IX

61

aritutat postui in eius diligencia atque auctoritate Cesar
et si a bello atque hoste discedere detentosus esse ex ipsis
mazet, tamen ignorans quatinus ex diffensionibus memodam
oriri consueffent. Ne tanta et tam consuetudinum p[ro]ro[m]o citoas
quæ ipse semper aluisset ornmb[us] zebus ornasset ad u[m]
atque arma discederet atque ea par[que] s[et] mi[n]g considere[st]
awesilia a vertingenturque artemesset huius rei p[u]uemendat
exisit, auut et quid legibus eduorat hijs qui f[ui]m[u] m[ar]gat
utu[m] obtineret excedere ex fimbus non litteret ne quid de
iube aut legibus eor[u] dimittisse wederet ut ipse meduos
profiti[que] statuere senatu[m] omnem et quos m[ee]z contraiu
sia esset ad se etiam euocatuiut. Cum p[ro]p[ro]e omnis citoas
eo comu[n]niffet docereturque pez pauas clam uotatis alio
loto alio tempore et que oportuerit scire a fr[ate] reuolueri
tu[m] Cum leges duos ex vina familia iuuo utroque non
solum magistратi c[er]ari vetrarent ſi ea[m] in senatu esse
p[ro]habezent toti imperii depone[que] cogit. Comuctoliteate
qui pez faceret domes citoatis moze intermissis m[ar]gat[us]
esset creatus p[er]tem o[m]tine u[mb]bit hot decreto m[er]posu[n]
tohortatut e[duos] ut conceauerat s[ia]z atque diffensionis ob
liu[n]tantur atque omnib[us] omniſſis hijs rebs huiu[m] bello ſeu[m]
vent ea q[ui] mezuiffent prema a ſe demeta gallia expec
ta[n]ent Equitatu[m] omnem et pede[m]nia i[m] s[ibi] teleseret
m[ite]rerent, que in presidio[rum] rei ſeu[mi]ntarie c[ausa] disponet
exeretut in duas p[ar]tes diuſſit Quatuor legiones in ſe
nones p[ar]ſiſi[que] ducendas Labieno dedit. Ser ip[m]e in
arvermas ad opidi[m] gezgonay in ſecundi flum[em] daner
durit. Equitatus p[ar]tem illi attribuit p[ar]tem s[ibi] zeliquit
Quare cogitam Vertingentur om[n]b[us] interrupere e[ui]s
flum[em]s pontibus ab altera flum[em]s p[ar]tem i[er] facere c[er]
Cum u[er]tque u[er]tque eruisset exeretut in conspectu et ſere
e[ze]rione c[as]tris c[as]tra p[onebant] dispositus explozatib[us]
net uti refecto ponte Romam topias traduent. Etat
in mag[ie]nis diſſu[la]tib[us] C[es]aribus ze[m] ne maiore estatis
p[ar]tem flum[em] impediretur ad non for[ce] an[] autuniz
d[aner] u[ado] transiti ſolet. I[ta]q[us] ne u[d] acaderet silueri

als Eumenian.

loco castris positis e regione minus eo quod pontis quos Veriti
gentoris vestiendo tuzauezat, postero die cu duabz legio
mbz in octueto zestat veliquas copias tu ommbz impeditis
ut consueuezat, misit demptis quibudà tohoribz uti miis
legionis consolare indezetuz hijs quâ longius me possent egre
di miis, tum iam ex diei tpe tormectiza tepezat in castri
pezuenti, 11dem subliciis quazii pazs inferior integra mane
bat pontem zeficeze cepit Celeritz effectu opere legombus
et loco castris ydoneo delecto veliquas copias revocavit
Verzingentorix cogmita ze ne consua suam voluntatez
dinnetze cogétur magis utineribz antecessit Cesar ex eo
loco quintis castris gergomam pezuent. Equestriqz eo
die pzelio leui facto perspecto uztis situ que posita in mal
tissimo monce omes aditus diffiales habat, de expugnacque
non pzius agendi constituit quâ zem fuum entrizia expe
disset. At Verzingentorix castris posias ante opidiu medio tri
bus cizti se mteruallis sepatim singulari civecitiu copias
collocuereat, atq. eus ommbz ugi collib; occupatis qua
despici poterat horribilem spem prebebat. Prempe es eaz
civitati quos sibi ad consilia capiendu delegerat, penna
luce quoccidie ad se uemze uibebat, seu quid quictanduz,
seu quid ad miſtranduz indezetuz neq; illu fete diem me
mittelat, qnque equestri pzelio mteriectus sagittariis quid
m quorç effet ammi ac uzeutis suorùi pzoſpitezet etat e
regione opidi collis sub ipis radiabus montis egzegie
mummi atq. omm parte azeſtatis quem si tenezent mi
et aque magna parte et pabulacque prohbituri hostes
uidebantur. 53 is locus ab hys presidio non nming firmo
tenebatur tamen silento. Notis Cesar e castris egxessus
pzius quâ subſidio er opido uemel posset delecto presidio
potius loco duas ibi legiones collocavit, foffamur, dupli
tem diuodenorù peduz a maiorubz castris ad mòza perduit
ut tuto a zepentino hostiu mazsu eciam singuli còinea
ze possent. Dum het ad gergomaz gecunt comutolitamus
e duis tu magnificatù adiudicatu a Cesar demòsteuon
ſolllicitat, ab ezuemus pecuma tum quibudà adolescen

de quinque

IX

tibus colloquitie quozú ezat primceps Lictamceus atq
eius Res amplissima familia nati adolescentes cum hijs
præmiu commutat hortacurp ut se liberos et in impero na
tes memmiam vnà esse duorù cuittate que certissima gal
lie iutoriam detineat euis auctoritate reliquas continer
Qua reducta lotz consilendi vornams in gallia no fore esse
ut mille se beneficis Cesaris affectum si tibi ut uistissima aput ea
taustim octimuerit sed plus commum libertati tribueze Cui em
pocuis edui de suo uize et legibz ad Cesarem disceptaturei qua
Romam ad eduos uemat Celeriter adolescentib et oracione
magnificatus et prenno deductis Cum se ul' principes eus
tonsily fore poffitezentur frario pefziciendi quezebatuz ya
iutatem te meze ad susapie ndit bella addua posse no confi
debane plocut ut litamey x illus mlibz que Cesariz ad bella
mitterentur pefitezetur atz ea ducendi turaret feceriz eis
ad Cesarem peftezentur zeliqua qua zacde agi placeat con
ſtitut Litamey atque exeretui ei milia paffini aciter yxt
a Gerzoma abefet couocatis ſubito milibz lacrimas Cuo
pofſeſamuz mg milites omnis wê equito omnis nobilitas nce
zit principes cuittatis Epodory et Juridomaro inſimulatı pzo
diacems a vornams in dicta taufa interfecti ſut het ab ipsis
cognosſate qui ex ipa cede fugierut Nam ego ſebz atq omni
bus meis p[ro]ſomqias interfectus doloz prohíboez que gres
ſi ſunt promútiare producunt hy quos ille docuezat que
dia uellet Atq eadem que h[ir]min promútiarezat mul
ticudi in exponut Multis equites eduor interfectos q
colloruti eis aruenms diſzentiz ipos se m[or] intercudi
mê militi cellobaſſe octaſſaſſe atq ex media cede fugisse
Conclamat edui et litameu obſerant ut ſibi consulat
Ruasi mg ille tonsily ſit res ac nobis no nunc ſit gyomá
contendere et cum aruenms nos met cœugere An du
bitamo quin neceſsario facinore adimſo vornam iam
ad nos interſiendos conturrant promde ſi quod in nobi
anim est p[ro]ſequamuz eorù moratz qui medigniſtimem
teriezit atq hos latones interſitiamOſtendit cates
Romanos qui eus p[re]ſidiy f[u]ducia vna ezat Magniuz

numeru̇ṅ ſeumenti comeatusi̇s, durpue ipōs etuditer
ercenuatōs interſiſat. Nuāos tota curate eduoru̇ dummit
Eodem mendatio de cede equitūn et principu permonet hoz
tatuz ut ſimili zatione atq. ipsi fetezmt ſuas munias pro
ſequantur. Epoſorit eduus ſumu loco natu adolescet et
ſume dem potencie et vna uireidomazus pari etate et
gracia ſed genere dispari, quę Cesar ab diuociaco ſibi tca
ditu̇ er huiſi loco ad ſumaz diſmace perduerat in equi
tu̇ mio convenerat, nominatim ab eo euotaci hijs ezat
inter ſe de premapatu tontecio et nullá mgtzātu̇ otzauer
ſia Alt. p[ro]euietolitane alter p[ro] coco ſiunis opibus p[ug]
nauezant. Et hijs Epoſorit c[og]mto litama consilio
media ſere nocte v[em] ad Cesar[em] deſeſt [oz]at ne patatur
amitatem p[ra]uas adolescenciu̇ consilijs ab armicācia p[er]
deſicere q[od] ſutuzu̇ p[ro]uideat ſi ſe tot homi milia cum hosta
bi toſuſezat, qu[or]u̇ salutē nea[]z p[z]oſp[mi]qui negligere nea[]
trutas leu momento eſtimaze posſet, magna aſſectus
ſollietudine hoc num[em] Cesar [q] sempe[]r eduozu̇ amata p[re]
tipue m[ul]ſezat nulla m[ee]ſpoſita dubitate, legiones et
p[ed]itās quatuor equitatuq[us] omne ex caſſeris educt, net
ſuit ſp[ra]uā tali q[ue] ad concathenda caſtra q[ur] es posita m
teleritate iudebatur, ſabiu̇ legatu̇ tum legionb[us] duabus
taſtis p[re]ſidio veliqui, ſe[ſes] litama cum comprehendi au
ſſet paulo an[] reperit ad hostes fugisse. Ab hostat[u] m[ili]
tes ne neceſſario t[re] utineris labore permonentur tu,
p[di]ſſim[s] omnib[us] p[ro]greſſus milia paſſuā x[er] agmen
eduoru̇ conspiciatūs inſiſto equitatu i[cer] eſu[m] impedit atq.
m[or]a interdictat[ur] omnib[us] ne quemq[ui] interſiſat. Epoſo-
v[ig]em et uireidomazii quos illi interſectos eſiſam aban[]
inter equites ierſar[.]i ſuos[.]p[er]p[ell]aſe iuſet hijs cogitās
et litama ſtrauſe p[er]ſpecta, edui mana cendere deſticoez
q[ur] ſig[mi]ſicaze et p[ro]eſtus armus morte deprecari mapu[n]
Litamco tu[m] ſiis chenabi quibus moze g[al]lo[ca]i nephas
est et in eſt[ex]ema ſo[ſt]una deſeſt patronos y[er]gom[ui] pro
ſugit Cesar nuca[ts] ad curate eduoru[m] inſiſis qui ſuo bene
ſicio obſeruatos docezent quos iu[m] belli interſicere

alis ... nullus

IX

potuisset et Tribusq; horis noctis exeratui ad quiete dictas castra ad Gerzomâ montet. Medio ferre itineze equites a fabio missi quanto zes in periculo fuerit exponat. Sûmme topissimâ castra oppugnata demonstrantur cum cæbro meagri. Fessus succederent nêcos, defatigarent etânuo labore quib[us] p[ro]spect magnum dictos castrorum p[er]spectuo esset. h[uius]dem m[ilitum]lo pezmanendus multitudine s[ac]gittassent, omnes g[er]tum telo[rum] multos t[em]linezatos ad h[oc] suum ânionem magno v[s]ui fuisset e[cor]menta. S[ac]bui discussu e[cor]us, velicis duabus portis obstruere ceteras p[lu]ceosq[ui] n[ullo] addeze et se in posse z[us] diem pl[em]t c[as]tum apparere h[uius] z[eb]z cognitis. C[es]at s[um]mo studio militum, anestezzi solus in castris pe[au]enit. Dum h[oc] ad gerzomâ g[ra]zuntur edui primis m[ac]nis a lictumco atqueptis nulla s[ac]paciu ad cognoscedâ zeliquit. mpelli alios auvarius alios itacundia et temeritas que marme illi hominibus tenet emnata, et leuem audicionem habeam[que] p[ro]e temperatu bona c[iv]ili s[om]anorum d[ur]ipuit c[edet] faciut in securitatez abestahuit. Adjuvat v[em] proclamatas consultolitano plebemq[ui] ad furore mpellit ut factimoe ad m[iss]o ad s[am]tatem v[e]nienti p[u]deat. M[art]ium arsitum teibu n[ut]z militia ierat ad legionem faci ence fidebant ex opido ca uallomo edueat h[uius] c[og]ut facer est q[ui]negociandi causa ibi consularerat h[oc] c[iv]tomum itinere adh[oc]tus omnibus impedimentis exequent repugnates. Diem nottemq[ui] obsident multas uterque m[ec]erfectas m[ai]ore armatozu multitudine c[on]natac[que] interi n[ut]io allato omnes milites e[cor]us in p[ra]tecte C[es]aris tenentur. c[ant]uereat ad armam mehil publico f[or]m consilio d[in]s[ist]bat. C[ues]tione: de homin direpas deterruit. Litania s[em]norum bona publicat statimq[ui] legatos ad C[es]azem initutus s[ui] purgandi gracia. H[oc] faciunt zecupandozu suorum causa s[ui] c[ont]inuâ facio reque c[ap]tus compendio et direptus homin c[oe]z ad multos perținebat. Timore pene exs[er]rui consilia clam de bello inter me putant c[ui]tate[s] zeliquas legatque s[ol]liatac[que] c[ue] tam et h[oc] C[es]az meelligebat t[em] qua intissime p[er] legatque appellat mehil se p[ro]spect inſaenat leucatemq[ui] vulgri gratic[que] de c[ui]tate indicaze necq[ui] de ſua medus bemuolec[ia]

als ...

