yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Savigny-sur-Braye

Savigny-sur-Braye Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
2203 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 68,1 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Seigy

Seigy Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1090 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 132,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 8,2 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Seillac

Seillac Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
78 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 8,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 9,3 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Selles-Saint-Denis

Selles-Saint-Denis Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1193 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 23,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 50,0 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Selles-sur-Cher (Fransiya)

Selles-sur-Cher Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
4775 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 185,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 25,7 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Selommes

Selommes Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
758 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 26,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 28,2 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Semerville

Semerville Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
97 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,6 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 10,1 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Séris

Séris Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
349 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,7 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 17,7 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Seur

Seur Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
433 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 111,0 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 3,9 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Soings-en-Sologne

Soings-en-Sologne Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1314 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 37,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 34,8 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Souday

Souday Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
538 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 15,2 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 35,4 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Souesmes

Souesmes Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1115 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 103,2 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Sougé (Loir-et-Cher)

Sougé Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
437 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 25,6 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 17,1 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Souvigny-en-Sologne

Souvigny-en-Sologne Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
410 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 40,0 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Suèvres

Suèvres Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1450 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 39,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 36,8 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Talcy (Loir-et-Cher)

Talcy Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
249 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,6 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 15,0 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Ternay (Loir-et-Cher)

Ternay Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
272 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,5 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 14,7 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Theillay

Theillay Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1293 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 96,7 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Thenay (Loir-et-Cher)

Thenay Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
803 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 40,6 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 19,8 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Thésée

Thésée Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1206 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 68,5 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 17,6 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Thoré-la-Rochette

Thoré-la-Rochette Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
922 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 85,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 10,8 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Thoury

Thoury Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
337 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,5 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 15,7 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Tour-en-Sologne

Tour-en-Sologne Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
887 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 33,5 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 26,5 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Tourailles

Tourailles Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
133 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,7 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 7,5 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Tréhet

Tréhet Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
109 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,5 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 5,6 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Tripleville

Tripleville Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
130 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 12,6 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Troo

Troo Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
301 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,7 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 13,9 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Valaire

Valaire — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
81 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 6,8 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Vallières-les-Grandes

Vallières-les-Grandes Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
752 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 41,1 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Veilleins

Veilleins Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
180 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 3,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 47,5 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Vendôme

Vendôme Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
17.707 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 740,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 23,9 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Verdes

Verdes Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
388 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 28,9 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Vernou-en-Sologne

Vernou-en-Sologne Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
524 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,6 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 49,4 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Veuves

Veuves Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
216 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 27,0 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 8,0 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Vievy-le-Rayé

Vievy-le-Rayé Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
461 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 46,9 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villavard

Villavard Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
133 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 26,1 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 5,1 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villebarou

Villebarou Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
2269 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 249,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 9,1 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villebout

Villebout Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
137 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,0 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 11,4 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villechauve

Villechauve Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
284 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 26,1 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 10,9 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villedieu-le-Château

Villedieu-le-Château Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
420 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,5 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 28,9 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villefranche-sur-Cher

Villefranche-sur-Cher Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
2409 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 87,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 27,4 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villefrancœur

Villefrancœur Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
462 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 25,1 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 18,4 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villeherviers

Villeherviers Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
486 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,8 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 38,1 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villemardy

Villemardy Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
217 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 12,1 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villeneuve-Frouville

Villeneuve-Frouville Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
70 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 15,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 4,4 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villeny

Villeny Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
337 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 32,4 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villeporcher

Villeporcher Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
136 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,5 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 11,8 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villerable

Villerable Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
497 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 29,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 16,6 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villerbon

Villerbon Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
748 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 43,2 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 17,3 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villermain

Villermain Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
304 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 27,8 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villeromain

Villeromain Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
198 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 15,0 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 13,2 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villetrun

Villetrun Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
274 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 39,7 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 6,9 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villexanton

Villexanton Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
213 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 11,6 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villiers-sur-Loir

Villiers-sur-Loir Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1209 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 120,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 10,0 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Villiersfaux

Villiersfaux Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
233 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,4 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 7,2 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Vineuil (Loir-et-Cher)

Vineuil Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
6651 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 298,3 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 22,3 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Vouzon

Vouzon Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
1060 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,7 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 77,5 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Yvoy-le-Marron

Yvoy-le-Marron Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

Aholisi 
538 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,9 nafar kishi.

Geografiyasi 
Maydoni — 49,4 km2.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    Loir-et-Cher shaharlari
Asfaltlash

Asfaltlash — Avtomobil yoʻllari, ko'cha, aerodrom va hokazoga asfalt-beton qoplamalar yotqizish; asfalt-beton qorishmalarni oldindan tayyorlangan zaminga yotqizish va zichlash. Asfalt-beton bir yoki ikki qavat qilib yotqiziladi. Ikki qavatli asfalt-betonning ostki qavati 4—5 smli yirik donali shagʻal, ustki qavati oʻrtacha, mayda donali shagʻal yoki qumli boʻladi va qalinligi 4 sm ga yetadi. Serqatnov yoʻllar va shoh koʻchalarga umumiy qalinligi 12—15 sm ni tashkil qiladigan 3—4 qatlam qoplanadi. Asfaltlashning uch usuli bor: 1. Qizdirilgan asfalt-beton yotqizib, soʻngra tekislash va shibbalash; 2. Sovuq asfalt-beton yotqizib, yengil gʻaltaklar bilan tekislash 3. 250—500 kg/sm2 bosim ostida tayyorlangan plitalar yotqizish. Hozir Asfaltlash ishlari toʻla mexanizatsiyalashtirilgan.

