yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Sabuhi Husaynov

Sabuhi Husaynov (; 2000-yil 18-iyulda tugʻilgan) - Ozarbayjonlik badmintonchi. U Ozarbayjon terma jamoasida 2012-yildan beri oʻynab kelmoqda. U Ozarbayjon oʻsmirlar jamoasida birinchi oʻrinni egallab, har yili 2012-yildan 2018-yilgacha Ozarbayjon yoshlar oʻrtasidagi respublika chempionatida oltin medal , shuningdek, Konya Rumining V Xalqaro bolalar sport oʻyinlarida bronza medalini qoʻlga kiritgan. U 2016-yilgi Boku shahar yoshlar badminton chempionatida shaxsiy, juftlik va miks-juftlik bahslarida oltin medallarni qoʻlga kiritgan. Ozarbayjon respublika chempionati turnirida u 2015-yil va 2016-yillarda bronza, 2017-yilda kumush, 2018-yil va 2019-yillarda oltin medallarni qoʻlga kiritgan.

Manbalar 

Bokuda tugʻilganlar
2000-yilda tugʻilganlar
18-iyulda tugʻilganlar
Ozarbayjon badmintonchilari
Ayub Shahobiddinov

Ayub Shahobiddinov (1977-yil 26-may, Toshkent, OʻzSSR) — oʻzbek rejissyori va ssenariynavisi. U Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi hamda Doʻstlik ordeni sohibi.

Hayoti 
Ayub Shahobiddinov 1977-yil 26-mayda Toshkentda tugʻilgan. U 1999-yilda Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat institutini tamomlagan. Institutni tamomlab, Milliy teleradiokompaniyada telerejissor sifatida faoliyat olib borgan. U televideniyeda ishlab yurgan yillari Moskvadagi ssenariy va rejissorlik oliy kurslariga ariza topshiradi, shundan soʻng ikki yil davomida S.Solovyov va V.Rubinchiking mahorat darslariga qatnashadi. Kursni muvaffaqiyatli tamomlab, Shahobiddinov Oʻzbekistonga qaytib keladi va oʻz karyerasini Oʻzbekistonning yetakchi kinostudiyalaridan, Oʻzbekfilm kinostudiyasida boshlaydi.

Faoliyati 
Uning „Qor qoʻynida lola“ (2003) nomli debyut filmi Toshkentda oʻtkazilgan „Ijodiy Parvoz“ xalqaro festivalida Gran-pri sovrini bilan mukofotlanadi, 2004-yilda Xalqaro Kann kinofestivalida konkursdan tashqari namoyish qilinadi. Bundan tashqari rejissorning kinoplyonkada suratga olingan ilk filmi, „Koʻrgilik“ (2005) ham „Ijodiy parvoz“ xalqaro festivalida namoyish etiladi va keyinchalik filmni Ozarbayjonning Boku shahrida oʻtkazilgan „Start“ yoshlar festivalida ham maxsus namoyish etishadi.

2007-yildan boshlab Ayub Shahobiddinovning filmlari dunyoning turli mamlakatlarida oʻtkazilgan xalqaro festivallarda ishtirok etadi. „Oʻtov“ (2007) filmi Rossiyaning Kinoshok festivalida eng yaxshi aktyor nominatsiyasi bilan, Turkiyaning Kemri shahrida „Cinemarina“ xalqaro kinofestivalida gran-pri va Toshkentda Milliy kinofestivalda gran-pri bilan mukofotlanadi. Bundan tashqari „Oʻtov“ Tojikistonning Dushanbe shahrida oʻtkazilgan „Didor“  xalqaro kinofestivalida maxsus hakam mukofoti bilan va „Oltin minbar“ Xalqaro Musulmon kino festivalida Turkiy kinematografiyaga qoʻshgan hissasi uchun diplom bilan mukofotlanadi. Rejissorning „Parizod“ (2012) filmi ham koʻplab xalqaro kinofestivallar ishtirokchisi va sovrindori boʻlgan. Jumladan Nyu York Yevroosiyo kinofestivali da "Eng yaxshi rejissor" nominatsiyasi bilan, Rossiyada S.Bondarchuk nomidagi „Volokolamskiy rubej“ xalqaro kinofestivalida "Eng yaxshi aktrisa" nominatsiyasi bilan, MDX, Latviya, Litva va Estoniya uchun Kinoshok festivalida gran-pri bilan mukofotlanadi. „Parizod“ filmi Shanxay Xalqaro Kinofestivalida maxsus namoyish etiladi. „Rangsiz tushlar“(2020) psixologik dramasi Bangladesh „Cinemaking“ xalqaro kinofestivali  da eng yaxshi ssenariy nominatsiyasi boʻyicha mukofotlanadi. Bundan tashqari ushbu film 2021-yilda "Oltin humo" milliy kinotaqdimotning "Eng yaxshi rejissorlik ishi", "Eng yaxshi bastakorlik ishi" va "Eng yaxshi ssenariy" nominatsiyalari boʻycha ham mukofotlandi.

Ayub Shahobiddinov yoshlar orasida oʻzining „Sevinch“ (2004), „Telba“ (2008), „Kechikkan hayot“ (2010), „Turist“ (2013) kabi filmlari va „Artist“ (2016-yil) sitkomi bilan ham mashxur

Filmografiya

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Rejissyorlar
Oʻzbekistonlik rejissyorlar
Oʻzbekistonlik ssenariychilar
O‘zbekiston kinorejissyorlari
Hushyor

Hushyor —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Soʻx tumanining janubiy-g'arbiy hududi, San-Dall tog' tizmasi etagida joylashgan shaharcha [2009-yilgacha qishloq] bo'lib, 10 mingdan ortiq tojik millatiga mansub aholi istiqomat qiladi. Mahalliy aholining koʻp qismi dehqonchilik va chorvachilik bilan shug'illanadi.

Manbalar

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Soʻx tumani
Arabmozor

Arabmozor —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Toshloq tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Toshloq tumani
Fargʻona viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Axshak

Axshak —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Toshloq tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Toshloq tumani
Fargʻona viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Varzak

Varzak —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Toshloq tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Toshloq tumani
Fargʻona viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Zarkent (Toshloq tumani)

Zarkent —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Toshloq tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Toshloq tumani
Fargʻona viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Qumariq (Toshloq tumani)

Qumariq —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Toshloq tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Toshloq tumani
Fargʻona viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Quyi Nayman

Quyi Nayman —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Toshloq tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Toshloq tumani
Fargʻona viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Sadda (Toshloq tumani)

Sadda —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Toshloq tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Toshloq tumani
Fargʻona viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Yakkatut (Toshloq tumani)

Yakkatut —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Toshloq tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Toshloq tumani
Fargʻona viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Turvat

Turvat —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Toshloq tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Toshloq tumani
Fargʻona viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Afgʻon (Oʻzbekiston tumani)

Afgʻon —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Oʻzbekiston tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston tumani aholi punktlari
Fargʻona viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Archa (Fargʻona tumani)