diminueret ipse maiorem gallie moti expectans ne ab oibis, cujusdam consilia mebat quæ ad modum a get goma distederet at eursum omnes exerztati contrahebet ne profectionata a timore defectioms sibi fuge indezatiz hoc co gita nee actidem iuga est facultas bene gecerunt rei nam cum mnoza castra opis per specto end causa uemlibet annuam uereat collem qui ab hostibus tenebat uz mudatu hominibus qui supeioribz dieb? iux pre mulctudie cœm poterat. Ad minato queat ex profugis cauſa quæsura magna ad eum quocirca numera contluobat Constabat mee omnes ad iam ipse Cefaz per expletat os cognouerat dosi èſse eum uagi prope equi sed huc pluerebem et angusti qui esset ad me ad alteram paxtem opidi uehement huc illos loto timeze nec iam ahec sequeze uno colle a domus occupato ſi alterz amnſſent quæ pene cireuallaci atque omm eritu et pabu, lae de mterelchi indezenter Ad huc munendu omnis a ver aegentorige euocato: Hac ze cœmpta Cefaz mittit qua pluimas equitati turmas eiſdez media nocte impat ut paulo tumultus ius ommbz lotas uaginent uz prima lute magni minez impedimento, e caſters decauhi multo neſque tu caſidibz equitù spè at stimulato collib; etiam uebn iubet hujus paucos addit equites qui latus ſentencioſa meca ſua nagarenaue / longo cireutu eade[m des uibet pece regiones hec protul er opido uidebant uz ut ezat aggoma despectus meca [ora neq] tanto ſpacio taza quod effet explo, rati poterat Legione una eodem uго mittit et paulo progreſſa inferioee toſa aut loto ſi uis quæ occuleat augetur grallis ſuſpicio atque omne illo munivez topic rea[ni]tur. Pa tua hosti castra Cefaz compiciat uz tetaſaq[ui] magm[us] eou[m] ſuozu occultatis quæſtio[m] ſignis milieterib[us] variis milites qui ex opido ad uterum ex mnozib[us] in mnoza tradiut legio tetaq[ui]s ſuos ſingulis legio[m]b[us] p[rae]ſecerat quid fieri ueliit occidend ut in prum[is] monet ut contineant milites ne ſtudio pugnandi aut ſpe prede longis progreze diuane[r]z. Quod uque turos loci habeat me[m]odi propomt hoc una teleuatae posse mu turi occuſioms effe rem non preliu hijs zeb[us] expeſitis ſigni

als sentire
als ein

IX

dat et a dextâ parte alio ascensu eodem epe ad duos me-
tat opidi monis a planicie atque immo ascensus recta
regione si nullus asfæctus intercederet / hille ducetos
passus abebat quæp. huc aequio ad molliend. eluum
acceferat jd. spacia miners augebat a medio fere colle
in longitudine ut natura montis ferebat ex grandibus
faris ser peduz muzi qui nem. impetu tardazet perduxerat
galli atque inferioze omni spacio zeluto uatuo superiorem
partem collis uſtiz ad muzi opidi denſissimis castreis et
pleuerat milites dato signo teleritez ad munitione pez-
ueniut eamque transſegessi terms caſtavis potuitur. At tu
ta fuit in caſtavis capiendos celereitas ut notomapatius
Rez uicobrogum subito in tabernaculo oppreſſus ut me
ridie coquuezat ſupеріозе tozpis parte mudata Wlna'
to equo uex se e mambz prædantui militu erperit. Conse
tum id quod ammo propofuezat Cesar receptuam uisfit
Legionam decime qua tûz ezat concionato signa constitutæ.
At zeliquazæ legionu milites non eraudito ſono tube q-
fatus magna wallis intercedebat / tr. a tribum militu
legatque ut ezat a Cæsare pzeceptu zetinebantur. Sz elaci
ſpe victorie celers z hosti[f]i fuga et ſupèrioru z tempor
ſeandis preliis Nethil ades ardui ſibi eſſe eristimauert
quod non adute conſequi poſſent neq. fine prius ſequidu
ſecerut qua muzo opidi portis apropinauert. Tum
ud ex omnib[us] uzbis partib[us] ozeo clamoze qui longuis
aberant vepentino tumulte perſtire cum hostem meca
muzi eſſe exuamarent ſele ex opido eieterut Matces
famliche uestes azgerentur de muzo iactabat et pectore
nudo p[ro]mnetes passis mambz obtestabantur. Romados
ut ſibi parceret neu ſit amarca ſeuffent ne a malietur
quidez atque inſantib[us] abstineret et Nomulle p[ro] de muros
per man dimisse ſe ſe hostib[us] trædebat ſubus teneurio
legionis octave que metz ſuos eo die deriſſe constabat
Exerciti se Auaritensibus præmiis neque commissu[m] ut præus
quisqua muzi ascenderezet tres ſuos nactu mampulatzes
atque hijs ſublenuat muru[m] ascendit hos ip[os] rur[s] singulos

al's terconuato

als cannd

Lucas fabus

alé exceptans

expectans, in mizu ertulit interim hi qui ad alteram
partem opidi ut supea demonstreatur, muntenis causa to
uenerant primo erandito damore, ade etiam cœbres
museis matari opidum a Romam teneri premisit eq
tat, magno totiusu eo contendez ut Eoru ut quisquam p[ro]
venat, sub muzo consitetebat, suozuis pugnantiunui
augebat quorum tu magna multitudo quæmisset matres
familie que paulo ante zomam, man de muzo tendebat
suros obestari et moru gallico passum capillu ostentare
liberos, in conspectu proferre cœperat. Etat Romam, net
loco nec miis equa totentuo sibi et spatio et cutzu et pugne
defatigati non facie teentes atque integros sustinebant,
Cesar aui miquo loco pugnari hostiumque auget, udet
premietus sius. Ad titu sectum Legitimum quod minore
castris presidio zeliquerat misit ut chozces ex castros cele
viter edutezet et sub colle a derrco late hostui to
situezet ut si miros loto depulso uderez quo minu hostes
libeze misquentur terrét p[ro] paulului ex eo loco tum via
legione p[ro]gessus ubi consituerat euentu pugne erper
tabat. Cum aceremne tommi hostes loto et nemo, noster
uazeate considezent pugnare tiz, subito sibi edui uui a
lateze miis apexo quos Cesar a derrera p[ro]če alio aſsen
su man destemende causa mistezat hi similitudine atque
nros uehementer p[er]tueze. Ac tam et si derrteris humeris
evertis ammaduezteantur quod m[is]igne p[ataci] est, con
suevezat tridip[ro] s[ui] fallendi causa multes ab hostib[us]
est, factu eris, ambat Eodem t[ur]e lucus fabus centurio
qui[que] vna mazu ascendezat tizcaumente atque mezzecti mu
zo p[re]capitantur. Nasci p[er]comi euis[que] legions centurio
cum poratas erandere conat, esset a multitudine oppreſſus
ac ſui desperans midas tam winerb[us] acceperis, mampila
ribs ius qui illam feci ut erant. Cum me vna uobitui
ſeruare non possiu, v[n]e quidem certe iace p[ro]ſpiciu, quos
caридituce ſi[le] adductu in peziectu adduxi uos dicta ſi
culture uobis considite, s[le] in medios hostes urrapit diuſb
q[ui] interfectis zeli quos a porca ſi[mi]ment Conantib[us] aux pauduli

alé exceptis

alé distreahende

IX

iliari suus frustreamq; mee iute subuemre conami qm
tam sangivis uizelsq; desicuit promde abite diu e fatutis
uosq; ad legionem recipite itaq; pugnatis pauduli po con-
tidit atq; flus saluti fuit Noster cum undiq; prinezentur
xlii centuriombs obnissit delecti suft loco fi mtollezan
aus gallos msequentes legione decima triduiut q; pro sub-
sidio paulo equore loco consisteat hanc zuzsus deame
terze legions cohortes exceperuit /que et castoris morib;
adducte tu Tito sætio legentc tepezant loci supezwre
Legiones ubi prima plamcire attigezuit mfestis conoza
hostes sigms consiatezuit Vertingentovar suos a zadiab;
tollis mee mumtodes zeduxit eo die milites suft paulo
mm septingenti desiderati postera die Cesar conaone
aduotata temeritate cupiditatemq; militi zephendit
Cui simps inictauiissent quo procedendiz aut quid agt
duz iudicar neq; signo zecpiendi dato consatiiffet neq;
a tribums militi legatusq; vetneri potuiffet Expomt
quid miquitas loca posset quid ipe ad Auazutu sensiſſet
Cum sme duce et sme equitatu depzehensis hostibus
explorata victoria dimiſſet /ne pazuui modo decim-
tum in gentione propter iniquitatiu loca octadet / quaio
eozu animi magnaudmè admzecuz /c; no tafacoxum
ad mumtodes / no altitudo montis / no muzus opidi caz
daze potuiffet tantope licentia arroganazaq zepzhe;
dezet ap plus se quam imperatore de victoria atq; eritu
veru sentize erisamazent nec immo se a milite modestiz;
et continenciaz qua uizate; atq; animi magnaudmè delde
kaze hanc habita conaone et ad exerema ozacione ofizma-
tis militiz; ne ob hanc causâ pezmouezentuz / neu quod
miquitas loca actuiffet id iuztuti hosti attribuerent
Eadem de profectione cogitatis que ante senserit Legnoes
e castoris edurit aciemq; ydoneo loto consituit Cu verti-
gentorze mthilomim in equuâ lotu destenderet leu facto
equester prelio atq; sfo exerztu in castea zeduxit Cuz
hoc idem postero die feciſſet satis ad gallica ofentuaone
minueduz Milituq; aius confuandos factu exisiamas

als fide

paularia

in eduos mouet castra. He tu quæde insetutas hostibus
terzo die ad flynnè damer pontes zefiat atque execuuntra,
duxit jor a uzodomazo atque epodarige edus appellatus
disfat tum omni equitatu litamai ad solliotardos eduos pzo-
fectu opus esse ipos antcedere ad confizmandaz cuitate z,
et si Cesar multus iam zehz pezfidiam eduozu pezspatu hæt
habebat atque eorum discessu ad maecanatur defectione cuitaez
evistamabat, trì eos zetinendo s nò consitut ne aut mire
muziaz uident aut dare timoris aliquat suspicionez dis-
cedentatz hiis brevitez sua meduos mezita expont quoz,
et quâ huiles accepiſset et cœpulso s in opida mulctatos
agreis omnibz eceptis copiis imposito ſtupendio Obſidibz
ſumma tu gaimelia ertortis et quâ mfortunâ quaq; m
amplitudine deduisset ut non ſolur pristanu statum
vediſſent sed omnium dignitateez et grans antecediſſe ude-
tiz hiis dacia mandatas eos a se dimiſit Nomodum ezat
opidu eduozu ad ripas ligeris oportuno loco posuì Huc
Cesar omnes obſides gallie fruimetu pectumà publica ſuorù
atque exerçat atque impedimentezu magnâ paxtem aculeat
Huc magni mun equorù huius bellâ cauſa in Italia atque
m hispama coemptu miserat. Eo tu Eporodore z uzidoma
zogu uemſſent et de statu cuitatis cognuisset Litamai;
bibrapti ab edus zecepti quod est opidu; apud eos magnam
auctorem etiam cœnato cœnictolito ne ingratu magnam paz-
tem senat ad eum cœuemſſe Legatos ad Verzingerorige
de pace et amicizia coaliada publicè miſsos nò pteindu-
tantù cœmodu evistamauezt atque ineerfectis Nomodumis
custodibz quiq; eo negotiandi cauſa quenexat pectumà
atque equos inter se pазта ſunt obſides auicatu bibzante
ad ingratuz dedutedos turaueze Opidu quâ se tenent
nò uidentabant ne quod eſset uſui Romamis meyendezunt
fruimetuz quod ſubito potuerat namibz aduerezut veliq
fluit atque, mcendio corrupezt juri et ſiminis zegiombi
topias cœgere, presidia custodias, ad ripas ligeris dis-
pone, equitatuqz omnibz loeis mittendi timoris cauſa
obstenta cedeunt si ab eis ſeu cœuimentra Romanos exclude

albus emptonem

IX

aut adductos moria er prouencia expelle p[ro]n quâ ad spem
multu eos adjuvabat & ligez et muubz exuerat ut omo
uado non posse transiri uide[t]uz Quib[us] zebus cogmtas C[]
sar maturandiz s[ibi] censuit si esset mpezzificendis ponab[us]
periclitandu ut pruus quâ essent maiozes eo topie toacte
dimitzet Ham ut commutato consilio iter in p[ro]zoinciaz
conueztet ut ne metu quidez n[on]o faciendu exis[t]imabat
tum infamia atque indigitaas e[ui] et oppositus mons ce
ueme viazu quoque difficultas impediebat tum mari
me q[ui] adiuncto Labieno atque hiis legiombi quas vna m[]
ferat uchement timebat itaq[us] ad modam magmus duizn[is]
nortuemſo[rum] utineribus confectis con[ton]ca o[m]m opimonez
ad Ligerim uemit vadoq[us] pe[]z equites inveno p[ro] v[er]
necessitate opor[t]uno ut brachia mo atque humeri ad ſu[n]
tinenda arma liberi ab aqua eſse possent disposito equita
tu qui v[om]m flumis zeſingezet atque hostib[us] p[er]mo aſpec
tu peſtuzbatio intolumè erezatit tradiu[re]t frumeneuq[us]
m agus et petoris topia[] n[act]y zepleto hijs zeb[us] erezatu
iter in Senones face m[stit]uit Dum het a C[]esare g[er]unt
Labienus e[ſup]plemento quod nupe[]r ex Italia uenerat
ex Italia uenat velicto agendu[mi] ut eſſet p[re]ſidio m[pe]
dimentis eu qua tuor legiombi Luctatiam p[ro]ſiſatut[us]
r opidu[us] par[is]ozu[us] ad p[os]itù est in Insula flumis ſequane
Cuiu aduentu ab hostib[us] cogmito magne ex ſintinns et
uitatib[us] topie huerebit Su[m]a impeziu tradiu[re]t Camulo
yeno aulezeo qui p[ro]pe confette etice t[u] p[ro]p[te]z ſingulaes
ſaentia e[ui] militaris ad e[um] e[ hon]ore euotat 16 tum
ammad utiſet pe[]petuâ eſſe paludez que m[pl]uzet in ſqua
n[az] atque omne locu illu[m] magnope impedizet hit confed[re]
n[ro]ſq[us] transitù p[zoh]ibe m[stit]uit Labieno p[ro]mo v[me]as a[ge]
t[er]atib[us] atque agi[ze]re palude expleze atque iter mum[ze] to
nabatez poſt quâ d[iff]icial[us] ammaditezet ſilentio e[ta[s]
tris te[ca] a[ug]ilia e[gy]r[ess]us e[od]em quo uenerat ut[em]e
in heledum peruenit 1d est opidut Senom[us] in Insula ſe
quana p[os]itù ubi paulo ante de lutte[ia] du[m]11 dep[he]n
ſis naub[us] uzte[ei] quin[qu]ag[menta] te[lev]it quic[]tis atque eos

mlibus mictis et rei novitate pertritis opidam quæ
magna pars ezat ad bellu euocata ſme cotentœ opido
potituz resecto ponte que ſupiorib; diebus hostes vesande
rant erezatūn reduct et ſeando flüe ad lutetiam itez
facere cœpit hostes re cogmta ab hiis qui a melodine ſuge
rant luteaā incendi pontesq; eus opidi vesandi iubet
ppi pzoſpecta plaide ad rypas sequane e zegione luteceæ
tonча labiem tasча considerunt jam Cæsæ eſegolma diſ-
cedere auſiebat uz iam de Eduozii deſenſione et ſeando
grallie motu rumozes aſſegebant uz gralliç m colloquys
interdusum itanere et luteri C moſia ſeimè coactus
m proiuciaſ contendisse aſſizmabant bellouagi at deſet-
tione edusui cogmta qui an per ſe mſideles ezat manus
cogere atq. aperte bellu paſaze tepezuT Tum labienq tenen
vezu ſonucacde longe ſibi alud capuodii consiluī atq; an
tea ſenſerat meelligebat neq iam ut alid quæ aqulizezet
pzelioq; hostes lacesſeet ſi ut meſulme erezatūn egedmeu
ze ducezet cogitabat namq; et altera parte bellouageq;
auitas m gralla marma h[er] opinione uiztutis mſtabat
Alteza Camulogen[æ] parato atq. inſecto eyezau tenebat
Tum legiones a presidio atq. impedituas interdusas mar
imu flamen diſanbat Tancis ſubito diſiculatib; obreus
abamn uiztue aurilia petendu uidebat ſub uespezu
consilid cuotaco cohoztat ut ea que imperaſſet diligent
induſterie administrauənt naues quas m eleduno dedux
ezat ſingulas equitib; ſs ſingulas attribuit et
perma consecta ingilia quatuor mlib; paſſui ſeando flu
mine ſalencio progredi ibi; ex pectari iubet Cuiuſ cohoz
tes quas nume firmas ad dimittandu eſe exis[ui]mabat
taſſus presidio deliquit Cuiuſ euidem legions zeliquas
de media notte eu omnib[us] impedituas auozſd ſi omne
magno curiula p[ro]ſiſaſt imperat Conquizat eam inſtze
has magno ſonituz themozu metitatas in eand[em] partem
mittit Ipe post paſſu ſilencio tum teibus legiomib[us] egres
ſus eum locum petit quo naues appelli uſſezat eo cum
eſſet ventu exploratores hostia omm fluis parte ezant