Manbalar 

Taʻlim
Asidol

Asidol — Suvda erimaydigan, oʻtkir hidli toʻq jigarrang, moysimon suyuqlik. Neftning ishqoriy qoldiqlarini sulfat kislota bilan parchalab olinadi. Asidol moy asosidagi loklar ishlab chiqarishda erituvchi, emulgator, sovun ishlab chiqarishda oʻsimlik moylari oʻrniga, mato, gazlama va terini boʻyashda insektitsid va fungitsid modda sifatida qoʻllanadi.

Manbalar

Havolalar 
 http://referat.arxiv.uz 

Kimyo
Askorbin kislota

Askorbin kislota — vitamin C — kristall modda; skorbutga qarshi vitamin. Hayvonlarning buyrak usti bezlari, gipofizi va jigarida, ignabargli daraxtlar yaproklarida, ayniqsa hoʻl meva va sabzavotlarda koʻp. Bu vitamin issiqqa chidamsiz, yuqori temperaturada buziladi. Askorbin kislota organizmdagi oksidlanish va qaytarilish jarayonlarida qatnashadi. Uning ovqatda yetishmasligi qon tomirlarning shikastlanishi, qon oqishi bilan kechadigan lavsha (skorbut) kasalligiga sabab boʻladi. Tibbiyotda keng qoʻllanadi.

Yana qarang 

 Vitaminlar

Manbalar

Havolalar 
 http://referat.arxiv.uz 

Kimyo
Kislotalar
Astraxanit

Astraxanit (Astraxon shahri nomidan) – mineral, natriy bilan magniyning suvli sulfati. Formulasi Na2Mg(SO4)2·4(H2O). Kimyoviy formulasi Na2Mg [SOJ2• 4N20. Qattiqligi 2—3. S. ogʻ. 2,3. Monoklin singoniyali. Kam uchraydigan kristallari ustunsimon yoki izotermik shaklda. Odatda zich massa holida uchraydi. Rangsiz yoki oqish. Shishaga oʻxshash yaltiroq. 45—60° temperaturada tuzli eritmalarda hosil boʻladi. Koʻpincha koʻllarda uchraydi, taʼmi shoʻr-taxir. Markaziy Osiyoda Astraxanit Qora-boʻgʻozgoʻl qoʻltigʻi, Quvli, Dengizkoʻl va Qoraumbetʼkoʻllari yotqiziklarida koʻp miqdorda topilgan.

Manbalar

Havolalar 
 http://referat.arxiv.uz 
 Astraxanit v baze webmineral.com 
 Blyodit v Geovikipedii

Kimyo
Minerallar
Membranafon

Membranafon — tortilgan membranadan ovoz chiqaruvchi har qanday musiqa asbobi. Bu Hornbostel–Sachs musiqa asbolalarini klassifikatsiyalash tizimidagi toʻrtta katta guruhdan biri hisoblanadi.

Hornbostel-Sachs
Aerofon

Aerofon —  membrana yoki torsiz, havoni tebratib ovoz chiqaruvchi har qanday musiqa asbobi hisoblanadi. Bu Hornbostel–Sachs musiqa asbolalarini klassifikatsiyalash tizimidagi toʻrtta katta guruhdan biridir. Aerfonlarga puflama musiqa cholgʻulari kiradi.

Hornbostel-Sachs
Atsetamid

Atsetamid — CH3CONH2 — Sirka kislota amidi, rangsiz kristall. Sof holda hidsiz, suyuqlanish temperaturasi 82 — 83ye, qaynash temperaturasi 221,2 ye. Suvda, spirtda va glitserinda oson eriydi, efirda erimaydi. Kuchli kislotalar taʼsirida tuz hosil qiladi. Teri pishirishda, qogʻoz ishlab chiqarishda qoʻllanadi.

Manbalar 

Amidlar
Atsetatlar

Atsetatlar (lotincha acetum — sirka) — Sirka kislotaning tuzlari va efirlari. Koʻpchiligi suvda yaxshi eriydi. Toʻqimachilik sanoatida xurush sifatida, tibbiyotda antiseptik vosita va b. maqsadlarda ishlatiladi. Efirlari — xushboʻy hidli uchuvchan suyuqlikdir. Atsetatlar (asosan etil atsetat) nitrotsellyuloza loklari va poliefir smolalar uchun erituvchi sifatida, shuningdek selluloid, kinoplyonka,  atir-upa ishlab chiqarishda va oziq-ovqat sanoatida ishlatiladi. Vinil atsetat asosida sunʼiy tolalar, loklar va yelimlar tayyorlanadi.

Atsetatlar — tuzlar va efirlar Sirka kislotasi, masalan:
 CH3COOC2H5 etilatsetat (etil efiri sirka kislotasi);
 CH3COONa Natriy atsetati;
 CH3COONH4 ammoniy atsetati;
 Pb(CH3COO)2·3H2O Qoʻrgʻoshin qumi.

Manbalar 

Atsetatlar
Atsetillash

Atsetillash — Organik birikmalardagi vodorodni sirka kislota qoldigʻi (CH3CO) ga almashtirish usuli. Atsetillash uchun, odatda, sirka angidriddan yoki atsetil xloriddan foydalaniladi. Atsetillash sanoatda atsetat ipak, aspirin, xushboʻy murakkab efirlar va b. olishda qoʻllanadi.

