Magnus Carlsen

Sven Magnus Øen Carlsen () — norvegiyalik shaxmatchi, shaxmat boʻyicha 16-jahon chempioni (2013—2022). 1990-yilning 30-noyabrida Norvegiyaning Vestfoll guberniyasi, Tyonsberg shahrida dunyoga kelgan.

Faoliyat 
Shaxmat boʻyicha 3 ta kategoriyada jahon chempioni: 2013-yildan 2023-yilgacha klassik shaxmat boʻyicha jahon chempioni; 2014-2016, 2019, 2022-yillarda rapid boʻyicha jahon chempioni: 2014, 2015, 2017-2019, 2022-yillarda — blits boʻyicha jahon chempioni. Dunyoning eng yosh grossmeysterlaridan biri —2004-yil 26-aprelda 13 yoshligida (oʻsha payt Magnus eng yosh grossmeysterlar roʻyxatida 2-oʻrinda turgan) FIDE reytingida yetakchilik qilgan eng yosh shaxmatchi (19 yoshida) 2013-yil yanvar oyida Elo reytingida tarixdagi eng yuqori (oʻsha vaqt uchun) natijaga erishadi — 2861 punkt . Magnus Garri Kasparov tomonidan 13 yildan buyon egallanib kelayotgan rekordni (2851 punkt) yangilaydi. 2006-yilgi Norvegiya chempioni. Bir qancha katta turnirlarda gʻolib va faxrli oʻrinlar sohibi. 2007 va 2011-yilgi jahon birinchiligining davogarlaridan biri, 2013-yilgi birinchilik gʻolibi. 5 karra Shaxmat Oskari sohibi — 2009-2013-yillarda; bu titulni 4 yoki undan koʻp marotaba qoʻlga kiritgan 3-shaxmatchi (Karpov va Kasparovdan keyin).

Biografiyasi 

Magnusning opasi: Xellen;

singillari: Ingrid(t.y.1994) va Signa (t.y. 1996)..

5 yoshli Magnusni shaxmat oʻynashga otasi Hanrik Carlsen (Elo reytingida 2100 atrofidagi punktga ega boʻlgan oʻyinchi Xenrik Karlsen , neft kompaniyasi injeneri, mahalliy turnirlar ishtirokchisi) oʻrgatgan. Magnus shaxmat bilan 8 yoshida jiddiy shugʻullana boshlagan: shaxmat haqidagi kitoblarni oʻqigan, mahalliy turnirlarda qatnashgan, har kuni 3—4 soat internetda shaxmat oʻynagan.

2003-yilning avgust oyida homiy („Microsoft“ kompaniyasi) Carlsenlar oilasini yillik turga joʻnatishadi. Shu sabab Carlsenning ota-onasi uyni topshirishadi, mashinasini sotishadi. 2004-yilga kelib mutaxassislar uni jahon chempioni boʻlishini bashorat qilishadi.

2013-yilda Chennay shahrida oʻtkazilgan jahon chempionatidagi gʻalabadan soʻng, Magnus, ota-onasidan mustaqil hayot kechira boshlaydi.

Qiziqish va xobbilari

Shaxmatdan tashqari futbol, togʻ changʻisi, katta tennis va basketbol sport turlariga qiziqadi. Komikslar oʻqishni yaxshi koʻradi.

Sevimli sporti futbol; Real Madrid klubiga muhlislik qiladi, shu klubning oʻyinlarida 2 marotaba ramziy zarba bergan.

Reklama faoliyati

Magnus shaxmat bilan bir qatorda modellik bilan ham shugʻullanadi. U reklamadan yiliga 1 mln dollardan koʻproq daromad topadi.

Bundan tashqari Magnus shaxmat dasturi — „Play Magnus“ ni reklama qiladi.

Oʻyin uslubi va baholanishi 

Magnus universal oʻyinchi. U asosan mittelshpil va endshpilda kuchli. Debyutni ehtiyotsizlik qilib oʻynagani bilan, partiyaga umumiy nazar tashlasak deyarli mukammal oʻyin olib boradi.

