yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Qodirova Shamsiya

Shamsiya Muhammedovna Qodirova sharqshunos olima, filologiya fanlari nomzodi, dotsent.
1929-yil 31-dekabrda Surxondaryo viloyatining Termiz shahrida tug'ilgan.

1950-yilda O'rta Osiyo davlat universiteti sharq fakultetining hind filologiyasi bo'limiga kirib o'qidi. 1955-yilda fakultetni hind tili va adabiyoti hamda rus va ingliz tillari o'qituvchisi ixtisosligi bo'yicha tugatdi.

Mehnat faoliyati 
 Sh. Qodirova mehnat faoliyatini Toshkent poligrafiya bilim yurtida rus tili o'qituvchisi lavozimida ishlashdan boshlagan.  
 1958-1972-yillar O'zbekiston FA Til va adabiyot institutida laborant, so'ngra ilmiy hodim lavozimlarida ishladi. 
 1972-yilda olima Beruniy nomidagi Toshkent Politexnika institutiga ishga o'tadi.  
 1980-1990-yillarga qadar institutning xorijiy talabalar uchun tayyorlov fakultetida rus tili kafedrasining mudirasi vazifasida ishladi.  
 1991-yildan Toshkent kimyo-texnologiya institutining rus va o'zbek tillari kafedrasida dotsent lavozimida faoliyat ko'rsatdi.

Xorijiy mamlakatlardagi mehnat faoliyati 
 1973-1974-yillarda Hindistonda;
 1978-yilda Angliyada;
 1979-1980-yillarda Afg'onistonda;
 1983-1985-yillar Efiopiyada rus tilidan dars bergan.

Ilmiy faoliyati 
1970-yilda "Toshkent mikrotoponimlari" degan mavzuda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. Olima 30 ga yaqin ilmiy maqolalar, darslik va o'quv qo'llanmalari yozib nashr ettirgan.

Asosiy ilmiy ishlari: 
 Toshkent mikrotoponimlarini nomlash prinsipi. — "O'zbek tili va adabiyoti" j-li. T., 1966, 3-son.
 Toshkent mikrotoponimlarning etimologik xarakteristikasi — "O'zbek tili va adabiyoti" j-li. T., 1966, 6-son.
 Словарь грамматических терминов для слушателей подготовительного факультета. Дели. 1975.
 Словник учебного словаря. (В соавторстве с Р. А. Абдусаматовой). — Кабул. 1980.

Kishilar
Olimjon Shokirov

Olimjon Zokirovich Shokirov sharqshunos olim, filologiya fanlari nomzodi, dotsent.
1936-yil 19-sentyabrda Toshkent shahrida tug'ilgan. 1960-yilda Toshkent davlat universiteti sharq fakultetining kechki bo'limiga kirib o'qidi va uni 1966-yil eron filologiyasi ixtisosligi bo'yicha tugatdi.

Mehnat faoliyati 
 1956-yildan o'rta maktabda mehnat faoliyatini boshladi.  
 1970-yilda o'qituvchilikka o'tadi va fors tilidan dars bera boshlaydi. 
 1966-yil eron-afg'on filologiyasi kafedrasida laborant bo'lib ishda qoladi.  
 1970-yilda o'qituvchilikka o'tadi va fors tilida dars bera boshlaydi.  
 1975-yilda eron-afg'on filologiyasi kafedrasida dars berishni davom ettiradi va ushbu kafedrada o'qituvchi lavozimida faoliyat yuritadi. 
 1975-yildan katta o'qituvchi lavozimida ishlaydi. 
 1987-yildan boshlab dotsent lavozimida ishlab, dariy va fors tillari, dariy va o'zbek tillarining qiyosiy grammatikasi kabi fanlardan dars beradi.

Ilmiy faoliyati 
O. Shokirov 1971-yilda SSSR FA Sharqshunoslik institutining aspiranturasiga o'qishga kiradi. 1975-yilda mazkur institutning ilmiy kengashida "Лексико-стилистической аспект модернизации языка дари в журнале "Жвандун" degan mavzuda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. U bir necha ilmiy maqolalar va o'quv qo'llanmalar yozgan.

Xorijiy mamlakatlardagi faoliyati 
1968-1970, 1978-1980-yillar Afg'onistonda dariy tilidan tarjimon bo'lib ishlagan.

Asosiy ilmiy ishlari 
 Dariy tilida o'quv matnlari. T.,1981.
 Russko-dari razgovornik. T., ToshDU, 1983.
 Dariy tilidagi diktant turlari. T., ToshDU, 1989.
 So'zlashuv tilini yuqori kurslarga o'tish. T., ToshDU, 1990.

 

Kishilar
Dramatik asarlarda muallif nutqining o'rni

Dramatik asar bu sahna uchun yaratilgan asardir. Dramaning asosiy predmeti bu harakat hisoblanadi. Dramada ijodkor shaxsiyati ham obyektga singdirib yuboriladi. Asar hajmi qanchalik katta hamda obrazlar soni qanchalik kop bolsa ham ijodkor sahna vaqtini hisobga olishi zarur. Boisi butun boshli bir asar mazmuni kichik sahna asariga sig'dirilishi lozim.Dramadagi harakat sujet makon va zamonda cheklangan bo'ladi. Asar ijro vaqtiga sig'ishi uchun asarning konflikt asosida shiddat bilan kechuvchi voqealar rivoji asosiga qurilishini taqozo qiladi. Bu xil sujetning rivojlanishi ham chegaralangan bolib,sujet voqealari sabab natija asosida yuzaga keladi. Shuningdek dramatik asarlarda yozuvchining nutqi ham muhim ahamiyat kasb etadi.Dramatik asarlarda qahramonlarning ichki kechinmalari, holati obraz nutqi orqali shakllantirilib ochib beriladi.Dramaturg qahramonlar hayotini ozi hikoya qilmay balki qahramonlarni oz nutqi orqali jonlantirib tasvirlaydi.Dramatik asarlarda nutqning aniqligi, ravonligi obrazlar harakterining aniq ochib berilishi muhim ahamiyat kasb etadi. Dramada barcha harakatlar qahramonlar hamda asar harakterini ochib berishga hizmat qiladi.Dramatik asarlarda muallif o'z nutqi orqali asarga izoh beradi. Bu izoh adabiyotshunoslik nuqtai nazaridan remarka deb yuritiladi. Muallifning izohi ,albatta, kitobxonni o'ziga jalb etadi. Sababi asardagi remarka bevosita asarni o'qimoqchi bo'lgan kitobxonga hamda asar rejissoriga yo'naltirilgan bo'ladi.

Manbalar 

Dramaturgiya
Cocaine Bear

Cocaine Bear () — Elizabeth Banks tomonidan suratga olingan AQSh dahshatli filmi. Film ssenariysini Jimmy Warden yozgan. Filmda bosh rollarni Keri Russell, O'Shea Jackson Jr., Christian Convery, Alden Ehrenreich, Jesse Tyler Ferguson, Brooklynn Prince, Isiah Whitlock Jr., Kristofer Hivju, Hannah Hoekstra, Margo Martindale va Ray Liotta ijro etgan.

Cocaine Bear filmi premyerasi AQShda 2023-yil 24-fevralda boʻlgan.

Syujeti 
Kokain bilan toʻla boʻlgan sumkani yutib yuborgandan soʻng, Amerika qora ayigʻi Jorjiya shtatining kichik shaharchasida qotillik qiladi. Shahardagi bir guruh mahalliy aholi va sayyohlar ayiq hujumidan omon qolish uchun birlashishlari lozim.

Rollarda 
 Keri Russell — Sari
 O'Shea Jackson Jr. — Daveed
 Alden Ehrenreich — Eddie Dentwood
 Christian Convery — Henry
 Brooklynn Prince — Sari’ning qizi
 Jesse Tyler Ferguson
 Ray Liotta — Syd Dentwood
 Isiah Whitlock Jr. — Bob
 Aaron Holliday — Stache
 Margo Martindale
 Matthew Rhys — Andrew C. Thornton II
 Kristofer Hivju
 Hannah Hoekstra
 Ayoola Smart — ofitser Reba

Manbalar

Havolalar 
 
 

2023-yil filmlari
AQSh dahshatli filmlari
AQSh filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh komediya filmlari
Universal Pictures filmlari
AQSh qora komediya filmlari
AQSh triller filmlari
Rashid Meredov

Raşit Övezgeldievich Meredov (turkman : Rashit Övezgeldievich Meredov ; 1960-yilda tugʻilgan) – turkman siyosatchisi va diplomati, 2001- yildan buyon Turkmaniston hukumatida tashqi ishlar vaziri boʻlib ishlagan. 2001- yildan Turkmaniston Vazirlar Kengashi raisi oʻrinbosari lavozimida ham ishlaydi.

