yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Samruk-Kazyna

Samruk-Kazyna () — Qozogʻistondagi suveren jamgʻarma va aksiyadorlik jamiyati boʻlib, mamlakatdagi bir qator yirik kompaniyalarga toʻliq yoki qisman egalik qiladi. Bunga milliy temir yoʻl va pochta xizmati, „KazMunayGaz“ neft-gaz kompaniyasi, „Kazatomprom“ uran kompaniyasi, „Air Astana“ kompaniyasi va boshqalar kiradi. Davlat fondining yagona aksiyadori hisoblanadi.

Tarixi 
Samruk-Kazyna kompaniyasi 2008-yil oktyabr oyida Qozogʻistonning birinchi prezidenti Nursulton Nazarboyevning farmoni bilan ikkita Samruk va Kazyna kompaniyalarining birlashishi natijasida tashkil etilgan. Hozirgi kunda kompaniyaning direktorlar kengashi raisi lavozimida Almasadam Satkaliev ishlamoqda. Bungacha oʻsha paytdagi bosh vazir Baxitjan Sagintayev rais, Umirzoq Shukeyev esa bosh ijrochi direktor lavozimlarida ishlagan edi. Mustaqil direktorlar orasida esa Sir Richard Harry Evans, Alper Akdeniz, Wilhelm Benderlar bor.

Nursulton Nazarboyev milliy kompaniyalarni davlat nazorati ostidagi yagona xoldingga birlashtirish tashabbusi bilan chiqdi. Barcha milliy kompaniyalarni davlat nazorati ostidagi yagona xoldingga birlashtirish gʻoyasi esa Nursulton Nazarboyev tomonidan 2003-yil kuzida Singapurga qilgan tashrifidan soʻng paydo boʻlgan. Nursulton Nazarboyev Li Kuan Yuning davlat boshqaruvi va iqtisodiyotni rivojlantirish sohasidagi faoliyatini yuqori baholadi hamda Qozogʻistonda iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishda „Singapur iqtisodiy moʻjizasi“ tajribasini inobatga oldi.

Samruk-Kazyna jamgʻarmasiga tegishli tashkilotlar 
Quyida Samruk-Kazyna jamgʻarmasiga qisman yoki toʻliq tegishli boʻlgan tashkilotlarning qisman roʻyxati keltirilgan. Jamgʻarma tomonidan nazorat qilinadigan aksiyalarning foizi qavs ichida koʻrsatilgan. Jamgʻarmaning kompaniyalar guruhiga 2014-yil 30-iyun holatiga koʻra 576 ta shoʻba korxonalari kiritilgan.

 „KazMunayGaz“ MK (90%)
 „Kazakhstan Electricity Grid Operating Company“ OAJ (90%)
 „Kazakhtelecom“ OAJ (51%)
 „Kazpost“ OAJ (100%)
 „Kazakhstan Engineering“ OAJ (56,35%)
 „Pavlodar Airport“ (100%)
 „Aktobe Airport“ (100%)
 „Air Astana“ OAJ (51%)
 „Samruk-Kazyna Contract“ MChJ (100%)
 „Samruk-Kazyna Invest“ MChJ (100%)
 „Samruk-Energy“ AK (100%)
 „Real Estate Fund Samruk-Kazyna“ AJ (100%)
 „Kazakhstan Temir Zholy“ AJ (100%)
 „Kazatomprom“ OAJ NK (75%)
 „United Chemical Company“ MChJ (100%)
 „Tau-Ken Samruk“ OAJ (100%)
 „Alliance bank“ OAJ (51%)
 „Shalkiya Zinc Ltd“ OAJ (100%)
 „KOREM“ OAJ (100%)
 „Atyrau Airport“ OAJ (100%)
 „Karagandagiproshaht & K“ MChJ (90%)
 „Samruk-Kazyna Finance“ MChJ (100%)

Xususiylashtirilishi 
Samruk-Kazyna jamgʻarmasi xorijiy investorlarga bozor iqtisodiyotini yanada rivojlantirish maqsadida xususiylashtirish dasturini taklif qiladi.

Manbalar 

Qozogʻiston iqtisodiyoti
Qozogʻiston
Ján Riapoš

Ján Riapoš (1968-yil, 28-sentyabr; Heľpa, Slovakiya) — slovakiyalik sportchi, paralimpiyachi. Stol tennisi boʻyicha musobaqalarda ishtirok etagan. Toʻrt karra paralimpiya chempioni va kumush medal sohibi. Riapošdan koʻproq medalga faqat Genrite Farkas ega (5 oltin, 1 kumush, 1 bronza). Slovakiya paralimpiya qo'mitasi raisi va Slovakiya nogiron sportchilar uyushmasi raisi.

Tarjimai holi 
1993-yilda u avtohalokatga uchrab, orqa miyasidan jarohat olgan.

Sportda 
2012-yilda Londonda boʻlib oʻtgan yozgi paralimpiya oʻyinlarida oʻzining eng yaxshi natijalasiga erishgan. Individual bahslardagi gʻoliblikdan tashqari, Rastislav Revúcky va Martin Ludrovský bilan birga jamoaviy bahslarda ham gʻolib boʻlgan.

2016-yili 47 yoshida Riodagi paralimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan. Yakka tartibdagi turnirda chorak finalda chexiyalik Jiři Suchánekga yutqazib, yakunda beshinchi oʻrinni egallagan. Jamoaviy bahslarda esa toʻrtinchi oʻrinni egallagan.

Sportdan tashqarida 
2002-yildan Riapoš Slovakiya nogiron sportchilar uyushmasi raisi va 2003-yildan esa Slovakiya paralimpiya qoʻmitasi raisi lavozimlarida faoliyat olib borgan.

2006-yil 31-avgustda Slovakiya Prezidenti Ivan Gašparovič Ján Riapošni nogironlar sportini rivojlantirishdagi xizmatlari uchun uchinchi darajali Ľudovít Štúr ordeni bilan taqdirlagan.

Jan Ryapoš Trnava universitetining sogʻliqni saqlash va ijtimoiy ish fakultetida ijtimoiy fanlar boʻyicha tahsil olgan.

2014-yilgi prezidentlik saylovlarining birinchi bosqichi oldidan Robert Fico nomzodini qoʻllab-quvvatlagan.

2018-yil 19-noyabrda St. Elizabeth College of Health and Social Work universiteti tomonidan Ján Riapošga chet elda Slovakiyaga vakillik qilgani va nogiron sportchilar bilan 25 yillik faoliyati uchun „faxriy doktor“ (falsafa doktori) unvoni berilgan.

Manbalar 

Sportchilar
Paralimpiyachi erkaklar
Slovakiyalik sportchilar
Kishilar
Yashayotgan insonlar
Paralimpiya o‘yinlari ishtirokchilari
Qozogʻistonda oʻz joniga qasd qilish

Qozogʻistonda oʻz joniga qasd qilish mamlakatda gʻayritabiiy oʻlimning juda keng tarqalgan turi va uzoq muddatli ijtimoiy muammo hisoblanadi. Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining 2011-yilgi hisobotiga koʻra, har yili dunyo boʻylab oʻz joniga qasd qilish oqibatida vafot etganlarning 3,23 foizi Qozogʻistonga toʻgʻri keladi. Oʻsmirlar va yoshlarning oʻz joniga qasd qilishi mamlakatning eng katta muammolaridan biri hisoblanadi. 15-49 yosh guruhida oʻz joniga qasd qilish Qozogʻistondagi barcha oʻlimlarning 12,2 foizini tashkil qiladi.

Statistika 
Mamlakatda 15 yoshdan 19 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasida eng koʻp oʻz joniga qasd qilish holatlari qayd etilgan. Oʻgʻil bolalardagi holat boʻyicha esa Rossiyadan keyin, ikkinchi oʻrinda turadi. UNICEFning 2009-yildagi hisoboti shuni koʻrsatadiki, 1999-yil va 2008-yillar oraligʻida mamlakat yoshlari orasida oʻz joniga qasd qilishlar soni 23 foizga oshgan.

