yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Anadoluxisar qal’asi

Anadoluhisar qal’asi (Anadolu) (, ) — Istanbulning Osiyo qismida, Bosfor sohilida joylashgan kichik qal’a. Istanbuldagi eng qadimgi turk meʼmoriy inshootidir.

Tarixi 
Anadoluhisar 1393-yilda Sulton Boyazid I buyrugʻi bilan Bosforning Osiyo qirgʻogʻida qurilgan va Konstantinopol qamalini tayyorlash uchun moʻljallangan edi. Qal’a boʻgʻozning eng tor qismida joylashgan boʻlib, uning bu qismida kengligi 660 metrni tashkil etadi. Keyinchalik, 1452-yilda Anadoluhisar — Rumelihisar roʻparasida yangi qal’a quriladi, shundan soʻng Bosfor butunlay Osmanlar imperiyasi tomonidan nazorat qilinadi.

Anadolu qal’asi kuzatuv nuqtasi sifatida qurilgan, balandligi 25 metr. Qal’a keyinchalik Sulton Mehmed II tomonidan mustahkamlangan. Konstantinopol qulagandan keyin qal’a qamoqxona sifatida ishlatilgan.

1991-1993-yillarda qal’a qayta tiklandi va keng jamoatchilik uchun yopiq muzeyga aylantirilgan.

Yana qarang 
 Konstantinopolning qulashi
 Konstantinopol devorlari
 Rumeli Hisor qal’asi

Havolalar 
 Анадолухисары на WikiMAPIA
Istanbul binolari va inshootlari
Usmonli imperiyasi
 Turkiya Qal'alari
XIV asrda qurilgan qulflar
Atenray qal’asi

Atenray qal’asi () ― Irlandiyaning Galway okrugidagi xuddi shu nomdagi shahrida joylashgan.

Tarixi 
XII-asrning ikkinchi yarmida Irlandiya hududining bir qismi bir asr oldin Angliyani zabt etgan Uilyam Bosqinchi jangchilarining avlodlari boʻlgan anglo-normandlar tomonidan bosib olingan. 1178-yilda ulardan biri Per de Bermingem Afina baroni etib tayinlangan va 1235-yilda Konnat lordusi Richard de Burgo oʻz avlodi Mailer de Bermingemga, 2-baron Afenrayga oʻz yerlarida qal’a qurish huquqini beradi. 1240-yilga kelib, baron nafaqat qal’a quradi, balki uning atrofida bozor maydoni va cherkovi boʻlgan shaharga asos soladi.

Havolalar 
 Фотографии замка на Flickr.com
 Описание внутреннего устройства замка 
Irlandiya Qulflari
Galway okrugi binolari va inshootlari
XIII asrda qurilgan qalʼalar
Baga qal’asi

Baga qal’asi (, ) — IX-X-asrlarga oid mustahkam turar-joy xarobalari. Novobobrovka qishlogʻidan 1 km shimolda, Toshqoʻy togʻi yonbagʻrida joylashgan. Togʻning perimetri boʻylab 1,5-2 m qalinlikdagi quruq molozdan yasalgan devorlar saqlanib qolgan, istehkom ichida binolar skeletlari, turar-joy sanasi belgilangan koshinlar, qizil lak idishlar koʻrinadi.

Vasiliy Xristoforovich Kondaraki 1868-yilda qal’a haqida birinchi boʻlib maʼlumot bergan tarixchi, 1909-yilda istehkom haqida Nikolay Repnikov qisqacha eslatib oʻtgan, undan ham qisqacha, aholi punktidan topilgan sopol buyumlar kontekstida u topilgan. A. L. Jeykobson. Turargohda arxeologik qazishmalar olib borilmagan va bu haqda ilmiy adabiyotlarda tasvirlanmagan.

Isordan yuz metr shimoli-gʻarbda Toros madaniyatining katta yodgorligi — Toshqoʻy Toros tosh qutilari majmuasi joylashgan.

Manbalar 

Qrim arxeologiyasi
Qrimning O'rta asr tarixi
Qrim Qal'alari
 Balaklava tumani
Sergey Arslanov

Sergey Ilyasovich Arslanov (1964-yil 27-may) – sovet, tojik va oʻzbek futbolchisi, himoyachi pozitsiyasida oʻynagan. Oʻzbek futbol murabbiyi. 2024-yil mart oyida Toshkentning „Bunyodkor“ klubi bosh murabbiyi

Faoliyati

Futbolchi sifatida 
1984-yilda Qoʻrgʻon-tepaning „Paxtakor“ jamoasi safida 8 ta oʻyinda maydonga tushgan. 1986-yildan 1987-yilgacha Xabarovskning „SKA“ klubida oʻynagan, 58-oʻyinda 1 ta gol urgan.

1988-yildan buyon Dushanbening „Pomir“ jamoasida oʻynagan. Klub tarkibida 1988-yilda Birinchi liga gʻolibiga aylandi, keyin esa 1989-yilda SSSR Premyer-ligasida bir mavsum oʻtkazdi. Umuman olganda, u „Pomir“ safida chempionat va birinchi ligada 12 ta oʻyin oʻtkazgan (shundan 9 tasi Oliy ligada), SSSR kubogida esa yana 2 ta uchrashuv oʻtkazgan.

1990-yilda u „Kuban“ klubi safiga qoʻshildi. Chempionat oʻyinlarida 31 ta oʻyin va kubokda 1 oʻyin oʻtkazgan. U 1991-yilgi mavsumni Navbahorda oʻtkazib, 42 oʻyinda 3 ta gol urgan.

1992-yili Navbahor safida Oʻzbekiston Oliy ligasida oʻynadi, uning tarkibi boʻyicha Kubok sohibiga aylandi, jumladan, qur’a tashlashning final oʻyinida maydonga tushdi.

1993-yilda u Kubanga qaytib keldi va u yerda Rossiya chempionatining 23 ta oʻyinida qatnashdi.

Keyin yana Navbahorga qaytib, ikki marta chempionatning bronza medali sovrindori boʻldi va ikkinchi marta 1995-yilda Oʻzbekiston kubogini qoʻlga kiritdi, jumladan, qur’a finalida oʻynadi. 1998-yildan „Qizilqum“ safida oʻynagan.

Murabbiylik faoliyati 
Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasida yordamchi murabbiy boʻlib ishlagan. 2009-yilda Sergey Qizilqum murabbiylar shtabiga qoʻshildi, soʻngra 2010-yilning avgustidan yil oxirigacha va 2011-yilning may oyidan yil oxirigacha murabbiy vazifasini bajaruvchi sifatida ishladi.

2024-yil 28-mart "Bunyodkor" klubi bosh murabbiyi sifatida shartnoma imzolagan.

Yutuqlari 
 SSSR Birinchi ligasi gʻolibi (Oliy ligaga chiqish): 1988
 Oʻzbekiston chempionatida 3-oʻrin: 1994, 1995
 Oʻzbekiston kubogi sohibi: 1992, 1995

Manbalar

Havolalar 
 Sergey Arslanov Footbook saytida
 Sergey Arslanov Footballfacts saytida
 Sergey Arslanov Sportbox saytida
 Sergey Arslanov Transfermarkt saytida

Kishilar
Alifbo boʻyicha futbolchilar
Alifbo boʻyicha futbol murabbiylari
SSSR erkak futbolchilari
Tojikistonlik erkak futbolchilar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Erkak futbol himoyachilari
FC Khatlon futbolchilari
FC SKA-Khabarovsk futbolchilari
FC Kuban Krasnodar futbolchilari
CSKA Pomir Dushanbe futbolchilari
Navbahor futbolchilari
Kosonsoy klubi futbolchilari
Zarafshon Navoiy futbolchilari
Surxon klubi futbolchilari
Qizilqum klubi futbolchilari
Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari
Zarafshon futbol klubi murabbiylari
Qizilqum futbol klubi bosh murabbiylari
Bunyodkor futbol klubi murabbiylari
Dinamo Samarqand futbol klubi murabbiylari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Sssrda tu
Kartoshkali klotska

Kartoshkali klotska — Markaziy, Sharqiy va Shimoliy Yevropada mashhur boʻlgan, retsept boʻyicha pishirilgan, qaynatilgan yoki maydalangan va siqilgan xom kartoshkadan, elak yoki press pyuresi yoki ularning aralashmasidan, odatda un, tuxum yoki irmik, qoʻshilgan holda pishiriladi. Asosan goʻshtli taomlar uchun garnir sifatida xizmat qilgan.

