Ivan Roshchin

Ivan Illarionovich Roshchin (1915 — 2010) — sovet va rus jurnalisti hamda yozuvchisi. Ulugʻ Vatan urushi yillarida u frontda armiya shu bilan birga diviziya gazetalarida harbiy muxbir, jazoni oʻtash kaloniyalarida siyosiy instruktor va tashviqotchi boʻlgan. Urushdan keyingi yillarda u „Trud“ gazetasining maxsus muxbiri hamda sovet xalqining urushdagi jasoratlari haqida koʻplab toʻplamlar, maqolalar muallifi boʻlgan. Enrolled Forever biografik qoʻllanmaning hammuallifi (1990). U „Ulugʻ Vatan urushi“ faxriysi, isteʼfodagi polkovnik.

Biografiya 
1915-yil 23-iyunda Nijnyaya Melnitsa qishlogʻida (hozirgi Bryansk viloyatining Krasnogorsk tumani hududiga toʻgʻri keladi) dehqon oilasida tugʻilgan.

Oʻrta maktabni tugatgach, qishloqdagi maktabda tarix fani oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Leningrad davlat universitetini sirtqi taʼlimini tamomlagan. 1940-yil fevral oyida Krasnogorsk RVK Qizil Armiya safiga chaqirildi.

„Ulugʻ Vatan urushi“ davrida u Janubiy va Shimoliy Kavkaz frontlarida (1941-yil 7-oktyabrdan 1943-yil 3-noyabrgacha), soʻng 3-Ukraina frontida (1944-yil oktyabrdan to Gʻalaba kunigacha) jang qildi.

1941-yil 7-oktyabrdan katta serjant I. I. Roshchin 56-armiyaning 31-oʻqchi diviziyasining 32-artilleriya polki vzvod komandirining yordamchisi boʻlgan. Oktyabr oyida 31-oʻqchilar diviziyasi Taganrogdan Rostov-Donga chekindi, lekin keyin qarshi hujumga oʻtdi. Mius daryosidagi avvalgi pozitsiyalarini egalladi.

1941-yil epizodlaridan birida katta serjant I. I. Roshchin stereo trubkadan foydalangan holda, dushmanning oʻnta mashinadan iborat zirhli guruhini topdi. Ular tunda liniyaning yaqin atrofdagi tashlab ketilgan uyiga borishdi. Razvedka shu qatorda postlar yubormasdan, nemislar dam olish hamda choʻmilish uchun joylashdilar. VA. Roshchin artilleriya oʻqlarini aniq yoʻnaltirdi shu orqali butun zirhli guruh yoʻq qilindi. Ertasi kuni divizion gazetasida oʻqchilar nemislarni qirib tashlagani haqida xabar berildi va katta serjant I. VA. Roshchin Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan.

1942-yilda I. I. Roshchin KPSS (b) safiga qoʻshildi. Aprel oyida unga siyosiy instruktor harbiy unvoni berildi. 1942-yil iyun oyida u oʻsha polk batareyasining harbiy komissari boʻldi. Birinchi avgust kuni u Rostov viloyatidan Kushchevka va Zlodeyskaya oʻrtasida ketayotganda havo hujumi paytida zarbaga uchradi shu bilan kasalxonaga yuborildi.

1942-yil noyabr oyida tuzalganidan soʻng, u 47-armiyaning 89-armiya jinoiy rotasiga (1943-yil aprelgacha xizmat qilgan) agitator sifatida yuboriladi. Kompaniya miltiq boʻlimiga biriktirilgan.Novorossiyskning shimoli-sharqidagi togʻlarda, Shapsugskaya qishlogʻi yaqinida joylashgan. Xotiralariga koʻra, I. VA. Roshchin jazoga tortildi. "Koʻpincha haqiqatdan ham harbiy jinoyatlar sodir etgan — ular jang paytida qochib ketishgan yoki hal qiluvchi daqiqada qutulishdi. Masalan, shunday „jangchi“ bor edi — katta leytenant Shleymovich, Bokuga mashinada yetib borishga muvaffaq boʻldi. U yerda, ular aytganidek, uni bogʻlab qoʻyishdi, sud qilishdva Tbilisi qamoqxonasiga joʻnatishdi — u yerdan jazo kompaniyasi asosan „mustahkamlash“ni olgan".

