yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Yantoq

Yantoq () — dukkakdoshlar oilasiga mansub koʻp yillik begona oʻtlar turkumi. Oʻrta Osiyoning dasht, choʻl, chala choʻllarida hamda Rossiyaning Yevropa qismidagi chala choʻl rayonlarida 5 turi maʼlum. Oʻzbekistonda Ya.ning soxta yantoq va qirgʻiz yantogʻi turi oʻsadi. Boʻyi 40—110 sm, tik, sershox, ildizi kuchli rivojlangan, yer osti suvlarigacha yetib boradi (10 m va undan ortiq). Barg qoʻltigʻida qattiq tikanlari bor. Barglari choʻziq, nashtarsimon, barg bandi kalta, ketmaket joylashgan. Gullari mayda, qizil yoki pushti. May— sentyabrda gullaydi, avgust— oktyabr oylarida urugʻlaydi. Mevasi 10 tagacha urugʻ boʻlgan dukkak. Ya.ning yer usti qismi qishda qurib qoladi, bahorda ildiz boʻgʻzidagi kurtaklardan yangi poyalar oʻsib chiqadi. Urugʻi va ildiz bachkilaridan koʻpayadi. Urugʻi poʻstlogʻi qattiq boʻlganligi tufayli juda sekin unadi. Ya.ning hamma turi tuyachilik va qoʻychilikda yaxshi ozuqa hisoblanadi. Guli va ildizidan xalq tabobatida turli damlamalar tayyorlanadi. Ya.dan yuqori sifatli yemxashak, silos va oziq uni olinadi. Ya. yaxshi asal beruvchi oʻsimlik. Daraxtsiz choʻllarda Yantoq.dan oʻtin sifatida foydalaniladi. Sugʻoriladigan yerlarda, yoʻl, ariq, kanallar boʻylarida, tashlandiq yerlarda, ekinzorlarda begona oʻt sifatida oʻsadi.
Yantoq allergiyani davolashda qoʻllanadi: Buning uchun yantoqning gulini qaynatib ichish kerak.

Kurash choralari: almashlab ekish, yerni chuqurroq haydash, ildizpoyalarni yigʻib olish, dalalarga chirigan goʻng solish va boshqalar

Ikki pallali oʻsimliklar
Yapet

Yapet — Saturn sayyorasining yoʻldoshi. Sayyora markazidan oʻrtacha masofasi 3 563 000 km, diametri taxminan 1800 km. J. Kassini 1671-yilda kashf etgan.

 

Sayyoralar
Yara

Yara – biror toʻqimaning turli sabablarga koʻra nobud boʻlgan qismi koʻchib, oʻrnida hosil boʻlgan (teri yoki shilliq pardaning, odatda, teri ostidagi toʻqimalarning ham) nuqsoni; granulyatsion toʻqima oʻsishi sekinlashuvi va teri yoki shilliq pardaning zararlangan joyida epiteliyning hosil boʻlish jarayoni buzilishi natijasida yara juda sekin bitadi (masalan, terining trofik yarasi). Yaraga mexanik va termik shikastlanishlar, kimyoviy moddalar, nurlarning teriga taʼsir etishi, shuningdek, nerv oziqlanishining buzilishi. Spetsifik (maxsus) hamda nospetsifik (nomaxsus) infeksiyalar (sil, zaxm va boshqalar), xavfli oʻsmalarning yemirilishi va hokazo sabab boʻladi.

Yara moddalar almashinuvining buzilishi (masalan, qandli diabetda), surunkali intoksikatsiya, vitaminlar yetishmasligi, endokrin buzilishlar, organizmning holdan toyishi va boshqalarga olib keladi. Yara koʻrinishi, chuqurligi va chetlarining holatiga qarab oval, dumaloq, chetlari oʻyilgan shaklda boʻladi. Chuqur yara qon tomir devorlarining buzilishiga olib keladi, natijada qon ketishi kuzatiladi. Yara uzoq kechib, chandiqlanib bitadi. Baʼzan yara qayta-qayta chiqishi ham mumkin. Yaraga sabab boʻlgan kasallik davolanadi, ogʻirroq hollarda xirurgik amaliyot qoʻllanadi.

Jarohatlar
Yarim orol

Yarim orol — uch tomoni suv bilan oʻralgan va faqat bir tomondan materik yoki orolga tutashgan quruqlik. Koʻpincha Yarim orol geologik jihatdan materik bilan bir butunni tashkil etadi. Mas, Arabiston, Hindiston, Qrim, Bolqon, Kamchatka va boshqalar.

 

Geografik terminlar
Yarimtirnoq

Yarimtirnoq — zargarlik buyumi; Xorazm ayollarining chakka — quloqqa taqadigan taqinchogʻi. Yarimtirnoq mujassamotlaridan birining tuzilishi yuqori qismi 3 tishli (ikki ot oʻrtasida turgan onamaʼbuda), quyi qismi yarim oy yoki uyasida oʻtirgan qushchalar shaklidagi 2 zarhallangan kumush taxtachalardan iborat boʻlib, yuzasiga bezak toshlar yoki shisha koʻzlar qadalgan, ular atrofi bosma usulida mayda oʻsimliksimon naqshlar yoki chiziqlar bilan bezatilgan. Yarimtirnoqning yuqori qismiga ukpar qadash uchun naycha va ilgaklar ishlangan, quyi qismi esa yaproqcha, marjonlar terilgan shokilalar qatori bilan hoshiyalangan. Yarimtirnoq osmatuzi bilan birga ansambl hosil qiladi. Davr oʻtishi bilan Yarimtirnoq soddalashgan.

    

Zargarlik
Kiyim
Yarimoʻtkazgichli asboblar

Yarimoʻtkazgichli asboblar — yarimoʻtkazgichlarda yuz beradigan elektron jarayonlar asosida ishlaydigan elektron asboblar. Elektronikada turli signallarni oʻzgartirishda, energetikada esa bir turdagi energiyani boshqa turdagi energiyaga aylantirishda qoʻllanadi. Vazifasi, ishlash tarzi, materiali, tuzilishi va texnologiyasi, ishlatilish sohasiga qarab tasniflanadi: elektr kattaliklarini ikkinchi elektr kattaliklariga oʻzgartiradigan elektr oʻzgartirgich asboblar (diod, tranzistor, tiristor va boshqalar); yorugʻlik signallarini elektr signallariga va aksincha aylantiruvchi optoelektron asboblar (optron, fotorezistor, fotodiod, fototranzistor, fototiristor, yarimoʻtkazgichli lazer, yorugʻlik tarqatuvchi diod va boshqalar); issiqlik energiyasini elektr energiyasiga va, aksincha, aylantiruvchi termoelektr asboblar (termoelement, termoelektr generator, quyosh batareyasi, termistor va boshqalar); magnitoelektr asboblar; pyezoelektr va tenzometrik asboblar (asosiy sinf) va hokazo Integral sxemalar (elektr oʻzgartiruvchi va optoelektronli boʻlishi mumkin) ayrim sinfga kiradi. Yarimoʻtkazgichli asboblar yarimoʻtkazgich materialga qarab, germaniyli, kremniyli va hokazo boʻlishi mumkin. Tuzilishi va texnologik alomatiga koʻra, Yarimoʻtkazgichli asboblar nuqtali va yassi xillarga, ishlatilish sohasiga qarab, yuqori chastotali, yuqori voltli, impulsli va boshqalarga ajraladi.