Qaynatilgan kartoshkadan yoki kartoshka pyuresidan shilimshiq konsistensiyali köfte olinadi, shuning uchun ular parchalanmasligi uchun koʻpincha bunday xamirga tovuq tuxumi qoʻshiladi. Qaynatilgan kartoshka chuchvaralari shirin taomlarda, masalan, toʻldirilgan olxoʻri yoki oʻrikli chuchvaralarda paydo boʻladi. Goʻshtli navlarning maydalangan xom kartoshkasidan tayyorlangan köfte yanada donli tuzilishga va biroz shaffof sirtga ega. Xom kartoshka massasi qoraymasligi uchun natriy sulfitga asoslangan maxsus mahsulotlar qoʻllanadi.

Kartoshka klotskasi turli xil mintaqaviy navlarda va eng noodatiy nomlar ostida mavjud. Nemis Vogtlandda, baʼzan irmik, kartoshka pyuresi va qovurilgan tost kubiklari bilan toʻldirilgan xom kartoshka klotskasi „yashil artilgan“ (Griegeniffte) deb ataladi. Turingian klotskalarida xom va qaynatilgan kartoshkaning nisbati 2: 1, Avstriya chuchvaralarida esa xom kartoshkaning ulushi toʻrtdan uchgacha. Avstriya, Chexiya va Sloveniyada koʻpincha kartoshka klotskasi uchun massaga goʻsht yoki kraker qoʻshiladi yoki ular bilan köfte toʻldiriladi. Koʻpincha „Sileziya Osmon Shohligi“ ning anʼanaviy taomlariga hamroh boʻlgan un bilan qaynatilgan kartoshkadan tayyorlangan Sileziya klotskasi va qizil karamdan karam rulolari markazda xarakterli tushkunlikka ega. Toʻldirilgan shved kartoshka klotskasi kropkakor deb ataladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Markina L. G. KNÖDEL KLYoTsKA // Kultura Germanii: lingvostranovedcheskiy slovar / pod obщey redaksiey prof. N. V. Muravlyovoy. — M.: AST, 2006. — S. 526. — 1181 s. — 3000 ekz. — ISBN 5-17-038383-5.
 Erhard Gorys. Kartoffelklöße // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 260. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.

Havolalar 

 Brigitte: retsept )
 essen-und-trinken.de: Retsept )
 Yonma-Ovqatlar
 Avstriya oshxonasi
 nemis oshxonasi
 Köfte
Alifbo boʻyicha taomlar
West Baden Springs mehmonxonasi

West Baden Springs mehmonxonasi ()- West Baden Springs (Indiana, AQSh) ― shahridagi tarixiy yodgorlik. U oʻzining keng gumbazli atriumi bilan mashhur.

West Baden Springs shahri 20-asr boshlarida AQShda taniqli kurort edi. Mehmonxona hozir French Lick Resort kazino majmuasining bir qismi hisoblanadi. 1955-yilda Sharlottadagi (Shimoliy Karolina, AQSh) kolizey (Bojangles' Coliseum) tugaguniga qadar, bino 1902-1913-yillarda AQShdagi va dunyodagi eng katta gumbazga ega edi. Mehmonxona 1974-yilda Milliy tarixiy joylar reestriga kiritilgan, 1987-yilda Milliy tarixiy yodgorlikka aylangan va Qoʻshma Shtatlardagi qurilish injeneriyasining diqqatga sazovor joyi hisoblanadi.

Maʼlumotlar 

 Arxitektorlar — Xarrison Olbrayt , Oliver Vestkott.
 Mehmonxona maydoni 40 gektarni tashkil qiladi.
 Mehmonxona asoschisi mahalliy tadbirkor Li Sinklerdir.
 Mehmonxona 1852-yildan beri tashrif buyuruvchilar uchun ochiq.
 Gumbazning oʻlchami 61 m. Gumbaz oltita poʻlatdan yasalgan koʻprik fermasi bilan mustahkamlangan.
 Gumbaz qurilishi 1902-yil 15-sentabrda yakunlandi

Qayta qurish 
2006-yil bahorida HLFI West Baden allaqachon investitsiya qilingan 35 million dollarni qadrlash uchun West Baden Springs mehmonxonasi bilan tayyorgarlik guruhi shartnomasini imzoladi. Ushbu obyektni qayta tiklash 2006-yilning yozida qayta boshlandi.

Lick Springs French Hotel va Lick Resort Casino bir vaqtning oʻzida 2006-yil 3-noyabrda ochilgan.

West Baden Springs mehmonxonasi yopilganidan 75 yil oʻtgach, 2007-yil may oyida mehmonxona sifatida qayta ochildi. Oʻzgartirilgan mehmonxonada 243 ta xona (jumladan, lyuks xonalari) mavjud boʻlib, bu taʼmirlashdan oldingi umumiy miqdorning yarmidan kamini tashkil qiladi. Mehmonxonaning yopiq suzish havzasi rahbariyat nazorati ostida tarixiy fotosuratlar yordamida qayta taʼmirlandi. West Baden Springs mehmonxonasini toʻliq taʼmirlashning umumiy qiymati qariyb 100 million AQSh dollarini tashkil etdi.

Fotogalereya

Havolalar 

 Mehmonxonaning rasmiy sayti
 Linton-Stokton oʻrta maktabining West Baden Springs loyihasi
 Frenchlick.com: WBSH 
 Cookgroup.com: Affiliates-CFC
 Indiana tarixiy diqqatga sazovor joylar jamgʻarmasi: WBSH 
 Jadecat.com: WBSH
 Milliy tarixiy yodgorliklar roʻyxati
 HABS fotosuratlari va maʼlumotlari

Manbalar 

alifbo bo'yicha yodgorliklar
arxitektura bo'yicha tugallanmagan maqolalar
 AQSh arxitektura yodgorliklari
 AQSh mehmonxonalar
 AQSh Casino
Indiana binolari va inshootlari
Indiana tarixiy joylar Milliy reestri ob'ektlari
Gumbazlar
Cho‘qintiruvchi Ioan cherkovi

Choʻqintiruvchi Ioan cherkovi yoki Myniste-Ritsikou cherkovi () — Võrumadagi Rouge cherkovidagi Varstu shahri yaqinida joylashgan pravoslav cherkovi. Bugungi kunda cherkov Estoniya milliy madaniy yodgorligi sifatida tan olingan.

Baptist Ioan cherkovi Estoniya Apostol pravoslav cherkovining Myniste-Ritsik cherkovi tomonidan qoʻllanadi.

Tarix 
Cherkov 1855-yilda Estoniya mustaqillik urushi paytida vayron boʻlgan Ministe hududida qurilgan. Cherkov yaqinida Ritsiku qabristoni ham bor edi va cherkov aslida Ministaning oʻzida boʻlmagani uchun uni tushuntirish uchun Myniste- Ritsiku cherkovi deb atashgan.

2016-yil 17-sentabrda cherkovda 2012-yilda Yangi shahidlar sifatida kanonizatsiya qilingan Teodor Petal va Anna Petal sharafiga yodgorlik toshining ochilishi boʻlib oʻtdi. Yodgorlik toshini mitropolit Stefan ruhoniylar Andreas Pollu, Aleksandr Sarapiku va Justinus Kiviloo bilan birga muqaddas qildi. Yodgorlik toshining ochilishida Voru polkining faxriy qorovullari ham ishtirok etdi.