Lyuk van Velining fikriga koʻra „Uning kuchi shundaki, boshqalar deyarli xech narsa koʻrmaydigan pozitsiyada u endi oʻynashni boshlaydi“. Raqiblarining rejalarini mohirlik bilan anglab oladi, ularning qachondir xatoga yoʻl qoʻyishiga umidni yoʻqotmaydi.

Latviyalik grossmeyster Aleksey Shirovning fikricha, Carlsen yutuqlari tufayli Garri Kasparovnikidan kam boʻlmagan eʼtiborga loyiq.

Grossmeyster Yuriy Razuvayevning fikricha, „U (Magnus Carlsen) taktik (uslubiy) jihatdan eng oddiy, lekin pozitsiyaviy mahorati Petrosyan yoki Karpovning darajasida“.

Xalqaro grossmeyster Yevgeniy Bareyev fikricha „U oldi shaxmatchilardan odatda durangga rozi boʻladigan partiyalarni tortib oladi. Unda butunlay fenomenal (ajralib turadigan) texnika va qoʻshimchasiga nerv sistemasining mavjud emasligi. Carlsen barcha yoshlar kabi variantlarni juda yaxshi sezadi. Magnus Carlsen — natijalar uchun moʻljallangan shaxmat mashinasi“.

Kasparovning bahosiga koʻra 

Carlsenni Fischer, Mikhail Tal va kompozitor Motsart bilan taqqoslashgan (Magnusning soʻzlariga koʻra uni dastlab 2004-yilda The Washington Post gazetasi „Shaxmatda Motsart“ deb atashgan).

Sportdagi natijalari 

Darajalari

 2002-yil — FIDE ustasi.
 2003-yil (Gyousdaldagi turnir. Norvegiya) 12 yosh-u 2 oyligida — xalqaro sport ustasi (Magnus Shimoliy Yevropadagi IM normasini bajargan eng yosh shaxmatchi boʻldi
 2004-yil 26-aprel (13 yosh-u 4 oy 27 kunligida) — grossmeyster.

Mashgʻulotlar jarayoni

2000-yildan boshlab Magnus Xalqaro sport ustasi Torbern Ringdal Xansen (koʻp yillik lider va mamlakat chempioni Simen Agdesteinning shogirdi) qoʻl ostida shugʻullana boshlaydi. 2002-yilga kelib esa Magnusni Simenning oʻzi shugʻullantira boshlaydi. Magnusning soʻzlariga koʻra, turnirlarda unga koʻpincha daniyalik grossmeyster Peter Heine Nielsen yordam bergan.

2009-yilning mart oyidan to sentyabrgacha Carlsen Kasparovning qoʻlida yashirincha shugʻullanadi, shundan soʻng bir necha oy u bilan ochiq shugʻullanadigan boʻldi. Magnusning soʻzlariga qaraganda, ular bahorda 2 ta tayyorgarlik sessiyasini oʻtkazishgan, keyin avgustda 2 hafta Xorvatiyada shugʻullanishgan, sentabrda bir necha kun mashgʻulotlar oʻtashgan. Kasparov tufayli Magnus butun pozitsiyalar sinfini yaxshi tushuna boshladi, debyut uslubiyatlari ustida ishladi. Yetarlicha miqdordagi hamkorlikdan soʻng (1 yildan oshiq vaqt davomida, jonli va internet tarmoqlari orqali uchrashuvlar) mashgʻulotlar toʻxtatildi.

Kasparovning oʻzi yozishicha:

Elo reytingi 
2007-yilning iyulida (16 yosh-u 213 kunlik payti) Magnus 2710 punkt bilan 2700 plankasidan oʻtgan eng yosh shaxmatchi boʻldi. 2008-yilning 5-sentabrda, Bilbaodagi „Katta Dubulgʻa“ finalining 4-turidagi gʻalabasidan soʻng, Magnus, bir qancha muddat norasmiy LiveRating reytingida 1-oʻrinda turadi.

U 2009-yilda reytingini 2801 punktga yetkazadi. 2014-yilning mayida 2882 punkt bilan reytingning absulyut choʻqqisiga erishadi. U bu rekordni biroz kamayishdan soʻng 2019-yil avgustida takrorlaydi.

Manbalar 

Norvegiya shaxmatchilari
Shaxmat olimpiadasi ishtirokchilari
Alifbo boʻyicha shaxmatchilar