IX

Dispositi morimaresc qu magna subito cohorza ezat tem
pestas a meis opprimutuz Et ecito equitatus equitib
comams ad mistantib quos ei net fecio prefecezat tele
vitez transimittur pno feze tempoze sub lucem hostiz
nictiatu in casters Romanorum pret consuetudine tu
multuari et magni tze agmen aduezso flumne som-
chemozu m eadem pazte eraudiri et paulo msra mh
tes namibz transpontari Dubz zebus auditis qu eris-
makant tribus lois transize legiones atq des peztiza-
tos defectione eduozu fugam parare suasq copias in tres
pazees distribuerut Nam pzesidio e zegione castaorii zelic
to et pazua manu methiosebu uezsus misa que om pzo
fzediatuz quantu naves processissent et reliquas copi
as toncea Labiem vodurezut prima luce et me omnes
ezant transportati et hosta acies ceznebantur Labieng
milites cohoratam ut sue peisane iuritutis et secundi ssioz
pzeloua zetiment memoria atq ipm Cefaze tuos ductu
sepe nuo hostes supeza ssent prtem esse existamaret Dat
signu prelq pirmo concuza a dertezo tozmu ubi septima
legio consatezat hostes pellutuz atq m fugam conictutur
A simstra que loci quita deuma legio tenebat cum pri
mi ordines hosti transiti telis toacidiffent tamen
reliqu acerrime zeisfebent net dabat suspione fugre
quisquam ppe dum hostu Camulogena suis aderat atq
ess cohoratam moezto etiam nus exitu victorie cum a septa
legione teibums effet nuciat a que m simstco cornu geze-
rentuz post tergii hosti legionez ostende signaqs mulere
net eo quod tpe quisquam loco cessit si omes tectuient ait
fectiq sunt sandoz sotuná tulit Camulogeno At hui qui
presidio tont labiem ezant zelati eu pzelui commissuz
audissent subsidio suis lezut tollemq teperut neq moz
militi victoribus impetu susfane potuezut Sit tum suis
fugvenibus pezmiti quos non plue moncesq terezunt
ab equitata sunt interfetti. Hot negotio transacto Labiem
veuerunt ad genma ubi impedimenta toag ereræus
velicta ezant hi in omnibz copis ad Cefaze perment

alegerunt

Defectio edicti cognita bellu auctoritze Legaciones
in omnibus parces tracimittentur, quatuor gratia auctoritate
pecuna valeant ad sollicitudinam cimicenses mittentur Nati
obisides quos Cessat ipse eos disposuerat hozu sappiente du
bitentes territare petent a vertingenturque edicti ut ad
se uemant / et aones quelli gerendi committet ut ipse
trata contendit ut ipse simma imperii tracentur et res
in contraueriä deducit videtur etiam totius gallie concilii
in bibentur inditatur Eodem quemlibet videlicet Hzecوعو
muletudines suffragijs res permitттур Ad unu onnes
vertangenterem probant impatrez Ab hoc consilio ehem
Lingones Deeveri abfuerit illi quamque Romanorum
sequebantur Treueri quibus cetero longis et a germans
preemebantur, que fuerit auta quare totis abessent bello
et neueris auxilia mittent Magno dolo: ediu feguntur
se electos prempataque Nueztur fortune comuta est et ac
fariis indulgenca quin sequezut neque ac fucato velo a
zeliquis suum consilium separe auDET p[ro]prijs sume speci adolescens
Epozordic et iuridinam vertingenturque p[er]scet
pp[er]que imperat zeliquis cimicatib[us] obisides demixi et rei con
stitutu diem huc des equites quinque menses celereret
conuenze iubet p[er]litata quod ante habuerat se fore con
tentu dicit neque fortunâ tentaturos aut in acce dimittentur
s[ic] quomâ habuerat equitatu perſtaale eſse facta frumênciâb[us]
p[ab]ulacowiq[us] Romanos p[ro]habeze equos mo animo ſua
ipsi frumênta corvnpant edificiis, mcendant quia e[mi] fam
liar[is] uactura p[er]petui imperii libertatem consqu[ui] iude
bantur hiis consuetus zebus eduis regiſiand[us] qui ſunt
ſintamè ei p[er]comae decem milia pedent[ur] imperat huc adh[us]
equie[s] occingentos hiis p[er]ſeat ſi[mi]r Epozordiq[us] bellu
q[ui] m[er]eri Allobzogib[us] iubet Alteza ex parte Caballos preox
mosq[ui] pagos Aueznorù in eluio[rum] ieru rathenus Caducosq[ui]
ad fines uolgnizum at vermeorù depopulados mittat in
chilomingo claudantibus nuncius legaambusq[ui] allobogis
ſollicitat quorui menees midiz a ſuperiore bello zesisſi
se p[er]ſeat hozu premapib[us] peacinas cimicatu aut totus

IX

promire imperat pollicetur. Ad omnes hos catus prouisa
erant presidia duarum et ex cohoziâ que ex ipa provinçia
toacta a lucio Cesare legato ad oes parces apponebatque
Elueti sua sponte cum fimitims prelio congressi pellutur
etayo valeio donotauro caburri filio primitae cunea
tis complurebant alij s interfectis mea opida ad mu-
zos compellutur. Alloboges zeberis ad Rhodanu dispo-
sit presidijs magna tu cua et diligencia fmes suos
tuentur. Cesar qu hostes equitatu supiozes esse intellige,
bat et interdusis omnib itinerib mulla te ex provința a
Italia subleueri poterat. Teus themi m gerzamam
mittit ad eas cimitates quas superiorib ams paccuerat
equites ab hijs acersit et levis armatuz pedites qui
inter eos preliari consueuerat. Ezu adueni q nimis ydo-
neis equis ueebantu a tribuis militi veliquis equitab
Romam atq euocatis quos sumt gezamisq distribuit
pierrea dum nec geruntuz hostui copie et auernis eqelesq
qui tota gallie erant impezati. Conuenit Magno hozum
toacto nito Cui Cesar in sequanos per extremos Ingonas
fmes utez facezet quo fatali subf dicti prouie se ferri pos
Erat milia passui, x, a Romam tems catus consedit
Vertingentur. Quotatq ad consilii perfectus equitus
venisse tempus iectorie demonstrat fugeze m prouida az
Romanos galliaq excedeze id sibi ad pientem octanedaz li
bertatem sati esse ad religius pacem atq ocui pazu
profeasse Maioribus em to actis copijs reuerfuros neq
fme bellandi facturos. Prome agmine impeditos adori
antur si pedites suus auxilia ferant atq m eo mozentuz
itez face non posse si qd magis futuz confidat eluctis
Impeditiis fue salut consulat et usu vezu necessitaril
et dignitate spoliatu iei Nam de equitab hostui qii nemo
ezau progzedi mo extea agmen auereat et ipos qudez
non debeze dubitare id qd maioze faciat ammo copias
se omes pzo catus esse habitur et everti hostab futuz
Contlamat equites sanctisimo iuremradu confirmari
oporere nec tecto zeapiatur nec ad liberos ne ad putes

ne ad uxor em aditui quis habeat qui non bis per agmen
hostui equitasset probata ze atque uzemur ad adactus pos-
tero die m tees pares distributo equitatu due se acies a
dusb; laterib[us] ostendit Pna p[ro]mo agmine utez impediz[ae]
tepit Cua ze mi[ci]ata Cefati si[mi] quoque equitatu c[oe]pezzac
diuſu concea hostem ize utbet pugnatur vna omnib[us] m
partib[us] constat agmen impedita mi[ta] legiones i[ec]punt
si qua m parte mi[na] laboraze aut g[rau]s prem u[de]bat
eo sigma inſerit Cefaz aciemoq[us] constat ut ebat que res
et hostes ad inſequendi turdabat et me[n]s ſpe aurid[us]
conſiernabat Tandem g[re]zam[us] a der t[er]to lateere ſi[mi]nus
wgu[n] nati[mi] hostes loco depellut ſugentes uſa[n] ad ſtume
ub[us] u[er]tingentorum cum pedeſtrib[us] copijs conſederat perſe
tutu complaresq[us] moſſiau[n]t C[u]uare ammadauerſa edict
ne euſtuiu[n]zentem u[er]t[em] ſe ſuge mo[n]daſt omib[us] m loa[n]
ſi[mi] c[ed]es Tre[s] nobilis[]mi edui peti ad Cefiz[em] perdueru[n]
Cetus p[ra]ſecutus equitati qui contemuerſias cu[m] quictutans p[er]
tinm[is] corriujs habuerat et Canarillo qui p[ro] ſectione
Lutama pedeſtrib[us] copijs p[ra]ſuerat et E[po]zederu[n] q[ui]diu
an adueru[n]z Cefatis edui cu[m] ſequi[n]ms bello contendeſt
ſugato omni equitatu Vertingentorum copias quaes p[ro] caſ
ters collocauerat redurit p[ro]t[em] Alesiam q[ui] est opidiu[n]
Mandubiz[us] u[er] facere tepit c[ele]ritateq[us] impedita[n]a e
casters educa et ſe ſubſequi uſſit Cefaz impedita[n]us in p[er]
nu[m] collem deductis duab[us] legi[mi]mb[us] preſidio zelutac[us] ſe
aut quatu[m] diei c[ui]us est paſſi[n]i c[ia]t[ur]b[us] mi[l]ub[us] h[os]tu[n]
ex n[ou]miſſi[m] agmine interfectus Alceio die ad Alesiam caſt
ſeat p[er]ſpecto uzb[us] ſitu pezterriuſi[pe] h[os]tab[us] q[ui] equitato
quo marima parte exerza[m] confidebant e[r]ant pulsi adhorsa
t[em] ad laberem mi[l]tes Alesiam t[em]inallaze inſtitut[us] ſu[n]
ezat opidiu[n] alleria m colle ſi[m]no ad modi[n]i edicto loco ut n
obſidione diu[m]s duos duab[us] ex p[ar]tib[us] ſtumna ſublentat
A[n]ce id opidiu[m] p[la]mctes c[ia]tatez mi[l]ia paſſi[n]i te[n]i m
longitudine patebat ſeliq[uas] ex omnib[us] p[ar]tib[us] colles
mediocri interiecto ſpaao pari altitudinis uſagio opidiu[n]
tingebant ſub muoq[us] p[ar]s collis adorientem p[er]ſpec

alis infortunie

alis ſubſi[n]luctat

IX

tabat huc omnes loci copie galloren compleuerat, fossamque et materias in alaturam mem pedum produerat. Eiusdem mediis que a comans in situebantur eitutus et passu tenebat. Castella oportum loas ezant posita ibi; castella xxxiii. facta quibuscumque cascellis inter dicti staciones ponebantur. ne qua subita euzpaco fueret hec eadem noctu excubitoribus ac firmis presidibus tenebantur. Opeze mstitato fit equestre preliam in ea plamiae quam intermissa collibus excita milia passu. in longitudine pateze supza d'Inonia uivo. suumui ab utrisque contenditur. Laborantur; meis Cesar yezmanos submittit legiones, pzo castellis consuetutque quia subita euzpaco ab hostu peditatu, fiat presidio legionem addito. meis animis auctoritze hostes in fugam coiecti seipos multitudine impeduit atque angustioribus portis zelietis transteruntur. Tum yeznam animis seculi, uisq. ad munten fit magna cedes. Nonulli zelietis equis fossam transire et materiam transcende. conant. pauli legiones quas Cesar pzo uallo consituerat, promoueri ubet nonnque qui inter mamcudes erat pturbatur. Galli uemze ad se confestam exsiamates ad armam conlamat. nonulli pertrici in opidum uripat. bezangen torre ubet portas claudi ne casta nudentur. Multas in terfectas complureb; equis captis geraim seque dapuit. Vertingentur pzuis q[ui] munimes, a hominis perficiatur consilium. Capit omem equitati noctu a se dimittet. Disse dentibus madat ut suam quisque, quatuque a deat omnes, q[ui] per etatem azma ferec possent ad bellam cogant. Sua in illos merita propont obtestatur, ut sive salutis zacoez habeat. Neu se optime d'communi libeztate meztu hoste, meztiatu dedant si modiligeniores fueznt milia homin delecta liceo. uone seau interituza donosterat racione mita exigue se h[uius] dieu[u] xer. frumetut. Et paulo eciam, longius tollerari posse parcendo. H[uius] datis mandatis qua opus est intermissu, sed a ugilia silenao equitatu mittit. Frumetu omne ad se referre ubet Capitae perna hiis qui non paruerint constitutus. Petus eum erat copia a man.

alii eamque

dums complida puritem distribuit Fruineta paze et pau
latum metiri instituit Copias des quas pro opido collocen
uerat m opidu zecepit hys omnibz auxilia gallie expec-
taze et bellu pazat ad misera/ quibz zebus cymas ex pro
fugis et captuus Cesaz het geneza nummiomni instituit
fossa pedum xe directis lateribus dureit at eus fossa
solu etdem pateret quate sume fosse labza disfaent /Re
liquas omnes mumcues ab ea fossa pedes quad emgetes
vedurit id hoc consilio q m tantu ncto spacat effet com-
plexus ne facie toti torps romane miliae corona miliai
angeretuz ne de mprouiso aut noctu ad mumcues hosu
um mulctudo aduolazet, aut mezdu telam meos opeze
destinatos comicere posset hoc mimisfc spaco duas fossas
tv pedes latas eadem alatudine perdurit/quarum interi
ozem tamperribz at demissis loas aqua ex flume dezuiaca
tompleuit pa eas uallu et aggerem duodecim pedu exturunt
hinc loricam pinaqui adient / grandibz teus emmecabz
ad comissuras pluteozu atqy agteres qui astenu hosu
zetardarent et turces toto opebi tzeu dedit que pedes hujus
inter se disfaent Est et tpe et materiar et huc mecuri
et taneas mumcues fieri nate dimittis etis copis q
longuis a casis progydi abantur Actz het nomiqua,
opeza nea galli tentaze atqy nonnua qua ezupcionez et
opido pluribz poras summa vi facere conabant. Cuare
ad hct eurusus opera Cesaz addenda pucant Duo moze
nuo milita mumcues defendi possent peq; teus azboru
cut admodu fixis eamis absallis atqy horu dolobratis
ac pzeacatis a cummbz perpetue fosse quinos pedes alce
ducebant huc illu stipites demissi et ab infinito ceuari ne
revelli possent / a eamis emnebat quin ozdies tnumti
meez se acq; implitec quo qui mecauerat acutusmm se
ipu uallos miduebant hos epos appellabat quos a veli
quis or dimbz mzentem dispositis Sozobes cces in alti
tudine pedes sodiebaturz paulati angustiore ad infinitu
uastigio huc teretes stipites femoris cvasitudie a sumo
precatuti et preusa dimittebantur jta ut no ampli9 digni

