yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Zia Pasha

Abdul-Hamid Zia Bey, Zia  Pasha( ; 1825, Istanbul, Usmonlilar imperiyasi - 1881 yil 17-may, Adana) - turk shoir, tarjimon, , siyosatchi, davlat va jamoat arbobi. Ibrohim Shinosiy va Namiq Kamol bilan birga Tanzimat davrining ilk mualliflaridan biridir.

Biografiyasi 

Badavlat oilada tug'ilgan. Yoshligida u o'z faoliyatini davlat amaldori sifatida boshlagan, boshqa narsalar qatori Kipr gubernatori ham boʻlgan. Yangi Usmonlilar jamiyatining tashkilotchilari va rahbarlaridan biri.

U " Yangi Usmonlilar " jamiyatining mo'tadil qanotini boshqargan. 1867-yilda u vatanini tark etib, Namiq Kamol bilan birga Parijga, so'ngra Buyuk Britaniyaga jo'naydi. Namiq Kamol bilan birgalikda Londonda “ Muxbir ” jurnali va “Hurriyat” (Ozodlik) gazetasini nashr ettirdi. Turkiya konstitutsiyasi loyihasi mualliflaridan biri (1876).

1880-yilda o'limidan biroz oldin Turkiyaga qaytib keladi. U Kiprda, Amasiyada, Konyada, Halabda va qisqa muddat Adanada gubernatorlik qilgan va u yerda sirozdan vafot etgan.

Yaratilish 
Tanzimat adabiyotining koʻzga koʻringan namoyandasi.

U turk adabiyotiga xalq xarakteri berishga intilgan, turk tilini demokratlashtirish tarafdori boʻlgan, lekin she’rlarida an’anaviy shakllarga amal qilgan.

Sultonning yuqori martabali amaldorlarini haqorat qiluvchi bir qancha yovuz she'rlar muallifi. “Ziyo she’rlari” devoni (1881) va soʻfiylik motivlari va ratsionalistik gʻoyalarni oʻzida mujassam etgan yana ikkita she’riy toʻplamidan tashqari turkiy adabiyotda satira namunasi hisoblangan “Gʻalabalar kitobi”ni, “Orzu” nasriy asarlarini ham yozgan.

U she’riyatdan tashqari siyosiy mavzudagi risolalar ham nashr ettirgan.

“ Tartuf ” turkchaga J. B. Molyer, asarlari J. VA. Russo , VA. La Fontaine, L. Viardot. Fransuz inkvizitsiyasi tarixi va Andalusiya tarixiga oid ikkita kitobning turk tiliga tarjimasi muallifi.

Tanlangan asarlar 

 Terkob-i Bend
 Zafername
 Shi'ir ve insha
 Xarabot

Adabiyotlar 

 Smirnov V.D., Turk adabiyoti tarixidan ocherk, Sankt-Peterburg, 1891;
 Stambulov V., Namiq Kamol, Moskva, 1935;
 Hikmet I., Ziya-posha (hayati ve eserleri), Ist., 1932. )

Havolalar 

 ZİYA PAŞA (ABDULHAMİD ZİYAEDDİN BEY )
1880-yilda vafot etganlar
17-mayda vafot etganlar
Istanbulda tugʻilganlar
1825-yilda tugʻilganlar
101-reys

101 reys — Yoshlik kinostudiyasi va Kinematografiya agentligi tomonidan suratga olingan oʻzbek filmi. Oʻzbekistonda film birinchi marotaba 1-iyun 2022-yilda namoyish etilgan va filmning premyerasi Toshkentda „Kinematografiya Uyi“da boʻlib oʻtgan. Bu Oʻzbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan oʻtkazilayotgan madaniy-ma’rifiy tadbirlar doirasida suratga olingan film hisoblanadi.

Syujeti 
Film haqiqiy voqeaga asoslangan. 2001-yil 11-sentabr kuni erta tongda “Oʻzbekiston havo yoʻllari” milliy aviakompaniyasiga tegishli Boeing 757 samolyoti Toshkentdan havoga koʻtarildi. Manzil Nyu-York shahri boʻlgan edi. Tajribali uchuvchi Zarif Saidazimov nafaqaga chiqishdan oldingi oxirgi parvoz uning faoliyatidagi eng qiyin parvoz boʻlishini hozircha bilmaydi.

John Kennedy nomidagi xalqaro aeroportga yaqinlashib kelayotgan samolyot komandiri Zarif Saidazimov toʻsatdan dispetcherdan Bostondagi boshqa aeroportga qoʻnishi kerakligi haqida buyruq oladi. Tinchlikni saqlash talabiga qaramay, yoʻlovchilar orasida vahima boshlanadi.

Filmni tushirish 
Filmning tushirilishi 2019-yilda boshlandi va 2020-yilning oktabr oyida yakunlandi. Birinchi marotaba film 2021-yilning 28-sentabridan 3-oktabrigacha “Ipak yoʻli gavhari” Toshkent xalqaro kinofestivalida koʻrsatilgan edi. “Ipak yoʻli gavhari” xalqaro kinofestivali 50 yildan ortiq tarixga ega mashhur “Sharq yulduzi” Toshkent xalqaro kinofestivalining davomi hisoblanadi.

Rollarda 
101-reys filmida Oʻzbekistonning eng taniqli aktyor va aktrisalari oʻynashdi. Ularning orasida bosh rollarni Hoshim Arslonov, Umid Iskandarov, Oleg Galahov, Lola Eltoyeva, Hurshid Toʻxtayev, Bahora Arslonova, Farhod Abdullayev va Nigina Anorboyeva va Samidxon ijro etgan.

Manbalar 

Aviahalokatlar
21-asr voqealari
Oʻzbekiston filmlari
Burdenko triadasi

Taniqli rus jarrohi N. N. Burdenko har bir operativ aralashuvda quyidagi uchlikka eʼtibor berish lozimligini uqtirib όtdi.
Anatomik yondoshish – patologik όchoqqa kesib ochib kirish uchun hayotiy muhim aʼzo va tόqimalarni jarohatlamasdan ularni chetlab όtish. Shόnga binoan jarroh teriga nisbatan aʼzolar proekciyasini bilishi lozim.

Fiziologik ruxsat – operatsiyadan sόng aʼzoning funkcional holatini maksimal darajada saqlab qolish.

Texnik imkoniyat – murakkab va qonli jarrohlik operaciya bosqichlarida jarrohning tez va chaqqon harakat qilishi uchun, operatsiyani muvoffaqiyatli όtish uchun kerak bόlgan asbob – anjomlar va apparaturaning mavjudligi.

Manbalar 

Anatomiya
Jarrohlik asboblari

Jarrohlik asboblari – jarrohlik aralashuvi oʻtkazish uchun kerak boʻladigan asbob, moslama va qurilmalardir.

Jarrohlik asboblari tasnifi 
Jarrohlik asboblari umumiy jarrohlik asboblari va maxsus asboblarga ajratiladi.

Umumiy jarrohlik asboblari 
Jarrohlik asboblari barcha turdagi operatsiyalarda qoʻllanadi. Ular 4 guruhga boʻlinadi:
 toʻqimalarni ajratishga (kesishga) moʻljallangan asboblar (skalpel, pichoq, qaychi, arra va boshqalar);
 qon ketishini tόxtatadigan asboblar (turli xil qisqichlar);
 yordamchi asboblar (pintset, ilmoqcha, oyna, zond, jarohat kengaytirgich va boshqalar);
 toʻqimalarni birlashtirish (tikish) uchun ishlatiladigan asboblar (ignatutgich va ignalar, maxsus tikuv apparatlari)

Maxsus asboblar 
Faqatgina, bir maqsadda ishlatiladigan asboblar (urologik, ginekologik, travmatologik, neyroxirurgik va boshqa asboblar)

Tarixi 
Qadimgi tibbiyotning rivojlanishi bilan koʻplab jarrohlik asboblariga ehtiyoj sezilgan va dastlab ular eng sodda koʻrinishda ishlab chiqarilgan. Hozirda tibbiy bilimlarning rivojlanganligi sababli ularning koʻrinishi ham oʻzgargan. Tarixiy jihatdan tibbiy asboblar rivojlanib kelishining ikki toʻlqini tafovut qilinadi. 1900-yillarda rivojlanib boshlagan antiseptika va aseptika tushunchalarining vujudga kelishi asboblarga boʻlgan talabning ham ortishiga sabab boʻldi. Jarohatga ishlov berishda paxta, steril doka kabilar bilan ularni tutib turadigan moslamalarga ham zarurat tugʻila boshladi. Asboblar dastlab yogʻochdan yoki fil suyagidan yasalib, ularni sterilizatsiya qilish ham oson emas edi. Metalldan asboblar yasalib boshlagach esa, sterilizatsiya ham oson va samarali qilinadigan boʻldi. Havfsizlikni taʼminlash va ishlashga qulay boʻlishi uchun asboblarni yasashda imkon qadar kamroq qismlardan foydalanildi. Jarrohlikning eng keng tarqalgan turlaridan qoʻl jarrohligida asboblar bilan ishlash dastlab, Ikkinchi jahon urushi davriga toʻgʻri kelgan. Hozirgacha oʻsha davrda yaratilgan va ishlatilgan asboblar davr shifokorlari ismi bilan ataladi.

