Baden-Baden

Baden-Baden Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan aholi punktidir. Maydoni – 140,21 km2. 54445 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).

Shahar Osbach vodiysida dengiz sathidan 189 metr balandlikda joylashgan va Baden Qora oʻrmonining gʻarbiy yon bagʻrida Os daryosi boʻyida joylashgan. Aholisi taxminan  kishi. Mashhur dam olish maskani. 1931-yilgacha shahar Baden deb nomlangan, ammo nemis shtatlarida bunday nomdagi bir nechta shaharlar boʻlganligi sababli, odamlar koʻpincha kiritib: „Badendagi Baden“ (Baden viloyati) deishgan va hozirgi qoʻshaloq nom shunday paydo boʻlgan. Baden-Baden oʻzining issiq buloqlari bilan mashhur boʻlib, ular qadimgi rimliklar tomonidan ishlatilgan. Shaharda Rim vannalarining xarobalari saqlanib qolgan.

Tarixi 
Mahalliy termal buloqlar bilan mashhur boʻlgan qadimgi rimliklar aholi punktini oʻzlarining imperatori Avreliy Aleksandr Severus sharafiga – Civitas Aurèlia aquensis (Aurelia Aquensis) deb nomlaganlar va vannalar qurganlar, ulardan shahar Baden (() keyin unga tegishli boʻlgan yerlar) nomini olgan. 12-asrda Baden Zähringen xonadonining margraflari egalik qilgan. Keyinchalik Baden yerlari Baden-Baden va Baden-Durlax margraviatlariga boʻlingan. Baden shahri margrafning ilk qarorgohi boʻlib qolgan.

Baden-Baden kurortining birinchi tabiiy-ilmiy va geografik tavsifi 1489-yilda shveysariyalik gumanist tarixchi, Freiburg universiteti professori Geinrich Gundelfingen tomonidan berilgan boʻlsa-da, u faqat 17-asr oxirida, yoʻl tarmogʻining kengayishi va savdo yoʻllarining rivojlanishi bilan keng maʼlum boʻlgan. Mashhurligi ayniqsa 18-asrning oxiridan boshlab koʻplab fransuz muhojirlarining shaharga tashrifi tufayli oshgan. 1804-yildan beri Napoleon sharofati bilan yuksalib, kengayib borayotgan Baden Buyuk Gersogligi hukumati kurort shahrining Yevropadagi shuhratini mustahkamlash uchun hech qanday kuchini ayamagan. Birinchi jahon urushidan oldin balneologik kurort eng qimmat va oʻsha payt modalardan biri boʻlib, rus zodagonlari va savdogarlarining sevimli joylaridan biri boʻlgan.

Shaharni Germaniya va Shveysariyadagi xuddi shu nomdagi bir qancha boshqa shaharlardan ajratib koʻrsatish uchun Baden in Baden juda tez-tez soʻzlashuvda ishlatilgan. Shu sababli, 1931-yilda shahar hokimiyati shaharni Baden-Baden nomiga oʻzgartirishga qaror qilgan.

Geografiyasi

Hududi 
Baden-Badenning hududi  kmdir. Dengiz sathidan oʻrtacha  m balandlikda joylashgan.

Demografiyasi

Madaniyati va diqqatga sazovor joylari

Teatrlar va kontsert zallari 

Baden-Baden teatri – Goethe maydonida qurilgan () Parij operasi modelida oʻsha paytdagi kazino ijarachisi Edward Benaj tashabbusi bilan Charles Kouto tomonidan ishlab chiqilgan.

Ayniqsa, teatrning ochilishi uchun 1862-yil avgustda „Beatris va Benedict“ operasi bastakor Hector Berlioz tomonidan yozilgan boʻlib, uning premerasiga oʻzi dirijyorlik qilgan.

Festspielhaus () Germaniyada davlat subsidiyalarini talab qilmaydigan yagona teatrdir. 1998-yil 18-aprelda shahar chekkasiga koʻchirilgan eski temir yoʻl stansiyasi negizida ochilgan. Stansiyani kontsert zaliga aylantirish loyihasi muallifi avstriyalik arxitektor Wilhelm Holzbauer.

Muzeylar 

 Faberge muzeyi () dunyodagi birinchi muzey boʻlib, butunlay zargar Karl Faberge asarlariga bagʻishlangan.
 Baden-Baden shahar muzeyi (Baden-Baden Stadtmuseum);
 Kunsthalle Baden-Baden ();
 Frider Burda muzeyi () – meʼmor Richard Meier tomonidan qurilgan;
 19-asr sanʼat va texnologiya muzeyi;
 Gehrke-Rehmund muzeyi () Frida Kahlo asarlari nusxalarining doimiy koʻrgazmasi bilan mashhur.

Arxitektura yodgorliklari 

 Hochenbaden qal’asi shaharning asosiy sayyohlik maskanlaridan biridir.
 Neuburg 15—17-asrlarda Baden margrafining qarorgohi boʻlgan.
 Baden-Badendagi kazino Germaniyadagi eng qadimgi kazinolardan biridir.

Galereya

Manbalar

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  

Alifbo boʻyicha aholi punktlari  Germaniya shaharlari
Alfavit boʻyicha butun jahon yodgorliklari