yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Oʻzbekiston bosh vaziri

Oʻzbekiston Bosh vaziri — Oʻzbekistonda hukumat rahbari lavozimi. 1992-yilda taʼsis etilgan. Bosh vazir Oʻzbekiston Prezidenti tomonidan tayinlanadi va Oliy Majlis palatalari tomonidan tasdiqlanadi.

OʻzSSR (1924-1991)

Xalq Komissarlari Kengashi Raisi 
 Fayzulla Xoʻjayev (17-fevral 1925 — 17-iyun 1937)
 Abdulla Karimov (26-iyul — 1-oktyabr 1937)
 Sulton Segizboyev (2-oktyabr 1937 — iyul 1938)
 Abdujabbor Abdurahmonov (23-iyul 1938 — 15-mart 1946)

Vazirlar Kengashi Raisi 
 Abdujabbor Abdurahmonov (15-mart 1946 — 21-avgust 1950)
 Abdurazzoq Mavlonov (21-avgust 1950 — 18-may 1951)
 Nuriddin Muhiddinov (18-may 1951 — 7-aprel 1953) (1)
 Usmon Yusupov (7-aprel 1953 — 18-dekabr 1954)
 Nuriddin Muhiddinov (18-dekabr 1954 — 22-dekabr 1955) (2)
 Sobir Kamolov (22-dekabr 1955 — 30-dekabr 1957)
 Mansur Mirzaahmedov (30-dekabr 1957 — 16-mart 1959)
 Orif Alimov (16-mart 1959 — 27-sentyabr 1961)
 Rahmonqul Qurbonov (27-sentyabr 1961 — 25-fevral 1971)
 Narmaxonmadi Xudoyberdiyev (25-fevral 1971 — 3-dekabr 1984)
 Gʻayrat Qodirov (3-dekabr 1984 — 21-oktyabr 1989)
 Mirahad Mirqosimov (21-oktyabr 1989 — 24-mart 1990)
 Shukrullo Mirsaidov (24-mart — 1-noyabr 1990)

Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri 

 Shukrullo Mirsaidov (1-noyabr 1990 — 8-yanvar 1992)
 Abdulhoshim Mutalov (8-yanvar 1992 — 21-dekabr 1995)
 Oʻtkir Sultonov (21-dekabr 1995 — 12-dekabr 2003)
 Shavkat Mirziyoyev (12-dekabr 2003 — 14-dekabr 2016)
 Abdulla Aripov (14-dekabr 2016-yildan)

Manbalar 

1992-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Oʻzbekiston siyosati
Shum bola

„Shum bola“ — oʻzbek yozuvchisi va shoiri Gʻafur Gʻulom qalamiga mansub qissa. Muallif asarni 1936-yil yozgan. Qissa bir necha marta nashr qilingan. Qissada ijodkorning bolaligi, 20-asr boshidagi Toshkent hayoti tasvirlangan.

Qissa oʻtkir hajviy asar boʻlib, haqiqiy voqealar va shaxslar taqdiriga asoslangan. Asar markazida yozuvchining hayotidan olingan koʻp faktlar turgan boʻlsa-da, u avtobiografik emas. Unda haqiqiy tarixiy faktlarga nisbatan badiiy toʻqima, fantaziya kuchli.

Qissani F. Shayhutdinova (1968) hamda A. Naumov (1970) rus tiliga, V. Grimich (1991) ukrain tiliga tarjima qilingan.

1977-yil asar asosida „Shum bola“ filmi suratga olingan. Film ham oʻzbek, ham xorijiy film tanqidchilari tahsiniga sazovor boʻlgan.

2023-yil asar BBC nashri tomonidan barcha davrlarning eng yaxshi top-100 bolalar kitoblari reytingiga kiritilgan. Shu yili Gʻafur Gʻulom tavalludining 120-yilligi munosabati bilan adib nomidagi nashriyot tomonidan qissaning yangi oʻzbekcha nashri chop etilgan.

Syujeti 
Qissada shum bola Qoravoy haqida hikoya qiladi. Qoravoy uyidan ketib qolib, oʻzining topqirligi, zukkoligi, shoʻx-shaddodligi tufayli turli sarguzashtlarni boshidan kechiradi. Shum bola bir guruh oʻgʻriga, har bir gapga „innaykeyin?“ deb javob qaytaruvchi boyga, giyohvand mullalarga duch keladi.

Qahramonlari 
 Qoravoy – shum bola
 Omon – Qoravoyning doʻsti
 Qodir aka – samovarchi
 Sulton – oʻgʻri
 Sharifjon – mulla
 Sariboy – boy
 Rahmatullo – sarkor
 Hoji bobo – mulla

Manbalar

Havolalar 
 „Shum bola“ Ziyouz saytida

Qissalar
Futbol boʻyicha 2016-yilgi Yevropa chempionati D guruhi

UEFA Yevropa chempionati 2016 D guruhi , ,  va  terma jamoalaridan tashkil topgan. Ushbu guruhda Ispaniya va Chexiya terma jamoalari sobiq Yevropa chempionati gʻolibi hisoblanadi. Ispaniya 1-oʻrinni 3 marta (1964, 2008 va 2012-yili) Chexiya esa  sifatida 1 marta 1976-yili gʻoliblikni qoʻlga kiritgan. Ushbu guruh musobaqaning oʻlim guruhi deb ham nomlandi. Guruh oʻyinlari 2016-yilning 12-iyunidan 21-iyuniga qadar boʻlib oʻtadi.

Jamoalar

Ilovalar

Nimchorak finalda,
D guruhining 1-oʻrini B yoki E yoki F guruhining 3-oʻrinini olgan jamoasi bilan oʻynaydi.
D guruhining 2-oʻrini E guruhining 2-oʻrini bilan oʻynaydi.
Agar D guruhining 3-oʻrini guruhlarda 4ta eng yaxshi natijali 3-oʻrinni olgan jamoalar orasidan joy olsa, A yoki B guruhining 1-oʻrinini olgan jamoasi bilan oʻynaydi.

Oʻyinlar
Barcha vaqtlar Markaziy Yevropa yozgi vaqti boʻyicha (UTC+02:00)

Turkiya - Xorvatiya

Ispaniya - Chexiya

Chexiya - Xorvatiya

Ispaniya - Turkiya

Chexiya - Turkiya

Xorvatiya - Ispaniya

Manbalar

Havolalar 
UEFA Yevro 2016 D guruhi

D guruhi
Futbol boʻyicha 2016-yilgi Yevropa chempionati E guruhi

UEFA Yevropa chempionati 2016 E guruhi , ,  va  terma jamoalaridan tashkil topgan. Ushbu guruhda faqat Italiya terma jamoasi sobiq Yevropa chempioni (1968-yili) hisoblanadi. Guruh oʻyinlari 2016-yilning 13-iyunidan 22-iyuniga qadar boʻlib oʻtadi.

Jamoalar

Ilovalar

Jadval

Nimchorak finalda,
E guruhining 1-oʻrini Dning 2-oʻrini bilan oʻynaydi.
E guruhining 2-oʻrini F guruhining 1-oʻrini bilan oʻynaydi.
Agar E guruhining 3-oʻrini guruhlarda 4ta eng yaxshi natijali 3-oʻrinni olgan jamoalar orasidan joy olsa, A yoki D guruhining 1-oʻrinini olgan jamoasi bilan oʻynaydi.

Oʻyinlar
Barcha vaqtlar Markaziy Yevropa yozgi vaqti boʻyicha (UTC+02:00)

Manbalar

Havolalar 
UEFA Yevro 2016 E guruhi

E guruhi
Gurbanguli Berdimuhamedov

Gurbanguli Berdimuhamedov (; 1957-yil, 29-iyun, Babarap qishlogʻi, Turkmaniston SSR) — Turkmanistonning ikkinchi prezidenti. Berdimuhamedovning asli kasbi tish doktori boʻlib, u 2006-yili 21-dekabrda avvalgi prezident Saparmurat Niyozov vafotidan soʻng prezident vazifasini bajara boshlagan. 2007-yil 14-fevralda prezident etib saylangan.