Manbalar 

Jarrohlik asboblari
Beechcraft T-34 Mentor

T-34 (T-34 boshlangʻich Trainer) — Amerika Beechcraft korporatsiyasi tomonidan ishlab chiqilgan bir motorli oʻquv samolyoti.

Yaratilish tarixi 
Ikkinchi jahon urushi tugagandan ko‘p o‘tmay, Uolter Bich () bozorning yangi, arzonroq va tejamkor o‘quv samolyotiga bo‘lgan ehtiyojini oldindan ko‘rib, mustaqil ravishda ishlab chiqishni boshladi.

Dastlabki uchta prototip 45-model deb nomlandi. Yangi samolyot asosiy modeldan stajyor o‘rindiqlari va standart dum qismi bilan ajralib turardi. Birinchi ikkita samolyot Ye-185-8 kontinental dvigateliga ega edi.

Birinchi parvoz 1948-yil 2-dekabrda uchuvchi Vern Karstens () tomonidan amalga oshirildi. Keyin samolyot YT-34 deb nomlangan uchta samolyotni sinovdan o‘tkazish uchun buyurtma bergan AQSH Harbiy havo kuchlari vakillariga namoyish etildi.

Texnik xususiyatlari 
Axborot manbai: vitse Adm Testimoni. J. S. Thach, U.S. Navy, Deputy Chief of Naval Operations (Air). / Department of Defense Appropriations for 1965: Hearings before a Subcommittee of the Committee on Appropriations, House of Representatives, 88th Congress, 2nd Session. — Washington, D.C. : U.S. Government Printing Office, 1964. — Pt. 3 — P. 65 — 589 p.

 Ekipaj: 2 (kursant va oʻqituvchi)
 Uzunlik: 8,75 m
 Qanot doirasi: 10,16 m
 Balandligi: 2.92 m
 Qanot maydoni: 16,68 m2
 Boʻsh vazn: 1349 kg
 Tishli vazn: 1950 kg
 1 turbovint dvigatel

 Parvoz soatiga yonilgʻi isteʼmoli narxi: $2,18 (1964 narxlarida)

Yana qarang 

 FAdeA IA 73

Havolalar 

 Hawker Beechcraft T-34 page
 T-34 history page on Navy.mil 
 US Navy Fact File: T-34C Turbo-Mentor on Navy.mil 
 T-34 Association
 Manual: (1958) T.O. 1T-34A-1 Flight Handbook T-34A USAF Series
 T-34 Turkey-T-34’s Protect and Preserve the Association -Hur Kus Aviation Club
Samolyotlar
Koʻrishning buzilishi

Koʻrishning buzilishi – bu koʻrish qobiliyatining pasayishi, bu anʼanaviy vositalar, masalan, koʻzoynak yoki dori-darmonlar bilan tuzatib boʻlmaydigan muammolarni keltirib chiqaradi.

Buning sababi kasallik, travma, tugʻma yoki degenerativ kasalliklar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Ushbu koʻrishning yoʻqolishi odatda quyidagicha taʼriflanadi:

 20/60 dan kam tuzatish bilan koʻrish keskinligi yoki markaziy sohada sezilarli nuqson.
 Periferik maydonning sezilarli bir tomonlama yoki heterojen ikki tomonlama vizual nuqsoni, shu jumladan maydon nuqsoni yoki maydonning umumiy siqilishi yoki torayishi.
 Yuqoridagi holatlarning har qandayida eng yuqori kontrast sezgirligining pasayishi.

Koʻrish buzilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan koʻz kasalliklari orasida retinal degeneratsiya, albinizm, katarakt, glaukoma, koʻrishning buzilishiga olib keladigan mushak muammolari, shox pardaning buzilishi, diabetik retinopatiya, tugʻma nuqsonlar va infeksiyalar boʻlishi mumkin. Vizual buzilishlar miya va asab tizimining buzilishlaridan ham kelib chiqishi mumkin, bu holda ular odatda kortikal vizual buzilishlar (CVI) deb ataladi. Amerika Tibbiyot Assotsiatsiyasining Doimiy buzilishlarni baholash boʻyicha qoʻllanmasi „tibbiy buzilishlarni baholash uchun standartlashtirilgan, obyektiv yondashuv“ ni taqdim etishga harakat qildi. Vizual tizim bobi „koʻrish tizimining doimiy ravishda yomonlashishini baholash mezonlarini belgilaydi, chunki u insonning kundalik hayot faoliyatini amalga oshirish qobiliyatiga taʼsir qiladi“. Qoʻllanma bir koʻzning yoʻqolishi koʻrish qobiliyatining 25% ni va insonning umumiy zaiflashuvining 24% ni tashkil qiladi;. Ikkala koʻzning toʻliq koʻrish qobiliyatining yoʻqolishi 100% koʻrish buzilishi va odamning toʻliq buzilishining 85% deb hisoblanadi

Vizual buzilishlar hatto rivojlangan mamlakatlarga ham sezilarli iqtisodiy taʼsir koʻrsatadi. Global koʻrish buzilishining muhim qismini oldini olish mumkin. 2010-yilgi Qoʻshma Shtatlar aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga asoslangan yangilangan prognozga koʻra, 2050-yilga kelib 40 va undan katta yoshdagi 13 million amerikalik koʻrish qobiliyati past yoki koʻr boʻladi.

Manbalar 

Koʻz kasalliklari
Prediabet



Qandli diabet rivojlanishiga moyil boʻlgan xavf omillari 

 ota-onalardan biri qandli diabet bilan kasallangan yoki boshqa ota-onaning shajarasida qandli diabet bilan kasallangan bemorlar boʻlgan bir xil egizaklar;
 4,5 kg va undan ortiq og'irlikdagi tirik bolani tug'gan ayollar;
 nuqsonlari boʻlgan bolalarning onalari, homiladorlik davrida glyukozuriya bilan og'rigan ayollar, shuningdek, abortdan yoki o'lik bola tug'ilgandan keyin;
 semizlik, giperlipoproteinemiya, ateroskleroz, gipertoniya, giperurikemiya, podagra bilan og'rigan shaxslar;
 jigar, o't yo'llari, oshqozon osti bezi kasalliklari, siydik yo'llari va nafas olish organlarining surunkali infektsiyalari, surunkali buyrak shikastlanishi;
 buyrak va ovqat hazm qilish glyukozuriyasi boʻlgan shaxslar;
 stressli vaziyatlarda epizodik glyukozuriya va giperglikemiya aniqlangan shaxslar;
 paradontoz va furunkuloz bilan og'rigan bemorlar;
 noma'lum kelib chiqishi neyropatiyasi boʻlgan shaxslar;
 spontan gipoglikemiyasi boʻlgan shaxslar;
 keksa va keksa yoshdagi shaxslar.