Asboblar
Yaroslavl

Yaroslavl — Rossiya Federatsiyasi Yaroslavl viloyatidagi shahar, viloyat markazi. Volga daryosi boʻyidagi daryo porti, temir yo'l chorrahasi. Aholisi 613,1 ming kishi (2002). Ya.ga 1010-yilda Buyuk Kiyev knyazi Yaroslav Mudriy asos solgan. Ya. yilnomalarda dastlab 1071-yilda tilga olingan. 11—12-asrlarda chegaradagi istehkom. 1218-yildan Yaroslavl knyazligi markazi, 1463-yilda Moskva knyazligiga qoʻshib olingan. 1777-yildan Yaroslavl noibligi (1796-yildan — gubernyasi) markazi. 16—17-asrlarda Ya. yirik temirchilik savdo markazi, 18-asrda esa manufaktura markazi boʻlib qoldi. Sanoatida kimyo, mashinasozlik va toʻqimachilik yetakchi oʻrinda. Yirik korxonalari: asbobsozlik, dizel apparaturalari, shina, motorsozlik, sintetik kauchuk, texnik rezina buyumlari, elektr mashinasozligi, polimer mashinasozligi, yogʻochsozlik uskunalari, kemasozlik, kimyo mashinasozligi, radiozavod, toʻqimachilik, poligrafiya ktlari. Neftni qayta ishlash zavodi, poyabzal, tikuvchilik, tamakisigareta fabrikalari, oziq-ovqat sanoati korxonalari faoliyat koʻrsatadi. 5 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, unt), 3 teatr, tarixiymeʼmorlik muzeyqoʻriqxonasi, planetariy, telemarkaz bor. qadimiy meʼmoriy yodgorliklardan Ilya Prorok, Nikola Mokriy, Ioann Predtecha cherkovlari (barchasi 17-asr) saqlangan.

Rossiya shaharlari
Yasovul

Yasovul, yasavul — oʻrta asrda turkiy va moʻgʻul xonliklaridagi saroy mansabi. Dastlab, Yasa koʻrsatmalariga asoslangan farmonlarni (hukmdor farmonlarini) ijro etuvchi mansabdor shaxs. Keyinchalik zimmasiga saroyda turli xildagi maʼmuriy-siyosiy mayda topshiriqlarni bajarish yuklangan kichik xizmatchi. Manbalarga koʻra, Ya.lar soliq toʻplash va olingan oʻljaning xonga tegishli qismini hisoblash bilan ham shugʻullanganlar. "Mehmonnomayi Buxoro" asarida aytilishicha, 1509-yil Shayboniyxon Arquqdan Turkistonning sharqiy tumanlariga tagʻor soligʻini yigʻish uchun Ya.lar joʻnatgan. Shuningdek, Shayboniyxon Hisorda boʻlgan chogʻda (1505 yil) Ya.lar tushgan oʻljadan xonga tegishli qismini xon qarorgoxiga keltirganlar, uni xon farmoniga koʻra Samarqandga joʻnatganlar.  

(t.me/yasovul)
Forscha Vikipediya

Forscha Vikipediya — Vikipediyaning fors tilidagi boʻlimi. Forscha Vikipediya 2003-yilning dekabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Forscha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun):

Statistik tarixi 
 18-fevral 2006-yil - 10 000 maqola. 
 31-oktyabr 2008-yil - 50 000. 
 25-avgust 2010-yil - 100 000. 
 22-may 2011-yil - 150 000. 
 10-iyul 2012-yil - 200 000.
 yanvar 2013-yil - 250 000.
 fevral 2013-yil - 300 000.
 iyul 2014-yil - 400 000.
 iyul 2016-yil - 500 000.
 mart 2018-yil - 600 000.
 noyabr 2019-yil - 700 000.
 may 2021-yil - 800 000.
 aprel 2022-yil - 900 000.
 aprel 2024-yil - 1 000 000

Manbalar

Havolalar 

 Persian Wikipedia’s Entries Pass the 100,000 Mark (Payvand News) 
 شرمنده، عبارت پرس و جوی شما یافت نشد! (دویچه وله)
 درآمدهای ویکیپدیای پارسی از صد هزار گذشت (رادیو زمانه)

Fors tili
Chexcha Vikipediya

Chexcha Vikipediya () — Vikipediyaning chex tilidagi boʻlimi. Chexcha Vikipediya 2002-yilning may oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Chexcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun):

Statistik tarixi 
 3-may 2002-yil — chexcha boʻlim tashkil topdi 
 20-oktyabr 2003-yil — 1000 maqola
 Aprel 2004-yil — 180 foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtdi. 
 Iyun 2005-yil — 10,000 maqola
 Dekabr 2005-yil — 20,000 maqola 
 Noyabr 2006-yil — 30,000 maqola
 18-noyabr 2006-yil — 50,000 maqola
 1-iyun 2008-yil — 100 000 maqola
 17-fevral 2010-yil — 150 000 maqola
 6-iyul 2011-yil — 200 000 maqola
 13-dekabr 2012-yil — 250 000 maqola

Manbalar

Havolalar 

 Чешская Википедия
 encyklopedie.seznam.cz — поиск в чешских энциклопедиях, включая Википедию
 Ĉeĥa Vikipedio estis fondita pere de Esperanto (интервью с М. Маловецом, основателем чешской википедии) эсперанто   английская версия
 Милош Чермак, «Люди с планеты Вики» , Рефлекс, № 16/2006, 20.4.2006 
 Давид Антош, «Споры на Википедии или война за букву „h“», lupa.cz
 Дела, медиа, политика — блог, участники которого состоят в обществе «оппозиционных» википедистов (на чешском: Zprávy, media, politika — blog, jehož tvorby se účastní skupina «opozičních» wikipedistů (Vít Zvánovec, Tomáš Pecina, Ross Hedvicek, Jvano a další), zveřejňující mnohé kritické komentáře ke stavu české Wikipedie)

Chex tili
Arabcha Vikipediya

Arabcha Vikipediya ( Arabcha Vikipediya yoki  Vikipediya — ochiq ensiklopediya) — Vikipediyaning arab tilidagi boʻlimi. Arab Vikipediyasi lotin alifbosini foydalanmaydigan eng yirik boʻlimlarining biridir.

2012-yilning dekabr oyining boshida Arabcha Vikipediya vikipediya boʻlimlarining orasida 24-oʻrinda, teranligi boʻyicha esa 100 000 maqoladan ziyod boʻlimlarning orasida ikkinchi oʻrinni egalladi.

Alexa.com-ning statistikasi boʻyicha Arabcha Vikipediya saytning mehmonlari soni boʻyicha Vikipediya boʻlimlarining orasida 11-oʻrinni egallab, xitoycha va polyakcha vikipediyadan keyingi safga joylashdi (wikipedia.org saytiga kiruvchilarning 0,74 %).

Arab Vikipediyasining turi boshqa Vikipediyalardan oʻzgachadir, sababi arab alifbosi oʻngdan chapga yozilganidan, u „doimiy“ shaklning qarama-qarshi turidir. Shuningdek Arabcha Vikipediyada fon tasviri sifatida kitob emas, arabeska foydalaniladi (tasviri).

2008-yilning 2-aprelida Vikipediyada arab tilining dialektі — misr-arab tilida Misr-arabcha Vikipediya oʻz faoliyatini boshladi.

Hozirgi holati 
-yil - boʻyicha Arabcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun):

Statistik tarixi 
 Sentabr 2001-yil — birinchi maqola.
 31-dekabr 2007-yil — 50 000 maqola.
 25-may 2009-yil — 100 000 maqola.
 27-iyun 2011-yil — 150 000 maqola.
 21-oktyabr 2012-yil — 200 000 maqola.

