yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
2 (son)

2 — son, raqam va belgi.

Adabiyotlar  
 

Matematika
0002
Gagra

Gagra () — Gruziyaning Abxaziya Respublikasidagi shahar. Qora dengiz boʻyidagi port. Temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 26,6 ming kishi (1990-yillar urtalari). Dengiz boʻyi iqlimiy va balneologik kurort. Yozi issiq (avgustning oʻrtacha temperaturasi 23°), qishi yumshoq (yanvarning Urtacha temperaturasi 6°), yiliga 1400 mm gacha yogʻin tushadi. Aerogeliotalassoterapiya va vodorod sulfidli suv bilan davolash yoʻlga qoʻyilgan. Nafas yoʻllari, qon aylanish organlari, nerv sistemasi davolanadi. Sanatoriyalar, dam olish uylari, pansionatlar, turbaza bor. May oyidan oktyabrgacha dengizda chumilish mumkin. Oziq-ovqat sanoati korxonalari (goʻsht kombinati, sut, vino, baliq zavodlari) va kurortga xizmat qiluvchi korxonalar bor.

Manbalar

Havolalar 
 Rasmiy veb-sayti 
 gagra.iatp.org.ge/index-eng.htm 
 gagra.narod.ru

Gruziya shaharlari
Turk tili

Turk tili (Turkcha: Türkçe) — soʻzlashuvchisi eng koʻp bolgan turkiy til. Turk tilida gaplashuvchilar asosan Turkiyada yashashadi. Shimoliy Kipr, Iroq, Bolgariya, Yunoniston, Ozarbayjon, Turkmaniston, Eron, Oʻzbekiston, Olmoniya, Niderlandlar kabi davlatlarida ham turk tilida gaplashuvchilar bor.

Turk tili — turkiy tillardan biri. Asosan, Turkiyada, shuningdek, Iroq, Suriya, Eron, Ruminiya, Bolgariya, Gretsiya, Rossiya, Germaniya, Niderlandiya, Fransiya, Kipr oroli, Makedoniya va boshqa mamlakatlarda tarqalgan. Turkiya Respublikasining va Kipr Respublikasining (grek tili bilan birga) rasmiy tili hisoblanadi. Oʻtgan asr oxirlarida soʻzlashuvchilarning umumiy soni 55 mln. ga yaqin (Turkiyaning oʻzida 50 mln. dan ortiq) kishini tashkil etgan. Dialektal jihatdan Turkiyada Sharqdagi, ayniqsa, Anatoliya shimoli-sharqidagi mintaqa ozarbayjon tiliga oʻxshashlik belgilari bilan ajralib turadi. Anatoliyaning boshqa qismi hamda sharqiy frakiya shevalari, shuningdek, boshqa mamlakatlardagi Turk tili lahjalari oʻzaro unchalik farq qilmaydi.

Turk tilining fonetik oʻziga xosliklari: soʻz boshidagi va oʻrtasidagi j undoshining qarindosh turkiy tillardagi boshqa oʻxshash tovushlarga toʻgʻri kelishi, soʻz boshidagi rv, td, kg jarangeizlari va jaranglilarining farqlanishi va singarmonizmning mavjudligi, bir qancha soʻzlarda portlovchi v oʻrniga sirgʻaluvchi v undoshining kelishi; boshqa turkiy tillardagi "vo1" feʼlining "ol" tarzida qoʻllanishi va boshqa Morfologik belgilaridan mis shaklli sifatdoshning qipchoq va boshqa bir qancha turkiy tillardagi gan shaklli sifatdosh bilan vazifadoshligi; dik shaklli qad. harakat nomi va uog shaklli aniq hozirgi zamon feʼlining faol qoʻllanishi va boshqa ni koʻrsatish mumkin.

Adabiy Turk tili hozirgi shaklida 19-asr oʻrtalaridan shakllana boshlaydi. Bu davrda oʻrta asr adabiy tili (eski turk yoki usmonli turk tili) arabcha, forscha elementlarga boy boʻlgan. 20-asrning 20-yillaridagi islohotlardan soʻng adabiy til umumxalq soʻzlashuv tili bilan yaqinlashdi. Eski Turk tili ning arab yozuvida bitilgan yodgorliklari 13-asrdan boshlab mavjud. Dastlabki yodgorliklarda sharqiy turkiy (qoraxoniyuygʻur) adabiy tilining sezilarli taʼsiri bor. Hozirgi yozuvi 1929-yildan lotin grafikasi asosida.

Grammatikasi

Kelishiklar 

Turk tilida 6 ta kelishik bor.

Havolalar 
 oʻzbekcha-turkcha lugʻat
 turkcha-oʻzbekcha lugʻat
Vladivostok

Vladivostok — Rossiya Federatsiyasidagi shahari, Primore oʻlkasining markazi (1888-yildan). Sibir temir yo'l magistralining oxirgi punkti. Tinch okean sohilidagi yirik port. Yirik aeroport bor. Zolotoy Rog buxtasi atrofida va Amur qoʻltigʻining sharqiy sohili boʻylab amfiteatr shaklida joylashgan. Aholi 648 ming kishidan ziyod (1999). Vladivostok 1860-yilda bunyod etilgan. 1862-yildan port, 1880-yildan shahar. Vladivostokda kema tuzatish korxonalari bor, baliq konserva zavodlari uchun texnologik liniyalar, kon-shaxta asbobuskunalari, konveyerlar, nasoslar, metall konstruksiyalar ishlab chiqariladi. Oziq-ovqat sanoati korxonalaridan baliq, goʻsht kombinatlari, sut zavodlari, konditer fabrikasi, qurilish materiallari sanoati korxonalaridan temir-beton konstruksiyalari va yirik panelli uysozlik zavodlari mavjud. Uzoq Sharqda kit, krab, yovvoyi hayvonlarni ovlash va refrijerator floti bazasi.

Vladivostokda 8 oliy oʻquv yurti, 13 maxsus oʻrta oʻquv yurti, Rossiya Fanlar akademiyasining Uzoq Sharq boʻlimi, 3 teatr, filarmoniya, 3 muzey va suratlar galereyasi bor. Meʼmoriy yodgorliklardan dengiz vokzali (1965), mehmonxona (1965), Madaniyat uyi (1967), keng formatdagi kinoteatr (1969) mavjud.

Manbalar 

Rossiya shaharlari
 h
Guliston

Guliston — Sirdaryo viloyatining markazi. Guliston shahri 1961-yil 5-avgustda tashkil etilgan. Maydoni 36,2 km.kv. Mahalla fuqarolar yig'inlari soni 24 ta. Aholisi 99 300 kishi (2023 y.). Milliy tarkibi asosan oʻzbeklar (77,5%), shuningdek, qozoq, tatar, rus, koreys, tojik, ozarbayjon va boshqa millat vakillari ham yashaydi.

Tarixi 
1895 yilda qurilishi boshlangan Samarqand-Toshkent temir yo‘li yoqasida (hozirgi Guliston shahri o‘rnida) dastlabki uylar qad ko‘targan. Keyinchalik bu yerda 2 ta qo‘rg‘on – Duxovskiy (1895 yil) va Krivosheino (1897 yil) barpo etilgan. Mazkur qo‘rg‘onlar o‘zagida “Golodnaya step” posyolkasi vujudga kelib, 1922 yilda uning nomi “Mirzacho‘l” deb o‘zgartirilgan. 1952 yilda qo‘rg‘on shaharcha maqomini olib, 1961 yil 5 avgustda esa Guliston shahri deb atalgan.

Guliston atamasi forscha so‘z bo‘lib, “gullar makoni”, “obod o‘lka” kabi maʼnolarni anglatadi.

Shaharning qadimgi tarixi eramizning VII asriga borib taqaladi. Shu davrdan boshlab bu hudud “Ulkan soylik”, XVI asrdan eʼtiboran esa “Achchiqko‘l” nomi bilan maʼlum.

“Ulkan soylik” – Sirdaryoning qadimgi o‘zanida qad ko‘targan turkiy o‘g‘uz qabilasi sardori dafn etilgan ehrom bo‘lib, hozirgi Guliston shahrining Mirzo Ulug‘bek nomli mahallasi hududida joylashgan. “Achchiqko‘l” esa daryo o‘zanini o‘zgartirganda hosil bo‘lgan ko‘llardan biri.