Galereya

Manbalar

Havolalar 

 Kiriku kodleht
Chxolima Haykali

Chxolima monumenti (kor. 천리마동상?, 千里馬銅像?  Chxolima tonsan) ― KXDR poytaxti Pxenyan Mansu tepaligidagi yodgorlik. Yodgorlik Chxolimning harakatini anglatadi. „Chxolima“ nomi afsonaga koʻra, kuniga ming li ni yengishga qodir afsonaviy qanotli otga ishora qiladi.

1961-yil 15-aprelda Pxenyanda ochilgan. Yodgorlik Chxolimning qanotli otini va uning ustida oʻtirgan ishchi va dehqon ayolini tasvirlaydi. Yodgorlik shaharning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biriga aylandi. Haykalning umumiy balandligi 46 m, balandligi 14 m va uzunligi 16 m.qanotli otda oʻtirgan ikki raqam, ishchi va dehqon ayol, mos ravishda 7 va 6,5 metr balandlikka ega. Koʻtarilgan qoʻlida ishchi Koreya mehnat partiyasi Markaziy qoʻmitasining partiyaviy hujjatini ushlab turadi va uning orqasida oʻtirgan dehqon ayol qoʻlida pishgan guruchni ushlab turadi.

Kim Ir Sennimg 49-yilligi uchun ochiq. Mansude sanʼat studiyasi va koreys rassomlari Federatsiyasi rassomlari tomonidan ishlab chiqarilgan. Kim Ir Senning „xalq sanʼatini yanada rivojlantiraylik“ nutqi yodgorlik qurilishiga turtki boʻldi. Chollim haykali KXDR Xalq mukofotiga sazovor boʻldi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Meuser, Filipp, ed. (2011). Architekturführer Pjöngjang (nemis tilida). Berlin: DOM nashriyoti. ISBN 978-3-86922-126-7. )

Havolalar 

 Chollima yodgorligi 
KXDR yodgorliklari
 Pxenyan Yodgorliklari
KXDR otliq haykallari
 1961-yilda qurilgan bino va inshootlar
 1961-yilgi haykallar
KXDRda 1960-lar
Namdemun

Namdemun (kor. 남대문?, 南大門? Buyuk Janubiy darvoza, rasmiy nomi Sunnemun kor. 숭례문?, 崇禮門?Ulugʻvor marosimlar darvozasi) ― 1398-yilda qurilgan Seulning eng qadimiy meʼmoriy yodgorliklaridan biri boʻlib, birinchi raqam ostida Koreya Respublikasining milliy merosi roʻyxatiga kiritilgan.

Tarix 
Namdemun darvozasining qurilishi 1395-yilda Joseon sulolasi davrida istehkomlar qurilishi doirasida boshlangan va 1398-yilda yakunlangan. Oʻsha paytda ular Namdemun nomini olganlar (kor. 남대)) (Buyuk Janubiy darvoza). Ushbu darvoza Seuldagi eng qadimgi yogʻoch bino hisoblanadi.

XX – asrning boshlarida Koreyaning yapon mustamlakachilari Seul transport infratuzilmasini rivojlantirish bahonasida shahar markazini oʻrab turgan qal’a devorlarining katta qismini buzib tashladilar va faqat Namdemun va Tondemun (Sharqiy darvoza) darvozalarini qoldirdilar. Koreya urushi paytida darvozalar zarar koʻrdi va 1961—1963-yillarda darvozani keng tiklash ishlari olib borildi. 1962-yil 20-dekabrda Namdemun darvozasiga 1-sonli Koreyaning milliy merosi maqomi berildi.

2005-yilda darvozani qayta qurish maysazorni yotqizish bilan boshlandi va 2006-yil 3-martdan boshlab mehmonlarga bepul kirish imkoniyati ochildi. Ushbu tiklash jarayonida ularni keyingi tiklashda foydalanish uchun 182 ta rasm tayyorlandi.

Namdemun darvozasining koʻrinishi MMORPG World of Warcraft – da kecha ELF poygasi poytaxti Darnass shahri darvozasining dizayni uchun asos boʻlib xizmat qildi

2008-yil yongʻin 

2008-yil 10-fevraldan 11-fevralgacha binoning yogʻoch qismida yongʻin chiqdi. 300 oʻt oʻchiruvchilar olovni 3 soatdan ortiq oʻchirishga urinib koʻrishdi, ammo yodgorlikning yogʻoch qismi butunlay yonib ketdi. Politsiya yongʻinga olov sababligini aytdi.

2008-yil 12-fevralda keksa Koreyalik hibsga olindi, u mahalliy hokimiyat organlariga gʻazabi tufayli qurilishga oʻt qoʻyganini tan oldi, bu esa uni ishlab chiqaruvchidan pul kompensatsiyasini olish masalasini tushunishga yordam bermadi. Unga tegishli yer uchastkasi uchun olgan kompensatsiyasi yetarli emas edi. Kechqurun u darvozaning ikkinchi qavatiga kirib, u yetkazib bergan erituvchini toʻkdi va zajigalga bilan olov qoʻydi. Ilgari, oʻsha odam Seulning boshqa meʼmoriy yodgorligida – Chxangengun saroyiga oʻt qoʻydi.

Darvoza 2013-yilda qayta tiklangan.

Manbalar

Havolalar 

 Namdaemun bozori: Janubiy Koreyaga xush kelibsiz!
 Koreya me'morchiligi
Koreya milliy xazinalari
Koreya Respublikasi Yodgorliklari
Seul darvozalari
Kanada milliy harbiy yodgorligi

Milliy urush yodgorligi (eng. Milliy urush Memorial) ― shuningdek, The Response  nomi bilan ham tanilgan — Kanada poytaxti Ottavadagi Konfederatsiya maydonidagi yodgorlik. U 1939-yil 21-mayda qirol Jorj VI tomonidan tantanali ravishda ochildi. Dastlab yodgorlik birinchi jahon urushi qatnashchilari va qurbonlariga bagʻishlangan edi. 1982-yilda yodgorlik ikkinchi jahon urushi va Koreya urushi paytida oʻz vatanlari uchun qulagan kanadaliklar uchun haykal boʻldi. 2000-yildan beri nomaʼlum askar maqbarasi yodgorlik oldida qurilgan.

Arxitektura raqobati 
1925-yilda Ottava markazida (keyinchalik Britaniya dominionining poytaxti) harbiy yodgorlik uchun eng yaxshi loyihani aniqlash uchun keng miqyosli xalqaro tanlovga start berildi. Yodgorlik baʼzi mafkuraviy talablarga javob berishi kerak edi. Yodgorlik tarkibi qahramonlik va fidoyilik ruhiga toʻla boʻlishi va kanadaliklar orasida vatanparvarlik tuygʻularini uygʻotishi kerak edi. Tanlovda Britaniya imperiyasining barcha fuqarolari, imperiya hududida vaqtincha boʻlgan shaxslar, shuningdek, birinchi jahon urushida Britaniyaning ittifoqchilari ishtirok etishlari mumkin edi

Aksiya davomida jami 127 loyiha koʻrib chiqildi: Kanadadan 66 tasi, Angliyadan 24 tasi, ittifoqdosh Fransiyadan 21 tasi, AQShdan 7 tasi, Belgiyadan 5 tasi, Italiyadan 2 tasi, Shotlandiya va Trinidaddan biri. Tanlovning oʻziga xos finaliga chiqqan 7 ta eng yaxshi komissiya nuqtai nazaridan ovoz berish uchun taqdim etildi.

2014-yil 22-oktabrdagi terakt 
22-oktabr yodgorligida terroristik hujum sodir boʻldi. Hujumchi Mishel Zihab Bibo faxriy qorovul askarini oʻldirdi, yarador kasalxonada vafot etdi.

Ozodlik karvoni 
Konvoyning birinchi kunlarida Ottava hukumati yodgorlikni devor bilan himoya qilishga qaror qildi. 2022-yil 12-fevralda, Kanada qurolli kuchlari faxriylari devorni yiqitib, halok boʻlganlarni xotirlashdi.