Manbalar

Havolalar 
 Arabic Wikipedia
 Arabic Wikipedia mobile version

Vikipediya boʻlimlari
Arab tili
Yassi oyoq

Yassi oyoq – oyoq panjasi gumbazining yalpayib, tekis boʻlib qolishi. Oyoq boʻyiga yoki eniga yassi boʻlishi mumkin, goho har ikkisi birga uchraydi. Oyoq eniga yassi boʻlsa, uning tagi eniga yalpayadi, ogʻirlik esa oyoqning 1 va 5 barmoqlariga tushmay, barmoq tagiga, kaft suyaklarining boshchasiga tushadi. Oyoq boʻyiga qarab yassi boʻlsa, uning tagi yerga bir tekis tegib turadi. Oyoq yassiligi tugʻma (juda kam) yoki hayotda orttirilgan boʻladi. Hayotda orttirilgani koʻproq uchraydi. Asosan oyoq panjasi muskulboylam apparatining zaiflashishi (masalan, raxit yoki haddan tashqari zoʻr kelishi oqibatida), poyabzalning noqulay boʻlishi, maymoqlik, oyoq shikastlanishi yoki falajlanishi (koʻpincha poliomiyelitda) sabab boʻladi. Baʼzan kasallik ish kunining koʻp qismini oyoqda tik turib oʻtkazadigan kishilar (sartaroshlar, sotuvchilar va boshqalar) da paydo boʻladi. Kasallikning dastlabki belgisi: oyoq tez toliqadi, tagi ogʻriydi, boldir, son sohasida ham ogʻriq seziladi; keyinchalik ogʻriq tizza boʻgʻimlari va belga ham tarqaladi. Kechqurunga borib oyoq shishadi, kechasi shish qaytadi. Oyoq juda yassi boʻlsa, oyoq panjasi uzun, oʻrta qismi esa serbar tortadi.

Yassi oyoq kishilar oyogʻini kerib, tizza va chanoqson boʻgʻimini sal bukib, qoʻllarni silkib yurishadi, ularda koʻproq poyabzalning poshnasi va tagcharmi (ichki yuzasi) yeyiladi. Yassi oyoqning oldini olishda poyabzalning oddiy va qulay boʻlishi (siqmasligi, poshnasi juda baland boʻlmasligi) nihoyatda muhim.

Bolalarda uchraydigan yassi oyoqning oldini olish uchun ularning qad-qomatiga eʼtibor berish, boshi va tanasini toʻgʻri tutishga oʻrgatish lozim. Oyoqning muskul va boylamlarini mustahkamlashda badan tarbiya va sport bilan shugʻullanish, shuningdek, yozning issiq kunlari tuproqda oyoq yalang yurishning foydasi bor. Oyogʻi yassi kishilarni ortoped vrach davolaydi. Davoni iloji boricha erta boshlagan maʼqul.
Yassi universiteti

Yassi universiteti, A.Y. Kuza nomidagi Yassi universiteti — Ruminiyadagi yirik oliy oʻquv yurti. 1860-yil Yassi shahrida tashkil etilgan. Fizika, matematika, tarix, pedagog, falsafa, biol., iqtisodiyot, geogr., huquq, filol. boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Kutubxonasi (1839-yiltashkil etilgan)da 2 mln.ga yaqin asar bor. 4,5 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi.

Ruminiyadagi universitetlar‎
Yahova

Yaxva, Yaxve, Yagve, Iyegova — iudaizmdagi xudo. Dastlab Iuda qabilasining xudosi edi. Keyinchalik IsroilIuda davlatining bosh xudosi deb eʼlon qilingan. Yahudiy manbalariga koʻra, Sulaymon paygʻambar Quddusda unga atab ibodatxona qurdirgan. Mil.av. 7-asrda Ya. yagona xudo deb eʼlon qilinib, boshqa xudolarga sigʻinish man etilgan.

 

Atamalar
Xudolar
Yashilkoʻl

Yashilkoʻl — Tojikistonning Togʻli Badaxshon muxtor viloyatidagi koʻl. Panj daryosi havzasida, Shim. Alichur va Janubiy Alichur tizmalari orasida. Gʻunt (Alichur) daryosida, 3734 m balandlikda joylashgan. Uzunligi 24,2 km, eng keng joyi 3,7 km, mayd. 35,6 km². Oʻrtacha chuq. 12,5 m, eng chuqur joyi 50,2 m. Koʻlga 7 ta soy quyiladi. Ulardan eng yiriklari: SuuluTagarkati, Katta Bakchigir (jan. sohilida), Katta Marjanoy va Kichik Marjanoy (shim. sohilida). Ya. togʻ qulab tushishi va Panj daryosining oʻng irmogʻi Gʻunt daryosi oʻzanining toʻsilib qolishi natijasida hosil boʻlgan. Asosan, qormuzlik suvlaridan toʻyinadi. Suvi tiniq va chuchuk. Suv sathi aprel—avgust oylarida koʻtariladi. Sentabrdan aprel

gacha bir tekisda pasayadi. Noyabr oxiridan may oxirigacha muzlab yotadi. Koʻl suvi yozda 10—13° gacha isiydi.

 

Tojikiston koʻllari
Togʻli-Badaxshon muxtor viloyati
Yagʻnob tili

Yagʻnob tili (Яғнобӣ зивок, Yaɣnobī́ zivók) — eroniy tillarning sharqiy guruhiga mansub va Tojikistondagi Yagʻnob daryosi vodiysida tarqalgan til. Yagʻnob tili qadimiy sugʻd tili lahjalaridan birining rivojlanishi natijasidir. Unda soʻzlashuvchilar 2,5 ming kishiga yaqin. 2 ta asosiy (gʻarbiy va sharqiy) va bir qancha oraliq shevalarga ega. Ular oʻrtasidagi tafovutlar asosan fonetika va qisman morfologiya, leksika sohalarida kuzatiladi.

Lugʻat tarkibi tojikcha oʻzlashmalar va tojik tili orqali kirib kelayotgan boshqa millat soʻzlari bilan boyib bormoqda. Asl yagʻnob soʻzlari bilan oʻzlashmalarning oʻzaro nisbati turli soʻz turkumlarida turlichadir. Masalan, asl yagʻnob soʻzlari feʼl va olmosh turkumlarida koʻproq uchraydi. Yagʻnoblar oʻz hududlaridan tashqarida va tojiklar orasida faqat yagʻnob soʻzlaridan iborat maxfiy tildan foydalanadilar. Oʻz yozuviga ega emas, yozma til sifatida tojik tili qoʻllanadi.

Ad.Xromov A.L., Yagnobskiy yazmk, M., 1972.

Tillar
Yagʻnob
Yahyo

Yahyo — Qurʼonda zikri kelgan paygʻambarlardan biri. Bibliyada Ioann Krestitel (choʻqintiruvchi) nomi bilan maʼlum. Zakariyoning oʻgʻli. Ya. yoshligidan ibodatga berilgan, Tavrotdagi hukmlarga astoydil amal qilgan, nihoyatda halim va kamtar boʻlgan. Injildagi mifologiyaga koʻra, Ya. Isoning yaqin oʻtmishdoshi boʻlgan, Isoni choʻqintirgan. Iso xudoning elchisi ekanini birinchi boʻlib oldindan aytgan, unga ishongan va yordam bergan. Odamlarni Allohning yagonaligiga ishonishga, yolgʻiz Ungagina ibodat qilishga daʼvat etgan. Ba'zi bir manbalarda qayd etilishicha Yahyoga bu ismni Allohning o'zi qo'ygan.

YA.ning shahid boʻlishi haqida bir qancha rivoyat bor. Shulardan birida aytilishicha, u nihoyatda kelishgan, chiroyli boʻlgan.Podshoh xotinlaridan biri uni yaxshi koʻrib qolib, oʻz muhabbatini izhor etadi. Lekin Ya. ayollarga shahvoniy munosabatda boʻlmasligini aytib, malikaga hech qachon eriga xiyonat etmaslikni nasihat qiladi. Ya.ning bu gapidan jahli chiqqan ayol oʻzining siri oshkor boʻlib qolishidan qoʻrqib podshohdan uni oʻldirishni talab etadi. Ya. mehrobda ibodat qilib turganida oʻldiriladi. Bu ishga Parvardigorning qahri kelgan, podshohning butun xonadonini yer yutgan. Damashqdagi umaviylar masjidida joylashgan Ya. sagʻanasi musulmonlar ziyoratgohi sanaladi. Ya.ning tasviri rassomlik sanʼati va haykaltaroshlikda keng tarqalgan.

