Edgars Rinkēvičs

Edgars Rinkēvičs (talaffuzi: Edgar Rinkevich; 1973-yil 21-sentyabrda tugʻilgan) – latviyalik davlat amaldori va siyosatchisi, 2023-yil iyulidan buyon Latviyaning oʻnbirinchi va amaldagi prezidenti. U bungacha 2011–2023-yillarda Latviya Tashqi ishlar vaziri, Latviya Prezidenti devonining rahbari, Mudofaa vazirligi shtat kotibi, shuningdek Saeima parlamenti deputati lavozimlarida ishlagan.

Prezident lavozimiga kirishgach, Rinkēvičs Yevropa Ittifoqi davlatidagi birinchi ochiq gey davlat rahbari boʻldi. Rinkēvičs prezident boʻlgunga qadar 2014-yil may oyidan beri „Latvian Way“, „Reform Party“ va „Unity“ partiyalari vakili boʻlgan. U prezident etib saylanganidan keyin „Unity“ni tark etdi, chunki Latviyada odatda prezidentlardan siyosiy betaraflikni saqlab qolishlari kutiladi.

Yoshligi va taʼlimi 
Rinkēvičs Latviya SSRning Yurmala shahrida tugʻilgan, oʻrta maktabni 1991-yilda tamomlagan. Oʻrta maktabni tugatgach, u Latviya universitetining Tarix va falsafa fakultetida 1995-yilda bakalavr darajasini qoʻlga kiritgan. Shu bilan birga, 1994– va 1995-yillarda Niderlandiyaning Groningen universitetida Siyosatshunoslik va xalqaro munosabatlar fakultetida tahsil olgan va 1995-yilda oʻqishni tamomlagan. 1997-yilda siyosatshunoslik boʻyicha magistrlik darajasini, soʻngra 2000-yilda Milliy xavfsizlik va resurslar strategiyasi boʻyicha Dwight D. Eisenhower maktabida ikkinchi magistrlik darajasini oldi.

Faoliyati 
1993– va 1994-yillarda Rinkēvičs oʻqish davri davomida Latviya radiosida tashqi siyosat va xalqaro munosabatlar boʻyicha jurnalist boʻlib ishlagan. 1995-yilda u Mudofaa vazirligining Siyosat boʻlimida katta referent lavozimini egalladi va 1996-yil martigacha bu vazifani bajardi. Rinkēvičs Davlat kotibining mudofaa boʻyicha oʻrinbosari lavozimiga tayinlanishidan avval 1996-yil sentyabr oyigacha Siyosat boʻlimi rahbari sifatida faoliyat olib bordi. 1997-yil may oyida u Mudofaa boʻyicha Davlat kotibi vazifasini bajaruvchi boʻldi, 1997-yil avgustida Mudofaa boʻyicha bosh Davlat kotibi boʻlishdan oldin, Rinkēvičs 2008-yilning oktyabrigacha bu vazifani bajargan.

1998–2004-yillarda Rinkēvičs „Latvian Way“ partiyasining aʼzosi boʻlgan. 1998-yil fevral oyida u AQSh-Boltiqboʻyi hamkorlik nizomini muhokama qilishda ishtirok etdi va 2002-yildan 2003-yilgacha Latviya delegatsiyasi rahbarining oʻrinbosari sifatida NATOga aʼzo boʻlish boʻyicha muzokaralar olib borayotgan Latviya delegatsiyasi aʼzosiga aylandi. Oʻsha yilning oktyabr oyida Rinkēvičs Valdis Dombrovskisning uchinchi kabinetiga Tashqi ishlar vaziri sifatida qoʻshildi. Dastlab mustaqil faoliyat olib borib, 2012-yil yanvarida Zatlers islohot partiyasiga qoʻshilgan. 2014-yil may oyida Rinkēvičs „Unity“ partiyasiga qoʻshildi.

2014-yilda Dombrovskis kabineti isteʼfoga chiqqanidan soʻng u Laimdota Straujumaning birinchi kabinetida vazirlik rolini davom ettirdi. 2014-yilda Rinkēvičs parlament saylovlarida qatnashdi va parlamentga saylandi, shuningdek, Tashqi ishlar vaziri lavozimiga yana tasdiqlandi. U 2016–2019-yillarda Kučinskis kabinetida va 2019–2023-yillarda Kariņš kabinetida Tashqi ishlar vaziri lavozimlarida ishlagan.

2020-yil sentyabr oyida Rinkēvičs Isroil va Bahrayn oʻrtasida toʻliq diplomatik munosabatlar oʻrnatilishi haqidagi xabarni olqishlaganini aytdi. U, shuningdek, Togʻli Qorabogʻdagi bahsli mintaqada harbiy harakatlar avj olganiga chuqur xavotir bildirib, Armaniston hamda Ozarbayjonni janglarni zudlik bilan toʻxtatishga va bu muammoni tinch yoʻl bilan hal qilish yoʻlida harakat qilishga chaqirdi.

Prezidentlik (2023-yildan hozirgacha) 
Rinkēvičs 2023-yil 31-mayda Latviya prezidenti etib saylangan. U 2023-yilning 8-iyulida prezidentlik lavozimini egallagan.

2023-yil 20-noyabrda Rinkēvičs Isroil-Hamas urushi paytida mamlakat bilan birdamligini bildirish uchun Isroilga tashrif buyurdi.

2023-yil 15-dekabrda Rinkēvičs Riga qal’asida Kanada Mudofaa vaziri Bill Blair bilan uchrashib, ikki davlat oʻrtasidagi ikki tomonlama hamkorlikni, ayniqsa, mudofaa va xavfsizlik siyosati sohalarini muhokama qildi.

Shaxsiy hayoti 
2014-yil 6-noyabrda Rinkēvičs Twitterdagi profilida oʻzining gomoseksual ekanligini eʼlon qildi va bu bilan Latviyada gomoseksualligini eʼlon qilgan birinchi siyosatchiga aylandi. 2023-yilda Latviya prezidenti etib saylangan Rinkēvičs Yevropa Ittifoqi davlatidagi birinchi ochiq gey davlat rahbari va har qanday davlatning birinchi ochiq gey prezidenti boʻldi. Shuningdek u latish tilidan tashqari ingliz, rus va fransuz tillarini yaxshi biladi.

Manbalar

Havolalar 

 
 
 .
Prezidentlar