Yana qarang 

 Vimian yodgorligi

Manbalar 

Ottava Yodgorliklari
 Konfederatsiya Maydoni
 birinchi jahon urushi yodgorliklari
 Kenotaflar
1939-yilda Kanadada qurilgan bino va inshootlar
Xortobadcha blinchiklar

Xortobadcha blinchiklar () — Vengerlarning goʻshtli taomi, qiyma solingan blinchik. Issiq gazak yoki mustaqil taom. Taomning nomining Xortobad mintaqasiga hech qanday aloqasi yoʻq va 1958-yilda Bryusseldagi Butunjahon koʻrgazmasida ishtirok etish uchun marketing hiylasi sifatida paydo boʻlgan.

Blinchiklarni Xortobadcha nachinkalash uchun boshqa mustaqil venger taomini — goʻshtli ragu pyorkyoltga oʻxshash, odatda dana goʻshtidan — tayyorlash kerak. Vengriya oshxonasining ustasi Karoy Gundelning retseptiga koʻra, tayyor pyorkelt goʻshti pichoq yoki goʻsht maydalagichda mayda toʻgʻraladi va keyin dimlash paytida hosil boʻlgan sharbatning bir qismi bilan birlashtiriladi. Sutga qilingan ozgina tuzlangan xamirdan tayyorlangan, shunday massa bilan toʻldirilgan shakarsiz blinchiklar pechda tayyor boʻlguncha pishiriladi va dimlangandan qolgan sharbatdan, smetana yoki qaymoq bilan aralashtirilib qilingan va un bilan quyuqlashtirilgan sous bilan tortiladi. Yana bir retseptda Gundel oʻralgan blinchiklarni koʻpirtirilgan tuxum va quritilgan nonga bulab, yogʻ yoki sariyogʻda yuqori olovda qovurishni va soussiz tortishni taklif qiladi. Mishel yulduzini olgan oshpaz Tamash Sell Xortobadcha blinchiklarni tovuq paprikash asosidagi nachinka bilan tayyorlashni taklif qiladi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 Институт Листа: Блинчики по-хортобадьски. Рецепт
Alifbo boʻyicha taomlar
 Aperatifler
 Vengriya oshxonasi
 Pancakes
 Dana taomlari
 tovuq idishlari
 1958-yilda paydo bo'lgan
Gundelevcha blinchiklar

Gundelevcha blinchiklar (Gundel blinchiklari, gundel-palachinta ) — Venger oshxonasining desert taomi, rom qoʻshilgan shokoladli sousdagi yongʻoqli nachinkali blinchiklar, mashhur qandolatchi Karoy Gundelning ixtirosi. Budapeshtdagi Gundel restoranining qandolat hungarikumi va oʻziga xos taomi.

Venger blinchiklari sut yoki gazlangan suvda juda yupqa tayyorlanadi. Maydalangan yongʻoqdan blinchiklar uchun nachinka shakar va doljin va bir kun oldin ivitilgan mayiz va apelsin qobigʻi solingan sutda pyurega oʻxshash massa qilib pishiriladi. Shokoladli sous koʻpirtirilgan qaymoq va rom bilan shokolad sousi asosida tayyorlanadi. Blinchiklar yongʻoqli krem massasi bilan toʻldiriladi, naycha yoki uchburchaklar shaklida oʻraladi va skovorodkada yogʻda qovuriladi yoki pechda pishiriladi, tortishdan oldin shokoladli sous quyiladi. Baʼzida gundelcha blinchiklar notoʻgʻri pishiriladi va shu bilan rom yonib ketadi, uning taʼmi esa desertning oʻziga xos xususiyati hisoblanadi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 myhungary.net: Блинчики по-гунделевски
 Vengriya pishiriqlar
 Pancakes
Alifbo boʻyicha taomlar
Inqilob kurashchilariga yodgorlik

1905-yilning inqilob kurashchilariga oʻrnatilgan yodgorlik ― birinchi rus inqilobi davrida 1905-yil may oyida Ivanovo-Voznesensk (Ivanovo) da sodir boʻlgan voqealar sharafiga monumental kompozitsiya. (qarang: Ivanovo-koʻtarilish zarbalari)

Mualliflar 

 Haykaltarosh D. B. Ryabichev , RSFSR xalq artisti, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi,
 Arxitektor — E. VA. Kutyrev , RSFSRda xizmat koʻrsatgan meʼmor.
 Hammuallif — M. VA. Malyutin , RSFSR xalq artisti, Ivanovo shahrining faxriy fuqarosi.

Ushbu ish uchun 1978-yilda mualliflik jamoasi SSSR Davlat mukofotiga sazovor boʻldi. (qarang: adabiyot, sanʼat va arxitektura sohasidagi SSSR davlat mukofoti laureatlari)

Tarix 
Yodgorlik 1975-yil 29-mayda, birinchi Kengashning 70-yilligini nishonlash paytida ochilgan.

2005-yilda yodgorlik kapital taʼmirlandi.

Tavsif 
Tarkibi ikki elementdan iborat. „Bayroqni koʻtarish“ haykaltaroshlik guruhi-bu katta doʻstning qoʻlidan tushgan bayroqni koʻtaradigan ishchi haykali.

Kompozitsiyaning ikkinchi elementi toʻrtburchaklar shaklidagi yodgorlik boʻlib, qamoqxona zindonlarining ramzi boʻlib, ulardan inqilobiy alanga yonadi. Yodgorlik ichida yurak urishini ifodalovchi, pulsatsiyalanuvchi yoritgichli nurli kristall oʻrnatilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Ivanovo shahridagi tarix va madaniyat yodgorliklarini saqlash va ulardan mehnatkashlarning kommunistik tarbiyasida foydalanishni yaxshilash chora-tadbirlari toʻgʻrisida • 1976-yil 11-oktabrdagi qaror • Ivanovo viloyati • SPS Pravo.ru  Arxivnaya kopiya.
 Ivanovo, 1905-yil inqilob jangchilariga yodgorlik  Arxivnaya kopiya
 Ivanovning Yodgorliklari
 1905-1907 inqilob yodgorliklari
 1975-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
Ivanovo viloyatida 1970-lar
 1975-yilgi haykallar
Azov-Don tijorat banki binosi (Vladikavkaz)

Azov-Don tijorat banki binosi — Shimoliy Osetiya, Vladikavkaz shahridagi meʼmoriy yodgorlik. Rossiyaning tasdiqlangan madaniy meros obyekti. U shaharning tarixiy markazi, Lenin koʻchasi 69 (71)-uy, Kirov kochasi 46-uy va Petrovskiy koʻchasi 9-uy chorrahasida joylashgan.

Vladikavkaz sharidagi birinchi bank binosi.

1890-yillarda Vladikavkazda Azov-Don tijorat banki shoxobchasi ochilgan. U Loris-Melikovskaya va Krepostnaya koʻchalari burchagidagi binoning ikkinchi qavatida joylashgan edi. 1900-yillar boshlarida bank faoliyati uchun kengroq bino qurish zarurat paydo boʻlgan.

Bino 1902-yili meʼmor-muhandis Tomashevskiy loyihasi asosida qurilgan. U amaliyot xonasiga ega boʻlgan birinchi shahar banklaridan biriga aylangan. Binoda, shuningdek, Rossiya birinchi yongʻin sugʻurta kompaniyasi filiali joylashgan edi.

1930-1968-yillarda bu binoda Respublika Pionerlar uyi joylashgan. Hozirda binoda Taʼlim xodimlarining malakasini oshirish instituti oʻquv binosi joylashgan.

 Meʼmorchilik

Art Nouveau — modern meʼmoriy uslubi XX asr boshlarida Vladikavkazda mashhur boʻlganiga qaramay, bino klassitsizm uslubida barpo qilingan. Bino yertoʻlasi yirik shaklda rustiklashtirilgan, derazalar ustida sandriklar oʻrnatilgan. Binoning butun fasadi katta qirrali rivojlangan klassik korinish bilan qoplangan. Binoning tomida ikkita nosimmetrik joylashgan tepalar mavjud.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 

Azov-Don banki
Petya va Gavrik

Haykal (yodgorlik, favvora) Petya va Gavrik — Valentin Katayevning " Yolgʻiz yelkan oq rangga aylanadi " hikoyasining asosiy adabiy qahramonlariga — hikoyada tasvirlangan voqealar sodir boʻlgan Odessa shahrida oʻrnatilgan Petya va Gavrik ismli bolalarga bagʻishlangan bronza haykaltaroshlik kompozitsiyasi.

