Gulbiddin Hikmatyor

Gulbuddin Hekmatyar (1949-yil 1-avgust) — afgʻonistonlik siyosatchi, sobiq mujohidlar rahbari va narkobiznesmen. Hekmatyar 1979-yilda Hizb-i-Islami tashkiloti tugatilgandan keyin Muhammad Yunus Xolis nomli siyosiy partiyaga asos soladi. U 1990-yillarda ikki marta bosh vazir lavozimini egallagan.

Hekmatyar 1970-yillarning boshida talaba sifatida Musulmon yoshlar tashkilotiga qoʻshildi va tashkilotning aksariyat aʼzolari tomonidan islomiy radikalizm gʻoyalari tashkilotchisi sifatida tanilgan. U 1979-yilda Sovet-Afgʻon urushi boshlanganida Pokistonda edi. Oʻsha paytda Markaziy tekshiruv boshqarmasi (CIA) Hekmatyarning tez rivojlanib borayotgan „Hizb-e Islomiy“ tashkiloti, afgʻon mujohidlarining eng yiriklaridan biri boʻlgan ISI orqali moliyalashtira boshlagan.

1980-yillarning oxirida Hekmatyar va uning tashkiloti CIA tomonidan ularga taqdim etilgan mablagʻ va qurol-aslahalardan afyun savdosini boshlash uchun foydalanadilar. Keyinchalik esa geroin ishlab chiqarishga oʻtadi. U guruhi bilan Yaqin Sharqda geroin yetkazib beruvchi tashkilotlar orasida yetakchiga aylanadi. Hekmatyarning CIA bilan aloqasi AQSh tashqi diplomatiyasi uchun muammolar keltirib chiqaradi. 1992-yilda sovetlar qoʻllab-quvvatlagan Afgʻoniston prezidenti Muhammad Najibulloh hokimiyatdan agʻdarilganidan soʻng, Hekmatyar shakllangan yangi hukumat tarkibiga qo'shilishdan bosh tortdi va boshqa harbiy qoʻmondonlar bilan Afgʻonistondagi fuqarolar urushida qatnashdi. Natijada, birgina Kobulda 50 mingga yaqin tinch aholi halok boʻldi. Hekmatyar esa Kobulga raketa hujumlarini amalga oshirganlikda ayblandi. Ahmadshoh Mas’ud boshchiligidagi hokimiyatni taqsimlash saʼy-harakatlari doirasida Hekmatyar 1993-1994-yillarda Afgʻoniston bosh vaziri boʻldi. Shuningdek, u 1996-yilda qayta qisqa muddatga Afgʻonistonning bosh vaziri boʻldi.

2001-yilda Tolibon harakatlari qulaganidan bir necha kun oʻtgach, u Pokistonga borib, oʻzining harbiylashtirilgan kuchlarini Afgʻonistonda Hamid Karzay hukumati va xalqaro koalitsiyaga qarshi qaratilgan harakatlari muvaffaqiyatsizlikka yuz tutadi. 2016-yilda u Afgʻoniston hukumati bilan tinchlik bitimini imzolaydi va deyarli 20 yillik surgundan keyin Afgʻonistonga qaytishga muvaffaq boʻladi.      Afgʻoniston Islom Respublikasi parchalanganidan soʻng, 2021-yil 17-avgust kuni Hekmatyar Dohada Afgʻonistonning sobiq prezidenti Hamid Karzay va Milliy yarashuv boʻyicha Oliy Kengashning sobiq raisi va ijroiya raisi Abdulla Abdulla bilan yangi hokimiyat shakllantirish maqsadida uchrashadilar. Biroq, 2021-yil sentabrida Tolibon inklyuziv boʻlmagan hukumat tuzgani sababli ular boʻysundiriladi. Natijada, Hekmatyar Kobulda qoladi.