Advokat oilasida tugʻilgan Meredov Moskva davlat universitetida huquqshunoslik boʻyicha tahsil olgan. U mustaqil Turkmanistonda diplomatik martaba qilgan. 2007 -yilda, prezident Saparmurod Niyozov vafotidan koʻp oʻtmay, u Bosh vazirning politsiya va armiya uchun mas’ul oʻrinbosari etib tayinlandi.

Hayoti 
Rashid Meredov 1960- yilda Ashxobodda tugʻilgan. 1977-yilda Moskva davlat universitetining yuridik fakultetiga oʻqishga kirgan, 1982-yilda Turkman davlat universitetining fuqarolik huquqi va fuqarolik protsessi kafedrasi oʻqituvchisi lavozimida ishlagan. 1984-1987 yillarda Moskva davlat universitetida aspiranturada ishlagan. U huquqshunoslik magistri darajasiga ega. 1987-1990-yillarda Turkman davlat universitetining fuqarolik huquqi va fuqarolik huquqi kafedrasida oʻqituvchi va katta oʻqituvchi lavozimlarida ishlagan.

1990-1991 -yillarda Turkmaniston Adliya vazirligida bosh maslahatchi, sektor mudiri, boʻlim boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 1991-yildan Turkmaniston Prezidenti huzuridagi huquqni muhofaza qiluvchi kuchlar faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha organ boshligʻi lavozimida ishlagan. 1993- yil mart oyidan Turkmaniston Prezidenti departamentida yuridik boʻlim mudiri lavozimida ishlagan. 1994- yil dekabridan Turkmaniston parlamenti huquq qoʻmitasi raisi. 1996- yildan Turkmaniston milliy demokratiyasi va inson huquqlari instituti direktori oʻrinbosari, Turkmaniston prezidenti lavozimlarida ishlagan.

1999- yil may oyida u tashqi ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlandi. 1999- yil dekabr oyida Turkmaniston Assambleyalari raisining birinchi oʻrinbosari etib tayinlandi. 2001- yil may oyida Turkmaniston parlamenti spikeri etib saylangan. 2001- yil iyul oyida Turkmaniston tashqi ishlar vaziri etib tayinlandi. 2001-yil avgust oyidan boshlab u bir vaqtning oʻzida Turkmaniston Prezidenti huzuridagi Demokratiya va inson huquqlari boʻyicha Turkman milliy instituti direktori lavozimlarida ishlagan. 2003-2005-yillarda Turkmaniston Vazirlar Kengashi raisi oʻrinbosari lavozimida ishlagan. „Vatanga muhabbat“ va „Kuch“, „Taraqqiyot“ medallari bilan taqdirlangan.

Manba 

Yashayotgan insonlar
29-mayda tugʻilganlar
1960-yilda tugʻilganlar
Ashxobodda tugʻilganlar
Turkmaniston parlamenti
Moskva davlat universiteti bitiruvchilari
Huquq fanlari nomzodlari
Turkmaniston diplomatlari
Galkinish ordeni sohiblari
Bitaraplik ordeni sohiblari
Turkmaniston tashqi ishlar vazirlari
Vyacheslav Grachev

Vyacheslav Ivanovich Grachev (1973-yil 22-aprelda Toshkentda tugʻilgan) — rossiyalik regbichi va regbi boʻyicha murabbiy, sakkizinchi pozitsiyada oʻynagan. Rossiyaning xalqaro toifadagi sport ustasi.

Futboldagi faoliyati

Klubdagi faoliyati 
Vyacheslav Ivanovich Grachev Sovet regbi maktabi tarbiyalanuvchisi, Toshkentning „Zvezda“ jamoasi tarkibida O‘zbekiston SSR chempionatida ishtirok etgan. 1990-yillarda Vyacheslav Rossiyada „Yenisey-STM“ klubida o‘ynagan va 2001-yilda uni tark etgan. Futbolchi 2000-yillar davomida Fransiya chempionatida ishtirok etgan. 2008-yilda esa tizzasidan jiddiy jarohat olganligi sababli uzoq vaqt o‘yinlarni o‘tkazib yuborishga majbur bo‘lgan va faoliyatini deyarli yakunlagan. Ammo shu holatda ham 2012-yilgacha o‘ynagan.

Terma jamoadagi faoliyati 
Grachev milliy terma jamoa safida 73 ta o‘yin o‘tkazib, 155 ochko jamg‘argan. Futbolchi terma jamoadagi debyutini 1993-yil 6-iyulda Italiyaga qarshi kechgan o‘yinda o‘tkazgan. 2011-yilgi Jahon chempionatida qatnashgan, Rossiya terma jamoasidagi eng keksa o‘yinchi bo‘lgan. Jahon chempionati rasmiy sayti maʼlumotlariga ko‘ra, Vyacheslav terma jamoaga o‘z tarixidagi eng tajribali futbolchi sifatida ruhiy kayfiyatni ko‘tarish uchun maxsus jalb qilingan.

Murabbiylik faoliyati 
Vyacheslav Ivanovich 2012-yilda Bulava jamoasining murabbiyi bo‘lgan, ammo yil oxirida ushbu jamoa bilan shartnomasini uzaytirmaslikka qaror qilgan. 2014-yilda Grachev Rossiya terma jamoasi shtab-kvartirasida bu o‘ringa nomzod deb topilgan. 2019-yilda yana Bulavani boshqargan. 2020-yil yozida Vyacheslav Grachev 2020/21-yilgi Rossiya chempionatining 7 turidan so‘ng jamoani tark etgan — jamoa faqat 1 ta g‘alabaga erisha olgan.

Manbalar

Havolalar 

 2011 yilgi Jahon chempionati veb-saytidagi profil )

Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1973-yilda tugʻilganlar
22-aprelda tugʻilganlar
Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Kubogi

Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Kubogi (Футбол бўйича 1993-йилги Ўзбекистон Кубоги) — Oʻzbekiston futbol federatsiyasi tomonidan oʻtkazilgan futbol turniri  boʻlib, unda 32 ta professional klublar ishtirok etdi.

1/16 finaldan boshlab saralash tizimi boʻyicha oʻtkazildi. Final uchrashuvi 1993-yil 9-oktyabrda Toshkentdagi „Paxtakor“ stadionida „Paxtakor“ hamda „Navbahor“ jamoalari oʻrtasida boʻlib oʻtgan. „Paxtakor“ ilk bor kubok sohibiga aylandi.

1/16 final

Turnir toʻplami

1/8 final

1/4 final

1/2 final

Final

Havolalar 
 Oʻzbekiston futbol federatsiyasi
 Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi
 
Oʻzbekiston kubogi mavsumlari
1993-yilgi Oʻzbekiston futboli
Hormuz

Hormuz
Hormuz (fors. jzy̰rh hrmz‎) – Eron Islom Respublikasining Hormuzgʻon viloyati tarkibiga kiruvchi Hormuz boʻgʻozidagi orol.

Geografiya 
Hormuz oroli Hormuz boʻgʻozining shimoliy qismida, Ummon va Fors koʻrfazi oʻrtasida joylashgan. Sohildan 8 km uzoqlikda joylashgan, 7 dan 8 km gacha boʻlgan oval shaklga ega; maydoni – 42 km². Hormuzning janubi-gʻarbida Qeshm (boʻgʻozdagi eng katta orol) va Larek orollari joylashgan. Relefi adirli (vulqon kelib chiqishi), maksimal balandligi 186 m. Foydali qazilmalar orasida qizil oxra eksport qilinadi.
Sohil – asosan qumli plyajlar, baʼzi joylarda qoyalar suvga qaraydi. Asosiy bandargohning sharqida shoʻr botqoq oʻsimliklari boʻlgan kichik suv oqimi tizimi mavjud. Orolning ichki qismida, asosan, oʻsimlik qoplami yoʻq.

