yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Dinamo (stadion, Samarqand)

"Dinamo Stadioni — Oʻzbekistonning Samarqand shahridagi koʻp maqsadli stadion. Dinamo Samarqand futbol klubining uy arenasi hisoblanadi. Ushbu stadion koʻp maqsadli boʻlib, futboldan tashqari boshqa sport turlarini ham oʻtkazsa boʻladi. Stadion 1963-yili qurib bitkazilgan, oʻsha paytlari stadion sigʻimi 16.000 tomoshabinga moʻljallangandi. Stadion Samarqandning Mirzo Ulugʻbek (sobiq Karl Marks) koʻchasida joylashgan. 2011-yili stadionda kapital rekonstruksiya ishlari olib borilganidan soʻng, stadion sigʻimi 13.800 oʻrindiqqa qisqartirildi. Tomoshabin toʻplash boʻyicha rekordi 1999-yil „Doʻstlik“ (Toshkent viloyati) ga qarshi oʻyinda oʻrnatilgan, ushbu oʻyinda 35.000 dan koʻp ishqiboz tashrif buyurgan. 2012-yili rekonstruksiya ishlaridan keyin stadion zamonaviy holatga keltirildi. Stadionda: zamonaviy kiyinish xonalari, dush kabinalari, hakamlar xonasi, jurnalistlar, matbuot, sharhlovchilar va TV uchun maxsus xonalar, Matbuot anjumani zali, tibbiyot uchun xonalar, doping-nazorat xonasi, Restoran, Kafe-Bar, Klub va Stadion muzeyi, VIP va CIP oʻrinlar bor. Stadion 112x72 metrli Daniyadan maxsus olib kelingan tabiiy chimdan iborat. Stadion chimining atrofini yugurish uchun moʻljallangan yoʻlak tashkil etadi. Hozirda „Dinamo Stadioni“ Oʻzbekistonning FIFA talablariga javob beradigan eng yaxshi stadionlaridan biridir.

Stadionning muxlislar toʻplash boʻyicha rekordlari 
 1999-yil: Dinamo Samarqand-Doʻstlik Toshkent, 35.000 tomoshabin
 2001-yil: Dinamo Samarqand-Paxtakor, 16.000 tomoshabin

Stadion bilan bogʻliq qiziqarli faktlar 
 Ushbu stadionda 1992-yili ilk bor oʻtkazilgan futbol boʻyicha Oʻzbekiston Kubogi finali oʻtkazilgan.
 Ushbu stadionda Oʻzbekiston milliy terma jamoasi oʻzining bir nechta oʻyinini oʻtkazgan.
 Ushbu stadion faqat Paxtakor Markaziy Stadionidan yosh boʻyicha kichik hisoblanadi.
 90-yillarda ushbu stadion Oʻzbekistonda eng koʻp muxlis tashrif buyurish boʻyicha 3-oʻrinda edi („Paxtakor“ va „Neftchi Fargʻona“dan keyin).
 Oʻzbekiston kubogi finallariga 3 bor mezbonlik qilgan (Paxtakor stadionidan soʻng 2-oʻrinda

Fotogalereya

Manbalar 

Oʻzbekistondagi futbol stadionlari
Oʻzbekistondagi imoratlar
Dinamo Samarqand PFK
Samarqand stadionlari
Dinamo jismoniy tarbiya va sport jamiyati

"Dinamo" — jismoniy tarbiya va sport jamiyati. Bu jamiyat Oʻzbekistonda 1925-yildan faoliyat koʻrsatadi. 1993-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida roʻyxatdan oʻtgan. Oʻzbekistonning "D." jamiyati maqsad va vazifalariga Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati, Davlat bojxona qoʻmitasi tarmoklaridagi zobit-xizmatchilar hamda ularning oila aʼzolari oʻrtasida jismoniy tarbiya va sportni yanada ommalashtirish, merganlik, yakkakurash, amaliy sport turlarini rivojlantirish orqali shu tarmoqlardagi zobit-xizmatchilarning mehnat samaradorligini oshirish va mahoratli sportchilarni tarbiyalash kiradi. "D." jamiyatini hayʼat boshqaradi. Uning Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlarda boʻlimlari bor. Jamiyatda merganlik, qoʻl jangi, boks, dzyudo, sambo, karate, erkin kurash, yunon-rum kurashi, oʻzbekcha kurash, futbol, voleybol kabi sport turlari keng ommalashgan. Toshkent shahridagi "Jar", "Dinamo" kabi oʻnlab zamonaviy sport inshootlariga ega. Ularda aholiga pullik xizmat koʻrsatish ham keng yoʻlga qoʻyilgan. Oʻzbekiston Ichki ishlar vazirligiga qarashli "Akademiya" futbol klubi musobaqalarda muvaffaqiyatli qatnashgan. "D." jamiyatining 90 mingdan ziyod aʼzosi boʻlib, malakali murabbiylar qoʻl ostida 40 dan ortiq sport turi boʻyicha shugʻullanishadi. "D." jamiyatida 5 nafar xizmat koʻrsatgan sport ustozi, 12 nafar xizmat koʻrsatgan sportchi ishlaydi (2001). Rufat Riskiyev, Muhammadqodir Abdullayev, Dilshod Yorbekov, Sergey Mixaylov, Toʻlqin Turgʻunov, Ruslan Chagayev, Oʻtkir Haydarov (boks), Elvira Saadi (sport gimnastikasi), Komil Fatkulin (yunonrum kurashi), Armen Bagdasarov (dzyudo), Bobomurod Fayziyev, Shuhrat Xoʻjayev (sambo va oʻzbekcha kurash) kabi "D."chilar olimpiada, Osiyo oʻyinlari, jahon kubogi gʻoliblari, jahon va Osiyo chempionlari hamda sovrindorlari boʻlishgan.

Manbalar 

Jamiyat
Sport
C.F. Monterrey



Manbalar

Havolalar 
 example.com

Meksika futbol klublari
1945-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Alifbo boʻyicha futbol klublari
Clube Atlético Mineiro



Manbalar

Havolalar 
 example.com

Braziliya futbol klublari
Alifbo boʻyicha futbol klublari
1908-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Raja Kasablanka



Manbalar

Havolalar 
 example.com

Marokash futbol klublari
1949-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Alifbo boʻyicha futbol klublari
Al Ahly FC



Manbalar

Havolalar 
 example.com

Misr futbol klublari
1907-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Alifbo boʻyicha futbol klublari
Auckland City FC

Auckland City futbol klubi - Yangi Zelandiyaning Oklend shahridagi Sandringem chekkasida joylashgan Yangi Zelandiya yarim professional futbol klubi.

Manbalar

Havolalar 
 example.com

 Yangi Zelandiya futbol klublari‎
2004-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Alifbo boʻyicha futbol klublari
Beren Saat

Beren Saat (1984-yil 26-fevral) – turkiyalik aktrisa. Faoliyati davomida u tanqidlar bilab birgalikda va koʻplab maqtovlarga ham sazovor boʻldi. Boshkent universitetida tahsil olayotganda u „Turkiyaning Yulduzlari“ aktyorlik tanlovida qatnashgan va turk rejissyori Tomris Giritlioʻgʻli tomonidan kashf etilgan va oʻzining professional aktrisalik faoliyatini boshlagan.

Beren Soat „Aşkimizda Ölüm Var“ (2004) teleserialidagi kichik roli bilan aktrisalik debyutini qilgan. Keyin u Tomris Giritliogʻlu tomonidan Aşka Sürgün (2005–2006) filmidagi birinchi asosiy roliga tayyorlandi. Beren Saat ATV telekanalining „Hatirla Sevgili“ (2006–2008) siyosiy serialida shavqatsiz hamda oʻgʻil bolalarga xos harakterda Yasemin Ünsal rolini oʻynadi va Kanal Dning „Aşk-ı Memnu“ (2008) romantik serialidagi xiyonatkor xotin Bihter Yoreogʻlu Ziyagil roli bilan xalqaro eʼtiborga tushdi (2010), buning uchun u tanqidchilarning eʼtirofiga sazovor boʻlib, koʻplab mukofotlarga erishdi, jumladan ikkita Oltin kapalak mukofoti. Uning televideniyedagi boshqa asosiy rollari orasida Fatmagül'ün Suçu Ne? ijtimoiy dramasida zoʻrlash qurboni boʻlgan Fatmagul Ketenci Ilgaz obrazi bor. (2010–2012) Amerikaning „Qasos“ serialidagi remeyk „Intikam“ (2013–2014) dramasidagi Derin Chelik/Yagʻmur Oʻzden ismli qasoskor rolini ijro etgan. Aktrisaning kino karyerasi „Guz Sancisi“ (2009) drama filmi bilan boshlangan va „Gecenin Kanatlari“ (2009), „Rhino Season“ (2012) va „Benim Dünyam“ (2013) filmlarida davom etgan. 2015 yildan 2016 yilgacha u „Muhteşem Yüzyıl: Kösem“ tarixiy drama serialida bosh qahramon rolini oʻynadi, hamda buning uchun u har bir epizodga 90 000 ₺ olishi aytilgan edi . 2019 va 2021 yillar oraligʻida Saat Netflix „Sovgʻa“ asl serialida bosh rolni ijro etgan.