Qandli diabet xavfi bir necha omillarning kombinatsiyasi bilan sezilarli darajada oshadi: semizlik + diastolik qon bosimining oshishi + qon plazmasidagi triglitseridlar darajasining oshishi, aylanma qonda sut kislotasi, bilirubin, laktat, glutamat piruvat transaminaza faolligi. To'g'ri turmush tarzi, tana vaznini normallashtirish, yuqoridagi holatlar va kasalliklarni adekvat davolash bilan, ko'p hollarda diabetes mellitus rivojlanishiga moyillik yashirin bo'lib qoladi va aniq shaklda amalga oshirilmaydi.
Tibbiyot
Streptomitsin

Streptomitsin - tarixan ikkinchi antibiotik (penitsillindan keyin), shuningdek, aminoglikozidlar guruhining birinchisi, shuningdek, sil va o'latga qarshi samarali boʻlgan birinchi antibiotikdir. U amerikalik mikrobiolog Zelman Vaksman tomonidan kashf etilgan. Streptomyces globisporus streptomycini nurli qo'ziqorinlari yoki boshqa tegishli mikroorganizmlarning hayotiy faoliyati davomida hosil bo'ladi.

Farmakologik ta'siri 
Aminoglikozidlar guruhiga kiruvchi keng spektrli antibiotik. Bakterial ribosomaning 30S subbirligi bilan bog'lanishi tufayli bakteritsid ta'sirga ega, bu esa keyinchalik oqsil sintezini ingibitsiya qilishga olib keladi.

Mycobacterium tuberculosis, shuningdek, ko'pchilik gram-manfiy bakteriyalarga nisbatan faol: Escherichia coli, Salmonella spp., Shigella spp., Yersinia spp., Haemophilus influenzae, Klebsiella spp. (shu jumladan Klebsiella pneumoniae), Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, Yersinia pestis, Francisella tularensis, Brucella spp. Staphylococcus spp.lar streptomitsinga sezgir., Corynebacterium diphtheriae. Streptococcus spp ga nisbatan kamroq faol. (shu jumladan Streptococcus pneumoniae), Enterobacter spp.

Ototoksiklik 
Boshqa aminoglikozidlar singari, streptomitsin ham ototoksik xususiyatlarga ega va ichki quloq va eshitish nervidagi neyronlarga zarar yetkazish orqali neyrosensor karlikka olib kelishi mumkin. Simptomatik tarzda bu shovqin yoki quloqlarda jiringlash, quloqlarning "tiqilishi" hissi, eshitish qobiliyatining yo'qolishi (to'liq karlikgacha) bilan namoyon bo'ladi.

Eslatmalar 

Tuberkulyozga qarshi vositalar
Aminoglikozidlar
Hayotiy zarur va eng muhim dori preparatlari ro'yhati
Neomitsin

Neomitsin - aminoglikozidlar guruhiga kiruvchi antibiotik boʻlib, Streptomyces fradiae tomonidan ishlab chiqarilgan neomitsin A, B va C antibiotiklarining aralashmasidir, sulfat shaklida chiqariladi.

Preparat deyarli oshqozon-ichak traktidan soʻrilmaydi, shuning uchun uning taʼsiri oshqozon-ichak traktiga tarqaladi, uni qoʻllash shu xususiyati bilan bogʻliq: unga sezgir mikroorganizmlar keltirib chiqaradigan enteritni davolash, shuningdek, ichakni „sterilizatsiya qilish“ uchun keng qoʻllanadi. jarrohlik operatsiyalari.

Shuningdek, neomitsin infektsiyalangan yaralarni, bir qator teri kasalliklarini (pioderma), vaginal infektsiyalarni, koʻz kasalliklarini va boshqalarni davolash uchun ishlatiladi. Neomitsin parenteral yoʻl bilan qoʻllanilmaydi, chunki u buyraklar va eshitish nervlari uchun juda zaharli.

Eslatmalar 
SSSRda 60-yillarda neomitsin pnevmoniyani davolashda faol qoʻllangan, bu esa eshitish nervining massiv nevritiga olib keldi.
Aminoglikozidlar
Dmitriy Bashkevich

Dmitriy Valentinovich Bashkevich (1968-yil 26-fevral, Minsk, Belorussiya SSR, SSSR) — sovet, oʻzbek va belarus futbolchisi, Oʻzbekiston milliy terma jamoasi darvozaboni, futbol murabbiyi.

Faoliyati

Klubdagi 
Minskning „Dinamo“ jamoasi tarbiyalanuvchisi, u yerda Anatoliy Ivanovich Bogovik uning murabbiyi boʻlgan.
Markaziy Kengashning „Dinamo“ (1985), Minskning „Sputnik“ (1986) yoshlar jamoasida oʻynagan.

Professional faoliyatini 1986-yilda „Spartak“ (Semipalatinsk) klubida boshlagan. 1988-yilda u Jambulning „Ximik“ jamoasida oʻynagan va mavsum davomida 30 ta oʻyin oʻtkazib, 33 ta gol oʻtkazib yuborgan. 1989 va 1990-yilgi mavsumlarda u mos ravishda 10 va 33 uchrashuv oʻtkazgan. 1991-yilgi mavsumda „Ximik“ safida iyulgacha toʻp surgan, shu vaqt ichida 9 ta oʻyin oʻtkazib, 7 ta gol oʻtkazib yuborgan, shundan soʻng oʻsha yilning avgust oyida Namanganning "Navbahor" klubiga oʻtgan. Ushbu klubda u 10 ta oʻyin oʻtkazib, 15 ta gol oʻtkazib yuborib, oʻyin mavsumini yakunladi.
1993-yilda u Kuban tarkibida oʻynadi, Rossiya chempionatida 18 ta oʻyin oʻtkazib, 27 ta gol oʻtkazib yubordi, shundan soʻng oʻsha yilning sentyabr oyida "Navbahor"ga qaytdi va uning tarkibida 10 yildan koʻp oʻynadi, 2003-yilgacha. Shu vaqt davomida jamoa bilan birgalikda Oʻzbekiston chempionati gʻolibi, 7 karra bronza medali sohibi, ikki marta Oʻzbekiston kubogi sohibi boʻlgan.
2003-yilda oʻz faoliyatida ilk bor oʻynagan „Taraz“ klubida sinovdan oʻtgan, ammo sinov natijalariga koʻra klubga mos kelmadi.

Terma jamoadagi 
Oʻzbekiston milliy terma jamoasi tarkibida bir marta 1996-yil 19-noyabrda Abu-Dabida Birlashgan Arab Amirliklariga qarshi oʻtkazilgan oʻrtoqlik oʻyinining 46-daqiqasida Pavel Bugalo oʻrniga maydonga tushgan va oʻsha uchrashuvda 3 ta gol oʻtkazib yuborgan. Jamoaning 1996-yilgi Osiyo Kubogi uchun tarkibida boʻlgan, ammo biror marta ham maydonga tushmagan.

Murabbiylik 
Professional futbolchi sifatidagi faoliyatini yakunlagach, murabbiylik faoliyatini boshlagan. 2004-yilda Soligorskning „Shaxtyor“ida darvozabonlar murabbiyi boʻlib ishlagan. 2017-yilda ushbu lavozimni Minskning „Torpedo“ klubida egallagan.

Yutuqlari 
Navbahor
 O‘zbekiston chempioni: 1996
 Oʻzbekiston chempionati bronza medali sovrindori (6): 1994, 1995, 1997, 1998, 1999, 2003
 Oʻzbekiston kubogi sohibi (2): 1995, 1998

Manbalar

Havolalar 

 Профиль на сайте National Football Teams

1968-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Toshkentlik futbolchilar
SSSR erkak futbolchilari
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Erkak futbol darvozabonlari
Oʻzbekistonlik rus millatiga mansub kishilar
Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari
Osiyo Kubogi 1996 futbolchilari
Rossiya Premyer-ligasi futbolchilari
Rossiyadagi chet ellik erkak futbolchilar
Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari
FC Kuban Krasnodar futbolchilari
Navbahor futbolchilari
Taraz klubi futbolchilari
FC Yelimay futbolchilari
Oʻzbekistondagi futbolchilar haqidagi maqolalar
Traktor klubi futbolchilari
Belaruslik erkak futbolchilar
Alifbo boʻyicha futbol murabbiylari
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Futbolchilar
Oktyabr qo‘zg‘oloni