Tarix 
III asrdan boshlab Hormuz Sosoniylar davlati tarkibiga kirgan. Arab istilolari (632-661) davrida solih xalifalar mulklari Eron togʻlarigacha kengaytirilgach, Hormuz Kirmonning asosiy porti va bozoriga aylandi. Taxminan 1200 yilga kelib Hindiston va Xitoy bilan savdo faqat Hormuz orqali amalga oshirila boshlandi.[1] 13-asr oʻrtalariga kelib Moʻgʻullar imperiyasi (xulaguiylar davlati) tarkibiga kirdi. Bu vaqtda venetsiyalik sayohatchi Marko Polo Ormuzga ikki marta tashrif buyurgan.
Keyinchalik Hormuz Temuriylar, keyin Safaviylar davlati tarkibiga kirgan. Ushbu muhim savdo markaziga 1414-1415, 1421-1422 va 1433 yillardagi savdo-diplomatik ekspeditsiyalar paytida Chjen Xe qoʻmondonligi ostidagi Xitoy floti tashrif buyurdi.
XIV asrda orol arab savdo davlati Hormuz tomonidan nazorat qilingan, 1507 yilda portugal-fors urushi paytida orol Afonso d’Albukerke boshchiligidagi portugallar tomonidan bosib olingan. Boʻgʻoz ustidan nazoratni taʼminlagan muhim nuqtani himoya qilish uchun portugallar Hormuz qal’asini qurdilar. 1622 yilda orol Fors nazorati ostiga oʻtdi (Ingliz floti yordami bilan Abbos I tomonidan bosib olingan).

aholi 
Yagona doimiy aholi punkti orol shimolidagi Ormuz baliqchi qishlogʻidir. Kichik sugʻoriladigan yerlari va bogʻlari boʻlgan yana bir qancha aholi punktlari mavjud. Yozda migratsiya tufayli orol aholisi ikki barobarga qisqarishi mumkin.[1] Eng yaqin shahar Bandar Abbos, shimoli-gʻarbda 20 km.

Adabiyotlar 
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%BC%D1%83%D0%B7_(%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2)Hormuz

Eron orollari
Ahmad ibn Buvayh

Muizz ad-Daula Abu-l-Husayn Ahmad ibn Buvayh ibn Fanna Xosrov ad-Daylamiy
Muizz ad-Daula Abu-l-Husayn Ahmad ibn Buvayh ibn Fanna Xosrov ad-Daylamiy (915 — 8-aprel 967) — Buvayhidlar (Buidlar) sulolasi asoschilaridan biri, Iroq sultoni, amir al-umara („amir“). amirlar" — unvoni oliy qoʻmondon, aslida harbiy diktator) va 945-967 yillarda Abbosiylar xalifaligining amalda hukmdori. 945-yilda Bag‘dodni qo‘lga kiritib, keyingi yili xalifa al-Mustakfiyni taxtdan ag‘dargan Ahmad ibn Buvayh xalifalikdagi barcha hokimiyatni o‘z qo‘liga to‘pladi va al-Mutiyni rasman yangi xalifa deb eʼlon qildi. U xalifalikda motadil shialik mavqelarining mustahkamlanishiga hissa qoʻshgan.

Biografiya 
Ahmad ibn Buvayh shia islomiga eʼtiqod qiluvchi Daylamiylarning jangari togʻ qabilasidan chiqqan. Uning otasi Abu Shuja Buvayh (yoki Buye) ibn Fanna Xosrov Deylemdan kelgan kambagʻal Kaspiy baliqchi va yogʻoch ishlab chiqaruvchi edi. Abu Shuja oʻzining uch oʻgʻli bilan dastlab Somoniylar harbiy xizmatiga kirgan, keyin esa Daylamiy amiri Merdaviy ibn Ziyor (935 yilda oʻldirilgan) huzuriga oʻtgan, u 927-935 yillarda katta qoʻshin boshchiligida koʻpchilikni asir olgan. shimoliy va gʻarbiy Eronni egallab, Ziyoriylar davlatiga asos solgan. Ahmad Abu Shoji Buvayhning uch o‘g‘lining eng kichigi edi.
Keyinchalik Abbosiylar xalifaligida hokimiyat tepasiga kelgan Abu Shojining oʻgʻillari otalarining nasabnomasini tuzishni buyurdilar, unga koʻra u sosoniylar sulolasining bevosita avlodi boʻlgan. Bu nasl-nasabning haqiqati al-Beruniy tomonidan allaqachon soʻroq qilingan
967 yilda Muizz Davla Ahmad vafotidan so‘ng Bag‘dod ustidan hokimiyat va uning barcha mulki uning o‘g‘li Izzaddavla Baxtiyorga o‘tdi[9]. Undan tashqari oilada Abu Ishoq, Habashiy, Marzubon va Abu Tohir ismlarini olgan to‘rt nafar o‘g‘il va Zubayda ismli qiz bo‘lgan.

Manbalar 

915-yilda tugʻilganlar
967-yilda vafot etganlar
Abu Ahmad Qantariy

Abu Ahmad Qantariy (X asr) faqih, muhaddis, adib, shoir va qozi.

Toʻliq ismi Abu Ahmad Qosim ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Maʼruf Nasafiy Qantariy.

Hayoti va faoliyati 

Hadis va fiqh ilmida olim boʻlgan. Hadislarni Muhammad ibn Yoqub Asm, Abdulmu’min ibn Xallaf, Abu Jaʼfar Jamol kabi bir qancha Movarounnahr va Xurosonlik allomalardan rivoyat qilgan. Abu Ahmad Qantariy Shayx Abu Bakr Muhammad ibn Ibrohim Qalonisiy Nasafiy davrida Nasafda qozilik qilgan. Keyinchalik bir muncha vaqt Sagʻoniyonda va bir muncha vaqt Ishtixonda ham qozilik qilgan.

Vafoti 
Hijriy 388-yil Rabi’ul oxir oyining uchinchi kuni vafot etgan (milodiy 997-yil).

Adabiyotlar 
Najmiddin Umar Nasafiy. „Al-qand fi zikri ulamoi Samarqand“, 237-bet; Isayev Y., Abbosov A. „Ishtixoniy allomalar“ 61-bet.

Manbalar 

Shaxsiyatlar
Shaxsiyatlar loyihasi maqolalari
Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
Xitoy opera maktablari

Bugungi kunda Xitoy operasiga ixtisoslashgan gʻarb uslubidagi bir nechta oʻquv yurtlari Pekindagi Xitoy teatr sanʼati milliy akademiyasi va Taypeydagi Tayvan milliy sahna sanʼati kolleji kabilar mavjud.

Taʼlim 
Pekin operasini oʻrganish jarayonida talabalar jang sanʼati, akrobatika va tambling, musiqa va raqs boʻyicha koʻnikmalarni rivojlantirdilar. Maktablarda kaskadyorlar, xoreograflar, aktyorlar va rejissyorlar avlodi yetishib chiqdi, jumladan Gonkong jangovar kinosining eng mashhur yulduzlari. 1960-yillarning oxirlarida Pekin operasiga jamoatchilik qiziqishi pasaydi va Madaniy inqilob davrida maktablarning aksariyati yopildi.

Tarixan oʻquvchilar yoshligida oʻqituvchi tomonidan tanlab olingan va ota-onalari bilan shartnoma asosida yetti yildan oʻn yilgacha oʻqitilgan. Oʻqituvchi bu davrda oʻquvchilarni oziq-ovqat va turar joy bilan taʼminlaganligi sababli, ular oʻqituvchi oldidagi qarzlarini yigʻishtirib qoʻyishgan va keyinchalik ular ishlagan daromadlari hisobidan toʻlangan. 1911-yildan keyin oʻqitish yanada rasmiy tashkil etilgan maktablarda oʻtkazildi. Odatda, bu maktablarning oʻquvchilari ertalab soat beshda mashq qilish uchun turishadi.

Kunduzi aktyorlik va jangovar mahoratni oʻrganish bilan oʻtadi, yuqori sinf oʻquvchilari esa kechqurunlari tashqarida teatrlarda chiqishardi. Jismoniy jazo odatiy hol edi va agar bir talaba spektakl paytida xatoga yoʻl qoʻysa, butun guruh uchun bambuk qamish bilan kaltaklanardi. 1930-yilda oʻqitish usullari kamroq boʻlgan maktablar paydo boʻla boshladi, biroq 1931-yilda Yaponiya bosqinidan keyin barcha maktablar yopildi. Xitoy drama akademiyasi va bahorgi va kuzgi drama maktabi kabi zamonaviy maktablar urushdan keyin, taxminan 1952 yilda ochilgan.