 

Paygʻambarlar
Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati

Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati – haftalik ijtimoiy-adabiy gazeta. Muassislari: Oʻzbekiston madaniyat va sport ishlari vazirligi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi. 2024-yilning yanvar oyidan „Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati“ gazetasi yopildi. Uning negizida „Jadid“ nomli gazeta chop etila boshlandi.

Tarixi 

Gazetaning ilk soni 1956-yil 4-yanvarda „Oʻzbekiston madaniyati“ nomi bilan haftada ikki marta chiqqan. 1981-yildan beri hozirgi nomda koʻpaytirilgan hajmda (8 bet) chop etiladi.
Gazetaga Odil Yoqubov, M. Muhamedov, R.Fayziy, Vohid Zohidov, Laziz Qayumov, Asqad Muxtor, Sirojiddin Sayyid, O‘ktam Mirzayor, Salim Ashur kabi yozuvchi va shoirlar turli davrlarda muharrirlik qilgan.
Tahririyat manzili Toshkent shahar hokimligi (R. Shoabdurahmonov) Matbuotchilar ko‘chasi, 32-uyda joylashgan.

Manbalar 

Gazetalar

Oʻzbekiston gazetalari
Oʻzbekiston akusherlik va ginekologiya ilmiy tadqiqot instituti

Oʻzbekiston akusherlik va ginekologiya ilmiy tadqiqot instituti — Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligiga qarashli ilmiy tekshirish muassasasi; akusherlik va ginekologiya masalalari boʻyicha respublikada yirik ilmiy, tashkiliy-metodik va konsultativ markaz. 1974-yil [[Toshkentda 2-tugʻruqxona qoshida tashkil etilgan, 1981-yildan hozirgi binosida. Institutda 10 ilmiy boʻlim (akusherlik, ginekologiya va hokazo), 200 oʻrinli klinika, klinik ordinatura, doktorantura, ilmiy kutubxona, kunduzgi statsionar va boshqalar bor. 2000-yildan kuniga 200 mijozga moʻljallangan "Oila va nikoh" ilmiy maslahatxonasi (5 boʻlim, laboratoriya, tibbiygenetika, oilani rejalashtirish markazlari, inseminatsiya va fizioterapiyadan iborat) faoliyat koʻrsatadi. Jizzax, Namangan, Nukus va Qarshida institutning filiallari mavjud. 2003-yil institut qoshida sunʼiy urugʻlantirish (ekstrakorporal urugʻlantirish) bilan shugʻullanadigan "Yangi inson" nomli reproduktiv markaz ochildi. Institutda 10 fan doktori, 47 fan nomzodi va 100 dan ziyod malakali ilmiy xodimlar xizmat qiladi (2005). institut xodimlari ayollar, onalar va chaqaloqlarga tibbiy yordam koʻrsatishning yangi tashkiliy tadbirlarini ishlab chiqadi, homiladorlikda kamqonlikning paydo boʻlishi va rivojlanishi sabablarini aniqlash va davolash; aqusherlikda qon ketishining oldini olish, tugʻruqda koʻp qon yoʻqotgan hamda patologik tugʻruq va murakkab ginekologik operatsiyalardan keyin ayol sogʻligʻini qayta tiklash (reabilitatsiya), davolash masalalari boʻyicha tadqiqotlar va ilmiy kuzatuvlar olib boradi; akusherlik patologiyasining turli koʻrinishlarida ona va homila oʻrtasidagi munosabatni, shuningʻdek, ishlab chiqarish omillarining ayol reproduktiv salomatligiga taʼsirini aniklaydi va hokazo Institutda akusherlik va ginekologiya sohalari boʻyicha vrachlar malakasini oshiradi hamda Toshkent tibbiyot pediatriya institutining oʻquv bazasi faoliyat koʻrsatadi.

Manbalar 

 
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi
Koreyscha Vikipediya

Koreyscha Vikipediya — Vikipediyaning koreys tilidagi boʻlimi. Koreyscha Vikipediya 2002-yilning oktyabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Koreyscha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun):

Statistik tarixi 
 8-iyun 2009 - 100 000 maqola.
 15-dekabr 2010 - 150 000 maqola.
 19-may 2012 - 200 000 maqola.

Manbalar

Havolalar 
 Koreyscha Vikipediya
 오라, 위키백과의 세상으로
 http://www.etnews.co.kr/news/detail.html?id=200801110013 

Koreys tili
Oʻzbekiston banklari assotsiatsiyasi

Oʻzbekiston banklari assotsiatsiyasi — respublika tijorat banklari uyushmasi; aʼzo banklarning qonuniy manfaatlari va huquqlarini himoya qiladigan, ularga har tomonlama yordam beradigan notijorat, nodavlat tashkilot. Ijroiya direksiyasi Toshkent shahrida. 1995-yil 28-iyulda taʼsis qurultoyida tashkil etilgan. Oʻzbekistonda iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish jarayonida tijorat banklari faoliyatini muvofiqlashtirish, xalqaro standartlarga javob beradigan zamonaviy bank infratuzilmasini yaratish, xalqaro moliya institutlari va xorijiy banklar, bank uyushmalari bilan aloqalarni rivojlantirish, milliy bank tizimi faoliyati uchun tashkiliy-huquqiy sharoitlarni yaratish, bank mutaxassislari tayyorlash va qayta tayyorlash tizimini tubdan yaxshilash, tijorat banklarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlashga koʻmaklashish va boshqalar assotsiatsiyaning asosiy vazifalariga kiradi. Oʻzbekiston banklari assotsiatsiyasining oliy organi — tijorat banklari qurultoyi. Oʻzbekiston banklari assotsiatsiya bank mutaxassislari tayyorlash va qayta tayyorlash boʻyicha infratuzilmasi respublika umumtaʼlim maktablari qoshidagi 39 ta ixtisoslashtirilgan bank sinflari, 5 ta bank kasb-hunar kolleji, iqtisodiyot yoʻnalishidagi oliy oʻquv yurtlarining bank-moliya sohasi uchun mutaxassislar tayyorlovchi fakultetlarini, mintaqaviy oʻquv markazi, Markaziy Osiyoda yagona boʻlgan Bank-moliya akademiyasini oʻz ichiga oladi. Oʻzbekiston banklari assotsiatsiyasi tarkibida banklarga zamonaviy moliya xizmatlari koʻrsatadigan "Hamroh loyiha invest" qoʻshma korxonasi, "Moliya binokor xizmat" korxonasi, "Baraka" universal lizing, "AxborReyting" banklararo reyting, "Investgrast" banklararo investitsiya, "Ishonch" banklararo sugʻurta kompaniyalari (hammasi 1996-yilda tashkil etilgan), "Banklararo maslahat xizmati" (1999), "Universal birja markazi", Kimoshdi, tanlov va tender savdolarini tashkil qilish agentligi (2003), Banklararo kredit byurosi (2004), Yagona umumrespublika protsessing markazi (2004) faoliyat koʻrsatadi. Nukus, Jizzax, Fargʻona shahrilarida mintaqaviy muassasalari tashkil etilgan. Ular orqali mintaqalardagi banklarga yuridik, kadrlar masalalarida yordam, shuningdek, yirik dasturlarni amalga oshirishda banklar resurslarini birlashtirish, xorijiy sarmoyalarni jalb etish, kichik biznes vakillari va tadbirkorlarga kreditlar ajratish, dehqon va fermer xoʻjaliklariga lizing xizmatlari koʻrsatish va boshqalar ishlarda amaliy yordam koʻrsatiladi. Oʻzbekiston banklari assotsiatsiyasi rivojlangan mamlakatlarning deyarli barcha banklar uyushmalari hamda yirik moliya institutlari bilan yaqin aloqalar oʻrnatgan..