Archa () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Vodil (Fargʻona tumani)

Vodil () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Yuqori Vodil

Yuqori Vodil () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Damkoʻl (Fargʻona tumani)

Damkoʻl () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Yoshlarobod

Yoshlarobod () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Qoʻrgʻontepa (Fargʻona tumani)

Qoʻrgʻontepa () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha (tuman). 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Langar (Fargʻona tumani)

Langar () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Logʻon

Logʻon () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Mindon

Mindon () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Novkent

Novkent () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Yuqori Oqtepa

Yuqori Oqtepa () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Parvoz (Fargʻona tumani)

Parvoz () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Yuqori Soyboʻyi

Yuqori Soyboʻyi () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Bahor (Fargʻona tumani)

Bahor () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Xonqiz

Xonqiz () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Xoʻroba

Xoʻroba () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Neftchilar

Neftchilar () —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Shoximardonobod

Shoximardonobod —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Yuqori Mindon

Yuqori Mindon —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Fargʻona tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona tumanining shahar tipidagi aholi punktlari
Kaldoʻshan

Kaldoʻshan — Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Furqat tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Furqat tumani
Xonobod (Yozyovon tumani)

Xonobod —  Oʻzbekiston Respublikasi Fargʻona viloyati Yozyovon tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Fargʻona viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Yozyovon tumani
Qorayongʻoq (Bogʻot tumani)

Qorayongʻoq () —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Bogʻot tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Bogʻot tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Beshariq (Bogʻot tumani)

Beshariq () —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Bogʻot tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Bogʻot tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Dehqonbozor

Dehqonbozor () —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Bogʻot tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Bogʻot tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Qulonqorabogʻ

Qulonqorabogʻ () —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Bogʻot tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Bogʻot tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Oʻgʻuzrabot

Oʻgʻuzrabot () —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Bogʻot tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Bogʻot tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Madaniyat (Bogʻot tumani)

Madaniyat () —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Bogʻot tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan. Vaqt mintaqasi: UTC+5.

Manbalar 

Bogʻot tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Nayman (Bogʻot tumani)

Nayman () —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Bogʻot tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Bogʻot tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Mirishkor (Bogʻot tumani)

Mirishkor () —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Bogʻot tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Bogʻot tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Xoʻjalik (Bogʻot tumani)

Xoʻjalik () —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Bogʻot tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Bogʻot tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Qipchoq (Bogʻot tumani)

Qipchoq () —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Bogʻot tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Bogʻot tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Chakkalar

Chakkalar () —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Gurlan tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Gurlan tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Boʻzqalʼa

Boʻzqalʼa —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Gurlan tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Gurlan tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Nurzamin

Nurzamin () —  Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Gurlan tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.

Manbalar 

Gurlan tumani
Xorazm viloyatining shahar tipidagi aholi punktlari
Yer usti halqa yoʻli

Halqa yoʻli — Toshkent metropoliteni yoʻllaridan biri. Toshkent shahri atrofidagi avtomobil halqa yo'liga monand tarzda qurilayotgani uchun ham shunday nomlangan. Birinchi bosqichi 2020-yil 29-avgustda yoʻlga qoʻyilgan. Bu yoʻl yana 4 bosqichda qurilishi rejalashtirilgan.

Texnopark (avvalgi Doʻstlik-2) bekatidan Qoʻyliq bekatigacha boʻlgan mazkur yoʻnalish uzunligi 11 km boʻlib, 7 ta bekat (“Do'stlik-2” va ”Bekat-2,3,4,5,6,7”) barpo etilgan. Birinchi bekatdan oxirgisigacha 19 daqiqada yetib olish mumkin. Bu yoʻnalish kuniga 46,000 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega.

Bekatlar

Bekatlar milliy kolorit asosida, oʻziga xos dizaynda qurilgan. Ular yoʻlovchilarga qulaylik yaratuvchi zamonaviy texnologiyalar, yoʻl kira haqini elektron toʻlash imkonini beruvchi turniketlar, eskalator bilan jihozlangan.

Harakat tarkibi 

Halqa yoʻlida 4 vagonli 5 ta poyezd harakatlanadi.

Kelajakdagi loyihalar

Yerusti Halqa yoʻli metrosi loyihasining umumiy qiymati 422 million AQSh dollaridan ziyod. Bu yoʻlning jami uzunligi qariyb 55 km boʻlib, bekatlari soni 35 ta boʻladi. Loyiha quyidagi 5 bosqichda amalga oshirilishi rejalashtirilgan:

 1-bosqich: Doʻstlik-2 bekatidan Qoʻyliq bozorigacha boʻlgan qism qurilib, foydalanishga topshirildi.
 2-bosqich: Qoʻyliq bozori bilan Toshkent yerosti metrosining Olmazor bekati bogʻlanadi. 
 3-bosqich: Beruniy bekatigacha boʻlgan qism quriladi.
 4-bosqich: Bodomzor bekatigacha boʻlgan qism quriladi.
 5-bosqich: Halqa metro liniyasi yana Doʻstlik bekatiga ulanadi.

Toshkent Metropolitenini kengaytirish loyihasi bilan tanishish mumkin.

Manbalar 

Toshkent metropoliteni
Toshkent
Metropoliten
Toshkent metrosining liniyalari
Guy Ritchie

Guy Stuart Ritchie (; 10-sentyabr 1968-yilda tugʻilgan) ingliz film rejissori, produser, ssenariynavis va biznesmendir. U Sherlock Holmes franshizasidagi roli bilan tanilgandir.

Manbalar

Havolalar  
 

Yashayotgan insonlar
Ssenariychilar
Proto-turk tili

Proto-turk tili (prototurk tili, umumturkiy til) - qiyosiy tarixiy usul yordamida qayta tiklangan zamonaviy turkiy tillarning umumiy oʻtmishdoshi boʻlgan qadimgi turkiy etnoslar tilidir. Baholashlardan biri Praturk tilini bundan 2500 yil oldingi davr bilan bogʻlaydi  .

Turkiy prototilni qayta tiklash baʼzi muammolarni, xususan, prototilda rotatsizm (r-lashuv) yoki zetatsizm (z-lashuv)ning ustunligi toʻgʻrisidagi masalani koʻndalang qoʻydi. Qadimgi turk runalari bilan yasalgan eng qadimgi yozma yodgorliklar qadimgi turkchasidayoq -z- va -r- mavjud boʻlganligini koʻrsatdi. Boshqa Oltoy tillari (moʻgʻul, tungus-manjur)da faqat -r- boʻlganligini koʻrsatdi. Turkiy prototilning baʼzi bir xususiyatlarini konservativ -r- tillari (zamonaviy chuvash tili) asosida, shuningdek, venger tilida bolgar elementlarini tahlil qilish orqali tiklash mumkin.

Tashqi qardoshligi 
Oltoy gipotezasi doirasida prototurk, moʻgʻul, pratungus-manjur, yapon va koreys tillari oltoy bobotilining avlodi deb hisoblanadi. Biroq, Oltoy gipotezasi ilmiy olamda umuman qabul qilinmaydi, unga qarshi tomonlari ham bor .