Oktabr qoʻzgʻoloni () — Kiprdagi qoʻzgʻolon. Oʻsha vaqtda Buyuk Britaniya mustamlakasi boʻlgan. Isyon 1931-yil 21-oktyabrda boshlangan va 23-oktyabrida ingliz qoʻshinlari tomonidan shafqatsizlarcha bostirilgan. Qoʻzgʻolonning asosiy sababi allaqachon qashshoqlikda yashovchi aholiga katta soliqlar solish va Kipr konventsiyasi imzolanishi natijasida orol aholisi Turkiyaning Angliya oldidagi qarzlarini qonunga xilof ravishda toʻlayotganligi haqidagi fikr edi. 1855-yildan boshlab, Usmonli Xalifaligi bir qancha kredit olib, mablagʻlarni Rossiya imperiyasi bilan Qrim urushiga sarflagan. 1875-yil oktyabr oyida xalifalik qarz boʻyicha oʻz majburiyatlarini toʻlay olmaganligi sababli bankrot deb eʼlon qilindi va 1878-yilda Kipr konventsiyasini imzoladi. Unga koʻra, Kiprni boshqarish huquqi Angliyaga oʻtdi va u Usmonli xalifaligiga yiliga 92 799 funt sterlingdan sal koʻproq toʻlash majburiyatini oldi. 1931-yil iyul oyida Buyuk Britaniya moliya vaziri Filipp Snouden parlament yigʻilishida Kipr aholisidan ortiqcha soliq va yigʻimlar koʻrinishida undirilgan mablagʻlar Turkiyaga hech qachon toʻlanmaganligini, balki Turkiyaning Angliyaga qarzini toʻlash uchun ishlatilganini bildirdi.

Bu fakt Kipr jamiyatining gʻazabini keltirdi va u qoʻzgʻolon uchun boshlangʻich nuqta boʻlib xizmat qildi.

Qoʻzgʻolon natijasida Nikosiyadagi gubernator binosi yoqib yuborildi. Bundan tashqari, Limassoldagi ingliz qoʻmondoni oilasi ham yongʻin qurboni boʻldi.

Britaniya hukumati bunga kuch ishlatish bilan javob berdi. Ikki tomon toʻqnashuvlarida 15 namoyishchi oʻldirildi, 60 nafari yaralandi. Norozilik chiqishlarini qoʻllab-quvvatlagan mitropolitlar Nikodim (Milonas) va Macarius (Papaioanna) hibsga olinib, mamlakatdan deportatsiya qilindi. Qoʻzgʻolon bostirilgandan soʻng, Britaniya hukumati Kipr Kommunistik partiyasini taqiqladi.

Manbalar

Havolalar 

 Karagk on line, TA 1931-yil
Qoʻzgʻolonlar
 Isyon
1931-yil nizolari
 oktyabr 1931-yil
Buyuk Britaniyada 1931-yil
 Kiprda 1930
Madina (ism)

Madina — ( ‎ - ayollar va qizlar ismi, musulmonlar va Yevropa davlatlarida keng tarqalgan qizlar va ayollar ismi. Ismning kelib chiqishida koʻplab tarixiy manbaalar mavjud. Madina rus, nogʻoy, qoʻmiq, abxaz tillarida va ozarbayjon, qozoq, oʻzbek, abaz, boshqird, ingush, kabardin-cherkes, mari, osetin, tatarlarda keng qoʻllanadi. Bu ismning kelib chiqishi turli manbaalarda turlicha koʻrsatilgan.

Tarixi 
 Arabcha talqinda. Saudiya Arabistonidagi muqaddas shahar, ziyoratgoh - Madinai Munavvara nomidan olingan. U "muqaddas shahar" "oltin shahar" deb tarjima qilinadi. 

 Grekcha kelib chiqishi. Madina yunoncha Madlina nomidan olingan boʻlib, "kuch berish" degan ma'noni anglatadi. Shuningdek, Maddalena (Magdalina) ismining shakldoshi.

 Inglizcha kelib chiqishi. Madina —  Maden (Madeni, Madenn) erkaklar isming qizlar va ayyollarga ishlatiladigan shakli, Breton tilidan tarjima qilinganda “baxtli, omadli” degan maʼnoni  anglatadi.

Oʻxshash ismlar 
Madina ismiga monand ismlar: Madine, Madinat, Madihat, Madiyat.

Toʻgʻridan toʻgʻri tarjimasi
arab tilida yana „axloqi oliy“, odobli, madaniyatli“ degan maʼnoni anglatadi,
grekchadan toʻgʻridan toʻgʻri „ilhomlantiruvchi“ deb tajima qilingan, shu bilan birga Madeline nomidan kelib chiqqan deya maʼlumotlar mavjud.

Hayotda va jamiyatda mavqeʼi 
Madina ismli ayollar va qizlar — tabiatiga koʻra viqorli, omadli, shaddod, yetakchili qobiliyatiga ega, muammolarni hal etishda ziyraklik bilan yondashuvchan, oq koʻngil.

Manbalar

Yana qarang 

 Madina — boshqa maʼnolar

Havolalar  
 „Mamaclub.info“ значение имени Мадина
 Madina Similar Names
 „Savollar.islom.uz“ Zikr ahlidan soʻrang, Madina ismi
 „charlies-names.com“ name Madina
 „Status name“ Madina
 „Behind the name“ Madina
Krakov-Vilnius ittifoqi

Krakov-Vilnius ittifoqi - Buyuk Litva Gertsogligi va Polsha Qirolligi oʻrtasidagi ittifoqchilik shartnomasi. 1413-yilgi Gorodil Ittifoqiga asoslangan. Hujjat 1499-yil 6-mayda Krakovda Polsha zodagonlari va oʻsha yilning 24-iyulida Vilniyusda Litva zodagonlari tomonidan imzolandi.

Sabablar 
Avvalboshda 1413-yildagi Gorodel ittifoqi amakivachchalar — Polsha qiroli Vladislav II Yagiello (1351-1434) va Buyuk Litva Gertsogi Vitaustas (1350-1430) oʻrtasida tuzilgan. Vladislav II Yagielloning nabirasi, Buyuk Litva Gertsogi Aleksandr (1461-1506) 86 yil oldin tuzilgan kelishuvni yangilash va tasdiqlash tashabbuskori boʻldi. Hujjatni ikkinchi tomondan uning ukasi Yan Olbracht (1459-1501) qoʻllab-quvvatlagan.

Ittifoq shartnomasining qayta imzolanishi Vilnius Seymi qarori qabul qilingan 1499-yilda boʻlib oʻtdi. Seym qaroriga koʻra, qaror kuchga kirgach, Buyuk Litva Gertsogi Polsha roziligisiz saylanishi, Litva zodagonlarining roziligisiz esa Polsha taxti hukmdori almashtirilishi mumkin emas edi. 1501-yil 23-oktabrdagi Melnitski ittifoqi ushbu huquqiy hujjatlarning mantiqiy davomi boʻldi. Unga binoan, mazkur ittifoq tuzilgach, Polsha va Litva Krakovda saylanadigan bir qirol hukmronligi ostidagi yagona davlatni tashkil etishi nazarda tutilgan edi. Bu meʼyor birinchi marta oʻsha yili qoʻllangan: bir necha oy oʻtgach, 41 yoshli Yan Olbracht kutilmaganda vafot etadi va Aleksandr bir vaqtning oʻzida Polsha taxtiga ham oʻtiradi.

Biroq, yangilangan ittifoqning asosiy maqsadi, avvalgisi kabi, harbiy-strategik birlashmani tashkil etish edi. Polsha va Litva mudofaa va hujum urushlarini olib borganda oʻzaro yordam berishga kelishdi. Asli litvalik, Amerika tarixchisi Antanas Yusaitis yozganidek, Litvaning Moskva bilan urushlari va Polshaning turklar hamda tatarlarga qarshi urushlarida oʻzaro yordam berish nazarda tutilgan.

