Imom Husayn ziyoratgohi

Imom Husayn ziyoratgohi () – Iroqning Karbalo shahridagi shialikning uchinchi imomi Husayn ibn Alining masjidi va dafn etilgan joyi. U Muhammadning nabirasi boʻlgan Husayn maqbarasi oʻrnida, 680-yilda Karbalo jangida shahid boʻlgan joy yaqinida joylashgan. Husayn qabri dunyodagi eng muqaddas qadamjolardan biridir. Husayn qabri Makka va Madinadan tashqarida shia islomidagi eng muqaddas joylardan biridir. Har yili millionlab ziyoratchilar shaharga Ashuro bayramini nishonlash uchun tashrif buyurishadi.

Tavsifi 
Ziyoratgohning chegara devori shisha bezaklar bilan qoplangan yogʻoch darvozalardan iborat. Darvozalar devor boʻylab koʻplab ayvon joylashgan kichikroq xonalarga yoki uchastkalarga ajratilgan hovliga ochiladi. Husayn qabri toʻgʻridan-toʻgʻri oltin gumbaz ostidan topilgan metall toʻrga oʻxshash tuzilma ichiga oʻralgan. 2013-yil 5-mart kuni Husayn qabri ustidagi metall toʻrga oʻxshash konstruksiyani almashtirish jarayoni yakunlandi va foydalanishga topshirildi. Al-Abbas masjidi yaqin joyda joylashgan. Ziyoratgohning tarixiy gumbazini zamonaviy poʻlatdan yasalgan gumbaz bilan almashtirish rejalari eʼtirozlarga sabab boʻldi, chunki bu ziyoratgohning tarixiy yaxlitligi va xarakterini jiddiy ravishda buzadi.

Dafn marosimlari 

Husayn ibn Alining qabri  deb ataladi va uning bir nechta eshiklari bor. Eng mashhuri  yoki  deb ataladi . Darvozaning oʻng tomonida Husaynning bolalikdan doʻsti va hamrohi, Karbalo jangida qurbon boʻlgan Habib ibn Madhahir al-Asadiy qabri joylashgan.

Husayn ziyoratgohida Karbalodagi 72 shahidning qabri ham bor. Ular ommaviy qabrga koʻmilgan, keyinchalik u yer darajasiga qadar tuproq bilan qoplangan. Bu ommaviy qabr Husayn qabrining etagida joylashgan. Husaynning qabri yonida uning ikki oʻgʻli: Ali al-Akbar va olti oyligida vafot etgan Ali al-Asgʻarning qabri ham bor. Karbalo shahidlarining qabrlari bilan bir qatorda Imom Husayn ziyoratgohining birinchi homiysi, yettinchi shia imomi Imom Muso al-Kozimning nabiralari Ibrohim al-Mujabning qabri ham bor.

Tarixi 
Husayn Karbaloga kelganidan keyin Bani Asaddan yer sotib oladi. U va uning Ahli Bayti hozirda ziyoratgohlar joylashgan (الحائر) deb nomlanuvchi qismda dafn etilgan. Karbalo ziyoratgohlarini vayron qilish va qayta tiklash tarixi uzun. Ikkala ziyoratgoh ham birin-ketin musulmon hukmdorlar tomonidan kengaytirilgan, ammo hujum qiluvchi qoʻshinlar tomonidan qayta-qayta vayron qilingan. Bir necha hukmdorlar ziyoratgohlarni kengaytirdilar, bezadilar va yaxshi holatda saqladilar. Ular orasida Fath Alishoh bor, u hijriy 1250-yilda ikkita ziyoratgoh qurishni buyurgan, biri Husaynning qabri, ikkinchisi esa oʻgay ukasi Abbos ibn Alining qabri ustidadir.

Qabristonda kattaroq va ahamiyatliroq qurilish uzoq davom etgan Abbosiylar xalifaligining (islom sulolasi) birinchi xalifasi al-Saffoh (hukmronligi: 750–754 y.) davrida boshlangan. Biroq Abbosiylarning beshinchi xalifasi Horun ar-Rashid davrida (hukmronligi: milodiy 786—809-yillar) odamlarning qabrni ziyorat qilishiga toʻsqinlik qilish uchun qattiq cheklovlar qoʻyildi.

Yettinchi Abbosiy xalifasi Maʼmun hukmronligi davrida (hukmronligi: 813—833-y.) qabr qurilishi eramizning 850-yiliga qadar, al-Mutavakkil qabrni vayron qilish va hosil boʻlgan chuqurni suv bilan toʻldirishni buyurgan paytgacha davom etdi. Uning oʻrniga xalifa boʻlgan oʻgʻli al-Muntasir qabristonni ziyorat qilishga ruxsat bergan.

Boshqa tomondan, tarixchi Ibn al-Asirning taʼkidlashicha, 981-yilda (371-hijriy) Adhud ad-Davla birinchi boʻlib keng koʻlamli qurilish uchun poydevor qoʻygan.

Hijriy 407-yilda (milodiy 1016-yilda) yogʻoch bezaklarga ikkita katta sham tushishi sababli uchastka yonib ketgan. Oʻsha paytdagi davlat vaziri Hasan ibn Fadl shikastlangan qismlarni tikladi.

Manbalar 

Shia ziyoratgohlari
VII asr masjidlari
Iroqdagi ziyoratgohlar
Safaviylar meʼmorchiligi