Ilk vatani 
A. Ronatash turkiy tillarning ilk vatanini gʻarbiy va markaziy Sibirga, shuningdek uning janubidagi hududlarida boʻlgan degan fikrni keltirib oʻtgan.

Ilk yozma manbalar 
Miloddan oldingi soʻnggi mingyillikning oxirgi asrlariga tegishli «Xan shu» («Xan sulolasi tarixi») hamda «Shi Ji» («Tarixiy esdaliklar») kabi xitoy yilnomalarida atigi bir nechta eng qadimgi turkiy soʻzlar 匈奴 Syun-nu (Hun) saltanati (mil.av. III - mil. II asrlar)ga bogʻliq ravishda uchraydi. Ular yilnomalarda den-li, ku-tu, shan-yuy, ou-tu kabi soʻzlar boʻlib, bir qator tadqiqotchilar ularni «Tangri», «qut/quti», «yabgʻu», «oʻrda/oʻrdu» oʻlaroq tiklab, qadimgi turkcha negizga ega soʻzlar, deb qaraydilar.

Til xususiyatlari

Fonetika va fonologiyasi 
Birinchi boʻgʻin uchun quyidagi fonemalar toʻplami qayta tiklanadi :

Morfologiyasi

Sonlar 
Prototurk tilida sonlarning oʻnlik tizimidan foydalanilgan :

Leksikasi 
Prototurk tiliga quyidagi xitoy tilidan soʻzlash oʻzlashtirilgan:

 *alačuk «kulba, chodir, kichkina uy» <qad. xit. 廬舍 (*la-ƛiaʔ);
 *ạltun «oltin» - *aːl «qizil, qirmizi» va qad. xit. 銅(*Łōŋ) «metal»;
 *gümüľ «kumush» <qad. xit. 金鐐 (*kəmliḗw);
 *dẹmür «temir» <qad. xit. 鐵物 (*diēt-mwyt) «temir buyum»;
 *bek «bek» <qad. xit. 伯 (pẹ̄k);
 *čerig «armiya» <qad. xit. 戰 (ćèn);
 *bitig «xat» <qad. xit. 筆 (pit);
 qad.uygʻ. küin «oʻrogʻliq xat», Dunay bulgʻorchasida küinig <qad. xit. 卷 (kwén);
 *bengü «abadiy» <qad. xit. 萬古 (manko);
 *čyn «chin, rost» <qad. xit. 貞 (ṭeŋ);
 *deng «teng» <kit.等;
 *dōn «kiyim» <qad. xit. tōn "qora toʻgʻri kiyim";
 *kög «motiv» <qad. xit. 曲 (khok);
 *syr «rang, boʻyoq, lak» <qad. xit. 漆 (shit) yoki 刷 (ṣwat);
 *jinčü «marvarid» <真珠 (ćǝn-ćwa) «haqiqiy marvarid».

A. V. Dibo bu oʻzlashmalarni milodiy III asrda xitoy va turkiy lisoniy aloqalari deb hisoblaydi.

Yana qarang 

 Qadimgi turkiy tillar
 Qadimgi turkiy yozuvi

Izohlar

Havolalar 

 
 
 
Qadimgi tillar
Turkiy tillar
Ingliz alifbosi

Ingliz alifbosi lotin alifbosiga asoslangan va 26 ta harfdan iborat.

6 ta harf unli tovushlarni ( monofontlar va diftonglar, yakka oʻzi yoki digraflarning bir qismi sifatida) belgilashi mumkin: “A”, “E”, “I”, “O”, “U”, “Y”.

21 ta harf undoshlarni bildirishi mumkin: “B”, “C”, “D”, “F”, “G”, “H”, “J”, “K”, “L”, “M”, “N”, “P”, “Q”, “R”, “S”, “T”, “V”, “W”, “X”, “Y”, “Z”.

"Y" harfi ham undosh, ham unli tovushlarni ifodalashi mumkin  .

"W" harfi mustaqil ravishda undosh tovushni bildiradi, ammo unli tovushlarni bildiruvchi digraflarda ham qoʻllanadi .

Zamonaviy ingliz alifbosidagi harflar

Digraflar 
Quyidagi digraflar ingliz tilida mavjud:

 sh = [ʃ], "shine" [ʃaɪn];
 zh = [ʒ], "Zhukov" [ˈʒukov] (faqat amaliy transkriptlarda );
 ch = [tʃ], "Chine" [ˈtʃaɪnə]; = [k] yunoncha kelib chiqqan so'zlarda - "echo" [ˈekaʊ], shuningdek boshqa ba'zi tillardan o'zaro: ibroniycha - "Michael" ˈmaɪkəl; Nemischa - "Mach" [mak]; ba'zida = [ʃ] fransuzcha so'zlar bilan - "Michigan" [ˈmɪʃɪgən], "mashine" [məˈʃi:n]; va boshq.;
 kh = [x], "Kharkiv" [ˈxarkiv] (faqat amaliy transkriptlarda );
 th = [ð] yoki [θ], "the" [ðiː, ðə], “think” [ph];
 yunoncha kelib chiqqan so'zlarda ph = [f].

Tarix 
Ingliz tilida yozish milodiy V asrda paydo bo'lgan. e. [ manba 3107 kun ko'rsatilmagan ], yozish uchun anglo-sakson rinalari ishlatilgan, o'sha paytdagi yozuvlarning bir nechta kichik qismlari saqlanib qolgan. Lotin harflari bilan rinalarni almashtirish VII asrda boshlangan.

1011-yilda Benediktin abbatligining Bortfert (Byrhtferð) ismli monaxi ingliz alifbosidan foydalangan 23 ta alifbodan iborat ("J", "U" va "W" harflarisiz), to'rtburchaklar asosida , ampersand bilan to'ldirilgan. Anglo-sakson runes: «ȝ" (Yoȝ, yog'), Wunyo (ƿ), Thorn (þ), " D " va ligature " Ae ". Uning versiyasi quyidagicha ko'rinardi:

A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T V X Y Z & Ȝ Ƿ Þ Ð Æ

Ingliz tili
Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va turizm vazirligi

Turizm va Madaniy meros vazirligi — Oʻzbekistondagi vazirlik. 2021-yil 6-aprelda Shavkat Mirziyoyev farmoniga binoan Jismoniy tarbiya va sport vazirligi hamda Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi negizida tashkil etilgan. Shunga muvofiq: turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi raisi lavozimi tugatilib, uning oʻrniga turizm va sport vaziri lavozimi taʼsis etilgan. Prezident tomonidan 2021-yil 6-aprel kuni „Turizm va sport vazirligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida“gi qaror qabul qilindi. Turizm va sport vaziri etib Aziz Abduhakimov tayinlangan.