Mamlakat taʼlim vazirligi qoshidagi bolalarni himoya qilish qoʻmitasi rahbari Raisa Sherning soʻzlariga koʻra, kichik yoshdagi odamlar orasida oʻz joniga qasd qilishning bunday yuqori koʻrsatkichlari ortida bir qancha omillar bor, masalan:
 Maktablardagi zoʻravonlik
 Inson qiymatining yoʻqligi yoki yoʻqolishi
 Ijtimoiy xulq-atvor standartlarining pasayishi
 Begonalashish

Yoshlarning oʻz joniga qasd qilishi 
UNICEF va Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, Qozog‘iston dunyoda 15 yoshdan 19 yoshgacha boʻlgan odamlar orasida oʻz joniga qasd qilish darajasi eng yuqori boʻlgan mamlakat hisoblanadi. Oʻsmir oʻgʻil bolalar oʻz joniga qasd qilishi boʻyicha Qozogʻiston dunyoda ikkinchi oʻrinda, oʻsmir qizlar oʻz joniga qasd qilishida esa birinchi oʻrinda turadi.

UNICEFning Qozog‘istondagi beshta shaharda 1,700 nafar oʻsmir ishtirokida oʻtkazgan tadqiqotiga koʻra, oʻsmirlarning oʻz joniga qasd qilishiga ijtimoiy muammolar, oilaviy muammolar va yordamning yetishmasligi sabab boʻlgan. Tadqiqot natijalariga koʻra, qozogʻistonlik ota-onalar farzandlari bilan kuniga atigi 20 daqiqa „sifatli“ vaqt oʻtkazishadi.

Manbalar 

Qozogʻiston madaniyati
Qozogʻiston
Afia Charles

Afia Neliah Charles (1992-yil 22-iyulda tugʻilgan) — 400 metrga yugurish boʻyicha musobaqalarda ishtirok etadigan Antigua va Barbudalik sprinter.

Shaxsiy hayoti 
Charles AQShning Merilend shtatidagi Grinbelt shahridan, lekin uning onasi Ruperta Antiguada tugʻilgan va 1984-yilda Los-Anjelesda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Antigua bayrogʻi ostida musobaqalrda ishtirok etgan. Afia Charles hozirda Markaziy Florida universitetida (UCF) tahsil oladi va u yerda UCF Knights yengil atletika jamoasi tarkibida universitetlararo musobaqalarda ishtirok etadi.

Faoliyati 
Charles Eleanor Ruzvelt oʻrta maktabida tahsil olgan. 2008-yilgi Amerika chempionatida Penn estafetasi boʻlib oʻtgan. Unda 400 metrga estafeta boʻyicha 4-oʻrinni egallagan. Birinchi kursda u 2011-yilda Yamaykaning Montego-Bay shahrida boʻlib oʻtgan CARIFTA oʻyinlarida 400 metrga yugurish boʻyicha bronza medalini qoʻlga kiritgan. Antigua bayrogʻi ostida musobaqada qatnashgan Charles 54,23 soniya bilan shaxsiy rekordini yangilagan lekin bu natija unga medllar uchun davogarlik qilishga yetarli boʻlmagan. Charles 400 metrga ochiq sport komplekslarida yugurish boʻyicha birinchi kurs talabalari va maktab rekordlarini yangilagan. U 53,6 soniya natija koʻrsatgan. 2011-yilgi NCAA Ayollar oʻrtasidagi yengil atletika chempionatida ishtirok etgan. U maktabda koʻrsatgan yaxshi natijasi uchun jamoa safiga qoʻshilgan va jamoasi bilan 400 metrga estafeta bahslarida ishtirok etgan. Ikkinchi kursda u C-USA Indoor chempionatida 400 metrga yugurishda oltin medalni qoʻlga kiritgan. Bu musobaqada u 54,17 soniya natija koʻrsatib maktab rekordini yangilashga muvaffaq boʻlgan. U UCFda Karil Smit Gilbert murabbiyligi ostida musobaqalarda ishtirok etgan.

2011-yil iyul oyida u ayollar oʻrtasida 400 metrga yugurish boʻyicha 2012-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida Antigua va Barbuda jamoasidan chaqiruv olgan. Bu chaqiruvga javob tarzida u terma jamoada ilk bora qatnashgan. Musobaqa "Olimpiya" stadionida 3—5-avgust kunlari boʻlib oʻtgan. Oʻyinlarga tayyorgarlik koʻrish uchun Charles 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 400 metrga estafeta bahslarida oltin medal sovrindori boʻlgan Di Di Trotter bilan tayyorlangan. Di Di 2012-yilgi Amerika Qoʻshma Shtatlari terma jamoasidan chaqiruv olgan Smit Gilbertning Tennessi Universitetida birga oʻqigan va musoabqalarga tayyorlangan doʻsti hisoblanadi.

Manbalar 

2014-yilgi Hamdoʻstlik oʻyinlarida qatnashgan yengil atletikachilar
2012-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari yengil atletikachilari
Yashayotgan insonlar
1992-yilda tugʻilganlar
Cecilia Liñeira

Maria Ceciliya Liñeira (1983-yil 10-mayda tugʻilgan) argentin-chexiyalik professional basketbolchi boʻlib, 2018-2019-yilgi mavsumda „Megakalzado Ardoi“ jamoasi safida Liga Femenina 2da oʻynagan.

Biografiyasi 
Maria Cecilia Liñeira 1983-yilda Buenos-Ayresda tugʻilgan. U Jarrohlik sohasi boʻyicha oliy maʼlumotga ega boʻlib, oʻz mamlakatida jarrohlik bilan shugʻullangan va Argentinada bir nechta jarrohlik amaliyotlarida qatnashgan. Uning shifokorlik darajasi Ispaniyada tan olinmagan va u yana ikkita sohada tahsil olgan: Milliy masofaviy taʼlim universitetida (UNED) hamshiralik ishi va psixologiya yoʻnalishlarida.

Faoliyati 
Cecilia Liñeira oʻzining professional basketbol faoliyatini ona shahri hisoblanmish Lanus shahrida boshlagan, lekin u juda yoshligida Atlantika okeanini kesib oʻtishga qaror qilgan. Cecilia xalqaro pasportiga ega, chunki uning Argentina, Polsha, Ispaniya, Italiya va Chexiya bilan oilaviy aloqalari bor. Oxirgi mamlakat pasporti va bobosining uyida roʻyhatda turishi Yevropa basketboliga eshiklarni ochib bergan.

U „maydonda ham, kiyinish xonasida ham yetakchi“ sifatida taʼriflangan. 2006-yildan beri Cecilia oltita ispan klubida oʻynagan. Birinchisi, A Coruña shahridagi CB Pio XII boʻlib, u ikki mavsumni Liga Femenina 2 (LF2) da oʻtkazgan. Oʻshandan beri Liñeiraning faoliyati Basklar avtonom hamjamiyatiga bogʻlangan. 2008-yildan 2011-yilgacha u UNB Obenasa Navarra jamoasi safida oʻynagan va oʻtgan mavsumni u yerda Liga Femenina (LF)da oʻtkazgan. U yerdan Liñeira quyi divizionga qaytib, Ibaizabal jamoasiga qoʻshilishdan oldin yarim yil davomida Irlandesas klubida oʻynagan. Klub LFga koʻtarilgan, Liñeira oʻsha mavsumda eng qimmat oʻyinchi deb topilgan.

Liñeira besh marta LF ga koʻtarilish uchun oʻynagan va ikki marta bu yutuqqa erishgan, shuning uchun uning taxallusi „Miss Asenso“. 2014-yilda Liñeira toʻrt marta LF2da kunning „Ideal kvinteti“ (Quinteto Ideal) roʻyxatiga kiritilgan va bu oʻzining Ourensedagi oʻyinini takrorolash bilan yakunlangan. Liñeira 30 ochko, 19 ribaund va 4 golli uzatma bilan 16-kunning eng yaxshi futbolchisi deb topilgan. Liñeira oʻrtacha 14,2 ochko va 8,4 ribaund (19,1 ball toʻplagan, bu esa uni A guruhidagi eng qimmatli beshinchi oʻyinchiga aylantirgan).