Arxeologlar “Ulkan soylik” tepaligida qidiruv ishlarini olib borib, unga dafn etilgan turkiy o‘g‘uz qabilasi sardorining dubulg‘asi, egar-jabduq, qilich va kamon o‘qlarining paykonlarini topishgan (X-XII asrlarga mansub). Yodgorlikning diametri 90 metr, balandligi 12 metr.

Shuningdek, Guliston shahrida Chor Rossiyasi hukmronligi davriga mansub bir qator madaniy meros obyektlari (General Alekseyevskiyning sobiq mehmonxonasi, General Alekseyevskiyning sobiq yashash joyi, Maʼmuriy bino, General Chernyayevning sobiq uyi, General Alekseyevskiyning sobiq cherkovi va boshqalar) mavjud1.

Iqlimi 
Yiliga oʻrtacha 295-300 mm yogʻin yogʻadi, yanvarning oʻrtacha temperaturasi — 2,5°, minimum temperatura — 35°, iyulning oʻrtacha temperaturasi — 28°, maksimum temperatura — 45°.

Ijtimoiy-iqtisodiy ko'rsatkichlari 
Shahar iqtisodiyoti ishlab chiqarish, savdo va xizmat ko‘rsatish sohalariga ixtisoslashgan. 26 ta maktab, 95 ta maktabgacha ta'lim tashkiloti, 2 ta oliy ta'lim muassasasi, 5 ta kutubxona, 89 ta sog‘liqni saqlash muassasasi, 4 ta masjid, 3 ta cherkov, musiqali drama teatri, muzey mavjud. Yirik sanoat korxonalar 9 ta, qo‘shma korxonalar 58 ta, kichik sanoat korxonalar 600 ta.

Manbalar 
1"Sirdaryo kecha va bugun" risolasi. Pirimqul Do‘st Muhammad.
Algoritm

Algoritm — maʼlum bir turga oid masalalarni yechishda ishlatiladigan amallarning muayyan tartibda bajarilishi haqidagi aniq qoida (dastur). Kibernetika va matematikaning asosiy tushunchalaridan biri. Oʻrta asrlarda sanoqning oʻnli tizimi boʻyicha toʻrt arifmetik amal bajariladigan qoidani algoritm deb atashgan. "Bu qoidalarni matematikaga IX asrda al-Xorazmiy kiritgan. Yevropada bunday qoidalar uning tug'ilgan yurtiga nisbatan lotinchalashtirilgan (Algoritmus yoki Algorithmus shaklida „algorizm“ deyilgan), keyinchalik „algoritm“ga aylangan". Fanda „Yevklid algoritmi“, „Gʻiyosiddin Koshiy algoritmi“, „Laure algoritmi“, „Markov algoritmi“ deb ataluvchi algoritmlar maʼlum. Algoritm tushunchasi tobora kengayib borib, kibernetikaning nazariy va mantiqiy asosi hisoblangan algoritmlar nazariyasi paydo boʻldi. Oʻzbekistonda bir necha ilmiy tadqiqot muassasalari va hisoblash markazlarida algoritmdan foydalanish sohasida samarali ishlar olib borilmoqda. Masalan, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi „Kibernetika“ ilmiy ishlab chiqarish birlashmasida, Oʻzbekistondagi barcha universitetlarda, Toshkent davlat texnika universitetida, Oʻzbekiston Respublikasi Makroiqtisod va statistika vazirligi qoshidagi Hisoblash markazi va boshqa muassasalarda olib borilayotgan ishlar bunga misol boʻla oladi.

Xususiyatlari 
 Aniqlik (deterministik) — har bir vaqtda algoritmning keyingi qadami uning mazkur holati bilan toʻliq aniqlanadi.
 Tushunarlilik — algoritm faqat uni bajaruvchisi uchun tushunarli buyruqlardan iborat boʻlishi shart.
 Yakunlanishi — algoritm albatta chekli qadamdan soʻng yakunlashishi lozim.

Turlari 
 Chiziqli algoritm — barcha koʻrsatmalari hech qanday shartsiz, faqat ketma-ket bajariladigan jarayonlar.
 Tarmoqlanuvchi algoritm — hisoblash jarayoni qandaydir berilgan shartning bajarilishiga qarab turli tarmoqlar boʻyicha davom ettiriladigan va hisoblash jarayonida har bir tarmoq faqat bir marta bajariladigan jarayonlar.
 Takrorlanuvchi algoritm — biron bir shart tekshirilishi yoki qandaydir parametrning har xil qiymatlari asosida algoritmda takrorlanish yuz beradigan jarayonlar.
 Aralash (kombinatsiyalashgan) algoritm — tarkibida bir necha turdagi algoritmlar qatnashgan algoritmdir.

Manbalar 

Matematika
Informatika
Yozyovon

Yozyovon — O‘zbekiston Respublikasining Fargʻona viloyatidagi shaharcha (1974-yildan). Yozyovon tumani markazi. Yozyovon nomi yozi yovon, yaʼni yozgi choʻl, tekislik maʼnosini bildiradi. Yozyovon tumani Fargʻona shahridan 30 km, yaqin temir yoʻl stansiyasi — Margʻilon (22 km). Aholisi 10,9 ming kishi (2000); Umumiy taʼlim maktablari, 1 kollej, 2 litsey, 3 kutubxona, 2 kasalxona, 3 tibbiy punkt, aloqa boʻlimi, muzey, bozor, maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, kichik va xususiy korxonalar bor.Yozyovon tumani Farg'ona vodiysining eng markazida joylashgan.  Andijon, Qoʻqon, Fargʻona, Namangan shaharlarini birlashtiruvchi avtomobil yoʻllari oʻtgan.Bundan tashqari A373 magistral yo'li o'tgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Fargʻona shaharlari
Yozyovon tumani
Oʻzbekiston viloyatlari

Oʻzbekiston Respublikasi 12 ta viloyat va Qoraqalpogʻiston Respublikasidan tashkil topgan:

Toshkent viloyati maʼlumoti Toshkent shahri haqidagi maʼlumotni oʻz ichiga oladi.

Chegaralanishi 

Respublika shimolda va shimoliy-sharqda Qozogʻiston, sharqda va janubiy-sharqda Qirgʻiziston va Tojikiston, gʻarbda Turkmaniston, janubda esa Afgʻoniston bilan chegaradoshdir. Davlat chegarasining Afgʻoniston bilan uzunligi - 137 km., Qоzоgʻiston - 2 203 km., Qirgʻiziston  1 099 km., Tojikiston - 1 161 km. va Turkmaniston bilan - 1 621 km.

Manbalar 

 
Oʻzbekistonning maʼmuriy boʻlinmalari
Oʻzbekiston geografiyasiga oid roʻyxatlar
Novqat (Fargʻona)

Novqat qishlogʻi Fargʻona vodiysida joylashgan Oʻsh viloyatiga bogʻliq, Oʻsh va Qizil-Qiya ortasidagi 66.000 aholiga ega qishloq. 3 yil avval shahar deb eʼlon etildi. Aholisining koʻpchiligi oʻzbek, lekin chekka qishloqlarda qirgʻizlar ham oz emas.

Oʻsh viloyati aholi punktlari
Hajm

Hajm — geometrik jism sirtlari bilan chegaralangan fazo qismi. Oddiy holatlarda qirrasi birga teng kublar soniga teng koʻriladi.

Hajm (matematikada) — geometrik jismlarning sonli xarakteristikalaridan biri. U chekli sondagi birlik kublarga ajratish mumkin boʻlgan jismlar uchun shu kublarning soniga teng . Qadimda prizma shaklli toʻsinlar, silindr, toʻliq hamda kesik piramida va boshqalarning hajmlarini hisoblashni bilishgan. Arximed ixtiyoriy yuza va hajmni aniqlash mumkin boʻlgan umumiy usulni topgan. Arximed gʻoyalari integral ^sksobning asosini tashkil etgan. U oʻzining usullari yordamida koʻhna matematikada oʻrganilgan deyarli hamma jismlarning yuzalari va hajmlarini aniqlagan. Jism hajmiga matematik jihatdan taʼrif berish va uni hisoblash formulasining yaratish masalasi yassi figura yuziga doir muhokamalardan farq qiladi; har qanday (yassi) figurani toʻgʻri chiziqlar kesib, uni kvadratchalarga ajratish mumkin, ammo ixtiyoriy koʻp yoqlikda bu usul bilan kub hosil qilish mumkin emas. Yevklid uch yoqli piramida hajmiga taʼrif berish va uni hisoblash uchun piramidaga cheksiz ichki prizmalar chizish usulini qoʻllagan. Uch oʻlchamli jismlar hajmi quyidagi xossalarga ega: 1) nomanfiy; 2) additiv, yaʼni umumiy nuqtaga ega boʻlmagan R va £> jismlar uchun \® va U(£>) hajmlar aniqlangan boʻlsa, bu jismlar birlashmasining hajmi, hajmlar yigʻindisiga teng:\(R^0) = \® + \(0); 3) harakatga nisbatan invariant: R va £> jismlar uchun hajmlar aniqlangan boʻlib, ular kongruent boʻlsa, U®=\(0) boʻladi; 4) birlik kubning hajmi birga teng.