Manbalar
XOQ mamlakat kodlari roʻyxati

XOQ qisqartmalari (Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi qisqartmalari roʻyxati) – uch harfli abbreviatura, Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi (XOQ) va Milliy Olimpiya Qoʻmitasi (MOQ) tomonidan barcha mamlakatlar va boshqa sportchilarning Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etishi uchun belgilangan.

Hozirgi kundagi qisqartmalar

Ishlatilmaydigan qisqartmalar

Hisobdan chiqarilgan qisqartmalar

Mamlakatlarning oʻzgartirilgan qisqartmalari

Maxsus qisqartmalar 
Bu qisqartmalar Olimpiya qoʻmitasi uchun bir mamlakatdan oʻz komandalarini taqdim etaolmagan va birlashgan komandalar qisqartmalarini anglatadi. Hozirgi kunda bu kabi qisqartmalar qoʻllanilmaydi lekin yangitdan ishlatilishi mumkin.

Manbalar 
 Statya Billa Mallona o kodax MOK  
 Baza dannix sayta MOK
Porto Alegri

Porto Alegri () — Braziliyadagi shahar, Riu Grandi du Sul shtatining maʼmuriy markazi. Porto Alegri — janubiy Braziliyadagi eng muhim shaharlardan biridir, u mintaqaning madaniy, siyosiy va iqtisoiy markazi hisoblanadi. Porto Alegri Braziliya shtatlarining markazlari ichida aholisi eng uzoq umr koʻruvchi hisoblanadi. 2007-yilgi statistika boʻyicha aholisi 1 420 667 kishini tashkil qilgan. Aholisining oʻrtacha zichligi — 2859,5 kishi/km². Maydoni 496,827 km2.

Transport 
Shahar markazidan 10 km masofada Salgadu Filyu xalqaro aeroporti joylashgan. Shuningdek shaharda metropoliten ham mavjud.

Hamdoʻst shaharlar 
Porto Alegri quyidagi shaharlar bilan hamdoʻstlik aloqalari yaxshi rivojlangan:

Galeriya

Manbalar 

Braziliya shaharlari
Rio Grande do Sul

Riu-grandi-dusul — Braziliyaning chekka jan. qismidagi shtat, Atlantika okeani sohilida. Maydoni 282 ming km. Aholisi 10,2 mln. kishi (2000). Maʼmuriy markazi — Portu Allegri sh. Yirik shaharlari: Pelotas, RiuGrandi, SantaMariya. Shtat shim. Braziliya yassitogligining pastroq jan. qismidan, jan. tekislikdan iborat. Atlantika okeani qirgʻoqlari boʻylab choʻzilgan kambar payettekislikda koʻl koʻp. Iqlimi subtropik, nam iklim. Oʻrtacha oylik tralar 15—25°, yillik yogʻin 1250 mm dan 2000 mm gacha. Savanna, shimolida subtropik oʻrmonlar bor. R.G.duS. mamlakatning muhim qishloq xoʻjaligi rayoni. Shtat donli ekinlar: bugʻdoy, sholi yetishtirish boʻyicha mamlakatda yetakchi oʻrinda. Shuningdek, makkajoʻxori, kartoshka, loviya, maniok ekiladi. Tokchilik, bogdorchilik, asalarichilik, ipakchilik rivojlangan. Chorvachilikda qoramol, choʻchqa, qoʻy boqiladi. Paragvay choyi teriladi. Baliq ovlanadi. Mis, toshkoʻmir konlari bor. Oziq-ovqat, toʻqimachilik, koʻnpoyabzal, yogʻochsozlik, sellyulozaqogʻoz, keramika sanoatlari rivojlangan. Qishloq xoʻjaligi mashinalari ishlab chikaruvchi, farmatsevtika korxonalari bor.

Shtatning eng yirik shaharlari va ularning aholisi 

 Porto Alegre – 1 416 363
 Caxias do Sul – 396 261
 Pelotas – 338 544
 Canoas – 324 994
 Santa Maria – 261 980
 Gravatai – 259 100
 Novo Hamburgo – 251 854
 Viamão – 251 407
 São Leopoldo – 206 702
 Alvorada – 205 476
 Rio Grande – 193 789
 Passo Fundo – 182 233
 Uruguaiana – 133 481
 Sapucaia do Sul – 131 917
 Bage – 120 129
 Cachoeirinha – 117 501
 Santa Cruz do Sul – 116 081
 Guaiba – 102 290
 Bento Gonçalves – 100 467
 Erechim – 96 310
 Santana do Livramento – 96 286
 Cachoeira do Sul – 89 120
 Alegrete – 87 236
 Esteio – 84 923

Manbalar 

 

Braziliya shtatlari
Rio-de-Janeyro (shtat)

Rio-de-janeyro — Braziliyaning jan.sharqiy qismidagi shtat, Atlantika okeani soxilida. Maydoni 43,9 ming km. Aholisi 15 989 929 kishi (2010), Maʼmuriy markazi — RiodeJaneyro. Yirik shaharlari: Niteroy, NovaIguasu, Kampus, Petropolis va boshqa Braziliya yassitogʻligining janubi-sharqida joylashgan. Iklimi tropik, nam iqlim. Oʻrtacha oylik temperatura 20—26°, yillik yogin 1200– 1500 mm. Nam tropik oʻrmonlar bor.

R.deJ. Braziliyaning rivojlangan shtatlaridan. Neft, koks, choʻyan va poʻlat i.ch. boʻyicha mamlakatda yetakchi oʻrinda. Yirik metallurgiya, sement, kimyo sanoati rivojlangan. Kemasozlik va kema taʼmirlash, toʻqimachilik, farmatsevtika, yogʻochsozlik korxonalari mavjud. Qishloq xoʻjaligida dehqonchilik yetakchi. Kofe va qand lavlagi, shuningdek, paxta, makkajoʻxori, sholi, tamaki, kakao, banan ekiladi. Vodiylarda goʻshtsut chorvachiligi va choʻchqachilik bilan shugʻullaniladi.

Manbalar
Stepnogorsk

Stepnogorsk — (qoz. Степногорск) Qozogʻiston Respublikasi Oqmoʻla viloyatidagi shahar (1964). Viloyat markazi – Koʻkshetov shahrining janubi-sharqiy tomonida 220 km masofada, Sariarqaning shimoliy qismida, Oqsuv daryosining oʻng qirgʻogʻida joylashgan. Shaharga 1959-yil asos solingan. Shahar aholisi 59,455 kishi (2012). Stepnogorskning shimoli-gʻarbidan Yereymentau – Zaozerniy temir yoʻli va Yereymentau – Makinsk avtomabil yoʻllari oʻtadi.

Aholisi 
Shahar aholisi 1999-yil 47,372 kishini tashkil qildi. 2012-yilgi statistika boʻyicha 46,401 kishini, atrofidagi qishloqlar bilan qoʻshib hisoblaganda 59,455 kishini tashkil qildi.

Hududiy boʻlinishi 
Oqsuv, Bestoʻbe, Zavodskoy, Shantoʻbe, Qorabuloq

Sanoati 
Stepnogorskda kimyo, mashina ishlab chiqarish, mikrobiologiya, oziq-ovqat, qurulish materiallari korxonalari, energetika sohasi yaxshi rivojlangan. Asosiy korxonalari: kimyo kombinati, taʼmirlash-mexanika zavodi, “Progress” AJ, “Stepnogorsk podshipnik zavodi” AJ, uy-joy qurulish kombinati, temir-beton zavodi, sut-konserva, oziq-ovqat kombinatlari, “Biomedpreparat” ilmiy-sanoat kombinati va boshqalar.

Ijtimoiy soha 
Shaharda 9 ta aloqa boʻlimi, telefon stansiyasi, 7 ta kasalxona, 9 ta shifoxona, 7 dorixona, zamonaviy uslubdagi 1000 kishiga moʻljallangan kasalxona aholiga xizmat qilmoqda. 
Maktabgacha boʻlgan 38 ta bolalar mahkamasi, umumiy bilim beruvchi 13 maktab, kasb-hunar gimnaziya, 2 kasbi-texnik maktab, hududiy kollej, madaniyat uyi, 9 klub, 12 kutubxona, 2 kinoteatr, 2 sport kompleksi, stadion, 4 changʻi bazasi va boshqalar bor.