2017—2018-yilgi mavsum boshlanishidan bir necha kun oldin, Araski AES tomonidan yangilangan roʻyhatdann joy olgan Ceilia Liñeira Pamplonada qaytarib boʻlmaydigan ish taklifi tufayli sport karyerasini toʻxtatib qoʻyishga majbur boʻlgan. Buni oʻzi iqtisodiy muammolar tufayli qabul qilishga majbur boʻlganligi aytgan.

2018—2019-yilgi mavsumda u Megacalzado Ardoi klubi bilan shartnoma imzolagan va u bilan LF2 ga koʻtarilgan.

Argentina terma jamoasi 
Liñeira Argentina ayollar milliy basketbol jamoasida Las Gigantes (Gigantlar) laqabi bilan tanilgan.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1983-yilda tugʻilganlar
Joella Loyd

Joella Lloyd (2002-yil 12-aprelda tugʻilgan) Antigua va Barbudalik sportchisi boʻlib, u 100 metrga va 200 metrga yugurish musobaqalarida milliy rekordchi hisoblanadi.

Tennessi universitetiga oʻqishga borishdan oldin u Sent-Jons Antigua qizlar oʻrta maktabida tahsil olgan.

Lloyd SEC chempionatida 200 metr masofada 23,39 ball bilan eng yaxshi natijani koʻrsatishga muvaffaq boʻlgan va 2021-yil fevral oyida umumiy hisobda 9-oʻrinni band etgan. 2021-yil 27-fevralda Lloyd SEC chempionatida yopiq inshootlarda 60 metr masofaga yugurish musobaqalarida konferensiya gʻolibi boʻlgan. U musobaqad 7,15 soniya natija bilan barcha vaqtlardagi musobaqa rekordini oʻrnatgan va 20 yoshgacha boʻlgan har qanday ayol sportchi orasida dunyoda 1-oʻrinni qayd etishga muvaffaq boʻlgan.

Lloyd 2021-yil 13-mart kuni NCAAʼda boʻlib oʻtgan musobaqalarda ishtirok etgan. Lloyd musobaqda 60 metr masofada 7,23 natija koʻrsatgan bu natija unga oltinchi oʻrinni band etishiga yetarli boʻlgan.

Lloyd 2021-yilning may oyida 100 metrga yugurish boʻyicha Antigua va Barbuda milliy rekordini oʻrnatgan. Bu voqea Noksvilldagi Tennessee Challenge musobaqasida boʻlgan, Lloyd 100 metr masofaga yugurishda 11.19 soniya natija qayd etgan bu unga oltin medal va rekordni olib kelgan. Natija shuningdek, 2021-yilda U-20 jahon chempionati yetakchisi boʻlgan amerikalik Tionna Braunning 11,29 soniyalik rekordini yangilagan. Lloyd 2021 NACAC U20 chempionatida 100 mertga yuhurish bahslarida bronza va 200 metrga yugurish bahslarida kumush medalga sazovor boʻlgan.

Kechiktirilgan 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 100 metrga yugurish uchun tanlangan Lloyd birinchi bosqichda 11,54 soniya koʻrsatgan bu unga keyinga bosqichga chiqishi uchun yetarli boʻlgan.

2022-yil may oyida Lloyd SEC chempionatlarida 23.09 soniya qayd etib 200 metrga yugurish boʻyicha milliy rekordini yangilagan. Lloyd NCAA chempionatining yarim finalida 200 metrga 22,66 natija bilan milliy rekordni yanada yaxshilagan. 2022-yilgi yengil atletika boʻyicha jahon chempionatida Lloyd yana 23 soniyadan pastroq natija koʻrsatib yarim final yoʻl olgan.

Manbalar 

2002-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Heather Samuel

Heather Barbara Samuel (1970-yil 6-iyulda tugʻilgan) — 100 va 200 metrga yugurish boʻyicha Antigua va Barbudalik nafaqadagi sprinter. 1990-yilda u Markaziy Amerika va Karib dengizi oʻyinlarida 100 metrga yugurishda kumush va 200 metrga yugurish bahslarida bronza medali bilan ikkita medalni qoʻlga kiritgan.

Samuel 1991-yildan 1994-yilgacha Kentucky shtati Murray shahridagi Myurrey shtat universitetida sprinter boʻlgan. 2004-yilda u Myurrey shtat atletika shon-shuhrat zalidan joy olgan. Uning Jahon chempionatidagi debyuti 1993-yilda, 1993-yilgi Jahon chempionatida 100 va 200 metrga yugurish boʻyicha boʻlgan. Ikkala yoʻnalishda ham u finalga chiqa olmagan. Oʻsha yilning may oyida Samuel Indianapolisda 11,20 soniya natija qayd etib, 100 m masofaga yugurish boʻyicha eng yaxshi natijasini koʻrsatgan. Kelgusi yilning may oyida u Atlantada 200 metrga yugurish bahslarida 23,20 soniya natija koʻrsatgan. Bu natijani u oʻzining faoliyatida eng yaxshi natija sifatida yozib qoʻygan.

1995-yilda Samuel faoliyatidagi yagona Markaziy Amerika va Karib dengizi chempionligini qoʻlga kiritgan. U Jahon chempionatida yana ikkita musobaqada qatnashgan, bu musobaqalarda u oldingilari kabi finalga chiqa olmagan. bu natija 1997-yilgi Jahon chempionatida ham takrorlangan.

1999-yilda u yopiq inshootlardagi jahon chempionatida debyut qilgan va oʻsha yili jahon chempionatida faqat 100 metrga yugurish musobaqalarida ishtirok etgan. U 100 metrga, shuningdek, 2000-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida jahon darajasidagi 200 metr va 2001-yilgi yopiq inshootlardagi Jahon chempionatida 60 metrga yugurish bahslarida ishtirok etgan ammo yana final bosqichiga chiqa olmagan. Biroq, u 1990-yildagi Markaziy Amerika va Karib dengizi oʻyinlaridagi muvaffaqiyatini takrorlab, yana kumush va bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2003-yilda u 2003-yilgi yopiq inshootlardagi jahon chempionatida 60 metrga yugurish bahslarida yarim finalga chiqgan, bu uning xalqaro yengil atletika musobaqasidagi eng yaxshi natijasi boʻlgan. 2003-yilgi Jahon chempionati va 2004-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida muvaffaqiyatsiz ishtirok etgan. U 2004-yildan beri musobaqalarda ishtirok etmaydi.

Manbalar 

2004-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari yengil atletikachilari
Yashayotgan insonlar
1970-yilda tugʻilganlar
Magdalena Aicega

Maria Magdalena Aicega Amicarelli (1973-yil 1-noyabr, Buenos-Ayresda tugʻilgan) argentinalik nafaqadagi chim ustida xokkeychi boʻlib, 2000-yilda Avstraliyaning Sidney shahrida boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiada oʻyinlarida kumush va 2004-yilda Afinada boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida bronza medalini qoʻlga kiritgan jamoa tarkibida boʻlgan. Gretsiya va 2008-yil Pekindagi yozgi Olimpiya oʻyinlarida Argentina terma jamoasi bilan oʻyinlarda ishtirok etgan.

U jamoasida markaziy himoyachi ampulasida oʻynagan. Aicega Las Leonas tarixidagi 15 yildan ortiq oʻynagan eng koʻzga koʻringan xokkeychilaridan biri hisoblanadi.

Umumiy natija 
Aicega oʻz faoliyatini 7 yoshida Belgrano Athletic jamoasida boshlagan va 7 yildan keyin kattalar jamoasi tarkibida debyut oʻyinida maydonga tushgan. 16 yoshida Aicega Argentina terma jamoasi uchun birinchi oʻyinida maydonga tushishga muvaffaq boʻlgan.

U 2002-yilgi Jahon kubogini, ikkita Chempionlar kubogini, Panamerika oʻyinlarida toʻrtta oltin medalni va 2001-yilda Panamerika kubogini qoʻlga kiritgan. Magui laqabli Aicega birinchi marta 1993-yilda Ispaniyaning Barselona shahrida boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida oʻz vatani shanini himoya qilgan va bu musobaqada Argentina oltin medalni qoʻlga kiritgan. Keyingi yili kattalar jamoasida oʻynagan va Irlandiyaning Dublin shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida ikkinchi oʻrinni egallaganm. Aicega 2008-yilda terma jamoadagi faoliyatini yakunlagan.