Taʼlimi 
Berdimuhamedov 1979-yilda Turkman davlat tibbiyot institutini tamomlagan. Shuningdek, u Moskvada tibbiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi.

Siyosiy yuksalishi 
1995-yilda Saparmurot Niyozov davrida Sogʻliqni saqlash va tibbiyot sanoati vazirligi stomatologiya markazi boshligʻi boʻldi. U 1997-yilda hukumatga Sogʻliqni saqlash vaziri etib tayinlangan va qoʻshimcha ravishda Vazirlar Mahkamasi Raisining oʻrinbosari lavozimiga oʻxshash lavozimga tayinlangan. 2004-yilning aprelida tibbiyot hodimlarining maoshi toʻlanmagani uchun Niyozov Berdimuhamedovning maoshini uch oyga toʻxtatib qoʻydi.

2007-yil 14-fevralda prezident etib saylangan. 2022-yil 12-martda Turkmanistonda prezidentlik saylovi oʻtkazildi. 2022-yil 19-martda Gurbanguli Berdimuhamedov lavozimidan istefoga chiqdi.

Tanqid 
Turkmanistonda Berdimuhamedov siymosiga sigʻinish targʻib qilinadi. Human Rights Watch tashkilotiga koʻra, Berdimuhamedov va uning qarindoshlari mamlakatda cheksiz hukmronlik oʻrnatgan boʻlib, hayotning barcha aspektini nazorat qiladi. Turkmanistonda Berdimuhamedov uchun „Orqatogʻ“ (), yaʼni himoyachi gonorativi qoʻllanadi. Prezident bu nomni shaxsan oʻzi tanlagan. Berdimuhamedov davlat yetakchisi lavozimiga erishgan dunyodagi ilk tish doktoridir.

2010-yilda „Obozrevatel“ jurnali Berdimuhamedovni 23 ta diktator ichida beshinchi eng yomon diktator deb topdi. Matbuot erkinligi indeksida (Chegara bilmas muxbirlar) Turkmaniston 178-oʻrindan 176-oʻrinni egalladi. Turkmanistonda siyosiy mahbuslar soni sobiq Sovet Ittifoqining boshqa mamlakatlariga qaraganda koʻproq.

Nomlash 
2022-yil 20-dekabrda Turkmaniston Turkman milliy kengashi Ahal viloyatining yangi poytaxtini Berdimuhamedov sharafiga „Arkadag‘“ deb nomlash to‘g‘risida farmon qabul qildi.  Bundan tashqari, uchta bino Berdimuhamedov va uning oila aʼzolari sharafiga nomlangan: uning sharafiga salomatlik va reabilitatsiya markazi, togʻasi nomidagi otchilik akademiyasi va bobosi nomidagi pedagogika bilim yurti.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar

Turkmaniston generallari
Polsha milliy futbol terma jamoasi

Polsha milliy futbol terma jamoasi (polyakcha: Reprezentacja Polski w piłce nożnej) xalqaro futbol musobaqalarida Polsha mamalakatining sharafini himoya qiladi. Polsha Futbol Assotsiatsiyasi tomonidan boshqariladi. Terma jamoaning uy stadioni Milliy stadion hisoblanadi. Amaldagi murabbiy Adam Nawałka.

Tarix

Jahon chempionatlari 
Jahon chempionatida birinchi marta terma jamoa 1938-yilda Fransiyada ishtirok etdi (34-jahon chempionatida kvalifikatsiyadan o'tmadi), u yerda guruhdan chiqib, 1/8 finalda o'ynadi, qo'shimcha vaqtda Braziliya milliy futbol terma jamoasiga 5:6 hisobida mag'lub bo'ldi.

Terma jamoa 70-yillarning o'rtalaridan 80-yillarning o'rtalariga qadar eng katta muvaffaqiyatlarga erishdi, bu vaqtda mashhur futbolchilar avlodi o'ynadi (Vlodzimyej Lyubanskiy, Kazimyej Deyna, Gjegoj Lyato va Andjey Sharmax 74/78 jahon chempionatida, Lyato, Bonek, SMOLAREK 82/86 jahon chempionatida). O'sha paytda terma jamoa 1974-yilda GFRda bo'lib o'tgan jahon chempionatida 3-o'rinni, 1982-yilda Ispaniyada bo'lib o'tgan jahon chempionatida 3-o'rinni egalladi va Meksikada bo'lib o'tgan jahon chempionatida 1/8 finalgacha yetdi.

Ushbu avlodning ketishi bilan jahon chempionati-90, jahon chempionati-94 va jahon chempionati-98 — saralashdan o'ta olmadi.

2002, 2006 va 2018-yilgi jahon chempionatlarida qatnashgan (2010 va 2014-yilgi jahon chempionatlarini o'tkazib yuborgan), u yerda guruh bosqichidan chiqmagan.

2022-yilgi jahon chempionatida yangi avlod o'yinchilari (Levandovskiy, Zelinskiy) bilan jamoa guruhdan chiqib, 1/8 finalda o'ynashga muvaffaq bo'ldi, u yerda bo'lajak finalchi (va hozirgi chempion) Fransiya milliy futbol terma jamoasiga 1:3 hisobida mag'lub bo'ldi.

2008-yilgi Yevropa Chempionati 
Saralash turniri (futbol bo'yicha Yevropa chempionati 2008 (saralash turniri, a guruhi)): jamoa Portugaliya milliy futbol terma jamoasi, Serbiya milliy futbol terma jamoasi, Finlyandiya, Belgiya, Qozogʻiston milliy futbol terma jamoasi, Armaniston milliy futbol terma jamoasi, Ozarbayjon jamoalari bilan uchrashdi va 28 ochko bilan birinchi o'rinni egalladi (ikkinchi o'rin, 27 ochko bilan, Portugaliya terma jamoasi).

2008-yilda Polsha terma jamoasi o'z tarixida birinchi marta Yevropa chempionatining final qismida (Avstriya/Shveysariyada o'tkazilgan) ishtirok etdi, u yerda guruh bosqichida o'z faoliyatini yakunladi, 1 teng natija (Avstriya terma jamoasi bilan) va 2 mag'lubiyat (Xorvatiya milliy futbol terma jamoasi va Germaniya milliy futbol terma jamoasidan) bilan 4-o'rinni egalladi.

FIFA Jahon chempionati

UEFA Yevropa chempionati

Jamoa tarkibi

Manbalar

Havolalar 

 Official website  
 90minut.pl – Polish national team at 90minut.pl 
 Polish national team news at PolishFootballOnline.com 
 Poland – Record International Players; most capped players & top goalscorers at RSSSF.com
 RSSSF - Poland men's national football team international matches  
 All matches of Poland national football team 

Yevropa milliy assotsiatsiyasi futbol jamoalari
Hello, World!

Hello, World! () kompyuter dasturlash tillardagi dastur boʻlib, bu dastur yozilgandan soʻng dasturlash tili uni ishlab chiqaradi yoki ekranda koʻrsatadi. „Hello, World!“ dasturlash tillarida juda oddiy dastur boʻlib, u tez-tez bir ishchi dastur uchun dasturlash tilining asosiy sintaksisini koʻrsatish uchun ishlatiladi
Bundan tashqari, „Hello, World!“ dasturlash tilining kompilyator, ishlab chiqish muhiti va ishlatish karra muhit toʻgʻri oʻrnatilganligiga ishonch hosil qilish uchun foydali boʻlgan yaxshi sinov testi deb hisoblanadi. Birinchi bor C++ dasturida 1978-yilda qoʻllangan.