Manbalar

Havolalar 
 Официальный сайт акима города Степногорск

Qozogʻiston shaharlari
Akmola viloyati
Hindiston tabiati

H. qirgʻoqlari kam parchalangan, past, qumli. Asosan, Hindiston yarim orol va Hindgangtekisligida joylashgan; Himolay va Qoraqurum togʻlarining bir qismini oʻz ichiga olali. Hindiston hududining 3/4 qismi tekislik va yassitogʻlik. Hindiston yarim orolning deyarli hammasini Dekan yassitogʻligi egallagan (sharqqa tomom 900 m dan 300 m gacha pasayib boradi). Hindiston yarim orol shimolida allyuvial Hindgang tekisligi joylashgan. Yer sxaridagi eng baland togʻ tizmasi – Himolay (H.da balandligi 8126 m, Nangaparbat togʻi) va Qoraqurum togʻlari H.ni shim.dan toʻsib turadi. H.da foydali qazilmalardap toshkoʻmir, temir rudasi, titam, oltin, tabiiy gaz, marganets, xromit, boksit, olmos, qimmatbaho toshlar, mis, meft, slyuda, qoʻrgʻo-shin konlari bor. Iqlimi, asosan, tropik iqlim, shim.da tropik mus-sonli iqlim. Iyun – oktyabrda issiq va nam, noyabr— fevralda quruq, salqin, mart – mayda juda issiq va quruq iqlim. Nam mavsumda yillik yogʻinning 70—90% yogʻadi. Yillik yogʻin Gʻarbiy Gat va Himolay togʻlarining shamolga roʻpara yom bagʻirlarida 5000—6000 mm, Shillong platosida 12000 mm (Yer yuzidagi eng seryogʻin joy), Hindgang tekisligida 100 mm, Hindiston yarim orolning markaziy qismida 300—500 mm. yanvarning oʻrtacha temperaturasi tekisliklarda 15° (shim.
da), 27° (jan. da), may oyiniki hamma joyda 28—35°, ayrim vaqtlarda 48°. Togʻlarda oʻrtacha temperatura yanvarda – G, —8°, iyulda 18—23°. Asosiy daryolari: Gang, irmogʻi Jamna, Hind (gʻoqori oqimi), Braxma-putra (quyi oqimi), Narmada, Goda-vari, Krishna. Daryolari yozda sersuv (musson yomgʻirlari davrida toshadi), sugʻorishda keng foydalaniladi, ayrimlarida kema qatnaydi. Tuproqlari H. hududining aksari qismida qizil, Dekan yassitogʻligida qora, Hindgang tekisligi va dengiz boʻyi pasttekisliklarida jigarrang tuproq. Himolay togʻlari yom bagʻrida togʻ-jigar rang, sariq, togʻ qoʻngʻir-oʻrmon. podzol, togʻ-oʻtloqi tuproqlar pastdan yuqoriga almashinib boradi. Oʻsimliklardan akatsiya, bambuk, kokos va xurmo palmasi keng tarqalgan. Mamlakatning 25% oʻrmon. Himolay togʻlarinish quyi yon bagʻirlarida terak, yuqorida tik, sandal, himolay kedri, qoraqaragay, oqqaragʻay oʻsadi. Gʻarbiy Gat togʻlari yon bagʻri, Gang va Braxmaputra del-talari, Sharqiy Himolay togʻ oldi doim yashil oʻrmonlardan iborat. H.da oʻsimliklarming 21 ming turi tarqalgan. Unda Yer yuzida mavjud boʻlgan barcha oʻsimlikning yarmidan koʻpini uchratish mumkin.
Hayionot dunyosi xilma-xil. Sut emizuvchi hayvonlarning 350 turi, qushlarning 1600 dan ziyod turi bor. Hindiston hududida fil, maymun, karkidon, sher, qoplon, yoʻlbars, mangusg va b. hayvonlar yashaydi, ilomning deyarli barchaturi mavjud. Mamlakatda 75 milliy bogʻ va 420 dam ortiq qoʻriqxona mavjud. Iirik milliy bogʻlari: kaziranga, Manas, Dachigan, Dadva, „Gullar vodiysi“ (UttarPradesh), Sariska va b.

Manbalar

Havolalar
Yesil (shahar)

Yesil — (qoz. Есіл, ەسىل) Akmola viloyati Yesil tumanining maʼmuriy markazi, shahar, temir yoʻl stansiyasi. Viloyat markazi sanalmish Koʻkchatov shahridan janubi-gʻarbga tomon 335 km uzoqlikda joylashgan. Aholisi 11,1 ming kishi (2012).

Tarixi 
Poydevori Akmola — Qarataldi temir yoʻlini barpo etsishga bogʻliq 1939-yili qurildi. 1955-yili Yesil tumanining tashkil topishi bilan avvalgi Yesil kenti tuman markaziga, 1963-yili shaharga aylandi.

Sanoati 
Yesilda temir-beton buyumlar zavodi, qurilish, avtomabil mahkamalari, neft bazasi, pivo zavodi, elevator va boshqalar faoliyat yurtimoqda.

Ijtimoiy soha 
Shaharda bosmaxona, bolalar bogʻchasi, 2 maktab, texnik litsey, musiqa maktabi, Orqaliq tibbiyot uchilishining filiali, madaniyat uyi, klub, kinoteatr, kutubxona, stadion, kasalxona, shifoxona, dorіxona, sanitar-epidemiologik stansiya, mehmonxona bor. Shahar aholisi Koʻkchatov, Astana, Qoʻstanoy, Orqaliq shaharlari bilan temir yoʻl va avtomobil yoʻllari orqali bogʻlanadi

Manbalar 

Qozogʻiston shaharlari
Qargʻali (tuman)

Qargʻali tumani — Oqtoʻba viloyatining shimoliy qismidagi maʼmuriy hudud. Yer maydoni 5,0 ming km2. Aholisi 16,7 ming kishi, oʻrtacha zichligi 1 km2-ga 3,3 kishidan toʻgʻri keladi (2010). Tuman markazi — Badamsha qishlogʻi.

Tarix 
1966-yil Lenin tumani degan nom tashkil topdi. 1997-yil 17-iyunda Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti farmoniga binoan Lenin tumanining nomi, Qargʻali tumani deb oʻzgartirildi.

Manbalar 

Oqtoʻba viloyati
Qozogʻiston tumanlari
Qoʻbda (tuman)

Qoʻbda tumani — Oqtoʻba viloyatining shimoli-gʻarbiy qismidagi maʼmuriy hudud. Yer maydoni 14 ming km2. Aholisi 19,3 ming kishi, oʻrtacha zichligi 1 km2-ga 1,4 kishidan toʻgʻri keladi (2010). Tuman markazi — Qoʻbda qishlogʻi.

Tarix 
Qoʻbda tumani 1929-yil tashkil topgan.

Aholi punktlari 
Akrab, Alpisbay, Begali, Janatalap (Astraxanovka), Jarsay, Jarsay aul (Alekseevka), Jirenkopa, Kalinovka, Kok uy, Kursay (Mixaylovka), Kiziljar (Krasnoyarskiy), Qoʻbda (sobiq — Novoalekseevka), Otek (Cherkasskiy), Bestau (Pyatigorka), Saribulak, Taldisay, Terisakkan (Uspenovka), Xabalovka

Manbalar 

Oqtoʻba viloyati
Qozogʻiston tumanlari
Qoʻbda tumani
Martuk (tuman)

Martuk tumani — Oqtoʻba viloyatining shimoliy qismidagi maʼmuriy hudud. Yer maydoni 6,6 ming km2. Aholisi  kishi, oʻrtacha zichligi 1 km2-ga 4,5 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tuman markazi — Martuk qishlogʻi.

Tarix 
Martuk tumani 1935-yilda tashkil topdi.

Geografiyasi 
Olgʻa tumanining hududi tekisliklardan iborat. Eng baland choʻqqisi shimoli-sharqida (balandligi 414 m). Tuman hududi orqali Orenburg — Toshkent temir yoʻli, Oqtoʻba — Martuk, Oʻyil — Martuk avtomabil yoʻllari oʻtadi.