U 1998 va 2003-yillarda Argentina sport jurnalistlari assotsiatsiyasi tomonidan beriladigan eng nufuzli mahalliy mukofot boʻlgan Silver Olimpia mukofoti bilan taqdirlangan. Shuningdek, u 1999-yilda FIHning yilning eng yaxshi oʻyinchisi nominatsiyasiga nomzod boʻlgan. Ammo u mukofotni avstraliyalik Alison Annan qoʻlga kiritgan. Aicega 2000-yilda Argentinaning Premio Konex mukofoti bilan taqdirlangan.

Belgrano jamoasi tarkibida 33 yil oʻynaganidan soʻng, 2019-yilda Aicega xokkeydan ketishini eʼlon qilgan. Keyinchalik u Belgranoning yoshlar jamoasi murabbiyi sifatida ishlay boshlagan. Shunga qaramay, 2023-yil avgust oyida Aicega (oʻsha paytda 49 yoshda edi) Belgrano Athletic jamoasi safida „Torneo Reubicación“ ligasiga oʻtish turnirida ishtirok etishini eʼlon qilgan. Belgrano nihoyat San Martin bilan birga ikkinchi divizionga koʻtarilgan.

Boshqa ishlari 
Xokkeydan nafaqaga chiqqanidan soʻng, Aicega (nutrisiolog darajasiga ega) sport sharhlovchisi boʻlib ishlagan (Xokkey va TNT Argentina kanali uchun oʻyinlarini sharhlash bilan shugʻullangan). U, shuningdek, 2017-yilda ENARD („Ente Nacional de Alto Rendiiento Deportivo“ qisqartmasi) direktori sifatida ham qisqa davr mobaynida faoliyat yuritgan.

Manbalar 
 
2008-yilgi Yozgi Olimpiyada oʻyinlari sovrindori
Yashayotgan insonlar
1973-yilda tugʻilganlar
Milagros Menéndez

Milagros Abigail „Mili“ Menéndez (1997-yil 23-martda tugʻilgan) — argentinalik professional futbolchi, Campeonato Brasileiro Série A1da bahs olib boradigan klubi va Argentina ayollar terma jamoasida oʻynaydi. Abigail Racing Clubidan Santosga ijara asosida oʻtgan. Shu tufayli Milagrosning futbolchi;lik transfer huquqi toʻlaligicha Racing klubida saqlanib qolgan.

Klubdagi faoliyati 
Oʻsmirlik chogʻida karting poygalarida muvaffaqiyatli ishtirok etgan Menendez oʻz faoliyatini 2015-yilda futbol bilan bogʻlashga qaror qiladi. Bunda u ishni UAI Urquiza jamoasiga oʻtishdan oldin Mar-del-Platadagi General Urquiza FC tarkibida Asociación de Futbol Femenino de la Provincia de Buenos Aires (AFFEBA) milliy musobaqasida oʻynashdan boshlagan. 2019-yil 23-avgustda u oʻzining birinchi professional shartnomasini Racing Clubi bilan imzolagan. RAcing klubi safida koʻp oʻyinlarda maydonga tushirlmagan.

2020-yil 1-iyulda Menendez xorijga koʻchib oʻtgan va Segunda División Pro klubi Granada CF bilan ikki yillik shartnoma imzolagan. Keyingi yilning 3-avgustida Granada CF tarkibida kamdan-kam maydonga tushib oʻyin amaliyotiga ega boʻlmaganidan soʻng, u Elche CF ga koʻchib oʻtgan.

2022-yil iyul oyida Menendez Racing jamoasiga tarkibiga qaytgan. 2024-yil 2-fevralda u Santosdan sotib olish sharti bilan bir yillik ijara shartnomasi haqida eʼlon qilgan.

Xalqaro faoliyati 
Menendez Argentina terma jamoasi tomonidan 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati uchun chqiruv olgan va rema jamoa oʻyinlarida ishtiro eta boshlagan. Oʻsha yilning 19-iyun kuni turnir davomida u oʻzining birinchi xalqaro golini guruh bosqichida Shotlandiyaga qarshi oʻyinda (3:3) kiritgan.

Faoliyat statistikasi

Xalqaro

Manbalar 

Ispaniyadagi argentinalik muhojir sportchilar
Ayol futbol hujumchilari
Yashayotgan insonlar
1997-yilda tugʻilganlar
Jizzax atom elektr stantsiyasi

Jizzax atom elektr stantsiyasi (JAES) — Jizzax viloyatida qurilishi rejalashtirilgan umumiy quvvati 330 Mvatt (har biri 55 Mvattlik 6 ta reaktor) boʻlgan kam quvvatli atom elektr stansiyasi.

Tarixi

Yana qarang

Manbalar 

Atom elektr stansiyalari
Qozogʻiston — Yevropa Ittifoqi munosabatlari

Qozogʻiston — Yevropa Ittifoqi munosabatlari — bu Qozog'iston Respublikasi va Yevropa Ittifoqi oʻrtasidagi xalqaro munosabatlar, umumiy tashqi siyosat va savdo aloqalar.

Ikki tomonlama munosabatlar 1992-yilda Qozogʻiston va Yevropa Ittifoqi oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatish toʻgʻrisidagi protokol imzolanishi bilan boshlangan. Oʻshandan beri u hamkorlikning bir necha formatlarini, jumladan „Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim“ni (EPCA), shuningdek, ijtimoiy, siyosiy va iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishga yordam berish uchun bir nechta muloqotlarni oʻrnatishni oʻz ichiga olgan holda ancha rivojlandi.

Yevropa Ittifoqi Qozogʻistonning eng yirik iqtisodiy hamkori boʻlib, uning umumiy tovar savdosining qariyb 30 foizini tashkil etadi va Qozogʻiston eksportining 41 foizini oʻz ichiga oladi. Qozogʻiston ham Yevropa Ittifoqidan kelayotgan toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalarning asosiy oluvchisi hisoblanadi.

Rossiya Ukrainaga bostirib kirganidan beri Yevropa Ittifoqi va Qozogʻiston oʻzaro savdo aloqalarini Rossiyaga boʻlgan ishonchni kamaytirishga qaratilgan oʻzaro savdo bitimlari, jumladan, 2022-yil noyabridan boshlab shamol turbinalari va elektromobillar uchun akkumulyatorlar kabi uskunalarni ishlab chiqarish uchun yashil vodorod va xom ashyo zaxiralarini ishlab chiqish bilan bogʻliq kelishuvi orqali chuqurlashtirdi.

Hamkorlik va hamkorlik shartnomasi 
Yevropa Ittifoqi va Qozogʻiston oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar 2015-yilgi „Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim“ga (EPCA) asoslanadi. Shartnoma Qozogʻiston parlamenti tomonidan 2016-yil mart oyida ratifikatsiya qilingan. Yevroparlament esa 2017-yil 12-dekabrda kelishuvni ratifikatsiya qilgan. Yevropa parlamentining 654 nafar aʼzosidan 511 nafari ratifikatsiya uchun ovoz bergan. Qozogʻiston Yevropa Ittifoqi bilan EPCA shartnomisini tuzgan birinchi Markaziy Osiyo davlatidir.

EPCA 2020-yil 1-martdan kuchga kirgan. Bitim Yevropa Ittifoqi va Qozogʻiston oʻrtasidagi savdo va iqtisodiy aloqalar, transport, energetika, iqlim oʻzgarishi, kosmik va boshqa sohalardagi oʻzaro hamkorlikni oʻz ichiga olgan 29 ta yoʻnalishini tartibga solib turadi.

Qozogʻiston, shuningdek, 2019-yilda qabul qilingan Yevropa Ittifoqining Markaziy Osiyo boʻyicha yangi strategiyasining bir qismi hisoblanadi.