Yangilangan ittifoq loyihasi Litvada 1496-yilda ishlab chiqilgan. Litva hukmronligi ostida qolgan rus pravoslav zodagonlari maʼlum bir vaqtdan soʻng, Litvani tark etib Moskva xizmatiga oʻta boshlaganliklarining sababini amerikalik olim O. Backus oʻrgangan. Uning taʼkidlashicha, ittifoq shartnomasining avvalgi matnini qayta ishlash jarayonida davlatning pravoslav fuqarolariga munosabatini belgilovchi boʻlimlar gʻoyib boʻlgan. Yangi matnda Polsha tomonidan Litva zodagonlariga huquqlar berilishi qayd etilar ekan, faqat baʼzi zodagonlar Polshada shaxsiy muhrlar va boshqa qadr-qimmatni belgilovchi ramzlar uchun ruxsat olishi taʼkidlangan, ammo ularga batafsil oydinlik kiritilmagan edi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 XV asrning xalqaro shartnomalari
 Polsha-Litva Ittifoqi
1499-yil
 tadbirlar 24-iyul
 alifbo tartibida shartnomalar
Oleg Belyakov

Oleg Gennadievich Belyakov (1972-yil 2-fevral, Oʻzbekiston SSR) – sovet va oʻzbek futbolchisi, darvozaboni.

Futbolchilik faoliyati 
U 1972-yil 1-fevralda etnik ruslar oilasida tugʻilgan. Yoshlik vaqtida „Paxtakor“ klubi tarbiyalanuvchisi.

SSSR mavjudligining oxirida u „Sverdlovets“ va „Konchi“ klublarida oʻynadi. 1992-yilda u 1993-yilgacha himoya qilgan „Chirchiq“ bilan shartnoma imzoladi. 1994-yildan 1995-yilgacha „MHSK“da tarkibida faoliyat olib bordi. 1996-yilda u „Navbahor“ ga oʻtib, 2000-yilgacha bu jamoani himoya qildi. 2001-2002-yillarda „Paxtakor“, „Navbahor“ va „Samarqand-Dinamo“ klublarida toʻp surgan.

2003-yilda u Krivoy Rogning „Krivbas“ klubi bilan shartnoma imzoladi. U Krivoy Rog klubi futbolkasida debyutini 2003-yil 9-martda Ukraina Premer-ligasining 16-turida Mariupolning „Illichivets“ jamoasiga qarshi safarda magʻlub boʻlgan (0:2) uchrashuvida oʻtkazdi. Oleg asosiy tarkibda maydonga tushdi va butun uchrashuvni oʻtkazdi. „Krivbas“ futbolkasida u Ukraina chempionatida 13 ta oʻyin oʻtkazib, 17 ta gol oʻtkazib yuborgan. Oʻsha yili u Oʻzbekistonga qaytib, mavsumning qolgan qismini „Paxtakor“ da oʻtkazdi.

2004 va 2005-yillarda u Belarusning „Soligorsk Shaxtyor“ va Ozarbayjonning „Turan“ klublarini himoya qilgan.

2005-2009-yillarda u vatanida oliy liga klublarida mahalliy chempionatning „Metalurg“ (Bekobod), „Navbahor“ va „Quruvchi“/"Bunyodkor" jamoalarida toʻp surgan.

Milliy terma jamoa 
1995-2001 yillarda Oʻzbekiston milliy terma jamoasining sobiq darvozaboni.

Yutuqlari 
 Oʻzbekiston chempioni: 1996, 2004, 2008
 Oʻzbekiston chempionati kumush medali sovrindori: 1995, 2007
 Oʻzbekiston chempionati bronza medali sovrindori: 1997, 1998, 1999
 Oʻzbekiston kubogi sohibi: 2008
 Oʻzbekiston kubogi finalchisi: 2007
 Oʻzbekiston Superkubogi: 1999

Manbalar

Havolalar 

 Transfermarkt (igrok)
 FootballFacts.ru
 Soccerway

2-fevralda tugʻilganlar
1972-yilda tugʻilganlar
Oʻzbekistonda tugʻilganlar
Kishilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Alifbo boʻyicha futbolchilar
Erkak futbol darvozabonlari
SSSR erkak futbolchilari
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Sverdlovets klubi futbolchilari
Konchi Angren klubi futbolchilari
Chirchiq klubi futbolchilari
MHSK klubi futbolchilari
Navbahor futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Metallurg Bekobod klubi futbolchilari
Bunyodkor klubi futbolchilari
Dinamo Samarqand futbolchilari
FC Kryvbas Kryvyi Rih futbolchilari
FC Shakhtyor Soligorsk futbolchilari
Turan Tovuz futbolchilari
Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari
Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari
Ozarbayjondagi chet ellik erkak futbolchilari
Ukrainadagi chet ellik erkak futbolchilari
Belorussiyadagi chet ellik erkak futbolchilari
Ukraina Premyer-ligasi futbolchilari
Ozarbayjon Premyer-ligasi futbolchilari
Oʻzbekistonlik rus millatiga mansub kishilar
Osiyo oʻyinlari 1998 futbolchilari
Oʻzbekistonning Osiyo oʻyinlaridagi sportchilari
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston SSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Plutos

Plutos ( „boylik“, ) — yunon mifologiyasidagi boylik xudosi, Demetra va Iasionning oʻgʻli, Kritdagi Tripolda tugʻilgan. Gomerning „Odisseya“sida Demetra va Iasion afsonasi eslatib oʻtilgan, unga koʻra ular Plutni uch marta shudgorlangan mevali Krit dalasida tugʻadilar; Demetrani rashk qilgan Zevs esa Iasionni chaqmoq bilan oʻldiradi. Gesiodning fikriga koʻra, Plutos (boylik) tugʻilishi timsolida Demetraning Iasion bilan uch marta haydalgan yerlarda qoʻshilishi bilan uning odamlarni dehqonchilikka oʻrgatgani koʻrsatilgan. Koʻpincha moʻl-koʻlchilik shohi bilan tasvirlangan — unumdorlik va boylik ramzi.

Uning ismi po-ro-u-te-u, po-ro-u-te-wo Miken ismlari bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.

Plutos Demetra va Persefona bilan bogʻliq. Demetra Garmoniyaning toʻyida boylik — bugʻdoy sovgʻa qiladi. Bu maʼbudalarning sevgisiga sazovor boʻlgan har bir kishi, odamlarga moʻl-koʻl zahiralar va podalar bergan Plutosning homiyligi ostiga tushgan. Ikkala maʼbudaga sigʻinish bilan birlashish, shuningdek, Plutus (Πλοῦτος) va Pluton (Πλούτων) yoki Hades (ᾍδης) ni tenglashtirishga olib keldi, chunki oʻliklarning xudosi son-sanoqsiz yer osti boyliklari xoʻjayini deb hisoblangan.

Plutos koʻr deyiladi, Zevs u halol odamlarni noinsoflardan ajrata olmasligi uchun uni koʻr qilib qoʻyadi, Asklepiy koʻrish qobiliyatini tiklaydi.

Adabiyot va sanʼatda 
U haqda Orfiklar eslatib oʻtgan. Aristofanning „Plutos“ komediyasining bosh qahramoni. Afinada uning bolaligidagi haykali boʻlgan. U Tixaning qoʻllarida tasvirlangan.

Aristofanning „Plutos“ komediyasida Xudo boylikni adolatli taqsimlashga qodir boʻlmagan koʻr chol sifatida tasvirlangan. Keyin Asklepiy ibodatxonasida shifo topgan Plutos boylikni boylardan tortib olib kambagʻallarga beradi, bu esa kulgili vaziyatlarga olib keladi: hech kim ishlashni xohlamaydi va xudolar boyigan kambagʻallarga kunlik ishchi sifatida yollanadi.

Dantening „Ilohiy komediya“ asaridagi Plutos (Pluto) (Doʻzaxning VII qoʻshigʻi) hayvonga oʻxshash iblis boʻlib, jahannamning toʻrtinchi doirasiga kirishni qoʻriqlaydi, u yerda baxillar va isrofgarlar qatl qilinadi.

Plutus qahramoni Gyotening Faust asarida gavdalantirilgan va asardagi boylik xudosi hisoblanadi.
Plutos, Ahmoqlik maqtovida, Rotterdam Erazmga oʻzini xudolar va odamlarning yagona va haqiqiy otasi deb tamishtiradi.
„Qadim zamonlarda, hozirgi kabi, hamma narsa amalga oshgan va amalga oshmoqda — muqaddas narsalar ham va dunyoviy narsalar ham“. „Urush, tinchlik, davlat hokimiyati, kengashlar, sudlar, xalq majlislari, nikohlar, ittifoqlar, qonunlar, sanʼat, oʻyin — kulgu, ilmiy ishlarning barchasi uning hukmlariga bogʻliq, nafas ham yetmaydi — qisqasi, tirik jonning barcha jamoat va xususiy ishlari“. „Uning yordamisiz barcha mana shu sheʼriy xudolar, — hatto oliy xudolar ham umuman dunyoda  boʻlmagan boʻlardi yoki ular eng dahshatli tarzda maqsadsiz yashagan boʻlar edilar. U kimga gʻazablansa (Plutos), unga Pallada ham yordam bermaydi. Aksincha, unga kim yoqsa, Yupiterning oʻz momaqaldiroqlari bilan uning ishi boʻlmaydi“.