Manbalar

Havolalar  

Madaniyat
Yangi Oʻzbekiston universiteti

Yangi Oʻzbekiston universiteti — Oʻzbekistonning Toshkent shahrida faoliyat yurituvchi oliy taʼlim muassasasi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2021-yil 23-iyundagi qarori bilan tashkil etilgan. Universitet tashkil etilishi haqida 2021-yil 21-may kuni Toshkentda oʻtkazilgan „Besh tashabbus harakati“ tadbirida maʼlum qilingan. Universitet 8000 talabaga moʻljallangan. Universitetga birinchi yil kirish imtihonlari 2021-yilning sentabr oyida oʻtkazildi va oʻqish oktabr oyidan Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti binosida boshlandi.

Birinchi imtihon
Yangi Oʻzbekiston universitetiga birinchi imtihon 2021-yilning 6-sentabri kuni Toshkentda, „Bunyodkor“ stadioni tashqi maydonida boʻlib oʻtdi. Imtihonning 1-saralash bosqichida qatnashish uchun 6000 dan ortiq talabgor qatnashdi, 1-bosqichdan 1213 kishi muvaffaqqiyatli oʻtib test jarayonlarida qatnashdi. Imtihon uch soat davom etdi, har bir fan uchun 90 daqiqa vaqt belgilandi. Testlar ingliz tilida boʻlib oʻtdi.

Dasturlar 
NewUU Germaniyadagi Myunxen Texnika universiteti professor-o'qituvchilari bilan hamkorlikda tashkil etilgan to'rtta akademik maktab orqali ingliz tilida o'qitishni ta'minlaydi.

"Pre-university" tayyorlov kurslari

Bakalavr dasturlari     

Raqamli texnologiyalar maktabi 

 Dasturiy ta'minot muhandisligi 
 Sun'iy intellekt va robototexnika 
 Kiberxavfsizlik     

Muhandislik maktabi 

 Mexanika muhandisligi
 Kimyo va materialshunoslik muhandisligi     

Gumanitar, tabiiy va ijtimoiy fanlar maktabi 

 Amaliy matematika 
 Iqtisodiyot va ma'lumotlar fanlari 

 Oʻrta taʼlim (matematika va informatika)    

Boshqaruv maktabi  

 Sanoat boshqaruvi 

Magistratura va doktorantura dasturlari MSc. 

Sanoat boshqaruvi – innovatsiya va biznesni rivojlantirish

Manbalar

Universitetlar
Oʻzbekistondagi universitetlar
Toshkentdagi oliy taʼlim muassasalari
2021-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Ixtiyor Navroʻzov

Ixtiyor Karimovich Navroʻzov (5-iyul 1989-yil, Buxoro, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek erkin kurashchisi, 2012 va 2016 yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, 2015-yilgi Jahon chempionatining kumush medali sovrindori, qitʼa chempionatlarining koʻp marotaba sovrindori, xalqaro toifadagi sport ustasi.

Ixtiyor kurashni oʻn yoshida boshlagan. Navroʻzovni erkin kurashga uning amakivachchalari olib kelishgan. U 2001-yilda yoshlar oʻrtasida Oʻzbekiston chempionida ishtirok etdi. Kichik yoshdagi muvaffaqiyat Ixtiyorga Respublika olimpiya zaxiralari kollejida oʻqish imkoniyatini berdi. 2008-yilda Navroʻzov oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatining bronza medaliga sazovor boʻldi. 2010-yilda Navroʻzov Yozgi Osiyo oʻyinlarida medal olishga yaqin edi, ammo uchinchi oʻrin uchun kurashda qozogʻistonlik Leonid Spiridonovga yutqazdi. 2012-yil mart oyida Ixtiyor Osiyo saralash turnirida katta gʻalabani qoʻlga kiritdi va London Olimpiadasida qatnashish huquqini  qoʻlga kiritdi.

2012-yil avgust oyida Ixtiyor Navroʻzov Londonda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarida qatnashdi. Oʻzbekistonlik kurashchi oʻz chiqishlarini 1/8 final bosqichidan boshladi, u yerda 2008-yilgi oʻyinlarning bronza medali sovrindori gruziyalik Otar Tushishvilini magʻlubiyatga uchratdi. Chorak finalda Ixtiyor uch turda Sushil Kumarga yutqazdi. Ushbu magʻlubiyatdan soʻng, Kumar Olimpiya musobaqasining finalchisiga aylangani sababli Navroʻzov musobaqaning takroriy bosqichida oʻz chiqishini davom ettira oldi. Ixtiyorkning bronza yoʻlidagi birinchi raqibi Olimpiada chempioni Ramazon Shohin edi. Oʻzbek polvoni raqibiga jiddiy qarshilik koʻrsata olmadi va medallar uchun keyingi kurashdan chiqib ketdi.

2014-yil sentyabr oyida Ixtiyor Navroʻzov Osiyo oʻyinlarining bronza medaliga sazovor boʻldi. Oʻzbek kurashchisi karyerasidagi eng katta muvaffaqiyatga 2015-yilda erishgan. Amerikaning Las-Vegas shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Navroʻzov 65 kg vazn toifasida finalga qadar yetib bordi, avvalgi jahon chempionatining ikki sovrindori — moʻgʻulistonlik kurashchi Ganzorigiin Mandaxnarana va rossiyalik Soslan Ramonovni musobaqa davomida yutib chiqdi. Hal qiluvchi uchrashuv keskin kurashlar ostida oʻtdi, ammo yakunda italiyalik kurashchi Frank Chamiso jahon chempioniga aylandi.

Shaxsiy hayoti 

 2011-yilda u Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya institutining bakalavr darajasiga kirdi va 2014-yilda shu universitetni tamomladi.

Manbalar 

Buxoroda tugʻilganlar
Kishilar
Yashayotgan insonlar
1989-yilda tugʻilganlar
5-iyulda tugʻilganlar
Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti bitiruvchilari
Oʻzbekistonning Olimpiada oʻyinlarida bronza medali olgan sportchilari
SSSRda tugʻilganlar
Alsu

Alsu Ralifovna Abramova (qizlik ismi — Safina; 1983-yil 27-iyunda tugʻilgan, Bugulma, Tatar ASSR, RSFSR, SSSR) — rus qoʻshiqchisi, teleboshlovchi, aktrisa. Rossiya Federatsiyasida xizmat koʻrsatgan artist (2018), Tatariston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (2000), Tatariston Respublikasining xalq artisti (2010), Boshqirdiston Respublikasining xalq artisti (2019). Mononim tarzda Alsu sifatida tanilgan. UNESCOning tinchlik uchun ijodkori (2011). Moskva Xalqaro estrada sanʼati xodimlari uyushmasi (Ijodiy uyushma) aʼzosi. Rossiyaning Stokgolmda boʻlib oʻtgan Eurovision 2000 qoʻshiq tanlovidagi vakili, u Daniya Olsen Brothers duetiga yutqazib, ikkinchi oʻrinni egallagan.

Hayoti 
Alsu Tatariston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Bugulma shahrida 1983-yil 27-iyunda tugʻilgan. Millati — tatar.

