Abdullajon (film)

„Abdullajon, yoki Steven Spielbergga bagʻishlanadi“ () — Zulfiqor Musoqov 1991-yil yaratgan ilmiy-fantastik kinokomediya. „Abdullajon“ birinchi oʻzbek ilmiy fantastik filmi boʻlib, uni koʻplab tanqidchilar, rejissorlar va kino ishqibozlari post-sovet Oʻzbekistonda yaratilgan eng sara film oʻlaroq baholaydi.

Filmda yahudiylik va amerikalik rejisser Steven Spielberg yaratgan ilmiy-fantastik filmlarga ishoratlar bor. Film qorovul tomonidan Steven Spielbergga yuborilgan xat oʻlaroq birinchi shaxsda, chala, lekin kulgili rus tilida hikoya qilinadi. Qahramonlarning aksari oʻzbekcha soʻzlaydi.

Syujeti 
Film qishloqdagi magazin qorovuli Sotiboldi nomidan „Steven aka Spielbergga“ birinchi shaxsda, chala, lekin kulgili rus tilida hikoya qilinadi. Filmda kemasi oʻzbek kolxoziga qulab tushuvchi oʻzga sayyoralik haqida hikoya qilinadi. Qishloq turgʻuni Bozorboy yoʻqolgan sigirini izlayotib oʻzga sayyoralikni uchratib qoladi. Spielbergga yozayotgan xatida Sotiboldi "„E.T. the Extra-Terrestrial“ filmidagi chiroyli, chiroqlari bor kemadan farqli oʻlaroq, Oʻzbekistonda qulab tushgan kema gorshokka oʻxshaydi, lekin haqiqiydir", deb yozadi.

Oʻzga sayyoralik oq tanli bola boʻlib, juda koʻp tilda gapira oladi, odamlar va jismlarni bir joydan ikkinchi joyga uchirib oʻtish va istalgan paytda yomgʻir yogʻdirish kabi turli moʻjizalarni bajara oladi. Bozorboy oʻzga sayyoralikka oʻz bobosi ismini berib, Abdullajon deb ataydi va olti oʻgʻliga qoʻshib, yettinch farzand qilib oladi. Qishloq ahli Abdullajon Bozorboyning qayerdadir rus ayoldan orttirgan noqonuniy oʻgʻli, deb oʻylashadi.

Bu orada Moskvadagi rus olimlar oʻzga sayyoralik qishloqqa tushishini bashorat qilib, kolxoz raisiga birorta oʻzga sayyoralikni koʻrib qolsa, darhol xabar berishni buyuradilar.

Qishloqda Bozorboy Abdullajonga yordam chaqirish imkonini beruvchi moslamani izlashda yordam beradi. Bozorboy moslamani topib oladi va Abdullajondan berkitadi. Keyinroq bu moslama Bozorboy yashirgan joydan gʻoyib boʻladi.

Bozorboy Abdullajonga barcha muammolarini hal qilish uchun „katta pul“ kerakligini aytadi. Abdullajon uni tom maʼnoda tushunib, oilaviy qozondan ulkan, lyuk tengi bir rubl tanga yasaydi. Keyin Bozorboy Abdullajondan qogʻoz rublni koʻpaytirishni soʻraydi. Abdullajon osonlik bilan bir dona qogʻoz puldan bir necha banknota yasaydi. Ammo Bozorboy pullarning birida qalbaki pul yasash noqonuniy ekanligini oʻqib qolganidan keyin, ikkisi barcha pullarini yoqib yuborishadi.

Abdullajon moʻjiza koʻrsatishda davom etadi: odamlarni ketmonlarda uchiradi, tovuqlarni bir daqiqada ellikta tuxum qoʻydiradi, ulkan meva-sabzavotlarni (jumladan, uch tonna vaznli tarvuzlarni) yetishtiradi, sigirlarni qirqta buzoq tugʻdiradi, mahalliy ustaga hi-fi videomagnitofon yaratish imkonini beradi.

Qishloq ahli moʻjizalar ortida Abdullajon turganini bilishmaydi. Bir piyonista kolxoz raisiga bir shisha aroq evaziga barcha qishloq ahliga moʻjizalarni kolxoz raisi bajarayotganini aytishni taklif qiladi. Rais bunga rozi boʻladi va moʻjizalar ortida oʻzi turganini aytadi. Qishloq ahli bilan oʻtkazilayotgan yigʻin paytida raisga maxsus ketmon sovgʻa qilinadi, ammo u boshqalarnikiga oʻxshab uchmaydi. Bozorboy raisga Abdullajon haqida aytadi. Rais keyin Abdullajondan uning ketmonini ham uchadigan qilib berishni soʻraydi. Ammo Abdullajon rais „kechirib boʻlmaydigan jinoyat“ga qoʻl urganini, yaʼni, asalari oʻldirganini aytib, rozi boʻlmaydi. Rais ketomoni uchishiga umid qilib, gʻazab bilan baland imorat tepasiga chiqadi. Ammo uning ketmoni uchmaydi va u yerga qulab, jarohatlanadi.

Moskva oʻzga sayyoralikni topish uchun tanklarni va harbiy uchoqlarni yuboradi. Abdullajonga yordam soʻrash imkonini beruvchi moslamani Bozorboyning ayoli yashirib qoʻygani ayon boʻladi. U moslamani Abdullajonga beradi va kuzatib qoʻyadi. Abdullajon boshqa gorshkok shaklidagi kemaga minib, uchib ketadi. Film oxirida Sotiboldi Steven Spielbergni qishlogʻiga, „katta tarvuz va qovun yeyishga hamda ketmonda uchishga“ taklif qiladi.

Rollarda

Rajab Adashev 
Aktyor Rajab Adashev „Abdullajon“ filmida kastingdan oʻta olmagani va qanday qilib bosh rolni ijro etgani haqida Intervyu tvga quyidagilarni gapirib berdi:

Manbalar

Havolalar 
 

Oʻzbekiston filmlari
1991-yil filmlari
Zulfiqor Musoqov filmlari
Oʻzbekiston SSR filmlari
Oʻzbek tilidagi filmlar
Oʻzbekiston ilmiy-fantastik komediya filmlari