Omina xotun

Omina xotun () – Dulkadiroğulları beyligi hukmdorining qizi, usmoniy sulton Mehmed I ning rafiqasi hamda taxminlarga koʻra sulton Murod II ning onasi boʻlgan. Ominaning tavalludi, vafoti va qayerga dafn etilgani haqida maʼlumotlar mavjud emas.

Hayoti 
Omina Marashda (Qahramonmarʼash) tavallud topgan. Uning otasi Dulkadiroğulları beyligi hukumdori boʻlgan. Bo‘stonzoda Ominaga „yulduzdek sof va benuqson“ deb taʼrif bergan. Tarixchilar uning otasi kim ekanligi boʻyicha bahslashgan. Edvard von Zambaur, Frans Babinger, E. Alderson va Ismoil Uzuncharshili fikriga koʻra, uning otasi Suli Shabanbek boʻlgan. Ch. Uluchay esa uning otasi Sulibek deb yozgan. N. Sakaoʻgʻlining fikriga koʻra, Ominaning otasi Nasriddin Mehmedbek yoki Suli ismli shaxs boʻlishi mumkin. Tarixchilar R. Yunanch, J. Mordtman va K. Imber Ominaning otasi Mehmedbek boʻlgan deb yozishgan.

Nikohi 
Omina va Mehmedning turmush qurish vaqti ham aniq emas. Omina kelin boʻlib qayerga kelgani haqida ham maʼlumotlar yetarli emas, lekin taxminlarga koʻra Amasya yoki Bursa shaharlaridan biri boʻlishi mumkinligi tahmin qilingan. Chunki solnomachi Neshrining yozishicha toʻy haqida ham hech qanday maʼlumot berilmagan. Mehmed Chalabiyning oldiga, u Tokatda ovqatlanayotgan paytda Dulkadiroğludan elchi kelgan. Ular uzoq vaqt gaplashishgan hamda nizoni tugatishga qaror qilishgan. Shundan soʻng ular oʻrtasidagi munosabatlar yaxshilangan. Keyin sulton Dulkadiroğluning qizi bilan unashtirilgan. Keyinchalik unga sulton tomonidan sovgʻalar va nikoh uzugi olib kelingan. E. Alderson unashtiruv 1399-yilda Boyazid Dulqodirni boʻysundirganidan soʻng sodir boʻlgan deb hisoblagan, biroq nikoh keyinroq, yaʼni 1404-yilda Mehmedning holati nisbatan yaxshilanganidan soʻng tuzilgan.

Ayrim tarixchilar bu nikohni 1403-yilda, yaʼni Mehmed Chalabiy markazi Anqarada joylashgan Boyazidga tegishli sobiq Anadolu mulklarining bir qismini boshqara boshlagan va Chamurlu jangida ukasi Iso Chalabiyni magʻlubiyatga uchratgandan keyin amalga oshirilganiga ishonishadi. Mazkur nikoh Mehmed Chalabiy hamda otliq qoʻshinlari va chavandozlari bilan mashhur boʻlgan Dulkadiroğulları beyligi bilan ittifoqini mustahkamlashga turtki boʻlgan. Bu ittifoq Mahmud Chalabiyga Iso Chalabiyni yengishga imkon bergan. Dulqodirbek uchun Mehmed bilan ittifoq tuzish zarur boʻlgan, chunki Dulkadiroğulları mamluklar bilan chegarada bir necha marta urush keltirib chiqarishgan. Beylik hukmdorlari Xalilbek va Suli mamluklar tomonidan uyushtirilgan qotilliklarning qurboni boʻlishgan.

Bolalari 
Omina xotunning farzandlari borligi haqida ham aniq maʼlumot yoʻq. Bu masala boʻyicha turli manbalar va fikrlar mavjud. E. Alderson va X. Lourining yozishicha, Omina 1403–1404-yillarda tavallud topgan sulton Murod II ning onasi boʻlgan. Murod 1421-yilda sulton boʻlgan, Entoni Alderson Omina oʻgʻlining taxtga oʻtirishidan oldin vafot etganini taxmin qilgan. Ammo baʼzi tarixchilar Murodni Ominaning oʻgʻli ekanligiga shubha qilishadi. H. Inaljik Murodning onasini Mehmedning xotini emas, kanizak sifatida tariflagan. Turk tarixchisi H.Husameddin esa oʻzining „Tarixi Amasiya“ kitobida Murodning onasini aslzoda turk ayoli, Divitdor Ahmad poshoning qizi Shahzoda xotun deb yozgan.

Yana qarang 
 Usmoniylar imperiyasi
 Usmoniylar sulolasi
 Usmoniylar sulolasi shajarasi

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Usmonli imperiyasi sultonlarining rafiqalari
 XV asr sultonlarining rafiqalari
Usmonli imperiyasida vafot etganlar
Dulqodiroʻgʻillari
Usmonli imperiyasi ayollari