Aholi punktlari 
Andreevka, Bayturasay, Verenka, Kurayli(Voznesenovka), Jaysan, Kazan (Kazanka), Karatausay, Karatogay, Kobeley (Dmitrievskoe), Komintern, Martuk, Baynasay (Novomixaylovka), Pervomayka, Pokrovka, Poltavka, Rodnikovka, Ribakovka, Stepanovka, Studencheskoe, Xlebodarovka, Xozretovka, Miyalikol (Shevchenko)

Iqlimi 
Iqlimi ochiq kontinental, qishi ancha sovuq, yozi issiq. Yanvar oyining oʻrtacha yillik harorati –15 — 17 °С, iyul oyining yillik oʻrtacha harorati 21 — 23°С. Yogʻingarchilikning oʻrtacha yillik miqdori 220 – 250 mm.

Ijtimoiy soha 
Tumanda 31 oʻrta maktab, 1 ta kasbiy-texnik maktab, madaniyat uyi va 16 klub bor. Tibbiyot sohasidan tuman kasalxonasi va shifoxonasi, 12 feld-akusherlik punkt, 4 oilaviy-shifokorlik ambulatoriya faoliyat yuritmoqda.

Manbalar 

Oqtoʻba viloyati
Qozogʻiston tumanlari
Irgʻiz (tuman)

Irgʻiz tumani — Oqtoʻba viloyatining sharqiy qismidagi maʼmuriy hudud. Yer maydoni 41,5 ming km2. Aholisi  kishi, oʻrtacha zichligi 1 km2-ga 1 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tuman markazi — Irgʻiz qishlogʻi.

Aholi punktlari 
Belsher, Joysonboy, Janaqurilis, Irgʻiz, Qolalikoʻl, Qoliboy, Qorakoʻl, Kirovo, Komintern, Quyilis, Qoʻmtoʻgʻay, Qurilis, Qizil partizan, Mamir, Nura, Telman, Shenbertal.

Manbalar 

Oqtoʻba viloyati
Qozogʻiston tumanlari
Temir (tuman)

Temir tumani — Oqtoʻbe viloyatining gʻarbiy qismidagi maʼmuriy hudud. Yer maydoni 12,6 ming km2. Tuman 1972-yili tashkil topgan. Aholisi  kishi, oʻrtacha zichligi 1 km2-ga 3 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tuman markazi — Shubarquduq qishlogʻi.

Geografiyasi 
Temir tumani Mugʻaljar togʻining janubi-gʻarbida joylashgan. Eng baland choʻqqisi 355 m (Badamsha qishlogʻining atrofida). janubi-gʻarbiy qismi tekisliklar iborat. Foydali qazilmalaridan: neft, tosh koʻmir, qurulish materiallari bor. Ularning ayrimlari qazib olinadi.

Iqlimi 
Iqlimi keskin kontinental, qishi ancha sovuq, yozi issiq va qurgʻoq. Yanvar oyining oʻrtacha yillik harorati –15 – 17 °С, iyul oyining yillik oʻrtacha harorati 22 – 24°С. Yogʻingarchilikning oʻrtacha yillik miqdori 200 – 250 mm.

Aholi punktlari 
Oltiqorasuv, Shigʻirli (Borodinovka), Jombil (Leninskoe), Birlik (Rojdestvenskoe), Kenkiyak, Qoʻpa, Qumquduq, Neftyanik, Oqsoy (Perelyubovka), Taskopa, Temir, Shubarquduq, Shubarshi.

Ijtimoiy soha 
Tumanda 32 ta maktab, 2 ta madaniyat uyi, 14 kutubxona aholiga xizmat qilmoqda. Tibbiyot sohasida 3 ta kasalxona, tuman kasalxonasi, sanepidstansiya, 17 feld.-akusherlik punkt aholi uchun xizmatda.

Sanoati 
Sanoatida tuman hududi bir nechta yirik korxonalari bor. Ularning yiriklari: „Qaraqamis“, „Stroyuniversal“ MChJ, „Koʻlik“ AJ, „Aliya joʻldari“, „Shans-1“, „Manas“, „Ayqap“, „Sagor“, „Tasqudiq“, „Oqtoʻbemunaygaz“, Kenjiluenergiya", „Toʻlgʻanay“ MChJ-lari va boshqalari faoliyat yuritmoqda.

Manbalar 

Oqtoʻbe viloyati
Qozogʻiston tumanlari
Qir-Yoʻl (Suzoq tumani)

Qir-Yoʻl () — Qirgʻiziston Respublikasining  Jalolobod viloyati Suzoq tumaniga qarashli qishloq.   Suzoq ovul okrugi tarkibiga kiradi.

Aholisi 

Aholisi - 530 kishi.

Manbalar 

Jalolobod viloyati

Suzoq tumani aholi punktlari
Keterme

Keterme () — Qirgʻiziston Respublikasining  Jalolobod viloyati Toʻqtoʻgʻul tumaniga qarashli qishloq.   Sariq-Qamish ovul okrugi tarkibiga kiradi.

Aholisi 

Aholisi - 852 kishi.

Manbalar 

Jalolobod viloyati
BIOS

BIOS (inglizcha: basic input/output system — "asosiy kiritish va chiqarish tizimi") — bu kompyuterning mikroprotsessori tomonidan kompyuter sistemasini ishga tushurish uchun foydalaniladigan dastur. BIOS shuningdek operatsion sistema va kopyuterga biriktirilgan qattiq disk, videokarta, klaviatura, sichqoncha, printer va shunga o'xshash qurilmalar orasida ma'lumotlar almashinuvini ta'minlaydi. 

BIOS tarixi:

BIOS so'zi birinchi marta 1975-yilda Amerikalik kompyuter tadqiqotchisi Gary Kildall tomonidan ishlatilgan. BIOS 1981-yilda IBM kompaniyasining birinchi shaxsiy kompyuteriga kiritilgan va kelgusi yillarda boshqa shaxsiy kompyuterlarda mashhurlikka erishdi, bir muncha vaqt kompyuterlarning ajralmas qismiga aylandi. Biroq, BIOSning ommaviyligi yangi texnologiya ya'ni UEFIdan keyin pasaydi. Intel 2017-yilda eski BIOS tizimlarini qo'llab quvvatlashni 2020-yilgacha uzaytirib, ularni UEFI bilan almashtirishni e'lon qildi.

BIOSdan foydalanish:

BIOSning asosiy vazifasi operatsion tizim va qurilmalar o'rtasida ma'lumotlar almashinishni yo'lga qo'yishdir. Nazariy jihatdan BIOS mikroprotsessor va kiritish/chiqarish qurilmalari ma'lumotlarini va ma'lumotlar oqimini boshqaradi. Ba'zi hollarda BIOS  qurilmalardan xotiraga ma'lumotlar oqimini bevosita yo'naltira oladi. Chunki videokarta va shunga o'xshash qurilmalar samaradorlikni oshirish uchun katta miqdorda ma'lumotlar oqimini talab qiladi.

Sh. qarang 
 PZU obrazi
 coreboot
 Open Firmware
 Extensible Firmware Interface (UEFI, BIOS davomchisi)

Havolalar 
 Intel BIOS moslamalari yoʻriqnomasi — menu boʻyicha
 Intel BIOS moslamalari yoʻriqnomasi — alfavit tartibida
 Buzilgan BIOSni tiklashga bagʻishlangan Intel qoʻllab-quvvatlash xizmati videoqoʻllanmasi
 Intel serverlarida BIOSni tiklashga bagʻishlangan videorolik
 Instructions for Recovery BIOS update

Manbalar 
https://www.techtarget.com/whatis/definition/BIOS-basic-input-output-system

Komputerni ishga tushirish
Gavhari Musiqiy



Gavhariy musiqiy 
Gavhari Musiqiy 

Gavhari musiqiy – 2005 yilida professor Dr. M. Xoqon Gavhar rahbarligida tuzilgan. Bu musiqiy guruh, 17-asr anʼanaviy turk klassik musiqasini ijro etish maqsadida qurilgan. Gavhari musiqiy guruhida qoʻllangan cholgʻu asboblar: santur, shahrud, rubob, nay, tanbur, mazhar, kudum, bandir…
Guruh aʼzolari Ege Universiteti Davlat Turk Musiqasi Konservatoriyasida faoliyat koʻrsatishadi.

Guruh aʼzolari 

 SHAHRUD : professor Dr. M. Xoqon Gavhar
 NAY: Koshif Temiroʻz
 TANBUR: Somi Buyukoʻztekir
 SANTUR: Ergun Qoratogʻ
 RUBOB: Mahmad Yolgʻin Mazhar
 BANDIR: Tufon Guldosh
 KUDUM: Sarqon Chalik
 XONANDA: Tolgʻa Merich

Manbalar

Havolalar
Nancy Reagan

Nancy Frances Davis (6-iyul, 1921 – 6-mart, 2016) Amerika Qoʻshma Shtatlarining hozirgi Birinchi Xonimi, AQSh Prezidenti Ronald Reaganning rafiqasidir. U bu mansabdagi ilk afroamerikalik ayoldir.