Manbalar

Havolalar 
 Плутос на сайте «Мифология. Народ. Ру»
 Ploutos or Plutus
 qadimgi Yunon xudolari
 alifbo tartibida xudolar
 boylik xudolari
Patent huquqi to‘g‘risidagi shartnoma

Patent huquqi toʻgʻrisidagi shartnoma 2000-yilda qabul qilingan va milliy va mintaqaviy patent talabnomalari va patentlar bilan bogʻliq rasmiy tartib-qoidalarni uygʻunlashtirish va tezlashtirishga qaratilgan boʻlib, ushbu tartib-qoidalarni yanada qulayroq tarzda amalga oshirishini nazarda tutadi. Ariza topshirish sanasiga qoʻyiladigan talablar bundan mustasno boʻlib, Shartnoma ahdlashuvchi tomonning intellektual mulk idoralari tomonidan qoʻllanishi mumkin boʻlgan talablarning maksimal roʻyxatini belgilaydi.

Shartnomaning maʼmuriy vazifalari Jahon intellektual mulk tashkiloti tomonidan boshqariladi.

2022-yil mobaynida 43 ta davlat ishtirok etishgan.

Manbalar

Yana qarang 

 Intellektual mulk
 Patent qonuni
 Jahon intellektual mulk tashkiloti
 WIPO Lex

Havolalar 

 Patent huquqi toʻgʻrisidagi shartnoma matni (rus. ) WIPO Lex maʼlumotlar bazasida — WIPO rasmiy veb-sayti.
Intellektual mulk huquqi
 patent qonuni
 xalqaro konventsiyalar
BIMT tomonidan boshqariladigan xalqaro shartnomalar
 alifbo tartibida shartnomalar
Beverly Hills (California)

Beverly Hills () – AQSHning Los-Anjeles okrugidagi shahar. Aholisi – 32 701 kishi (2020). Maydoni – 14,79 km.

Manbalar

Havolalar 

 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari    California shaharlari
Albert Xachaturov

Albert Iosifovich Xachaturov (1930-yil 8-mart, Toshkent — 1976-yil 8-fevral) — sovet va oʻzbek kinorejissori, Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist

Tarjimai hol 
Xachaturov 1930-yil 8-martda Toshkent shahrida dunyoga keladi.

Maktabni a’lo baholarga bitirgach, 1948-yilda kinoaktyorlar maktabini bitiradi. U 1953-yilda Ostrovskiy nomidagi Toshkent teatr va rassomchilik institutining rejissorlik fakultetini tamomlagan.

Ushbu yili Namangandagi Navoiy nomidagi drama teatrida bosh rejissor, Hamza nomidagi akademik teatrida rejissor sifatida faoliyat olib bordi.

Albert Iosifovich 1960-1976-yillarda “Oʻzbekfilm” kinostudiyasi rejissori boʻldi.

U Toshkent musiqa bilim yurtida va Toshkent teatr va rassomchilik institutida talabalarga dars bergan.

Xachaturov shuningdek, “Nashtar” respublika satirik kinojurnalining bir qator kinolavhalar rejissori sanaladi.

El ardoqlagan rejissor 1976-yil 10-fevralda vafot etgan.

Oilasi 
Rejissorning rafiqasi Nadejda Savvishna teatrshunos va telejurnalist.

 oʻgʻli - Mikael Xachaturov (1956-yilda tugʻilgan), „Sharq taronasi“ Xalqaro festivalining bosh rejissori.

Filmografiyasi

Rejissorlik ishi 

 1963-yil - Sening izlaring 
 1967-yil - Farhodning jasorati 
 1967-yil - Vijdon sari 
 1971-yil - Jazirama quyosh tigʻida 
 1976-yil - Katta akam

Ssenariy ishi 

 1973-yil - Muxlis (kinoalmanax)

Havolalar 

 

Kishilar
Toshkentda vafot etganlar
1976-yilda vafot etganlar
8-fevralda vafot etganlar
Toshkentda tugʻilganlar
1930-yilda tugʻilganlar
8-martda tugʻilganlar
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Oʻzbekistonlik ssenariychilar
O‘zbekiston kinorejissyorlari
Oʻzbekiston teatr rejissyorlari
Oʻzbekiston amputantlar milliy futbol terma jamoasi

Oʻzbekiston amputantlar milliy futbol terma jamoasi — amputantlar oʻrtasidagi xalqaro turnirlarda va futbol oʻyinlarida Oʻzbekiston sharafini himoya qiladigan amputant nogironlar oʻrtasidagi milliy futbol jamoasi. Milliy terma jamoani nazorat qiluvchi va boshqaradigan tashkilot Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi va Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi hisoblanadi. Oʻzbekiston terma jamoasi XAFFga kiritilgan va dunyoning eng kuchli jamoalaridan biri hisoblanadi. Uch karra Jahon kubogi gʻolibi.

Tarixi 
1988-yil oktabr oyida amerikalik Bill Barri Amerikaning Sietl shahri bilan qardosh Toshkentga keldi va Afgʻonistonda jang qilgan yigitlarni oʻzining „Futbol nogironlar uchun“ dasturi bilan tanishtirish uchun oʻzi bilan 22 juft yengil hassa tayoq olib keldi. „Matonat“ klubi va uning negizida Oʻzbekiston terma jamoasi tashkil etildi. Ayni paytda jamoa koʻplab xalqaro va respublika turnirlarining gʻolib va sovrindori hisoblanadi.

2019-yil Rossiya oʻtkazilgan xalqaro turnirda terma jamoa vakillari umumiy 5 ta uchrashuvda qatnashib 42 ta gol urishda va turnir chempioniga aylanishdi.

jahon chempionatlari 
2022-yilgi Amputantlar oʻrtasidagi jahon kubogiga Oʻzbekiston terma jamoasi Oʻzbekiston Futbol Assotsiatsiyasi rahbarligida astoydil tayorgarlik koʻrdi. Bir qator oʻrtoqlik uchrashuvlari oʻtkazildi. Jamoa tarkibiga Yevropada top suradigan futbolchilar ham jalb etildi. Terma jamoa yarim final bosqichigacha yetib bordi.

Yutuqlari 

  Jahon kubogi (3): 2007, 2010, 2012
  Jahon chempionati (1): 2010
  Mehribonlik kubogi (3): 1989, 1990, 1991
  „Rojdestvo“ mukofoti (3): 1995, 1996, 1997
  „Trud“ gazetasining mukofoti: 1991
  „Gʻalaba kuni“ turniri: 1992
  Spartak kubogi (Moskva): 1993
  Askarlar-internatsionalistlar mukofoti (Moskva): 1993
  Nogironlar futbol assotsiatsiyasi kubogi: 1993
  Rossiya ochiq chempionati: 1996
  Gruziya nogironlar federatsiyasi mukofoti: 1998
  Xalqaro nogironlar festivali: 1999
  Rossiya nogironlar ittifoqi kubogi: 2006
  MDH kubogi: 2007
  Jahon chempionati: 1998,
  Jahon chempionati: 2002
  Yevropa ochiq chempionati: 1999
  Rossiya ochiq chempionati: 2006

Yana qarang 

 Amputantlar oʻrtasidagi jahon kubogi

Manbalar

Havolalar 

 Istoriya futbola sredi amputantov 

Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi
Mustafa Belyalov

Mustafa Osmanovich Belyalov (1957-yil 4-iyun) — sovet va oʻzbek futbolchisi.

Tarjimai hol 
Futbol oʻynashni Tojikistonning kichik Chkalovsk shahrida boshlagan. BOʻSM tarbiyalanuvchisi. Birinchi murabbiyi — Vladimir Gavrilovich Burdin.

