Misr va Qatar munosabatlari

Misr va Qatar munosabatlari Qatar Davlati va Misr Arab Respublikasi oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlardir. Ushbu munosabat birinchi marta 1972-yilda boshlangan.

Diplomatik vakillik 
1973-yilning yanvariga kelib, Qatar mustaqillikka erishganidan soʻng ikki yil oʻtib, Misr Qatar elchi etib tayinlagan oʻn sakkizta davlatlar qatoriga kirdi.

Siyosiy bahslar 

Misr 1997-yilda Qatar Misrdagi islomiy jangari tashkilotlarni moliyalashtirayotganini taʼkidlab, Qatardagi MEMA konferensiyasini boykot qilgan edi. Ular, shuningdek, Qatar ommaviy axborot vositalarini Misrga qarshi ishlarini yashirishda aybladilar. Mojaroga oʻsha yilning oxirida Saudiya Arabistoni vositachilik qilgan, biroq aralashuvdan bir necha hafta oʻtib Qatar hukumati xususiy va davlat sektoridagi 700 misrlik ishchini ishdan boʻshatgan. Konferensiya davomida Qatar tashqi ishlar vaziri 1996-yilning fevralida amir Hamad bin Xalifa Al Taniyga qarshi toʻntarishga urinish boʻyicha sudlangan 110 shaxsga ishora qilib, Misrni „fitnachilar“ni qoʻllab-quvvatlaganlikda aybladi. Qatar Misr fuqarolariga kirish vizalarini berishni toʻxtatdi va misrlik ishchilarni taʼqib qilgani xabar qilindi.

2010-yildan beri Qatar kam haq toʻlanadigan mehnat muhojirlari uchun eng kam ish haqini oshirish va mehnat harakatchanligini yanada samaraliroq hal qilish kabi shart-sharoitlarni joriy qildi. 2021-yilda JCh-2022 tashkiliy qoʻmitasi rahbari Hassan Al-Thawadi Qatarning mehnat islohotlarini yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlarini eʼtirof etdi, bu esa ishchilarga yanada koʻproq foyda keltirdi.

2013-yilgi Misrdagi davlat toʻntarishidan keyingi munosabatlar 
2013-yil iyulida Misr harbiylari Qatar qoʻllab-quvvatlagan prezident Muhammad Mursiyni hokimiyatdan agʻdargan edi. Bu Qatar va Misr oʻrtasidagi keskinlikni kuchaytirdi, bir qator arab davlatlari bu bahsda Misrni qoʻllab-quvvatladi. Qatar bir qancha arab davlatlari tomonidan "Musulmon birodarlar" diniy yetakchiligida muhim rol oʻynagan musulmon ulamo Yusuf al-Qaradawiga boshpana bergani uchun jazolandi.

2014-yil mart oyida uchta arab davlati „Qatar tomonidan ularning ichki ishlariga aralashuvi“ga, jumladan Misrdagi „Musulmon birodarlar“ni moliyaviy qoʻllab-quvvatlashga norozilik sifatida oʻz elchilarini Qatardan olib chiqib ketdi. Taxminan 2014-yil dekabrida Qatar Fors koʻrfazining boshqa mamlakatlari, birinchi navbatda Saudiya Arabistoni bosimi ostida Misr bilan munosabatlarni tiklashga harakat qildi.

2015-yil fevralida Saudiya Arabistoni Abdullohning oʻlimidan bir oy oʻtib, Misr qibtiylarining boshi kesilganidan soʻng, Misr Liviyadagi IShID qal’asiga havo hujumi uyushtirganidan keyin munosabatlarda yana bir kelishmovchilik yuzaga keldi. Havo hujumlarini Al-Jazira qoralab, tinch aholi qurbonlari tasvirlarini efirga uzatdi. Bundan tashqari, Qatar tashqi ishlar vazirligi havo hujumlari boʻyicha qoʻlidan kelgan barcha ishni qilganini bildirdi. Bu Misrning Arab Ligasidagi delegati Tariq Adelni Qatarni terrorizmni qoʻllab-quvvatlashda ayblashga undadi. Misr fuqarolari ham Qatarni qoralovchi onlayn kompaniya boshladilar. GCC Misrning ayblovlarini rad etdi va uning bosh kotibi bu bayonotlarni yolgʻon deb hisobladi. Koʻp oʻtmay, Qatar Misrdagi elchisini maslahatlashish uchun chaqirib oldi.

2017-yilgi diplomatik inqiroz 
2017-yil 5-iyun kuni Misr hukumati Saudiya Arabistoni, Bahrayn va Birlashgan Arab Amirliklari bilan birgalikda Qatar bilan diplomatik munosabatlarni uzganini eʼlon qildi. Misr Tashqi ishlar vazirligi oʻz faoliyatini Qatar transportlari uchun yopishini eʼlon qildi. Misr, Saudiya Arabistoni, Bahrayn va Amirlik hukumatlari Qatarning " Musulmon birodarlar " kabi „terrorizm“ ni qoʻllab-quvvatlashda davom etayotganini taʼkidladilar. Misrdagi „Musulmon birodarlar“ tashkiloti hukumat tomonidan taqiqlangan va terrorchi tashkilot deb hisoblanadi. Islom Hasanning taʼkidlashicha, "Misr Qatar bilan koʻp yillar davomida muammoli munosabatlarga ega edi, Muhammad Mursiyning prezidentlik davridan tashqari. Misr hukumati Qatarni beqarorlik manbai sifatida koʻrdi. Misr rejimi, shuningdek, Qatar musulmonlarni moliyalash orqali oʻz hukmronligini shubha ostiga qoʻydi. Fors koʻrfazi davlatlariga yaqinlashish uchun Qatar „Musulmon Birodarlar“ yetakchisi Essam Talima boshchiligidagi oʻnlab birinchi va ikkinchi toifadagi yetakchilarni va „Birodarlik“ni boshqarishda davom etgan yetakchi Mahmoud Husseinni Turkiyadan chiqarib yubordi.