alis se-

IX

A0

ala ... Día

tus quatuor ex t[em]a emittet s[ui] et confusim[à]di et stabili
endi causa smguli ab n[í]fimo s[olo] pedes t[em]e eeculcatbat
Reliqua pars scobis ad occultudinâms idias nimibus
at ualib[us] impedebat huic generis octem ium[que] ordi
nos ternos inter se pedes distabat p[ro] et similitudine flo
vis illiui appellabant An[ym] hot talie ped[em] longe ferrevis
hamis inſure tote m[em]a fodebat anz Medioctib[us] m[ec]r
miſis ſpatijs omib[us] m[ec]us diſezebat anz quos ſam[que]
los nominabant hijs zebi perſecte legiones ſentus
q[ui]petut equiſſmas p[ro] loci natura x[ui] milia paſſui;
complexus p[ar]cat[us] euiſde z[eneris] mun[que]es duerſos
ab hijs coneca eterni[ze]s p[ost]em perſe Cut ut ne magna
quid[em] mulatudine ſi ita accidat euiſ diſeſſu m[uma]onu
p[ze]ſi[da] azuisſi ndi p[oss]ent aut tu p[er]ſtulo ex catis[que] egredi
cogitiz[que] dieu[que] ex p[ab]ul[u] ſtumcau[que] h[re] omnes c[oe]nentu
iubet Dum hoc ap[ut] Aſſuam geruitu[que] g[allie] consilio
pr[emi]a[que] miſto non omnes h[os] qui arna ſerve p[oss]et
ut c[oe]nſat vertingencorui p[er]ſotandos ſtatuit ſi c[oe]tuz
nu[m] cu[que] ex cu[n]taub[us] impezand[us] ne t[anta] mulatud[em]
conſuſa nec moderari nec diſte[n]eze ſu[m] nec ſtumetau[que]
t[re]e p[oss]ent impezant eduis atq[ui] eor[u] chenib[us] ſeguia[m]s
Ambaretis An[ler]tis br[am]eueretib[us] bl[am]onib[us] milia x[re]o
parem mi[m] Aemennis adu[n]tis Elueteis Caduſis Gaba
lis / Velama[que]s / qu[ui] ſub imperio an[ter]u[que] eſſe consuezut
Sequams Senomb[us] biturgib[us] Sancto[m]s / Ruthe[m]s/
Carmitib[us] duodena milia bellouag[is] decem T[ot]ade l[emo]
meib[us] / O[t]o milia p[ict]omb[us] et thui[om]b[us] et p[ar]ſijs Eluatijs
Ambia[m]s / Media[m]trias / p[ar]zogorib[us] / Neruijs / mo[m]nijs
C[ru]ciobrag[us] / q[ui]n[que] agen[ia] milia An[ler]tis Senomam[us]
totidem Atzebat[us] quatuor bellio c[ati]ſis li[om]nijs et aule[r]
as ebuzom[b]us terna Rauera[m]s et boys xxx. omni[que] ſi[n]uerudme
cu[n]taub[us] que occan[u] attingut queq[ui] eor[u] q[ui]neuerudme
Armorte appellana[que]s / qu[ui] ſut m[ui]o C[ur]ros ſolite[s] R[oda]
n[es] am[bi]bari / Cadete[s] ofmi [le]mo[m]tes iuieli, et hijs
bellouag[ie] ſui[m] non compleueret q[ui] ſu[m] no[re]e atq[ui]
azbit[re]o tu Romam[] bell[u] ges[au]zos di[c]ebat neq[ui] c[ui]q[ui]

calib formosus

imperio obtempatuos Rogati tr ab Commo p[ro] eo eius
hospiaio xx vna miseraut huiu opera Comy ut ante denys
anuimq fidei atq: uti li superiozib: anms ezat ufus in ba-
tama Cesaz quib: ille p[ro] metits cuitaeq ei umne esse
misserat uwa legesq; reddidezat p[pe] morris attribuezat
Tamen tantil vnuaerse gallie consensio fuit libertatis ven-
dicinde et pristane bellis laudis vacipande ut neq; bene-
fais neq; annacae memoria remouerentur Omesq; et
ammo et opibus m id bellu mcumbezent coactis eglur
vm milui et peditu c[ir]atez: CC XL hec in Eduzui simb;
recensebantur Nusiq: imbutur prefeati consatuebantur
Commo atebat Wredomaro et epodorige eduis uerais
sianeno aruennu consobrino vertangencorigis summa
mpeziq tradituz: hys delexi ex cuitainb: attribuantur,
quoz[ui] consilio bellu admistrazetur Omes alacres et
fiducia p[lem] ad Aleſiam proficaſtuntur hec ezat omi
quisquid[que] aspectu modo tante multitudis ſustaneze
posse arbitratuaiz preſezam cu anapia p[re]lio cum ex
opido euipatione p[ug]nrazetuz et foris tante copie equi
tato p[edit]atusq; ceznerentur At h[ui] qui Aleſie obſideban
tur p[re]cita die qua aurilia suorui expectauerant q[ui]p[ro]
omm frumento ms[aj] qua[di] m eduis gezeretur consilio co-
acto de eritu suarui fortimazu consultabat et uazuis die-
tas ſentenais quaz[ui] pa[ris] dedraone pa[ris] diu uizes ſup[re]
tezent euipatione c[en]sebat Non p[re]cetaunda oz[ui] eri cog-
nati uideaiz p[ro]pter ejus ſingularem et nephatiam
ceruadelitace: h[it]e ſumo m auerins loo oztus et magne
habiteq auctoritatis Nuchil maq: de eorui ſentencaa dictuzo
ſum qui tiep[issima] ſezuituc[que] dedraomis no[le] appellat
neq; h[os] habendos tuuiu loco neq; ad consilui y admbe-
dos c[en]ſeo C[it]m h[ui]s u[n]m ees ſit qui euipacione p[ro]bat
C[iuorui] in consilio ommu v[em]m affenſu p[re]ſtume z[es]ide-
uiatua[as] memoria in[de]tur Amu est sta molliacu no uiz
tutus pauliſp[az] m[oria] ſerve non pos[se] qui ſe u[ta]no mori
offe[rant] faci[ui]q; zepe[rrantur: qua[di] qui dolozem p[ac]entez
fezant Atq; eſo h[an]t ſentenc[ia]z p[ro]bazaem t[em] apud me

IX

A1

dignitas p[ro]t ut si nulla p[ro]cez[er]quam u[er]ce me[n] fieri iacu[ra]t[u]a
u[d]erem sed in consilio c[ap]iendo o[m]em gallia z[esp]iciam[que]
a[d] me[n] aurilu[m] compositum, C[]uid in hominibus
l[ex]e[m] in uno loco interfectus p[ro]p[ro]mque quod u[n]que n[os]teris
an[ni]m[]o ze exis[amata] si pene in p[ro]is endauereib[us] p[re]liu[m] de cez[
]tare cogere n[ut]iz n[oli]te hos in u[er]ilio explozare qui me[n]
salutis c[ausa] s[ui]m pe[ri]culi neg[er]erunt, nec stultit[ia] nec te[
]meritate m[ra] aut an[ni]m[]e beallate o[m]em gallia p[ro]st[it]
]nere et perpetue se[rit]uti sub[ite]ze An[]p[ro] ad diem no uene
zu[t] de e[or]u fide cons[ist]it[u]aq[]us dubitatis ergo Romanor[
]am[]n[os in illis ulteriorib[us] muncoib[us] fine c[ausa] c[occ]itidie
e[re]z[er]i p[ut]atis Si illoz[u] muta[]s cons[ist]erat in potestat[
]om[n]i ad iro p[er]specto hi[s] utinam t[es]tabu[s] at[ro]p[is]quare
e[or]u aduenit. T[uo] rei am[]oze p[er]tirei diem noctem[que]
m ope u[er]santur. C[]uid ergo me[n] cons[ist]it est facere ex
n[os]ar maiores nequaqua[que] pari bello C[]imbror[u] theutonin[q]
]fecerunt, qui in opida compulsi ac simili mop[ia] sub[acti]
e[or]u corporib[us], qui etate ad Bellu[m] mutiles u[de]bantur
]ui[n]a tolle z[ab]ilem tollerantur nec se hostib[us] tradiderunt.
T[ui]s rei si ev[em]plu[m] non habere m[]a tri libertatis c[ausa] t[
s]auti et posteris prodi pulch[er]im[]a u[di]tare Naz quod
illu[m] simile bello fuit depopulata gallia C[]imbr[ia] magna[q]
illara c[ala]mi t[ace] finb[us] quidem me[n] aliq[ui] et c[ess]erunt
at[que] alias terreas p[et]uerunt. Iju[m] leges agros libertat[em]
nobis velique u[er]t Romani u[bi] quid p[er]ut alia d aut quid
votu[t] mi[n]udia adducti quos fama nobles potentes
q[ui] bello cognoverunt horu[m] m[]eris c[ui]catibus[q] conside[r]
at[que] hi[s] eternam[] mag[]eze se[rit]udem[]e. Neg[em] em[n] ulla
condit[ione] alia bell[ia] g[re]sserunt qu[em] si ea q[uod] in l[og]inquis na[
t]iomb[us], geru[t]uz u[n]noratis Res[pi]catis finiam[]m[] gall[ia]z
que in p[ro]priac[ia] vedacta u[er]ce et legib[us] com[mi]tatis se[rit]i
dus sub[ite]c[ia] p[er]petua p[re]mitur se[rit]ut[em]e sententis dit[
tis cons[ist]u[t] ut hi[s] qua[]ualit[ie] me[n] aut et c[ess]e mutiles f[u]t
]bello o[p]ido excedant at[que] omnia p[ra]u[n]b[us] p[er]peti[]ont qu[ia] ab
]eri togmati sententia discedent. I[llo[m] t[em]e poti[u]b[us] ut eduz[
]consilio si re[s] cogat at[que] aur[ilia] morentur qua[] a d[omi]co

aut paris subeundam condicionem Mandubis qui eos opido
teperat cum liberis atque utoribis erze coguntur hye cum ad
mumcoes Romanorum accessissent flentes omnibus precebus
orant ut se in seintute deceptos uniazeat At Cesar Dispositis
in vallo custodibis recipi prouibebat interea Cominius dehq
q[ui] duces quib[us] summa impeyi ecat permissa cu omnibus
copy[s] ad Allecriam peruenit et colle ertenoze occupato
non longe mille passib[us] a meis mumcoib[us] considit Postero
die equitatu ex casters educto omine ea plamcnez qua in lon
gitudine t[em]ia militia passui pateze demonstrauma splent
pedestris copias pazu ab eo loco abditas in lotas supeorib[us]
constitutus Etat er opido Allexia despetis m campi cœstut
h[uius] aurilis uis[s] fit gratulacion inter eos atque omni amm
ad leteria eritantur j[ea]q[us] productis copy[s] am opidi conspici
et proxima prima fossam integrari aequi angere complent
seq[ui] ad expletione ad omine casus comparantur Cesar cu eratu
ad uxoribus parte mumaonui disposito ut se uis[s] emat
sui quibus loci teneat et nouerit equitatu ex casters educt
et preliui committet ut etat. Etat ex omnibus casters quę suum
vndiq[us] ugu tenebant despecto acus omnes milites me[n]i pug
ne proventu erpectabant Galli mt equites etaros saggita
vios expeditsque levis azmature mitezeterant Cuius se se
demib[us] audebat subire vent et me[n]orum equi[m] impetus su[m]
nexent ab h[uius] complures dempzoniso wlnezat p[ro]li]
erre debat Cui suos igitur pugna supiores Galli esse consi
derent et me[n]s mulctudine præmi ex omnibus parzib[us] u
dent et hy[ui] qui in mumcoes continuebantur et hy[ui] ad aue
ilia venеrant clamore et alulato suor[u] a[i]os confizmabent
Qu in ospaui omni res gezelatuz neq[ui] tegi d[ec]te aut turpit
celari utco[s]q[ui] et laudis a[i]piditus et timor ignomine ad
laudem ut w[ur]tute erit tabant cum a metidie prope ad
solus occatis dubia uictoria pugnaretur Sezmam una
m parte confeztis tuennis impetui in hostes fecerut hoſſe[s]
populerit quib[us] m fugam cœnectis saggittarii cæmenti
interfecti s[ui]t item er deliquis parzib[us] mi[n] cedentes uis[q]ui
taſtra fecuti sui colligendi faciuntate non dederunt At h[ui] q[ui]

aliquando
aliter adduntus

als oppido

IX

ab Alleria processezat mea prope victoria despezata se m
opidu zeteperuit Vno die inter misse galli actis spacio mag
no exaui scilazu arpagonu nùo effecto media notce silen
to er castris egessi ad cempelres muneces accedit Subito
clamoe sublato qua signifcatque qui in opido obsidebantur
de suo aduetu cognosce possent Graces proicere fundis sa
guttis lapidibz nosuros de uallo peztuzbaze Reliquiarum que
ad oppugnacem pezternet parant admisterare Eodem tye
clamoe eraudito dat tuba signu suus Verzingerentur atque
er opido edueit Nui ut superioribz sui diebz vmauiq ezat
attributo loco ad muneces accedut fundis librihks sudi
busq quas in ope te disposuezat gallos glandibz pezterrent
prospectu tenebris adempto mutata utiormq wlneza actipn
untur Compluza cormetis tela committuntur At marm anto
mus et Gaus trebomus legati quibz het pazees ad defen
dendu obuenerat Cua ex parte meus prim metellevezant
hys aurilio er uteerroribz castelli's deducto submectebant
DU longius admunciodem haberent galli pla mulatudime
telozu proficiebat postea qua proptus zeteperuit a' se stam
mopmates mduebant aut in socbes delati triffodiebant
aut er uallo et tureibz treaiecti plus muralibz interbant
Multis vndiq acceptis wlneibz mulla mumtse pezrupca
cum lur apparezet Verti ne a late' aperto supeirozibz castis
cizeuemcentue se ad suos zeteperuit Armeeirioes du ea
que a Verzingeronge ad eucaone pazauezat profezt
preioez fossoz erplent Duitig mi hys zehz admisterandis
moraqi pruis suos discesse tognouezat q' a munecombz
apropinquazent ita re infecta m opidu reueztezut bis mag
no descimento impulsi galli quid agant consulut locozu
pericos adhibent Et hys supeirozu castrorú situs muncao
nelqz cognosaut Exat a septentone collis que prope' magm
tudine tazcuma ope circuplecti nò potuezut mri necio pene
imquoloco et leucez declui castra feceruit her Gaus aneis
tus regno legam cum duabz legiombz obtinebat Cogritis
pez erploratozes legiombz duces hostiu el er omi numezo
deligunt earu ciuitatú que marma uiztutis opinione ha

