Sanoiy

Abulmajd Sanoiy (toʻliq ismi: Hakim Abulmajd Majdud ibn Adam Sanoiy Gʻaznaviy; ; Sanoiy nomi bilan ham mashhur) — Gʻaznalik fors shoiri bo'lib, o'z hayotini hozir Afg'onistonda joylashgan G'aznaviylar imperiyasida o'tkazgan. 1080-yilda tug‘ilgan va 1131-1141-yillarda vafot etgan. „Hadiqat ul-haqoyiq“ va „Sayr ul-ibod ilal maod“ kabi asarlar muallifi.

Hayoti 
Sanoyi sunniy musulmon edi.  U 1117 – 1157 yillarda hukmronlik qilgan G‘aznaviy Bahromshoh saroyi bilan bog‘langan

Asarlari 
Taxminan 900 yil davomida “Devorli Haqiqat bog‘i” doimiy ravishda klassik asar sifatida o‘qilib, so‘fiylik darsligi sifatida foydalanildi. Mayor T. Stivensonning fikricha: “Sanoyning shon-shuhrati hamisha oʻzining “Hadiqa” siga tayangan; bu asar Sharqda eng mashhur va eng hurmatli asaridir; ana shu asari tufayli u buyuk uchlikdan birini tashkil qiladi. Tasavvuf ustozlari — Sanoiy, Attor, Jaloliddin Rumiy ”. Sanoi nafs, nafs va hissiy hayajon insoniyat va ilohiy ilm o‘rtasida turganini, bu yagona haqiqiy haqiqat ( Haq ) ekanligini o‘rgatgan. Ishq ( Ishq ) va ijtimoiy vijdon uning uchun dinning asosidir; insoniyat uyquda, kimsasiz dunyoda yashaydi. Sanay uchun umumiy din faqat odat va marosim edi.

Sanoiy she'riyati fors adabiyotiga katta ta'sir ko'rsatdi. U tasavvufning falsafiy, tasavvufiy va axloqiy g‘oyalarini ifodalashda qasida (qasida), g‘azal (lirika) va masnaviy (qofiyali bayt)dan foydalangan birinchi shoir hisoblangan.

Poetik ta'sir 
Rumiy Sanoyi va Attorni o‘zining ikki buyuk ilhomi deb e’tirof etib, “ Attor – ruh, Sanoi uning ikki ko‘zi, men Sanoi va Attordan keyin keldim”, dedi. Devorli haqiqat bog‘i Nizomiyning “Maxzan al-asror” (Sirlar xazinasi) uchun ham namuna bo‘lgan  .

Zamonaviy madaniy manbalari 
Gilermo del Toroning 2017-yilda suratga olingan “Suv shakli” filmi oxirida Hakim Sanoyining sheʼriyatiga havola qilingan. Filmning so‘nggi sahnasida hikoyachi o‘ziga xos nisbatlarsiz bir necha misra she’r o‘qiydi, garchi filmning kredit ketma-ketligida “Hakim Sanoiyning moslashtirilgan asarlari”ga ishora bor. "Kongress kutubxonasi " blogida tadqiqot olib borgan Piter Armenti " Catbird o'rindig'idan " blogi o'quvchilari yordami bilan "Suvning shakli" oxirida aytilgan she'r del Toro tomonidan Priya Xemenveyning Hakim Sanayning asl she'ri tarjimasiga moslashtirilganligini tasdiqladi. Hemenway tarjimasi "Hamma narsaning kitobi: Yurakning xohishi sayohati" kitobida keltirilgan : Hakim Sanoiyning devorli haqiqat bog‘i (2002)  .

Iqtiboslar 

 Sanoiy she’riyati “uyg‘onish” imkoniyatini ta’kidlaydi;

Insoniyat dunyoda shunchaki yuk bo'lib qolmoqda U xuddi qayiqda uxlab yotgandek supurib ketadi. Ular uyquda nimani ko'rishlari mumkin? Qanday haqiqiy mukofot yoki jazo bo'lish mumkin?

O'z nafsini bilmagan o'zganing ruhini qanday bilsin? Qo'l va oyog'ini biladigan odam Xudoni qanday bilsin? Payg'ambarlar bu masalani tushunishga teng emas; Nega sen ahmoqona shunday qilyapsan? Qachonki bu mavzuni ko'rsatsangiz, iymonning pok mohiyatini bilib olasiz. Aks holda imoningiz bilan nima umumiyligingiz bor? Sen jim bo'lganing va ahmoqona gapirmaganing yaxshidir. O'rganganlar bema'ni gapiradi; chunki haqiqiy din har kimning oyog'iga to'qilgan emas  .

Uning bu uyg'onish vositasi Xudoga taslim bo'lishdir, uning she'riyati "muhabbat yo'lining muhim hidi" deb nomlangan. U insoniy ikkiyuzlamachilik va ahmoqlikka zarba beradi  ;

 Boshqalar g'aflatda, — sen dono bo'l, bu yo'lda tilingni sukut qil. Bunday kishiga qo'yilgan shart shundaki, u barcha taom va ichimliklarni sabablardan emas, balki sababchidan olishi kerak. Boringlar, azob chekinglar, agar sizni yaxshi ko'rsalar; Agar yo'q bo'lsa, do'zaxga boradigan yo'l bilan qanoat qil. Hech kim qiyinchilikka chidamasdan maqsadiga erisha olmadi.

Adabiyotlar 

 "Hadiqat al-haqiqa va shariat at-tariqa" Encyclopædia Iranicada JTP De Bruijn 
 EG Braun. Fors adabiyoti tarixi . (To'rt jild, 2256 bet va yigirma besh yil yozma). 1998 yil.ISBN 0-7007-0406-X
 Jan Rypka, Eron adabiyoti tarixi . Reidel nashriyot kompaniyasi. 1968 yil .ISBN 90-277-0143-1
 Bo Utas, Fors so'fiy she'ri: lug'at va terminologiya . Skandinaviya Osiyo tadqiqotlari instituti monografiya seriyasi, Curzon Press, 1977 yil.OCLC 4705360

Manbalar

Havolalar 

Hikmat adabiyoti
Pages with unreviewed translations