Buliisa

Buliisa tumani – Gʻarbiy Ugandadagi tuman. Ugandaning aksariyat tumanlarida boʻlgani kabi, Buliisa tumani ham tuman shtab-kvartirasi joylashgan „asosiy shahar“ Buliisa nomi bilan nomlangan. Bugunda u 6 ta kichik okrugga ega: Kigwera, Ngwedo, Buliisa, Butiaba, Kixungya va Biiso. Shuningdek, u 3 ta shahar kengashini oʻz ichiga oladi: Buliisa, Butiaba va Biiso.

Joylashuvi 
Buliisa tumani shimoli-gʻarbda Pakvach tumani, shimoli-sharqda Nvoya tumani, sharqda Masindi tumani, janubda Hoima tumani va gʻarbda Albert koʻli boʻylab Kongo Demokratik Respublikasi bilan chegaradosh hisoblanadi. Tumandagi „asosiy shahar“ Buliisa taxminan  uzoqlikda joylashgan. Masindi shimoli-gʻarbidagi eng yaqin yirik shahardir. Buliisa shaharchasi Bunyoro kichik mintaqasidagi eng katta shahar boʻlgan.

Umumiy koʻrinish 
Buliisa tumani 2006-yilda Uganda parlamenti tomonidan tashkil etilgan. Bungacha Buliisa tumani Masindi tumani tarkibiga boʻlgan. Tuman asosan qishloqlardan iborat boʻlib, tumandagi aholining koʻpchiligi chorvachilik, baliqchilik va dehqonchilik bilan shugʻullanadi. Tuman Bunyoro podsholigi bilan yaqin joylashgan Bunyoro subregionining bir qismidir. 2020-yil oktabr holatiga koʻra Bunyoro qirolligi tarkibiga kiruvchi tumanlar quyidagilardan iborat:
 Buliisa tumani
 Masindi tumani
 Kiryandongo tumani
 Hoima tumani
 Kikuube tumani
 Kakumiro tumani
 Kibaale tumani
 Kagadi tumani.

Aholisi 
1991-yilgi milliy aholini roʻyxatga olinganda tuman aholisi 47,709 kishini tashkil etgan. 2002-yilda oʻsha yili oʻtkazilgan milliy aholi roʻyxatiga koʻra, tuman aholisi 63363 kishini tashkil qilgan. 2014-yil 27-avgustda milliy aholini roʻyxatga olish va uy xoʻjaliklarini oʻrganish Buliisa tumani aholisini 113,161 kishini tashkil etganini yozadilar. 2020-yil iyul oyida Uganda Statistika Byurosi (UBOS) tumanning oʻrtacha yillik aholining soni 149,300 kishini tashkil etgan. Ularning taxminan 78 300 nafari (52,4 foiz) erkaklar va 71 000 nafari (47,6 foiz) ayollar edi. UBOS maʼlumotlariga koʻra, 2014-2020 yillarda tuman aholisi oʻrtacha yillik 4,86 foizga oʻsgan.

2000-yillarning dastlabki 20 yilida tumanda katta miqdorda yangi neft konlari topildi.. Asosiy markaziy qayta ishlash bloki Kasinyi ngwedo okrugida joylashgan boʻlib, bu punkt Kaisoga joʻnatishdan oldin Murchison sharsharasi milliy bogʻidagi barcha neftni toʻplaydi.

Polsha qochqinlar lageri 
II jahon urushida Polsha fuqarolarini SSSRdan evakuatsiya qilish doirasida Nyabyeya (hozirgi Buliisa okrugining janubiy qismidagi Nyabyeya oʻrmon xoʻjaligi kollejining bir qismi) hududida Polsha qochoqlar uchun lageri tashkil etildi. Qochqinlar lageri 1939-yildan 1948 -yilgacha mavjud boʻlgan. Polsha Katolik cherkovi qirolichasi va uning qabristoni bugungi kungacha saqlanib qolgan.

Buliisadagi qabilalar 
1921-yil boshilarida Jagi shahridan koʻchib kelgan Alurning taniqli bosh urugʻi Ngvedo okrugi Buliisa tumanida topilgan. Bu Alur aholi punktining Kabalega milliy bogʻi atrofida koʻproq koʻchishiga olib kelgan boʻlishi mumkin deb hisoblagan. Chonga ajoyib ovchi boʻlib, Ngwedo okrugida joylashdi va uning qabri topildi. Ular odatda chwa 11 da Kisiabi va Kabolva oʻrtasida joylashgan Chogo Lix orqali Albert koʻlidan oʻtishardi. Chonga koʻchishi Sharqiy DRC va Gʻarbiy Nildan tumanga Alur migratsiyasini ochdi.

Manbalar

Havolalar 
 Alur
 ((Bagungu))
 Bunyoro
 Gʻarbiy Uganda
 Uganda tumanlari

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Buliisa tumani