Yaratilish tarixi 
Gavrikovni asosiy ishlarimdan biri deb bilaman. 1965-yilda Odessada Valentin Katayevning adabiy qahramonlariga „Yolgʻiz yelkan oq rangga aylanadi“ haykali qurish uchun tanlov eʼlon qilindi. Rassomlar uyushmasi zallarida besh-oltita loyiha, jumladan meniki ham koʻrgazmaga qoʻyildi. Oʻshanda men kollejning toʻrtinchi kursida oʻqirdim. Musobaqa natijalari qanday boʻlganligi nomaʼlum. Ammo mavzu qalbga singib ketgandi. Va yigirma yil davomida men unga qaytaverardim. Bu bolalar mening hayotimga mutlaqo aniq yigitlar kabi tabiiy va organik tarzda kirib kelishdi.Haykaltarosh Valentin Katayevni oʻz ish rejalariga bagʻishladi — u unga yodgorlik eskizlari va maketlarning fotosuratlarini yubordi, yozuvchi ularni  — "Men undan hech narsa qoʻshishga yoki olib tashlashga jur’at etolmayman" deya, toʻliq maʼqulladi. Haykal 1988-yilda, sovet davrida, barcha yodgorliklar davlat buyurtmasiga koʻra qurilgan va oʻrnatilgan paytda qurilgan. Bu yodgorlik sovet davrida Odessada oʻrnatilgan soʻnggi yodgorliklardan biri edi.

Petya va Gavrik shaxslarini yaratish prototiplari haykaltaroshning oʻgʻillari edi, ulardan biri Klim Nikolaevich shunday deb eslaydi: "Men Gavrik uchun, akam Maksim Petya uchun eskiz chizish uchun turib bergan. Otam aytganidek, uzoq oʻtirishga toʻgʻri kelardi. Lekin biz oʻqirdik va koʻpincha band boʻlar edik. Dadam esa mahalla bolalarini jalb qilar edi. Shuning uchun aytishim mumkinki, bu bizning portretlarimiz emas, balki barcha Odessa bolalarining portretlaridir".

Kompozitsiya 
Bronza Petya va Gavrik erkinlik va baxt ufqlari ochilgan dengiz tomon xayol bilan qarashardi (boshqa talqinlarga koʻra — kelajak tomon qarashardi). Ular shortilar, shimlar va yenglari oʻralgan koʻylaklarda tasvirlangan. Haykaltarosh Odessaning har bir aholisi qahramonlarda oʻziga xos xususiyatlarni topishi, Odessa koʻchalarida, shovqinli Privozda, Qora dengiz sohilida oʻzini tanib olishini uchun harakat qildi.

Yana qarang 

 12-kafedra haykali

Manbalar

Adabiyotlar 

 
Odessa Yodgorliklari
 adabiy belgilar yodgorliklari
 bolalar yodgorliklari
Luka Mkheidze

Luka Mkheidze (; tugʻ. 1996-yil 5-yanvar, Tbilisi, Gruziya) — gruziyalik va fransiyalik dzyudochi, 60 kg gacha vazn toifasida, Fransiya terma jamoasi aʼzosi. 2021-yilgi dzyudo Yevropa chempionati kumush medali sovrindori, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori.

Biografiya 
1996-yilda Gruziyaning Tbilisi shahrida tugʻilgan. Gruziyaning eng yosh chempioni, u 2008-yilda Janubiy Osetiyadagi Ikkinchi urushdan, keyin 12 yoshida oilasi bilan mamlakatni tark etishga majbur boʻldi. Polshada sakkiz oy oʻtgach, u 2010-yilda siyosiy qochqin maqomi bilan Parij chekkasiga koʻchib oʻtdi.

Faoliyati 
2014-yilda Luka Mkheidze oʻsmirlar oʻrtasida Fransiya chempioni boʻldi. 2018-yilda Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida uchinchi bosqichda rossiyalik kuchli Robert Mshvidobadzega imkoniyatni boy berib, turnirdagi ishtirokini yakunladi. 2019-yilda Minskda (Belarus) Yevropa oʻyinlarida u yettinchi oʻrinni egalladi. 2020-yilda Budapeshtdagi (Vengriya) „Katta dubulgʻa“ turnirida uchinchi boʻldi, 2021-yilda Toshkentda (Oʻzbekiston) „Katta dubulgʻa“ turniridagi bronza muvaffaqiyatini takrorlaydi.

2021-yil aprel oyida Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida u ispaniyalik sportchi qoʻshimcha boʻlimlarda finalda fransiyalik Luka Mkheidzedan ustun keldi. Fransiya ikkinchi boʻldi va qitʼa chempionatining birinchi jiddiy sovrinini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u birinchi oʻyin kunida 60 kg gacha vazn toifasida Luka uchinchi oʻrin uchun jangda koreyalik Kim Won-jinni magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2022-yilda Parijda (Fransiya) „Katta dubulgʻa“ turnirida yana bronza medalni qoʻlga kiritdi.

„Katta dubulgʻa“ turnirida

Manbalar 

5-yanvarda tugʻilganlar
1996-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida medal sohiblari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Maskarpone

Maskarpone (Italiya. mascarpone) — Italiyancha qaymoqli pishloq. Lombardiya hududidan keladi. XVI-asr oxiri XVII-asr boshlarida Milanning Janubi — gʻarbiy qismida Lodi va Abbiategrasso shaharlari oʻrtasida birinchi marta ishlab chiqarilgan deb hisoblanadi. Koʻpincha chizakeyklar va boshqa shirinliklar tayyorlashda ishlatiladi.

Maskarpone ishlab chiqarishda yog miqdoriʻ 25% boʻlgan krem suvli hammomda 75-90 °C ga qadar isitiladi va sut oqsili ajralish(ivish) jarayonini boshlash uchun tartarik kislota (anʼanaviy usul), limon sharbati yoki oq sharob sirkasi qoʻshiladi. Koagulyatsiyani tugatish uchun qisqa isitishdan soʻng, mahsulot sovutiladi va sarumni salqin joyda toʻxtatilgan zigʻir qoplarda bosiladi. Maskarpone koagulyatsiyasi uchun laktik kislota madaniyati (xamirturush) va fermentlar qoʻllanilmaganligi sababli, „pishloq“ nomi katta miqdordagi Konventsiya bilan qoʻllanishi mumkin.

Maskarpone quruq qoldiqda taxminan 75% yogʻni oʻz ichiga oladi, kremsi mustahkamlikka ega, shuning uchun shirinliklar uchun ideal. Maskarpone asosida tayyorlangan eng mashhur shirinlik Tiramisu. Bundan tashqari, baʼzida pishloq sandvichda yogʻi oʻrniga ishlatiladi.

Qoʻllash 
Maskarpone sutli oq rangga ega va ulardan foydalanish oson. U Lombardiyaning turli xil taomlarida ishlatiladi va mintaqada milliy hisoblanadi. Bu Tiramisuning asosiy tarkibiy qismlaridan biridir va baʼzida risotto taʼmini toʻldirish uchun sariyogʻ yoki Parmesan pishloq oʻrniga yoki birgalikda ishlatiladi. Maskarpone shuningdek chizkeyk retseptiga kiritilgan.

