Proxor

"Proxor" — Rossiya imperiyasining Boltiq flotining yelkanli jangovar kemasi, 1851-yildan 1863-yilgacha flot tarkibiga kirgan, Qrim urushi qatnashchisi boʻlgan. Urushdan oldin va undan keyin xizmat qilganda, kema Finlyandiya koʻrfazida amaliy sayohatlarda qatnashgan, artilleriya oʻquv kemasi sifatida ishlatilgan, shuningdek, general-mayor  tomonidan ishlab chiqilgan raketalarni sinovdan oʻtkazish uchun ishlatilgan.

Kema tavsifi 
Proxor kemasi 84 ta quroldan iborat jangovar kemaning sigʻimi 3526 tonnani, perpendikulyarlar orasidagi uzunligi 59,8 metrni tashkil etdi, korpus bilan kengligi — 15,7 metr, ichki chuqurligi — 7,2 metr, qoralama 6,8 metr. Kema qurollari 84 ta quroldan iborat boʻlib, ulardan yetmish oltitasi 36 funtli va oltitasi 2 funtli qurollar.
Kema Rossiya flotining „Proxor“nomini olgan uchta yelkanli liniya kemasining oxirgisi edi. Bundan oldin, xuddi shu nomdagi kemalar 1788 -1823 yillarda ham yasalgan edi.

Xizmat tarixi 
"Proxor" jangovar kemasi 15-yanvarda Sankt-Peterburg Yangi Admiralty slipwayda ishga tushirilgandan keyin 17-aprelda Rossiya Boltiq floti tarkibiga kirdi. Qurilish dengiz muhandislari korpusining podpolkovnigi M. N. tomonidan amalga oshirildi, va oʻsha yili general-mayor unvoniga sazovor boʻldi.
Kemani suvga tushurush kunida, sovuq ob-havoga qaramay, kema suzishi mumkin boʻlgan barcha joylar: ingliz qirgʻogʻi, Vasilevskiy orolining qirgʻogʻi, Blagoveshchenskiy koʻprigi va kemaning port tomoni boʻylab kuzatish uchun maxsus jihozlangan joylar, soat 1 ga qadar tomoshabinlar bilan toʻldirildi. Dengiz kadet korpusining faxriy qorovuli, shtab-kvartirasi, generallar va zobitlar imperator va imperator oilasi aʼzolarining kelishini kutishgan. Nevadagi admirallik binosi qarshisida ikkita harbiy Luger, yaxta va „Nevka“paromli kemasi turardi. Soat ikkida imperator Nikolay I keldi va kema jamoasi tomonidan " Xudo, shohni saqla!, tushish boshlanishiga buyruq berildi. Kema korpusi 42 soniyada ishga tushirildi, shu bilan tushish paytida uning tezligi sekundiga 30 futga etdi. Harakat Nevadagi kemalardan salomlar, musiqa va „ura“hayqiriqlari bilan birga boʻldi. „Proxor“ tushish joyidan uzoqlashganda, imperator oʻz mulozimlari bilan admirallik pristanidan uzoqlashdi va kemani aylanib chiqdi.
1851-1853-yillardagi kampaniyada Boltiq floti kemalari eskadronlari tarkibida u Finlyandiya koʻrfazi va Boltiq dengizida amaliy sayohatlarda qatnashdi. 1852-yilda kema komandiri, 1-darajali kapitan A. R. Tsebrikov, IV darajali Sankt Vladimirtaqdirlandi.
Qrim urushida qatnashgan, 1854-yilgi kampaniyada 3-diviziya tarkibida Sviaoborgda tayyorgarlikda boʻlgan. 10- noyabr kuni '"Olaf parohdofregat" tugma mashinasida Kronstadtga olib ketilgan va 1855-yil oxirigacha Kronstadtda boʻlgan.
1856-yildagi urish paytida u Finlyandiya koʻrfazi va Boltiq dengizida amaliy navigatsiyada qatnashgan, 8-iyun 1856-yil kema qayigʻini koʻtarayotganda kemaning koʻtargichlari yorilib ketdi va dengizchilardan biri suvga tushib ketdi. Midshipman I. P. Plaksin dengizga sakrab tushdi va dengizchini qutqardi, buning uchun u „Oʻliklarni qutqarganligi uchun“ medal bilan taqdirlandi. Keyingi yili, 1857-yilda yana Finlyandiya koʻrfazida va Revel yoʻlida amaliy sayohatlarda boʻldi. Bundan tashqari, bu yilgi kampaniya davomida kema komandiri, 1-darajali kapitan K. N. Posyet III darajali Avliyo Anna ordeni bilan taqdirlandi.
1858-yildan 1861-yilgacha Kronshtadtda joylashgan" Proxor " oʻquv-artilleriya kemasi sifatida ishlatilgan. Ushbu yillardagi kampaniyada har yili Kronshtadtdan Revel reydiga oʻtadi, u yerda komendorlar oʻqitiladi va oʻquv oʻqlari oʻtkaziladi. Bundan tashqari, 1860-yilgi kampaniyada kema general-mayor Konstantin.

Kema qoʻmondonlari 
Proxor jangovar kemasining komandirlari ruyxati :

 1-darajali kapitan A. R. Zebrikov (1851-1853);
 2-darajali kapitan va 1853-yil 6-dekabrdan 1-darajali kapitan S. P. Bochekarov (1853-1855);
 2-darajali kapitan,  26-avgustdan 7-sentyabrgachon 1-darajali kapitan V. Voyevodskiy (1856);
 1-darajali kapitan K. N. Posyet (1857);
 2-darajali kapitan,26- sentyabrdan 8-oktyabrgachon 1-darajali kapitan .A. Rimskiy-Korsakov (1858-1859).

Manbalar

Kemalar
Transport
Daryo transporti