Hopa

Hopa (laz va gruzin tilida: ხოფა rumin tilida: khopa Hamshen armanlari tilida: Հոփա, rumin tilida: Hop`a) – Turkiyaning shimoli-sharqida joylashgan Artvin viloyatidagi shahar. Shahar Artvin shahridan taxminan  uzoqlikda va Gruziya chegarasidan 18 kilometr uzoqlikda Turkiyaning sharqiy qismidagi Qora dengiz sohilida joylashgan. Shahar Hopa tumanining markazi hisoblanadi. Shahar aholisi 2021-yil holatiga koʻra 23 ming 846 nafarni tashkil etgan.

Geografiyasi 
Hopa Arvindan 65 km (40 mi) uzoqlikda va Gruziya chegarasidagi Sarpi chegara oʻtish joyidan 18 km (11 mi) uzoqlikda Qora dengiz sohilida joylashgan. Yer yuzasi Sultan Selim togʻlarigacha boʻlgan qirgʻoq hududlarida dengiz sathidan 10 metr balandlikda keskin koʻtariladi, togʻ yonbagʻirlari yaxshi sugʻorilgan va kashtanlar, shoxlar va boshqa bargli daraxtlar bilan yam-yashil tusga kirgan. Eng baland nuqtasi 1513 metr balandlikdagi Yavuz Sultan Selim togʻi. Iqlimi moʻtadil va nam, garchi faqat iyul va avgust oylarida yoz deb atash uchun yetarli darajada issiq. Har yili qishda qor yogʻadi.

Shahar 7 ta kvartaldan iborat: Bucak, Merkez Kuledibi, Ortahopa, Sundura, Yukarı Kuledibi , Cumhuriyet va Sugören.

Tarixi 
Bu hudud Kolchis shohligining bir qismi edi, ammo har doim bosqinlarga duchor boʻlgan, avval Kavkazdan kelgan Skitlar, keyinchalik 853-yildan 1023-yilgacha Abbasidlar bilan ittifoqdosh Sak amirligidan Vizantiyaliklar tomonidan bosib olingan hududni nazorat qilgan Xalifa Usmonning oʻgʻli Habib boshchiligidagi musulmon qoʻshinlari tomonidan bosqinga uchragan. Alp Arslan boshchiligidagi Saljuqiy turklari tomonidan 1064-yilda bu hudud bosib olingan. Saljuqiylar qulashi bilan Artvin hududi Anatoliya turk beyliklaridan biri boʻlgan Ildeniz nazoratida boʻldi.

Usmonli turklar sultoni boʻlgan Selim I uni 1490-1512-yillarda boʻlib oʻtgan Qrimga qarshi yurish paytida Usmonli imperiyasiga olib keldi. Lala Mustafa Pasha shaharni 1578-yilda tashkil etilgan Childir Eyaletning bir qismiga aylantirgan. Bu hudud Rossiya-Turkiya urushidan keyin (1877-1878) Rossiya tomonidan egallab olingan va Hopa aholisining koʻp qismi Rossiyaning nazoratidagi zonadan gʻarbga koʻchib oʻtgan. Hopa 1918-yilda Brest Litovsk shartnomasi doirasida qaytarilib, 1921-yil 14-mart kuni rasmiy ravishda Turkiyaga qoʻshildi. Sarp chegarasi darvozalari Sovet Ittifoqi va Turkiya oʻrtasidagi „Xalqaro transporti yoʻli shartnomasi“ tufayli 1988-yil 31-avgustda ochildi va savdo va turizm sohasida Hopaga katta turtki berdi.

Hozirgi kunda Hopada saraton yuqori darajada, bu Chernobil fojiasi oqibatida yuzaga kelgan va Qora dengiz orqali bu yerga yetib kelgan . 2001-2004 yillar oraligʻida Qora dengiz mintaqasida, ayniqsa, Hopada saraton kasalliklari kesimlari keskin oshdi, bu vaqt davomida barcha oʻlimlarning 47,9%i saraton kasalligi sababli sodir boʻldi.

Iqtisodiyoti 
Iqtisodiyoti savdo, baliqchilik va qishloq xoʻjaligiga asoslangan, asosan choy, yongʻoq (ayniqsa, findiklar) va kiwi. Shaharda 2 ta choy fabrikasi mavjud, Qora dengiz mis fabrikasi, issiqlik elektr stansiyasi, Hopa bandargohi va Hopa kasb-hunar maktabi. Shahar Trabzon, Rize, Artvin, Ardahan, Kars, Erzurum va Gruziyaga olib boruvchi Sarpga toʻgʻridan-toʻgʻri avtobuslar qatnoviga ega. Sarp chegara darvozalari Sovet Ittifoqi va Turkiya oʻrtasidagi „Xalqaro transport yoʻli shartnomasi“ tufayli 1988-yil 31-avgustda ochildi va savdo va turizm sohasida Hopaga katta turtki berdi. Hopa Porti Hopa Limani xususiy kompaniyasi tomonidan boshqariladi va xalqaro savdoda faol ishtirok etadi.

Mashhur insonlari 

 Cemil Aksu (1977-yilda tugʻilgan), Hemshin siyosiy va ijtimoiy faoli
 Özcan Alper, direktor
 Adem Büyük (1987-yilda tugʻilgan), futbolchi
 Kazım Koyuncu (1971-2005), rok gitaristi va qoʻshiqchisi
 Tolga Zengin (1983-yilda tugʻilgan), futbolchi

Iqlimi 
Bu hudud biroz keskin issiq harorat va barcha oylarda koʻp yogʻingarchilik yogʻishi bilan teng iqlimi tavsiflanadi. Hopa nam subtropik iqlimga ega (Köppen: Cfa).
Turkiyaning qirgʻoqboʻyi aholi punktlari
Turkiyadagi baliqchilik jamoalari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda

Manbalar

Havolalar 

 shahar
  Foto va sanʼat sayti
  Foto va alpinizm 
  Hopa shahrining mahalliy yangilik veb-saytida olingan fotosuratlari
 Hopa Porti veb-sayti
 Hopa Otelleri