Manbalar 

Munosabatlar
Tashqi siyosat
Qozogʻiston — Yevropa Ittifoqi munosabatlari
Geografik obyekt

Geografik obyekt — geografiya va geografik axborot ilm-fan xususiyat (shuningdek, ob’ekt yoki entitet deb ham ataladi) geografiya tegishli boʻlgan joy va koʻrsatkichdagi joyda oʻrtacha darajada mavjud boʻlgan narsa; yaʼni Yer yuzi yoki uning yaqinidagi tushunchaga aytiladi. Bu geografik maʼlumot boʻlib, xaritalar, geografik axborot tizimlari, masofa tomosha qilish tasvirlari, statistika va boshqa geografik diskurs shakllarida tasvirlanishi mumkin. Ushbu xususiyatlarning tasvirlanishi ularning tugʻma xususiyatlari, oʻz joylashishi, shuningdek, xususiyatlari haqida tasvirlardan iborat.

Terminologiyasi 
Rasmiylashtirishga urinishlarga qaramay, ushbu ingliz atamalarining keng koʻlamda oʻzaro almashtirilishi saqlanib qolingan.

Xususiyatlarning turlari

Tabiiy xususiyatlari 
Tabiiy xususiyat — bu sayyoradagi odamlar tomonidan yaratilmagan, ammo tabiiy dunyoning bir qismi boʻlgan ob’ekt.

Manbalar 

Geografik terminlar
Geografiya
Tomer Hemed

Tomer Hemed (1987-yil 2-mayda tugʻilgan) — isroillik professional futbolchi, Isroil Premer-ligasidagi „Makkabi Xayfa“ klubi va Isroil terma jamoasida hujumchi sifatida oʻynaydi.

Hemed Isroilning Kiryat Tiv’on shahrida, kelib chiqishi Suriyalik yahudiy boʻlgan oilada tugʻilgan. Hemedning otasi Ashkenazi yahudiy boʻlib, onasi kelib chiqishidan Polshalik boʻlgan. Natijada, Hemed Polsha pasportini ham olgan, bu esa uni Evropa ligasiga koʻchirishni osonlashtirgan. Eng eʼtiborlisi shuki, Hemed 2018-yil sentyabr oyida u „Milluoll“ klubiga qarshi oʻyinda jamoadoshi „Kuinz Park Reynjers“ning oʻrniga maydonga tushdi, shu paytda yahudiylarning muqaddas Yom kunining 24 soatlik roʻza davri tugaguniga qadar, ovqat yeyishdan hattoki mashq qilishdan oʻzini tiya olgan. Roʻzasini ochib boʻlgach, oʻyinga kechikib tushgan.

Mallorcadagi faoliyati 
21 iyun 2011-yil 21-iyun kuni Hemed Ispaniya La Liga klubi RCD Mallorca bilan uch yillik shartnoma imzoladi. U 28-avgust kuni asosiy Ispaniya futbol ligasida birinchi uchrashuvini oʻtkazdi, shuningdek, RCD Espanyol qarshi 1-0 oʻyinida Mallorca klubi zafar quchdi.

Hemed 1-oktyabr kuni birinchi golini kiritdi. CA Osasuna bilan 2-2 boʻlgan jangovar durrangda, ikkita gol kiritdi. Hemed shuningdek, Copa del Rey debyutida ikkita gol urdi. Keyingi yilning 10-yanvar kuni Real Sociedad ustidan uning jamoasi 6-1 bilan muvofaqqiyatli oʻyin oʻtkazdi.

Almeríadagi faoliyati 
2014-yil 2-iyul kuni Hemed UD Almería jamoasi bilan ikki yillik shartnoma imzolab, Ispaniyaning birinchi ligasiga qaytdi. Dastlabki oʻyinlarida gol urish uchun kurashganidan soʻng, Hemed ilk golini 4-oktyabr kuniiAndalusiyalikl jamoa Elche darvozasiga kiritdi.

2015-yil yanvar oyida Hemed Malaga CF (2-1 gʻalaba) va Valensiya CF (2-3 gʻalaba), oʻzining gollari sonini oltiga yetkazdi. Tomor Hemed bu yilg musobaqani sakkizta gol bilan yakunladi shu bilan birga, u klubning eng yaxshi toʻpurari b’lishiga qaramay, uning jamoasi quy ligaga tushib ketdi.

Xalqaro faoliyati 
Hemed 17,18 va 19 yoshlilar oʻrtasida otkaziladigan ligada qatnashgan. 2011-yil yanvar oyida Hemed „FC Dynamo Kyiv“ga qarshi oʻrtoqlik oʻyinini oʻtkazishi uchun Isroil milliy jamoasi chaqirilgan. Hemed 26 yoshida ilk debyutini oʻtkazdi va uning jamoasi 3-2 hisobida gʻalaba qozondi.

2011-yil may oyida Hemed milliy jamoada Latviyaga qarshi oʻyin oʻtkazish uchun umumiy guruhga chaqirilgan. 4-iyun kuni u oʻzining xalqaro debyutida oʻynadi va 2-1 gʻalabasida unga Yossi Benayoun gol kiritishga yordam berdi.

Hemed 6-sentabr kuni birinchi xalqaro golini kiritdi, lekin Xorvatiyaga qarshi oʻtkazilgan oʻyinda 1-3 hisobi bilan Hemedning jamoasi magʻlubiyatga uchradi. Hemed keyingi yilning 12-oktabrida Lüksemburgga qarshi 6-0 oʻyinida ham hat-trick yaʼni uchta gol kiritgan.

Manbalar 

Angliyadagi chet ellik erkak futbolchilari
Ispaniyadagi chet ellik erkak futbolchilari
Angliya Premyer-ligasi futbolchilari
Segunda División futbolchilari
La Liga oʻyinchilari
Bnei Yehuda Tel Aviv F.C. futbolchilari
Maccabi Herzliya F.C. futbolchilari
Futboldagi erkak hujumchilar
Isroillik erkak futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1987-yilda tugʻilganlar
Dwejra minorasi

Dwejra minorasi — Maltadagi Gozo orolida joylashgan kichik qoʻriqchi minora. U 1652-yilda qurib bitkazilgan va Laskaris minoralarining bir qismidir. Bugungi kunda u yaxshi holatda va jamoat uchun ochiq.

Bu Gozoda saqlanib qolgan toʻrtta qirgʻoq qoʻriqlash minoralaridan biri, qolganlari Xlendi minorasi, Mġarr ix-Xini minorasi va Isopu minorasidir.

Tarixi 

Dwejra minorasi 1652-yilda buyuk usta Jovanni Paolo Laskaris davrida qurilgan va Gozo universiteti tomonidan moliyalashtirilgan. Bu Laskaris minoralaridan biri boʻlib, uning qurilishi ortidan maqsad qoʻriqchi minorasi vazifasini bajarish va atrofdagi hududlarni qaroqchilardan himoya qilish edi. Bu minora, xuddi boshqa minoralar singari, kechasi va kunduzi mos ravishda olov hamda tutun orqali yaqin atrofdagi mudofaa istehkomlari bilan aloqa qilishi mumkin edi. Minorani ishlatish xarajatlari uning yonidagi tuz konlariddan tuz ishlab chiqarish hisobiga qoplangan. XVIII asrda u uchta 6 funtli qurol bilan jihozlangan. 1744-yilda Grand Master Pinto qoyaga tashrif buyurishni taqiqladi, chunki u yerda oʻsadigan qoʻziqorin shifobaxsh xususiyatlarga ega deb hisoblangan va Dwejra minorasi hech kimning orolga koʻtarilishiga yoʻl qoʻymaslik uchun kuzatuv posti sifatida ishlatilgan.

Minora 1839—1873-yillarda Qirollik Malta artilleriyasi tomonidan boshqarilgan. Keyin unga 1914-yilgacha, Birinchi jahon urushi paytida, Malta polki va Qirollik Malta artilleriyasi yuborilgan va 3 ta ikkita (keyin toʻrtta) 12 funtli qurolli zambarak oʻrnatilgan. Minora Ikkinchi jahon urushi davrida ham kuzatuv posti sifatida ishlatilgan va 1943-yil 27-martda u yerda boʻlgan kapitan Frenk Debono va Karmelo Zahra Mark Spitfire samolyotidan dengizga qulagan RAF uchuvchisini qutqarib qolishgan.

