Chamaemelum nobile

Chamaemelum nobile, odatda romashka deb ham ataladi. Yevropa, Shimoliy Amerika va Janubiy Amerikadagi quruq dalalar va bogʻlar va ekin maydonlari atrofida joylashgan past koʻp yillik oʻsimlikdir. Uning sinonimi Anthemis nobilis boʻlib, Rim romashka, ingliz romashka, bog 'romashka, maydalangan olma, pakana romashka kabi turli xil umumiy nomlari ham maʼlum. C. nobile — aromaterapiyada ishlatiladigan xushboʻy hidli choy uchun quritilgan gullardan foydalangan holda romashka deb nomlanuvchi oʻsimlik mahsulotining manbai. Moychechakning aniqlangan dorivor xususiyatlari yoʻq.

Tavsif 
Chamaemelum nobile oq gullari va oʻsimtalari bor. Barglari navbatma-navbat, ikki pinnatli, mayda bo‘laklangan, momiqdan tuksiz. Boʻyi  gacha yetadi. Shimoliy yarim sharda gullash vaqti iyun va iyul oylariga toʻgʻri keladi va uning xushboʻyligi shirin, tiniq, mevali va oʻtli. Oʻsimlik koʻpincha nemis romashka (Matricaria chamomilla) bilan chalkashib ketgan boʻlsa-da, uning morfologiyasi, xususiyatlari va kimyoviy tarkibi sezilarli darajada farq qiladi.

Etimologiya 
Moychechak soʻzi va Chamaemelum turkumi nomi yunoncha chamaimēlon (chamaimēlon), chamhai (chamai), „yerda“ + mălēn (mēlon), „alma“ dan olingan.

Tarix 
Rim romashkasi (C. nobile L.) oʻrta asrlardan beri anʼanaviy tibbiyotda foydalanib kelinmoqda. Oʻsimlikni Yevropada yetishtirish 16-asrda Angliyada boshlangan. Oʻsimlik Würtenberg farmakopeyasida birinchi boʻlib karminativ, ogʻriq qoldiruvchi, diuretik va ovqat hazm qilish uchun yordam sifatida kiritilgan. Yoaxim Kamerarius birinchi boʻlib 1598-yilda Rimda chamaemelum nobileni kashf etgan va nomini bergan. Misrda chamaemelum nobile oʻz xudolariga bagʻishlanish ramzi sifatida ishlatilgan.

Saqlash 
Chamaemelum nobile Qizil roʻyxatda kamyob yur sifatida kiritilmagan, ammo Buyuk Britaniyada oʻsimliklar populyatsiyasi tendentsiyasi sezilarli darajada kamaymoqda. Chamaemelum nobile populyatsiyasining bu kamayishiga hoʻl oʻtloqlarning quritilishi, yaylovlarning kamayishi va ekin maydonlari sifatida foydalanilgan yaylovlarning qisqarishi sabab boʻlgan. Yovvoyi oʻsimliklarni yigʻish ham ushbu tur populyatsiyasining kamayishiga sabab boʻlishi mumkin degan taxminlar mavjud.

Ushbu tur uchun taʼlim dasturlari, xalqaro qonunchilik yoki xalqaro boshqaruv mavjud emas.

Foydalanish 
Chamaemelum nobile ekstrakti yoki quritilgan gullari soch va terini parvarish qilish uchun ishlatiladi. Oʻsimlik ovqatlarga taʼm berish uchun, choy, parfyumeriya va kosmetika uchun ishlatilishi mumkin. Stressni kamaytirish va uyquni yaxshilash uchun tinchlantiruvchi vosita ekanligi sababli aromaterapiyada qoʻllanadi. Moychechak efir moyi tarkibida sesquiterpenlar, terpen laktonlar, asetilen hosilalari va polifenollar mavjud boʻlib, ular xushboʻy hidga hissa qoʻshadi va alohida-alohida olinishi mumkin.

U xushboʻy romashka maysazorini yaratish uchun ishlatilishi mumkin. Moychechak maysazorining rivojlanishi uchun yengil tuproq, yetarli namlik va quyosh kerak. Har bir kvadrat metrda 83-100 oʻsimlik oʻsishi mumkin.

Xalq tabobati va salbiy taʼsiri 
Garchi xalq tabobatida qoʻllanilsa-da, uning dorivor xususiyatga ega ekanligi haqida ilmiy dalillar yoʻq.

Moychechakdan homiladorlik paytida foydalanish xavfli. Teri kasalliklari uchun topikal foydalanish kontakt dermatitga olib kelishi mumkin. Moychechak choyini isteʼmol qilish antikoagulyant preparatlarga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin.

Manbalar