Opera maktablari
Asosiy rang

Asosiy ranglar yoki asosiy ranglar to'plami ( imlo farqlarini ko'ring) ranglar gamutini yaratish uchun turli miqdorda aralashtirilishi mumkin boʻlgan rang beruvchilar yoki rangli chiroqlardan iborat. Bu, masalan, elektron displeylar, rangli chop etish va rasmlarda ranglarning keng doirasini idrok etish uchun ishlatiladigan muhim usul. Birlamchi ranglarning ma'lum kombinatsiyasi bilan bog'liq idroklarni yorug'likning fizik muhit va oxir-oqibat retinaning o'zaro ta'siri fizikasini aks ettiruvchi tegishli aralashtirish modeli (masalan, qo'shimchalar, olib tashlashlar ) bilan bashorat qilish mumkin.

Birlamchi ranglar, shuningdek, kontseptual (haqiqiy bo'lishi shart emas), yoki rang maydonining qo'shimcha matematik elementlari sifatida yoki psixologiya va falsafa kabi sohalarda qaytarilmas fenomenologik toifalar sifatida ham bo'lishi mumkin. Rang maydonining birlamchi belgilari aniq belgilangan va empirik ravishda rangni ko'rishni tushunish uchun asos boʻlgan psixofizik kolorimetriya tajribalariga asoslangan. Ba'zi rang bo'shliqlarining birlamchi ranglari to'liq (ya'ni, barcha ko'rinadigan ranglar manfiy bo'lmagan birlamchi intensivlik koeffitsientlari bilan og'irlangan birlamchi ranglari bo'yicha tavsiflanadi), lekin majburiy ravishda xayoliy  (ya'ni, bu asosiy ranglarni ifodalashning ishonchli usuli yo'q) jismoniy yoki idrok etilgan). Birlamchi ranglarning fenomenologik hisoblari, masalan, psixologik birlamchi ranglar, ular o'z-o'zidan miqdoriy tavsif bo'lmasa ham, amaliy ranglarni qo'llash uchun kontseptual asos sifatida ishlatilgan.

Rang maydonining birlamchi to'plamlari odatda ixtiyoriydir, ya'ni kanonik to'plam deb hisoblanishi mumkin boʻlgan birlamchi to'plamlar mavjud emas. Birlamchi pigmentlar yoki yorug'lik manbalari sub'ektiv imtiyozlar, shuningdek, xarajat, barqarorlik, mavjudlik va boshqalar kabi amaliy omillar asosida ma'lum bir dastur uchun tanlanadi.

Asosiy ranglar tushunchasi uzoq, murakkab va tushunishga biroz qiyinchilik tug'diradigan tarixga ega. Asosiy ranglarni tanlash rangni o'rganadigan turli sohalarda vaqt o'tishi bilan o'zgardi. Asosiy ranglarning tavsiflari falsafa, san'at tarixi, ranglar tartibi tizimlari va yorug'lik fizikasi va rangni idrok etish bilan bog'liq ilmiy ishlardan kelib chiqadi.

Badiiy ta'lim materiallari odatda qizil, sariq va ko'k ranglardan asosiy ranglar sifatida foydalanadi, ba'zida ular barcha ranglarni aralashtirish mumkinligini ko'rsatadi. Biroq, hech qanday haqiqiy rang beruvchilar yoki chiroqlar barcha mumkin boʻlgan ranglarni aralashtira olmaydi. Fizikada uchta asosiy rang odatda qizil, yashil va ko'k bo'lib, konus hujayralaridagi fotoreseptor pigmentlarining har xil turlaridan keyin.
Abdulloh ibn Muhammad Gʻubdiniy

Abdulloh ibn Muhammad Gʻubdiniy – (X—XI asrlar) muhaddis. Toʻliq ismi Abu Muhammad Abdulloh ibn Muhammad ibn Amr ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Hoshim Gʻubdiniy

Hayoti va faoliyati 
Abdulloh ibn Muhammad Gʻubdiniy Ustrushananing „Gʻubdin“ qishlogʻida tavallud topgan. Ota-onasi bilan yoshlik chogʻida Buxoroga koʻchib boradi va shu yerda muqim yashab qoladi. Abdulloh ibn Muhammad Gʻubdiniy xat-savodini Buxoroda chiqarib, yetuk muhaddis darajasiga koʻtariladi. Abdulloh ibn Muhammad Gʻubdiniy hadislarni Ibn Solih Xalaf ibn Muhammad ibn Ismoil Xayyom, Abu Said Xalil ibn Ahmad Sijziy va Abu Amr Muhammad ibn Sobirlardan rivoyat qilgan. Abdulloh ibn Muhammad Gʻudbiydan hadislarni oʻz davrida yigirma ming hadis yodlagan hofiz Abu Turob Ismoil ibn Tohir Harifiy rivoyat qilgan.

Vafoti 
Abdulloh ibn Muhammad Gʻubdiniy 420-hijriy (milodiy 1029-yil)dan keyin Buxoroda vafot etgan.

Adabiyotlar 
Sam’oiy, „Al-ansob“. 4-jild, 317-bet;
Atayev M., „Jizzax allomalari“, 89-bet.

Manbalar 

Shaxsiyatlar
Shaxsiyatlar loyihasi maqolalari
Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
Abdulhamid ibn Umar Qatavoniy

Abdulhamid ibn Umar Qatavoniy – (XI—XII asrlar, Ustrusha) roviy. Toʻliq ismi Abu Muhammad Abdulhamid ibn Umar ibn Husayn ibn Ali ibn Amr Qatavoniy.

Hayoti va faoliyati 
Abdulhamid ibn Umar Qatavoniy Ustrushaning Qatavon qishlogʻida tavallud topgan, dastlabki ilmlarini shu yerda oladi. U keyinchalik ilm-maʼrifat talabi bilan Samarqandga keladi va shu yerda muqim yashab qoladi. Oʻz zamonasida „Nusayriddin“ degan sharafli nomga sazovor boʻladi. Abdulhamid ibn Umar Qatavoniy ona tomondan bobosi muftiy Abu Bakr Muhammad ibn Muhammad Qatavoniy, Ali ibn Ahmad Xazoiy vositasida Haysam ibn Kulayb va Abulabbos Jaʼfar ibn Muhammad Mu’taz Samarqandiydan hadislar rivoyat qilgan. Abu Hafs Umar ibn Muhammad ibn Ahmad Nasafiy Abdulhamid ibn Umar Qatavoniydan hadis ilmidan taʼlim olgan.

Vafoti 
Abdulhamid ibn Umar Qatavoniy hijriy 523-yil(milodiy 1129-yil) Samarqandda vafot etadi. Chokardiza qabristoniga dafn etilgan. Asqaloniyning yozishicha, Abdulhamid ibn Umar Qatavoniy 513-hijriy (milodiy 1129-yil)da vafot etadi.

Adabiyotlar 
Sam’oniy, „Al-ansob“, 4-jild, 526-bet; Asqaloniy, „Tabsiru-l-muntabih bitahriri-l-mushtabih“, 3-jild, 1172-bet; Atayev M., „Jizzax allomalari“ 89-bet.

Manbalar 

Shaxsiyatlar
Shaxsiyatlar loyihasi maqolalari
Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
Abu Muhammad Qatavoniy

Abu Muhammad Qatavoniy – (XI—XII asrlar) faqih, roviy. Toʻliq ismi Abu Muhammad ibn Muhammad ibn Muhammad ibn Ayub Qatavoniy.

Hayoti va faoliyati 
Abu Muhammad Qatavoniy Ustrushaning Qatavon qishlogʻida tavallud topgan. U fiqh ilmidan tashqari hadis va tafsir ilmlarini ham chuqur egallagan. Hadislarni zamonasida din iftixori sanalgan Abu Hoshim Abdumuttalib ibn Fazl ibn Abdumuttalib Hoshimiy Halabiydan rivoyat qilgan.

Vafoti 
Abu Muhammad Qatavoniy hijriy 506-yilda (milodiy 1113-yil) vafot etgan.