Manbalar 

Huquqshunoslik
Ivritcha Vikipediya

Ivritcha Vikipediya — Vikipediyaning ivrit tilidagi boʻlimi. Ivritcha Vikipediya 2003-yilning iyul oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Ivritcha Vikipediyada  maqolalar mavjud.  foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning  nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun):

Statistik tarixi 
 8-iyul 2003: Ivrit boʻlimining ochilishi.
 25-oktyabr 2003: 1 000 maqola.
 22-iyul 2004: Tel-avivdagi (Isroil) foydalanuvchilarining birinchi vikimajlisi.
 Sentyabr 2004: 10 000 maqola.
 20-oktyabr 2004: דגל קזחסטן maqolasi (Qozogʻiston bayrogʻi) barcha Vikipediya boʻyicha millioninchi maqola.
 May 2005: 20 000 maqola.
 Iyul 2006: 40 000 maqola.
 Yanvar 2010: 100 000 maqola.

Manbalar

Havolalar 

 Ivritcha Vikipediyaning statistikasi
 Ivritcha Vikipediyaning statistik diagrammasi
 Ivritcha Vikipediyaning statistik koʻrsatkichi 
 Ivritcha Vikipediyaning mobil nusxasi

Ivrit tili
Oʻzbekiston musulmonlari idorasi

Oʻzbekiston musulmonlari idorasi — Oʻzbekiston musulmonlariga rahbarlik qiluvchi diniy tashkilot. 1943-yil 20-oktabrda Toshkentda boʻlib oʻtgan Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari qurultoyida taʼsis etilgan. Toshkentdagi Baroqxon madrasasida joylashgan.

Tarixi 
Bu tashkilot 1992-yildan Movarounnahr musulmonlari idorasi, deb yuritilgan, 1996-yildan hozirgi nomi bilan ataladi.

Bo'linish, islohot va nomni o'zgartirish 
U davlatdan ajralgan mustaqil tashkilot sifatida faoliyat yuritadi. Idora Oʻzbekistondagi musulmonlar oʻrtasida diniy ishlarni boshqarib turadi, fatvolar beradi, masjidlarga imom-xatiblar tayinlaydi, diniy xodimlar tayyorlaydi. Moddiy jihatdan musulmonlardan masjidlarga tushadigan xayr-ehson, yordamchi xoʻjaliklar va boshqalar hisobiga taʼminlanadi. Idora rahbar organi — Oliy hayʼat. Uning raisi muftiy hisoblanadi. Idoraning huquqshunoslik, xalqaro aloqalar, taʼlim va kadrlar tayyorlash, masjidlar va fatvo boʻlimlari bor. Toshkent islom institutida (1971) va oʻnta oʻrta maxsus islom bilim yurti (shulardan 2 tasi xotin-qizlar bilim yurti)da kadrlar yetishtiriladi. Idora muassisligida „Hidoyat“ jurnali va „Islom nuri“ gaz. nashr etiladi. Idora tasarrufidagi „Movarounnahr“ nashriyoti diniy adabiyotlar, diniy taqvim va boshqalarni chop etadi. Musulmonlar idorasi xorijiy mamlakatlardagi koʻpgina diniy tashkilotlar bilan aloqa qiladi. Har yili davlat tomonidan belgilangan kvota asosida minglab kishining haj safarini uyushtirishda faol ishtirok etadi. Idora oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, „Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisida“gi qonunga rioya qiladi.

Tuzilishi 
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining „Din sohasidagi maʼnaviy-maʼrifiy, taʼlim ishlarini va faoliyatini yanada takomillashtirishda ijtimoiy koʻmak va imtiyozlar berish toʻgʻrisida“gi 2003-yil 22-avgustdagi 364-son qaroriga asosan idora qoshida maxsus jamgʻarma tashkil etildi.

Muftiy

Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi 

 Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon (1943—1957)
 Ziyovuddinxon ibn Eshon Boboxon (1957—1982)
 Shamsiddinxon Boboxonov (1982—1989)
 Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf (1989—1992)

Movarounnahr musulmonlari idorasi 

 Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf (1992—1993)
 Muxtorjon Abdullayev (1993—1996)

O‘zbekiston musulmonlari idorasi 

 Muxtorjon Abdullayev (1996—1997)
 Abdurashid Bahromov (1997—2006)
 Usmonxon Olimov (2006—2021)
 Nuriddin Xoliqnazarov (2021—hozirgacha)

Manbalar

Havolalar 

 Oʻzbekiston musulmonlari idorasi Rasmiy veb sayti

Oʻzbekistonda Islom dini
Oʻzbekiston tashkilotlari
Musulmonlar diniy idoralari
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi

Oʻzbekiston respublikasi oliy sudi – Oʻzbekiston fuqarolik, jinoiy va maʼmuriy sud ishlarini yuritish sohasida sud hokimiyatining oliy organi. Oliy sudning tashkil etilishi va uning faoliyat koʻrsatishi masalalari Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi (110-modda), „Sudlar toʻgʻrisida“gi qonuni (yangi tahriri, 2000-yil 14 dekabr), Fuqarolik protsessual va Jinoyat protsessual kodekslari normalari, shuningdek, qonunchilikning boshqa hujjatlarida belgilab berilgan.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oliy sudlari, viloyatlar, shaharlar, tumanlararo, tuman sudlari va harbiy sudlarning sudlov faoliyati ustidan nazorat olib borish huquqiga ega. Oliy sud ishlarni 1-instansiya sudi sifatida va nazorat tartibida koʻradi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Oliy sud raisi, uning 1-oʻrinbosari va oʻrinbosarlari, sudlov hayʼatlari raislari, Oliy sud sudyalaridan iborat. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga qonunchilik tashabbusi huquqi berilgan.

Oʻ.R.Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Oliy sud Plenumi, Rayosati, Fuqarolik ishlari boʻyicha sudlov hayʼati, Jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati, Harbiy hayʼat tarkibida ish olib boradi. Oliy sud Plenumi eng yuqori sudlov instansiyasi boʻlib, 4 oyda 1-marta chaqiriladi hamda Oliy sud sudyalari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi oliy sudlarining raislaridan iborat tarkibda ish olib boradi. Oliy sud Plenumi ishlarni nazorat tartibida koʻradi, sud amaliyotini umumlashtirish materiallarini koʻrib chiqadi va qonun hujjatlarini qoʻllash masalalari boʻyicha tushuntirishlar beradi, Oliy sud raisining taqdimnomalariga binoan, Oliy sud Rayosatining tarkibini, sudlov hayʼatlarining tarkibi va raislarini tasdiklaydi. Oliy sud Rayosati Oʻ.R.Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi sudyalaridan belgilangan miqdorda tuziladi. Oliy sud Rayosatining majlislari har oyda kamida 1-marta oʻtkaziladi. Oliy sudning sudlov hayʼatlari ishlarni 1instansiyada, appelyatsiya, kassatsiya tartibida va nazorat tartibida koʻradi, sud amaliyetini oʻrganadi va umumlashtiradi, qonun hujjatlarini takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi, sud statistikasini tahlil qiladi va hokazo. Oliy sud raisi, rais oʻrinbosarlari, sudyalari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimnomasiga binoan, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati tomonidan 5 yil muddatga saylanadi.

Oʻ.R.Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi „Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining axborotnomasi“ (1989-yildan oʻzbek va rus tillarida), Oliy sud Plenumi qarorlari toʻplamini nashr etadi. „Kuch – adolatda“ gaz.ning muassisi hisoblanadi.

Oʻzbekiston hukumati
Oʻzbekistonda huquq
Tyubingen universiteti

Tyubingen universiteti yoki Tübingen universiteti () – Olmoniyada joylashgan universitet. 1477-yil Tyubingen shahrida tashkil etilgan.

Adabiyotlar 
 Walter Jens: Eine deutsche Universität. 500 Jahre Tübinger Gelehrtenrepublik. München: Kindler, 1977. ISBN 3-463-00709-6

Olmoniyadagi universitetlar
Oʻzbekiston sogʻliqni saqlash muzeyi

Oʻzbekiston sogʻliqni saqlash muzeyi — tibbiyot tarixi muzeyi. 1973 yil Toshkentda tashkil etilgan. 1984 yildan Q.S.Zoirov nomidagi Oʻzbekiston sogʻliqni saqlash muzeyis.m. deb yuritiladi. Tibbiyot va gigiyena bilimlari hamda sogʻliqni saqlash sohasida erishilgan muvaffaqiyatlarni targʻib etadi. Oʻzbekiston tibbiyot tarixi bilan tanishtiradi. Muzey ekspozitsiyasi bir necha boʻlim: odam anatomiyasi, fiziologiyasi, gigiyenasi, Oʻzbekiston tibbiyot tarixi boʻlimidan iborat.