Reygan Nyu-York shahrida tug'ilgan. Ota-onasi ajrashgandan so'ng, u Merilendda olti yil xolasi va amakisi bilan yashadi. 1929 yilda onasi qayta turmush qurganida, u Chikagoga ko'chib o'tdi va keyinchalik onasining ikkinchi eri tomonidan asrab olindi. Nensi Devis sifatida u 1940-1950 yillarda Gollivud aktrisasi bo'lib,  keyingi ovoz siz eshitasiz..., Tundan tonggacha va Donovanning miyasi kabi filmlarda rol o'ynagan. 1952 yilda u ekran aktyorlari gildiyasining prezidenti boʻlgan Ronald Reyganga turmushga chiqdi. Uning Jeyn Vayman bilan avvalgi turmushidan ikki farzandi bor edi va u va Nensi birgalikda ikkita farzand ko'rishgan. Nensi Reygan 1967 yildan 1975 yilgacha eri gubernator boʻlganida Kaliforniyaning birinchi xonimi boʻlgan va u Foster bobo va buvilar dasturi bilan ishlay boshlagan.

Manbalar 

Amerikalik televideniye aktrisalari
Amerikalik aktrisalar
AQSh birinchi xonimlari
Amaliy evolutsiya

Amaliy evolutsiya – evolutsiya nazariyasining amalda ishlatilishiga aytiladi. Evolutsion biologiya, xususan organizmlarning qanday tanlanishini oʻrganish qator amaliy ishlarda tadbiq etiladi. Zamonaviy biologiyada evolutsion yondashish ekologiya va hayot tarixini, uning oʻzgarishini tushunish uchun muhimdir.

Sunʼiy tanlash 
Evolutsiyaning katta texnologik tadbigʻi sunʼiy tanlashdir. Odamlar minglab yillar davomidagi oʻsimlik va hayvonlarni xonakilashtirish jarayonida sunʼiy tanlashni qoʻllab kelishgan. Bugunda bunday tanlash genetik muhandislikning muhim qismiga aylanib, molekular biologiyada tayinli genlar, masalan antibiotiklarga chidamlilik genlari DNKni oʻzgartirishda ishladilmoqda. Boshqariladigan evolutsiya yordamida yangi enzim yoki antitelolar kabi kerakli oqsillar qator mutatsiya va tanlash orqali shakllantirilmoqda.

Tibbiyot 
Antibiotiklarga chidamlilik patogen genomdagi har 108 xromosoma replikatsiyasidagi 1 mutatsiya natijasida kelib chiqishi mumkin. Patogenga qarshi antibiotik taʼsiri tabiiy bosim kabi ishlaydi; faqat shu antibiotikka chidamli mutatsiyasi bor bakteriyalargina koʻpayadi. Ular bu xossani avlodlariga oʻtkazib, natijada antibiotikka chidamli butunboshli koloniya vujudga keladi.

Organizm evolutsiyasi davomida sodir boʻlgan oʻzgarishlarni tushunish tana qismlarini qurishda kerakli va genetik kasalliklarga masʼul genlarni topishda yordam qiladi. Masalan, Meksika tetrasi turi baliqlar gʻorlardagi suv havzalarida yashab, doimiy qorongʻulikda kechgan evolutsiya tufayli koʻrish qobiliyatini yoʻqotgan. Bu koʻr baliq turli populatsiyalarini chatishtirish natijasida koʻzi koʻradigan baliqlar ham tugʻildi, chunki turli gʻorlarda yashagan turli populatsiyalar turlicha evolutsiyalanib, mutatsiyalari bir xil emas edi; chatishtirish natijasida mutatsiyalar xilma-xilligi va ehtimolligi keskin oshib, koʻra oladigan baliqlar tugʻildi. Bu tajriba koʻrish va pigmentatsiyaga masʼul kristallin va Mc1r genlarini aniqlashga yordam berdi.

Manbalar

Havolalar 
 How does evolution impact my life? , Kaliforniya universiteti, Berkli
 Practical uses of evolution, talk.origins
Yonuvchi slanets sanoati

Yonuvchi slanets sanoati – ushbu sanoat slanetslarni qazib olish va ularni qayta ishlash tarmoqdaridan iborat. Slanetslar tarkibida 60—70 foiz organik moddalar boʻlgan gilli yoki oxaktoshli togʻ jinslaridir. Tez oʻt oladi va tutab yonadi. Yonuvchi slanetslar tarkibida juda koʻp uchuvchan moddalar bor. Bu jixatdan ular qoʻngʻir koʻmir va xatto torfdan ustunlik qiladi. Shu sababdan ular gazlashtirish va kimyo sanoatida foydalanish uchun qoʻlaydir. Slanetslardan zavod sharoitida xaydash yoʻli bilan olinadigan smola va smolasimon suv, och rangli motor yoqilgʻisi, surkov moylari, yogʻochni konservatsiya qilishda ishlatiladigan preparatlar, turli xil farmatsevtika maxsulotlari ishlab chiqarish uchun xom ashyo boʻlib hisoblanadi. Ularni quruq xaydash natijasida hosil qilinadigan slanets gazining issiqlik berish hususiyati 3800—4000 kaloriya boʻlib, undan yoqilgʻi sifatida foydalaniladi. Slanetslar yonishi natijasida hosil boʻladigan hoʻl qimmatli yopishtiruvchi modda boʻlib, undan sement, binokorlik gʻishti va issiqlik izolyatsiyasi materiallari ishlab chiqarishda foydalaniladi. Yonuvchi slanetslarning yirik konlari Estoniya, Rossiya, Xitoy, AQSH, Kanada, Buyuk Britaniya, Avstraliya va Qozogʻistonda joylashgan. Estoniya slanets sanoati mazkur davlatni gaz bilan taʼminlaydi. Bundan tashqari, Estoniyada yonuvchi slanetslardan qattiq yoqilgʻi sifatida ham, undan suyuq yoqilgʻi va gaz ishlab chiqarishda ham foydalaniladi.
Sanoatlar
Akmal Ikromov tumani

Akmal Ikromov tumani — T.dagi maʼmuriy-hududiy birlik. 1977-yil Chilonzor va Oktabr (hozirgi Shayxontohur) tumanlarini ixchamlashtirish maqsadida, ular hududida tashkil etilgan. Davlat arbobi Akmal Ikromov nomiga qoʻyilgan. 1977-yildan hozirgi chegarasida janubiy va jan.sharkdan Zargarlik va Qatortol koʻchalari bilan boshlanib, gʻarb va shim.gʻarbda avtomobil halqa yoʻliga tutashadi. Maydoni 2797 ga, jumladan, koʻkalamzor yerlari — 1124 ga. Aholisi 228,3 ming kishi (2004). Koʻchalar soni 424 tani tashkil etib, shundan 8 tasi markaziy hisoblanadi. Asosiy avtomagistrallari: Lutfiy, Hamroqul Tursunqulov, Farhod, Sulton Segizboyev, Uygʻur, Nazarbek, Ziyo Sayd, Toʻqimachi koʻchalari va Kichik halqa yoʻlida. Tumanda 50 ta mahalla mavjud.

Tuman hududida quyidagi sanoat korxonalari: zargarlik zavodi, bulkakonditer, sutktlari, „Toshkentsut“ aksiyadorlar jamiyati, „Fonon“ zdi, „OsiyoFud“ non mahsulotlari korxonasi, „Chevar“ tikuvchilik ishlab chiqarish. birlashmasi, „Gazavtomatika“ korxonasi, „Toshinterm“ Oʻzbekiston — Xitoy, „Shayxontohurtekstil“ qoʻshma korxonalari, Toshkent mexanizatsiya vositalari va jihozlari hamda stanoksozlik tajriba eksperimental mexanika zdi, toʻqimachilik ktining 4 yigiruvtoʻquv fabrika, 13 avtotransport va 5 qurilish tashkiloti mavjud. Tumanda Jahon tillari unti, Davlat soliq akademiyasi, yuridik kolleji, sanʼat Internat maktabi, 3 ta akademik litsey, 5 kasbhunar kolleji, 37 umumiy taʼlim maktabi, 53-bolalar bogʻchasi va yaslisi, 8 davolash yaslisi, 6 davolashprofilaktika muassasasi, 22 poliklinika, 6 oilaviy poliklinika, 5 kasalxona va dispanser bor. Tuman aholisiga 512 oziq-ovqat va 550 sanoat mollari doʻkoni, 420 maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchasi xizmat qiladi. 2 madaniyat uyi, 8-jamoat kutubxonasi, „Vatan“ kinoteatri, Akmal Ikromov nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi bor. Turar joy fondining umumiy foydali maydoni 3486 ming m2 (2004). Tumanda qurilish ishlari 1966-yildan boshlangan. Tumanni rekonstruksiya qilish va rivojlantirish bosh planiga muvofiq tumanda katta qurilish ishlari olib borilmoqda; 70, 72 ATS, stomatologiya poliklinikasi, maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, „Karvonsaroy bozori“, „Oʻrikzor“, „Guliston“ turar joy massivlari, bolalar bogʻchalari, maktablar qurilib ishga tushirildi. Farhod va Uygʻur koʻchalari kengaytirildi.
Rossiya gerbi