Manbalar

Havolalar 
 Маскарпоне на сайте cheese.com
 Технология приготовления сыра маскарпоне
 Italiya pishloq
Saymumin Yatimov

Yatimov Saymumin Sattorovich — tojikistonlik siyosatchi va diplomat. Raisi Qoʻmita Davlat xavfsizlik milliy Respublikasi Tojikiston (2010-yil). Tojikiston Respublikasining Belgiya, Niderlandiya, Lyuksemburg, Yevropa Ittifoqi, NATO va YUNESKOdagi sobiq elchisi. “Xalqaro munosabatlar va global taraqqiyotning siyosiy muammolari” ilmiy darajasiga ega siyosat fanlari doktori. 2005-yildan beri - hozirda Rossiya-Tojikiston Slavyan universiteti taklifiga binoan ingliz tilida “Xalqaro munosabatlar va zamonaviy diplomatiya” kursi boʻyicha dars beradi va ma’ruzalar oʻqiydi. Tojik, rus va ingliz tillarida xalqaro munosabatlar, jahon taraqqiyoti, diplomatiya va xavfsizlikka oid oʻndan ortiq monografiyalar muallifi. Professor. Aʼzo-muxbir akademiyasi fanlar respublikasi Tojikiston.

Hayoti 
1955-yil 23-iyulda Tojikiston SSR Xatlon viloyati Farxor tumanida tugʻilgan, tojik.

 1976-yilda Koʻlob davlat pedagogika institutini tojik tili va adabiyoti mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan;
 1976-1977-yillar - Xatlon viloyati Farxor tumanidagi 15 va 10-sonli umumta’lim maktablarining tojik tili va adabiyoti oʻqituvchisi;
 1977-1979-yillar - SSSR Qurolli Kuchlarida shoshilinch harbiy xizmat, Sankt-Peterburg. Kaunas, Litva;
 1979-1980-yillar - Xatlon viloyati Farxor tumani 10-sonli umumta’lim maktabining tojik tili va adabiyoti oʻqituvchisi;
 1980-1992-yillar - Xatlon viloyati Farxor tumani ijroiya qoʻmitasi boʻlim mudiri;
 1992-1996-yillar - Xatlon viloyati hokimligi boʻlimi boshligʻi;
 1996-1997-yillar – Tojikiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining alohida masalalar boʻyicha elchisi;
 1997-2000-yillar – maslahatchi-vakili Safirhoi Jumhurii Tojikiston dar Jumhurii Islomii Eron;
 2000-2005 – muovini Vaziri xavfsizliki Jumhurii Tojikiston;
 2005-2007 – muovini birinchi Vaziri khorijii Jumhurii Tojikiston;
 2007-2010-yillar — Tatariston Respublikasining Belgiya Qirolligidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi. Bir vaqtning oʻzida Tojikiston Respublikasining Yevropa hamjamiyatlaridagi (EI – Yevropa Komissiyasi, EKSC – Yevropa koʻmir va poʻlat hamjamiyati, EAEC – Atom energiyasi boʻyicha Yevropa hamjamiyati), NATO, YUNESKOdagi delegatsiyasi rahbari.
 2010-yil 2-sentyabrdan hozirgi kungacha. — Raisi Qoʻmitasi Davlat xavfsizlik milliy Respublikasi Tojikiston
 2000-2001-yillarda ikkinchi oliy ma’lumotni Tojikiston Davlat Milliy universitetida huquqshunoslik fakultetida olgan
 2001-yilda “Eron Islom Respublikasi tashqi siyosatining mafkuraviy asoslari” mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan;
 2002-yilda – “Xumeynchilik va Eron Islom Respublikasi tashqi siyosati mafkurasi xalqaro munosabatlarning yangi tizimida” mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasi
 2005-yildan beri — Rossiya-Tojikiston Slavyan universiteti taklifiga binoan “Xalqaro munosabatlar va zamonaviy diplomatiya” kursi boʻyicha ingliz tilida ma’ruzalar oʻqish.

Uylangan, 13 nafar farzandi bor.

Havolalar 

Kishilar
Yashayotgan insonlar
1955-yilda tugʻilganlar
23-iyulda tugʻilganlar
Duane G. Carey

Duane Gene „Digger“ Carey (1957-yil 30-aprelda tugʻilgan) — Qoʻshma Shtatlar Harbiy-havo kuchlarining isteʼfodagi podpolkovnigi va sobiq NASA astronavti.

Taʼlim 
1975-yilda Minnesota shtati Sent-Pol shahridagi Highland Park oʻrta maktabini tamomlagan. 1981 va 1982-yillarda mos ravishda Minnesota universitetida Aerokosmik muhandislik va mexanika fanlari bakalavri va Aerokosmik muhandislik fanlari magistri darajasini oldi.

Parvoz faoliyati 
Carey 1981-yilda Harbiy havo kuchlari zahiradagi ofitserlarni tayyorlash korpusidan komissiya oldi va 1983-yilda bakalavr darajasini tugatdi. U A-10A Thunderbolt II samolyotida Britaniya havo kuchlari bazasi, Luiziana va Koreya Respublikasidagi Suvon havo kuchlari bazasiga parvozlar chogʻida parvoz qildi. U 1988-yilda F-16 Falcon treningini tugatdi va Ispaniyadagi Torrexon havo kuchlari bazasiga tayinlandi.

1991-yilda u Kaliforniya shtatidagi Edvards havo kuchlari bazasidagi AQSh havo kuchlari sinov uchuvchilar maktabida oʻqish uchun tanlangan. 1992-yilda oʻqishni tamomlagandan soʻng, Edvards Havo kuchlari bazasida F-16 eksperimental sinov uchuvchisi va tizim xavfsizligi boʻyicha ofitser sifatida ishlagan. U 35 dan ortiq turdagi samolyotlarda 4300 soatdan ortiq parvoz qilgan.

NASA faoliyati 
Carey 1996-yil aprel oyida NASA tomonidan astronavt nomzodi sifatida tanlandi. U bu haqda 1996-yil avgust oyida NASAning Jonson kosmik markaziga xabar berdi. Ikki yillik oʻqitish va baholashni tugatgandan soʻng, u uchuvchi sifatida parvoz qilish huquqiga ega boʻldi. Dastlab u texnik masʼuliyatni Astronavtlar idorasining kosmik kemalar tizimlari/operatsiyalari boʻlimiga yuklagan.

2002-yilda u STS-109 da kolumbiyalik uchuvchi boʻlib, koinotda 10 kundan ortiq parvoz qilgan. STS-109 Hubble kosmik teleskopi (HST) toʻrtinchi xizmat missiyasi edi. STS-109 ekipaji Hubble kosmik teleskopini muvaffaqiyatli yangiladi va uni yangi quvvat bloki, yangi kamera va yangi quyosh massivlari bilan qoldirdi. HST texnik xizmat koʻrsatish va yangilash besh kun ketma-ket besh EVA davomida toʻrt ekipaj aʼzolari tomonidan amalga oshirildi. Kerri shuningdek, EVA faoliyatini video va harakatsiz tasvirlar bilan hujjatlashtirishga yordam berdi. STS-109 Yer atrofida 165 marta aylanib, 262 soatda 3,9 million mil yoʻl bosib oʻtdi.

Carey 2004-yil oktyabr oyida NASAdan nafaqaga chiqdi.

Shaxsiy hayoti 
U Minnesota shtatidagi Sent-Pol shahridan Sheril Enn Tobritjofer bilan turmush qurgan. Ularning ikki farzandi bor.

U Milliy Koinot Jamiyati va Amerika Mototsiklchilar Uyushmasi aʼzosi.

Faxrlar 
Carey Jasorat qurilmasi va uchta havo medali, shuningdek, Amerika mototsiklchilar assotsiatsiyasi Hazel Kolb yorqin tasvir mukofoti bilan taqdirlangan.

Manbalar

Havolalar 

 Duane Carey shaxsiy veb-sayti
 Duane G. Careyning Spacefacts Hayoti

Yashayotgan insonlar
1957-yilda tugʻilganlar
Blumeneg qal’asi

Blumeneg qal’asi () — Avstriyaning Tyuringerberg kommunasida (Vorarlberg federal shtati) 1258-yilda Lutz daryosi yaqinida qurilgan oʻrta asr qal’asi xarobalari. Qal’a Blumeneg grafligining markazi boʻlib, Tyubingen fon Montfort graflari tasarrufida edi. 1288-yilda qal’a episkop Fridrix Chur qoʻshinlari tomonidan vayron qilingan. 1404—1405-yillarda, Appenzell urushlari paytida qal’a qayta vayron qilingan, ammo 1408-yildan keyin qayta qurilgan. XVII-asr rekonstruktsiyasidan soʻng qal’a 1650 va 1774-yillarda ikkita yongʻin natijasida vayron boʻladi va nihoyat xarobaga aylanadi. 1842-yilda xarobalarni Moosbruggerlar oilasi sotib oladi: XIX-asrdan buyon ular xususiy mulk hisobida.