Az

bezent quid quoquo pacto agni placeget oculte inter se con-
statuit adeundi tpus diffinuit tu meridies esse indecetur
bis copiis Vertas fuelamiz auermi vnui et quatuor duab
propinqui Vertingentorigis preſiavit ille ex caſaris p[ra]
ugilia egreſſus p[rope] confecto ſub lucem ianeze pa monte
ſe oculteauit m[ilites]as ex nocturno labore ſe zeſiteze uſſit
Cui iam meridies ap[ro]p[im]quam eſt indezetur ad ea caſioa q
ſupra demonſtraunt]9 contendit E[dom]q; t[ue] equitatus
ad compeſturos mum[co]es acced[è] et ch[ique] copie ſe ſe p[ro]
taſtis oftende c[eperut] Vertingentore ex azee Allerie ſi[us]
conſpiaſtus ex op[ido] egzeditur taſtis Longuvios: muſades
ſulces reliqua[q]s que e[rupt]ioms cauſa p[ar]cauca[t] p[re]ſeſt
p[ug]na[t]uz vno t[ue] ommb[]s lo[is] atq[us] omna tempe[t]ant, que
mme viſa pa[rs] ſirma est h[uc] concu[n]e[t]ur Romano[uz]
ma[n]a[t]uis mu[n]co[b]z deſtinetu[] net ſaide p[lu]ib[]z lo[is] ot-
cu[rit] multu[] ad terrendos m[os] valet damo[]z qui pa ter,
gui p[ug]na[t]ib[]z ertit[] q[ui] ſui pe[]tulib[]ui indeat al[iena] ſalu-
te conſtate Omnia n[]plezu[]q; que abest ucheme[]s hominu
mentes pe[]tuzbant C[es]ar y[oneu] loci nactus quid qua[q]
ex pa[ze]t[ez]atur cognoſit laborantib[]z ſubmi[ct]it V[ect]i[s], ad
am ocaurit vnui eſse illud tpus m[]u qu[]o] m[ar]ie t[or]endi tu-
uemat Galli m[ſi] pe[]ſt[eg]erunt mum[co]es de omm ſaluc[
]eſperant Romam ſi v[em] obtinuerit ſin[em] omniu labo[uz]
]expectant Maxme ad ſupiores mum[co]et[ur] laboratur quo
Vertas fuelamiz imſi[m] demontſuraunt] miq[ui] locum
ad dedu[m]ate] deſ[]ſi[gu]m magni h[]t] monu[n]etu alij tela
tomciut Aliq t[es]tudme ſacta ſubeu[t] deſaſi[g]atis muicem
integri ſu[ct]edunt Aggez ab vnue[ſi]s m[]u[n]tione con-
lectis et ascensu[]z dat gallis et ea que interio[a] oculteau[
vant Romam concegunt Net iam azna mi[s] net u[er]
ſup[pe]tunt bis zebus cogmtis C[es]ar Labiemi ai coho[rtib]
ſer ſubſidio labo[ra]ntib[]z im[t]it imperat ſi ſustane[n]o p[os]ſit
deductis coho[rtib]z e[rupt]o[e] p[ug]naret j[d] m[ſi] ne[n]io ne ſa[n]
at ip[er]e adi[t] reli quos coho[rtato] ut e[rupt]o[e] p[ug]naret j[d]
ne labori succubat omni ſup[er]io[]z dinuca[u]em ſe[fr]uctu[n]
m[]e]o die atq[us] hora d[or]et conſiſteze interio[ze]s deſperatis

IX

A3

tempeſtibz, locis prope magnum diu me mumcomi loca pez
vupta er ascensu temptant huc ea q parauerant conferat
multitudine telozu ex tuerib; pzu pugnantes detuzbat
Aggere et exatib; fossas erplent falabz vallu resandit Mut
adorti am
cunt pino bruti adolescetem cu cohoribz, Cefaz post eum
cum alij; Čavu ſabui legati poſteremo ipe eu uehemetuis
pugnaretur meęzó subsidio adduat reſatuę prelio ac repul
ſis hostibus eo quo Labiemi inſezat getendit Cohortes
quatuor er prormio castello dedućt Equitui pazæm ſequi
partem cireuze exteriozes maincoes et a ceęgo adorizi heſ
tes iber Labien po qua neq aggerez neq fosſe vim hos
tiu ſuſane posſent exactis vna xl cohorabz quaſ er provinſ
pzeſidys deductas forſ obtulit Cefazem per miuos ſaſat ter
tozem quid ex faciendu exisſimet Accелеzat Cefaz ut p[lio
meerſit euiſ aduentu ex coloze uſato quo in p[ze]lys inſig
miu uti transuezat cognito armisq; equitui et cohorabus
uſis quaſ ſe ſequi uſſezat ut de locis ſuperiozibz hec dedi
ua et deuera cernebantur hostes preliu committed Vt:rmq;:
damoſe ſublato er capituz kuzus er uallo atq; omnibz mu
neubiz clamor Nei emiſis plus gladius tem geruit repete
post ceęgu equitati cernuar Cohortes alie apzopmqualat
hostes ceęga uesterit fugienabas equites occuerit fit mag
na cedes Affedulus dur heinorzu et præceps tuu octadecu
Versiwellauq azuem in ſuga comprehendieut Signa mli
t extra lyri; ad Cefazem referunet p[aua] er eo nutmero ſe
mcolumes in castra zeapuſt Conſpiciat ex opido cedem et
ſugam ſuozu desperatui ſalute copias er muneciombus
reduerit fit p[zo]tum hat ve er audivi et taſteris gallozu
ſuga q; miſi et œcubris p[uſi]dijs ac toq; diei labore milites
eſſent deſſell omnes hoſtui topie deleti potuſſent de media
notte imſiſs equitati nouſſonu agmen consediuſt mag
ng miu capituz atq; interſiatu, veliqui in tuittaces er
ſuga cedem ut posteze die per angentorur consilio como
tato id bellu ſe p[uſte]p[ie]ſe non ſuazu necitatu ſed commu
libertatis causa demonſteat et qui ſit fortune tedendum
ad utramq; rem ſe illis offero ſme morte ſua Romam

faciſacere ſeu miſi tradere velint Mittuntur de hiis zebz ad Cefazem legati, ubet arma tradere premaſes produci ppè in Mumtòe pro taſaribus confedit eo duces producitur Vertingentorex dediuc arma p[ro]priitur, reſdut批o quid? ad azuennis ſi per eos cuitates recuperezare poſſent ex te teris captuās toto crezentu capta ſingula noſe prede diſterbuit hiis zebus confectis in edus p[ro]ſiſatque auſtate tem zecpit. Eo legati ab alioſis miſſi q[ui] m[ey]pezaret ſe fatturos, politenta[que] m[ey]pezat magnum mun obſidu Legi ones in hyberna mittit Captuorùa træat: ex milia edus azuemſep reddit Titu labieni cum duab[us] legiomb[us] et equitatu m[ey] sequanos p[ro]ſiſa ubet huius m[ey]zæ Sempo miu eutulâ attribuit Gau[us] ſabu[us] legatu et lucu[us] mun tuu basi[us] c[ui] legiomb[us] duab[us] in chenm[us] collocat ne qua a ſimitimis bellouag[us] talamitare occuſant Gau[us] antifinu reginu[m] Ambibaros[que] Tiu[m] ſectu[m] in bituigres Gau[us] tam muſ zebillu[m] zathenos cum ſingulis legiomb[us] mittit Ratu[m] Tulliu[m] Cæzoner[que] et p[ub]liu[m] ſuppiu[m] galbillon[em] et m[ati]ſ ſonțé[m] in edus ad atarim v[or] ſeumetarie collocat ppè bib cappe hyemace m[ey]ſatuit hiis leu[m] cog Citis v[or]e diez[us]

ex ſupplicacion redditur 9 IVI[li]j CAESARIS COMENTA
RIA FINIVNT FELICIER INCIPI PROLOGVS IN
DECIMVM AD BALbVM Ab

ADDITVM

C
ACTVS, TOIS, ASSIDVIS, uoab[us];
hab[us] cum totudiana mea zeuſac[io] non diffid[ia]
tatis exerſac[ione] ſed mercie iudetetur deprecat
aonem habere diffid[ial]imâ Rem ſi uſeepi Cefaris mei comen
tarios zeu[m] gestarum gallie non compeſandos ſupervi[ab]iz
atque m[ey] sequentib[us] eum ſcriptis conteru[m] non iuſſimuiq[us] m[ey]pez
fectu[m] a zebus y[ef]ſus Al[ex]andriu[re] ſonſeu[m] uſq[us] ad exultum
non quidem auſiis diſſenſio[m]s au[m] ſin[em] nullâ iudemus
ſi uite Cefaris Tu[m]s qui legerint ut ſare poſſint quam
m[ey]to[m] ſuſteperim ſaribend[us] quo ſa]u[m]a c[u]rea /t]altic[ie
atque arroſtan[ie] c[er]miem qui me medijs interpoſuerim &
far[is] ſcriptis Conſtat em inter u[m]es me[n]i tam opezoſe
ab alioſ perſectu[m] q[ui] non hora[rum] comentariorum elegan[ia]

alib[us] matris[one]

X

Ae

supetizr qui fut edicta ne sanciera tantacu verui scriptoriby
desit adcoq pzoantur omni iudicao ut precepta no pzebi
ta facultas scriptoribz iudeacur Cuo tibi maior quaq
veliquoz est adminacio Ceti em qua bene acq emedate
nos eca quaq fnale acq telericer eos perfecti sany Etat
aut in Cezate Tum facultas acq eca elegancia fuma faedi
Tum verissima sadaa fuzui erplicandoriz conalioeu Much
ne illud quidem accidit ut Allerandrino atq afficano bello
interessem Cae bella quacq nobis ex pazze Cefaris sezmoe
sint noti tibi aliter audiuim ea qezu novitate acq ad
imzace nos cumpit Alit que pro testimo fuma dicturi
sz ego minzai diu omnes excaufacione causas colligo ne eu
Cezate confezat hoc iph inimc arrogancie sub eo game
iudicao eus qua eristime posse eu Cezate compare et sile
COMENTARIOR LIBER DECIMVS. DE BELLS & MIJ
CESARIS FELICIER INCIPIT. LEGE FELICIER

## CESARIS FELICIER INCIPIT. LEGE FELICIER

Omm galludemeta Cezaz cu superiora estace illim
bellandi tuus interimsset intulesq hybernoruz
quaeque zeſitere a tantis laboribz uellet Complès
eodem tpe tuacces Enouar belli comilia multabantur
conuracionsp faceze Cuaq rei verſim his cauſa aſſerebat
O om gallis omnibz cogintu eſet neq ulla multitudine
tibi lotum coacta vefisa posse a hominis nec si diuerſa bel
la compluſes eodem tpe intuisset tuacces ſatrs auxiliq
aut ſpati aut copiariz habiaraz erezatu p[er] ad omna
perſequenda non eſse aut aliau tuicati sozeem modiſabi
recauſandaz si tali mora velique ſe poſſent vendicare in lib
tate que ne optimo gallozuiz confiz maretur Cefaz Maz
ti Anthonia ſuis pzeſeafit hybms questorem tpe equaui
pzeſidio pridie kl jauuarias ab opido bibazpe pzeſia ſat
ad legione duodecim a qua non longe a ſimbz eduozun
collocauerat in ſimbz biturqui euz adiugit legione xi. 43
que proſuma fuerat bims tohozabz ad impedita tueda
velicitis veli qui erezatu in copemios adus biturqui in
ducit qui cum latoſ fines et compluruma opida habent
vmus legions hybms no potuerat cotineri qui bellum

alibet audiant

alibet copioſſis

pararent comarosque, facerent Repentino aduenire Cesaris ac
ad it quod in pazatis deictasque dictare fuit necessitas ut sine timo
ve ullo tolerantes urza pruis ab equitatu oppri mezentem qua
confugeze in opida possent Namque etiam illud volgare meus
omnes hostes solum quod nonendys edictorum intelligi consue-
vent Cesaris ezat intero sublaci ne aut copia pabuli seu
mentig; si longuis progressi uellet defeceret aut hostes ni
tendijs terrentur Multis milibus hominensium peccati bituriges
qui primi aduenit potuerat effugere Romanorum
in finitas cimitates et puzialis hospitijs consili a parte
tate consiliozii confugezit sebesta Nam Cesar magnum uti
neribz ommbz loas oturebit nec dat ulli cimitati spacia de
aliena potius quam de domesca salute cogitandi Qua tele
ritate et fideles amicos tenebat et dubitantes terrore ad
condiciones paas adduebat Tali condigne proposita bitu
riges cum sibi indezent demeia Cesaris vediti paceze et
equis annicia finitas fipsumas cimitates si vella pena dedisse ob
sides atque in fidem zeceptas essé idem fecerunt Cesar milibus
pro tante labore at pacia qui bennalibz dieb, itineribz
difficialium frugorbz mtollezandis studioffissime per man
serant in labore ducenos serterios centuriombaz tot
milia numиз prede nonnè condonata pollicetur legiombz
quod hybdis eemissis ipse sè zetepit die Nuv. bis cæpere
abi tu inb diteret bituriges ad eum inictut legatos
a uribus petut contra Caimites quos intulisse bellis sibi
quebantur Quare coginta tu dies non amplius com et
hyberusm esset moratque Legiones quarta decima et tertiam
era hybdis ab Aarei vedutit quas sibi collotatas et plicat
de reisemitarie caussa superiore comentario demostратi
est itaq. cum duabz legiombz ad prosequidos caimites pro
fiantur Cum fama eretzatm ad hostes esset perclata / tala
imitate ceteroza ducti Caimites desertis uacis opidis quæ
qui tollezande hæmis consueua cauza repente eriguis
ad necessitate edictarum molesbant Nupez: in delecti cum
plura opida dimiserant dispersi profugius Cesar eumpe
tes eo maxime tye acerrimas tempestates cum subire

albana

X

A4

milites nollent in opido cœmico tenato castra pont at
metita paxim yalloz quæ paximq comectis cœlecez sceane
bis tenoreozu integendou graia ezant medicaeta im
lios concegit equites et et auriliaros pedites in omnes
pazées mictat quasauri petisse dicetamet hostes nec frugis
namq pleriq magna pœdia poter mi zeuertutz Op
prest Carmees hæmis difficultate cœtore pescauli eis
teatus expulsi multo loco diutius consita auferet in pluaz
presidio tempestatib duarumque tibi possent diffpazsi mag
na parte amissa suorâ dissipant: in fimtimas auitates
Cesaz tpe anni diffialimo cum fatis habet couementes
mans distipare neqtm acu belli nascetur et quatuor m
acqueff et exploret haberet sub tpe estuorù nullum
fumù bellum posse conflari Sali tæebomu ac duabz legio
mbz quas fecim habebat in hybins tenabij collocavit
ppc am cœbis legiomb chemoz tæzo fizeet belloua
tos qui belli gloria gallos omnes belgasq prestatbat fim
tinasq hyb auitates duce Comi Cozio bellouago et Comio
arcebato exerztus comparare atq in vnù locu togeze ut
omni multitudine in fines fuesion qui chomis erent
attributifatezent impessione perpere aut non tantus
ad dignitatez sed etiam ad salutem udicet et nullâ cnamitate
soos opime de vep meritos actipezet legione er hybins
reuoat vursus vndeama Leas ait ad Sali fabui mt
tit ut in fines fuesion legiones duas quas habebat addu
tezet alteztinq er duabz a Luco Labieno aksesst ita
quatuor hybeznora oportuntas belliz zao posidabat pez
petuo suo labore miuem legiomb expedicion omis m
wytsebat hiis topis coactis ad bellouagos profitasatuz
tasteris in eorù fundz positis equitâ euzmas in omis pазтес
ad aliquos erapiendos ex quibz hosti consilio aegnofzezet
Equites offioa funda zemlant in edificiis paucis invenctos
eſſe atq hos nô qui ageorù tolendoru cauſa zemanſſent
namq eſſe vndiq diliget demgreatu sed qui ſpeculadi
cauſa eſſent zemni a quibz ac quereet Cefaz quo loco mil,
etuò eſſet bellouagoru qd'ue eſſet consilii eorù püeme

alz mm

4

bat bellouagos omnes qui azma ferre possent munu locu
tuemisse itemque ambianos aulurcos / calenos velicasses a/
trebatos / locum tasteris excelſi in ſilua acuutia palade
delegiſte impeditimenta ſiá in idetriozes ſiluas cœalisse Co
plures eſſe belliprincipes et auxtozes ſi militudine marie
Corbeo obtempare qquæi ſuino eſſe odio nomi p[er]i inteller
iſſet paeus ante dieb; ex hiis tasters Atrebatem Comniu diſ
tessisse ad auxilia gemanoz addueenda quorum et vicin
tas propmqua et militindo eſſet inſimca Conſatuſſe at
bellouagos omni p[er]capu consensu ſiina plebis cupiditate
ſi ut diſezetur Cefaz tum tribus legiombz vemzet offerret
le ad dimicanduz ne inſerioze at dudioze postea condizione
ai toto exerctu dimicare cogeruz Si maiozes topias addue
ret et in eo loto permaneret quem delegiſſent p[ab]ulatoz
aut quem p[ro]peſt anm t[ur]us tum eriſua tu diſecta eſſet
et frumentate et zeliquo comeati ex msidijs p[ro]hnbere
ſomanos C[ue] Cefaz tonsenaentib[us] plurib[us] ac cognovitib[us]
etq[us] ea q[ui] proponerentuz tonsilia plena prudencie longe
q[ui] ac temeritate bazbarorli vemota eſſe iudiczet omnib[us]
zebus inſeruendu ſtatut quo celeriq hoſtes contempta
ſuzú paucitate m aciem p[oz]idizent ſingularib[us] n vizty
veteriñas legiones ſeptimá ottuaña noná habebat ſi
me ſpei delecteq[us] iuuetutis vndeamá que octaquo iam
ſapendio tamen collocatoſe reliquazú nondu eandem
actuſtatis atq[us] ututis coperat opinione ſtag[us] consilio ad
uotato zebus inſi q[ui] ad ſe delate eſſent omnib[us] et poſtatis
Tum alios militudis confizmat si forſe hoſtes teu legio
mi milo posſet eliceze ad dimicanduz Aq[ui]n[us] ordinem ita
conſatut ut legio ſeptima ottuaña noná an[im] omna ize[n]
impeditenta Demde omni impeditimetoz agmè q[ui] erat
mediocre ut in ſerpedicio mb[us] eſſe consueuit Cogereſt
vndeamá ne maiotib[us] ſimilitudib[us] milita diſſes hoſ
tib[us] accidez posſet qua ip[er] popoſaſſent hat zacione pene
quadrato agmine inſtructu m conspectu hosti[us] celeri o
p[ir]imone eoz[ui]z exerctiui addiret Cu[in] zepente inſtructas
uelut m acie certo g[rad]u legiones accedeze gralli iunderut