Adabiyotlar 
Samʼoniy, „Al-ansob“, 4-jild, 526-bet; Atayev M., „Jizzax allomalari“, 88-bet;

Manbalar 

Shaxsiyatlar
Shaxsiyatlar loyihasi maqolalari
Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
Hassan ibn Sobit

Hasan ibn Sobit al-Xazrojiy - arab shoiri, Muhammad ( s. a. v.)  payg'ambarning sahobasi. U “Rasulullohning shoiri” laqabini olgan.

Biografiyasi 
Toʻliq ismi Hasan ibn Sobit ibn al-Mudir ibn Haram al-Xazrojiy. Madinada tug‘ilgan, Xazraj qabilasidan bo‘lgan. Taxminan 60 -yoshida Islom dinini qabul qilgan. Islomni qabul qilganidan keyin Muhammad ( s. a. v.)  payg‘ambardan ajralmagan.

Shoirlik iqtidoriga ega bo'lib, Muhammad ( s. a. v.)  va musulmonlar sharafiga she'rlar yozgan. Sog‘lig‘i yomon bo‘lgani uchun u janglarda qatnashmagan, biroq  o‘z she’rlari bilan musulmon jangchilar ruhiyatini ko‘targan. Turli bahslarda qatnashgan, she’rlari bilan musulmonlarga mafkuraviy yordam bergan.

Hassan Sirin bilan turmush qurib, baxtli hayot kechirdilar va  otasining shoirlik yo‘lini davom ettirgan Abdurahmon ibn Hasan ismli o‘g‘il ko‘rdilar..

Adabiyot 

 Alizoda A. A. Hasan ibn Sobit // Islom ensiklopedik lug'ati. - M.: Ansor, 2007.
 Muslim Hasan Ibn Sobit roziyallohu anhuning fazilatlari haqida! / Sahih.

Havolalar 
https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82
Bahouddin Qishloqiy

Bahouddin Qishloqiy — (XIII asr oxiri—XIV asr boshlari) muhaddis va tasavvuf shayxi, Bahouddin Naqshbandning ustozi.

Hayoti va faoliyati 
Bahouddin Qishloqiy Bahouddin Naqshbandga hadis ilmidan saboq bergan. "Naqshband ustozlari va muridlari" kitobida keltirilishicha, "Mavlono Bahouddin Qishloqiy oʻz davrining muqtadosi (rahbari), zohiriy va botiniy ilmlar bilimdoni, shuningdek, karomat sohibi boʻlganlar. Bahouddin Qishloqiyning tavallud topgan joylari "Muborak" qishlogʻidir, qaysikim, Qarshi viloyatining dahasidir. Buxoro shahridan u yergacha 12 farsax yoʻldir. U kishi ulugʻ Xoja Bahouddin Naqshbandga suhbat shayxi va hadis ilmining ustozi boʻlgan edilar". Yuqoridagi satrlar Faxriddin Ali Safiyning mashhur "Rashohotu ayni-l-hayot" kitobidan olingan. Unda Bahouddin Qishloqiyning fazilatlari, bu tabarruk zotning Bahouddin Naqshband bilan muloqotlari xususida qiziqarli maʼlumotlar berilgan. Bahouddin Qishloqiyning qabrlari "Muborak" qishlogʻidadir.

Adabiyotlar 
Muhammadiyev N., «Nasaf va Kesh allomalari», 61-bet.

Manbalar 

Tasavvuf namoyondalari
Avliyo va ulamolar
Hadis olimlari
Hadisshunoslar
Mavlid shoirlari
Muborak kishilari
Fujayra amirligi

Fujayra ( arab.الفجيرة‎, shafaq (заря) ) — Birlashgan Arab Amirliklari tarkibidagi amirlik.

Markazi – Fujayra shahri .

Maydoni - 1166 km², aholisi - 236 811 kishi (2017)

Boshqa amirliklardan farqli o'laroq, u Hind okeanidagi Ummon ko'rfazi qirg'og'ida joylashgan. Fujayra hududi Ko'rfaz bo'ylab 90 kilometrdan ko'proqqa cho'zilgan. Fujayra hududining katta qismini deyarli qirg'oqqa yaqinlashadigan tog'lar egallaydi.

Amirlik tarixi

Al-Fujayra BAAning eng yosh amirligidir. Dastlab Sharja amirligi tarkibiga kirgan. 1901 yilda mahalliy shayx Fujayraning Sharjadan mustaqilligini e'lon qildi, ammo Angliya buni faqat 1953 yilda tan oldi. 1892-1971 yillarda. Al-Fujayra hududi Ummon shartnomasining bir qismi edi. 12.02.1971 yildan BAA tarkibida.

Al-Fujayra shayxlari (1971 yildan beri amirlar) ash-Sharqiy urug'idan.

1876-1936 yillar Hamad I ibn Abdulloh

1936-1974 yillar Muhammad bin Hamad

1974-hozirgi Hamad II bin Muhammad

Amirlikning g'ururi - qumli sohillar va tog'li burunlar, go'zal daralar, ko'plab mineral buloqlar va ko'katlar amirlikni sayyohlar orasida juda mashhur qiladi. Fujayra amirligida ko'plab diqqatga sazovor joylar mavjud. Sharja-El-Fujayra avtomagistralidagi tog'larda sayyohlarga turli mamlakatlarda ishlab chiqarilgan gilamlarning katta tanlovi, milliy kulolchilik va suvenirlarni taklif qiluvchi an'anaviy juma bozori mavjud. Shuningdek, 17-asrda qurilgan BAAdagi eng qadimgi masjidning miniatyura binosi ham mavjud. Amirlikning shimolida baliq ovlash shaharchasi Dibba Al-Fujayra joylashgan bo'lib, u suv ostida suzish yoki sho'ng'in uchun eng yaxshi joylardan biri hisoblanadi. Al-Fujayra amirining sobiq saroyi - Al-Xayl qal'asi amirlik poytaxtidan 8 km janubi-g'arbda joylashgan. Mamlakatning eng sharqiy qal'asi - El-Bitna (1735). Vodi Daftada kichik suv ombori va palma bog'i boʻlgan vayron boʻlgan qal'a.

Islom monarxiyalari
BAAning qirgʻoqboʻyi aholi punktlari
Ummon qoʻltigʻi
Shamsetdin Yarmuxametovich Gubaydullin

Shamsetdin Yarmuxametovich Zakiy — shoir. U tatar adabiyoti tarixiga yirik lirik shoir sifatida kirdi.

Biografiyasi 
Shamsetdin Yarmuxametovich Gubaydullin- 1822- yilda (boshqa maʼlumotlarga koʻra 1821 yoki 1825 y.) Orenburg guberniyasi Burzyanskiy volostiga qarashli Izyakovo qishlogʻida mulla oilasida tugʻilgan. Ba'zi ma'lumotlarga ko'ra, u ko'r bo'lib tug'ilgan, boshqalarga ko'ra, u erta yoshda, aniqrog'i 4 -yoshida ko'r bo'lib qolgan. Uning “Zaki” taxallusi ona qishlog‘i yaqinidan oqib o‘tuvchi Zak daryosi nomidan olingan.

U sharq she’riyati va arab mumtoz adabiyotining bilimdoni edi. Shamsetdin Zakiy turkiy adabiyot tarixiga XIX -asrda tatarlar va boshqirdlar orasida falsafiy-estetik tafakkurning rivojlanishiga ma’lum ta’sir ko‘rsatgan sufiy shoir va faylasuf sifatida kirdi.

Ijodkorlikni o'rganish 
Tatar adabiyoti tarixida shoir ijodini o‘rganishni  XIX- asrdan boshlangan. Shamsetdin Zakiy haqidagi dastlabki ma’lumotlarni Shig‘abutdin Marjoniy qoldirib, uning dindorligi, aql-zakovati va Qur’onni yoddan bilganligiga ishora qilgan. 20-asr boshlarida Shamsetdin Zakiy ijodini Rizo Faxrutdinov oʻrganib, uni arab shoiri al-Maariy, adabiyotshunoslar Morad Ramziy, Jamol Validiy, Gayoz Isxakiy va boshqalar bilan qiyoslagan.

Xotirasi 
Boshqirdiston Respublikasining Kuyurgazin tumanidagi Zyak-Ishmetovo qishlog‘idagi ko‘chaga Shamsetdin Zaki nomi berilgan.