Minora 1956-yilda Jerald de Traffordga ijaraga berilgan. Keyinchalik Din l-Art Helvaga toʻliq holatda ijaraga berilgan.

Hozirgi kunda 
Minora 1997—1999-yillarda Din l-Art Helva tomonidan restavratsiya qilingan. Hozirda u yaxshi holatda va barcha uchun ochiq.

Manbalar

Havolalar 
 National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands

Minoralar
Refat Appazov

Refat Fazilovich Appazov (qrimtatarcha: Refat Fazıl oğlu Appazov, 1920-yil 8-sentyabr, Simferopol — 2008-yil 18-aprel, Korolev, Moskva viloyati) — Qrim tatarlaridan boʻlgan sovet va rus olimi. Texnika fanlari doktori, professor, SSSR Davlat mukofoti laureati (1980). S. P. Korolev boshchiligida u SSSR kosmik dasturi boʻyicha OKB-1da ishlagan.

Hayoti 
Refat Appazov 1920-yil 8-sentyabrda Simferopolda Qrim tatarlari oilasida tugʻilgan. Dastlab u tatar sakkiz yillik maktabida oʻqigan, keyin esa Yalta rus oʻn yillik maktabiga oʻtgan. 1939-yilda maktabni tugatib, Moskva oliy texnika universitetiga oʻqishga kirdi. Ulugʻ Vatan urushi yillarida u bir yarim yilni Izjevskdagi institutda oʻtkazdi, u yerda oʻqish bilan bir qatorda fabrikada frezer boʻlib ishladi. Qrim tatarlarini deportatsiya qilish paytida Appazov vatanidan uzoqda edi, shuning uchun bu unga taʼsir qilmadi.

1946-yilda u oʻqishni tugatdi va Moskva yaqinidagi Kaliningradga (hozirgi Korolev) Raketasozlik ilmiy-tadqiqot institutiga aylantirilgan sobiq artilleriya zavodiga ishga yuborildi. U nemis V-2 raketalarini oʻrganish uchun Germaniyaga xizmat safari bilan borgan va u yerda OKB-1 bosh konstruktori S. P. Korolev bilan uchrashgan. Uning rahbarligida SSSR kosmik dasturida ishlagan. 1961-yildan 1988-yilgacha NPO Energiada ballistika boʻlimi boshligʻi edi. 1959—1993-yillarda Moskva aviatsiya institutida dars bergan.

U R-1 ballistik raketasi, birinchi Sovet yadroviy raketasi, Yerning birinchi sunʼiy yoʻldoshi va birinchi qitʼalararo raketani yaratishda ishtirok etgan. U insonning kosmosga birinchi parvoziga tayyorgarlik koʻrishda ishtirok etdi, birinchi aloqa sunʼiy yoʻldoshlarida, Oy, Venera va Marsga parvozlar loyihalarida, boshqariladigan va transport kosmik kemalarida, Energia-Buran dasturida ishladi.

1987-yildan Qrim-tatar milliy harakatida faol ishtirok etdi. 1990—1991-yillarda V. X. Dogujiyev raisligidagi Qrim tatarlari muammolari boʻyicha davlat komissiyasida ishlagan. 1991-yilda Qrim-tatar xalqi qurultoyiga delegat boʻlgan. 1991—1995-yillarda Qrim-tatar xalqi majlisi prezidiumi aʼzosi boʻlgan. Keyinchalik u Moskva Qrim-tatar jamiyati boshqaruvi aʼzosi boʻlgan. 2001-yilda uning „Yurak va xotiradagi izlar“ nomli xotiralar kitobi chop etildi.

2008-yil 18-aprelda Korolevda vafot etdi. U oʻz vasiyatiga koʻra Qrimda dafn qilindi.

Adabiyotlar 
 Р. Ф. Аппазов, С. С. Лавров, В. П. Мишин. Баллистика управляемых ракет дальнего действия. — М. : Наука, 1966. — 307 с.
 Р. Ф. Аппазов. Расчет траекторий баллистических ракет. — М., 1969. — 65 с.
 Р. Ф. Аппазов, О. Г. Сытин. Методы проектирования траекторий носителей и спутников Земли. — М. : Наука, 1987. — 439 с.
 Р. Ф. Аппазов. Следы в сердце и в памяти. — Симферополь.: Издательство «ДОЛЯ», 2001. — 415 с.

Manbalar
Ellen Niit

Ellen Peeterovna Niit (qizlik familiyasi Hiob, 13-iyul 1928-yil, Tallin — 30-may 2016-yil, Tallin) — estoniyalik yozuvchi va tarjimon. Estoniya SSRda xizmat koʻrsatgan yozuvchi (1977).

Biografiyasi 

Ellen Niit 1928-yil 13-iyulda Tallinda ishchi oilasida tugʻilgan. 1952-yilda Tartu universitetining eston tili va adabiyoti fakultetini tamomlagan, Estoniya bolalar adabiyoti fakultetida aspiranturada tahsil olgan (1952—1956). 1956-yildan 1961-yilgacha Tallindagi Yozuvchilar uyushmasida sheʼriyat boʻyicha maslahatchi, 1961-yildan 1963-yilgacha Estoniya televideniyesida muharrir boʻlgan. Juhan Smuuli nomidagi Estoniya SSR adabiyot mukofoti  (1971, 1978) va madaniyat boʻyicha Estoniya milliy mukofoti (2009) laureati. Filologiya fanlari nomzodi (1985). Sándor Petőfining 120 dan ortiq sheʼrlarini tarjima qilgan.

Ijodi 
Ellen Niit 1954-yildan bolalar adabiyotida ijod qila boshlgan. Shu yili birinchi sheʼriy hikoyasi „Kuidas leiti nääripuu“, 1957-yilda „Rongisõit“ kitobi chiqadi. 1979-yilda „Krõlliraamat“ sheʼriy toʻplami nashr etiladi. Bolalarga oid birinchi nasriy asari 1963-yilda chiqqan „Pille-Riini lood“ kitobidir. 1970-yilda „Triinu ja Taavi jutud“ kitobi, 1977-yildan uning davomi boʻlgan „Triinu ja Taavi uued ja vanad lood“ kitobi nashr etiladi. 1990-yilda oʻz ijodiy faoliyatini sheʼriyatda davom ettirradi. 1993-yilda „Kuidas Krõll tahtis põrandat pesta“, keyingi yili „Krõlli värviraamat“ va „Krõll ja igasugused hääled“, 1999-yilda „Krõlli pannkoogitegu“ kitoblari nashr etilgan.

Oilasi 
Birinchi turmushi (1949—1958) adabiyotshunos Heldur Niit bilan boʻlgan, ularning oʻgʻli Toomas Niit (1953—2020). 1958-yildan yozuvchi Jaan Kross bilan turmush qurgan (1920—2007). Bu oilaning Maarja Undusk (1959-yilda tugʻilgan) ismli qizi va ikki oʻgʻli Eerik-Niiles Kross (1967-yilda tugʻilgan) va Märten Kross (1970-yilda tugʻilgan) boʻlgan. Tartu shahrida Kastani koʻchasi, 86-uyda, va Tallin shahri Harju koʻchasi, 1-uyda yashagan. Tallindagi Rahumäe qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar

Havolalar 
 Нийт, Эллен Пээтеровна // Краткая литературная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сурков. — М.: Советская энциклопедия, 1962—1978.

2016-yilda vafot etganlar
30-mayda vafot etganlar
1928-yilda tugʻilganlar
13-iyulda tugʻilganlar
Stara-Reka qoʻriqxonasi

Stara Reka () — Bolgariyada joylashgan, Markaziy Bolqon milliy bogʻidagi toʻqqizta qoʻriqxonadan biri. Qoʻriqxona 1981-yil 19-martda Bolqon togʻlarining noyob ekotizimlarini himoya qilish uchun tashkil etilgan. 1974,7 gektar (19,747 km²) maydonni egallaydi.