Rossiya Gerbi - Rossiya federatsiyasi rasmiy davlat ramzi[ 1]; Rossiya davlat bayrog'i va Rossiya federatsiyasi davlat madhiyasi bilan birga Rossiya asosiy davlat ramzlaridan biri. Rossiya federatsiyasi Prezidentining 1993 yil 30 noyabrdagi 2050-sonli Farmoni bilan tasdiqlangan.[2]   

Rossiya federatsiyasi emblemasida tasvirlangan narsa 

[Har bir ob'ekt va chizilgan tafsilot mustaqil davlatning birligini, uning tarixiy shakllangan qadriyatlarini, an'analarga sodiqligini va o'ziga xoslikni saqlab qolishni ifodalovchi umumiy tushunchaning ajralmas qismi hisoblanadi. Fon bazasi — markazning pastki qismida-yuqori va yumaloq pastki qirralar bilan aniq belgilangan xonadon qalqoni.]

Koʻp rangli xonadon qalqoni[3]

Qalqondagi dominant tasvir-tekis qanotli ikki boshli burgut. Har bir bosh toj bilan qoplangan, markazning yuqori qismida — ikkita kichik lenta bilan bog'langan katta toj. Chap pog'onaning tirnoqlarida burgut oltin to'pni xoch bilan ushlab turadi, kuch deb ataladi, o'ng tirnoqlari - qisqartirilgan tayoqni siqib chiqaradi.

Qizig'i shundaki, scepterning yuqori qismining xususiyatlari tufayli Rossiya emblemasi haqiqiy fraktal deb atash mumkin. Hokimiyatning eng qadimgi ramzi yana ikki boshli burgut bilan qoplangan, bu qalqonda katta hajmdagi tasvirlanganligi bilan bir xil. Bunday to'siqni aks ettiradigan qiziqarli xususiyat Rossiya Federatsiyasining qurol-yarog'ini butun dunyodagi eng fraktal maqomiga aylantirdi.

Ko'krak qafasida, burgut qanotlari orasidagi asosiy qalqon shaklida bir xil boʻlgan yana bir qalqon tasvirlangan-ajdar nayzasini urgan chavandoz shaklidagi hikoya tarkibi. Mag'lubiyatga uchragan afsonaviy hayvon otning tuyoqlari ostida yotadi.
Vektor (matematika)

Vektor (matematika) (lot. vector – eltuvchi) – bu son qiymati va yoʻnalishi bilan aniqlanadigan kattalikdir, yaʼni vektor deb yoʻnalishga ega boʻlgan kesmaga aytiladi.

Vektor – geometriyaning asosiy tushunchalaridan biri boʻlib, u son (uzunlik)
va yoʻnalishi bilan toʻla aniqlanadi. Koʻrgazmali boʻlishi uchun uni yoʻnaltirilgan
kesma koʻrinishida tasavvur qilish mumkin (1-rasmga qarang). Aslida vektorlar haqida gapirilganda,
hammasi oʻzaro parallel bir xil uzunlik va bir xil yoʻnalishga ega boʻlgan
yoʻnaltirilgan kesmalarning butun bir sinfini nazarda tutish toʻgʻriroq boʻladi.

Misollar

Vektorga misollar 
 Olimjon shimolga 20 metr yurdi. „Shimol“ yoʻnalishi „20 metr“ masofa bilan birgalikda vektordir.
 Olma yerga soniyasiga 10 metr tushadi. Yerga yaʼni „pastga“ yoʻnalishi „soniyasiga 10 metr“ tezlik bilan qoʻshilganda vektor.

Vektor boʻlmagan kattalikga misollar (skalar) 
 Ikki joy orasidagi masofa 10 kilometr. Bu masofa vektor emas, chunki unda yoʻnalish yoʻq.
 Jismning uzunligi.
 Yashikdagi mevalar soni vektor emas.

Belgilash 
Vektor kattaliklar ustida gorizontal strelka qoʻyilgan harflar bilan belgilanadi.

Vektorni ifodalovchi kesma uchlari A va B nuqtada boʻlsa, A nuqtadan B nuqtaga yoʻnalgan vektor () kabi belgilanadi. Shuningdek, vektorlar (, ) (lotin alifbosining kichik harflari) shaklida ham belgilanishi mumkin.

Vektorlar ustida amallar

Qoʻshish va ayirish 
Agar A, B, C ixtiyoriy nuqtalar boʻlsa, u holda  boʻladi.

Qoʻshish 

 va  vektorlarini qoʻshish:
1-usul. Uchburchak usuli (yoxud uch nuqta qoidasi). Birinchi vektorning tugash nuqtasiga ikkinchi vektorning boshlangʻich nuqtasi koʻchiramiz va birinchi vektorning boshi bilan ikkinchi vektorning tugash nuqtalarini toʻgʻri chiziq bilan tutashtiramiz. Hosil boʻlgan vektor +ga teng boʻladi.
2-usul. Parallelogramm  usuli. Ikkala vektorning boshlarini bir nuqtadan oʻtkazib ularni parallel chiziqlar yordamida parallelogrammgacha toʻldirsak, shu parallelogramning diagonali  va  vektorlarining yigʻindisi boʻladi.

Ayirish 
 va  vektorlarning ayirmasi deb, shunday  vektorga aytiladiki, uning  vektor bilan yigʻindisi  vektorni beradi:.

Songa koʻpaytirish 
 (x; y; z) vektorning λ songa koʻpaytmasi deb  (λx; λy; λz)ga aytiladi.

Skalar koʻpaytma 
Nol boʻlmagan ikkita  va  vektorning skalar koʻpaytmasi deb, bu vektorlar uzunliklarining ular orasidagi burchak kosinusiga koʻpaytmasiga aytiladi:
( )=··cosφ,
bunda φ –  va  vektorlar orasidagi burchak.

ABC uchburchak medianalari kesishgan O(x, y,z) nuqta koordinatasi: ,  ,

Manbalar 
 Isroilov, I. va Pashayev, Z., (2005). Geometriya II-qism: Akademik litseylar uchun sinov darslik. Toshkent: „Oʻqituvchi“ nashriyot-matbaa ijodiy uyi.
 Rahimqoriyev, A., (2010). Geometriya: umumiy oʻrta taʼlim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. 2-nashri.  Toshkent: Yangiyoʻl poligraph service.

Matematika  Geometriya
Xromtov (tuman)

Xromtov tumani — Oqtoʻbe viloyatining shimoliy qismidagi maʼmuriy hudud. Yer maydoni 12,9 ming km2. Tuman 1935-yilda tashkil topgan. Aholisi  kishi, oʻrtacha zichligi 1 km2-ga 3,2 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tuman markazi — Xromtov shahri.

Iqlimi 
Tuman iqlimi keskin kontinental, qishi ancha sovuq, yozi issiq va qurgʻoq. Yanvar oyining oʻrtacha yillik harorati –16 – 18 °С ayrim vaqtlarda -44 °С gacha sovub ketadi. Iyul oyining yillik oʻrtacha harorati 21 – 23°С. Yogʻingarchilikning oʻrtacha yillik miqdori 250 – 300 mm.

Aholi punktlari 
Oqjor (Novorossiyskoe), Boʻgetsoy, Koʻktov, Qoʻpa, Oqquduq (Kredikovka), Qudiqsoy, Qizilsuv, Maytoʻbe, Molodejnoye, Nikeltov, Oʻysilqora, Prostornoe, Sorisoy, Susanovka, Suxinovka, Tabantol, Tasoʻtkel, Troitskoe, Xromtov.

Ijtimoiy soha 
Tumanda 38 ta maktab, 1 kasbiy-texnik maktab, 3 ta bolalar bogʻchasi, madaniyat uyi, kutubxonalar, stadionlar aholiga xizmat qilmoqda. Tibbiyot sohasida kasalxona, 29 feld.-akusherlik punkt, “Mugʻaljar” xordiq maskani aholi uchun xizmatda.