Manbalar 

Kimyo
Atsetilsalitsil kislota

Atsetilsalitsil kislota - C9H8O4 (Acidum acetylsalicylicum), Aspirin (atsesal, atsetizal va b.) — Salitsil kislota unumlari guruhiga mansub dori, isitma tushiruvchi, yalligʻlanishga qarshi, ogʻriq qoldiruvchi, shuningdek kuchsiz antikoagulyantlik va trombotsitlar agregatsiyasiga toʻsqinlik qiluvchi xossalarga ega boʻlganligi uchun asosan Nevralogiya, Revmatizm, Tromboz, Tromboflebitlari davolashda ishlatiladi.

Manbalar

Havolalar 
 Аспирин - применение и состав 

Oʻsimlik gormonlari
Oksi kislotalar
Kislotalar
Atsetilxolin

Atsetilxolin (Acetylcholinum) — СH3CO2CH2CH2N(СH3)3 Yuksak fiziologik taʼsirga ega biologik amin, xolinning atsetat efiri, rangsiz organik modda, mediatorlardan biri. Nervda va neyromuskullar sinapsida hosil boʻladi. Kimyoviy toza Atsetilxolin asosan tuz holida uchraydi. Havoda turishi bilan namlanib suyuqlanadi. Suv, spirt va xloroformda yaxshi eriydi, efirda erimaydi. Umurtqali va koʻpchilik umurtqasiz hayvonlarning toʻqimalarida boʻladi. Nerv sistemasi faoliyatida katta oʻrin tutadi. Atsetilxolinning biologik funksiyasi nerv uchlaridan impulsni muskullarga va sinapelarda qoʻzgʻalishni oʻtkazish bilan bogʻliq. U doimo nerv uchlarida sintezlanib, impuls oʻtkazilgach atsetil xolinesteraza fermenti taʼsirida parchalanadi. Atsetilxolin xolinergik neyrotransmitter sifatida taʼsir koʻrsatadi, muskullar qisqarishini qoʻzgʻatadi. Hayvonlar organizmiga Atsetilxolin kiritilsa, yurak urishi susayadi, qon bosimi pasayadi, meʼda va ichak faoliyati tezlashadi. Atsetilxolin baʼzi tomir kasalliklarida, miya tomirlari spazmi, oyoq-qoʻl tomirlari emboliyasi, shuningdek paroksizmal taxikardiyada qoʻllanadi.

Manbalar 

Bioximiya
Atseton

Atseton (lotincha acetum — sirka), dimetilketon,  — organik birikma, eng oddiy keton. Mol. m. 58,079. Uchuvchan oʻziga xos hidli, rangsiz suyuqlik, suvga yaxshi aralashadi, tez oʻg olib ketadi; zichligi 792 kg/m3, suyuqlanish temperaturasi — 94 °C, qaynash temperaturasi 56,2 °C. Ketonlarga xos xossalarni namoyon qiladi. Atsetilsellyuloza qizdirilganda (taxminan. 700° da) keton CH3=C=O hosil boʻladi. Ishqorlar taʼsirida galogenlar bilan reaksiyaga kirishib, yodoform, bromoform, xloroform hosil qiladi. Fenol bilan bir qatorda izopropilbenzolni oksidlab va oksidlanish mahsuloti — gidroperoksidni parchalab olinadi. Adan xilma-xil mahsulotlar sintez qilish mumkin. Alan sulfa-nol ham olinadi. Atsetilsellyuloza sanoatda nitrotsellyuloza va atsetilsellyulozspt erituvchi sifatida, sintetik kauchuklar, boʻyoq olishda va boshqa maqsadlarda ishlatiladi.

Manbalar 

Ketonlar
Atsidin-pepsin

Atsidin-pepsin (Acidin-pepsinum) — Betain xlorgidrati (4 qism) bilan pepsin (1 qism)dan iborat tabletka. Betain xlorgidrati meʼdada gidrolizlanib, xlorid kislotani ajratib chiqaradi. Meʼda shirasida xlorid kislotaning kamayishi yoki butunlay chiqmasligi bilan davom etadigan gastritlarni, shuningdek axiliya hamda ducnencumm davolashda qoʻllanadi.

Yarim stakan suvga 0,5 g dan qoʻshib beriladi. Kuniga ovqat bilan yoki ovqatdan keyin 3-4 mahal ichiladi.

Manbalar 

Tibbiyot
Atsidofil organizmlar

Atsidofil organizmlar ( — nordon, kislotali va Sheo — sevish) — kislotali muhitda yashay oladigan organizmlar. Masalan, sut kislotali va sirka kislotali bakteriyalar. Oziq-ovqat sanoatida, xususan sutli mahsulotlar tayyorlashda qoʻllanadi.

Manbalar 

Ekstremofillar
Atsidofiliya

Atsidofiliya (lotincha acidus — nordon, kislotali va … filiya) — hujayra sitoplazmasi va boshqalar ichki elementlar yoki tolasimon tuzilmalarning kislotali boʻyoqlar (Eozin, nordon fuksin va boshqalar) bilan boʻyalish xususiyati. Atsidofiliyadan qon hujayralarini bir-biridan farqlashda foydalaniladi.

Manbalar 

Mikrobiologiya
Atsillash

Atsillash — Organik birikmalardagi vodorod oʻrniga karbon kislota qoldigʻi RCO ni kiritish. Atsillashga formillash, benzoillash va boshqa reaksiyalar kiradi. Atsillash vositalari sifatida karbon kislotalar yoki odatda, ularning hosilalari (efirlari, angidridlari va hokazo) ishlatiladi. Atsillash reaksiyalarini oʻrganish va ulardagi qonuniyatlarni aniqlashga Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademigi I.P. Sukervanik va uning shogirdlari katta hissa qoʻshgan.

Manbalar 

Bioximiya
Aerofotorazvedka

Aerofotorazvedka — samolyot yoki boshqa uchish apparatlariga oʻrnatilgan aerofotoapparatlar yordamida yerdagi obyektlarni suratga olish. Aerofotorazvedkani uchuvchisiz yoki maxsus razvedkachi samolyotlar bajaradi. Razvedkachi samolyotda bir necha fotoapparat boʻlib, ular erdan berilgan dastur-topshiriqqa binoan avtomatik ravishda suratga oladi yoki uchuvchi tegishli obʻektlarni tanlab suratga oladi. Harbiy ishda dushman qarorgoxlari va obʻektlarini, strategik inshootlarini suratga olishda Aerofotorazvedkadan foydalaniladi.

Manbalar 

Astronomiya
Aerofotosuratga olish

Aerofotosuratga olish — samolyot, vertolyot, Yer sunʼiy yoʻldoshi yoki raketalarga joylashtirilgan maxsus aerofotoapparat yordamida joyning fotosuratini yuqoridan olish va shu fotosuratlar yordamida joyning plani va geografik xaritani tuzish. Aerofotosuratga olish joyning baʼzi tafsilotlarini yoki inshootlarning fotosuratlarini olib, soʻngra tayyor xaritasiga tushirish uchun ham qoʻllanadi. Baʼzan, Aerofotosuratga olishning vazifasi faqat joyning tutgan oʻrni chegaralarini aniqlash bilan cheklanadi (kontur Aerofotosuratga olish), baʼzan topografik oʻlchashlar natijasida olingan relef haqidagi maʼlumotlar Aerofotosuratga olish yordamida olingan xaritaga tushiriladi (murakkab kombinasiyalangan Aerofotosuratga olish). Aerofotosuratga olish vositasida xarita tuzib, fotogrammetrik oʻlchashlar na-tijasida relefni shu xaritalarga tushirish ham mumkii (fotogrammetriya). Uchish, fotosurat olish va tayyor fotosuratlarni oʻlchash natijasida joyning plani — xaritasi tuziladi. Aerofotosuratga olish topografik xaritalar tuzishda, geol., tuproqshunoslik tadqiqotlarida, oʻrmonchilik va er tuzish ishlarida, yoʻl va er gidrotexnika inshootlari qurish, harbiy ish va boshqalarda qoʻllanadi. Aytib oʻtilgan ishlarda qoʻllanadigan Aerofotosuratga olishning eng muhim qismi olingan fotosuratlarda joyning hamma tafsilotlarini topa bilish (deshifrlash — shifrni echish) va ularni xaritaga aniq tushirishdir. Aerofotosuratga olish qaysi sohada ishlatilishiga qarab, fotosuratdagi tafsilotlarni aniqlash — topografik, gidrotexnik, gidrogeografik deshifrlash turlariga boʻlinadi. Harbiy maqsadda olib borilgan deshifrlash dushmanning mudofaa tizimini aniqlash, uning kommunikasiyam, aerodromlari va kechuv joylarini oʻrganishdan iborat. Bundan tashqari, harbiy ishda erdan turib aniqlab boʻlmaydigan obʻektlar (narsalar)ning koordinatalari topiladi.

Manbalar

Havolalar 
 http://www.paramotors.ru/services_foto.php 

Astronomiya
Adad

Adad () – oʻlchov birligi son, raqam va miqdorni ifodalaydi. Oʻzbekistonda koʻproq 30-yillargacha ishlatilgan. Oʻzbek tili davlat tili mavqeiga ega boʻlgach „tiraj“ soʻzi (gazeta, kitob nusxalari soni) oʻrnida ham adad atamasi qoʻllanila boshlandi.

Manbalar 

Oʻlchov birliklari
Poligrafiya
Aeroterapiya

Aeroterapiya — Organizmni chiniqtirish va davolash maqsadida ochiq havodan foydalanish usuli. Aeroterapiyadan koʻpincha bolalar organizmini chiniqtirish va tashqi muhitning noxush omillariga nisbatan chidamini oshirish, shuningdek oʻpka, suyak, teri, boʻgʻim sili, kamqonlik, nerv va yurak-tomir sistemasining funksional kasalliklarini davolashda foydalaniladi. Aeroterapiyaning havo vannalari bilan davolash turi keng qoʻllanadi.

Manbalar 

Fizioterapiya
Kurortologiya
Aerozolterapiya

Aerozolterapiya — biologik faol kukun dorilarni aerozol holida, yaʼni maxsus purkagich yordamida kuchli havo oqimi bilan purkab, nafas oldirib davolash; asosan bemorning nafas yoʻllariga, organizmning turli boʻshliqlariga yoki tananing shikastlangan joylariga purkaladi. Bunda nafas yoʻllarida dori yetarli konsentrasiyada toʻplanadi. Nafas aʼzolari kasalliklari (surunkali bronxit, bronxoektaziya, oʻpka, shuningdek bronx sili va boshqalar)da qoʻllanadi.

Manbalar 

Tibbiyot terminlari
Afoniya

Afoniya (yunoncha a – inkor qoʻshimchasi va phone – ovoz) – shivirlab gapirish qobiliyati saqlangani holda ovoz chiqmay qolishi. Afoniya turli kasalliklar: hiqildoq, nerv sistemasi, shuningdek organizmning umumiy kasalliklari belgisi boʻlishi mumkin. Chin paralitik funksional va spastik xillari bor. Ovoz boylamlarining yetarli yumilmasligi yoki tebranmasligi bilan kechadigan kasalliklarda (yalligʻlanish, rak va hokazo) chin Afoniya roʻy beradi. Hiqildoq nervi faoliyatining bir tomonlama buzilishi (qalqonsimon bez operatsiyasi va boshqalar), nerv kasalliklari paralitik Afoniyaga sabab boʻlishi mumkin. Odatda, asabiy bemorlarda ovoz boylamlarini harakatlantiruvchi nerv mexanizmlarining vaqtincha tormozlanishi, ruhiy iztirob, qoʻrqish va boshqa natijasida funksional Afoniya yuzaga keladi. Halqum va hiqildoq shilliq qavatiga oʻyuvchi kimyoviy moddalar taʼsir etishi va boshqa spastik Afoniyaga sabab boʻladi.

Manbalar

Havolalar 
 http://referat.arxiv.uz 

Kasallik alomatlari
Logopediya
Afrika qoʻnogʻi

Afrika qoʻnogʻi (Pennisetum tuphoidum) — bir yillik don va yem-xashak ekini. Tashqi koʻrinishidan makkajoʻxori va sorgo (oqjoʻxori, qoʻqon joʻxori)ga oʻxshaydi. Osiyo, Afrika, qisman Janubiy Yevropaning quruq iqlimli zonalarida yetishtiriladi. Doni oziq-ovqatga va hayvonlarga yem uchun ishlatiladi. Bargi va poyasidan koʻk ozuqa va pichan tayyorlanadi. 100 kg donida 89 ozuqa birligi, 10 kg hazm boʻladigan protein, 100 kg pichanida 50 ozuqa birligi va 8,2 kg hazm boʻladigan protein bor. Afrika qoʻnogʻi issiqsevar, yorugʻsevar va qurgʻoqchilikka chidamlidir. Qumloqlarda va qoʻngʻir tuproqlarda yaxshi rivojlanadi. 1 gektar yerga 5-10 kg urugʻlik sarflanadi, urugʻlar 5-6 sm chuqurlikka ekiladi. Hosildorligi koʻk massa boʻyicha 80- 500 s/ga, sugʻoriladigan maydonlarda 800-1000 s/ga, don boʻyicha 11-40 s/ga teng. Oʻzbekiston oʻsimlikshunoslik ilmiy tadqiqot institutida Afrika qoʻnogʻini Oʻzbekiston sharoitlarida oʻstirish tavsiyalari ishlab chiqilgan.

Manbalar 

Biologiya
Arixoʻrlar

Arixoʻrlar (Pernis) — Yirtqich qushlar turkumining qarchigʻaysimonlar oilasiga mansub urugʻning nomi. Ularning ikki turi boʻlib, Yevropa va Osiyoda tarqalgan. Arixoʻrlar qishlash uchun Afrika va Osiyoning janubga uchib ketadi. Oʻzbekistonda bitta turi har zamonda (bahor yoki kuzda) uchrab qoladi. Arixoʻrlar baland daraxtli oʻrmonlarda yashaydi. Uyasini daraxtlarga quradi. Baʼzan ikkita tuxum qoʻyadi va tuxumini urgʻochisi bosadi. Joʻjalarini boqishda erkagi ham yordamlashadi. Bu kush ari, qovoqari, asalari kabi hasharotlar bilan oziqlanadi. Ana shu hasharotlar tarqalgan joylarda uchraydi.

Manbalar

Havolalar 
 http://referat.arxiv.uz 

Biologiya
Qushlar
Qushlar ekotizimi
Armur gʻoʻzasi

Armur gʻoʻzasi (Gossypium armourianum Kearney) — Yovvoyi gʻoʻza turi. Genomi D2_,, xromosomalar soni 2p=26. Birinchi marta T. Kerni taʼriflab bergan (1933). San-Markoye o.da va Kaliforniya qoʻltigʻi sohillarida uchraydi. Armur gʻoʻzasi — koʻp yillik, tarvaqaylab oʻsadigan buta; boʻyi 2 m gacha, oʻsuv shoxlari koʻp. Hosil shoxlari nimjon. Koʻsaklari mayda, dumaloq-uzunchoq, yonlari boʻrtib chiqqan, 3-4 chanoqli. Har bir chanogʻida 1-4 ta chigit boʻladi. Chigiti oʻrtacha kattalikda, toshchigit, yashil-kulrang tuklar bilan qoplangan. Armur gʻoʻzasi qurgʻoqchilikka nihoyatda chidamli, bakterioz bilan kasallanmaydi. Fotodavr oʻzgarishidan kam taʼsirlanadi. Armur gʻoʻzasi gulyonbargchalari tabiiy toʻkilib ketadigan gʻoʻza navlari yaratishda noyob tur hisoblanadi. Bunday gʻoʻza turlari Argentinada olingan.

Manbalar

Havolalar 
 (Arxiv.uz/ Maʼlumotlar ombori) 

Biologiya
Qabila

Qabila () — urugʻaymoq, bir ota-onadan  tarqalgan  bir  necha  guruh uyushmasi,  etnik  birlik.  Naslnasab jihatidan bir хil boʻlgan kishilar toifasi,  guruhi.  qabila  aʼzolari  oʻrtasidagi qonqarindoshlik aloqalarining mavjudligi, urugʻ va boʻgʻinlarga birikishi uning asosiy  belgisidir.  Shuningdek,  qabilaning boshqa belgilari ham mavjud boʻlib, bular uning maʼlum bir hududga ega ekanligidan,  qabiladoshlarning  iqtisodiy birligi, yagona qabilaviy tili va nomi, qabila kengashi  va  harbiy  boshliqlarning oʻzini  oʻzi  boshqarishdan  iboratdir.  Qabila ittifoqlarining tuzilishi, bir qabilaning 2 sini  boʻysundirishi,  qabilalarning  boshqa turkumi hisoblanadi. 
 
Qabila (arab.) — urugʻaymoq, bir ota-onadan tarqalgan bir necha guruh uyushmasi, etnik birlik. Naslnasab jihatidan bir xil boʻlgan kishilar toifasi, guruhi. Qabila aʼzolari oʻrtasidagi qonqarindoshlik aloqalarining mavjudligi, urugʻ va boʻgʻinlarga birikishi uning asosiy belgisidir. Shuningdek, Qabilaning boshqa belgilari ham mavjud boʻlib, bular uning maʼlum bir hududga ega ekanligidan, qabiladoshlarning iqtisodiy birligi, yagona qabilaviy tili va nomi, Qabila kengashi va harbiy boshliqlarning oʻzini oʻzi boshqarishdan iboratdir. Qabila ittifoqlarining tuzilishi, bir Qabilaning 2 sini boʻysundirishi, Qabilalarning boshqa yerlarga koʻchib oʻtishi, ularning oʻzaro qoʻshilib ketib yanada yirikroq etnik birlik — elatlarning vujudga kelishiga olib kelgan. Urxun yozuvlarida mustaqil Qabila barpo etish uchun 700 kishi boʻlishi lozimligi aytilgan. Yerlarga  koʻchib  oʻtishi,  ularning  oʻzaro qoʻshilib  ketib  yanada  yirikroq  etnik birlik — elatlarning vujudga kelishiga olib kelgan. Urхun yozuvlarida mustaqil qabila barpo etish uchun 700 kishi boʻlishi lozimligi aytilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 

Etnologiya
Qabriston

Qabriston yoki mozor () marhumlar dafn  etiladigan  maхsus  joy.  Qabriston turlari  va  ularni  muhofaza  qilish  tartibi  dafn  marosimi,  muayyan  хalq,  din, mazhab,  ijtimoiy  guruh  va  boshqalar, shuningdek,  hokimiyat  organlari  tomonidan  oʻrnatilgan  maʼmuriy  va  sanitariya  normalari  bilan  belgilanadi.

Qabriston, mozor — marhumlar dafn etiladigan maxsus joy. Qabriston turlari va ularni muhofaza qilish tartibi dafn marosimi, muayyan xalq, din, mazhab, ijtimoiy guruh va boshqalar, shuningdek, hokimiyat organlari tomonidan oʻrnatilgan maʼmuriy va sanitariya normalari bilan belgilanadi. Dafn etish joylari antik davrda va qadimiy Sharqda nekropol deb atalgan. Oʻzbekistonda Qabristonlarga qadimdan alohida eʼtibor berilgan. Qabriston uchun koʻpincha tepalik joylar tanlangan, atrofi devor yoki panjaralar bilan oʻralgan. Mashhur kishilar uchun esa maqbaralar qurilgan. Oʻrta Osiyoda yashovchi boshqa dinga mansub xalqlarning alohida Qabristonlari boʻlgan (mas, Buxoro yahudiylari qabristoni, eroniylar qabristoni (shialar uchun), yevropaliklar qabristoni va boshqalar).

Dafn  etish  joylari  antik  davrda  va qadimiy Sharqda nekropol deb atalgan.

Dunyodagi eng katta qabriston Iroqda joylashgan Vodiy as Salom hisoblanadi.

Oʻzbekistonda  qabristonga  qadimdan  alohida eʼtibor  berilgan.  Qabriston  uchun  koʻpincha  tepalik  joylar  tanlangan,  atrofi  devor yoki panjaralar bilan oʻralgan. Mashhur kishilar uchun esa maqbaralar qurilgan. Oʻrta Osiyoda yashovchi boshqa dinga mansub хalqlarning alohida Qabrlari boʻlgan (mas., Buхoro yahudiylari qabristoni, eroniylar  qabristoni (shialar  uchun),  yevropaliklar qabristoni va boshqalar).

Mashxur qabristonlar 
 Baqi qabristoni - Saudiya Arabistonidagi qabriston.

Manbalar

Adabiyotlar 

Dafn marosimlari
Qabristonlar
Askaridalar

Askaridalar (Ascarididae) — Toʻgarak chuvalchanglar oilasi. Umurtqali hayvonlar va odam ichagida parazitlik qiladi. 9 ta urugʻni oʻz ichiga oladi. Tipik urugʻi (Ascaris)ra18 -turiga kiradi. Odatda odam askaridasi (A. Lumbricoides) va choʻchqa askaridasi (Askaridalar suyam) koʻp uchraydi. Odam askaridasi erkagining uzunligi 15 — 25 sm, urgʻochisi 20 — 40 sm. Erkak askaridaning dumi ilmoqqa oʻxshash egilan. Askarida gavdasi tashqi tomondan pishiq va qalin poʻst — kutikula bilan qoplangan. Yopishuv organlari (soʻrgʻichlar) rivojlanmangan, uning elastik tanasi ichak devoriga taqalib turganidan ichakdan tashqariga chiqib ketmaydi.

Askaridaning hazm qilish sistemasi ikki uchi ochiq uzun nayga oʻxshaydi. Bu nay ogʻiz teshigidan boshlanadi, qisqa halqum, qiziloʻngach, oʻrta ichak hamda keyingi ichak orqali chiqaruv (anal) teshigi bilan tugaydi. Tanasi oldigi uchida joylashgan ogʻiz teshigi 3ta lab bilan oʻralgan. Askarida ichakda hazm boʻlayotgan oziqni soʻrib oladi. Oziqning hazm boʻlmagan qismi uning anal teshigi orqali chiqarib yuboriladi.

Ayirish sistemasi tana boʻylab oʻtgan 2ta uzun naydan iborat. Naylar tananing oldingi tomonida birlashib, yagona teshik bilan tashqariga ochiladi. Tanasining oldingi tomonidagi nerv halqasi halqumni oʻrab olgan. Bu halqadan tana boʻylab keyingi va oldingi tomonga nervlar ketadi.

Jinsiy sistemasi bir uchi berk ingichka naychaga oʻxshash boʻladi. Tana boʻshligʻida buralib joylashgan. Urgʻochisining jinsiy organdi 2ta tuxumdondan, erkakniki esa bitta urugʻdondan iborat. Askarida juda serpusht, u 1 kecha-kunduzda 240mingtagacha tuxum qoʻyadi. Urugʻlangan va qalin poʻst bilan qoplangan tuxumlarini xoʻjayini ichagiga qoʻyadi. Tuxumlar axlat bilan tashqariga chiqib ketadi. Tuxumlar iflos qoʻl yoki yuvilmagan meva va sabzavotlar orqali odamning ichagiga tushganida nam muhitda ulardan lichinkalar chiqadi. Lichinkalar qon orqali oʻpkaga boradi, soʻngra balgʻam bilan ogʻizga tushadi. Ular ogʻizdan yana ichakka qaytib tushgach, rivojlanib voyaga yetadi va tuxum qoʻyishga kirishadi.

Askaridani yuqtirganda belgilar. Askarida bilan kasallangan odam ozib ketadi, rangi siniq boʻladi. Uning qorni muntazam ogʻrib turadi. Ichakdagi askaridalar maxsus dorilar yordamida haydaladi. Askaridani yuqtirmaslik uchun sabzavot va mevalarni yaxshilab yuvib isteʼmol qilish kerak hamda maxsus gigiyena qoidalariga rioya qilish kerak.

Manbalar 
Hayvonot dunyosi ensiklopediyasi va 7-sinf biologiya darsligi (2017) Laziz Hamidov

Havolalar 
 http://referat.arxiv.uz 

Qurtlar
Askaridoz

Askaridoz – toʻgarak chuvalchanglar (askaridalar) keltirib chiqaradigan gijja kasalligi. Askaridalar ancha yirik boʻlib, odamning ingichka ichagida parazitlik qiladi. Bolalarda koʻproq uchraydi. Bemor askaridoz tarqatuvchi manba hisoblanadi. Kasallik askarida tuxumlari bilan ifloslangan sabzavotlar, qaynatilmagan suv, kir qoʻl orqali yuqadi. Kasallikning ilk davri koʻpincha umumiy alomatlar bilan kechadi: darmonsizlik, yoʻtal, harorat koʻtarilishi, eshakyemi toshishi mumkin. Keyinchalik bosh aylanishi, bosh ogʻrigʻi, meʼda-ichak faoliyatining buzilishi (koʻngil aynishi, qusish, koʻp soʻlak oqishi), oʻta toliquvchanlik, kechasi qoʻrqish alomatlari namoyon boʻladi; bolalar uyquda tishini gʻijirlatadi, ularda kamqonlik, asabiylashish va boshqa kuzatiladi. Askaridalarning oʻt yoki meʼda-ichak yoʻllariga kirishi natijasida yiringli xolesistit, jigar abssessi, peritonit, sepsis, oʻtkir pankreatit, appenditsit, ichak tutilishi va boshqa asoratlar yuzaga kelishi mumkin. Askaridozga vrach nazorati ostida davo qilinadi. Kasallikning oldini olishda ozodalik va sarishtalikka amal qilish lozim.

Manbalar

Havolalar 
 http://referat.arxiv.uz 
 Askaridoz 
 Askaridoz (forumi)
 Askaridoz (Ascaridosis) 

Nematodozlar
Simptom:Bosh ogʻrigʻi
Tibbiyot
Asteniya

Asteniya (yunoncha astenia – darmonsizlik) – asabiy-ruhiy quvvatsizlik; bunday bemorning kayfiyati oʻzgaruvchan boʻlib, tez toliqadi, ozib ketadi, uyqusi buziladi. Yigʻloqi boʻlib qoladi; vegetativ nerv sistemasining vazifasi izdan chiqadi, uzoq vaqtgacha bosh ogʻriydi. Boshdan kechirilgan kasalliklar, shikastlanishlar, ruhiy toliqish, ichki aʼzolar xastaligi (meʼda yara kasalligi, gastrit, kolit, xoletsistit va boshqalar), miya shikastlanishi va boshqa asteniyaga sabab boʻladi. Asteniya yuqumli kasalliklardan tuzalish davrida kuzatiladigan holatlardan biri (yana qarang Nevrasteniya).

Patalogik fiziologiyasi 

Mushak hujayralari miyadan elektr impulslari oqimini aniqlash orqali ishlaydi, bu esa sarkoplazmik retikulum tomonidan kaltsiyni chiqarish orqali qisqarishiga signal beradi. Charchoq asab yoki mushak hujayralarining oʻzida paydo boʻlishi mumkin. Kolumbiya universiteti olimlari tomonidan olib borilgan yangi tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, mushaklarning charchoqlari mushak hujayralaridan kalsiyning kamayishi tufayli yuzaga keladi. Bundan tashqari, Kolumbiya tadqiqotchilari ushbu ajralib chiqqan kalsiy tomonidan faollashtirilgan ferment mushak tolalarini halok qilishini aytmoqdalar.

Turlari 

Mushaklarning charchoqlari markaziy, nerv-mushak va periferik mushaklarda kuzatilishi mumkin. Markaziy mushaklarning charchoqlari umumiy energiya tanqisligi sifatida namoyon boʻladi va periferik mushaklar kuchsizligi, mushaklarning oʻziga xos ish qobiliyatini yoʻqotish sifatida namoyon boʻladi. Neyromuskulyar charchoq markaziy yoki periferik boʻlishi mumkin. Jismoniy mashqlar paytida asabiy qoʻzgʻalishning pasayishi, agar ish bir xil intensivlikda davom ettirilsa, organlar yetishmovchiligining oldini olish uchun himoya mexanizmi boʻlishi mumkinligi taxmin qilingan. Markaziy charchoqning aniq mexanizmlari nomaʼlum, ammo serotonergik yoʻllarning roliga katta qiziqish mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 http://referat.arxiv.uz 

Nevrologiya
Simptom:Bosh ogʻrigʻi
Tibbiyot
Issiqkoʻl (koʻl)

Issiqkoʻl — Qirgʻiziston shimoli-sharqidagi katta oqmas koʻl. Tyan-Shan togʻ tizmasida joylashgan. Issiqkoʻl dengiz sathidan 1607 metr balandlikda joylashgan. Maydoni 6326 km² (baʼzi manbalarda 6330 km²). Koʻlga koʻp daryolar oqib keladi, ammo birorta daryo ham oqib chiqib ketmaydi. Koʻlning suvi musaffo va shoʻr.

Issiqkoʻl dunyodagi eng yirik togʻ koʻllaridan biri. Issiqkoʻl Issiqkoʻl soyligida, shimolda Kungay Olatov va janubda Terskay Olatov tizmalari orasida joylashgan. Koʻlning uzunligi 178 km, eni 60 km, chuqurligi 668 m gacha (baʼzi manbalarda 702 m gacha), oʻrtacha chuqurligi 278 m, suv hajmi 1738 km³. Koʻl atrofidagi yerlarda sugʻorish ishlarining oʻsishi koʻlning hajmini kamaytirgan. 1850-yildan beri koʻlning sathi 10 metr pasaygan. Koʻlning kichrayishiga odamlarning ham, iqlim oʻzgarishining ham taʼsiri boʻlgan.

Issiqkoʻlga 50 dan ortiq daryo quyiladi. Eng yirik daryolari: Jirgʻalan, Tup (sharq tomondan quyiladi), maydalari — Qoraqoʻl, Qizilsuv, Juka, Oqsuv, Koʻksuv. Issiqkoʻl havzasining maydoni 21,9 ming km². Iqlimi iliq, quruq, moʻtadil. Sohilda iyulning oʻrtacha temperaturasi 16-17°, yanvarniki gʻarbda -2° dan -3° gacha, sharqda -4° dan -7° gacha. Issiqkoʻl ustiga yiliga 250 mm, gʻarbda 110 mm, sharqda 470 mm yogʻin tushadi. Issiqkoʻldan 700 mm cha suv bugʻlanadi. Gʻarbida va sharqida tez-tez kuchli shamollar boʻlib turadi. Shamol esganda toʻlqinlar balandligi 3-4 m gacha boʻladi. Suv sathi yiliga 10-50 sm oʻzgarib turadi. Suv yuzasining temperaturasi yanvarda 2-3°, iyul va avgusda 19-20°, 100 m dan chuqurda yil boʻyi 3,5-4°. Issiqkoʻl qishda muzlamaydi. Qattiq qishda faqat qoʻltiqlar muzlaydi. Suvi yashil rangda (tiniqligi 12 m dan ortiq), shoʻrroq (5,8 %), ichish va sugʻorish uchun yaramaydi.

Issiqkoʻlda 20 dan ortiq baliq turi bor. Issiqkoʻl qoʻltiqlarida va gʻarbida yiliga 20-50 ming suzuvchi parrandalar qishlaydi. 1958-yilda Issiqkoʻl qoʻriqxonasi tashkil etilgan. Issiqkoʻlda muntazam yuk va yoʻlovchi tashuvchi kemalar qatnab turadi. Asosiy portlari: Baliqchi, Qoraqoʻl pristani. Aholisi qishloq xoʻjaligi (dehqonchilik, chorvachilik, bogʻdorchilik), shuningdek, baliq ovlash bilan shugʻullanadi. Issiqkoʻlning shimoliy sohilida Choʻlponota, janubiy sohilgʻida esa Tamgʻa kurortlari joylashgan. Issiqkoʻlga boshqa mamlakatlardan dam olgani sayyohlar kelishadi. Koʻl atrofida turistlar uchun koʻplagan bazalar bor.

Manbalar 

Issiqkoʻl viloyati
Qirgʻiziston koʻllari
Tyan-Shan
Togʻ koʻllari