Elizabeth Gurley Flyn

Elizabeth Gurley Flyn (; 1890-yil 7-avgust — 1964-yil 5-sentyabr) — amerikalik kommunist, sufragist va feminist. Amerika fuqarolik erkinliklari ittifoqining asoschilaridan biri hisoblanadi. U sindikalistik Kasaba uyushmasining aʼzosi. 1961-1964-yillarda AQSh Kommunistik partiyasining raisi.

Hayoti 
Elizabeth Flyn 1890-yilda Nyu-Xempshir shtatining Concord shahrida tugʻilgan. 1900-yilda u oilasi bilan Nyu-Yorkka koʻchib oʻtdi va u yerda Morris oʻrta maktabida tahsil oldi. Uning ota-onasi unga bolaligidan sotsialistik qarashlarni singdirgan va 16 yoshida Elizabeth Garlemdagi Sotsialistik klubda „Ayollar uchun sotsializm nima qiladi“ maʼruzasini oʻqigan. Elizabeth ijtimoiy faoliyatga shunchalik qiziqib qolganki, u maktabni tugatmasdan maktabni tark etadi. Ammo, u keyinchalik, bundan afsuslangan.

1907-yilda Elizabeth oʻzidan oʻn olti yosh katta boʻlgan „Jahon sanoat ishchilari“ tashkilotining mahalliy funksioneri D. Jons bilan tanishdi va 1908-yilda unga uylandi. Ularning ikki oʻgʻli boʻladi. Ammo, ular (Jon Vinsent va Fred Flyn) tugʻilgandan bir necha kun oʻtgach vafot etgan (1910-1940).

1907-yilda Flyn Jahon sanoat ishchilarining toʻliq aʼzosi boʻldi va oʻsha yilning sentyabr oyida boʻlib oʻtgan birinchi IWW konvensiyasida qatnashdi. Keyingi bir necha yil davomida u Pennsilvaniyadagi tikuvchilar, Nyu-Jersidagi toʻquvchilar, Nyu-Yorkdagi restoran ishchilari, Minnesota, Montana, Vashington shtatidagi konchilar va Massachusetsdagi toʻquvchilar orasida ishladi. Yozuvchi Teodor Drayzer uning faolligi uchun unga „Sharqiy tomondan Janna d' Ark“ laqabini berdi. Bu vaqt ichida Flyn oʻn marta hibsga olingan, ammo hech qachon qamoqqa hukm qilinmagan. 1916-yilda rahbariyat bilan kelishmovchiliklar tufayli IWW Jo Ettor guruhi bilan birga tashkilotdan chiqarib yuborildi.

1920-yilda Flyn Amerika fuqarolik erkinliklari ittifoqining asoschisi boʻlgan. Shuningdek, u Sakko va Vanzettining sudlanishiga qarshi kampaniyada faol ishtirok etgan. Flyn ishchilar huquqlari uchun kurash bilan bir qatorda, ayollar huquqlari, jumladan, tugʻishni nazorat qilish va ayollarning saylov huquqi uchun kurashni boshqargan. Flyn Kasaba uyushmalari rahbariyatini erkaklar hukmronligi va shuning uchun, ayollar manfaatlarini aks ettirmasligini tanqid qildi.

1926-yildan 1936-yilgacha Elizabeth Flyn Portlendning janubi-gʻarbiy qismida sufragist va anarxist Meri Akki bilan birga yashagan. Sogʻligʻi yomon boʻlishiga qaramay, Flyn jamiyatda faol boʻlishni davom ettirgan. Elizabeth 1934-yilda Gʻarbiy Sohildagi dokerlarning ish tashlashida faol ishtirok etdi. 1936-yilda Flyn Amerika Kommunistik partiyasiga qoʻshildi va partiyaning Daily Worker gazetasi uchun feministik maqola yozdi. Ikki yil oʻtgach, u Qoʻshma Shtatlar Kommunistik partiyasi Milliy qoʻmitasiga saylandi. 1940-yilda Flyning Kommunistik partiyaga mansubligi uning Amerika fuqarolik erkinliklari ittifoqi boshqaruvidan chiqarilishiga olib keldi.

Ikkinchi jahon urushi davrida Flyn ayollar uchun teng iqtisodiy imkoniyatlar (jumladan, teng ish haqi) va ishlaydigan onalar uchun kunduzgi parvarish markazlarini yaratish boʻyicha kampaniyada faol ishtirok etdi. 1942-yilgi Kongress saylovlarida u Nyu-York okrugida 50 000 ovoz bilan qatnashgan, ammo saylanmagan. 1948-yil iyul oyida AQSh Kommunistik partiyasining 11 nafar yetakchisi, jumladan, uning raisi Uilyam Foster va bosh kotibi Yevgeniy Dennis hibsga olindi. Ular Smit qonunini buzganlikda, yaʼni ular "Kommunistik partiya sifatida marksizm-leninizm tamoyillarini targʻib qilish, oʻrgatish uchun „til biriktirganlik“, „marksizm tamoyillarini targʻib qiluvchi kitoblar, maqolalar, jurnallar, gazetalarni nashr etish va tarqatish“da ayblangan. Sud jarayoni natijasida, 10 nafar ayblanuvchi besh yilga ozodlikdan mahrum qilindi va 10 ming dollar jarimaga tortildi. Robert Tompson esa uch yilga ozodlikdan mahrum etildi.

Flyn ayblanuvchilarni ozod qilish uchun tashviqotni boshladi, ammo 1951-yilda hibsga olishlarning ikkinchi toʻlqini paytida uning oʻzi hibsga olindi va toʻqqiz oylik suddan soʻng Smit qonunini buzganlikda aybdor deb topildi. Flyn ikki yillik qamoq jazosiga hukm qilindi. Keyinchalik, u qamoqqa olingani haqida "Alderson hikoyasi: mening hayotim siyosiy mahbus" kitobini yozdi (ruscha tarjimada: „Alderson qamoqxonasida. Siyosiy mahbusning eslatmalari“).

Qamoqdan chiqqanidan soʻng, Flyn soʻllar va kommunistik tashkilotlardagi faoliyatini davom ettirdi. Elizabeth Flyn 1961-yilda AQSh Kommunistik partiyasining raisi boʻldi. Umrining soʻnggi yillarida u SSSRga bir necha bor tashrif buyurgan. Elizabeth Flyn Rossiyada 1964-yil 5-sentyabrda 74 yoshida vafot etgan. Uning soʻnggi vasiyatiga koʻra, Flynning hoki Chikagodagi Valdxaym qabristoniga, Evgeniy Dennis, Bill Xeyvud va 1886-yilgi Haymarket qoʻzgʻoloni qurbonlari qabrlari yoniga dafn qilish uchun Qoʻshma Shtatlarga olib ketildi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Flin, Elizabeth Gerli // Fider — Furerizm. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1956. — S. 243. — (Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 51 t.] / gl. red. B. A. Vvedenskiy ; 1949—1958, t. 45).

Havolalar 

 Elizabethh Gurley Flynn tomonidan sabotaj — LibriVox -da bepul audiokitob
 Sabotaj, ishchilarning sanoat samaradorligini ongli ravishda olib tashlash
 Memories of the Industrial Workers of the World (IWW) by Elizabethh Gurley Flynn
 Qoʻzgʻolonchi qiz: esdalik - Kommunistik partiyadan qayta nashr etilgan AQShning „ Xalq haftalik dunyosi“

1890-yilda tugʻilganlar
Feministlar
Ayollar
AQSh