Cambridge universiteti kutubxonasi

Cambridge Universiteti kutubxonasi – universitetdagi asosiy izlanish olib boriladigan maskandir. Bu joy universitetdagi 100 dan ziyod kutubxonalar orasida eng yirigi hisoblanadi. Kutubxona Cambridge Universiteti aʼzolari va tashqi tarafdan izlanish olib boruvchilar uchun asosiy ilmiy manba hisoblanadi. Universitetning ichida uni koʻpincha „UL“ deb atashadi. Markaziy rahbarlik va maʼmuriyatning maqsadi tufayli 33 ta fakultet va kafedra kutubxonalari Universitet kutubxonasi bilan bogʻlanib, „Cambridge Universitetining kutubxonalari“ni tashkil etadi.

Bu kutubxona Buyuk Britaniya qonunlariga doir oltita yuridik depozit huquqqa ega kutubxonalardan biridir. U yerda taxminan toʻqqiz millionga yaqin predmetlar (jumladan, xaritalar va musiqa notalari) saqlaniladi va yuridik depozit, xarid va xayriya orqali har yili taxminan 100,000 ga yaqin narsalar olinadi. Universitet kutubxonasi, yuridik depozitga ega kutubxonalardan oʻz materiallarini katta qismini ochiq holda saqlab turishi va baʼzi toifadagi oʻquvchilarga oʻzining toʻplamlaridan kitob olishga ruxsat berishi bilan ajralib turadi.

U yerda boʻsh joy topilguniga qadar, uning dastlabki joylashuvi Senat uyi yaqinidagi eski maktablar binosida boʻlgan. Yangi kutubxona  1930-yillarda qurilgan. U Cambridge shahar markazining gʻarbiy tomonida, hozirgi Robinson kolleji va Clare kollejining yodgorlik maydoni oʻrtasida joylashgan sobiq harbiy shifoxonaning oʻrnini egallagan. Giles Gilbert Scott tomonidan loyihalashtirilgan hozirgi bino 1934-yilda ochilgan. Kutubxonachi Jessica Gardner bu lavozimni egallagan ikkinchi ayol hisoblanadi.

Tarixi 
Birinchi kutubxona

XIV asrning oʻrtalariga kelib, Cambridge Universiteti oʻzining kitoblar majmuasiga egalik qildi. Bular hozirgi kundagi kutubxonalarda emas, balki boshqa qimmatbaho narsalar bilan birga sandiqlarda saqlanardi.

Eng qadimiy katalog 1424-yilga borib taqaladi, oʻsha vaqtda kutubxonada 122 ta jild boʻlgan. Saqlanib qolingan ikkinchi katalog esa 1473-yilda tuzilgan boʻlib, u 330 ta jilddan iborat edi. Ingliz islohotlari vaqtida, Oxfordda sodir boʻlgani kabi, kitoblarning keng miqyosda yoʻq qilinishiga doir dalillar mavjud emasdek koʻrinsa-da, baʼzi kitoblar shubhasiz yoʻq qilingan va xayriya ehsonlari juda kam boʻlgan. Kingʻs kolleji 1528 va 1568-yilning oʻrtalarida faqat bitta vasiyat olgan. XVI asrdan boshlab, kutubxona kitoblarning odatdagidan koʻproq ehsonlari va vasiyatlari bilan taʼminlangan va yuridik depozit huquqi berilgandan soʻng, kutubxonaning rivojlanishi sezilarli darajada oʻsgan. Bundan so'ng, 1648-yilda Commons parlament palatasi kutubxona uchun mablagʻ ajratishni buyurgan.

Yangi kutubxona

Yangi Universitet kutubxonasining binosi Giles Gilbert Scott tomonidan loyihalashtirilgan boʻlib, u shuningdek, yaqin atrofda joylashgan Clare yodgorlik maydonini (Clare kollejining bir qismi) ham loyihalashtirgan . Bu joy 1931 va 1934-yillarning oraligʻida qurilgan va ikkinchi darajali boʻlib roʻyxatga kiritilgan bino hisoblanadi. Ichkari qismida XVII va XVIII asrga doir bir qancha kitob javonlar boʻlib, ular James Essex tomonidan 1731-34-yillarda eski universitet kutubxonasi uchun loyihalashtirilgan. Yangi kutubxona uchun mablagʻ kollejlar va yashirin holda yordam qiluvchilar orqali toʻplangan. Amerikalik xayriya ishlarida faol boʻladigan shaxs John. D. Rockefeller kutubxonaning qurilishi uchun katta miqdorda mablag' sarflagan. Bino uchun yanada kattaroq kirish joyi kerakligini sezgan Rockefeller, arxitektorni, oʻziga xos old tomonga qaragan minorani qoʻshishga koʻndiradi. Bu minora Cambridge atrofi boʻylab, bir necha mil masofadan koʻrinishi mumkin. Shuningdek, bronzadan qilingan asosiy kirish joyi va oʻqish xonasiga yetaklaydigan alyuminiy bronza ekranlar H. H. Martyun & Co. tomonidan qilingan.

Manbalar 

Kutubxonalar