Solijon Abdurahmonov

Solijon Abdurahmonov (1950-yil 28-may, Oʻzbekiston, Nukus shahrida tugʻilgan) — Ozodlik radiosi , Amerika Ovozi va uznews.net nashrlariga hissa qoʻshgan oʻzbek jurnalisti. 2008-yil oktyabr oyida u marixuana va afyun saqlagani uchun oʻn yillik qamoq jazosiga hukm qilingan. U oʻzining aybsizligini taʼkidlagan. Bir qancha xalqaro inson huquqlari nohukumat tashkilotlari uni ozod qilishga chaqirgan, jumladan Amnesty International uni vijdon mahkumi deb eʼlon qilgan. 2014-yilda soʻz va matbuot erkinligi uchun Iogann Filipp Palm mukofoti bilan taqdirlangan. U 2017-yil oktyabr oyida hibsdan ozod qilingan.

Karyera 
Abdurahmonov 2005-yilgacha "Ozodlik" radiosi muxbiri bo‘lib ishlagan. U Urush va tinchlikni yoritish ishlariga ham hissa qoʻshgan. Hibsga olinganida u "Amerika Ovozi "ning oʻzbek xizmati hamda uznews.net mustaqil axborot sayti muxbiri boʻlgan.

Oʻzbekistonning Orol dengiziga chegaradosh Qoraqalpogʻiston Respublikasi mustaqilligi uchun faol harakatlar olib borgan.

Jurnalistlik faoliyatidan oldin Qoraqalpog‘istonning Amudaryo tumanidagi qishloq maktabida 23 yil rus tili va adabiyotidan dars bergan.

Giyohvand moddalarni saqlagani uchun hibsga olinishi 
2008-yil 7-iyun kuni Abdurahmonovni yo‘l harakati politsiyasi to‘xtatib, avtomashinasini tekshirib,  marixuana va  opiy aniqlashgan. Abdurahmonovning taʼkidlashicha, giyohvand moddalar u yaqinda eʼlon qilgan yoʻl politsiyasining korrupsiyasi haqidagi xabari uchun qasos sifatida uyushtirilgan. Qon tahlillari Abdurahmonovning tanasida giyohvand moddalar topilmaganidan soʻng, u sotish niyatida saqlash aybi bilan gumonlanuvchiga aylangan. 2008-yil 10-oktyabrda tuman sudi tomonidan aybdor deb topilib, 10 yilga ozodlikdan mahrum etilgan. Ikki kundan keyin Qoraqalpog‘iston Oliy sudi apellyatsiya komissiyasi hukmni o‘z kuchida qoldirgan.

Uning qamoqqa olinishi bir qator xalqaro inson huquqlari nohukumat tashkilotlari tomonidan qoralangan va ular uning hibsga olinishi uning jurnalistik faoliyati va Qoraqalpogʻiston separatistik harakati uchun faolligi bilan bogʻliqligini daʼvo qilgan. Xalqaro Amnistiya uni „faqat inson huquqlari boʻyicha faoliyatini amalga oshirgani va soʻz erkinligi huquqidan foydalangani uchun hibsga olingan“ vijdon mahkumi deb eʼlon qilgan. Front Line jurnalistning hibsga olinishidan „juda xavotirda“ ekanini taʼkidlagan va Xalqaro Inson huquqlari federatsiyasi va Qiynoqlarga qarshi Butunjahon tashkiloti qo‘shma bayonot chiqarib, uning qamoqqa olinishini „o‘zboshimchalik“ deb atagan holda uni ozod qilishga chaqirgan. Jurnalistlarni himoya qilish qo‘mitasi Abdurahmonovning ozod etilishi va hibsga olingani uchun O‘zbekiston hukumati javobgarlikka tortilishini so‘ragan.

Abdurahmonovning sobiq ish beruvchisi, "Ozodlik" radiosi prezidenti Jeff Gedmin ham hibsga olinishiga qarshi chiqib, „Agar Prezident Islom Karimov o‘z mamlakati obro‘sini tiklashga intilayotgan bo‘lsa, u so‘z erkinligini jinoiy huquqbuzarlik sifatida ko‘rishni to‘xtatishi va Abdurahmonov hamda 20 ga yaqin boshqa shaxslarga ozodlik berishi kerak“, degan.

Imposter hodisasi 
2012-yil oxirida Xalqaro Qizil Xoch qoʻmitasi bir necha oy davomida Abdurahmonov bilan uchrashishga urinib koʻrgan. Abdurahmonovning o‘g‘li Davronning so‘zlariga ko‘ra, bir paytlar qamoqxona rahbariyati o‘zini Abdurahmonov deb daʼvo qilgan boshqa shaxsni inspektorlarga tanishtirgan. Inspektorlar haqiqiy Abdurahmonovning suratini koʻrgan va yolgʻonchiga ishonishdan bosh tortgan.

Qamoqdan ozod qilish 
2017-yil 4-oktyabr kuni Abdurahmonov to‘qqiz yilu to‘rt oy qamoqda o‘taganidan so‘ng ozodlikka chiqgan. Ozodlikka chiqqach, u inson huquqlari tashkilotlariga targʻibot ishlari uchun minnatdorchilik bildirgan.

Keyinchalik BMT Inson huquqlari kengashi Abdurahmonovga nisbatan hukmni rad etib, hibsga olingani, adolatsiz sudlanganligi va qamoqqa olingani uchun unga tovon to‘lashni tavsiya qilgan. Natijada Abdurahmonov O‘zbekiston Oliy sudiga sudlanganlik hukmini bekor qilishni so‘rab ariza bilan murojaat qilgan. 2019-yil 23-sentyabr kuni yarim soat davom etgan sud majlisi arizani rad etgan. Sud jarayonida Abdurahmonov O‘zbekiston Inson huquqlari qo‘mitasi raisi o‘rinbosari va jurnalist sifatida faoliyat yuritayotgani, inson huquqlari bo‘yicha faoliyatini davom ettirayotganini aytgan. Oradan bir necha kun o‘tib, 27-sentyabr kuni Abdurahmonov Qoraqalpog‘iston prokurori tomonidan YouTubeʼga joylashtirilgan video va ehtimoliy tovlamachilik yuzasidan so‘roq qilingan. Abdurahmonov bu voqeaga aloqadorligini rad etib, so‘roq unga saboq berish uchun qilinganini daʼvo qilgan.

2020-yil may oyida Abdurahmonov Xalqaro Amnistiya tashkilotiga intervyu bergan, unda u qamoqda boʻlganida xalqaro qoʻllab-quvvatlash xatlaridan olgan kuchini muhokama qilgan.

Manbalar 

Oʻzbekistonlik jurnalistlar
Yashayotgan insonlar
1950-yilda tugʻilganlar