Yuqoridagi xossalardan hajmning monotonligi kelib chiqadi: R va £> jismlar uchun RsS? boʻlsa, u holda U®<U(0) munosabat bajariladi. Oʻxshash jismlarning hajmlari nis-bati oʻxshashlik koeffitsiyentining kubiga teng.

Uch oʻlchamli jismning hajmi tushunchasi ixtiyoriy p oʻlchamli yevklid fazosi K" ning qism toʻplami uchun umumlashtiriladi. p oʻlchamli hajmni hisoblash p karrali integralni hisoblashga keltiriladi. Ye parallelepiped a,, a2, au…, apvektorlardan yasalgan boʻlsa, uning hajmi \(Ye) = L yoye! || d, a ||| formuladan topiladi (bu yerda ildiz ostidagi ifoda Gram determinantining mutlaq qiymatiga teng). Oʻlchov tushunchasi hajm tushunchasining umumlashmasidir. Baʼzi hollarda hajm va oʻlchov tushunchalari sinonim sifatida ishlatiladi.

Formulalar

Manbalar

Yana qarang 

 Yuza
 Perimetr
Muallif

Muallif yoki avtor (lotincha au(c)tor), deb badiiy yoki ommabop asar, ilmiy tadqiqot, loyiha, ixtiro va boshqalar yaratuvchisiga aytiladi.

Muallif, avtor — muayyan badiiy, ilmiy yoki publitsistik asar, loyiha, ixtiro va boshqa ijodkori.

Manbalar 

Madaniyat
Diametr

Diametr — (yunoncha diametros — koʻndalang) aylana markazidan oʻtuvchi vatar. Shu vatar uzunligi (ikki radiusga teng).

Diametr (yun. diametros — koʻndalang oʻlcham) — aylana va doiraning markazdan oʻtuvchi (yaʼni eng katta) vatari. Radiusning ikkilanganiga teng boʻlgan bu vatar uzunligi ham D. deyiladi. D. tushunchasi boshqa figuralar uchun umumlashtiriladi. Masalan, r radiusli aylana yoki shar diametri 2g ga, ellips va ellipsoid diametri ularning katta oʻqiga, kvadrat va kubniki dia-gonaliga teng boʻladi. Analitik geometriyasa konus kesimi (ikkinchi tartibli chiziq)ning diametri biror yoʻnalishga parallel vatarlar oʻrtasidan oʻtuvchi toʻgʻri chiziq boʻladi. Ellips va giperbolaning D.i ularning markazidan oʻtuvchi, parabolaning D.i esa uning oʻqi va oʻqiga parallel boruvchi toʻgʻri chiziqdan iborat.

Yana qarang 

 Radius
 Aylana
 Geometriya
 Vatar

Manbalar
B

B (lotin):

 B (lotin) — lotin alifbosining ikkinchi harfi.
 Bor (unsur) — B kabi ifodalanadigan kimyoviy unsur.
 B (dasturlash tili) — dasturlash tili.
 B — musiqada si bemol notasini yoki si bemol major akkordini ifodalaydi; shuningdek si notasining yoki si major akkordining ifodasi sifatida qoʻllanadi.
 В — Moskva metropolitenida ishga tushirilgan oʻlja qilib olingan olmon vagonlarining ifodasi.
 B vitamini
 Oʻn oltilik sanoq tizimida B «11» oʻnlik soniga teng.
 В — Sochma oʻq oʻlchami.
 B — Populyatsion genetikada B (mtDNK) galoguruhining va B (Y-DNK) galoguruhiining ifodasi.

Yana qarang 
 В (qiymati) (kirill)
 Б (qiymati)
Alifbo

Alifbo (arab Alifbosining boshlangʻich ikki harfi — alif va bo nomidan olingan) — biror tilning yozuviga qabul qilingan va maʼlum anʼanaviy tartib berilgan yozuv belgilari (mas, arab Alifbosi, lotin Alifbosi) yoki boʻgʻin belgilar (mas, hind Alifbosi — devanagari) majmui. Alifbo miloddan avvalgi 2000-yil oxirlarida qad. Uga-rit va finikiy yozuvi tovush tizimidan kelib chiqqan. Undan ilgari Misr iyerogliflari sanoq tizimi mavjud boʻlgan, deb taxmin qilinadi. Turkiy xalqlarning run, Urxun-Yenisey yozuvi va turkiy (uygʻur) yozuvlari boʻlgan. Ularga oid harflar jadvali tovush belgilari haqidagi boshqa manbalardagi maʼlumotlar hamda shu yozuv yodgorliklari asosida tuzilgan. Hozirgi harfiy va baʼzan boʻgʻin Alifbolari finikiy Alifbo sidan, oromiy (arab, yahudiy), yunon (lotin va hokazo) va boshqa Alardan kelib chiqqan. Arab Alifbosiga — barcha arab mamlakatlari, shuning-dek Eron, Afgʻoniston, Pokiston, Sharqiy Turkiston — Shinjon, shuningdek XIII—XX-asr boshlarida turkiy xalqlar yozuv tizimida; lotin Alifbosiga Amerika, Avstraliya qitʼasidagi barcha xalqlar, Yevropaning koʻpchilik xalqlari, Osiyo va Afrikadagi baʼzi xalqlar (Indoneziya, Turkiya va boshqalar) yozuv tizimida; Kirill Alifbosiga — Yevropa, Osiyodagi baʼ-zi xalqlar yozuv tizimida; hind boʻgʻin Alifbosiga — Hindistondagi koʻpgina elatlar yozuv tizimida amal qilingan.

Alifbolar 

 Runik yozuv
 Arman yozuvi
 Gruzin yozuvi
 Koreys yozuvi
 Turkiy (uygʻur) yozuvi,
 Oʻrxun-yenisey yozuvi ,
 Yunon yozuvi
 Hind yozuvi

 Lotin alifbosi
 Kirill alifbosi
 Arab alifbosi
 Urdu alifbosi
 Japon kanjilari
 Xitoy yozuvi
 Yahudiy yozuvi

Yana qarang 

 Tilshunoslik

Manbalar 

Alifbo
Yozuv
G

G:
 G — lotin alifbosining yettinchi harfi.

G — oʻzbek Kirill alifbosining toʻrtinchi harfi. Yaqin til orqa, portlovchi, jarangli undosh. Soʻz boshi (gul, goʻzal), oʻrtasi (yugur, egar), oxiri (barg, tong)da keladi. Soʻz oxirida tub oʻzbek soʻzlarida deyarli uchramaydi. Boshqa tillardan oʻzlashgan soʻzlarda jarangsizlashadi (pedagog — pedagok, buldog — buldok va hokazo). 1995-yilda qabul qilingan oʻzbek lotin alifbosida oltinchi harf. Turkiy xalqlar, jumladan oʻzbek xalqi uchun umumiy bulgan yozuvlarda bu harf oʻziga xos shaklga egadir.