1977-yildan „Pomir“ uchun birinchi ligada oʻynagan, 1980-yilda Lvovda SKA jamoasida armiya xizmatida boʻlgan.
1981-yilgi mavsumda „Paxtakor“ murabbiyi Istvan Sekech Belyalovni jamoaga taklif qildi. 

„Paxtakor“ murabbiyi Istvan Sekech oʻz intervyularidan birida himoyachi haqida shunday degan:

Bir marta oʻyinlarning birida oʻsha paytdagi yosh Belyalov maydon markazida toʻpni yoʻqotib qoʻydi, raqib uni olib, darvozamiz tomon yugurdi. Belyalov uning orqasidan yugurdi, lekin u ulgurmadi va xafa boʻlganidan koʻzlari yoshlandi. Shu vaqtda darvozabon yordam berdi va Belyalov hursandchiligidan uni quchoqlab oʻpdi. U futbolni chin dildan sevadigan, fidokorona oʻynab, mashgʻulot oʻtkazadigan insondir. Unga biroz tezlik yetishmaydi, lekin pozitsiyani toʻgʻri tanlash unga bu kamchilikni yopish imkonini berdi. Belyalov boshi bilan aʼlo darajada oʻynaydi, raqib darvozasi tomon belgilangan toʻplarni urganda, mamlakatda u kabi mahoratli harakat qiladigan futbolchilar kamligini tan olish kerak.

Keyin esa, „Nurafshon“, Ukrainadagi Mukachevoning „Priborist“ va Malayziyaning „Perak“ klublarida toʻp surdi va shu yerda futbolchilik faoliyatini yakunladi.
SSSR Olimpiya terma jamoasi uchun u 1984-yilgi Olimpiya oʻyinlariga saralash turnirida 2 ta rasmiy oʻyin oʻtkazdi va uning tarkibida birinchi Yevropa zonasi gʻolibiga aylandi.

Oʻzbekiston terma jamoasi safida 7 ta oʻyin oʻtkazgan.

Yutuqlari 
 1983-yil Yevropa zonasining I-guruh gʻolibi (Olimpiada-84 uchun): 1983.
 SSSR Birinchi liga kubogi sohibi (2): 1988, 1989[6].
 SSSR Birinchi ligasi kumush medali sovrindori: 1990
 Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbolchisi (3-son): 1992

Manbalar

Havolalar  
 Профиль на сайте National-football-teams

Samarqand viloyatida tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Kishilar
Samarqand viloyati kishilari
SSSR erkak futbolchilari
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Erkak futbol himoyachilari
Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari
CSKA Pomir Dushanbe futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Neftçi Boku klubi futbolchilari
Buxoro klubi futbolchilari
SKA Lviv futbolchilari
SSSR Oliy ligasi futbolchilari
Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari
Malayziyadagi chet ellik erkak futbolchilari
CSKA Pomir Dushanbe futbolchilari
Perak F.C. futbolchilari
FC Karpaty Mukacheve futbolchilari
SSSR Oliy ligasi futbolchilari
Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari
Buxoro klubi murabbiylari
Chilonzor klubi murabbiylari
Alifbo boʻyicha sportchilar
And oʻrdagi

And oʻrdagi, yoki oqim oʻrdagi (), - suv qushlarining turi, o'rdakdoshlar oilasiga mansub. And oʻrdaklari jinsining yagona vakili Merganetta. Ular Chili va Argentinada juda keng tarqalgan.

Tashqi ko'rinishi 
And oʻrdakining uzunligi 43-46 sm ga, ogʻirligi esa 315-440 grammgacha yetishi mumkin. And oʻrdaklarining oʻziga xos xususiyati bu - uzun dum patlari.

Voyaga etgan parrandalar patlari kichik turlarga qaraganda katta farq qiladi, barcha turdagi oʻrdaklarda umumiy oq bosh patlari va bosh va boʻyin boʻylab egilgan qora chiziqqa ega. Tanadagi patlar toʻq raglarda boʻladi, ba'zi kichik turlarida qisman jigarrang patlari mavjud.

Kichik turnlardagi erkaklari qizil tumshuqga ega. Urgʻochilar biroz kichikroq, qora boshli va quyuq qizil-jigarrang dum patlarga ega. Yosh qushlarning patlari orqa tomonida kulrang, qorni oq rangda boʻladi.

Hayot tarzi 
And oʻrdaklari oʻz uyalarini gʻorlarda, toshlar orasida va baland oʻtlarda quradilar. U asosan quruq oʻtlardan iborat boʻladi.

Qoida tariqasida, And oʻrdaklari 3-4 tuxum qoʻyadi. Inkubatsiya muddati 43-44 kundan iborat. Joʻjalari qora va oq rangda yʻol-yoʻl yoki dogʻlarga ega boʻlishadi.

Yoyishi 
And oʻrdaklari Janubiy Amerikada Venesueladan Chili va Argentinagacha yashaydi. Ular yashash hududa joʻylashgan tez-oqimli togʻ suvlarini hush koʻrishadi. And oʻrdaklari odatda yuqori balandliklarda, 1200-4500 metr atrofida uchadi.

Xonakilashtirish 
And oʻrdaklari asirlikda juda kam uchraydi. Bundan tashqari, hozirgi kunga qadar bu turni uzoq vaqt davomida xonakilashtirish muvaffaqiyatsiz oʻtagan. Eng katta muammo - bu oʻrdaklarning ichki parazitlarga, infektsiyalarga va zamburugʻ kasalliklariga nisbatan yuqori zaifligi deb hisoblanadi. Oʻrdaklar ham shu tarzda bir-biriga nisbatan tajovuzkor boʻlib qolishadi.

Tasniflash 
6 ta kenja turi mavjud :

 M.a. colombiana - g'arbiy Venesuela, shimoliy Kolumbiya, markaziy Ekvadorga ;
 M.a. leucogenis - shimoliy Peru ;
 M.a. turneri - janubiy Peru, shimoliy Chili ;
 M.a. garleppi - Shimoliy Boliviya ;
 M.a. berlepschi - janubiy Boliviya, shimoli-g'arbiy Argentina ;
 M.a. armata - g'arbiy Argentina, Chili.

Galereya

Havolalar 

 Flickr.com saytida Andean Spur Ducks suratlari

Manbalar 

Qushlar
Qushlar ekotizimi
Reyter sindromi

Reiter sindromi (morbus Reiter ; N. Reiter, nemis. shifokor, mikrobiolog va natsist jinoyatchi, 1881-1969; Sinonimi: Reiter sindromi, uretro-okulosinovial sindrom, Fissenj-Leroy-Reiter sindromi) ko'p hollarda postinfeksion xarakterga ega boʻlgan allergik reaktiv holat (enterit yoki genitouriya organlarining ba'zi o'tkir infektsiyalaridan so'ng, genetik moyilligi boʻlgan odamlarda) quyidagi 3talik:

 uretrit ,
 kon'yunktivit ,
 reaktiv artrit eng keng tarqalgan.

Sindrom Gippokrat davridan beri ma'lum. Ba'zi mualliflar simptomlarning birinchi batafsil tavsifi 1496-yilda Kristofer Kolumbning shifokorlaridan biriga tegishli deb hisoblashadi. Shunga o'xshash bemorlarning tavsiflari adabiyotda va undan keyin topilgan (Pier Van Forest, 1507; Martinier, 1664; J. Hunter, 1786; Yvan A. U, 1806; Brodie B, 1818; FournierA, 1863; LaonoisP. E, 1899; Vidal E., Terson A., 1893). Rossiyada Reiter kasalligining birinchi ta'riflari 1900-yilda V. Stanislavskiy tomonidan taqdim etilgan. Ammo bularning barchasi keng e'tiborga olinmadi. Keyinchalik kasallik 1916-yilda tasvirlangan. Reiter va undan mustaqil ravishda Fiessinger (NA Fiessinger) va Leroy (E. A. Leroy) ichak infeksiyalarining epidemiyasi davrida harbiy xizmatchilarda. 1942-yilgi jurnal maqolasida doktor Bauer V. va Bostonlik Engleman EP Reiter sindromi nomini taklif qilishdi. Keyinchalik Efroim Engelmanning o'zi aytganidek (Engleman EP), u o'sha paytda natsistlar Germaniyasining sog'liqni saqlash vaziri bo'lib ishlagan Reyterning jinoyatlari haqida hech narsa bilmas edi. 1977-yilda Reiterning harbiy jinoyatlaridan dahshatga tushgan bir guruh shifokorlar "Reiter sindromi" nomini "reaktiv artrit" ga o'zgartirish uchun murojaat qilishdi. Ularning talabi qondirildi, ammo shunga qaramay, bu atama hali ham tibbiy hujjatlarda uchraydi va darsliklarda qo'llaniladi.

