotio ſpondilium
tc, quia in giboſitate c[u]z qua stat vita non fit oſi
locatio ſpondilium ſed fit aliqualis a ſitu ſuo re
motio, quoniam diſlocatio et dixit, d. A. cum cete
ris quinta quartí cap. 1. est integra egressio oſſis
ex loco ſuo que ſi accidat in ſpondilibus mar[ı]me
p[ec]toris ſubito ſequetur moſs ex quo r[u]mperectu
nucha et ſic omnes nerui dantes ſenſum et motuſz
membriſs sp[u]alibus et naturalibus p[ro] maiòzi
parte destinarentur cum nerui a sp[o]dilibus exſi
tes in confinia membra dirigantur a quib[us] ex[e]ſit

verba

vtdixit albas et vt h3 videri de anothomia ner
uorù ab albate.30.theorice et ab alijse.A.prima primi
doc.quinta et ab alijse.A.locis suis egitur remo
tio hoc tamen intelligendum est de non remotio
ne vnius tri vel duarum spondilium fed de remo
tione plurium quia quando plures contingue
spondiles a fitu suo remouetur vniformiter diffos
miç ad modum cuindam harenationis.tunc mani
festatur ipsa gibosita non sic autem manifestare
tur si vna tantum vel due curuarentur. Altimo
circula hanc parrem est notanduz vt colligi potest
bic ex littera q. hic talis gibositas suli potest du
pliciter s.communiter et piozic.communiter fumitur
differentier pro omni remotione spondiliu a re
cito fitu suo, ut fumitur in rubrica cali de gibosita
te piozie vero distinguitur contra strumam et ar
cutionem que est gibositas anirioris: 5 tozioné
que est remotio spondilium laterali facta, vide
gibositas piozie est conuerio spondilium poſte
rius, et sic intellexit textus circa finem huius parè.
lego eam. Gibositas ſupple communiter è remo
tio spondilium et intelligatur caufaliter i.popter
remotònem spondilium caufata.potest etiam itel
tingere in recto aut ad interioza doſi.i. ſupple tan
tum apparens depzioſi poſterius et non eminen
tia anirius aut ad aniriorem partem, s. est remotio
ita vt eminentia anirius appareat dixit textus. Et
est gibositas anirius ſupple parè, quâ quidez nomi
nant arcuationez. Et addit. Et quandoq[ui] accidit
in còitate offium cali, i.g. concauantur etià ofſa
pectoris anirius vt coſte poſterius plicatur ad an
rius et nominatur, s. non ſolum arcuatio ſed etià
concautione, et hec est que struma piozie vocatuz.
addit aut ad exteriora doſi i. ſupple est remotio
vel plicatio spondilium. Et est gibositas poſterio
ris, i. est ppie gibositas ſiue alio appropziato vo
cabulo aut ad latus ſupple est remotio. Et dicit
contorſio i. piozie.

De caufis gibofitatis.

Ause eius anteſt ſunt

In hac secunda parte principali capi.
proſequitur de caufis gibosita: duo
principaliter facit quoniam primo ipse ſuppoſa
qualem diuſionem de caufis ipſus de ipſis parti
culariter enumerando proſequitur ſectido ipſe po
nit cau vnun commune dictis caufis, secunda ibi
Et totum id aut est t. prima adhuc in duas quo
niam primo faciendo quod dictum est enumerat
caufas ſatìs in agendo confimile ſecundo multuz
ab ipſis diuerſas, secunda ibi. Et quandoq[ui] ſit gi
bositas, prima adhuc in duas quoniam primo fa
cit quod dictum est, ſecundo etiam in caufis ſatìs
familibus ponit diuerſitatem in producendo ibi.
Et que plurimum fit. De prima parte dixit ponè
do diuſione, cauſe eius aut ſunt p[ri]imitiue, vt ca
ſus et percuſio et que currunt curu eoruz aut cor
p[ro]zee ex humiditate aquosa ſalfa lubricatiuæ mo

lificante ligamèta aut humiditate limòſa. De ſe
cunda parte dixit. Et que plurimum fit ab humi
ditate ſalfa est contorſio i. declinatio ad latus nò
ad anterioria aut ad posterioria. Pro intelligia
partis primo memozandù est quod ſcribitur a do
mino. A. ſecunda primi doc. ſecunda cap. i. quod
inter cauſas primitiua que ſunt cauſe extra coz
poris subſtantiaz exiſtens vel ex parte animæ ſe te
nentes differunt a cozozeis in hoc ab anteceden
tibus primo quia inter antecedentes et egritudinè
cadit cauſa media vt coniuncta. coniunctis ve
ro. qu inter coiunctam et egritudinem nò cadit me
dium, primitiue vero medie ſunt inter bas quoniam
interdum inter ipſas et egritudines est mediuz, vt
de caliditate aberis humiditates cerebzales li
quefaciente que ſunt cauſa imediata interdum
pareſeſis aliquando spafmi etc. aliquado vero in
ter cauſam et egritudinem nulla alia cadit cauſa
media, vt de cultello soluente continuum. nam in
ter incidentem cultellum et solutionem continui
nullum cadit medium i. p[ro]poſito igitur percuſo
ut cauſus cum ſint cauſe primitiue, aliquando ſunt
cauſa gibosita imediata marime strume p[ro]pter
incuruari ex percuſione spondiles ad anterius,
iden z in alijſ similibus contingere potest, et ex
impulſione spondilium facta deoſum in còmuni
ludo p[er]uozum cum donis ſupza doſum alterius
equitosando saltat, s[ic]ut mibi nouifime p[er]ſentat
et. ſilius domini Azonis de vitudono et ille p[ot]
eſſe modus qui non ſolum tozquentur ſpondiles
fed etiam membza p[ect]oris, vt dixit textus p[io]z
ad anterius vt patet. 7 Secundo notandum q[uo]
quecunq[ui] materia humida apta est facere còrzo
ſionem iuncturarum spondiliu z dupliciter, primo
molificando et relaſſando ligamenta vel muſchul
los quibus continentur in debito fitu. ſecundo mo
do replendo concavitatem nervozum muſchulo
rum vnde fiat spafmus et ſeverentez contrabà
tur ligamenta iuncturarum, que cum dictis mu
ſchulis continuantur per cozdam in illam parteſ
in qua muſchulus còtrabitur, et ſi spafmetur mu
ſculus interioz: fiet p[lic]atio ad anterius, et ſi poſte
rio: ziet p[lic]atio poſterius, vt in ex[emplo] familiæ
ri, yidemus. n. q[ui] cù contrabuntur cozde pedum,
anium moſtuarum, contrabuntur digiti pedum
in illam partem, primo etiam modo dupliciter az
vel talis materia humida molificans muſchulos
vel ligamenta est tante quantita, vt membsum
repleat z vt ipſum multum fiat ponderofum, et ſic
ſua grauitate contrabit in partem ſua iuncturas
quibus aliſgatur, et ſi eſſent talia membza interi?
ad anterius traberent, et ſi poſterius ad poſterius
alio modo ſi talis humiditas tantum molificaret
et relaſſaret non notabiliter grauitando, et ilto mo
do a cauſa quantùlibet debili momente ad oppoſi
tum ſpondiles in partem illam p[li]icarentur. Et
hoc quia tales muſchuli vel ligamenta non poſ
ſunt contra reſſtere p[lic]ationi ymo obedirent, vt
verbi gratia molificatis muſchulis anteriorib[us] a
facili c[ui]a ſpondiles p[li]icabuntur poſterius et ecòrza

CAMEY

Et isto modo humiditas ligamentorum est caufa p
accens etorzononis ficut абſentia naute submerſois
nauis et alio modo est caufa magis p e istud no
tandum colligi potest ſecunda primidoc. ſecunda de
cauis dislocationis et ſeparationis a ſitu. Ex
quo patet quod materia aquea ſubtilis est magis
caufa per acus gibofitatis q per ſe e5 materia li
moſa magis cauſa per ſe ad modu ſupra dictum.
quelibet ergo talis potest eſſe cá idſſerenter gibo
ſit at vere et eſt remotio ad poſterius et arcuatioſis
que eſt remotio ad anſius humiditas aut ſalſa q
nitzoſa moſzidatina eſt et pungitina per illos mut
ſebulos oſſicurens dolozê acutum cauſa cauſa eſt
vt homo lateraliter torqueatur et ſic e câ torſionis
ſaltem diſpoſitina. z hoc eſt quod intêdebat vide
re meo.d.A. in textu lego Ira3 que miſi e clara
cauſe eins aut ſunt primitiue i.nô còcurrente alí
qua cauſa corporea vt p[]cuffio z cauſus ſupple ab
alto vel cauſus rei dure ſupra doſſum. Et que cur
rút curlu eouiu sicut in exemplo dato aut corpoſee
ſupple ſunt cauſe. Ex humiditate aquoſa ſupple
vel ſalſa lubATICiua molificans ligamenta quia
quelibet talis e humectatina relaſans aut ſupple
ſtingere potest ab humiditate limoſa. i. groſſa ſe
culenta que efficit torſionem grauitando z trobê
do in partem ſuam vt dictum eſt. et addidit. Et q
plurimù fit de remotione ſpondilium ab humidi
tate ſalſa cum hoc q molificat ligamenta ficut z
aquoſa inſilipida eſt et orſcio i. p[]licatio ſpondilium
lateralis non ad anſiora aut ad poſterioza.

Et quandoſz 7c. In ſita parte ipe
enumerat cauſal
ſatis diuerſas in faciendo gibofitate, que h[]cuitur
funt tres q aut e ventoſitas percutiens et implens
vnde fit gibofitas ventoſitatis vt ſupra dictus eſt
circa rubućam aut eſt apoſtema ſue duruz com
primendo ſue trabendo in partem ſua3 aut exítu
ra vt apoſtema molificatum in vià ſanitationis e
magis facit grauitando q comprimèdo, vt patet.
z interdum cognoscitur q fuerit exitura p[]ropter
ſanguine cozupta egzidentem vel per ſecefum vel
vrinam ſic ipſum natura deriuante ad vias expul
ſionu aut ergo fit p[]ropter sp[]aſſum ligamentozuſ
ſupple a ſicitate factum q de facto a materia p
repletionè iaz dictu e'ti dixit. d. A. q est pauci ca
ſus z vellocis interſectionis cauſa clara. eſt q[]ui
raro deuenitur ad tanta ſiccitatê q ligamèta sp[]a
ſetur q si pur eueniat eſt difficilime reducibilis
ymo p[]leruq moſtalis vt ſecunda tertij z ſa affo.
comen. ex vii. z pluries alib[]lego litteram z clara
eſt. Et quiq z fit gibofitas p[]ropter ventoſitatê alioſ
percutien tem faciente3 gibofitate aut apoſtema
ſ. aquoſum aut exíturam extendentê tunicâ ipar
te ſua ficut z de apoſtemate aquoſo addit q ſup
ple in dubio aqua cauſa pendeat multociens ôcla
ratur apoſtema per ſanguinem egredientem cu3
ſolutione uentris tanquam ſupple per significaſtô
nê significantê maturationê apoſtematis aut ei?
eruptionê addit z multotieſ eſt id apoſtema du[]nq
ſupple nocens comprimendo vel etiam trabendo

Et ponit tertia câm quiq z fir pp sp[]aſſu ligamento
ru.i. a ſicitate z eſt pauci cauſus. i. raro etingens
z velociſe interſectionis.

Et totum. In hac ſecunda parte h[]uius
cumune3 canoné dictis cauſis z dicit q toru id. ſ.
de iſtis cauſis producentibus ad remotionem sp[]
diluî ſue ſint primitiue ſue corpoſee aut e cauſa
ſpondiliſi plurium numero z ſe cundu gradationê
aut non eſt ita. ſille cauſe aut ita occurrut q re
moventur plures etigue ſpondiles z curuatur ad
ante z retro vel lateraliter ad modum ſemicirculi
t eſe fit large gibofitas aut diete cauſe ſi ſic occur
rut ſed aut vna t[]ni vel due remouëtur vel ſi plures
remouentur ſm occurſum caru ille non ſe habet
ſc[]o[]m gradationê i. non ſunt etigue z tunc licet
fiat remotio ſpondilium non tamen fit gibofitas.
ficut eſt ſupra dictum eſt z hoc intendit littera le
ge eam ſic.

Et gibofitas quidem Dec eſt
tertia p[]p
principalis cap. in qua. d. A. quaſda concluſiones
ponoſticas de ipſa gibofitate c[]u hoc eſ eas veri
ſicat. z diuiditur p[]s in quattuor ſc[]o[]m quartuor
c[]o]cluſiones quas ponit ſc[]o ibi. Et q[]ui accidit i n
fante tertia ibi. Et i ſi anſibus quidê accidit quar
ta ibi. Et ſubtiliantur crura de prima parte dirit
ponèdo ſclusionê generalem absolute facit nocu
mentum in anelitu q velicitat vel inſpitar p[]p[]zie
illa que eſt ad anſiora reddit câm q] stringit lo
cum ſuper pulmonê ratio h[]uius ſatis clara e q[]ui
per omnem gibofitate ſtringitur vel abzuеtuoz
c[]o]cauſitas p[]ecto[]z i p[]o[]s pulmo eu non poſſit
in trabendo ad magnas dimenſiones obliaratu, ni
nius de ahere atrabet q[]ui ſit expediê p[]ro refrige
rio z p[]o[]s citio[]z influgent nec eſitas ad nonum
ahe[]re atrabendum. z ſic requictabit inſpirati[]es
p[]ecipue tamen per gibofitatem ad ant[]e]ra factâ
q[]ui in ſtruma fit maius necumentu in anellitu q[]ui
tuc p[]ro]p[]zie c[]o]stringitur locus ſuper pulmonê q[]
q[]u]a]tis p[]ecto[]z ſtringit verſus ant[]e]rius alioſ
nô ſic c[]o]stringitur tamen ſemper abzu]eatur, ideo
ſemper i anelitu fit necume]tum le]go ſam z gibo
ſitas quidem z p[]ro]p[]zie illa que eſt ad anſiora, c[]
ſtringit locu ſup pulmonê q[]u vacuitate p[]ecto[]z B
eſt medium p[]ro]p[]ziandi concluſionê q[]ui facit acci
dere malitiam ane]litius q[]ui hec eſ t[]o]cluſio p[]ia, ſa
t[]o]cluſio gibofitas accidens in ſkante eſt multum
p[]ra]u]a p[]z]obat ſclusionem p[]b hoc q[]um fit in ifan
te p[]ro]h[]ibet p[]ectus ad di]llationem ſu]nientem
z amplificati]o3 quâ natura itendit, q[]ui ſunt viner
ſa necumenta in membris anellitus ſ. in compoſi-
tionê q[]ui aliqua talia membra curuantur plus]qua
op]ozet z aliqua strictioza ſiunt ſc[]o[]m diuerſa3
p[]li]cationê aliquando ſpondiliu z interduz c[]o]ſa z
vnde talia necumenta addunt i ſtrictione anel
litus z ſunt quod]amo reprobabiliq[]u p[]ost etatê
augmenti talia membra non reſicatur vii ita
conclusio e] ſp[]e]calis vt ſic intelligatur, ſicut giboſi
tas ad anſiora inter reliquias eſt p[]rau]a ita giboſi

3° 225°
Gybitas

tas facta in etate infantie prauior est ceteris pari
bus 35 facta in aliis etatibus. Et ppter hoc infest
per modum correlariis finia ypo.vi.affo. affo. 47.
Luicung3 aduenit gibostitas ex afmate et tufi auß
exponant ipfe moritur. Et lra ypo.fic dicet. Qui
bufcung3 gibosli uel gibi ex afmate kiunt auſt u
ſci ante inuentut e pereunt 2 uidetur sequi ex lra
ſuperiore ppter id ut etiā dixit. H. in omento quia
molestiones multe kiunt ppter i pfectionem
membroz ipialium unde materia exponi non pót
2 anelitus fit difficil2 non remoulier2 pót. io mo
riuntur.d. A. tamen in textu adducit altam cám
que t5 in ide3 tendit 2q. f. facta gibofitate ab afma
te uel tufi ſignificatur permutatio materiei iparù
ad ſpondiles vnde facit accidere in eis uel apud
eas. f. in ligamentis uel muſchulis exiſuzami forſtē
f. magnam. 2 fic 3trabuntur ſpondiles ſm modù
dictum ſuperius. 2 fic indiſponitur pectus ne diſſa
tetur ſm dillatatom necefſariā pulmoni.ideo fiet
malus anelitins 2 materia exponi no poterit 2 fic
prefozabitur. Et hoc e 2q dixit uſq2 ad illam par
tem. Et infantibus quidem lego lram. Et quan
do accidit i nſante ſupple ipſia gibostitas probibet
pectus incedere in dillatatione 2 amplificatione
ſuji. probibetur ipſius magnificatio qua natura
inſendit. qf diuerſificant membra anelitus nocu
menta 2stringentia ſupere ea anelitum. i. qf ipſis ſi
dillatae piper gibofitatem facta ſunt diuineru no
cumenta in membris anelitus. 2q 2primitur 2 cò
ſtringuntur a plicatione 2 paruitate membrozum
offuſoſoz pulmo mediaſtinum uel diſtigma 2 ſi
cut 2stringunt anelitum. i. paruus fit anelitus. Hn
feret Et pp. id dixit ypo.f.6. affo. 47. Lui aduenit
gibofitas ex afmate aut tufi ante2 expuat ipfe mo
ritur 2 posita est lra ypo. ſm qo iacet 2 verificata
ſequitur redden2 cám dictiz id io. quoniam ſignificat
permutationem materie ita faciendo eas ambas
ſupple diſpōnes. f. afma 2 tufim ad ſpondiles. 2a
fac accidere in eis. i. apud eas ut dictum est, exiſtu
ram foſtem appațentem. i. apoſtema magnu eue
nientem a materia groſſa. 2q utplurimù talis ma
teria est groſſa p[ecipue in infante. addit 2 fi non
eſset eius groſſitudo non accideret ab ea gibostitaſ.
i. non eque faciiter ſaltem p[ositiuè 2 per uia tra
catus ut ſupra. 2q non est negandù qui etiam a
multa materia non groſſa hoc fieri p[osſet 2 maxie
molificando ligamenta 2 ut ſit cáper accidens ad
modum ſupra p[ositum. Addidit 2nter adducendo
medium 2clu. 2 cum iraſit non fit preparatio p[ec
tori ut dillatetur pulmoni. i. facta ſpondilium icu
uationè indiſponitur pectus. 2q abzeiatur ne pul
mo p[osit 2uenienter dillatari 2q retinetur anelit?
ſupple ne fiat magnus imo opo[ret ne fiat malus
anelitus. i. aliquando ſicut p[rocati p[zopter multà
materiam 2 inobedientiam instrumento[zu 2 per
ducat ad p[er]ditionem.

Et infantibns quidem
Dip po
nit ter
tiam 2clusionem pronoficam dicens qo2 ifantib2
cum cibantur ante boram ſuam ut ante quartuz

uel ſextum menſem accidit gibofitas 2 uetofitas
gibofitatis 2 adducit medium per. ſ. f. quod mul
tiplicantur in eis per indigeſtionem ex imporétia
ſtomaco2 eo2 humores groſsi ſlegmatici 2 inter
dum uentofitas groſſa, que decinant ad ſpondiles.
2 ſic ſm medium dictum ſupra uel fit gibofitas.
uel uentofitas gibofitatalego lram. Et in iſan
tibus quidem accidit gibofitas 2 uentofitas gibo
ſitatis quâdo cibantur ante borâ quaobrem. i. pp
quâ cám ex indigeſtione igroſſantur humores. i.
multiplicantur humores groſſi 2 ſupple uentofitas
groſſa 2 decinant ad ſpondiles. i. etingit ut gmu
tentur ad ſpondiles 2 tunc 2c.

Et ſubtiliantur crura.
Dic p[ort]
quartam
d[clusionem que talis est] crura habentie gibosi
tatem ſubtiliantur 2 adducit rónem. 2q giboſitas
facit oppillationem meatu2 uilarum per quas
transit ſpiritus aſalis ad crura abientia cuius de
bilitatur uirtus nutritia in agendo 2 per conſe
quens minoratur nutritio 2 ſic crura ſubtili[n]r u2.
Pro intelligentia partis est notandum Qu2
dixerit. d. A. quod gibosifubtiliantur crura non
p[oz]pterea uoluit intelligi quin etiam alia mébra
ſubtilientur imo aliquado magis brachia 35 cru
ra ſubtiliantur 2 aliquado reliqua membra ſcem
q[ui] giboſitate aliquado maior fit remot6 ſpondilu
dorſi p[ectoris] 35 partis inferioris 2 ſequerit ma
ior fit attenuatoria oppillatione in neruis tráſmitſis
ad brachia 35 ad crura 2 aliquado eſ2 quoniam ut
dixit. d. A. de anothomia neruo2 par neruorum
oritur inter ſecundam 2 tertiam ſpondilem p[ecto]
ris porigitur ad cutem brachio2 2 de quinque ner
uis ſpondilium inferio2 de quibus dictum est 2 a
p[r]incipio duo paria inferiora ad partem cruriz
multos transmiſtunt ramos ita 2 a mediis inter
has ſpondilium ram[us] neruo2 ad media inter hec
transmiſtuntur. Secundo ſupponédum de còſi
mente medico2 q[ui] licet ſpiritus aſalis qui p[er] ne
nos ad membra defertur, no ſit uirtutis nutritive
inmediatum inſtr[um], ſed uirtutis ſenſitие 2 moti
ue tamen uirtus naturalis ab inſluxu ſpiritus ani
malis multum in operando iuustur 2 uigozatur
et ideo per abſentiam uel minoratione 1pi2 p[er]ſpirit?
animalis minorata actione naturalis uirtutis mé
broz minoratur. Et p[oz]pter 2ancuſa2 dicunt
doc. q[ui] membra p[azal]itica ſubtiliantur. modus
aure2 quomodo minora2 p[er]ſpiritus animalis p[er] gibo
ſitatem talis e2 quoniam ut ſupra dictu2 est in gene
zalibus quelibet ſpondilium bêt 2cauſitate2 i qua
[ſpondiles] adiuicem coniungunt, in qua [Junctu]
ra ſunt foza[mina] lateza[lia] a quibus nerui egredi
untur 2 qua c[ó]cauſitate 2emota ad aliquas d[ar]2 po
ſitionis dicti nerui p[er] ſpondilez c[ó]primuntur 2 ſic
oppilatione atenuato[ria] opillat[ur] unde no[pt] cò
uenienter 2p[u]s p[er]tales tranſize neu2os. Non tam
intelligas q[ui] ſempe2 ad omn[em] leuem toſationem in
ante uel 2erzo ſpondilium cauſe[]t talis oppilatio
2q ur dixit. d. H. iiiij. interioru2 iii. ca. 2 e p[er]piciu2
capitulum in iſta mă ad uidendu2 2ſe quæt[ui] dixit

f

3° 72.
*gybositas*

Excerpta et

enim sic *Lunq3 paſſio in tota nucha e omnia me*
bza *ubſiſtætæ eque molificabuntur qoſ fi una ſpò
dilis mutetur ad extraneaſ. ſpartez ita ut gib'fiat
aut ad anteriora ut *ocauerunt possibile est ut nò*
nocatem *membris ſub ea exiſtentibus in motu uel
in ſeniu qoſibile est ut noceatintelligatur igitur*
. *oſtingent* e non neceſſarioſi tamen fierent *et or*
ſo lateralis *uideretur neceſſaria ut etiā ipſe in eo
dem ca. *uidetur ſonare* e *quo p3 interdum nò*
ſolum cātur *subſiliario membri imm aliq1 pareſi
ſis, utz intelligent? ſecit ſi d. A. mentione de eu
rib' quoniam *ipoz macræfactio maxime demoſtra
tur e hoc *e gintendebar in ſa lego eam*. Et ſub
tiliantn*ur crura habentibus gibofitate propter id
qoſ facit gibofitas de opilatione quorùda meatuſi
z uie in qua penetrat cibos. i. meatuſi z uie. ſ.ner
uozum qui ſunt uta *spirituu aialium iuantiu ad
cibos in membra *ouertendos ut dictuz est. Et ſic
ſinis butiis ca. ſcòm ſeriem ſre. In ca. igitur pazi
mo habuimus in rubrica quid est *gibofitas abſo
lute ut *remotio ſpondilii a ſitu ſuo*. Dabuim'
et quid est *uentofitas gibofitatis ut. s. gibofitas a
uentofitate groſſa perueniens etc. Dabuim'cò
sequenter in principio cap. *driam inter gibofitate
ueram que est *remotio ſpondilium poſteri? z ſtru
nam que est inclinatio ad anteri? z dicitur arcua
tio z q1 non ſolù ſpondiles ſed et membra pecto
ris anterius toſquentur, non ſolù dicitur arcuatio
fed et *ocauatio. ſed q1 fit ſpondilium inclinatio la
teralis dicitur *ortio*. Et circa illas partes ha
buſtis multa utilia ut *quic7e ſe dozium. z quid7es
*pondilis* e utilitatiem *t ſpondilii. z numeru ſpauruz
z *uenientiā in ipis ſpondilibus. z driam in eis. z
numeru neruoz. z ipoz aliquoz a proprizi locis
eſſessionem ut cruri? z brachioz tanq1 magis ne
cessarioz. z numeru muſchuloratz hec joia ad bo
nam intelligentia cap. ut patuit. Posſtea ſo pazi
cipaliter habuſtis de cauſis ipſus gibofitatis ab
ſolute primo magis generaliter ſo specialius ut qo
caufe eius aut ſunt primitiue ut cauſis etc. aut cor
pozee z ibi habuſtis driam in talibus cauſi. qz de
cais corpozeis dictum est. q aut ſunt materie bu
mide aut uetofitas aut apſtema molle ſm ſe aut
*ouerium ad exituram qo aliquado cognosſitur p
exeuuntia in egestionibus uel urinis de ſanguine
corrupto uel ſanie aut est apſtema *ourum z ali
quado z ultimo fit a palmo a ſicitate hoc tamen
raro euenit. z tunc est mortalis. Et dictum est
ſi fiat de humiditate hoc *oſtingit uel molificando
ligamenta vnde dispoſitur ſpondiles ad *ouerio
nem in partem oppoſitam aut fit per humiditatiēt
ſpaſmantem muſchulos uel ligamèta de repleſio
ne z ſic etrabente ſpondiles in partem ſuam aut
fit per uiam tractus ponderando a materia mul
ta grauante aut fit *oprimendo ut in apſtemate
duo euenire posſunt. Et *osequenter dictum est
qo gibofitas pendens a materia ſalfa utplurimuz
est *oſtozio z dicta est cá poſtea in tertia parte ca.
habuſtis quatuor *oclufiòes pnoſticas. pria ſuit gi
boſitas ad anteriora z est alijſ deteriori z aduxit

cám q2 maxime illa *ostringit locum ſuper pulmo*
nem vnde fit malitù anelitus. Secunda *oclau
ſio ſuit qo gibofitas *oſtingens in infante deterior
est q2 in alijſ etatibus *oſtingens per hoc mediù p
baut q2 non posſunt dillatari z augeri membra
pectoris ſm debitas exigentias nature vnde ſunt
duerfa nocumenta i membris anellitus qui redu
tur incozrigibiles z ad illud probàdu ex proportion
nali medio adjuſt iſnam ypo. vi. affo. ibi cui adue
nit gibofitas ex alſmate aut tuſ anteq2 expuat mo
riſ q2. Et uerificavit anfozimù uit uiditis. Ter
tia *oclusio ſuit qo infantibus accidit gibofitas z
uentofitas gibofitatis quâdo cidatur ante boram
fuam ut circa quartà uel ſeſtum menſem z uerifi
cauit per hoc qo multiplicantur in eis humores
groſſi etc. qui *oſtingent pelluntur ad ſpondiles etc.*

Quarta habentis gibofitaſ crura *subtiliantur* z *aduxit cám oppillationis facta i meatibus etc. z ibi dictum est qo etiā alia membra *subtiliari* posſunt ſm qo oppillantur aliquādo pez remotòm *t ſpondilium meatus dellationis* ſpium ad alia mebra etc. z dictus est talis oppillationis *Et ſic ha buſtis ſumatim cap. z ordinem dictozum maxie in cauſis in qnibus erat ordo neceſſarius etc.*

De Signis gibofitatis dorsi z Spondilium ei?

Ignia facte

Ignia facte In isto cap. ſigno rum cám gibofitaſ
a. d. *a quatuor principaliter facti ſcòm
genera quatuor signorù corresponden
tium quatuor generibus cárum z primo ponit ki
gnum cárum primitiuarum ſo ſigna facte gibofi
tatis ab humiditate. *tertò ab apſtemate. quarto
a palmo de ſicitate ſa ibi. Et signum facte ab
humiditate. *tertia ibi. Et signum facte ab apo
ſtemate. quarta ibi. Et signum facte a ſicitate.


Non ponit ſigna uentofitatis gibofitatis tanquà
relinquens ea ſatis nota ex ſignis uentofitaſ ſepi
dicta de prima parte dicit. Signa facte a cais
primitiuis ſunt cauſe earum. i. euentus dictarum
cárum ut. ſ. ſper cufuſus est ſuper dorsi uel ccidit
ab alto z ſic de alijſ clara est ſa de ſecunda par
te dixit de cauſis corporeis primo de humiditate .

Et signum facte ab humiditate est signum for
me q2 ſi color apparet alibus uel liudius z tactus
q2 locus est in tactu frigidus z mollis. Et quod
locus parum excaſuat oleum cum quo iungitur z
tarditas eius in exſicado ipfum q2 membrum ê bu
midum z iò pez ſe ſi exſicatur est et frigidu z nò
fit niſi tarda resolutio z iò et patiens non exſica
tur niſi tarde. Et istud signuz ponit ſeda prìmi
de ſignis oplectionu̇z ſunt ultima uerba capituli.

Et antecessio regiminis humectant ſupple ex
aere ocio cibis humidis potu aque uſu fructuum
dicit *oſiter ponendo ſigna facte ab apſtemate* .

Et signum facte ab apſtemate est tactus loci
q2. ſ. oprimendo dolet non ſic ab humiditate tâtù
cum in apſtemate fit solutio *oſtinui neceſſaria z
per opressionem uidetur etiam ad maiorem dispòi

33.

solutione addite z doloz eius pongitiums pprie qii
dicat z doloz qui sentitur ab infirmo et nulla fae
qibistione e proprie i,maxime pugnitiuus qii seque
apostema a materia acuta sive fit collerica uel
sanguinea sive fla falsum cum tales materie pm
ptiones sunt ad apostemata qii materie aquee de
quap natura e per mèbra discurrere t e materie
melancolice quibus merito grossitiei materie quo
dàmodo reficitur penetrationi i mèbra addit.

Et febres accidentes habenti ea, s. gibostatem,  
qr ad apostemata intrinsea t maxime calida z p  
cipue in membris satis vicinis cordi, ut in cau, isto  
sequitur febres, ynde supposito q per tactu fit  
doloz et fine tactu z p[icipe] dolor acutus iuncta  
inter febre significare poti uenièter à apostema  
te dubia tamen sunt signa t no certa, q[ui] a materia  
non apostemate hec oia fieri poftunt ut in spafmo  
maxie pp dolor e in corpore cacocimo ad febres p  
parato. Et pp hoc dixit, s. in ca. cap. Et multotieſ  
declaratur apostema p sanguinè egredièt cù so  
lutione uentris t e, qii iuavit q sepe e apostemoſa  
t non cognoscitur nifi quâdo virtus emittitur, di  
xit ultimo ponèdo signa facte a spafmo ficco.

Et signum facte e sicitate e significatio ſicita
corpoſiq[ur] corpus e ſicum. Et tolleratia febrium
acutat[que] p[er]ſueratia et d[ur]utunitas febrium accu
tarum efficantüi et cuacantiu[que] ſ. per uentre uel
fluxum narium uel cobitù et ſimiliù et ſupple tolle
rantia quar[ato]n[us] c[ap] exicantüi ut eiunio[que]. ni
giliarium ſtudio[rum] p[ass]ionum alialium ufus mediciæ
rum calida[que] uini potentiis ueteris et filium mul
to[rum] exſicare potentiùi et addit. Et uelocitas
exſicationis olei et uebementia ipiùs ſicitatis ſu
ple totius q[ui] parua ſicitas ut ſuncta corpori colle
rico iuuenilli non ſano non perducit ad spafumum
ſed cum e extrema ſicitas cù gibositate ſequente
tunc e ſatis argumeſtum euidens q[ui] c[ap] fit ſicitas
spafmans t[em]. Et iò illa p[aticula] fuit determiata ſu
perſo[mi]ſionia licet uelocitas exſicationis p[er] ſe
uideatur ſequi ad ſicitatè membroz, tamen ſtat
q[ui] non minus ſequatur ad apostema calidum ad
dorem undicunq[ui] fiat cum p[er] tales c[as] fiat ſuk
ſiciens resolutio t non incouenit q[ui] una c[ap] acci
dens plus operetur t uelocius ad certum effectù
q[ui] certa c[ap] ſe q[ui] illud non eſt euidens ſignum.
nifi diungatur cum l[ir]a ſequëti et pp hoc addidit
t  uebementia ſiccitatis nam in bis duobus ſit ſa
tis ſufficiens ſignum. Et ſic eſt finis capituli ſi
gno[rum]. Pro clariori tamen t magis integra co
gnitione ſigno[rum] recurrit ad Auer. quarto colli
get. Et ad. d. A. ſa primi doc. ſa primo et tertio ô
ſignis o[ple]tionum cum ibidem aliquibus ſequen
tibus de ſignis diſni cuiusdam humoris de ſignis
apostematum declarantibus et alibi locis ſuis.

De Lura H[ib]oſitatis et U[e]toſitatis et g[ib]oſitati

capitulum

Amide quidem Sequituz
capitulù
de cura gibostatis et uentostatis gibo

ſita[que]. In quo. d. A. tria facit principaliter quoniam
primo ip[er]e ponit curam gibostatis pendètis a ma-
teria molificante et relaſſante et pendente a ſicci-
tate et etià a uentofitate so ip[er]e determinat de cu-
ra facte ab apostemate, tertio ip[er]e iterato reuèxti
tur ad cura[que] gibostatis humide ſa ibi. Aposte-
moſſe autem cura uerſus ſinè capituli, tertia ibi.
apud partem ſignatá. Rememoratio emplo[pt]o
t[em], prima adbuc in duas diuìditur quoniam primo
ip[er]e ponit canonè genezalem curatiu[que] humide et
ſicce ſimul ſo p[al]ius determinat de cura g[ib]oſ-
tatis humide ſa ibi. Et canon medicinaru[s] ei?
t[em], de prima parte dixit humide quidem et ſicce
curato è cura p[ale]ſi[que] p[al]ſmi hùdi et p[al]ſmi ſicci
in neceſſitate euacuationis et dimiſſionis eius et  
q[ui]tati e adminiſtrandi. Empla[que] et embrocas et que
ſunt eis filia. Notandum q[ui] in bis uerbis, d. A. no
bis inuitu inſtrumèta curatiua quibus curatio gi-
bostatis humide et ſicce maxime cóicat cum pa-
raliſi propria et cum p[al]ſmo ſiue fuerit per mate-
riam ſiue fuerit a ſiccitate q[ui] uir curatiòſis p[ic]ipue
d[if]it in euacuatione ſi expedit ut i paraliſi et p[al]ſmo
humido et p[ro]hibitione euacuationis ut i p[al]ſmo
ſicco et d[if]iter ſtat intentio in humectando cuż
qualitate adminiſtrandi empla[que] et embrocas et que
ſunt eis filia ut balnea ut ſint ex[ſic]atiua, ſ. in p[e]
dentibus a materia et humectatiua ut in p[al]ſmo
ſicco. Et notàter fecit hoc q[ui] ut ſupra dictum è
gibositas a materia non apostemate pendens aut
pendet ab ip[er]a per uiam paraliſi molificatis aut
per uiam p[al]ſmi etrabentis et aliq[ui] per abſenziæz
materie ut a ſicitate fit g[ib]oſitas per uia p[al]ſmi
J[deo] ne ponatur capitulum in cap[itu]l. Notanter
poſuit in principio capituli ſi[nam] dictam, ut per
banc remittat no[mi] ad ea que ſcribuntur ſa terſi[
]cap[itu]l[es] proprijs de paraliſi et p[al]ſmo et p[er] embrocas
t[em] et que ſunt eis filia intellexit et regimen in dieta
cù proportionabiliter obſeuari debet ſic ut i pa-
raliſi et in p[al]ſmo ad illa ergo pro cura tali recur
rendum est et c[ui] diligentia d[ider]atu[que] in illis ca-
pitulis ſunt e[gregi] et p[al]ſilimi ca[n]i obferuàdi, qui
nifi[que] obferuètur p[er]lu[u]q[ui] infirmi p[ic]litatur ut uer
bi gr[ata] ſtante repleſione ſanguinis c[ui] urina rub ea
groſſa c[ui] ceteris ſignis deide ſanguis apparet c[ui]
cluèdum ex c[oi] doctrina ſentiente etate t[em]. de
fienda forti et copioſa ſla. Et tamen 5 hoc è specia[
lis ca[n]i. cap[itu]l[es] de cura p[al]ſmi dum dixit. Et nò
extrabas totum q[ui] neceſſariu[que] est ex p[al]ſuine cu-
ius extractio eſt pp p[al]ſmu t[em]. ymo retine ex eo
aliquid vt refiſtat p[al]ſmo t[em]. ita est ut in multi-
s alijs lego l[ar]am. Dumide quidem et ſicce, ſ. g[ib]oſ-
tatis curatio eſt cura paraliſi et p[al]ſmi humi, et
p[al]ſmi ſicci in neceſſitate euacuationis vt ſupple
in p[al]ſi[que] et p[al]ſmo humido et dimiſſionis eius ut in
p[al]ſmo ſicco et in qualitate adminiſtrandi empla[que]
t[em] et embrocas et que ſunt bis similia, ſ. et cóicare o[]
curatio g[ib]oſitatis c[ui] curato e paliſis uel p[al]ſmi
hùdi uel ſicci in q[ui]litate localium remediòu[que] vt
ſi debeant eſſe humectatiua uel ex[ſic]atiua ita et
ut in dieta p[ro]portionabiliter hoc è quod i[le]texit.

k 2

Et canon medicinarum

In pte
ifta ipfe ponit curam facte ab humiditate et maxi
me relaſſante uel molificante et tria facit quoniam
primo ipfe ponit cauſoberuandum i medicis gene
raliter i cuiuſtutu debeant eſſe ipſe reſpondet
tacite qóni tertio ipſe ruiſdet et enumerabit medici
nas i caſu iſto ſſerentes et ſimplices et ſpoſitas ſa
ibi. Et cum aſcedit mondiſcationi tertia ibi. Et
quiſz agregatur ſkipticitas de prima pte vicit tria
principaliter dicit prio cauſedicinaz ei qóno e cù
ſiccurate ſ.lumide e ut ſicut ſkiptice ſ.l. medicine et
adducit cám ut ſtringant ligamenta q molifica
ta ſunt ſobrem inclinate ſunt ſpondiles et calefac
tiue ſupple ſint ipſe medicine ut ſfortent ea et reſo
lutiue ut ſtringatur humiditates molificantes. aut adiuuantes ad molificanda dicit ſo. Naz cù
cadit ſufficientia ſuper ſkiptica poſſibile e ut con
fortetur ligamèta uex cum nò reſoluitur mä per
tranſit ut pmitteſ ad inébrü aliud dixit tertio. Et
plurimä qde pmutatur ad pedes ut facit accidet
i eis palifim et filia ſcom mam i ſubtilitate et gaoſſi
tudine ſua et ſcom pmifitione ei ex inhibiſe auti
ſurione paulati facta etc. Prio nöndu q i primis
uerbis huiu ptiſ.d. A.nobis maniſeſtavit tibi coſ
dictiones huidas in medicina uel medicinis q ſunt
ve cauſe ſalubres huiu diſpoſonis ut q ſint ſkiptice
caleſtictiue et reſolutiue prio qde ſkiptice quoniam
ut ſupponitur cã talis giboſtatis ſuit humiditas
relaſſans ligamenta uel muſcbulos vnde ſaltez p
accidens inclinate ſunt ſpondiles buic aŭt relaſſa
tioni e molificationi opponitur adunatio ptium
mêbroz p humiditatu elungitorum talis aŭt per
ſicitur per medicinã ſkipticam cuiuſubſtantia ut
dixit Auerois. ſ. colliget e terrestis ſicca et frigida
e est exericare et unire uel ſtringere vni ſinter fit
a talibq mèbris humiditatù exprefſio et ſepatio de
bent ſo eſſe caleſtactiue ut eis mediâtibq talia mè
bza ſfortentur er quo eni talia mèbra ſut nerua
ſa imo ſupza ligamèta et cordas aliqii cadit nomè
nerui ut aly. teſtatio tigni. umento. iis. Eſt igiſ
in eis elementu dominas frigidiz quapp ad krigi
ditarez le ſiuaz facile iclinatur p medicinas autez
calidas buic lapſui ſriatur. Et ſic talia membra
ſfortantur ut. ſ. colliget ca. ppzio et ſut breni dica
tur cuſ talia mèbra ſint debilis calorix inati a ca
liditate medicinaz ipa[pa] caloz uigoratur et 3forta
tur quo 3fortato calore ab ipſis membzis mä noci
ua excutitur et expellitur. Expedit tertio ut ſint
reſolutiue ut accuta ipa[pa] caliditate ſubſtantiam
humoris extenuado in naporem suertant et iſen
ſibilis tandez fiat reſolutio et hec ppzietas medici
ne marie neceſſaria eſt i medicia tali ut ſit lipto
mere et p pte ſubtilis ſubſtantie ut uirtu medicine
ad p fundi ubi talia membra ſunt ſituata penetra
re poſſit et ſit tanto calidior G. pprie diſcaſie ſrieſ
ut i tranſitu medicine cuſ uirtute ſufficieſte ufqz
in p funduq deueniat ut eſt can.d. G. tertio tegni
textu 3menti. 68. z. 66. Neqz cadat admiratio
per hoc q dictum eſt q debet eſſe ſkiptica et frigi

da et q fit reſolutiua qz in diuerſis pribus et medi
cine eiusdeſz nò iſconenit hoc repiri ut i nuce cipſi
in textu nò ſo iſeri uidebik. Et iſta eadem reme
dia ſuenium i giboſitate facta ex 3paſmo humido
p eadez media declaràdo ut iſtelligèt p3. Et 3b et
fuit ſnia.d. A. ſo can. ca. iij. circa finez cuſ dixit
Et ois medicina reſolutiua cum qua eſt 3ctio.i.
ſkipticitas 3feret molificatoj iuncturaz p 3paſmo
eozuz 3. de repletione et apoftematibq kſticis etc.
Et hoc eſt q6 iſa itendit in prima pte lego 4am.
Et cauſ medicinazuz eius. ſ. giboſtatis q non e cù
ſiccurate.i. pendètis a mä humida ſue p uam re
laſſationis ſue p uam 3paſmi tii ipſe uerificat ò
natura humida reſaſſante p hoc q6 addit eſt ut
ſint ſkiptice ut 3stringant ligamenta q molifica
ta ſunt 3obrem.i. pp quam molificatoj iclineate
ſunt ſpondiles ad modum ſepe dictu. Et calefac
tiue ſupple ſint medicine aducēs cám dixit ut cò
fortentur ea. ſ.mébra molificata 4m modum dic
tum vnde ſequitur ſupple exſuſio materie noci
ue molificâtis. Et reſolutiue ſupple etiam ſint me
dicine ut 3ſtrzingantur humiditates molificantes
i. minuatur pez extenuatione reſoluendo dictas
humiditates molificates.i. aut adiuuantes ad mo
lificandum q forte etià alia cò 3currit ad humec
tandum. ſ.de cais primitiuis I3 fit difficile iſtellige
re quo aliter humectet q per mam humidam

Era cauſ dictum e 3ſidezandù q aliqii in ſolis
ſkipticis medicinis ſtat ſufficiëtia in ericádo mam
molificante tam pez ſe q per accidens. primo q
dem cauſ medicine ſkiptice ſint exericatiue pez ſe
cant ko cu pez eas pte mèbi uniatur mébrü con
foſtatur t eſic e poſſible ut materià reſoluat q
ſt non fuerit ſufficiens ad reſoluéum falti erit ſuſſi
ciens a ſe dicta materià ad expellédu ita q mate
ria exſiccabitur. Nò.tinb ſingulariter t e uero
plq 3mètatois z. tigni 3mèto. Ixvi. q6 ſkiptica q
bus expeſuia 3fortatur nò bit ſup fluì exſeſum
i ſiccurate t ſkipticitate I3 ufqz tii ad terminu quo
mébrü acqrere faciat bonà expeſſioni ſigurà ſi.n.
ulteri q pcederet reſetiua pculdbuo uigoraretur
utz ad reſoluéa faltem erit ſufficiës a ſe dictam
materia expellédu ita qo mä ericabitur ſi autè
nò ericabitur ad alia tráſnitietur mèbra aŭt ad
q tal expellitur mä utplurimù ſunt pedes cù ſint
membza ignobilia deoſum ſituata t materia eſt
grauis diſpoſita ad motu deoſum t hoc e q6 intè
dit lego 4am. Nà cù cadit ſufficientia ſup ſlip
tica poſſible eſt ut 3fortentuz ligamenta ſupple
ita ut tota mä reſoluatur t 3ſumatur io addit ue
zum cù nò reſoluif materia ptzàit.i. còſit euèit ut
pmuteſ ad mébrü aliud et addit. Et pluzimù qde
pmutatur ad pedes et facit accideze i eis paralíſim
t filia q aliqii 3paſmù uel undimià t. c. ſeem mate
rià i ſubtilitate z groſſitudine ſua q ſubtilis. C.mä
discurrit per 4am mébzi molificans t eſic generat
paralíſim groſſa aŭt replet in latu z in lògù abze
uiat et eſic generat 3paſmù et addit. Et ſecundù
permiffione ei. 3.l. mäe diuerſom cù mébzo ſit ali
qii paralíſis et aliquádo 3paſmo ex inhibiſtioe aut

34

ifussione paulati aut supple subito ſca quæ paula
tim ibit赋 facit palifim et subito ifulae acuitate
neruor utplurimù facit palſum ut uidêdu est locif
ſuis.

Et cun antecedit. In hac ſa paſte
buiptis pricipa
lis ipre remouet dubiù qôdâ posſet aligis dicere tu
dixiſt quæ regula medicinarù iſto caſuueniètiù
ê ut ſint ſliptice debem? ne a principio iui eoqnoe
aplicare ſliptica rûdet qno qn supple in corpore
pletorico nô faceta euacuatôe nô couñeniret iô di
xir. Et cù antecedit modificatio nô e malum
utumi ſlipticis qin iuutq an mondificatòm supple
ſtate plectoria ê iôcuenièrs e rô huiufumic ex. B.
z.tigni textu mèri.xvi.v.2.xvi.vi. q p ſliptica ut
repeſſik materia poſteri? cù ſluit uel membris cò
fortatis executur materia nociua. û. alia mêbra.
b. ſtate plectoria corprepletu nô recipit cù pene
tratio corpòu nô ſit poſſibilis ymo obſtructis po
ris mebrozù ibidei uirtute medicina materia ipin
gituz et stringit iz euacuata materia nã ad ſe ip
ſam qô repellit trabet ne deſ uacuui et ſic opatio
ſliptice pſicifî medicine et hoc itêdebat in piti pti
cula lego eà. Et cù antecedit modificatio nô ê
malu uti ſlipticis ſee? ſtate plectoria ſcòm ualſa
ſi nô antecedit mondiſicatio.

Et quandoqzagre. In hac tertia
pte enumerat
medicinas ſimplices z opſitas ualentes in gibòu
tate pendêre ab humiditate et uetofitate et prio q
ppri faciut ad bumida ſcôo ad bumida cù uroſto
tate ſimul tertia od uentoffaz magis ſcôa ibi De
dicamen forte tertia ibi. Empkm ad gibofitate et c
prio enumerado medicinas ſimplices qii hoc caſu
ualent. Rûdet cuidã tacite dubitationi qzaliquis
poſset dicere dem est q regula medicina? z. ê q
ſint ſliptice calefactiune et ſolutiune pòt ne hoc in
una medicina ſimplici repiri ut ab ea icipiam? ut
ê regula còis rûdet q ſic et dixit. Et quinqz agregan
tur ſlipticitas calefactio z reſolutio i re una z exê
plificat i multis dicens ſcut agregatur i nuce cipſ
ſi ſi ſolijs ei? ſi ſoliſe lauri et calamorom. et abniti z
emilla de nuce cipſi ſi ſolijs ei? dictû ê. û. in cap.
de cura rupture jirbalis et iſteſtinalis qô in cipſto
ê caleſtatio fine actione qô plurimù non est i aliis
calefactiuis de granis lauri et ſupra dictû est ibi
dem recurritatis ne etingat ibidez multotieis repli
care de calamoromatico dixit etià ca. pprio qô in
ipſo est uirt subtiliatiua ſb a ſubtil ſcut in cina
momo et pipe tamen exicatio est maior in eo idez
Serapio Quid ſit alufmati nô repio aluſen est q
A. A. ſcbit Alqasem est herba filis Lilio z in
ipſo est ita uirt et ſcipiee ſ morium canis rabidi.

Et de emilla notate qº prio ſibi inſunt p[.]prieta
tes q[ui] bic a. d. A. ſeributur ſi singulariter in caſu
nro ualeſt q[ui] dirit Serapio ſm. H. ſkeret fluxibili
tati neruoz q[ui] ſit ab humiditate iô dicebat. d. A.
ſi can. q[ui] q[ui] affiuret utitur emilla non indiget ut
mingat oi hora ſcipiee êr ualeſt in materieb? groſ
ſis in in pectore quia ſua humiditate lenit z in

ea ê abſterſio ultima ut ibide. Et quinqz iâ ipſe
ponit una cautellâ obſeruâda in applicatûde taliù
medicaminù in caſu nro z ſilibdices. Et quinqz
[ap]onitur medicina. ſ. tal calida z reſolutiua cum
ſlipticis frigidis ſicut roſſa accatia z balauſtis. û
gb? omnib dictu est. û. applicado. ſ. cù calidis ca
leſacientib? reſoluètib? ſicut baciis lauri z caſto
rio z ſolijs olleandri z acori de baciis lauriz caſto
rio dictü ê. û. de oliandro Serapio non facit men
tionez neqz Auer. apud diaſcoridê d[omi]no. d. A.
ſo can. dixit q Siluſter h[oc]uerb ê cù folia af
ſimilâtur ſolijs portulace ſi strictiozã uebemêter
caleſacit ymo est uenenù hoibus z canib?zc. Et i
forma empli ualeſt dolori doſi ſupple a cà humi
da z frigida de Acoro dixit Serapio idê. d. A. q
est ſubtiliatiu? z ualeſtoſkionib? z atritionib? ner
uoz addit tamê. d. A. q ualeſt ſpaſmo. ſ. materiali
et eo i mébris neruoſis multu utûtur pratiſi medi
ci bodie. La aut tal opſotioſ ſumitur primo ex
dcô. H. tertia tigni textu amenti. clxir. q uebemê
ter calida mozdent. vnde memb[us] dolet dolor autê
eracuit reuma vnde dubiù est ne ſua mordacita
te maſxe in corpore in puzo multuz de materia
ad locuqz tza batuz zc. z ſic ſet p[er]miſto cum frigidis
mordent aut talia calida z dolozê efficiunt ut di
xit p[er]ſo? ămentator ſup illa p[er] eo q[ui] ſoluèdo
z eliquado faciunt puenire ſolutòm plurime ma
terei z inordinati ſic. Alia cà colligitur a. d. A. ſa
tertij de cura palifis in fine qin materia ſubtil dil
latatur uirtute materie multuz calide p ea mébza
plurimuz cuz uero membruz alqualiter plurigida
conſoſtatur membrum a frigore minoratur
quatitas materiei z puenit ad H ut euanecfat zc.

Tertia cà ê et remotiuo dubitationiôs diceret
alig[es] accipias medicinas remisse calidas t non
uebement calidas d[omi] ſumitur cà ex q[ui]dâ neceſſi
tate op[er]tionis medicina[que] neceſſitatez cle
gâter poſuit Auerois. J. colliget ca. 22. et Serapio
7. breuiarii ca. ij. neceſſitas igit[em] in caſu nro ſumif
ex neceſſaria ărietate ſutuf medicine q in unica ſi
repituz vbi g[ra] ex neceſſaria forti ſubtiliatione re
ſolutiòe z op[er]tatòe cuz ſlipticitate ſimul quonfiá
ueniens ſolutio facit z ad elliſationez cuz ea
non u[er]ungitur ſlipticitas z confortatio q[ui] ſi dicas
iſtud de directo iu oppugnare dicis. û. de mente
d. A. q dixit q[ui] nuce cipſi ſolijs lauri z calamo
romatico est v[er]reſolutiua calefactiua z ſliptica
tc. dicatur zcedêdo non tamen tâta ſicut i caſto
reo z oleádro est calefactio z tâta ſubtiliatio z re
ſolutio qua'ta est in iſtis alíquado neceſſe est utip
pter materie iobedientiâ ad leuiozes medicinas t
cù tâta reſolutôe nô stat op[er]tatio z ſlipticitas q[ui]
can. est neceſſaria iô neceſſe ſuit ut quádoqz zpo
natur materia calida uenientes cuz frigidis ſlipti
cis z b[ac]cám p[uto] magis ad mentez. d. A. bic Iz
q[ui]libet ſic bona z ſic oib? fiat una erit melic[]o lego
lram. Et quádoqz [ap]onitur medicina ex ſlipticis
frigidis ſicut roſſa acatia z balauſtis cum calidif
caleſacientib? ſupple poten[em] z reſoluentib? ſicut
baciis lauri z caſtorio et ſoliſe oliandri et acoro.

f-2

3. 22.
Gibbavit

Loqueueret etinuando in localibn enumerat olea
in hoc cauſu maxime ualentia ponêdo et deſcriptio
nem olei de Euforbio que notabilis est notâda de
ſcriptio q[ui] per ea ſciet exptus alias de oleis ponere
descriptiones. Et q[ui] tota ista ps est clara lege eam
Olea uero ſkerentia ei q[ui] humida est ſunt olea reru
calida[que] ſtipticæ ex canone ſupiore ſicut oleu cipſ
ſi et oleu rute et ita ualeſt multa alia ut de ſpica de
lauro de emilla uulpinu q[ui] est ſcipiuu et ſi ia. Et
addit Et idiget emplim habetib[que] medicinas resolu
tiuas fortis reſolutiōs ppter materiā utplurimum
latere i profundo ſicuit ſunt ſolea oleādri et acous
et caſtoreu et ruta Et et oleis oleu de ruta et oleu
de caſtoreo et oleum de piretro et pulpa coloqnti
de et euforbiu et aſſa ſupple eſtiter in oleo rutino
ita ut pro. 3. i. medicina[que] ſumatur lib. i. olei deide
moretur ſub ſole et coletur poſt duas ebdomodas
ſ. poſtq[ui] ſteterit p eadeſtinuo ſub ſole et renouek
ſemp ipm. ſ. oleu colatu medie ſ. ſi[que] ut pri? Et
fiat id multotiens ad min[que] octies. ſ. poſtq[ui] ſteterit
p duas ebdomodas remouenk medicine et tunc p
uſu referuetur. Et dcis. d. A. in bae deſcriptòe poſ
ſumus colligere tria utilia ad poſitom taliu oleo
rum. primu q[ui] tales ſpès nò puluerizentur 13 groſ
ſo ſatia mo[rum] rumpātur p hoc q[ui] dixit diſrumpant
et. colligitur ſo q[ui] ſebeat eſſe menſa ſp[er]um et
olei ut. ſ. pro ſlibet 3. i. ſp[er]pōtatur lib. i. olei. ter
tio colligitur t[que] debite fermētationis ipſus olei
et. ſ. ſtet quatuor menſibus ſub ſole et hoc intelligi
tur t[é]pore eſtatis ut fiat bona decoctio et in o[ui] me
dio menſe ſp[er]s remouētur ita q[ui] octies ad minus
renouētur et tunc reuera credo ego q[ui] ſit efficacio
ris uirtutis q[ui] ſi ſp[er]ſem ſerul tatu quoquātur aut bis
Et notate b[ac]c deſcriptom q[ui] fortior est q[ui] illa q[ui] po
nittur 5. can. tractatu io. et q[ui] illa Mefue ultia di
ſtinctione quoniu et ſi ſille ſunt multu efficaces in
pallionib[que]neruox et doloribus iuncturæ et dorsi
ut locia allegatis tamen in iſto intrant duo fortia
ſimplicia in reſoluèdo q[ui] non intrant in illis simpli
cia. n. illo[rum] ſunt similia. Intrant b[ac]c. ſ. pulpa co
loquintide et aſſa ut non ibi in uirtute coloquinti
de eſt ıſtud oleum reſolutiuu et longinquo et po
tenter et ſcipue in membris neuofisa. Notate pre
cipuam regula[de] coloquintida cum per interius
debet ſumi dixit. d. A. non ſit aliquis ſentus q[ui]
ipsu ſit ualde trita pars enim minima eius in ſensu
cum inuenit humiditati[que] inſatur et adheret parti
bus ſtomaci et inuolutionibus intestinox et apoſte
mat aſſa calida eſtens in quarto e[mi]xime reſo
lurina ſcipue fetida et d[er]eret potissimum dolozi
bus neuorum et mebrozum neuozorum vnde mi
chi ita olei deſcriptio excellentior uidetur maxie
ppter totiens ſp[er]s ſenouari. Medicamen forte
ad illam iam ipſe ponit poſitione olei ſueniētis
in gibofitate ab humiditate et uentofitate gibofita
tis ſimul cuius deſcriptio. B. ſauinam et ſcea e[mi] ſpe
cies abſintbiu et dicitur herba lombricorum et ar
moniacum et nucem cipſeli et piritzum et ſanſu
cum eſt ſp[er]s maiozane et cordumei qua[que] forſte dice
rent ſiam eſſe coruſtam 13 debet ſtare cardamo

mi q[ui] greci cordumei uocant cadzamomi et hoc est
arabicum a greco extractum. Sed cordumei ap
nos carui ag reste et ſignatuz et caſſis dequatuæ
cum aqua decoctionis optima. primo. ſ. fruſtrati
incita ubi nò q[ui] per caſſiam bic non poſtumus in
telligere caſſiam pinguem fed caſſeam lignca. q[ui]
caſſia pinguis i hoc cauſo nò ueniret ut? Et hoc
eſt error coſis cum caſſiam fistulam reperiunt itel
ligunt caſſiam pinguem et tamen ut dicit Simon
mos an[que]o[que] ſuit per caſſiam fistulam caſſiam li
gneà appellare et ita per caſſiam absolute et hoc
credo erravit Mondinum. Et hoc etià cedo eue
nisse coem errorem praticatum qui cuz in provo
catione meſtruorum uel secòdiné reperiunt ualeſ
cortices caſſie fistule intelligunt i[mi]de cozticibus
caſſie pinguis q[ui] tamen credo intelligendum de
cozticib[que] caſſie lignee q[ui] ipa ſicut cinamomum in
hoc precipuam habet utilitatè notate bene. addit
et eſundatur deſuper de oleo quatuæ est aque me
dietas. ſ. facta decoctione et dequocutur et itere
tur aliquotiens. i. appoſto oleo fiat iterata decoct
tio poſtea ſuperadatur et de oleo quatum eſt me
dietas illius aque que remaſſit poſtea iterato bu
liant ràdem addatur de oleo etinuado decoctem
et appoſitom olei ufq[ui]z ad totius aque còlumptòm
Deinde p[hi]ciam i eo. ſ. oleo ſicuit decoctio caſſo
reum euforbiu et Sauina stricta ur et uirtutes
eo[ui]z in oleo iprimatur ſicuit ut dixit Mefue imprì
mitur forma sigilli in cera.

## Et administretur.
pro uſu tunc ad dit. Et in ipso dem est ſonatio membri et carminatio uentofita tis et reſolutio humiditati extranea[que] groſarum ut patet inſpicienti proprietates ſimplicium de q[ui] bus. ſ. dictu e[mi] ponit etiter emplim ad gibofitate z uentofitatis magis ualens cuius deſcriptio. N. ſtoracis liquide quidam dicunt q[ui] est ſtorac[que] que extrabif per decoctione corticis arbozis ſicuit ſto rax eſt ipm gumi arbozis. Et d. A. facit duo capi tula unum de ſtorace humida uidete nos quidaz dicunt q[ui] est mel ſtoracis calamite sed. quicquid ſit eſt calida exericina et reſolutiua coſti calamo romatici ſauine oium an. 3. i. euforbiz 3. i. et ò bis oibus dictum eſt. ſ. olei nardini quatum e[mi] necesse ſ. ad debite incorporari dictas puluezes cui gumi et fiat emplim per intrantia patet utilitas.