Hayoti 
Gulbuddin Hekmatyar Ghilji pushtunlarining Xaroti qabilasidan boʻlgan. U 1949-yilda Afgʻoniston shimolidagi Qunduz viloyatida joylashgan Imom Sohib shahrida tugʻilgan. Oʻzi asli G'azna viloyatidan boʻlgan uning otasi Gʻulom Qodir Qunduz shahriga hijrat qilgan. Afgʻon tadbirkori va Xaroti qabilasining rahbari G‘ulom Servar Nasher Hekmatyarni zukko yigit deb bilgan va 1968-yilda uni Mahtab Qal’a harbiy akademiyasiga yuboradi. Biroq, ikki yildan soʻng uning siyosiy fikrlari tufayli akademiyadan chetlashtirilgan. 1969-yildan 1972-yilgacha Hekmatyar Kobul universitetining muhandislik kafedrasida oʻqigan. U universitetning birinchi yilida 149 sahifalik „The Priority of Sense Over Matter“ nomli kitob yozdi. U oʻqishni tamomlamagan boʻlsa-da, izdoshlari uni „Muhandis Hikmatyar“ deb atashgan.

Universitetda oʻqish yillari davomida Hekmatyar Dovud hukumatidagi XDP orqali Afgʻonistonda sovet taʼsiriga qarshiligi kuchayotgan „Sazman-i Javonan-i Musulmon“ („Musulmon yoshlari tashkiloti“)ga qoʻshildi. U tashkilotning asoschilaridan biriga aylanadi. Unga „Musulmon birodarlar“ aʼzosi Sayyid Qutbning mafkuraviy taʼlimoti ham taʼsir qilgan. Hekmatyarning radikalistik gʻoyalari Kobul universitetining muhandislik fakulteti talabasi Ahmadshoh Masʻudning izdoshlari prinsiplariga zid edi. 1975-yilda Hekmatyar Pokiston yordami bilan oʻsha paytda 22 yoshli Masʻudni oʻldirishga urinadi, biroq muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. 1975-yilda „Islom jamiyati“ni boshqargan Masʻud va Burhanuddin Rabboniy tarafdorlari va keyinchalik, Hizb-i Islami tashkilotini tashkil etgan Gulbuddin Hekmatyar oʻrtasida „Islom Jamiyati“ boʻlindi. Akbarzoda va Yasmin Hekmatyarning yondashuvini Rabboniyning „inklyuziv“ va „moʻtadil“ strategiyasidan farqli ravishda „radikal va antagonistik“ deb baholashgan.

Pokiston voqealari 
Afgʻon muxolifati jangarilarining Peshovarga kelishi Dovudning Pashtuniston masalasini koʻtarishga undaydi. Bu paytda Pokiston va Afgʻoniston oʻrtasidagi diplomatik ziddiyatlar keskinlashayotgan edi. Pokistonlik general Nasirulloh Babar, oʻsha paytdagi Xaybar Paxtunxva gubernatori va bosh vazir Zulfiqor Ali Bxuttoning marhamati bilan Hikmatyar va Dovudga qarshi islom radikalistlarini tayyorlash uchun qarorgohlar tashkil etgan. Islom radikalistlari harakatining ikkita asosiy maqsadi bor edi: Jamiat-e islami („Islom jamiyati“) Burhanuddin Rabbani boshchiligida jamiyat va davlat apparatiga kirib borish orqali hokimiyatga erishish uchun bosqichma-bosqich strategiyalarni amalga oshirish. Hizb-i Islomiy („Islom partiyasi“) deb nomlangan boshqa harakatga Hekmatyar rahbarlik qildi, u zoʻravon qurolli koʻrinishidagi radikal yondashuvni amalga oshirgan. 1975-yil oktyabr oyida Pokistonning qoʻllab-quvatlashi Hekmatyarni hukumatga qarshi qurol koʻtarishga majbur qiladi. Xalq yordamisiz qoʻzgʻolon butunlay muvaffaqiyatsiz yakunlanadi va yuzlab jangarilar hibsga olinadi.