Misollar 
Ci da
# include <stdio.h>

main()
{
        printf("hello, world\n");
}
 C++ da # include <iostream>

using namespace std;

int main()
{
    cout << "Hello, world!" << endl;
    return 0;
}
 C Sharpda
using System;

class HelloWorld
{
    static void Main()
    {
      Console.Write("Hello, world!");
    }
}
 Javada
package helloworld;

public class HelloWorld {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println("Hello, world!");
    }
}
 Rubyda
puts „Hello, World!“

 Python, Lua va Perl dasturlarida:
  print(„Hello, world!“)

 PHPda:
 <?php
echo „Hello, world!“;
?>

Manbalar

Havolalar 
 Kolleksiya „The Hello World“ — „Hello World“ real tillarni 60+ uchun, shu jumladan, 400 dan ortiq dasturlar
 Hello world Har xil tillarda
 GNU Humor Collection 
  — Tasviriy ishlar (grafik dasturlarda)
Informatika
Dasturlash tillari
Kompyuter
Mirdosh

Mirdosh — Oʻzbekistonning Navoiy viloyati Xatirchi tumanida joylashgan qishloq. Ilk bor „Mir dasht“, yaʼni „Boylar dashti“ deb nomlangan, keyinchalik qishloq „Mirdosh“ deb atala boshlagan. Aholisi asosan chorvachilik va uzumchilik bilan shugʻullanadi. Mirdosh qishlogʻida 39-maktab faoliyat olib bormoqda 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Oʻzbekiston aholi punktlari
Navoiy viloyati
Oʻrtabuloq

Oʻrtabuloq – Oʻzbekistonning Navoiy viloyati Xatirchi tumanida joylashgan qishloq. Oʻrtabuloq qishlogʻi bir necha qishloq oʻrtasida joylashgan. Qishloq gʻarbida Burgan, shimolida Jizmonsoy, sharqida Uch qora, janubida Mirdosh va Navandak qishloqlari joylashgan. Oʻrtabuloqda uchta katta sersuv buloqlar bor. Shu sabali qishloq „Oʻrtabuloq“ deb nomlangan. Oʻrtabuloq qishlogʻi Mirdosh va Navandak qishloqlarini suv bilan taʼminlaydi.

Xatirchi tumani aholi punktlari
Karimjon-Karlson

„Karimjon–Karlson“ — oʻzbek shoiri va yozuvchisi Safar Barnoyev yozgan satirik hikoya. 1988-yil ayni nomli toʻplamda yozuvchining boshqa qissa va hikoyalari bilan bir qatorda eʼlon qilingan. Barnoyev hikoyani shved yozuvchisi Astrid Lindgrenning „Karlson“ nomli romanidan ilhomlanib yozgan. Hikoyadagi voqealar qahramonning tushi orqali ertak uslubida bayon etilgan.

Hikoyada Karimjon Lindgren asarining bosh qahramoni Karlsonga oʻxshab qolishni orzu qiladigan aqlli, katta umidli bola sifatida tasvirlanadi. Hikoya Barnoyevning eng taniqli asarlaridan biri boʻlib, tanqidchilar tomonidan yuqori baholangan. Xususan, Qarshi davlat universiteti xodimi Murodova Xurshida „Karimjon–Karlson“ nafaqat Barnoyev ijodida muhim oʻrin tutishini, balki oʻzbek tilidagi bolalar nasrida ajralib turuvchi unikal asar deb olqishlagan.

Manbalar 

Hikoyalar
Zumrasha

„Zumrasha“ () — rus yozuvchisi Oleg Tixomirov qalamiga mansub qissa. Qissada 1917-yilgi Oktabr inqilobi janglarida halok boʻlgan 15 yoshli Alyosha Kuznetsov ismli oʻsmir haqida soʻz yuritiladi. Asarda oktyabr inqilobi idellashtirilgan.

Syujeti 
Qissada yosh inqilobchi Alyosha Kuznetsov haqida hikoya qilinadi. 1917-yilgi oktabr voqealari davomida Alyosha Moskvada boʻladi. Alyosha opasi bilan barrikadalarda proletar inqilobi ishini himoya qiladi. Jangchilar Alyoshani Zumrasha deb atay boshlaydilar. Zumrasha bir necha marta zaraur paytda jangda ishtirok etayotgan drujinachilarga oʻq-dori yetkazib beradi. Endigina 15 yoshga toʻlgan Alyosha dushman oʻqidan halok boʻladi.

Qahramonlari 
 Alyosha Kuznetsov – yosh inqlobchi
 Mixey Mixeich – etikdoʻz
 Fyodor – etikdoʻzning shogirdi
 Kostya – talaba
 Lena – Alyoshaning opasi

Tarjimalari 
Asarni ruschadan Oʻzbek tiliga Muborak Boboyeva 1974-yil Moskvada „Molodaya gvardiya“ nashriyotida chop etilgan ikkinchi nashridan tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1978-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan.

„Zumrasha“ qissasini M. Kats ingliz tiliga tarjima qilgan. Ingizcha tarjima 1985-yil „Grasshopper: The Little Soldier“ nomi bilan „Raduga“ nashriyotida chop etilgan.

Havolalar 
 „Zumrasha“ asosida tayyorlangan diafilm 

Qissalar
Koʻpettogʻ etagida

„Koʻpettogʻ etagida“ () — turkman yozuvchisi Ota Kovshutov qalamiga mansub roman. Asarda turkman ovulidagi hayot haqida soʻz yuritiladi. Romanni turkman tilidan oʻzbek tiliga Yoʻldosh Doʻsimov tarjima qilgan.

Oʻzbekcha tarjimasi 
Romanni turkman tilidan oʻzbek tiliga Yoʻldosh Doʻsimov „Turkmendovletneshir“ning 1956-yilgi nashridan qisqartirib tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1960-yil Toshkent shahrida OʻzSSR Davlat badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan. Oʻzbekcha nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Islomov – muharrir, K. Pechurichko – rassom, G. Ostapenko – rasmlar muharriri, L. Ilina – texnik muharrir, N. Ahrorova – musahhih. Kitob adadi – 30 000 nusxa.

Romanlar
Rustamning yoyi. Dadamning oxirgi xati. Begona odam

„Rustamning yoyi. Dadamning oxirgi xati. Begona odam“ — tojik yozuvchisi Sattor Tursun, qozoq yozuvchisi Turgʻan Toʻxtamov hamda qirgʻiz yovuzchisi Junay Mavlonov qalamiga mansub qissa va hikoyalar toʻplami. 1986-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamni Orziqul Ergashev tuzgan.

Sattor Tursunning „Rustamning yoyi“ qissasida asar bosh qahramonlarining sevgisi, kishilarning bir-biriga munosabati, turmush tarzi togʻlar orasidagi sovxoz misolida tasvirlansa, Turgʻan Toʻxtamovning „Dadamning oxirgi xati“da Ikkinchi jahon urushi davrida front ortida yashagan yoshlarning kurashi va mehnati haqida soʻz yuritiladi. Shuningdek, toʻplamga kirgan Junay Mavlonov hikoyalarining bosh mavzusi Oʻrta Osiyo xalqlari oʻrtasidagi doʻstlikdir.

Toʻplamni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: E. Mirobidov – muharrir, D. Oʻrazayev – rassom, R. Zufarov – rasmlar muharriri, U. Kim – texnik muharrir, M. Nabiyeva, M. Tojiyeva – musahhihlar. Kitob adadi – 30 000 nusxa.