Muzeyda Abu Ali ibn Sino yashab oʻtgan 10—11-asrlardagi tibbiyot tarixiga oid manbalar koʻp. Buyuk hakimga bagʻishlangan memorial zalda tabibning koshinkor siymosi, 5 jildli "Tib qonunlari" asari, unda tasvirlangan jarrohlik asboblari, uning xotirasiga Hamadonda tiklangan maqbara maketi saqlanadi.

Muzey fondidagi "shisha odam" meʼdaichak yoʻli, oʻpka, yurak, kichik va katta qon aylanish doirasining elektrlashtirilgan maketi, mulyajlar, rasmlar, fotosuratlar inson organizmi faoliyatidagi eng muhim jarayonlarni tushunib olishga yordam beradi. Shuningdek, taniqli tibbiyot olimlarining ilmiy asarlari, ichki aʼzolarning rentgen suratlari, tibbiyotga oid plakatlar hamda mustaqillik davrida tibbiyet sohasida erishilgan muvaffaqiyatlar bilan tanishtiradi.

Muzeyda kinolektoriy mavjud. Tibbiyot tarixi, ilmiy tibbiyot, kasalliklarning kelib chiqish sabablari, davolash usullari, ichish, chekish, giyohvandlikning oqibatlari va oddini olish, sogʻlom turmush garzi toʻgʻrisida vaqtvaqti bilan suhbatlar oʻtkaziladi. Alkogolizm, chekish, narkomaniya va SPID toʻgʻrisida filmslayd bor.

Yana qarang 

 Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi
 Oʻzbekiston Davlat Sanʼat muzeyi
 Oʻzbekiston davlat tabiat muzeyi
 

Toshkent muzeylari
Tibbiyot
Oʻzbekiston tasviriy sanʼat galereyasi

Oʻzbekiston tasviriy sanʼat galereyasi — oʻzbek xalqining boy badiiy merosini saqlash, tasviriy sanʼat asarlarini toʻplash va yutuqlarini targʻib qilishga qaratilgan madaniy-maʼrifiy muassasa. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki tasarrufida.

Tavsifi 
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 12-oktabr „Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki galereyasini tashkil qilish toʻgʻrisida“gi qaroriga binoan asos solingan. 2004-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti I.Karimov tashabbusi bilan Toshkent shahrida maxsus qurilgan binoga joylashtirilgan (bosh meʼmori V. N. Breusenko; bosh muhandisi G. V. Kostina). Toʻrtburchak tarhli bino meʼmorlikning eng soʻnggi yutuqlarini qoʻllagan holda bunyod etilgan, poydevori, zinalari marmar bilan qoplangan, ichki bezaklarida ganch oʻymakorligidan foydalanilgan.

Galereyada 15 ta koʻrgazma xonasi (umumiy ekspozitsiya maydoni 3,5 ming kv.m), zarur texnika uskunalari bilan jihozlangan majlislar zali hamda xazina, maʼruza va kino zallari, kutubxona, mohir usta studiyasi, ustaxonalar, badiiy salon, kafeteriy bor. Galereya xazinasida 20-asr boshidan hozirgi kungacha yaratilgan Oʻzbekiston tasviriy sanʼatining 1000 dan ziyod rang-tasvir va grafika asarlari hamda nodir numizmatika namunalari saqlanadi. Oʻzbekiston tasviriy sanʼatining 20-asr boshlarida ijod qilgan P.Benkov, L.Bure, A.Volkov, Usto Moʻmin, M.Kurzin, N.Kashina, keyinroq N.Karaxan, A.Abdullayev, Oʻ.Tansiqboyev, N.Koʻziboyev, Ch. Axmarov va boshqalarning asarlari bilan bir qatorda zamonaviy tasviriy sanʼat namoyandalari — Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademiklari B.Jalolov, J.Umarbekov, A.Mirzayev, S.Rahmetov, S.Abdullayev kabi rassomlarning asarlari ham ekspozitsiyadan oʻrin olgan. Galereyaning numizmatika boʻlimidagi Oʻrta Osiyoda turli tarixiy davrlarda zarb qilingan tangalar Oʻzbekiston tarixini oʻzida aks ettiradi hamda katta madaniytarixiy va ilmiy ahamiyatga egadir.

Galereya Oʻzbekiston rang-tasvir asarlarini toʻplash, saqlash, respublika boy madaniyatini oʻrganish hamda tasviriy sanʼat asarlari koʻrgazmalarini uyushtirish orqali keng koʻlamda targʻib qilish ishlarini amalga oshiradi, jahon badiiy madaniyati yutuqlarini oʻrganadi va hozirgi davr estetikasi va ijtimoiy muammolariga bagʻishlangan ilmiy anjumanlar, maʼruzalar, seminarlar tashkil qiladi, axborotlar tayyorlaydi hamda kitob, jurnal, almanax, kataloglar nashr etadi. Koʻrgazmalar va tajribalar almashish yoʻli bilan, festival, yarmarka, tanlovlar uyushtirish vositasida ilmiy, madaniy xalqaro aloqalarni yoʻlga qoʻyadi. Xalqaro miqyosdagi tadbirlarda qatnashadi.

Manzil 
Oʻzbekiston sanʼat galereyasi Oʻzbekiston, Toshkent shahri, Buyuk Turon koʻchasida joylashgan. U yakshanba va dushanbadan tashqari har kuni 6 soat davomida jamoatchilikka ochiq.

Yana qarang 
 Oʻzbekiston Davlat Sanʼat muzeyi

Manbalar

Havolalar 

 Small piece of information about the gallery in English — sambuh.com
 Brochure about the gallery
 Small piece of information about the gallery

Toshkent muzeylari
Oʻzbekistondagi sanʻat muzeylari va galereyalari
Oʻzbekiston teatr ijodkorlari uyushmasi

Oʻzbekiston teatr ijodkorlari uyushmasi — sahna sanʼati va uning ijodkorlarini birlashtiruvchi, teatr sanʼati, sahna ijrochilik madaniyatini rivojlantirishga xizmat qiluvchi ijodiy jamoat tashkiloti. Dastlab (19-asrning 2-yarmi) "Musiqa uyushmasi", "Xor jamiyati", "Dramatik sanʼat havaskorlari uyushmasi" kabi nomlar bilan yuritilgan. Uyushma turli mamlakatlardan gastrollar uyushtirish, oʻzbek spektakllariga tomoshabinlar jalb etish va boshqalar vazifalar bilan shugʻullangan. 1945-yilda "Oʻzbekiston teatr jamiyati" tashkil topdi. Oʻzbekistonda faoliyat yuritgan turli uyushmalar negizida ijodiy, targʻibiy, tashkiliy, ijtimoiy tadbirlarni amalga oshirish, teatr madaniyatini rivojlantirish, sahna sanʼatini badiiygʻoyaviy yuksaltirish, ijodkorlar mahoratini oshirish, Oʻzbekiston va jahon sahna sanʼati arboblari muvaffaqiyatlarini targʻib qilish, koʻrik va tanlovlar, dolzarb masalalar boʻyicha bahs, munozaralar oʻtkazish va hokazo vazifalar yuklatildi. Shuningdek, sahna sanʼati namoyandalari haqida kitob, albomlar nashr ettirish, sanʼatkorlar yubileyi, ijodiy va xotira kechalarini oʻtkazish, unvon va mukofotlarga taqdim qilish, teatr rassomlari asarlarining koʻrgazmalarini uyushtirish ishlari bilan ham shugʻullanadi, Qoraqalpoq va viloyat teatrlari jamoalariga yaqindan yordam beradi. 1946, 1962, 1967, 1972, 1976, 1982-yillar Oʻzbekiston teatr jamiyati qurultoylari (I—VI) boʻlib oʻtgan. 1987-yildan uyushma "Oʻzbekiston teatr arboblari soyuzi" nomi bilan yuritilgan. 1998-yildan hozirgi nomda. Uyushmani turli yillarda S.Eshontoʻrayeva, O.Xoʻjayev, Z.Muhammadjonov, ʼ.Qoriyeva boshqargan. 1998-yildan "Oʻzbekteatr" ijodiyi.ch. birlashmasi qoshida faoliyat yuritmoqda (raislari: 1998—2002-yillar M.Abduqunduzov, 2002-yildan Omonulla Rizayev).