Tarixi 
Blumeneg qal’asi XIII-asrning oʻrtalarida, Lutz daryosi yaqinida, bir qal’a sifatida qurilgan. Bu 1258-yilda Montfort graflari tomonidan yaratilgan xuddi shu nomdagi okrugning markazi edi. Qal’a birinchi marta 1265-yildagi hujjatlarda qayd etilgan. 1288-yilda qal’a episkopi Fridrix Montfort Chur (1264-1290) qoʻshinlari tomonidan vayron qilingan. 1404—1405-yillarda, Appenzell urushlari paytida, qal’a yana ikki marta bosib olinadi va ikki marta vayron qilinadi, lekin 1408-yildan keyin esa tiklandi: 1416-yilda u shveysariyalik (bern) fon Brandis oilasidan baron mulkiga aylanadi.

1510-yilda Shvabiya graflari fon Sulz Blumeneg hududi va qal’asini egallab olishadi. 1613-yilda Vyurtembergdagi Weingarten Benediktin monastirining abbotlari qal’ani sotib olishadi. Ular oʻzlarining xazinalarini unga topshirdilar va 30 yillik urush paytida Shvetsiya armiyasi muvaffaqiyat qozongan davrda oʻzlari bu yerga koʻchib oʻtishadi. Katta darajada qayta qurilgan qal’a 1650-yilda yongʻin natijasida vayron boʻlgan. 1774-yilda sodir boʻlgan yana bir yongʻindan keyin u nihoyat xarobaga aylandi. Qal’a, ibodatxona, hovli atrofidagi dumaloq devor va bir qator qoʻshimcha binolar qoldiqlari 1842-yilda Moosbrugger oilasi tomonidan sotib olingan: XIX-asrda ular hali ham xususiy mulk hisobida.

Yana qarang 
 Gaienhofen qal’asi
 Jagdberg qal’asi
 Freundsberg qal’asi
 Veyerburg qal’asi

Manbalar

Adabiyotlar 
 Alois Niderstätter: Die Vorarlberger Burgen. Universitätsverlag Wagner, Innsbruck 2017, ISBN 978-3-7030-0953-2, S. 157-161.
 Dehio Handbuch. Die Kunstdenkmäler Osterreichs: Vorarlberg. Tyuringerberg. Bundesdenkmalamt (Hrsg.), Verlag Anton Schroll & Co, Wien 1983, ISBN 3-7031-0585-2, S. 395.
 Kleines Vorarlberger Burgenbuch — Frans Josef Huber — 1985-yil
 Osterreichisches Burgenlexikon — Georg Clam Martinic — 1992-yil
 Shtayner Zeugen — Volkmar Diet — 1995-yil

Havolalar 
 
XIII asrda qurilgan qalʼalar
XVII asrda qurilgan qal'alar
 Forarlberg Qulflari
Bruk qal’asi

Bruk qal’asi () — oʻrta asr qal’asi, Tirolning Lienz shahri hududida, xuddi shu nomdagi tumanda. U 1252-yildan 1277-yilgacha Xochshteyn togʻi yaqinidagi tepalikda qurilgan va taxminan 1278-yildan 1500-yilgacha Goritsa va Gradiska graflarining qarorgohi boʻlgan. 1797-yilda u Barthelemy Juber tomonidan fransuz armiyasi uchun kazarma sifatida ishlatilgan va keyinchalik mehmonxona, pivo zavodi va yuk tashish kompaniyasi ofisining binolari sifatida ishlatilgan. Qal’ada Simon fon Theisten tomonidan freskalar bilan qoplangan ibodatxona saqlanib qolgan. 1943-yildan beri Lienz shahrining muzeyi qal’a hududida joylashgan boʻlib, u Tirol rassomi Albin Egger-Linzning muhim rasmlar toʻplamini taqdim etadi.

Tarixi 
Bruk qal’asi yaqinidagi arxeologik topilmalarga asoslanib, Xochshteyn togʻi yaqinidagi aholi punktlari taxminan 3000-yil davomida mavjud. Qal’aning oʻzi Gorica va Gradiska graflarining buyrugʻi bilan 1252-1277-yillarda qurilgan — u 1500-yilgacha ularning qarorgohi boʻlib xizmat qilgan. Goriziyaning soʻnggi soni Leonhard farzandsiz vafot etganida, uning barcha mulki, shu jumladan qal’a ham qirol va boʻlajak imperator Maksimilian I ga oʻtadi. Maksimilian grafliklarning sobiq hukmronliklarini Tirol okrugi bilan birlashtiradi.

Soʻng, 1501-yil 10-avgustda Maksimilian mulk va qal’ani baron Maykl fon Volkenshteynga 22 000 guldenga sotadi. Baronlar fon Folkenshteyn egalari boʻlib qolishadi va 1608-yilgacha qal’ada yashaydilar. Aka-uka Zigmund va Kristof fon Volkenshteynlar 1606-1608-yillar oraligʻida oʻzlariga Liensda yangi qarorgoh qurishadi: oʻsha paytda qal’a yashash uchun juda „sovuq“ hisoblangan. 1943-yil 13-iyunda qal’ada Sharqiy Tirol oʻlkashunoslik muzeyi — „Sharqiy Tirol ijodi va anʼanalari muzeyi“ ochiladi.

Yana qarang 
 Hazeg qal’asi
 Tratzberg qal’asi
 Kufshteyn qal’asi
 Mariastein qal’asi

Manbalar

Adabiyotlar 
 Meinrad Pizzinini, Magdalena Hörmann-Weingartner: Schloss Bruck // Magdalena Hörmann-Weingartner (Hrsg.), Tiroler Burgenbuch. IX. Band: Pustertal. Verlagsanstalt Athesia, Bozen 2003, ISBN 978-88-8266-163-2, S. 439—474.
 Burgen und Schlösser in Österreich — 1964
 Burgen, Schlösser, Ruinen in Nord- und Osttirol — Beatrix und Egon Pinzer — 1996
 Dehio Handbuch Tirol — 1960
 Die schönsten Burgen und Schlösser in den Alpen — Dieter Maier
 Osttirol — Meinrad Pizzinini — 1974
 Österreichisches Burgenlexikon — Georg Clam Martinic — 1992
 Österreichs Burgen — Gerhard Stenzel — 1989
 Schloß Bruck — Kollreider — 1961
 Schlösser in Österreich II — Laurin Luchner — 1983
 Traumschlösser — Pia Maria Plechl — 1979
 Via Imperialis — Gerfried Sitar — 2002

Havolalar 
 
XIII asrda qurilgan qalʼalar
Avstriya Qulflari
 Tirolning Qulflari
Jermuk sharsharasi

Jermuk sharsharasi () Armanistondagi balandlik boʻyocha ikkinchi sharshara, eng baland sharshara Kasax sharsharasi. Sharsharaning balandligi 68 metr, Vayots Dzor mintaqasida joylashgan.

Arman togʻlari hududida, ayniqsa uning Kavkaz qismida bir necha yuzlab suv manbalari mavjud. Ulardan eng kattasi Jermuk, 1700-2200 metr balandlikda joylashgan.

Jermuk sharsharasining turli manbalaridan yuqori sifatli Jermuk mineral suvi ishlab chiqariladi.

