Asmo binti Abu Bakr

Asmo binti Abu Bakr (;  595–594 — 694–695) — Zat an-Nitaqayn (ikki kamarli) laqabi bilan ham tanilgan Islom paygʻambari Muhammadning sahobalaridan biri, paygʻambarning uchinchi xotini Oyshaning ota bir opasi. Madina shahriga hijrat qilayotgan paytida paygʻambar Muhammad unga Zat an-Nitaqayn laqabini bergan. U, shuningdek, Makkadan Madinaga qilinayotgan hijrat davrida Muhammadga yordam bergani uchun ham eng koʻzga koʻringan islom arboblaridan biri hisoblanadi.

Oilasi 
Asmo xalifa Abu Bakr va Qutayla binti Abduluzzolarning qizi boʻlgan. Abdulloh ibn Abu Bakr Asmoning tugʻishgan akasi edi. Shuningdek, uning Oysha, Ummu Kulsum binti Abu Bakr ismli ota bir singillari, Abdurrahmon ibn Abu Bakr, Muhammad ibn Abu Bakr ismli ukalari, Kinana qabilasidan boʻlgan oʻgay onasi Ummu Ruvmon binti Amir tomondan at-Tufayl ibn al-Horis al-Azdiy ismli ukasi boʻlgan. Tarixchilar Ibn Kasir va Ibn Asokir Asmoning Oyshadan oʻn yosh katta boʻlganligi haqidagi rivoyatni keltirganlar, lekin Zahabiy tomonidan berilgan maʼlumotlarga koʻra yosh farqi oʻn uch yoshdan oʻn besh yoshgacha boʻlgan.

Biografiyasi

Yoshlik yillari 
Asmoning ota-onasi Muhammad Islom dinini targʻib qila boshlashidan oldin ajrashishgan, Asmo esa otasining uyida qolgan.

Makkada Islom 
Asmo binti Abu Bakr birinchilardan boʻlib Islomni qabul qilganlardan boʻlib, Ibn Is’hoq tomonidan tuzilgan Abu Bakrning taklifiga binoan Islomni qabul qilganlar roʻyxatida oʻn beshinchi oʻrinni egallaydi.

Muhammad va Abu Bakr 622-yilda Madinaga hijrat qilish chogʻida Makka tashqarisidagi Savr gʻoridan panoh topganlarida Asmo qorongʻu gʻorga tuyasida 3 kun davomida ularga taom va suv tashigan. Muhammad Asmoga: „Bu tuyang evaziga Alloh taolo jannatda ikki tuya beradi“, degan.

Asmo binti Abu Bakr hijratdan biroz avval Zubayr ibn Avvomga turmushga chiqqan.

Madina 
Zubayr ibn Avvom juda faqir edi. Ular Madinaga kelishganida ularning hech narsalari yoʻq edi. Keyin Muhammad ularga Madinaga yaqin yerdan bir kichik yer ajratib beradi. Zubayr esa bu yerda dehqonchilik bilan shugʻullanar, Asmo esa unga barcha ogʻir ishlarda yordam berar edi. Har kuni dalaga borishda otlarga xashakni boshida ortib borar, qaytishda suv toʻldirilgan xumni koʻtarib kelardi. Bir kuni Asmo daladan suv toʻldirilgan xum bilan qaytayotgan chogʻida yoʻlda Muhammadga duch keladi. Paygʻambar Asmoning qiynalayotganini koʻrib tuyaning orqasiga oʻtirib olishini aytadi, biroq Asmo erining rashkini oʻylab, bu yordamni rad etadi. Keyinchalik qizining qiynalayotganini koʻrgan Abu Bakr bir qizni ularga yordamchi qilib beradi va uning ogʻir hayoti biroz yengillashadi.

Asmo va Zubayrning sakkiz farzandi boʻlgan:

 Abdulloh ibn az-Zubayr
 al-Munzir
 Osim
 al-Muhojir
 Xadicha
 Ummu Hasan
 Oysha
 Urva

Yarmuk jangi 
636-yilgi Yarmuk jangi tarixdagi eng hal qiluvchi janglardan biri hisoblanadi. Musulmon askarlari soni vizantiyaliklardan ancha koʻp edi, shuningdek, ular orasida ayollar va yosh bolalar ham bor edi, birgalikda ular Vizantiya imperiyasi armiyasini Suriyadan quvib chiqarishadi.

Hind binti Utba va Asmo binti Abu Bakr kabi ayollar Yarmuk jangida muhim rol oʻynagan. Qadimgi tarixchilar Asmoning ushbu jangdagi jasoratiga katta baho berishadi. Al-Voqidiy tomonidan berilgan maʼlumotlarga koʻra Quraysh ayollari erkaklardan koʻra koʻproq jang qilgan. Har safar erkaklar jang maydonidan qochib ketganlarida, ayollar magʻlub boʻlgan taqdirlarida vizantiyaliklarga qul boʻlishlaridan qoʻrqib, yanada kuchliroq jang qilishgan.

Oʻlimi 
Hijriy 73-yilning Jumodilavval oyi 17-sanasi seshanba kuni Asmoning oʻgʻli Abdulloh oʻldirilganidan bir necha kun oʻtib 100 yoshida vafot etgan.

Yana qarang 

 Sahobalar
 Oysha
 Ikkinchi fitna

Manbalar

Adabiyotlar 

 Asmo binti Abu Bakr (radiallohu anhu) Ummah.co saytida
692-yilda vafot etganlar
Abu Bakrning oilasi