Kanada kuchlarining Afgʻonistondagi qurbonlari

Kanada kuchlarining Afgʻonistondagi harbiy harakatlari natijasida halok boʻlganlar soni 1950 va 1953-yillardagi Koreya urushidan keyingi Kanada harbiy missiyasi uchun eng katta koʻrsatkichdir. Kanada kuchlarining jami 159 nafar xodimi 2002-yildan buyon urushda halok bo‘ldi.

Xususiyatlar 

Birinchi talofatlar Tarnak tayyorgarlik mashgʻulotlarida sodir boʻlgan voqealar asnosida roʻy berdi, unda kanadaliklar dushman askari ekanligiga ishonib, Amerika Qoʻshma Shtatlari harbiy samolyoti mashgʻulot paytida ularning ustiga tashlagan bombasi natijasida toʻrt kanadalik halok boʻldi va sakkiz kishi ogʻir yaralandi. Vafotidan so‘ng toʻrt nafar harbiy xizmatchi 2002-yilda Kanadadagi katta tadbirda taqdirlangan. Alberta shtatining Edmonton shahridagi Skyreach markazi toʻrtta halok boʻlgan askarni so‘nggi yo‘lga kuzatish marosimi o‘tkazildi, unda general-gubernator Adrien Klarkson, Bosh vazir Jan Kretyen, Mudofaa shtabi boshligʻi, Edmonton meri, Alberta Bosh vaziri va Manitoba Bosh vazirining shaxsan ishtiroklari bor edi. Ularning aksariyati harbiy xizmatda ishtirok etgan. Keyinchalik, oʻlgan askarlar ancha vaqtgacha sharaflangan.

2007-yil 9-aprelda qirolicha Yelizaveta II Afg‘onistondagi barcha vafot etgan kanadaliklarga murojaat qilib, Vimi yodgorligini Kanadaning ozodlik yo‘lida xizmat qilgan barchaga va Afgʻonistonda hayotdan ko‘z yumganlarning abadiy xotirasiga bag‘ishladi".

Bundan tashqari, afgʻon missiyasi davomida halok boʻlganlarning barchasi sharafiga Ontarioning 401-magistral qismi boʻylab halok boʻlgan askarlar Kanada kuchlari bazasidan Trentondan Torontoga vatanga qaytarilgandan soʻng olib kelingan yo‘l „Qahramonlar shossesi“ deb nomlandi.

Missiya davomida halok boʻlgan Kanada kuchlarining barcha xodimlari vafotidan keyin qurbonlik medali bilan taqdirlanadi va ularning turmush oʻrtogʻi yoki yaqin qarindoshlari Xotira xochini oldilar.

Jangda halok boʻlgan birinchi kanadalik ayol jangchi kapitan Nikola Goddard edi.

Kvebekdan Afgʻonistondagi missiyada halok boʻlgan birinchi askar Cpl Simon Longtin boʻlib, u portlashi natijasida olgan jarohatlaridan vafot etdi.

Entoni Bonekaning oʻlimi kanadalik zahiradagi askarlarning jangovar tayyorgarligi toʻgʻrisida bahs-munozaralarni boshlab berdi, unda nafaqat zahiradagi askarlarni ishga olishning maqsadga muvofiqligi, balki qaygʻuga botgan qarindoshlarining sharhlarini xabar qilishda ommaviy axborot vositalarining roli haqida ham savollar berildi.

Chet elda xizmat safari chog‘ida o‘z joniga qasd qilgan birinchi kanadalik ayol razvedka xodimi mayor Mishel Mendes bo‘lib, u kelganidan bir necha kun o‘tib 2009-yil 24-aprelda Qandahor aerodromida o‘z-o‘ziga o‘q uzishidan vafot etdi.

2009-yil noyabr oyida Qandahorga qayta yuborilgan birinchi og‘ir yaralangan kanadalik askar kapitan Saymon Mailloux edi. Kapitan Mailloux 2007-yilning noyabr oyida Panjvayi tumanida sodir boʻlgan portlash natijasida ogʻir yaralangan va uning chap oyogʻi amputatsiya qilinishi kerak edi. Yana ikki kanadalik askar, kapral Nikolas Beauchamp va oddiy Mishel Leveske xuddi shu hodisada halok boʻlgana.