Otasi — Ralif Rafilovich Safin (1954-yil 6-yanvarda tugʻilgan, millati — boshqird  ), tadbirkor, „Lukoyl“ neft kompaniyasining sobiq vitse-prezidenti, siyosatchi, Rossiya Federal Majlisining Federatsiya Kengashi aʼzosi.

Onasi — Raziya Isxakovna Safina, meʼmor.

Alsuning uchta aka-ukasi bor — kattasi Ruslan (1973) yarim qonli, oʻrtanchasi Marat (1977-yilda tugʻilgan) va kichik Renard (1996)  .

Alsu musiqiy kamerasini 1998-yilda, 15 yoshida boshlagan. Uning dastlabki ikkita singli „Qishki orzu“ va „Baʼzan“ juda muvaffaqiyatli boʻlib chiqdi va hanuzgacha xonandaning tashrif qogʻozi hisoblanadi. Alsuning „Alsu“ nomli birinchi musiqiy toʻplami 1999-yil 15-sentyabrda sotuvga chiqdi. Dastlabki 6 oy ichida ushbu albomning 700 mingdan ortiq nusxasi sotildi. Albomni qoʻllab-quvvatlash uchun Alsu 1999 va 2000-yillarda Rossiyaning shaharlarida bir qator yakkaxon chiqishlarini namoyish etdi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1983-yilda tugʻilganlar
27-iyunda tugʻilganlar
MTV Europe Music Award sovrindorlari
Roberta Vinci

Roberta Vinchi (; 1983-yil 18-fevralda Tarantoda tugʻilgan) – italiyalik professional tennischi. Roberta juftlik bahslari boʻyicha dunyo reytingida birinchi raqamli va yakkalik bahslarida yettinchi oʻrinda turgan. Xotin-qizlar oʻrtasidagi juftlik karyerasida „Katta Dubulgʻa“ gʻolibi, US Open 2015 musobaqasida final bosqichigacha yetib borgan. Roberta 35 marta WTA turnir gʻolibligini qolga kiritgan bulardan 10 tasi yakkalik bahslarida boʻlgan. Italiya terma jamoasi tarkibida esa toʻrt karra Fed Kubogi sohibasi hisoblanadi (2006, 2009, 2010, 2013).

Faoliyati 
Roberta Vinchi tennis oʻynashni olti yoshligidan boshlagan. Professional musobaqalardagi ilk uchrashuvini 1997-yilda Italiyaning Galatina shahridagi ITF musobaqasida 14 yoshida qatnashishni boshlagan. 1998-yilda hamyurti Flaviya Pennetta bilan birgalikda ikkita ITF turnirida gʻolib chiqqan. 1999-yilda Pennetta bilan juft boʻlib, qizlar oʻrtasidagi Fransiya ochiq chempionatida gʻolib boʻlishgan. Xuddi shu yili Roberta Vinci birinchi marta ITF turnirlarida gʻolib chiqqan.

Manbalar

Havolalar 
Yashayotgan insonlar
1983-yilda tugʻilganlar
18-fevralda tugʻilganlar
Kishilar
Tennischilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Imron Xon

Imron Xon (, ; 1952-yil 5-oktyabrda tugʻilgan) 22- hamda amaldagi Pokiston bosh vaziridir. U, shuningdek, sobiq professional kriket oʻyinchisi va Adolat harakati partiyasi lideridir. Bosh vazir lavozimiga 2018-yili kelgan.

Tarjimai holi 
Imron Xon 1952-yil 5-oktyabrda (boshqa manbaga koʻra 25-noyabrda) Lohur shahrida tugʻilgan. Otasi injener-quruvchi boʻlgan. 1971-yil 18 yoshli Imron kriket boʻyicha Pokiston terma jamoasi safida Angliya terma jamoasiga qarshi oʻyinga tushgan. Angliyaga koʻchib oʻtganidan keyin 1973—75-yillar u Oxford universiteti jamoasida oʻynagan va 1974-yildan jamoa sardori boʻlgan. 1982-yildan 1992-yilgacha Imron Xon kriket boʻyicha Pokiston terma jamoasi sardori boʻlgan. Adolat harakati partiyasiga asos solganidan soʻng Pokistonning eng mashhur siyosatchilaridan biriga aylandi. Uning mitinglariga 100 minglab odamlar toʻplangan. U Imran, All-Round View, The Warrior Race asarlarining muallifidir.

Oʻzbekistonga tashriflar 
Oʻzbekiston va Pokiston kelishuvlariga asosan Oʻzbekiston Pokiston savdo tarmoqlari uchun Markaziy Osiyo mintaqasiga kirish eshigi sifatida foydalidir. Pokiston esa Oʻzbekistonga dengiz portlaridan foydalanishga imkon beradi. Shu maqsadda Pokiston bosh vaziri Imron Xon 2021-yil iyul oyida Oʻzbekistonga tashrif buyurdi

Manbalar

Havolalar 
 IMRAN KHAN
 Imran Xan: voyna protiv terrorizma porojdaet novix terroristov

Yashayotgan insonlar
Muhsin Faxrizoda

Muhsin Faxrizoda ; (1958-yilda Qum shahrida tugʻilgan, 2020-yil 27-noyabr kuni Tehron yaqinidagi Absard shahrida oʻldirilgan) — Eron fizigi. Islom inqilobi gvardiyasi zobiti va Tehron shahridagi Imom Husayn universitetining fizika professori. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xavfsizlik Kengashi maʼlumotlariga koʻra, Faxrizoda Eron Mudofaa vazirligi va Eron Qurolli Kuchlarining katta ilmiy xodimi va Jismoniy tadqiqotlar markazi (PHRC) rahbari boʻlgan. U ballistik raketalar uchun yadroviy kallakni yaratish boʻyicha „Amad loyihasi“ maxfiy dasturini boshqargan. Shuningdek, u Islom inqilobi soqchilar korpusining katta zobiti boʻlgan. Faxrizoda yadroviy qurol ishlab chiqaradigan SPND tadqiqot firmasini boshqargan. Isroil bosh vaziri Benyamin Netanyaxuning qayd etishicha, Faxrizoda Tehron butun yadro loyihasining rahbari boʻlgan. Olim „Eron bombasining otasi“ degan nom bilan shuhrat qozongan. 2020-yil 27-noyabr kuni qurolli hujum natijasida halok boʻldi.

Suiqasd 
2020-yil 27-noyabr kuni Tehron yaqinidagi Absard shahrida suiqasd uyushtirilgan. Fahrizoda Tehron yaqinidagi Abserd shahrida oʻzining Nissan Teana shaxsiy transportini haydab ketayotganda pistirmaga uchradi. Odatda uchta zirhli mashinalar kolonnasi hamrohligida rafiqasi bilan oʻq oʻtkazmaydigan mashinada harakatlangan.Voqealar toʻgʻrisida juda koʻp qarama-qarshi va bir-biriga mos kelmaydigan maʼlumotlar mavjud. Eron hukumati suiqasdda mujohidlar va Isroilni aybladi. Dastlabki mish-mishlarda Faxrizoda Nissan yuk mashinasida boʻlib, u yogʻoch uyum ostida yashiringan portlovchi moddalarni olib ketayotgani haqida boʻlgan. U oldinga harakatlanib ketayotganida qurollangan shaxslar tomonidan mashinasiga qarata oʻt ochilgan; Fahrizoda qoʻriqchilari va hujumchilar oʻrtasida toʻqnashuv boshlandi. Faxrizoda ogʻir jarohat oldi va shoshilinch ravishda kasalxonaga joʻnatildi. U yerda olgan jarohatlari tufayli vafot etgan.