Qissa va hikoyalar 
„Rustamning yoyi“, Sattor Tursun (Jamol Sharopov tarjimasi)
 „Rustamning yoyi“

„Dadamning oxirgi xati“, Turgʻan Toʻxtamov (Sh. Soatova tarjimasi)
 „Dadamning oxirgi xati“

„Begona odam“, Junay Mavlonov (Tursunboy Adashboyev tarjimasi)
 „Non“ 
 „Bekish, senga nima boʻldi?“
 „Jangchining koʻz yoshlari“
 „Alyosha, Alyosha!“
 „Tovussifat odam“
 „Misgar“
 „Momo“
 „Sartboy“
 „Qoʻlingni ber“
 „Sirli toʻshak“
 „Nikohsiz kelin“
 „Kechirasiz“
 „Et yemas Estebesov“

Manbalar 

Qissalar
Hikoya kitoblar
John Kennedy

John Fitzgerald „Jack“ Kennedy (1917-yil 29-may, Brookline, Massachusetts – 1963-yil 22-noyabr, Dallas, Texas) — Amerika Qoʻshma Shtatlarining 35-prezidenti (1961–1963), Demokratlar partiyasidan saylangan. AQSh floti ofitseri (1941–1945), AQSH kontressi aʼzosi (1947–1961). Prezidentlik davrida ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar dasturi (qashshoqlikka qarshi kurashish, qora tanli aholining fuqarolik huquklarini himoya qilish va boshqalar)ni olgʻa surgan. Harbiy bloklar va AQSh qurolli kuchlarini mustahkamlash tarafdori boʻlgan. Shu bilan birga SSSR bilan boʻlgan munosabatlarda birmuncha realistik yoʻl tutish yoʻlidan borgan; atmosfera, kosmik fazo va suv ostida yadro quroli sinovini taqiqlash toʻgʻrisidagi Moskva bitimini imzolagan (1963). Dallasda suiqasd qurboni boʻlgan.

Shaxsiy hayoti 
Kennedylar oilasi Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi eng nufuzli oilalaridan biri boʻlgan. Kennedylar oilasidan bitta prezident, 3 ta senator, 3 ta elchi hamda bir qancha siyosatchilar yetishib chiqqan. Kennedy kongressmen sifatida 1951-yilda Hindiston, Yaponiya, Vyetnam va Isroilga yetti haftalik safarini boshlaydi. Safar davomida 25 yoshdagi Robertni hamda uning opasi boʻlgan 27 yoshli Patricia bilan yaqindan tanishib oladi. Ular birgalikda 25 000 milyani (40 000 km) birga bosib oʻtdilar va shu uzoq muddatli safar ularni yanada yaqin doʻstlar boʻlishiga sabab boʻladi. 2024-yilga kelib Kennedyning jiyani boʻlmish Robertning oʻgʻli kichik Robert 2024-yilda prezidentlikka daʼvogarlik qilmoqda.

Kennedy kongressmenligida boʻlajak ayoli Jacqueline Kennedy Onassisni uchratadi. Jurnalist Charles Bartlett kechki ovqat paytida ularni tanishtirib qoʻyadi. Ular 1953-yil 12-sentyabrda turmush qurishadi. Turmush qurganlaridan soʻng 1955-yilda farzandlarini abort qilishadi, 1956-yilda esa qizi Arabelle oʻlik tugʻiladi. 1957-yilda Carolina ismli qizlari tugʻiladi. 1960-yil noyabr oyida John ismli farzandi dunyoga keladi, shunday 17 kun oʻtgach Kennedy prezidentlikka saylanadi. Kennedy respublikachilardan boʻlgan raqibi, amaldagi vitse-prezident Richard Nixonni qiyinchilik bilan magʻlub etib, prezident etib saylandi. 1999-yilda John Kennedyning oʻgʻli aviahalokatda vafot etadi.

Manbalar

Havolalar 

1917-yilda tugʻilganlar
1963-yilda vafot etganlar
29-mayda tugʻilganlar
22-noyabrda vafot etganlar
AQSh prezidentlari
Amerikalik siyosatchilar
Mittivoy va Karlsson

„Mittivoy va Karlsson“ () — shved yozuvchisi Astrid Lindgren yozgan qissa. Lindgren Mittivoy va Karlsson haqida yozgan uch qissaning birinchisi.

„Mittivoy va Karlsson“ ertagidagi voqealar 1950-yilda Stokgolm shahrining Vasastan markaziy rayonida sodir boʻladi. Voqealar bir uyda yashovchi ikki bosh qahramon – Svantesonlar oilasining kichkina farzandi Svante va tomda yashovchi Karlsson haqidadir.

„Mittivoy va Karlsson“ bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Oʻzbek tiliga rus tilidan Husan Roʻzimatov tarjima qilgan. Oʻzbekcha tarjima fransuz yozuvchisi Antoine de Saint-Exupéryning „Kichkina shahzoda“ qissasi bilan bir qatorda toʻplam oʻlaroq 1988-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan.

Manbalar

Havolalar 
 „Mittivoy va Karslson“ Ziyouz saytida

Shved ertaklari
Suv ostida 80000 kilometr

„Suv ostida 80000 kilometr“ (, yaʼni „Dengizlar ostida 20000 lye: Dunyo boʻylab suv osti sayohati“) — fransuz yozuvchisi Jules Verne qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Kitob oʻlaroq birinchi marta 1870-yil nashr qilingan. Ilk bor 1869-yilning martidan 1870-yilning iyunigacha Pierre-Jules Hetzelning „Magasin d’Éducation et de Récréation“ jurnalida chop etilgan. Asarni oʻzbek tiliga Saʼdulla Karomatov tarjima qilgan.

Kitob nashr etilganidan keyin yaxshi kutib olingan. Hozirgi kunda ham yuqori baholanadi. „Suv ostida 80000 kilometr“ muallifning eng sara asarlaridan biri hisoblanadi. Asar qahramoni kapitan Nemoning suv osti kemasiga berilgan tavsif oʻz davridan olinda boʻlgan. Undagi voqealar kapitan Nemoning „Nautilus“ kemasidagi yoʻlovchilarning biri – tabiiy tarix muzeyi professori Pierre Aronnax nomidan hikoya qilinadi.

Syujeti 
1866-yil bir necha davlat kemalari nomaʼlum dengiz maxluqini uchratishganini aytishadi. AQSHning Nyu-York shahrida maxluqni topib, yoʻq qilish uchun ekspeditsiya uyushtiriladi. Roman hikoyachasi Professor Pierre Aronnax oʻsha patda Nyu-Yorkda boʻladi va ekspeditsiyaga taklif qilinadi. Kanadalik garpunchi Ned Land hamda Aronnaxning xizmatkori Conseil ham qoʻshiladi.

Ekspeditsiya aʼzolari mahluqni topib, uning aslida oʻz zamonidan ancha ilgarilab ketgan suv osti kemasi ekanligini aniqlashadi. Ularni „Nautilus“ deb ataluvchi mazkur suv osti kemasini qurgan shaxs va uning kapitani Nemo qoʻlga olib, kema ichiga olib kiradi.

Ekspeditsiya aʼzolari kapitan Nemo bilan sal kam 10 oy davomida 80000 km (20000 lye) suzadilar. Sayohatlari davomida Qizil va Oʻrta dengizlari, Atlantika, Tinch, Hind, Shimoliy muz va Janubiy okeanlardan oʻtadilar.

Qahramonlari 
 Pierre Aronnax () — Parijdagi tabiiy tarix muzeyi professori; roman hikoyachisi
 Conseil () — professor Aronnaxning xizmatkori
 Ned Land () — kanadalik garpunchi
 Kapitan Nemo () — „Nautilus“ suv osti kemasi kapitani

Oʻzbekcha tarjimasi 
Asarni oʻzbek tiliga Leningrad gazeta-jurnal va kitob nashriyoti 1946-yil chop etgan ruscha nashridan Saʼdulla Karomatov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1973-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Habibullayev – muharrir, A. Kiva – rassom, I. Kiriakidi – rasmlar muharriri, T. Smirnova – texnik muharrir, M. Qudratova – musahhih. Kitob adadi – 60 000 nusxa.

Havolalar 

 „Suv ostida 80000 kilometr“ Ziyouz saytida

Romanlar
Antifer togʻaning ajoyib va gʻaroyib sarguzashtlari

„Antifer togʻaning ajoyib va gʻaroyib sarguzashtlari“ () — fransuz yozuvchisi Jules Verne qalamiga mansub sarguzasht roman. Ilk bor 1894-yil nashr qilingan. Asarda qahramonlarning nomaʼlum dengizdagi noʻmalum orolga koʻmilgan xazinani izlab boshdan kechirgan sarguzashtlari hikoya qilinadi. Asarni oʻzbek tiliga Erkin Mirobidov tarjima qilgan.