Geografiya 
Stara-Reka Plovdiv viloyatining shimoliy qismidagi Karlovo shahridan bir necha kilometr shimolda joylashgan. Qoʻriqxona Bolqon togʻlarining janubiy yonbagʻirlarini qamrab olgan boʻlib, Levski (2166 m) va Golyam Kupen (2169 m) choʻqqilari hamda janubda Stara-Reka daryosining vodiysi va uning irmoqlarini oʻz ichiga oladi.

Qoʻriqxonaning dengiz sathidan balandligi 1000 dan 2169 m gacha, Bolqon togʻlarining janubiy yon bagʻirlari yiliga oʻrtacha 120 kun davomida qor bilan qoplangan boʻladi. Tuproq turlari eng baland hududlardagi togʻ oʻtloqli tuproqlardan tortib, pastroq joylarda qoʻngʻir oʻrmon va qoʻngʻir tuproqlarigacha oʻzgarib turadi.

Flora 
Stara-Reka qoʻriqxonasidagi oʻrmonlarni toʻrt yoki besh daraxt turi tashkil etadi. Qoʻriqxonaning eng past joylarida oʻtloq emani, oʻrmon olchasioʻsadi. Norvegiya archasi oʻrmonlarning eng baland joylarda oʻsadi.

Qoʻriqxona noyob turlarga boy. Bolgariya Qizil kitobiga 45 tur kiritilgan boʻlib, ulardan 20 tasi mamlakat uchun endemik hisoblanadi, masalan, Primula frondosa, Centaurea kerneriana, Campanula trojanensis, Stachys alpina va boshqalar.

Fauna 
Stara-Reka qoʻriqxonasi hududida Yevropa qoʻngʻir ayigʻi, Yevroosiyo boʻrisi, Markaziy Yevropa oʻrmon mushugi va otter uchun muhim boshpana hisoblanadi.

Qushlardan yirtqich qushlarning koʻplab turlari, jumladan, qironqora , kichik burgut , goshav, sapsan, itolgʻi, ukkini uchratish mumkin.

Gallery

Manbalar
Erik ten Hag

Erik ten Xag (1970-yil 2-fevral) — gollandiyalik professional futbol murabbiyi va sobiq futbolchi, Premyer-liga klubi „Manchester Yunayted“ bosh murabbiyi.

Futbolchilik 

Ten Xag faoliyatini Eredivizionning „Tvente“ klubida markaziy himoyachi sifatida boshlagan. 1990-yilda „De Graafshap“ klubiga qoʻshiladi va ilk mavsumdayoq Eerste diviziyasida gʻoliblikni qoʻlga kiritadi. 1992-yilda „Tvente“ jamoasiga qaytdi. Ikki yildan soʻng esa „RKC Waalwijk“ klubiga oʻtadi. Ten Xag 1996-yilda uchinchi marta Tvente jamoasiga qaytib keldi va u yerda 2001-yilda KNVB kubogini qoʻlga kiritgan. 2002-yili 32 yoshida futbolchilik faoliyatini yakunlaydi.

Murabbiylik 

Ten Xag oʻzining murabbiylik faoliyatini 2012-yilda Go Ahead Eagles klubida boshlagan va u yerda debyut mavsumining oʻzidayoq klubni Eredivizionga olib chiqqan. Keyin u 2013-yilda „Bavariya“ jamoasiga qoʻshildi va 2014-yilda „Bavariya“ yoshlar jamoasi bilan mintaqaviy ligasiga koʻtarildi. U 2015-yilda Utrextda sport direktori va bosh murabbiy sifatida Niderlandiyaga qaytdi. U 2017-yilda "Ayaks" jamoasida bosh murabbiy sifatida shartnoma imzoladi va u yerda uchta Erediviziya chempioni, ikkita KNVB kubogini qoʻlga kiritdi va jamoani 2018/2019-yilgi UEFA Chempionlar Ligasi yarim finaliga olib chiqdi. 2022-yilda u „Manchester Yunayted“ bosh murabbiyi etib tayinlangan. Klubdagi dastlabki ikki mavsumida „Yunayted“ EFL kubogi va Angliya kubogini qoʻlga kiritgan.

Yutuqlar

Oʻyinchi 
De Graafschap

 Erste diviziyasi: 1990/1991

Tvente

 KNVB kubogi: 2000/2001

Murabbiy 
"Bavariya" II

 Regionalliga Bavariya: 2013/2014

Utrext

 KNVB kubogi sovrindori: 2015/2016

Ayaks

 Eredivizion: 2018/2019, 2020/2021, 2021/2022
 KNVB kubogi: 2018/2019 2020/2021 ikkinchi oʻrin: 2021/2022
 Yoxan Kroyff qalqoni: 2019

Manchester Yunayted

 Angliya kubogi: 2023/2024; ikkinchi oʻrin: 2022/2023
 EFL kubogi: 2022/2023

Individual

 Rinus Mishel mukofoti: 2015/2016 2018/2019 2020/2021
 Premyer-ligada oyning eng yaxshi murabbiyi: 2022-yil sentyabr, 2023-yil fevral, 2023-yil noyabr

Manbalar

Havolalar 

 

1970-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Niderlandiyalik erkak futbolchilar
Erkaklar futbol markaziy himoyachilari
Tohir ibn Muslim

Tohir ibn Muslim () — Madinaning birinchi Husayniy amiri yoki sharifi.

Tohir ibn Muslim Husayn ibn Alining toʻqqizinchi avlodidan boʻlgan Abu Jaʼfar Muslimning oʻgʻli boʻlgan. Abu Jaʼfar Husayniylar avlodi Madinada koʻzga koʻringan oilalardan biri boʻlib, keyinchalik Misrga hijrat qilgan va ixshidiylar, keyinroq Fotimiylar saroyida muhim shaxsga aylangan.

976–977-yillarda otasining vafotidan koʻp oʻtmay, Tohir ibn Muslim Madinaga qaytib kelgan va u yerda Husayniylarning qolgan qismi tomonidan rahbar sifatida tanilgan. U dastlab Abbosiylar xalifasi at-Toiyga bay’at qilgan, ammo Fotimiylar xalifasi al-Aziz Billoh qoʻshin yuborib, uni Fotimiylarga bay’at qilishga majbur qilgan.

Tohir ibn Muslim vafotiga qadar Madina hukmdori boʻlgan. 992-yilda vafotidan keyin uning oʻrniga oʻgʻli al-Hasan oʻtirgan. Keyinchalik Tohir ibn Muslimning nasli taxtdan agʻdarilib, uning oʻrniga 1007-yilda Husayniylar avlodi vakili Dovud hokimiyatga oʻtirgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 

Banu Muhanna
992-yilda vafot etganlar
Dükkanlar Önü masjidi

Dükkanlar Önü masjidi () Shimoliy Nikosiyaning Karamanzade kvartalidagi masjiddir.

Uni „Tevfik masjidi“ deb atagan George Jefferyning soʻzlariga koʻra, masjid dastlab Venetsiya uslubidagi bino boʻlib, u 16-asrdagi Italiya mehmonxonalariga oʻxshashligi sababli mehmonxona sifatida qurilgan boʻlishi mumkin. Binoda 14-asrga oid gotik arklar va gravyuralar boʻlgan, Muzaffer Hashmet Gürkan bu bezaklarni „zeb-ziynatli“ deb taʼriflagan. Usmonlilar Kiprni bosib olgach, bino masjidga aylantirilgan. 18-asr boshlarida bino Said Mehmed ogʻa tomonidan taʼmirlangan.

Masjidning minorasi 1952-yilda xavf ostida deb topilgani uchun buzib tashlangan. 1962-yil 6-sentyabrda masjidning katta qismi qulab tushgan va uning yonidan oʻtib ketayotgan kiprlik yunon ayol halok boʻlgan. Voqea yangi tashkil etilgan Lefkoşa Turk Munitsipalitetining tanqidiga, uchragan. "Boʻzqurt" gazetasi oʻsha paytdagi masjidni „hech qanday meʼmoriy va badiiy ahamiyatga ega boʻlmagan, koʻproq savdo mahallasining diniy ehtiyojlarini qondirishga xizmat qilgan bino“ deb taʼriflagan. Qulash natijasida masjidning kirish arki va boshqa meʼmoriy elementlari vayron boʻlgan.