2010-2012-yillarda toʻrtta Eron yadro mutaxassisi oʻldirilgan. Tehron ularning oʻlimida Isroilni aybladi, ammo bunga dalil yoʻq. Faxrizoda ham bir necha yil oldin amalga oshirilgan muvaffaqiyatsiz suiqasddan omon qolgan. Eron razvedka xizmatlari yadroviy fizik Muhsin Faxrizoda oʻldirilishi mumkin, deb hisoblashgan. Ammo ular buni jiddiy qabul qilmagan.

Tahlil 
Kuzatuvchilar Faxrizodaning oʻldirilishi Isroilning Jo Bayden Eron bilan muzokaralarni boshlashiga toʻsqinlik qilish niyati bilan bogʻliq boʻlishi mumkin deb hisoblaydi.

Soʻnggi maʻlumotlarga koʻra, suiqasdga dastlabki tayyorgarlik ishlari bilan shugʻullangan odam Qurolli kuchlar aʼzosi boʻlgan. Razvedka fizikka yaqinlashib kelayotgan suiqasd va uning qayerda sodir boʻlishini ham bilgan, ammo ularga vaqt nomaʼlum boʻlgan. Qotillikdan besh kun oldin vazirlik ushbu maʼlumotni tegishli idoralarga yetkazgan, ammo jinoyatning oldini ololmagan.

Manbalar 

1958-yilda tugʻilganlar
2020-yilda vafot etganlar
Fiziklar
Olimlar
Jirtdan bolalarni divdan qanday qutqardi

"Jirtdan qilib mitti bolalarni Divdan qutqardi" () — Ozarbayjon xalq ertagi. Gap bolalarni Ozarbayjon mifologiyasidan afsonaviy mavjudot boʻlgan Divdan qutqarishga muvaffaq boʻlgan Jirtdan (Ozarbayjon tilida "kichkina" degan ma'noni anglatadi) ismli aqlli o'spirin haqida.

Hikoya 
Jirtdan qo'shnining bolalari bilan o'rmonga o'tin yig'ish uchun ketadi. Qaytishda ular zulmatda adashib, ular ko'rgan nur tomon yurishadi. Buning ustiga ular Div yashaydigan uyga etib kelishadi. Yirtqich hayvon bolalarni kechalari yeyish uchun o'ziga jalb qiladi. Jirtdan, o'zining zukkoligidan foydalanib, bolalarni qutqaradi va ular uylariga eson-omon qaytib kelishadi.

Jirtdan — Ozarbayjon ertaklarining eng mashhur qahramonlaridan biri. U an'anaviy Ozarbayjon qiyofasi, jasorati va aqlliligi bilan ajralib turadi. Jirtdanni ba'zan dangasa odam deb ta'riflashar edi, chunki u qishloq o'g'illarini o'rmondan o'tin yig'ib, keyin uni orqasida olib yurishga majbur qilgan. Shunga qaramay, Jirtdan Div bilan uchrashganda jasorat ko'rsatmoqda. Xatarli vaziyatga duch kelgan Jirtdan o'zini qolgan bolalar orasida eng epchil va jasur sifatida ko'rsatmoqda.

Moslashuvlar 
1968 yilda Boku qo'g'irchoq teatrida ertak asosida spektakl namoyish etildi. Bu ozarbayjon yozuvchisi va dramaturg Mirmehdi Seyidzodaning syujetidagi ssenariy va adabiy muomalaga asoslangan edi.

Ushbu ertak asosida birinchi Ozarbayjon animatsion filmi "Cırtdan" yaratildi.

1981 va 1983 yillarda "Ozarbayjonfilm" kinostudiyasi tomonidan rejissor Boris Aliyev tomonidan suratga olingan "Jirtdan va Div haqida" ikki qismli animatsion filmi chiqdi. Bosh qahramonning rolini aktrisa Klara Rumyanova aytdi.

Manbalar 

Ozarbayjon adabiyoti
Metamorfik togʻ jinslari

Metamorfik togʻ jinslari — avval choʻkindi yoki magmatik jins si-fatida vujudga kelgan, lekin Yer qaʼrida chuqur flyuidlar, temperatura va bosim taʼsirida oʻzgargan (metamorfizm) yoki yer yuzasiga yaqin qatlamda ichiga kirib borgan intruziv massalar issigʻidan oʻzgarishga uchragan togʻ jinslari. Bunda jinslarning kimyoviy tarkibi deyarli oʻzgarmaydi. Choʻkindi va otqindi jinslar metamorfizmidan vujudga kelgan para- va ortometamorfik jinslar farq qilinadi. Metamorfik togʻ JINSLARIj.dan slanets, gneys hamda marmar, kvarsitlar, rogoviklar koʻp tarqalgan. Metamorfik togʻ JINSLARIj. ning tarkibi fizik-mexanik xususiyatlari kabi har xil. Karbonatli Metamorfik togʻ JINSLARIj.dan marmar, kalsifirlar, kataklizitlar alohida oʻrin egallagan. Skarn, ohaktoshsilikatli jinslarning metamorfik oʻzgarishiga gidrotermal suyuqliklar sezilarli taʼsir koʻrsatgan. Katta ahamiyatga ega boʻlgan temir, mis kabi rudali konlar skarn tipiga mansub. Regional metamorfiz-mda hosil boʻlgan Metamorfik togʻ JINSLARIj. kuchli bosim taʼsirida varaqsimon qatlamlashgan. Katta chuqurlikda vujudga kelgan eklogitlar granat-jodeit togʻ jinslaridan iborat. Loyqa jinslardan hosil boʻlgan fillitlar ostida xlorit, granatbiotitlar, slyudali slanetslar, undan pastrokda gneys va granulitlar joylashgan. Metamorfik togʻ JINSLARIj.ningaksariyati foydali qazilmalardir.

Yana qarang 

 Petrografiya

Manbalar
Xalqlar doʻstligi (koʻkrak nishoni)

„Xalqlar doʻstligi“ koʻkrak nishoni – Oʻzbekistonda yashayotgan millat va elatlar oʻrtasida doʻstlik muhitining mustahkamlanishiga hissa qoʻshgan, milliy madaniy markazlar va doʻstlik jamiyatlari faoliyatida samarali hissa qoʻshgan mahalliy va xorijiy davlat organlari xodimlari, nodavlat notijorat tashkilotlar, tadbirkorlik subyektlari, OAV va ijtimoiy soha vakillari hamda xorijda yurgan oʻzbekistonliklar taqdirlanadi.