Syujeti 
Romanda turk boyvachcha Kamylk-Pacha () umr boʻyi toʻplagan boyliklarini nomaʼlum orolda yashiradi. Oradan oʻttiz yil oʻtib yashirilgan boyliklar haqida Pierre-Servan-Malo Antifer () xabar topadi va ularni izlashga otlanadi. Asarda Antifer togʻaning ushbu xazinani izlab boshdan kechirgan sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi.

Qahramonlari 
 Pierre-Servan-Malo Antifer () – sohil boʻylab suzuvchi kemaning sobiq kapitani
 Gildas Trégomain () – Antiferning doʻsti
 Juhel () – Antiferning jiyani
 Nanon () – Antiferning opasi
 Énogate () – Nanonning qizi, Juhelning sevgilisi
 Kamylk-Pacha () – vasiyatchi boyvachcha
 Ben-Omar () – notarius
 Zambuco () – bankchi
 Mourad () – Kamylk-Pachaning dushmani
 Saouk () – Mouradning oʻgʻli

Oʻzbekcha tarjimasi 
Asarni oʻzbek tiliga Saʼdulla Karomatov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1969-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Roman oxirida rus adabiyotshunosi Yevgeniy Brandisning Jules Verne hamda uning „Antifer togʻaning ajoyib va gʻaroyib sarguzashtlari“ romani haqidagi maqolasi keltirilgan.

Havolalar 

 „Antifer togʻaning ajoyib va gʻaroyib sarguzashtlari“ Ziyouz saytida

Romanlar
Soʻronboy Jeenbekov

Soronboy Sharipovich Jeenbekov (16.11.1958) – qirgʻiz davlat arbobi, 2016-yilning 13-aprelidan 2017-yil 21-iyulgacha – Qirgʻiziston bosh vaziri. 2017-yilda Qirgʻiziston prezidentligiga nomzod. 2017-yildan 2020-yilgacha – Prezident.

Biografiyasi 
1976-1977 – Oʻzgan tumanidagi Lenin nomli maktabda oʻqituvchi.

1983-1988 – Oʻsh viloyati Sovetskiy tumani bosh zootexnigi.

1988-1991 – partiya tashkiloti kotibi.

1991-1993 – Ulyanov tumani partiya tashkiloti mudiri.

1993-1996 – „Kashka-Jol“ sovxozi direktori.

1995-yilda – parlament deputatligiga saylangan.

1996-2007 – Qirgʻiziston Joʻqorgʻi Kengesi Agrar qoʻmitasi raisi oʻrinbosari, qoʻmita raisi.

2007-2007 – Qirgʻiz Respublikasi qishloq xoʻjaligi vaziri.

2008-2010 – xususiy tadbirkor.

2010-2015 – Oʻsh viloyati gubernatori.

2015-2016 – Davlat kadrlar xizmati direktori, davlat maslahatchisi.

2016-2017 – Bosh vazir.

2017-yilda Bosh vazir lavozimidan ketdi va prezidentlikka nomzod boʻlishini eʼlon qildi.

2017-yil 15-oktyabrda prezident etib saylandi.

2020-yil 15-oktabrda prezidentlik lavozimini tark etdi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Xazinalar oroli

„Xazinalar oroli“ () – shotland yozuvchisi Robert Louis Stevenson qalamiga mansub sarguzasht roman. Kitob oʻlaroq birinchi marta 1883-yil London shahrida „Cassell and Company“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. Ilk bor 1881-1882-yillarda „Young Folks“ bolalar jurnalida „Xazinalar oroli, yoki Ispanola isyosni“ () nomi bilan chop etilgan. Romanni oʻzbek tiliga Ahmadjon Yoqubov tarjima qilgan.

Asarda Jim Hawkins () ismli bolaning hayoti, uning skvayr Trelawney () va doktor Livesey () bilan birgalikda Xazinalar oroliga borib, u yerdagi boyliklarni izlab boshidan kechirgan sarguzashtlari haqida soʻz yuritiladi. „Xazinalar oroli“ eng koʻp sahnalashtirilgan romanlardan biri hisoblanadi. Asar qaroqchilar haqidagi ommaviy tasavvurning shakllanishida muhim rol oʻynagan. Masalan, xazina xaritalarini „X“ bilan belgilash, tropik orollar, yelkasida toʻti qush olib yuruvchi bir oyoqli dengizchilar obrazlari aynan shu asardan keyin keng tarqalgan.

„Xazinalar oroli“ olti qismga va 34 bobga boʻlingan. Voqealar Jim Hawkins nomidan hikoya qilinadi. Faqat 16-18-boblarda hikoyalarni doktor Livesey soʻzlab beradi.

Syujeti 
Jim Hawkins () ismli oʻsmir onasi va otasi bilan yashaydi. Ularning sodda restorani boʻladi. Kunlarning birida restoranga avbosh qaroqchi keladi.

Jimning otasi va qaroqchi birin-ketin oʻladi. Jim qaroqchi ashyolari ichidan xazina yashiringan orol xaritasini topib oladi. Oʻsmir odam toʻplab, orolga otlanadi. Guruhning yarmi xarita egasini tanigan qaroqchilardan iborat boʻladi.

Bu qaroqchilar isyon qilmoqchi boʻladi. Orolda Jim uch yil avval tashlab ketilgan, yolgʻizlikdan qisman aqldan ozgan Ben Gunnni () uchratadi. Ben Jimga yordam beradi, xazinani topib olganini aytadi. Pirovardida Jim oʻz sheriklari bilan Benni shaharga olib boradi, xazinani esa boʻlishtirib oladilar.

Qahramonlari 
 Jim Hawkins () – bosh qahramon; asar hikoyachisi
 Livesey () – mahalliy doktor
 John Silver () – Xazinalar oroliga qilingan safar oshpazi
 Smollett () –  Xazinalar oroliga qilingan safar kapitani
 Trelawney () – skvayr, yaʼni boyvachcha yer egasi
 Billy Bones ( – qari dengizchi
 Ben Gunn () – Xazinalar orolida tashlab ketilgan, qisman aqldan ozgan shaxs

Oʻzbekcha tarjimasi 
Asarni oʻzbek tiliga 1957-yil „Detgiz“ nashriyoti chop etgan nashrga asoslanib Ahmadjon Yoqubov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1973-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: E. Mirobidov – muharrir, K. Nazarov – rasmlar muharriri, L. Puzenko – texnik muharrir, M. Nazirova – musahhih. Kitob adadi – 60 000 nusxa.

Havolalar 

 „Xazinalar oroli“ Ziyouz saytida

Romanlar
Sherlock Holmes haqida hikoyalar (1989)

„Sherlock Holmes haqida hikoyalar“ () — shotland yozuvchisi Arthur Conan Doyle yaratgan izquvar Sherlock Holmes haqidagi hikoyalar toʻplami. Toʻplam 1989-yil Toshkent shahrida „Yulduzcha“ nahriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi mazkur toʻplamga 18 ta hikoya kiritilgan.

Oʻzbekcha toʻplamga kiritilgan hikoyalar rus tilidan tarjima qilingan. Unga kiritilgan 13 hikoyani Vahob Roʻzimatov, 2 hikoyani Nabijon Boqiyev, 2 hikoyani Qodir Mirmuhammedov, 1 hikoyani Mirziyod Mirzoidov tarjima qilgan.

Toʻplamdan 1966-yil „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan „Sherlock Holmes haqida hikoyalar“ toʻplamidan olingan 12 hikoya hamda 6 yangi tarjima qilingan hikoya oʻrin olgan. Undagi 8 hikoya „The Adventures of Sherlock Holmes“ („Sherlock Holmes sarguzashtlari“) (1892), 3 hikoya „The Memoirs of Sherlock Holmes“ („Sherlock Holmesning memuarlari“) (1894), 5 hikoya „The Return of Sherlock Holmes“ („Sherlock Holmesning qaytishi“) (1905), 2 hikoya „His Last Bow“ („Uning soʻngi taʼzimi“) (1917) toʻplamlaridan olingan.