Hekmatyarning „Hizb-e-Islomi“ tashkilotida Olivye Roy „Leninchi“ deb taʼriflangan, bir xil tashkilot ichida qatʼiy tartibli islomiy mafkuraga asoslangan elitist avangard sifatida shakllangan va Eron inqilobi ritorikasidan foydalangan holda tashkil etgan. Uning operatsion tizimi Pokistondagi Nosir Bagh, Vorsak va Shamshatu qochqin qarorgohlarida joylashgan edi. Ushbu qarorgohlarda Pokiston hukumati va ularning xizmatlararo tekshiruv (ISI]) koʻmagida ijtimoiy va siyosiy aloqani tashkil qildi. U maktablardan tortib, qamoqxonalargacha hamma sohani o'z qo'liga oldi. 1976-1977-yillari Afgʻoniston prezidenti Dovud Pokistonga murojaat qildi va bu Pokiston rahbari Bhutto bilan qayta shartnoma tuzishga olib keldi. 1977-yildan boshlab, Zianing oʻzi Hekmatyarga yordam berishni davom ettirdi.

Afgʻon-Sovet urushi 
Sovet-Afgʻon urushi davrida Hekmatyar Saudiya Arabistoni, Pokiston va AQShdan katta miqdorda yordam oldi. Hekmatyar, shuningdek, Buyuk Britaniya MI6ning qoʻllab-quvvatlanishiga erishdi va hatto, Dauning koʻchasida Margaret Thatcher bilan uchrashdi. ISI maʼlumotlariga koʻra, ularning Hekmatyarga yashirin yordamning eng yuqori foizini ajratish toʻgʻrisidagi qarori Hekmatyarning Afgʻonistondagi sovetlarga qarshi samarali harbiy faoliyatiga sabab boʻldi.  Amerikaning yuz million dollarlik yordamiga qoʻshimcha ravishda, Hekmatyor Saudiyadan ham yordam oldi. Hekmatyarning barcha mujohid guruhlarga doimiy qarshiligi Pokiston generali va rahbari  Muhammad Ziyo-ul-Haqni Hekmatyarni Afgʻoniston rahbariga aylantirgan Pokiston ekanligi va agar u ISIning nazoratiga qarshi tursa, Pokiston uni yoʻq qilishi mumkinligi haqida ogohlantiradi.

Narkotik moddalar savdosi 
Sovet-Afgʻon urushi tugashi arafasida, Hekmatyar Markaziy tekshiruv boshqarmasi va ISI tomonidan unga berilgan mablagʻlar va qurollardan foydalanib, oʻz tashkilotini Yaqin Sharqdagi yetakchi geroin ishlab chiqaruvchi tashkilotlardan biriga aylantirdi. Hekmatyar ilk bor giyohvand moddalar savdosi bilan 1988-yilning yozida shugʻullana boshlagan. Dastlab, afyun savdosi bilan shugʻullangan Hekmatyar mujohid guruhlari ichida birinchi boʻlib mintaqada geroin ishlab chiqaruvchi zavodlar ochgan va ularni nazorat qilgan. Qoʻshma Shtatlar Tashqi Ishlar xizmati bilan Hekmatyarning noqonuniy giyohvand moddalarni ishlab chiqarish va tarqatishdagi ishtiroki AQShning tashqi savdo diplomatiyasiga jiddiy putur yetkazdi. Oʻsha paytda Afgʻonistondagi tekshiruvlar uchun Markaziy tekshiruv boshqarmasi xodimi Charlz Kogan mas’ul boʻlgan. Hizb-e-Islami oʻzini mujohidlar orasida takfir yoki boshqa musulmonlarga qarshi murtadlik eʼlon qilish bilan ajratib olgan. Shu asosda, u muntazam ravishda boshqa mujohidlar fraksiyalariga va sovet ishlariga hujum qilgan. Hekmatyarning Jamiat-e Islami tashkiloti va ayniqsa, uning boshlig'i Ahmadshoh Masʻud bilan qarama-qarsh munosabatda edi. Masʻud 1976-yilda Hekmatyarning hamkorligi bilan Pakistanda josuslik uchun hibsga olingan. Keyinchalik, Masʻud va Hekmatyar Panjshir vodiysini oʻzlashtirishni kelishib oldilar. Hekmatyar oxirgi daqiqalarda hujumda ishtirok etishdan bosh tortdi. Natijada, Masʻudni ochiq va himoyaga muhtoj qoldirdi. Masʻud qoʻshinlari oʻz hayotlari bilan birma-bir qochib ketishdi. 1989-yil iyul oyida Hizb-e-Islami qoʻmondoni Sayyed Jamal, Masoʻdding Shura-ye-Nazar qoʻmondonining 30 nafarini Takhar viloyati Farxor omon qoʻydi. Hujum Hekmatyarning raqib fraksiyalarini toʻxtatishga urinish strategiyasiga tegishli edi va mujohidlar orasida keng tanqid qilindi.