Taqdirlash 
 Koʻkrak nishoni har yili 30-iyul kuni („Xalqlar doʻstligi“ kuni) topshiriladi.
 Koʻkrak nishoni bilan taqdirlanganlarga qoʻshimcha sifatida bazaviy hisoblash miqdorining 4 barobari miqdorida pul mukofoti beriladi.
 Bir shaxs koʻkrak nishoni bilan faqat bir marta taqdirlanadi.

Manbalar
Xalq qabulxonasi

Prezident Xalq qabulxonasi – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 28 dekabrdagi „Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash tizimini tubdan takomillashtirishga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi PF-4904-sonli farmoni bilan tashkil etilgan yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan tuzilma.

Tashkil topishi 
2016-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining virtual qabulxonasi qisqa davrdagi faoliyati davomida aholining eng dolzarb muammolarini hal etish imkonini beruvchi, davlat hokimiyati va boshqaruvi, xoʻjalik boshqaruvi organlari, barcha darajadagi hokimiyatlar bilan fuqarolar oʻrtasidagi hamkorlikning samarali mexanizmiga aylandi.
Tahlillar shuni koʻrsatdiki, murojaatlarning aksariyat qismi tadbirkorlik subyektlarining rivojlanishiga xalaqit berayotgan toʻsiq va gʻovlarni bartaraf etish, qonunchilikka zid boʻlgan idoraviy qarorlarni bekor qilish, ishga joylashish, sogʻliqni saqlash, bank kreditlaridan erkin foydalanish, uy-joy-kommunal va yoʻl-transport xizmatlari sifatini yaxshilash masalalari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, sud, huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat organlarining faoliyati yuzasidan kelib tushmoqda.
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining virtual qabulxonasi faoliyati davlat organlarining murojaatlar bilan bogʻliq ishni tashkil etishda ularni koʻrib chiqish tartibi va muddatlariga, rasmiyatchilik, byurokratizm va sansalorlik holatlariga doir qator tizimli kamchiliklarni aniqladi.
2017-yil „Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili“ deb eʼlon qilingani munosabati bilan hamda aholining Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining virtual qabulxonasi ishi toʻgʻrisidagi koʻplab ijobiy fikrlarini eʼtiborga olib, barcha darajadagi davlat organlari faoliyatida „Xalq davlat idoralariga emas, davlat idoralari xalqimizga xizmat qilishi kerak“ degan tamoyilni amalda qaror toptirish, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlashning sifat jihatidan yangi tizimini joriy etish maqsadida tashkil topdi.

Manbalar
Runge–Kutta usuli

Runge–Kutta usuli — oddiy differensial tenglamalar va tenglamalar sistemasi uchun Koshi masalasini yechishda qoʻllanadigan sonli usullar toʻplami. Ilk marta 1900-yili nemis matematiklari Carl Runge va Wilhelm Kutta tomonidan taklif qilingan.

Runge–Kutta usullari toʻplamiga Eulerning oshkor usuli va Eulerning modifikatsiyalangan usullari kiradi. Ushbu usullar mos holda birinchi va ikkinchi tartibli aniqlikka ega boʻlgan usullar hisoblanadi. Bundan tashqari uchinchi tartibli aniqlikka ega boʻlgan standart oshkor usullar ham mavjud, biroq ular keng tarqalmagan. Koʻplab matematik paketlar (Maple, MathCAD, Maxima) da toʻrtinchi tartibli aniqlikka ega boʻlgan klassik Runge–Kutta usuli qoʻllanadi. Yuqori aniqlikdagi hisob-kitoblar zarur boʻlganda beshinchi va oltinchi tartibli aniqlikka ega boʻgan usullardan foydalaniladi. Aniqlik tartibi ortib borgani sari ushbu usulda hisoblash sxemasi ham murakkablashib boradi.

Yettinchi tartibli usullar kamida toʻqqiz bosqichdan iborat boʻladi, sakkizinchi tartibli usullar esa kamida 11 bosqichdan iborat. Toʻqqizinchi va undan yuqori tartibli aniqlikka ega boʻlgan usullar (umuman olganda, ular amaliyotda deyarli ishlatilmaydi) qancha bosqichdan iborat boʻlishi maʼlum emas.

Toʻrtinchi tartibli klassik Runge–Kutta usuli 
Toʻrtinchi tartibli aniqlikka ega boʻlgan Runge–Kutta usuli juda koʻp qoʻllanilgani tufayli baʼzida uni shunchaki Runge–Kutta usuli deb ataladi. Ushbu metodda integrallash qadami doimiy boʻladi.

Birinchi tartibli oddiy differensial tenglamalar sistemasi uchun Koshi masalasi ni koʻrib chiqamiz. (Bundan keyingi oʻrinlarda ).
 

U holda ushbu tenglamaning yaqinlashgan (taxminiy) yechimi quyidagi iteratsion formula yordamida hisoblanadi:
 

Yangi qiymatni hisoblash esa quyidagi toʻrt bosqichda amalga oshiriladi:
 
 
 
 
bu yerda  — toʻr qadamining  boʻyicha kattaligi.

Ushbu usul toʻrtinchi tartibli aniqlikka ega. Demak, bitta hisoblash qadamidagi xatolik  tartibida boʻladi. Oxirgi intervaldagi yigʻindi xatolik esa  tartibida.

Runge–Kuttaning oshkor usullari 
Runge–Kuttaning oshkor usullari sinfi, Eulerning oshkor usullari hamda toʻrtinchi tartibli Runge–Kutta usullarining umumlashgan koʻrinishi hisoblanadi. Ushbu metod quyidagi formula orqali beriladi:
 
bu yerda  — toʻr qadamining  boʻyicha kattaligi. Yangi qiymatni hisoblash esa quyidagi  bosqichlarda amalga oshiriladi:

 

Aniq metod,  soni va  hamda  koeffitsiyentlar orqali aniqlanadi. Ushbu koeffitsiyentlar Butcher jadvali deb ataluvchi jadvalni hosil qiladi:

 

Runge–Kutta usuli koeffitsiyentlari uchun  dlya  shart bajarilishi kerak. Agar metod aniqligi  -tartibli boʻlishi kerak boʻlsa, qoʻshimcha tarzda quyidagi shart ham bajarilishi lozim:
 

bu yerda  — Runge–Kutta usuli orqali olingan yaqinlashish.

Koʻp martalab differensiallashdan soʻng ushbu shart, metod koeffitsiyentlariga nisbatan polinomial tenglamalar sistemasiga aylanadi.
Murod Xontoʻrayev

Murod Xontoʻrayev (1987-yil 4-iyul, Toshkent — 2021-yil 19-iyul, Boʻstonliq tumani) — Oʻzbekistonlik sportchi, MMA yarim ogʻir vazn jangchisi, MMA boʻyicha jahon chempioni, Oʻzbekiston MMA assotsiatsiyasi vitse-prezidenti. U oʻzining professional karyerasini 2013-yilda boshlagan. Laqabi „Osiyo ayigʻi“.