## Apoſtemoſſe autê cura.
Dec e[mi] ſecuſa
par principalis cap. in qua ipſe determinat de gi
boſitate ab apoſteate et breuiter nos remittit ad
curæ apoſtatezatu duro[que] de gb[ui]uide n[mi]e e. iij. d[omi]t[que] ca.
de ſiſeros dixit g[ui]. Apoſtemoſſe autê cura. e[mi] cura
apoſtematum difficilis maturationis et eruptiōsis
et reſolutionis propria apoſtematib[que] duris ſupple
q[ui] talia ſunt huiuſmodi d[omi]tionu ò apoſtematib[que]
mollib[que] n[mi] facit bic motioné q[ui] eouz cura habet
ſicuit et gibofitate humide ò apoſtematib[que] et uer
ſis ad exituram pon facit motioné primo q[ui] et de
cura hozu inuit nos remittere ad curæ exituraruz
i[tr]inſicaruz et ko q[ui] tales exiture cum rumpuntur

euacuata mæ qul coprimebat vel gravitabat faci
cile p se vel modico adiutozio ſir fiat curatio.Iz
ò apostematibò duis erat fièda méoria ſpalis cu5
ſint illa q difficultimá faciut curatoſe zc.l.tu lſaz

Rememoratio

In hac ſvita parte
cæ. ipse reuertif ad q

dà remedia giboſita: hùide pìo pòit duo empla
ſcòo ponit auud gen? curatoſis qùi precedèria nò
òtulerit. Icda ibi. Et qùi nò valèt curatoſe. In pì
ma pte enumerado empla ſuenièta i giboſitate
hùida dixit. Emplim bonu ſumàtur acor9? et emil
la z dequoquàſ in aqua cipzeſi ziplaſtreſ cù cis
locus de bis oibua dictù e ſupra z p3 qo oia valèt
acorus.n. et emilla poſt decoctionè cù aqua deco
ctionis cipzeſi pìſetur vel cuz ipſo cipzeſſo vel ſi
ne z pon anſ loco empli qz in aqua cipzeſi pp for
tem decoctòez 35 cipſus reqrit terre ſtat9 de h5
virtute cipſi z euriozis 3be q acor9? vel emilla
z i6 ueniens est pìo ipm dequog z 3sir reliq.le
go lſam remèzatio empla9 ad giboſitate hùida
emplim bonu ſumaſ acor9? et emilla z ſupple mòdè
tur ita in fruſtra icidant z dequoquàſ in q cipſi
ſdecoctòis e1? z iplaſtreſ cù eis ſüe oib9 ſüe duo
buſ tìn bìn aduitticè maſſelaſ z 3tictis locèeminè
tie z dolozis pòit aliud ſerèſ cù hoc vétoſſe z di
xit. emplim ſerens bumide z vétoſſe ex eis ſimul
ſumant emilla z ſauina z acorus ſupple equales
ptes mòdètuż z dequoquàſ i vino. l. medij coloris
donee i decoctòe difoſtur z vòſiſa cù eis bde
liu q7 faciliter fieri virtute vint ſupple tante 3tì
tatis q coru vichofu; reddat i6 addit donec fiat
vuguerù z admiftreſ clara ſut oia. Sòſequenter
vìtimo ipſe ponit ſingulare remediu valens qùi re
liqua remedia nò ſtulerit z non ſolur in hoc caſu
valet iz generalr in oi 3plezione mali hùida ma
xime frigida. Et dixit.

Et quando

Non valèt curatoſis cù eis
q bibitur et emplis et filib

ſ. vnguètis oleis fomètatóib?zc. Admiſtretur cau
teriù z remoueatur molificatio z idüretur locus
Notate hic qo vt ſupra dictum est oës aut laudat
cauteriù in frigida 3plexioe materiali hùida ad
mam émicandà z mébrù 3foſtàdu z 3pìcipe cù re
liqua nò ſufficiant ad pfectione vt et bic vèr inue
re. A. tì in hoc cau peccate materia intra pectus
nò laudare ego fieri cauteriù iz vii materia pec
cans eſset in muſebulis exerioibus tuc cauteriù
multò pſiceret. ſed de mò ipſi? z quale eſſe deheat
actuale an potètiale. In ito cau pp mébra eſſe
nernòſla laudare potentiale de diſcriptòibus ipo
rgh z forma7 z ordie habuſtis ſupra copioſe, ynde
hie ſeſentio ptraſeoz ad illa loca recurratis. tì Al
bucatis laudait i hoc cau cauteriù actuale ca.
xltertio vt. ſ. ſit cauterium ad mòm circuli vt ca
piat ſupioem ptem 3pòdilis equaliter z. dixit tì
caue non admiftrae cauterium in giboſitate que
ſit in 3pàmo neruitu vide de restauratòne p cir-
giam, aliq un p se ſolam est ſufficien non ſecit bic
do. A. métionè qz nifi ſubiro fiat reductio quodà
mò nò valet opatio, qz et. l. ſpondiliu fiat remotio

ad anrius non est poſsibile vt cure, et oës dictù,
t ſi est ad posterius poſuit curam z ordine3 quin
ta quarti cæ. de diſlocatione ſpondilii z ſeparato
ne eorum qz de diſlocatione còpleta nò opoſuit
verba prolongare, cù ut et ipſe dixit in principio
cap. loco allegato qn ſpondiles diſlocantur diſo-
catione completa inter ficit. pculdubio. ſolam er
go ponit curam remotionis aliqualis ſpondiliuz,
Et ſic vere giboſita: Non fuit igitur expediès
bic aliquid tractare neqz ego aliquid dicas? z ad
illum locum uos remittet, ſic habetis finem cap.
de cura giboſatis in quò habuſtis multa vtilia
z quodamò neceſſaria z ſuſcientia ad capluz in
fra de dolozibus dorfì. Sumarie igitur hüſtis
in ca. l. canonem generalè curatiù humide z ſic
ce simulòt qo cura eorum quantum ad euacua
tionem dietaz z localia est cura paralifis ſi fit bu
mida, vel cura ſpalmi ſiceli ſit ſicca. Et p hoc
verbum habeo exucationem quia in hoc ca. nò
fequar intenimento qo a principio propoſueram qæ
ſtacui poſt ordinem curatiùm traditum per domi-
num. A. in vno quoq3 capitulòp ponere ordinem
domesticum obferuandum in actu pràctico p mo
dum consilii, non tamen declinando a ſita. d. A.
bic non faciam ne uidear facere 3ſtilium de pa
ralifiucl spafmoſed pò ichtis materiis recurratis
ad ſecundà tertii, z in materia paralifis feci còſci
lium z diuulgatum ipſum uidete. Dabuſtis ſe
cundo ſpectalem canonem in medicis obferuàdu
in giboſitate humida, ut ſi ſint medicie stiptice ca
lide z resolvediz, z cauſam qf ſic debeant qualifi
care. Dabuſtis conſequenter canonem core
ctiuù ſuperioriz ut q talia utplurimuz non offera
tur nifi facta purgatione. Lon equenter poſuit
quedam ſimplicia in quiibus est coniuncta omnia
talis virtutut in nuce cipreſi etc. Dabuſtis co
sequenter canonem compositionis dinersaru me
dicinaruz z composic medicinaz multum calida
rum cuz frigidis stipticis z addiu cauſas uarias
necessita: aliquando talis compositionis. Da
buſtis poſtea quedam olea, z deſcriptiones quo
rùdam medicaminum in cau ito conferentium,
et ſpialiter deſcriptionè olei de eufozbio, que ſuit
multum egregia et merito compositionis et meri
to ordinia deſcriptionis. Ultimo habitus è cau
quod quando reliqua non contuleringunc caute
rium est medicina ſingulis. Sequitur cau de va-
ricibus.

De varicibus.

St dillatatio

In ita pte p

pter cám aſi
gnatà uerſus principiù ipſe determinat
de quadà diſpoſitòe uenarè z de-ipsa2
tumefactòe z groſſit, et q talis tumefactio i ti
bijs utplurimù manifeſt, q uene q2 multiplici
tozuoſe icedunt p tibias l3 alibi 3tigere poſſet et
cù tumefcunt ad similitudinem uitis apparent, io
ab aligbus ita egritudo uitis appellatur. Et ab

varices

A. varices appellant, et q[ui] ab eisdem kere c[aus] ut videbitur varices et elefanticia, accirco de viribus fit decerni, p[ro]t in tractat de varicibus tāqua ad profitu magis prīnitib[us]o de elefanticia sa ibi.

Et additio in pedib[us] p[ro]s p[er] principali diuìsione diuìdit in p[es] tres quoniam p[ro]t manifeestat quod nos varicis, so ip[er] adducit ipsa c[as] tertio po nit modu terminat earu sa ibi. Et plurimù fan guis et f[er]tia ibi. Et iste varices n[ò]夫iſcunturque de prima parte d[icti] declarado rubrica[ò] v[ar]ices. Et additio venarù in crure et p[ede] p[ter] multitudin[ez] eius q[ui] descedit, ad eas et ſanguine. Notàduz q[ui] per additionem intelligit groſſitem et manifeesta tionem ipsarù p[er] pede[que] intelligit pede magnu in ſe agregat[em] cru[n] et collam, v[n] tales vēne n[iti] tume ſcut in crure, ſz et tæſcut in c[osa] p[ro] ſanguie[ss] ſo ſolà itellit ſaguine p[pe] ſupta ab alij[ss] diſtictu bu morib[us] ſz et p[ro] ſanguine intelligit indr[ant] vt ip[lu]z ſaguinem veru vel maſſam ip[lu]z vt et alibi alij[ss] ſumifer[que] put notat tertio tigni com[mento], ex vi. et sic est clara l[ra] c[u] rubrica cal[que] cea. Et plurimù ſanguine p[le]ſequit enumerado c[as] ip[lu]z, et p[ro] numera t[em] c[as] corpora eſco p[rim]inua tertio de clarat in c[as] corpora eſt fi fiat i[ci]p[ie]do vel n[ò]ſcò a ibi. Et plurimù t[er]tertia ibi. Multotiens accidit d[ict]ic[er] ergo p[ro] et plurimù ſanguis è melancoli c[ui] et q[ui]z[us] est ſanguis mandus n[ò] melanicolicus, q[ui]z[us] et ſanguis groſſus ſlatic[em] addit q[ui]r quocúq[ui] ſit est ſanguis in quo n[ò] è putreſtactio et ſinò. i. ſi est putreſtactio, n[ò] ſaluabi[que] c[ui] eis p[es] ab vulce ratione et apofteſmatib[us] malignis, q[ui] p[rimi] dicti è q[ui] ſanguis melanicolicus ſua gratuitatemouſe deo[us] ſuny[us] ſua groſſitudine receptus in c[oc]cauitatibus venarù magnarù n[ò] p[ot] poroſates venarù re ſudare neq[us] in ozificia recipi paruaz venarù. vn de ibide reman[es] ita agregat vt ip[lu]z venarùt magnarù per tibias ex[ter]arù fiat ampliſto et viilatatio, io ut plurimù ſanguis è melanicolicus q[ui] ſanguis ſubtilis yel aquoſi[n]us n[ò] ſic è apt[que] ibide re t[em] q[ui]q[ui]q[ui] tr[em] è ſanguis n[ò] melanicolicus ſed medio cris re tante multitudin[em] vt ad venas tibiarum deſuens ſua multitudine oppillet, et q[ui] ibide reti hea[que] et ex ſenti fiat ip[lu]z venarù d[ill] atatia p[ot] èt talis oppilatio fieri er ſanguine groſſo ſlatico vi ſcholo vel quodam aliq[ui] g[ui]p[ato]vnde è ſi re c[ip]i p[os]ſit in c[oc]cauitatibus venarù magnarù, n[ò] t[em] als strictores venas ſub in[tr]are p[ot]. Et hoc est q[ui] d[ix]it ſubiung[edo]. Et quâdoq[us] è ſanguis ma[dus] non melanicolic[us] ſupple mediocrit[us] p[ro] et ſupple peccas multitudine. Et q[ui]z[us] è ſanguis groſſus ſlaticus ſupple èt viſſoſitate adherens è oppi lans[us] q[ui] tertij dicti è q[ui]tante corruptione i humo re aliqua p[es] p[er] ebullitione ſubtiliata et a virtute ſti mulata q[ul]ſua ſua accuſitate corodit mébruz cui occurrit, ſic ſiunt vulcerato[es] in tibia vt ſi forte non rumpa[que] cutis saltè ſiunt maligna apofema t[em] hoc est q[ui] d[ix]it. Et quocúq[us] ſit in ſanguis in quo n[ò] èt putreſtactio ecce p[er] ſanguinez intelli git maſſaz humoza[le]z è n[ò]mo ſupple ſit p[ut]re factio[n]o ſaluabi[que] c[ui] eis. Et putreſtactis humorib[us]

pes ad vulceraſt[que] apofteſmatib[us] malignis, lege tu l[ra]q[ui] z[inua]. Et plurimù n[unc] ip[er] narrat c[as] ut plurimù p[rim]inua[es] bùiſe diſpoſit[o]s et d[icit].

Et plurimù quid[et] accidit, et varices curſo[rib]us et viatoribus et onera poſtantibus et co[z]am regibus vel ſupple alij[ss] p[ri]cipib[us] affiſſentibus. R[ò] isto[ru]z oi[uz] est yna q[ui] p[er] tales c[as] p[ro]t caleſiut mébræ deo[ſum] et ſic m[am] copioſus atrabunt g[ui] nutricat[o]c ſit neceſtarii hoc manifeestu in i[n]ine ranribus et curſo[rib]us p[pe] motu hoc èt verum est in affiſſentibus corá regibus et onera poſtantib[us] q[ui] in talibus o[bus] laboza[nt] marime aiaſes viriſtes mébr[oz]us inſerio[ſ] p[ri]cipe pedu p[pe] q[ui] d[ix]it. Aue rois ex[ro] colliget ca. i[ph] ſedere et ſup pedes ſlaf[er] est ex[ercitio]z deo[ſi] et n[ò] p[er] aliuſ n[is] q[ui] deo[ſu]z ſa tigatur multomagiſs tibic fatigantur p[pe] ſuſtenta re mollem corporis et èr ex]t stat expeſientia et io vir tutes multa quátitatem p[ri]ſitu[n]t et ſanguinis t[ra]ſiit tit ad eas et ſic caleſiunt quibus ſupcaſe factis p[ro] mouëtur ad atab[ê]dum ex q[ui] o[tr]actio a vacuo ſit et a calido. Ad hoc èt c[ô]iter adiuat q[ui] in ſic ex] iſpoſitis facilitatur motu mébr[uz] deo[ſum] p[pe]32] fic due p[ri]cipe c[ae] q[ui] c[ur]rit. Et p[er]cita[as] deo[ſe]ſu ma[terie] et habilitas recipientis. Et ſic est clara l[ra] legem eam.

## Et multotiens accidunt

ip[er] narrat varietat b[ui]s diſpoſit[o]s q[ui]br[us] ad euë tum ip[lu]z et d[ix]it. Et multotiens accidit poſt eg[i]tudines acutis ſupple et diuturnas, adducit c[as] dicens quoniam expeſſik[er] materia illic in illis qui ex p[red]ictis ad hoc ſunt parati, addit Et q[ui]z[us] accidit i[n]ci piendo, et addit accidunt habentib[us] ip[er] nem ex p[red]ictis multotiens aduerendu q[ui] tota l[ra] prima clara est ex[cepto] p[er] illa particula in illis ex p[red]ictis ad eas ſunt parati p[ot] b[re] d[upli]ez intellectualis p[ri]ſtus est q[ui] poſt egritudines p[ell]ic[er] materia illic. f[ad] venas tibiaru[n] in illis qui ſunt parati ad eas ex p[red]ictis. f[ur] curſo[ribus] itineranti busq[ui] in iſtis p[pe] ſum curſus materieru[de]o[ſu]z ſ facile per natura cum ip[er] p[ell]icit m[â] cretice, ex p[ell]icit eum ad dictas venas, ſic ſunt ex p[red]ictis ad hoc parati, ſecundus est q[ui] natura poſt egritudines p[ell]icit illic ad venas tibiaru[n] in illis qui ſunt parati ad hoc. p[pe] amplitudin[ez] venaru[z] et l[af]ita tem et debilitatem ex p[red]ictis. f[ur] materieb[us] vt me l[ang]olia vel k[ate] groſſo q[ui], v[er]q[ui] ſenſus bonus est. Secundo notandum q[ui] habentib[us] p[le]niza, p[as]ſiones p[le]neticas multotiens ſiunt ite una c[uationes] p[ra]natur[æ] ad venas tibiaru[n] et hoc io q[ui] in talibus ex ip[otentia] atractiue p[le]niza et ſeſſtra t[ie]tui cuifda multu[z] de natura melácolica i maſſa ſanguinis reman[es] ſic t[ra]ſiens ſanguis ad ve naſ tibiaru[n] ibidem p[au]latine remanes ſecundu[z] modu[z] ſup[ta] dictum tandem facit extenſionez ve narum, ſic ſit ite morbus i[n]ci piendo, ſicut etià ſiunt dolоzes iuncturaru[n] i[n]ci piendo q[ui] in toto vi t[io] epatis vel k[ato] m[â] ſlatica i tota maſſa viſcoſa ſuphùdat, et h[it]e debat i illa p[re] q[ui] accidit i[n]ci piendo, et volo[res] iuncturaru[n] et addit et accidunt ha

bentibus splenem ex predictis que. l. sunt iciipien
do multotiens licer ita ps ultima possit verifica
ri et de eis que siut cretice qin paſſiones spleneti
ce nò multoties ſint melacolics cujusmodi a natura
talem materiâ cretice expelli multotiens expelli
tur ad dictas venas ppter cám ſupli dicta. 2c. ly
ex predictis pòt retoqui er ad dictas paſſiones q
aliis ſequatur vt lego l. 3. Et multoties accidut
l. dicte varices poſt egritudines accutas qin expel
lik materia illic. l. ad venas tibiaru in illis ex p
dictus ſuplr exponèdo qa ex predictis l. curſorib
vel itineraribus ſunt parati pp cám dictaz vel ex
predictio materieb expeſtitur. l. melancolia re.
in illis q ſunt parati pp amplitudinè meatuſ re.
Et qin3 accident incipido z nò ſupple poſt als
egritudines ſed per paulatinaz conſestione ſicut
accident dolores iuncturar incipido. l.aliquo
tiens. Et accidut habebibus splenem. i. paſſiones
splaneticas ex predictis multotiens etrly ex predi
cis dupliciter referendo vt dictum est.

Et ille uarices

Et ille uarices In ita parte tertia principali ipſe ponit modu terminat dictarum varicum, et tria facit. ſe cundùres modos terminationis ſecunda ibi. Et qin3 inciduntur, tertia ibi. Et multoties quidque pza ma dixit. Et ille varices non ſufcipiut curatio ne. l. que accident habentibus spleneratio huius q. in hibibus paſſiòs splaneticas debilò splene multa materia melàcolica yt ſupra dicebatur, in maſſa remanet que faciliſt deoſum mouetur, et ſic licet materia ſub forma coniuncta eſtensre mouetur, tì pp ſlurum succedentè materie egrito tudo conſeruat, et ſic nò ſufcipiut curatione ad uertendum tì q. ita oſſuo veritate h3 eſtatios paſſionibus splaneticis et ſplo nò ſoſtificato qa ipſa remoris et membro ratificato poſſibilis è vera curatio ſicut et reliquiar ſiium, et dico q. non re pugnaret stanke debili ſplene taſes varices vere curari, q. et ſi ſplen nò debite ſanguinè mandiſi caret, tamen p medicinas melencoliaz euacuàtes poſſet mandiſicari, et ſic non multiplicare in toto, vnde ſequenter non flueret tibias, yeritamè oporteret medicias multoties reiterare, et hoc eèt diſſicile t nature laboriosum oſſuo igitur nò in telligatur impoffibiliter ſed difficulter lege eà.

Et quandoq

Et quandoq
Nunc ipſe ponit ſeolum
modù terminationis di
etaru z varicù. l. q fit p inciffionem & pio fac hoc
ſedo remouet dubitationem ſceda ibi. Lui at è ſan
guis circa pì. et duo facit quoniam pio pòit unz
notumentà aptu ſeq ex icaſſione dictaruz uenaz.
ſedo ponit aliud nocumentuz aptum ſeq et ex icaſſi
ſione ſecunda ibi. Et accidunt i illis re de piza
pre dicit Et quâdoq. incidunt, et accidit ex icaſſio
ne earuz extinuatio mèbri pp huațœz deferentiu
nutrimenrù ſiclit de ſceda pte Et accidat in illis q
ex eis ſunt melancolice cùz incidunt et phibent
egritudines melancolice et melancoliat Pro intel
lectu hæ duaruz p particularuz ſimul notandù est q
talesvene p cura perfecta multipli incidi posſuns
quoniam aliquàdo ſin longu klobothoniank in una

tìn vt pluribptib ipſaruz aliqni vo ſedit trâuer
ſum in totum incidunt, et aliqni pter hoc et extra
hunſut in cura magis uidebi proposito at p[ic]ſi
ſionez intelligit icificatione alicui magni rami ſeom
tranſueriuz totalè a quo ramo alijpures oritùn,
qr. facta iciffione manifestuz est ſanguinez et bù
mozes nò poſſe ulterius ad iſerioza mébza deueni
re ut ſi fit ſca inciffio ſub geni imediate nò poſit
p[ramos] œs illius rami materia deſeri ad pedè
ex quo ſequrut ut de necessitate membruz minuet
et extenuabif pp minozari nutrimentu p[er]ſus mé
bri. Sequrut ſedo p talè icificatione disponi ad gene
rationè egritudinuz melancolicaruz, ſi materia di
ctaruz uaricaruz fuerit melancolica, ut quarèta
ne melancolice paſſiones lepze et burifumodi, di
ſponik ad generatione ſimili nò paſſiòuz flàtica/
rum ſi materia ipſarum fuerit flàtica, ut ad gene
rationè appoplexe t filium. Et hoc è q. intende
bat in l. a lego eà Et qin3 incidunt l. ex trâuer
ſo totalr p cura Et accidit ex inciffione earuz ex
tenuatio mébri. Inferiorizs pp p[u]atónem deſeren
tium nutrimentum. l. ipſo[ru]z ramoz[ur] ortozù a ra
mo grosso inciffò Et accidunt in illis que ex eis
ſunt melancolice cùm incidunt et phibent. l. ma-
terie ipſe melancolice ne deoſum ferantur pp in
ciffionez ipſaraz uenaruz egritudines melancolice
ut ſicut. s. quarètena lepze et melancolia. i. paſſio
ſic appellata ab auctoribus que è melancolica ita
intelligas q. q. ſi uarices ſunt flàtio, et incidunt, et
p[er]hibent materie re, q. accidut tunc paſſiòes flà-
tice, ut ſubet epi. et ſiles q. tales mæ erat miſse a
nä et elungate a p[ri]ncipalib phibita aüt tali exbo-
neratione remanèt ocè mæ ad intra et faciut moz
bos nouos p[ro]p[to]tionales mæ re.

Cum autem eſt

Cum autem eſt In ita pte ipſe re mouet dubitatione q. aliq[us] poſſet dicere eſt ne neceſſari o p[er] cù uarices ezadicant uel incidunt, q. p[iant] paſſiòes melancolice rìde q[ui] nò. Nà cù ſanguis è mandus. ſed. l. tì peccàs in c[ro]to 13 ezadicent uel auferant, tì tunc non timetur q[ui] accidat melancolia uel ſup[ple] alia paſſio melàcolica, rò eſt q[ui] et p[er]hibeatu[ris] talis ſanguis ne ad iſerioza p[ellatur], et d[ur] in bitu toti p[ro]multiplicetu, nò pp[er]a generabif melàcolia cù ſanguis nò fit melancolicus. Ez fi alie egritu dines generabütu, ipſe erùt de habundantia ſan guisut finoca, uel ap[ost]ema ſanguinea, uel flux[us] ſanguineus nel ruptura uene, et filè, et n[ad]uertè d[ui] q[ui] hoc itelli h[uius] imediate, q[ui] mediate ſtarz op poſtu q[ui]n multiplicato ſanguine i toto p[er] inflato nè tandèr et resolutione fieri poterit humo[]z melan colicus et imediate generari poſſunt egritudines melancolice, et ſic è l[ra] clara lege l[ra]z.

Et multotiens quidè

Et multotiens quidè Jam ip
ultimù modù terminationis, et dirit. q[ui] multoties
quidè putrefit id q[ui] è i uariicibè? et perducit ad uul
cerat. pp putrefactòez m[ec]. rò è clara, nà dicta
materia pp putrefatiòz redditur acura corofìua
et uulceratina ut p[er] c[ui]. et ſic è finis ca. In quo pri
mo maſſeſtavit q[ui]d h[emus] itelligere per uarices

Varices/elefobia

poſtea poſuit cās et primo ſe ſenētes ex parte ma-
terie, vt cozpozeas, ſecuſa ex pte cārum p[ra]mitiua
rú de cozpores dixit q[ur]plurimú est ſanguis melā
coli.⁹ et aliqíi ſanguis legina, groſſus et aliqíi ſan
guis m[od]us.⁹ Sed quóconq[us] ſic, i talí materia n[ò]
est p[ut]refactio poſtea i cāis p[ra]mitiuis dixit q[ur] ac
cidit curſoſib[us] itineráti[bo]？ et honera p[or]tátib[us]？ tc.
poſtea bühſtis q[ui]o aliqíi accidit poſt egritudines
accutas et abebatur poſt cronicas p[or] accidere
t aliqíi incipiendo et p[ri]cipue habétibus paſſiones
ſpleneticas poſtea poſuit modú terminatoí[s] ipſa
rú et q[ui]q[us] incidunt et t[ue] duo timétur.ſ. vel mé
brozú inferiorú arefactio aut paſſionú melancoli-
carú generatio vel SUPPUE klaticarú.ſ. varice ſic
klatice et fi p[en]dæt a ſanguie m[á]do n[ò] est timóz
paſſionúz melancolicarúz, intelligebat imediate
q[ui] mediate eſſet timóz paſſionúz melancolicarúz
dictúz è poſtremo q[ui] materia p[ut]refiat q[ui] termi-
natio fit per varices ad vulcera tc.

De elefantia.

## Lefantia est additio

In pedibus poſt quâ determinaui de
varicib[us] q[ui]c[us] coítat[em] in cāis vt ſup[ra]
vicebatur ipſe determinat de elefantia q[ui] et è p[ar]
fio tibiarú et pedum et or[em] elefantia ſcòm Auëzo,
q[ui] taliter disponunt[ur] pedes in b[ac] paſſione vt aſſi
milentur pedi vel tibij[us] elefantis et i ca. tua facit
quoniam primo s[ui]t et i ſuperiòri ca. declarat q[ui]
nois elefantie ſecundo ipſe ponit cās cozpozales
ſp[ia]les talio paſſionis tertio ipſe ponit cās magis
generales et c[oe]s et varicibus de quibus ſup[ra] n[ò]
ſecerat mentione. ſecunda ibi. Et q[ui]q[us] fit pro
p[er] humoſe tertia ibi. Et c[aus] eius est tc. de prima
p[te] dixit declarádo elefantiá. Elefantia est ad
ditio ſup[ra] n[ò] naturalis. In pedibus ſcòm mo
dum qui accidit in venis varicibus.ſ. p[ro]pter mul
titudinem eius quod descendit ad eos tc. q[ui] igroſs
fat pedem c[ui]z equalitate ſua. Et per hoc diſtin
guit a varicibus i quibus n[ò] apparet equalis tu
m[ec]actio in toto pede p[er] pedem bic[ur] itelligi[que] p[er]
cut et in ſup[iori] ca. ſ. p[er] magnus aggregans ſinul
pedem c[ui]z tibia aliqíi trú tumefit p[er] ſue tibia et
apparet principiú c[ac]essit et ſignum diſtictiúu po
nurit in ca. ſignozú. Et ſic est l[ra] clara lege eam.

Et additio tc. c[ui] equalitate ſua. i. apparet eſi
liis i toto additio q[ui] n[ò] fit in varicibus qa. i ipſis ta-
tú apparet additio in venis q[ui] pes ſepe extenuatut
vt dictú est ſup[ra]. Et q[ui]q[us] fit ponèdo c[aus] ipſus
c[or]pozeas ipſe b[enu]iter ponit eſdem c[aus] quaſ et
ſup[ra] poſuit de varicib[us] c[ui] eode modo fieri p[er]ſit
elefantia s[ui]t et varices q[ui] h[oc] tantrú diſſerát q[ui]
in varicibus c[aus] p[ez]et ex naturá magnificáς claudí-
ſ in venis tantú notabilír magis i elefantia át mate
ria replens p[er] totum méb[ri]z è ſpar[fa] dixit ergo. Et
q[ui]q[us] fit pp[er] humoſe melancolicum et est id q[ui] est
plurimú. Et q[ui]q[us] fit pp[er] humoſe klaticú groſſus
totú istud clauſ est ex dicti[us] ſup[ra]. Díxit conſe

quenter. Et quádoq[us] accidit ex c[aus] ex quibus ac
dicunt varices.ſ. aliquado poſt egritudines al[is] et
aliquádo incipiendo s[ui]t ſup[ra] declarát[em] è. Et ex
ſanguie bono c[ui] plurimú desc[é]dit ecce vocat ha-
budatíi eti[que] ſal[te] respectu méb[ri]p[icular]is vt n[am]
tritur h[oc] l[ra] exterior[em] et nutrítur ita q[ui] aut ſonet
et eo pes nutriméto alíquo. i. pes nutrítur talí ſan
guine nutrimento alíquo ipzoprie q[ui] non fit bona
apſoſit óel aſſimilatior et addit q[ui] talí pes est in
primi rebus rubeu deinde n[iger]. Et hoc è q[ui] ſan
guis ibidem non debite a natura regulat[em] altera
tur et ſic curis quodám[ó] denigratur vel l[ue]ſeit et
ſic est clara littera.

Et cauſa eius. In b[ac] tertia p[te] po-
nit c[aus] coſis ad h[oc] dispoſitio[es] reducens ſe ad duas c[aus] que ſut c[oe]s
ad o[ce]s egritudines que ſiunt p[er] viá de flúrus et di-
xit. Et c[aus] eius. ſ. elefantie è v[eb]ementia repletio
nis. i.n toto hoc tamen maxie verifica in ſangu-
nea hec è prima c[aus] ſecunda è debilitas méb[ri] s[.f.]
recipie[n]t c[ru]ces pp[er] multitudiné caliditatis q[ui] ois
e[rc]cellen[s] cóplexio méb[ri]z debilitat addit et c[am] i
ſtrumentalè ad hoc iuuanțé tenère ſe ex p[te] c[aus]
eſſienter vt v[eb]ementiá atractoí[s] iſo ſubdit. Et
v[eb]ementia atractionis eius. l[z] reperio[que] text[em] in
accufatino o[z] ſtare in noiatino pp[er] v[eb]ementiam
calidit[em] inflamate ex motu ita q[ui] ipſe adducat p[er
ter c[aus] duas c[oe]s ad mo[bo]s p[er] viá flúrus al[iam
ſp[ia]lem in hoc c[am] vt v[eb]ementiá atractoí[s] pp
calidit[em] h[oc] méb[ri]z q[ui] talia méb[ri]z vt mult[em] ſi
p[er] c[ale]fiunt pp[er] motúz et calidit[as] dupliciter adiu-
uat ad hoc p[amo] méb[ri]z debilitádo s[ui]t et facit
q[ui]libet al[ia] excellens cóplexio ſed ita maxie b[ic]
hiúgitur pp[er] motú et adiuuat vt diſpoſitio paſſua
ſecundo q[ui] p[er] caliditatem v[igo]aſ ac]tracio et ſt[at]
debitas membú c[ui] v[eb]ementiá atractionis ma
terie et hoc totú pp[er] caliditáte inflatam acquifitá
er motu. Et hoc est q[ui] itendit lego l[ra]m. Et c[aus].f.
eius elefantie est v[eb]ementia repletions. i.n to-
to et debilitas membú p[ro]pter multitudinem cali
ditatis et v[eb]ementia atractionis eius membú p[er]
ver v[eb]ementiá caliditatis inflamá ex motu. Ad
dit v[lt]imo in cauſis. Et ad id adiuuant hoc est ad
h[oc] egritudin[ez] diſpoſitióes.ſ. p[ra]mitiue adiu-
tas et uarices s[ui]t curſus longa itineratio ſtatio
i. p[ed]ib[us] q[ui] poſtatio oneris ita o[ia] adiuan[at] ad elefá
tiam s[ui]t etia[que] ad uarices ſcòm modu[z] exponú
ſup[ra] ut adiuuant ad id. ſ. ad caliditáte membú
z. consequent ad ipſus debilitáte et ad u[eb]emé-
tiá atractionis dicte diſpoſitióes p[ra]mitiue que di-
cte ſunt vt patet lege l[ra]z et est finis h[uius] primi
cap. ubi primo habuiftis quid n[ò]is elefantie ut q[ui]
est equalis additio in pedibus ſecundum modu[z]
q[ui] erat dictus de additώne uenarú pedum in uari
cibus habuiftis c[aus]a[ſ] cozpozeas ut q[er] plurimúz
est melancolia aliquando l[ra]. Interduz ſanguis
m[od]us multitudine peccá[es] poſtea habuiftis cau-
ſas c[om]unes ut repletionem totius debilitares
membú z v[eb]ementiam atractionis p[ro]pter cali
ditatem tc.

De lignis et de caufis varicum et elefiantie.

## Iscernitur unaqueq

Est signum varicum caufarù va
ricum et elefantie in quo ab eisdem fiunt
ut supza dictu est diuifid cap. in duas partes quo
nía pio ponit vnù cóe lignúibus corporæis et pì
mitiuis. Icdo ponit signa spialia carú corporearuz.
Icdo ibi. Et melácolia est grauis de pria pte dixit
difcernitur vnaqueq ex eo fili p coloze et regimè
antecedès. intelligendù qù ita ira pòt hæ ouplícì
intelecti priae est et qù vnaqueq carú materialiuz
difcernit ex eo fili p coloze et regimè antecedens
fuerit multiplicátu flatis qù ei colo colorit albus et
regimè antecedens fuerit multiplicatu flatis (cicf
tunc qò è flatica et fi fuerit colo rubeus et pceſit
dieta ſanguinis multiplicatiua tuc diſcernit qò è
ſanguinea ita dico de melancolia propositablyr
alius ſenſus est ut colo fili materie fit ſignu di
ſtinctiuu matezie vt decim è t regimè antecedès ſi
ſigni carú p[rimi]ituarù vt tuit curoz vt affixès
cosà principalibus vel poſtâs honera grauia hoc
est ſigni carú p[rimi]ituarù q[ui] cä earu est ſignum
earu ita quod i ita pte ponq signa cóia caris cor
pozeis et p[rimi]itius et Icdoz bunc modu itroducza
e li quociqz tì legaſ ſenſus è bonus lege l'ram.

Et melancolia nunc ipse ponit spialius signa di
c taruz carú materialiù et dicit q[ui] melácolia est
grauis tendès ad caliditare. Et illa f. melácolica
que est rubea è magis icolumie nigra. Ratio
p[rimi]i dicti est q[ui] materia melácolica ponderosa
est q[ui] terrea et membru multu gravitaſ dixit q[ui]
ìrendit ad caliditare hoc intelligat. vplurimù ma
xime degenerata p[ia]a de flutus q[ui] materia me
lácolica latis imobilis è neqz moueſ ad alia me
bza nifi fibi siungaſ aliqò vehiculi differens vel
ab intrinſico vt collera vel ſanguis vel ab extrimiſi
co ſi putrefiat et ſic quolibet calefit et membru ca
le facit. illa tì que facta è calida p[rimi]itione ſan
guinis est icolumioq z benignioq et nature obedièt
tior p[rimi]itione coleye vel q[ui] putrefacta. Ex quo
p[ri]q[ui] illa q[ui] est rubea è magis icolumis nigra p
nigram intelligendo nò rubea. f. vel obſcuram vt
viridem vel ſubcitrinam èt è clara l[ex]a lege eam.
Addit oiter q[ui] flatica est ad leuitemat decliuis
q[ui] membru palpaſ melius et leui? nifi ſupple ſtet
nimia repletio vt extéſio q[ui] tunc nò appebit mole
ſz ouq ſz ceſis p[ib]a appet moli? ex quo mă è hmoï

## Et quandoq

Nunc ipse iterponit vnù
p[ion]oſticu[que] ipſa me
lancolica et dixit. Et quiq[ui] festinat melancoli
ca ad ſciffonè. f. membru et ſlecerationè hoc mai
ſestum est de melancolica aduſta p[ut] reſtactio
nem generata vel calida p[ol] colere miſtionem. Ad
dit q[ui] ſanguinea et nota et est manifeſta ex coloſ
rubeo ex tactu calido cù reliquis ſignis ſangui
neis et est ſinis lege totam l[ex]am nò opoſtet ſuma
re q[ui] bzeue est cal[ſ]p[oteſt] P[on]i ſignum diſtin
tiuiu a caceſſa p[rimo] q[ui] in caceſſa membru ma

gis obedi[ment]i ſp[er]ſioni q[ui] materia nò est ſic greſſa fi
cut in ita ſcòa q[ui] in caceſſa ſtat manifeſtuz cpa
tis n[oc]umentum quod cognoſeitur ex operibus et
casibus eius hic non neceſſario.

De cura varicu et elefantie.

## Lefancia q[uidem]

In
itio
ca. diis. A. ponit simul curam varicum
t elefantie et diuifid p[ri]ncipali diuifilio
ne in tres partes q[ui] ipſe primo narrat facilitatez
et diſcultatez curationis elefantie ponendo et iaz
ipſus aliqualem curan. ſcdo ipſe ponit cura z ma
gis varicum tertio ipſe ponit filitudinem quaſda
elefantie cum nodis. ſcdo ibi. f. Regimè vero vari
cum terria ibi in fine cap. Et fortasse affimà
tur nodi et prima adhuc i tres q[ui] primo ipſe ge
neraliter ponit modu terminationis eius fecundo
ipſe ponit regimè obferuandù in principio ne au
geatur tertio ipſe ponit modu curatiuui ſi fit apra
curari in firmata. ſecucla ibi. Lù ergo ſuccurrif
tertia ibi cuz àt firmat. De prima p[ie] dicti uno
p[ri]ncipaliter p[io] q[ui] Elefanta q[dem] maligna è
q[ui] paru ſanaſ t addit. Et oz quod dimittat c[ui]
dispoſitione ſua finò addit dixit fecundo. Q[ui] ſi p[ue]
nit ad ſlecerationè t timeſ coroſio non è al-ud nifi
vt icida[rum] radicit? f. est istud-ueniètius remediu
ad hoc. P[ro]o intelligentia totius capli è p[eno]
tandum quod ponendo curam elefantie ipſe mul
ta dimiſit ad curam neceſſariaq[ui] ponetur in cura
varicum, q[ui]bidem q[ui]dam èt relinquent q[ui] ſupponit
intellecta in cura elefantie et hoc q[ui] in cura cói
cant quaſtu ad dietà t medicinas t[em] diſerat quaſt
tum ad manualè operationè q[ui] vt dictuz supza be
dispoſições in caris corporæis et p[rimi]itiuis cóicant
differunt ſoluz in hoc quod varices ſunt augumè
tum venarù tibiarù t lepe ſit aliarum ptum eſte
nuatio t[em] ſtat p[ri]tuz mèbri magna inequalitas
in elevatione et depreſſioè. In elefonia est augu
mentu in toro pede equale per pedè intelligendo
pedem magnum vnde ſicut aliq[ui] ſit augumentu
naturale membruz or t è lapſus ab optima c[ep]oſi
tione in augumento vt dixit. d. A. ſcòa p[rimi] ca.
tertio de nicomaco q[ui] ota creueru oia ſibi mèbza
q[ui] se mouere nò p[ote]zat ita ſit è augumètù p[er] na
turale aliq[ui] i mèbzo t equalit è q[ui]tù ad opat q[em]
manualè diſerat in cura quoniam varicib[ui] aliq[ui] è
necessaria ficisfura venarù tatù in elefantia ſit ali
q[ui] necessaria ficisfura totiuu tibie vt videbif in p
ceſſu. Secùdo notadù q[ui] elefantia ſp[er] diſſicilis
ſanationis pp[er]du p[io] q[ui] materia talis moſbi ſp[er]
è materia groſſa q[ui] ſubtilis et colerica ibidè nò re
ſeruareſ t è diſſicula[ta]r resolubilis fecùdo q[ui] mè
bzu è debile t aptu exceptioni materie tu i ſe tuż
pp[er] ſitum eius èt q[ui] p[ro]motu calefit ipſus vigotatur
aſtractio ex diſtiti aliqua pozio materie resoluereſ
ti pp[er] ſitum membru et debilitate eius t ipſo p[ro]p[ote]
motum calefacto cohadunante ad atra bendum
vplurimum plus de materia ſkuit qua] resoluatur

Eufemina

ad hoc adiunat quæ cùs resolutio non fit nisi p[ro]mae ea
lidas quarum uirtute ma[rum] exacuicht que tamen est
cahida vt supra dictum est et vt plurimum adusta
dubium est ne approximatoe talium medicinarum
materia ita augeatur quod membru ad ulcerato[
nem et corozionem veniat. Et ad hunc sensu cre
do laudauit. ypo. vi. affor. cancros curari nò de
bere hoc est cum medicis huic modi pp timorez
corozionis licer. H[uius]c còmento vt intelligere d[ur]ca
ra cù ferro et sic apparat sententia prime part clara.
Zerrio notandà pp dicta in secundo loco q[ui]
licet aliqualis timor esset de corozione membru et
fi. f. colo[ur] vididis fiat et aliqualiter fiat in sensu di
minutio non t[em] membru debet radicitus eleuari
et remoueri et aliqi[ui] sufficiente sola scapellatio et ſca
rificatio et uctolatio mebri posset t[em] i t[em]i membru
cozodi quod esset membrum radicitus remonen
dum uerbi gratia pede coroſo supra genu posset
remoueri tibia vſq[ui] ad genu et ſi supra etià supra
et pp hoc pot legi iſa dupliciter primo ſi sic timeſ
cozioſo non est aliud ſupple iuuan[si] nifi vt incida
tur radicitus. i. ſcarificer membzu radicitus tota
liter vel aliter incidatur radicitus. i. in totu inci
datur et admouetur membruz lego l[er]am. E[le]
fantia quidem maligna est. f[er]quantum ad modu[
terminationis que parum sanatur et opoztet quod
dimittatur cum disposizione ſua ſi non additur. i.
non curetur vere cum mecis foſtibus resoluètib[us]
vel cum ferro pp timorem c[æ]zerationis pp caufas
dicta nifi addatur q[ui]n tunc expedit vti foſtibus.
non tamen multa q[ui]n cum medicis p[cedam]blan
dientibus et magnificationem phibentibus vt pa
tebit. Q[ui]s peruenit ad ulcerationem et timeſ
cozioſo vel ex ſe vel imperitia medici non est aliud
ſiuuamentum nifi vt incidatur radicitus duplici
ter exponendo vt dictum est.

Cum ergo succurritur 7c.

Postquam possit difficultatem ſanationis ei? i[ra]g
coſirmate. Nunc ipse inſinuat nobis quid facien
do in principio cum manifeſtatur et primo dixit.
Lum succurritur ei in principio ſui poſsibile è vt
p[ro]hibeatur cum euacuationibus addit et proprie
cum vomitu labazioſo et cùz eo quod extrahit ſ[la]
t melancóia et cum flobo[ton]ia ſi diget ea addit
deinde. ſ[ac]tis purgationibus administraetur ſi
ptica ſuper pedem. p[ro]intellectu par[.]p[rimo] non
dum q[ui]n in principio poſſibilis est p[ro]bitio quoniam
in principio non adbuc natura est aſſuefacta tráſ
miſtere talem euacuationem ad pedem neq[ui] mé
b[um] per materia debilitatum est vnde licet me
rito ſitus membru et disposicionis in arrahendo cù
incér[it] talis moſbus difficultes impediatur tamen
poſsible è vt p[ro]beatur deriando materia[za] que
debent fluere ad aliu[m] locum et ideo dixit poſſible
tc. et quia deriatio per ſuperiora cum hoc q[ui] ma
terià aliunde euacuat et diuerti[tt] ab oppo. et non
ſic diuerti[tt] euacuatio per fecſum iſo in caſu iſto
laudauit euacuationem cùs vomitu labazioſo vt
innueret non ſuſſicere vomitu medicinaru[]s còi[us]

qui fit cùs vomit[i]o leui ſed opoſteret fieri vomi
tum corporiar[ia] p[ro]p[ta]riu[] et q[ui]n tales per vomit[i]
educibiles ſunt ſ[la]t]a melanconia que ſi p[ò]de
roſitate difficulter euomitur ideo expedit vti yo
mitu labazioſo tales m[à]s reficiente notanter iſi
tur dixit cum vomitu labazioſo verus q[ui] materia
talis diſpoſit[i]onis n[ò] ſemper est dominans ſ[la]t]a vel
melanconia ſed ſanguis vt iuſtum è qui c[ui] n[ò] ſit
per medicinà vomitiuam p[ro]p[rie] educibilis ſed p[
]flobo[thon]iam ideo dixit.

Et cum flobothonia

Fiat eu
cuatio ſi
diget ea vt in caſu dicto. Et hoc tamen non d[omi]
da[n]s non fieri debere euacuation[em] per ſeſſu ymo
etiam illa ſuenit ſed euacuatio per vomitum p[ro]
pr[ie] ualet maxime in diſpositione ad vomendum
et hoc intellep[ti]t in illo verbo p[ro]p[rie]. Et ex hoc
patet p[rima] pars clara. Secundo notand[us] q[
]d. A[mi]n dictio[em] b[ic] inſinua[t]it nobis modu[m] p[ceden]
in cura quoniam p[rimo] jussit fieri debere euacua-
tiones deinde membrum skticii foſtari et mate
riam reſcuti aliter in regulariis foſet operatio vt
alias dictum est lege tu l[er]am.

Cum autem confirmatur

In hac tertia parte ipse p[onit] curam iam con-
firmate ſi poſſibilis est curatio et p[ro]hibito et duo
facit primo facit quod dictum est fecundo ip[os] po-
nit vnnum ſimplex in hoc caſu valens fecu[n]d[us] quos
dam ibi. Et dicitur de prima parte d[icit]. Lum
autem confirmatur parum ſperatur q[ui] p[ro]hibea
tur clarum est ex dictis addit. Et ſi ſperatur ſeias
q[ui] ſuma curationis ſperate bui[n]s egritudinis est
aſſiduando in curatione et administra[ti]o resolu-
tium foſtium de ſecunda parte dixit. dicitur q[ui] al
chitrà conferet ei inſuſicatur et l[imit]u[]s. Notan
dum q[ui] ſine minifterio dixit quod ſuma curati[i]onis
ſperate est aſſiduatio in curati[i]o et n[ò] dixit i eu-
catione vel digeſtione vel resolu[ti]one ſed dixit
curatione. Et hoc fecit notàter vt inueret nobis
maximam habendà diligenter in omni inſtru[ci]o cu-
rati[u]o pp difficultatem curationis. ſ. in ſex rebus
non naturalibus qua[t]um ad dicta in medicinali
bus etià cum digeſtuius euacuatuis et materie an
teceden et proprie cum resoluentibus conſorti[u]s et
ſimilibus n[à]t]a omnia clauduntur ſub iſto termi
no curatio aſſiduatio igitur in curatione è neceſ
ſaria in vera cura ſperate sp[ial]iter tamè aſſidu-
tio resoluenti[us] foſtii p[re]ſupositis c[ò]bus quod èt
notanter dictu è est q[ui] in digeſtione euacuation[em] ma-
terie ſueniut moſbi materiales non dico cum eis
dem in resolu[ti]ione autem talis materie p[re]ciupe
conuenit applicatio resoluentium foſtii c[u]t talis
materia vt plu[r]imum fit melàconia vel ſ[la]t]a g[os]
ſu reperta in extremitate corporis membro debili
et frigido ideo resoluètia foſtia ſunt neceſſaria ad
curatione. Et ſic patet clarificatio p[rimi]ſe le
ge eam. Super ſecunda parte notandum quod al
chitram reperitur duplíciter ſcriptu aliquado ſic
t aliquando ſcribitur chitram ut patet primo iſo

Varices

38

p[it]f[ia]n[ui]

Von

can. ca. de Scherbin ubi d[ur] q. Scerbin e[ra]b[or]r
albitr[ate] est et ca. 664. In ca. aut 500. Scribit chi
trum g[emem] e[rum] g[em]i[m] arboris que noiatur. Ascherbin
quidam dicunt q[ui]e g[em]i[m] c[ed]ri non tamen appa
ret sic ex uerbis. d. A. in dictis cap. Sed quid
fit g[em]i[m] calidum t[em] siccum in quinto rubificat e[ra]
cautez[at] e[ra] carmen l[as]am efficit fortem t[em] dixit
idem. d. A. ca. eodem de chitram q[ui]e medicamen
elefantie t[em] uaricibus deglutitum t[em] l[init]um. Re
g[imen] uero uaricum t[em] L[as]ta est f[ea]o para pr[ici]
palis cap. in qua ipse t[ra]bit curam barum dispo
f[ition]um mag[is] ad quoniam et diuittur par[is] pis
principaliter in duas p[res] quoniam primo ipse p[ot]it
curam ip[ar]um mag[is] c[om] et familiarem so curaz
mag[is] disperatam sa ibi. Q[ui] si non ualet aligd
nisi incipiens prima pars etiam diuidi p[ot]i tres par
tes quoniam primo ipse ponit regimen obferuáduz
f[atis] c[oe] circa totum corpus. so ponit qu[ui]o oper[à]
dum est circa ip[as] uenas turnefactas ip[em] f[angui]
nem euacuando. tertio ponit qu[em] fiendum facta
euacuatione totius materie in totius regimen t[em]
circa ip[as] tibias probibendo et obseruando a reci
diuca. sa ibi deinde p[ueni] ad iflas t[em] tertia ibi. p[ot]
inde affidue fac[oe] prima parte d[icit] et e[st] totum
clarum. Reg[imen] uero uaricum est q[ui]n oportet
ut euacuetur corpus ex venis manus. q[ui]oniam
materia est f[anguini] misita et in toto est f[anguis] re
pletione per manu intellige brachium. ratio est q[ui]
fit d[iffer]io et euacuation. addit et euacuentur me
calancia t[em] humores groffii. s. cum omitu t[em] potio
ne appropriat addit et reticitur regimen in om
nibus sex rebus non naturalib[que] probib[ido] igroſſa
tionem humor et aduſtione et exemplificat d[ic]es
deutent e[que] inſirofatiu[n]i. f. maxime in cibo t[em] po
tu et carnes groſſas et filia in cibo, et uinum groſſuz
nigrum in potu. addit et deuiet motus laboriosus
maxime intelligit de motu p[oz]raggio[ui]o t[em] potit
ad motum oem laboriosum ampliari ut[que] t[em] statio
nem longam[n] talia o[ia]. Læse ſunt ſul e[que] p[it]
uaricun[us] d[ixit] de ſa parte. et totum clarum e[que] de
in de p[ueni] ad iflas uenag factis. f. iſtis c[óibus] e[ua]
cuationibus, t[em] d[ixit] notanter, deinde et denotet
ordinem habendum in cu[ra]t[em] ſi fieret flobo[tonia]
safene non p[lu]ſuppositis alij[us]nullo modo iu[n]aret.
ut[que] q[ui] flobo[tonia] e[que] extra totum q[ui]n e[que]
de l[anguine] melancolico. Et ut ſupple hoc fiat
euienter, addit fac flobo[toniam] in fine safen[ey].
Et it[ellige] fiat lata flobo[tonia] ut groſſus f[anguis]
erire potiſt et paulatine fiat q[ui]ſio uenarum tume
factarum deorum adiuuando eductione ip[ius]s
ſanguinis groſſi. Et n[ec]o d[ixit] exemplificando
de flobo[tonia] safen[ay] ita intelligit bic de flobo[to]
nia uene fiarice ſi uene replete ad ip[am] maiorem
habeant directionem quoniam p[le]ſtior fiet euacua
tio eius cui euacuatom intendimus de tertia par
te regimen ponendo p[er]ſuatim d[ixit] deinde facta
euacuatione p[tic]ulari affidue fac i omni modico
ſ. t[he]ris modificationem corporis cum eis q[ui] ſunt
yerapigra in euacuando materias groſſas c[ui] ali
quanto. i. modico lapidis azuriut a proprietate

respiciat materiâ melancolica[que] affiduetur ſuper
eam. ſ.euacuatione ut corpus ſeruetur mon[du]m
t[em] non multiplicentur materie[que] affidet potu[em] epi
timi in aqua caſei. ſ.aciendo infuſionem epitimi.
ut. 3. ij. in aqua caſei per totam noctem. poſtea
facta expressione collatura exbibetur. Doc do
mesticum est t[em] singulis duobus diebus exbiberi
p[ot]io d[ixit] affiduet: addit et dimittat motum o[io]
p[ro]addit et. Et utatur ligatura ſup pedes. ſ.tibias
cum inſtituis ſupple strictis ſuper ligat calziamen
to stricto subtrili, c[ó]iter fit ex p[elle] canis. et lau
dant hoc. d. 3. inferiori parte ad ſuperiore[3]. ſ.a
calcaneo incipiendo uf[que] ad genu. ſ. proccendendo,
hoc totum fit ad prohibitione[3] ſup[er]tus materie ad
dit. Et hoc. ſ.rto q[ui]o dictum eſtadministra epit[i]
mata stiptica ad ſfortatom cru[i]rum ne materiâ
eriter recipient propriæ poſt mon[di]ficat[om] cum
flobo[tonia] ex manibus et pedibus et uenis ip[is], q[ui]
non precedentib[us] euacuationib[que] c[ó]ibus et non
euacuata materia propria incuueniret applicatiori
ſtiptico[que] eſset dubium de ipigendo materiam
in membro et de disponendo ip[am] ad putrefactio
nem prohibita traspiratione, addit Et c[iner]re cau
lig est enim fortis exericationis ſo can. addidit Se
rapio ca. pp[rio] q[ui] ita diſicatiu[m] est ut deueniat
ad hoc q[ui]o babeat uirtutem obuzendi, addit et a[ut]
oleum de oliu[s] ſ. imaturis puluerizata de ſuper
tamarisco. ſ.primo facta iniunctione cum oleo[que]
poſtea ſuper aspergatur puluis tamarif[ic]et in quo
eſt u[irtus] exicatina cum stipticitate foſti. addite
lupinos decocto[que] epitimando et embzocando cum
aquis eius ſ. embrocado et epitimando cum aqua
deccoctionis lupino[que] totum iſtud ualet quoniam exi
cat et abſtergit reſoluendo fine mordicato[que]mo
eorum decoctio ſuper cancreuas ſ[er]ſert coru[i]ptiói
earum et p[et]i estinme[que]t so can. in qua[ſ] dispo
ſitiones facille cadit hec paſſi. addit ſiuerit. Et ſi
mus caprarum et farina fenag[eci] et ſemen raffa
ni et ſemen zuce ſunt buiui generiſſi. q[ui] exicant
et reſolu[n]t de ſtercore caprarum d[ixit] ſo can. q[ui]
reſoluit ſerolas forſiter, d[ixit] Serapio q[ui] ſerſert
apoſtematib[que] fraudolens c[ui]ſut ſunt apoſtemata ge
nuum t[em] ecce qu[ui] ſua ualet i cau[ſ] de ſenuigreco d[ixit]
Serapio q[ui] est calidum in tertio et deſicat in pri
mo unde apoſtemata dura pauc[em] caliditatis re
ſoluit et curat i[ſ]icet. d. A. ſo can. dicat q[ui]e calid[u]
in fine primi et ſicum ſi[ſ]tr tamen d[ixit] q[ui] reſoluit
apoſtemata calida fl[atica] et d[ura], et q[ui]o declinam
tia ad auriciem lenit et matuſat, et ad hanc inten
tionem c[ó]iter utuntur eo pr[atici]o ſemine raffani
ſeribit. d. A. ſo can. q[ui] est calidum in tertio et i[pi]
ſo est fortis reſolutio t[em] cum acceto eradicat ul
cus cancreuaz. t[em] Adem Serapio ſm. B. Et ibi
multa bona singulariter habetur. Mirabile Ra
ſio d[icit] q[ui] ipſe est expertus q[ui] deſtilauiť aqua raf
ſani ſupe[3] Sc[or]pionem, et vidit iſp[u]z statim i mol
lem deinde continue inflatum et per medium cre
pauſi, ſu[n]dixit q[ui] confert uenesis f[ic]ut tria[ba]loq
tur de ſei[q]e, et intellig magie in moſibus ueneno
rum ut p[aket] bene considerand[io] ſe iu[rtice] non e[que]

§

Varieſ

qalefacit subtiliat subtiliatione forti et resoluit
sicut et semen cartami ut alias dictum est. Et
sic bene patet quo iſta oia simplicia i hoc caſu na
lent quibus pôt multipliciter uti medicus appro
rimando ut patet.

Quod si non ualeſ potita cura ma
gis domestica
t per medicinas. In hac parte ipſe ponit curâ
magis disperatam pez cirugiam, t duo facit quo
niam p[]rimo facit hoc. fo ipſe ponit quodam ca[n].
obseruani poſt dictam operationeſ ſcōa ibi. Et oſ
poſt incisionem ſe. prima adhuc in duas ſecùdi
duos principales modos cure per cirugiam. ſ. per
incissionē dictarum uenarum t per extractionem
iſp[]a[]z ſcōa ibi. Et quâdoq[]z extrabuntur cum acu
tc. de prima parte dixit. Q[]s i[n]o ualeſ aliquid ni
ſi incifio quaſi dicat ſi medicine non sufficiut ad
curationem ſcinde carnem ſ. in directo ubi uis
facere incisionem t fac apparere uites. ſ. carnés
ercoriando uſq[]u dum uites appareant c[]p manife
ſtabitur q[]r apparebit q[]r ſub quodda album ſicut
corda cum erit discoperta uena carne t ſcide eas
in longitudine ſua ad evacuationem materie con
tente que non potuit educi per flobotomiam fa
cr[]a[]z in fundo propter terresticitatem eius ut dat
cautellam in incendio d[]icens. t caue ne ſcindas
eas latitudinaliter in integrum aut ex tranſuero
idem est q[]r fugiant t noceant q[]r pars iſerior no
ceb it quoniam foſte putrefiet t corumpetur pro
híbito nutrimento licet hoc non fit necesarium.
quinia ad illam terminantur alij rami uenarum
unde nutriri poterit t ſeruari pars etiā ſuperior
nocebit q[]r cum erit 2tracta non poterit consolida
ti t ſic fanguis continuo emanebit deoſum ſe.
Scinde ergo ſcōm longum addit. Lunq[]u feceris
id extrahe totum id quod est in eis ex ſanguie ſup
p[]le tollerante uirtute addit tāt[]n. Et oportet ut
facias curere ex eis id quod poſsibile est curere
ſut pr[]ſus facias flobotomiam in loco declui ut
ſanguis subtilior ſubuat poſtea remanente grosio
deinde mondifices id ſcindendo i longitudine quo
niam ſic procedendo incisione uene ex habundā
tia ſanguinis non impeditur operatio q[]r ſanguis
erit diminutus per flobotomiam precedetè. Mo
dum tamen clapiorem h[]uius operatiōs ponit Al
bucafis ca. 6o. prime partis dixit ſic. Sectio eius
ſcilicet uarictis fit ſecundum bunc modi. Em
broca crus in primis cum aqua calida multum .
donec resolatur ſanguis grossus idest subtilietur
deinde stringe crus infirmi a ſuperiori parte cosſe
eius v[]o[]z ad inferiòz parte[]z genu c[]u vita: deinde
ſecca venā in loco vno aut duob[]q[] ſicione ampla:
intelligit ſm longuā t facta p[]rius flobotomia iſe
rius q[]r illa est cura regulari: t iſta coacta deinde
trahe ſanguinē nigru manu tua ab inferiòri parte
cruris v[]o[]z ſub ſuluz: t a ſup[]io[]zi v[]o[]z i[]feri q[]nec egre
diāc ex ſanguine quaſtatas quam vides sufficiere t
quā tollerat virt[]n infirmi: poſtea liga e[]u t ſupple
cóſolida. Jſte est modus inciſiōs ſm Albucaſin.

Et quandoq[]z In hac ſcōa parte ipſe
ponit alij modi opand[]i
in hoc caſu cirogicu: t ipſe est extractio ipſi? vene
p[]rō facit hoc ſcōo remouet dubiā ſcōa ibi. Et n[]o
licet: dixit t p[]rō. Et quâdoq[]z extrabuntur cu acu
ſ. c[]u ſtillo ſupposito t incidiut penit[]e, i. ſcōm tráſ
ueriſuz: t oporet ut vt erradicetur i. total[]r amo
ueant: t ſic n[]o nocebat ſ. ſi non auferātur pp cas
dictas ſuperi?: q[]r. ſ. corzuperc[]e q[]r. Addiſt t meliōz
extractio est c[]u cauterio. Lauteriu eniz meli[]o q[]r inciſio.ratio p[]ot eſſe q[]r c[]uz ſit inciſio ſine cauterio
dubiō est de ſupſluo fluxu ſanguinis: t ſic noceret
patiēt t operati ſimul etiā q[]r cauteriżado ſigillat
vena in truco ſuperioze ne ſanguis ſquat deoſum.