Fuqarolar urushi 
Oʻta shavqatsiz qoʻmondon Hekmatyar 1990-yillar boshida Kobulda sodir boʻlgan vayronagarchiliklar va tinch aholi oʻlimi uchun javobgarlikda ayblanib, „Kobul qasbobi“ nomini oldi.

1989-1992-yillarda AQShning Afgʻoniston boʻyicha maxsus vakili Piter Tomsenning soʻzlariga koʻra, Gulbuddin Hekmatyar 1990-yilda Pokiston manfaatlari yoʻlida Afgʻonistonni bosib olish va uni boshqarish uchun Pokiston Xizmatlararo tekshiruv boshqarmasi (ISI) tomonidan yollanadi. Ammo, bu reja 1992-yilgacha AQShning bosimi tufayli kechiktirildi.

1992-yil aprel oyida Afgʻoniston Demokratik Respublikasi parchalana boshlaganida, hukumat amaldorlari mujohidlar safiga qoʻshildi va ularning etnik va siyosiy qarashlariga koʻra turli partiyalarni tanlashdi. Aksariyat qismi pastunlar boʻlgan PDPA fraksiyasi aʼzolari Hekmatyar bilan qoʻshildilar. Ularning yordami bilan u 24-aprel kuni Kobulga qoʻshinlarni kiritishni boshladi va shaharni egallab oldi.  Agar boshqa rahbarlar Kobulga kirmoqchi boʻlsa, ularning samolyotini urib tushirish bilan ogohlantiradi. „Afgʻoniston Islom muvaqqat hukumati“ning yangi rahbari Sibghatullah Mojaddedi Ahmadshoh Masʻudni mudofaa vaziri etib tayinladi va uni bu vaziyatga qarshi chora koʻrishga chaqirdi. U 25-aprel kuni hujumga oʻtdi va ikki kunlik shiddatli janglardan soʻng Hizb-i Islomiy va uning ittifoqchilarini Kobuldan chiqarib yubordi. 1992-yil 25-mayda Masʻud bilan tinchlik shartnomasi imzolanib, Hekmatyar bosh vazir etib tayinlandi. Biroq, u prezident Mojaddediyning samolyotiga raketa hujumida ayblangach, kelishuv buzildi. Ertasi kuni Burhanuddin Rabbani, Ahmadshoh Masʻud jamiyati, Abdul Rashid Dostum Jumbich kuchlari va Hekmatyarning Hizb-i Islami kuchlari oʻrtasidagi ziddiyatlar qayta boshlangan.