Eng yuqori darajadagi qurbonlar 2010-yilning 18-mayida, polkovnik Jeff Parker Kobul chekkasida ertalab portlovchi moddalar bilan to‘la mashinani NATO karvoniga urib yuborgan xudkush-terrorchi halok bo‘lganida sodir bo‘lgan. Ushbu hujumda kanadaliklardan tashqari 5 nafar AQSh askari va 12 nafar afg‘on tinch fuqarosi ham halok bo‘lgan.

2014-yil 28-noyabrda Kanada Faxriylar ishlari boʻlimi kapral Jak Larokning (8 AMS Trenton) oʻlimini (2005-yil 27-avgust) Afgʻonistondagi missiyasi bilan bogʻladi. 2015-yil 21-sentabrda Kvint-Vest shahri yodgorlikka boshqa nom qo‘shilishi kerakligini tasdiqladi, Cpl Jacques Larocque nomi 2015-yil 16-oktabrda Afg‘oniston missiyasida faol xizmatda halok bo‘lgan 159-kanadalik askar sifatida qo‘shildi.

Oʻlim holatlari

Muhim oʻlim holatlari 
2006-yil 17-mayda 26 yoshli kapitan Nikola Goddard isyonchilarga qarshi operatsiyalar paytida halok boʻldi. U jangda halok boʻlgan birinchi kanadalik ayol askar edi. Oʻsha yilning 4-sentabrida Kanada Qirollik polkining 1-batalyonidan olimpiya sportchisi, oddiy askar Mark Entoni Grem AQShning ikkita A-10 Thunderbolt II quruqlikdagi hujum samolyoti noto‘g‘ri yo‘nalishda Kanada qoʻshinlariga hujum qilganda halok boʻldi. Hodisa oqibatida yana 30 dan ortiq kanadalik askar yaralangan.

Oʻlimga olib kelmaydigan qurbonlar 
2013-yil iyun oyida DND tomonidan eʼlon qilingan raqamlar shuni koʻrsatadiki, oʻn yildan ortiq davom etgan urushda yaralangan kanadalik askarlarning umumiy soni 2012-yil dekabr oyi oxiriga kelib 2071 nafarga yetgan. Ulardan 1436 nafari NBI (jangdan tashqari jarohatlar) roʻyxatiga kiritilgan va 635 nafari WIA sifatida (jarohatlanganlar) roʻyxatga olingan

2010-yil boshidagi siyosat oʻzgarishidan soʻng, Kanada harbiylari barcha jarohatlar haqidagi hisobotlarni yashira boshladilar va xavfsizlik sabablarini koʻrsatib, kalendar yili tugaganidan keyin faqat statistik maʼlumotlarni eʼlon qildilar.

Milliy mudofaa departamenti, shuningdek, jarohatlar va jarohatlarning ogʻirligini oshkor qilishdan bosh tortadi, chunki bu harbiy operatsiya siridir.

Mukofotlar 
Qurbonlik medali Kanada kuchlarining harbiy missiyaning bir qismi uchun berilgan, 2001-yil 7-oktabrda yoki undan keyin toʻgʻridan-toʻgʻri dushmanlik harakati natijasida sharafli sharoitlarda halok boʻlgan yoki yaralangan aʼzolariga berilishi mumkin. Davomiy qolgan jarohatlar shifokor tomonidan davolanishni talab qilgan va davolash hujjatlashtirilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Ottawa Citizen tomonidan Afgʻonistondagi Kanada qurbonlari haqida maʼlumotlar bazasi
 CBC News Indepth: Afgʻoniston, Kanada qurbonlari
 Afgʻonistondagi qurbonlar uchun DND sayti
 Kanada virtual urushi yodgorligi (oʻlganlar haqida maʼlumotni ism bilan qidirish imkonini beradi)
 CTV.ca News maqolasida qurbonlar ro‘yxati keltirilgan
 icasualties.org Afgʻonistondagi kanadalik qurbonlar roʻyxati
 CASR: Qattiq raqamlar — CF Afgʻonistonda transport vositalarining turi boʻyicha qurbonlar, xronologik roʻyxat (2008 yil 18 fevralgacha)
  Cpl Jacques Larocque nomi rasman Afgʻoniston Memorialiga 159 raqami sifatida eʼlon qilindi
Afgʻoniston urushi
Chet davlatlarning Afg'onistondagi harbiy harakatlari