Miyopatiya

Miyopatiya ( „mushak“ +  „kasallik, azob“) mushaklarning birlamchi shikastlanishi bilan tavsiflangan surunkali progressiv nerv-mushak kasalligi hisoblanadi.

Tasniflash 
Hozirgi kunda turli xil tasniflar bor. Oldinlari nerv-mushak kasalliklarining klinik tasnifi barcha mushak kasalliklari hisoblangan edi. Ushbu tasnif doirasida oyoq-qoʻl kamari, yuz-son suyagi va boshqa turlar ajratilgan. Hozirgi vaqtda nerv-mushak kasalliklari va ayniqsa miyopatiyalarning aniq klinik tasnifi yoʻq, ammo tarixan rivojlangan va maʼlum kasalliklarga asoslanganlari hali ham keng qoʻllanadi.

Patogenetik tasnifning paydo boʻlishi miyodistrofiyalar birlamchi mushak kasalliklariga boʻlinishga sabab boʻlgan metabolik kasalliklar, toksik taʼsirlar, yalligʻlanish jarayonlari natijasida nervlarning koʻp shikastlanishi natijasida paydo boʻlishi mumkinligi haqidagi yangi bilimlarning paydo boʻlishi bilan bogʻliq. Miyopatiyaning patogenetik tasnifi fanning rivojlanishi bilan batafsilroq boʻlib bormoqda va hozirda olimlar tashxisda taʼsirlangan oqsilni koʻrsatishga intilmoqda. Oʻz xususiyatini yoʻqotgan oqsilni topish ham mutatsiyani taxmin qilish va aniqlash imkonini beradi.

Irsiy va orttirilgan miyopatiyalarni bir-biridan farqlash kerak. Irsiy miyopatiyalar tarixida qarindoshlarda kasallikning mavjudligi haqida koʻproq yoki kamroq aniq belgilar mavjud. Irsiy miyopatiyalarga distrofik miopatiyalar (Dyuchenne miopatiyasi va boshqalar), mitoxondrial miopatiyalar, saqlash kasalliklari (Pompe kasalligi va boshqalar) misol boʻla oladi.

Har xil turdagi miyopatiyalarning patogenezi taʼsirlangan genga va hatto lokusga qarab farq qiladi. Miyofibrillalarning strukturaviy oqsillari sintezining buzilishi distrofik miopatiyalarning (yoki distrofik miodisttrofiyalar — DMD. Masalan, Duchenne DMD, oyoq-qoʻl-oyoq miodisttrofiyalari va boshqalar) paydo boʻlishiga sabab boʻladi. Sintezning buzilishi yoki fermentlarning faolligining susayishi kasalliklarning paydo boʻlishiga sabab boʻladi. Har holda, ertami-kechmi miyopatiyaning asosiy koʻrinishlari : mushaklar kuchsizligi va mushaklar atrofiyasi kabilar paydo boʻladi.

Patogenez 
Turli xildagi miyopatiyalarning patogenezi taʼsirlangan genga va hatto lokusga qarab farq qiladi.

Diagnostika 
Miyopatiyaning koʻplab shakllari mavjud boʻlib, ular kasallikning boshlanishi yoshi, kursning ogʻirligi va maʼlum mushak guruhlariga ustun zarar etkazishi bilan farqlanadi. Baʼzi kasalliklarga tashxis qoʻyishdagi qiyinchiligining sababi bu kasalliklarning kamdan-kam uchraydiganligi, shuningdek, hatto bir nozologiyada ham simptomlarning keng oʻzgaruvchanligi borligidadir.

Barchasi tashxis asosida amalga oshiriladi.

 klinik koʻrinishlar (mushaklarning kuchsizligi, vazn yoʻqotish)
 EMG maʼlumotlari (igna EMGidagi miyopatik naqsh)
 Qon plazmasidagi CPK (normalning oʻnlab va yuzlab yuqori chegaralariga koʻtarilgan)
 Mushaklarning MRI (mushaklarning yogʻli yoki biriktiruvchi toʻqimalarining naslining rasmi, har qanday kasallik uchun xarakterli mushaklarning shikastlanishini taqsimlash)
 Neyromuskulyar qopqoq biopsiyasi . Biopsiya namunalarining kriyoseksiyalaridan foydalanish koʻproq maʼlumotga ega, ammo tez-tez chet elda, lekin Rossiyada preparatlarni tayyorlashning odatiy usuli deyarli har doim qoʻllanadi. Biz quyidagilarni taʼkidlashimiz mumkin:
 Boʻyash bilan oddiy mikroskop.
 immunogistokimyoviy tadqiqot.
 baʼzi hollarda maʼlum fermentlar mavjudligi uchun maxsus qon testlarini qoʻllash kerak.

Differentsial diagnostika 
Differentsial diagnostika boshqa kelib chiqadigan nerv-mushak kasalliklarini oʻz ichiga oladi (asab, oʻmurtqa mushak atrofiyasi). Mushaklar va nervlarning travmatik lezyonlari, mushaklarning yalligʻlanish kasalliklari, shuningdek, bir-biri bilan miyopatiyalarning keng differensial diagnostikasini oʻz ichiga oladi.

Davolash 
Bugungi kunda bunday kasalliklarni radikal davolashning iloji yoʻq, ammo gen va hujayra terapiyasi usullari ishlab chiqilmoqda./2014-yilda inson foydalanishi uchun dorivor mahsulotlar boʻyicha Yevropa qoʻmitasi (CHMP) Duchenne mushak distrofiyasini davolash uchun Translarna yoki Ataluren roʻyxatdan oʻtkazishni tasdiqladi.

Adabiyotlar

Havolalar 

 MDA — Amerika mushak distrofiyasi assotsiatsiyasi
 Muskulyar distrofiyaga qarshi Italiya jamiyati
 Telemarafon mushak distrofiyasi va boshqa irsiy kasalliklarga qarshi yillik telemarafondir
 Nerv-mushak kasalliklari markazi (inglizcha) — Nerv-mushak kasalliklari markazi, Vashington universiteti, Sankt-Peterburg. Louis, MO, AQSh. Sababdan (mutatsiyagacha) bemorni boshqarishgacha boʻlgan barcha nerv-mushak kasalliklari haqida batafsil maʼlumot.
 Myopathy.by — bu nerv-mushak kasalliklari (NMD) bilan bogʻliq muammolar haqida gapiradigan maʼlumot va maʼlumot manbasi.
 Evropada mushak distrofiyasini davolash uchun tasdiqlangan dori
Kasalliklar
Mushak