Nomi 
Kavkaz chuqurligidan yuz minglab yillar mobaynida issiq buloqlar chiqadi. Ba'zi hollarda, bu geyzerlar kabi kuchli favvoralar bilan birga keladi, ammo mineral suvlar faol vulqonizmning namoyon boʻlishi emas, balki soʻnib boruvchi. Qadim zamonlardan beri bunday buloqlar jermuklar deb ham ataladi. Qadim zamonlardan beri odamlar ularning shifobaxsh xususiyatlarini bilishgan, bu nafaqat folklor, balki tashlab ketilgan hovuzlar-hammomlarning mavjudligi bilan tasdiqlangan.

Tavsifi 
Jermuk sharsharasi joylashgan eng xushmanzara hududi Vardenis tizmasining janubiy yonbagʻirlarida joylashgan boʻlib, u yerda Kal va Sim (ikkinchisining nomi Sesame darvozalari afsonasi bilan bog'liq) togʻlari orasida joylashgan. 

Taxminan 60 metr balandlikdan tushib, suvning lava bilan toʻqnashuvi soniga koʻra, sharshara uchta gumbazli teraslarni hosil qiladi. U Jermuk kurort shahrida, Yerevandan 200 kilometr uzoqlikda joylashgan va Arpa daryosiga quyiladi.

Galereya

Adabiyotlar 

 "Armanistonning 100 siri", "Buyuk Armaniston" almanaxi
Sharsharalar
Bitochki

Bitochki, bitki – goʻsht yoki baliq pirzola massasi 2-2,5 sm qalinligi va diametri 6 sm kichik tugʻralgan yassi-yumaloq shaklida rus taomlaridan biri.

Taomning nomi asl maʼnosini yoʻqotdi: XVIII-asrda Rossiyada bitochkalar medallionlar degan maʼnoni anglatgan – fransuz oshxonasi dumaloq pirzola shaklida kesilgan, ammo suyaksiz. XIX-asrda, mos goʻsht xom ashyosining yetishmasligi tufayli, bitochkalar maydalandi. 1861-yil „yosh uy bekalari uchun sovgʻa“ da E. I. Molochovets sousli tugʻralgan bitochkalar va tovuq goʻshtlari uchun bir necha retseptlar beradi.

1960-yil „uy xoʻjaligining qisqacha entsiklopediyasi“ goʻshtli bitochkalar goʻshtli kotletdan faqat yumaloq shakli bilan farq qiladi, deb hisoblanadi. N. I. Kovalevning soʻzlariga koʻra, bitochkalar va kotletlar oʻrtasida ikkita farq bor. Bir uchli uchi bilan anʼanaviy oval shaklga qoʻshimcha ravishda, rus bitochkasi qizarib pishgan qobiqqa ega boʻlishi kerak, shuning uchun kotlatlar hech qachon sous bilan tortilmaydi. Bitochki, odatda, har xil garnirlar bilan qizil yoki oq sous bilan tortiladi, hatto har ikki tomondan qovurilganidan keyin ham sousda tayyor boʻlgunga dimlanadi. Pishirilgan taomlar bilan ajralib turadigan rus oshxonasida qozoqlar qozonda, qovurilgan piyoz va qaymoq yoki smetana sousi bilan grechka kashasida pechda pishirilgan. Bundan tashqari, xamirturushsiz boy yoki xamirturushli xamirda pishirilgan lazanyala bitochka va bitochka uchun maʼlum retseptlar mavjud. Oddiy bir portsiyada 2 ta bitochka boʻladi. Ular, shuningdek, issiq aperatif sifatida sifatida xizmat qiladi.

Sovet oshpazlik kitoblarida goʻsht yoki baliqdan emas, balki guruch, tariq, irmik va maydalangan arpa pyuresi uchun retseptlar mavjud boʻlib, unda xom tuxumni quyish uchun issiq shaklda qoʻshilgan. Bitochki non boʻlaklariga oʻralgan va keyin har ikki tomonda oʻsimlik yoki sariyogʻ bilan qovurilgan. Bunday bitochkalar garnirsiz xizmat qildi, lekin deyarli har doim piyoz, qoʻziqorin yoki smetana sousi bilan, shuningdek desert – shirin meva yoki rezavor bilan tortiladi. Sovuq shaklda don donalari xom smetana yoki shakar bilan sepiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 
 Poxlyobkin V. V. Bitochki // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. – Mn.: Polimya, 1988. – S. 22—23. – 224 s. – 200 000 ekz. – ISBN 5-345-00218-5.
 Poxlyobkin V. V. Bitki, bitochki // Kulinarniy slovar. – M.: Izdatelstvo „E“, 2015. – S. 33. – 456 s. – 4000 ekz. – ISBN 978-5-699-75127-3.
 Ratushniy A. S. Bitochki // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. – M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. – S. 48. – 440 s. – 300 ekz. – ISBN 978-5-394-02484-9.
 
 Bitochki // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. – 3-e izdanie. – Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. – S. 31. – 540 s. – ISBN 5-85700-122-6.
 Erhard Gorys. Bitki // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. – München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. – S. 63. – 599 S. – ISBN 3-423-36008-9.

Havolalar 
 köfte 
Alifbo boʻyicha taomlar
 Kletchlar
 rus oshxonasi
Kavkaz xalqlari

Kavkaz xalqlari – Kavkazda yashovchi turli etnik xalqlar (Shimoliy va/yoki Janubiy). Bu yerda 50 dan dan 62 gacha etnik guruhlar yashaydi.

Kavkaz tilida soʻzlashuvchi xalqlar 
Kavkaz tillari – Kavkaz tillarining shartli nomlari (masalan, hind-yevropa, oltoy), ular Kavkazdan tashqarida keng tarqalgan maʼlum til oilalarining birortasiga kirmaydi. Kavkaz tillari odatda ikki guruhga boʻlinadi: Shimoliy Kavkaz va Kartvel tillari.

 Shimoliy Kavkaz tillari guruhi xalqlari :
 Dogʻiston xalqlari
 Dogʻistonliklar
 Avarlar
 Agulder
 Andy
 Arshinlar
 Ahvahtar
 Bagullar
 Bejtaliyaliklar
 Botlixter
 Buduklar
 Ginuxtar
 godoberinlar
 Gunzibter
 Dargins
 Tsezler
 Rodlar
 Karatas
 Qizlar
 Kubashinlar
 Laklar
 Lezgilar
 Rutuls
 Tabasarandar
 Ular toʻxtashdi
 Udinder
 Xvarshinlar
 Kinali odamlar
 Chamals
 Sahurlar
 Nax xalqlari
 Vaynaxtar
 Koʻrshapalaklar
 ingush
 Spikerlar
 Kistlar
 Abxaziya xalqlari
 Abazinlar
 abxaz
 Adiglar
 Adigey
 Yangiliklar
 cherkeslar
 Nishablar
 Ubyxtar
 Kartvel xalqlari :
 gruzinlar
 Svandar
 Mingrellar
 Lazdar
 Gruziya yahudiylari

Turkiyzabon xalqlar 

Oltoy tillari guruhining turkiy boʻlimiga mansub Kavkaz xalqlari:

 ozarbayjonlar
 Bolqorlar
 Noyabr
 Qumlar
 noʻgʻay
 Kavkaz turkmanlari
 Erkin turklar

Hind-yevropa tillari 
Hind-yevropa tillari guruhiga kiruvchi tillarda soʻzlashuvchi Kavkaz xalqlari:

 Arman guruhi
 armanlar
 Eron guruhi
 osetinlar
 Bahslar
 Kurdlar
 Yazidiylar
 Taʼmlar
 Togʻli yahudiylar
 Slavyan guruhi
 ruslar
 Molokandar
 Ptishandar
 ukrainlar
 belaruslar
 Yunon guruhi
 Pontiyalik yunonlar
 Nemis guruhi
 Nemislar

Semit tilida soʻzlashuvchi xalqlar 

 Ossuriyaliklar asosan Armaniston (3409-7000), Gruziya (3300) va Rossiyaning janubiy viloyatlarida (11084) yashaydi.

Genetika 
Kavkazning lingvistik va geografik mintaqalarida Y xromosoma haplogruppalarining tarqalishi

Manbalar 

Pages with unreviewed translations
Xalqlar