Et non licet Tunc ip[]e remouet dubiō.
poſset aliquis dicere cōne
nit ne talis opatio i omni tali diſpoſitioē c[]u reliqua
remedia n[]o ſufficiat: r[]n[]etid q[]n[]o t dixit. Et n[]o
licet vt extrabatur niſi rubee n[]o nigre. In nigris
vero fiat id q[]o descriptim? prius de modificatione
ſupple t localib[]o pa[]t dictis ſaltez ad prohibitionem
augimēt i malitie earu. Ratio p[]tis lumik t[]c hoc
quinia c[]u vene ſunt rubee t[]c ſat i toto notabilis
menlura ſanguis laudabilis c[]u quo diungik tenor
virtutis ad toller and[]u dicta opationē: que multus
est pp volo[]z e[]r utritus. p[]ratiau: vnde co[]pua niſi
k[]oſtia n[]o ſunt tali piculo exponenda: t i[]o in corpo
ribus in quibus tales uene ſunt nigre cum in eis
dominantur melancolia t talia corpora ſunt debi
lia probibuit notanter. d. A. in eis fieri tale[]z ope
rationem Sed curanda ſunt ut dictum est ſupra.
Modum etiā clari[]oem h[]uius operatione poſu
ſuit Asarinus ca. allegato ſcōm bunc modi. Ra
de crus infirmi ſi in eo ſint p[]illi multi deinde int[]om
mitte ipſum in balneum aut embroca crus ei c[]uz
aqua calida donec rubeat t exuberent uene. ut
ex[]ecitetur ex[]ecitio forti ſi non est ei p[]zefens bal
neum donec c[]alefiat membrum deinde ſecca eu
tem in directo uene ſectioue per longitudinez aut
in ultimo eius apud genu ut in ſuperiori parte ei[
]pud calcaneum deinde operi cutem cum unci
nis t excoria venam ab omni parte donec ap[]pa
reat ſenſui t est apparitionem eius q[]u uides eam
rubeam ad nigredinem decliutem. Lum e[]go eua
dit ex c[]ute uides eam albam quaſi ſit corda dein
de int[]omitte ſub ea radium donec quando elle
uatur t egreditur acute suspende eam cum unciō
c[]ec[]o leu i[]deinde ſecca ſectione alia p[]rope illam
ſectionem tribus diſtits deinde excoria cutem a
ſuperiōi parte uene donec appareat deinde elle
ta eam cum diſtits ſicut feciſi t suspende e[]a c[]u
uncino alio ſicut feciſi in primis deinde ſecca ſec
tione alia aut ſectionibus pluribus ea ſi indiges il
lo deinde elleua t incide ip[]ſam in ultima ſectione
apud calcaneum, deinde extra eam t elleua
ip[]ſam donec egrediatur ex ſectione ſecunda dein
de extra eam ad ſectionem que est ſupra eam
t fac illud donec extra bas eam ex ſectione que e[
]superio[]z ſectionibus omnibus donec egrediatur
tota t tunc incide eam. Si autem non obedi tibi

S.P.
L.O.

ad extrabendum et elleuandum tunc intromitte
acum fillo forti duplo et liga eam et extrabe ipam
aut intromite sub ea radium et reuolue manum
tuam ad omnem partem donec egrediatur. et ca
ue ne incidatur fit difficille elleuare eam ualde et
egreditur super infirmum ex ea nocument. Lü
ergo extraberis eam totam pone super locuz uul
nerum lanam infulam in uino et oleo roxato et cu
ra eum donec sanetur hoc totum est Albucaris et
est clarus modus. Ego tamen habui socium et
curavit unum cum acu cirugico isto modo cale
facta uena et stricta superius ut ingroſeſcat i par
te ipsis magis elleuat accepit tenaculam perſo
ratam et cum ea elleuavit uenam in tantuz ut ori
ficium tenaculle occurrat infra uenam et tunc im
poſuit acum fillo de serico torto intra ozicium te
naculle et perfozuit infra uenam ita qo uena erat
superior poſtea ligavit uenam ligatura forti poſ-
tea infra per digitum a ligatura inciſit in direc
to illius cum gauian quod est instrumentum toz
tum incidens totam uenam per tranſuerunt po
ſtea elleuato crure compreſſit manibus ſurluz fan
guinem in ea clauſum quo euacuato accepit cau-
terium aliqualiter rotundum et cauterizavit orifi-
cium ſupezius uene inciſe poſtea cum ſtipticis co
foſtantibus ſubito curatus ſuit ille modus è cla-
rus. Alium uidi p[uius] poſuit cauterium poten
tiale ſupra locum ubi uult facere operationem et
infra quatuor boras facta ſuit excara poſtea ma
ne ſequenti cauterizavit cum igne multis uicibus
uſa[que] uenit ad uenam poſtea elleuavit uenaq
et inciſit et ſupra ligavit poſtea perfozuit orifici-
 inferius uene inciſe que erat etiam cauſicata et
exiuit ſanguis comprimendo in ſurluz qui erat co
tentus in uena ad bonam quantitatem poſtea et
illam partem cauterizavit et poſtea eam curavit
excaram ita qo in uinginti diebus uidebatur ſanus
tamen q[ui]e magiſter non erat bene litterat non
fecit purgationes neq[ui]s floboſomias q[ui]n caſu ſunt
necesſarie vnde. ex. die inuasſit cum ſe. acuta cu[]
urinu ſubiugalibus et in ſeptima moztuus ſuit I3
ego uocatus ad ſebrem cum quiubuſda[que] aliſs qua
tum potuerim ſebri occuui et erat nobilif[imus]
scholaria legiſta. Unde notate nunq[ui]s kiendas
tales operationes niſi p[re]parato corpore et mondi
ficato et farmacis ſi expedit et floboſomiæ. na in
iſtis modica aduertentia produxit ad mortem ad
textum ſupra.

## Et quandoq[ui]s accidit Ic

Nunc ipse ponit unam contingentiam circa c[]o
solidationem uulceris artificioſe inſucti et breui
ter dixit. Et quandoq[ui]s accidit ut non ſanetur uul
nus. du[non] ad ultimum peruenitur in mondiſi-
catione et non cucurerunt adhuc humoſes melan
colici groſſi. i. non ſic euacuati curendo. i. cu[]z
for ti farmaco educendo et non leuiter euacuando. et
ideo est q[ui]tante in toto adhuc de humoribus c[]o
tinuo aliquid de eis decurrit ad uulnus propter c[]o
ſuerudinem fluxus et p[ro]pter debilitatem et er ex ar
tificio membri acquiſitam et ſic fit impedimentu[que]

in consolidatione uulceris. Expedit igitur ad con
solidationem complete et eradicatiu[e] euacuare le
ge litteram.

## Et oportet poſt inciſſionem

In hac ſecunda parte huius partis ipse ponit
canonè obſeruandù poſt inciſſionem et duo facit p[ui]
mo facit hoc ko ponit correlarii ſa ibi q[ui]obrem.
t dixit p[io]. Et o[3] poſt inciſſionem et extractionem
cauteriù ut deuitet id quod generet humore[m] me
lancolicum. f. in oibus ſex rebus non naturalibus
maxime in cibo et potu et paſſiòbus ale et affiduet
mondificatòm corporis ita ut non genetur ſup
fluitas melancolica et aduxit duo pericula niſi ta
liſ fiat obſeruantia primu[que] est reuerſio egritudinis
ideo dixit. Qua[er] fiat reuerſio egritudinis ſi fuerit
materiei iter ad ipſam. f.uaricem non strictu[que]
accidere p[ot] facta inciſſione cum floboſomo uel
et facta inciſſione per longum et facta ſolidat[em]e

Sed poſtea non apſoſitis ſtipticis ſupra tibià
aliud periculum est q[ui]s probibito fluxus materie
q[ui]b[ens] etingere p[ot] uel p[ro]pter extractione uenarum
uel pp. medicias ſtipticas ſuperpoſitas et multipli
cata materia que ad illas partes ſolita è tráſmitti
cù non poſſit ad membra uillia tranſmitti mittit
ad mébra nobilióra ideo addidit. Et moucaſ q[ui]
fuit ſuſeuı motus a pedibus. i. q[ui]s ſolebat fluere
ad pedes ad membra que ſunt ſublimiora et inter
ponit unum ſp[ert]inens dicens q[ui]tis in apertò[e]
ciſſione ſit timor pp. f. artificioſam operationem
et dolorem ſequentè deinde t[in]utat p[ro]poſition
et dixit. Et cum non expeſlitur ad membru[que] uilius p
uenit ad membra ſublimiora. Et ex B dicto infer
ret corbellarium d[ic]ens q[ui]obrem rectius est ut n[on]
aperiantur neq[ui]s ſia t in eis aliquid niſi poſt mun
dificatione ultimá. Iſtud manifeſte ſequitur ex
dictis ut ſupra p[are]t lege l[ui]am t[in]u[nam.

## Et fortasse assimilantur

Iſta est tertia pars principalis cap. in qua ipse
ponit ſimiludiné qu[am]dam elleſantie cum nodis.
vnde d[ite]r fit error in cura et dixit Et fortasse al
ſimilantur nodi elleſantie et erratur in eis. f. in cu
ra et ſupple error est q[ui]s equaliter curantur et tamé
non debent eodem modo curari ideo dixit. vnde
nodi tanguntur cum ſezo. f. ſcindendo et excau[n]
do glandulam cum k[ist] p[ro]p[io]zio a carne circundá
te ut tertia quarti cap. p[ro]p[io]zio. Sed elleſantia è
ſicut diximus et diſtinguitur a nodis ut statim di
cetur et et curatur ſicut diximus in ca. ß. Pro i
tellectu p[ar]tis est aduertendum q[ui]n in elleſantia
pp. maximam repletionem et exſtensionem factam
in cute tibie aliquando appa[zen]t tromboſitates
quedam materia groſſa existente non ap[ra]t fluxi
bilitati et propter aliqualem elleuationem et d[uri]
tiem assimilantur tales tromboſitates nodis diſſe
aunt tamen a nodis p[rec]ipue in hoc quia nodi cu[z]
digitis tanguntur et eleuátur ſeparantur a carne
ab omni parte quia talis materia groſſa claudiſt
in proprio receptaculo non ſic autem ſeparantur
tales tromboſitates a carne ymo remanent cum

g2

Vimts

carne continue. Et ex hoc patet q. etiam colligi
poteſt conuenientia aliquando uaricum cum no
dis et differentia ipſarum q. quæ admodus accidit
ut nodetur neru? et similerur nodo ur loco allega
to tertia quarti ptopter ipſium ſm partem igroſſa
ri et non ſm totum ita contingit et de uena ſcom
paztem plus ingroſſari et tunc modo ſm illa? par
tem affimilabitur tamen differer a nodo in hoc q.
ni ſepatur equalr ab oí parte q. no ſcom lógu ſi ſi
dextrum et finisſrum tantú nodus auté equaliter
ex omni parte ſepatur ut patet et hoc eſt quod in
tendit lego ſiam. Et fortasse affimilantur nodi et
leſtantie ſupple aliquando etiam uaricibus q. er
ratur in etis. ſ. in cura q. nodi tanguntur cum ſer
ro. ſ. ad debitam curam. Sed elleſantia eſt ficut
diximus ſupple et uarices quarum. ſ. ad curá que
ſupra dicta eſt et ſic eſt finis capituli. In capitu
lo igitur primo habuiftis difficultatem cure ipſus
eleſantie q. parum ſanatur et itelligebatur de co
firmata et melius eſt eam dimitti in dispône ſua ſi
non additur. ſ. in malitiâ q. q. curetur intelligeba
tur cum medicinis fortibus propter timorem cor
roſionis ficut et dicebatur de cura cancri. Et ſip
uenit ad ulcerationem et corroſionem non eſt me
lius q. quod membrum radicitus amouetur uel
ut. s. dicebatur ſcarificetur q. aliquado ſufficit po
ſtea addidit. Quo ſi succurratur in principio morie
cum euacuationibus et poprie cum uomitu labo
rioſo q. notanter dicebatur q. apppropriato mate
rie ut cum euacuationibus ſla q. me ſam poſſible
eſt ut probibeat in hoc tamen conuenit aliqui
ſla ur ſante plectoria q. factis euacuationib ap
ponantur ſtiptica ſupè loco q. aliter eſter opera
tio irregularis et hoc ad prohibitionem. Posſtea
addit q. in confirmata in qua eſt fidutia ſanatòis
q. cura perſicitur cum reſoluentibus fortibus itel
ligitur premiffis euacuationibus ficut ſupra dictu
eſt et ibi in caſulaudant albitz pro ſinguli q. ob
eſt gumi cedri. Posſtea ingreditur ad regimen
uaricum z primo cum generalibus remediſs ſo cu
ſpàlibus primo laudat euacuationes cum floboto
mia in manibus. i. brachio intelligitur in corpore
ſanguineo uel in materia ſanguini mixta quod ta
men ut multum eſt. Laudat etiam purgario
nes pefuppofitis ſcilicet digestiui s fecundum ya
rietatem materie. Ponit etiam obſeruatio
nem regiminis in ſex rebus no naturalibus probi
bendo. ſ. multiplicationem humoris groſſi maxi
me ſanguinis adſtu et maxime in caſu utiperat
morus laboriosos et stationem longam in pedes.
ita itelligatur p[]cipue de p[]assionib ai. Quibus ſup
p[]of Morris adueniendo ad particulares uenas laudat
flobotomiá in fine ſafene idem intelligebatur de
uena ſiatica ſi uene tumefacte ab ea ramificatúr
euacuando totum ſanguinem curſibilem et ſi ſup
ple in totum euacuetur continuatís purgationib
maxime cum yerapigra acuta cum lapide lazulli
uel cum magis domestiico ut cum potu epitimi in
aqua caſei. Fiant ſequêter ducentes ad ribiá
ligature incipiendo deorſum et ascendendo proce

dere ſuper ponendo ſtiptica confortantia et exica-
tia in quo laudat cinerem caulis tamariscoe lupi
nos ſimum caprarum etc. Et addit ſi ſupple no
euacuetur tota materia euacuando Per floboto-
mia? tunc oportet ſcindere uenam ſcom longum
et ſupple totum malum ſanguinem euacuare et
tunc ſuper ligare que dicta ſunt continuando me
dicinas euacuatinas et regimen ſupra dictum.

Addit q. quâdoq[] extra buntur ſupple in inte
grâ cu acu et incidûtur radicit? et amouenf et ſi ſi
amouenf nocebat pp caulis ibidem aſſignatas et
dixit q. melior extractione eſt cum cauterio med
utrunq[] operationis et incidenf et extra bendi, poſu-
ſcom doctrinam Albucaſis recuraf ſi opoſuerit.

Et addit unum utile in caſu tali. ſ. q[]o quelibet
talis operatio eſt timorosa et debet fieri niſi ve-
nis rubeis et non nigris ut inuat q[]on fiat niſi in
cospore forti et non debili et q[]o talis curatio ulce
ris aliquando fieri non poteſt donec co[]p[]us e[]p[]le
non modificatum. Pos[]tea ponit quodam ca-
nones quodamodo returnendo quod eſt dictum.
ut q[]o facta tali operatione oportet cauere a mul-
tiplicantibus dictos humores quoniam fuerit iter
deorſum ad fluxum libezum fiet recidiva et ſi fue
ric una reſtricta eſt dubium in materia ſolita de-
lus fluere mouetur ad membra ſublimiora et no-
bilioza quoniam concludedit q[]e rectius eſt ut no[]be
riantur niſi poſt mundificationem ultimam et ſuc
etiam ſupple fiat obſeruatio regiminis ad probi-
bitionem etc. Pos[]tea in fine poſuit similem et
le ſantie cum nodis et ſequenter errorem in cura
ſi eodem modo curentur q[]on nodi tanguntur ferro
ſ. ad curam et elleſantie cura eſt ficut dixim.º, ita
dixi et de uaricibus poſse dici et ſic fit finis hu-
binis primi tractatus. Pro alquali obſeruando or
dine in diſcurſu barum diſpositionum quanti[]a ad
effentiam eazum et cauſas et ſigna ſequenter c[]a[]p[
]z poſtremo ad curá. Scièdu[]q[]o uarices et el
leſatia i geneze ſut mo[]b[]oz oia gná mo[]b[]oz iclu
déria principaliter ſi[]n ſunt in genere male cóp[]
fitionis q[]a augumenti ynde uarices ſunt augumé-
tum uenarum per tibias protensarum que q[]u tor
tuſe incedunt per crura ad modum uitis. uites
ab aliquibus appellantur cum elleuatione tamè
dictarum uenarum cruizium multotiens coniun-
gitur aliaru[]z partium macrefactio p[]ropter oppil-
lationem ip[]larum venarum et videbitur. Elefan
tia autem eſt innaturale augumentum etiá cru
rium ferre equale et per hoc diſtinguitur a varici
bus ecce quomodo hec v[]traq[]u diſpoſitio eſt mo[]
bus p[]ecipue in compositione q[]i auguméto cru
rium vel venarum ip[]fus. Eſt autem egritudo
materialis q[]atale augumentum fit p[]ropter multi
tudinem humoris v[]plurium groſſi in illis parti
bus intenti qui humor et ſi ibidem et multu[]z mul
tiplicetur per viam deſluxus maxime in varicib
tamen non inconuenit et etiam paulatine ibidez
per indigeſtionem et inpotentiam reſolutive ex
pulſue agregetur et p[]ecipue in elleſantia. Et
ex bis patet quod tales morbi ſibi talia membra

determinant unde ſi alibi ſi in tibiis tene tume
ſcerent et ingrossarentur uel alia membra ut bia
chia chia ſicet pedes ad ellefantia non ptopterea uari
ces uel ellefantia denominaretur ſunt igitur appo
priate egittudines. Laufe autem earum maxi
me peſtiam deſulxus ad has duas reducuntur. ſ.
ad debilitatez membri recipieſi et fortitudine alio
rum expellentium debilitas autem recipieſi aut e
talis in creatura aut eſt talis ex tempoe in crea
tura ex debilitate principioſum naturalius uel ex
non debita ipſoium adjuicem conuenientia ex
ſpre aut contingit maxime autem ptopter malitäts
noue complexionis pzeipute calide que etiam in
atzabendo iuuat et ptopterea in itinerationibus et
onera poſtantibus uel ptopter longam stationem
accidunt tales dispónes ą talia membra fatigata
ſuper caleſtunt. Exacuitur autem expulſua ſupe
riozum membroz ipſa irzitata aut a multitudine
humoris aut ipſius malität ą neceſſitate et irrita
te virtutes naturales ſumet incrementu malität
autem humoſis aut eſt talis ptopter acuitate aut
propter groſſitiam et uilcoſitatem accuitas auten
licet ut multum cum materia ſubtili coniugatuz
tamen etiam aliquando cum groſſa ut i materia
melancolica per uiaſ adustionis cautu et quoniaſ
materia ſubtilis meſtuo ſubſtantie non eſt diſpo
ta ut in concavitate uenarum uel in mébris mul
to tempoe recluſa cōtineatur marime ſi calida
ſit. Ideo in cauſis corporeis cauſa ancecedens et
coniuncta utplurimum eſt materia melancolica
aduſta maxime inſuſa mateia quoniam in tali
materia eſt terreſtreitas faciens ad permanentiā
in membro ex una parte et accuitas faciēs ad flu
xum propter ſtimulum expulſue ex alia ex dictis
patet. primo ą ca copzorea harum diſpositionum
non eſt colleza uel ſanguis ſubſtantialis patet ą
ex aliquādo cauſa eſt multitudo ſanguinis ſubſtā
tia non peccans patet tertio ą aliquādo cauſa eſt
ſla groſſum cum aliquid differens comiſſetur. p3
quarto per idem qo aliquādo materia melancoli
ca difficilis eſt in cauſa. patet ultio ą materia me
lancolica aduſta eſt in cauſa utplurimum ex quo
cunque ſtat aduſta non tamen putreſchafta
differenſe tamen ą in uaricibus materia melanco
lica utplurimum eſt er ſanguine aduſto et in elle
fantia ex ſlate aduſto ex alij aſt cauſis equali
ſt ellefantia uel uariſm uariam membrorum
pzeparationem ceteris paribus i ſp[e] materie groſ
ſior apparet materia uaricuz ſi ellefantie loquor
in facta per iam deſulx? ą subtilioſt materia pe
netrat in uenas paſuas et non claudituz in conca
uitatibus trin magnis. patet ultiētus ą quelibet
taliter diſpositio eſt morbus cronicus et tarde termi
nationis et ut multum desperatus ad curam fi fue
rit confirmatus ptopter debilitatem membrozum
et multitudinem uel groſſitiam materie etiam ą
cum tali mateia accuitas coniungitur que a medi
cinis ſubtiliantibus et resoſentibus ſepe malicia
vnde deteriori ſiet diſpositio ex quo ulterius patet
cozrellarium. d. A. ą fi non additur in mali cauſa

melius eſt ut non curetur. ſ.nifi blandièdo p[ro]bí
bendo augmentuſ maliciam eazum patet ulti
dius ą in uaricibus ut multum alie partes curiū
minorantur p[ro]pter oppillationem et p[ro]bitiòm
transitus nutrimenti. patet etiam ą incíſis uenís
per tranſueri[rum] membra inferio[ra] extenuantur
patet ulterius ą tales morbi utplurimum ſequi et
morbos cronicos licet ſequi poſſint et acutos per
tufim maxime tamen ſequitur egrittudes splenís
ut patet. Et hec in cauſis et p[ro]nolitico ſumatim
ſufficiant. Signa harum diſpónum ſunt doupli
cia quedam ſunt signa ip[ar]um diſpónum. quedá
signa cárum. Signa diſpónum per ſe non ſunt. ąq
ut dixit Rasí[da] Almáſozem cap. proprio. Lum
uene plene groſſe et diuſero modo curate et uiri
des. ſ. aliqualiter utplurimù In crure apparuerit
egritudo que uitis dicitur adſſe significatur.

Eſce signa clara uaricum. Lum autez crus
uideris torum ingrozſatum equaliter ita ut a genu
infra ſere ſit equalitas cum pede et tumeſtacte
et ſit duricies cum collore obſuſco in toto crure et illi
alibi ſit tumor tunc ellefantia[as] iudicabis. dico no
tanter cum colore obſuſco et duzitie p[ro]pter undi
miam in qua non apparet color obſuſeus. Sed e
aposterna album molle ą a materia klatica mol
li dependens dixi et et non alibi ſit tumor ad diſſe
zentiam caceſſe in qua non ſolum curis ſit tume
factio ſed et in palpebris ſaltem apparet ą dicta
diſpoſtio ultio epatis toti nocumenti cōcaſ[que] p[ue
nit ą non neceſſario in ellefantia coniungitur. et
ſic parent signa diſpónum. Signa aſt cauſa[que]
tun quinid tales ſint per iam fluxus uel per uiaſ
paulatine conſestionis gencrate et ſi per iam flu
xus nunquid per tufim poſt aliaſis egrittudes acu
tas uel cronicas etiam ſunt clara ex modo geneza
tionis earum ſubito uel tarde etiam ex preceſſiō
causarum primituarum uario modo coadunatiu
ad membri debilitatem uel ad fluxibilitatem ma
terie et ex preceſſione morbozum acutobum uel
cronicorum. Expedit ſolum ut ponantur signa
materie diſtrictua. Signa igitur multitudinis ſa
guinis ſunt rubedo loci caliditas tactus non mul
tum tamen accuta ſed uaporola diſcultas ad im
primendum et utplurimum coniungitur cu ſignis
dominis ſanguinis in toro ut cum amplitude ue
narium rubore coloris pulſu magno urina rubea
obſcura et ſimilibus ex precedenti regimine re c.
Signa autem ſanguinis aduſt iſtis ſimilia
ſaluo ą calo[rum] membzi eſt. ad ſuſebum magis de
clinans et in tactu color eſt accutio[rum] et p[re]ceſſit re
gimen aduſtum et addit Rasí[da] in diuſionibus ą
in ita apparet aliquid ex eminentijs. Si uez
materia fuerit coleza aduſta e rubedo magis cla
ra ad citrinum aliqualiter declinano et in tactu ca
liditas e magis mozdax et p[on]dezofitas mo[ſo]t et ha
bitudo totius collerica et regimen preceſſit collezi
cum et aduſtum ex exer citijs laboziſis et cibis et
cobitu et ſimilibus adustionem producentibus in
collera. Signa autem kl'atice ſunt ąr tactus e
frigidus color cruris albus p[on]derofitas magna

g3

impressio mollis cum habitudine klatica et urina pulsu et regimine precedente attestantibus klati.

Quo si fuerit melica er klate klat albedo cu quæ dam obfuscatione et aliquali coloze remisso tamè et maior ita impazimendo difficilras et qò precipuè est si post regimen klaticù et habitudine klaticam fecuta est ea adurena ex foribus exercitus uel lò gitudine febriz, uel alia similis ca. Si uero mate ria fiunt melancolica naturalis et rarò contingit pp tezestreitare materie adsum multa gravitas color fusus frigiditas in tactu habitudo melancolica cum fanguis melancolicis. Et si fuerit melà colia adusta ex melancolia tunc color ad uiridita tem declinat cum ponderofitate et aliquali acuita te in tactu et fuerit et trombostas maxime in elle fantia vide affilamilantur nodis et postremo color denigratur cum reliquis lignis proportionibus pcedentibus de habitudine et de regimine etc. et ma xime si fequetur febrès melancolicas et apostema ta splenis etc. Et tu alia discurret et in bis fum con tentus breuitur. Et tura aŭt duplet regime. si ule et particulare vle aŭt duplicher attenditur circa duo ut debitem regimen ex rerum non naturalis ad prohibitòm materie antecedens in toto, et fo ci ca materiæ antecedentè in toto repertà ei appro pizede digenda et euacuadam et tandem cu còfoz tatione membozò alteràdo ipòz plexionem ma lam et bonam inducendo particulare aŭt regimè materie vertitur circa materiæ coniunctam i ue nis magnis tibiacæ uel in ipsis curribus equaliter contentà. In regimine vli primo aduerentes quæ ois materia apta fluere ad dicta loca et ibidem multo tpre etineri è frigida pter sanguine, qui ut s. dictum è caliquando sola multitudine peccàs pòt esse ca. Ideo in oibus pter qua in illa regimè debet ad calidù declinare, et què quelibet alia a sà guine pter eam que pendet a flate grosso melan colica flue a materia naturali flue adusta fit cата et cum ois talis fit materia ficca, oporset ut regimè ad bumidù decline, in omni igitur pter ch in sàn guinea et klatica regimen debet ad bumidum de clinare, et in qualibet pter ch in pendente a sàngui ne debet ad calidum declinare. In equaliter tri et binerio modo quoniam in facta a materia frigi da flue adustione, ut in klatica ut melancolica na turali debet regimen notabiliter ad calidù declinare. In factis aŭt per aductione ad remissè cali dum et ad remissius calidù. In factis per adustio nem ex humoibus calidis et ex sanguine uel col lera ch ex factis ex flate uel melà, et regimen no tabiliter calidum disponie ad adustione, si dictù quidam ch in melancolica ex adustione collere re gimen debet ad frigidù declinare ad prohibito nem adustionis, et quid a, addunt hoc et esse debe re propter humoem digerendum, exsiftimantes humorem talem melancolicum esse calidum. Euius oppofitù ego probabiliter credout nidei colligi posse prima primi ca. de humoibus in fcò esse cum fit essentialiter melancolia cuius est ad

frigidum declinare cum per notabile tèpms psmam fit talio, forte in hia tafutus et generationis facit per adustionem maxime ex calido humore ut est pzoabile per certum tempus permaneat calidum in pzocefi tamen ut credo remanet frigida, di cerem igitur de tali calu et intentione habita ad materiam in toto exsistentem antecedet ipropter quæ aptam transire in materiam proprie antecedet tem ut babita intentione ad materiam collitràque habundet in toto aptam per regimen calido facile conuerti in melancoliam adustam, que poftea ad loca declinaret, kieter coniuncta, tunc gimen debeter ad frigidum declinare. Sed habita intentione ad materiam proprie antecedentem et et coniunctam, que malitia est, etqueque frigida, dico regie debet ad calidum declinare, ma gis tamen et miuus im qò materia est secundu se magis uel minus frigida, et si imaginemur materiam melancolica facta conciliatione ex flate utreoque manifeftum est qò regimen debet ad calidù notabiliter declinare, sed ubi materia èet melancolica ex adustione pſsie collere, tunc regi men debet ad remissè multum calidum declinare forte tamen in principio ad aliquale lignuz. Et non est aduerrendum quod ubi pro digestione materie eſset neceſſitas regimini multum calido, tunc conuenit regimen notabiliter bumidum pter ch flate, qun in materia melancolica per regimen multum calidum niſi notabiliter humectetur, dubium est ne reſolutione facta i partibus ſubtilibus relique partes putrificentur, ſed fi humectetur equata materia cefat illa dubitatio, et hec omnia méti bene tene quoniam ex bis dictis poteris diſturrere ad debitem regimen in omni materia, et ego nò ptoceda particulariter ad regimen cuiuſcunq[us] materie, quinmi longum eſſet ſed ſolum deuenniam ad regi men materie uplurimù contingent. Et ad regimè materie melancolice per adustionem ex sanguine inuaricibus, et ad regimen materie melancolice ex flate inellefantia quoniam ſicunt ſupra dictum est dicte dispònes uplurimum a dictis materijs pcedunt. Et inuaricibus igitur erit intentio ad materiam melancolicae ex ſanguine iellefantia ad materiam melancolicae ex flate, et im bunc ordi nem credo pzoefiffe, et. A. in textu, qò etiam intel ligenti diligenter consideranti manifeſtum erit.

Si tamen medico per ſigna p[ez]dicta inoteſſe ret cám dicta, dispònum aliam eſſe recurrat ad doctores ubi tractant de p[ass]ionibus melancolicis et ab illis doctior, fiet q[ui]o circa generalia operàdu fit cum memoria e[que] que premiſa ſunt pauloan te. In uaricibus igitur primo fit hær ad remisum calidum et humidum declinans. Doc dico in tentione habita ad ip[os]m materiæ uere antecedens uel coniunctam. Sed ſi haberem, et tentione ma iorem ad materiam antecedentè uel coniunctem, ut in co[po]ze repleto ſanguine p[ro]hibèdo aduſtio nem in eo, tunc hær debet ad frigidus uel ſicus aliquaiter declinare, qui ſi non habeat ſic dispo

fitus secundum naturam, reticitur talis fecun
dum artem euaporando cameram uel irrorando
cum appropriatis, unde fi intendenterus caelef
ctioni et humectationi, conueniret irrozatio er
aqua buglora pro duabus paribus et aquis uio
larum et mellisse an. p parte una. Et si frigidatò
et ericato, fiat irrozatio er aquis induiue p duab
partibus et una parte aque rograti et acceti an: in
ellefanta aŭt fit haer ad caliduë et humidu fatis
declinans habito respectu ad ipsam mâm klaticâ
pzbibende, que facitur tranfit in ipsam mate
riam aduştam habito respectu etià ad ipsâ mate
riâ iam factam. S. fi intentio verterec ad pzbio
bitione aduştioni oportet haerem aliquater ad
frigiduë declinare, io habito oi respectu laudo vt
haer ad tempiem in qualitatibus oibus declinet.

Ettigatur igitur haer tempatus non ventosus
mundus a uapoibus pzuìs clarus boni odosis, q
fi natura talis non exiftat, fiat artificialiter cù ſuf
fumigio facto per camera vt infra. B. oiuë lando
lozu an. 3. 5. rox. 3. vi. ambze. 3. i. mulci. 3. 5. ben
albi et rubei an. 3. ij. flozù nenukaris. 3. iii. lauda
ni. 3. i. maſtricis turis an. 3. ij. zundatur omnia
groſso modo, fi opparet, addere potes aliquod ò
ligno aloes hoc ti et pio diuittibus poſtio de itto
coocleari medio ſuper pumaso paupere at fiat
ſuffumigario vt infra. B. flozù roxaru violarù ne
nufaris an. 3. ij. turis maſticus garioſerozã an. 3.
i. 5. miſſe et fiat vs. Circa motu et quietè dico
q. quies humectat, et i materia melanpolica in
tentio est humectatio, Ideo laudo getem ſupra
exercitiu qui et in cau nostro vtraqz membza leſ
ſa ſunt cura et lezio conferuatur per malam com
plexionem calidam coaduutem ad atrahendu,
et q. p motu disponuntur materie ad deoſum cur
ſum. ò. in vtraqz cau exercitiu pedum est mari
me vitandum, ymo et statio ſuper pede, serum q
nifi corpora aliquater exercitare turoubiuqz eſet
de multiplicando materias in toro, conſequenè
ab expulſua membrozus ſuperiozum diuincta de
bilitate membrozum inferiozum facile pellerent
materie ſupreſlue ad inferiozâ, unde nocumentu
augeretur. ò. ſuendiens est corporus aliquater exer
citari, q. exercitiu crurium est incouendiens, vt
dictum est iò loco ipsius conuenit exercitiu factu
cù fricationibus membzorù maxime ſupriozus et
bzachiozus et ſpatuleru. Œiat igitur tale exercitiu
cum fricationibus leuter factis p duas boras in
mane et vnam borà ante cenam, fiat tamen ni
ſi prius expulſo ſupreſluitatibus colibus, celebza
tis duabus digestionibus et ſomaci et epatis, vt
patet còiter. viiiij. boras a ſupoſito cibo pzeceeden
tiſiant aŭt tales fricatiòes in haere clause came
re retificato, ſolut pzuìs dictum è, et ſint ſuanes fri
cationes ne ſi foſtes ſiant cozozè iſlato disponat
bumozes ad ſlurum et ad aduſtionem. Laudare
tur et exercitiu factu cù naui, vel ſuaiter equita
do licet pp. ſtus membzorù iſtud et nò ſit ſuendiæ,
Et in hoc ad curam haru dispositionu est haben

da oio obferuantia, q. est máxima paru cure, ſicut
foruiter pedibus exercitare, máxima cauſa taliù
dispositionu, ut patet in itineraribus, coram re
gibus alliſentibus in quiibus tales ſolent euene
dispositiones, fi et talia corpora exercitentur exer
citio manu, et in arte camſoria ſutozio, vt pecti
natione lante, vel alio huiuſmodi, in quo bzacia
exercitetur, et nò crura est laudabile multu, ſaluo
ſi eſſet aro adurens, et ferraria vel vitreari, qui p
tales disponuſtur humozes ad aduſtionem, que in
catu vitada ſunt. De ſomno aŭt et vigilijis lau
do q. ſomnus equetur vigilijis i virtute maxime
in ellefanta, qui ſupreſlue vigilie aduris, et ſomnò
ſuperfluus diſponit ad ſla multiplicandu, gilac
le tranſit in materiam vere antecedentem. Et 13
dixerim iſta equari debere in virtute, nò intelligo
q. quatum ad tempus ſit equalitas, nam ſemper
ferre vigilia deber eſſe, pliioz, ſomno quantu ad
tempus. Sed ſomnò, viij. ul. viij, borarù ad pl.
in virtute equatur vigilijis borarum duodeciz, q
tantum humectantur corpora p illud ſpacium in
ſomno quantu exicantur per vigiliam moderati
exercitiu borazu, xij. inuaricibus tamen brevioz
ſomnus, conueniret, ut patet. De replezione
et inanitione dicatur, q. inanito aliquater lau
datur, non laudo ieiunium, quia pzeeparat ad adu
ſtionem, ſed notabilem in etroqz cau laudo parci
tatem, quia minozantur materie apre tranſire in
aduſtionem, non eſt tamen ita atenanda dieta q.
ſi forte opozeret in varicibus poſt longum temp
quàdo reliqua non ſuliffent, deueneri ad cirgi
cam operationem vii opozet virtutem eſse con
ſtantem, oringeret reperire virtutem et cibularia,
z ſic non poſsemus ad operationem deueneri ma
nualem, vt inferus videbitur. ſupreſluitates autè
coës purgetur p vomitus leues criteria, z ſuppo
ſitozia. De paffionibus animi breuiter dicatur
qò paffiones nocent omnes, que faciunt accidere
caliditatem additam et ſupreſlum, ſicut furoz, z
ſra, quoniam prepaζant aduſtioni, que etiam
faciunt accidere frigiditatem ſupreſlum, ſicut ti
moz et pauor etiam nocent ſua frigiditate mari
me in ellefanta, ſed que pzuocunt caliditatem
temperatam et frigiditatem temperatam tales cò
petere poſſunt, vt producentes frigiditatem in va
ricibus ſicut trititia et inuidia, et caliditatem in
ellefanta, et gaudiuë et letitia, ita exemplificauſt
aly ſecundo tegni comento. xxxiiij. De anero
yt de coitu dico quod in pluribus nò iuuat, tamè
in varicibus in corpoze ſanguineo, et ſolito tali
enactuationi ſtanſe obiecto etiam delectabili in
terpolando iuuat, fiat tamen celebzatis duabus
primis digestionibus, cum ſanguis est in ſemitta
ad membza non tamen hoz facimus ſub tempo
re pzeceedeni zc. Quantum ad regineni cibo
z potu pimo obferuentur alique regule, pima q
cibus eorum non ſit crudus, ſed ſit aliquater de
ſe reſoluens cruditatem, et ventoſitatè pzeipue in
ellefanta. Secuè d cibò nò ſi grossus imo

subtilibus grossum ut fit subtilis 'nutrimentis.'

Tertia est quod oia oppillantia in cau fum no
ciuæ sive oppillent p modum substantie, ut grossa
vivebbaæ et inherentia sive oppillet p qualitates
vt fum pótica frictica. Et hoc tamen nò isterat q
apperitiua in cau ueniat, qz preparat ad diucur
fum humozu z sic nocet. Quarta regula oonia
fortia frigida cibaria nocet, oia etia vebementer
calida p hoc ad aductione disponut, nocet quin
ta regula cibaria ueniente debet ad aliquem
caliditatè et humiditatè declinare magis tamè z
minus scèm q supza dictù est de materia diuerfa,
nò fuit tibi substantie multu passibilis vel corrupti
bilis. Ex his regulis potes cozelarie inferre i par
ticularibus quibus est vtenduæ, z a quibus è abſti
nèdum. Sit igitur panis eozus frumèti mediocri
ter fermentat et aliquiter furtureus vius diei
duozum aur tritum nò multi i furno exicatus què
fi babere stigat, cruſte admoueatur. In carni
bus uenient carnes galinaru pinguium pullozus
iuuenum plicuum faſtianorum auicularuz monta
naru pinguium qz macret ut aliqui violat fum me
lancolice p p[ic]citatem. Larnes aŭt edozu caſtra
tozu iuuenum vitulozu, z ſint elixitate z non aſſate,
Sed ſi aſſate placeant ptes exteriores amouean
tur, qz aduſte nocet. E[lit]entur carnes vacine, iri
cne. Lapine, pozcine ſue ſint salite ſue nò bouine
èt z specialiter salite. Larnes èt aquatice ſunt vi
tande, z ſiluetres animaliu multo[rum]z, ceru[i]z le
pozine p[ec]ipue qz p[u]e ſunt ad humorem melan
colicuz. Lredo q carnes capioli iuuenis, z danei
iuuenis, z cuniculorum conueniant. Laseus etia[]z
nocet z maxime antiquus forſiter falitus. E[lit]et
lentes fabas z ollera omnia ſicca, et erruca raffa
num caules. E[lit]et omnia multu acra[]t falso m[l]
tù. Pro integra doctrina huius vide. S. tertio
interioz ca. vii. vbi clare zc. Conueniùt oua ſoz
bilia non tibi multu frequenter p[ec]ipue in varici
bus cozpoſis ſanguinez q[u] sanguinem nimis multi
p[ic]arent. Et hoc iſtelligatur de cibariis oib[]z multu
nutritiunip[is]ſe z couenientes ſunt petroſi z ſqua
moffi nò groſſi cozpoſis, zantut pane cocto in b[]zo
dijo d[ic]tarem carniu[m]alet far collarum cu zu
cbaro b[zo]detuè cù zucharo vel cum lacte amigdu
larum dulcium quod i hoc cau multu uenit. In
ſecundis méſis valent amigale vue p[as]ſe p[in]ee
alique z [ſi]ſticiu[n]u fit nò iuioſſuz neq[]z alb[]u ſub
tille penetra[i]tus ſed fit medie ſubſtâte ad rube[]u
declinat[ia] medio[]cior potentie mixtù et cum notabi
li parte zuchari[st in his ſum contentus qua[]tus
ad regimen in rebus non naturalibus. Experdi
to primo p[ri]cipali vt circa regimè obſeruádum in
dietas, z coſequèter restat circa v[le] regimè ſcèm
principale, z curatio, z medicinis circa cám an[]
cedentem in toto exiſentè que in ſe multas inclu
dit intentio, z preparationem z diſſationè i ma
teria ſecunda circa euacuationem diuſſitiam z
minoratiuæ z tandem eradicatiuam dicte mate
riestertia erit circa conſo[]tationè membrozuz ad
generandum materià laudabilez in toto maxime

e[ir]ca conſo[]tationè cordis z ſplenis z e patiæ vende
vicebat meſue in cura ſede ab humoze melàcoli
co. L[]aui oium egritudinu melàcolicarù nò est
exponiàda ab vno triatum regiminù, primum è re
gimen circa adequationè cauſe eius z ipſius d[ige]
tionem, z ſecundum regimè circa ipſius euacua-
tionè ſupple z diuerſionè tertium est regimen co[
]foſtatiu[m] cordis ſupple z ſplenis yel epatig[ar]z tibi
digestio prop[ia] materie maxime i eſſefantia per
ſicitur cum ſubtiliātuis z caleſiātuis z oppiſa-
tiones a[per]ientibus que medicie tute nò p[os]ſunt
exibi[re] remanentibus membzi còibus in. ſtoma
co z iſtina[n]i tales materie còes per tales me
dictinas p[ro]ducerètur ad venas, e[nt] cauſa ma-
tioris oppi[ation]is, Ideo regulare è primo tales
materias còes euacuare cù crifteris yel materia
ſecellua. In cau igitur, vt in eſſefantia uenit
ret criftere, z in. B. maluæ, mercurialis bletis
an. AD. i. camomille furſu frumèti an. AD. 5. bu
liant i debita quantitate aque v[ia]z ad debita[]z cò
ſumptionè que debet eſſe paruæ de collatura ſu
matur lib[ar]a. i. 5. cui addatur caſſie ſi[]ſ. 3. i. 5. mel
lis roati p[ul]uuchari an. 3. 5. cu. 3. iij. olei còis
vel ſeis liniz, 3. 3. salis, fiat criftere, z in uaricib[]
loco b[let]is z camomille pon[er]em matrem u[]iola
rum cum o[de]o, cù modico u[]le violati loco olei
de ſemine linip[er] p[er] ſuperius y[er]o exibi[re] p[oteſt po
tio vt i. ſp[er]. B. caſſie nouiter extra[cte] de canis. 3.
x. ſupriu violati. 3. i. 5. in varicibus, vel melliſs y[]
vio lati in eſſefantia loco ſupriu violati cum decoſt[io]e
pruorum tamarindozum ſeſſeten u[]iolarum o[]
dei n[u]ſufficit in uaricib[ar]uæ z in eſſefantia addatur
parum an[ex]i z ſeniculi in decoſtione, z fiat potio.
S[]acta autem uenitrio lenitione uenïndem è ad
prop[ia]tiam materiam antecedentem, Et quia i elle
ſantia dup[er] est materia antecedent[em] ſelicet
teria flatica z melancolica ex flate ad hanc uta[]
z[]q[] in digestiu[m] z euacatiu[m]s debet eſſe intentio
in eſſefantia. In varicibus aut[ex] etia èt dup[er]m
materia antecedens ut ſanguis ſuper caleſtius
in uia ad aductione z melancolia ſanguinea igit[]
z in varicibus ad v[ra]z debet eſſe intentio z qui
he intentiones contrariis quodâmodo perficiunt
tur ut ſupra dictum est obſeruab[im]us regula. d.
B. prima amfozif[im]orum in comento conf[.]buni
de diete zc. ubi dixit. In his ergo duobus contra
rijs op[oz]et ut ſtoſio[]z medicetur p[riu]s aliter tam
non negligatur ſicut z idropici cum feb[]citzât zc.
In uaricibus igitur quia maior intentio in ma
teria antecedente est p[re]videre ne ſanguis in me
lancoliam per aductionem tranſeat z cù frigidis
completur quam fit ad ipſam melancoliam que
cum aliquater caleſientibus digeritur ut ſu
p[ra] dictum. Ideo cù digestiu[m] in cau app[]op[]zia
tis he intentiones ſecundura hunc ordinem ſalua
buntur. In eſſefantia non est tanta diuerſitas in
intentionibus tamen est aliqualis que etiam in
appropriatis obſeruabitur digestiu[m] ergo in
uaricibus conueniens z dom[est]icum eſſe tale.

‘Recipe . ſupriu acceto[ri]. 3. i. ſupriu de fumoterre

3.5. aquarū indie fumitere 2 buglor. an. 3. i. miſe ſe ſi materia eſſet groſſior 2 in corpoze ſenili vl
in yeme loco firupi accetori ponere 2 orimel ſimplicis poſſem et ſacere iulep ex aquis appropria
tia p[ro]delicatis vt in ſen. R. aquaz cicozee lupu
lorum buglor. 2 fumiterre an. 3. ij. aceti albi. 3.
i. 2c cum 2ucharo albo debite quanti[ta] clarificetur iulep.
In eleſantia ait 2uenireſt firupus vt in
ken. R. orimelis ſimplícis. 3. ij. firupi de bifantijis
3. i. mellis roati. 3. 5. aquarū meliſſe buglore 2
feniculi an. 3. ij. clarificet 2 pro duabus vicibus 2
romatiſe[] cum modico croci poſſent fieri iulep
ex dictis aquis ſeſom modum ſupradictu. Et iſtis
firupis v[rat]ur. vi. vel ſeptez vicibus matime i ele
fantia pp. indiſpoſitione humorix anteſſ. fiat eu
 cuatio in humore neq[us] in principio vt. deberus
fortioibus diſeſtinis 2 in qualibet materia groſ
ſa eſt habenda cautella ne foſtia digestiu2 ca
e leſactua subdito ſ applicantur 2 precipue in melan
colica ymo op[oz]et graduati materiā equare pri
mo ſubtiliando ſi ſit viſcoſſa vel humectādo ſi ſit
melancolica 2 consequeſter e[hibere] aliquid reſo
lutione faciens cum mediocritate 2 p[ro]p[ro]ſeius
quod habilitatum e[] vt ſonant mentes. d. A. p[re]ci
pue 2. M[ef]ſue in ca. de mel[ia] t. A. et ca. e[ode]m
t p[rius] remiſſiora deinde foſtiora. Et cum mā
iam diſeri maniſeſtatur tunc e[hiberi] poſſet 2o
lutiu[n] 2[er] ſat[is] debile in p[r]incipio 2 reſulet p[re]
cipue in eleſantia etiam habita intentio[e] ad ma
teriam ipſam iam melancolica facta ſm canonē
et ipſi[] m[ef]ſue i[d]a cura 2 cu[i]z dixit ſic 2 ſut v[b]a aurea
2. Regimē euacuantiu[n] materie. ſ. melancolice
coſpientia cōſiderabili in euacatione hui[m]ma
terie obſeruāda. p[ri]imum eſt vt non ſemel 2 labo
rioſa[]2 ſubitā faciam? euacatione: ſed p[er]itual
la habent[é] temperi[que] vt natura euacationem 2
n[ò] euacatio naturā reſulet: hoc eniſ e[ſ]ceptu
Jpo. Subita eniſ 2 v[iol]enta operatio vi[ri] a natu
ra regulat[ur]: 2 ei[n]s operatio eſt ſic[ur]t imperus flā
me que ſubito in ſubtilē agit 2 debile: 2 p[re]tergre
ditur groſſu: op[us] vero moderati calozi[s] e[] equa
litter in v[ra]ſa[]2 parte[] rei eliſabilis: 2 a[ff]abilis age
re. ſe[com] cōſiderabile eſt vt euacatiu[n]i ſit cō[m]
furat[ui] non excedens mediocritat[em] e[ſ]t ſit e[ſ]t[é]ſio
e[lu]eationis ei[n]s n[ò] re[c]edens aut modicu[]i re[c]edēs
a gradu medicinaru[l] columnu[m]. Et tertiu[n] cōſidera
bile eſt vt n[ò] ex[po]lien[] ſolutiu[n]a rebus leu[i]tuiu[n]is
2 humectatiu[n]is hoc. n. e[ſ] q[ui] op[at]onē bonificat.
Et hoc e[]co o[ui]m e[gr]itudinu[m] melanicolaru[]ct[ur] vt
predicrat.
Euacatiu[n]i igiſ 2 2ueniſes in varici
bus hab[é]do maxime intentione ad mundiſcation[io]
n[è] ſanguinis eſſet ſumere. 3. vi. vel. vii. deconſis
capilli veneris qua[] ſcrib[it] m[ef]ſue diſtictio[e] ſeptia
in principio 2 habita intentio[e] an materiā aduſtā
magi[que] ſu[er]i[r]o di[co]ctio fumiterre ibid[é] poſita. poſ
ſet e[]t fieri ſolutiui[n]i app[op]zatiu[n] ſe[com] bunc mo
du. R. aque deſtilar[i]o[s] fumiterre 2 buglore an.
3. 5. tamarindos[] ſlo[]p[] fumiterre 2 ſene an. 3. ij.
2 in fine decoctio[n]is addatur Epitimi 2 c[ui]scute
an. 3. i. 5. 2 poſt paru[m] dimittantur ad igne 2 d[im]it

tantur tepeſcieri deinde manibus ſtricentur 2 collē
tur 2 in collatura diſsoluātur Lāſſe ex tracte. 3.
5. 2 item collentur 2 addantur diaſene. 3. ij. 2 p[ro]
2 minus ſe[com] neceſſitatem hoc eſt appropiatū
vt p[ro]2. Si aur[é] eſſet int[é]tio ad materia flatīca
2 melancoliā e[]flate vt in eleſantia 2 2uenireſt 2o
lutiu[n] iulep in p[r]incipio poſt indiſſationem vt i ſen
R. polipodi[]3. ij. turbi[]t. 3. i. agarici electi miſt
cum orimele. 1. 3. 5. fallis geme. 33. an. 5. ij. inſun
dantur in aquis buglor. feniculi fumiterre an. 3.
i. ſeri capini. 3. ij. dimittantur in infusione p[ro]
ras. xii. poſtea fiat collatura i qua diſsolue cāſſie
3. 5. dia[cat]olicōis n[ò] acuti cum diagredio. 3. ij.
miſſe fiat potio. In hoc e[]t ca[n] poſſet. in hoc etiá[]s
poſſet e[hiberi] diaſene cō[m] fine diagredio dando
3. ij. vel. iii. ſm diſpoſitione ſapientis 2 poſſet poſ[]
mari bolus vel poſſet fieri potio c[ui] aquis ſup[]a di
ctis poſſes e[]t formare pill[as] i ca[n] iſto ſatis leues
ſecand[à] formā vt in ken. R. ierep[ig]. 3. 3. iii. aga
rici e[]t. 3. i. mirabolsno[]tu[] chetulo[]tu[] 2 indep
an. 3. 5. floz[]ü buglor. 2 borag[is] an. 3. i. c[ui] ſtrupo
de Epítimo ſiant pill[es] de quib[]e e[]hibebis. iii. u[]
plus u[el] ne[] minus ſecand[à] q[ui]d]o apparabit. Dis expe
ditis u[ide]n[]e de flobo. ſi 2ueniat u[el] non 2i ſi que
niat unde fieri debeat. Pro p[ro] dico dubii eſſe ſi
materia melancolica 2 2ueniat pp[ro]q[ui]da text[] 2
videtur ſdicere. n[à] e[]text[]i p[n]ca. d[à] cura q[r]tane
p[ia] quarti ver[ú] omnib[]2 p[é]bus ſuis ſunt initia
in quib[]e] cōſicant: 2 id e[ſ] p[ro] ipſe omnes minuſtur
in p[r]incipio. Poſtea paulopoft d[ix]it. Et quando
n[ò] neceſſaria e[] floborhomia: t[uc] floborhomia ei[
]e noc[é]s inqui[]tāt[u] debilita[es: 2 inqui[]tāt[u] educit c[ó]ra
rium melancolie: 2 inqui[]tāt[u] mouet humozes ad
erterioza. Poſtea veruſi ſin[é] capli[] d[ix]it. L[u] e[]go
oigſta eſt egritudo t[uc] bonu[]s e[] floborhomare
er basi[ca]: etiá[] poſt quando vituper au[]t triac[as
ante diſeſtione d[ix]it. Et in fine ei[n]s ſi neceſſaria
fuere t[uc] floborhomia aude ſup[]e c[à]. Ecce ponit e[]
timo[]zofa[]3: neq[us] cōſuenire niſi poſt diſeſtionem 2
e[]uacatione[]3: 2 tam[é] e[] p[ro] poſtex tu[]e b[]aheac[] p[ro]
2 p[ri]incipio: 2 alibi multot[i]es iu[n]en[i]es i[] dictis aucto
ru[] ſup[]a hoc varietat[é] n[ò] curo adducere propter
eui[]tare p[ro]li[]zit ate[]3. In ſuma ad tolendam con
trouer[ha] d[ic]er[é]: p[ro] p[on]endo vn[à] diſtinctionem
p[ro] talis materia melancolica vel e[ſ] peccá[]s i toto
vel in p[ar]ticulari m[é]b[]ro in toto dupliciter: q[ui] vel
intra v[all]a magna: 2 in quartana c[ó]tina[]na: vel i[n]
toti[] ambitu: vt in lep[]a. In p[ar]ticulari m[é]b[]ro
etiá[] dupliciter: q[ui] vel in m[é]b[]ro notabili: vt in cere
b[]ro. vel ignobili vt splene: vel in tibij[es] vt caſu[]l no
ſtro: 2 quelib[]2 talis aut e[ſ] ſanguini miſtra: 2 a c[ó]
plei[]io[e] ſanguinis n[ò] notabiliter remota: aut ec[ò]
tra etiá[] aut coniugitur i corpoze p[le]tozico ſangui
neo c[à] alij[es] cōdiſctionibus floborhomia p[om]ouè
tibus aut n[ò]. Alia diſtictio talis floborhomia aut
intendiſ[] ratione euacationis dicte materie: aut
gratia prohibitionis g[ener]ationis 2 multiplicatio
nis ei[n]s 8[3] has diſtict[]oſes ponere[] iſt as c[ó]cluſi[]o[]ſes.

Prima ſtante materia melácolica intra uſa[]a
magna n[ò] remota a n[à] ſanguinis 2 c[ó]iungatur

Elephantia

in cozpoze languineo cum alijs oditionibus flobo
thomie nô còrradicendù tunc cùnenit flobo. z in
pincipio apparet qz per flobo. probibetur multi
plicatio melancolie euacuando languinem apruz
faciliter in melancoliam transire conclusionê itel
lexit. d. A. loco allegato i primo textu cu dixit ve
rum omnibus spêbus suis sunt iuditia in quibus
communicant et id est yt ipse omnes minuïk in zi
cipio. i. omnibus spêbus quartanaru z quacuqz
materia pendentium conuenit nel conuenire pòt
ut minuatur in principio ut in casu oclusione ha
bita intentione principaliter non ad materiam p
priam sed ad antecedenti quia in quarta a melia
naturali procedens fi contingatur cuz conditioni
bus dictis competit flobothomia vtz similiter in
ceteris ut viscurendo patet fecunda conclusio.

Stante materia melancolica i totius ambitu
suntecta multitudine sanguinis in uenis cum con
dictionibus positis in alia oclusione competit flo
bothomia et in principio patet oclusio hec ut pre
cedens intelligeti banc oclusione intellexit. A. A.
tertia quarti tractatu tertio de cura lepze in prin
cipio ca. cum dixit. Et czu tu verificueris q
illie. i. in vatis cùmunibus est sanguis plurimus
corruptus. i. nô elongatus a natura mele aduste
fed in via ad eam. Tunc opoztet vt incipias zio
bothomes. flobothomia yltima z fi non aliunde
faltè ex manibus zc. tezia oclusio. Stante ma
teria melia peccante in particulari membro ma
xime principali z cerebro exisenti in toto habuâda
tia sanguinis non separati multu a natura mele
cu conditionibus vt supza zuenit etià a principio
flobothomia z hæc intentione bita ad probibito
nem generatione melie p3 oclusio vt preeceden.
Et hæc conclusionem intellexit. B. tertio iterioz
cavi. vij. cum dixit. Lü videris materiâ melicam
eſſe clauſam in cozpoze. f. bene p[er]miſtâ cum ſan
guine flobothomia venâ mediâ que colligantiam
habet cuz baxilica z cefalica z est cañ primus z
loquebant in cañ passionis melancolice que ê paſ
ſio cerebro hæc et oclusione intellexit. d. A. prima
terſi de cura melancolie cum dixit. Euacuatò
quidem ita facienda eſt. Nam ſi vides venas ple
nas qualificuqz ſit tuc collera nigra ê sanguinea
i. sanguis nô notabilitè differet a natura melanco
lie. ſlobomia ergo ex nigra ymo opozet ſecùdú
omnem dispositionem. f. huiusmodi. i. in quocuqz
membro peccuerit melia stante tali dispoſitone
venarù vt a flobothomia incipias z ſic ampliaſ.
ê oclusio p[er]idem fundamentu peccante materia
in alio mêbzo a membro p[ri]cipalì quarta oclusio.

Dabita intètione ad euacuandù materiâ me
lancolicam propezi peccantê per flobothomia z fi
ne ſit in toto peccans ſiue particulari mêbzo non
zuenit flobothomia nifi preecedète digestione z vt
plurimù facta de materia minozatina euacuatò
ne cu farmaco. Jasta oclusio rône declaratur q[ui]
meſia vbiquz fucrit nô digesta ſed cruda elôga
tur notabilr a natura languinis z frigida z ſicca
exisſens imobilis reddit z inepta euacuationi p

flobothomia igitur talis a[n]e digestione n[ò] est per
flobothomia euacuâda. Et confirmatur q[ui] facta
flobotho. materia melacolica idigesta exerüte fit
sanguis z humoz calidoz euacuatò quozù p[ri]tia
disponitur m[à] digestioni z peozù euacuatione
incrudatur ipſa tamè m[à] melacolica n[ò] euacua
tur c[ù] per talem euacatione n[ò] ſit apta zueni-
eter euacuari igitur zc. Et qui materia melan-
colica in moſbis pozitionalibus v[pl]urimù mut
titudine peccat z non reddit ura a virtute cò-
uenièter digeri nifi ytute p[ex]boneratòn[é] alleuia
ta q[u] p[er]euacatione minozatina p[ri]ſicitur. Jo con-
cludiſ q[ui] v[pl]urimù n[ò] d[u] fieri talis materia eu-
cuatio p[le] flobothomia nifi p[re]cedente euacuatione
minozatina eiusdem c[ù] farmaco hec oclusio et ê
de mente. d. A. locis ſupza allegatis c[ù] dixit. Lü
ergo digesta ê egritudo t[em] don[ù] ê flob. Et c[ù] addi
dit. Et in fine eius fineſtaria fuerit flobothòia
q[u] ſi fit facta digesta mixta sanguini z c[ou]erſa ad
naturam eius. Aude ſuper eam. inuit q[ui] ſi aliter
fiat flobo. ad intentionem euacuationis materie
melancolice q[ui] n[ò] ſit digestio in materia tunc ti
moſſum est z n[oc]iuum poſſem alioſ textus po-
bac conclusione adduere ſed iſt[im] ſufficientiam. L[ò]
firmatur etiam conclusio experimento quoniam
vt refert Bulie. p[la]centinus. Si aliquando fecit
flobo. ad euacuationem dicte materie non prece
dentibus alij particularibus euacuationibus n[ò]tum
tumſecſit dixit enim ſic. In veritate di-
co q[ui] tempore meo non inueni inſignam vtilitatez
in flobo. que fit in melancolica ex quacuqz cauſa
ſit nifi hoc modo vnde p[er] duas uel plures purga
tiones antecedentes cum rebus reſpicientiſ us z
educentiſt materiam melancolica mateziæm
vel aduſtam uel alium humozem converſum ad
naturale melancolie abſoſ aduſtione. Et ideo ê
quia flobo. euacuat languinem calidum z humi
dum reſſiſt[em] humozi melancolico zc. Ecce oclu-
ſionem verificatam experimento doctoris. L[ò]
cludo igitur q[ui] ſi corpus a quo fienda est euacua
tio per flobo. ſit multum languineum z converta
tur ad naturam melancolica m[à] ſiat flobo. in ipſo
principio ad minozan[ic]erum languinem z ad na
turam alleuani ut digestioni melie poſſit meliez
intendere. Sed ſin non ſit languinem neq[ui] mate
ria mixta sanguini ut cùmuniter eſt in principio
mozbor[um] melancolicoz[ui] ſlomia in principio facta
est multum n[oc]iuca pp[er] eius ineptitudine ad talem
euacuatione z. ymo laudabile eſt q[ui] et facta d[ige]
tione in materia c[ù] d[u] fieri euacuatio melie per
flobo. q[ui] corpus bene exercitetur z n[ò] ſiat nifi ad
minustrálacta h[o]za t[er]tia diei ad bene comiſſen
dù melancolica cum ſanguine ut cum ſanguine ſi
mul euacueſ z p[ro]inde laudant auctores flobo.
talem fieri debere latam z fm[à] hanc dicitione po
teris glosare z concordare textus ſi contrarij ap
parebút. De qua vena fieri debet ſic d[ico] bre
uiter quod ubi intendamus minozare materiam
cùmunem ne tranſeat in antecedentem flobotho-
mia fiat n[à]tate i toto nocumèto de baxilica destri

43

lateris sed ſi fuerit in particulari membro fiat de baxilica oppoſiti lateris copzore pletozico exiſteſi et ſi copzus non fuerit repletum multuſ fiat de ute na magna eiſuſdem lateris. Sed ſi notamus euacuare materiam proſtiam fiat de saluatella fineſtra ſtate iroto nocuſmerto ſi in particulari méboz fiat de baxilica uel de saluatella eiſuſe aliqii in ſakenis peduſ et multa laudaf et aliqii in falua tella manus virtute debili exiſte ſc. In propoſito igitur nro q[ui] in varicibus mă peccas e melia cuius radix ſuit ſanguis dico q[ui] ptulrimuſ cōpe titer floboſtonia diuerſiua et euacuatiua et ſi cōſum ganſ p[er]toſione c[um] ſanguine in via ad aduſſionem p[er]io fiat de baxilica deſtza floboſtonia in principio poſtea facta digestione et euacuatione minoziataua fiat et ſir euacuatio per floboſomiá ſaluatelle et fiat paulatina poſtea vleri[que] facta digestione rei teretur vel in brachio vel in manu. Ideo in cura varicum auctores laudat floboſomiá. In elefanta aut[em] q[ui] radix materie e vt plurimuſa fl[ora] oſſa euacuare et diuertere et hoc ſuenieter fit per vomitum ideo auctores p[ec]cipue in caſu iſto laudat vomitu fieri t[em] aliqii neceſſaria eſt floboſtonia ſi tem ad u[bi]tutez alenand[us]. Ideo dixit. d. A.in principio cure eleſantie. E[i] ſi ergo ſuccuritque in principio ſui p[os]ſible eſt vt p[he]ibeaſ c[um] euacuationibus et p[ro]pue c[um] vomitu laboſiſo et c[um] eo q[ui] exdrabit ſtra c[um] ſuma. fi ndiget ea. Et hoc t[em] n[ò] collige q[ui] in principio cōpetar vomitus laboſiſus. Sed h[ita] intentio[e] ad materiá p[pi]a euacuáda q[ui] non fit in principio bene ſituat la bozoſus vomitus in principio aŭt in vtrq[ui] caſu cōpete p[or] vomitus leuſis vt in fen. B[as] aqua oſt de iocóis aneti. 3. viiij. oximelis. f. in eleſantia vt firupi acetiſi. f. in varicib[us]. 3. iiij. ſumatur tepid[u] et poſt duas t[ext]ione h[oz]e c[um] intentione ſu[n]omé im poſito digito in gullaz fiat vomitus. factis et expe ditis iam digestis leuibus et minoziatuis et o[zi]dina ta floboſtonia ponenda ſunt digestiua foſtioza et euacuatiua. In varicibus igitur digestiunum fortius fiat vt in fen. B[as] firupi de b[asi]niſſis c[um] acce to. 3. iiij. firupi violati cōpoſiti firupi ô[p] epitimo an[ii] 3.5. aquarù buglo. meliſſe bozagis z[up]ulozum an[ii]. 3. iiij. misſe p[or] ouibus vicibus clarificetur et romatizetur c[um] modico macis. Ad h[anc]e ſt iſtioné valeret firupus vt i[en]. B[as] aquarù buglo. lupulo[ſ] ſumiter an[ii]. 3. v. aque v[oc]óis Timi z[] Epitimi z[ap] capillo[ſ] veneris an[ii]. 3. iiij. floz[us] bozag. bulor. z[ar] violarù an[ii]. M[i]. l[igni] Aloes sandellop[us] alboz[us] z[em]g[oz]us an[ii]. 3. i. buliant o[ia] ſimul parum et demittan[ſ] ſic per diez naturalez poſtea facta collatura c[um] zucharo albo addito modico acetiſi ropizetur poſtea. B[as] foliculo[ſ] ſene. M[i]. i. Timi Epitimi floz[us] bozagis z[ug]or. an[ii]. M[i]. 5. o[mi]na ſimul p[is]entur z[em] in ſaculo ligentur z[em] in firupo ſi ſpendantur z[em]. Sirupus eſt in caſu foſtio[qu]o vt terius in p[oc]ſeu vt poſi[um]us fiat in fen. B[as] floz[us] bozaginis z[ug]or. floz[us] ſumiterre z[ar] violarù ac meliſſe an[ii]. 3. iiij. liquiritie cozich[es] citri paſſularum enucleatúræ ſeis bombacis anexi ameos an[ii]. 3. 5.

