Adabiy tahlil

Adabiy tahlil-  nashr etilgan asarlar haqida umumiy tushuncha(xulos). Bu atama to'liq ilmiy maqola yoki ilmiy ish, kitob yoki maqola  bo'limiga ishora qilishi mumkin. Qanday bo'lmasin, Adabiy tahlil tadqiqotchi yoki muallifga yo bo'lmasa tinglovchilarga ko'rib chiqilayotgan mavzu bo'yicha mavjud bilimlar uchun umumiy tasavvur taqdim etishi kerak. Yaxshi adabiy tahlil, to'g'ri tadqiqot savoli berilganligini va tegishli nazariy asos yoki tadqiqot metodologiyasi tanlanganligini ta'minlaydi. Aniqroq qilib aytadigan bo'lsak,adabiy tahlil joriy tadqiqotni tegishli adabiyotlar tarkibiga joylashtirish va o'quvchi uchun kontekstni taqdim etish uchun xizmat qiladi. Bunday holda, adabiy tahlil odatda ishning metodologiyasi va natijalari bo'limlaridan oldin keladi.

Adabiy tahlil tayyorlash ko'pincha bitiruvchi va bitiruv ishining bir qismidir, shu jumladan tezis, dissertatsiya yoki jurnal maqolasini tayyorlashda muhim ahamiyat kasb etadi.Adabiy tahlil tadqiqot taklifi yoki prospektida(talaba dissertatsiya yoki dissertatsiyani rasmiy ravishda boshlashdan oldin tasdiqlangan hujjat) ham keng tarqalgan.

Adabiy tahlil maqolaning bir turi bo'lishi mumkin. Shu ma'noda,  taqriz - bu ma'lum bir mavzuga nazariy va uslubiy qo'shimchalar bilan bir qatorda dolzarb bilimlarni, jumladan, mavjud bilimlarni taqdim etadigan ilmiy maqoladir.  bu turdagi tahlil  ikkinchi darajali manbalar bo'lib, yangi yoki asl eksperimental ish haqida xabar bermaydi. Ko'pincha akademik yo'naltirilgan adabiyotlar bilan bog'liq bo'lgan bunday sharhlar akademik jurnallarda topiladi va badiiy kitob taqrizlari bilan adashtirmaslik kerak, ular ham xuddi shu nashrda paydo bo'lishi mumkin.deyarli har bir akademik sohada tadqiqotlar uchun asosdir.

Turlari 
Tizimli ko'rib chiqish kontseptsiyasi 1970-yillarda rasmiylashtirilganligi sababli (kodlangan), sharhlar turlari orasida asosiy bo'linish yuz berdi, u ikkiga bo'lindi hikoyalar taqrizlari va tizimli Adabiy tahlillar. Atama adabiy taqriz qo'shimcha spetsifikatsiyasiz hali ham (hozir ham, Konventsiya bo'yicha) badiiy taqrizga ishora qiladi.

badiiy taqrizning asosiy turlari baholashning asosiy mezonlari kashfiyot va instrumentalar bilan ishlashdir .

Tahlil to'rtinchi turi <i id="mwKg">tizimli</i> taqriz, shuningdek, adabiyotlarni (ilmiy adabiyotlarni) tahlili, ammo atama adabiy tahil an'anaviy ravishda badiiy taqrizdan kiib chiqqani sababli, tizimli taqriz jarayonida unga murojaat qilinadi. Tizimli  tahlil ma'lum bir tadqiqot savoliga qaratilgan bo'lib, ushbu savolga tegishli barcha yuqori sifatli tadqiqot dalillari va dalillarini aniqlash, baholash, tanlash va sintez qilishga harakat qiladi. Meta-tahlil odatda ishonchli natijaga erishish uchun barcha tanlangan tadqiqotlarda foydalanilgan ma'lumotlarni samarali birlashtirish uchun statistik usullardan foydalangan holda tizimli ko'rib chiqishdir.

Torraco (2016)  da adabiy tahlil tavsiflanadi. Integrativ adabiy tahlil  o'rganilayotgan adabiyotlarni ko'rib chiqish, tanqid qilish va keyin sintez qilish orqali mavzu bo'yicha yangi bilimlarni yaratishdir.

George et al (2023)  tahlil yondashuvlarining keng ko'lamini taqdim etdi va har biri o'ziga xos maqsadlarga ega bo'lgan olti xil tahlil turini tavsifladi. Birinchidan, ma'noning tub mohiyati farqli o'laroq, mavzu qamroviga e'tibor qaratiladigan tadqiqot yoki keng ko'lamli tahlil. Ikkinchidan, mavzu bo'yicha amaliy tadqiqotlarni birlashtiradigan tizimli yoki birlashtirilgan tahlil. Uchinchidan, turli tadqiqot yoki amaliyot jamoalarini solishtirish uchun adabiyotlardan foydalanadigan sifatli tahlil yondashuvi bo'lgan meta-tahlil. To'rtinchidan, nazariyani boshqa adabiyotlar bilan bog'lash orqali fikrlashning yangi usullarini taklif qiladigan muammoli yoki tanqidiy tahlildir. Beshinchidan, meta-tahlil va meta-regressiya miqdoriy tadqiqotlarni birlashtirish va moderatorlarni aniqlashni ta'minlaydi. Va nihoyat, xuddi shu maqolada tahlil yondashuvlarini birlashtirgan aralash tadqiqot sintezidir. Shuningdek, ular tahlil, ob'ekti, mavzusi, jamiyatdagi o'rni va amaliyotiga qarab yondashuvni tanlash modelini taklif qilishadi.

Jarayon va natija 
Shields va Rangarajan (2013)adabiy tahlil jarayoni va adabiy tahlil deb nomlanuvchi maromiga yetkazilgan tadqiqot yoki uning natijani farqlaydi : 193–229. Adabiy tahlil jarayoni ko'pincha amaliy tadqiqot loyihasi davomida davom etadi va uning ko'p jihatlari haqida ma'lumot beradi.

Adabiy tahlil jarayoni turli xil faoliyat va fikrlash usullarini talab qiladi. Shields va Rangarajan (2013) va Granello (2001)  adabiy tahlil faoliyatini Benjamin Bloomning kognitiv sohaning tahlil qilingan taksonomiyasi (fikrlash usullari: eslash, tushunish, qo'llash, tahlil qilish, baholash va yaratish) bilan bog'laydi.

Adabiy tahlilda sun'iy intellektdan foydalanish 
Sun'iy intellekt (AI) turli fanlar bo'yicha an'anaviy  adabiy tahlil qayta shakllantirmoqda. ChatGPT kabi generativ oldindan tayyorlangan transformatorlar ko'pincha talabalar  va akademiklar tomonidan tahlil uchun ishlatilmoqda.

Shunga qaramay, ChatGPT-ni akademik  adabiy tahlilda qollash ChatGPT-ning " yo'q malumotlarni berish " ga moyilligi tufayli muammolidir. Bunga javoban, bog'lovchilarni  bog'lash  orqali bu yo'q malumotlarni berishni oldini olishga harakat qilinmoqda. Masalan, Rad va boshqalar(2023) kardiotorakal jarrohlikda ko'rib chiqish uchun ScholarAIdan foydalangan .[ <span title="An editor has requested that an example be provided. (October 2023)">misol kerak</span> ]

Shuningdek qarang 

 Empirical study of literature
 Living review
 Media monitoring
 Review journal

Adabiyotlar

Qo'shimcha adabiyotlar 

 
 
 
 
 
 
 

Akademik nashriyot
Ilmiy ish
Ilmiy tadqiqotlar
Tahlil
Taqriz