89-chi armiya jazo kompaniyasi doimo oldingi safda edi. Kichik siyosiy ofitser I. I. Roshchinning vazifalari, shu qatorda jangda halok boʻlganlar va yaradorlar roʻyxatini tuzishni oʻz ichiga oladi: ular jinoiy javobgarlikdan tozalandi. 1943-yil 15-aprelda u toʻgʻridan toʻgʻri kompaniyaning jangovar tuzilmalarida boʻlgan Krimskaya stantsiyasiga hujum paytida marta zarba berdi.

1943-yil iyun oyida kasalxonada tuzalib ketgach, u 128-gvardiya otishma diviziyasining 319-gvardiya polkiga polk agitatori sifatida yuborildi. 1945-yilda yaralangan. Buxarest stansiyasi tashviqot markazining tashviqotchisi mayor I. VA. Roshchin Gʻalaba kunini Ruminiyada nishonladi.

Urushdan soʻng Leningraddagi Qizil Armiya oliy harbiy pedagogika institutida tahsil oldi. Keyin u SA hamda dengiz flotining Bosh siyosiy boshqarmasida ishlagan. 1970-yilda harbiy tadqiqot instituti boshligʻining siyosiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari polkovnik I. I. Roshchin zaxiraga oʻtkazildi.

Urushdan soʻng u gazetalarda chop eta boshladi, birinchi nashri 1949-yil may oyida Qizil Yulduzda paydo boʻldi. U yerda 2010-yilgacha mustaqil muxbir boʻlib ishladi. Qariyb 30 yil davomida u „Trud“ gazetasida maxsus muxbir boʻlib ishladi.

SSSR va Rossiya Federatsiyasi Jurnalistlar uyushmasi aʼzosi, 1-darajali Ulugʻ Vatan urushi nogironi, Moskva shahrining faxriy faxriysi.

U Moskvada yashagan. 2010-yil 18-noyabrda vafot etgan.

Ish yuritish 
Asosiy mavzu I. VA. Roshchin qahramon, tadqiqot obyekti — front askarlari. Urush yillarida ham u eng muhim hamda dahshatli voqealarni yozib olgan daftarini tadqiq qilishni boshladi. Bu qaydlar arxiv materiallari boʻyicha tadqiqotlar bilan qoʻshilib, vaqt oʻtishi bilan I. VA. Roshchin Ulugʻ Vatan urushi qahramonlari haqida yozildi.

U oʻzining bir nechta kitoblarini "Shon-sharaf" ordeni toʻliq kavalerilarining harbiy oʻtmishini yoritishga bagʻishlagan, „Abadiy saflarda“ tadqiqoti Sovet Ittifoqi Qahramonlari haqida, harbiy qismlar roʻyxatiga abadiy kiritilgan. Ularning anʼanalarining davomchilari — urushdan keyingi avlodlar askarlari hisoblanadi.

Ancha yillar mobaynida sobiq front askari I. I. Roshchin sovet vatanparvarlari haqida maʼlumot toʻpladi. Ularning aksariyati avallari deyarli nomaʼlum boʻlgan. U hujjatlarni topishga hamda mehnat tejamkorligi bilan Qizil Armiya uchun qurol, harbiy texnika sotib olgan. Keyinchalik esa ushbu harbiy texnikada shaxsan jang qilgan odamlarni topishga muvaffaq boʻldi. Bu ish natijasida uning 2 ta kitobi dunyo yuzini ko‘rdi: „Xalq frontga“ (1975) va „G‘alabamizga qattiq ishonamiz“ (1989). Uning oxirgi asari „Gʻalaba uchun“ toʻplamidir (2010).

Biografik maʼlumotnomalar: 
 Zachislen navechno: biograficheskiy spravochnik : v 2 kn. / A. D. Zaysev, I. I. Roщin, V. N. Solovyov. — M.: Politizdat, 1990. — 100 000 ekz. — ISBN 5-250-00410-5.

Biografik eskizlar toʻplami: 
 
 
 
 Takje bolee rannie izdaniya: I. I. Roщin, A. I. Marchuk (1979, 256 s.) i I. I. Roщin, I. S. Senkov (1983, 352 s.)

Mukofotlar va unvonlar 
Sovet davlat mukofotlari:

 1-darajali Vatan urushi ordeni (1985-yil 6-aprel [1])
 uchta Qizil Yulduz ordeni (1941-yil 24-avgust 1944-yil [5], 1945-yil 14-sentyabr [4])
 medallar

Manbalar

Adabiyot

Havolalar 
 
 

Qizil Yulduz ordeni sohiblari
1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Moskvada vafot etganlar
2010-yilda vafot etganlar
18-noyabrda vafot etganlar
1915-yilda tugʻilganlar
23-iyunda tugʻilganlar
Jurnalist
Urush