Bahriddin Nasriddinov.
Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi

Oʻzbekiston xalq demokratik partiyasi (Oʻzbekiston XDP) – Oʻzbekistondagi siyosiy partiyalardan biri. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 1991-yil 15-noyabrda roʻyxatga olingan. 2005-yil iyulda partiyaning yangi Dasturi, 2004-yil noyabrda yangi tahrirdagi Ustavi tasdiqlandi. Oʻzbekiston XDP har bir oila, mehnat kishisining millati, dini, eʼtiqodi, ijtimoiy ahvoli va kelib chiqishidan qatʼi nazar, moddiy va maʼnaviy farovon hayot kechirishi uchun teng imkoniyatlar yaratish, ularning konstitutsiyaviy huquqlari va insoniy erkinliklarini kafolatlash, shaʼni, qadr qimmati, tinchligini taʼminlashni oʻz vazifasi deb biladi. Partiya mamlakatimiz aholisining ijtimoiy muhofazaga muhtoj tabaqalari manfaatlarini ifoda etadi va himoya qiladi. Oʻzbekiston XDPning oliy organi – 5 yilda 1 marta chaqiriladigan qurultoy. Unda partiya Markaziy kengashi va Markaziy taftish komissiyasi saylanadi. Markaziy kengash plenumida MK birinchi kotibi va kotiblari (yangi tahrirdagi Ustavga muvofiq, MK raisi va rais oʻrinbosarlari) hamda joriy ishlarga rahbarlik qiluvchi Siyosiy ijroiya qoʻmita saylanadi. Oʻzbekiston XDP Markaziy kengashi 1kotiblari: M.Rasulov (1991-94), A.Jalolov (1994-2004); Markaziy Kengash raislari: A. Rustamov (2004-2005), L.Gʻulomov (2005-yil iyuldan). Oʻzbekiston XDP tarkibida Qoraqalpogʻiston Respublikasi, 12 ta viloyat, Toshkent shahri, 171 ta tuman va 29 shahar kengashlari, 13730 ta boshlangʻich tashkilot mavjud. Partiyaning 585 196 nafar aʼzosi bor (2005-yil 1-yanvar). Oʻzbekiston XDP faoliyatining asosiy yoʻnalishi parlamentchilik ishidir. Oliy Majlisning Qonunchilik palatasida uning 27 nafar deputatni birlashtiruvchi fraksiyasi mavjud. Fraksiya 2005 yil 14 fevraldagi yigʻilishida Oliy Majlis Qonunchilik palatasida uchta siyosiy partiya fraksiyalaridan iborat koʻpchilikni tashkil etuvchi „Demokratik blok“ tuzilganligi munosabati bilan oʻzining parlament quyi palatasidagi faoliyatini muxolifatdagi parlament ozchiligi sifatida amalga oshirishini eʼlon qildi. Oʻzbekiston XDPning markaziy nashri: „Oʻzbekiston ovozi“ gazetasi.

Prezident saylovi

Manbalar 

Oʻzbekiston siyosiy partiyalari

1991-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Boymamat Oʻljayev

Boymamat Xolliyevich Oʻljayev (11-sentabr 1952-yil, Sherobod tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2001). Toshkent chet tillar institutini tugatgan (1975). Qiziriq tumanidagi 9maktabda fransuz tili oʻqituvchisi, 1980-yildan 27maktabda direktor oʻrinbosari, soʻng Qiziriq tumanidagi texnik ijodiyot markazida direktor oʻrinbosari, 1992-yildan Muzrabot tumanidagi 17, 14maktablarda fransuz tili oʻqituvchisi.

    

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Oʻlchash asboblari

Oʻlchash asboblari — oʻlchanadigan kattalikning qiymatini (yoki miqdorini) bevosita aniqlashga imkon beradigan vositalar. Analog, raqamli, koʻrsatuvchi va qayd qiluvchi, integrallovchi, jamlovchi va boshqalar turlarga boʻlinadi. Analog Oʻlchash asboblarida kattaliklarni oʻlchash shkala boʻyicha, raqamli Oʻlchash asboblarida raqamli hisoblash qurilmasi boʻyicha amalga oshiriladi. Koʻrsatuvchi Oʻlchash asboblari oʻlchash natijalarini faqat koʻrib turib aniqlash uchun moʻljallangan. Qayd qiluvchi Oʻlchash asboblari oʻlchash natijalarini qogʻozga qayd qilib borish qurilmasi bilan taʼminlanadi. Bunday asboblar yozib boruvchi (qaydlar qogʻozga diagramma tarzida chizib boriladi) va bosuvchi (oʻlchash natijalari qogʻozga raqamlar tarzida bosib boriladi) turlarga boʻlinadi. Integrallovchi Oʻlchash asboblarida oʻlchanadigan kattalik vaqt yoki boshqa mustaqil oʻzgaruvchan miqdor boʻyicha integrallanadi (mas, elektr va gaz hisoblagichlari). Jamlovchi Oʻlchash asboblari turli kanallar boʻyicha keluvchi ikki yoki bir necha kattalik qiymatini jamlab koʻrsatadi (mas, bir necha elektr generatorining quvvatini jamlovchi vattmetr).

Oʻlchash asboblari korxonalarida texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish maqsadida Oʻlchash asboblari koʻpincha rostlash, hisoblashechish va boshqarish qurilmalari bilan taʼminlanadi. Ular maxsus tuzilgan dasturlar boʻyicha ishlaydi.

Oʻlchash maʼlumotlarini uzatish, oʻzgartirish yoki avtomatik boshqarish tizimlarida foydalanish uchun qulay boʻlgan shakldagi signalni ishlab chiqish uchun moʻljallangan oʻlchash vositasi oʻlchash qurilmasi deb ataladi. Bu qurilma Oʻlchash asboblarini, oʻlchash oʻzgartirgichlari (oʻlchanadigan kattalikni uzatish uchun qulay signalga oʻzgartiruvchi vosita) ni, kuchaytirgichlar va boshqalar moslamalarni oʻz ichiga oladi.

Chiziqlar va burchaklarni oʻlchash qurollari (chizgʻichlar, transportirlar va boshqalar) oʻlchash vositalari, vazn (ogʻirlik) oʻlchanadigan vositalar (mas, tarozi) oʻlchov vositalari deb ataladi.

