Saul Bellow

Saul Bellow (1915-yil 10-iyun — 2005-yil 5-aprel, asl ismi Solomon Bellows) — kanadalik-amerikalik yozuvchi edi. Adabiy faoliyati uchun Bellow Pulitser mukofoti, 1976-yil adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti va Milliy sanʼat medali bilan taqdirlangan. U badiiy adabiyot boʻyicha Milliy kitob mukofotini uch marta qoʻlga kiritgan yagona yozuvchidir va u 1990-yilda Milliy kitob fondining Amerika maktublariga qoʻshgan hissasi uchun medalini olgan.

Shvetsiya Nobel qoʻmitasining soʻzlariga koʻra, uning yozuvi „boy pikaresk romani va madaniyatimizning nozik tahlili, koʻngilochar sarguzasht, keskin va fojiali epizodlar ketma-ketligi falsafiy suhbatlar bilan aralashib ketgan, bularning barchasi zukko sharhlovchi tomonidan ishlab chiqilgan“. Uning eng mashhur asarlari: „The Adventures of Augie March“, „Henderson the Rain King“, "Gerzag„, „Mister Sammler sayyorasi“, „Seize the Day“, „Humboldtʼs Gift“, va „Ravelstein“.

Bellowning soʻzlariga koʻra, uning barcha qahramonlari ichida Henderson the Rain King  asarining qahramoniYevgeniy Xenderson oʻziga eng oʻxshashi edi<ref name="nytimes">{{Yangiliklar manbasi |last=Gussow |first=Mel |last2=McGrath |first2=Charles |date=April 6, 2005 |title=The New York Times, Mel Gussow and Charles McGrath[2005], in Saul Bellow, Who Breathed Life into American Novel, Dies at 89. |work=nytimes.com |url=https://www.nytimes.com/2005/04/06/books/06bellow.html |access-date=August 26, 2015}}</ref>. Bellow Kvebekdan kelgan muhojir sifatida katta boʻlgan. Christopher Hitchens taʼriflaganidek, Bellowning fantastik va asosiy qahramonlari „nafaqat getto sharoitlarini, balki getto psixozlarini ham yengish uchun“ transsendensiyaga boʻlgan intilishini aks ettiradi. Bellowning qahramonlari „The Deanʼs December“ filmidagi dekan Albert Corde „XX asrning yirik jinniliklari“ deb atagan narsa bilan kurashadi.

 Hayoti 

 Hayotning boshlangʻich davri 
Saul Bellows Solomon Bellows ota-onasi Lescha (née Gordin) va Abraham Bellows Rossiyaning Sankt-Peterburg shahridan koʻchib ketganidan ikki yil oʻtgach Kvebekning Lachin shahrida tugʻilgan. Uning uchta akalari va opasi bor edi, opasi Zelda (keyinchalik Jane, 1907-yilda tugʻilgan), aka-uka Moishe (keyinchalik Maurice, 1908-yilda tugʻilgan) va Schmuel (keyinchalik Samuel, 1911-yilda tugʻilgan). Bellowning oilasi litva-yahudiy edi, otasi esa Vilnyusda tugʻilgan. Monreal Yahudiy Genealogiya Jamiyatining maʼlumotlariga koʻra, garchi Bellow 10-iyulda tugʻilganiga qaramasdan u oʻzining tugʻilgan kunini 10-iyunda nishonlagan. (Yahudiylar jamoasida ibroniycha tugʻilgan sanani yozish odat tusiga kirgan, bu har doim ham Grigoriy kalendariga toʻgʻri kelmaydi).

 Taʼlimi va faoliyati 
Bellow Chikago universitetida oʻqigan, ammo keyinchalik Shimoli-gʻarbiy universitetga oʻtgan. U dastlab adabiyotni oʻrganmoqchi edi, lekin u ingliz boʻlimi yahudiylarga qarshi ekanligini bilib qoladi. Buning oʻrniga u antropologiya va sotsiologiya boʻyicha imtiyozli diplom oldi. Bellovning antropologiyani oʻrganishi uning adabiy uslubiga taʼsir koʻrsatdi va antropologik maʼlumotlar uning asarlarini oʻziga tortdi. Keyinchalik Viskonsin universitetida aspiranturada ishlagan.

1941-yilda Bellow qurolli kuchlarga qoʻshilishga qaror qiladi, bolaligida Qoʻshma Shtatlarga noqonuniy ravishda koʻchib oʻtganligini bilganidan soʻng esa, AQSh fuqaroligiga oladi.

 Nobel mukofoti va keyingi faoliyati 
1981-yil dekabridan 1982-yilning martigacha Bellow Viktoriya (BC) universitetida tashrif buyurgan Lansdaun olimi boʻlgan va ayni paytda „Yozuvchi-rezident“ unvoniga ega edi 1998-yilda u Amerika falsafiy jamiyatiga saylangan.

 Hayoti 
Uning oʻgʻli Greg birinchi turmushida psixoterapevt boʻldi. U 2013-yilda otasining oʻlimidan deyarli oʻn yil oʻtib, „Saul Bellow’s Heart: A Sonʼs Memoir“ kitobini nashr etdi. Bellowning ikkinchi turmushidan boʻlgan oʻgʻli Adam 2003-yilda „In Praise of Nepotism“ nomli badiiy kitobini nashr etdi. Bellowning uchinchi turmushidan oʻgʻli Daniel kulol, yozuvchi va sobiq jurnalist boʻlgan. 1999-yilda, 84 yoshida, Bellowning Fridmandan toʻrtinchi farzandi va birinchi qizi tug'ildi.

