Donald Knut

Donald Ervin Knut (;  tug'. 1938-yil 10-yanvar, Miluoki, Viskonsin) —  amerikalik kompyuter olimi.

Falsafa fanlari doktori (1963), Stenford universitetining faxriy professori, Amerika falsafiy jamiyati aʼzosi (2012), dasturlash oʻqituvchisi va mafkurachisi, 19 ta monografiya (jumladan, dasturlash boʻyicha bir qator klassik kitoblar) va 160 dan ortiq maqolalar muallifi, bir nechta taniqli dasturiy ta'minot dasturlari texnologiyalarini ishlab chiquvchi. Hisoblash matematikasining asosiy algoritmlari va usullariga bag'ishlangan dunyoga mashhur kitoblar seriyasining muallifi, shuningdek, ilmiy va texnik mavzular (birinchi navbatda fizika-matematika) bo'yicha kitoblarni  terish uchun mo'ljallangan DΕΧ va METAFONΤ stoli nashriyot tizimlarini yaratuvchisi.

Biografiyasi 
O'qituvchi oilasida tug'ilgan. Uning otasi buxgalteriya hisobini o'rgatgan, shuningdek, havaskor sifatida uyda matn terish bilan shug'ullangan (bu Donaldning ushbu biznesga bo'lgan keyingi qiziqishini va ΤEΧ kabi o'zgarishlarni tushuntirishi mumkin). U yoshligidan matematika, fizika va musiqaga moyilligini namoyon etdi.

Keys texnologiya institutining matematika fakultetini imtiyozli diplom bilan tugatgan (bakalavr, 1960). Shu bilan birga, dasturlash sohasida erishgan muhim yutuqlari uchun unga magistrlik darajasi berildi. Uch yil o'tgach, u Kaliforniya Texnologiya Institutida doktorlik darajasini oldi. U yerda matematikadan dars bergan va bir vaqtning o'zida Burroughs korporatsiyasida dasturiy ta'minotni ishlab chiqish bo'yicha maslahatchi bo'lib ishlagan.

1968-yilda Donald Stenford universitetiga ko'chib o'tdi. 1968—1969-yillarda Mudofaa tadqiqotlari institutida ham ishlagan. Oslo universitetida tashrif buyurgan matematika professori (1972, 1973). Stenfordda uning rahbarligida 28 ta doktorlik dissertatsiyasi himoya qilingan.

Donalt Knut har doim "Dasturlash san'ati" monografiyasini o'z hayotining asosiy loyihasi deb bilganligi sababli, u 1993-yilda butunlay etishmayotgan qismlarni yozish va mavjudlarini tartibga solishga e'tibor qaratish niyatida nafaqaga chiqdi.

Tan olish 
2013-yil yanvar holatiga ko'ra, Knuth CiteSeer loyihasi bo'yicha informatika bo'yicha eng ko'p keltirilgan mualliflar ro'yxatida 37-o'rinni egalladi.

Ko'pgina ilmiy jurnallar tahririyati a'zosi.

Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi (1973), AQSH Milliy fanlar akademiyasi (1975) va AQSH Milliy muhandislik akademiyasi (1981) aʼzosi. Amerika Organistlar Gildiyasi (1965-yildan), Amerika matematika jamiyati (1961), Kompyuter texnikasi assotsiatsiyasi (ACM) (1959), Amerika matematika uyushmasi (1959), Sanoat va amaliy matematika jamiyati (1965) haqiqiy aʼzosi. Britaniya kompyuter jamiyati (1980) va IEEE faxriy a'zosi (1982). London Qirollik jamiyatining xorijiy a'zosi (2003-yil), Rossiya Fanlar Akademiyasi (2008-yil 29-may).

Ko'pgina universitetlarning faxriy doktori. Shuningdek,Sankt-Peterburg davlat universitetining faxriy doktori (1992).

Dasturlash va hisoblash matematikasi sohasida ko'plab mukofotlarga sazovor bo'lgan, jumladan:

 1971-yil Greys Myurrey Xopper mukofoti
 1972-yil - Guggenxaym stipendiyasi
 1974-yil Tyuring mukofoti
 1978-yil - Gibbs ma'ruzasi
 1979-yil - AQSh milliy fan medali
 1980-yil - Uolles Makdauell mukofoti
 1986-yil - Badiiy bo'lmagan maqolalar seriyasi uchun Stil mukofoti
 1988-yil - Franklin medali
 1992-yil - Weizmann memorial ma'ruzalari
 1995-yil - Harvi mukofoti
 1995-yil - Jon fon Neyman medali
 1996-yil - Ilg'or texnologiya yutuqlari uchun Kiotomukofoti
 1998-Fellow mukofotlari
 2010-yil - BBVA Foundation Frontiers of Knowledge mukofotlari
 2011-yil - Faraday medali
 2016-yil - Jon fon Neymanning ma'ruzasi

Informatika fanining asoslariga qo'shgan hissasi uchun uning nomidagi mukofot mavjud.

Bibliografiya 

 "Dasturlash san'ati"
 "TΕΧ haqida"
 "Kompyuterlar va matn terish"
 "Aniq matematika. Informatika asoslari"

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1938-yilda tugʻilganlar
10-yanvarda tugʻilganlar
Pages with unreviewed translations
Amerikalik olimlar
Amerikalik informatiklar
Amerikalik dasturchilar