Oʻzbekistonda COVID-19 pandemiyasi

Oʻzbekistonda COVID-19 pandemiyasi Oʻzbekistonda ilk bor 15-mart 2020-yilda tasdiqlangandan soʻng tarqalishni boshladi. Ushbu ilk holat Fransiyadan qaytayotgan Oʻzbekiston fuqarosida aniqlandi. Oʻzbekiston Sogʻliqni saqlash vazirligida jabrlanuvchi bilan aloqada boʻlgan va ularning karantini rejalashtirilgan odamlar roʻyxati mavjud. Ushbu holatlar eʼlon qilingach, Qozogʻiston prezidenti Qosim-Joʻmart Toqayev Qozogʻistonda favqulodda holat eʼlon qildi va zudlik bilan Oʻzbekiston bilan chegarani yopdi. Koronavirusning birinchi holatidan ikki kun oldin, Oʻzbekiston Fransiya, Ispaniya va Buyuk Britaniyaga parvozlarni toʻxtatdi. 22-mart 2020-yilda Oʻzbekiston Toshkentdagi kompaniyalarga masofadan turib ishlashni, shuningdek himoya niqoblarini majburiy taqib yurishni buyurdi. 27-mart 2020-yilda mamlakatda birinchi oʻlim 72 yoshli ayol boʻlganligi haqida xabar berildi.

2022-yil 4-yanvar holatiga koʻra, Oʻzbekistonda tasdiqlangan holatlar 198 769 tani, tuzalganlar 195 840 kishini hamda vafot etganlar 1 485 kishini tashkil etmoqda. Shavkat Mirziyoyev raisligida oʻtkazilgan videoselektorda davlat rahbari bosh vazir viloyat hokimlari bilan birga uch kun muddatda koronavirusga qarshi kurashish boʻyicha hududiy shtablar faoliyatini kuchaytirishi boʻyicha maxsus topshiriq berdi.

Koronavirus koʻrsatkichida bolalar ulushi 
Oʻzbekistonda koronavirusga chalingan bemorlar orasida bolalarning ulushi 2021-yil aprel holatiga koʻra, yangidan roʻyxatga olingan 206 ta bemordan 54 nafari 19 yoshgacha boʻlgan bolalardir. Bu bir kunda umumiy roʻyxatga olinganlarning 26,2 foizini tashkil etadi.

Vaksina zaxirasi 

Oʻzbekistonning vaksina zaxirasi iyun holatiga koʻra 7,4 million dozaga yetgan. Shundan 3,5 million dozadan ortigʻi vaksinasiya jarayonlarida qoʻllangan.

Vaksinatsiya 
Oʻzbekistonda 2021-yil 1-apreldan koronavirus infeksiyasiga qarshi ommaviy emlash tadbirlariga start berildi.

Koronavirusga qarshi kurash shtabi aʼzosining maʼlumotiga koʻra Oʻzbekistonda 3000 dan ortiq emlash markazlari va 800 ta mobil guruhlar tashkil etilgan. Biroq, bunga qaramay emlash darajasi past. Bu holatda Nurmat Otabekov majburiy emlash gʻoyasi bilan chiqqan va bu toʻgʻri boʻlib, bu borada Rossiya tajribasini oʻrganishni taklif qilgan.

2015-yil 15-martda tasdiqlangan „Yuqumli kasalliklar immunoprofilaktikasi“ sanitariya qoidalari va normalaridagi epidemiologik koʻrsatma asosida emlash jadvaliga koronavirus infeksiyasiga qarshi emlash tartibi yuzasidan qoʻshimcha kiritilgan.

Unga asosan:

 2021-yil 1-sentabrgacha 18 yoshdan katta boʻlgan quyidagi toifa yoki guruhdagi aholi qatlami koronavirus infeksiyasiga qarshi 1-doza vaksinalari;
 1-oktabrgacha 2-doza vaksinalari;
 1-noyabrgacha 3-doza vaksinalari bilan ommaviy emlanishi (salomatligi boʻyicha qarshi koʻrsatma boʻlgan hollar bundan mustasno) shartligi belgilandi.

Oliy Majlis Qonunchilik palatasi Spikeri Nurdin Ismoilov fuqarolarni majburiy tarzda emlashga salbiy baho bergan va majburiy emlash mavjud qonunlarga zid ekanini aytgan.

Shpris taʼminoti, xavfsiz qutilar taʼminoti va boshqalar uchun respublikada 6 milliard soʻmdan ziyod mablagʻlar ajratilgan va xaridlar amalga oshirilyapti. 10 mingdan ortiq vaksinatorlar, patronaj hamshiralari, 33 mingdan ortiq shifokorlar ishtirokida vaksinasiyaga tayyorgarlik koʻrilyapti. Koronavirusga qarshi vaksina olgan aholiga emlanganlik toʻgʻrisida sertifikat beriladi. 2021-yilning iyul oyi holatiga koʻra Oʻzbekistonda 1 023 425 kishi COVID-19’ga qarshi emlangan. Tibbiyot ekspertlari ZF-UZ-VAC 2001 vaksinasini Oʻzbekistondagi eng samarali vaksina deb topdilar.

Pulli vaksinatsiya 
Kelgusida nodavlat va milliy emlash kalendari asosida rejali emlash tadbirlari bilan shugʻullanmaydigan davlat tibbiyot tashkilotlarida koronavirus infeksiyasiga karshi emlashni pulli asosda oʻtkazishga ruxsat beriladi va ular bu ish bilan shugʻullanishi mumkin. Nodavlat tibbiyot tashkilotlari COVID-19’ga qarshi emlangan fuqarolarga sertifikat berish va ular toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini yuritishi kerak boʻlib, Sogʻliqni saqlash vazirligining Axborot-kommunikasiya texnologiyalarini rivojlantirish markaziga (emlash.uz) integrasiya qilinadi, emlangan fuqarolarga belgilangan shakldagi QR-kodli (matrik shtrix-kod) sertifikat beriladi.