Adabiyot 
Gaynullin M. X. XIX- asr tatar adabiyoti. Qozon, 1975 -yil.

Sharipova Z. Ya. Qalam va so'z. Ufa, 1993- yil.

Havolalar 
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B0%D0%BA%D0%B8,_%D0%A8%D0%B0%D0%BC%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B4%D0%B8%D0%BD
Alaviylar sulolasi

Alaviylar sulolasi (arab. سلالة العلويين الفيلاليين) — Marokashning hukmron sulolasi. 17-asrdan sultonlar, 1957-yildan shohlar. Filalidlar, filaliyalik sheriflar deb ham ataladi.

Alaviylar sulolasining tarixi Sa’diylar sulolasi ag‘darilganidan keyin boshlangan. Saadlar hukmronligi ostida Saledagi qaroqchilar o'ziga xos avtonom respublikani yaratdilar. Asta-sekin Marokash G'arbiy Afrikadagi oltin konlari ustidan nazoratni yo'qotdi. 17-asr oʻrtalarida Marokashning nazorati mamlakatda hali ham hokimiyatda boʻlgan Alaviylar sulolasi qoʻliga oʻtdi. Alaviylar Tafilaltdan, Sijilmas shahridan bo'lib, Muhammad payg'ambarning nabiralari Hasan avlodidan boʻlgan zodagon shariflar oilasiga mansub edilar. Sulolaning birinchi vakili - Moulay Muhammad al-Sherif. Uning vorisi Moulay Rashid ibn Sherif 1666 yilda Fezda o'rnatildi, keyin 1668 yilda Marrakechni egalladi. Moulay Ismoil davrida Meknes shahri poytaxtga aylandi.

Sulola (alaviylar) nomi Muhammad payg‘ambarning amakivachchasi, kuyovi va sherigi bo‘lgan Ali ibn Abu Tolib (Abu Tolib ibn Abdulmuttalibning o‘g‘li) nomidan kelib chiqqan. Sulola asoschisi Moulay Rashid ibn Sherif Tafilalt shahrida Arabistondan kelgan muhojirlar oilasida tug‘ilgan.

Sarlavhaning o'zgarishi Muhammad V bilan bog'liq. U an'anaviy musulmon bilan bir qatorda, davlat va jamiyatdagi kelajakdagi o'zgarishlar va o'zgarishlar uchun asos boʻlgan Yevropa ta'limini oldi. 1957 yilda Marokash qirollikka aylandi va Muhammad V ning o'zi Marokash qiroli unvonini oldi.
Yusuf Bashir at-Tijoniy

Yusuf Bashir at-Tijoniy - sudanlik shoir. Arab tilidagi yangi she’riyatda romantizm asoschilaridan biri.

Biografiya 
U mumtoz va zamonaviy arab adabiyotini yaxshi bilgan, G‘arb adabiyotining arabcha tarjimalarini o‘qigan. “Ahmed Shovkiy she’riyati Qur’onda yozilgan she’r bilan qiyoslanadi”, degan gaplari kufrga teng deb qabul qilingan va shu sababdan uni kollejdan haydab yuborishgan. Keyinchalik, u bir muncha vaqt yoqilg'i quyish shoxobchasi operatori bo'lib ishladi, matbuot bilan hamkorlik qildi.

1930-yillarning boshlarida u Qohirada oʻqishni davom ettirishga urinib koʻrgan. At-Tijoniy  bir necha yil sil kasalligidan aziyat chekib, yoshligida  qashshoqlikda vafot etgan.

Ijodi 
U kollejda o‘qib yurganidayoq she’r yozishni boshlagan. Yevropa she’riyati ta’sirida u yangi shakllar, hajm va qofiyalar izlashga kirishdi. 1930-yillarning boshlarida zamonaviy arab she’riyati haqida bir qancha maqolalar e’lon qildi, ularda ilk feodal davr shoirlaridan meros bo‘lib qolgan she’riy uslublarga qarshi chiqdi.

At-Tijoniy she’rlarida vatanparvarlik, ingliz mustamlakachiligiga qarshi norozilik motivlari yangraydi. Shoir tabiatga, o‘tmish xotiralariga, o‘z his-tuyg‘ulari, kechinmalari olamiga tez-tez murojaat qilardi. Uning ishida tabiat olamiga, ayniqsa, suv va yorug'likka doimiy murojaatlar mavjud bo'lib, ularni tez-tez metafora yoki ramz sifatida ishlatgan.

At-Tijoniyning asarlari 1942-yilda nashr etilgan “Ishroqa” (“Nurlanish”) toʻplamida jamlangan. 2008-yildan boshlab uning sheʼriy toʻplamining oʻnta nashri chop etilgan.

Adabiyot 

 Buyuk Sovet Entsiklopediyasi. - M.: Sovet Entsiklopediyasi. 1969-1978 yillar.
 "Afrika" entsiklopedik ma'lumotnoma. - M.: Sovet Entsiklopediyasi. Bosh muharrir An. A. Gromyko. 1986-1987 yillar.
 Adabiy ensiklopedik lug'at. - M.: Sovet Entsiklopediyasi. V. M. Kozhevnikov, P. A. Nikolaev tomonidan tahrirlangan. 1987 yil.

Havolalar 
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B8%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B8,_%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%B8%D1%80
Feyshuy jangi



Feyshuy jangi 
317-yilda podshohlar avlodidan boʻlgan Sima Jun Van Dao va uning safdoshlari yordamida Szyankanni (hozirgi Nankin) poytaxt qilib taxtga oʻtirdi. Tarixda bu davr Sharqiy Szin sulolasi davri deb ataladi. Shimolda joylashgan xalqlar va Xuanxe tekisligidagi xanlar 16 ta hukumat tashkil qildilar. Bu davr „oʻn olti davlat davri“ deb ataladi. Sharqiy Szin va oʻn olti davlat yerlari xaritasi IV asrning ikkinchi yarmida imperator Syansin Fuszyan Shimolni birlashtirdi. 383 yilda u qoʻshinlarini janubga yoʻllab, Sharqiy Szinlarni bir yoʻla tugatishni oʻyladi. Uni bu yoʻldan qaytarmoqchi boʻlib, koʻp urindilar, chunki Yanszilar himoyasida boʻlgan Sharqiy Szinga qarshi urushish qiyin edi. Biroq, Fuszyan: „Biz koʻpmiz, biz kuchlimiz, har birimiz daryoga toʻr tashlashimiz bilan uni yoʻlini toʻsa olamiz“, dedi. Sharqiy Szin Syansinga birlashgan kuchlar bilan zarba berishga qaror qildi. Oʻsha vaqtda Szin qoʻshinlariga Se Shi, Se Syuan va Lyu Laochji qoʻmondonlik qilardi. Ularning qoʻshinlari soni 80 ming kishidan iborat edi. Syansin qoʻshinlari Shouyanni (hozirgi Anxoydagi Shousyan uyezdi) egalladi. Fuszyan asirga tushgan general Chju Syuy ni Szin qoʻshinlarini taslim boʻlishga koʻndirish uchun qaytarib yubordi. Chju Syuy Se Shiga syansinliklar oʻrnashgan joyni faqat 250 ming odam ushlab turganligini aytdi va raqibga birinchi boʻlib hujum qilishni taklif qildi. Sima Jun Noyabrda Lyu Laochji 5000 kishini boshqarib, dushmanga hujum qildi va Syansin qoʻshinlarining 50 mingtasini yoʻq qildi. Lyu Laochji gʻalabasidan foydalangan Se Shi ham jangga kirdi. Raqiblarning qoʻshinlarini Feyshuy daryosi ajratib turardi. Se Syuan. daryo jang qilish uchun xalaqit qilishini inobatga olib, Syansin qoʻshinlariga orqaga chekinishni taklif qildi. Fuszyan Szin qoʻshinlarining otliqlari daryodan oʻtayotganda hujum qilishga qaror qilib, oʻz qoʻshinlariga daryodan chekinishni buyurdi. Biroq, lashkarlar chekinishning sababini tushunmay, ularning qoʻshinlari tormor keltirildi deb oʻyladilar. Uning ustiga Chju Syuy: „Syansin qoʻshinlari magʻlubiyatga uchradi“, deb baland ovoz bilan qichqiradi. Qarorgohda sarosima boshlandi. Bu holatdan foydalangan Szin qoʻshinlari daryodan oʻtib oldilar. Raqib qochdi. Fuszyan kamon oʻqidan yaralandi. Chanʼanga jami 100 mingdan ortiq Syansin qoʻshinlari yetib keldi. Tarixda mana shu kichik sonli kuchlar bilan raqiblarning katta sonli kuchlarini tormor keltirilishi mashhur Feyshuy jangi hisoblanadi. Syansin imperiyasi yemirildi, Shimol yana koʻpgina knyazliklarga boʻlinib ketdi. Vaholanki, Sharqiy Szin Janubning barqarorligini kafolatlagan edi. Keyin Sharqiy Szin hokimiyatini general Lyu Yuy bosib oldi va Sun sulolasiga asos soldi. 420-yildan 589-yilgacha, yaʼni 170-yil davomida Janub toʻrtta Sun, Si, Lyan va Chen sulolalari hukmronligini koʻrdi. Tarixda bu davr Janubiy sulolalar davri deb ataladi. 439-yilda Shimoliy Vey hokimiyati Shimolni birlashtirdi va Janub sulolalariga qarshi kuchlari tashkil qildi. Tarix endi Janubiy va Shimoliy sulolalar davriga kirdi.