Shaxsiy hayoti
2018-yil 21-iyun kuni Toshkent shahrining yunusobod tumanidagi tungi klublardan birida tartibsizlik keltirib chiqargani uchun hibsga olingan. Dastavval unga nisbatan 3 yillik qamoq jazosi berilishi kutilgan. Jinoyat ishlari boʻyicha Yakkasaroy tumani sudida Murod Xontoʻrayevga jarima tarzidagi jazo qoʻllandi. U eng kam ish haqining 94 baravari miqdorida — 16 190 560 soʻm jarima toʻlab, ozodlikka chiqdi.
2018-yil 26-noyabr kuni Xontoʻrayevga „Toshkent savdo markazi“ yaqinida joylashgan ofisida 10 dan ortiq kishi hujum uyushtirib, uning son va koʻkrak qafasi atrofiga pichoq bilan jarohat yetkazgan. Olingan jarohatlar oqibatida Murod Xontoʻrayev kasalxonada davolangan.

Oʻlimi
Murod Xontoʻrayev oʻzining mashinasida 2021-yil 19-iyul kuni Toshkent viloyati Boʻstonliq tumanida avtohalokatga uchrab, halok boʻldi. Gentra haydovchisining soʻzlariga koʻra, sportchi boʻlgan mashina juda yuqori tezlikda harakatlangan. Yon tomonga urilib, oqibatda mashina va haydovchi turli tomonlarga uchib ketgan. Murod Xontoʻrayev Toshkent shahridagi Yalangʻoch-2 qabristonida dafn etilgan.

Manbalar

4-iyulda tugʻilganlar
1984-yilda tugʻilganlar
2021-yilda vafot etganlar
19-iyulda vafot etganlar
Boʻstonliq tumanida vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
Musulmon sportchilar
Bahrom Yoqubov

Bahrom Yoqubov (1961-yil 1-aprel — 2021-yil 11-mart, Toshkent) — oʻzbek kinorejissori, postanovkachi rejissor va senariy muallifi. „Oʻzbekfilm“ va „Oʻzbektelefilm“ kinostudiyalarida rejissor yordamchisi vazifasida ishlagan.

Ijodi
Ijodiy faoliyatini 1989-yil „Yosh yozuvchining kundaligi“ nomli qisqa metrajli filmni suratga olishdan boshlagan. Faoliyati davomida „Romeo va Julyetta“, „Sarvinoz“ (2004), „Sarvinoz-2 — baxt uchun million“, „Fotima va Zuhra“ (2005), „Sugʻdiyona“ (2006),  „Super kelinchak“ (2008), „Tashlandiq“,  „Ichkuyov“ (2009), „Majruh“ (2010), „Yondiradi — kuydiradi“ (2011), „O Maryam, Maryam“ filmlarini suratga olgan.

Filmografiyasi

Nizoli vaziyat
2008-yil Bahrom Yoqubov va uning rejissorligidagi „Super kelinchak“ filmida bosh rollardan birini ijro etgan Diana Yagofarovaning jinsiy aloqa qilgan videosi internetda tarqaldi. Ushbu video jamoatchilikning keskin muhokamalariga sabab boʻldi, hatto rejissor aktrisaga videoni koʻrsatib „Super kelinchak“ filmida gonorarsiz suratga tushishga majburlagan, degan mish-mishlar tarqaldi. Bu voqeadan keyin Diana Yagofarova sanʼatdan ketdi va oʻn yilga yaqin hech kimga intervyu bermadi. Bahrom Yoqubov esa bu videoni uyushtirilgan montaj deb atadi.

Manbalar

1961-yilda tugʻilganlar
2021-yilda vafot etganlar
Oʻzbek rejissyorlari
Rejissyorlar
Oʻzbekistonlik rejissyorlar
LeBron James

LeBron Raymone James Sr. (; 30-dekabr 1984-yilda tugʻilgan) — amerikalik professional basketbolchi. U Milliy basketbol assossatsiyasi () ning Los Angeles Lakers jamoasida oʻynaydi.

Manbalar

Havolalar 
 
 

AQSh basketbolchilari
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Yashayotgan insonlar
Amerikalik filantroplar
Amerikalik erkak aktyorlar
Afroamerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Amerikalik kinoprodyuserlar
NBA basketbolchilari
Afrika choʻchqa oʻlati

Afrika choʻchqa oʻlati () — Afrika isitmasi, Sharqiy Afrika vabosi, Montgomeri kasalligi deb ham nomlanadi. Isitma, terining siyanozi va ichki aʼzolarda keng qon ketish bilan ajralib turadigan choʻchqalarning oʻta yuqumli virusli kasalligi. Yuqumli hayvonlar kasalliklarining xalqaro tasnifi boʻyicha A toifadagi roʻyxatiga kiradi. Odamlar uchun xavfli emas.

Kalsallikning ikki haftagacha yashirin davri mavjud. Uning tashuvchilari kasallikni yuqtirgan yoki sogʻaygan hayvonlardir. Odatda virus tanaga oziq-ovqat, teri yaralari, shilliq pardalar, hasharotlar chaqishi orqali kiradi. Ushbu infeksiyani odam tomonidan yuqtirish holatlari boʻlmagan, ammo olimlar kasallik xavfini istisno qilmaydi. Chunki virus oldindan aytib boʻlmaydigan darajada rivojlanib boradi va uning turlari sonining koʻpayishi mumkin. Shu paytgacha infeksiyani odam tomonidan yuqtirib olish holatlari qayd etilmagan, ammo olimlar kasallikning ushbu xavfini istisno qilmagan. Chunki virus oldindan aytib boʻlmaydigan darajada rivojlanishi mumkin.

2021-yil mart oyida Serbiyaning Krushevas shahri yaqinidagi Globoder qishlogʻida joylashgan choʻchqa fermasida qayd etilgan Afrika choʻchqa oʻlati aniqlandi. Qishloq, oʻrmon va suv xoʻjaligi vazirligi choʻchqa fermasidan 10 kilometr radiusda joylashgan Krushevas, Trstenik va Aleksandrovac shaharlarini xastalik tarqalish xavfi mavjud boʻlgan hudud, deb eʼlon qilgan.

Rossiyaning Magadan shahridada ham xuddi shu oyda Afrika choʻchqa oʻlati tarqaldi. Hududdan 10 kilometr radiusda joylashgan boshqa fermer xoʻjaliklariga ham kirish-chiqish taqiqlangan. Faqat xodimlar, veterinariya shifokorlariga ruxsat berilgan.
2021-yilning may oyida Yaponiyaning Gumma prefekturasida joylashgan fermer xoʻjaliklaridan birida Afrika choʻchqa oʻlati aniqlandi. Oʻlatga qarshi kurashish ishlari doirasida 10 mingga yaqin hayvon yoʻq qilindi.

Tarixi 
Kasallik Janubiy Afrikaning subekvatorial va mustamlaka mamlakatlariga XX asr boshlarida yetishtiriladigan zotdor choʻchqalarni tanitishning birinchi urinishlaridan buyon mavjud. Birinchi marta 1903-yilda Janubiy Afrikada aniqlangan.

Manbalar 

Kasalliklar