ſcolopédrie ſcariole capillo[ſ]u. v. endiſte z[em] c[ic]oſee an[ii]. D[i]. maioræ b[asi]licóis camedreos an[ii]. D[ii]. 5. Stichadoſ ora[ſ]. ſene Epitimi an[ii]. 3. 5. p[un]ta nu mero. x. buliát in aqua ſuſſicienter z[em] collentur et collature addatur ſucci bugulq[ui] z[em] porom[us] dulciu[n] an[ii]. 3. 5. et firupizetur cum zucharo albo et romati[ſ] z[et]ur c[um] croco z[em] sandolis et ſi volueris facere vo meſticu fiat vt in fen. B[as] firupi de b[asi]niſſis firupi de pomis ſe[du]m meliſe in ca. de foda melancolica an[ii]. 3. iiij. firupi de epitimo. 3. i. aquar[us] c[ic]oſee ſcolopendrie lupulo[ſ] z[em] ſumiterre an[ii]. 3. iiij. misſe p[er]tribus vicibus clarificetur et romatizetur vt ſupe r[io]z. In eleſantia aŭt fiat firupus domestiſc[ie] vt in fen. B[as] firupi de Epi[ti]mo. 3. iiij. oximelis. f. firupi de ſumiterre an[ii]. 3. 5. aquarù ſeniculi c[u]ſcute z[em] ſcolopendrie an[ii]. 3. iiij. misſe p[or] ouibus vicibus clarificer c[um] modico c[oci]e z[em] cinamomi: vel fiat magiſtrale ſb. h[ac] ſo[ma]. B[as] radicu ſeniculi p[ar]g[is] buſci polipodi q[ui]r[que] an[ii]. D[ii]. 5. timi epitimi c[u]ſute ſemen ſcolopédrie extremi[t]atu t[ar]mar. ſci floz[us] bozaginis floz[us] buglo[ſ]. an[ii]. 3. i. h[ec] omnia buſiant in libr. iiiij. aque v[lo]q[ui] ad c[ol]ump[em] tertie p[art]is et d[omi]niantur ſic in inſuſſione per diem z[em] poſtea fiat collatur a et collature adde aque lupu[rum] bozaginis buglo[ſ]. et meliſſe an[ii]. 3. iiij. et c[um] ſuſſie[n] quanti[ſ]t meliſſis et aceti parum z[em] fiat firupus de quo ſumatur cum aquis meliſſe abſenti z[em] ap[pi]i. Et ſi velis domesti[c]umi foſtio[ze]m quo v[em] poſis magiſc[ie] in p[ro]ceſſu ſic fiat. B[as] firupi de Epi[ti]mo firupi acetiſi. compoſiti firupi de Timo an[ii] 3. 5. aquarum ſcolopendrie meliſſe et b[eth]onicé an[ii]. 3. i. misſe clarificetur duplicando et romatiſe tur vt ſupra c[um] cinamomo p[oteſt] et aliter fieri vt B[as] radicu quinq[ui]z dieuیرiti caru[ſ] radicuſ acori z[em] raffani cozicu[ſ] radicu[ſ] caparis an[ii]. 3. 5. cozicu[ſ] modioni: arboſis firſſanti z[em] t[ar]marſiſi an[ii]. 3. 5. floz[us] genefstre z[em] capillo[ſ] venef[em] floz[us] meliſſe an[ii]. 3. iiij. camedreos ſcolopendrie eupato[ſ]ij abſcinti[ſ] an[ii]. D[ii]. 5. Sticados aramatici. 3. 5. buliát in aqua c[ou]neu[n]ter c[um] radicibus multa buliſione flozib[us] herbiſmodica bulitione ſe[du]m ąrte[ſ] deinde facta collatura cum melle z[em] zucharo equaliter: z[em] modi co aceti fiat firup[us] debite decoctus qui poſtea ro matizetur cum mace cinamomo croco parum poſitis in petia inſuſſa in eodem z[em] exhibeatur c[um] aquis ſcolopédrie meliſſe z[em] Eupato[ſ]ij. Et iſtis firupis poſes v[em] in toto p[ro]ceſſu aliquando foſtio ribus aliquando minus foſtibus et aliquando ſa ciendo Julep propter dilicato[ſ]os cum aquis etiſt lantis ut ſupra. Et conſequenter cum bis facta degeſtione debemus iterato materiam euacuare etiam gradatim cum minus foſtibus poſt cum foſtio[bus]. Et quoniam in hoc poſſet erro[no] z[em] tabilis comitti utile eſt ſi simplicia tales mate rías euacuantiſa ſecundum gradus in foſtitudine z[em] debilitate conumerentur, quia ex iſtoz[us] cogni tione poteris ad ſolutiua conuenientia p[ro]cedere de solutione iſtoz[um] et gradib[us] reperio apud doc. diuſeritatem. Nam Auerois in cantiſie ſecunda parte prime p[art]is p[ra]tice comento. x[ij]. ſic dixit.

gdus.sanctiApolite

elefonia

cando

fortior ex his medicis est lauræ post ipsius epitimæ post ipsius polipodium post ipsium mirabolani in dij et kebulli sene autè et fumusterre educunt hu mozes adustos. Addit ego nò reperio buglor. iteæ educères meliam nihilominus est ex resistentibus eij. Ex ito habens viueras medicinas valètæ i melia naturali et melia adusta, et gradus ipsarùs, neq3 in his conumerantur Timus, neq3 lapis Ar mei nushabest. et varietatem in soluendo obseruat melue in simplicibus suis quando laudat epi timum polipodium in melia naturali, sene autè et fumunterre laudat in melia adusta. Mirabolo lanos indos dicit valere in utraque meliæ ipse post lapidem armeno valere in materia melica cum confiderando morbis quibus valet. A. fecundo can non facit caplùm de lapide Azulo sed bene de lapide armeno et in ito ca. tamen dixit ei solue do meliæ fortior est lapide azuli et similatur in coloze azuli et eo ytùtur pictores et tincrozes lo co azuli. Et Serapio nò facit méritèn de lapide armeno iz de lapide azuli dixit q. lassat humores melancolicos, etc. de Epítimo dixit. D. A. soluen do educit melanicá fortiter et flæ, et q. potio i. decoito est quatuor aureorùs dixit de mente alio ruz q. il bibat fumaf in sba pòdus est aureos. ij. 5. et decoctum vqfz ad quattuor dixit Serapio de mente abis et educit ma. intellige naturalem fm Dia. dixit purgat colleraz et meliæ de polipodio dixit. D. A. soluit meliam i. naturalè fine puctiòe et soluit flæ. Jam dixit Serapio et purgat meliæ3 suafuit er flæ. Et q. quidam medicorù ignea ti funt ad eos qui nò poterat potare medicinâ. phiebant ipsum totù tritum in aliquibus cibis ipso ruz et purgat meliam leuif. i. naturalez de mira bolantis dixit. D. A. nigri solunt melanicá et flæ. Afa est senfit Serapio de sene et fumunterre dixit Serapio fm. Rasim in ca. de sene in fine. Sene et fumunterre purgat humores adustos. d. A. nò facit mentionè. Iraqz videmus doc. in hoc cò uenire et lauzulus epitimù mirabolani polipodiò purgant meliam naturalè fumunterre et sene euacuant meliam adustam. hoc igif p. regula obseruemus. Sed restantur adhuc due difficultates ona est de gradatione in soluendo materam meliæz alia est de lapide armeno et de timo quas medicinas aliqui conumerat iter has et aliqui ni.

Reperio Rosatium Anglicum. Luìus aucto ritas est excellentens est et in graduando vir nò senti re dixit sic graduando a debiliori ad fortiæ. In piozio gradu et odiine sunt mirabolani indij et erubili ci post ipsos sunt polipodium cum anero et ducre ticis deinde epitimù quia eiº opatio est fortior opa tio polipodij et maiòzè inferret corpori angustiæ. imo o3 remittere eius qualitates prias et malitiorz in tarde soluendo etc. post epitimum est lapis la zulie de eleboro non faciunt mentionez tanquam de eo qui est apud nos medicina fornis nimis, conue niunt igitur quod lapis lazuri est fortior medicia ad euacuanduz meliam, post epitimis, post poli podium. Et post in vltimo gradu sunt mirabo

lani et debiliores in educendo materiâ meiam.

Non igitur hoc pro regula credo cœ iudicinz male intelligentium fit in oppositum credunt qò polipodium vel epitimus minus soluant q. mira bolantè vltima difficultate primo de timo reпо комicker aucto timum laudare in materia frì gida maxime klatica et in passionibus pectoris et firupum de timo ad idem valere nò reperio fieri de Timo psecipiam mentonè 3 passiones melancolicas a seniozibus et illustrib medicijs moder niores eo in his passionibus vtantur. et reperio rofarium sic dicentem in cura quartane. S3 vnù ego dico qò Timus est herba bona i. passio eple nis et in mozbis melanicolis et mozbis alij. Sed in epitimo quod hic est i. qui laudatur biguius imeniri operatione senfibilem bonæ hec ipse. Aka rem ergo cum iuditio maioris ptis et marie primo rù medicorù neq3 fua experientia debet in hoc fa cere regulam. Lredo bene qò caliditate et subtili tate digerendo valeat sed soluendo nò credo.

Lirea vltimum qò me multuz difficultat et de lapide armo.nùquid debeat poni inter medicinæ s buiufimodi cum ab aliquibus de eo fiat mentem et ab aliquib nò? Reperi Rasim primo etnêris cap. de melia verus finem qui interpositus verbis quibufundam alij. hec verba dicit. Antiqui confueuerunt uti elebozo sed ego magis laudo lapidem Armenum, quia nulla dubitatio vel defectus è in operatione ipsius et ostenditur virtue operationis eius super infirnum p paucos dies, et i necesse è reitera ipsum q. non è in eo calcacio nec quali ras mala nec malus lapozecce qualia verba dice rem igitur p tali materia qò lauzul et lapis arme nus cum sent medicine multa fortesz et oës testantur pater verba Rasif pauloante dicta.nò debe rent eke in vfu nostro ab eis canere debem? q. tum postlumus cuit. n. antiquiores qibus nò erat note leuiozes medicine vtebant elebozo et nac lo coelebozi vuntur lapide lazuli est dixit Serapio pio bzeiarij de cura melie verus fines dixit me dici antig dabant in hac egritudine elebozu ni grum decoctum in aqua aut strictu aut mittu cù alij medicis sed medici nostri temporis recedùt ab eo pzopter vehementiâ que accidit illi q. ipm accipit. Idem dixit Auerois quinto colliget cap. de elebozo. et idem dixit qò addamas hz talem vir tutem purgat sicut elebozus. Et. d. A. ca. de lapi de armeno dixit qò lapis armenus fortiò est lapio lazuli. Iza et nos quilibet inoteſcat leuiozes iltis debemus ab iltis diuertere cùm postlumus. idè dico de ſcamonea in merateria colerica. ga vt dixit H. fecùdo regimis acutor comèto. ri. in fine ez tamen melior est compositio, g solutinam potest potare medicinâ in qua eſes cadit et nò cadit in ea ſcamonea. Lum tamen relique nò sufficìt fu per eas prefumendum eſtoicerè tamen consulen do ſalua semper reuerëtia Rasif qò lapis arme nus debet in totum dimittioneq3 eo aliquo pacto vt debemus.piozio ga in virtute lapis lazuli ei alii milatur et est familiarior et oës kere de eo facium

44

mentionem pter. d. A. qui et finon ponit capi. de ipso simplici tamen multotiens eo utitur et approbat. so quie plus mouet et quæ que fit talis medici nana multis ignoratur, non tamen a modernis sed ab antiquiorib[us] et maxie doctis et exptis repi. Ra bi moy sen in tractatu quodam de ſeruatione ſa nitatis ad regem ſpanie ſic diſſe. Non d[ur]aena cuari d[ur]s cum lapide lazuli p[oz]pter eius uebemè tiam neq[us] cum lapide armeno et non cognoscitur de quo intullit dubietatem nobilio[rum] medicoz[us]. Auenzoar q[ui] non fit il[le]qui tali noie nuncupatur, ego et teflor me multotiens a doctis apotbecaris perquitiuſe quid intelligent per lapidem arme num, aliquid melius intelligens ſuſione ducti di cum ſe non intelligere et tamen upont pillas de lapide armeno alij minus ſcientes libere dicunt q[ui] per lapidem armenum ſumunt bolum armenum in ſpositionibus ecce beſtialitate eo[rum] cum lapis armenus fit uebemèter ſolutiuss, et bolus armeni? ſolutioni d[ar]iatur gradis o[mi] diligenter notate pro bona doctrina, nam et ſi aliqualem a pr[og]positio ſece rim diſſolutione utiliter tamen factus existimahabets bic de lapide armeno et d[ur]tymo a multis lau dari in ſoluendo materiam melancolica, ego ui tupo[ra] habuſtis gradus in fortitudine et debilitate medicinaz soluentiij meliam diuerto modo a c[ó]iudicio tertio habuſtis electione medicinaruſ soluentium meliam natural[em] et meliam aduſtam.

Notate tamen hic q[ui] licet barum medicinaruſ alique magis eligant meliam naturalem et alique magis aduſtam. credo tamen q[ui] œſa tales omnem materiæ euacuent meliam, et pro tanto doctores in materia melancolica quacunque omni tali medici na utuntur et ſonerem habuſi credo eſſe et probabi le et ſuziſmiles et œſa materie makie ſint eiſdem ſpeciei ſuſtans ſtandantur per hoc œſa tales cum p[u]tzeſiunt ſebrem c[ántes] eadem prop[oe]tate speciſica aſſicinuntur et de quo in quartu[rum] faciunt de na tura ſua periodiij. Ideo probabile et q[ui] omnis me dicina que per prop[oe]tatem una illarum respicit omnem respicere poſſit cum hoc tamen ſtat q[ui] in equaliter ut ſtat intelligenti circa electione iſi tur earum in opere bonum eſt ſiderare. Sam redeo ad principale nostrum ut ad medicinas eua cuatutem aſualeret igitur in uaricibus ſolutiij ut in fen. R. diacatol[is] damaſeni uel Nicholas fine dia gredio. 3.vi. diaprunſis ni ſolutiij. 3.ij. ſec. amec 3.ij. firupi violati. 3. i. 5. et c[u]z aquis ſumiterre bu gloz. et lupulo[rum] decōs floz boraginis et bugloz. ſolica[lo]z ſene an. 3. i. miſſe fiat potio. In hoc ca[n]i in forma pill[ar]a valerent pill[ar]ut in fen. R. pill[ar]a de ſumoterre pill[ar]a in[da]z an. 3. ij. c[u]z ello amec formentur et exiſeantur cum. 3. ij. aque caſei.

Et ſi ſuellis ſolutionem magiſtraliter facta[ſ]fiat ut in fen. R. reubarbari electi. 3.ij. ep[it]imi. 3. i. fo liculo[rum] ſene. 3. i. 5. mirabolano[rum] citrinorum et indorum an. 3.5. ſp[ice] ſaui[n]ati an. 3. ii. paſſu larum. 3. i. 5. infundantur o[mi] in aqua[nt]ut in fen. R. aquarum ſumiterce c[ic]oree ſcolopendrie et buglo. an. 3. i. 5. et buliant duabus uel tribus bulitionib[us]

et remaneant in ſuſſione poſt decoctione z boras. x. poſtea fiat fortis expeſſio et collature addatuz diaſene. 3.ij. firupi violati. 3. ii. miſſe et fiat potio, poſſes ſitalia non ſufficiens in poſſeu addere dos[em] ſolutiuarum uel etiam aliquid de lapide lazuli, loko et ratificato ſm artem ſemper tamen cum timo[que] licet dicat aliqui. doc. q[ui] ſuper pillas de lapide lazuli p[er]ſum[č]du est ſine timo[que] et cau tella. In elleſantia aut conueniret ſolutuum domesticu factum ut in fen. diacatol[onis]. L[as] ſie extrate an. 3.5. ierepiſ. 3. i. 5. diaſene. 3. ij. firu pi de Ep[it]imo. 3. i. cum decoe polipodij c[u]ſcute radicu feniculi et ſcolopendrie an. 3. ij. paſſularuſ 3.5. ſumendo. 3. v. dicte decoſis debite facte fiat potio, z. domeſticum et eſſet ius galli ueteris ordi nati c[ó]m artem in quo quoquntur polipodi[rum] ſe ne ep[it]um paſſule cartamut 3. y ſopus ſumen do de eo facta diſuſolié carniuſ expeſſiſe. 3. vi. vel. vij. Et ſi volueris forſi? facere ſac ut in fen. R. agarici electi. 3. i. 5. 33. falgere an. 3. 5. mirabolano[rum] lebulozum. 3. ij. indozum. 3. i. 5. contundantur et ſricentur cum oleo amigdularuſ dulcium et omnia ſimul infundantur in decoe ut in fen. R. polipodij quercini radicum feniculi pe troſiſi an. 3. iii. ſoliculo[rum] ſene. 3. ij. ep[it]imi. 3. i. paſſularuſ. 3. iii. richados floz[us] boraginis et me luisi an. 3. 5. bulliant in ſufficiens quantiſque ſe c[um]dum artem buli[de]o plus radices t poſt flozes cu[n]i Ep[it]imo[rum] ſumatur de ita decoe facta collatura. 3. v. et ita dimittantur in ſuſſione po[ſ]ras. x. poſtea fiat expeſſio et collature addaf dia cateſi. 3. vi. diaſene. 3. 5. oximeliu. 1. 3. i. miſſe et fiat potio. Sequenti man[que] poſt medicinas ſumat c[ó]r. ut i fen. R. miſtridate. 3. i. diabugl[us] 3. ij. miſſe ſe hoc idem poſt aliaſa euacuationes in elleſantia circa tamen principium mino[z]etur mitridatum et augeatur diabuglo. et in poſſeu fiat econtra poſt medicinas in uaricibus fiat ſec. ut in fen. R. dia buglo. 3. 5. ſp[er]u ſec. eſt ni de gemis. 3. 5. c[u] ſiu po de biſſatiis fit ſec. Quidam poſuit eſt u fatis ſor te ualens in oi m[à] melancolica cu[de]ſcripto t[al] et R. buglo[rum] liquirite an. 3. i. richados aromatici caimedreos camipitreos c[amenti] abſi[ſ]e ſane an[eri] an. 3. ii. 5. ep[it]imi polipodij ſene an. 3. i. mirabola no[z]um indozum et labulozum an. 3. 5. agarici. 3. vi. paſſularum. 3. i. 5. p[un]ozum ſeubarum an. numero. 1. ſcolopendrie. AD. i. buli[ant] ilib[eri]. iii. 5q[u]z ad ſonſumptionem medietatis excepto Epi timo[ri] qui ponatur in fine decoſis et facta decoe per diem dimittantur in ſuſſiſe poſtea fiat collatu[ra] et bona expeſſio in qua ponantur ut in fen. R. lapie lazuli ar quod tamen non placet p[er] an. 3. iii. ellebozis nigri. 3. ii. 5. ſene. 3. vi. reubarbari electi 3. 5. cinamomi electa. 3. ii. ligni aloes. 3. i. ben albi et rubei an. 3. 5. ſp[ice] ſignati an. 3. 5. o[mi] groſſe contundantur et ponantur in dicta collatu[ra] calida et per diem et noctem in ſuſſione p[ra]neant poſtea fiat collatura et cum ſufficiens qua[ta] titat melis et zuchari fiat eſtiter. et fiat eſt u cui[que] doſis eſt ab. 3. 5. 5q[u]z ad. 3. vi. habetis varia solu

b

Vomitoria

elleborg

canon.

tina et fortia et minus fortia,ibus uario mo uti oz,
quin i casu oz corpus müdû tenere et maxime si de
beamas deuenire ad operationem manualeque
laboriosa est, propter qo dixit, d. A. ca. proprio in fi
ne, i. Bectius est ut non aperiantur, s. uarices neqz
fiat in eis aliquid, s. laboriosum nisi post mundifi
cationem ultimam, et uerfus principium cure, Lü
sût confirmatur parum speratur et probibeatur
et si speratur, scias et suma curationis sperate huc
egritudinis est affiduatio in curatione, s. cum me
dicinis euacuanribus etc. Et quoniam ut dicebatur
circa teftum exponendo in hoc casu unaxime ua
let uomitus et non solum materieruz cœium fed et
cum appropriatis appropziatax maxime in ellefâ
tia. Ideo obferuentur uerba Serapionis in cap.
de m'lia sub hac forma. Si humor est terrestris
gzoſus frigidus, munda ſtomacum cuz uomitu cù
potu aque calide in qua decocta sunt anetû et sal
t calametû fluviale et mixt omica et semen atripli
cis et semen raffani ſupple cum omnibus iftis uel
aliquibus euz. Et ciba illum in primis ex raffano
decocto cum ſecamabim facto cum aceto ſquilieti
co, co, si adiuutur uirtus, habûdâtius apponem? elle
bozum in raffano et infondemue in ſecamabim.

Dabes in itso casu plurima uomitua et fortio
ra fi ideras primo igitur posſes infundere raffa
num in oximelle, s. facto ex aceto còi uel ex aceto
quilitico et est fortius et postque ſtererit in infuſiò
circa boras ſeruedas de ipſo raffano tres uel
quatuor boſos male maſtigando et post mediam
boram cum intentione uomendi ponatur dixitus i
gulâ uel pena inſula in oleo et fiet uomitus. Et fi n
ſufficerit post talem cibatione hora deà exhibeaſ
decoctio ut ien. R. calametû fluviatilis, 3. i. 5. seis
aneti et atriplicis an. 3. 5. buliant in aqua. 3. x. an
q3 ad còſumptònem tertie partis et facta collatu
ra addatur oximelis, s. uel ſquilitici. 3. i. 5. et tepi
dum exbibeatur, et fi fortius volueris addei deco
rione de ſeife raffani uel buliát bec in media par
te aque raffani et fi fortius ponatur de nuce uomi
cu, et fi fortius nutria raffan? cù ellebozò in oxime
tamen cum debet ſumi rafanus abiciatur rafan?
Alios modos posui in consilio meo de lepra, ad
uere tamen et niſi ſtomacus in uirtute fuerit for
tis et in ſubſ tantia robustus cum alia preparatio
ne ad uomendû non auderem in exbibitione hor
uomitiuoz, et audiui de medico multum audace,
qui cum uomitiuo produxit ſtomacum ad uomè
dum uſq3 ad mortem. Si igitur fieri contingat
obseruètur canones politi a. d. A. quarta primi. c.
iij. et xij. cum ſuccedentibus quibusdam. Et nò
oblùiſcaris fortare ſtomacum, et uomitus labo
riofus factus fuerit. Ego tamen magisibereo eua
cuationibus per ſeces unis, ſcut et de còi fit uſu. li
cet ypoc. multum uomitum laudauerit. Et ut
babeamus ordinem in ſolutiuis, et frequens nimis
uſus est nocitius et ex alia parte oportet corpus be
ne mondare in talibus paſſionibus et mondum cò

seruare. Ideo pro regula obseruetur quod colligi
tur prima tertij cap. de melia bene consideranti.
potto; ueneris de debilibus ad fortioreſ. Tunc de
bes ſemel in mense cum medicina forti euacuare
et ſemel in ebdomoda cum medicina debili et ſe
mel in ebdomoda cum medicina mediocri hoc in
telligitur ſtante uirtute, dixit enim ſic ad ſram.
Si ergo non còſerunt, i. non sufficiunt ſupple
medicine predicta reitera iterum et in omni ebd
moda euacua nice una cum pilſis ſubtilibus, i. le
uibus medijs, i. ex mediocribus compositis. Et in
ter ſpatium administra triroram epitimi. Exptum
nanq3 est potare cos trifora epitimi ſecundù huc
modum. Sumantur trifore, 3. iij. epitimi, 3. i. yere
3. 5. addit et omni menſe euacua cum aliqua ſorte
de yeris magis donec inuenias egritudinem iam
remotam. Si bene consideras colligitur qo dictù
est. Ja ultimo restat in hoc principali deuenire
ad alterationem membrozu. In uaricibigitur
port aliquem euacuationem conuenit epitimare
cparut in fen. B. aquarù cicozze induite fumitez
re et buglox, an. 3. ii. sandalozum oſtim coralozu
vtriufq3 an. 3. 5. ligni aloes. 3. i. aceti parus fiat
Epitima vel potet fieri ſaculis ex flozuz roxerù
violarum florum bozaginis et buglox, an. AD. 5.
spice abſcinti. 3. ii. cum ſpeciebus et ſupra fiat ſa
culus pio Epatc qui fumigetur cuz aspetione ſu
per lapide ignito ex ags cicoce et abſi, equaliter
cù fumo porde fiat epitima cordiale ſub hac foz
ma. B. aquarum bozaginis buglox, et violarù ani
3. ii. mellifле roxa, an. 3. i. 5. vini albi odoziferi
3. 5. sandalozum citrinorum et rubeoum coza
volum albozum et zubeozum anna. 3. 5. ozimi
garioſo, vtriufq3 bene ſece crudi incifſe anna
3. i. ambze croci. 3. 5. Lamporec offis de cozde
certu i. an. 3. ii. mifſe et ſi placz potes addèr de frac
mentis inſrantibus in ſectione de geis. 3. 5. pro
dillicatis. Et ex eſdem potez constitueru facu
lum mutando aquas in floz et herbas addendo cor
coticibus citri remifſis in qualitate cum ſemine
acceſtore. In ellefantia sût fiant et retificaio
nes borum membrozu cum ſimilibus ſed menozè
tur doſſes frigidozum et violarum roxa, sandalo
rù et z. augeantur coffee calidoz et ben gariof.
cinamomi ambre ozimi addendo et vi non ſunt po
ſite yel augendo et vi ſunt poſite. In conſoſtatiſe
autè ſplenis vtrplurimum debilat in arra hendo
uel expellendo in talı casu primo fiat komentatio
ſupza ipsum ſplenem ut in fen. B. cozticu radicu
tamarifci cozticum radicum ſalicis et capozum la
pati acuti et ebuli an. AD. ii. ſcolopendrie flozum
geneſtre abſenti abzotani an. AD. i. costi ciperi
an. AD. 5. ſeminum fenigreci et ſeminis lini an.
AD. i. 5. spice nardi. 3. 5. ponantur omnia ad bu
liendum in uino albo et aqua equaliter et quarta
parze aceti albi et facta debita decoctione cum fil
tro uel ſpongia inſuſſis in dicta decoctione fiat fo
mentatio ſupza ipſum ſplenem ter uel quater et ki
tuolueris foſtioem efficere, adde de gumi in deco
ctione ut armoniaco bedelio Serapino oppopo

Alofamhá

nagö ponendo. 3.5.uel. 3. i. de quolibet eozum 2
de aceto ponendo mediam partem aceti squiliti
ci. Et facta fomentatione fiat inüctio supra Iple
nem cum unguento ut in fen. B. olet amigulap
amar aru olei rute olei de caparibus an. 3.5.olei
de liliso albis. 3.ii. seminis aneſi carui ameos an.
3.5. costi ciperi cinamomi an. 3.5. aceti. 3.ij.cro
ci grá. ii. et miſſe et ſi uolucis fortius facere adde
de gumi ſm neceſſatatem. In hoc caſu nalet oleu
benedictu et bafalminuſz ad poſſet et fieri emplaſtrú
et cerotum cuſ appropriatis ut. B. dialtee mazia
ton an. 3.5. armoniaci diſoluti in aceto. 3. i. flori
geneſtre seminis aneti an. 3.5. fiat cerotum ſi pla
cet. ſi ſi uolueris facere emplaſtrum, poteris adde
de oliozum de lilio de caparibus cum pinguedine
porci et cum farina fenigreci et seminis lini. ſic va
riabis manente eadem intentione. Pro conforta
tione uero membrorum per interius ualent cōſec
tiones cordiales cum aliquibus epaticis et spleneti
cis in uaricibus minus calidis ſi in elleſkntia cali
dioribus. In uaricibus fiat confectio. B. ſpecie
rum diarodon abatis. 3.5. ſpecierum elijif letitica
tia 'Rafiaspecierum ſec. de gemis an. 3. i. 5. cum
zucharo diſoluto in aquis meliſe cícorce et fumi
terre q[ui]ſufficit et fiat ſec. in morſelis. 3. ii. p[ro] quo
libet morſello 2 datur in ſero ante cenam p. duas
bozas uel unam ad minus. In elleſkntia ualeret
ut in fen. B. ſpecierum diabre. 3. ii. ſpecieru con
fectionis de muſco dulcis. 3. i. ſpecierum diarodon
abatis. 3.5. cu. 3. vi. zuchari diſoluti in aquis me
liſe ſcolopendrie et betonice cum modico uini al
bi effecti et fiat ſec. in morſelis poſſet etiam fieri
eſt in hoc proponito ut in fen. B. corticum citri
ni conditi liquiirite raffe. 3. ii. candi carníu paſſu
larium pinguium an. 3. i. margarit. 3. i. iacintoruz
ſarifroz ſmeriardi droici coralorum albozum et ru
beozum an. 3. i. cinamomi macie galange an. 3.5
garifio. cubebe ligni aloes foracis calamite ſemis
baxiliſcis an. 3.5. croci. 3.5. muſci ambre an. 3.5
vj. conferue boraginis et buglo. an[im] ſucci pomozum
dulcium depurati. 3. ii. aque rox. uini optimi an.
3. i. et cum libi una zuchari albi fiat electuarium
in bona forma quo uti potest diebus quibus nō ſi
ropizatur neq[ui] aliter ſoluitur bonum est et regula
ze in bis mozbis cronicos ut aliquando dimittatur
natura quieta cum debita dieta et nullis medicina
libus alteretur. Et ſic ſit expeditum primum prin
cipate circa regimen in toro habendum. Œſequé
ter est ordinādum quo operandum fit circa parti
cularia membra. In uaricibus igitur obſerue
tur talis modus factis primo que p[re]ceſſerunt fri
centur dicte nazices cum p[ato] tepido ſi koſzet p[ro]
nº de grana eſſet conuenientio[rum] et continuetur fri
catio uſq[ui] dum membrum caeleat et ſanguis uena
rum ſubtiliatus uideatur et hoc fiat poſt duas ho
ras diei in eſtate et ultra uſeperos in yem[em] ſequé
ter bene considera ſi uene inflate ſint de ramis ſa
fenarium ulſcianticarum ſi ſaferie accipe floboconō
et aperi uenam infra canicullam in parte domesti
cu pedis ſi et fuerint rami ſciaticarum aperi uenaz

infra canicullam in parte exteriore et ſiluckſtri et fa-
cias latum orificium ut ſanguis groſſus exire poſ-
sit ſim tamen uene minute diſponen ſiat tamen flo
bot homia facta prius ligatura ſtricta poſt fricatio
nes cum binda ſupra genu ſi ſupra genu uenaruz
tumeſfactio eſtendatur et ſi ſint tantum infra genu
tumeſfacte stringantur infra genu et manibus cō-
primantur deozium ut groſſa materia poſſit edu
ci et toto unijs cruris educatur una uice ſi virtus
conſentiat et ſi non partiatur uſq[ui] dum tota edue
ta ſit ſecundu modum qui ſupra dict[us] eſt et cogno
ſecur et eins eductio totalis quando non ſi habit ipſa
rum appaenz tumeſfactio et hoc expedito in uſo
cure poſt duas uel tres dies fiat ſimilis operatio
in alio crure, ſi uene alterius cruris ſint tumeſfacte
Q[ui] ſi forte contingeret p[ro]pter uſeſitatem et ter
reſtreitatem humoziſt non obediat deſenſui de
orsum tunc oportet aliam facere operationem. S.
ut facta fricatione uel embrocata tibia c[ui] aqua
calida uſq[ui] dum uene rubeant et exuberét fiat flo
bot homia in diuerſis partibus crurium ubi mate
ria magis groſſa appareat et materia inde educa
tur. Conſequenter fiat decens ligatura incipie-
do a calcaneo bene stringendo et ſi ſum procede
do uſq[ui] ad genu et ſicſaſſa remoueat uſq[ui] ad con
solidatione flobohomie poſtea diſſoluar et cr[us]
cum ſtipticis confortetur fomentando embrozado
in ſungendo poſt etiam fiat decens ligatura ut ſu
p[ro]za et conſequenter poſt aliquos dies ante[que] mem
brum exercitetur fiat caltia de p[elle] canis per 16
gum inciſſa et cum cordula ſerica paulatine ſtrin
gatur et ſaſſia ſecundum modum dictum ſuperpo
natur uſq[ui] ad tempus et paulatine exercitari inci
piat obſeruando in reliquis regimen ſecundu q[ui]
dictum eſt in dieta et in medicinis marime cum
uomitu uel aliquibus flobohomis in brachio ad
diuſtendum q[ui] tunc diuerſio eſt neceſſaria ne ali
quiſ deozium ſumat quod fluere confiuerit poſt e[ui]
pe[ze] tempus tumeſ fieri non appa[ze]t remoueatur
tempe[re] regimen obſeruando ut dictum eſt q[ui] ma
p[er]mus timo[rum] eſt in tali paſſione de recidina prop
tex cauſas ſupra exprēſas. Et pe[ze] flobohomiam
uenarum non poſſit tota materiauenienter edu
ci et opus poſt uenas incidere uel in totum remoue
re ad p[er]fectam curam recu[re]re ad ea que ſupra
ſcripta ſunt ц[irca] textum ſecundum doctrinam Al
bucafis et modum obſezua ſuum hic modern non
ponam p[ro]pter non p[ol]ungaze utilitez. Et quia
dictum eſt q[ui] expedit poſt flobohomiam ut mem
bzum ſtipticis conſoſtetur iam ſunt ponende me
dicine ad hoc ualentes. "Primo ergo fiat decoc
tio de aqua facta consolidatione membzum epiti
metur ut in fen. B. rox. abſenti foliozum p[ico]zum
z plantaginis an. 2. D. i. mente. 2. D. 5. galarum ba
laufiuarum c[ort]icum gr[an]atorum an. 3. ii. n[uc]um
c[ip]reſſi maſticis an. 3. i. 5. sandalozum rubeorum
ſanguinis draconis an. 3. i. buliant in ſitula una q[ui]
uſq[ui] ad quinte partis consumptionem et de ea fiat
embzoca et cataplaſmatio et ſi fiat cum ſpongia in
ſuſa et ſupe[ri]ligetur et e[rit] utile poſt fiat inuicntio

forte. in sticvis

b2

elefationis

Dorso dolor

cum unguento ut in fen. R. unguentis sandali
ni. 3.ii.olei mertilozu.3.ii.uci barbe ircine naca
tie an.3. i.5. coriandorum p[ro]p. nucis cipressi an.3.
.f. reticetur unguentum p[ro] unguendo posset etia
facere emplastrum confoztatum ut in fen. R
farine orobi. 3. i.5. farinefkarum. 3.5. et c[ui]s de
coctione sup[er]adicta fiat emplastrum adendo olei
mertini et rox. lotorum in aceto an. 3.5. posset et
facere cerotum ex pulueribus constrictis cum
draganto maſtice et ſimilibus nalet unguentum ſo
ceruſa et ſimilis et cum bis ordinatis poſtis perſi
cietur intentio nostra, eg[uo] tamen laudo non min
ad curam debitum regimen in dieta et medicina
rum ſi ſita localia quia ſine obſeruatione illoruz
iſta eſſent timorosa. In localibus uero pro el
leſantia est c[om]emozandum ut dictum est circa
textum ab in applicatione medicamin] est timoz
quoniam ſi ad frigidum declinauerit, dubium est
de impingendo materiam in membro et ſi calidum
dubium est ne materia aduſta magis malitietur.
[que] ad cancrenam tranſeat. A[deo] habenda cantel
la maxime in regimine et purgatione continuata
ut aliquidia calida reſolutiva applicari posſint.
debent talia eſſe in hoc confortatiua et ſtiptica ali
qualiter magis tamen et minus quia in proſeſu
magis reſolutiva ſi [que] ſtiptica. In hoc ergo cauſo ad
conſo[z]ationem et ex[er]icationem materie maxime
ſi latis mollis fuerit, conuenit ſi apponantur ſpon
gie magne none ſupra crura tumefacta et ſoſtiter
ſuperligentur et ſoſtius erit ſi inſ fundantur in aqua
cineris cauſium ficus et ſuitis. Et ſi placet, p[ote]ſe
ceze embrocam longam cum aqua decoctionis lu
pinozum uel cum dicto lino[u] ipſo[to] modico ace
to et poſſea ſuperaſpergas de puluere ut in fen.

R. feminis aneti tamarici tere facti sticados ara
bici anna. 3. ii. miſre. 3. 5. roxa. 3. i. omnia pulue
riſabis et ſuperaſperges et ut retineatur pedes p[ui]
inunge cum oleo absenti et rox. an. Ad hoc etiam
nalet farina fenigreci cum aloe et poſtremo ſi no
ſufficienter valer alume[n] cum ſimo cap[iz]no ſi ſecum
mſeatur et inſundatur in aceto felicitabitur ope
ratio. In hoc tamen inherendum expertis cirugi
cis quia aliquando opor[et]it zemedia uariare ſe
cundum magis et minus calidum et magis et min
[que] ex[er]icationum et aliquando ſcarificare opor[et] et ſca
pellare ſecundum et ſoſte membzum fit iuiu ad
corruptionem uel non p[ro]b[us] igitur ad doctos re
curatur cirugicos et in bis ad preſens ſum conten
tus. Et notate q[ui]d istud consilium licet factum
ſit in cauſu uaricum et ellefantia tamen ad omnee
morbos melanicolicos diligenter c[aus]ideranti inua
mentum preſtabit et maxime i mel[li]s per aduſio
nem ex ſanguine uel ſl'ate. Et ſic ſit fini, laus deo.

minare de doloribus principaliter iuncturarum t[am]
q[ui]s de uno principali n[ot]umento iuncturis etuenim
t[em]que iunctura ſunt membra apparentia in extre
mitatibus q[ui] uentibus omnibus extremis, ut ca
pite p[ectore] et uentre ſic[er]iore uel q[ui] ſunt membra
que extremitatibus participant ut natura c[om]ſimi
lium membrorum et organicozum de quibus est in
tentio in bac fen determinare ut dicebatur in ru
brica principali ad quam recurras q[ui] t[am]e dolor
dorſi maximam habet conuenientem cum dolomi
bus iuncturarum in cauſis et eura c[ui]s ſit dolores
brozum neruoſorum ut ſtatim uidebitur. Pla
cuit in hoc tractatu de dolore dorſi determinare
etiam de dolore ſi[ll]ii fibi conſimilis ſic patet ru
brica tractatus c[ic]it ſic tractatus ſecundus de do
lozibus h[oc]um membrorum. ſ. iuncturarum de do
lore ſupple etiam dorſi et illi p[ro]pter conueniencia
diuiditur p[re]ſens tractatus, prima diuſio in duas
partes quoniam primo determinat de dolore dor
ſi et illi p[re]ſo de doloribus iuncturarum ſecida ibi
Laufa patiens q[ui] prima in duas primo de dolore
dorſi determinat, ſecundo de dolose illi ibi eſt, p[ro]
ximus buic ca. p[ri]ma adhuc in tres quoniam p[ri]
ponit cauſas p[re]ſo ſigna, tertio curam, partes per
ſe patens p[re]ſens capitulum etiam diuiditur p[ri]
print capitaliter in duas partes quoniam primo p[re]ſe
p[ot]e cauſam patientem. ſ. membra i quibus ſubiective
fundatur talis actio leſa[que], est dolor dorſi. p[re]
ipſo e[n]umerat cauſas ſdoloris doloris ſecida ibi. Et
qualiter c[un]g[ui] ſit q[ui]de p[ra]ia parte dixit, dolor dor
ſi fit in lacertis et cordis inſtrinſicis et extrinſicis clau
ſis cum dorſo. In Intellectu partis ſunt c[ome]
mozanda qu[em]que notata fuerunt circa prin
cipuli capituli de gibſitate ut primo q[ui]b[us] dorſum
dicit agregationem ſpondilium cum debito d[omi]re
aligatarum a radice colli uq[us] ad fines caude. Et
q[ui]tales ſpondiles dorſum integrantes in totu ſunt
xvi. de quibus xi. ſunt ſpondiles p[ector]is. i. ille cu
quibus coste coniunguntur, et q[ui]n[us] oculantur ſp[or]
diles alcatim que ſunt ultime uerſi caudam.

Comemo[nd]andum est etiam ut ibidem diceba
tur circa conuenientiam ſpondilium ab ſupra qua
libet ſpondilem ad aplanandum et ne caro oſſe du
ro ledatur ſupra p[ap]oſita ſunt ligamenta et ſerui et
muſchulunt ut b[ic]te ſpondiles dorſum integrantes in totu ſunt
q[ui]vi. de quibus xi. ſunt ſpondiles p[ector]is. i. ille cu
quibus coste coniunguntur, et q[ui]n[us] oculantur ſp[or]
diles alcatim que ſunt ultime uerſi caudam.

Et qualiter c[un]g[ui] ſit q[ui]de p[ra]ia parte dixit, dolor dorſi. Et

J[am] ipſe po
nit cauſas de

no.

Trat. de dolores
b[us] morib.

Morbicam

De Dolore Dorſi. cap. 3.

d

D[or]dorſi ſi[t] q[ui]c[ui]t. Iſte eš
ſecum

dus tractatus buiſus fen. 22. In quo, ut
a principio dicebatur, Intendit deter

loris ipsius dorſi et duo facit quoniam primo ponit cauſas que ſunt cauſe per eſſentiam talis doloris. ſecundo ponit cauſas que ſunt tales per cōitatem, ſecunda ibi aut p[ro]pter cōmunitatem in enumezā do tamen cauſas per eſſentiam enumerat cauſas corporæ et p[ra]imitiuarum dixit igitur et est litrera ſa tis clara. Et qualiter cung[us] ſit ſupple in cauſis talif doloris aut accidit ſ.talis dolor propter frigidas complexiones. i. p[ro]pter complexionem frigidam ſingularem hoc est ſine materia. ſ.in dictis mem bris ſecundum modum doloris factum a frigido. ſecunda primi. Et ſtatís cruſi, aliquando accidit p[ro]pter complexionem frigidam cum materia, ut p[ro]pter p[re]ſentiam ſtatís crudi in talibus mébri, et per ſta crudam intelligamus quodcunque ſta im primens ſua frigiditate idem intelliige de comple zione calida ſine materia et cum materia ſed min? frequenter ɔ a frigida aut propter multitudinez ſ. fit talis dolor et quicunque humor in dictis mé bis inhibitus etiam ſua fine mala complexione ut biſ ſupponitur ſed ſola quantitate extendédo et ſoluè do continuu p[ore]ſt eſſe cauſa talis dolores poſtea enumezat cauſas p[ra]imitiuarum et p[ro]pter multitudi nem c[oh]itus p[ro]pter quem p[ro]ducerat ad cauſam corpoream et p[ro]pter motum et agitationem maxi me in partibus dorſi fieth fluvius aliquas[us] materie rum ad dicta membra que materie erunt c[ah] dolo ris uel ſua multitudine uel ſua qualitate uel etiáz et que ex cobitu eucauationem ſpirituum debili taris illis membris ſit ut a qualibet leni cauſa le dantuzaddit. Et quandoq[us] ſit p[ro]pter cauſas g[ib]oſitatis cum nódum est confirmat, etiam al. quando ſit ab alijſ cauſas p[ra]imitiuarum quales ſunt cauſe g[ib]oſitatis non ſfirmate. i. que non ſufficiet ad perfectam g[ib]oſitatem. ſicut uerbationes ſu p[ra] dorſum non tamen forſtes q[ui] ſufficiant p[lic]are ſpondiles et ſi eſſent potentes facere g[ib]oſitatem, tunc talis dolos deberet dicit dolor g[ib]oſitatis, et p[o] ſeretur in ſuperius cap. et non dolor dorſi. Ad dit ponendo cauſas per cōmunitatem dicens aut p[ro] cōmunitate quorundam uſcerum. i. membrorum i trinſcorum ſupple aliquado accidit hec egritudo. ſicut fit p[ro]pter debilitatem renum et maciem eo rum et ipſis debilibus eſſentibus i uirtute ſuſtē tatuæ gravitant et p[on]dertant uerſus uentrem ma xime ſi hoc iaceat p[er] ſuper uentrem et consequent p[ro]pter alligat[em]on, quam habuit c[ah] dorſo diſtē dunteligamenta deorsum, et ſic fit dolor dorſi per c[ah] ſtenſationem cauſa cōitatis membrorum et renum.

Addict p[ro]pter repletionem uſehemè uene magne ſ.chilis poſte p[er] ſuper dorſum fit talis dolos comprimendo ſupra ligamenta et muſe bulos dorſi aut impriimendo malam complexionem calidam et hoc ſepe accidit et eſ signum ſatis euidens p[ec]i p[ue] in p[uer]ſis ſante breſe concluſa apportionia uariolarum p[ro]pter ebulitione[]z factam i uena ch[il]is ſit dolos dorſi et p[erc]ipitur ſicut uerberati. addit aut p[ro]pter cauſam apoſtematique. i. in locis vicinis comprimendo et contra hendo ut ſupra dictum eſt de g[ib]oſitatem aut uulnus in c[ah] pulmonibus p[ot]e eſſe

cauſa talis doloris p[ro]pter alligationem et vicinitatem, ut patet.

## Et quandoq[us] ſit in medio

Jam in enumezando cauſas doloris dorſi per cōitatem remouet dubitationem, poſset alige du bitare dicens fit ne ſemper talis dolor in eade par te dorſi ríno q[ui] non et alijſi fit in medio dorſi. alı quando infra circa ſpondiles albatim ſi in medio dorſi quando membrum cultus cōitate leditur, di rectionem habet ad medium dorſi. uer bi gratia ſi fieret apoſtema uerſus originem artarie magnæ dicitur artaria adorti, ſicret dolor circa quintam ſpondilem dorſiquoniam ut dixit. B. in libello de iuamento anelius dicta artaria que originatur a finistro uentriculo cordis. primo terminatur ad v. ſpondilem dorſi et in illo loco cedit yſogagus ta li artarie vnde declinat in alteram partem dans locum dicte artarie etc. et ſic fieret dolor circa me dium p[ro]pter directionem membri ſealiq[ui]lemento uero fieret deoſum dolor, ut p[ro]pter cōitatez ma tricis que alligatur dorſo inſeſtus, ſicut fit cum ap[ro]pinaquat deſcenſus meſtruo[rum] et dillutantur uene meſtruales et extenduntur, et ſic cōitate cum dorſo fit dolor in illis partibus. Addit ultio. Q. iterum est quandoq[us] ex signis crifiſque maxime c[ah] fieri debet crifiſ per fluxum ſanguinis narium pp. ter. ſ.ebulitionem ſanguinis circa uenam magnæ etc. lego litteram remouendo dubitationem dixit. Et quandoq[us] ſit in medio dorſi. ſ.dolor ſicut ex[re] plificatum est in cauſi apoſtematique circa principi[us] artarie adorti ſupple quandoq[us] ſit circa deorsum inferius ſicut et quandoq[us] ſit p[ro]pter cōitatem ma tricis ſicut cum ap[ro]pinaquat deſcenſie menti[no]rum facta c[om]otione in ſanguine et uenis meſtrua libus tumefactis aut ſupple cum ſit perforatio ma tricis p[ro]pter ſinilem cauſam ſit dolor circa par tem inferio[em] dorſi. Et cum ſunt ſigna partia alij ſ. ſupple ſit talis dolos dorſi. Hierum quandoq[us] eſ ex signis crifiſ. ſ.talis dolor dorſi ut uerificatum eſ.

De Signis Doloris Dorſi.

## Ulam quidem etc.

In isto capitulo ſignorum tria facit principaliter quoniam primo ipſe ponit ſigna distinctia cauſarum ſpecialia et per eſſen tiam et per cōitatem ſecundo ipſe ponit unam cer tam contingentiam eu[n]ientem in dolore dorſi. tertio ipſe ponit unum ſignum c[oe] ad diſtinguen dum ſi cauſa talis doloris eſt in dorſo et membris ſuperioribus uel in uentre et membris inter ieribus ſecunda ibi. Et dolores quidem dorſi et tertia ibi in fine capituli et cum manu inuenit dolozem, pri ma adhuc i duas quoniam primo ponit ſigna cauſarum per eſſentiam ſecundo per cōitatem ſecur da ibi. Et factus cauſa renum et primo ſigna cor pozearum ſecundo p[ra]imituazum ibi. Et factum a labore de prima dixit. Illum quidem, qui eſt ex

b3

Domi dolor

frigore. i. ex complexione frigida fine materia. et est ex humore crudo. s. ex rigiditate materiali. i. deambulatio et exercitium sedant secundum plurimum ratio est clara. q. ex exercitium et deambulatio cale faciendo perducunt membrum. infrigidatum ad complexionem suam naturalem dixit tamem no tanter secundum plurium quoniam possibile est quid propter motum in corpore replero propter agi tionem factam in membris alique pars matezie fluerent ad locum et sic esset causa adictionis dolo ris fed in corpore fatis mundo ut secundum plurium reperitur hoc non contingere et ideo ut plurium se cant dolorem. addit Et est eius inceptio paulatius ratio autem fatis clara. q. complexio frigida tazde inducitur inter actuos qualitates. Addit quando q23 senitur cum eo frigus hoc nuerum est ut in cox pore multum senfibili et in principio cum talis cox plerio frigida inducitur uel acquitur. in corpore autem obtruffi senfus forte non perciperetur. uel et ubi talis mala. complexio esset diuturni tempozis et quasi abituata. q. tunc non sentiretur. ut secunda primi de causis doloris. ideo dixit quando q3 et sic est prima littera clara lego eam.

### Et factum a labora.

Consequenter ipse pōsit signa caufarum primituarum et est littera clara. dixit factum a labora ut ex subleuatione rei gravis et onere rei gravantis supra humeros poztatura et in militibus ut ab aere frigido uel inctionibus frigis dis vel balneo uel pluia ut sepe cōtingit et a cobi tu significat anteceffio rei illius. i. quādo antece dit aliquod isto cum et statim subsecutus est do lor ille. et est signum et causa illius fuit causa il la primitiva precedens lege litteram.

### Et factus causa renum.

nunc ipse ponit figa caufarum per cōitatem et hoc faciendum. primo ponit signa facti cōitati renum. secundo imam fet signa facti etiam a mala complexione calida fatis incidentaliter tanquam de causa corporali est supra non fecerat mentionem. tertio continuat in signis et quardam caufarum per cōitatem ibi fa. Et factum causa caliditatis ibi tertia. Et factum causa repletionis venarum de prima dixit. Et factus causa renum est apud alchatim et ratio est quod renes ligantur dōrso supra alchatim i loco medio inter coitas et anchas dixit igitur notanter istud. et supra. Et debilitatur cum eo defiderium coeun dilustud intelligatur stante apostemate in illis me bris uel stante lapide uel humore grosso in dictis membris et in illis caibus maxime fit dolor. dor si pæpter diffensionem et in dictis caibus minozan tur uirtutes operationum non tantum renum neque etiam membrozum uicinorum. ut uassorum semia rium tranfeuntium per renes et. Sed ubi est ma la complexio calida aliquater debilitans forte est i contingeret fed in tali cauſo non fieret notabilis do lor per uiam diffensionis a cōitate addit. Et fit cu

una caufarum renum nōrum supple debilitatis ut si pæpter lapidem uel apostema in iſpibus uel dillatationem collatorij unde cōiter debilitantur et se luffentare non poffint fed gravitare lege litteram et est clara.

### Et factum causa calidi.

Nunc ipse ut supra dicebatur ponit signa incendiataliter doloris facti a complexione calida fine materia et est ſi a clara dicens. Et factum cā ca liditatis pure i. fine materia significat inflamatio mordificatio. i. loci dolentis cum leuitate. et pp. ter abſentiam materie no est gravitas et priuatio ne pulſationis pæpter idem q. non exisſente materia non intumeſcit neq23 ebulit et sic non percipitur pulſatio etc. lege tu.

### Et factum cauſa reple.

Iste ca. Consequenter ſtinuat in signis doloris per cōmunitate et dixit. Et facta causa repletionis uenarum maxime. s. chilis et artearie adorti extenſaruz per doſum significant extenſio doloris in doſso quod uenarum fit extenſio intenduntur et ligamentum q. bus dōrso alligantur cum caliditate propter multitudinem ſanguinis et ſpirituorum ſibi uicinorum et inflatiu in illis locis ſuper eandem cām et pulſatio pæpter ebulationem factam in ſanguine pp. pæobi tionem transpitationis facta ab oppellatione a multitudine et extenſione. Et repleto corporis. s. totius et stante repletione harum uenaz que tori differuntur nutrimentu tanquam trunci magni a quib23 alij minores ramificat. expedire sequenter ut alio rum fiat repletio et uiter totius corporis repletio manifeſtarunt litteram lege.

### Et factum pæpter etc.

Jam sequenter nos remittit ad ca. s. de signifcāp. gibolitatis supple cum numdu ſunt firmate i. ſufficientes ad gibolitare ut. s. dicebatur et tre uiter dicit. Et factum pp. cās. gibolatis ſim modam exponit ſignificant ea que decuimus in ca. eius. s. maxime ſi fuerit ab apostemate membroz. uicicu rum ex acuitate doloris febre etc. Nota tis 9. s. docuit nos significare dolorem dorsi factis esse cōitate renum p. hoc et dolor e. s. alchatim et qui ex titit causa nocumentozem renum et supra dicebatur per idem mediuz discurrere potes. Et dolor factus fuerit cōitate Epatis splenis media ſtini diaſragmat. vel matricis qui astante eſientia li nocumento in aliquo hozum verbi gratia speciali remate posſibile est ymo vt plurimum contin git fieri dolozem desu pæpter alligationem hozu membrozum ad doſum et discurrem us quod illo rum fit leſum ex leſa operatione illius membra ut de Epat. et splene clarum est videre per acciden tia et ex loco dolozis qui ſi fuerit pæpter Epar percipietur dolor magis ad deſtrum. si pæpter splenè magis ad finiſtis et hoc i loco ſminato is coſtāp. Et ſi a mſice erit dolor i alchati et ſi a me

diaſtino cum difficultate anellitus erit dolores in me
dio ſpatularium in longuus ſic per similia diſcurrere
pores ſi fuerit a ſtomaco uel itestinis uel meſein
terio ſemper te reducendo ad genera ſignoſus que
ſumuntur ſecunda p[rimi] doc. tertia ca. i. ſingula
ri. Accidetia et ſignificationes circa ſimili ibi ha
bes egregiam doctrina ad hoc et ſimilis inueſtagi
dumlege ſiam.

## Et dolores

Iſta est ſecunda pars p[er]i
cipalis in qua ipſe ponit

uum communiter contingens in dolœ dolœ est vel necessitas correctionis vel incurucionis ita ut homo vel cogatur ſtare rectus ut curuus in dolo re ipſo dolſt duo facit primo ponit ſclusione, ſeſo ipſam declarat ibi. Et indigentes dixit igitur p[ro]o Et dolores quidem dolſi aut egent incuruatioſe, i. necessariam faciut incurucionem vel ſaltem diſpo nant aut egent correctione, i. necessariam faciunt uel inclinant correctionem. Et p[ro]ofequitur decla rando oicens. Et indigentes incurucionem ſunt illi in quibus est cauſa p[ra]ſimus ex apſostemate dolſi aut alijſ ex cauſis gibſotatis. Et indigentes erre ctione ſunt illi in quibus non est necessarijs quod diuerſificet reductione anellitus ex inculumitate Lacertorum a reclinatione retro et incurutione an[im]a ſcientibus dolorem. Notandum q[ui] dolores dolſi vt plurimis ſunt a cauſis proportionalibus cauſis gibſotatis communiter accipiendo gibſotatem, et p[ro]o gibſotate p[ro]prie accepera que est eminentia ad poſterius vel p[ro]o arcuatione concatione et ſtruma que est eminentia ad anterius cum p[la] tione ſpondilium z aliquando offiſi caſſi anterio ris vel etiam p[ro] contozione que est p[la]ticio ad la tuat patet diſcurrendo in cauſis et p[rimi]tius et coz poeis cum igitur cauſe gibſotatis communiter ac cepte comotione ſpondilium ad anterius uel po ſterius faciunt eminentiam ante uel retro et ſic cogant hominem ſtare declinem ad anterius uel erectum, p[ro]equitur quod cauſe talis dolores dolſi ſi ne gibſotate cum ſint debiliones illis ſaltem diſpo nunt hominem uel facilitat ad hoc uel ut incur uetur uel errigatur,uerbi gratia ſtante apſotema te in aliquo uſſerum interiorum p[er] uam tactus ſpondilium ad anterius ſit ut inclinetur homo ad anterius, et ſi uel errigi, magis dolet, ita etiam ſtate materia humida implente ligamenta, et muſculi los interiores trabente ad anterius tunc inclina tur homo ad anterius uel p[ro]opter p[ra]ſimum in di[ctis] membzis ut declaratum est ſupra, in cauſis gi bolſtatis et in talibus cauſis fit difficultas in anel litu et diuerſitas et p[ro]opter conſtrictionem p[ecto] ris et inobedientiam instrumentorum in motu p[ro] poſtionibus bilibus uero cauſis exſiſen in muſculis exteriozibus diſponitur homo ut non p[os]it p[li]ca ri ad anterius quia muſculi non obediunt tali p[li] cationiuerbi gratia apſotematis dictis muſculis uel aliter in eis facto tetano ita ut non reddantur p[li]cabilib[es] cogitur tunc homo ſtare rectus et in ta li cauſi p[ro]pterea non difficultatur uel diuerſifica

tur anellitus tun q[ui] non minoratuſ concanitaſs
pectoris tum q[ui] instrumenta maxime in anellitu
deruientia et intrinſica ſtant incoliuma ut ſup
ponitur. Et hoc totum intelligebat in textu fatis
diſſicili lego ſiam. Et dolores quidem dolſi aut
egent incuruatione, i. diſponunt et aliquando ne
ceſſitant ad incuruationem aut errectione, i. ad
errectionem inclinant uel necessitat et hoc decla
rando dixit. Et indigentes incuruatione ſunt illi i
quibus est cauſa p[ra]ſimus ex apſostemate dolſi,
lacertorum dolſi intrinſicorum aut alijſ ſupple cauſa
fit p[ra]ſimus illo[rum] membzor zum ex apſostemate ut
ex repletōne uel acuitate dolozis a mala comple
xione et uel aliter alijſ, i. quaſo er alijſ cauſe gi
bolſtat et ex materia replente muſculos dolozus
grauitante uel ex nuncumento membzorui inſtrinſi
cozum dolſo alligatorum fit dolos diſtitunc fit in
curatio in tali dolozem ut] addit. Et indigentes
errectione ſunt illi in quibus no[rum] est necessarium
quod diuerſificet reductionem anellitus, i. in q[ui]
nó diuſtig c[ui]p q[ui] necessario fiat diuſtibus anel
litus in reductione ymo pezmanet curiſam me
ſure ſubſequens c[ui]p p[eed]eti. Et icolunitate lacer
torum et reclinatione retro et incuruatioſe ante faciē
tibus dolozem, i. pp icolunitate lacertorum, q[ui] ſi
ſunt ſeli lacerti inſtrinſici ymo ſmi ſe ſunt obediem
tes et in reclinatione retro et incuruatioſe an[im]a faciē
tibus dolozē, ſi qui tales lacerti ſunt ſeli c[ui]boc ſui
ſupponatur q[ui] in lacertis extrinſicis nuncumentu
ad uerificandum textum.

## Et cus. manus

In h[ui]s ſtima pre

ca. ipſe declarat p[ro]s
ſignum c[ui]b[us] manifest[us] c[ui]b[us] faciens dolozē est in
dolſo vel uentre. Et dixit biuiter. Et c[ui]b[us] u[n]ienit dolozē ita, p[ro] compreſſione manus, fiat
doloz[t]unc cauſa est in dolſo. Et ſi no[rum] u[n]ienit, i. ſi
comprimendo non p[ro]pterea fit doloz[t]unc cauſa
est in uentre. Nota q[ui] l[ra] p[ore]ſt dupliciter legi q[ui]
per dolſum p[os]tumus hic duo intelligere ga uut
per dolſum intelligimus agregationem ſpondilium
cum ligamentis et muſculis extrinſicis tamen et
non inſtrinſicis aut per dolſum intelligimne agre
gatum ex ſpondilibus et muſculis fine ligamentis
extrinſicis et etiam inſtrinſicis ſi intelligamus pri
mo modo p[lan]a est littera q[ui] cauſa dolozis fue
rit in extrinſicis membzis cuti immediate p[os]ſituis
in compreſſione manus u[n]ienit dolozē, et cauſa exi
ſtente in inſtrinſicis vel alijſ méb[zi]sis interioribus no[rum]
ſecundo modo accipiendo dolſum eti[az] ut credo
vera est l[ra] mar[im]e in corporibus macrijs c[ui]b[us] c[om]p[re]ſſione
eterius facta et ſi cauſa fit in muſculis
inſtrinſicis via vicinitatis fiet et d[olor]. ſed ſi fuerit
in ventre in membzis c[ó]ntentis i c[ó]cauſitate interio
re y[ut] in renibus ſtomaco splene et ſimilibus, et ſu
p[ra] dicebatur in cauſis per c[ó]itatem, tunc manus
no[rum] u[n]ienit dolozem lege f[ic]ut p[la]cet. Et ſic finis
buius capituli.

De cura dolorem dolſi.

## Portet ut redeas

Ist
ca.

o de cuja doloris doſi ut dicit rubzica ca
pituli diuidatur p[ro]ſens cap[ul]m prima
diuſione in tres partes quoniam primo pro talis cura nos remittit ad alia loca, secundo ponit curam fatis generalem diſcurendo p[ro] cauſas a quib[us] eue nire poterit t[ernio] ponit curam talis dolores eueniſtis a cauſis utplurimum contingentibus ſecunda ibi ſtridens vol. iquat[um] t[ertia] ibi, et quoniam plurimum eius de prima parte eſt ſi clara, et dixit 03 redas in eau. cura ad curationes dolores iunt curarum quas diebus paulopoff. Et curatoſes giboſtatis et ventoſat faciens giboſtatez ſupple quas diximus in ca. giboſtatis, nam vna eſt cura vel. ſ. propoſionalis et qua similibus ſunt cauſa ſi ut ſupra dictum eſt, lege tu. ſtridens vero nunc ipſe p[ro]ſequitur ponendo curam generalez diſcurendo per cauſas p[os]ſibiles et poſset diuidi tot top[es] per quot diſcurit cauſa, partes patent. Sed legendo ſi am contintam dicit primo de fri gido fine materia. ſtridens vero iquant[us] eſt fri gidis, i. inquat[ur]us eſt immaterialis ſi a mala t[in]complezione dependens op[or]tet ut curetur cum ebibitis, ſ. alterantibus et n[ou]e euacuantib[us] n[ifi]s for te eſſet inttio ad materiam in toto dubitas ſt. fluru, qu[em] t[unc] op[or]tet eruacuare. ſ. Emp[is] et vnctionibus p[red]ictis in ca. p[z]eteritis, i. n[ou]e i[ct]is ſ. de dolores iunctur ar[us] et de giboſtate. Addit et in quantum eſt illic hum[or] crudis, i. mala complejo frigida ca materia, op[or]tet ut fiat euacuata cum eis que ſunt ſicut iera de pulpa coloquiſt de. i. magna et p[ille] feri[bi] qu[em] taſſe m[ae] materias taſes euacuant et a m[é]bris longinquis, hoc tamem intelligatur facta in tali materia aliqua digestio ne, et no. q[ui]o ibi non laudat leuia euacuatua, q[ui]ta lia nocent, vt magis declarabitur in de dolores iunt curarum cum aliquateric materiam agit[et] et n[ou]e ſunt ad educundum poterent, ſed laudat ſol[us] me dicinas fortes qu[ar]us eſt et materias groſſas et ab extremis membriſs euacuare, et taſes ſunt vt iera logodion, que ſm. d. A. quinto cauſe illa yera ta men meſue diſtinctione t[ertia] poſuit yeram colo quintidos et diſcrip[te] R[atis] et cauſu valét et p[ille] dicte m[ar]ime virtute gumar[us] intrantiu, et tu vide beſcrip[te] locis ſuis.

## Et factus labore

P[on]it cura[z] ſa
cti a laboſ et eſt

ſi a clara dicaſens. Et factus a labore et similibus. ſ. et poratione ſupra humeros grauis honeris vel longa itineratione vel statione pedes longa, vn de pp aliquam fallium carum ſequitur debilitas i virtute et dictarum partium doſi laſſitas et dolor pp cauſas ſupra aſſignatas, et p[ro]pter flurum ali quarum materierum ad doſi ſup[or]tet ut ſuccur ratur cum cibo bono ad virtutem viuſiſandi, et vniſtionibus temperatis et oſijs tepidis ad dicta membza laſſa et forte aliquateril atrita confortat t[ia] et materiá fluxam reſoluendo p[ro]ſequitur dicés. Et facta coitu cura illius eſt cura eius qui debi litatus eſt ex coitu ibi ſupple recurras ad xx. ter

tij. Addit. Et facti cauſa renum curatio eſt cura debilitatia renu[z] et ſupra poſita. xviiij. et xviiij. tez tij in debilitate ſua eſſentialidicit, ſequeſt er eſt notabilis text[em]. Et facti ſ. dolores cauſa reple tionis venaz plurime ſm. modu[li] ſupradictu[rum]. Lura eſt ſla ex curuſatura genuipſa, n. i. diſpositione ſa nat eum. i. ſtatim et ſubito. Addit et p[ro]prie cuz ſe quentur inuſtiones ex oleo roxato et ſimilib[us]. ſ. ad inſtrigandu[rum] et remittendu[rum] ebulitionem ipſius ſanguis. Pro intellectuui buiue particule eſt p[er]mo notandu[rum] q[ui]o in hoc cauſu maxime neceſſaria e[] ſklomia, q[ui]o licet n[ou]e adhuc fiat ſ. bis vel ruptura uene vel factux ſit aliquod notabile apoſtema[ta] men quia dubium eſt non ſacta ſla de aliquo bis ſuſmodi neceſſaria eſt ſla. Et p[ro] hoc facit ſingu laris textus. d. B. in libroze de ſla diſtin. p[ra]ta ca. v. cum dixit ſic. Non enim ſolum q[ui]o iam magna aſſuerit egritudo robot homare eſt tempus ſi c[um] ſuſpicatur debens p[re]uenit eni eruditio qua ypo. dixit docens nos quicq[ui]z p[re]ſentibus i[au]z egritzada dinibus recte vtriq[ui]z agemus melius eſse hic ſecu[rum] dum principia earu vel debentibus incipere am[que] cipare facientes, ut p[re]dicte intentiones ad ſanas adhuc transſerantur, hoc tamen intelligatur ſt[at] te roboze ſemper virtutis. Secundo notandum q[ui]b[us] licet textus dicat fienda[que] ſla ex curuſatura ge[n]u n[ou]e intelligamus q[ui]o ſub curuſatura reperiatur hec uena ſed exterius ad domestiſca, uel ſiutetr[em] parté, nam licet. d. A. quarta primi ca. p[ro]p[io]de ſla uenar[us] in tali loco nulla fecerit mentione[] c[ui] loquebatur de ſlomija uenar[us] peduz t[amen] alie bas. viiiij. pratice ponit duas uenas i exterzi[or]i paz te genu que aliquando robot homan[que] ſ. et ilib[ro] ſupra allegato de lomija ca. liij. p[os]it duas uenas in cruribus differentes a uenis coſſarum et peduz inſeriorum, et bas ego intelligo illa[que] ſunt apud gena credo tamen per iuamenta ſklomie dicta[que] uenar[us] que illis locis colliguntur et a. B. et Alie bate quod dicte uene ſint que in pedibus inferio ribus dicuntur fiatice uel safene, qua[que] c[oz]undem ſunt iuamentozu[n]t etiam p[ro]pter diſrectionem ad illas quod tamem hic eas laudanerit robot bo mari[]ideo feciut exſiſimo qua[rum] cum p[ro]ſimores ſunt loco dolenti, et dubium uebemens ſit uel de ruptura uenar[us] uel apoſtemate ſuperiōz[ui]z méb[oz]um citio[zi]s fiet diuerſio a p[ro]hibitione apoſte matio et citio[zi]s euacuatio materie habundan[que] ſic p[ro]hibitio rupture uenar[us], quam ſi ex safen[is] uel flatieſis fieret, laudarem tamen ego in cauſe ſtante multa p[lect]oziæ ut p[rim]o fieret euacuato[que] de una medicina et bzeuter obferuentur illi canones in hac flobothomia, qui obferuari deberent in cura ſinoce inflatiuie et tal[em] euacuationem ipſe p[re]ſuppoſuit. T[ernio] notandum quod ex uer bis textus inſinua[n]it nobis modum circa actum p[atic]icum ut quod p[re]ſens fiat flobothomia, de[n]in de ponan[que] circa locu[rum] dolores inſtrigátria et extra c[it]ua inflationis ex oleo roxato et ſimilibus, q[ui]o ſi uellemus n[ou]e robotádo inſtrigare et extinguere maius ſequeretur nocumétu[n]tuit fuit canon, d. A.

-20-

prima quarti de cura febris sanguis cù dixit. Et
fcias qe eſſe contentus inſrigidatione et dimittere
ſlam et ſolutione uentris addit in oppilatióe et co
hártonéqf additur putredo et caliſ in ſliqua di
ſpoſitione et ſlege tu lraſz. Addit facti cauſa gibo
ſitatis.i. cauſis proſsionibus cauſis p[ro]duciuſis
gibofitatis tu debilitiſibus ut ſupra dicebatur in
cauſis. Curatio eſt cura giboſitatis ad illuz iſi
tur locum recurra p[ater]a ſra.

Et quoniam

Jam in hac tertia parte
cap. ipſe ponit cura caruſ
vptlurmi, et ingentiuſt. et diuidi, pot. pe in tres par
tes quoniam p[ro]mo ipſe ponit ipſaruſ caruſ curaſ
generalem et remissuam. Iſco ſpeciaſe aduſedo
particularia medicata, t[er]tio ponit cám i applica
tione remedioruſ localium ſceda ibi ſerum de cu
rationibus p[ro]p[ro]ſiſtertia ibi. Et melius quid eſt
et in fine de prima parte dixit. et ſta ſcla. Et
quoniam plurimum eius quod accidit ex dolore
dorſi. a cauſis non accidit niſi p[ro]frugis ant pp
debilitatez renum, tunc opoſtet vt fit plurimuz cu
rationis eius ex parte eoquus. ſrigiditatis vel de
bilitatis renum, et remittreſ nos dixit. Et nos iſa
complemiuſus ſermoné in curatione renum et ſup
ple conſequenter de debilitate eoquum. xviiij. teriiij.
Et complemiuſus et ſermonem in caleſtioe vor
ſi in ca. gibosé ſupra ad illa igitur loca nos remit
titulege ſram.

Elerum de curationibus

In hac ſeunda particularia ipſe ponit curaſ zp[er]
ſcialem adducendo particularia remedia, et poſset
diuidi i tot partes quod ſpecialia ponit diuina ſe re
media ſed legendo cónuſa ſlam p[ro]mo dixit eſt
clara ſla, veruſ de curationibus, p[ro]p[ro]ſi dolomi doz
ſi frigido et administraſio olei de euloſbio ſoliij.
a, ad vniſtioné compositionem eius et utilitates po
ſuimus ſupra de cura giboſitatis ibi recurringam
est ſingulare, et p[ro]dibus exptiſ ad ipſuſ
est diaceſſeron et triach[ae] ſcribik ab oibus auſtozi
bua patet q[ui]merito componentiù quatuor calido
rum et ſubtili[ant]ium, que inſrant valet, q[ui]t oleuſ
de cherua cum aqua Apſi verbi gratia. 3. i. cum
3. ii. aque apſi cherua è cateputia maiors ab alí
quiibus of miraſolens vel p[enta]dactilus aut kiffa
mus agreſſi in ſuma eſt cal. et ſiccum in ſcedo, kiſt
oleum ex ſemine eius est diſſolutiunz et confortat
membra maxime frigida, et fit de eo duple[rum] oleuſ
ſimpler et compositum quinto cauſ fed composiſt
est vebementis caliditatis credo q[ui] de compoſito
non intelligat. d. A. cù exibet ipſum in via poſtio
nis ſed tamen de ſimplici dixit ſerapio q[ui] no de
bemus eo vti in cibis ſed in lucerna etc. t[ui]d. A.
ſepe eo vritur per ſuperius. Et nota hic q[ui] d. A.
laudat eum exiberi non ſolum ſed cum aqua apſi.
ro eſt q[ui] tale oleum ſatis tenacitate. et viſcoſitate
participat et igitur acquirat penetratoſ ad longi
quas partes ſit eius miſtio cum aqua apſi. Addit
ponendo aliam poſtioné magis gratam. Et ſupple
cōnuenit ut bibat patiens a c[u] frigida inſuſſionez

ciceris nigri et acori multotiens cù quattuor 3. bu
tiri 2. 3. i. melius. Iſtud idem ponit. xi. otic sub p
p[ra]zia forma saluto q[ui] non ponitur acoruz de menre
gatiscuch eſter ſuaſis porus ſumendo. 3. iii. di
c[ete] inſuſonis cum ipſo butiro q[ui] mele. ita omnia
iuuont membra neruoffa caleſaciado. q[ui] notate q[
]notan[ter] dixit, inſuſioné ciceris et non dixit deco
ctioné ut virtus corticis tan[que] et nò subſtantie ci
ceris abſoluatur, q[ui] ſubſtantia ciceris uentofa exi
ſtens que in decoctione recipere t[us]e forſte nò iuua
ret ymo noceret utatur h[ac] inſuſione. x[ui]ij. die
bug[ui]n loco allegato. i. mulco tempore, q[ui] non eſt
timozola et eſ ſuaſis. Addit. Et comettio sp[ar]gozú
et affiduatio eius è iuuațiuα valde. Iſtud uale
re v[er] deriuado materias ad vias yrine non ſua ca
liditateque remiſa eſt ut quinto col[ſ]z et ſecundo
can[que] cum multa diuigitur humiditate, ideo non
laudarem niſi in corpore ſatis puro, vel forſte hoc
dacit a proprietate, vt ſeribitur. xi. otic v[el] de méte
dyam. q[ui] tamen alibi nò reſpo, dixit t[ui]d. A. ſcedo
can[que] bibitur eius decoctio pp. dolorem doz[ui]z et ſcia
tice. Addit p[ro]ſequendo. Et p[il]le ſoluentes hab[es]
tes bunc dolorez qui ſunt frigide complexionis, ſunt
p[il]le ſettide. Iſtaas p[il]las omnes laudant i talib[]
dispoſitionibus, et patebit ipſaruſ utilitas inſpicié
ti compositionem ipſaruſ per ea, que ſupra dicta
ſunt. Addit ò Empſlaſtris. Empſla uó ſat hoc mo
Nam Emp[ul]um cum oleandro ſanat illuz qui an
tiquus eſt, de oleandro dictuſ eſt ſupra quid fit et
de mente. d. A. eti[que] ſecundo cauſ fit ex eo Emp[ul]uſ
dolomi doz[ui]z, hoc etiam. xi. otic ad finem de mente.
Tabir. dixit ſi empletur ſpinale i quo fit doloz an
tiquus c[us] oleandro ſanabituz addit. Et impla
ſtratio ex eſque ſunt q[ui] somnia clara ſunt eſis
que ſupra dicta ſunt q[ui] de omnibus bis ſimplici
bus ſupra facta eſt mentio, ſed notate hoc dictu
q[ui] in oleo de lilio inſet p[ro]p[ro]ſietas mirabilis etc. cla
ra eſt ſi a]ege eam tu.

Et melius

Et melius In hac tertia p[re]ca. ipſe po
nit ynam regulam obſeruan
dam in applicatione vnguento[ra] z oleo[zu] in cauſi
isto. Et dicit Et melius quideſt eſt vt caleſiat bez
ſum in primis fricando c[ui] p[anno] aſpo veinde in
ungatur comprimendo[ro] cauſ eſt q[ui] per talé pe
cedentem caleſationé iuctam cum fricatione
aperientur pozi cutis vnde foſt[ri] poſtea inſungen
do p[re]paratur tranſi[ut]us mediciné ad locum pro
fundum ad quem forſte non penetrare[non] facta
tali p[re]paratione. Et ex hoc inſ ferratur et notate
q[ui] eſte canon non tamen app[ro]p[ri]atiur in hoc cau
fed ampli[ar]i debet in oibus morbis inſtrinſicis in
qui[bus] difficulter tranſit virtus mediciné exteri[]
applicando, vt in p[er]ſationibus ſuncturare[que] p[er]ſio
nibus p[er]co[tor]iis et cerebri c[ui]z volumus extrinſicus
inſunctiones fieri debere, ratio eſt eadem, etz.

Et ſic eſt finis huius ca. non ſumo ca. p[ro]p[ter]
temporis b[re]uitatem neq[ui]z p[on]o ordinem in cura
p[ro]p[ter] ea que ſupra dicta ſunt de giboſitate.

De dolore illij.

Júlý

Juncture

St proximus 7d In B
cad.

A. determinat de uno doloz qui est in caufis et cura cóicat cum doloz dorſi ſe de doloz ilyi vel illiori et duo facit principaliſ quoniam primo ipſe ponit quedam generalia circa bane diſpositione et eius cura ſeło spialiter deter minat ponendo eius spialem cura ſeło ibi. Et de curatione propria prima pa poſset in ptes tres di uidi ſin tria dicta p[]icipaliter quoniam primo exſu iando ſe remoquet obiectoc[]ez que hic legitime oziri poſset. poſset aliquis merito dubitare q[]ui h[]ac ſen determinat de doloz horu mébrozui cum in gene rali rubrica dictum ſit in h[]ac ſen determinādu de egritudinibus accideni in extremitatibus mébro r[]u cum tri dicta mébno ſo ſint extrema aliquozu[]z dictorum modorum vt videb[]iſ nam horu mébroz[]u z[]lideranti remou[]edo ergo dixit q[]ui talis doloz ſi in caufis et cura e p[]roximus buic ca. ſe de doloz doz i ymo fatis ſonabiliter pp ptinentiā ad ca. p[]ece dens ponit in hoc loco de tali doloz determinari Et hoc intèdebat c[]u dixit. Et p[]roximus buic ca. dixit ſeło ponendo c[]am vtplurim[]u contingentez ſin qua cóicat cum doloz dorſi. Et plurimum c[]ius est u[]t[]oſum k[]laticu[]i. ut plurim[]u doloz e p[]e de pendens a u[]t[]oſitate c[]uius c[]ou ſe l[]a dixit rezz tio pur z[]inuando ptinētiaz ad ca. p[]recedēs. Et app[]opinquat ei. ſ. dolori buic illiori quatu[]r ad cu r[]a cura eius. ſ. dolozis dorſi p[]ro intellectu ptis eſt aduertědu q[]ui apud medicos reperiunt iſi termi ni y[]liom p[]. m[]. z [liom. p[]. n[]. q[]ui termini diuſer a p[]nici fiacant nam y[]liom e p[]ter tertium de intefinis gracili bus deſe[]d[]o e p[]er alij longi q[]ui in eo p[]lures ſunt i tutiones q[]ui in alij s[]i dictu e p[]er int[]eſtini ſu ſub ſub tille inuolunt ab Aui. ſupza. xvi. t[]ertii ca. p[]rimo y[]liom aut e mébrum muſculoſum dorso iherens t[]unt duo taliā dicta membza. z b[]zeuiter ſunt duo muſculi ſuppoſiti renibus ad ipſos ſuſtenrādu z d[]icunt l[]umbi z dolor in talibus mébris factus d[]o dolos in y[]llo[]iſ z i[]li altero e[]ozu tantum fuerit d[]o doloz ilyi vt ſonat rubzica ca. z i[]doloz fuerit inte ſinalis in gracilibus intefinis d[]r illiacus p[]pter intefinum y[]liom c[]onumerari intefinis cauſa aut q[]ui in dictis mébuis vtplurim[]u fiat doloz ventoſus k[]laticus fatis no e p[]er ſupra dictis c[]u dicta mébza muſculoſa ſint frigida zc. Et ſic eſt clara littera lege eam tu.

Et de curatione Nunc ipſe ponit cu r[]a magis spialem buiis dolozis et primo curam cauſe vtplurim[]u z continuinge. ſeło aliar[]u cauſar[]u ſecunda ibi. Q[]do ſi fuerit dixit igiſ pon[]e do diſcrip[]tuarādu p[]ilka r[]u z[]ue ſummi debent partim ad diger[]edu ma terem frigidam et aliqualiter euacu[n]i et mébza cóſoſtan[]. Et de curatione propria e p[]t ſumatur fenugreci et granor[]u mafſet z feis ap[]ij et ameos z. 33. cinamomi partes equales verbi gratia 3. 5. Serapini quantum omnia, z fiant ex eis p[]ille y auellane, i. partem debent ſpecies puluerizari z Serap[]um in vino diſſolui et omnia ſimul in pa

ſta reddiſpoſtea p[]ilke conficiātur et poſſunt due de eis omnibus duobus diebus exib[]eri hoc itellis gitur ni[]a ſtoma e p[]it leſus q[]ui mult[]u necet ſera pinum ſtomaco. In eis ſtant intentiones que d[]ic e[]t ſunt in fenugreco ſemine ap[]ij et Amc[]os. Stat in primis intentio ad digerei talem materiam et in locis longinquis in 33. et cinamomo et diger[]ed[]i et conſoſtandi ſimul ſtat intentio in Serapio et di gerendi et ſoluendi materiā in dictis locis exſiſt[]en ynd dixit. N[]oſue q[]ui mirab[]iſt soluit m[]as groſſas et dixit. d. A. ca. pp[]rio q[]ui soluit ab anchi z diſter intellige a materijs eis circuſtan[]i lege l[]eaz. Or ſi fuerit nunc ipſe remittit cura aliarum c[]arum ad alia loca. Et dixit q[]ui ſuerit pp ap[]oſtæ i mébro ſ. y[]llo aut in eo q[]ui cóicat ei p[]uta in matrice i mu liere vel in intefinis groſſis vel renibus t[]uc cura tio e[]ius eſt illa cura recurre ad tertiā quarti z ad loca in quibus determin[]a de n[]ocumentis dicto rum mébroz[]u z tibi ibidem maniſeta k[]iet cura. Ad dit vnā regulā de caufis buiis dolores z e l[]a cla ra dixit. Et paru g[]dem fit. ſ. talis doloz pp malitiā c[]oſplexionis calide ſ. fine materia aut cum mate ria nifi ſim ſemittam cóita[]r mébroz[]um urine. ſ. re num p[]ecipue z intefino[]z. Et addit. Et signa t cura in hoc. ſ. cauſu male c[]oſplexionis calide ſin guſis uel c[]u materia in renib[]u tel in intefinis ma n[]iſeta ſunt ſupple ex dictis in. xvi. z. xviii. t[]ertii. Notandum q[]ui q[]ui raro taliā mébza i[]curunt do lozem pp malitiā c[]oſplexionis calide z ſicce i[]mma terialis v[]l materialis ſumitur ex dictis ſupra q[]ui taliā mébza ſunt de natura frigida z c[]aligni zui u c[]initate renu[]z tal[]e malitiā i[]ncurrent cum renes ſint mébza calida z ſacile i[]k[]abiliā et diſter ap[]ra et malā c[]oſplexionē calida matemat[]alem et i[]mmate r[]ialem i[]ncurre re et ſic vicino com[]municare. Sz tu diceres ſe[]om hoc non apparet q[]ui dicta mem b[]a debeant i[]ncurreb[]us dolozem a tali cauſa cói tate i[]teſtino[]z cuius oppoſitum d[]icit textus c[]uz intefina ſint membza natura frigora q[]ui p[]aniculo ſa d[]icas q[]ui motiu[m haberet euidentiam nifi ad intefina multe coniugerenk vene mediāte me ſinterio q[]ui in ipſi intefinis mandari p[]otest materia collerica et m[]a[]xime qua[]i intefinum ie i[]num dictis membzis vicinatur z ad cum mult[]u fluit de colera ad expulſuam ſi[]nulandam eti[]a[]z multi a[]mi nenarum ſibi com[]municat ad humid[]u l[]ilofum ſugendum z p[]ro tanto ex ſluxu talis ma terie collerice ad dictum intefinum p[]ropter uici ni[]itatem non inconuenit uel tantā interdum ma lam complecionem fine materia cóicari et aliq[]ui c[]ui ma cóicat. Et p[]s ſnia l[]e et clara e l[]a lege e[]a tu. Seg[]t glozioſum ca. de dolozib[]e i[]cturaz zc.

De dolores iuctur[]a et eis a cóicant podagre z
et ſciatice z aliis.

Aula patiens in 7c.

In hoc ſecundo tractatu specialiter p
ſequitur de dolozibus iucturarum, z
tria principaliter faci[]t, quoniam primo determinat

de egritudinibus iuncturarù generaliter quàtum ad ipsa cæs signa et curà. Secundo principall facit caplù ò cauteilla ab buiùsmòi dolozib? iucturay tertio specialius descendendo ponit cura sætiace secunda ibi, opozet ut uratur illigteria ibi in ca. sequerì, Lura que magis propria è tc. Prima pars etiam in tres diuidus qùn primo ipse deter minat de dolozibus iuncturarum quàtum ad cau fas è tempora cozù tc. secundo ponit signa, tertò curam, secunda ibi in prìm. sequentis cau illius qò tc. tertia ibi, cum cognoscitur. Dùs caplù prima diuisione diuiditur in partes quattuorqùn primo ipse determinat de dolozibus iuncturarum sætis generaliter enumerando caufas è tempora tc. se cundo specialiter determinat de sæticha e dolose anche tertio ipse ponit comparatione i facilitate z difficultate redditus sætice e podagre ad alios dolores iuncturarù quarto ipse reddit et ad deter minan de fìccatica e podagra spialius secùda ibi.

Siatica uereta tertio dolores quidez iunctu rarum quarta ibi. Et materia quidè fìccatice.

Prima pars et diuiditur in quatuorqùn primo ipse ponit caufas euentus dolozis iunctura, sìco ipse ponit cozpo, que aptiora funt ad tales dolo res e caufas multiplicatois talium dolozù re spe cù alioz dolozì, tertio ponit uarios modos termi nationis quarto ipse enumerat têpoza aptiora ad tales dolores cándos sìca ibi. Et aptiora ad boc tertia ibi. Et multotiens quidem inuiscatùn quar ta ibi. Et aptiora têpoza prima adhuc i duas qùn primo ipse ponit unam diuifionem caufarum ta lium dolozù, sìco suboistinguit mébza prime diui fionis secùda ibi. Amplius oìſtinguamus de prì ma igitur pte ponendo una diuifionem generalizè caufarù dixit. Cauſa patiens in bis egritudinib? è membrù ſuſcipiens e cau ofiicens ſunt còple riones e matérie male e cauſa inſtrumentalis è dillatatio meſtù naturalià accidentalis aut ex creatione aut enuent complexionù nò naturaliù quas accidere fecit mot? e vacuitas e raritas ac cidentalis aut pp. creationem, ſi cuit in carnib? islandoſis. Pro intellecìtis pte è attendendù quod apud auctores medicine reperiùtur in dolo zibus iuncturarum quidè èmi medicinales appzo piaiati. Nam reperiuntur ili termi gutta, artemica ciragìa, ſiatica e podagra. Artemica propzie è paſſio in pluribus iuncturis ſimul cù in oibus vel ſaltem pluribus, ut in iuncturis colli doſi manuù pedum e ſimilium e dicitur artemica, ab artus qò è iunctura, vel còcatenatio quod idem eſt, quæ iuncture cum ligamentis ccatenantur, et teneo tenes quali idem ſonet artemica quod dolo tenès artus vel còcatenationes vel iuctura, et talis dolo, plus rimù iunctura, z propzie è dicitur gutta vel ſtilici diuì quia talis dolo, plurimù iuncturarù ſimul fit potiùmum per deſluxù bumezù ad iuctura, e ſi fit talis dolo, per viam paulatine congeſtìsis bu moruz in talibus iuncturis, qùn non fit veriſimile omnia membra iuncturarù eſſe equaliter debilia in digerendo male, z indebite ſuperfluum expelle

do. Sed ſi ſtante in tnen plæctoria, et plenitudine ſanguinis e aliozum humo, tunc nò etenti debi te in eis p poros venarù e mébzo, deſluit ad iuncturas plures ſimul cù quoctià ſtat quod ad iuncturas tantà pedù vel manu ſluant. e ſic patet qò artetica e gutta et multum fuerit per viam deſluxus, ebi dolores aliarù iuncturarù particularis aliquando ſunt per vià paulatine, 2c gettìsòs. Ad erte tamen qò multi alij morbi a dolozibus iuncturarù ſiunt, et plurimù p viam deſluxus, ut pa ralifis ſquinatía obtolmia e ſimiles nò tì appellà tur gutta vel ſtiliciduì ſic doloz iuncturarù a tali cauſa, e ratio ſumi potet ex hoc, et deſluit? materie ad iuncturas magis assimilatur ſtilicidio vel gutto, e flux? materie ad alia mébza, quonuà licet in iuncturis fit manifeſta, e cauſa, e ſic uideanf ad ſuſceptionem ſupfluittatem diſpoſitqùi ex alia pte natura niuuit iuncturas, deſup múſculis e li gamentis, miro modo etreſtis ad eas robozanda, vnde difficulter fit tranſitus materie intra iunctu ram e ſic paulatine deſillat, e ſicuenièter gutta vici potest, non ſic e deſluitu ad alia membra, ar teticà igitur e gutta propzie ſunt noia ſuonima. Ciragra è propzie doloz in iuncturis manuù cù en bitis vel cum digitis, e dicitur ciragra a círos qò e ſt manuù, e gradior ris quaſi ſupgradiens man? ſicut cironamia dicitur ar docens diſpositiones hominù p venas e lìneas e figuras manuù. Siatica dicitur propzie doloz circa ancham magime tu a iunctura, iepit anchè, e deſcendit ad còsm in e aliquado uqz ad genu vel calcaneum eſtèdi tur. In anchà aŭt tria confiderantur. In primo ſu perior pars offis còſte, e vocatur yertebuz, e ro rotundum a vertendo, e qùd dicitur in gradìco i cò cauitate offis ſuperioris ſibi contiguì, illa conca uitas qò e ſeòum in anchà ſideratù dicitur pìſis vel ſia, eſt tertio ligamentù ligans yertebuz cùm pìſide vel ſia vnde fit iunctura. Sumèt muſculi circùnoluentes dictá iuncturay doc totù appella tur anchà doloz igitur factus in muſculis ſuperio ribus buiùs iuncture e nò in offibus dictis neqz in ligamèto, et quidam dixezù, cù fit natura crea tum inſenſible pp fines colligendos prima primù dicitur doloz ſciaticus pp e cauitate dicte iunctu re que dicta eſt ſia. Siatica igitur eſt doloz ſiam tenens ad modum dictum podagra aſt eſt doloz in articulis pedum e calcaneis, vnde dicitur podagra, e quasi doloz pedum ſupgradiens. Secundo no tâdum quod d. A. circa banc ptem enumerando cauſas borù dolozù ſolum enumerauit cauſas in ouplici genere carum. In genere caule efficiètis e materialis per ſe vel reductiue, nullam faciens mentionem de cauſa formali, uel finaliz e hoc nòn ter fecit quia ſecùdum veritatem barum duarù caufarum tantum ſumitur, uaria indicatio de in genio curatìuo, nam finis egritudinio ſemper eſt, idem, ut leſio operationis, e idea ſemper vna ma net intentio, que eſt reductio ad operationem na turalem,DEC aŭt reductio inducitur multiplicire, uariando intentiones ſecundi, uarietatem carùz

podagm

28 nois

aragam

aritica

Hes andres

aristoi

pedagm

aus.

aristot

C.2.

C.3.

C.4.

C.5.

C.6.

C.7.

artificia
gula

efficientius vel materialius, secundus, n. varietate illa
ra sumittitur varia effectio tria regularis principa
liter facienti ad igeni, curatiuus, s. de qualitate
medicine et quatitate eius et hora, ipsius quibus
cla ra fit menso quarta primi ca. i. In bis tribus
tota vir principaliter curationis existit et ibidem
h3 videri. Idem dico de causa formalis, que licet
alia fit in alio et alio morbis et tamè varietas cu
rationis ab illis quod causis in sumittitur vel ad
illas tantu reduci pôrion de illis tantu faciens me-
tionè sufficienter factus existit, qo aŭt per ſidera
tionè illarum tantu caufap sufficienter habeatur
regule de ignio curatiuus, patebit ſideranti et vi
denti que scribuntur loco allegato, alterius itelli
gendurq qo in enumerado dictas caufas enumera
uit principales et instrumentales in vtoqz gener
et de principalibus efficientibus imediatas et me
ditatas mebrum, n. suscipiens, i. in quo subiective
est doloz est causa materialis principalis et imedia
ta talis egritudinis oiliatatto aŭt meatuus ſue fit
naturalis ex creatòs, ſue accidentalis ex tpoeyt
ex receptione medicinaru aperituar qu ita est c
a principalis reducibilis ad genus cauſe mate
rialis et subiective et, complexiones aŭt male, et
materie male ſunt cauſe principales effectiueſi
ſint in iunctura dolente imediate, et ſi ſint aliquo
principalib membrozunt cauſe principales et media
tequin pp malam complexionè membri principali
multiplicatar male materie, tandem a fortirudi
ne membri expelluntur ad debilis, et iuncturas et
ſic ſunt cauſe principales effectiue mediate do-
ris iuncturarum motus aŭt et vacuitas, i. inanitio ei
ſponètes ad inflammatione et qd malam complexio
nem et curum materierunt cauſe instrumentales
tenères ſe ex parte cauſe efficientis, et hoc intelli
gi poreſt et mediate et imediate ſeboz qo dicta co-
plexio acquiri pot alioq. principaliu membrozui vt
membri ipsis dolentibus, motus tamen et eſſe pt
cauſa instrumentalis tenès ſe ex cauſe pte materia
lis po quanto pp motu membzo debilitato et ſu
per calc facto ipsum fit disposituz ad facile ſuper
fluitates recipièns. Idem dico de vacustione et ina-
nitionep quod dirit. H. secuo pnoſticozù circa
finem comento. Ixv. in fine commenti qo effusio bu-
mozum ad membrazque mouentur et caleſiùs, et
facilioz. Et ex bis apparet clara lfa lege eam.
Cauſa patiens, i. materialis et subiectua in huiu-
modi egritudinib, s. articulorum me mebrzou susc-
piens, i. principalis et cauſa efficiens ſunt comple
xiones et materie male ita qo male addatur etià
ad complexiones, et male complexiois ſunt cauſa
efficiens imediate dolozis ſi ſint in membro dolen
tet. Et cauſa instrumentalis, s. tenens ſe ex parte
cauſe materialis et membrozus suscipientiù. Et
oillatatio meatuus naturali, i. a natura deputato
rum ad deferendu ad talia membra nutrimentu
accidentalis ut propter medicinas aut ex creatio
ne aut enuentu complexoqz naturali, quas acci
dere facit motus et vacuitas, i. inatio ſupple ſunt
cauſe efficientes imediate vel mediate secunduz

modum dictu et consequenter motus et vacuitas
sunt dictarum caufarù cauſe instrumentales, puit
etiamivit dictum est eſſe cauſe instrumentales
et ſe tenere ex pre cauſe subiectis, sicut raritas acci
detalis membzo acquitata, et pp caliditatem vel
ex creationis ſicut in carnibus glandosis est cauſa
instrumentalis ſe tenens ex parte materis, et per
has dispositiones membza redundantur apta ad rece
ptionem ſuppluitatum, ita etiam per malâ comple
zionè accidentale ex motu, s. mebro debilitatù di
ſponitur ad receptione etc. Et sic mala complexio
tenebit ex parte cauſe instrumentalis materialis
ioß addidit. Et raritas accidentalis aut pp creatio
nem ſicut è in carnibus gládosis, i. ſicur ite ſe te
nent ex parte materie ita èt, euentus complexionu
tc. ſe tenere posuit, lra fuit aliquater difficilis.

Amplins distinguamus.

In hac parte ipſe subſtiguit mebza ſupſaſteri
prie dionisæ, et iou faci quin primo ipſe ſubſtiguit
primu mebzu, ſ. tenens ſe ex parte cauſe paſſiue
t materialis, ſecundo diſtinguit ſecundi ſe tenés
ex parte cauſe efficiëtis ſecunda ibi. Cauſa autè
efficiens, primo etinuæ ſe cum præcedentibò ſe
cuò de proſequitur quod itendit ibi mebzu itaqz ſu
ſcipeng, primo et ponit vnâ cám cœz huius cauſe
materialis et am declarat, ſecundo ponit alia cz
diuferam et in hoc genere ibi aut cauſa ſui ſitus
dicit de ambabus partibò primo Amplins vifin-
guamus vnà quâqz barum diuſionum diuſione
aliqua, s. vniquodqz membzum diuſionis, ite
rum diſtinguamus et proſequèdo de cä patiente.
Dixit, membzri itaqz suscipiens est cä vt eueniát
itè egritudines, s. paſſiue et materialiter. Aut pez
debellitatem ſui aut pp malitiam complexionis co-
firmate proſpice frigidæ, et debilitatem ſui in creatò
ne ſua non ex parte complexionis aut ſupple etià
poptez de debilitatem complexionalem no frigidita
tis ſed ptopter vebementià caliditatis. Addit z. p
prie cum accidit ſupple talis mala complexio ca
lida ptopter motum et per dolores et per cauſas ex
trinſicas, et per moſtuz venenoti animalis calidi
vel medicamento aliquo calido ſupple tuc è ma-
xima cauſa vt membz patiatur, huiusmodi tamè
cauſe extrinſice principaliter debilitat pro quan
to impzimunt in membro malam complexioné io
adit licet, hec dispositio no fit longiuà a diſpòe
complexionali de ſeda parte adducèdo aliam cz
paſſibilitatis mebzi dixit. Aut cauſa ſui ſitus ſub
membzis alijæ et vbrad ipsum curunt materie per
naturæ, i. naturaliter ſupple est cauſa talis paſſi
bilitatis ideo addit et ptopter hoc, i. ptopter itaz
cauſam vt ptopter ſitum deoſum in pedibus mul
tiplicantur, s. tales dolores. Nota primo quod
ex prima parte huius textus colliguntur quedar
que in diuſione ſuprioë explicite no ponebar
tur quia ſupra est dictum de cauſa paſſibilitatis
in bis egritudinibus quod cauſa talis principalis
est ipsum membzuz, et quod cauſa instrumentalis
est oillatatio meatuum, etc, et dicebatur quod ma

le complexions indifferenter ex illo textu ita atribui
poterat ad cám effectuari, sicut ad materialis ex p
raritas accidentalis vel ex creatione videatur p
prijs attribui caufis instrumentalibus & principali
passione licet et sibi attribui posset. Etiam ibi
explicite colligitur ex debilitas membri est caufa
quodam modo imediata et principali passibilitatis
membrifine fit talis ex malitia complexionis confiz
mate, et ex tempore acquisifine fuerit talis ex
creatione sua non ex parte complexionis quod pot
dupliciter intelligens modo ex membrum fit ex
creatione debile non ex parte complexionis, ymo
stante tempamento apychionalis, stabit debilitas
merito male positionis et propter raritate & ma
lam texturæ nel aliter non ex parte complexionis, ex
acquifite fed cœgnite et naturalis posſimus etià
ymaginari gradualem complexionem temperatam
cum bona positione in membro, et tibi erit mem
brum debile naturaliter, vel propter idebitas de
pendentiam vel paucitatem menſure ſpirituæ re
quifitorum ad debitam opезationem membrui, vel
per occultam qualitè habilitantez ut facile pa
tatur, ut nidebitur in quòculla ſi tales moibi ſint
bereditarij etc. Et ſic erit membrum debile ex
creatione non ex parte complexionis ſebm cœmunez
doctrinam licet ego in hoc fuerim contrarius cò
multi opinioni. In primo regnigitur colligitur /

Secundo talis mala complexio confirmata est
tempeore acquifita tamquam membro redditur de
bile proptere, ut multum, est complexio frigida, et
ratio uero est cum talia membra ſint pez naturæ
apychionaliter frigida,ideo ut multum magis la
bantur ad frigidum ex ad calidum. Lolligitur
tercio talis malitia apychionalis qua membrux
redditur interdam debile ex ſequenri passibile, ex
complexio calida confirmata, et. Et hic ſingula
riter notate ex eſtente homine uerbigſa poda
grico a tali mala apychione confirmata calida, cò
tinget medicum ut inſirmu, ſepe decipiationam
eger non percipiet caliditatem in ſe ipſo, cum ap-
pleto talis propter diuturnitate fit facta nulque natu
ralis non ſentietur ut diuerſa apychio, et ſorte me
dicus per hoc credit cám eſſe frigidam, ut comu
niter accidere ſolet, ſi ad tactum percipietur, ali
qua caliditas attribuert ipſe alicui materie ſubtili
fluenti propter dolorem etc. Et hoc contingere
poteret ut talis mala complexio calida confirmetur
propter motum proprie, ut multum in itinerari,
non còsiderabit medicus de tali itinerare, aut
propter dolores qui preceſserunt, ibi opotet be
ne ſpecularia forte preſenti ſtates dolores habue
runt radicem cám frigidam, ipſa remota propter
dolores remanſit in membro mala complexio ca
lida confirmata, unde etc. Et ſic opoſtet medicu
maxime eſſe diligenter, ut banc credo eſſe unam
cám male curationis podagre diuturne, que alias
habuit radicem cám frigidam, propter longos
dolores eſt membrum debilitati per apychionem
calidam, et ſic ab omni cár facile leditur et dolet, et
tum. Medici exhibent regimen calefactum

ex per talia ſolebat dolor alenari nel remouerit,
cum non erat dicta confirmata apychio, et nunc cò
tinuo deterioratur, et nel addit nel ſaltem fouetur
cár debilitatis etc. Notate bene ideo eportebit
qualia multa diſcurreret ut nidebitur in ca. ſignor.
idem dicatur posse etenire propter utam medicia
rum longo tempore calidam, ac acquiretur in me
bro etc. Et hoc est qo dixit propter cár extrinſi
cas, i. medicinas quoque suem motus ſint cauſa ca
liditatis et maxime progreſſuæ in membris ſiſe
rioribus, ut pedibus manifestum est, primo quin
rum eugilato calido exacuitur, per quietè ebe
tatur, sic ſibi acuinas partes magis calefacit,
sanguinem eliquidat. Modum aut magis per
rationem assignabat Albertus magnus circa finem
primi. Methylab. dicens ſic, qo est cárera factōs et
ſepationis partium, est cár caloſis, ſed quâdo corp
mouetur ſuper alind corpus diſtrabit et ſeparat
partes ab eo quod ſeparantur et diſtrabuntur ab
eo partes eius et ſi poterit ſuſciperre ſepazitionem,
et sic alterando naturæ educit calorem, qui poterit
fuit in materia, ſicut omnis forma potentialiter est
in materia, et hoc modo emicat ignis ex ſtricatène
lapidum adinuicem, et ſagita plumbea fricata ad
herens ex balistra prolecta liquefit, et hic est mo
dus cœmunis motui locali. Alius modus est et
eius et appropiatur motui volutario taliter, quia
eo ex natura ad membra motus vīrigit spiritus et
sanguinem tanquam instrumenta ipſus, et ſic me
buzi calefit. Alius modus potest, eſſe quia pto
ter motum mebuzoſz inferiozu maxime ſuper
ſuum facta in ſpirituibus resolutiore et membris
debititatis nitif natura succurrere ipſis, et ſic ad ip
ſa tranſmittit quibus conſortentur instrumenta
ſ. ſanguinem et spiritus et ſuprimum inordinatæ
vnde fit in ipſis confuſio et ſuperincensio acquirit
igitur in membro caliditas non naturalis, quia nò
conueniens neqz proportionata p operationibus
membriz cum bunius totalis caloſis cauſa non ſi
ipſa naturæ, et dictum eſſque et ſi ad banc cœunz
rat hoc fit ipfa ſic neceſſitata et nò regulariter ope
rantem, ſacit et motus ad caliditatem in naturalem
maxime membrzoſum inferiozu cum per motum
agitat in cœpore huncibus disponuntur natura
liter et deoſuz moueantur, et citius mouentur ſub
tiles et calidiæ, nec tibi retto patitur instantiam.
fed fit hic perſuadens tibi, sic pp motum potest
acquiri mala complexio calida in membro et con
firmari vel habituari et erit cauſa debilitatem et paſ
ſibilitatis mebziſſoſz et cár caliditatis per hoc
qo cum doler fit ſenſatio cæ oſtarie etc. Et ut
tus expulſua non exeat in actum ſuum ſine ope
ratione niſi cum nocumenti aliquid ſenſerit, fit
igitur ut ad ſenſum oſtarie cauſe eam utirtutem i
petuſſe quodam motu moueri ut cám dolores a
ſe expellat, et talis utirtus expulſua excitatur non
ſolum in parte proſpice dolentes, fed etiam in adiacē
ribus partibus que ſecum apatiuntur, unde fit ut
fortitez exprimat ut novium a ſe expellat, ex qua
quidem expressione accidit ſanguinem et ſpirituſ

i

d debite dolor

L-L

fluere ad locum dolentem et sic supercale fieri, et quis cum fit ienius et ararii natura derimat quafi in su cursum uocata sanguinem et spiritu ut fortius ex pellat, quibus parte doloris super calefitunde i for ti dolore intrinsecio fit infrigidatio extremitat, ut i terdum sincops propter derinationem sanguinis et spiritu ad locum dolentem. Quid auct caule extrin sectionem male primitivas ibi. Et caule diuisionem quoniam upra de ca efficiente cor porali de terminas dixit qu ca efficiens sunt 2pleiones male, imateriales ut dicebatur et materie male, primo declarat quod dicte male 2cplexiones sunt c. scdo quo dicte materie, ut que fin ille scda ibim materie uero aut fung dixit igitur de pria pte. 3. Ca efficiens aut 2cplexio corporis totius, ut, ex ceilens uel in naturalis aut in membro principali, fupples calida inflamans aut fupples talis 2plexio est infrigidans congelans aut exicans confrigés addit et proprie cum ei admittetur humiditas ex tranea. 4. Pro intellectu huus partis est notam dum q in hac parte enumerando cæsque sunt 2cplexiones fine materia soluz exemplificavit de talibus cæs in toto uel in corporali mebris nullâ faciens mentione de caufis talibus subiective in membro dolente existentibus. Et 5iter cæs tales mediatas tâton enumeravit et non imediatas. 6. huus c sæ fuit quoniam illas cæs imediatas tanquam no tissimas cæs effectuas talium doloz fupples p[rintelle]xit. Dubium enim non est q meala 2plexio divi sæ in membro sentiète subiective extis et cæ efficiens doloris illius membrum non ita manifeftu ap parebat quod mala complejo in membris alijæ a membro dolente fit caufa talis doloris. Jo hoc decularis manifeftuit q in manifeftum crat et dubium de manifefto nullam faciens mentione. 7. Secundo notandú q non potuit caufa complejoem humidam eſe cám talu doloru, ſicut fiet aut fecit de reliquis complexionibus q habetuz scda p[rimi] de caufis doloris absolute 2plexio h[ui]mida et subiective in membro exiſtens nullo mo do efficit dolorem multo igitur minus facit dolo rem in membro non eriſtens ſed mediate tantuz concurrens ſicut alie facium quod maxime veru est de doloz fortide quo eſt fermo. Complexio tamen calida vel frigida in toto vel in principali eri exiſtens poteſt eſe cauſa taliu dolozum 2ſsen ſialiter 2cando ſibi ſimilem quantatem in ſp[er] in membro dolente, et sic fiet cauſa dolozis ut p[oteſt] et eſſe cauſa doloris mediate materie tra bendo materiá calidá uel frigidam ad iuncturas expellendoſicatas aut ſi fuerit in principali, ſic faciliter cóicatur membro dolenti ita ut per ſe q[ui] lozez cauſent cum ſit qualitas magie patiens quâ actua, ideo ſi mediate concurret ad dolozem, hoc magis efficit materiam p[re]ſſentem conſtringen do et ad iucturas exp[rimendo] quoniam per ſe ma teriam non generat, at forze ad hunc ſenſum dixit dominus. 2. fecüa p[rimi] loco allegato quod ca liditas et frigidis ſentialiter cauſant dolozem, et ſicitas accidentaliter, ideo notanter dixit tertus aut exicans fupples ſicitas conſtingens, et proprie

Inſtire
podagm

Cauſa autem efficiens

Inſiſt
parte p

ſequitur de alio membro diuſionis talium doloris, q de ca efficiente. Et quoniam cauſar efficien tuz quedam ſe tenent ex parte cauſa corporalium, quedam ex parte cárum primituam, p[ro]mo ponit cæ corporales ſedo magis primitivas ibi. Et caule diuſionem quoniam upra de ca efficiente cor porali de terminas dixit qu ca efficiens ſunt 2pleiones male, imateriales ut dicebatur et materie male, primo declarat quod dicte male 2cplexiones ſint c. scdo quo dicte materie, ut que fin ille scda ibim materie uero aut fung dixit igitur de pria pte. 4. Ca efficiens aut 2cplexio corporis totius, ut, ex ceilens uel in naturalis aut in membro principali, fupples calida inflamans aut fupples talis 2plexio est infrigidans congelans aut exicans confrigés addit et proprie cum ei admittetur humiditas ex tranea. 5. Pro intellectu huus partis est notam dum q in hac parte enumerando cæsque ſunt 2cplexiones fine materia soluz exemplificavit de talibus cæs in toto uel in corporali mebris nullâ faciens mentione de caufis talibus subiective in membro dolente existentibus. Et 6iter cæs tales mediatas tâton enumeravit et non imediatas. 7. huus c sæ fuit quoniam illas cæs imediatas tanquam no tissimas cæs effectuas talium doloz fupples p[rintelle]xit. Dubium enim non est q meala 2plexio divi sæ in membro sentiète subiective extis et cæ efficiens doloris illius membrum non ita manifeſtu ap parebat quod mala complejo in membris alijæ a membro dolente fit cauſa talis doloris. Jo hoc decularis manifeſtu q in manifeſtum crat et dubium de manifeſto nullam faciens mentione. 8. Secundo notandú q non potuit cauſa complejoem humidam eſe cám talu doloru, ſicut fiet aut fecit de reliquis complexionibus q habetuz scda p[rimi] de caufis doloris absolute 2plexio h[ui]mida et subiective in membro exiſtens nullo mo do efficit dolorem multo igitur minus facit dolo rem in membro non eriſtens ſed mediate tantuz concurrens ſicut alie facium quod maxime veru est de doloz fortide quo eſt fermo. Complexio tamen calida vel frigida in toto vel in principali eri exiſtens poteſt eſe cauſa taliu dolozum 2ſsen ſialiter 2cando ſibi ſimilem quantatem in ſp[er] in membro dolente, et sic fiet cauſa dolozis ut p[oteſt] et eſſe cauſa doloris mediate materie tra bendo materiá calidá uel frigidam ad iuncturas expellendoſicatas aut ſi fuerit in principali, ſic faciliter cóicatur membro dolenti ita ut per ſe q[ui] lozez cauſent cum ſit qualitas magie patiens quâ actua, ideo ſi mediate concurret ad dolozem, hoc magis efficit materiam p[re]ſſentem conſtringen do et ad iucturas exp[rimendo] quoniam per ſe ma teriam non generat, at forze ad hunc ſenſum dixit dominus. 2. fecüa p[rimi] loco allegato quod ca liditas et frigidis ſentialiter cauſant dolozem, et ſicitas accidentaliter, ideo notanter dixit tertus aut exicans fupples ſicitas conſtingens, et proprie

Jistury
podgrza

de collera. & melia cum sanguinis fit nature con
formis & melia minime ute formis, & alij duo
medij. & medium modō i ordine dicto. imo dicut
aliqui & est multum probabile q. & sm quāda & iec
turam ueritati proquinā pōt dici q. sanguis è ou
plus respectu klatis & kla duplum respectu colleze
& collera dupla respectu melic. hoc tī scir pūctua
liter enſz ualde diſciloboc totum intelligitur de
bamoibus naturalibus & in corpora debito utète
regimine. dico pio tanto q. bodie popter inglu
uiem & guloſitare hominu plus ſumentes. & pos
ſint digerere & et in alij malum regimen utetes
ut exercitio ſub copitu ut dixit. B. vi. affo. i meto
illius affo. Emuchi non podagrizant & uerifimi
liter de klate per uam indigestionis tātù multipti
catur ut ipm kla nontalè habeat ad sanguinè ba
bitudinè & ad collam it sanguis ad eum habeat
proporziòn duplā imo multo bzeuè ut forte ſerq
teræ. & ipm kla non ſolù fit duplū ad collera imo
fozte tziplū tel quadruplù maxime dico in nſo cli
mate & hoc kla per uam indigestionis multiplica
tum appellatur hic ab. d. A. crudum. q. per. uiam
cruditatis & idigestionis multiplicatu. Tertio
no. q. collera cum fit humor ſubtilis & calidus. ex
ſui natura cù mouetur. magis mouetur ad extezio
ra & ad circuſerentiā qz ad interiora. p.3 Ex his
itaqz ſolunt difficultates. dico igitur cz te
ſu primo q. plurimù fit ex ſlare cu collera. q. fleg
ma naturaliter quodāmodo mouetur ad ſactura
ne motu ſunctura. & calore acquiſto ipis areſt
imo ad humectādum ordiauit natura flegma ad
illas mozari. ſtut tī nez è de ſlare naturali. In
hac tī utilitate èt cōicat flā aqueu naturale. exq
qz illud flegma è materia doloris ſunctura. & ut
plurimā puiā indigestionis multiplicatu. & uſco
ſitate participat & groſſit. & ſale non pōt nifi ſub
tiliētus. ſaciliter penetrare. ad ſuncturas popter
circuſantia membra dictas ſuncturas ſtricte alli
gantia. & ut supra dictu. & ſubtiliatur aſt ſuenièter
per collera. & plurimù talis dolor fit a flegmate z
collera per flegma intelligitur flegma quodlibet in
diſerent in naturali deinde fit a crudoli. flegmate
ſubtili aque. & groſſati maxime uidetur attine
re. quoniam tale & fine miſtione collere fluere pōt
ad ſuncturas. Sed ſi tu dices cum tale flegma
aqueu maxime per indigestionè cauſetur. & de ſe
poſit ad ſuncturas fluere. uidetur qo ipm utpluri
mum fit cā taliu doloz. dicatur q. non plus ò itſo
ſlegmate generatur. & de obus alij slegmatibus
inaturalibus ſimul quoniam ex multiplici uarietate
in regimine & uarietate corporu. per indigestione
uarie ſpès ſlegmatis generari poſunt. Iccirco ex
uaris ſpèb. & legmaticis cā collera alij a flegma
te crudo utplurimù fit talis doloz qz ex flegmate
crudo deinde fit a crudo ppter cām dictam. Et
& sm hoc ſolutù è ad prima. duas difficultates.

Ad primā dicitur q. in proposito fermo è de ma
teriebus que dolozes efficiunt p. uiā deſluxus de
dolore. facto p. uiā gestiónis ar. cludit uerum.

Ad ſm dicitur qò licet collera fit maxime inter

bumozes mobiliztī ipsa ſui ſubtilitate & calidita
magis ad alia regione mouetur qz ad ſubita
ras unde maxime mouetur ad cutim. & facit ſudo
rōel alij q. si multu babudaneris facit yteritiſe
pe & mouet ad os ſtomaciz uonitu educit. Ad
ctiūr qo I3 ſaguis fit multo apliq. & qitate alij
humoribz tī ex alia pte dico qò ſic eſse ſuit neces
ſarium ppter restauratōm eius quod otinuo diſ
ſoluitur. & ſic dicatur aptus et ex cibarije magi in
to to multiplicari. dico qò ſi multiplicatur. et in mē
bra aptus è transmutari. unde tunc membra ma
xime carniforia magnificatur & sm qò & ipſe multi
plicatūr. & p. nō non ſuper puit ita ut a utrute ad
iuncturas expellatur. & ſic fit de alij cum multipli
cantuz poſset tī ex regimine ipinguatino ex pte ci
bozum. & dimpione exercitit ita multiplicat. & ue
nis & facta uenaz. extenſione dillatatis pozis uena
rum diſcurrat extza uenaz. ſquat ad ſuncturas.

Et ex hac cā ſepe eucre ſolet in uiris conſula
ribus & multi religionis cibarijs delicatis. &
vinis preciſis multum habundant. Poslea uten
tes ſtudio & cogitatoibò modico utuſ exercitio. Et
oiter pribibita refolutiō & multiplicato ſangui
ne tandem deueniit ad illam habundantiazc.

Pōt èt itud ottingere ex piatione alicuius
euacuationis fieri ſolide de ipſo ſanguine ſicut re
tentis emooyibus que posſimaliter fluere ſole
bantvel reentis meſtruis in muliere. Posſet
èt hoc ottingere ex debilitate atractive alicuius p
ticularis membi non atraentiſis ſanguis. & ſiue
tum vni epate tīn de ſanguine generante ſicut so
lebaq. & nō atracto tīn de ſanguine ad membra
ſuper habundat in menſura zc. Et itum caſuz po
ſuit Alueris ſingularè quarto colligit ca. XXXVI.
de quodam patiente ſubtilis ſanguis cuuis cauſa
latuit medicos multo tempora. etandez ipſe cogno
uit quod cauſa erat debilitas atractive & vigenti
ue vius brachij infirmi zc. Iſte tamen cauſe
ut minus ſunt cauſe generationis dictozumolo
rum quam flegma cum collera. vel kla crudum.
zraro deuenitur ad itſa extenz venaz. & ante qua
ad cā perueniatur. ſepe ſupcalefit ſanguis. vel pu
treſtiz. & ſit febzie ſanguinea alterius generis: & ex
vebito regimè exhibito in talibò febibus minora
tur dicta menſura zc. Ex his igitur ſolutiſt ſit ad
diſcultatè. Ex hijs etià verificat? est orto. d.
A. in talibus materiebò in cauſando hoc dolozes.
quoniam primu è ſt materia p. vià deſluxus kla cum
collera p. p[ro] ſubtiliari kla a collera: poſtea flegma
aqueu: deinde ſanguis: poſtea collera: que licet
ſit mobiliz. & ſanguistamen ppter cauſas dictas
rarius mouetur ad ſuncturas: hoc intelligitur re
collera pura. forze qo collera groſſa ex miſſe. kſa
tis: &t vitelingamagis est cā: & solus ſanguis prè
illas cauſas que dicte ſunt: raro autè melancolia
est cauſa per uiā deſluxus. & hoc prèſercre streitare
materie imobilitatem & groſſiēs cùs. notate ra
men & singulari quod licet raziuſ ſquat materia
& melia ad ſuncturas unde fiot doloz. etc. ut vicum
ſestamè ex hoc non ſequitur quod pauiſzes re

oto
dito

no

periantur podagrici vel ciragrici ex materia me
lancolica ex alia materia, immo stat oppostum,
t redo utplurimam etingere s. quod plures reperian
tur podagrici vel ciragrici ex materia melica ex
er alia materia, et hoc ideo est non quia materia p[ra]
cipaliter fluxa fuerit melia et alia materia, ut reg
matica vel languinea sed p[ro]pter tépo[ris] diuturni
tatem fit melia vel per uiam et gellationis ut a fit
er flate crudo et maxime si illud fl[ata] genitum est
et cibis cruditis et frigidis ut latucis cucurbitis citriu
lis et aliis fructibus nam tale fl[ata] in membris frigi
dis longo tépore existens et gellat[ur] exs[po]tus bumi
do remanet melia. Ex languine aut vel ex flate
cum melia mixto vel flate falso, si caufetur sepe
p[ro]pter mal[ui] regines, materia aduatur, et subtile
resoluitur, et grofium inceneratur, et manet materia
melancolica aduſta et sepe et ingit p[ro]pter balnea
ſulſurea vel aluminoffa vel inſunctiones mult[us] re
ſolutiuarum non apſoſitas fecum humectatiu[m]us vel
p[ro]pter ponit in fuzno ydiotarum fecerunt ſic euenit magnifico diu Antonio de
triuultio Mediolani p[ro]pter enim talia et ſi materia
dict[us] morbo[us] non ſuſſent a principio melancoli
ce ex languinea vel flate et ex parte materia ſuſſet
fatis falubres, t[em]nunc dicte materie uiti[m]o mali re
giminis facte ſunt melic[is] et morbi facti ſunt iſcura
biles. Et hoc potissimam accidit in ſplexionibus ca
lidi p[ro]pter reſolutionem que fit in materia, unde
ſic uta cum exćiſationi ſit ſut lapiſa et ſi languis
fuerit in c[ata] et exicetur, ſit ſic ut caro. Concludo
igitur quod licet materia fluens raro fit melic[is] ame
plures reperitur lavorantes ex materia melica
ex alia materia, ex cum aliis materiebus sepe fit
ſalus ex qu[us] cum ad hanc deuent[us] eſſallectant uſus
ad mortem, et ſic patet l[ata] clara lege tu illam. Se
quitur illa pars.

Et cause diuſionum. In ita parte auc
tor ex supra manifesta uit in genere cauſe efficien
tis ex cauſe ſe tenentes ex parte c[arum] p[ra]imitiuarum.
ex cauſe de quibus fit fermo inferius aut ſunt uere
p[ra]imitive aut ad eas reducibiles ut patebit exſide
ranſp[ra]zima para p[ot] diuidi in tot particulars quot
c[ata] particulares p[ro]uit duo eti[mi] principaliter facit.
p[ra]imo facit ex dictum est ſc[ed]o epilogado enume
rat in hoc genere omnes c[ata]s talium dolos[ra] ibi.
Et ſi adiuenit De prima parte igitur dixit cauſe
diuſionum buiui[us] cauſe, i. c[ata]s diuſionum, i. mem
brum diuſionis buiui[us] cauſe, ex efficiencie ex ſt. et ex
efficiencium quedam ſunt uel uere p[ra]imitive, uel
ad eas reducibiles, et ſupple talium quedam ſunt
c[ata]s p[re]acterite, ex morbis p[re]cedentibus etc.

Et nota hic licet apud auctores medicie ita
noia catarus et coriza ſint termini differentes ſim
genus et ſp[er]moniā catarus et ſi generaliter dica
tur de fluro materia humoralis de uno mébro ad
aliud membrum ex ſub ip[so] continetur ſa primi
doc. prima cap. et p[ro]prie dixit fluxum ut a p[ar]i
culari membro ad inſeriori ut a cerebro, ſimili
ter coriza licet differant quoniā catarus dixit talis

fluxum materie ad inſeriora non per uiam nass[ni].
coriza uero dicit de fluxu pez uiam nass[ni] et maxie
de materia ſubtili[ut] expresse colligitur a. d. A. S.
tertij cap. de coriza et cataro in principio caliz sic
catarus uidetur i plus ſe habere coriza. In
p[ro]opito t[em] fumuntur ut termini ſynonimi ut di
cant deſluxum a cerebro ad inſeriora et inter
hos terminos est diſtinctio illa est ex parte mate
rigocatarus dicat deſluxum materie groſſoris et
coriza deſluxu materie ſubtilis aque ſuomodo
aut buiui[us]modi catarus et coriza ſint cauſe talium
doloz[us] p[re]acterite: patet ex hoc quoniā p[re]cedetib[us]
bis p[re]significatur materiā fluxiſe ad inſeriora, et co
sequenter ad iuncturas, et ſic p[er] uiam debilitatis ac
quiſite in iuncturis, etiam per viam deſluxus mate
rie coriza vel catarus poterunt eſſe cauſe pre
terite talium doloz[us] quia immedia non ſemper
ſunt cauſe talium doloz[us] c[ui]z non ſemper ad iun
curas fiat deſluxus et continuato deſluxu ut ml
 tum fiet fluxus etiam ad iuncturas p[re]cipue pe
dum p[ro]pter cauſas ſupra aſſignatas et dicit p[ro]
ſc fluente materia ad mébza natuzalib[us]uerbi gr[at]
tia ad ſtromacum uel e[pa]pp debilitatem acquiſi
tam in talibus membri[us] multiplicatis conſequ[ue]
ter materiebus in toto per uiam indigestionis di
c[ato]rum membroz[us] facta deinde conſequ[ue]x
p[ul]ſione materier[us] ad iuncturas tunc catar[is] et co
riſie fuerit cauſe p[re]acterite talium doloz[us] patet.
Conſequenter continuando in talibus cauſis po[
ni]t illam c[am] p[re]teritam, declarat modum eius
dicens. Et curatio collic[e] ſim modum in quo c[ó]
fortantur inteftina ſupple est de cauſis p[re]teritis
talium dolorem declarando dirit et expellunt
ſuperfluitates conſueta[es]. i. p[ro]pter hanc ſoſtatio
nem ipſi p[re]intefinis ſoſtatio et ſoſtiorib[us] factis ex
pellunt ſuperfluitates ſupple quas aliunde ſolebat
reciperet et non recipiunt e[as] pp. ſoſtitudinem ip[so]
rus unde fit ex dicte ſuperfluitates ad alias p[re]ſes
expelluntur et maxime debiles quales ſunt extre
mitates que pp debilitatem recipient i[de]o addic
t continuado q[ui] expelluntur ad exſtremitates et ſic
ad e[ar]um iuncturas et ex ſic est clara littera de
claretur quomodo aliſi in collica ſoſtátur inte
ſtina, p[ro] cuius intellectu[u] b[re]uiter suberte quod
licet in collica coniugat[ur] oppilatio quoniā i ea
ſemper difficilis ſit exiſtus e[ui]s quod debet egredi
per naturam ut xvi. tertii in principio capituli et
exinde ab h[ac] intentione conueniunt deſp[illan]
tia et rara facientia et ſic non confortantia ſamen
e[cc]ellentes medici p[ro]ſquam adimpleuerut h[ac]
intentionem ut fit uenter factus leu[i]nis mitigata et
dispositione inteftinali doloz[osa] tunc uertunt ſe
ad aliam intentionem. ex ſad. confortationez inteſti
noz[ui] cum p[lu]uere, ex inteftini lupi et cum c[ra]ſteriis
factis ex decoctione inteftiorum caſtrati et ſimili
bus confortatiu[m]s ad quam intentionem ſepe ad
minus pauc[á] aduertentes non int[é]dít circa qua
nifi intendatur fit debilitatis inteftinis et ex dolo
re p[re]cedente et ex denudatione ip[so]rum int[é]ſtino
rum facta p[ro]pter ſoſtia criftera abſtergentia ex

i3

Junfing

cunque modica uentofitas per intestina transiens i
primit dolorem intestinoz imo fortius perfecta ià
digestione stomaci ut post se el septe z boras ab
fumpto cibo cum parz groffa sequestratur a sub
tili z groffa in intestinis recipitur tunc infirmi iei
pintt et dolere et medict intendères remouere do
lorum otinuo prosequitur cum abstergentibus u
mon significantibus ipfa inestina et sic semper magis
deblitant unde si procedimus cum ofortantibus
ut dictum est fortificantur intestina et curatur Et
pro intentione ita ego isto anno. i452. cum esset
ad Mkn uocatus in tribus nobilibus uiris acqui
sui maximum honorem et fructum et nobilez vn
de bene notate et ora istum canonè incedunt me
dici torpidi ut dixit. d. A. fa primi doc. fa de cais
doloris abfolute in fine ubi dicit et est textus singu
laris. Et eram post cum dolozem remanet ali
quid quod senfum habet doloris nec tamen est do
loz certus fed est ex fuma reç que per se resoluum
tur et torpidus quidem in medicado laborat et no
cet ei. eredo q proptie loquatur in cañi isto lege to
tam istam primam partem.

## Et de caufis eius

In hac secunda
pazte huius par
tis ipse enumerans cæs magis se tenentes ex pte
carum pitius q non ex parte morborum prece
dentium et diuidi potest in tot partes quot ipse enu
merat partes patebunt dicit de prima parte de cauſis eius iterum in genere caufe s. efficientis et
primitiis sunt cibi generantes genus faciens eue
nire dolozem illum materierum i. cibi facientes
ex natura sui humorem proportionatum ad gene
rationem hoz dolozum. Sicut yerbiga cibi qui
uel propter groſſitiam uel uſcoſitatez uel aqueita
tem multiplicant fla qu plerunqz est cauſa mate
rialis talium dolorem uel folum uel cum collera
micta ut ſupra dictum est. Ideo exposuit Hirar
dus in gloſa exteroſe ly materierum. i. ex materie
bus cibi igitur generantes genus proportionatum
materierum uel ex materiebus talium dolorem
ut dictum est ſunt de cauſis primitiis hozum do
lorum. Addit et panchas digestionis ſupple unde
cunque fiat ſiue ex parte cibi in ſe ut dictuz est ſiue
ex parte stomaci in ſe qz.f. propter malitiam com
plexionis fit in urtute debilis ſiue fit ex rebus ac
cidenribus ſuperuenientibus digestione impediè
tib de qb oib cais clare locut? e. s. i3. tertij trac
tatu tertio i primis trib cap. tal puitas digestioſis
est cauſa talium dolozù multiplicando materias
ſtaticas etc. cù diminuta digestio faciat ad ſtatis
generatione prima pprimi ex quo fla è ſanguis di
minute decoctus tì.d. A. h ſolù numerat cauſas
diminute vel cozupe digestionis extrificas et pri
mitiis et non complectiones vel corpozales qui
de illis ſupra fecit mentione. Ideo otinando di
xit et tranquiliter et quies per tranquilitatem itel
ligendo orium in operationibus aſialibus et dimif
ſio exercitijt vt ly t teneatur exponiue exponè do
ly quies et ſenſus q tunc tranquilitas in aſiali
bus et quies i. dimiſio exercitijt ſupple fieri ſiueri

Si èt per tranquilitatem et quietem idem intelli
gatur vt dimiſio exercitij non erit malum et cobi
tus plurimus. i. ſuperfluueri freqüens ebrietatis
retentio eucautionis conducentur ſanguis men
ſtruì. f. in mulieribus et anni. ſ. ſanguis enoroyda
tis et aliozù ſupple retètio de illis. f. humorib quo
ruz conducido iam cuciurrli ſupple vt eucauenk
ex flobothe aut folutiòve ventri et demiſa est. f.
talis conduła eucauatio omnes tales caufe ſunt
ſecùdam modù caufe puitat DIGESTIO
nibl vel corruptions et generaliter caufe taliz do
lozù quoniam popter qualibet earu minitur ca
lìditas naturalis que ad perfectam digestione est
necessaria et pp multas earu fit imediate ſupfluì
tatum retentio et confequenter ipfarum ſuperfluì
tatuì i toto multiplicatio vii tandè natura grau
ta transmittie ad iuncturas etc. Quius n. et tra
quilitas temper est infrigidans pp prizationem vii
uiſcationis caloiz et pp conſtrictionem que è ſup
focans et humecta pp defectum resolutionis ſup
fluitatum vt secunda pprimi doct. secunda de eis
que prouenunt ex ſompno et quiete in fine cali.

Lobirus èt plurimus eucauat de ſpiritu qui
virtutis est instrumentum dixit notàter plurim
quoniam tempatus ut dixit. H. tertio tegni textu co
menti. XXVII. iuam et cœmatoz. clarius in com
to et conciliatoz differentia. ccii. declarat quemó
temperatus in multis egritudinibus klaticis con
ferret. Frequentia quoqz ebrietatis caliditàre
ſuſocat ideo ut tertia pprimi de regimine aque et
vini dixit. d. A. frequès quoqz ebietas est res ma
la que epatis et cerebi complexionem corrompit
t neruos debilitat et ad neruozù egritudinè perdi
cit appoplefiam et moztem ſubitanecam dixit no
tàter frequens ebietas quoniam ipſe testatur ex
presſe in parte prima secunde par t canticozù tex
tu còmenti. XXVII. ebietas ſemel in menſe non vi
tupatur dixit enim ad litteram ſic in fine illius
textus. Etq[ui] omni tempore uite nifi ſemel i me
ſe ebietas curanda et ſic eam concedit in menſe
Tandem Auerois cum redarguit in omento illi
partis dixit enim Alcenus aute ebrietatis ſemel
in menſe est erroneus quoniam licet uinum teste
H. ſit ex magis conuenientibus calori naturali
et ſit respectu eius in gradu in quo est oleum ad lu
men et ienè tì sicut multu z ſupfluù oleu extigit
lumè ſic et ſupfluù uinù calorè naturalè extigitur
Et addit. Q. ſi etià iſpùz ſit ex magis couñeniètib
calozi naturali iſpùz nihil hominis est ex nocenti
bus magis calozi animali et ſenſibili et organis
eius. ſ. cerebro et neruis et addit. Et ob hoc aqua
mellis vtilioz est vino eis qui naturaliter habent
neruos debiles: bec notate vtiliter ad ſcientia:
t ita ſententia mihi magis placet: retentio etia
coſuetarù eucautioniz immediate ad hoz dolozes
quodammodo preparat multiplicando in toto mate
rias et dictu est: coſequenter addit dicens. Et
itera ſupp e in talibus cauſis est exercitijz ſuper
repletionè et cibum. ſ. stomaci: quoniam popter exer
citiu diuertitur calor naturalis et animalis ad exte

riora et cibus etiāpter motu agitatur istomacore
per cōsequens vel diminute digeritur vel cœns
pitur: et cōsequenter etc. Addit et cobitus super re
pletionez etiā no superfluus: quod debito tépore
factuspter similēmodus est de talibus caufis. Addit etiāuii plurimi in ieciuio ante cibui sup
ple est de talibus caufis no tisim modu qui dice
est: quacalidatēnaturāeminuit suffocando: et cō
sequenter numerāsuperfluitāresolutio ex eo
et multiplicāmaterie in toto: fed etiā ex alio in
hoc precipuus cōferret nocumentr: quoniaz mē
bza debilitat nervuosa: vide nōcetheuer paſſibilia
reddatur: ideo dixit ippu nāqz ledit nervos: vide
dixit. H. S. anno, in cōmento, vi. Unum per hoc
qo cito cōfoctat corpus naturaliter implet nervos
ze. et ex ſequenti propter potatione zui plurimi
ante cibum in ieciuio cum. ſunt membra quida
ad susceptionem cibi maxime diſpōitur ad dictos
dolozes propter hec duo. ſ. primo propter multi
plicacionem superfluitatum diminuto calore na
turali proſsuffocationem ut supra dictum est
ſecundo quemembra nervuſa debilitānq hoc qo\ leduntur et dixit et ex ſequendi iuncture qneruo
ſi membris alligātur et iſte due caufe necessarie
ſunt in omni morbo materiali ut dixit. Serapio
quarto bzeuiarii qui ſic dicit. Sciās q in oib
membri s pparatis ut accidat eis aligd ex egritu
dinibus que ſunt ex materijs necessarium est ut
agregentur iſte que cauſe. ſ. multitudo ſuperflui
tatis et debilitas membri recipient ſic apparet
iſta pars clara. Et ut etiam clarioz et uerioz ap
pareat etiam quoniam iſta cauſa est una de cau
ſi maximis ad producens bos dolozes circa bane
partem monebitur paulopoft difficultas talis ſi
porus debet precedere cibum uel ſubſequi ſuper
verbo quod dixit vinum plurimum in ieciuio an
cibum. ſ. est cauſa ze. puiſtri expediamus totaſ
iſtam partem dicit igitur conſequenter continuā
do in cauſis multiplicātōs ſuperfluitatum qua
ſupra dixerat q retentio ſuperfluitatum ſolitaru
manifeſte euacuari potiſtīme ſanguinearu q re
tentio flurus ſanguinis meſtru iuel anni uel ex flo
borhomia ze. erat cauſa. Jam dicit et retentio est
superfluitāt crudarum uel ſlaticarum quenō ſic
manifeſte euacuari ſolebant pur tamē euacuabā
tur ut per urinam uel peſcesſum et cum retinen
tur q per illas uias naturales non educetur neqz
etiam per artem tunc ſi expellantur ad illas ptes
ſ. iuncturas agruata natura et ſe exhonerāte ſit
talis retentio per bunc modum cā dictozum dolo
rum quod ſi fore non expellantur a uirtute ſed re
tineant tunc putrefiunt et ſupple ſunt cā ſebrīum
putridarum. Et ideo dixit et humores crudi cū
retinentur in corpore deinde non euacuantur pez
naturam in egestione et urina neqz per artem non
est longinquum quin euenire faciant dolozes iun
curarum ſi expellantur ad eas partes. ſ. iuncturas
ſupple. Et ſi remanerint. ſ. in uenis uel alibi non
expulſe ad iuncturas et putrefiant. et ſupple putre
fient tangē non regulate a uirtute ſupple tunc eut

cause aliarum egritudinum ut ſebrium putrida
rum ze. Conſequenter ponens signum quan
do a natura erpeiluntur dixit. Cum autem natu
ra expellit eos. ſ. humores crudos in egestione et
urina tunc inuenis urinam cum eis ide expouter
eos humores comixtos groſſam sempe non ſubſi
lem crudam ratio huīns clara est unde cōcludit
quod facta expulſione talium humozum per na
turam uel ſupple per artem fit ſecuritas a mali
tia: et numento eazum in corpore. Et hec est
sententia. Affo. Ixv. quarte particule quibus
ſpes est ad articulos apſotema conduerti etcetera.

Et ex oppoſito ſi no expellantur. ſiet uel doloz
iuncturaru ſel putrefactio ipſoz ze. ideo dixit
Quare. ſ. nante urina groſſa, uel aliter expulſa p
artē uel naturāſmateria, tunc ſoſitā ſit ſecuritas
ab eozuſ malitā. ſ. ſocumēto. Qd ſi uero non ſue
rit: quod modo expellanſerit. i. eueniet unum
eozuſ que diximus. ſ. uel doloz iuncturarum uel
alius moribus ppter putrefactione humozum cru
dozuſ. Et hec est ſententia affo. Ixv. quarte par
ticule quibus ſpecies est ad articulos apſotema
conuerti etc.

## Et si adjuerit

Et ſi adjuerit. Nunc in iſta ſecuſa
parte aliquater id
ſicili epilogat in dictis cauſis: eno ipſe ponit tres
cauſas que ſi simul cōcurrant no est poſtea dubiu
de euenu hozu dolozum ſtante ſenſibilitate mem
bzi: enumerat igitur primo cauſas facilitanteſ iu
cuturas pæcipue pedu ad receptione materierum
et quodāmodo eas trabentes. ſecundo enumerat
cauſas facientes ad multiplicacione materierum
in toto. tertio anectit cauſam iuuanţez et defferen
tem materias ad iuncturas ſua p[ro]p[ri]etate. Pri
mu tangit cum dixit. Motus iuncturaru labozio
ſus aut perſuo aut cauſus. ſ. iuncture uel ad iun
cuturam: iſta nanqz trabunt materias ad ipſum
locuz iunctura[que] caleſaciendo et debilitado: et qui
natura ſucurrit ul itédit ſucurrere mébzo leſo: ut
manifeſtu e. ſebz tetigit. Cui dixit: aut addiderit i
dibilitate virtutu ira et vigilie aut ſupple reliq[ui]res
debilitāres uirtutes quoniam talia debilitātia uir
tutibus faciunt ad multiplicationem ſupera[fluita
tum tertium tetigit cum dixit. Et fiant penetran
tes ſua p[ro]p[ri]etate. ſ. materie penetrantes ſiant
ad iuncturas p[ro]pter cibos uel materias ſua p[ro]
prietate penetrantes ad iuncturas unde tales ma
terie uel cibi ſecuſ tales materias deferſt et ad iu
cturas huīusmodi ſunt uina alba ſubtilia acuet
alique et decoſeut cicerozum rubeozu uel ſaſeo
lozum uel aqua aromatica, que ſi exhibeātur cor
poze repleto deferent materias ad iuncturas. Si
igitur iſta omnia concurzant i cauſando ut labo
rioſus motus iuncturaru uel cauſus ze. habilitan
do iuncturas ut atrabant materias ad eas et debi
litas membrozum naturālium acquiſta er illa ui
gilia cobiu et alia huīusmodi cauſa multiplicās
in toto materias ſicut ſupra dictum e et cū hoc cō
curat alijq medicie uel cibi ſua p[ro]p[ri]etate trahéto

materias ad iuncturas tunc eueniét dolores a mă
iuncturales semper preſupposita ſenſatiode měbriz
t hoc totu noluit. d. A. uidere meo in textu et ille
liges eu ſi ſiles ſm bunc ſenſum lege ergo ſic. Et
ſi adiuerit eu ad hoc. ſ. ad talem dolorez cāndu
materias crudas ſupple atrabendo ad iuncturas
vel habilitādo eas materias crudas ad decurſuz
ad ipſas iunctur as qd adiuerit motus iunctura
rū laboriosus aut pefſuio aut caſus et ſimilia. Et
hoc eſt vna aut addiderint in debilitate virtutuz
ſ.naturaliuz ſra t viglie aut ſupple alie res debi
lirātæ virtutes t ſic faciètes ad multiplicationē
materierū in toto et trabentes materias ad ipſum
ſ. locum iuncturazii per hoc. ſ. qd inſammant mě
bza iuncturarū t ea exicāt preepue vel ſi placet
iſta pars et trabentes mās ad ipſum reſſerri pōt
tanta ad partem ſuperiorem et ad motuz laborio
ſum iuncturarum et caſum et perſuone quoniaz
tales cauſe ſunt trabentes ad ipſum locu. ſ. caſuo
et pefuio vſa exponebatur et tunc ozdina textu ſic.
Et ſi adiuerit ad hoc vſa mās crudas. ſ. atrabě
do morus iuncturarum laboriosus aut perſuio
aut caſus aut ſupple ſimiles cauſe de calefaciēti
bus iucturas ſupple tales ſunt trabētes materias
ad ipſum locu vt dictum eſt poſtea pzeſequaris.
ut addiderint pro bca cā vt dictum eſt Ira t vi
gilie debilitantes virtutes t c. t ſic ſint caſda. Ad
dit pro tertia cauſa t fiant penetrātes. i. t ſi adiu
uerint ad hoc. ſ. cibi t medicine tales. ſ. t ſiat pe
neſtrantes ſua pzeſzetate ut dictum eſt euenient
dolores iuncturarū iſtis. ſ. ſuppoſitis ut p[ro] t ſic pa
tet iſa clara licet fuerit difficilis.

Et h[or]um quidem Nunc ultimo
p[ro]complemè
to huius partis ipſe ponit unum canonez in mate
ria taliù dolozù t zbreuter dixit. Et h[or]um quidè
humorum. ſ. qui ſunt materia taliù dolozù pluri
mi est ſuperfluitas digestiōs ſcède aut tertie toti
canonis ratio est ſatis manife ita q[ui]n c[ui] quattuoz
tamen ſint in homine digestiones ut prima q[ui] ſto
maci ſecunda que epatis tertia uenarum quarta
membrozum prima primi. Primo a[ut] digestiōnis
superfluitas fit egestio groſſa t ultime digestiōnis
ut membrozù ſuperfluitas ad cutim trāſmittatur
que in lauatiōe manuī absoluitur restat quod ſu
perſuluus humoz qui est materia taliù humozuz
ſit ſuperfluitas ſecunde aut tertie digestiōs utplu
rimum tantum eſt ſuperfluitas ſecunde quoniaz
ſecunda digestione digeruntur humozes primi a
quibus mali z ſuperflui humozes ſequeſtrantur
ut loco allegato dixit notanter utplurimum quo
niam aliquando etiam per corruptam uel absolu
te imperfectam ſtomaci digestiōnem aliqui mali
humozes generātur ut ſecunde complexiōn[ui] uer
ſus finem. et consequenter tales poſſunt eſſe mate
ria taliù dolozum lege litteram. Antequam de
ueniam ad expositionem ſequentis textus princi
palis: primo m[ou]ebo illam difficultatem quam
ſupra determinare promiſi. Sit igitur iſta p[ri]

cipalis difficultas: utrum t[in]um uel alius potus
debeat precedere cib[ui] uel ſubsequi: uel pot[ui] feci
debeat cōmificeri. Primo p[ob]atur q[ui] precedere
debeat: quoniam c[ui] cib[us] t uinuz exh[ib]eantur cor
potu p[ro] rest[aur]atione diſoliu. Nam necc[as]itas
cibi eſt ut ſuppleat locu eius q[ui]d reſoluittur. i[z]
tertij[] cap. de deſtrictione appetitus: c[ui] itaq[us] p[ri]s
diſoluatur humoz[ui] ſubtril[ui] c[ui] cōmēm[ēter] fatiſſit
per potu q[ui]g[ui] offum cui fatiſſit per cib[ui] ſequitur
pius debere ſumi poru q[ui] cib[um]. Secundo potus
pleruq[us] exhi[be]ſ corpo[ui] ad d[ill]ationez cibi q[ui] mě
bza: ip[lo] p[ri]us i ſtomo[ca] digestio: t aliqualiter in
epate t uens: p[or]tiffimuz in corpo[ibus]: quoz[ui]m
aſtractua měbroz[us] eſt debilis: i[z] b[ec] eſt h[ora] pre
uens[]e ad futur[ui] cib[um]: ergo potus debet p[re]ce
dere cib[ui]. Probat[ur] ſc[o] p[ri]cipaliter q[ui] ſimul
comedend[ui] t bibend[us]. i. primo debeat ſumi cib[us]
t poſtea potus: conſequenter cib[us] poſtea potus
t eſi ſuccesſu: p[ri]mo per ſ Fundament[ui]z ſup[ra] do
tum: quoniam c[ui] ſimul ſubſumitur ſubſtātūria humida
que potu reſcitur: t ſicca q[ui] cibo reſum[ui]t utriq[us]
eni equaliter applicatur cal[or] naturalis reſoluſs
igitur cib[us] t porus ſimul eſt dandus. ſc[o] quo
niā marime in corpo[ibus] temperatis ſatifiacieni
eſt appetitiui: c[ui] in illis marime ſcom naturā p[ce]
dat. Sed ſi cib[us] fuerit ſicus ſimul c[ui] ceo potus
deſideratur ut patet: igitur ſimul dandus eſt cib[us]
t potus p[ro] h[ac] parte etiam eſt c[ui]s uſus noster
q[ui] e[ſic] ſemendezes t bibentes facim[us]. T[ertio] p[ri]t
cipaliter ar. q[ui] poſt cib[um] totaliter ſumptum ſt
bibendum t non ante: quoniam ſi aliter ſumatur
ita cibo comiſcetur potus ut inatet totus cib[us] in
ſtomo[ca] quandoq[us] in pari[ſes] ſtomo[ca] t ip[ſum]
cib[us] interponitur humidi: unde non poſt eſt ſo
macus debite cib[um] contangere medio humido
eriſtente t ſic i ſtomo[ca] fit ip[ſus] cibi fluctuatio
exh[ib]ito a[ut] potu poſt cib[ui] maxime ip[ſu] p[z]edige
ſto conuenienter fit ip[ſus] cibi per měbza diſtribu
tio t[em]. Et p[ro] h[ac] ſententia ſunt uerba. B. vii,
tarapentice cap. viiij. inuenio i[bi] expresse ſic dixit
Et non bibere in cena statim antequam digesti[us]
fit cib[us] innatant. n. c[ib]aria bibent[ibus] eis ut n[ò]
tangat ea uenres. i. ſtomo[ca] corpus media ſkante
humiditate tandem dixit. Si uero ſiticuloſi fue
runt abſtinere eos p[en]t[ui] ſupple a poru trīſe ſim[ui]
t inutile paucum autē dandum ut mittigetr[ui] tr[ui]
stitia t humilietur fitis poſtea addit. Lum autē
bene digeſerint cib[um] concedere copioſe bibe
re diſtribuit enim in ger[et]ibus citiſſime. Ad h[ac]
et partem ſunt uerba expresſa. d. A. tertia primi
capitulo de regimin[em] eius quod comediſt. t bibiſt
ad mediu[ſi] cap[li]. u[bi] ſic dixit. Ad ſum[ui]m uero o[ſ]
cometion[em] bibat quis: t non in h[ora] comedendi
quantitate aliquam que cibo conferat. E[cc]e quo
modo expresſe concluditur c[ui] cibo non eſſe bib[em]
dum: ſed poſt ip[ſum]. Pro decisi[one] h[uius] diffi
cultatis faciam quatuor[us] b[rie]ues articulos. P[ri]o
ponentur qued[am] p[re]ambula. Secundo pon[ar]s c[oh]
cluſiones de quiſito. T[ertio] m[ou]ebo difficultates
ſ] c[ó]clusiōdes. Quarto r[ui]deb[ic] ad motiu[] sp[ial]ia

Quantum ad primu pono aliquas distictiones
Prima est ita ilia vel alius potus vel exbi
betur corpori gra alimenti principaliter uel gra
medicine. Secunda distincto talis potus exbi
bitus gra medicine vel exhibitur principaliter ad
alterandum vel ad dellationem nutrimenti p me
bza. Tertia distictio Libus 6 quo est fermo in
questione uel est de se grosso fatis subfiantie uel
liquide ut sunt piftate z huiusmodi. Quarta si
frinctio corpora regenda debito regimine in ciba
tione z potu uel sunt alias conflueta potare poſt
comerionem ex multo tempore z non ledi inde
ut multa ſunt prieque yspanoúl uel non ſunt ſic
afflueta: Quantu ad ſeum articulī ſit hec pri
ma oclusio. Prima oclusio uinum uel alius po
tus exbibitus gra medicine altera ſin non debet
cibo ad restaurationem ordinato comificeri q an
cibum exhiberi probatur oclusio qn talis potus
ſi cuz cibo miſeatur debelitatur eius opatio me
dicinalis ut colligi potest ſecunda primu ca.xvij.
extrancatur est cibus a natura cibi vt p3. Si ait
ante cibum exbibetur ſtomaco vacuo quenien
ter perficitur eius operatio vt calefactio ſtate co
plexione mala frigida fine materia vel cum ma
teria exbibito vino potenti odozifero uel infrigi
datio exbibita aqua frigida in complexione cali
da z ſicca ſtomaci igitur ze. Pro ita oclusio
est primo cois modus omnium præaticium qui
potus medicinales exhibit ſtomaco vacuo. Et ſt
etiam exprzeſa ſententia Almamforis quarto de
regimie bibitionis z tertia primi de regimie aque
ze vini z in multis aliis locis. Secunda oclusio
potus exbibitus gra dellationis nutrimenti per
membza debet an cibum exhiberi probatur oclu
ſio qn talis potus debet exhiberi ſtomaco z inte
ſinis ſuperioribus iam euacutatis z aleuatiis z ip
ſo et in epate pro parte digeſto z hec e hora futu
re noue reſfectionis igitur oclusio clara z p bac
ſententia est auctozitas. H. vii. patice loco alle
gato ſupra z d.A. tertia primi de regimie eius q
comeditur cum dixit neqz poſt ipſum cibum mul
ta bibenda e aqua ſupple vel alius potus que in
ter ipſum z corpus ſtomaci ſepationem faciat z
ipſum faciat natare ſed e expectandum z non est
bibendum donec de ſtomaco defcendat z hoc q
dem declarat ſuperioruſ ventris leuitas. Ex ita
oc ſuſione infertur corzelarie q poſt cibum ſump
tum est potus dandus.f multum medicine vt p3.
Tertia oclusio ſtante cibo ſolide ſubſtantie ut
medicis z potu exbibito ad debite digerenduſ
nel chilifici ſiue ſit potus nutritiūus ſiue non de
bet porus ſimul z plurimum cuz cibo exhiberi ita
ſ.q poſt modicum cibum ſumatur aliquid de po
tu z ſic consequenter continuando oclusio proba
tur qn ſic ipſis cibo z potu ordinate ſumptis con
ueniſes ſit potus cum cibo permittet z ipſus cib
equatio z reductio ad ſubſtantiam tifane ſimilez
que ad debitam facit chilefactione cum vt dici
tur prima primi ca. de humoibus. Nutriens cuz
dirigitur fit in ſua ſententia in multis alium auxi

lio eius quod ei admifetur de eo quod bibitur
plurimum chilus ze.f. factum p[ro]pter debitam p
mifitionem ſicci c[ui] humido nec igitur permittio
ad digestionem debitam p[re]parat z tand[é] ad nu
tritionem z ſi alio modo ſumatur porus non debi
ta fit permittio ut patet igitur conclusio uera p[ro]
hac etiam conclusione ſunt quedam aducta ante
dixi ſin notāter ſtate cibo ſolide ſbe ze.qn poſset
e[que] c[ib]o adeo ſubtilis z ligde ſbe ut ſut p[ra]ſitate ca
nui c[ó]t[é]r exhibits e[gr]otis q ad óbita e[bi]lificato[es]
n[é]ſet alio potus neceſſarius: imo ſi aliis ſumil[
]potus ut p[er]liuq[us] p[ro]ter laſiāt[ia] ſit ad idigestione[
z] p[re]parat z fluctuatione eiusi ſtomaco causando
Dixi etiā ut plurimū: quoniam ſunt aliqui adeo bu
midom[us] ſtomaco coru[n] z remolitoru[ſ] quibus ſi ſupra
cib[ui] mediocris ſubſtāt[ie] potus exbibetur: cib[ui]
extra ſtomacu[ſ] extra abereک. Quarta c[ó]clusio
licet p[re]cedentes c[ó]clusiones vere ſint in quib[ui]da
tam[é]e c[ab]ibus ſi potus ante cib[ui] vel poſt ſuma[
]con[u]p[ter]ea fit nociuus. c[ó]clusio patet: p[rim]o in
c[ó]luſet in mane ante cib[ui] potare: vt ſunt multi
papienſi[n]u nostro t[é]pore qui ante tec[si]as ad potan
dum frequentat: z t[am]en eis n[ó]ocet: imo ſi ko[
te] abſtinerent ſubito eis noceret: c[ui]s ſonfutudo
ſit acquisita quedaz natura. ſc[ó]o c[ó]plexionu[] ca.
quarto. z ip[ſ]us ſint res ex[tra] ratione. t[é]rta p[ri]mi
de regimie eius q[ui] comedit. Et etiā hec ſententia
di[n]ui. ſc[ó]o cantico[]z cap. de cib[ui] z potu: t[ex]tu
c[ó]tini[ti].v. z. vij. vii] dixit: q homo debet y[ri] mali
tia ſibi ſc[ó]m v[ui]m z conſueta modum: z Lómen
tato[ri]z dixit q] ſonfutudo neceſſario ſit obferuan
da q[ui]uis et p[ra]na eſſet: z illaudabilis: patet eti[as]
in clamole ſcientibus quibus omni t[é]poze potus
est exbibendus: vt patet ex. Ha. v. affo. com[en]to
xxviiij. dixit: oz t[am]en p[ro]culdubio vt n[í]mum ſci
ciétib[ui] q[ui]e c[ip]t detur. Ad[é] voluit. viiij. terrap[é]tice
loco ſupra allegato: z ſic p[ro]p[ro]clusio clara. Pro
euidenti[ui] t[am]en z clari[ui]i intelligentia difficul
tatis obi[ui]tam c[ó]tra concluſiones omneſ. Pr[im]o
c[ó]tra p[ri]miá est mens exprzeſa. B. ſc[ó]o affo. in c[ó]
mento illius anſo. potus indigenti]a ſoluit: vii] ex
p[re]ſe dixit per potu debere intelli[gi]n[ui]um z per
indigenti]a ibi intelli[gi] appetitú caninu[]z cauſatu[ſ]
ex p[re]ſentia humo[ſ] frigidu[ſ] in c[ó]te ſtomaci: z
ontis ibi exbibetur vinu[] gratia medicine: z t[á]de
docet ibidem ip[ſ]u[ſ] n[ó] debere exbiberi ni[n] poſt ci
baria quedam p[ing]uita: que ſi n[ó] aliter habean[
] artificialiter machinentur: ergo ſequitur contra
conclusione: q[ui] potus exbibitus gratia medicine
non debet exbiberi ſtomaco vacuo quod fuit p[b]a
dum. Contra ſec[ú]da conclusione ar. quoniam
exbibito poru[ſ] ſtomaco z intef[ini]sis aleuatiis: t[ui]c
exbibetur ſtomaco vacuo z ien[ui]no: ſed potu t[ui]c
exbibito: ſiue ſit aqua ſiue vinu[] ſequitur inde no
cumentu[] igitur ze. Tenet conci. cum mino[ri]: z
ma[jo]z declarat: quoniam ſi ſit aqua p[ro]plexione[
]fuam frigidá ſtomaco nocet inter membza natu
raliter frigida: imo ſi exbibetur in ien[ui]no nume
ratur inter uenena ſexta quarti. z inde timetur
corruptio c[ó]plexionis z ydropeſis: vt ibidem:

s uero fit uinum etiā ſua penetratione ſtomacuz
ledit cum ſit membrȗ nervoſum confirmatire etiā
quod ſic exhibitum acetoſabitur in ſtomaco ſic
etiam in neruis acetoſatur ut ſecuā tertijs et per
hoc p[re]parat ad spafmuſ. Et p[ro]pterea. d. A. ter
tia primi Amplius ſapiens ſibi p[ro]hibere debet
ne ieuinus uinȗ bibat ſc. Addit quȋ cerebro
ne g[uum]nacit n[oc]umentȗ et neruis et ad spafmuſ per
ducti ſc. Contra tertiām ſclusione p[rim]o ſunt
auctoſitates adducte an oppo. ad p[and]ȗ oppo.
buius ſclusionis eſt et ratio quȋ potus eſt frigid?
et humidus actu vel potentia cum ſitis fit apetit?
ad potȗ et ſic ad frigidȗ et humidȗ modo tale fri
g[uid]um impedit diſſeu]tiam cum diſſeu]tio calido p[
f]ic]tatur. ergo ad diſſeu]tione n[ò] ſuenit miſcere po
tum cum cibo p[ro] hoc etiam eſt pratica. S. qui
ſert[vo] de regimie ſanitatis fatetur ſe h[ora] quarta
diei ſumere panem ſolum et nunqu[us] in tali cibo
bibere igitur ſc. Contra quartā ſclusione ar-
quoniam in illa primȗ ſupponitur q[uo] mala c[ó]ſue
tudo eſt obferuāda vt bibere mane ſc. h[oc] eſt
ſententia 'Rasio t[ert]io Almanſoriz e]e regimie co
mef]tionis ubi d[ix]it de ſu]etudine. Eſt etiāſ ſu
mo opere obſeruādȗ ut cibos ſibi ſu]etos quiſq[]
accipiat et. Addit niſi ſu]etudo peruerſa fuerit q[
om]nino uitanda eſt. Et i]a d[ix]it. d. A. t[er]tia primi
s[]regimie eius quod comedi] et bibitur q[ui] c[ibi] ma
li conſuetti d[uc]unt ad e]gritudines pernecantes il
los ille uero in cuiȗ ſt]omaco mala digeruntur
cibaria. ſupponitur ſecundo q[ui] multȗ ſi]tienti
bus ſit potus d[and] e]t t[em] Ypo. loco allegato in te
x]tu] d[ix]it nocte u]alde ſi]tientibus ſi] ſuperd[oz]em
ri]nt bonum et ſic non concedit eis potum. Ad
h[as] autez diſſicultates eſt ſe]pondendum p[rim]o
ad p[rima]s: o]tra p[rima] conclusione] concedo q[ui]
per porȗ. S. in illo c[om]mentu] intelligit vinȗ: et q[ui]n
ex]hibeſ medicin]aliter in apetitu canino: q[ui] facto
a] cauſa frigida: et cu]z d[icit]ur. S. ibi iubet ante vi
num ex]hiberi p[inguia] ſc. Et ſic non ex]hibetur
ſt]omaco u]acuo: d[ico q[ui] uinȗ in modica q[u]at]itate
ſi ſumer]e] tantȗ ad alteration]e malitie] c[ō]plexio
n]alis] de]beret ex]hiberi ſt]omaco u]acuo: I]z ſi] ſimul
c]u] alteratione int[ed]amus euacuatione materie]z
frigidar]ȗ in ſt]omaco] tentar]ȗ per u]omitu]z: t[unc
t[]e]o caſu] debent talia u]nctu]o]a p[er]ex]hiberi. Et ad
hunc ſen]tum locutus eſt. S. ſed ad alteration]em
tantu] loquebatur ſ]cluſio] ſc. Ad diſſicultates
contra ſam ſ]clusionem dicatur p[rim]o ad ſo]ma]z
ar. q[ui] ar. non u]a]let. ſi] per ex]hibitur potu]z ſt]oma
co u]acuo ſequitur notabile n[oc]um]e]t] ſiue potus
ſit uinum ſiue aqua igitur gratia d]illationis nutri-
menti non debet ex]hiberi ſt]omaco u]acuo quon]iā
et ſi] notabile ſe]queretur n[oc]umentu]z t[amen] q[ui]n
c]er]tis c[ō]po]zibus ma]xima eſt ne]cessitas] d]illatio-
nis nutrimenti ad membra ut in quibuſd]a macris
et debi]ibus in quibuſ a]tractiu]a memb]z]orum eſt et
becilis et hoc per potum p[er]ficitur ip[so]taliter ex
h[ib]ito inde eſt q[ui] melius e] ſic facere] ̑non facer]
ideo ſc. t[amen] p[ro] materia moriu]o]ȗ q[ui] etiam ad
aliud tendunt. Nota ig]ſ q[ui] c[ō]po]zum quedar]

habent ſt]omacos debiles in complexione et com-
poſitione ut quoz]um ſt]omaci in ſpecie ſt]omacu]
funt natura frigidi et in textura rari et quedaz ha
bent ſt]omacos foſtes et c[ui] his dispoſi]onibus uel
aliquarum earu q[ui]z]3 coniugitur foſtitudo cere
bri et oz]oz]u] ab eo. Et q[ui]z]3 debilitas ip[roſi]. Nò
et q[ui] et ſi ieu]nu]i interdum uario modo ſuma]t
ta men aucto]zes per ieu]nu]i muniter intelligut sub-
tractionem uel p[ri]uatione c[iti] h[oz]e debite ip[ſus
ex]hibitionis ut ſt]ante ſt]omaco u]acuo et faete de
bita a]tractione memb]z]ȗ a u]en]s ſc. et fame con-
sequenter naturali cauſata] ſit t[unc] non ex]hibe]c
c]ibus] ſed cum tali dispoſitione ſt]omaco per no
tabile tempus permaneat t[unc] p[ro]p[zie] eſt homo
ie]iunans et ſic aliu]d eſt dicere ex]hibe]c potu] ſt]
]omaco u]acuo et ſt]omaco ieu]no q[ui]z ad ſt]omacu]e
iu]num am]ccedit u]acuitas ſt]omaci et non ec]tra
de ne]cessitate. Et ſecund]z hec dico conſequ]
ter q[ui] ubi in ſoz. eſſet ne]cessitas] d]illationis nutri-
menti ad memb]za et hoc conuenienter comp]ere
tur per potum uinu]i ſubtilis ſtate] ſt]omaco u]acuo
ubu] t[em] in ſo]te] eſſet debilitas] ſt]omaci ex] parte ra-
r]itatis] ip[ſus et denudationis cum c[ó]ſitate debi]s
ta]c] cerebri et neru]o]u]: q[ui] eo caſu] n[ò] eſſet ex]hibe]
d]us potus: p[ro] hoc ſo]te] e]equendo: q[ui] uer]ſimili]
]maximum ſe]queretur n[oc]umentum ex] parte ner
]u]z]um et cerebri. Ju]u]amentum delationis nutri-
menti ad memb]za: p[os]et aliter compler] u]igoz]a
do.]f. a]tractiu]am memb]z]ȗ c]uz] conuenientibus
e] app]ziatis] de quibus haber]s doctrin]a] ſec]da]
]quar]t] tractatu] quarto. Sed ubi] ſtare] oppoſi]u]
tunc illo caſu] eſſet potus] ex]hibendus] ſt]omaco u]a
c]uo]: n[ò] d[ico ſt]omaco ieu]no: q[ui] ſt]ante ſt]omaco ie]
u]no ſemp[ e] p[ot] tim]o]ſus pp] au]ra] eſſe natur]
unde tra]bi] ita] neruos] ſt]omaci: et ſi fuerit aqua
]nocet: ut patet: et ſi fuerit uinu] eti]a] indige]ſt]u] tra
]bitur ad memb]za alia u]q]b] ad animata]: et ibi] p[li]
]rimo] no]cet nocum]e]to. Et hoc eſt q[ui] ſent]ie]bar. d.
A. t[er]tia p[rimi] locu] sup]a] allegato: cu]z d[ix]it. Sa
piens] ſibi p[ro]hibere debet: ne ieu]nus uinu] bibat
[ec]. D[ix]it ieu]nus et. y]i. 4. c[ui] numerau]t aqua] ex]bi
]bit]a] i]eu]no inter uenas: et per hoc ide] fundam]
t]uz] ſc]da] quart]i] de regimine] c[ou]alescenti]u] in ca-
]c]bationis d[ix]it n[ò] o]z ut bibat: ſubito] ſo]t]as]le. n.
]er]it ex] hoc tim]oz: et a]d]it poſt aliqua] uerba. Et
]aqua] u]eh]me]tis] frig]o]z] is eſt e]eis a q[ui]b] o]z] alie
]nari] c[ou]ales]cens. qu[ado]q[ui] en]i]z] interſicit et. Sed
]ubi] eſſet ſt]omacus u]acu]s] cu] bonitate] ſui] et cere
]bri et oz]oz]u] ab eo: ex] potu] aque uel uinu] i] paucu
]qua]t]itate: n[ò] ſe]queretur notabile n[oc]um]e]t: et ad
]rationes: p[rim]o o] aqua] que occurr]i] m[é]b]io] natu-
raliter] c[ō]plexionaliter] frigido. D[ico q[ui] uerum eſt
]quant]u] ad in]atam eius] c[ō]plexione: ſc]d]m] quam le
deretur: niſi] co]d]unaretur a circ]u]stantib] m[é]b]ris
ut co]z]de] e]pate] et. ſed ſc]d]m] hanc influentem e] ca
]lide] c[ō]plexionis: et per idem dico ad ratione] de ui]
]no] n[ò] ſequitur et in neruis acetoſatur et. i]g]itur et
]in ſt]omaco aceto]s]abi]c: q[ui] in ſt]omaco iu]na]k a ca
]liditate] circ]u]stanti]u]: ut dictu] eſt: et ſic p[] respon
t]uz] eſſe ad motiu]a c[ó]tra] c[ó]clusione: et de forma]t

s materia. Ad obiecta 3 tertiā 4 cluſionē ſndetur p[ro]ſo ad auctoitarātē. B. viij. de ingenio ianitarū v[rum] laudare in fine textus potu post cibā vt cùbī di g[er]ſerint dicaſ q[ui] ibi loquebaf de potu dellatuo nutrimenti ad mēbza ut p[ro] cù dixit. diſtribuſ n. ita gerētibus certiffime. Sed quatu[rum] ad prima[] parte textus ubi uideſ uituperare potu cù cibo q[ui] dixit n[ò] bibere in cena ianatant. n. cibaria ſc. dixit. Lonciliato[rum] q[ui] ibi loquebaf de regimie cu ratuio complexionis ſicce ſtomaci calida n[ò] valēo cibum groſus ſolidum alterare ſed indigent ta le subtiliōt[em] 2 liquidior[em] cibo quale est uſt quo exphibito non expedit potā ad comethionē exiberi ymo ſi eſibeatur inatāt cibaria ſc. ſed ſi eſſet ci bus ſolidus dato potu in cena n[ò] ſequeretur tale nocumentum. Ideo notanter dixit in cluſionē ſtante cibo groſſo 2 ſolide ſubſtantie. 3 Iſta r[is]ſio ſi in ſe va ſit tamen non bene adaptatur verbis textus qui 4 ſe exbibeatur potus etiā ſtante cibo liquido non propitera ſequitur q[ui]natet cibum ex eo q[ui] n[ò] tangit ipſum cibum ſtomacus media ſtā te humiditāte vt ipſe dixit q[ui] ex cibo tali 2 potu ſecuſ exerbito ſit vna talis maſſa qua attingit ſto macus n[ò]q[ui] humidu interponitur inter ſtomaci 3 cibā pot[em] 4 igitur dari alia reſponſio interponědo textu c[ui] cù dixit n[ò] bibere in cena ſtati iſtabā p[ro] cenā ſtati 5 cù 6 itā gloſula reperi ſuper illa-ka. B. ilib[ro] meo 7 ſi ſim bane ſiam verificabitur clare tota ſen tentia. D. 8 ſic n[ò] negauit ipſe quin ſimul cum ci bo ſolide ſubſtantie ſit bibenduſ. Sed quoniam 9 vt ſepe ſit maſtine apud magnates per mediam hozam poſt intergrum p[z]andium vel cenam bibiſ ad bunc erozem concument dixit. 10 Non bibere in cena i. poſt cenam ſtatim antequam digestus ſit cibum. Et adducens rationem buſiu dixit. 11 In natant enim cibaria bibentibus eis. f. ita ut non tangat ea. f. cibaria uentria. i. ſtomaci c[or]pus me dia ſtante humiditate q[ui] illa humidita[rum] potus da t[em] poſt cenam interponitur inter tota maſſaſ p[re] ſiſentem in ſtomaco 2 ipſam ſtomaci ſubſtantia ſit bene patet n[ò] ſic eſſet ſi eſt ſimul cum cibo da t[em] ut patet 2 hec cauſa e[mi] coſis ad omnem potum etiam ſi ſit aqua. Et bane expeſſam ſententiā di]it. d. A. 1. c[oe]a p[zi]mi c[ui] dixit. Neq[ui] poſt ipſium. f. cibum multa bibēda eſt aqua que iter ipſiu 2 ei? ſtomaci ſeparationē faciat ſc. De uino etiā e[mi] alia cauſa que ponitur loco eodem uinuq[us] quoq[us] poſt cibā eſt ex rebus magis impedientibus qui digerif uello citer 3 e[mi] penetratur 4 ſacit penetrare cibum c[ui] n[ò]du[m] ſit digestus 2 ſacit hereditare oppilationes etiam p[u]reſactionē ſc. Ad au[tor]itatem v[uo]d. A. loco ubi ſupra de regimie et? quod comeditur qui textus uidetur ſoſtiffimus 3 4 cluſionem q[ui] uidetur in totum p[z]ohibere potuſ miſceri c[ui] cibo per hoc q[ui] dixit. Ad ſumu v[uo]d ut poſt comethionem bibat quis 2 non in h[ora] co medendi ſc. d[ico] b[en]iter dimiſſi d[io]n[er] ſoſum ex poſt ſonibus q[ui] ibi proprie loquebaf de poru della t[iu]no 2 n[ò] ad miſtione neceſsario po[rum] quo n[ò] q[ui] ſet talis potu ut ſupra dictum eſt aliquiditer ex

bibere debeat ſtomaco uacuo q[ui] ipſo 2 intestinio ſuperio[ribus] aliquiditer aleuatiis n[ò] tamen exbi berent debet h[ora] uere famis quoniam tunc noce reſ p[pi]llas c[as] que s[mi] dicte ſunt q[ui] n[ò] d[ex] exiberi potu ſtomaco ieriuno 2 t[em] h[ora] famis e[mi] h[ora] co medendi ut patet in corpo[ri]b? ſan[is] 2 temperatis eſt igitur ſenſus q[ui] ad ſumu i. iunieraliter de po t[em] dellatuo loquendo opoſtet ut poſt comethio neſz bibat quis. i. mediate multu ſut dixit cor[mi]ſeu de concluſionis 2 non in h[ora] comedendi. i. h[ora] famis quantitate[rum] aliquā. i. potu que c[ibo] ſerat f. ad dellationē 2 q[ui] de potu dellatuo ibi loquaſ p[z]bene consideranti ſeriem ſi[mi] immediate aliorioſis 2 ſic eſt reſponſum ad auctoitates. Ad r[on]em cum dicebatur potu eſt ſactu uel potētia frigid? 2 ſic eſt impeditius digestionis ſc. Dico p[imo] q[ui] ſi potētia calidus ſicut eſt uinum communiter non impedit imo tuat digestionē. Dico ſecundo q[ui] etiā ibi ſit ſactu 2 potentiā frigidus ſicut e[mi] aqua q[ui] exphibita in debita quaſitate ad mixtionē in ſto maco calido: v[bi] c[ou]nit non noceſ inde ſtoma cus maſtine: q[ui] refrangitur eius humiditas. i. fri viditas a caliditate c[ibo]: q[ui] cibum eſt calidus 2 ſic cus: c[ui] fames que eſt apetitus ad calidu 2 ſecuſa ſit ad cibu n[ò] occurrit etiā humido ſtomaco. c[ui] p[zi]nu una ordinis in comethione p[re]cedat cibum poſtea potu ſc. Ad illud q[ui] poſtremo dicebat de p[ra]ctica. B. viij. de regimine ſanitatis: dicaſ q[ui] ſorte. B. erat b[ui]di 2 lap[si] multum ſtomaci: 2 ſic n[ò] ſibi c[ou]nitiebat potus ad miſſionē c[ibo]: q[ui] q[ib] 2 ad equalitate ſubſtantie reducebatur p[ro] humidi tatem ſtomaci: uel dica[tur] aliter: q[ui] B. acut moſe ſuit antiquo[rum] femel tantu in die ſumeb cibum uere nutritionis 2 r[est]aurato[is]: u[ti]n ſero in cena in manu autē quarta h[ora] diei ut loco allegato ſu mebat c[ibo] tantu ad aliqualez r[ef]ocitationē uir tutis: 2 hoc etiā obferuanduſ eſt regulariter: niſi i[] corpo[ribus] cataroſis: ut dixit. Lonciliato[rum]. Etiam hoc id[ex] ſentit Hentilis. i. 2 tertij. ſicut etiā hoc tem poze multu hominuſ occupatiſimi in die ad intel[ect]uales c[of]ſiderationes: ut c[of]ſulare[es] quib[em] datuſ eſt dare audientiā alijſ in mane tantā faciut col[ationē] de c[of]ſectionibus de u[ch]charo uel melle: 2 nihi] ſepe ſumut de potu: poſtea in cena laudabi liter 2 copioſe cenat c[ui] cibo potum ſumendo: ita etiā Haliensu in die occupatus: 2 p[pter] infirmoz uiſitationes 2 republice g[ef]ſione i. manu: u[ti] ibidē ipſe reſert c[ibo] tantu ſimpliciſtimu: ut pan[é] tantu comedebat paru. f. Sed poſtea in cena c[ui] cibo notabilis quaſtatis potu utebatur ad miſſionem debito: 2 talē cibum in ſero ſappellat o[di]nariuſ poſtanto. viij. de ingenio in textu ſuperi? allegato dans o[di]nem in c[ib]atione 2 potu dixit: 'Non bi] bere in cena ſc. Et non dixit in p[ra]dio vel mane: 2 ſic eſt ſolutum ad motiua c[ó]tra tertiam c[ó]clusi onē. Ad motiua facta contra quartā concluſio nem ubi ſumebatur c[ó]ſuetudinem eſt c[ó]ſeruandā licet hoc n[ò] ſequereſ: ex ſuſuetudine q[ui] erat dictu in cluſione q[ui] aliqui talis c[ó]ſuetudo n[ò] e[mi] c[ui]na 2 ex hoc n[ò] ſequiſ: ergo eſt obseruanda: q[ui] tamē

in probatione conclusionis illud est suppositionem et pse-
cipione fundatum sup quodam textu. d. A. fecundo
Lanticor? Auero s loco eodem arguebat. Extra ex-
fnia Rasif tertio alim vbi dixit et e obseruandum
simopeze vt cibos fibi ?suet os quilibet accipiat nisi
cosuetudo peruerit fuerit que oino est viranda. 2c.
bec difficultas exigeret longam discussionem ad bii
intelligendu de ?suetudine. Sed qin no est puitis
propositi ad eam recurrendu est scdo Amf. ibi affue
ti affuetos ferre 2c. 2 in sequenti Amf. ego igitur
strictum respondebo quanti potero. Notandum
primo licet in naturalib? et aialibus acquirant
consequendines 2c ex frequetatis operationib? na
turalibus acquitur queda qualitas in agente vt
passio ad præptius 2 cum mino iocumento tole
randum certam actionem vel passionem 2 in agen
te vel passio in quo non pefuerint tales frequetate
operationes vt? in comestionibus 2 potationibus
et exercitiss. 3dem et in aialibus euenit vt pa
tet in artibus 2 virtutibus quibuslibet moralibus
2q tii medicus e artifer qui còsiderans operatores
ab homine peruenientes eam ?siderat pro quanto
ipfarii principi? e complexio compositio 2 vnitas
ex quo iste sunt nature mêbrozù sequitur q[ui] fi co
fuerudo est alicuius operationis principium vel
inclinans ad aliquid agendum vel pariumem
hoc est uel ex acquisitione alicuius formalis of
positionis se tenentis ex parte complexionis com
positionis vel vnitatris vel ipfa consuetudo est illa
formalis dispositio ex frequetatis opatiùbus acq
sita nò fit ig tur talis noua dispositio in homine ni
fi facta in bis naturalibus principijs aliqua pmu
tat ymo si affuetis cibis frigidis minus leda? ex
eis ceteris paribus 2 non affuetus hoc e? in eo
affueto est acquisita quidam qualitas similitudis
per quam minus patitur 2 hoc per alterationem
in complexione factam ita et fit exercitatus ex co
suetudine præpti? 2 fine nocumento toterat exer
citium q[ui] nò tolleraret nò exercitus hoc euenit
p soliditatem 2 fortitudinem acquituram munificis
t iuncturis 2c. 2 talem vel similè dispositione po
tuiffet et natura a principio producere vt p? 2 que
admodu dico de bis ita intelligere potestis 2 i reli
quis. Nò tii vlerius q[ui] he operatores ad ?sue
tudinem antecedentes q[ui]s sunt de multu? 2 no
tabiliter pmutantibus corpus humani q[ui]s debi
litter ut verbi gratia cœmestio fungo? e de magie
pmutantibus corpus humani cœmestio vero mo
dice quartitatis vt potatis supza illud quod certo
corpo? cœuenient debere est de modice alterati
bus cu bis attède q[ui] 13 in modice alterantibus p
cofuetudine corpus disponaf ita vt minus ledere
tur ipso recedente in vstu taliu a debita mésura 2
fi non eet cœfuetus nò p[er]pterea e hec consuetudo
simplr obferuada 2 si minus leda? nò tii p hæ
tuaaf simplr sed interdu fm q[ui] yt q[ui] a c[oi] 2 deli
cato mò viuèdi diuertik ad cibos grossiores uel
ad aerem frigidfosem q[ui]s forze te lit uus ineuita
biliter occurreremus 2 tunc magis lederemur ni
n alias fuiflem? aliqualiter affueti plus tii altera

tur corp? simplr 2 fi ordinatù 2 debitù medium vè
uendi semper obseruaret est igitur ab hac còfue
tudine paulatim diuertendu cu illa magis alteret
et nocent neqz hec còfuetudo ex nalde alterandi
bus prohìbere pòt q[ui] aliquàdo corpus ad egritu
dinem deducat 2 hoc est q[ui] dixit. d. A. loco supra
allegato illo. s. Ile yo in cuibus stomaco mala di
geruntur cibaria 2c ubi dixit q[ui] malì cibi còfueti
oncunt ad egricudines pernecàres 2c. Et Rasif
cù dixit nifi consuetudo peruerfa fuerit que omnis
no uitanda est neqz ex hoc concluditur quod cò
fuetudo aliqualiter mala fit obseruanda ymo col
ligitur opp. per hoc eni? quod dixit peruerfa om
nino est uitanda inuit quod omnis mala etiam
consuetudo est uitanda sed cum maieze studio u
tanda est peruerfa. Est tamè hec alteranda pav
latine 2 non subito cuz fit facta sicut naturalis ex
mutatione facta in principijs naturalibus ut dic
tum est 2 hoc est quod dicebatur in probatione
conclusionis de illis biblicis papienibus. D[oc]
tamen totum quod dictum est ex de permutatione
fienda consuetudinis fi fit mala quoniam ipfa sp
alterat intelligatur nifi paulatine 2 fere orùne
poft generationem fit inducta. quoniam forze ta
lis nullo modo alterat permutando ut patet de
puella nutrita ex nellop ut imlris locis colligit
et expezzie notaf ab Arfe. similis sitia: p[ra]bile
matu? p[le]miate. 45. Ultimo nota prefpositione ad
textu Auice. in cáticis. 2 Auerois: q[ui]s cibarijs re
spectu cibato? duplex est consequentia etiam
diuérstas quedam est consequentia complexiòs
et dicif? infequèa formà: quedà est specifica. et infe
quès materià: infra etià q[ui]dà est diuerfitas infequès
formà: et dicif? còplexionalis: quedà dicif? infequès
materià 2 specifica. Exempluz de còplexionali
vt est cibus sanguineus est cœueniès sanguineo: 2
discouenies melàcolico ad purà ?feruationè vt sic
còra est de cibo melàcolico. Exemplu? de cœueni
entra specifica: quoniam aliquis sanguineus eitigit
inter cibaria fabas 2 legumina: que fi nò suemut
?plexionali: cœueniùt ergo fedù formà specifica
vel ex parte còplexonis infequètis materià. Et
nota q[ui]s ita specifica cœueniètia plus facit ad
nus tritionè in cibo 2 cibato 2 qualitatia: 2 infequès
formà? videm? enis in diueris specieb? q[ui]s cibus ho
mini nò est cibus afino equo vel boui vt p? de co
mestioe carniu vitali: 2 hoc nò pòt reduci i discò
uenientis vel cœuenientià qualitatiuam: 13 magis
puenit ex cœueniètia vel discouenientia infequente
materià: magis eni? còplexionali? 2 fm foamam:
bos conuenit carnib? vituli 2 homo q[ui] igif sit ho
mini nutrimentà 2 nò boui. hoc est: q[ui] inter boiez
2 carnes vitulinas cadit specifica conueniètia: q
nò cadit inter boue? 2 carnes vituli: hoc idè e intel
ligere ita indiuiduis eiusdè speciei: quoniam aliquis
homo sanguineus meli? nutrif ex caelo yeteri 2
onis: 2 hoc nò pòt reduci nifi i[pp]rietate infequète
materià: contingit igif q[ui]s homo parue qualitatis
2 p similitudine qualitatiuæ: 2 p formà specifica?
cœuenientià babeat cu cibo male qualitatis: 2 ex

eo optime nutratur sicut enim homo sanguineus
merito occulte propterietur iter ipfuz et tuinu abbo
ret q[ui]s quin i[mi]ta q[ui]b est quaſi kibi nenenum .ita
talis malus cibus c[oe]ter malus erixitimus reſpe
cu alicuius corporis erit uenientissimus et iò di
rit.d.A.tertia primi vina queq p[ieterea figura] et
3plexio ois cibum habet uenientem et 3similem
ad qu[em] mutandum ſi volantas fuerit nocumentu
ci faciet et impedimentu. ybi igitur reperitur ali
quod corpus maxime cibum certum defiderans et
ad ſenium percipiatur q[ui]b inde nutritur et ſofortaf
plus alio cibo et nunc[em] in ipm. nocumentu ſprimit
tunc ſi inſto ufum fuerit corpus longo ſpre talis c[oe]
fuetudo neceſsario est obferuáda quoniam illa pro
prietas et uenientia ſpeciſa plus facit ad inua
mentum 3apparens qualitatiua 3plexio ad nocē
dum.i.ad nocumentu. Et hec uenientia ſpeciſi
cu ſepe reperitur inter 3plexione inequalem et ci
bum et inequalē et ſm hunc ſenſu loquebatur.d.
A.in loco allegato cum dixit. Sunt autem 3
plures 3plexiones inequales cum malitia cibi re
tificabiles.i. cum malitia apparente et qualitatiua
que minus facit 3 specifica uenientia non addit
Utatur ergo eis homo.f.talibus cibis ſm ufum et
3uuetudine. et 3métator tunc dixit q[ui] talis 3uueti
do neceſsario est obferuáda 3uis et praua eſſet et i
laudabilis.f. apparenter et huic non obſtar dictu
Ras qu[em] ipſe appellabat peruerſam 3uuetudines
illam.f.que e[ui]n cibis et in ſe malis et in quibus n[ò]
cadit occulta proſzietas cum cibatis ut c[oe]ter est
defructibus et ſimilibus et ſic est reſponſu ad oſſe
difficultates factas ad 3cluſiones p[er] ad illam oſſi
ti que leuiffima e quoniam ſi pot d[omi]re et per ſo
num remouebitur ſitis bonum est doſmire. Sed
ubi eſſet ſitis clamofa impediens ſonpnum tunc
dandus est potus et hoc erat dictum circa 3cluſio
nem. Ad oia argumenta ante oppoſitum facta
patet r[ide]n[em] per dicta in corpore queſtionis p[er]ter
ad primu q[ui]b uidetur ad hoc deducere q[ui] ſemp po
tus debet p[re]cedere cibum ex hoc quoniam potus e
p[ro]pter diſolutionem humidi ſubtilis et cibus ad
reſtauratione groſſi modo citius reſoluatur ſubti
le 3 groſſum 3c. dicatur 3eſſo quod per potu re
ſtauratur humidi ſubtrile et per cibum groſſum 3q
per humidus cibo repert[us] et reſtauratur humidi
ſubtrile deperditur ut patet in illis qui multo ſpre
uescentur cibo fine potu tamen et illo ſupposito oſſi
co 3sequenter q[ui] non citius diſſoluatur humidum
ſubtrile quod per potum reſtauratur 3 groſſu ſe.
3q licet ſt ſm diſſolutione magis paratum 3q z[io]
fum 3q tamen natura humidi ſubtilis maſore quia
titatem membris apponit 3q groſſi non citius con
ſumitur humidum ſubtrile neceſſitans ad potu 3q
groſſum neceſſitans ad cibum imo eque cito c[oe]mu
mútur c[oe]ibus c[as] ad reſolutione facientib[que] occur
r[è]tib[pl]n em reſſit et multum est ut ſt 3 pau
cum ut patet etc. Et ſic est finis questionis.

Et aptiores ad hoc hec autem est secunda
pare principalis partis prime totius capli: in qua

poſſis in p[re]cedenti parte ipſe poſuit c[as] multipli
ces et uarii:as euétus doloz[ã] functurár in hac p[re]
ipſe ponit: que corpora ſut magis parata ut eis ta
les dolozes eueniát: et duo facit in hac parte: qui
primo facit quod dictu est. Secuðo ipſe respòdet
cuidá tacito dubio. ſecuáda ibi: Et n[ò] quid[em] multi
p[lican]t: etc. De prima parte dixit duo. Pr[imum] q[
]aptiores.f. homíes ad hoc.f. ut ipſe exponit ut eis
multiplicenſt ifta.f. dolozes iunctur ap[que] ſunt ſenes
et habéttes egritudines cronicas et ualeſſètes c[us]
n[ò] reguntur c[ui] retificatione dixit ſebo responden
do cám huius dicti. Et ideo ſupple euenit: u[n]t ta
libus multiplicétur dolozes: quoniam e[us] virtutes
deblitant[que] a digestione bona: et p[ro]p[rie] cum ſunt
curati.f. dicti conualeſcentes c[ui] fedatione.i. cura
blanditiua: abſ[ac]3 enactione sufficienti et expul
ſione multa.i. eradicatiua. Notand[us] q[ui] ex ver
bis o[n]i Aui.in textu c[oe]cludi poſſunt duo egreſs
primu q[ui]b o[via] corpora in quibus e[or] virtutes natu
rales debilitant[que] a digestione bona ſunt apta: vt i
eis multiplicétur dolozes iunctur ar[que] ratio huius
c[la]ra est: quoniam c[ui] debilitantur digestione bona
multiplicátur p[er] indigitione ſupſkuitates ſlattice:
que ytſupra uinſu est: ſunt vt[plur]im[u] c[ui] taliu do
loz[ã]. D[ixit] tamè notáter: apta ut 3 aptio[ra]: quoniam
n[ò] in omnibus debilitata digestione eueniament: bis
[do]lozes: quoniam in aliquib[que] tales materie ſupſlue
deriuátur ad alia loca: et non ad iucturas: tamen
omnia talia ſunt apta 3c. vt[patet] intelligéti colli
gitur ſebo q[ui] omnia corpora que debilitantur a di-
gestione ſunt uel corpora ſen[u] nel egrótaría egr[ia]
tudine cronica aut male recta: aut non uere con
ualeſcentia uel reducibilia ad aliqua iſto[rum]: q[ui]
dico p[pter] corpora ſana in etate talia etiá[que] apta
ſunt p[pter] debilitat[em] a digestione incurrere dolo
res iunctur ar[que]. Sz hui[m]o[ri] reducétur ad cor
po[za] ſen[u]: c[ui] omnia talia dicátur neutra terti[ſi]
significati utp[ze]: c[ui] eni[z] omnia corpora debilia ad
dirigendu ſint: aut corpora e[gra] aut debilia natu
raturer uel ſen[u] aut uere c[ou]ualeſcentia: c[ui] malo
regimine utútur: aut non uere conualeſcentia: ſed
apparétis tantú: et corpora e[gra] egritudine acuta
et ſi fiant debilia ad digerendu non tamè ſunt me
rito taliu egritudinu apta incurrere tales dolozes
quoniam c[ui] tales morbi ſint b[rev]uis terminatiòs ad
salutem uel mor[è]: ſi ad mor[è] terminétur n[ò] ſut
de illis utp[ze]: ſi ad saluté c[ui] talia corpora ſunt apta
cito reſumi et retificari iuxta ſentétiá. affo.7. ſc[ó]e
particule: que multo tempore extenuantur corpo-
ra etc. Et que modico.f. t[é]poze modice.i. cit o: et
idem ſentit. d.A. ſe[da] quarti de regimine c[ou]ale
ſcenti[u] ſequi[que] it alibus n[ò] multiplicat un[que]
ma[ter]ie que debebát ad iucturas fluere: imo uirtute
ſonificata reſoluétur: corpora a[ut] e[gra] egritudine
cronica pp[er] diuturnitat[em] morbi ſunt apta multipli
care pp[er] indigitione ſupſkuitatis etc. et hec etiá
est ſentéria ypo.4. affo. affo. xliii[us]. Quibusc[ui]q
ſe. longe ſunt etc. L[or]po[za] etiá conualeſcenti[u] et
m[or]bis quibuslibet ſi male regátur regimine ſunt
apta recidiuare: ex c[ó]sequenti etiá apta incurrere

k

dolores iuncturarù. Sed si debito regantur re
gimine: ut eis tantù offeratur quantù cùnencièn
traîmutare possunt: et si qualia oz offerâtur: quo
niam in talibus virtutes in dies et bozas fortificat
fi et alique materie supeſt flue generâtur tandez re
soluitur fortificata uirtute. Et hoc uerum ei ue
re ſualeſcentibus in quibus non ſtant materie re
tente apte facere recidinam fecus est in non ue
re ſualeſcentibus in quibus ſtant materie interi
Latentes que non ſunt apte ab illis corporibus re
ſoluit p[ro]pter debilitat[em] tales igitur materie erunt
apte ad iuncturas fluere et ſ outer erunt c[um] doloru
iunctur arù. Et hoc est q[ui] ipſe expressit in textu c[um]
dixit et p[ro]p[er]ie ſunt apte euenire tales dolores c[um]
ſunt curati. ſ. ſualeſcentes cum ſedatione. i. c[um]
ra blanditua ut exponebatur abſq[ui] euacuatione
ſuſſicienti et expulſioni forti. i. euacuatua. In
ſuma igitur oia corpora in quibus ſunt apta fieri
dolores iuncturaz p[ro]pter debilitatem digestive
ſunt: uel corpora neutra tertij ſignificati et hec de
dit intelligi cum dixit ſenes ut corpora e[gr]a e[gr]itu
dine cronica q[ui] de egris acuta egritudine non ue
rificatur ut uſiam est uel ſunt corpora ſualeſcen
tium uera ſed malo recta regimine uel ſunt n[on] ue
re ſualeſcentia et hec oia tetigit in ſra neq[ui] pluza
ſunt debilia que ſaltem ad aliqua bo[rum] non redu
cantur lego ſiam. Et aptiozes ſ. homines ad hoc
ſ. ut ipſe exponit ut eis multiplicentur ita. ſ.olo
res iuncturaz ſunt ſenes ſupple oia ſimilitez di
[sp]oſita ſicut ſenes ut ſut oia neutra tertij ſignifica
ti et habentes egritudines cronicas dixit noranter
cronicas q[ui] patientes egritudines acutas n[on] ſunt
buiuſmodi ut eſt uſi[mi]n et ſualeſcentes. ſ. ueri c[um]
non reguntur cum retificatione. i. c[um] bona dicta
uvenienti eis ſupple non ueri ſualeſcetes i qui
bus materie iutus latent q[ui] non ſunt ſuſſicienter
euacuate q[ui] statiz manifestatur in ſra et adducés
ronez horu addit. Et ideo ſupple euenit dictis cor
porib[us] quonià coru uirtutes debilitatur a digeſito
ne bo[rum] et ideo ſupple multiplicatur ſuperfluitates
apte fluere ad iuncturas addit explicado de non
ueris ſualeſcentibus et p[ro]p[er]ie. ſ. istud euenit c[um]
ſunt curati. ſ. dicti ſualeſcentes cum ſedatione. i.
cura blanditua ſicut ſepe fit in collica cum ſupe
ſactiuis dolozem remouêdo abſq[ui] euacatioc[em] ſu
ſicienti et expulſione ultima. i. non facta tali eua
cuatione materie et ſic est ſra clara.

## Et non multiplicantur.

Nunc in ita parte ipſe r[u]ridet tanto cuidam du
bio poſset et enim aliquis merito dubitare vnde
est q[ui] dolores iuncturarum magis multiplicantur
in corporibus humanis q[ui] alij dolores aliar[ur] ipſ
cierum uel alij partibus ſicut de facto ingerit.

Rińdendo igitur ad hoc dicit. Et non multipli
cantur dolores in iuncturis n[isi] quoniam ipſe ſunt
magis uacue q[ui] reliqua membra et pluris motus et
debilioris o[ple]zionis et frigidioris et ſitus earum in
extremitatibus longinquis a regimine primo. i. a
regimine primi[que] membrozum. i. principalium.

“Pro intellectu partis attendendum, q[ui] resp[on]dendum
do ad quorum ipſe adducit c[um] ſatufacientes do
lozibus c[um] materiá p[ro]atine oſſestam et per
utiam deſluxus materie tetegit primo c[um] multipli
cationis doloris in iuncturis per utiam deſlux[us] ma
gis q[ui] in alij locis per hoc q[ui] dixit quoniam ipſe
ſunt magis uacue q[ui] reliqua membra et ideo ſup
ple magis apte recipere ſuperfluitat aliunde pp
ter loci capacitat[em] et per hoc q[ui] ſunt plur[em]s mot
ſit ut. s. ſunt declaratum ut et ad iuncturas facili
fluant materie quoniam ipſe iuncture calleſunt et.
isſe due cauſe ſe tenent ex parte materie fluentis.

Addit poſtea cauſas ſe tenentes ex parte mate
rie paulatine oſſeste cum addit et debilioris o[ple]
riōis et frigidioris. ſ. ſunt iuncture q[ui] reliqua mem
bza t[em] q[ui] ſunt rare t[em] q[ui] ſunt membra n[isi] oſuſo
cartilaginosa uel ligamentalia ſanguine privato
ſō pp. itas c[um] multiplicatur in eis ſuppluitates pp
debilitat[em] reſolutive earuq[ui] ſuppliuſe ut ſupra e
 declaratuq[ui] et ad h[oc] et iuatut fit e[or]uz3 et extra[rit]atib[us]
longinquis. ſ. ſitus a regimine primo. i. principali[us]
membrozum et hec p[ot] est eſſe c[um] c[ó]s is c[ó]s materie fluen
tis et congenite pp hoc q[ui] mébza nobilia expellut
ad extrema p[ro]h[oc] et quod c[ist]ant a principalibus
mébriis n[on] coa[du]nuant. ſe reſolviendo ſicut reliqua
propinquiota et ſic isſe ſunt máſſeſte cauſe quod
dolores magis in iuncturis q[ui] in alij locis mul
tiplicantur. Advertendus ta[n]c[um] quod “ad hoc q[ui]
p[ro]poſit[us] ita. d. A. ſit uera oz addi illa c[ó]s pticu
la ceteris paribus ex parte aliar[ur] cauſarum foſt
ficantur. uel debilitatiu[m] mébza quoniam alia
ſunt corpora in q[ibus] ſtromacu[m] uel caput uel alio
p[ro]ticulare mébzu[m] uel pp[ro]debilitat[em] in aliquo ta
lium mébzo[u[m] contra et am ex principijs itin[er]ſicis
ut patre uel matre uel ex inſluxu hozaruq[ui] genera
tionis debilitante ſic unum particulare mébzu[que]
n[on] iuncturas continget q[ui] in talibus corporibus
plus multiplicabunt dolores in ſtromaco q[ui] in iun
curis ſed poſita ceterozum paritate conclusio. d.
A. est uera et clara est ſra lege tu eam.

## Et multotiens

“Iſta est tertia p[ro]s
principalis p[ro]ime par
tie in qua ipſe ponit various modos terminationis
dolozum iuncturarum p[re]cipue cum non vere cu
rantur. Et viditur ita p[ars] in duas quoniam p[ri]
mo facit q[ui] dictum est ſecundo ipſe ponit quosda
ca[n]i ſtrauagátes circa iſtam materiam dolozum
iuncturaz ſa p[er]ſicipitibi. Et plurimiu[m] q[ui]de illi cui
ze. De p[ra]ia parte ipſe intendit ita[que] conclusioné: q[
]dolores iuncturaz: c[um] non curátur uere p[duc]at
ad hoc ut fiant aliquando uera iuncturar[u] diflo
catio: et aliquando et ſin non fiat uera diſlocatio ta
men ſup[ra] iuncturas: m[ax]ime manuq[ui] pedum
ſunt quedam apparentes trumbofitates quaruq[ui]
alique ſunt ex materia flarica g[ip]ſea et indurata
ter aliquque ſiunt ex ſanguine inſpiſto et indurato q[
]est ſicut caro dixit igitur p[ri]mo. Et multotiens q[
]dem iuſi[cent]ur materie intra iuncturas et ſiunt
ſupple aliquando ſicut g[ip]ſum et ſupple propter
hoc diſloca[n]t iuncture. Et proprie que ex eis ſut

57

crude, s. dicte materie quoniam tales sunt que magis inuiicantur et tandem gispiatur dixit so et multotieis oritur iup iuncturas eo s. patienti caro. s. apparen t ex fanguine fit ingrossato et proprie inter di gitos. s. manuus et pedum q[ui] cum torquetur digiti et stringuntur et fit dolor fortis qu[ui]s et sedatur q[ui]s addit declarando in quibus corporibus ilia ma xume stringant et dixit. Et plurimum quidem huius non fit nisi in babentibus opplexiones calidas. s. ta lis dislocatio uel dicta apparentia tromboſitatum et specificando de carnea dixit. Et plurimum qui dem oritur caro cum materia est fanguinea.

Pro intelligentia partis aduertendu ut expſse colligitur prima primi de humoribus in facto eſſe ſla crudum et subrile et aquosum cum longo ſpre fuerit retentu in foza minibus et iuncturis eius ſub tile resoluitur et tandem fit ualde groſſum et albú et eſt illud quod nocatur gisputz q[ui]s oibus ut ibide dictitur exiſtit groſſus tamen imaginandum eſt q[ui]anteq[ui]s ad tantam duritiam et groſſiem deducat q[ui]rumum fit uilcoſum et mucilaginofum quoniam ta le ſla mucilaginofum videtur eſſe uelud mediſuz transiſtus inter ſla aquosum ſubtile et gisputz groſſu ad utz[ui]s q[ui]s tamen iſtoz deueneritur per reſolutione partium ſubtilium et per diſis a calido producitur ſue tale calidum fuerit naturale ut in op[lexione] calida naturali. s. fanguinea uel collerica ſue ta le calidum fuerit accidentale ut ſepe et ingit i moz bis iunctura[que] medicius calidis et balnis mino ralibus ut er aliaſ dictum eſt. Et h[ic] adiungen dum q[ui]que admōm ex ſl'ate aquoſo lapso intra iuſturas propter diuturnitate tandem ſuoritur in gipſum per reſolutione ita deſultra materia ſaguie nea refuſanda ex poris uenarum propter repletio nem iparum uel ſubtilitatem et liquiditatem eius ſanguis intra ſuncturas uel circa eas tandem ſlās ibi tongo ſpre facta reſolutione in partibus ſubtili bus reliqua pare cum induzatur fit sicut caro.

Et ex h[is] intelligenti patet clarificatio tori? ſle primo q[ui]s materie que multotiens intra iuncturas inuiicantur ſiunt ſicut gipſum et hoc quoniam ma teie que multotiens in iuncturis exiſtunt ſunt cru de ut ſupra dictum eſt et tales propter diuturnitate gispiantur tamen tales materie cum ſiunt uilcoſe aliquado intra ligamentu ſiuncture taliter recipiſt ut ligamentu prolongetur. unde ſi fuerit tale liga mentum ſic ligans ertebrum cum p[is]cide iſo ſic re exato et elongato propter tales materias muci laginofas interdum reſſillit ertebrum ex p[is]cide. Et h[ic] eſt inſia aſſo penultimi vi. aſſo. qui bus c[ui]s q[ui]s a ſi tica moleſta uero et alioquado uero tal ma teria recipitur in cordis et neruis ligantibus iunctu ras exterius et ſi fuerint ſiuncture digitorum dilla tatis cozdis a materia impleſte et alioſi recepta ma teria in parte uerſus cutim tandem idurata et exi cata a calido ſiunt quedam apparentie tromboſi tatum propter qua[que] diuorſitatur in diuerſis fitib[us] dicta[que] iunctura[que] torquetur digiti et stringuntur et fit dolor fortis ualde facta ſic torſione et sedatur qu[ui]s dolor cum non fit elongatio membrozum ſed

equalis t[ui]n remolitio et ipſius materie conterſio ad cutim unde experientia ſtat q[ui]al qu[ado] ſue rit in ciragra uel podagra dolor acutilimam ma teria cordas et neruos extendente cum tota man? uel pes apotematur manifestiſme dolor minuiq[ui]s materia ſuoritur extra neruos ad cutim. Loſ ligitur et ex dictis q[ui]s ſanguis diuero modo ſicut et ſla aqueum recipere p[ot]r in diuerſis membris et tandem ingrossari et ſiet ſicut caro propter reſolu tionem in co factam a calido et diſter patet q[ui]s t[alis] effuſa ſanguinis ut multotiens ſequitur uel habuſdantiā eius ut uenarū replec[ui]t ſanguinea op[lexione] uel ſubtilitatem et p[it]itationem ei? a ma teria collerica et hec in op[lexione] collerica ſequi tur manifeste q[ui]ſta ſiunt in calida op[lexione] exi cante uel resoluente et illa caro in compleſione ſanguinea magis vt patet: et habet hec tora ſentē t[ia] littere lego eá. Et multotiens quideſt inuiſcat tur materie intra iuncturas: ſupple poſt q[ui]s fueru[n]t ſubtilēs et aquoſe: et fiuſt ſicut gisputz propter reſo lutione in eis factā: et ſupple p[ot]r inter di gitos. s. magis hoc apparet q[ui]s in alijſ iuncturis: Li cet etiā et in alijſ fieri poſſit: quare cu[ju]s tozqu[em] tur digiti: et stringuntq[ui]s et fit dol[or]o: k[u]tādoq[ui]s et ſe datur: qua[do]q[ui]s p[ot]r cauſas aſſignatas. Addit et plurimū quidem huius. s. diſlocatio uel appare tia trüb ofiſatū: no[ſ] fit niſi in b[ab]eſtib[us] c[o]p[plexione]s calidas: q[ui]s a calido fit illa reſolutio et exſiccat[io]. Addit vt plurimū quide[ſt] oritur caro cum materia est ſanguinea: q[ui]s magis fit ex at undan[ſ]ia ſanu[n]i nis q[ui]s ex eius ſubtilitate: vt patet intelligiſt: et ſic magis in ſanguinea.

### Et plurimum quidem
In h[ac] ſecunda parte h[uius] partis ipſe ponit quaſda canones ſtra uagantes circa iſtā materia doloz[ui]s iuncturaruſs et diuitur in tres partes ſm tres ſpeciāle[s] cauſ. quos ponit ſcōa ibi: Et dolores q[ui]es et c[ter]ia ibi.

Et multotiens quide[ſt]e prima parte viciſt: Et plurimā quidem illi cui accidunt dolores iunctu rarū accidit in primis podagra. L[anon] iſe clārus est ex eis que ſunt dicta ſuperius paulatine & cauſis multiplicatiōs dol[or]u[i]s iuncturarum reſpe ctu alio[ſ]u doloz[ui]m: nam cu[ju] magis multiplicētur dolores in iuncturis: q[ui]s alibi ſter aliaſe čaſ: quoniam ſunt frigidiōs op[lexionis] et ſitus earu[n] longinqu[us] est a regimine. P[ri]o. i. p[ri]ncipaliuſ méb[ro]zum vt exponeb[ac] cum etiā ſiuncture peduſo n[ó]s ſi n[in]miq[ui]s frigide alijſ iucturis: et ex alia parte magis diſſa tes a p[ri]ncipalibus membris: et ſitus earum magis deo[ſ]um exiſtat ex ſconſuenti paſſibilioſes ſunt ad recipiendum ſuperſkuitates ex natura ſitus: ſe quitur conclusio clara lege tu litteram.

### Et dolores quidem
Nunc ſe c[ui] do p[er]it alia[ſ]a cauſa[ſ] manifestant[em] aliquando diſcultat[em] cure

k 2

dolorum iuncturarum et primo ponit caufam fo
reedit caufam illius dixit primo. Et dolores iu
cturarum quidem sunt ex fama egritudinum que
heriditatur plurimum et ideo tunc, supple cum ac
cidunt difficulter curantur p[ro]popter conaturalita
tem principio[rum dixit]o reddendo caufam dicti
hoc speciale ideo est quoniam [sperma] est fecundu
complexionem generantis et ideo supple cum [sper
ma podagrici fuerit] maculatum necessario pede]
debilitantur filiorum. Et dixit H. vi. affo. in fine
menti xix. illius affo. Lunuebi non podagrizat
neq[us] calui sunt etc. Pro clariori tamen intelle
cu] buius p[ro]positionis moetur hic dubium .
vtrum podagra p[os]tit ex hereditate contrabi ita
q[ui] ex parentibus vel progenitoribus in filiis p[os]
sit acquiri ad partem negatiuam arguam breuib
medijs primo sic q[ui] sic effet maxime effet p[ro]p
torium. d. A. q[ui] [sperma] est [s]c[um] complexione]
generantis ex [s]c[uenti] fi generans est debilita
tum [s]c[um] pede(s) producitur [sperma] debile p[ro]g
generatione pedum. Sed q[ui] hoc fundamentum
non fit sufficiens declaratur propter duo, primo
q[ui] [sperma] p[ro]ficienti simile uidetur in toto et par
tibus igitur non magis faciet defectum ex pede
q[ui] in manu si igitur non generatur ciragra ex p[ro]
dagrico ergo neq[us] podagra fo. s. fundamento ha
berent uirtutem maxime effet q[ui] [sperma] a quoli
bet membro diciditur sed hoc ridiculum est dice
re ut expresse declarat Arist. if. de aialibus circa
medium aducit enim tale mediux ad hoc quoniam
fi [sperma] effet [s]c[um] uam dissolutionis. s. mébro
rum q[ui] s. dissolubatur ex quolibet membro tunc
animalia magni corporis essent multe generatio
nis et parui corporis p[au]ce generationis hoc aut
est f[il]m q[ui] tamen hoc sequatur manifestum est.
quoniam plus diciditur ex magno corpore q[ui]s.
paruo et sic patet fundamentum nullum esse.

Secundo principaliter Ar. sic febris nò è mor
bus hereditarius similiter neq[us] y drops ergo segf
etiam q[ui]s neq[us] podagra debet dici morbus heredi
tarius patet cum dicte egritudines non cònume
rentur inter morbos hereditarios et [s]c[uentia de
claratur cum dicti morbi sunt morbi principium
membroz ut cozdis et p[er]atis quozum principaliter
est in fluxus supra [sperma] prolificum producêdu
Si igitur talia membra sunt leſa sequitur quod
ſp[erma] erit f[il]m dicta mébra maculat[ui]s et [s]nti gnà
bùſi fetu corzidètia mébra maculata. Et p[ot]
ſfirmari q[ui]n p[ro]p[ro]pter hoc q[ui] [sperma] est maculat[ui]
uerbi gratia podagrici fiat podagricus cum non
maculetur nifi uel ex parte subſtantie corpulente
uel ſubſtan[ie]e ſpirituose cum in ipso non confide
remus nifi duo talia principia unu[z] materiale q[ui]
est p[ar]se corpulenta alio[d] foſmale q[ui] est p[ar]s p[ri]
rituofa cum ex parte materie maxime ex p[os]ate di
ciditur ex quo ut sic est sic materia ut timi alimè
ti distributi p[ro]membra etc. Lù igitur epar ſt pain
cipium alimenti ut ſanguis est et p[ri] principium ſup
flui dicti alimenti maxime ſuperflui in quanto ſe
quitur igitur q[ui]o ad materiâ ſpermati] macu

lato p[os]ate ut est in drope ut omnes volunt medi
ci debet similis in ſeru diſpoſitio generari. Si eiua
fiat maculatio ex parte ſpiritus incluſi in eo c[ui]
qua u[z] ad hoc principiuz foſmale maxime ex coz
de dependat ſue teneamus ſpiritus genitùu et
unum per aggregationem omnùi ſpirituù ſue dica
tur eſſe ſubſtantia virtualiter includens potentià
dicto[rum] ſpirituù quomóc[us]q[ui] ſit maxime ex coz
de dependet ut patet et ſic ſebz[ee] peremù deberê
tur in filiis hereditari etc. P[ot] est confu mari quo
niam ſi aliquis morbus fozet hereditarius ut po
dagra bec maxie est quoniam talis morbus est diu
turnus et fixus etc. Sed aliqua ſebz[ee] ut tenet de
quartana. xij. annorù et beticha. Ad oppoſi[tu]
zimo est expressum u[er]bum. do. A. In textu est
etiam ſententia eiudem: d. A. ſecunda primi doc.
i. ca. ultio in fine capituli ubi consumeràdo egz]
tudines quaſi[da]z que in ſemine hereditantur ex
p[licuit] de podaara I[dem] etiam. H. vi. affo. [s]m]
to illius affo. Lunuci non podagrizant etc. in fine
menti ubi ponit podagram hereditari etc. I[dem]
t alibi pluries reperitur. In ita questione duo
fient articuli in primo ponam declarationem ali
quozum terminozum et quaſi[da]m ſuppoſitiones in
ſecundo ponam breues ſclusiones de quiſito.

Quantum ad primum p[ro]ſcendum q[ui]b[ie
termin“ egritudo in p[ro]poſito nò h[ui]ſumitur p[ro]ſpo
ſicionem qua corpus est actualiter leſum in con
ſuetudinarijs operationibus ſicut per egritudinè
nunc t[em] in actu ſed per egritudinem in p[ro]poſito in
telligimus p[ro]ſpositionem ſecundum quaſi] co[sp]u
non est aptum ſecundu[que] ſe toto tempore uite ſue
ueb in maiòzi parte permanere ſanu[n] ymè m[er]
to principio[rum] generationis est aptum egrotare
et tale co[sp]u ſecundum p[lu]ſu[que] c[öm]entatozem p[ri]
mo t[em]ni c[öm]ero. xv. xvi. ad mentem. H. d[ic]itur
egrum ſimpliciter qua talis d[is]poſitio qua d[ic]t
e[grum] ſimpliciter est ut habitus q[ui]da c[öm]entus
ad ſe. i[le] actual[ur] egrotàdu[que] pp. diſtare a pr[ic]ip[i]s
c[osp]oris optime ſani t[em] c[ui] b[ac] egritudie habituali
si]g[ut]itur ſepe actual[ur] ſanitas que d[ic]itur ut ibi
dem ſanitas ut nunc nam eadem d[is]poſitio è egz]
tudo ſimpliciter et ſanitas ut nunc ut ibide[s] decla
rat egrege p[lu]ſquam c[öm]entato[que] ex quo talis ſa
nitas ut nunc non est ſanitas ſecundu[er]itatem
ymo est lap[us] a ſuer] ſanitate ſed est tan[ui]z ſan]
tas ſecundum ſenſum et apparentiam et ſic a gene
ratione talis contracta q[ui] omnia co[sp]oza 5 h[ui]t a
generatione aliqu[a] c[öm]plexionem equalè ſub qua
ſunt ſana et minima que d[ic]itur ab. d. Aui. p[ri]ma
p[rimi] de complexio[nibus]: equalitas quin[ti] modi
t[em] c[ui]s[ut] est ſanitas: si tam]e talis equalitas non ſit
abſoluta equalitas ſed hab[eti] tantum d[ic]itur ſa
nitas nunc: q[ui]t[em] talis d[is]poſitio est ut habitus
quid[à] c[öm]entus est aliqu[iter] talis ſimpliciter:
est igitur uel neutralitas uel egritudo ſimpliciter

Per egritudinem ergo in p[ro]poſito intelligo ta
lem egritudinem in habitu: que inqu[ui]ntu[z] talis
d[is]poſitio congenita a p[ri]cipijs generationis est
lap[as] ab optima ſanitate in primis p[ar]ticulis ut

neruis cordis et huiusmodi et senfiblitter dicitur egritudo simpliciter inquantum uero hec eadez dispostio est et melior que acquiri poterit ex suis principijs qua f. huo modo perficit operationes dicitur p[ro]p[ro]bia homini sanitas uerum qu non est firma de se neq[ui]s perduans propter id dicitur sanitas ut nunc q[ui]r per ipfum est aptum corporis tant[us] esse fanum, ut nunc permanere hoc tamen ut dictum est ap[ro]p[er]tatur in proposito egritudo cum queritur si po[d]agra fit egritudo bereditaria. Secundo notat[ur] dum q[ui] per mo[br]uum hereditarium ego intelligo mo[br]uum contractum a principijs generatijs ad modum fup[ra] dictum propter consimilem mo[br]ußu fuisse diuturnum et fixum in patre matre uel pro genitocibus u[ſ]q[ui] ad quartam generationem q[ui]ultra illam non stat affinilatio fetus ad parentes ut si pater auus uel proauus fuerit podagricus et multo tempore et fiat in filio dispostio in pedibus per quam a facili cauſa incurrat podagram. Et tunc talis dispostio dictetur mo[br]uum hereditarius

Sed fit talis dispostio et habetur a principiis
generationis per aliquam accidentalem cauſam,
ut propter malum regimen imponendo non debe
retur dici mo[br]uum hereditarius etc. ulterius in pro
posito suppono cum ph[o]mo primo et secundo de gene
ratione animalium q[ui]n generatione fetus agens
generans est ſperma utri et recipiens est mulieris
meſtruum etc. q[ui]n ſpermate utri est u[ſ]tus quedar[az]o
inſomatia que uidetur uelud ydolum generati
ue que est in patre quoniam homo generat homi
nem per ſperma ſicut per instrumentum ſicut ar
tifez artificiatum per instrumenta media et ſe[br]
uarium motum instrumento[rum] ab artifice ſunt ua
rie artificiato[rum] ſpecies ſimiliter fecundus uanu
motum generantis mediante inſomatia ſperma
tis ſunt duerſe ſpecies membrozum. Luz hoc
ſupponitur q[ui]dicta u[ſ]tus inſomatia subſiectue
fundatur in parte ſpirituosa ſpermatis que dicitur
a p[h]ſis et medicis ſp[ici]tus genit[i]rus qui uel est ſpi
ritus quidam in u[ſ]tute continens potentiam ſpi
rituum particularium membrozum maxime p[ri]n
cipalium et precipue cordis uel est agregatium ex
huiusmodi ſpiritibus agit i[g]it informatia u[ſ]tui i
uigore hoz[ui]m ſpirituum p[ri]cipaliter? Suppo
nitur tertio et cum p[ho]mo is. animalium ubi ponit
caufas affinilationis et alibi etiam q[ui] ſperma ut
ri quo ad partem copulentam et meſtruum mu
lieris quod est materia generatijs ſunt ſuperflui
alimenti ultimi uel cibi. i. cibi quarta digestione
digesti quod erat in potentiá propinqua. ut eſset
membrum qui tandem humori ueniens ad testiciu
los in u[ſ]iro et ad concanum matricis in muliere in
u[ſ]tute ſpirituum concluso[rum] in eo dicitur ſper
ma in u[ſ]iro et meſtrui in muliere quicquid i[g]itur
reperitur in omnibus membris patris formaliter
habet u[ſ]tus ſpermati u[ſ]irtualiter. i. dicta u[ſ]tus
in forma que est dicta u[ſ]tus diuina in multis lo
cis un de potest omnia facete i materia dispoſita
que erant in patre et non ſolum que erant in patre
formaliter uerum etiam que in eis reducemat.

ex auo et proauo etc. Cum igitur in patre reperitur
diufera ut maſculinitas complexo color quanti
tas memb[or]um nume[zi]us etc. que tantiam habet
aduiuicem diuicritatem q[ui] quedaz potest ab alio
ſegari contingere potest q[ui] dicta u[ſ]tus informat
ua crit potens in uno motu ad alterum iſtorum, p
ducendum et non in alio motu alterum producere
poterit ut q[ui] poterit producere ens humanu et nò
producet eum ſic collog[ar]um uel non maſchulum
Et quoniam ut ibidem dicit p[ho]mo[tu]s est a con
trario in contrarium ſi contingat ut ſperma patris
fit omnino foſte et materia que est meſtruum mu
lieris ſit omnino obediens affinilabitur fetus i to
tum pati q[ui] ſperma obtinere non ſufficiat gene
rabitur aliud quod aliqualiter agenti contrariuſ
est ſm tamen paſſi dispoſitionem vende ki non po
ſit maſchulus ex generante generari generabitur
femella que maſchulo alioqu modo est contrariu
ideo idem dicitur de femella est maſchulus occa
ſionatus q[ui]c[ui]t dictum est q[ui] ſperma utri ip[er]tus è
in potentiá actiua omne membrum ita meſtruum
minteris est in potentiá paſſiua omne membrum
mulieris quoniam una queq[ui] paſtium corpo[zi]s no
ſtri fit ex tali materia menstruali particularize
cuibus partis ip[er]a est ſuscepti vende ex ultimo al
menti quod ſuperfluit neubigatia nurzicatiò i Sto
maci uel oculi matris generatur in feru ſtomacu
uel oculus quoniam corpora datur fetui ex matre
anima autem et omnis forma et figuza est ex pa
te. I[deo] dixit philosophus primo de generatiò de
manſeſtum est quod ſperma utri non est conve
niene quantitati animalis ſed qualitati etc.

Et isto modo ego intelligi illam particul[ar]i ul
timá poſtam in diffinitione ſpermatis cum dici[
q[ui] est ſuperfluitas ultima alimenti licet Ja. de fo[
luio aliter intelligat et videre meo male. In ita
materia poſsem multa bona dicere de cauſis ſimi
litudinis et diffimilitudinis ſed ita proposito no
ſtro uſſicient. Et hec de p[r]imo articulo. Qua
tum ad ſe[br]m ſm articulum ſit ita p[r]ima conclu
ſio. Non semper podagra in patre uel matre est
cauſa ſuſſiciens ad hoc et in filio fiat ſimilis he
reditarius mo[br]uum probatur quoniam ubi nò ſue
rit in alioqu eo[br]um mo[br]uum diuturnum ſed modici
tempo[zi]s non generabitur inde mo[br]u? hezeditari?
ex dictis i ſedo notato: et declaratur r[é]ne: quoniam
ubi in patre per diem tatu ul duos fuerit podagra
contingit ut ex precedenti materia ſana fit genit[ur]
ſperma po[li]ſicum exi[ſ]tens in testiculis uel uſa
ſis ſeminarii ex quo p[er] copulationem cù muliere
betaſiet foſtes ſanus ergo etc. Etiam et est foſtus
ubi dicidatur ex nutrim[é]to aliqualiter alterato ſi
remiſſe contingens est: et uterifimile multu ut talis
malitía debilis co[rr]igat[ur] remanente ſp[ici]tu ex il
lo membro ut pede deciſo foſti et ſuſciente ex
materia propo[zi]tionata pedu foſtem generare po
tente ergo etc. et ſicut declaratum est ex parte ſper
matis uti propo[zi]o[ali] medio declarazi potest ex
parte meſtzu mulieris. Secunda conclusio nò
quelibet podagra a principijs generationis c[ó]na

k 3

eta est morbus hereditarius patet ubi propter in
florum ad aliam caufam ex parte regiminis sint
debilitate fturem pedum fili ita ut merito talis
dispositionis fit tale corpu aptum faciliter in ac
tualem morbum podagricum cadere t tamen pa
ter uel progenitores non fuerint podagrici idem
dico de matre tunc talis podagra in filio ex prin
cipia generationis non debet dici morbus beredi
tarius ut patet ex supradictis. Tertia conclu
sio ubi nonnuper patet uel mater actualiter uel habi
tualiter podagrici fuerint stat tamen in fetu ge
gerari podagram uel dispositionem habitualem
ad facile actualiter sic patiendum pro merito ta
lis dispositionis poterit dici talis ex hereditate co
tracta patet in cau ubi progenitores podagrici
fuerint et propter dispositionem debilitatem tunc
turas filij tranſſuam in filio mediante patre ſa
no acquiretur in filio habitualis dispoſitio ut faci
liter incurrat egritudinem actualem podagricaz
manifeſtum est tunc et talis dispoſitio debebit di
ci hereditaria et apparentibus derelicta est in fi
lio ergo etc. Sed si fozte dubitares hoc noſtque
posſibile 5 si auus fuerit podagricus et non patez
tandem et merito principiui au in patre fiat filius
podagicus dicatur hoc eſſe multum posſibile i
mo de facto est uerum in multis ut experiētia ma
nifeſtat etiam ex ſententia colligitur Aliis quarto
de generatione aialium ubi voluit quod motus
generantis quidam ſunt in potentia p[ro]pquaqua
dam remota quidam remotiore et morus in potē
tia remota ſunt motus au i in potentia remotio
re ſunt morus proaui quoniam in patre relucet uir
tus patris eius et au ex ſequenti non est ipſſi
bile q[ui]b[us] ſpiritus genitiums in ſemine patris inclu
ſus recipiat virtutem informatuam ſe[]com moru
au i non patris uel propter inſulrun uel aerez
tc. poterit etiam contingere q[ui] materia meſtruat
obediat impſſioni motus inducendi ex virtute
au i non patris propter multas contingentias ſi
considerabis et ſic generabitur fetus ſe[]com diſpo
ſationem au i non patris etc. Quarta conclusio
Et si podagra etiam diuſturna et habitutalis in pa
tre uel matre non neceſsario in filio hereditetur
est tamen talis podagra ex ſuma egritudinum q[ui]
hereditantur ut dicit textus. hec conclusio quo
ad primam partem prabari posset, primo quoniam
malitia in ſpiritu deciſſo a pede patris uel etiam
malitia partis materie p[ro]portionata generatio
ni pedum fili qu[el]ibet talis malitia posſet in uir
tute membro[um] principalium corrigi et tunc no
generabitur pes debilis posſi et ſecundo talis ma
litia corrigi in uirtute aſtrozum. Etiam ſuppo
ſito q[ui]b[us] p[ater] fuerit podagricus unde merito ſper
matiis uirili ſi materia eſſet receptius imprefſio
nis dicti ſpermati deberet generari diſpoſitio ſi
milis in filio stat quod materia non ſit obediens
imo diecte imprefſiont contrarietur que cau poſi
to nulla in pedibus ſimilis diſpoſitio cum patre
generabitur ergo prima pare conclusionis uera

ſecunda uero pars est ſententia textus noſtris et
mens d. A. ſecunda primi loco allegato in oppo
ſitum queſtionis ubi connumerat podagram iter
morbos hereditarios p[oreſt] etiam ratione p[ro]ba
ri quoniam omne genitum producitur ſecundu
dispositionem generantis niſi generans fuerit im
p[editum] ſed cum ſperma uirile quod p[ro]ſiſiun
est utplurimum obtineat ſupra materiam ſene
rationis ſequitur q[ui]b[us] diſpoſit materiam ſecundu
ipsius diſpositionem cum igitur ſperma diciſiun
ab habituāli podagrico p[ro]ſiſiun exiſſens ſit
quadam diſpoſitione ſecundum partem ſpirituo
ſam a pedibus diciſam qualificatum talem uel
conſimilem diſpositionem in pedibus fetus p[ro]
ducet. Sed hec talis diſpoſitio est egaitudo ut
dictum est in corpore queſtionis igitur egritudo
in patre hereditabitur in filio et ſic est ex ſuma co
ruſ que hereditantur. Posſet et aliter p[ro]bari
ſed ad p[re]ſens ſufficiat J[as] restat respondere ad
argumenta principali facta ante oppoſitú. Ar
guebatur p[rimo] ſic ſi quomodo foſtet vera maſſe
eſſet pp[ro]motu, d. Aui, et ſperma est diſpoſitu ſe
cundu complexionez generatis etc. S[in]q[ui]b[us]
fundamentum non eſſet ſufficiens declarabatur
pp[ro]duo p[rimo] et ſperma p[ro]ſiſiú videtur ſimile i
toto et partibus igitur etc. dicaſt b[re]uiter q[ui] licet
videatur ſimile quatu[rum] ad partem copculentam ſe
cundu qu[ia] tamen non est ſimplificiter ſimile tam
ſecundu partem ſpirituofa[]z in eo inclufam e[]mu
lum varie virtutis ſecundu vt i ea parte exiſtut
vel ſoſmaliter diuiter ſi ſpiritus diuſeru[]z principa
lium mébzo[]z etiá alio[rum] p[ic]ulatziu multo[]z v[l]
ſaltem ſpiritus genitiums virtualem diuſeritatem
dicto[]z i[pi]rituam diot[iet] vii[]s pp[ta]lè varietate[]t noſi co
uenit uazio modo i diuſeris mébris uarias p[ri]ſimi
dispositiones etc. maſſe c[ui] virtus informatua[]n p[re]
cipue i in m[ê]te in dicto ſpiritu vel ſpirituibus ſun
detur et ſic ſit ad p[rimi] ſepſonium. Argueb[us]
ſc[io]o reſtruèdo fundamentu[]z q[ui] ſi verum id eſſet
pp[id] et ſperma ex omnibus occiditur mébzi[]s ſed
hoc ridiculum diceb[ac] de mente Aris[]tot. qui p
babat Œriu[]z t[em]bi eſt inductum dicatur b[re]uiter
c[ö]cedendo cum p[ho] et ſperma no[]ſi ſit diſe[]z mate
riá diſſolutionis mébzo[]z pp[ro]motium ſun[]m ve
r[u]t[em] ſperma ſicut et ſanguis meſtruam ſit ex ma
teria quad[]z qua potuſſent membra nutriu i ex
ſere ſimili nutriuntur. Et c[ui] c[ad]em ſit materia
nutricationis et generationis ſecundum uarietate[]t
nutricationis diuſeru[]z membzo[]z ſit etio[]z varie
tas generationis diuſeru[]z membzo[]z ſi c[ui] diu[]er
ſis ſualiſcationib[us] vnde no[]ſi inconuenieſt genera
ri pedem debilem uel pp[ro] materiam p[ro]positiona
tam generationi pedi[]ſic eſſe qualificata[]z uel pp
ſpiritu[m] a pede debili deciſiun ſic eſſe qualifica
tum et debilitatum etc. vt dicti[]z est in queſtione.

Ad ſm principale cum arguebatur ſeb[]ris no[]ſ
est morbus hereditarius ſimiliter neq[]s idreps er
go etc. et confirmabatur q[ui] et c[ui] in ſpermate duo
ti[]n] confideremus principium. ſ.materiale quod e[]

superfluum veltimi alimenti quod est ex epate. et
formale. i. pars spirituosa que maxime a virtute
cordis dependet ut dictum est, sequitur φ si macu
lato mebzo particulari vt pede sanguis nel spiri
tus inde decissus pp id maculentur et exinde me
brus proppionate quod exinde generatur rema
neat debilitatum sequitur φ multo magis epate
vel corde levis existentibus etc. dicatur primo zo
babiliser φ in talibus membis mobi nò posuit
diurnari na popter membrozù principalitatem
fi sset notabile vitum in bis membis et per tem
pens perfeueret ad mortem deducet et ex dictis fit
perius non fit mobus hereditarius nisi ex mozbo
outurno vel dicatur aliter et clarius et fundamen
talius ad materia φ morbozus in membis pinci
palibus quidam sunt mobi simpliciter tales fecù
dum quos et si non fiat lesio in consuetudinarijs
operationibus per tales tamen dicta mebza sunt
apra faciliter labi in egritudinem nunc sicur et
oblitas cerebrì naturalis flue sequens malitias
complexionalem flue non per quam tale corpus
aptum est cadere in viginem vel alios morboa
actu tales idem dico de debilitate cordis natura
li vel habituali et ex tempore fecundum quam et
fi siphus cor non fit acutæ egrum faciliter ti ex mo
dico vaporem fibi cóicato vel ab itrincivo vel ab ex
trinico aptum est cadere in tipotomiâ tremozem
cordis vel fitcopi et de huiusmodi egritudinibus
simpli non est dubium φ si sint in altero parenta
t non corrigantur per alium nel aliam caufaz et ta
les sunt maxime mobi hereditarij et de his intel
lerit Joh. damascenus prima particula suozum
Amf. cù dixit. Quæadmodù taz victiori ai φ fi
gure corporis a parèib cadit brítitas ita quoq
mozb diurnari? et maxie si fuerit i principali moz
bo. Si autè dicti mobi in membis principalibus
fuerint actu tales ut idropsa epatis vel febdis cor
dis tunc de tali dispositione principalium talem pos
fumus facere considerationé quoniam aut mate
ria nel spiritus ab illis membis dicita taliter est
qualificata: qu nequaqua corrigibilis est a virtute
informeri virti et tunc oico φ tale mestruiz nò
est apti generationi: et consequenter non siet moz
bis hereditariis i filio. Iàe dico de spiritu deciso
ab epate viri y dropici: quia mala dispositio in eo ê
talis φ virtute aliozus spiau inclusòs in spiritu ge
nitio non pòr corrigi nec etià a bonitate mestrui
mulieris: et tunc oico etià φ tale sperma virile nò
est polifici: et sic consequer non fit mobus be
reditariis: et banc caufam polificationis expedit
d. Auic. 2i. tertij. cap. de sterilitate et difficultate
impregnationis cù dixit. Et de genere quidem
spermaris ex quod non fit generatio est, sperma infà
tis et patiens natuatià fati etatè et ebuzi et senis et
eius qui pluri? utitur cobitu: et cuinæ corpus non
est sanus: in elli gebat principaliter de egritudine
talium membrozù principalis: et non omnium me
bronzus indifferenter: quoniam alia membza particu

laria cum sunt debilia et egra non propter hoc pro
bibent: quin sperma ut plurimum reddatur proli
ficium: quoniam generatio non fit principaliter i vir
tute illorù membrozum sed principalium: liet in
nirtute illorù fiat particulum affimilitio mebzo
rum ut lupta dictu est. Ideo notanter feca tertij
de spermate generante et in generante dixit. d. A
Et sperma habentem mebza debilitata raro gnat fa
nuz in bis ertbis denotatur stantibus dictis me
bus debilibus uel infirmis possibilitas generans
et similitudo generati. Si uero talia membra êent
lefa egritudine in quam malitia in spiritu impiisa
estet corrigibilis: quia debiliter impessa: ut etset
calidi in spiritu in certo febriente remoubilis p
frigidit mestrui mulieris: dicere tale sperma effe
proli: cù non popterea fiet mobus hereditariis:
t ratio est qu talis spiritus in femine inclusus non
remanet generans in illam talem accidentalem
dispositionez inductaz a generante: imo illa remo
natur utpatet: imo forius oico qo possibile est pp
dictum ca iditatê iducta a generante tale sperma
cum hæc muliere fiat proli: cù popter frigiditê
mestrui mulieris: ubi si fuitset in qualitatib: tem
peratum non fuitset proliicum: et hoc quia p hæc
caliditatez deuenitur ad temperaientù quodda etc.
Et hæc sententiam expedit. d. Auic. 2i. tertij. caplo
allegato cum dixit. Et loquebatur fecundum me
dicozum sen entiam de spermate mulieris. Et
quandoq[ui]uerificantur duo spermata popter
caufam malicie complexionis in uno quod coruz
q[ui] cum alio non equatur: imo addit ei corrupcio
nem. Nam cum permutant vel supple alteruz tá
tum permutatur inuenit ynù quodq[ui] ambozus q[ui]
equat ipsum cum contrariate etc. Eandem sen
tentiam explicuit Arift. xviiij. de animalibus vii
bixit quoniam omnia naturalia et artificialia non
fiunt nisi popter terminum et temperantiam etc.
Addit. Euenit quod Juvenes non generant et cù
iuerunt in etate generabant: bzeuter igitur respò
dendo ad motiuiz et confirmationem dicatur ar
gumetum hoc non valere idropsa uel febdis nò he
reditantur cum sint mobi principalium membzo
rum ergo neq[ui] egritudines particulariu z mozbo
zum non bezedtabunuz, argumen. non valet pez
media que aducta sunt lupta et hoc est fundame
tum quia ad hoc quod sperma fit proliicum re
quiritur debita dispositio principaliz et consequa
ter spirituum inde decissorum et non fit particula
rium vt patet et sic fit responsum ad totam diffirent
tatem et consequenter ad questionem etc. lege tu
lram et est tota ita ps clara.

## Et multotiens quidem etc.

Iste est tertius specialis cañi circa istam ma
teriâ et est multum notabilis et menti tenendus,
dicti et multotiens fit curatio dolozis iuncturazus
et ofortatio eaz et expulso materiez ab eis c[ui] ad
pniciè et aducès rônc dicit qui ille supr fluctuates q

confuseuerit supfluere t火车i totò et pucirendre ad
iuncturas cununt alibi. i. ad alia loca facientes
cadere habetè eaf. f. supfluitates in timoze. No
tandú p intellectu ptis de mente Auerois quinro
colz q. via medicandi dolozë è triplex vna è re
motio cause dolozis seda stupefactio membzi ter
tia impreffio delitie in membzu iprimèdo qualita
tem membro conformè è itla è que vere dict ur
medicatuia q. in primo generc vt ibidem dixit
Auerois cadunt multa genera medicinarum ut
solutiuaruz digestiuarum et resolutiuaruz tc. fin
genus est tantum medicatiuì per accidens pribì
bendo sensatònem membzi. Idem et et similibus
verbis dixit secundo canticoz expresse. In propo
fito Aui. ibi loquitur de medicatio dolozis quatu
ad primu moduz qui est remotio cause que przi
debet dici curatio ç alíud gen" medicani dolozës
Ideo dixit multotiens quidem fit curatio tc. At
tende tì q talis remotio cause dolozis aliqui fit al
tezando qualitatem cause dolozis aliquando ena
cuando cum solutiuìs aliqui repcutiendo ne fluat
t membzu confortando. Curatio aùt dolozie ç
completur cum euacuatione materie flue sensibi
liter cù farmaco flue cum resolutiuìs noë fit illa ç
timozofa fit qz per euacuationè materie nobbi
lentantur alie materie ut fluant ad principaliia illa
et que perficitur alterando qualitatè cause mate
rie in iuncturis non redditur timorosæ ut paret il
la autem que còpletur cum repcufinis et confozra
tiuit membzi illa est que suspecta est et de hac est
textus nofter propterea dixit et multotiens quidè
fit curatio dolozis iuncturarù ut iutar uiaz medi
cationis dolozis que fit p ablationem materie è
suspectam et non illam que ppzte dicitur medica
tua et quoniam non quelibet talis est suspecta ifz ea
rit que fit confozando et repcutiendo membzum
stipicando et consequenter phibendo ne ulteri
dicte materie recipiantur explicuit continuando
de qua amortione cause intellig dícens et confoz
tatio earu ut ly et teneaf expositiue. i. amorio cou
se que fit cum confozatione membzi et expulſio
ne matericuz ab eis talis è que suspecta est et fit
caufa ad pniciem ulterius confideranç. sententia
texne verificatur de doloe iuncturarù qui fit p
uiam defluxus materie et non puiam paulatine
congestionis materie in iuncturis qz i illa que fit
p uiam congestionis materie uera curatio facta
euacuatione materie est membzi cófozatio neqz
propterea fit timoz de fluxu materie ad alia mem
bza qz non fupfluunt in totò ut supponiç fed cum
in totò fupfluunt et consequentur confuecunt flue
ad ad iuncturas tunc stipitaticio iuncture et cófoz
tatio est timozofa et ideo ad hoc declaràu dixit.
quoniam ille fupfluitæ que confuseuerunt ſuper
fluere et peruenire ad iuncturas ecce q. loquitur
de ea que fit p uiam defluxus pertueniunt ad me
bza principaliæ et non trabuntur ad iuncturas
i. cum efficunt timozem pp repcuffionem factam
tc. et non inuenimus atrahendo ad iuncturas tc.
tel aliter fi non trabuntur ad iuncturas. i. fi pto

bibentur ne moleantur ad iuncturas curut tc.

Ulterius notanç q. notanç dixit multotiens qm
non ſemper itud sequitur nam facta confozatio
ne iuncturarù repcuffione non potente natura
tranſimiter matezias que in totò ſupfluunt ad iun-
cturas foze extra corp" euacuabit p. manifeſtos
canalles ut per fluxum ſanguinis nariuſi fuerit
ſanguinea uel per sudorem ſi fuerit collerica uel
per fluxum ientris tc. et ſic non ſequeretor timon
ubi et pp varietate in regimine unde materie no
multiplicarent" uel aliter p artem euacuarentur
materie cum ſunt in totò multiplye fluere ad
iuncturas et non fiat mutatio in regimine neqz et
pre diete neqz et pte euacuationem tunc utplu-
rimum cuz fit ɔfozatio iuncturarù è timoz de p
ditòe pp câm qua adducit. d. A. in hoc textu.

Uolentibus ergo nobis uere curare apodagra
uerbi gratia: qz in hac est maioz timoz q. de dolo
re aliarum iuncturarù ppter maiozem promptita
dinæ ad materias recipienç. facta euacnatide ma
terie anteç simpliciter repcutionis et cófozem"
pedez: pzuus ordinemus dictà pufiuaz a multipli
cartone materie fluxure: etiaz ubi fulſet talis do
loz creticus ut de mense in menſem ante terminu
futuri fluxus euacumus alunde materiam: et ſic
copus munidu conſeruaritur: et a dolozit uo iun
citurù: et ab alio morbis cretice euementibus:
et ito cau poterim"factis cùn cuationib" pferuaq
a dolozib" iuncturarù: cófozando iuncturas fine
timoze: et uti illis de quibus infra erit ſermo cù de
terminabitur de cautela a dolozibus iuncturarù
alias ſi copus fuerit interperatu: et no ueliſubici
regimini diete: ut ego multos homines cognou qu
malut habere aliquado dictos dolozes çie abſtì
tiere a multa potatione uini: prieipue albi poten
tis: et eri notu obedire medicinis: ito cau dehe
mus eſſe caut in cófozat iuncturarù et pḥibitide
fluxure materie: et priepe quado de multo tépoze
fuerit habituatus fluxus. Et hoc principaliter ite
debat. d. A. in textu ut nos cautos redderet ppter
timozez de quo in textu fit mentio: lege litteram.

Et multotiens quidè fit curatio i. meditatio do
lozis iuncturarù cuz amotione cause dolozis: que
ppzre dicitur curatio ad differentiâ mitigationis:
que fit cu ſupefactione membzi uel cu iprimenti
bus delicià in membro. Addit: et confozatio earu
et expulſio materierù ab eis. i. amorio caufe: que
nò fit cum euacuatibò? et reſolutionibò? et remitiè
tibus malitiâ materie: fed cu confozatione earu
iuncturarù et repcuffione: talis amorio materie è
caufa ad pernitiem: uel aliter dicatur: q. cureatio
dolozis. i. mitigatio que fit cuz euacuatione caufe
que debet dici curatio: ad qua euacuationem ma-
terie sequitur confozatio ipfarum iuncturarù z
eppulſio materierum ab eis: talis ſubſequens con
fozatio et expulſio materierù fit cauſa ad pnitiè et
hoc ſepe fit: qnì euacuata materia medici ne fiat
recidua ɔfozât iuncturas et apponut repcuffina
ſupiücturas cólter: et in hoc è erroz: niſi ìtèdem"
retificatòi corpis ch dieta uenitièt i euacuatibò"

ut supra dictum est pp cam adductam in textu qum
ille supr乎itque ut ete sunt et iste intellecter
uiderur clariòs lege tu torum textum ac clarus est
Sequitur illa pars.

Et aptioza tempora

Ita est clora
pars prime

principalis ca. in qua ipse principaliter ponit que
tempora funt aptioza ad euentum dolozu iunctur
rarù et duo facit principiter qum pamo facit qò
dictum est fecundo ponit quosda canones specia
les fecunda ibi. Et cum facurrif dolozibus ec.igi
tur poneo canonè et reddendo qum illius dixit.
Et aptioza tempora ad hoc et in eis eueniant do
lores iuncturarù z.podagra. i. p[]ecipue podagra
sunt ver propter motu sanguis z humozù in eo z
auprùnus propter malitiam humoz et digesioz est
anteceſſonè dilatationis pozorù in est ate et ex ca
lore q fortis fit it die. Pro itellectu ptis aduer
te q in isto textu fm q ona Aui. exp[]ecritur duo tem
poza in quibus maxime euenient dolores iunctura
rù. f. ver et autùnus: ita etiam si bene cofideretur:
exp[]licuit duas cae generales euétus dolozie iuctu
rarù. f. cám pez viam defluxus et banc appropzia
uit veri. Et ideo dixit. Qu ver pp motus sangui
nis et humozù in eo est tempus aptum ec. Ecco ex
p[]licuit cám defluxus intelcrit et caufam colozis
tu iuncturarù factam per viam paulatine cogestio
nis et hanc appropzituit auptuno et hoc münue
bat cum dixit. Et autem pp malutam ecuz
humoz et digestio[n]is ſupple malitiam est temp?
z q ma[d]a digestione facta in mébzi vnde mali
generat humozes et iuirtutes membrozù particu
larià et iuncturarù reddunt ipotentes ad expulso
nem ſup[]erfluitatuz unde []ſequenter agregantur
z funt caufa ec. licet ita cauſa poslit eſſe cauſa
dolozu per iam defluxus ut patet confideranti
dicta ſuperius addit. Et antecessionem dilatario
nis pororuz in eſtate. Intellige q propter talè an
tecessione dilatationis facta resolutione in iuirtu
te in auptuno coniungitur iuirtus debilis que cau
ſa est ec. Et ad hanc iuirtutem ut debiliter adiu
uita[]ſſomitas temp[]o[]z auptùni ideo addit. Et ex
caloge q fortis fit an die z ſupple in nocte aber in
frigidatur bec enim inequalitas facit ad debilita
tem iuirtutis et ſic tales cauſe faciunt ut aptioza tè
poza ad euentum talium dolozum funt ner z au
ptumnus ut dicit textus. In uere quidem pro
pter flurum humozum z in auptuno propter ma
litiam digestio[n]is: et adducens cauſam talis ma
litie digestio[n]is i auptunno dixit hoc ſupple fieri
pp[]pter iuirtutez eſſe debilitatà tunc: z hoc propter
anteceſſonè dilatatoſis. f. tépoze pozorù: z conſe
quenter resolutionis facte: etiá p[]pter iqualitaté
z diffomitaré temp[]o[]z iſp[]ius autáni: ex caloge q
fortis fit in die: z ſupple infrigidatur aer in nocte.
Similem ſententiá huic: quantù ad fecundà par
tem textus poſuit. H. z. anſso. comêto. xvi. lege lit
teram quia clara eſt.

Et cum ſucurritur

Ita est ſeda
pars huiù par

tis que in duas diuiditur: qum p[]rimo ponit quosda
canones p[]nósticos circa ità materiá. ſecundo ipſe
reddit ad aduſſen. cauſas dolozu iuncturarù quo
dámodo eas epilogando: ſeda ibi. Et de haben
tibus dolozes iuncturarù ec. p[]rima aducit in duas
fm duas p[]nósticos cani. quos ponit: ſeda ibi. Et
quando apparent uarices ec. De prima parte po
nendo p[]rimu cañi. p[]nósticù dixit. Et cum ſucur
ritur dolozibus iuncturarù in p[]rimis cù apparent
fit eorum cura facilis. Q[]s si confirmentur et ſiue
ſcant p[]rope illi qui generati ſunt ex humobibus
dinueris no[] curantur. i. multu difficuliter curanur
curatio c[]oſclusionis quant[]ù ad ambas partes videſt
est: clara: nam in p[]rincipio mébza iunctura[]z: no
ſunt adhuc debilitata: neq[]b habituata ad mate
rias recipien: vnde faciliter poſſunt materie cum
fluunt ad alias permutare vias: mébza etiáſ tatis
faciliter poſſunt conſoſtarí: cù non ſint mul[]tum
debellitata: unde non recipiét: z ſic facilius erit eo
rum cura cù apparent in p[]rincipiſis: z maxie hoc
dictù est ſerum de ea que fit per uiaz defluxus: Iż
etiá uerificari poſſit oe ea que fit per uiam paula
tinè congeſſationis p[]pter mébzu[m] a p[]rincipio non
multu debilitat[]u poſſe a p[]rincipio faciliter forſi
ficari. E contra uero et ſe ratio ſede partis cu
huiu[]modi do[]lores ſunt c[]oſfirmati et conſuetti non
faciliter curatur: tamè q[]u membza i[]a[]z ſunt facta
deblia. z meatus ſunt amplificati et relaxati: z
natura accepit c[]oſuetudine ſe exhonerare ad illa
membza: z cum conſuetudo fit alterata: quedam
natura difficulter mult[]u poſſunt mébza retificari
maxime inferio[]a p[]pter ſit um ut in podagra z ſia
tica. In ciragra aut[]e p[]ropter mobilitat[]e manu[]s
t[]e er conſequètui oſpoſi[]oné naturale[]z paſſiuam in
a[]trab[]edo materias difficulter diſponu[]tur ne reci
piant: relíque etiá iucture faltes facte ſunt ap[]te
p[]ropter laxit[]ate iu[]arum z ip[]ſarù debilitatem ad
recpien[]b. ſi ex multu temp[]o[]z ſint ſi[]uete: z ſic œſ
difficulter curatur: z p[]ecipue difficulter curan[]ſ
illi dolozes qui generati ſunt ex diuerſis humozib
ut dixit textus: quonia[]z in talibus debilitat[]e iu[n
curis ex multip[]ici malitia complexionali diu
ſarum materierá male: z difficulter multu[]z talis
membroz[]a malit[]ia est corrigibilis: etiá ex parte
regiminis dicte ad prohibitioné diu[]terfaru[]s m[]ate
rierá difficilis habetur ordiatio: z ſic tales affuſeti
dolozes difficulter multu[]n ſanantur. Aduerten
dum tamen q[]a: facilitas curation[]is talium dolozu
in p[]rincipio non est in omnibus equa[]liſ: ino mul
tum diu[]er[]a magnam in ſe continens latitudine[]
quoniam in illis qui ſunt naturaliter forſes in opera
tionibus membroz[]um: ſed p[]ropter indebitu[]t tant[]u
regimé icu[]rát dolozes iuctura[]z ut pod a[]grá: ybi
gratia: q[]u multu pedib[]e exercitáſ cù uſu multi eo[]
t[]e potat[]o vini multi ſubriliſ: z comeſtio[]e aceti
z multu mo[]ta pedum in aqua frigida poſt exerci
tium laboziſum ec. Iſto caſu in p[]rimis cum ap
parent faciliter curanur fi amicus obedi[]re veliſt
et m[]xie faciliter. Sed fi pp[] malitiá natural[]e mé
brózu radicaliú z dilatationé meatu[]z. cum malo

3. 22 N. tr. 2.
Inuktury

regimine fiant tales dolores tunc in primis est ap-
parent fit curatio facilis nò tamè ita facilis ficut
in primo cáu ubi aut cum còditionibus dictis cò-
ingatur debilitas i iucturis ex principiis gnàtiòsis
apparentibus vt fit morbus hereditarius ad mòs
lupædictum et si in primis cù apprèt tales dolor-
quadam facilitate magis facilius curétur si cù
eidem condictionibus firmentur et còsuefiant
ti difficilis fatis curâtur. Et sicut dictù est q faci-
litas curationis dolœ in principio cù apparent in
diueris est inequalis varias circustantias ita
intelligitur de difficultate curationis talibz dolo-
ruz cù firmanct et dœsuefunt q talis difficubras ê
equalis quin in aliquibus cù certis circustantiss
et minor et in aliquibus maiòz et patz intelligenti.
Et ex hoc clarus intellectus diocurrere poterit ad
multa subtrilia. f. q aliquis talis doloz i principio
cum manifestatur difficilibus curatur q aliquis
certus datus firmatus et aliquis est aliquale cu
rabilis et q aliquis firmatus potest dici faciliter
curabilis et ad multa alia fi confidezabis que vidè
tur incoñuentia et tamen nò sunt qz omne faci
le est aliquater difficile et œc difficile est aliquo
modo difficile vt alibi habet videri etc. lege tu lit
teram clara est ex dictis.

Et quando
Iste est fecùsus cañi prono
sticus cuius parèt est clarus,
dicit. Et qun apparent varices in habentibus do
lozes iuncturarù et podagra, i. precipue podagrà
est earu fanatio eas. f. est signum fanati. nis vi
cetuum doloz quin signum est q materia que sole
bat fluere ad iuncturas precipue ad podagrà vel
pedum iam convertitur ad alias vias qz re recipi
tur in venia per tibias ptorenfis quod manufestè e
ex varicibus tibiarù de quibus principaliter itèdit.

Et de habentibus
Jà in hac par
te ipse recapi
tulat fumatim causas euentus dolozù iunctura
rum que bzeuitur sub hac dispositione compreħe
duntur q tales caufe vel sunt primitine et quodà
modo extrinfice uel corporales fi extrsfice sic se te
nent ex parte malis regimis et banc primà caufam
exprèsit in prima parte si sunt corporales vel hoc
est qz tales iuncture sint debilitate naturaliter az
fi ex tempore magis se tenebit ex parte cárum ex
trinficarù et sic naturali et eis dicimus ê corruptio
nem formè mébrozù. i. dictarum iuncturarù vel
hoc euenit ex parte inſtròzum dispositione vt qa
vie sint late ad fluxum habitantes versus iunctas
ras vel hoc est ex pte malitie complexionis mem
bzorùm radicalium unde pp dictam malitiam fit
in ipsis generatio malezuz humezuz et ex ſequè
ti fluunt ad iuncturas uel supple hoc accidit ex of
bus iltis caufis uel aliquibus earum certo modo
combina et ut patebit intelligenti et has omnes cæ
ipse recte exprèsit intertu legenti lìam lege ergo
eam. Et de habentibus dolores iuncturarù q
dam sunt qui fibi ſuperuenire eos faciunt pp mali
tiam ſui regimis ecce assignat causas primitiusas
que ſub certo modo ſcùm uoluntatem nostram

nobis occurunt. Jecirco dixit fibi ipsis eos. f. dolores ſuperuenire faciunt quaſi dicat ex imperio uo luntatis eorù ipſis enentù. Et de illsunt ſuper quos euenire facit eos. f. dolores corupcio forme i. debilitas naturalis mébrozù eorù. i. dictarù iunt curarù et hec ê una cá corporalis addit. et dillata tio mearù uenarum uel ſupple artariarùs eorù. Et hec est ſecunda cá inſtrumentalis: ſequitur et generatio humoz malozuz in ipſis ppter malitià complexionis mébrozum radicali. f. maxime p[rae]cipiali: et hec est tercia cauſa età corporalis: et ſic omnes exprèsit: ut patet: et nota bene iltaz diuift onè. qz ad iltaz reduci posuſt generaliter omnes cauſe: qz ibi explicantur mébza nutriencia t reci pientia cum habilitate mirendi.

Et quandoq[ui]s In hac ultima pticula
quarte partis prie parè
principalis. d. A. ponit umu cañi còringentè et cca
dolore iuncturarù: et bzeuiter dixit. Et quàdoq[ui]
còmonentur dolores iuncturarù in febzig'. i. ubi
alias euenunt: et cu fuerint quietati quandoq[ui]
in febribus ſuperueniètibus comonentur. i. fit do
loz recidivis ppter febzes. Addit: Et cox eleuatio
sicut ipsi quàdoq[ui]s ueniùt in febzig'. i. ſunt dictis
dolozes: aliquando incipiunt euenire in febribus:
ſimiliter fit exum in febribus aliquádo elevatio
i. remotio. Cauſa taliù còtingentiarù ſumitur
ex hoc. Nam in febribus propter aliquidem hu
morum et ſubtilationem ipſozum contingit q[ui]
corpoze in quo alias ſolebant euenire dolores but
iufmodi q facia talì ſubtilatione it humozibus
propter febzem cùrunt humozes ad iuncturas ad
quas fluere ſolebant et ſic comonentur pp febzes
ut in prima parte dicebatur et pp febzes membzis
debilitatè pp indigitionem multiplicantur humo
res etc. Et propter iltas cauſas oringit ut in febzi
bus incipiant apparere ubi tamen nunquq ante
apparuezant et hoc maxime uerum est in corpo
ribus debilium iuncturarù naturaliter ſicunt in il
lis in quibus ê egrito do simplicitez talis er here
ditate et non actu talis ſed ſuperuenicte febze fit
crui talis et hoc dicebat i ultima parte textus cò
tigit et q[ui] ppter febzes fit elevatio et remotio do
lozùm iunctarum quin contingit iuncturas debi
litatas eſſe ex malitía complexionis frìſide et pri
per febzem k[ui] remoti talis malitie complexioa
lis etiam ſi fit cum materia ſicut de febze in spaf
mo naturali contingit ubi ê ppter febzes ſi cuz
materia febzi euacta per ſudozem uel per uri
nam euacuetur et materia fluxura ad iuncturas
continget q[ui] in tali febze ſic amotio et elevatio ta
lium dolozum iuncturarù q[ui] febzi ſicut aliqni
est cauſa euentus talium dolozum ita est aliquà
do cauſa remotionis ſimilium dolorum et hoc est
quod dixit lege lìam claram. In c[ap]l. 3.

In c[ap]l. 3.

**Siatica uero** Ita est ſecunda para principalis capituli in q[ui] specialiter ipſe descendit ad declarandum de do loribus specialium iuncturarum, et duo facie

Sciatia

principaliter q[ui] primo determinat de fiatica et do
lore anche, secundo ip[er] ultimate ponit duos ca
no. p[on]oſtoſicos abſolutos et generales circa dolo
res iuncturar[em]. secunda ibi in fine huic partis.

Et qui habet dolorem Anche et. 2. prima pars
ad buc[em] in duas diuina[rum] q[ui] primo determinat
de ſiatica, ſebo de dolore Anche ſeba ibid[em] doló zo an
cb[em] prima ad buc[em] in duas q[ui] primo ip[er] manife
ſtat et fit ſiatica p[er] eius accidentia ſebo ip[er] ponit
moda[que] alii determinationis eius fa ibi[que] quádo
q[ui] ſoluitur in eo natura et de prima parte primo
ponit unum generale de ſiatica dicens. Siati
ca vo est de ſuma dolóris iuncturar[em] ſelequen
ter adducendo accidentia ſiaticæ quib[em] ip[er] ſi
ſiatica co noſcitur ab alij[us] dolózibus iuncturar[em]
ponit quin[que] per ordiné. Primúm est q[ui] ſiatica est
doló zo qui incipit a iunctura Anche[que] deſcendit re
tro ad coſſam et quandoq[ui] ſtenditur viq[us] ad ge
nu et calcaneum, dicit ſebo, quanto plus proſan
gatur ſpacium eius, additur eius deſcenſio et ſecon
materia[em] in paucitate et multitudine ſua, dixit ſe
cundo. Et quiq[ui] ptendit uſo[que] ad digitos, dixit ter
tio. Et extenuatur ex eo pes et coſſa, dixit quarto.
Et in fine eius dellectantur compreſſione et deam
bulatione pauc[em] ſuper extremitates digitorum, ſuo
ru[que] dixit quinto. Et fit ei difficilis curuatio et equa
tio errectionis. Q[ui] po[int]elligentia part[em] est aduer
tend[em] q[ui] licet ſiatica fit de ſuma dolóris iunctura
raſt dixit textus, ſi auctores de ſiatica p[rec]ipu[m]
facit ca. vit. Lap[em] dolóris iuncturam, et ratio
est qua ponit. Ras[ia] in dispositionibus ca. propezo
in principio quoniam iunctura Anche est iunctura
multúr p[ro]ſunda[que] ſuper ip[er] am[que] caro plu[ma]
super quam non apparet signu[que] apostematis ma
nikeſte ſicur in alij[us] et in cura talis dolózis è diuſe
ſitas a cura dolózum aliar[em] iuncturam, ideo et ſi
miſter. d. 2. postqua determinavit generaliter 6
dolózibus iuncturam, absolute iaz[em] ſpecialem facit
determinat[em] de ſiatica et dolóre Anche, ideo ut
hoc declarat dixit in principio textus. Siati
ca vo est de ſuma dolóris iuncturam, ſup[er] de
ſiatica et dolóre Anche k[ie]t ſpecialis determinationi
differenter ab alij[us] etc. Secundo notandus pro
evidentia huic partis et sequen[em] q[ui] licet anche
large alii fumak[em] pro omni oſſe exſite circa con
carenationem illam eti oſſa, diuina[que] dolózo que
ſunt in toto an[em] et retro ſex[em] volunt auctores quo
modo fumebatur quarta problematum ſebo pro
blemate cu[que] querebatur q[ui] est q[ui] occuli et anche
eoz[em] qui plurimo uti[rum] cobit[us] ſenſibiliter c[ó]pa
tiurit etc. ibi. fumebat anche large p[er] tali oſſe
taliter diu[cto]. In propeſito aŭt alii per anche[em]
intelligimus ſtricte illud os latum multo[rum] late
ru[em] in cuius extremitate est fozamè in quod ingre
ditur extremitas oſſis rotundi dicta iuertebus 6
est extremitas et caput oſſis coſſe, quâ c[ó]cauitate
ſic appellamus, q[ui] ſic dolóz[em] p[act]u[m] in dicta iunctu
ra qua alligatur iuertebam in p[ro]ſide anebe. i. in
c[ó]cauitate dicti oſſis, deſo[ſe] ſiaticum appellam,
t alii ſiaticæ paſſionem, et hoc modo ſumpſit, d.

A. i. textu iſto: infra t[em] c[ui] dolore anche erit deter
minatio: ſumitur anche magis large, ut ſup[er] de
mente Aris[til]o[s] fumebat. Q[ui] ſiatica ergo intelligi
mus egritudiné ſue dolóze diecte iucture ul[que] care
nationis que est verteb[em] cum p[er]ſide ancheque
iunctura est in homine ad motu ſectu p[er]ſignu[m]
maxime neceſſaria: q[ui] ſm e[ſa] fit ellenano cop[em]:
et
eius i curuatio: et ad eandé iucturá vario et mul
ti p[ici]tici m[ó] alligat[que] corda et groſſa ueniesa a muſcu
lo magno: q[ui] vib[em] muſculis corpus maius exiſtit: et
dixit. d. A. p[zi]a primi Ó anoromia muſculo[rum] que
qui muſchuli ſiueſtre nel extrinſicá parté coſſe et
intrinſicá et os femoz[em] z totá anche coboperit oſi
kiciu[m] ad policé diſtinguit: dicit quo mediante mu
ſchulo per cordá circa ip[er] muſculi alio[que] extremú
factá: et c[ui] genu alligat[que] dicta iuctura ſic: et uer
tebri c[ui] genu: magnáz[em] et p[re]cipuá habet colligá
tiáz[em] et tandé coſequéter mediáre genu et muſchul
lo curis c[ui] pede paruo per coſdas etiá grandem
habet colligantiá et p[u]illos cuiſdam muſchuli.

Et ex dictis bic inferk: p[ro] ueritas primi acci
dentis dolóris ſiatici: quoniam est dolózo qui incipit
a iunctura anche ſtricere ſumeo anche, et deſeen
dit retro ad coſſa, i. talis dolóz etiá p[re]cipik[em] deſe-
dens in parte extruſifica coſſe: ſup[er] etiá alio
q[ui] ſentír in parte intrinſica: et hoc p[er]ter dictum
muſchulú aligant[em] dicta iunctura c[ui] tota coſſa et
femózo[em] diſebat, et addit Et quandoq[ui] exden
tur uſo[que] ad genu et calcaneu[m]: etiáz[em] f. per colli
gentiaz[em] dictum est et: ratio d[icti]i ſedi et clara: q[ui]
quato plus proliangat[em] spatiá eius, q[ui] dolóris mai[m]
c[ó]catur nocuménu colligatie méb[ris]: q[ui] ſic magis
deſtendíq[ui] ſic additur eius deſeſſigt etiá q[ui] ad pro
langationé dolóris plus atrab[ie]ſ: de materia que
tandé méb[ris] inferioribus c[ó]catur etc. ide[ro]co ad
dixit ſm materiá in multitudine et paucitate ſup[
ſ. ſim q[ui] materia est multa uel paucá que trab[ie]
uel mouetur deoſu[que] ſic magnifica[em] eius deſeſſio
ad inferius uel minitur: et ex coſequenti p[os]teri
ſi
ú[m] multiplicari materia: q[ui] quádoq[ui] p[ro]tendíq[
q. dolóz ſiaticus uſo[que] ad digitos: et p[er] uillos euſi[dé]
muſchuli qui uſo[que] ad policé ſtendútus, ut dictúz
est: et hoc è quod dixit: addit 3. Et extenuat ſup[
ple quádoq[ui] ex eo. q[ui] dolóze ſiatico[rum] et coſſat et
iſtud p[os]ter declarari per ca que dicta ſunt ſup[er]
tria. c. etc.
in caplo Ó cauſis giboſtatris in fine: fed ad p[ien]a
dicatur hoc eſſe b[reviter]: q[ui] debilitantur in motu
pede[que] et coſſa: ex coſequenti non atrab[ie]tur ad illa
nutriménu, etiá q[ui] ad debilitat[em] virtutis animalie
in méb[ris] uel defectu ſumitur potéria caloris na
turalis ut alibi est declaratu[m]: etiá q[ui] p[er]ter dolóz
atrab[ie]n[que] ſiatica humiditates que obtúndut acti
oné calidi naturalis etc. Unde p[er]ter oſi ita talèt
crus et pede[que] dixit quarto Et in fine eius delecta
tur c[ó]preſſione et deambulatione paucá ſup[er] extre
mitates digitorum ſuóz/dixit in fine, i. declinat[em]o
dolóris iam tota ſere materia euacuata: delectan
tur c[ó]preſſione. ſ. cum manu imprimendo coſſam,
quoniam per talem compreſſionem exi[cu]tur refi
duum materie que remanſit: et partes muſchuli

Ancho

per ipsa[rum] ap[pr]op[iquationem] debitur fitum acquiritur
quin p[ro]sim[em]nant elongate per impletionem materie
dellectantur ergo comp[lexione]s in iuam. vel c[um]p[re]ssione pedis cum terra melius pp eandem c[um]s
dellectantur et ex paulatina deambulatione iuua
turq[ui]n per talem exercitium uigozatur calos na
turalis et relique m[ar]u que remanserät, resolunm
tur d[ix]it notanter pa[ca]que fortem deambulatio
nem n[ot]o sustinere[nt]. i. longuam d[ix]it et super extre
mirates d[igit]op[us]u[gy]t iniat tal[em] mor[se] fieri sua
nem et paulatinus n[az]us sic monemur suauiter in
ciipientes incipimus cum dep[ositione] digitum et
hoc totum est q[ui]n talia membra sunt precedenti
mob[us] debilitata etc. d[ix]it yltimo de hac parte po
nendo aliud accidens fiatice q[ui]s fit difficilis incur
uatio et equatio correctionis i. dolozione incurvatur
crus uel colla[que] post qu[am] est incurvatum crus ut
equetur difficilis fit errectio quoniam per qu[el]ibet
talem motu fit distensio ligam[eto]rum ipsius iunctu
reque ad talem motum necessaria e[que] reuolitio uetz
tebi in p[il]lides[are] autez n[ot] est eis difficile quia
ad statione n[ot]o mo[setur] iueterb[um]s[et ad expan
sionem uel [s]ctionem cruris necessario mouetur uato
d[ix]it. v. a. primi primi doc. quinta ca. xxvi. Lui
ausi musculis cosse aut curris n[ument]ia accide
rit ut in cau[rum] nostru figere erit facile sed moueri
difficil[ia] lege l[am]que iam clara est.

Et quando[que] Postquam declaravit fla
ticam per propria acci
dentia Jam ipse ponit diuersum modum termi
nationis talis doloris et duo facit in duos modos
termiato[rum] quos ponit fa ibi Et quando[que] produ
cit etc. d[ix]it p[rimi]que est clau[que]t qu[ado]q[ui] soluit in
eo natura et iuua p idi. quod i tali dolose aliq[ui]
lubricus fit yentes q[ui]n interdum irritata natura
ex acuitate doloris mouetur ipsa sic stimulata ad
euacuandum materiæ p[er]zie antecedentes ipsius
ut idem iuatur ad euacuationem materie nocunt,
dixit t[em] qu[am]q[ui]z non semper cum soluitur natura
iuuntur per id infirmi q[ui]n possib[ile] e pp dolo
rem inincture per colliganti debilitato Romaco
t interlinis uel pp paucitare s[om]pni p indig[ito]
nem dictorum memborum uel debitem iuua cox
kiet lienteria p[as]io, et sic uenter soluitur et non pro
pterea ide iuatur d[icit] de c[oe]a parte. Et quan
doq[ui] talis dolos supple perducit id dislocationem
extremitatis cosse eius j. taliter fit c[um] ueterb[um]
exit p[iff]idem et p[ri]iam acuitateq[ui] e supple t[ur]
zemetrecum in ueritatem. i. ut d[icit] u[er]fit t[ur]
priuatio gre[s]us et ideo supple t[ur]c de cura huius
ad istam ken tantus non ptinet determinatio sed
supple recurratur ad quartum canonis fen quita
ibi habetur clare de dislocatioe anche et offis an
ches[]uomodo autem fiat aliq[ui]n dislocatio perfecta
offis cosse a c[um] co[sp]o[rea] iam sup[ra] dictus est quo
niam ad dolozem statici aliq[ui]n tanta segtur atrac
tio materie p[ru]mus caru[em] ad dictam iu[nctur]a pli
gamenti alligans molificatur et elongatur et ita
tu interd[u] refillit iueterb[um] ex p[iff]ide, et est fina
Amk. sexti sexte particule ante t[em] illud sepe accl

dit similitudo dislocationis et stingit in cau talix et
fit uelox exitus et uelox reditus ad fitum c[ou]neniè
tem propter caufam claram lege l[am].

Dolor vero anche Nunc secundo determinar de
dolose anche habente magnam convenientia c[um] dolose fiatico et duo facit p[rimi]ipsium manife stat
per propria accidencia secundo aducit causas ipsius
ibi multotem accidit d[icit] d[icit] primo quodam c[um] ten
inando c[um] dolose fiatico. dolos vo anche e ille
in quo est dolos fixus in anche qui non descendit
supple ad genu et ad pedes s[ic]t k[atic]us nisi cum
pmutatur ad fiatamic et declarando caufas p[ri]o
p[rim]itiuas c[oe]o corporeas d[ix]it. Multotiens ac
cidit aut a debilitate consequente anche c[um] cau[s]a
cessionis sup dura et cau[s]a percussio[se]que
eam et cau[s]a affixationis equitati omnes tales
caufe p[rim]itiue pos[unt] e[se]t cau[s]e debilitates an
cham et inducentes dolozem aut p[re]comp[essione]
et ex consequentis ex solutio[re]nti inde cau[lat]a
et in sessione sup[er] dura et p[er]cussione sup[er] e aut
caufa de[c]esis multe materie ad anche pp mo
tum in dictis anche c[atum] s[ic]t in alidine equi
tantibus ut d[ix]it talis aut dolos vt dictum est ma
gis fixus est in anche n[ot]o descendens ad genu uel
pedem c[um] staticus propterea q[ui]n e tata anche
t illoz[rum] m[eb]zor[u] colligatia s[ic]t e c[um] iunctura
sic ut manife est t[em] non est negativus et aliq[ui]
in tali dolose c[os]cent et genu c[um] pede pp musculi
c[oe]m cosse et anche et sic ut d[icit] est sed s[ic]fit c[um]
non tantum addit. Et sunt cau[s]e eius ille c[ae]
f. omnes que dicte s[ic]t sup[ra] de cau[s]e doloris iu[n
cuturam ab[folue]tum sunt et cau[s]e huius doloris q[ui]
p[er]t[er] p[rim]itiuas s[ic]t complexionales omnes s[ic]
ne materia et cum materia uel simplie iu[m] mixta
c[oe]m modum qui dictus est sup[ra] addit. Ue
rumtam[em] plurimum fit ab humoze crudo. Et
fi tu dicas sup[ra] in cau[s]e doloris ab[folue]t d[ict]n
est q[ui] utplurim[u]z fit a k[ate] cum collera deinde a
crudo et tamen bic d[icit]ur quod utplurim[u]z a cru
do n[ot]o c[um] c[um] incipit dicere et sunt cau[s]e eius ille
cau[s]e licet ybera textus uideantur adaptari p[ro]
p[er]zie dolori. Anche tamen c[oe]a sunt et dolori fiati
c[oo] ita ut numezet causas euenus doloris fiatici et
anche. Dico secundo q[ui]s ita difficultes s[acta] e
sup[ra] ad qua recur[s]as loco suo. In summa t[em]
dico q[ui] per crudum bic ut et sup[ra] intelligi k[ate]
aque subtili quod maxime cruditate percipiat
er s[enti] d[ico] c[ot]ale k[ate] paratur ad quaq[ui] alios
humozes s[ing]l[ares] p[er] se fine mixtio[e] aliop[us] humo
zu q[ui] utplurim[u]z doloz glibet iuctur ap[er] pede ab 15
humoze plus ab alio loquendo de dolose facio
per c[am] fluentem et ilto m[oe] coparaba k[ate] sed fi
korte c[oe]pararemus humoze tal[em] ad qualibet aliá
materiæ id differente s[ic]t simplici e[ne] c[oe]pos[tr]a d[ico]
q[ui] utplurim[u]z magis fit a k[ate] c[um] collera c[um] a k[ate]
te crudo tantus q[ui]r plus de aliis speciebus k[atis] fi
mul s[ump]t generally in corpore humano qua de ta
li subtili tantum et quoniaz illa n[ot]o faci[lit]er moue
tur ad iuncturas fine mixtione collere habilitant

Artina

autem ad flurum per mixtionem cum colera inde est etc. Et isto modo cōparationis cōpabatur fupia: poteris etiā habere materia, p[b]abilē respò dendi fi [s]holderi abis: qua diffēreter dicendù est de biis iuncturis et de aliis: cù iſte concavitates ſint ampliozes [s] cōcauſates alia[]p iuncturā c[]e ſi eade ra tu r[+]inōtem. Addit numerando vn[+]u c[]ertum modum buiis dolores p[]uiam p[]mutatis. Et nul to ſens p[]mutat a dolores? matricis cronicis et re manebus t[]epozē longo ita ut. r. m[]eſes vel. s. ali quādo plures: et ratio clara è. quoniam pp. dolores matricis longas p[]uicinitatez debilitatur: anche: vnde ſit pos[]iſiune q[]p. materia que faciebat dolores? matricis moebat ad iuncturas anche uel ſcie: et ſic fiet dolores anche uel ſcie. Ponit ſequenter alios modos explicite de m[]ebris faciētibus tales dolores: quoniam d[]ixerat q[]p. plurimù ſit ab humo re crudo. iam addit q[]p. quādoq[]us fir materia cali dis. s. ſimplicibus et p[]mutis: et declaras un[+]u modu euentis talis dolores a c[]a calida: ut a ſanguine di xit. Et ex reflectio uenap anche ex ſanguine p[]fit talis dolores. quoniam p[]pter extenſionē uenar[]us per pozos ip[]ar[+]u refudat dictus ſanguis ad conca urates dictar[+]u iuncturar[+]u. Addit pon[+]edo alio modum euentis tal[+]u dolos. Et ab apostolati bus in r[+]inſicis i profunditate loco[]p[]uſſule ex ſt[+]e tibus euenti alio[]p talis dolores uextamè non appa rent propter p[]rofunditatem ſuam. i. dictarum c[]o cauſatūr maxime ſic f[]cuit apparent apostolata reliquiar[+] iuncturar[+]u istud totum clarum est lege litteram continuam.

Et dicitur. In ſita ul[+]ima p[]re buiis partis ipſe ponit duo pr[+]ono ſtica circa bos dolores ſa ibi. Et omne quid[]e3 membru[+] de prima parte d[]ixit. Et d[]icitur qui ha bet dolorem anche t[]epp[]arebit in coſſa eius rube do u[]ehemens quāritate trui digni[]t[+]u non faciens ei dolores t[]e acciderat ei in ca. s. coſſa pruritus ue bemens t[]e d[]eſiderat oſſera moſtatur i. 25. ſta ſitaELLigitur ab ip[]o. in ſubio de capſa eburnea 13 non ſic ſacent uerba imo è alioquanto generali d[]ixit ſic. Cum app[]eribit in coſſa ſinſita inſerio ri absolute dict[+]u inſeriori rubedo u[]ehemens que non dolet t[]unc ſic[]as q[]p. habens eam mori[]tur in 25. die ſue egritudinis f[]i. principalis f[]i. ant[+]e. 25. diem app[]eruerit. add[+]i. Et ſignum eius illius est q[]p. in principio ſue egritudinis habet pru[+]ituz ue bementem t[]e d[]eſiderat comedere oſſera. Eſſe aliquale d[]uierſatitem q[]p. in textu nostro cōtrabat tur ad dolorem anche t[]e bic n[+]o. èt in n[+]ro non de terminatur ad anch[+]a ſinſitam t[]e in hoc ſic ideo p[]reciſe uerificans n[+]im text[+]um credo pos[]le male aſſignari ſicut neq[]s ratio aliar[+]u minizum eiuſdem libelli diſt n[+]ere aſſig n[+]ari p[]ot ſaltem per me n[+]idè tur il[+]e v[n]ie eſſe que dam p[]roſicie quarum non è ratio ſed probabili qued[+]a perſitio[+]o p[]ot adduci. quoniam cum primu[+] acciderit in coſſa pru[+]itus ue bemens fluente materia calida mirſa ſanguini. q[]p. declaratur et [+]q[]p. ap[]perit oſſera p[]pter 3[]plegio nem non natural[+]e calidam etc. t[]unc cum appare

bit rubedo u[]ehemens quāritate magna. f. trium di gito[]a est ſignum q[]o iam multum flut[+]um de materia calida ad coſſam ſequer[+]er ad maſchul[+]u ei? qui est m[]ebrum maxime ſenſituiu fi c[]ego non do let ſignum è q[]p. virtus ſenſitua est eberata multu t[]e quodamodo ſtupida t[]o q[]p. mens egrotat iu[]tra ſi[+]iam an[+]o. illius. Quic[]unq[]u dolores plurimù dolores non ſenſiunt his mens egrotat et ſic est ſignum mortis cum c[]ódiectio iu[]bus u[]erificantibus affo. uide ibi ſed u[]tra[+]in 25. uel. 23. neſcio aſſigna re c[]am ſed dicam cum Henili in ſimili exponen ſic ſmoietur in viij. uel. r. i. p[]oſſible est ut mo riatur in illo die ita ipſe exponit alibi mori[]tur: ergo in. 25. i. p[]oſſible è q[]p. moietatur licet cum pu doze ſic exponam. Dixit ſequenter ponendo alium cau. p[]ronoſticum. Et omne quid[+]e mem brum in qua è dolores iucture magreſt et extenua tur ra io buiis dict[+]u adducta est ſupra per tres cauſas recurre ſupra lege l[+]am rotam.

Et dolores quidem. Iſta est ter tia pars p[]ri cipal[+]is ca. in qua ipſe ponit comparationem ſiati ce t[]e podagre ſimul alios dolores iuncturar[+]u t[]e duo facit quoniam primo ipſe ponit conclusionē quan dam cum eius probatione. Secundo ipſe ponit vnam ſpecialem conclusionē de ſiatica t[]e podagre q[]p. tamè ſupra poſita est generaliter de o[]b. dolores? iuncturar[+]u ſecu[+]da ibi. Et iſte quid[+]e2c. de p[]ra parte ponit conclusionē t[]e d[]icit. Et dolores quid[+]e2c iuncturar[+]u qui ſunt p[]zeter ſiaticam t[]e podagram cum curantur t[]e erredicantur earum materie n[+]o reſedut uelociter. ſiatica v[+]o t[]e podagre cum cu ranc t[]e erredicantur earu materie ſunt ex eſe que reſeunt uelociter qualibet ex c[]a t[]e p[]hando o[]clu ſionē d[]ixit. Et id ſit pp. ſu[+]z m[]ebriz. Pro intelle ctu buiis p[]r. Nota p[]ro q[]p. ad v[]reificationē text[+] de b[]ac ap[]atione in redditu podagre t[]e ſiatica ad alios dolores o[]s itelligi ceteris parib[+]u? quoniam e[]t mul[+]u b[+]i p[]oſſible q[]p. ciragra in certo co[]p[]oze p[]o q[]p. materia eius eſet eradicata t[]e facta cura citi[+]u?rediret q[]p. podagre curata fil[+]i in alio certo co[]z poze p[]uta ſi ciragra p[]édeat ex diu[+]erſis humori[+]b? t[]e podagra ex v[+]no t[+]i v[+]bi èt corpus pati[+]es ciragra fit ap[+]u ad dict[+]a p[]affionē pp[+]ius par[+]êtes vel ma l[+]u regimè parentis pati[+]eis podagram n[+]o ſic ſint diſpoſiti: t[+]e t[]uc maniſſtè è q[]p. ciragra èt curata citius redib[+]i in illo q[]p. podagra curata in it[+]o t[]e hoc pp. ita diu[+]er ſitat[+]e 13 poſita paritate c[]ócluſio h[+]2 veritatiè t[]e hoc pp. c[]am qua adduxit. o. A. i text tu pp. ſi[+]u dictar[+]u iuncturar[+]u respectu c[]u ſint inſe riotes faci[+]ius ad eas ſluunt materie qua ad aſſ. Et ex hoc iſferri p[]ot p[]eand[+]e r[+]onem q[]o c[]óparádo podagram ad ſiatica c[]u[+]e cirata podagra facili? apta è reddire q[]p. ſiatica t[]e itelligeſo de ca e que fit per viam deſluxus quoniam p[]vi paulatine c[]ôge ſtionis opp. ſt[]arer quoniam pedes c[]u magis exerci tentur ip[]orum resſolutiua erit foſtio[+]o t[]e n[+]o agere gabit etc. p[]babiliter t[+]i hoc d[]ico quoniam poſset di cere aduerſarius q[]o in ſiatica est iunctura magis carnosia è p[]pinqui[+]or principalib[+]u m[]ebriz è it[+]o

1

plus facit minus agregetur materia in statica
§ in pedibus sed non est de hoc difficultas nora:
quoniam sfermo est de dictis doloribus factis per uiis
defluxus. Nota quo notater dixit cum curan
tur et erredicantur earum materie ut inuat qu ipse
intelligit de uera cura et no blanditius que aliqui
fit per stupefacientia qui si remoueatur dolos cisa
gricus per stupefacientia et podagricus uerisimi
liter citius redebit dolos ciragricus & podagricus
qui tardius remittetur equalis oplexi frigida i
dicta in pede & in manu & ppter magis distare
pedes a fonte caloris & ppter ipos esse minmobi
les & manus sed si fiat uera curatio erradicando
materi& morbi tunc facilius redderint podagra
& statica & reliqui dolores iuncturar& hoc pp
ter situm deoziu& vnde disponuntur ut facili& ma
terias recipient &c. lege l& am claram. Poni
sequenter alia & clusione. Qu iste quidem egittu
dines. & statica & podagra sunt ex eis que heredi
tantur & proprie podagra ratio huius pater dicta
est superius ubi hoc dictum est de oibus doloribus
iuncturar& generaliter de hoc facta est specialis
quodio ad qua recture si placet qii t&n podagra fit
magis de illis que hereditatur & si statica est ex dic
tis ibidem p&t haberi fundametalia r&nso quoniam
spiritus decissi a pedibus uidentur minus facere
ad necessaria generatione fet & decissi ab aliis
membris iuncturar& cum uideantur membra mi
nus nobilia iis stante malitia in talibus spiritibus
natura no reddid& tar& sollicita de corrigendo dic
tam malitia huc fit & sp& aliari nobilis magis iu
citurum sint infecti mala qualitate quoniam ubi
non abiliter esset infecti ppter uicinitatem spiri
tuum principaliu membrosu si ab illis aliquatez
non corrigantur illos principaliu spiritus coquin
nabunt et sic non reddetur foete sperma polifici
quoniam in uigore dictus spiritu& maxie ipm red
ditur polificum lege l& am paruam. &c.

## Et materia quidez statice.

Ita est quarta paræ principalis cap.in qua p
oplimento doctine etiam reueritur ad determi
nandu de statica et podagra quodammodo speciali
ori et diuidentur pars in duas quoniaz prio de stati\ ea specialius determinat ko de podagra s&da ibi.
podagra uero ex s&ma te prima etiam in tze di
uiditur quoniaz primo ipse ponit diueros modos
euenus doloris statice ex diuero modo situs ma
terie dolozem efficiente s&da ipse ponit unaz frqen
tem otingentiam & etiam supra posuit euenien
tem ad dolozem staticum ppter materiam illius
in certo situ otereri. tertio ipse aparat dolores sfa
ticum ad alios dolores iuncturaruz in uebemen
tia siplus doloris s&da ibi. Et multotiens &c.ter
tia ibi. Et statica quidem &c. de prima parte dixit
Et materia quidem statice plurimum est i iunctu
ra i. plurim& cipit dolor staticus ppter materi&
existei in iunctura i. in concuitate iuncturar& ul
in ligamento aligante uertebrum cum piside &
procedit ex ea. & iunctura uel supple dicto ligame

to in nermo lato. i. in nero expanso exteri? supz
iuncturam. s. ad nervos et cordas exterius iunctu
ram ligante et eam c&om de bitum situm e&z ser
iantes. Pro intellectu partis no. q& ita littera
p&t dupliciter legi vno modo ut l& facet. s. quod
materia faciens olorem statica? utplurimum
est in iunctura uel in ligam&mo formaliter poslea
procedit dicta materia ex ea in nemo lato ita q&
fit dolor tii in principio quoniaz elungato a ma
teria ligamento & iite et aligliter vertebro a pisii
de elungato corde et nervi exterius iuncturam al
ligantes extenduntur vnde tantuz fit dolos utpli
rimum in principijs non c&icata materia deis me
bris exterioribus et hoc est q& utplurimum i cor
cauitate iuncture & gregatur materia magis fine
per iam defluxus ppter facilitatem receptionis
fiue per iam paulatine & gentionis ppter debi
tatem ossium in digerendo maiorem & in extero
ribus ubi propter precentiam magni muschuli et
carnis cooperientis iuncturam nirtus digeftiusa
foztior redditur & expulsiva idea utplurimam ag
gregatuz matezia in concauitate iuncture. et fit
dolor pp. extensionem membrozum exterozium
ut deuz est q& m& in ligimento subiectine exisles
non efficit in eo dolozem pp id q& ligamentu non
fentit fed in procesu agregata multa materia in
tunctura a natura expellitur ex ea in nemo lato
exterius. s. expanso supza iuncturam g nervus ox
ginatur a muschulo magno coſse de quo dictus &
supza et tunc illa membza extrinſica non soluz do
lent pp. extension. m in illis c&m p&pter materi&
ligamentu intrinſicu elungate et sic ſuperiza me
bza extendentem fed est p&per materiam dictis
membzis extrinſicis etiam c&icantem. Et hoc ui
detur clare ſonare l& cuz dicit. Et materia qdez
statice plurim& est in iunctura. i. fit dolos staticus
utplurim& p&pter eſſe materiam in iunctura et
non in exterozibus hoc est. s. in principijs doloz
buiusmodi fed supple in procesu procedit dicta
materia. s. a natura sic nutricie uel p&pter eru
berantia eius procedit ex ea in nemo lato &c. Se
cundus ſenius l& eſt ut inuat quod dolos statice
est in iunctura p&pter eſtientiam p&pter hoc q&
utplurim& iunctura est m& facies dolores ſub iecti
ue fed procedit ab ea iunctura. s. dolor in nemo
lato per c&itatem. s. per compassionem dictozum
membrozii et mezito hozu dolos est ueniciens p&nci
paliter. Sed ſi obiciatur fidolors est per eſten
tiam in iunctura ergo ligamentu uel eſſa ſentient
quod non conceditur a medicis. Ad hanc difficul
tatem r&det illicidatoz quarta p&blematu fecum
do p&blemate i fine c&menti quod duplex est ſen
ſus in afatis quidam est naturalis et quidem alio
lis et dicit quod oſſa ſentient ſentu naturalib& no
siali et hoc ſufficit ad dicendu eſſa ancharum do
loze. Revera nifi eſſet auctozias tanti hoſis &
r&nſionem instarem nec ita r&nſio c&iter a medicis
acceptaretur p&pter ergo fugere h& difficultates
tenenda est prima expositio que multu textui est
conformis fed quod materia utplurim& est i iua

ctura et poſtea cōcatur nervo lato hoc ſi in tali
dolote non semper eſt quoniam poſset aliquando
eſſe materia p[mi]nuz in dicto nervo et per e[ſa]z poſ
ſet fieri doloz ſiaticus et poſtea dicta materia vel
para eius recipietur intra iunctura[3] et p[pter] hoc
addidit textus. Et q[ui]q[ui]z accidit ut no[]ſit. ſ[oc]a
materia a principio doloris. In iunctura ymo in
neuo lato poſtea addit. Et c[ui] dolet ſupple p[te]z
materiam etiam tantum in iunctura contentam
preparatu effuſio materieru[3]z ex toto co[po]ze de
ſuper ad ip[ra]z.f.iunctura[3]z p[ter] materias cohar
tatas a principio rei et hoc eſt pp natura uelle ſic
cu[r]rere mébro debili q[ui]z et doloz atrabit reuma ſi
cut uentoffa pp caliditatem loci etc. Et ex hoc
textu poſes colligere q[ui]z co[po]zibus repletis i
p[ri]cipio doloris ſiatici q[ui]z eſt de uebementio[bus] do
lo[bi]zibus iunctura[3]z ut ſtatim dicet textus debem[
]a principio diuertere euacuando c[ui] flobo[bi]nomia
uel farmacia ut in fen. uidebitur. Et ſic legendo
l[ra]m o[ti]nuando principi[ui] textus c[ui] fine ei[]z po
ſteia legendo textu medii ut factu e[]l[ra]z eſt clara
lege ergo eam ſic. Et materia quidem ſiatice
plurimum e[]n iunctura f.in principio doloris et
procedit ex ea. f.in proceſſu in neruo lato exteri[
]fupple hoc tamen no[]ſemip e[]q[ui]z a principio ſit ma
teria in iunctura. v[i]i addit in fine textus. Et q[ui]q[
]z accidit ut no[]ſit in iunctura. f. a principio imo in
neruo lato. f.p[ri]us poſtea eſſunditur ad iunctura
poſtea lege aliij textu medium et eſt textus nota
bilis. Et cum dolet. f.eger quatuorq[ui]z. f. eſſet ma
teria tatu[ui] iunctura pp ſi dolorê p[ar]atur effuſio
defup ad ip[am]pp matris cobartatas in princi
p[ri]o rei. i. doloris et ex hoc collige oſclusionê quam
diri et ſic clara eſt littera.

### Et multotiens
Jam iſe p[ot]it una
frequen[è]t stringêriâ
eueni[è]t e[]dolorê ſiatici p[pter] materiâ o[ti]nezi
in iunctura uel eius ligam[è]to et eſt l[ra]cla eriâ
supra lecta d[ic]ens. Et multotiens quid[è] multipli
catur humiditas uifcoſſa in p[is]ide. i. i illa uacui
tate iuncture ſiue f. multiplicetur p[de]ſuruz ſiue
p pa[ul]atinâ o[ge]ſtionê q[ui]z. p[ter] qua m[li]tiplica e[]
b humidita[]f molificatur ligamentâ q[ui]z e[] inter addi
tamentâ e[]p[ri]ſidem. i. ligamentû ligans uerrebru
cum p[is]ide z ſupple p[pter] moſticâm illam ex
tenditur dictum ligamentû ſicut in mébris para
l[iti]ca e[]uenit e[]ſic elungatur uertebrum a p[is]ide
Quodbrem p[ter] dicta elugat[om] disloca[tu]z an
c[ha]i. aliq[ui]n refilit uertebru extra p[is]idê ſumêdo
ſi ibi anch[à]p[ro] tota illa iunctura. Conſequ[è]ter
addit ponendo qu[ed]a ſigua antecedêta ad dictâ
dislocationê e[] dicit e[] ante id. f. diſlocationê. acci
dit o[pi]ſp[ò] inter firmitudinê e[] diſlocat[om]. i. q[ui]z pa
tiens anteq[ui]z ſit in totu facta diſlocatio ſed eſt in
tua non poſſe[]t debite ſo[ra]mare crus et pedez et libe
re ambulare nec incuruare et ellenuare tibia[] fi[eu]t
ſanus non e[]tamen ſibi iſſoſſible illa fieri licet e[]
difficultate k[iant] e[]ſic e[]d[isp]o media inter for[ru]tu
dinem que e[]uenit iuncture ad motu g[ra]ſſi[tu]m
e[]diſlocationê q[ui]z c[ui] p[ra]ſe diſp[ò]ne p[ot]i libere i[cede]

re in ſa a[ut]t facta. ſ.diſlocat[è]e nequaqua[]z p[ot]e ſic
ante dicta diſlocat[om] a materia moſticat[è] e[] re
lafante eſt i diſp[ò]ne media. Addit alid[ui] ſignum
dicens. Eſt. i. o[ting]it ut ſit uellocis exi[]tus e[] ucllo
cis redditus. i. o[ting]it q[ui] fiat facilis diſlocatio e[]
facilis exi[]tus uatebri a p[is]ide p[ter] plurimam
humiditat[è] relaſſant[è] e[] facilis redditus ad debi
tum ſit[ui] iuncture exi[]cata aliqualiter materia v[i]
o[trabitur] ligam[è]tum e[] ſic trabit uertebru quod
reſiliebat e[]tra p[is]t[idem] ad intra p[is]idê e[] addit
quod e[] inquieta ualde p[ot] dupliciter legi uno mo
do inquieta p[is]iue q[ui]z p[an]c diſlocationê inqui[e
tatur ualde infirmus q[ui]z cum diſlocatur ex[]t[un]d
tur ualde co[de] e[] nerui supra iunctura exi[]tus e[]
grandis e[]t doloz e[] ſic reddit infirmus inquieta[]s
ualde uel aliter inquieta ualde. i. hec diſp[ò] no[] re
manet uni[]q[ui] modi io[]s mult[ui] uaria exi[]ſit aliq[ui]do
qui[de] diſt diſlocatio multiplicata aliq[ui]titer humidi[
tate aliq[ui] q[ui]de fit ſubitus reddit? ad ſiti[]p[zi]um
ericata materia uel p[ter] regimê exicantiu inſi
mi uel medicinas locales exica[]n p[ter]ea paum
de nouo multiplicata humiditate diſlocatio
poſtea pe[]r exi[]cato[]m fit redditus e[] ſic e[] inquieta
ualde hec diſp[ò] e[] ſiſt ſenſum credo intellexiſſe
.d. A. in l[ra]ſa. Nota tamê q[ui]z d[icit]e i. o[ting]it qua
utplurim[ui] c[ui] fit diſlocatio e[] tardi reddit? imo ſe
re iſpoſibilis p[ic]epue c[ui] illa humiditas in iunctura
eſt iens exi[]catur unde fit poſtea inobediens rece
ptioni vertebri in p[is]iſſe.

### Et ſiatica quides
In b[ac] tertia
particula hu[mi]s
partis iſe o[par]atu dolores2 ſiatici ad aliq[ui] dolores
iunctura[3] i uebemêtia doloris et b[ec]uiter d[ic]it.

Et ſiatica quid[è] de uebemêtioribus doloribus
iunctura[3]. N[ora] h[ic] q[ui]z. d. A. uoluit p[is]iſſe deter
minare n[ui]d q[ui]e dol[or]e ſit aliq[ui] doloresibus iunctu
raz[ui] uebementior q[ui]m hoc declarare eſſer diſſici
de q[ui]z e[] ſi ad iunctura[3] ſiue pueningt magna quanti
tas nervo[]z e[] multa materia pp recep[ca]tui ſlu
at ad iuctura[3] no[]ſic ad iucturas manu[]i ut pedu[]z

Poſſet tamê aduerſarius dicere q[ui]z ex alia p[te]
nerui manu[]i maxie ſunt magis ſenſitiu[]i p[ri]ſus il
lis in ſenſu ſeruientes habêt téperamentu magis
p[ro] ſenſu proportionat[ui] ſicur et d[ic]it. d. A. capi.
de ſtupore. O t[act]us pedis eſt i o[par]ati[è]o tac
tus manu[]i ſicur p[ro]uex tamê e[] q[ui]z dol[or] ſiati
cus e[] mult[ui] uebemens e[] forſte aliq[ui]s uebemêtior
z ita ſenſit A[bar]arius tractatu de dolore iunctu
rarum cum dirit in capi. de ſiatica e[] hec p[ri]ſe do
loris ſiatici reliqu[io]z p[ri]ſe e[] p[ex]ima e[] toqueb
tur ad uebemêtia doloris q[ui]z paulo poſt addidit
q[ui]z e[] ſtaro o[ring]ene z e[]i curatio e[] facili e[] ſi g[iti]uz
e[] p[er]ia marie hoc intellexit q[ui]z ad dol[or] e[] ueb
mentiâ. H[ord]anus in tractatu a[ſt]uo iunctura
rum d[ix]it O dol[or] podagricus e[] major aliq[ui]s licet
ad ſi plures nerui ueniat ut iſ[è]d[ix]it ue[]z e[] tamê
q[ui]z poſſet d[ic]i q[ui]z ipſe intellexit q[ui]z e[] ſi[no] major e[]
ſiue q[ui]z ad pede[]s p[er]a materie monentur pp ſi
tum e[]p[or]z e[] quoniam ſunt mébra minus carnoſa e[]
magis diſtantia a fonte caloris, unde diſſiciliu

12

materia resolitur. Ad effugendus igitur iftos
arbitrios sensus dixit notāter. d. A. q. ipse volo
est de uhebmentorib? et hoc e maxime uex? et cla
rum. ppter plurimos nervos ad dictā iuncturā tez
min. ar. te. forte tii q. p. habiliter dicere posem?
q. ceteris parib? dolor ciragricus et maxie uebe
mens ex fundamentali statim decolz de hoc nō repe
riam aucto? mentionē spālem fecisse sz q. egd. sit
lra e uera et clara lege ea. Addit ultimo circa
banc. p. p. ptinētē ad pseuflatōm ne fiat dislocatō
anche supple cù fit illa dispo media inter firmitu
dinem et dilō. atōm et dicit. Et cauterijs fecuri
tatē facit eius. i. ne fiat dislocatio uera supple qui
reliq. nō sufficerint rō huitus e q. in ut supra tracta
tu pio dictu e cù erat fermo de cauterijs. Lait
terijs singیر exericat humiditates mébrozōs maxime
klas iprimêdo et in mébzu humidū et relaſſatū có
fozationē ne recipiat ut tradunt auctozes? p[ci
pue. d. A. quarta primi cap. et. albucaſis in
fua curugia ca. p[rio poſt phemiù exicando igitur
dictā humiditate relaſſante ligamētū unde elun
gatur et facilitatur ad exitu ſumpta humiditate
abbreuiatur et sic dislocatio p[hibectur. Notate tii
q. auctozes sp. liter. d. A. quarto cari. sen. 5. de di
ſlocatione anche in fine cap. laudat cauteri etiā
facta dislocatione ad huiusmodi ca. Idem Alie
bas 6. p[ratice cap. si. et albucaſis p[io tractatu ci
rugie cap. i. ii. quoniā p. eāde cám iu[nat remonen
do dislocatōm p. qua et probibet eā fieri in paraſt
ad ea. De modo aŭt cauterizandi in cauſi ito
ponutz ab auctozibus uarij modi nō ſuenit no
bis in priti adducere quoniā nō e illud p[icipalis
proponiti ſed fi uilſtis recurzatis ad Aliebatem t
Albucaſim locis allegatis lege litteram.

Podagra vero est. In p[ria p[te
principalibui?
partis poſt dicta de podagra adducit et quedam
phália de ipa primo manifestando modu inciffio
nis eius fo ipse ponit duo p[nonostica de ipa ſa ibi.
Et er eis que accidunt te. prima et i duas q[ui
primo facit q[od dictu e fo ipse ponit qu[edā modu
terminatiōs doleris podagrici ſeda ibi. Et q[ui
q[ui apostematur. De p[ria p[te dicit podagra yo
est ex ſuma doloru iuncturaru erijs. Et q[uiq[ui
incipit a digitis. ſ.a. pollicibus q[uiq[ui incipit a calcanc
e q[uiq[ui incipit a lateribus pedis q[uiq[ui incipit a la
tere eius. ſ.p[edi deinde cóicat supple alteri late
ri uel toti pedi et addit. Et q[uiq[ui cóicatur dolor
uq[ui ad coſſam. Pro intellectu huius ptis est
notandā de mente ex. ſſa. d. A. p[ria primi doc. ſ.
fuma p[ria cap. ultior q[ato de iuuanemtis membro
zum cap. ij. de mente. ſ. p[es humanus fuit ap[po
ſitus ex multis offibus puta ex. xxvi. vnde i eo ſut
multe iuncture t hoc factu e ut pes eſet mébruz
aptum ad ſigendu t colligendu ut ibidē illarū tri
iuncturaru q[da ſunt magis principales quoniā e
primo iunctura calcanei ex ofſse groſſo q[dzangula
to poſtea e alia manifesta ex ofſſe n[ariculari etiā
q[drăgulare oblongu poſtea e iunctura raxete pe
dis ex tribus p[alibus ofſibus ſtituta poſtea est

pecten q[olligatur cum effilib? digitorum q[ui
i4. q[libet digitus h[3] tria ofſa p[ter police q[ui
tantā duo ofſa q[iet sz igitur q[ materia aliq[ui]p[?
recipitur in iunctura q[aligatur policius q[ alibi.
ita plus incipit ibi dolor sz fi plus fiat ad iunctu
ram calcanei plus incipit in illa iunctura dolor t
ſic dico de religi poſtea uero pp ap[ositom t uici
nitatē aliſi iucturis pedis cóicatur p[ot autem in
una earu plus recipi q[ui in alia pp uarijs ɔr[ingen
tias t natrales t acq[itas de qbus in cauſis. ſ.
facta est mentio. Et ſebo notandā q[ p[ coſdas
harum iuncturaru t d[iter p[ muſchulos q[uiq[ui do
loz elleatur uq[ui ad coſſam quoniā ut ſupra dic
tum est muſchulus magnus coſſe extenditur per
coſdas uq[ui ad pedem. et corde adjuuantes in ex-
tensione digitoru originantur a muſchulo eru[nis
ertrinſco licet corde tuuantes in ɔtractione digi
torum originētur a muſchulis qui ſunt in planta
pedis t ſic p[ colligantiā dictarum iuncturaru c[ui
dictie muſchulus aliquando elleatur dolor uq[ui
ad coſſam t poſſibile e q[ui cóicet et ſie p[ eundē
modum ſed erit medium ad declarādu[m nangd
debeat d[ici dolori ſtatius uel podagricus quoniā
in ſatico primo incipiet dolor ſuperius uerſus an
cham poſtea cóicabitur deorſum t in podagrico
erit econtra lege ſiam q[ clara est.

Et quandoq[ui ap[ostematur

Nunc ipſe ponit unum modum terminationis et
ei? et duo facit quoniam p[rio facit] B. ſo remouet du
bitationē adducēdo cám q[ui] orii p[os]ſet apud i. elli
gēre adducēdo cám t auctorisādo de mente. H.
ſeba ibi. Et videtur te. c[ic]t igit primo de ito do
loze q[ui]q[ui. ſ. p[es] ap[ostema]k ex[terius]. ſ. poſt do
loze t rō clara e q[ui] aliq[ui]na n[am] mittit materia q[
erat in concavitate iuncturaru ad mébza uerſus
cutim t ibi ap[ostematur t hoc nō est c[oe] q[ibus iu[n
curis q[ui] ad doloz[ic] ſatici non ſegitur ap[ostema
ertrifici q[ui] mā est cohoz[tata i leco multi p[ui
do t lze iu[n] poſtio aliq[ui] cóicet k[me]b[ris] ex[teri]zib[
q[ui] tamen illa iunctura ſuperius magno muſeulo
t multa cazne coopta p[ie]t poſtio ex[teri]k[]moueak[
non fit apparens extrinſicus eminētia uel ap[oste
matio nō ſic aŭt pes q[ui] ſupra pedem non est n[ui]ſi
modica caro unde c[ui] mā ex[terius] muveſt ſup[pe]
dem manifestatur tum[que]t ap[ostematio n[ò] ſic at
fit cum mouetur materia a iunctura ſie ſupra p[
pter cauſaz dictā. Ideo dixit. Et quādoq[ui] ap[oste
ma]k. ſ. p[es] q[ui] doloz[es] podagricu quoniā hoc non
e q[oco] q[ibus] dolozibus iuncturaru [ſequen]t remo
uet dubitationē adducendo cám poſter aliq[uis] vi
cere ſi p[es] ap[ostema]k igitur mā mittitur uel re
cipitur i méb[ris] ex[teri]zibus igitur i coſdis t ner
uis ex [ſequenti] pp ip[letōnē nervus t[que] c[ari] p[afmi]
q[ui] tamē non fit ut e[rit] c[ó]iter uidem? in patientib?
podagra q[ui] n[ó] p[afm]atur r[ui]d ip[se] buic difficul
tati d[icens]. Et videtur q[ui] n[ó] ſit id in coſdis t ner
uis. i. ap[ostematio n[ò] ſit t[em] ymo in ligamentis t
corpo[ribus]. ſ. carnis q[ui] [ſ]tinetut iuncture d[o] ſo
ris ſm q[ui] d[icit]. H. addit remouêdo t pp hoc. i. pp