Diplomatik munosabatlarning tiklanishi (2021-yildan hozirgacha) 
2021-yil 20-yanvarda Misr Qatar bilan diplomatik munosabatlarni tiklashga rozi boʻldi va bu nizoni tugatish boʻyicha arab kelishuvi boʻyicha buni rasman amalga oshirgan birinchi davlatga aylandi. 2021-yil iyun oyida Amr Kamol Eddin al-Sherbiniy Misrning Qatardagi elchisi etib tayinlangan edi. 2021-yil iyul oyida Salem Muborak Al Shafi Qatarning Misrdagi elchisi etib saylangandi.

2022-yil 24-iyun kuni Qatar amiri Tamim bin Hamad Al Taniy Misrga 2015-yildan buyon ilk rasmiy tashrifi bilan Qohirada Misr Prezidenti Abdulfattoh as-Sisi bilan uchrashdi. Ular Qatar va Misr 2022-yil mart oyida 5 milliard AQSh dollaridan ortiq sarmoyaviy shartnomalar imzolaganidan keyin diplomatik va iqtisodiy munosabatlarni muhokama qilishdi.

Al-Jazira 
2013-yilgi Misrda Abdulfattoh as-Sisi boshchiligidagi davlat toʻntarishi natijasida „Musulmon birodarlar“ga aloqador prezident Muhammad Mursiy hokimiyatdan agʻdarildi. Sisi „Musulmon Birodarlar“ning media ittifoqchilari, jumladan, „Al-Jazira“ga qarshi tazyiq oʻtkazdi, bu esa bir qancha taniqli „Musulmon birodarlar“ soʻzlovchilarini media platformalari bilan taʼminladi. Bu 2013-yil dekabr oyida Al-Jazira jurnalistlari Mohamed Fahmi, Piter Greste va Baher Ghorabning hibsga olinishi bilan yakunlandi. Al-Jazira 2014-yil dekabrida oʻzining Misrdagi Mubasher Misr telekanali efirini „milliy xavfsizlik va birlikka ziyon yetkazmoqda“ degan ayblovlar ortidan toʻxtatishga majbur boʻldi.

2016-yil dekabrida Al-Jazira telekanalida ishlagan misrlik jurnalist Mahmoud Hussein hibsga olindi va keyinchalik hech qanday ayblov eʼlon qilinmasdan yoki suddan oʻtmay qamoqda saqlangani maʼlum boʻldi. U „xaos tarqatish maqsadida yolgʻon xabarlar tarqatuvchi davlat muassasalariga qarshi gijgijlash“da ayblangan, bu ayblovlarni Hussein va Al-Jazira rad etgan va uni ozod qilishni talab qilgan. 2021-yil 6-fevralda ozodlikka chiqdi.

2022-yil sentyabr oyida Al-Jazira jurnalisti Ahmed al-Najdi ikki yilni tergov hibsxonasida oʻtkazganidan soʻng ozodlikka chiqdi. 2023-yilning 1-mayida misrlik Al-Jazira jurnalisti Hisham Abdel Aziz toʻrt yil davomida sudsiz hibsga olinganidan soʻng ozodlikka chiqarildi. U 2019 yil iyun oyida hibsga olinganida „yolgʻon maʼlumot tarqatish“ va „terroristik guruhga aʼzolik“da ayblangan edi. Al-Jaziraning yana ikki misrlik jurnalisti, Bahaa Eldin Ibrohim va Rabie el-Shayx 2023-yilning may oyidan boshlab hibsda saqlanmoqda.

Iqtisodiy munosabatlar 
2003-yilning yanvaridan 2014-yil iyunigacha Qatar firmalari tomonidan kiritilgan barcha moliyaviy investitsiyalar ichida Misr ulushi 31,1 foizni tashkil etdi.

Muhammad Mursiyning bir yillik hukmronligi davrida Qatar Misrga 7,5 milliard dollarlik grant va kreditlar yuborib, unga yordam bergan. 2013-yil iyulida Mursiy hokimiyatdan agʻdarilganidan soʻng, 2013-yil sentyabr oyida Misr Qatar markaziy bankiga qoʻygan 2 milliard dollarni qaytarib berdi. 2014-yilning sentyabr-noyabr oylari orasida Misr 2,5 milliard dollar qarzini toʻlagan. Misrning Qatar oldidagi oxirgi 1 milliard dollarlik qarzi 2016-yilning iyulida toʻlangan.

Manbalar

Havolalar 

 Misrning Dohadagi elchixonasi
 Qohiradagi Qatar elchixonasi

Qatarning ikki tomonlama aloqalari
Misrning ikki tomonlama aloqalari