 G — siljish moduli, materialning hajm saqlangan holda shakl oʻzgarishiga qarshilik koʻrsatish qobiliyati.
 G — musiqada sol yoki sol major akkordining ifodasi.
 G — kinoda Amerika kinoassotsatsiyasi reytinglar tizimi boʻyicha General audiences reytingining ifodasi.
 G — Gravitatsion doimiy,  m³s−2kg−1
 Erkin ogʻish tezlanishi — tezlanishning tizimdan tashqari birligi, g sifatida ifodalanadi.
 G — LabVIEWda foydalaniladigan grafik dasturlash tili.
 g — Umumiy intellekt faktori ifodasi.
 Kenny G — amerikalik jaz saksofonchisi.
 G — Populyatsion genetikada G (mtDNK) galoguruhining va G (Y-DNK) galoguruhining ifodasi.
 G-nuqta — qin old devorining uncha katta boʻlmagan qismi.
 G (katak)
 G-funk
 G-Unit
 G-olmaxon
 G-Man
 Katepsin (G)
 MKB-10: G sinfi
 3G
 4G
 G
 G++
 Qisqartma:
 G.Don
 G.Forst.
 G.rev

Sh. qarang 
 Г

Manbalar 

Alifbo

ca:G#Significats de G
fi:G#G-kirjaimen merkityksiä
hu:G#Jelentései
ja:G#G の意味
la:G#Abbreviationes
simple:G#Meanings for G
sl:G#Pomeni
sv:G#Betydelser
Xalqaro tashkilot

Xalqaro tashkilotlar – davlatlarning yoki hukumat qaramogʻida boʻlmagan milliy jamiyat (assotsiatsiya)larning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, fan-texnika, madaniyat va shu kabi sohalarda umumiy maqsadlarga erishish uchun tuzilgan uyushmasi; davlatlar oʻrtasidagi koʻp tomonlama hamkorlikning eng muhim shakllaridan biri. Xalqaro tashkilotlar XIX asrda vujudga keldi va ikkinchi jahon urushidan keyin koʻplab tuzila boshladi. Hozirgi kunda Xalqaro tashkilotlarning soni 4 mingdan ortiq boʻlib, 300 tasi hukumatlararo tashkilotdir. Xalqaro tashkilotlar oʻziga xos bir qancha xususiyatlari bilan ajralib turadi. Jumladan, xalqaro tashkilotlarning tuzilmasi, asosiy maqsad va tashkilot faoliyatining yoʻnalishlarini belgilab beruvchi taʼsis hujjati (ustavi) boʻladi; bunday tashkilotlar doimiy yoki vaqti-vaqti bilan faoliyat yuritadi; koʻp tomonlama muzokaralar va muammolarni muhokama qilish ular faoliyatining asosiy usuli hisoblanadi; qarorlar ovoz berish yoki konsensus yoʻli bilan qabul qilinadi; qarorlar, odatda, tavsiyaviy kuchga ega boʻladi. Hukumatlararo Xalqaro tashkilotlar va nohukumat xalqaro tashkilotlar, shuningdek, umumjahon va mintaqaviy tashkilotlar farqlanadi.

Xalqaro tashkilotlar tashkilot, ittifoq, jamgʻarma, bank, agentlik, markaz va shu kabi nomlar bilan ataladi.

Oʻzbekiston Respublikasi 50 dan ortiq nufuzli xalqaro tashkilotlarning teng huquqli aʼzosidir.

Xalqaro tashkilotlar:

 Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) (1992-yil 2-martda)
 MDH (1991-yil 21-dekabrdan)
 TURKSOY (1993-yil 12-iyuldan)
 Turkiy davlatlar tashkiloti
 Jahon savdo tashkiloti (1992–1993-yillar)
 ECOSAN (1993-yil 20-sentabrda)
 Shanxay hamkorlik tashkiloti (SHHT) (2001-yil 15-iyun)
 Osiyo Parlament Assambleyasi (OPA) (2006-yil)
 Interpol (1994-yildan)
 UNICEF (1946-yil qabul tashkil topgan)
 MAGATE (1994-yil 21-yanvardan)
 UNESCO (1993-yil 26-oktabrdan)
 UNIDO (1992-yildan)
 NATO (1994-yil 13-iyuldan)
 OPEC (2017-yil 30-noyabrdan (kuzatuvchi sifatida))
 EXHT

Manbalar 

 

Xalqaro tashkilotlar
Tashkilotlar
Zartepa

Zartepa – Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VII asrlar. Surxondaryo viloyatining Jarqoʻrgʻon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Zartepa“ MFY . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

Zartepa – Termiz shahridan 26 km shim, gʻarbda joylashgan qadimiy shahar harobasi. Zartepa 1951—1952 yillarda arxeolog L. I. Albaum tomonidan tekshirilgan. Zartepa kvadrat shaklida boʻlib, devorlarining uzunlik 400 m dan. Sharqiy devor xarobalari 6-7 m, gʻarbiy devori 4 m gacha saqlanib qolgan. Shaharning shimoli-sharqida kvadrat shaklida qalʼaqoʻrgʻon bor, u Shahristondan mudofaa chizigʻi – katta xandaq bilan ajratilgan. 1960—1980 yillarda arxeolog V.Zavyalov, Q.Sobirov va Sh. Pidayevlar tomonidan oʻrganish davom ettirilgan. Arxeologik qazishmalar tufayli Zartepaning shahriston qismidan uy-joy qoldiqdari va koʻchalar ochilgan. Sopol idishlarining asosiy qismi angob bilan boʻyalgan. Zartepadan odam va hayvonlarning haykalchalari va har xil tangalar ham topilgan. Topilmalarning eng qadimgisi mil. av. IV asr— mil. av. II asrlarga, keyingilari ilk oʻrta asrlar (V asr—VII asrlar)ga toʻgʻri keladi.

Qadimiy shahar xarobasi 

Kushon podsholigining Shimoliy Baqtriyada joylashgan yirik markazlardan biri. 1949-yilda topilgan; 1951-1952 va 1972-yillarda qazishmalar olib borib oʻrganilgan. Maydon 16,9 ga, kvadrat shaklida boʻlib, devorlarining uzunligi 400 m. Sharqiy devor xarobalari 6-7m. Gʻarbiy devori 4m. gacha saqlanib qolgan. Shaharning shimoli—sharqida kvadrat shaklida qoʻrgʻon bor, u shahardan katta xandaq bilan ajratilgan. Toʻrtta darvozasi (ikkitasi sharq, ikkitasi gʻarb tomonlarda) boʻlgan. Koʻchalar va koʻpgina arxtektura inshootlarining izi qolgan. Koʻplab sopol idishlar, odam va hayvonlarning xaykallari, tangalar topilgan. Sopol idishlarning asosiy qismi qizil angob bilan boʻyalgan. Tapilmalarning eng qadimiylari millodan avvalgi IV-II asrlarga, keyingilari ilk oʻrta asrlarga V-VII asr) toʻgʻri keladi.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari
Oʻrta Osiyoning qadimiy shaharlari
Surxondaryo viloyati
Kushon podsholigi shaharlari
Firewall

Biror komputer yoki komputerlar netiga tashqaridan keluvchi havflarni tosish uchun chiqarilagan programma yoki qurilma.

Vazifasi: virus, haker va informatsiyani tashqariga oqib ketishidan saqlaydi…

Havolalar  
Informatika
Foiz

Foiz (bir deb qabul qilinuvchi) har qanday qiymatning yuzdan bir qismidir. % belgisi bilan ifodalanadi. Masalan: 23% (23 foiz) = 23 / 100.

Yana qarang 

 Kasr

Manbalar  

Matematika
Oʻzbekiston shaharlari



Oʻzbekiston eng katta shaharlari 

(2023-yil 1-yanvar holatiga koʻra)
 Toshkent (2 955 700)
 Namangan (678 200)
 Samarqand (573 200)
 Andijon (468 100)
 Nukus (334 600)
 Fargʻona (305 600)
 Qarshi (289 600)
 Buxoro (289 200)
 Qoʻqon (264 100)
 Margʻilon (246 700)
 Termiz (195 900)
 Angren (188 360)
 Jizzax (177 447)
 Chirchiq (157 220)
 Navoiy (144 158)
 Urganch (143 750)
 Shahrisabz (139 113)
 Olmaliq (131 111)
 Bekobod (95 833)
 Quvasoy (93 217)

Oʻzbekiston tarixiy turistik shaharlari 
  Termiz
 Samarqand
 Buxoro
 Xiva
 Shahrisabz
 Toshkent
 Qoʻqon
 Karmana
 Andijon
 Qarshi
 Margʻilon

A 
 Andijon – Andijon viloyati
 Asaka – Andijon viloyati
 Angren – Toshkent viloyati

B 

 Bekobod – Toshkent viloyati
 Buxoro – Buxoro viloyati
 Beruniy – Qoraqolpogʻiston
 Boʻzatov – Qoraqolpogʻiston
 Beshariq - Fargʻona viloyati

D 
 Denov – Surxondaryo viloyati

E 
 Ellikqalʼa – Qoraqolpogʻiston

F 
 Fargʻona – Fargʻona viloyati

G 
 Guliston – Sirdaryo viloyati

H

I

J 

 Jizzax – Jizzax viloyati

K 

 Kattaqoʻrgʻon – Samarqand viloyati
 Kogon – Buxoro viloyati

L

M 
 Moʻynoq – Qoraqolpogʻiston
 Margʻilon – Fargʻona viloyati

N 
 Namangan – Namangan viloyati
 Navoiy – Navoiy viloyati
 Nukus – Qoraqalpogʻiston Respublikasi
 Nurafshon – Toshkent viloyati

O 

 Ohangaron – Toshkent viloyati
 Olmaliq – Toshkent viloyati

P 
 Pastdargʻom
 Paxtakor – Jizzax viloyati

Q 
 Qarshi – Qashqadaryo viloyati
 Qoʻqon – Fargʻona viloyati
 Quvasoy – Fargʻona viloyati
 Qanlikul – Qoraqolpogʻiston
 Qongʻirot – Qoraqolpogʻiston

R 
 Rishton shahri* – Fargʻona viloyati hududida joylashgan qadimiy anʼanalar saqlanib qolingan shahar.