Manbalar

Adabiyotlar. 
S.Nosirova, S.Hashimova. Xitoy tarixi. Toshkent −2018 83,84,85 betlar
Abul-Ala al-Maarriy

Abul-Ala Ahmad ibn Abdulloh at-Tanuxiy, Abul-Ala al-Maarriy nomi bilan mashhur, arab shoiri, faylasufi va filologi, zohidlik (zuhdiyat) sheʼriyatining klassikasi. Bolaligidan ko'r, al-Maarri astsetik hayot tarzini olib borgan, pessimistik va ratsionalistik dunyoqarashga amal qilgan.

Biografiyasi 
Suriyaning Halab yaqinidagi Marret al-Nuuman shahrida huquqshunos va filolog oilasida tug‘ilgan. U hayotining to'rtinchi yilidayoq chechak kasalligi  tufayli ko'rish qobiliyatini yo'qotdi, ammo bu unga katta filologik bilimlarni olishga va turli mazmundagi 30 dan ortiq asarlar: she'rlar, risolalar yozishga to'sqinlik qilmadi. U erta yoshda she'r yozishni boshlagan.Suriya va Mesopotamiya madaniyat markazlarida tahsil olgan.U o‘z faoliyatini o‘z ustozi hisoblagan al-Mutanabbiy uslubiga taqlid qilib, maqtovli g‘azallar muallifi  va bilimdon filolog sifatida boshlagan.

1010 -yilda Abul-Ala kasal onasini boqish uchun Suriyaga uyiga qaytdi, ammo u kelishidan oldin onasi vafot etdi. O'shandan beri u "uchta qamoqxonada: tana, ko'rlik va yolg'izlik" bilan tanho hayot kechirdi. Ko'plab talabalar va umumbashariy hurmat bilan o'ralgan, u juda kamtarona hayot kechirdi, darsdan daromad olib yashadi. Ijtimoiy adolat tarafdori bo'lib, ortiqcha daromadini muhtojlarga xayriya qildi .

Falsafiy qarashlari 
Maari ikkita risolasida faylasuf rolini o'ynagan: "Farishtalar xabari" va "Mehribonlik xabari" da. Ularda Abu-l-Alya o'zining asosiy g'oyalarini ifodalaydi: hayotga, kuch va hokimiyatga ishonchsizlik, yolg'onga toqat qilmaslik, adolatsizlik, ikkiyuzlamachilik va ahmoqlik. Qaysidir ma’noda u falsafaning o‘zini masxara qilib, hech bir ta’limot real hayot rivojiga to‘g‘ri kelmaydi, deydi. Ko'pincha Maari taqdir va vaqt haqida gapiradi. Bunday fatalizmga qaramay, Abul-Ala insonning erkin tanlash huquqini va shuning uchun uning harakatlari uchun javobgarlikni tan oldi. Uning ta'limotining axloqiy mazmuni shaxsiy taqvodorlikni egallash edi, lekin islom qonunlariga qat'iy rioya qilish bilan emas, balki "yomonlik qilishdan saqlanish bilan" edi.

Adabiyot 

 Maarri // Brockhaus va Efron entsiklopedik lug'ati: 86 jildda (82 jild va 4 ta qo'shimcha). - Sankt-Peterburg, 1890-1907 yillar.
 Shiroyan S. G. Buyuk arab shoiri va mutafakkiri Abu-l-Ala al-Maarri. M., 1957 yil.
 Krimskiy A.E. Arab adabiyoti insho va namunalarda. M., 1911 yil.

Havolalar 
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D1%83-%D0%BB%D1%8C-%D0%90%D0%BB%D1%8F_%D0%B0%D0%BB%D1%8C-%D0%9C%D0%B0%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8

Shoir
Faylasuflar
Bojnord

Bojnord (; shuningdek, Bojnūrd, Bujnūrd, Bojnoord, Bojnord yoki Bujnurd sifatida ham romanizatsiya qilinadi) oʻrta asrlarda Buzanjird nomi bilan tanilgan. Bu shahar Eronning Shimoliy Xuroson viloyatining markazi. Shahar Tehrondan taxminan 701 km va Xuroson Razaviy viloyatining markazi Mashhaddan 237 km uzoqlikda joylashgan.

Tarixi 
Mahalliy anʼanalarga koʻra, XIII asrda moʻgʻullar bosqinidan soʻng bu hudud qorai turklari tomonidan nazorat qilingan.

Bojnurd Safaviylar tomonidan turkiylarga qarshi chegaralarini himoya qilish uchun oʻrnashgan kurd Shodiyan qabilasi uchun qurilgan. Anʼanaga koʻra, shahar mudofaa devori bilan oʻralgan va oʻn bir mavze, bozorlar hamda toʻrtta masjiddan iborat boʻlgan.

1849-yilda shaharda qoʻzgʻolon koʻtarildi. Natijada shahar vayron boʻldi. Sayohatchi G. C. Napier 1876-yilda shaharga tashrif buyurgan. Bu davrda Bojnurd boshligʻi kurdlardan boʻlib, Tehrondagi markaziy hukumatga harbiy yordam uchun shaharni soliqsiz boshqarganligi aytilgan.

Shaharda 1896-1929-yillarda kuchli zilzilalar kuzatilgan. Zilzila oqibatida shahar va uning atrofi vayron boʻlgan. Shundan soʻng shaharda yangi bino va istehkomlar qurilgan. 1997-yilda 6,5 magnitudali zilzila shaharda katta vayronagarchilik va koʻplab halokatlarga sabab boʻldi.

Geografiyasi 
Shimoliy Xuroson viloyatining markazi — Bojnurd shahri 36 kvadrat kilometr maydonga ega. Eron shimoli-sharqidan 57 daraja, 20 daqiqa uzunlikda va 37 daraja, 28 daqiqa kenglikda, Kopedag togʻ tizmasidan janubda, Aladagʻ togʻ tizmasidan sharqda, Alborz togʻ tizmasining shimoliy qismida joylashgan. Bojnurd dengiz sathidan 1070 metr balandda joylashgan. Tehrongacha boʻlgan masofa 821 kilometrni tashkil qiladi.

Kollejlar va universitetlar 
Bojnordda quyidagi universitetlar mavjud:

 Bojnurd universiteti
 Shimoliy Xuroson tibbiyot fanlari universiteti
 Bojnurd islomiy Azad universiteti
 Eshrag oliy taʼlim instituti (Bojnurd, Shimoliy Xuroson)
 Payam Nur Bojnurd universiteti

Taniqli shaxslar 

 Abdolhusayn Teymurtosh (Sardor Muazzam Xurosoniy) XX asrning taniqli siyosatchisi (Pahlaviylar sulolasi).
 Ali-Akbar Davar — siyosatchi va sudya, Eronning zamonaviy sud tizimining asoschisi. Kazem Musaviy Bojnurdiy — tarixchi, dinshunos, yozuvchi va Eron Milliy kutubxonasi kuratori (1997-2005).
 Muhammad Davari — jurnalist, 2009-2010-yillarda Erondagi saylov noroziliklarida hibsga olingan.
 Ehson Xushbaxt — kino tanqidchi, Boloniyadagi (Italiya) Il Cinema Ritrovato rejissyori.

Iqlimi 
Bojnord Köppen iqlim tasnifiga koʻra sovuq va yarim quruq iqlimga ega.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Eron shaharlari
Eron ustonlari markazlari
Shimoliy Xuroson ustoni shaharlari
Franchesko Rutelli

Franchesko Ruttelli (1954- yil 14 -iyunda tugʻilgan, Rim) – italiyalik jurnalist va siyosatchi.

U Rimdagi Sapienza universitetining arxitektura fakultetiga oʻqishga kirdi, biroq oʻqishni tugatmay, siyosatga kirdi. Radikal partiyaga aʼzo boʻlib, 1989- yilgacha shu partiyada xizmat qilgan. U 1989-1990- yillarda „Kamalak Yashillar“ida, 1993-1997- yillarda Yashillar federatsiyasida, 1993-1994 -yillarda Demokratik Alyansda, 1998-2002- yillarda Demokratlar partiyasida, Demokratiya va Erkinlik-Daisy Harakatida (2002-yil) prezidentlik) 2007-2009- yillarda Demokratik partiyada, 2009-2016 -yillarda esa Italiya uchun Alyansda ishlagan va oʻsha yillarda ushbu partiya prezidentligini egallagan. 2016- yildan boshlab u Evropa Demokratik partiyasi-Italiyada siyosat bilan shugʻullanadi. 2004- yilda u Fransua Bayru bilan Yevropa Demokratik partiyasiga asos solgan. 1993- yilda u Karlo Azeglio Ciampi boshchiligidagi hukumatda juda qisqa muddat atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri boʻlib ishlagan va 1993-2001- yillarda Rim meri boʻlgan. 2006-2008- yillarda u Romano Prodining ikkinchi hukumatida Madaniy meros vaziri va Bosh vazir oʻrinbosari boʻlgan.

Vazifalar 
Hukumat

 1993- yil 29- aprel – 1993 -yil 4 -may: Shahar hududi masalalari uchun mas’ul, Atrof-muhit vaziri
 2006- yil 17- may – 2008 -yil 8 may: Bosh vazirning turizm masalalari boʻyicha oʻrinbosari, Madaniy ishlar va mulklar vaziri

Mahalliy hokimiyat organlari

 1993- yil 8- dekabr – 2001- yil 8 -yanvar : Rim meri

Partiya boshqaruvi

 2002- yil 24- mart 2007- yil 14- oktyabr : Demokratiya va erkinlik-Daisy harakati prezidenti
 2009- yil 11 -noyabr 2016- yil dekabr : Italiya uchun alyans prezidenti

Vakillar palatasi

 1983- yil 12 iyul – 1990 -yil 5- iyul : Rim uchun deputat (1983-1987), Neapol (1987-1990)
 1984- yil 26 -noyabr – 1987 yil 1- iyul : Radikal partiya guruhi prezidenti
 1987- yil 9- iyul – 1988- yil 13- may : Yevropa federalistlar guruhi raisi va aralash guruh raisi
 1992 -yil 23- aprel – 1994- yil 14- yanvar : Rim deputatlari
 1992- yil 6- may – 1993- yil 22- iyul : Yashillar guruhi prezidenti
 2001- yil 30- may – 2008 -yil 28- aprel : Rim deputatlari

Respublikachilar Senati

 2008- yil 29- aprel – 2013- yil 14 -mart : Umbria senatori
 2008 -yil 22- may – 2010 -yil 20- yanvar : Respublika xavfsizlik boʻyicha parlament komissiyasi (COPASIR) raisi

Yevropa parlamenti 

 1999- yil 20- iyul – 2004 -yil 19- iyul : Yevropa parlamenti aʼzosi

Manba 

1954-yilda tugʻilganlar
Yevropa Parlamenti
Demokratik Partiya
Bekir Bozdag

Turkiya Respublikasi Adliya vaziri va sobiq Bosh vazir oʻrinbosari. 2013-2015 va 2015-2017 yillarda Rejep Tayyip Erdoʻg'an, Ahmet Davutoʻg'li va Binali Yildirim tomonidan tuzilgan hukumatlarda Adliya vaziri lavozimida ishlagan. 2011-2013 va 2017-2018 yillar orasida Rajab Toyyib Erdoʻg'an va Ahmet Davutoʻg'li tomonidan tuzilgan hukumatlarda Bosh vazir oʻrinbosari lavozimida ishlagan. 2022-yil 29-yanvarda Adliya vazirligiga qayta tayinlangan.

U ilk bor 2002 yil Turkiya umumiy saylovlarida Adolat va taraqqiyot partiyasi Yozgat deputati sifatida parlamentga kirdi. Keyin 2007 va 2011 yilgi Turkiya umumiy saylovlarida AK Partiya Yozgat deputati sifatida parlamentga kirdi. 2015-yil 7-mart kuni Konstitutsiyaning 114-moddasiga muvofiq, 2015 -yil 7-iyundagi umumiy saylovlar oldidan oʻz vazifasini maslahatchi Kenan İpekka topshirdi. 

2015-yil 1-noyabrdagi umumiy saylovlarda AK Partiya Yozgat deputati sifatida parlamentga kirdi. Ahmet Davutogʻlu tomonidan asos solingan, 64. Turkiya hukumatida Adliya vaziri etib tayinlandi. Davutogʻlu isteʼfoga chiqqanidan keyin Binali Yildirim tomonidan asos solingan 65. Turkiya hukumatida Adliya vaziri sifatida oʻz vazifasini davom ettirdi. U 2017-yil 19-iyul kuni o‘z vazifalarini Abdulhamit Gulga topshirdi. 2022 -yil 29- yanvardagi 66-son. Turkiya hukumatida Adliya vaziri sifatida ham o‘z o‘rnini egalladi.

Yoshligi va martaba 
Bekir Bozdagʻ 1965 -yil 1- aprelda Yozgatning Akdagʻmadeni tumanida Mehmet Duran Bozdag va Nuriye Bozdagʻning farzandi boʻlib tugʻilgan. Boshlangʻich, oʻrta va oʻrta taʼlimni Yozgatda tugatgandan soʻng Uludagʻ universiteti ilohiyot fakulteti va Selchuk universiteti huquq fakultetini tamomlagan. Uludag universiteti Ijtimoiy fanlar instituti Dinlar tarixi bo‘limida magistraturani tamomlagan. Bir muddat jamoatchilikka xizmat qilganidan so‘ng u mustaqil advokat bo‘lib ishlay boshladi.

Siyosiy martaba 
1999-yil 18-apreldagi mahalliy hokimiyat saylovlarida Fazilet partiyasidan Akdag‘madeni tumani hokimligiga nomzod bo‘ldi. AK Partiyaning tashkil topishi bilan Yozgatda AK Partiya Viloyat tashkiloti asoschilaridan boʻldi va taʼsischi viloyat boshqaruvida Siyosiy va huquqiy ishlar boʻyicha viloyat raisi oʻrinbosari lavozimida ishladi.  U 2002 -yil Turkiyadagi umumiy saylovlarda AK Partiya Yozgat deputati sifatida parlamentga kirdi va viloyat tashkiloti koordinatori va 12 lavozimida ishladi. Hududiy tashkilot koordinatori lavozimida ishlagan. 

61. Hükûmette Başbakan yardımcılığı görevini üslenmiştir. 13 Eylül 2015 tarihi itibarıyla AK Partiʼnin Seçim İşlerinden sorumlu Genel Başkan yardımcısıdır. 24 Kasım 2015 tarihinde kurulan 64. Türkiye Hükûmetiʼnde yeniden Adalet Bakanlığı görevine atandı. 29 Ocak 2022 tarihinde cumhurbaşkanı kararıyla Abdulhamit Gülʼün yerine atanmıştır.

shaxsiy hayot 
Oʻrta darajadagi ingliz va arab tillarini biladi. Oilali, uch farzandi bor.

Manba

Havolalar 

 Bekir Bozdag'ning Turkiya Buyuk Millat Majlisidagi sahifasi 13 Temmuz 2018 tarihinde     

Yashayotgan insonlar
1965-yilda tugʻilganlar
Turk advokatlari
Turkiya Bosh vazirlari