Welesda mahalliy boshqaruv tarixi

Walesda mahalliy boshqaruvning zamonaviy shakli XIX asr oxirida paydo boʻlgan. Maʼmuriy okruglar birinchi marta 1889-yilda Walesda tashkil etilgan. Shahar va qishloq okruglari 1894-yilda tashkil topgan. Ular 1974-yilda mamlakat boʻylab sakkiz okrug va ularning ichida oʻttiz yetti tumanni oʻz ichiga olgan ikki bosqichli hokimiyat tizimi bilan almashtirildi. Ushbu tizimning oʻzi 1996-yilda 22 ta bir pogʻonali hokimiyatni joriy etish bilan yangilandi.

Mahalliy boshqaruv toʻgʻrisidagi qonun. 1888-yil 
1889-yildan 1974-yilgacha maʼmuriy okruglardan tashkil topgan birliklar mahalliy hokimiyat maqsadlarida foydalanilgan. Okruglar 1888-yildagi Mahalliy hukumat toʻgʻrisidagi qonun (51 va 52 Vict, c. 41) asosida yaratilgan boʻlib, ular Wales va Angliya boʻylab farq qilmasdan bir xil qoʻllanadi. Walesda maʼmuriy okruglar Walesning tarixiy okruglariga asoslangan edi, lekin ular butunlay bir xil emas edi.

1888-yilgi qonun saylangan okrug kengashlarini yaratmadi, ular keyinroq yaratildi. Kengashlar 1894-yildagi Mahalliy boshqaruv qonuni bilan vujudga keldi. 1894-yilgi qonun „shahar tumanlari“ va „qishloq tumanlari“ga asos soldi.

Maʼmuriy okruglar 

Jadvalda 1891- va 1961-yillardagi aholini roʻyxatga olishda qayd etilgan Walesdagi maʼmuriy okruglarning maydoni va aholisi koʻrsatilgan:

(1) 1926-yil 1-iyulda Carnarvonshire nomi oʻzgartirildi.

Tuman tumanlari 
Maʼmuriy jihatdan mustaqil boʻlgan bir qancha tumanlar ham bor edi:

 Kardiff 1889-yilda tashkil topgan (Glamorgan bilan bogʻlangan)
 Suonsi, 1889-yilda tashkil topgan (Glamorgan bilan bogʻlangan)
 Nyuport, 1891-yilda Monmutshirdan ajratilgan
 Merthyr Tydfil, 1908-yilda Glamorgandan ajralgan

Mahalliy boshqaruv qonuni 1972: okruglar va tumanlar 

1974-yilda mavjud maʼmuriy okruglar tugatilib, ularning oʻrniga 1972-yildagi Mahalliy boshqaruv toʻgʻrisidagi qonunga binoan „okruglar“ deb nomlangan sakkizta yangi ikki pogʻonali hokimiyat tashkil etildi (1972-yil). Bu okruglar quyi boʻgʻinlarga boʻlingan.

Glamorgandagi uchta okrugdan tashqari barcha okruglar faqat Walescha nomlar bilan atalgan. Ular ham ingliz, ham Walescha nomlarga ega.

Ushbu ikki bosqichli okruglar 1996-yilda tugatilganda, ularning nomlari va hududlari lord-leytenantlik kabi maqsadlar uchun saqlanib qoldi. Ular Walesning saqlanib qolgan okruglari sifatida tanildi. 2003-yilda SI 2003/974 tomonidan har bir unitar hudud butunlay saqlanib qolgan.

Okruglar 

 Gwent
 Janubiy Glamorgan(De Morgannwg)
 Oʻrta Glamorgan(Morgannwg Ganol)
 Gʻarbiy Glamorgan (Gorllewin Morgannwg)
 Dyfed
 Powys
 Gvinedd
 Clwyd

Tumanlar 
Viloyatlar okruglarga boʻlingan, ular quyidagilar edi:

 Clwyd — Alyn va Deeside, Colwyn, Delyn, Glyndwr, Rhuddlan, Wrexham Maelor
 Dyfed — Carmarthen, Ceredigion, Dinefwr, Llanelli, Preseli Pembrokeshire (1987-yilgacha Preseli deb nomlangan), Janubiy Pembrokeshire
 Gvent — Blaenau Gvent, Islvin, Monmut, Nyuport, Torfaen
 Gwynedd — Aberconwy, Arfon, Dwyfor, Meirionnydd, Anglesey
 Mid Glamorgan — Cynon vodiysi, Ogwr, Merthyr Tydfil, Rhondda, Rhymney vodiysi, Taff <span typeof="mw:Entity" id="mwATA">–</span> Ely
 Powys — Breknok, Montgomeri, Radnor
 Janubiy Glamorgan — Kardiff, Glamorgan vodiysi
 Gʻarbiy Glamorgan — Lliv vodiysi, Neat, Port Talbot (1986-yilgacha Afan deb nomlangan), Suonsi

1996-yil 
Ushbu tumanlarni amaldagi unitar hokimiyatlarga qayta taqsimlash quyidagicha:

Manbalar 

Mahalliy oʻzini-oʻzi boshqarish