 Tanqidlar 
Bellow Martin Amisning otasi Kingsley Amisda unchalik katta taassurot qoldirmagan. 1971-yilda Kingsli kriminal yozuvchi Jon D. MakDonaldni „har qanday meʼyorlar boʻyicha Saul Bellowdan yaxshiroq yozuvchi“ deb takidlagan.

 Mukofot va unvonlari 

 1948 Guggenheim stipendiyasi
 1954-yil Badiiy adabiyot uchun Milliy kitob mukofoti
 1965-yil Badiiy adabiyot uchun Milliy kitob mukofoti
 1971-yil Badiiy adabiyot uchun Milliy kitob mukofoti
 1976-yil Fantastik adabiyot uchun Pulitser mukofoti
 1976-yil Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti
 1980-yil O. Henry mukofoti
 1986-yil Sent-Luis universiteti kutubxonasi assotsiatsiyasining Sent-Luis adabiy mukofoti
 1988-yil Milliy sanʼat medali
 1989-yil PEN/Malamud mukofoti
 1989-yil Peggy V. Helmerich Taniqli muallif mukofoti
 1990-yil Milliy kitob fondining umr boʻyi Amerika maktublariga qoʻshgan hissasi uchun medali
 1997-yil The Actual uchun Milliy yahudiy kitobi mukofoti
 2010-yil Chikago adabiy shon-shuhrat zaliga kiritildi
 2024-yil 6-fevralda Amerika Qoʻshma Shtatlari pochta xizmati Chikagoda Saul Bellow xotirasiga bagʻishlangan uch untsiyalik markani chiqardi. Markada Jo Ciardiello tomonidan suratga olingan portret tasvirlangan.

Bellow Milliy portret galereyasi kollektsiyasida oltita portret, jumladan Irving Penn tomonidan olingan surat, Sarah Yusterning rasmi, Sara Millerning byusti va Edward Sorel va Artur Herschel Lidov tomonidan chizilgan rasmlarida ifoda etilgan. Miller byustining nusxasi 1993 yilda Harold Vashington kutubxona markazida oʻrnatildi. Bellowning hujjatlari Chikago universiteti kutubxonasida saqlanadi.

 Asarlari 

 Roman va novellalari 

 Dangling Man (1944)
 The Victim (1947)
 The Adventures of Augie March (1953), Badiiy adabiyot uchun Milliy kitob mukofoti
 Seize the Day (1956)
 Henderson the Rain King (1959)
 Herzog (1964), Milliy kitob mukofoti
 Janob Sammler sayyorasi (1970), Milliy kitob mukofoti
 Gumboldt neʼmati(1975), 1976 yilgi Pulitser mukofoti laureati
 The Deanʼs December (1982)
 More Die of Heartbreak " (1987)
 A Theft (1989)
 The Bellarosa Connection (1989)
 The Actual (1997)
 Ravelstein (2000)

 To Jerusalem and Back (1976), memuar
 It All Adds Up (1994), insholar toʻplami
 Saul Bellow: Letters, Benjamin Teylor tomonidan tahrirlangan (2010), yozishmalar
 There Is Simply Too Much To Think About (Viking, 2015), qisqaroq badiiy boʻlmagan asarlar toʻplami

 Saul Bellow haqida asarlar 

 Saul Bellow’s Heart: A Sonʼs Memoir, Greg Bellow, 2013-yil 
 Saul Bellow, Tony Tanner (1965) (yana qarang: „ Soʻzlar shahri“ [1971])
 Saul Bellow, Malcolm Bradbury(1982)
 Saul Bellow Drumlin Woodchuck, Mark Harris, Jorjiya universiteti matbuoti. (1982)
 Saul Bellow: Modern Critical Views, Harold Bloom (Tahr.) (1986)
 Handsome Is: Adventures with Saul Bellow, Harriet Wasserman (1997)
 Saul Bellow and the Decline of Humanism, Michael K Glenday (1990)
 Saul Bellow: A Biography of the Imagination, Ruth Miller (1991)
 Bellow: A Biography, James Atlas (2000)
 Saul Bellow and American Transcendentalism, M. A. Quayum (2004)
 „Even Later“ and „The American Eagle“ in Martin Amis, The War Against Cliché (2001). Oxirgi insho Augie Marchning Everymanʼs Library nashrida ham mavjud.
 'Saul Bellow’s comic styleʼ: James Wood in The Irresponsible Self: On Laughter and the Novel, 2004 yil.ISBN 0-224-06450-9 .
 The Hero in Contemporary American Fiction: The Works of Saul Bellow and Don DeLillo , Stephanie Halldorson (2007)
 „Saul Bellow“ qoʻshigʻi Sufjan Stevens tomonidan The Avalanche filmiga yozilgan boʻlib, uning Illinois kontseptual albomidagi chiqishlar va boshqa yozuvlardan iborat.
 The Life of Saul Bellow: To Fame and Fortune, 1915-1964 (2015), va The Life of Saul Bellow: Love and Strife, 1965-2005'' (2018), Zachary Leader

Yana qarang 

 Yahudiy Nobel mukofoti sovrindorlari roʻyxati
 Amerika fantastikasidagi muvaffaqiyat uchun PEN/Saul Bellow mukofoti
 Eng keksa otalar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

 Works by Saul Bellow at Open Library
 Saul Bellow on Nobelprize.org
 Saul Bellow at Find a Grave
 Guide to the Saul Bellow Papers 1926-2015 at the University of Chicago Special Collections Research Center

Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari
2005-yilda vafot etganlar
1915-yilda tugʻilganlar
XX asr yozuvchilari
Amerikalik Nobel mukofoti laureatlari