Manbalar 

Oqtoʻbe viloyati
Qozogʻiston tumanlari
Chalqar (tuman)

Chalqar tumani — Oqtoʻbe viloyatining janubi-sharqiy qismidagi maʼmuriy hudud. Yer maydoni 62,2 ming km2. Tuman 1921-yilda tashkil topgan. Aholisi  kishi, oʻrtacha zichligi 1 km2-ga 0,7 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tuman markazi — Chalqar shahri.

Iqlimi 
Tuman iqlimi keskin kontinental, qishi ancha sovuq, yozi issiq va qurgʻoq. Yanvar oyining oʻrtacha yillik harorati –10 — 12 °С, shimoliy qismida –14 — 16 °С. Iyul oyining yillik oʻrtacha harorati 24 – 26°С. Yogʻingarchilikning oʻrtacha yillik miqdori 150 – 200 mm.

Aholi punktlari 
66-temir yoʻl razyezdi, 67-temir yoʻl razyezdi, Begumbet, Birshoʻgʻir, Boyqadam, Boʻzoʻy, Esetota, Kengdola, Koʻpmoʻla, Munke Biy, Olabosh, Olaqoʻzi, Oqqaytim, Qo'tirtosh, Qonbaxtli, Qorabuloq, Qorashoʻqot, Qoratol, Qoratoʻgʻoy, Qoviljir, Qoʻpasoʻr, Qoʻpatoy, Qo‘rg‘onjar, Quyonquloq, Saridulak, Shilikti, Shoʻqisuv, Toldiqum, Toshbuloq, Tumolikoʻl, Ushquroy.

Ijtimoiy soha 
Tumanda 44 ta maktab, 1 kasbiy-texnik maktab, sport maktabi, 3 ta bolalar bogʻchasi, 4 ta madaniyat uyi, 12 kutubxona, stadionlar aholiga xizmat qilmoqda. 
Tibbiyot sohasida tuman kasalxonasi va shifoxonasi, 1 qishloq kasalxonasi, 2 feld.-akusherlik punkt, 10 feldsherlik punkt aholi uchun xizmatda.

Manbalar 

Oqtoʻbe viloyati
Qozogʻiston tumanlari
Hasan Ruhoniy

Hasan Ruhoniy — 2013-yildan 2021-yilgacha Eron Islom Respublikasining Prezidenti. 1948-yil, 12-noyabrda Eronning Sorhe shahrida tugʻilgan. Hasan Ruhoniy siyosatchilikdan tashqari Islomning Shia mazhabi yetakchisi hamdir. Hasan Ruhoniy Eronning 7-prezidenti hisoblanadi.

Hayoti 
Hasan Ruhoniy 1948-yil 12-noyabrda Eronning Semnan ostanidagi Sorhe shahrida tugʻilgan. Diniy savodni 1960-yildan boshlab oldi. 1969-yil Tehron universitetiga oʻqishga kirdi va 1972-yili Sud huquqlari boʻyicha bakalavr darajasiga koʻtarildi. 1995-yilda Shotlandiyaning Glazgo shahridagi Kaledon Universitetida „Eron misolida Islomiy qonunchilik“ (The Islamic legislative power with to the Iran experience) magisterlik dissertatsiyasini yoqladi. 1999-yili oʻsha universitetda „Falsafa va Davlat huquqshunosligi“ boʻyicha doktor unvonini qoʻlga kiritdi.

Shuningdek Hasan Ruhoniy koʻp tillarda soʻzlasha oladi, bular: fors, arab, ingliz, fransuz va olmon tillaridir.

Siyosiy karyerasi 
1991-yildan boshlab siyosiy karyerasi boshlandi. 1989-yildan „Milliy Xavfsizlikning oliy kengashi“ aʼzosi, 1999-yildan boshlab esa „Ekspertlar Hamjamiyati“ aʼzosi. Eron yadroviy dasturi boʻyicha Yevropa davlatlari bilan muzokara olib borgan.
2013-yil 15-iyun kuni „Prezideentlik saylovlari“da gʻalaba qozondi va „Eron Islom Respublikasi Prezidenti“ deb eʼlon qilindi.

Fotosuratlar

Manbalar

Havolalar 
 Hasan Ruhoniy Eron prezidenti sifatida ishga kirishdi
 Президентом Ирана избран Хасан Роухани
 Хасан Рухани вступает в должность президента Ирана
 
 Президент Ирана Хасан Роухани//Передача радиостанции "Эхо Москвы"
 Хасан Рухани: Почему Иран Стремится к Конструктивном Взаимодействию , Washington Post, 20 сентября 2013 года, перевод ПолиСМИ

Eron siyosatshunoslari
Eron prezidentlari
Yashayotgan insonlar
Oʻyil (tuman)

Oʻyil tumani — Oqtoʻba viloyatining shimoli-gʻarbiy qismidagi maʼmuriy hudud. Yer maydoni 11,5 ming km2. Tuman 1930-yilda tashkil topgan. Aholisi  kishi, oʻrtacha zichligi 1 km2-ga 1,6 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tuman markazi — Oʻyil qishlogʻi.

Iqlimi 
Tuman iqlimi keskin kontinental, qishi ancha sovuq, yozi issiq va qurgʻoq. Yanvar oyining oʻrtacha yillik harorati –14 — 16 °С, iyul oyining yillik oʻrtacha harorati 22 – 24°С. Yogʻingarchilikning oʻrtacha yillik miqdori 220 – 250 mm.

Aholi punktlari 
Qayindi, Qorakemar, Qoraoʻy, Qaratal, Kamar, Koʻptoʻgʻoy, Sarbie, Oʻyil

Ijtimoiy soha 
Tumanda 25 ta maktab, 1 madaniyat uyi, 14 kutubxona, 4 klub, 1 muzey aholiga xizmat qilmoqda. 
Tibbiyot sohasida tuman kasalxonasi va shifoxonasi, san.-epidemiologik stansiya, 8 feld.-akusherlik punkt aholi uchun xizmatda. Tuman hududi orqali Oʻyil – Shubarquduq, Oʻyil – Qoʻbda avtomabil yoʻllari oʻtadi.

Manbalar 

Oqtoʻba viloyati
Qozogʻiston tumanlari
Rupert Grint

Rupert Alexander Lloyd Grint (1988-yilning 24-avgustda tugʻulgan) — Garri Potter filmlarida uchta bosh qahramonlardan biri Ron Weasley rolini oʻynagan ingliz aktyori. Grint Ron Uesli rolini ijro etganda 11 yoshda boʻlgan, u maktabdagi umumiy teatrga aʼzo boʻlgan. U 2001 va 2011-yillar oraligʻida Daniel Redkliff va Emma Uotsonlar bilan birgalikda Garri Potter filmlarining barcha sakkiz qismida bosh rolni ijro etgan.

Qisqa hayot yoʻli 
Grint Uesskeksda tugʻildi. Uning onasi Joanna Grint – uy bekasi (tugʻruq familiyasi Parson), otasi Nigel Grint suvenerlar ishlab chiqaruvchi. U oilada eng katta farzand edi. Undan keyin Jeyms ismli ukasi bor. Shuningdek Jorjina, Samanta va Sharlotta ismli singillari ham bor.

U „St Josephs Primary School“ nomli katolik maktabda taʼlim oldi. Maktabdalik davridayoq teatrga oʻzgacha mehr qoʻydi. Shu orada maktab teatrida katta boʻlmasada rollar ijro etdi. 16 yoshida maktabni bitirgach oʻz faoliyatsini boshladi.

Faoliyat

Garri Potter (2001 – 2011) 

2001-yilning boshida muallifi britaniyalik ayol J.K Rouling boʻlgan bestseller asar „Harry Potter va hikmatlar toshi“ kitobiga film ishlana boshlandi. Film uchun Rouling – ssenariynavist, Syuzi Figgs – assistent va Kris Kolambus – Rejissor sifatida ish yurita boshladilar.

Filmografiya

Filmlar

Manbalar

Havolalar 
 
 Rupert Grint: Overview  na MSN
 rupertgrint.org 
 rupertgrint.net 

Angliya aktorlari
Angliyalik erkak aktyorlar
Angliyalik erkak televideniye aktyorlari
Yashayotgan insonlar
Toʻrgʻay (daryo)

Toʻrgʻay — Qozogʻistondagi daryo. Uzunligi 825 km, havzasining maydoni 157 ming km². Oʻrta oqimida suvining oʻrtacha sarfi 9 m³/sek. Qozogʻiston past togʻlarining gʻarbiy chekkasidan boshlanadigan Qoratoʻrgʻay va Jaldama daryolarining qoʻshilishidan hosil boʻladi. Asosan, Toʻrgʻay soyligidan oqib oʻtib, Shalqartengiz botigʻida tugaydi. Qordan toʻyinadi. noyabrda muzlab, aprelda muzdan boʻshaydi. Yozda quyilish joyida suvi shoʻrlanadi.