1992-yildan 1996-yilgacha urushayotgan guruhlar Afgʻonistondagi fuqarolar urushi paytida Kobulning katta qismini vayron qildi va minglab tinch aholini oʻldirdi. Vayronagarchilikda barcha tomonlar ishtirok etdi, ammo Hekmatyar guruhi tinch aholi punktlarini qastdan nishonga olishda ayblandi. Hekmatyar Kobul aholisining sovetlar bilan hamkorligi va diniy eʼtiqodi sabab bombardimon qilganlikda taxmin qilindi. Bir kuni u New York Times jurnalistiga „Afgʻoniston allaqachon bir yarim million shahidga ega. Biz haqiqiy Islom Respublikasini barpo etish uchun undan ham koʻp narsani qurbon qilishga tayyormiz“, dedi. Uning hujumlarida siyosiy maqsad ham bor edi: Rabboniy va Mas’ud aholini himoya qila olmaganliklariga sabab - Rabboniy hukumatiga putur yetkazish va 1994-yilda Hekmatyar ittifoqlarni oʻzgartirib, Doʻstum hamda Hazoriy shia partiyasi Hizb-e-Vahdat bilan Shoʻro-i Hamahangiy („Muvofiqlashtiruvchi kengash“)ni tuzadi. Ular birgalikda Kobulni qamal qildilar, koʻp sonli artilleriya va raketalarni ishga tushirdilar, bu esa BMT xodimlarining Kobuldan evakuatsiya qilinishiga va bir necha hukumat aʼzolari oʻz lavozimlarini tark etishga majbur qildi. Biroq, yangi ittifoq Hekmatyarga gʻalaba keltirmadi va 1994-yilning iyunida Masud Doʻstum qoʻshinlarini poytaxtdan haydab chiqardi.

Tolibon bilan munosabatlar 
Pokiston harbiylari shu paytgacha Hekmatyarni Kobulda ularning manfaatlariga toʻgʻri keladigan pushtunlar hukmronlik qiladigan hukumat oʻrnatish umidida qoʻllab-quvvatlagan edi. 1994-yilga kelib, Hekmatyar hech qachon bunga erisha olmasligi va uning ekstremizmi, asosan, pushtunlarga qarshi boʻlganligi maʼlum boʻldi va shundan soʻng, pokistonliklar, asosan, pushtunlardan iborat Tolibonga murojaat qila boshladilar. 1994-yil noyabrida Qandahorni qoʻlga kiritgandan soʻng, Tolibon Kobul tomon tez olgʻa siljib, Hizb-e Islomiy yashayotgan joylariga kirib bordi. Ular 1995-yil 2-fevralda Vardakni egallab, 10-fevralda Maidan Shahrga, ertasi kuni Muhammad ogʻaga hijrat qildilar. Koʻp oʻtmay, Hekmatyar oldinga siljigan Tolibon va hukumat kuchlari oʻrtasida qolib ketdi va bu uning odamlarining ruhiyati tushishiga olib keldi. 14-fevralda u Kobuldan raketalar otilgan Charasiyabdagi shtab-kvartirasini tashlab, Surobiga qochishga majbur boʻldi.

Shunga qaramay, 1996-yil may oyida Rabboniy va Hekmatyar hokimiyatni taqsimlovchi hukumat tuzdilar va Hekmatyar bosh vazir etib tayinlandi. Rabboniy pashtun rahbarlarining yordamini olish orqali oʻz hukumatining kuchini oshirishga intilgan. Hekmatyar 26-iyunda lavozimga kirishdi va shu zahotiyoq ayollar libosi boʻyicha qattiq farmonlar chiqara boshladi, bu esa Mas’udning shu paytgacha olib borgan nisbatan liberal siyosatidan keskin farq qilgan. Tolibon kelishuvga javoban poytaxtga navbatdagi raketa hujumlari bilan javob qaytardi. Rabboniy va Hekmatyar rejimi 1996-yil sentyabr oyida Tolibon Kobulni nazoratga olgunga qadar atigi bir necha oy davom etdi. „Hizb-e“ islamichilar partiyasining koʻpchiligi „fikran hamdardlik va qabilaviy hamjihatlik“ sababli Tolibonga qoʻshildilar. Pokistonda Hizb-e Islomiy mashgʻulot qarorgohlari „Tolibon“ tomonidan bosib olindi va Sipah-e-Sahaba Pokiston (SSP) kabi Jamiyat Ulema-e-Islom (JUI) guruhlariga topshirildi. Shundan soʻng, Hekmatyar Mas’udning Panjshirdagi qoʻrgʻoniga qochib ketdi, u Hekmatyarning oʻziga nisbatan adovati boʻlishiga qaramay, unga 1997-yilda Eronga qochib ketishiga yordam bergan va u yerda deyarli olti yil yashagan.