Mazkur toʻplamni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: Shoyim Boʻtayev – muharrir, E. Kigay – rassom, F. Basharova – rasmlar muharriri, T. Lukyanova – texnik muharrir, Sh. Soatova – musahhih. Kitob adadi – 150 000 nusxa.

Qahramonlari 
 Sherlock Holmes () – izquvar, bosh qahramon
 Doktor Watson () – Holmesning doʻsti
 Missis Watson () – doktor Uotsonning rafiqasi
 Missis Hudson () – Holmes turgan uyning bekasi

Hikoyalar

Yana qarang 
 „Sherlock Holmes haqida hikoyalar (1966)“

Manbalar

Havolalar 

 „Sherlock Holmes haqida hikoyalar“ Ziyouz saytida

Detektiv hikoyalar
Hikoya kitoblar
Doktor Dumchevning kashfiyotlari

„Doktor Dumchevning kashfiyotlari“ () — rus yozuvchisi Vladimir Bragin qalamiga mansub ertak-roman. Ilk bor 1948-yil Moskva shahrida „Detgiz“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. Bu asar muallifning eng mashhur kitobidir. Asarni oʻzbek tiliga Haydar Ibrohimov tarjima qilgan.

Romanda asar qahramoni Sergey Dumchev chumolidek kichrayib qoladi va hashorotlar dunyosiga tushib qoladi. U yerda Dumchev qirq yil yashab, soʻngra Chensk shahriga qaytadi. Asarga ertak-roman deya tavsif berilgan boʻlsa-da, undagi hodisalar ertak emas, balki ilmiy fantastika janridadir.

Oʻzbekcha tarjimasi 
„Doktor Dumchevning kashfiyotlari“ni oʻzbek tiliga qayta ishlangan va toʻldirilgan, 1959-yil chop etilgan 2-nashridan Haydar Ibrohimov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1977-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbekcha nashr oxirida akademik O. I. Oparinning roman haqidagi maqolasi keltirilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: S. Yunusov – muharrir, T. Gamidov – rassom, Q. Aliyev – rasmlar muharriri, L. Burkina – texnik muharrir, Sh. Shoumarova – musahhih. Kitob adadi – 30 000 nusxa.

Manbalar

Havolalar 
 „Doktor Dumchevning kashfiyotlari“ Ziyouz saytida

Romanlar
Qoʻngʻirot (qishloq)

Qoʻngʻirot — Buxoro viloyati Gʻijduvon tumanida joylashgan qishloq. Qishloqda oʻzbeklarning Qoʻngʻirot qabilasi yashagan. Qishloq tarixi taxminiy 1398-yillarga borib taqaladi. Aytilishicha, oʻsha davrda 300 kishiga yaqin
Qoʻngʻirot qabilalaridan biri qishloqqa koʻchib kelgan va ular bu joyni Qoʻngʻirot deya nomlashgan. Ushbu nom oʻsha vaqtdan beri saqlanib kelmoqda.

16-asrning oʻrtalarida qishloqda 2000 tadan ortiqroq odam yashagan. Ular boshqa qabilalardan kelin yoki kuyov qabul qilishmagan. Bu odat yaqin-yaqingacha saqlanib kelgan. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan soʻng aholi qaytadan roʻyxatdan oʻtkazilgan. Shundan soʻnggina bu odat yoʻqolib ketdi.

Qabila Buxoro xonligi tugatilgunicha zardushtiylik diniga eʼtiqod qilgan. Shundan soʻng qabila islom dinini qabul qilgan.

Gʻijduvon tumani aholi punktlari
Don Quixote sarguzashtlari

„Don Quixote sarguzashtlari“ () (, yaʼni „La-manchalik ziyrak idalgo Don Quixote sarguzashtlari“) — ispan yozuvchisi Miguel de Cervantes Saavedra qalamiga mansub roman. Birinchi qismi ilk bor 1605-yil, ikkinchi qismi 1615-yil chop etilgan.

Odatda shunchaki „Don Quixote“ deb ataluvchi bu asar muallifning eng mashhur kitobi boʻlib, Ispan oltin davrining hamda butun ispan adabiyotining eng sara asari hisoblanadi. Roman zamonaviy gʻarb adabiyoti shakllanishiga katta taʼsir koʻrsatgan boʻlib, bir necha eng sara adabiy asarlar roʻyxatiga kiritilgan.

„Don Quixote“ dunyoning koʻplab tiliga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Asarni oʻzbek tiliga rus tilidan Sotiboldi Yoʻldoshev tarjima qilgan. Roman oʻzbek tilida ikki marta nashr etilgan. Roman asosida oʻnlab film suratgan olingan.

Syujeti 
Romanda janob Alonso Quixano () ismli idalgo haqida hikoya qiliniadi. Quixano ritsarlar sevgisi haqida juda koʻp asar oʻqib, aqldan ozadi hamda oʻzini la-manchalik Don Quixote () deb atab, ritsarlikni qayta tiklashga hamda dunyoda adolat oʻrnatishga qaror qiladi.

Don Quixote sodda fermer Sancho Panzani () oʻziga eskvayr qilib oladi. Panza Don Quixotening eskirib qolgan ritsarlik haqidagi gaplariga oʻzgacha, hayotiy gaplar bilan javob qaytaradi. Asarning birinchi qismida Don Quixote dunyoni oʻzidek qabul qilmaydi va oʻzini ritsar deb hisoblaydi.

Qahramonlari 
 Don Quixote (), asl ismi Alonso Quixano () – idalgo, bosh qahramon
 Sancho Panza () – fermer, Don Quixotening doʻsti

Oʻzbekcha tarjimasi 
„Don Quixote“ni oʻzbek tiliga 1962-yil „Detgiz“ nashriyotida chop etilgan ruscha nashrdan Sotiboldi Yoʻldoshev tarjima qilgan. Asar oʻzbek tilida ilk bor 1969-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etlgan. Ilk nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: E. Mirobidov, I. Muslim– muharrirlar, V. Akudin – rassom, K. Nazarov – rasmlar muharriri, L. Shishkina – texnik muharrir, A. Azimboyeva – musahhih. Kitob adadi – 30 000 nusxa.

Oʻzbekcha nashr 1990-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida qayta chop etilgan. Qayta nashr kirishida Nabijon Boqiynning roman haqidagi maqolasi keltirilgan. Oʻzbekcha yangi nashrni tayyorlagan tahrir hayʼati Hakim Nazir, Anvar Obidjon, Farhod Musajonov, Quddus Muhammadiy, Raim Farhodiy, Poʻlat Moʻmin, Ergash Raimov, Xudoyberdi Toʻxtaboyev, Nosir Fozilovlardan iborat boʻlgan. Mazkur nashrni tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: N. Joʻrayeva, S. Tohirova – muharrirlar, V. Apuxtin – rassom, A. Kiva – rasmlar muharriri, T. Smirnova – texnik muharrir, Sh. Nazarova – musahhih. Kitob adadi – 30 000 nusxa.

Manbalar

Havolalar 

 „Don Quixote sarguzashtlari“ Ziyouz saytida

Romanlar
Qotil

„Qotil“ () — rus huqushunosi hamda yozuvchisi Lev Sheynin qalamiga mansub detektiv hikoya. Hikoya muallifning „Tergovchi xotiralari“ () toʻplamidan olingan. Toʻplamda sovet tergovchisi ish kunlari haqida hikoya qilinadi.

Hikoyani oʻzbek tiliga Hamdam Olimtoyev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1974-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan.

Oʻzbekcha tarjimasi 
Asarni ruschadan oʻzbekchaga Hamdam Olimtoyev 1969-yil Toshkentda „Oʻzbekiston“ nashriyotida chop etilgan nashridan tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1974-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tilidagi nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Mirzayev – muharrir, A. Vizel – rassom, L. Miroyedova – rasmlar muharriri, L. Jixarskaya – texnik muharrir, M. Toirov – musahhih. Kitob adadi – 60 000 nusxa.