Qozogʻistondagi daryolar
Toʻrgʻay (viloyat)

Toʻrgʻay viloyati  — Qozoq SSR (1970—1988) va Qozogʻiston Respublikasining (1990—1997) tarkibidagi maʼmuriy hudud. Maʼmuriy markazi - Orqaliq shahri.

Geografiyasi 
Viloyat Qozogʻistonning markaziy qismida, Yesil va Toʻrgʻay daryolari havzasida joylashgan. Maydoni 111,9 ming km2. Oqtoʻba, Qoʻstanay, Koʻkchatov, Tselinogarad va Jezqazgʻan viloyatlari bilan chegaradosh edi.

Tarixi 
1970-yil 23-noyabrda Qozoq SSRning tarkibidagi Qoʻstanay viloyatining sharqiy tumanlarini Oqmoʻla viloyatining gʻarbiy tumanlarini biriktirish natijasida Toʻrgʻay viloyati tashkil topdi. Viloyat markazi etib Orqaliq shahri tanlandi. 1988-yilning 2-iyunida viloyat parchalandi.

1990-yil avgust oyida viloyat qaytadan tashkil topdi. 1991-yilning 16-dekabridan boshlab Qozogʻiston Respublikasining tarkibida. 1997-yil Toʻrgʻay viloyatining hududi Qoʻstanay va Oqmoʻla viloyatlarining tarkibiga qoʻshib berildi.

Aholisi

Milliy tarkibi 
SSRIning 1970-yildagi aholisi sanogʻi boʻyicha viloyatning milliy tarkibi quyidagicha boʻldi: qozoqlar (32,5 %), ruslar (33,7 %), ukrainlar (15 %), shuningdek olmonlar (5,2 %), beloruslar (4,7 %), tatarlar, oʻzbeklar, boshqirdlar, marilar, chuvashlar, moldavanlar, udmurtlar, mordvalar v.b. Aholining oʻrtacha zichligi -  1 km2-ga 2,3 kishi edi. Shahar aholisinining salmgʻi 31 % (80 ming kishi, 1975) tashkil qildi.

Hududiy boʻlinishi 
1988-yili Toʻrgʻay viloyatining tarkibiga 1 viloyatga boʻysunuvchi shahar (Orqaliq) va 9 ta tuman kirdi:

Havolalar 
 Тургайская область
 Всемирный исторический проект 
 Путешествие на Тургай (фото)

Manbalar 

Qozoq SSR
Qozogʻiston viloyatlari
Qozogʻiston tarixiy viloyatlari
Janaqiyma (Oqmoʻla viloyati)

Jana Qiyma () — Qozogʻiston Respublikasi Oqmoʻla viloyati Yaxshi tumanidagi qishloq. Janaqiyma qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Viloyat markazi — Koʻkchatov sharidan 260 km, Otbosar shahridan 65 km masofada joylashgan.

Aholisi 
1999-yili qishloq aholisi 2,011 kishini tashkil qildi (9,87 erkaklar va 1,024 ayollar). Qishloqda 2009-yildagi statistikaga tayanadigan boʻlsak  1,410 kishi istiqomat qilmoqda (719 erkaklar va 691 ayollar).

Ijtimoiy soha 
1972 – 97 yil Qiyma tumanining markazi boʻlgan. Qishloqda «Qiyma» jamaotchligi, chorva xoʻjaliklar faoliyat yuritadi. Janaqiymada oʻrta maktab, madaniyat uyi, klub, kasalxona v.b mahkamalar faoliyat yuritadi. Aholisi boshqa hududlarga avtomabil yoʻli orqali qatnaydi.

Manbalar 

 

 
Qozogʻiston qishloqlari
Oqmoʻla viloyati
Artem Voronov

Voronov Artem Andreevich — 1993-yil 26-mart kuni Toshkent shahrida tavallud topgan. 2005-yildan buyon togʻ changʻisi boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. Xalqaro toifadagi sport ustasi.

Terma jamoa tarkibida Avstriya, Germaniya, Italiya, Fransiya, Qozogʻiston, Koreya kabi qator davlatlarda oʻtkazilgan xalqaro turnirlarda ishtirok etgan. 2009, 2010 va 2012-yillarda oʻsmirlar oʻrtasida oʻtkazilgan jahon chempionatlari qatnashchisi. 2011-yili oʻtkazilgan qishki Osiyo oʻyinlari ishtirokchisi. Mazkur qitʼa oʻyinlaridan soʻng xalqaro toifadagi sport ustasi unvoniga sazovor boʻlgan.

Artem Voronov Qozogʻiston va Eron davlatlarida boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati sovrindori. Sochi-2014 oʻyinlari yoʻllanmasiga 2013-yilning avgust-sentabr oylarida Yangi Zelandiyada oʻtkazilgan musobaqalarda ega boʻldi va boʻlajak musobaqaga Italiya, Avstriya va Shveysariyada tashkil etilgan oʻquv-mashgʻulot yigʻinlari orqali tayyorgarlik koʻrdi.

Artem Voronov 2014 Qishki olimpiya oʻyinlaridagi ishtirokini 13-fevral kuni togʻ changʻisining super kombinatsiya boʻyicha oʻtkaziladigan musobaqalarida boshlaydi. Mazkur musobaqalar Toshkent vaqti bilan soat 12:00da boshlanadi. 16-fevral kuni Artem togʻ changʻisining super gigant musobaqasida ishtirok etsa (Toshkent vaqti bilan soat 12:00da boshlanadi), 22-fevralda slalom boʻyicha oʻtkaziladigan musobaqada startga chiqadi (Toshkent vaqti bilan soat 17:45da boshlanadi).

Manbalar

 

1993-yilda tugʻilganlar
26-martda tugʻilganlar
UTC+3:30

UTC+3:30 — Greenwich oʻrtacha vaqtidan 3:30 soatga surilgan vaqt mintaqasi. Bu vaqt mintaqasidan butun yil Eron Islom Respublikasida foydalanishadi (Tehron vaqti).

Davlatlar 
 

Vaqt mintaqalari
UTC ofsetlari
Eronda vaqt
2022-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari

Qishki Olimpiada oʻyinlari 2022 — 2022-yili boʻlib oʻtgan, hisob boʻyicha 24-Qishki olimpiada oʻyinlaridir. Ushbu Olimpiada oʻyinlarini oʻtkazish uchun 2013-yildan rasmiy arizalar qabul qilish boshlandi. 2015-yili iyul-avgust oylarida Kuala-Lumpurda (Malayziya) Halqaro Olimpiya Qoʻmitasi mezbon shaharni eʼlon qildi.

Rasman oʻz nomzodini qoʻygan shaharlar 
  Almati - Qozogʻiston janubiy poytaxti Almati, birinchilardan boʻlib oʻz nomzodini mezbonlikka qoʻydi.
  Pekin-Chjanszyakou - agarda ushbu shahar mezbonlikni qoʻlga kiritadigan boʻlsa, tarixda ham yozgi ham qishki olimpiadalarni oʻtkazgan ilk shaharga aylanadi.

Oʻz nomzodini qaytarib olgan shahar 
  Stokgolm - Shvetsiya poytaxti avvalroq oʻz nomzodini qoʻygan edi, biroq 2014-yilning boshida shahar oʻz nomzodini qaytarib oldi va Olimpiadani oʻtkazishi mumkin boʻlgan shaharlar safidan chiqdi.
  Lvov
 / Krakov-Yasna
  Oslo

Oʻz nomzodini qoʻymoqchi boʻlgan, lekin keyinroq nomzodini qaytarib olgan shaharlar 
  Denver
  Kvebek
  Helsinki, Taxkovuori va Kuopio
  Tuluza
  Brashov
  Sarayevo
  Xarbin

Manbalar 

Sport
Qishki olimpiada oʻyinlari
Komsomolskoe (Ayteke biy tumani)

Komsomolskoe — Oqtoʻba viloyati Ayteke biy tumanining maʼmuriy markazi. Komsomol qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Aholisi 2012-yilgi maʼlumot boʻyicha 5,890 kishi. 1966-yili tashkil topgan.

Aholisi 
1999-yili qishloq aholisi 5,065 kishini (2,622 nafari erkaklar va 2,443 nafari ayollar), 2009-yili esa qishloq aholisi 5,909 kishini tashkil qildi (2,907 nafari erkaklar va 3,002 nafari ayollar).

Manbalar 

Qozogʻiston qishloqlari
Oqtoʻba viloyati
Aytekebiy tumani aholi punktlari