S 

 Samarqand – Samarqand viloyati

T 
 Termiz – Surxondaryo viloyati
 Toshkent – Oʻzbekiston
 To'raqo'rg'on – Namangan viloyati
 Toʻrtkoʻl – Qoraqolpogʻiston
 Taxtakoʻpir – Qoraqolpogʻiston

U 
 Urganch – Xorazm viloyati

V

X 
 Xiva – Xorazm viloyati
 Xonobod – Andijon viloyati

Y 
 Yangiyer – Sirdaryo viloyati
 Yangiyoʻl – Toshkent viloyati
 Yozyovon – Fargʻona viloyati

Z 
 Zarafshon – Navoiy viloyati
 Zarbdor – Jizzax viloyati

Oʻ

Gʻ

Sh 
 Shahrisabz – Qashqadaryo viloyati
 Shirin – Sirdaryo viloyati

Ch

Manbalar 

Oʻzbekiston shaharlari
Oʻzbekiston geografiyasiga oid roʻyxatlar
Pingvin

Pingvin — Antarktidada mavjud qush turi bulib, antika qush hisoblanadi. U umuman ucha olmaydi. Tuxum qoʻyadi. Mashhur turi — imperator pingvinlaridir. Ular chiroyli tashki koʻrinishga ega boʻladilar. Ular eng chuqurga shoʻngʻiy oladigan qushlar sifatida Guinnesning rekordlar kitobiga kiritilgan.

Biologik turlar
Qushlar
Uchmaydigan qushlar
Kurów

Kurów-Polshaning Janubi-Sharqidagi,Kurówka daryosida joylashgan va Puławy bilan Lublin orasidagi qishloq.
Polsha
Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Polsha qishloqlari
CMM

Capability Maturity Model (CMM) biror software programmani yozish, yaratishda optimal metod va qoʻllanmalarni oʻrganuvchi tashkilot hamda CMM ning yeyingi versiyasi CMMI hisobnlanadi.

CMM’ning etaplari
<table>
 Initial (Boshlangʻich)
 Repeatable (Takrorlanuvchi)
 Difined (Anoqlangan)
 Managed (Boshqarilgan)
 Optimizing (Opmallashtirish)
<table>

 Texnologiya
 Informatika
Oʻzbekiston daryolari

Oʻzbekistonda 25mingdan ziyod daryo, soy, soyliklar mavjud boʻlib, ular relyefga bogʻliq holda notekis joylashgan.

Galereya

Daryolari 

* Boshqa mamlakatlardan oqib o'tadigan daryolar

Kanallar 
 Fargʻona kanali
 Qorasuv kanali
 Qoraqamish kanali
 Darxonariq
 Salor kanali
 Sardoba kanali

Oʻzbekistondagi daryolar
Oʻzbekiston geografiyasiga oid roʻyxatlar
Bremen

Bremen — Germaniya yeri yoki erkin Ganza shahri. Shim. Germaniya pasttekisligida, Vezer daryosining Shimoliy dengizga quyilish joyida, bir-biridan 65 km masofada joylashgan ikki shahar — Bremen va Bremerxafenni (avanport) oʻz ichiga oladi, bu ikki shahar oraligʻidagi yerlar quyi Saksoniya hududi tarkibida. Maydoni 404 km². Aholisi 680 ming kishi (1995). B.— Germaniya yerlarining eng kichigi. Maʼmuriy markazi — Bremen shahri

B.ga 787 yilda yepiskop qarorgohi sifatida asos solingan. 11-asrda u "Shimoliy Rim" deb atalgan. 1358-yilda B. Ganza shaharlari ittifoqi aʼzosi boʻlgan. 1646-yilda Erkin imperiya shahri huquqini olgan. 1618—48 ylardagi 30 yillik urushdan soʻng B. Shvesiya tarkibiga, 1715-yilda Gannoverga oʻtdi. 1815-yilda erkin shahar deb eʼlon qilindi. 1871-yildan Germaniya tarkibidagi erkin shahar.

Iqtisodining poydevorini port xoʻjaligi, xalqaro savdo va yuqori texnologik mahsulotlar ishlab chiqarish tashkil etadi. Mamlakatning eng yirik dengiz portlari shu shaharlarda joylashgan, ular yuk ortish va tushirish jihatidan dunyoda yetakchi oʻrinni egallaydi. Bremerxafen portila yuklarning katta qismi konteynerlarda qabul qilinadi va joʻnatiladi. Bu portlarda dengiz kemalariga tezkorlik bilan xizmat koʻrsatiladi. Sanoatida kemasozlik yetakchi urin da. Aviasozlik va kosmonavtika sanoati hajmi jihatidan va bu sohalarda yangi texnologiyalarni yaratish va joriy etish boʻyicha muhim ahamiyatga ega. Avtomobilsozlik, elektrotexnika va oziq-ovqat sanoati korxonalari bor.

Bremerxafenda Germaniya qutbni oʻrganish markazi joylashgan. Iqtisodining yana bir muhim tarmogʻi — turizm. Dunyoga mashhur kemasozlik muzeyi, unt, ilmiy tadqiqot institutlari, sanʼat maktabi bor. Kad. B. SanktPetri gotika sobori, Uygʻonish davrida qurilgan binolari bilan mashhur.

Bremen () Olmoniyaning shimoli-gʻarbida joylashgan Ganza shaharlaridan biridir.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari  Germaniya shaharlari
Choy

Choy () — choy butasi barglarini, haslarini bir necha daqiqaga issiq suvda ivitilishidan tayyorlanadigan ichimlik.
 
Haqiqiy choyning asosiy toʻrt turi mavjud:
 qora choy
 oolong choy
 koʻk choy
 oq choy

Yetishtirish va yigʻib olish 
Choyni tayyorlash uchun xomashyo sifatida maxsus plantatsiyalarda koʻplab miqdorda oʻstiriladigan choy butasining barglaridan foydalaniladi. Choy yetishtirish boʻyicha eng koʻp ulushga ega boʻlgan Xitoy, Hindiston va Afrikada yiliga toʻrt marotabagacha hosil yigʻib olinadi. Avvalgi ikki hosildan olinadigan choy eng koʻp qadrlanadi. Choy yetishtirish iqtisodiy jihatdan oʻzini oqlaydigan hududlarning shimoliy chegarasi taxminan sobiq sovet ittifoqining janubiy respublikalari (Ozarbayjon, Gruziya) yoki Rossiyaning Krasnodar oʻlkasi kengliklaridan oʻtadi.
 
Yuqori navli choylar uchun xomashyo unchalik katta boʻlmagan (taxminan 0,5 ga maydonda) togʻ yonbagʻirlaridagi tarqoq holda joylashgan plantatsiyalarda oʻsadi, shu sababli, barglarni yigʻish ishlariga bir plantatsiyadan boshqasiga oʻtish zaruriyati ham qoʻshiladi. Choy barglari qoʻl bilan yigʻiladi va navlarga ajratiladi. Terimchilarning mehnati yetarlicha ogʻir va bir hil yoʻsindagi ish hisoblanadi: tayyor qora choyning va xom bargning massa nisbati – taxminan ¼ ni tashkil qiladi, ya’ni bir kilogramm choy tayyorlash uchun toʻrt kilogramm barg yigʻish kerak boʻladi (taxminan 2000 dona barg). Terimchilar uchun barg terimi me’yori kuniga 30—35 kg ni tashkil qiladi, bunda sifat standartlariga rioya qilish va butalardan faqat kerakli barglarnigina olish talab qilinadi.
 