X

A6

Quorù ezant ad Césarèm plena fiducie consilia pezlata
sme certamis periculo sime fùbito ad iuètu seu erpectacùe
mè consili copias inſaruit pzo caſtus nee loco ſupioze
decedit César et ſi dimicare optauerat trù admiſtabi tæcens
multitudine hosauz ualle mitezmiffa magis in alateudine
depressa quâ lace patente caſdea caſaris hosauì confest
het impezat uallo pedù trù mumze loraculaz pzo hat za
tèe eus alateudis medifitari ſossimi duplicem pedù denù
quima laterib; deprimi directis turres erutari cœbzas
in alateudine teui tabulatozu pontibz traiectis conſontis;
toagi quorù ſeontes mima loricula mumzentur ut ab
hosibz dupli ca ſossa duplici pzuſugnatorù ordine defende
ventur quorù aleer et pontibz quo eucur alateudine eſſet
hotaudacus longuis; premitzret tela aleer quo pzuſor
hoſtem uallo collocatus eſſet ponce ab maſidentib; telis
tergetur Pontis ſozes alcozes; auères impoſuit humus
mumcions duplet ezat consiliu Namiz et operu magis
tudine et tamoze ſuì ſpezabat fiducia bazbaris allatuz
et tu pabulatù ſeruntacùp longus eſſet pzuſaſtendù paz
uis copiis indebat caſora ipa posse defendi Interim crebro
pauas utrimq; pzucaucentib; miter bma caſtra palude
mitezetai contendebariz quâ in palude nonuìp; aut mea
auxilia aut gallozu germanorum transibant acuus; hoſ
tos inſquebantur aut viaſtim hoſtes eodem transijcione
mesi longis ſimouebant Acteobat aut cotidiams pabu
liaombiz id quod actidem ezat neceſſe auu patris diſlectus
qui edificiis pabulu conquezetur ut impediti loas diſpez
ſis pabulacoros eircuuiemzentur. Cum zeo et ſi mediore
detrimentu inmentozu ac ſeruorù mas afferebat trù
ſtuleas cognitivæs metabat bazhawzù atq; eo magis
quod comi quem preſectus ad auxilia germanora accez,
ſenda dotu cu equitib; uenezat qui tam et ſi mò no erat
ampli quigena tame germanora aduenai bazbari
mitebantur César tu ammadúrezet hoſtes compluzes dies
taſtus palude et leas natura munitis ſteneze neq; op
pugnaze caſtra eorù sme dimicacùe pezmioſa neq; locu

alìs portios

mumombz dandi mſi a maiori exerztu posſe kas ad Izo
homu mittit ut quâ celerrime posſet legionem que
tu Dito ſeruo legato in bituryb[us] hyemabat acceſeret at
ita tu turbz legionzb magnis iinerib[us] ad ſe uemzet ipse
equites muic[em]rhemorù atq[em] lmgonù zeliquarù[m]q[ui
truz quazù magni manezù euotauat ſubſdio pabulaſi
bus mittit qui ſubitas inrufziones hostiu[rum] ſusteneret q[ui]
quottidie ſiezet ac difficultate tam qſuetudine diligencia
mumzentur q[ui]p[er]zuq[em] diutuermate bellouan dejecta ma
mi mani pediu[m] cognitis ſtaacomb[us] quotta diams equitù
n[em]oruz ſiluerib[us] locas inſidiis diſpomut exdemq[ui] equites
poſſero die mittit qui primi elicezent n[em]os inſidiis deme
tzaumentos aggrievediz tuo mal[em] ſi met dit ſehems
q[ui]b[us] illo dies ſungendi munera obuenezat Namqu[em] hi
am zepente hostiu[m] equites alia duciſſent ac n[em]o ſuperrores
paucaſtate in aſtempſſet cupidiu[m] inſidii pedib[us] vndiq[us] ſt
azaſtati quo facio pertuzbat celeziu[m] qua conſueto ſeret
equeſers p[er]ſi[mi] ſe zarepere amſſo Vertiſto p[er]mape aucaſt
prefecto equitù[m] am[ui] tu[rum] equo p[er]p[ro]ſt etate posſet uti
t[em] consiſve ne gallozu[m] neq[ui] eſtatis ex cuaſaſe m ſuſapiendo
prefectura iſus ezat neq[ui] dimicati ſme ſe uoluezat inſla
mantur am[ui]s interantur hostan[em]i ſezo p[er]ſi[mi] p[er]mape
prefecto rhemorù interſecto miq[ui] determino ad monentur
aligentius explozatis locis ſationes diſpone atq[em] modera
tus cedencem inſequi h[os]teem n[em]o intermittitur p[er]cim
quotidiana p[er]ſia in conspectu utorù[q]i etorù[q]i q[ui] ad ha
da tranſitusq[ui] fiebant paludis qua accensione gerbam
quos p[er]p[ro]ſte[mi] Cefur tranſdurezat ęheni ut equitibus
interp[os]tus p[er]ſi[mi]zentur c[ui] toſtanaq[ui] vnmez[mi] paludem
tranſſent p[er]maſſq[ui] m[em]ſiſtendo interſectis p[er]cim acus
reliqua mulatu[m]ne eſſent inſecuti p[er]ceſtabil[em] no ſolum
in[em] qui aut coming oppimebantur aut eming w[er]nera
bantur ſi etiam q[ui] longis inſidiari transuerat e[mp]rit
reſugeze nec ſme ſuge fecer[em] ſepe amſſ[us] ſuperrorib[us] locis
qua[mi] ſe aut m[em] casta ſuorù[rum] reſipezent aut n[em]omilli p[er]doze
coacti longius p[er]ſugezent N[em]orù[rum] peziſto ſe om[n] copie

ale. 1.

X

AA

sunt percutute ut iux iuditari possit. Vtui seis mmmisq
rebus msolentiozes an aduezso mediovi casu trindiores
effent compluribz diebus ydem casaris consipitis ei propriis
acceffissent legiones et Gauz trebomu legatu cognouissent
dutes bellonagorii ierui silem obſſione Aſſie noctu dimit
tut eos quos aut eate aut iuribz inſteriozes aut meines
habebant. Maq zeliqua impedita quorum percutbatem
et confiſi diu explicarent agmen magna in multitudo
tarrozii etia expeditos sequi gallos consiuerit oppreſſi luce
topias armatozii in ſiis inſtitut castri ne prius Romai
prosequi se muptent qua longis agmen impeditoribus
proſſſet. At Cefaz neq zeſſeritos agyzediendos tanto
collis ascenſu iudicabat nap no iusq eo legiones admoue
das ut diſcederet ex eo loco ſme periculo bazbari militi
miſtantibz non possent jſaq palude impedita a caſteris
taſari diuidezet que tranſeundi difficultas celeritati mſe
quendi tazarie posſet atq. w iugii q trans palude pene
ad hostiui caſſa perſtinezet mediovi ualle a caſteris euriz
interſiſm ad adiutezet pontibz palude conſerua legiones
truditur celereraz. m ſuma plamrem jugi pezuem q
doctui fasagio duobz a lateribz munebatiz ibi legiombz
inſtructis ad ultimii loci perſuem acemq eo loco eo
ſatut. Ut tormento miſa tela in hostiui cunob comia posſet
bazbari confiſi na loci ei dimereare non zetuſaet ſi ſorte.
Romam ſubiz collem conarentuz at paulati copias diſe
butas dimittere non auferent ne diſperſi peruzbarent
mi acie pezmaneziit quorum perſtnacia cognita Cefaz
xx cohozibz inſtructis easterisq eo loci meatis munze
taſſa iubet atq. solutis opibz pzo ualle legiones inſtruc
tas collocat equites ſtenacis equis m ſtaaone diſpomit
bellonagi ei Romanos ad inſequendu pazaros iuderet
neq pernoctare aut duia q pezmaſe ſme pezuulo eodes
loco posſent tale consilui ſui zcapdi teperiit fasſes ut
conſitueant. Namq. in acie ſede galloſ confuſe ſupe
troribz commetaziq Cefaris declaratu est permaſſa ſta
mentozii ac iurigitura quorum ſuma erat in casaris topia

als ſeruendi

als ſuſuenant

als jugei

mec se traditos atque atque collocauere exeremoq; tempore
diei signo prouio acro vno tye intendeo ita contines flama
topias omnes repente a conspectu terit Romanozu quod ubi
acadit barbari uchemetissimo caſu zefugezit Cesar et s
decem illoqia aduiterere non poterat mcendis oppasitus en
cum ad consilia ſuge cauſa mntu suspicietur legiones pro
mouit et ad inſequiendu ipse uerit msdiab ne forte m eod
loco ſubſiſteze hostis acq eliceze miſs m loci conaſetur uquid
tardia p[ro]cedit Equites eu intere ſimia iugiu et flammaz
deniſſima amerent ac si quidem mecauerat uir ſuozu
ipi p[ri]oſes p[ar]tes anim adiuerent Equitui msdiab uerati
liber[ia] ſuaſtate[que] ſui zecupendi bellouagis dedeze ita ſuga tu
moris ſinnu talluditatiq[us] plena ſi illu decimeto mnua no
amplius decem p[ro]gessi hostes loco munificemo eſtui
posuere inde cum ſepe msdiij equées p[ed]itess[que] diſponezent
magna deimenta Romams mpabulaaombz m[ef]zebat N
tu t[re]bzu[n]s accidezet et c[ap]tuo quodam compit Cesar G[e]beu
bellouagorui duce fortiſimozu mnua ſer p[edi]tu delecte equi
tessq[ui] et eo mio mille quos in msdiij eo loco collocauerat
q[ue]z in locu p[ro]pter topia ſumeti ac p[ab]ula Romanoos miſ
ſuros suspicazetur Quo cogniſto consilio legiones pluſes
qua[que] ſolebat deduci equiut[que] qu[ue] ip[er] consiuerud me p[ab]ula
torib[us] micteze p[re]ſidio consueuerat p[im]eticie Imic m[ep]roſpont
aurilia leuſ azmature p[pe] am legio mbz qua p[er] m[ae]mme
ap[ro]p[ma]quat hostes in msdiij diſpoſi tu ſibi delectſſent
campu ad vem gezendaz non ampli[que] p[ac]ente in obz pa[rt]ib;
p[ar]ſib; mille ſla[ui] vndiq[ui] aut impeditissimo flumie mu
mtu uelut m[ad]tine h[ut] msdiij c[ir]tati deſe Exp[lo]zato h[os]
tiui consilio mi[que] ad preliandu c[ui]o armis[que] p[az]ati tu ſubſe
qu[em]b[us] legiombz m[ill]a dimcauq[ue]z zetuſarent duzmati in
eu loci deueneze qu[ui]a adueta tu[que] ſibi corbeus ohlati octa
ſione v[er]i gezende eviſtumazet prima tu p[au]c[is] ſe oſtendit
atque ni p[ro]ſimas tu[er]mas impeu ſeat Nei consiantez mieu
ſu p[u]ſanet msdiatora neq[que] p[lu]zes in vn[ui] loci comu[n]ment
q[ui] p[lez]uiq[us] e[que]ſtribz p[rez]iſis cum p[ro]p[er] alique t[em]noze acci
dit tum multitudine ip[or]ui deimentu accipitur tu[que] diſpoſi

alis ... p[er]ſiſſi

X

A 8

tis turem's mvicem vari preliarentur neq. a laterib. cizanue
nisi suos patezentur eulimpit ceteri Corbeo preliate er filius,
sit magna contencione diuexi preliu. quidem pati
marte mirzetur paulatim er filius multatudo procedit pediu,
q. mebis cogit equites cedere quib. celerit. sibuemut leuit
armatuze pedites quos am legiones missos dant Turmisq.
mezui interposiis constantez preliantur pugnatur aliqua
dui pari contectione domde ut zao postulabat preli qui
sustinuerat pimos impetus msidiarii hoc ipsi fuit superiores
q. nulli ab msidiantib. imprudentes acceperant dementi
acte dit p[ro]puis interim legiones arbor. quodem tempore
et meis et hostis nuncs ferantur impezatoe mstrucus co
pius adesse qua ze cogita preſidio choroai confi si nosci
acerrime preliantur nec ſi tardius tem feastent geſſſent
victoriae glorie contasse ei legiombus iudezentur hostes
conadunt ammis atq. laterib. diuexis fugam quezut
nequiter nam quib. diſſueltatibus loco[rum] Romanos dui
dere uoluezat hiis ipi tenebantur uicui et peceusq. maiori
parte amissa constat ut profugit paztim filius petuis p[ar]tiz
flumne qua et in fuga a meis acerteri msequerib. conficuntur
Cui meam nulli calamitate uletus Corbeus excedere p[er]lio
filuasq. petezet haui mmutantib. meis ad deditem poterit
adduci qui fortiſſime p[li]ando compluzesq. tolleato coget
elato utacidia uictores in se tela comereze tali modo te geſ
ſa recentib. prelii uſagips mgreſſus Cefar cu iuctus tanta
calamitate eristamazet hostes nunc accepto locu caſtoru
relieturos que no longus ab ea cede adesse plus immo octo
mlib. dicentur Tam et ſi flumne impeditu transitum
indebat et exerecto traucto p[ro]greditur At bellouagi zeliq.
q. cuitates repente er fuga paucis atq. hiis wnezatis
accepetis qui filuazu[i]i benefi ao caſui utauezat omnib. aduſis
coginta calamitate interfecto Corbeo amissi equitatu et
fortiſſus pedeib. am aduenture Romanos eristamazet
consilio repente canteu tubarui comotani conclamat legati
et obſidesq. ad Cefatem mittentur hoc omn. approbato cosi
liu. Acrebas Commis ad eos confugit germanos a quib[us]

inſtituta

alz, munten

ad id bellum aurilia mutatum erat Ceteri e uesagio metunt
ad Cefarem legatos petiit ut ea pena fit concenim hostiumque
sine dimittione inferre integris posset pro sua demetra
atque humantate nùquam perfecto effì illaturos Afflictas epes
equesti pzelio bellouacoy esse electozù pediti milia milia
interesse iux zefugisse nùuos tedis et magni ut in tanta ca
lantate bellouacos co pzelio comodum esse consentios corbes
auctor belli concitato: multitudis effet meceretto miqulam
Senati trin in cuirte illo vno quatuor imperitâ plebe potius
set hoc hoztanet; legatis cœmemorat Cefar exdem tempore
superiore àno bellouagos cœtass quatuor gallie sustipisse bel
lum percutaassime hos ex omnibus sententia peziantissime neq
ad famitati zeliquorui dicitque esse perductos seque atque intelligere se ciasa petat facilime mortius delegam neminem uero tanet pollere ut multos præmibet resistentem senatu
omnes homs zepugnatibc misire maui plebis bellum consue
tate et gevere posset Si tru se contentu sive illa pena qua
sibi poterant Nocte insciret legati ad suos responsa zeferuit obsides conficitur cotuerit veliquaquod cuirte le
atus qui bellouagorù speculabantur euentù obsides dat
imperata faciit / excepto Commo que timoz promebat
tuoguâ fidei suâ committet salutem Nam superioze anno domini
Labieni Cefaze in gallia titeriore us ducere cum Commis
tempeisset sollicitate cuirtes et comitzdem contra Cefaze
facere msfidelate eis in illa perfidia videlicet coprim
posse que quia non azbitrabatiz uocati in castra uentiz
ne tenetndo cuacore facerat Gaua Pula semi quadrazui me-
tat qui eis per similacem colloqui cuazet interfiaenda
Ad eam rem delectos ei tradidit centuriones. Cu mecolloqui
uentù effet et ut venerez manu comy voluerit alipass
Centurio uelut misacta ut perillio celeritez a familiari
pseudibas Comy confite hominis non potuit Erasum tanec
primo iux gladio caput percutit et utrumque gladii disset
essent non tam pugnandi quam diffugiedi fuit uteroque consi
lui et hujusmodi moresfero uilneze commi credebat conspectus
Gallozu qu inidus cognitis pluræ quæ udebat examinec

X

A9

bant Quo facto Comus dicebatur Bellicosus? Cumque deinde cito, cum uide etiam nullam iam esse iudicem, et bellum id pararet, quod sibi resisteret, sì nondum ex opere dimigere erat agris diffugere ad pone pericula deutandus, plures in partes eretzatù dimittesque constituit. Anhomum Marcum questore cum legione xi.ª sibi consigit Gaufridum Legatum, cum cohortibus xv. mettit in ducesse, et parte gallie quibuscumque habitates in armis esse audiebat. Neq. Gaufridum Cammiz, regebant, qui in illis regnombi erat sibi firmas, duas legiones hæc eristamahat. Tum Labienum ad se euocat. Legione autem que tu eo fuerat, in hibiles in togatæ gallia mittit ad columnas cum Romanorum tueræ, ne quid sìmple meòmodum accideret deausione bazaros, ac superiore estate cœrsefimus, acciderat qui a zepentino latcoamo atque impetu mele illozat, erant oppressi. Idem ad aastandos depopulatos, fines Ambiorigis proſicestur, que perſertus ac ſuogiente, cum redigi poste in ſua potestatem, despoſass, peormus, que dignitatis esse ducerebat, ad eo fines, eis uastaze cœubus edificijs petere ut odio ſuozii. Ambiorix ſi quos fuerat, veliquos ſeruere nullus redditu prope tantas calamitates haberet, in auctate cum in omnes partes ſimis ambiorigis aut legiones aut aurilia dimpisset, acq. omnia, incendijs tapis, uastasset, magno miio hostium tapto atque muerecto. Labienam cum duabus legiombi in Treueros mittit. Quod ut atque iustum erat, quod diams eretzatæ bellis cultu et feritate non miло a gezmans differebat, neq. imperata, quæ miu eretzatæ coactæ faciebat. Inter Gauus Cammus, Legatus cum magnâ multitudine cœuem ſse hostium, in fiis, nos pitomus, levis, muciſſis, duati cognosceret, qui perſpetuo m amicæца, manderat Romanorum armis quædam auem, tis eis deſtasset, ad opidi lemonem cœtendit, quo cum aduerſaret, atq. er tapto us cœtus, cognosceret, mulctus hominum, miſi, a dunatò duce etiam duratù datus, lemonem oppugnati. Neq. inſiinas legiones hostab, cœmmtæ auderet, et fita posuit, loquum munie, dunatò, cum apropimquare cammiz, cognosſet copias omnibus ad legiones cœuatis, cast. Romanç.

alio diſpoſitum

redibz

alio hórum

oppugnare in situat cum complures dies in oppugnacione
consumpisset et magno suorum decimento nullas parter mu-
nonionem telleere potuisset Ratzh ad obsidendi Lemonem
redit eo tye Gau fabus legum comples amicatos in fidem
zecepit obsidibz firmat levit? Gay eibilli cimmi sit ceraoz
que in pitombi gerauntur Twiz rehz cognitis profiastur
ad auxilium duxato ferendum atq. dimam aduentu fabij
cognito despezata salute stpe eodem coacto esset et Romam
et erteinu sultimeze hostem et vespaceze at ameze opudios
Répente ex eo loco cum copiis zecedit nec se facis tuti fore
arbitentur in flume ligeri ad ezat ponee prope magmtu
dme transeundus copias traduisset fabus et si nondi-
m ertepecti venat hostui neq. se eamno cœur ezat in docio
ab his qui locum natura nouezant potissimi credit hoste s
pezituros, nos eum locum que petebat petutzos Ietaq. cu copijs
ad eudem ponte contendit Equitatuq. procedere am agine
imperat legioni quatuor cum protestasset in defatigacione
equozii in eadem se reticebet casta Consequitur equites
nec ut ezat priepeui muadutip. diuati aginen et fugien
tes pezeritoq. sub sar典s in itinerere aggræsi magna preda
multis interfectis pœuituz Ieta re bon gesta se zecipite m
castaq. in sequentia noto equites ssectit ut paratos ut cflu-
gerent atq. omne aginen mozagentur du consquear ipse
tug pzeceptis ut zec geraetur Auto atano varus pæfecto
equatu singularis et amm et prudèat uiz suos hostatuz
agmenq. hostui consecutus tuzmas parzi idoneis locis
dispomit parzim equatui prelui committ Confligit audatius
equatai hostui succedentib. sibi peditib. qui toto aginne
subistentib. equitib. suis contra meb. facit auxilium
fit aci tertiamè prelui namq. mei cœmpas pridie atq.
superatis hostib. cum sub seque legiones memnient et pudore
cedendi et cupiditate per se consiendii pzeliz forassime cot
predites preliantur hostesq. meb. amplig copiaziz
acce suaui credentes ut pridie cognoverat delendi equita
tus mi hacti occasione udebantur Cu aliquadui suma
contencie dimittetur Dumnarum msteuit accem quæ

alis et alii

alii ferunt

suis effet equitibus muicem presidio tu repente conferent
legiones in conspectu hostium uennit. Quibuscumque pecculose
barbarorum turmine at pertrite acies hostium pezturato impe-
dimentorum agnime magno clamore distuzi quos passim su-
gle se mandant. At mi equites qui paulo am cum perestent
bus forti sse confutez at leticia victorie elatis magno
undique clamore sublato cedentib, circufusi quatinus equosu-
utes ad peisquendus derrtem quod ad cedendis uales tatu-
eo pzelio interfecti itaq, amplia imlib, xif aut armato z
aut eorum qui eo tpe arma ptoieezat interfectis omnis mi-
titu do capitue impeditur. Nua et fuga tu constat et
Drapetem Senone qui ut primu defecerat gallia tollet
tis indig. peccatis hordi seruis ad libertatis uocatis eri-
lib, omnino autatii zeceptas latrotembz impedita et tume-
at Romanorum interepezat non amplia hominilibus
ex fuga quibus collectis proliatas pete vnaq, consilium aiz
eo luteam cadant tu tepyse quem superioze
pina defectione gallie fateze in pro uita az impeti cognitui
est Camnig legato in legiommbz duabz ad eos persequenda
contendit ne determinato aut timoze proliata magna inhi
mia perditorum homin latroaniys capeciz. Gais fabiz eu zeh
quo ereratu in Carmites ceta quae cimates profebat quaz
eo flio quod tu Dunato fecerat copias esse acutas saebat
non in dubitatat qui zecenti talamitate fumissiores essent
fureze dato uteo spacio at tye eodem instigance dunato
posset conatari. Nua mire suma feltatis celeritas quae
mecapiendis aitutib, fabia consequituz Nam Carmites
qui s pe verat miq, qua pacis fecerat mentione datis ob
sidib, uennit in dedicione ceteris aitutates posite et ultis
fimb, gallie oceano comite que Armorice appellatuz
auctoritate adducte carmiti adactu fabi legiombs,
impezata sime mora faciut Dunato sus fimb, erpilus
errans latitans solus ex retem as regiones peteze com-
est. Dzapeus vnaq, luteris in legiones annu quod a deffe
tognoscerent, nec se sime certa pezineo pessque exeritui
putarent proliate fines mtcare posse nec tâ libe magandi

alis amicorum

latrnamoranz, faciendozu satuitate habent in finibus se con
satuit cadurcoru ibi cum lutterus apud suos eues quondam
mtegris rebus multu potuisset semper, auctor nouozu con
silio magni apud bazbaros auctoritate haberet, opidum
ueledunu quod in clientela fuerat eius egrege natura loca
munitu occupat suis et drapetis copiis opidanaque sibi cum
iustit. Quo tu confessis Gaus tamming nemus alia ditezet
et omnes opidi partes prezuptissimis satis esse munitas quod
fendente multo tamen aznatis astendeze offet difficile mag-
na aut impedimenta opidanozu uidezet que si damdestina
fuga subtrahc conarentur effugeze nò modo equitatum
Sic ne legiones quid possent Tempartito totozat? diuiscs
terina telifsimo loco tustea fecit a quibz paulatim quanti-
tate parieturunt vallum in opidi cireuitu ducere statut.
Quod aut alia diterent opidam misera meque Alese memoria
soluit. Simile caufi obediens veceduntur Marmea quod omnia
Lucterius qui sozime illius pectalui fecerat moezet fru-
menta esse ratione habendam. Constituit omni consensu
parte ibi velicta coprazu ipi cum expeditis ad impostandu
feumentu prostati. Et consilio prohato proatoria nocte duob
milibz armatozu velictus reliquos ex opido Drapes et Lut-
terius deducit hy paucos dies moratu. ex finibus cadurcoru
qui partim refumentaria subleuare eos cupiebat partim
prohiberent quomodò simeze nò poterant magni numera
fumenti comparant. Nomiqua aut expedientibus noticem
tastella nêzozu adoravitur. Hoc obem Gaus tammo toto
opido muntese etudaze moratuz ne aut motus opus et
fectum tuari non posset aut plurimis in loros infortuna
dispônat presidia Magna copia finem comparata con-
det Drapes et Lucterius non longius ab opido decem
milibz vnde paulatim feumentu in opidum suppoztarent
qui inter se proincedas partuntur Drapes casters presidio
cum parte copatzu restitut. Lucterius agmen inventoriz
ad opidu ducit dispositis ibi presidijs hora feze xº noctus
pluestribz angustisque itineribz feumentu importate in
opidu institut. Zuozu steepitu ingiles tastcoruz tu sen

disposizionæ p[ro]fessio h[uius]

X

sissent exploratoribus missi que gerentur venirem arentem.
Camming celeriter cum cohortibus armatoas et proximis castellis in fragmentos sub ipso luco impetum fecit. Hujusmodi malo peccavit diffugit ad sua presidio. Quæ mi cum inderent acris us contra armatoas matae, nemnè er eo nuo viam cuspide pacuereus profugit inde cum pacibus. Lucterius nec se reapit in casta, sì e bene gesta Camming ex captivis computed partem copiam cum drapece esse in casta, a milibi non longe amplius xii. Cua est ex compluzibus togida cum intelligeret fugato, duce altezo peccitos reliquos facte opprimunt. Posseunt Magne felicitas esse arboribus, bute ne mine ex cede refugisse in casta, qui de accepta calamitate nunc drapeti pecceret. Sì m exasperido cum pecculis nunc inderet equitatiu omnia germanis pedibus sìme veloster, tis hones ad casta hestiu premittit. Iste legionem inam inter casta disparuit, alteza fecu expedita ducit. Cum propius hostes accesseret, ab exploratoribus quos pimeritat cognoscat, casta eorum ut barbarorum fere consuetudo est, reluciis locis superioribus ad repas esse flumnis demissa. At germanos equitesque mi prudenter de improuis aduolasse prelunques ginnis. Quæ ze cogunta legions armata instructamque adducta zepente sìgnò dato omnibus erat parabìs loca superiora, et puitas. Quod ubi accidit germani equitesque figuros legio, miis uisibis uehentissime preliantur, consiliam Cohortes undique imperciu faciunt omnibus aut mercibus magna preda potuereus. Capitur ipse eo pzelio drapes. Cammus feci cussi me re gesta sìme ullo pene milites wne ad obediendos opidanos reuerunt. Hestino quoque, hoste delecto, aug timore antea dimidere presidio et mimcde opidanos, cœpitque prohíbitus eciam opeza videlicet, impezat ad ministrari. Vemt eodem cum suis copiis postero die, quæ fabiis pariter oppidi sìume ad obediendu. Cessat inter Marti anchomam, questorem cum cohortibus. Xv. m belgis reliquit ne quaque sibi novioru consilia capiendorum belgis facultas daret, ipse reliquias cuitates adit obediendos plures impezat, time, te om aimos consolacione facta sanat, cu in cærmices.