U, qoida tariqasida, yosh (20-40 yosh), asosan erkaklarda rivojlanadi; bolalarda kasallikning alohida holatlari ma'lum. Infektsiyadan 2-4 hafta o'tgach paydo bo'ladi. Genetik moyillik bemorlarning 75-90 foizida HLA B27 transplantatsiya antigeni mavjudligi bilan isbotlangan (umumiy populyatsiyada bu faqat 5-8 foizda uchraydi.

Bundan tashqari, Reiter sindromi ko'pincha xlamidiya va gonokokklar tufayli yuzaga keladi. Ushbu sindromning 2 shakli mavjud - sporadik va epidemik.

Klinik ko'rinish 
Bu bo'g'imlarning shikastlanishi (ba'zan isitma bilan), ko'zlar, genitouriya tizimi va giperkeratoz yoki "kolbasa" barmoqlari ko'rinishidagi xarakterli teri belgilari giperpigmentatsiya bilan yuzaga keladi. Reyter sindromining klassik ko'rinishiga qo'shimcha ravishda, shilliq qavatlardagi o'zgarishlar (og'riqsiz eroziyalar), tovon bursitining rivojlanishi, Axilles paylari vaqti-vaqti bilan ta'sirlangan bo'g'imlarga yaqin boʻlgan mushaklar atrofiyasi limfadenit va yurak ritmining buzilishi rivojlanadi.. Keratit va iritis tez-tez rivojlanadi.

Eslatmalar 

Koʻz kasalliklari
Alfavit boʻyicha kasallanishlar
Tibbiyot
El Pardo shartnomasi

El Pardo shartnomasi — 1778-yil 11-martda, Ispaniya qirollik qarorgohida El Pardoda Portugaliya qirolichasi Mariya I va Ispaniya qiroli Karl III oʻrtasida imzolangan shartnoma. Shartnomaning maqsadi, Tordesillalar va undan keyingi shartnomalar shartlariga rioya qilmaslik natijasida yuzaga kelgan uzoq muddatli hududiy nizolarni, hal qilish edi. Shartnomadan oldin darhol Sharqiy missiyalar hududida, zamonaviy Urugvay va qisman Paragvay hududida mojarolar, shuningdek, 1761-1763-yillardagi va 1776-1777-yillardagi Ispaniya-Portugal urushlari sodir boʻldi.

Bitimning asosiy obʻekti Tordesilla shartnomasini buzgan holda, portugal banderantlari tomonidan tortib olingan yerlarni, Janubiy Amerika qaʼrida birlashtirish edi. Yangi shartnoma, avvalgi shartnomalarda qoʻllangan uti possidetis tamoyili asosida qurilgan. Natijada, Portugaliya hukmronligi zamonaviy Braziliya hududigacha kengaydi, portugallar esa Afrika mulklaridan voz kechishga majbur boʻlishdi — tovon sifatida Mariya I Karl III ga Annobon va Fernando Po orollarini (zamonaviy Bioko), shuningdek, Niger va Ogowe daryolari orasidagi Gvineya qirgʻoqlarini berdi.

Adabiyotlar 

 Muso, Bernard; Ispaniyaning Janubiy Amerikadagi qudrati, 1730-1806-yillar; (Kornel universiteti kutubxonasi, 2010 (ed);
 Marley, Devid; Amerika urushlari: Gʻarbiy yarim shardagi qurolli toʻqnashuvlar xronologiyasi; (ABC-Clio, 2008-yil nashri.);

Yana qarang 

 Amerika inqilobiy urushi
 San-Ildefonso shartnomasi (1777)

Havolalar 

 WHKMLA: Ispaniya Gvineyasi, 1781-1885
 Jahon davlat arboblari: Ekvatorial Gvineya
 Ispaniya xalqaro shartnomalari
 Portugaliya xalqaro shartnomalari
 XVIII asrning xalqaro shartnomalari
siyosatda 1778-yil
 hududiy o'zgarishlar bo'yicha xalqaro shartnomalar
 Janubiy Amerika Tarixi
 alifbo tartibida shartnomalar
 Ispaniya hududida o'zgartirish
Portugaliya hududi o'zgarishi
Urugvay hududini o'zgartirish
 mart 1778-yil
ispan-portugal munosabatlari
Blitz

Blitz Germaniyaning 1940-1941-yillarda (ikkinchi jahon urushi vaqtida) Buyuk Britaniyani bombardimon qilish jarayonlari hisoblanadi. Bu atama birinchi marta ingliz matbuoti tomonidan qoʻllangan va nemischa "chaqmoq urishi" maʼnosini bildiruvchi "Blitzkrieg" soʻzidan kelib chiqqan.

Nemislar 1940-yilda Buyuk Britaniyaning shaharlari, sanoat obyektlariga havo hujumlarini uyushtiradi. 1940-yilning sentabriga kelib Luftwaffe (Germaniya havo floti) Britaniya bilan jangda magʻlub boʻldi. Shundan soʻng Germaniya havo flotlariga Londonga hujum qilish buyuriladi. 1940-yil 6-sentabrda Adolf Gitler va Luftwaffe bosh qoʻmondoni Reichsmarschall Hermann Göring tomonidan yangi "siyosat" oʻtkazish boshlandi. 1940-yil 7-sentabrdan boshlab London keyingi 57 kecha kunduzning 56 tasida Luftwaffe tomonidan muntazam ravishda bombardimon qilindi. Eng eʼtiborlisi 15-sentabr kuni Londonga qarshi kunduzgi xujum edi.

Luftwaffe RAF (Buyuk Britaniya harbiy qoʻmondonligi) hujumlaridan qochish uchun kunduzgi xujumlarni asta sekin kamaytirib, tungi xujumlarga oʻtishni boshladi. Luftwaffe Liverpulning asosiy Atlantika dengiz portiga xujum qildi. Shimoliy dengizdagi "Hull" porti bombardimonchilar uchun qulay edi, shuningdek, oson yengish imkoni bor edi. "Hull" porti bombardimonchilar xujumidan aziyat chekkandan soʻng, Bristol, Kardiff, Portsmut, Plimut, Sautgempton, Suonsi, Belfast va Glazgo port shaharlari, Birmingem, Koventri, Manchester va Sheffildning sanoat markazlari ham bombardimon qilindi. Urush davomida 40000dan ortiq tinch aholi Luftwaffe bombardimonidan halok boʻldi. Ularning deyarli yarmi poytaxt aholisiga toʻgʻri keladi. Milliondan ortiq uylar vayron boʻldi.

1940-yil iyul oyi boshida Germaniya Oliy qoʻmondonligi Sovet Ittifoqiga bostirib kirish boʻyicha Barbossa operatsiyasini rejalashtirishni boshladi. Bombardimonlar inglizlarni taslim boʻlishga yoki urush iqtisodiyotiga katta zarar yetkaza olmadi, sakkiz oylik bombardimonlar Britaniya qurol ishlab chiqarishiga hech qanday jiddiy toʻsqinlik qilmadi, aksincha oʻsishiga olib keldi. Eng katta taʼsir inglizlarni samolyot ehtiyot qismlarini ishlab chiqarishga toʻsqinlik qilish edi. Britaniyadagi urush vaqtidagi tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, shaharlar ogʻir zarba olganda tiklanish uchun 10-15kun kerak boʻladi, ammo Birmingem kabi shahar uchun istisno sifatida uch oy kerak boʻldi. Germaniya havo hujumi muvoffaqiyatsizlik bilan tugadi. Chunki Luftwaffe qoʻmondonligi Britaniya urush sanoatini yoʻq qilish uchun uslubiy strategiya ishlab chiqmagan edi.

Manbalar