2011-yilda Turkiyaning Evkaf boshqarmasi mahalliy Evkaf maʼmuriyati bilan hamkorlikda masjid qayta tiklanishini eʼlon qilgan.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Kiprda Usmoniylar arxitekturasi
Nikosiyadagi masjidlar
Jami at-tafsir

Jami at-tafsir, shuningdek, Jame Tafasir nomi bilan ham yozilgan, islom fanlari Nur kompyuter tadqiqot markazi tomonidan ishlab chiqarilgan multimedia dasturi. U Qur’on ensiklopediyasi shaklidagi tafsirdir .

„Jame“ tafsirida 1225 jilddan iborat turli islom mazhablarining 184 ta tafsirining toʻliq matnlari koʻrgazmasi (namoyish) mavjud: Muhammad Husayn Tabatabai, Tafsir Nemouneh, Majmaʼul-Bayan Fi Tafsir al-Qur’on, Ravzul-Jinon tafsiri va Beyzaviy tomonidan tafsir qilingan Min Vahy al-Qurʼon, at-Tebyan Fi Tasfir al-Qurʼon, Nur at-Saqalayn, Kashful Asror va Edatol Abror, Tafsir al-Qurʼon al-Karim, al-Amthal Fi Tafsir al-Kitab al-Munzal, al-Mizon Fi Tafsir al-Qurʼon.

Dasturiy taʼminotning maqsadi islom fanlari tadqiqotchilari va Qur’on ulamolari uchun tadqiqot yoʻlini soddalashtirish uchun mazmun va variantlarni taqdim etishdan iborat.

Manbalar 

Tafsir ishlari
Multimedia
Jumaya masjidi

Juma masjidi yoki Jumaya masjidi () Bolgariyaning Plovdiv viloyati, Plovdiv shahrida joylashgan. Uning turkcha nomi Hüdavendigâr Camii yoki Cuma Camii dir. Masjid Plovdivning markazida joylashgan boʻlib, 1363-1364-yillarda Usmonli qoʻshinlari tomonidan Plovdivni bosib olingandan soʻng Sveta Petka Tarnovska sobori cherkovi oʻrnida qurilgan. 15-asrda Sultonmurod I davrida eski bino buzilib, oʻrniga zamonaviy masjid qurilgan. U Ulu Jumaya masjidi yoki Bosh juma masjidi deb atalgan.

Masjid katta boʻlib, toʻqqiz gumbaz va  gumbazli namoz zaliga ega. Asosiy fasadning shimoli-sharqiy burchagida minora joylashgan. Ichki devor rasmlari 18-asr oxiri — 19-asr boshlariga chizilgan.

Hujumlar 
Masjidga 2014-yil fevral oyida „yuzlab millatchilar, fashistlar va futbol bezorilari“ deb taʼriflangan olomon hujum qilgan. Hujumdan keyin 120 kishi hibsga olingan va toʻrt nafari yengil jazo olgan. Bolgariya bosh muftiysi Mustafo Xoji hujumni „pogrom“ deya baholagan.

Yana qarang 

 Bolgariyada islom
 Bolgariyadagi masjidlar roʻyxati

Manbalar 

Gumbazli masjidlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Katta masjidlar
14-asr masjidlari
1364-yilda qurilgan masjidlar
Bolgariyadagi Usmoniy masjidlar
Abu Bakr masjidi (Albaniya)

Abu Bakr masjidi (), shuningdek, Yangi Fushë Çela masjidi () nomi bilan tanilgan va baʼzan oddiygina Xhamia e Madhe deb ham ataladi () — Albaniyaning Shkodër okrugi, Shkodër shahridagi masjid.

Masjid ARC Architectural Consultants tomonidan loyihalashtirilgan va 1994-yildan 1995-yilgacha kommunistik davrda vayron boʻlgan eski Fushë Chela masjidi oʻrnida saudiyalik tadbirkor Shayx Zamil Abdulloh Al-Zamil tomonidan moliyalashtirilgan holda qurilgan. U birinchi Rashidun xalifasi Abu Bakr sharafiga nomlangan. Ochilish marosimi 1995-yil 27-oktabrda boʻlib oʻtgan va masjid 2008-yilda taʼmirlangan.

Masjid, bugungi kunda Colosseo mehmonxonasiga oʻtish yoʻlining oxirida joylashgan boʻlib,  lik maydonni egallaydi va oʻzida 1300 namozxonni sigʻdira oladi. Minora  balandlikka ega, gumbazining diametri  ni tashkil etadi. Fushë Chela masjidi shaharning ilmiy bilim olishida tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan va taniqli islom olimlari va ilohiyotchilarni oʻziga jalb qilgan. Albaniya Xalq Sotsialistik Respublikasi tomonidan vayron qilingan Usmonli imperiyasining merosi, bir vaqtlar oʻz madrasasiga ega boʻlgan.

Galereya

Yana qarang 

 Albaniyada islom

Manbalar

Adabiyotlar 

 Anamali, Skënder; Prifti, Kristaq (2002). Historia e popullit shqiptar: vëllimi i parë. Tiran: Toena.ISBN 9992716223. 
 
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Shkodërdagi mas
Albaniyada Usmoniylar arxitekturasi
Gernsida Islom

Britaniya tojiga qaram boʻlgan Gernsi Normandiya orolida Islom dini kichik dindir. BBCning 2005-yilda mahalliy musulmon kishi bilan suhbatida „bir necha oʻnlab“ musulmon borligi va masjid yoki yigʻilish joyi yoʻqligi qayd etilgan.

Manbalar

Havolalar 

 
Britaniyaning xorijdagi hududlari va tojga qaramlikda Islom
Gernsidagi din
Ehson masjidi (Mannheim)

Ehson masjidi () Germaniyaning Baden-Vyurtemberg shtatidagi Mannheim shahridagi Ahmadiya musulmon masjididir.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
2010-yilda qurilgan
Germaniyadagi Ahmadiya masjidlari
Al-Tavhid masjidi

Al-Tavhid masjidi — Niderlandiyaning Amsterdam shahridagi sunniy masjiddir.

Masjidni boshqaradigan fond 1986-yilda tashkil etilgan[ iqtibos kerak ]. Masjid Amsterdamning Eski-Gʻarbiy qismida Yan Hanzenstraatda joylashgan. Masjid doimiy faoliyatidan tashqari, ijtimoiy ishlar va arab tili darslarini oʻqitish uchun ham ishlatiladi. Shuningdek, u yerda kitob doʻkoni, diniy videolar va DVDlar nashriyoti ham joylashgan.

Masjid qisman Saudiya nodavlat tashkiloti al-Harameyn fondi tomonidan moliyalashtirilgan.

Islomiy uyushma 
Masjid oʻz vaqtida Gollandiya hukumati tomonidan ekstremizmning potentsial targʻibotchisi sifatida tilga olingan. Gollandiyalik rejissyor Teo van Gogning qotili Muhammad Buyeri masjidga tashrif buyurgan. 2001-yil 11-sentyabr hujumlari uchuvchilari Muhammad Atta va Marvan al-Shehhi hujumlarni muvofiqlashtirishda ayblangan Ramzi Binalshibh bilan birga 1999-yilda masjidda oʻtkazilgan „islomiy puritanizm“ konferensiyasida uchrashishgan.

Yana qarang 

 Niderlandiyadagi masjidlar roʻyxati
 Tavhid

Manbalar

Havolalar 

 El-Tawheed Foundation veb-sayti 
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Niderlandiyadagi masjidlar
As-Sahih Min Sirat An-Nabi Al-Azam

As-Sahih Min Sirat An-Nabi Al-Azam () Sayyid Jaʼfar Morteza Amiliy tomonidan Islom paygʻambari Muhammad hayotining tafsilotlariga bagʻishlangan 35 kitobdan iborat toʻplamdir. Kitob 1993-yilda Eronda „Yil kitobi“ mukofotiga sazovor boʻlgan.

Manbalar 

20-asr arab tilidagi kitoblari
Arab tarixi
Muhammad biografiyalari