Vaksinatsiya tavsiya etilmaydigan holatlar 
Koronavirus infeksiyasiga qarshi emlashlar quyidagi holatlarda tavsiya etilmaydi:

 Homiladorlar, 18 yoshgacha boʻlgan bolalarga;
 OITS (OIV) infeksiyasi bilan kasallanganlarga;
 Vaksinani tarkibiy qismidagi vositalarga allergiyasi boʻlgan odamlarga;
 Surunkali kasalliklarni avj olgan davri boʻlsa;
 Boshqa infeksion kasalliklarni oʻtkir davri boʻlganlarga.

Vaksinatsiyaning Oʻzbekistondagi nojoʻya taʼsirlari 
2021-yil aprel oyiga qadar umumiy emlanganlar orasida yengil darajadagi nojoʻya taʼsirlar 71 holatda qayd etildi. Bular quyidagi nojoʻya taʼsirlar:

 45,7 foizda tana haroratining 37,5 darajadan birmuncha oshishi;
 21,2 foizda tanada ogʻriq;
 14,1 foizda emlagan joyda qichishish;
 11,2 foizda yengil bosh ogʻrigʻi;
 6,1 foizda emlangan joyda ogʻriqning paydo boʻlishi;
 2,7 foizda asabiylashish, holsizlanish, qoʻrqish kabi belgilar.

Maxsus poliklinikalar 

Toshkent shahrining 11 tumanida koronavirus bilan kasallangan bemorlarga moʻljallangan maxsus poliklinikalar tashkil etildi. Poliklinikalar koronavirus infeksiyasiga gumon qilingan shaxslar hamda ushbu infeksiya tasdiqlangan bemorlarga birlamchi tibbiy-sanitariya yordamini koʻrsatadi. Shuningdek, muassasalar zarur laborator hamda instrumental tekshiruvlar oʻtkazish va ambulator davolashni yoʻlga qoʻyish maqsadida tashkil etilgan. Mazkur poliklinikalar aholiga kun-u tun xizmat koʻrsatadi. Har bir markazga 3 tadan tibbiy brigada biriktirilgan va ular tarkibidan 2 nafar shifokor hamda 2 nafar oʻrta tibbiyot xodimi oʻrin olgan.

Qonunbuzarliklar 
2021-yil iyul oyida COVID-19 vaksinalarining shifokorlar tomonidan poliklinikadan chiqarib sotilishi holatlari kuzatildi, qonunbuzarlarga chora koʻrildi.

Vaqt jadvali

2020

Fevral 
Oʻzbekiston havo yoʻllari 2020-yil 28-fevralda Jidda va Madinaga reyslarni toʻxtatdi. 2020-yil 13-martda Oʻzbekiston Fransiya, Ispaniya va Buyuk Britaniyaga parvozlarni toʻxtatdi. Ikki kun oʻtgach, mamlakatga Fransiyadan qaytayotgan Oʻzbekiston fuqarosida koronavirusning birinchi holati tasdiqlandi. Oʻzbekiston Sogʻliqni saqlash vazirligi bemor bilan aloqada boʻlgan shaxslar roʻyxatini eʼlon qildi, ularning karantinga oldi. Ushbu holat eʼlon qilingach, Qozogʻiston prezidenti Qosim-Jomart Toʻqaev Qozogʻistonda favqulodda holat eʼlon qildi va zudlik bilan Oʻzbekiston bilan chegarani yopdi.

Mart 
 2020-yil 20-martda hukumat koʻngilochar joylar va choyxonalar yopilishini va katta toʻylar va boshqa oilaviy yigʻilishlar taqiqlanishini eʼlon qildi.
 2020-yil 22-martda Oʻzbekiston Toshkentdagi kompaniyalarga masofadan turib ishlashni, shuningdek himoya niqoblarini taqishni majburiy qildi.
 2020-yil 23-martda Oʻzbekiston hukumati Toshkent shahriga kirish va chiqishni toʻxtatdi.
 2020-yil 27-martda mamlakatda birinchi oʻlim haqida xabar berildi; sogʻligʻi yomon boʻlgan va yurak xurujiga uchragan 72 yoshli ayol vafot etdi. U yaqinda Turkiyadan qaytgan qizi tomonidan virusni yuqtirganligi aniqlandi.
 2020-yil 28-martda ikkinchi oʻlim ham tasdiqlandi.

2021

Iyun 
 25-iyundan Oʻzbekiston SSV karantin tartibi kuchaytirilganini maʼlum qildi.

Iyul 
 Toshkentning 11 tumanida koronavirus bemorlari uchun instrumental tekshiruv oʻtkazish va ambulator davolashni yoʻlga qoʻyish maqsadida maxsus poliklinikalar tashkil etildi.
 15-iyul kuni bir sutka davomida 478 kishida kasallik aniqlandi.
 Fargʻona shahar tibbiyot birlashmasining tugʻruq kompleksida koronavirusga chalingan homilador, tugʻruqdagi va tuqqan ayollar uchun maxsus 100 oʻrinli tugʻruq kompleksitashkil etildi.

Statistika

Hudud boʻyicha

Manbalar

Havolalar 
 

Davlat va territoriyalarga koʻra COVID-19 pandemiyasi
Osiyoda COVID-19 pandemiyasi
2020-yilda Oʻzbekiston
2021-yilda Oʻzbekiston