81

uemment quozúm in cuilibet superiore
exposuit meorum belli esse orta et papie eos prope costea
fata timere adiuderebat quo celerrum cuilibet timore li
beraret pectipè stelvis ipsas et tomatare belli gutua
tur ad供pliuu deposit quæ sive cuilibet quidem sive se con
mectebat eti telerrate omni cura quæ fitus in casta produat
Cogitur in eius supply. Cesar tontea sua natura totius
maximo militi qui omnia pericula et detimenta belli a
gutateco accepta deferebant ad eò ut uerberib, evanma-
tu corpus fecuri feri etur. Ibi trebis Ibis Camm. fit ete-
tur que de dzapete et luctero gesta essent quoque in consilio
permanerent opidemi. Quorum et si pariterate cœmpnebat
tur peritinacia magna pena esse affiaendam indicabit ne
viverefa gallia non sibi uizes desuise ad resistenti Römis
et constantiam putaret ne ue hot exemplo cœte auitates
lotur oportunitate fecere se uendireat in libertate cum obis
gallis notum esse stizet reliqua vnam esse eſtate sive pro-
wue quam si fustine potuisset illim ultra pericudu verontur
qetur. Cuilibet talenti legatù cum legiombi reliquit quu
inſus utinerib, obsequeretur jpe cum omninoquitatu quaz
pè telerrime ad Camm. contendit. Cum contra expectato,
omm Cesar Velledum uemſet opidiis opidi datus adiudet
neq. ob oppugnatoe zectedi uideat ulla condicte posse Mag-
na aut copia frumenti habudare opidanos ex profugis
tognouſset aqua prohibe hostem tempere cepit flume
inſimâ vallem diu debat q. pene totu monte tingebat. In quo
positu ezat præptu vndiq. opidi uelledum hot adiudere
loci natura poni ebat in inſinis. In radiis montis fit
ferebatur ut nullâ in parte deſleris fossis derimari posſet
Erat aut opidamis diſſialis et præupto eo deſtenſus ut pto-
hibentib, mea sive wberib, ac periculo uite neq. adiue flu-
men neq. arduo zeapere se possent aſcenſu. Cua diſtultate
eozu cognita Cesar ſagittariis fundatoribus dispositus toz,
mentis etia quibusdam locis cont. diſſicalibus aſtenſat col-
locatos aqua flumimis prohibet opidanos. Cito ûn. pessat
multitudo aquatorum vnui in lotu commitebat sub ip

X

82

Nuncitatim

murum ubi magnus sors aque rupebat ab ea parte que pedi aterentorum interquallo fluis aequiui natabat hoc fonte pro hibere posse opidanos cum optazent veliqui Cesar uideret sime magno periculo minus e regione euis vmeas agere adiisb monte et aggerem insteuerere cepit magno cum labore et dimittacque continua Opidani enim loto superiore decutecunt et omnis sime periculo preliantur mulciorq peztnatat sucre dentes milnerant / no derruentur in imlibet me vmeas pro ferre et laborare et opezib locum vmeze difficiatas eode seze tempoze acutulos cctos et vmeas agunt et capit sionis qu'd genus opis sime ullo periculo si n spicione hostui facere licebat exstruitus agger in alitudine pedum sex collocatue in eo turris e tabulatoriz non ades q membi equaret p[]n nullis opibus effect poterat si que supezare fontis fastigium possent ex ea cum tela tormentas tacezentur ad fontis aditui neq[]s sime periculo aquari possent opidam no tantu pectora et uimenta sed eca magna homin militado sit consumebat. Quo malo peztiti opidam acquisi s[]no p[]ice standulis complent eis ardentem in ope prouoluit eodemq[]p epe atercime phantur ut ab concilio vestangwendo dimittationis peztulo decutreat Romanos magna depente in ipis operib[]s flama extat que cumeq[]n pez lotu p[]zeipitem insita ezant ea vmeis et aggreue suppressa compتهindebant idip[]n q[]d morabat e[m]s me contea ap[]que peztulo[]so gene pr[]eliuq[]s loco[]s m[]iquo p[]remebat et omnia for[]tissimo sustanebant ammo res emi agebat ex celso loco et in conspectu exerztat mi[]s magnisq[]s utrimq[]s da mori oriebat ut ait quisq[]s poterat magne me ingius quo notior testacio[]s effet uterus euis celis hostui flammeq[]s se offezebant Cesar cum plures suos wlnevari uideret ex eib[]; opidi p[]aztib[]s cohorces monte astende et similatoe memum occupandorum clamore vndiq[]s ubet tolleze Cuius feco peztiti opidam cum qui ageretuz in lotis veliquis essent suspen si zeuocat ab impugnandis operib[]s aeriatos murisq[]s dispo nut i[]ta me s[]me pr[]eliuq[]s f[]ctu cel[]er opeza flama comp[]hensa p[]aztem vestingut p[]aztui interstandit Tu pertinaciter resiste vent opidam magna etiam parte amilla s[]iti suorum in s[]en

Etiam

tenens permanebant. Ad postremum vene sonos tuniculis inter se sunt atque auere, quo facto repente peremus exaruit flos tanquam opidams actutis salutis despezatione ut id non homin consilio sed deorum uolitate firmi voluerat putarent ita quæ necessitate coacti readideque Cesar itaque cum suâ leimitate cognat omnibus sicut neque verzerunt ne quid cœulitatis nature in dezerunt asperius feasse, neque exitu consiliorum suorum ammadueret. Et tali zacte duerunt in locis plures consilia insent ex emplo suptius determinendos veliquos existimavit itaque omnibus qui arma tulerant, manu pectidem utantur, cœpit quo testator et esset pena impozabant. Drapesque cœptu esse a Cammo duxi sive medimentate et dolore vireturque flue citoze gravoris suptius paltus diebus cito se abestamut atque ita mecerist. Eodemque Litterius quæ profugissimè ex pzelio strixi cum pateat venissi, eras necti auemus. Crebro en mutandis locis multorium se fidei committebat, quod miqulâ dutoque sive perillaro comoratur, audebat eum sibi consistens, esset quâ immemor debet Cesarem habere huc eras nectus auens amassimus. P[.]; 121 si dubitatoque ulla virtutum ad Cæsarem deduit. Labieno interim in treueris eques, etc. preliuam facit in complizibus, treueris interfectis et gomams qui nullis aduer sus Romanos auxilia denegabant. Præintibus eorum viros redegit in solum pateat, atque in hujus temporium eduli qui et iustitiam et generis nobilitate sumam habebat. Solus er eduis ad id p[.]; 121 in cognita Cæsar cum omnibus partibus gallie res bene gers iudicet, iudicabitque superius eorum gerram, gerrillam, demetrem subactam, esse Aquitannâ quâ miqulâ adisset per p[.]; ubique transium quodam et parte demissam cum duabus legio nibb in eam partem gallie est perfectus ut ubi extremi tempora consumeret, estuarium. Quam zem fluit cetera teleriter feliciter consuepit. Namque omnes aquicame cimitates legatos ad Cæsarem misera ut obediens ei dedere cùbus cibus gesius ipse equum preterio Narbone perfectus erzerunt per legatos in hujusœ bezuâ deduerit. Quatuor legiones in belgris collotantur cum mazzo anthomo et Cætchome et P[.]; 121 belio natum legatis duas legiones in edulis deduxit, quorum in omnium gallia sumam.

aliter

esse auctoritate se

A

esse auctoritatem saebat Duas in thrones ad fines tar-
mitu posuit / que omne illa regione tamquam occeano eo-
tinerent duas veliquas in Lemomeu fimbus non longe ab
aruentis ne qua pars gallie uacua ab exerecatu esset paucis
dies ipe in province modatus cum celeriter omnes tomentus
pezaret et publicas contranerias cognosceret bene meret
prema tribuisset cognoscendi em maxima facultate ha-
vebat quali quisque fuerit ammo in totus gallie desertione
quam sustinerat fideliter atque auroilys prouide lieb con-
fectis rebus ad legiones in belgiu se recepit hyberaturos
nemetocene ibi cognosuit Commi atrebatem preluu cu equi
tatu suo contendisset Na cu anthomna in hybna venisset
tuotatque atrebatu in offino esset Commus qui posu illam wl-
nezaroem quam supeza comemozui senp ad omnes motus
pazatus fuera timbz esse tonfuesset Ne complia belli flaventib-
auctus armorum duxis desset parente hominis cimitate
cum suus equitiz se suosq[ui] latroenns alebat / mſestatq[ui] itne
ribus cuneatus complutes qui comprotabant uz in hybna
romanozu intercipiebat Eiat acteribatus anthonio pre-
fectus equituz C. Volusens quadrato qui cum hybnezet
hunt anthomus ad perſequendu equitatu hostui metit
Volusemi ad eam utere que ſimpularis erat in eo mag-
nu dili Comm aduigebat quo libentius id facezet quod
mpezabat uz q[ui]taq; disſpositas msdius ſepu equites euis
agnessus fa prelia faciebat Nouſſe cu wehemetuis con-
tenderent uz at Volusens ipius intere ndi Comm cupidite
perſimacus eu cu pautis perſedutus esset j[le] autei fuga
uehementi Volusemi produßet longuis mmnos omni
ſloru muoat fidem atq[ui] auribili ne ſua wherza pez ſi,
dem interpositam patezent uz impuimit uerzep[que] equo
ſe a teterib meuaq[ui] ſimitit in preſetti facuit hoc deß
omnes euis equites paucasq[ui] meos conuerit atq[ui] mſecu
tuz Commis incensu talcaribus equis consigit equo
Tuadrii lanceiq[ui] mſesta magnis iuubz femuz medium
traent voleſem p[ee]ſato wherato no dubitant ma-
vesſtere et conueri[bi]s equis hoston pellere quod ubi at

adit complures hortu magno moru impetu perculst
wlnerantur ac prostermitur partim in fugam partim m
terapiuntur Tuod ubi malu dux equum uelocitate euta
uit ac ei prelio scando grutuez alco wlneratus perfectus
eſet ut uite percului adiunx uidezeur reſeztur in caſtra
Comius aut ſiue expiato ſuo dolore ſiue magna parte
amassa ſuozu legatob ad Anthomu mitti ſeq ibi fueru
ubi preſerperit et ea factuzu q imperavit obſidib ſi mat
VMI illud orat ut timor ſuo coedatur ne in conspectu ue
mat tuo qua domam tuu postulacione Anthomus cuz
a uisto nasa timore exiſtimuk et uema petenti deit obſides
acteperit Sao Cesar em ſingulor armorum ſingulos con-
mentarios conſtreſſe q'd ego non exiſtamui mihi eſſe ſa-
cendu prope terea & inſequis amu T paulo Sao mae
tello consullib nullus habet magnope veſ gſtas ne q's
ti ignoratzet quib in locis Gauus Cesar exeratusq ea
te ſuſſe pauca eſſe ſcribenda coſiigendaq huc comenta
rio ſtatui tu Cesar m belgio hyemazet vmi id jpoſituz
habekat cotineze m anniaza cuitates nulli ſpem u eau
sam dare armorum Nuchil n mmq uolebat quam ſub de-
cessu ſuo neceſſatem ſbi aliqua impom bellı gezendi ne
tion exerztu deductuz eſſet bellu aliquod reſonquetur q'd
omnis gallia libenter ſu penti periculo ſuſaperet Jetaq hono
riſice cuitates appellando premapes maxims pzelis af-
ficiendo nullia onera tiugendo deſſauiut tot duierſis flug-
galliam condicione parendi meliore ſuale m pace cotuuit
pe hybms peractis contra consuetudinm in Italia quom
maxims itinerib e perfectus ut municipia et tolomas
appellazet quibus M anthom quiſtoris ſua comenda
uezat ſacerdoq peticione contendebat em am gracia
pro hoſe ſibi comuntiſſimo que paulo anto ſbi ſimſezat
ad peticione arm atreter contra factione et potentiá
pauzoz qui mazey anthom repulſa Cesaris deoedatus
graciam comuelleze cupiebant nuc et ſi auguſem pri
uſq[ui] factu Italia attingezet in itineze audiezet tri non
minus uſtam ſbi causam municipia et coloſas ad

89

eundi existimavit ut hijs spâs ageret quæ frequentiæm atque officiis suli Anthomo prestatissent filiis re et honore suli frequentis anni cœmendaret propter quod ausidary suli insolenter gloriantur - L. Lentuli et S. marcelli consules tractos qui omnem honore et dignitate Cæsar ispoliarent exerptus. Servio galbe consilatù cum multo plus tracìa suffragiisque valuisset, quod sibi comittus et familiaritate et consuetudine legato ms esset, quo maiores patrentur notitates quibus cœi posset Senatus id probare quod ipse constituissent, fit dende Senatus consulum ut ad bellum partitù legio vna a Gneo pòpeio Alta a S. Cæsare mittexentur neque obsaize due legiones. Om Cæsar desirabuntur Nam G. pompæus legionem primâ quam ad Cæsarem insurat conspectam ex delectu prouitie Cæsar eam tamquam ex suo numezo dedit. Cæsar tibi cum de uolitati neminem dubium esset adiutorius suorum pòmpeio legionem vemitis et suo nomine cito nitem decimâ quam in gallia superiore habuerat ex Senato consulto ubet tradi. In eis locum tezeri am decimâ legione in Italia mittit, que pzesdia tulerentur ex quibus preest diis quita decima deducebat? Iste e rezatui distribuit. Hyberna Trebomum cum legiombi quatuor in belgio col. locat. C. Fabii cum totidem in eduos deducit, sit emerstamabat, tutissima force galliam in belge quorum maxima uiztus, si edui quorum auctoritas solum esset ex e rezitibus continerentur. Iste in italiam prefectus esset quo cùm vemitis cognosat per S. marcelli consulez. Duas legiones a re remissas que ex Senato consulto mitti deberent, ad pæz ticum bellum Gneo pòp eio traditas atque in Italia retentus esse duo facto quæmi lli erat. Dubum quid nam contra Cæsar em partizetur? Tamen Cæsar omnia pacienda esse statuit quo ad sibi spes aliqua cœmqueretur, ute potius disceptandi quam belligerædi. Exeptus est Cæsar is aduentus ab omnibus munimicis et colomis, incredibili honore atque amore. Tionem pùm em vemebat ab illo vnmuerit gallie bello meum cœm.

Hic FINIS.

alii nume

IT

quebatur quod ad oznatum pozterat itinerem locorum omnino sæz ituris erat exergitari poterat tum liberis omnes multitudines obviae patecedebat, hoste omnibus lotus immola bantur, tradimus seatis fora templaque occupabantur ut uel expectantissimam temporinam letitiam persequi posset tanta e rat magnificentia apud opulenteros cupiditas apud humiliores. Cum omnes regiones gallie cogace, C. pez carieyssent summa celeritate ad executum nomenotenam reddit Legionibusque omnibus hybernis ad fines rei uerorum eusebitus eo perfectus est ibi exerctum luctavit. Titum Labienum gallie perfecta togate quo maiore cœmen datione conaliarretur, ad consilia poterunt pape tanti itineris facit quanquam satis esse ad imitacione locorum propositi salubritate existimabat. Ibi quæque rebus audiebat Labieni ab minnis suus sollicitari cœtiorum fiet ab agi pascere consiliis ut mittreffita Senatus auctoritate aliqua parge exerztus ſpeliarretur. In neq. de Labieno aedidit quinque neq. contra Senatus auctoritateatem ut aliquid faceret ad duca poterat, audiebat em libere sententis patrodistrip torum causam suam facile obtineri. Nam C. Curie tribu nus plebis. Cessari causam dignitatemque defendendam fuccepiſset. Slege erat Senatu pollicatus fit que timor. Cessat lederat et qm. pompei dnatio non minimi terrore sibi in feceret disterent uteiq ab armis exerztatque dimittezet force eo facto liberam et ſui iuris cauſatem. Neq. hot uti pollicatus est sed etiam per se diffenſione face tectit quod ne fieret omen consules amicisque pompey ſiuerint atque vesceram moderando disterentur. Magni hot testimonium erat omne reue menisque ſuperiori fatto. Nam Marcellus proximam anno euz impugnaret Cessaris dignitatem contra legem Pompey et Cessari cœtuleat ante tunc ad senatum de Cessaris pro vinijs ſentencis, detam diffenſione ſuarii Marcelli qui ſibi omne dignitate ex cessaris muidia quevebat. Se nato ſequens in alia omnino transit quib; fungebantur omnium immortorum Cessarum.

G. IVLII. CESARIS COMENTARIA. FELICITER FINIVT.

Sed, Septem Anno etc. 1263, duce 24 Rm. ed. 1.
Omniumque Acta Sess. T. I, p. 111.