Short-trek

Short-trek (, ) — konkida uchish sportining bir turi. Masofadagi sportchilar (odatda 4-8: masofa qancha uzoq boʻlsa, poygada shuncha koʻp odam) bir vaqtning oʻzida uzunligi 111,12 m boʻlgan oval muz yoʻlagi boʻylab konkida uchishadi.

Qoida va turlari 

Yoʻlak, qoida tariqasida, oddiy xokkey maydonchasiga joylashtiriladi. Burilishlar 8 m ichki radius bilan amalga oshiriladi, aylanmalar orasidagi masofa 28,85 m. Masofa — 111,12 — chetidan 0,5 m masofani oʻlchash yoʻli bilan olinadi. Ular soat miliga teskari yoʻnalishda harakat qilishadi. Qisqa masofalarga boʻlgan musobaqalarda konkida uchuvchilar „toza“ muzni burilishlari boshlangʻich chizigʻi bilan birga (fotofinish apparati bilan marra chizigʻi harakatsiz holatda)poygadan-poygagacha biroz siljiydi. Uzoq masofaga — ular har bir poygadan keyin mashinani qoʻyib yuborishadi.

Poygalar 500, 1000, 1500 va 3000 metrgacha oʻtkaziladi.

Estafeta poygasi davomida oxirgi ikki aylanadan tashqari ishtirokchilar istalgan vaqtda bir-birlari bilan almashinishlari mumkin. Bunda ular oʻz safdoshlarini itarib yuborishlari mumkin. Yiqilgan sportchilarni istalgan vaqtda almashtirishi mumkin (shu jumladan oxirgi doirada). Erkaklar uchun 5000 m, ayollar uchun 3000 m estafeta.  

Koʻpkurash toʻrtta yoʻnalishdan iborat: 500 m (4,5 aylana), 1000 m (9 marta doira), 1500 m (13,5 marta doira), 3000 m (27 marta aylana).  

Butun poyga yaqindan kurashganligi sababli, short-trek qoidalari juda keskin . Xususan, taqiqlanadi:

 boshqa sportchilarga xalaqit berish (DQI — Impeding); 
 masofa kesish (DQO — Outside); 
 tezroq sportchining trayektoriyasini kesib oʻtish (DQX — Crossing); 
 oyoqni marraga qadar oldinga tashlash, konki tigʻini muzdan uzmaslik (DQK — Kicking); 
 jamoadoshlarini turtish (estafeta berilishidan tashqari); 
 ikki yoki undan ortiq sportchining til biriktirib harakat qilishi.  

Agar konkida uchuvchi aylana boʻylab oʻtib ketsa, u quvib oʻtuvchining oʻtishiga ruxsat berishi shart. Agar konkida uchuvchi ikki doiradan oshib ketgan boʻlsa, u musobaqani tark etadi (agar yaqin atrofda raqiblar boʻlmasa). Biroq, sudyaning qarori bilan urib tushirilgan shaxs yakuniy tasnifga kiritilishi mumkin (masalan, agar uni urib yuborishgan boʻlsa).

Uskunalar 
Konkilar (pichoqlar) botinkaga qattiq bogʻlangan (klap-skeytlarda yurish taqiqlanadi). Pichoq etikning oʻrtasiga nisbatan chapga siljiydi — bu sizga tom maʼnoda yerga „yaqin“ turishga imkon beradi, pichoq ham egiluvchan, ovalga ega. Chap qoʻlqopning barmoq uchlarida maxsus yopishtirgichlar mavjud boʻlib, kerak boʻlganda muzga tayanish imkonini beradi. Boshqa anjomlar: dubulgʻa, kevlar qoplamali kombinezonlar, boʻyin himoyasi, qalqonlardan iborat.

Tarixi 

Klassik konkida uchish uchun ixtisoslashtirilgan maydon kerak boʻladi (xalqaro musobaqalarda uzunligi 400 m yoʻlak qabul qilingan), bunday  maydon futbol stadionidan uzunroqdir. Short-trek konkida uchish uchun maxsus belgilarga ega oddiy xokkey „qutisi“ lozim boʻladi.

XX asrning boshlarida AQSH va Kanadada konkida uchishning yangi, yanada demokratik shakli vujudga keladi. 1967-yilda Xalqaro konkida uchish ittifoqi (ISU) 1976-yilgacha xalqaro musobaqalarni tashkil qilmagan boʻlsa-da, konkida uchish boʻyicha short-trekni oʻz zimmasiga oladi. Jahon chempionatlari 1981-yildan buyon (garchi oldingi musobaqalar ham bu maqomga ega boʻlgan boʻlsa ham) oʻtkazib kelinmoqda. Short-trek boʻyicha birinchi Yevropa chempionati 1997-yilda Malmyoda (Shvesiya) boʻlib oʻtgan. 1999-yildan buyon esa Jahon kubogi oʻtkazib kelinmoqda. Kalgarida oʻtkazilgan Olimpiya oʻyinlarida short-trek konkida uchish koʻrgazmali sport turi edi. U faqat 1992-yilda Olimpiyaga toʻliq qabul qilingan va oʻshandan beri „oq“ Olimpiya oʻyinlarining ajralmas qismi boʻlib kelgan. Vankuverda short-trek boʻyicha 8 ta Olimpiya medallari komplekti oʻynaldi.

Rossiyada 1985-yilda Belluno (Italiya)dagi Universi ada short-trek bilan boshlangan. Birinchi SSSR chempionati 1988-yilda boʻlib oʻtadi. AQSH va Kanadada — short-trek klassik konkida uchishdan koʻra mashhurroq boʻldi.

2014-yilda Sochida oʻtkazilgan Qishki Olimpiada oʻyinlarida Viktor An (An Xyon-Su) uchta: ikkitasi 1000 va 500 metrga individual poygada va uchinchisi 5000 metrga estafetada oltin medalni qoʻlga kiritdi. Shunday qilib, Viktor An short-trek boʻyicha yagona olti karra Olimpiya chempioni boʻldi.

Short-trek boʻyicha rekordlar

Erkaklar

Ayollar

Manbalar 
Sport turlari