Qoʻlda terish zaruriyati choyni yetishtirish imkoniyatlarini chegaralaydi: qoʻlda terish terimchilarning qoʻl mehnati narxi yetarli darajada past va yetarli darajada yuqori samaradorlikka ega boʻlgan hududlardagina mantiqqa ega. Choy bargini terish va navlarga ajratishni mexaniatsiyalashtirishga bir necha bor harakat qilib koʻrilgan, xususan, SSSRda 1958-yildayoq mexanizatsiyalashgan choy terish agregati yaratilgan edi, biroq mexanizatsiyalashgan terim texnologiyasi hanuzgacha oxirigacha yetkazilmagan: kombaynlar yordamida terilgan barglarning sifati juda xam past boʻladi, buning asosiy sababi – agregatlardagi begona hatti-harakatlarning koʻpligidadir, shuning uchun ham bunday terimdan yo eng past navli choyni ishlab chiqarish uchun, yoxud kelgusida kofein va choy tarkibidagi boshqa moddalarni ajratib olish maqsadida farmasevtika sanoati uchun foydalaniladi.

Havolalar 
 Choy
 Choy FAQ  
 Choy reseptlari
 Xalqaro Choy Kuni — 15-dekabr

Manbalar 

Ichimliklar
Choylar
Xitoy oshxonasi
O‘simlik va qo‘ziqorin stimulyatorlari
Import

Import (lotincha importare — „olib kirish“) — biror molni mamlakatga sotish uchun olib kirish. Import mamlakati, deganda import qilinayotgan mol ishlab chiqarilgan mamlakat tushuniladi. 

Import (ing . import — keltirish, olib kelish) — mamlakatning ichki bozorida sotish uchun, shuningdek, ularni uchinchi mamlakatga oʻtkazib yuborish uchun chet el tovarlari, xizmatlar, texnologiyalar, kapitallar, qimmatli qogozlar va b. keltirish. Yuklar, passajirlarni chet eldan tashib keltirish, sayyohlik, sugʻurta, ilmiy-texnika bilimlari va b. xizmatlar harajatlari ham I. tarkibiga kiradi.

I. bojxona bojlari, shuningdek, miqdoriy cheklashlar, litsenziyalash tizimi va b. notarif tarzdagi vositalar bilan tartibga solinadi. I.ning eksportaan ustunligi mamlakatning tash-qi savdosida salbiy saldoni vujudga keltiradi va bu hol mamlakatning umumiy iqtisodiy salohiyatida salbiy hodisa deb qaraladi.

Importni tartibga solish asosan uni tarifli va tarifsiz vositalar orqali cheklashdan iborat. Asosiy tarifli toʻsiq sifatida bojxona bojlarini oshirish va cheklovlar qoʻyilishi tushuniladi.

Yana qarang 
 Eksport

iqtisodiyot

Manbalar
Logistika

Logistika (yun. logistike – hisoblash, muhokama sanʼati) – 1) matematik mantiq tushunchasining sinonimi; 2) B. Rassel va uning maktabi vakillarining asarlarida bayon etilgan matematik mantiq taraqqiyotidagi bosqichning nomi. Nazariy matematikaga qarama-qarshi qoʻyiladigan hisoblash va geometrik oʻlchovlar „sanʼati“ qadimiy matematikada L.deb atalgan. G. V. Leybnits „L.“ va matematik mantiq terminlarini oʻzi ishlab chiqqan xulosa chiqarishdagi hisobning sinonimi sifatida qoʻllagan. Uning gʻoyalari xoz. zamon matematik mantiqda oʻzining toʻliq ifodasini topgan. „L.“ tushunchasi logistik metod (formal mantiqni formallashtirilgan tillar nazariyasi yordamida bayon etish usuli), logistik tizim (formal tizim) va boshqa maʼnolarni ham anglatadi. Logistikaning asl maqsadi kam xarajat qilib, koʻp foyda olish va yetarli natijaga erishishdir.

Manbalar 

Logistika
Yaqin Sharq

Yaqin Sharq — Osiyoning gʻarbiy va jan.gʻarbiy hamda Afrikaning shim,sharqiy qismidagi hududlarning nomi. Yaqin Sharqda Misr, Sudan, Bahrayn, Birlashgan Arab Amirliklari, Iordaniya, Iroq, Isroil, Falastin, Kipr, Quvayt, Livan, Saudiya Arabistoni, Suriya, Turkiya, Ummon, Yaman, Qatar kabi davlatlar va amirliklar joylashgan. Gʻarb adabiyotlarida Yaqin Sharq hududini Eron va Afgʻoniston bilan birga Oʻrta Sharqdeb atash qabul qilingan. 19-asr va 20-asr boshlarida Yaqin Sharq tushunchasiga Usmonli turk imperiyasi, jumladan, Bolqon yarim orol ham kiritilgan.

Yaqin sharq davlatlari 

 Iroq
 Livan
 Falastin
 Isroil
 Iordan
 Suriya
 Turkiya
 Kipr
 Yaman
 Omon
 BAA
 Iroq
 Qatar
 Bahrayn
 Misr
 Quvayt
 Saudiya Arabistoni
Xitoy
Koreya
Oʻzbekiston taʼtil kunlari

Oʻzbekiston Respublikasida taʼtil, deb eʼlon qilingan kunlar roʻyxati:
 1-yanvar — Yangi yil
 8 mart — Xalqaro xotin-qizlar kuni
 21 mart — Navroʻz
 9-may — Xotira va qadrlash kuni
 1-sentyabr — Mustaqillik kuni
 1-oktyabr — O'qituvchi va murabbiylar kuni
 8-dekabr — Konstitutsiya kuni
 Ramazon va Qurbon Hayit kunlari

Oʻzbekiston madaniyati
Oʻzbekistondagi voqealar
PHP

PHP (;  — „hipermatnli protsessor“) — skript tili boʻlib, web serverda oʻzgaruvchan HTML fayllarini yaratishda qoʻllanadi. 1994-yilda kanadalik dasturchi Rasmus Lerdorf tomonidan yaratilgan. Hozirgi kunda deyarli barcha hosting-provayderlar mazkur tilni qoʻllab-quvvatlaydi. Odatda, PHP maʼlumotlar bazasi bilan ishlatiladi. PHP GNU GPL litsenziyasi orqali tekin tarqatiladi.

Sintaksis 
<!DOCTYPE html>
<html>
    <head>
        <title>PHP "Hello, World!" program</title>
    </head>
    <body>
        <?php
            echo '<p>Hello, World!</p>';
        ?>
    </body>
</html>

<?php
    echo 'Hello, World!';
?>

Manbalar

Oʻqish uchun

Havolalar 

  
 PHP haqida maʼlumotlar 

Informatika
Internet
Dasturlash tillari
Kross-platformali dasturlar
Obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash tillari
Microsoft Windows

Microsoft Windows Microsoft tomonidan shaxsiy kompyuterlar va serverlar uchun yaratilgan operatsion tizimlar oilasining nomidir.