Islom Respublikasidagi harakatlar 
Qoʻshma Shtatlardagi 11-sentyabr voqealaridan soʻng, 1990-yillar boshida bin Lodin bilan „yaqindan hamkorlik qilgan“ Hekmatyar AQShning Afgʻonistondagi kampaniyasiga qarshi ekanligini eʼlon qildi va Pokistonni Qoʻshma Shtatlarga yordam berayotganlikda aybladi. AQSh Tolibonga qarshi ittifoqqa kirishi va Tolibon qulashi ortidan Hekmatyar BMT vositachiligida 2001-yil 5-dekabrda Germaniyada muzokara qilingan Afgʻonistondagi Tolibondan keyingi muvaqqat hukumat kelishuvni rad etdi. AQSh va Karzay maʼmuriyatining bosimi natijasida, 2002-yil 10-fevralda Hizb-i Islomiyning Erondagi barcha idoralari yopildi va Hekmatyar eronliklar tomonidan quvib yuborildi. Qoʻshma Shtatlar Hekmatyarni Tolibon jangarilarini Afgʻonistondagi koalitsiya qoʻshinlarini qayta tuzish va ularga qarshi kurashishga undaganlikda aybdor deb topgan. Shuningdek, u AQSh qoʻshinlarini oʻldirganlar uchun pul taklif qilishda ayblangan. AQShning yordamiga suyangan prezident Hamid Karzay hukumati Hekmatyarni harbiy jinoyatchi deb bilgan. ISAF 2002-yilda Hekmatyarni Tolibon yoki Al-Qoidani tashkilotchisi deb hisoblashgan. U 2002-yil 5-sentabrda Qandahorda Karzayga uyushtirilgan suiqast va shu kuni Kobulda oʻndan ortiq odamning oʻlimiga sabab boʻlgan bomba uyushtirishda gumon qilingan. Oʻsha oyda u AQShga qarshi jihodga chaqiruvchi axborot byulletenlari va lenta xabarlarini chiqardi. 2002-yil 25-dekabrda Amerika josuslik tashkilotlari Hekmatyarni Al-Qoidaga qoʻshilishga urinayotganini aniqladi. Biroq, Hekmatyar tomonidan 2003-yil 1-sentyabrda eʼlon qilingan videoda, u Tolibon yoki Al-Qoida bilan ittifoq tuzishni rad etdi. Ammo, AQSh va xalqaro kuchlarga qarshi hujumlarni qoʻllab-quvvatladi.

2003-yil 10-fevralda Afgʻoniston hukumati Hekmatyar Tolibon va Al-Qoida guruhlari bilan ittifoq tuzishni rejalashtirayotgani haqida xabar berdi. Uning guruhi Spin Boldak yaqinida AQSh armiyasi bilan to'qnashgan. 2003-yil 19-fevralda AQSh Davlat departamenti va AQSh Moliya vazirligi birgalikda Hekmatyarni „global terrorchi“ deb tan olishdi. Bu aybov, oʻz navbatida, Hekmatyarning AQShda joylashgan kompaniyalar orqali saqlangan har qanday aktivlari muzlashiga olib kelgan.  AQSh, shuningdek, BMTning Terrorizm boʻyicha qoʻmitasiga ham shunday yoʻl tutishni va Hekmatyarni Usama Bin Ladinning hamkori ekanligini eʼlon qilishini talab qildi. 2003-yil oktyabr oyida u Jalolobod, Kunar, Logar va Surobidagi mahalliy qoʻmondonlar oʻt ochishni toʻxtatish boʻyicha sulh tuzadi va ular bundan keyin faqat xorijliklarga qarshi kurashish kerakligini takidlashadi. Hekmatyar 2005-yilda Kanadada terror tashkilotchisi sifatida tanilgan.

2006-yil may oyida u Al-Jazira telekanaliga video murojaat eʼlon qildi. Unda u Eronni afgʻon mojarosida AQShni qoʻllab-quvvatlayotganlikda ayblandi va Usama bin Lodin bilan birga kurashishga tayyorligini aytdi. Shuningdek, Hekmatyar Falastin, Iroq va Afgʻonistondagi mojarolar AQShning aralashuvi sabab davom etayotganlikda ayblandi. Oʻsha oyda eʼlon qilingan video murojaatda, u AQSh kuchlari va Karzayning „qoʻgʻirchoq hukumati“ga qarshi isyon koʻtarishga chaqirgan va general-leytenant Karl Eykenberrini bevosita oʻldirish bilan tahdid qilgan.  2006-yil dekabr oyida Pokistonda Gulbiddin Hekmatyar „Amerikani ham Sovet Ittifoqining taqdiri kutmoqda“ deb taʼkidlagan videoni e'lon qildi. 2007-yilning yanvarida CNN xabar qilishicha, Hekmatyar „uning jangchilari Usama bin Lodinga besh yil avval Tora Bora togʻlaridan qochishga yordam bergan“ deb daʼvo qilgan.

2008-yilgi qayta tiklanish 
2008-yil may oyida Jeymstaun jamgʼarmasi xabar berishicha, 1990-yillarning oʻrtalaridan boshlab, afgʻon siyosatidan chetlashtirilgan Gulbuddinning HIG guruhi yaqinda yana tajovuzkor jangari guruh sifatida paydo boʻlgan va oʻsha paytda Koalitsiya kuchlariga qarshi koʻplab qonli hujumlar uchun javobgarlikni oʻz zimmasiga olgan. HIG 2008-yil 27-aprelda Kobulda prezident Karzayning va uch nafar parlament aʼzosining hayotiga suiqasd qilishda ayblagan.

2008-yilda Hekmatyar Afgʻonistonning janubi-sharqida, Pokiston chegarasiga yaqinidagi joyda yashayotgani taxmin qilingan. 2008-yilda u na Tolibon bilan, na al-Qoida bilan aloqalari borligini aytdi. Hekmatyar o'sha yili bosh vazirlikka tayinlandi.

2010-yil yanvar oyida u hali ham afgʻon isyonchilarining uchta asosiy rahbarlaridan biri hisoblanardi. Oʻsha paytda, u prezident Karzay bilan muzokaralar oʻtkazgan va siyosiy murosa uchun yoʻl xaritasini belgilagan. Bu Tolibon rahbari Mulla Umar va ittifoqchi isyonchilar boshligʻi Sirajuddin Haqqoniyning qarashlariga zid edi. Hekmatyar Kobul bilan har qanday muzokaradan bosh tortgan.

2014-yilning 10-fevralida Gulbiddinning HIG guruhi hujum amalga oshirdi, natijada, ikki amerikalik tinch aholi vakillari Pol Goins va Maykl Xyuz halok boʻldi. Bu hujumda, shuningdek, yana ikki amerikalik va yetti nafar Afgʻoniston fuqarosi yaralandi. HIG 2013-yil 16-may kuni Kobulda VBIED hujumini amalga oshirdi. Hujumda amerikalik zirhli yoʻltanlamas mashinasi, ikki amerikalik askar, toʻrtta amerikalik pudratchi, sakkiz nafar afgʻon, shu jumladan, ikki bolani oʻldirgan. Bu hujum 2013-yilda Kobulda AQSh xodimlariga qarshi eng qonli voqea boʻldi.

2016-yilgi tinchlik shartnomasi 
2016-yil 22-sentabrda Hekmatyar Afgʻoniston hukumati tomonidan Hizb-i-Islomiy va hukumat oʻrtasidagi tinchlik bitimi doirasida avf etilgan. Kelishuv, shuningdek, Hizb-i-Islomiy asirlarini ozod qilish va Hekmatyarni jamiyatga qaytarish imkonini berdi. Bitim bir guruh yosh faollarni imzolash marosimida avf etishga qarshi norozilik namoyishini uyushtirishga olib keldi. Human Rights Watch tashkiloti kelishuvni „ogʻir zoʻravonlik qurbonlariga nisbatan haqorat“ deb atadi. Hizb-i-Islomiy jangovar harakatlarni toʻxtatishga, ekstremistik guruhlar bilan aloqalarni uzishga va Afgʻoniston Konstitutsiyasiga hurmat koʻrsatishga rozi boʻldi, buning evaziga uning guruhi hukumat tomonidan tan olinishi hamda Birlashgan Millatlar Tashkiloti va Amerikaning Hekmatyarga qarshi sanksiyalari olib tashlanishini qoʻllab-quvvatlashi evaziga unga faxriy lavozim vaʼda qilingan edi. Bitim 2016-yil 29-sentabrda Afgʻoniston prezidenti Ashraf Gʻani prezident saroyida Hekmatyar bilan videomurojaat orqali kelishuv imzolagan. Unga nisbatan BMT sanksiyalari 2017-yil 3-fevralda rasman bekor qilingan edi. 2017-yil 4-may kuni, yigirma yil yashirinib yurganidan soʻng, prezident Gʻani bilan uchrashish uchun jangchilari bilan Kobulga qaytdi. Shundan soʻng, u Tolibonni qoʻzgʻolonni toʻxtatishga va qurollarini tashlashga chaqirdi. Hekmatyar 2019-yilda Afgʻonistonda boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarida qatnashgan va uchinchi oʻrinni olgan.

AQSh bilan munosabatlar 
Gulbuddin Hekmatyar va uning guruhi Tolibon tomonidan tuzilgan Murosa Kengashiga qoʻshilgani xabar qilinadi. U 2021-yil sentabrida oʻzi va uning partiyasi hokimiyatga qoʻshilmasa ham, Tolibonni qoʻllab-quvvatlashini bildirdi. 2022-yil oktabr oyida Hekmatyar Kobuldagi xutbada Bonn (2001) va Doha (2019-2020) muzokaralari „chet elliklar“ taʼsiri tufayli Afgʻonistonda tinchlik oʻrnatolmaganini ta'kidlaydi. U hozirgi muvaqqat Tolibon hukumati oʻrniga inklyuziv hukumat tuzish uchun afgʻonlarga muzokaralar oʻtkazishni taklif qilgan.

Qarindoshlari 
Gulbuddinning baʼzi qarindoshlari uning oʻrinbosarlari boʻlganligi yoki u bilan birgalikda ishlaganlikda gumon qilinadi.

Yana qarang 

 Kol, Stiv. Ghost Wars: CIA, Afgʻoniston va Bin Ladinning sirli tarixi, Sovet Invasiyasidan 2001-yil 10 -sentabrgacha Penguin Press, 2004-yil.  ISBN 978-1-59420-007-6.

Manbalar

Havolalar 

 
 
 
Afgʻon hukmdorlari
Afgʻon isyonchilari
Afgʻon fuqarolar urushi (1928–1929)
Afgʻoniston prezidentlari
Afgʻoniston
Afgʻoniston davlat rahbarlari