Elektr taqsimlash qurilmalarida va yuqori kuchlanishli oʻzgaruvchan tok zanjirlarida tok kuchi, kuchlanish, quvvat va energiyani oʻlchash xavfsizligini taʼminlash uchun elektr oʻlchash transformatori qoʻllanadi. Uning birlamchi chulgamiga oʻlchanadigan kattalik (tok, kuchlanish va boshqalar) taʼsir qiladi, ikkinchi (pasaytiruvchi) chulgʻami esa Oʻlchash asboblariga va himoya relesiga ulanadi. Oʻlchash transformatori yordamida elektr Oʻlchash asboblari (voltmetr, ampermetr va vattmetr) bilan elektr kattaliklarning turli qiymatlarini oʻlchash mumkin. Keng maʼnoda — Oʻlchash asboblari turli kattaliklar (fizik, mexanik, elektr va magnit kattaliklar) ni oʻlchash bilan bogʻliq boʻlgan barcha oʻlchash apparatlari, qurilmalari va vositalarini oʻz ichiga oladi. Hozir impulsli va raqamli oʻlchash apparatlari keng qoʻllanilmoqda.
Oʻlchov birligi

Oʻlchov birligi — muayyan kattalikni miqdoran baholash uchun asos qilib olinadigan kattalik. Boshqa kattaliklarni oʻlchash uchun kiritilgan birliklar (nyuton, joul, volt va boshqalar) hosila birliklardir. Xalqaro birliklar tizimiga kirmaydigan oʻlchov birliklari ham qoʻllanadi. Masalan, milya, angstrem, rad, rentgen, kyuri va boshqalar

Yana qarang 

 Birliklar tizimi
Oʻnhayot

Oʻnhayot — Namangan viloyati Uychi tumanidagi shaharcha. 1989-yil 30-oktabrda tashkil qilingan. Aholisi 14 ming kishi (2005). Shaharchada "Ipakchi" aksiyadorlik jamiyati, sanoat, savdo korxonalari, xususiy doʻkonlar, gʻisht zavodi, kichik korxonalar, xususiy firmalar faoliyat koʻrsatadi.

3 umumiy taʼlim maktabi (3,5 ming oʻquvchi), sport maktabi, stadion, kutubxona, madaniyat saroyi, "Ovchibuloq" ziyoratgohi bor. Kdshloq vrachlik ambulatoriyasi, xususiy shifoxona aholiga xizmat koʻrsatadi. Oʻnhayat shaharchasi yonidan Namangan — Uchqoʻrgʻon avtomagistrali oʻtadi. Mashhad mozor jome masjidi, Oʻrta masjid meʼmoriy yodgorliklari joylashgan. 

Shaharchada 3 ta maktab faoliyat koʻrsatib kelmoqda 3-maktab, 29-maktab  va 35-maktab shular jumlasidandir. O'nhayot shaharchasi Namangan shahriga eng yaqin hududlardan biri. 

 

Uychi tumani
Namangan viloyati shahar tipidagi aholi punktlari
Oʻrgimchak

Oʻrgimchaklar – bu oʻrgimchaksimonlar oilasiga mansub haqiqiy quruqlikda yashovchi boʻgʻimoyoqlilar, ogʻiz organi 2 juft: Ogʻiz organlarining birinchi jufti ustki jagʻlar hisoblanadi. Ustki jagʻlarning birinchi boʻgʻimi harakatchan tirnoqsimon oʻsimtadan iborat boʻlib, oʻljasi tanasini teshish uchun xizmat qiladi. Jagʻlarning asosida zahar bezlari joylashgan. Jagʻlar sanchilganida zahar tirnoqlar ichidagi naycha orqali oʻljasi tanasiga tushadi va uni oʻldiradi. Oʻrgimchaklarning ikkinchi juft ogʻiz organlari oyoq paypaslagichlar deb ataladi. Ular mayda sezgir tukchalar bilan qoplangan boʻlib, tuygʻu organi hisoblanadi. Paypaslagichlarning asosiy boʻgʻimlari pastki jagʻlar vazifasini bajaradi. Butli oʻrgimchakning oyoq paypaslagichlari yurish oyoqlariga nisbatan birmuncha kalta. Boshkoʻkrakda uzun va ingichka 4 juft yurish oyoqlari ham joylashgan. Qorin boʻlimining hamma boʻgʻimlari qoʻshilib ketgan. Qornining orqa tomonida butsimon oqish dogʻi boʻladi. Shuning uchun unga butli oʻrgimchak nomi berilgan. Qorin boʻlimining keyingi uchida uch juft oʻrgimchak soʻgallari (bezlar) boʻlib, ularga oʻrgimchak bezlarining yoʻllari ochiladi oʻpka orqali nafas oladi. ayrim jinsli (urgʻochi va erkakka boʻlinuvchi) organizm. Oʻrgimchaksimonlar turkumi – uzunligi 0,7 sm dan 11 sm gacha boʻladi. Koʻpchilik oʻrgimchaklar tanasi qisqa poyacha orqali tutashgan yaxlit boshkoʻkrak va qorin bolimidan iborat; faqat boʻgʻim qorinli oʻrgimchaklar tanasi boʻgʻimlarga boʻlingan. Xelitserasiga zahar bezlari yoʻli ochiladi. Qorin boʻlimi keyingi qismida 1-4 juft toʻr bezlari joylashgan. 51000 dan ortiq turi mavjud, jumladan Oʻzbekistonda bir necha yuz turi bor. 3 kenja turkumga yaʼni: boʻgʻimqorinlilar, qushxoʻr oʻrgimchaklar va oʻpkali oʻrgimchaklarga boʻlinadi. Boʻgimqorinlilar tuban tuzilgan 10 ga yaqin tropik oʻrgimchaklarni oʻz ichiga oladi. Qushxoʻr oʻrgimchaklar, asosan, tropikada tarqalgan, 1500 ga yaqin yirik (10 sm gacha) turlardan iborat. Koʻpchilik oʻrgimchaklar murakkab toʻr toʻqib, oʻljasini toʻr yordamida tutadi. Faol hayot kechiradigan turlari toʻr toʻqimaydi, inda yashaydi. Yirtqich oziqlanadi, ayrim turlari uchun kannibalizm xos. Oʻrgimchaklar zararkunanda va parazit hasharotlar va boshqalar umurtqasizlar bilan oziqlanishi tufayli foydali hisoblanadi. Qoraqurt va biylar zahri odam uchun xavfli.

Manbalar 

Hayvonlar
Oʻrmon-dasht zonalari

Oʻrmon-dasht zonalari — moʻʼtadil va subtropik mintaqalarda joylashgan tabiat zonalari. Bu zonalar tabiiy landshaftida oʻrmonlar bilan dashtlar almashinib keladi. Moʻʼtadil mintaqalarda materiklar ichki qismida keng maydonlarni egallagan. Yevrosiyoda Dunayboʻyi pasttekisligidan Oltoy togʻlarigacha tutash zona hosil qiladi. Soʻngra Mongoliya va Uzoq Sharqda, Xitoyning shim,sharqida ham mavjud. Shimoliy Amerikaning Buyuk tekisliklari orqali 38° shahrik.gacha choʻzilgan. Bu zonalarda qish sovuq va qorli boʻladi. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —2° dan —20° gacha, iyulniki 18° dan 25° gacha. Yogʻin miqdori 400– 1000 mm, koʻp qismi yoz oylariga toʻgʻri keladi. Tuproqlari xilmaxil. Usimliklari kichikkichik oʻrmonzorlar va dasht oʻtloqlaridan, hayvonot dunyosi oʻrmon va dasht hayvonlaridan iborat. Moʻʼtadil mintaqalarning Oʻrmon-dasht zonalariz.da keng bargli, igna bargli, mayda bargli oʻrmonli dashtlar va preriya zonalari mavjud. Subtropik mintaqalarning Oʻrmon-dasht zonalariz. Shimoliy Amerika va Janubiy Amerika subtropiklarida joylashgan. Afrikada va Avstraliyada ham ayrim joylarda Oʻrmon-dasht zonalariz. uchraydi. Janubiy Amerika Oʻrmon-dasht zonalariz.ning ichki oʻlkalari daraxtsiz savanna va pampa bilan band. Iqlimi subtropik mussonli, qishi iliq, yozi issiq. Eng sovuq oyning oʻrtacha temperaturasi 4—12°, eng issiq oyniki 20—24°, yogʻin miqdori 600–1200 mm. Oʻsimliklar vegetatsiyasi yil boʻyi davom etadi. Tuproqlari unumdor. Daraxt oʻsimliklari koʻproq daryo vodiylarida tarqalgan. Oʻrmon-dasht zonalariz. hududlaridan dehqonchilikda, baʼzi joylarda yaylov chorvachiligida foydalaniladi.