 Windows 1.01 (1985)
 Windows 1.02 (1986)
 Windows 1.03 (1986)
 Windows 1.04 (1987)
 Windows 2.0 (1 noyabr 1987)
 Windows 2.1 (Windows 386) (1987)
 Windows 3.0 (22 may 1990)
 Windows 3.1 (1992)
 Windows NT 3.1 (1993)
 Windows NT 3.5 (1994)
 Windows NT 3.51 (1995)
 Windows 95 (24 avgust 1995)
 Windows NT 4.0 (1996)
 Windows CE 1.0 (1996)
 Windows CE 2.0 (1997)
 Windows 98 (25 iyun 1998)
 Windows 2000 (17 fevral 2000)
 Windows CE 3.0 (2000)
 Windows Millenium Edition (Me) (14 sentyabr 2000)
 Windows XP (25 oktyabr 2001)
 Windows CE 4.0 (2002)
 Windows Server 2003 (24 aprel 2003)
 Windows Mobile 2003 (2003)
 Windows Mobile 5.0 (2005)
 Windows Fundamentals for Legacy PCs (8 iyun 2006)
 Windows Vista (30 yanvar 2007)
 Windows Mobile 6 (2007)
 Windows Server 2008 (2008)
 Windows Home Server
 Windows 7 (2009-yil, 22-oktyabr)
 Windows Phone 7 (2010-yil, 8-noyabr)

Versiyalar 

Shartli belgilar:
 as. — birinchi (asosiy) reliz uchun litsenziya muddatining tugashi
 SBL — ishlab chiqaruvchilar uchun litsenziya muddatining tugashi
 retail — chakana xaridorlar uchun litsenziya muddatining tugashi
 SPx — Tizimga kiritilgan turli qo’shimchlar (service pack)lar uchun litsenziya muddatining tugashi
 ext — tizimni qo’llab-quvvatlashning to’liq tugashi

Manbalar
Mannheim

Mangeym, Manxaym — Germaniyadagi shahar, Baden-Vyurtemberg yerida. Aholisi 308,9 ming kishi (1998). Lyudvigsxafen shahri bilan birgalikda sanoat aglomeratsiyasini tashkil etadi. Nekkar daryosi Reyn daryosiga quy-ilish joyidagi port. Mashinasozlik (stanoksozlik va avtomobilsozlik, qishloq xoʻjaligi mashinalari, elektrotexnika), kimyo, toʻqimachilik, qogʻoz, neftni qayta ishlash, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Rangli metallurgiya rivojlangan. Metalldan quyma buyumlar, poʻlat konstruksiyalar ishlab chiqariladi. Un-t, muzeylar (Kunstxalle, Reys) bor. Shahar qoʻlyozmalarda ilk bor 766 yildan tilga olingan. 1607-yildan shahar maqomini olgan. 18-asrga oid meʼmoriy yodgorliklar saqlangan.

Mannheim Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Maydoni — 144,96 km2. 313 174 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Germaniyaning sanoati koʻp boʻlgan shaharlaridan biri. Ludwigshafen va Heidelbergga yaqin. Bu yerda Berlindagi kabi turklar koʻp yashaydilar.

 Hoqon Chalhonoʻgʻli (:en:Hakan Çalhanoğlu) Germaniya va Turkiya futbol oyinchisi va Bayer 04 klubi yarim himoyachisi.

Geografiyasi

Hududi 
Mannheimning hududi  kmdir. Dengiz sathidan oʻrtacha  m balandlikda joylashgan.

Demografiyasi

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari  Germaniya shaharlari
Yahoo!

Yahoo! — Bir qator xizmatlar taklif etuvchi Amerika kompaniyasi, Yahoo! Directory internet-portal bilan biriktirilgan; Ushbu portal mashhur xizmat Yahoo! Mail Internetdagi mashhur elektron hatni oʻz ichiga oladi. Yaqinda hat interfeysining yangi versiyasi ishga tushirildi, u AJAX ga asoslangan.

Yahoo! kompaniyasi 1994-yil yanvar oyida Stanford universiteti aspirantlari David Filo va Jerry Yang tomonidan asos solingan, 2-mart 1995-yil da korporatsiyaga aylandi. Kompaniya bosh ofisi Sunnyvale shahri, shtat Kaliforniya, AQShda joylashgan.

Alexa Internet va Netcraft statistik maʼlumotlariga koʻra bugungi kunda Yahoo! Internetda kirishlar boʻyicha birinchi veb-sayt hisoblanadi. Yahoo! global veb-saytlar tizimi kuniga 3,4 mlrd. ver-sahifa talablarni qayta ishlaydi (2005-yil oktyabr oyi maʼlumotlariga koʻra).

Yana qarang 
 Yahoo! Messenger

Manbalar

Havolalar 
 Yahoo.com
 Blog Yahoo 
 Yahoo rustilida
Xizmat Daraja Shartnomasi

Xizmat Darajasi Shartnomasi XDSh (inglizcha Service Level Agreement(SLA)) 2 tomon xizmat ko'rsatuvchi va xizmatdan foydalanuvchi o'rtasidagi yozma shartnoma. XDSh tomonlar o'rtasidahi xizmat darajasinni belgilaydi. Bu hujjat formal va murakkab xarakterga ega. Xizmat turiga ko'ra turlicha ko'rinishda bo'lishi mumkin. XDSh odatda IT sohasida qo'llaniladi, ayniqsa Internet service sohalarida.
 
Odatda XDSh xizmat darajasi belgilangan darajadan tushib ketganda, jazolar va choralar belgilaydi. Shartnomaga kirishdan oldin xizmat sifati talabga javob berishi kerak. Sifat boshqaruvi (quality management) servis sifatini yaxshilashga xizmat qiladi. XDSh sifatni taʼminlab, xaridorni kafolatlaydi.

XDShdagi dasturiy taʼminotlar 
XDSh Boshqaruvini yaxshilashda qo'llaniladigan dasturlar to'plami:
DigitalFuel
Gomez, Inc.
IBM Tivoli
Managed Objects
Microbit
Oblicore
Remedy

XDSh quyidaglarni o'z ichiga oladi 
 Maqsad 
 Shartnoma hamkori 
 Umumiy
 O'zgarish tarixi
 Xizmat tarkibi
 Xizmat ko'rsatuvchining javobgarliklari 
 Xaridorning javobgarliklari
 Xizmat tayyorligi
 Standartlar 
 Ish-planlash / -Kutish 
 Service-Level-Sonlari 
 Monitoring va axborot 
 Boshqa tushunchalar
 Tashqi shartnomalar 
 Kengayuvchi menejment 
 Narx boshqaruvi 
 Shartnoma vaqti 
 Imzo

XDSh uchun baʼzi Misollar 
Odatda XDSh dan Outsourcing-shartnomalarida keng qo'llaniladi. Quyida bunda bir nechta misol:
 E-Mail
 Enterprise-Resource-Planning (ERP)
 E-tijorat (E-commerce)
 To'lovlar tizimi
 E-Payroll (oylikni elektron hisoblash)
 Moliyaviy ma'lumotlar xizmati Financial Information Services
 Telekommunikatsiya

Manbalar

Havolalar 
 The Service Level Agreement An outline of the usual core elements of an SLA
 Basic information about SLAs

Informatika
Boshqaruv
Walmart

Wal-Mart Stores, Inc. – Amerika kompaniyasi, dunyodagi eng yirik chakana savdo bilan shugʻullanuvchi kompaniyalardan biri. Bosh ofisi – Bentonvilla, Arkanzas shtatida joylashgan.

Kompaniya 1962-yil Rodjers shahri(shtat Arkanzas) da Sem Volton tomonidan asos solingan.

Boshqaruv: 

Wal-Mart ning 40% yaqin aksiyalari kompaniya asoschisi Sem Voltonning merosxoʻrlariga tegishli.
Direktorlar kengashi raisi – S. Robson Walton. Bosh boshqaruvchi – H. Lee Scott.

Asosiy faoliyat turi: 

Wal-Mart – chakana savdo bilan shugʻullanuvchi dunyoda eng yirik kompaniyalardan biri, uning tarkibiga 14 ta davlatda 6782 ta magazinlar kiradi. (2007-yil fevral oyi maʼlumotlariga koʻra). Bular qatoriga oziq-ovqat va xojalik mollari sotuvchi gipermarketlar va universamlar ham kiradi. Wal-Mart strategiyasi-maksimal mahsulotlar asortimenti va minimal narxlar(optom narxlariga yaqinlashtirish) hisoblanadi. AQSH chakana savdo bozorida Wal-Martning asosiy raqobatchilari bu – Kmart va Target hisoblanadi. Wal-Mart savdoda RFID-belgilari tehnologiyasini ishlatish boʻyicha lider hisoblanadi. 2004-yil natijalariga binoan eng yirik kompaniyalar ichida Wal-Mart daromad hajmi boʻyicha birinchi oʻrinni egalladi. 2006-yilda kompaniya umumiy ishchilari soni – 1,6 mln kishini tashkil etdi. Kompaniya oboroti 2005-yilda $312,4 mlrd ni tashkil etdi va sof foydasi - $11,2 mlrdni tashkil etdi.

Manbalar

Havolalar 

 Official E-Commerce Website
 Official Corporate Website 
 Official Public Relations Website 

AQSh shirkatlari
Oʻzbekiston yetakchilari roʻyxati

Bu jadval O‘zbekiston tarixidagi yetakchilarni aks ettirgan

Movarounnahr

Oʻzbek Xonliklari 
Davlatlarning feodal tuzilishiga koʻra bugungi Oʻzbekiston hukmdorlari xon, amir, xoqon yoki beklar deb nomlangan.