Manbalar

Havolalar 
 „Qotil“ Rulit saytida 

Hikoya kitoblar
KES yulduzi

„KES yulduzi“ () – rus yozuvchisi Aleksandr Belyayev qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Ilk bor „Вокруг света“ jurnalida chop etilgan. Kitob sifatida esa birinchi marta 1936-yil nashr qilingan.

Asarni oʻzbek tiliga Nizom Komilov tarjima qilgan. Roman oʻzbek tilida ilk bor 1970-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida Belyayevning „Amfibiya odam“ romani bilan birga toʻplam oʻlaroq chop etilgan. 1989-yil „Amfibiya odam. Jahongir. KES yulduzi“ toʻplamida qayta nashr qilingan.

„KES yulduzi“ fazoni oʻzlashtirish mavzusidagi Sovet Ittifoqida chop etilgan ilk fantastik asardir. „KES yulduzi“ rus olimi Konstantin Eduardovich Siolkovskiy xotirasiga bagʻishlangan. Asarda yerning ikkinchi sunʼiy yoʻldoshi KES yulduzi deb ataladi.

Syujeti 
Asardagi hodisalar biolog Leonid Artemyev otidan hikoya qilinadi. Roman qahramonlari KES yulduziga uchib borishadi. Bu yulduz Yerning ikkinchi sunʼiy yoʻldoshi boʻlib, u yerda odamlar yashaydi va fazoni oʻrganadi. Yulduz, undagi raketalar va boshqa koʻplab moslamalar Konstantin Eduardovich Siolkovskiy loyihalarida asosida tayyorlangani uchun yulduzga uning nomi berilgan.

Qahramonlari 
 Leonid Vasilevich Artemyev — biolog
 Antonina Ivanovna Gerasimova, Tonya — Artemyevning qoʻshnisi
 Yevgeniy Paley-Yevgenev — Tonyaning eski doʻsti
 Kramer — laborant-biolog
 Anna Ignatevna Myoller — KES yulduzida vrach
 Elza Nilsen — KES yulduzida kutubxonachi
 Andrey Pavlovich Shlikov — biolog
 Fyodor Grigorevich Tyurin — rasadxona astronomi
 Boris Mixaylovich Sokolovskiy — geolog
 Parxomenko — KES yulduzi direktori
 Andrey Pavlovich Kistenko — aerolog
 Vera Zorina, Faleyev — biologlar

Oʻzbekcha tarjimasi

KES yulduzi. Amfibiya odam 
„KES yulduzi“ni oʻzbek tiliga Nizom Komilov tarjima qilgan. Roman oʻzbek tilida ilk bor 1970-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida Belyayevning „Amfibiya odam“ romani bilan birga toʻplam oʻlaroq chop etilgan. Mazkur toʻplamni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: E. Mirobidov – muharrir, G. Jirnov – rassom, K. Nazarov – rasmlar muharriri, L. Shishikina – texnik muharrir, M. Azimboyeva – musahhih. Kitob adadi – 45 000 nusxa.

Amfibiya odam. Jahongir. KES yulduzi 
Roman 1989-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida „Amfibiya odam. Jahongir. KES yulduzi“ toʻplamida qayta nashr qilingan. Toʻplamni oʻzbek tiliga 1963-yil „Молодая гвардия“ nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Nizom Komilov tarjima qilgan. Asar soʻzboshini M. Mahmudov yozgan.

Tahrir hayʼati Hakim Nazir (rahbar), Anvar Obidjon, Farhod Musajonov, Quddus Muhammadiy, Raim Farhodiy, Poʻlat Moʻmin, Ergash Raimov, Xudoyberdi Toʻxtaboyev hamda Nosir Fozilovlardan iborat boʻlgan. Mazkur nashrni tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Joʻrayeva – muharrir, L. Davats, A. Shatalov – rassomlar, A. Kiva – rasmlar muharriri, V. Barsukova – texnik muharrir, SH. Sobirova, SH. Nazarova – musahhihlar. Kitob adadi – 30 000 nusxa.

Havolalar 
 „KES yulduzi“ Ziyouz saytida

Romanlar
Jahongir (roman)

„Jahongir“ () — rus yozuvchisi Aleksandr Belyayev qalamiga mansub ilmiy-fantastik roman. Asarning qisqartirilgan versiyasi ilk bor 1926-yil „Gudok“ gazetasida chop etilgan. Toʻliq versiyasi 1928-yil „Vokrug sveta“ jurnaliga ilova sifatida nashr qilingan.

Asarni oʻzbek tiliga Nizom Komilov tarjima qilgan. Roman oʻzbek tilida ilk bor 1979-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. 1989-yil „Amfibiya odam. Jahongir. KETS yulduzi“ toʻplamida qayta nashr qilingan.

„Jahongir“ fikrlarni masofaga joʻnatish mavzusiga bagʻishlangan. Muallifni bu gʻoya juda qiziqtirgan.

Syujeti 
Asar bosh qahramoni Shtirner olisdan turib kishi ongiga taʼsir oʻtkazuvchi moslamani ixtiro qiladi. Ammo u ixtirosi yordamida boylik orttirishga, jahonga yagona hukmron boʻlishga urinadi. Pirovardida Shtirner tang ahvolga tushib, tanlagan yoʻlidan qaytishga majbur boʻladi.

Qahramonlari 
 Lyudvig Shtirner – olmon fiziologi, sobiq aspirant, bankir kotibi
 Emma Fit – Gotlib bankida kotiba
 Elza Glyuk – Gotlib banki xodimi
 Otto Zauer – Gotlibning yuriskonsulti
 Karl Gotlib – Olmoniyaning yirik bankiri
 frau Shmitgof – Gotlibning ekonomkasi
 Gans – Gotlibning xizmatkori
 Oskar Gotlib – Gotlibning ukasi
 Rudolf Gotlib – Oskar Gotlibning oʻgʻli
 Lyuders – advokat
 Krans – berlinlik iqzuvar
 Kachinskiy – moskvalik muhandis va ixtirochi
 Dugov – Moskvadagi hayvonot bogʻlarining mudiri

Oʻzbekcha tarjimasi

Jahongir 
Roman Oʻzbek tilida 1979-yil alohida kitob oʻlaroq chop etilgan. Mazkur nashr Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyoti chop etilgan.

Amfibiya odam. Jahongir. KETS yulduzi 
Roman 1989-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida „Amfibiya odam. Jahongir. KETS yulduzi“ toʻplamida qayta nashr qilingan. Toʻplamni oʻzbek tiliga 1963-yil „Molodaya gvardiya“ nashriyoti chop etgan ruscha nashridan Nizom Komilov tarjima qilgan. Asar soʻzboshini M. Mahmudov yozgan.

Tahrir hayʼati Hakim Nazir (rahbar), Anvar Obidjon, Farhod Musajonov, Quddus Muhammadiy, Raim Farhodiy, Poʻlat Moʻmin, Ergash Raimov, Xudoyberdi Toʻxtaboyev hamda Nosir Fozilovlardan iborat boʻlgan. Mazkur nashrni tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Joʻrayeva – muharrir, L. Davats, A. Shatalov – rassomlar, A. Kiva – rasmlar muharriri, V. Barsukova – texnik muharrir, Sh. Sobirova, Sh. Nazarova – musahhihlar. Kitob adadi – 30 000 nusxa.

Havolalar 
 „Jahongir“ Ziyouz saytida

Romanlar
Sinchalak

„Sinchalak“ — oʻzbek yozuvchisi Abdulla Qahhor qalamiga mansub qissa. Muallif bu qissani 1958-yil yozgan. Qissa shu kungacha bir necha marta nashr qilingan. Qissa oʻquvchilar hamda tanqidchilar tomonidan yaxshi kutib olingan. Asarni Konstantin Simonov rus tiliga, Rosen Trinkov bolgar tiliga tarjima qilgan.

Asar Saida ismli „oʻzi kichkina, nimjon boʻlsa hamб osmonni koʻtargulik quvvati, gʻayrati bor“ qiz haqidadir. Adabiyotshunos Ozod Sharafiddinovning yozishicha, Abdulla Qahhor „Saida obrazida hozirgi ilgʻor oʻzbek ayollarining xarakterli, tipik sifatlarini umumlashtiradi“.

Manbalar

Havolalar 
 „Sinchalak“ Ziyouz saytida

Qissalar
Oq kema

„Oq kema“ (), „Ertakdan keyin“ deb ham ataladi — qirgʻiz yozuvchisi Chingiz Aytmatov qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1970-yil „Noviy mir“ jurnalida chop etilgan. „Oq kema“ bir necha tilga, jumladan, oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Qissada Issiqkoʻl boʻyida yashovchi yetti yoshli yetim bola haqida hikoya qilinadi. 1975-yil qissa asosida „Qirgʻizfilm kinostudiyasida film suratga olingan. Film SSSR davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

Oʻzbekcha tarjimasi 
„Oq kema“ bir necha tilga tarjima qilingan. Asarni oʻzbek tiliga 1971-yil „Qirgʻiziston“ nashriyoti chop etgan ruscha nashirdan Asil Rashidov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1973-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Oʻzbekcha nashrni tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Mirzoidov – muharrir, D. Fayzirahmonov – rassom, N. Galiyev – rasmlar muharriri, T. Smirnova – texnik muharrir, M. Orifjonova – musahhih. Kitob adadi – 60 000 nusxa.

Havolalar 
 „Oq kema“ Ziyouz saytida

Qissalar
Shovvoz Švejkning boshidan kechirganlari

„Shovvoz Švejkning boshidan kechirganlari“ () (, yaʼni „Yaxshi askar Švejkning Jahon urushi davomidagi muhim sarguzashtlari“) — chex yozuvchisi Jaroslav Hašek qalamiga mansub tugallanmagan satirik roman. Roman chex adabiyotining boshqa tillarga eng koʻp tarjima qilingan asaridir. Aksar adabiyotshunoslar bu asarni ilk urushga qarshi roman deb hisoblaydi. Roman asosida bir necha oʻnlab film suratga olingan. Asarni oʻzbek tiliga Nasibulla Habibullayev tarjima qilgan.

Muallif asarni olti jildi qilishni istagan. Ammo uch jildni yakunlab, toʻrtinchisini yoza boshlagan paytda yuragi toʻxtab, vafot etgan. Yakunlangan boʻlimlar quyidagilardir: „Mamlakat ichkarisida“ (1921), „Frontda“ (1922), „Shonli qamchilash“ (1922), „Shonli qamchilash davom etadi“ (1923) (toʻliq tugallanmagan). Hašek vafotidan keyin tugallanmagan romanni jurnalist Karel Vaněk davom etgan. Bu asar „Shovvoz askar Švejkning rus asirligidagi sarguzashtlari“ ( nomi bilan 1923-yil chop etilgan.

Oʻzbekcha tarjimasi 
Asarni oʻzbek tiliga 1958-yil „Pravda“ nashriyotining „Ogonyek“ jurnalida chop etilgan ruscha nashridan Nasibulla Habibullayev tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1971-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan. Oʻzbek tiliga romanning faqat „Mamlakat ichkarisida“ hamda „Frontda“ boʻlimlari oʻgirilgan xolos. Oʻzbekcha nashrni tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: X. Ergashev – muharrir, G. Frolov – rassom, I. Siganov – rasmlar muharriri, E. Saidov – texnik muharrir, N. Roʻzimuhamedova – musahhih. Adadi – 15 000 nusxa.

Havolalar 

 „Shovvoz Švejkning boshidan kechirganlari“ Ziyouz saytida

Romanlar
Alibobo va qirq qaroqchi (toʻplam)

„Alibobo va qirq qaroqchi“ — arab xalq ertaklarini oʻzida jamlagan toʻplam. 1990-yil Toshkent shahrida „Choʻlpon“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga „Ming bir kecha“ va unga kirmay qolgan arab xalq ertalari kiritilgan. Asardagi ertaklarni Abdusodiq Irisov toʻplagan.

Toʻplamni tayyorlagan tahrir hayʼati Erkin Vohidov, Qodir Mirmuhamedov, Muhammadjon Mirzamuhamedov, Xudoyberdi Toʻxtaboyev, Nurali Qobul, Nosir Fozilov, Tohir Malik, Anvar Obidjon, Toʻlqin Alimovlardan iborat boʻlgan.

Toʻplamga Shamsi Odil muharrirlik qilgan. Asarni nashrga tayyorlashda yana quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Gʻulomov – rassom, A. Mahkamov – rasmlar muharriri, U. Kim – texnik muharrir, Sh. Soatova – musahhih. Kitob adadi – 120 000 nusxa.

Ertaklar

Manbalar

Havolalar 
 „Alibobo va qirq qaroqchi“ Ziyouz saytida

1990-yil kitoblari
Ertaklar toʻplamlari
Martin Eden

„Martin Eden“ () () — amerikalik yozuvchi Jack London qalamiga mansub roman. Kitob oʻlaroq birinchi marta 1909-yil „Macmillan“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. Ilk bor 1908-yilning sentabridan 1909-yilning sentabrigacha „The Pacific Monthly“ jurnalida chop etilgan.

„Martin Eden“ Londonning oʻzbek kitobxonlari orasida eng yaxshi tanilgan asarlaridan biridir. Romanni oʻzbek tiliga Qodir Mirmuhamedov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1986-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan.

Syujeti 
Romanda yozuvchi boʻlish ishtiyoqida yurgan yosh kishi haqida soʻz yuritiladi. London romanda oʻz hayotini aks ettirgan. Ammo Londondan farqli oʻlaroq, asar qahramoni Eden sotsializmga qarshi chiqadi. Roman qahramoni ogʻir mehnat qilib, shuhrat qozonadi. Ammo oʻzi ideallashtirgan tuzumdan hafsalasi pir boʻlib, umidsizlikka tushadi hamda oʻz joniga qasd qiladi.

Qahramonlari 
 Martin Eden () – bosh qahramon; sobiq dengizchi
 Ruth Morse () – talaba, badavlat oila farzandi
 Lizzie Connolly () – fabrika ishchisi
 Joe Dawson () – Edenning boshchisi
 Russ Brissenden () – kasal yozuvchi

Oʻzbekcha tarjimasi 
Asarni oʻzbek tiliga 1961-yil Moskva shahrida „Ogonyek“ nashriyotida chop etilgan nashrga asoslanib Qodir Mirmuhamedov tarjima qilgan. Oʻzbekcha nashr 1968-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan. Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Osimov – muharrir, A. Kiriakidi – rassom, I. Siganov – rasmlar muharriri, A. Boboxonov – texnik muharrir, Sh. Sobirova – musahhih. Kitob adadi – 25 000 nusxa.

Havolalar 
 „Martin Eden“ Ziyouz saytida

Romanlar
Kapitan qizi

„Kapitan qizi“ — rus shoiri hamda yozuvchisi Aleksandr Pushkin qalamiga mansub qissa. Ilk bor 1836-yil „Sovremennik“ jurnalining toʻrtinchi sonida chop etilgan. Jurnalda muallifning ismi koʻrsatilmagan. Kitob oʻlaroq 1837-yil nashr qilingan. Qissada 1773-1774-yillarda boʻlib oʻtgan Pugachev qoʻzgʻoloni haqida hikoya qilinadi.

„Kapitan qizi“ rus adabiyotida realizm janri shakllanishida muhim rol oʻynagan. Qissa asosida bir necha film suratga olingan.

Qissani oʻzbek tiliga Abdulla Qahhor tarjima qilgan.  Asar oʻzbek tilida 1939-, 1949-, 1972-, 1988-yillarda nashr qilingan.

Manbalar

Havolalar 

 „Kapitan qizi“ Ziyouz saytida

Qissalar