Rossiya Imperiyasi tarkibida

Turkiston General-Gubernatorligi

Turkiston Oʻlkasi

Sovet Boʻlinish

Turkiston Oʻlkasi

Turkiston Sovet Federativ Respublikasi

Turkiston Sovet Sotsialistik Respublikasi

Sovet Ittifoqi tarkibida va mustaqillikdan keyin

Davlat boshliqlari

Hukumat boshliqlari

Oʻzbekiston Kommunistik Partiya rahbarlari

Mustaqillik

Manbalar

Havolalar  

Oʻzbekiston tarixi
Oʻzbekiston siyosati
Davlat rahbarlari roʻyxatlari
 Yetakchilari roʻyxati
 *
 *
Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi

Oʻzbekiston Sovet Sotsialistlik Respublikasi Kommunistik Partiyasi (OʻzSSR KP, Oʻzbekiston Kompartiyasi) – kommunistik partiya, Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasining (KPSS) Oʻzbekiston SSR hududidagi boʻlimi. 1925-yil 13-maydan 1991-yil 3-sentyabrgacha respublikada hukmron va yagona qonuniy partiya boʻlgan. 1991-yil 14-sentyabrda partiya KPSS safidan chiqqan.

Oʻzbekiston SSR Kommunistik partiyasi Buxoro SSR Kommunistik partiyasi, Xorazm SSR Kommunistik partiyasi va Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Kommunistik partiyasining vorisi hisoblangan. 1994-yilda tuzilgan Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi oʻzini Oʻzbekiston Kompartiyasining vorisi deb hisoblasa-da, rasman Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi Oʻzbekiston SSR Kommunistik partiyasining vorisidir.

Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining Birinchi kotiblari

Manbalar 

Oʻzbekiston SSR
Oʻzbekiston siyosiy partiyalari
Oʻzbekistonning sobiq siyosiy partiyalari
1925-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Oʻzbekistonda kommunizm
Oʻzbekiston Vatan taraqqiyoti partiyasi

Vatan Taraqqiyoti Partiyasi (VTP) 1992 yil mart oyida tuzilgan. Aʼzolari soni 35 mingdan ortiq.

Partiyaning maqsad va vazifalari uning nomida aks etgan boʻlib, vatan taraqqiyotiga xizmat qiladi, jumladan:
 erkin bozor munosabatlari asosida Oʻzbekistonning iqtisodiy va maʼnaviy mustaqilligini rivojlantirish;
 demokratik jamiyat taraqqiyotini jadallashtirishga qadam-baqadam taʼsir koʻrsatish;
 ziyolilar, tadbirkorlar va dehqonlar manfaatini ifoda etish;
 xususiy mulkchilikni har tomonlama muhofaza qilishni rivojlantirish;
 faoliyatda hamisha amaliy tajriba hamda sogʻlom aql-idrokka tayanib ish koʻrish.

Partiya oʻz nashriga ega boʻlib, bu «Vatan» gazetasidir. Partiya huzurida jamoatchilik fikrini oʻrganish markazi, tahlil-axborot markazi ishlab turibdi.

Partiya ilgʻor ziyolilar, tadbirkorlar, xususiy mulk egalari, fermerlar va dehqonlarni oʻz safiga birlashtirgan.

2000 yilda partiya «Fidokorlar» milliy demokratik partiyasi bilan birlashib, Fidokorlar nomi ostida faoliyat koʻrsatmoqda.

Manbalar

Havolalar  

Oʻzbekiston siyosiy partiyalari
Oʻzbekistonning sobiq siyosiy partiyalari
1992-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Oʻzbekiston Xalq Birligi jamoatchilik harakati

Oʻzbekiston Respublikasi Xalq Birligi jamoatchilik harakati (Xalq Birlig) 1995 yil may oyida Oʻzbekiston jamoatchiligining tashabbusi bilan tashkil qilindi. „Xalq birligi“ — siyosiy partiya emas, balki umumxalq harakati boʻlib, siyosiy partiyalar bilan hamkorlikda ishlaydi.

Harakatning asosiy maqsadi: demokratik, xuquqiy davlat va adolatli fuqaroviy jamiyat yaratish uchun kurashda Oʻzbekistonda istiqomat qilib turgan barcha millat va elatlarni jipslashtirish.

„Xalq birligi“ harakati Oʻzbekiston Baynalmilal madaniy markazi, milliy madaniy markazlar, respublika „Maʼnaviyat va maʼrifat“ markazi bilan hamkorlikda ish olib boradi, „Turkiston - umumiy uyimiz“ xalqaro harakat ishtirokchilarini qoʻllab-quvvatlaydi.

Matbuot organi — „Birlik“ gazetalari.

Manbalar

Havolalar 

Oʻzbekiston siyosiy partiyalari
1995-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Oʻzbekiston Fidokorlar milliy demokratik partiyasi

Oʻzbekiston Respublikasi Fidokorlar milliy demokratik partiyasi (Fidokorlar MDP) 1999-yil 4-yanvarda tashkil etilgan.

Bu partiya oʻz nomi bilan vatan fidokorlarini, vatan ravnaqi uchun kuyib, yonib yashaydigan Oʻzbekiston fuqarolarini birlashtirdi. 

«Fidokorlar» milliy demokratik partiyasi oʻz maqsad va niyatlari bir xil boʻlganligi uchun «Vatan taraqqiyoti» partiyasi bilan birlashdi va hozirda «Fidokorlar» nomi ostida oʻz faoliyatini davom ettirmoqda.

1999-yil dekabrda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylovlarda partiya deputatlikka oʻz nomzodlarini qoʻydi. 2000-yil yanvardagi O'zbekiston Respublikasi Prezidentligiga boʻlib oʻtgan saylovlarda «Fidokorlar» milliy demokratik partiyasi nomidan prezidentlikka Islom Abdugʻaniyevich Karimov nomzodi koʻrsatildi.

Oʻzbekiston fidokorlar milliy demokratik partiyasi (FMDP) — Oʻzbekistondagi siyosiy partiyalardan biri. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2000-yil 25-iyulda roʻyxatga olingan va shu yil Dasturi hamda Ustavi qabul qilingan. Partiyaning asosiy maqsadi erkin bozor iqtisodiyotiga asoslangan ochiq, huquqiy demokratik davlat qurish va fuqarolik jamiyati negizlarini barpo etish, aholi turmush darajasini taraqqiy topgan davlatlardagi xalqlarning turmush darajasiga yetkazish, mamlakatimizning jahon hamjamiyatidan munosib oʻrin olishiga amaliy hissa qoʻshishdan iborat. FMDP kelajakka yoshlar nazari bilan qaraydi. Yoshlarni yuksak maʼrifatli, bilimdon, gʻoyaviy-siyosiy jihatdan hushyor, maʼnaviy barkamol boʻlib voyaga yetishini taʼminlashga intiladi va yoshlar manfaatini himoya qiladi. Partiyaning oliy organi qurultoy, u qoida tariqasida, 5 yilda 1-marta chaqiriladi. Zaruratga qarab qurultoy maqomiga ega boʻlgan partiya konferensiyasi oʻtkazilishi mumkin. Partiyaning rahbar organi qurultoy tomonidan saylanadigan Markaziy kengashdir. Markaziy kengash yigʻilishlari oraligʻidagi davrda partiyaning kundalik faoliyati Ijroiya kotibiyat tomonidan amalga oshiriladi. FMDPning 12 viloyat partiya tashkiloti, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahri, 203 tuman va shahar, 3500 boshlangʻich partiya tashkiloti bor. FMDP aʼzolarining umumiy soni 61750 kishidan iborat (2004-yil noyabr), ularning 65 foizini yoshlar (40 yoshgacha boʻlganlar) tashkil etadi. FMDPning Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi fraksiyasi 18 deputatdan iborat, fraksiya rahbari A.S. Tursunov, FMDP fraksiyasi Oʻzbekiston liberaldemokratik partiyasi, "Adolat" sotsialdemokratik partiyasi bilan birga parlamentda "Demokratik blok"ka birlashgan.

Partiyaning nashri — "Fidokor" gazetasi Shoira Umarova. 

 

Oʻzbekiston siyosiy partiyalari
Oʻzbekistonning sobiq siyosiy partiyalari
2008-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
1999-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar