yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Meksikadagi armanlar

Meksikadagi armanlar (, ) — boshqa mamlakatlar bilan solishtirganda eng kichik arman jamoalaridan biri. Armanlar Meksikaga 1910-1928-yillar oraligʻida kela boshlagan, ularning aksariyati 1915-yilgi arman genotsididan keyin kelgan. Ular asosan talabalar, savdogarlar, ishchilar, rassomlar va tadbirkorlar edi. 2003-yildagi norasmiy maʼlumotlarga koʻra, Meksika hududida 400 ga yaqin arman yashagan.

Tarixi 
Meksikaga kelgan birinchi arman haqidagi eng qadimgi maʼlumot 1632-yilga tegishli, uning ismi Fransisko Martin boʻlgan. 1723-yilda arman Don Pedro de Sarate Xitoydan Akapulkoga ketayotgan ispan kemasida Meksikaga keldi. 1897-yilda Meksika prezidenti Porfirio Dias Tamaulipas, (Shimoliy Meksika) Soto-la-Marinada arman koʻchmanchilari bilan qishloq xoʻjaligi jamiyatini yaratish loyihasini rejalashtirgan; Biroq, loyiha amalga oshirilmadi. 1915-yil aprel oyida Usmonli qoʻshinlari tomonidan sodir etilgan arman genotsididan soʻng koʻplab armanlar Amerika qitʼasiga koʻchib kela boshladilar. 1921-1928-yillarda Meksikada chet elliklar uchun ochiq immigratsiya siyosati mavjud edi. Bu vaqt ichida 300 ga yaqin armanlar Meksikaga koʻchib ketgan.

Meksika arman qochqinlarining oxirgi manzili emas edi, ular AQShga koʻchib oʻtishga intilishgan, ammo qiyin yoʻl va mablagʻ yetishmasligi tufayli ularning baʼzilari Meksikada, asosan Mexiko tumanlaridan birida, La Mersedda joylashdilar. Ularning koʻpchiligi savdogar, etikdoʻz va doʻkondor boʻlishgan. Nisbatan kichikligi tufayli Meksikadagi armanlar jamoasi (Argentina va Braziliyaning yirik jamoalari bilan solishtirganda) arman jamoasining meksikaliklar orasida assimilyatsiya qilinmasligiga imkon beradigan arman maktabi yoki jamoat markazini ocha olmadi.

Meksikadagi arman jamiyati bugungi kunda taxminan 400-500 kishini tashkil qiladi. Arman jamoasining koʻp aʼzolari mashhur siyosatchilar, rassomlar va aktyorlarga aylanishdi; Meksikadagi armanlarning ikkinchi avlodi, yaʼni 1915-yilda kelganlarning yosh avlodlari arman tilini, arman anʼanalari va urf-odatlarini deyarli unutganlar.

Manbalar 

Meksika xalqlari
Dultsimer

Dultsimer — tsitraga oʻxshash boʻlgan torli cholgʻu asbobi. Koʻpincha u 3-4 torga ega, grif sozlarga boʻlinadi. Taxminan 1900-yildan beri maʼlum boʻlib, Shimoliy Amerikadagi Appalachi togʻlarida paydo boʻlgan.

Garchi bu asbob asosan Irlandiya va Shotlandiyaliklar joylashgan hududida paydo boʻlgan boʻlsa-da, Irlandiya yoki Shotlandiya xalq cholgʻu asboblari orasida unga oʻxshashlari yoʻq. Biroq, bir nechta shunga oʻxshash asboblar kontinental Evropada maʼlum.

Dultsimerning ovozi nozik, yumshoq, metalikdir. Baʼzan tovush qoʻngʻiroq, chirsillash kabi tasvirlanadi.

Asbobni bir nechta uslubda chalish mumkin. Odatda torni gorizontal holda tizzaga yoki taglikka qoʻyib chalinadi, torlar bir qoʻl bilan grifga bosiladi, ikkinchi qoʻl bilan torlar qisilib, tovush chiqariladi. Baʼzan ular barmoqlar bilan emas, balki mediator yoki qalam bilan qisiladi. Vibrato usuli keng qoʻllanadi.

Asbobning turli xil variantlari:

 Torlar soni boʻyicha. Ikkidan oʻn ikkigacha (ikki qatorli):
 Korpusning shakliga koʻra. Ommabop shakllarga „qum soati“, tomchi shakli, trapetsiya shakli, toʻrtburchak, elliptik, skripka, ud yoki baliq shakllari kiradi:
 Materiali boʻyicha. Asbob korpusi yogʻochdan (qaragʻay, archa, terak, gikori va boshqalar) yasalgan.

Manbalar

Havolalar 

 
Chordofonlar
Amerika musiqa asboblari
irish xalq asboblar
musiqa asboblari
Koalib

Koalib, lgalige, Sudandagi kordofan xalqlari guruhi (Kordofan platosining sharqida): koalib (lgalige), kanderiya, kavama, laro, moro, otoro, tira, fungor, shvay, heyban (oʻz nomi — lebang). Aholining mumiy soni 240 ming kishini tashkil etadi.

Til 
Ular koalib-dengiz tillarida gaplashadi. Shuningdek, ISO standartlariga koʻra Koalibga oʻxshash 7 ta til va dialekt mavjud.

Din 
Koaliblarning aksariyati sunniy musulmonlar, baʼzilari anʼanaviy eʼtiqodlarga amal qiladilar (Misyugin, 1966:287).

Yashash hududi 
Sudan (Kordofan platosining sharqida) 2016-yil 5-martda Wayback Machine arxivlangan.

ijtimoiy tuzilma 
Ijtimoiy tashkilotning asosiy birligi katta oila jamoasidir. Bir guruh oilalar boshida oqsoqol boʻlgan ekzogam urugʻini tashkil qiladi. Nikoh patrilokaldir. Qarindoshlik hisobi patrilinealdir; Talodi va Kadugli-Krongo matrilineal anʼanalarni saqlab qolishadi (Mints, 2007:250).

Hayot tarzi va faoliyati 
Umumiy Kordofan tipidagi anʼanaviy madaniyat. Asosiy mashgʻulotlari — terrasalarda yomgʻirli va sugʻoriladigan dehqonchilik (doʻxna, joʻxori, kunjut, yeryongʻoq, paxta), chorvachilik va mayda chorvachilik; Gummaarabika yigʻish muhim ahamiyatga ega. Xalq ogʻzaki ijodi, jumladan musiqa ham saqlanib qolgan (Andrianov, 1999:198).

Manbalar

Havolalar 
 Global Recordings Network
 JoshuaProject
 Энциклопедии и словари

Adabiyotlar 
 Адрианов Б. В. Коалиб // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. — С. 198.
 Народы Африки, М., 1954;
 Мисюгин В. М., Кордофанские народы, в сборнике: Africana, М.— Л., 1966 (Тр. института этнографии, Новая серия, т. 90). — С. 287—291.
 Большая советская энциклопедия : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. Т. 30. — М. : Сов. энцикл., 1970—1981. — С. 467—470
 Минц Л. М. Коалиб // Большая энциклопедия народов / Науч. ред. Л. М. Минц. М.: ОЛМА Медиа Групп, 2007. — С. 250.
Afrika xalqlari
 Cordofan Xalqlari
 Sudan Aholisi
Gofralar

Gofralar — Markaziy Osiyo qadimiy meʼmorchiligining oʻziga xos shaklidir. Odatda bir-biriga biriktirilgan massiv yarim silindrlar shaklini olgan vertikal ravishda chiqadigan relyef elementlari. Qadim zamonlarda gofraalar xom gʻisht va paxsadan qurilgan monumental binolarning jabhalarini loyihalashda ishlatilgan; Oʻrta Osiyo, Eron, Kichik Osiyo va Hindistonning oʻrta asr monumental binolarida topilgan badiiy uslub.

Silindrsimon oʻsimtalardan tashqari, burchakli va boshqa, koʻproq „gʻaroyib“ shakllar ham mavjud, ammo yarim dumaloq shakllar miqdoriy jihatdan ustunlik qiladi.

Quyidagilarga foydalaniladi:
 Gofrokarton, gofrokarton deb ham ataladi
 Gofrirovka qilingan galvanizli temir, sovuq oʻram issiq galvanizli yumshoq poʻlat plitalardan tashkil topgan qurilish materiali
 Gofrirovka qilingan plastmassa, yuqori taʼsirga ega polipropilen qatronidan ishlab chiqarilgan siqilgan ikki qavatli plastmassa plitalarning keng assortimenti
 Gofrirovka qilingan zanglamaydigan poʻlat quvurlar, ichki yoki tashqi tomondan gofrirovka qilingan zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan quvurlar

Tarixi 
Oʻrta Osiyoning turli mintaqalaridagi qalʼalar, qalʼalar va qoʻrgʻonlarning gofrirovka qilingan jabhalari juda qadim zamonlardanoq bezatilgan: qadimgi davrga oid gofrirovka qilingan qalʼalar Xorazm va Baqtriyada maʼlum boʻlib, ularning baʼzilari miloddan avvalgi 2-1 asrlarga toʻgʻri keladi. Islomgacha boʻlgan davrda Xorazmda (ayniqsa, bu yerda juda koʻp saqlanib qolgan), Marv va Buxoro vohalarida va boshqa baʼzi joylarda „gofra qilingan“ qalʼalar va qalʼalar qurilgan. Eron va Afgʻonistonda bu davrdagi binolar orasida gofra qilingan binolar uchramagan — ular u yerda ancha keyin paydo boʻlgan va oʻsha paytda ham keng qoʻllanilmagan .

Boshqa koʻplab meʼmoriy shakllar singari, devorlarning „gofrirovkasi“ vaqt oʻtishi bilan oʻzining himoyaviy maʼnosini yoʻqotdi va sof badiiy uslubga aylandi. Bunday holda, gofrirovkalar ichki meʼmorchilikda ham qoʻllangan, keyinchalik 10-12-asrlarda gofrirovka qilingan devorlarning kuchli plastikligi Oʻrta Osiyo, Eron, Kichik Osiyo va hatto Hindistondagi fuqarolik binolari, maqbara va minoralarning bezakiga aylandi .

Adabiyotlar 
 Xmelnitskiy S. G. Arablar va turklar oʻrtasida. Oʻrta Osiyoning ilk islom meʼmorchiligi. — Berlin-Riga: GAMAJUN, 1992. — 344 p. Xmelnitskiy S. G. Kushonlar va arablar oʻrtasida. Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi V-VIII asrlar. — Berlin-Riga: GAMAJUN, 2000. — 288 p.

Manbalar
Namangan stansiyasi

Oʻzbekiston temir yoʻlining Namangan shahridagi temir yoʻl stansiyasi.

Tarixi 
Namanganda temir yoʻl transportini qurish gʻoyasi 19-asrning oxirida, yaʻni 1899-yilda Samarqand ikkinchi gildiya savdogari Rextzamer Y.A Turkiston general-gubernatoriga Oʻrta Osiyo temir yoʻlining Qoʻqon stansiyasidan Namangan shahrigacha boʻlgan temir yoʻl liniyasini qurish imkoniyatini oʻz mablagʻlari hisobidan amalga oshirish uchun ruxsat soʻrab murojaat qildi. Rextzamerning oʻlimi tufayli gʻoya yoʻqolib ketsada, garchi koʻplab rus savdo kompaniyalari "tovarlarni qayta yuklash va unda vujudga keladigan qayta qadoqlash, yuk harajatlari, aravalar yoki tuyalarda tashishda tovarlarning zararlanishi kabi noqulayliklar, Rus zavod va fabrikalarida foydalanadigan maxsulotlarni qimmatlashishiga olib keladigan qiyinchiliklarni bartaraf etish" -umidida rasmiy murojatlar yuborganlar.

1903-yildan 1908-yilgacha Temir yoʻl qurilish masalasi bilan yoʻllar qurilish muhandisi hamda yirik tadbirkor va bir qator neft sohasidagi ishlanmalar muallifi Kovalevskiy A.N. shugʻullangan. Aynan u 1908-yilda Qoʻqon-Namangan yoʻli aksiyadorlik jamiyatini tuzishga ruxsat olgan va 1910-yil 15-oktabrga qadar barcha ustav kapitali kiritilib, 3 799 845 rubl miqdorida obligatsiyalar sotilgan. Qoʻqon shahrida joylashgan qorilish boshqarmasi yuqori malakali temir yoʻl muhandislari bilan taʻminlangan: yoʻl boshqaruvchisi Kobolov N.A., bosh muhandis Kriger F.F. edi. Ish 1911-yil 9-mayda boshlanib, 1912-yil iyun oyida belgilangan muddatidan bir yil oldin tugatildi. Hukumat komissiyasi 1912-yil 21-22-dekabrda Qoʻqon-Namangan liniyasini qabul qildi. 1913-yil 5-yanvardan yo'l Fargʻona nomini oldi.

Vazirlar  Mahkamasining  2017  yil  9  iyundagi  Namangan  temir  yoʻl  vokzalini qayta  rekonstruksiya  qilish  toʻgʻrisida"gi farmoyishiga  asosan,  bu  yerda   "Oʻzbekiston temir  yoʻllari”  aksiyadorlik  jamiyati tomonidan  qayta  taʻmirlash  ishlari amalga oshirildi. 

Namangan
Temir yo‘l vokzallari
Oʻzbekiston temir yoʻl vokzallari
Achij

Achij — abxaz xalq cholgʻu asbobi. Bu yongʻoq yogʻochidan kvadrat shaklda yasalib, qalin qirrali tutqichga oʻrnatilgan ramadan iborat asbob. Aylantirilganda gumburlagan ovoz chiqaradi.

Marosim madaniyati 
Odatda ziyofatlar vaqtida bir qoʻshiq ikkinchisiga ulanib ketadi va mezbonlar va mehmonlar raqsga tushadi. Kuy va qoʻshiqdan joʻshqinlanganlar qarsak chalishni boshlaydi, baʼzida qarsaklarga akyapkap (ratchet) yoki stolga qoʻlga tushgan anjomlar — finjon, lagan, shisha butilkalarni urish orqali hosil qilingan tovush joʻr boʻladi. Agar garmon yoki akkordeon boʻlib, adaul (baraban) juftligida chiqish qilinsa, qoʻshiq kuylash odatda toʻxtaydi va uzoq raqsga tushish boshlanadi. Shundan soʻng yana kapellani davom ettirishi mumkin. Shu tarzda, abxazlar davra musiqiy sanʼati suite shaklini oladi. [ manbada yoʻq ]

Achij koʻpincha toʻylarda ishlatiladi

Instrumental guruhlar 
Zamonaviy Abxaziyada koʻplab xalq musiqa ansambllari tashkil etilgan boʻlib, ularning cholgʻu asboblari qatoridan achij ham oʻrin olgan. Eng mashhur ansambllardan biri hisonlanuvchi „Gunda“dir. U xalq cholgʻu orkestrlarida ham qoʻllanadi.

Adabiyotlar 

 Xashba I. M. Abxaziya xalq cholgʻu asboblari.- 2-nashr.- Suxumi: „Alashara“, 1979. — 240 b. — 1500 tiraj.
 Xashba I. M. Abxaz musiqa madaniyatidan // Zamonaviy Abxaz qishlogʻi: Etnografik insholar, 1967. — S. 72.

Yana qarang 

 Apkhyartsa
 Achamgur

Manbalar 

Musiqa asboblari
Kovbell

Kovbell ( — sigir qoʻngʻirogʻi) — tilchasiz qoʻngʻiroq koʻrinishidagi afro-kuba zarbli musiqa asbobi.

Kovbell oddiygina old yuzi ochiq boʻlgan toʻrtburchak metall prizmadir. Koʻpincha u toʻrtburchaklar yoki romb shaklidagi asos bilan yasaladi. U hatto boy aranjirovkalarda ham keskin, shiddatli, yaxshi oʻqiladigan, juda qisqa zarb va pasayishli ovozga ega. Kovbelldan foydalanish Lotin-Amerika raqs janrlarining ajralmas elementidir; baʼzan hammabop musiqa va rok musiqasida ham qoʻllanadi.

Senserro 
Lotin Amerikasi musiqasida asbob senserro (, soʻzma-soʻz — „botalo“, „qoʻngʻiroqcha“) yoki kampana (, „qoʻngʻiroq“) deb ataladi.

Lotin Amerikasi musiqasida senserroning paydo boʻlishi Kongo diniy ibodatlarining ekon marosim qoʻngʻiroqlari bilan bogʻliq. Kubaning dunyoviy musiqasida senserrodan birinchi boʻlib Arsenio Rodriges foydalangan deb hisoblanadi.

Lotin Amerikasi ansambllarida senserrodan bongochilar va timbalero barabanchilari (montuno naqorati kuylanganda) foydalanadilar. Birinchi holda, musiqachi barmoqlari bilan tovushning toʻyinganligi va kuchini sozlab, senserroni kaftida ushlab turadi va qoʻngʻiroqqa yogʻoch tayoqcha bilan zarb beradi. Ikkinchi holda, bir yoki bir nechta senserrolar bir juft timballar bilan birga ustunga oʻrnatiladi.

Kovbell zamonaviy musiqada 
Kovbell oʻz nomini toʻliq oqlagan holda, toʻgʻridan-toʻgʻri choʻponlar sigirlarning boʻyniga osilgan qoʻngʻiroqdan kelib chiqqan. Musiqaga kirib kelishi bilan, kovbellning koʻrinishi oʻzgarib, tovushni hosil qiluvchi tilcha olib tashlandi, endi tayoqchalar bilan zarb berish orqali tovush chiqariladi. Kovbell uning oʻlchamiga va devor qalinligiga qarab belgilangan ovoz balandligiga ega, shuning uchun partiyani turfa xil qilish uchun turli balandlikdagi bir nechta kovbellar ishlatiladi. Qoʻlda ushlab turib chalish uchun qulay boʻlgan kovbellar va tutqich oʻrniga ustunga oʻrnatiladigan mahkamlagichli kovbellar mavjud. Zarbli toʻplamni chalishda ustundagi kovbelldan foydalanish mumkin. Baʼzi kovbellar yoqimsiz ohanglarni yoʻq qilish uchun zarb qovurgʻasiga parchinlangan plastik dempfer bilan birga ishlab chiqiladi, ammo bunday dempferlarning parchinlari koʻpincha uzoq vaqt foydalanish bilan boʻshashadi va dempferlarning oʻzi qoʻshimcha shovqin manbai boʻlib qoladi.

Kovbellni yozishda uning ovozining yoʻnalishini hisobga olish kerak. Ushbu asbobning dinamik diapazoni juda keng boʻlishi mumkin, ammo piano kamdan-kam hollarda kovbellda chalinadi va uning ovozining oʻziga xosligi shundaki, ansamblni kovbella yordamida yozishda asosiy muammo — uning barcha mikrofonlarga istisnosiz „oʻrmalab kirishi“ hisoblanadi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
Idiofonlar
Lotin Amerikasi musiqa asboblari
Zarbli cholg'u asboblari
Balafon

Balafon — zarbli musiqiy cholgʻu asbobi, idiofon. Mozambik, Angola, Benin, Gabon, Gambiya, Kongo Respublikasi, Kamerun, Malavi, Mali, Senegal, Chad va Madagaskar singari koʻplab Afrika mamlakatlariga xos.

Bu ksilofon tipidagi musiqa asbobi boʻlib, marimbaning bir turi hisoblanib, asosan quritilgan qovoqdan tayyorlangan rezonatorlarga ega
Cholgʻu asbobi shea yogʻochidan yoki boshqa qattiq navli yogʻochlardan yasalgan 15 tadan 22 tagacha boʻlgan toʻgʻriburchakli taxtachalardan iborat. Taxtachalarga ishlov berishdan avval, tabiiy sharoitda hamda olovda quritiladi, ularni sozlash paytida kerakli tovush jaranlamaguncha randalanadi. Taxtachalar ostiga boʻyindan chiquvchi qovoqli rezonatorlar joylanadi. Ular koʻpincha mayda toshlar yoki quritilgan urugʻlar bilan toʻldiriladi, natijada ancha shovqinli tovush paydo boʻladi. Balafon qismlari charm tasmalar bilan oʻzaro bogʻlanadi.

Shunga oʻxshash boshqa cholgʻu asboblar singari balafon ham maxsus tayoqchalar yordamida chalinadi. U sayr qilib yuruvchi griot sanʼatkorlar tomonidan ham yakka cholgʻu sifatida, ham qoʻshiq kuylashda joʻr qilishda qoʻllanadi. Balafondan, shuningdek, aloqa vositasi sifatida foydalaniladi." . . . balafon notalari shunchaki notalar emas, balki butun bir musiqiy tildir. Har bir notaning oʻziga xos maʼnosi bor. Masalan, ertalab odam uygʻongach balafonda kuy chalsa, qoʻshnisi unga sut keltiradi… Yoki balafon vositasida qoʻshni qishloqqa salom yetkazish mumkin. Men notalarni va baʼzi iboralarni osongina oʻrgandim va biz muloqot qila oldik — degan edi Xuan Garsiya-Herreros loyiha uchun intervyuda. Gvineyada yashovchi susular orasida balafonni chalish bilan bogʻliq anʼanalar, shuningdek, Burkina-Faso, Kot-d’Ivuar va Malida yashovchi senufolar orasida balafonni chalish bilan bogʻliq anʼanalar YuNESKO tomidan Insoniyatning nomoddiy madaniy merosi roʻyxatiga kiritilgan.

Manbalar

Havolalar 

 
 perkussiya musiqa asboblari
 Idiofonlar
Afrika musiqa asboblari
Damaru

Damaru (sanskr. ररर) yoki Damra Hindiston va Tibetda qumsoat shaklida kichik ikki membranali nogʻora. Buddist Vadjrayan anʼanasida va hinduizmning ayrim shakllarida (Shakti, shivaizm) marosim musiqa asbobidir.

Bu nogʻora odatda yogʻochdan qilindi. Uning balandligi bir necha dyuymdan bir necha futgacha oʻzgarib turadi. Unda bir qoʻl bilan oʻynaladi. Tovush, asosan, damarning tor qismiga oʻralgan ip yoki teri shnuriga biriktirilgan toʻplar tomonidan chiqadi. Bundan tashqari, ovoz ishlab chiqarishda shnurda bogʻlangan tugunlar ishtirok etishi mumkin. Biror kishi bilagining toʻlqinli harakatlaridan foydalanib, barabanni silkitganda, toʻp (yoki toʻp) damarning har ikki tomoniga ham uriladi. Ushbu musiqa asboblari kichik oʻlchamlari tufayli har qanday  sayohatchi  musiqachilar tomonidan ishlatiladi. Bundan tashqari, Tibet buddizmining marosim amaliyotida ham qoʻllanadi.

Damaru odatda Hindistonning barcha qitʼalarida yaxshi tanilgan. Shivaitlar orasida Nataraja deb nomlangan Shiva shakli bilan bogʻliq boʻlib, ularning ramzi hisoblanadi. Toʻrt qoʻlli Nataraja, damaruni, tandava kosmik raqsini ijro etayotganda, yuqori oʻng qoʻlida ushlab turadi. Damaruning asl tovushi (zarur) ifodalanadi deb hisoblanadi. Sanskritning barcha tovushlari Damarudagi Shiva oʻyinining tovushlaridan kelib chiqqanligi haqida afsonalar mavjud. Ushbu nogʻoraning janglari dunyoni yaratishda kuchlarning ritmini anglatadi va uning ikkala yarmi erkak (lingam) va ayol (yoni) boshlanishini ifodalaydi.

Va bu qismlarning aloqasi hayotning tugʻilish joyidir.

Havolalar 
 Статья о дамару на сайте «Музыкальные Культуры Мира».
Musiqiy asboblar alifbo tartibida
Hind musiqa asboblari
Shivaning xususiyatlari
Nog'oralar
Membranofonlar
Buddist ibodat ob'yektlari
Bekzod Abdurahmonov

Bekzod Mahamadjonovich Abdurahmonov (1990-yil 15-martda) – oʻzbek erkin kurashchisi, 2014-2018-yillarda Osiyo oʻyinlari ikki karra chempioni, ikki karra Osiyo chempioni, jahon chempionati sovrindori, 2016-yil Rio-de-Janeyrodagi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi sanaladi hamda Tokio Olimpiadasining bronza medali sovrindori. Keyinchalik sport sohasidagi yutugʻi tufayli Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi va „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan.

Tarjimai hol 
U 1990-yil Toshkentda tugʻilgan. 2012-2013- yillarda xalqaro New-York Atletic janglarida 4-oʻrinni egallagan. 2014-yilda u Deyv Shuls xotirasiga bagʻishlangan turnirning kumush medali va Osiyo oʻyinlari chempioni, shuningdek, jahon chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi. 2015-yil Bokudagi Oltin Gran-pri finalida gʻalaba qozondi.

2016-yilda u tailandlik Padipat Vantavong, latviyalik Albert Yurchenko, avstriyalik Amirxon Visalimov, qirgʻizistonlik Sayakbay Usupov va ispaniyalik Taymuraz Friyevni magʻlubiyatga uchratib, Rio-de-Janeyro Olimpiya oʻyinlariga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. Ammo 1/8 finalda rossiyalik Aniuar Geduyevga, uchinchi oʻrin uchun kurashda ozarbayjonlik Jabroil Gasanovga yutqazib, finalga chiqa olmadi.

2018-yil Budapeshtda oʻtkazilgan erkin kurash boʻyicha jahon chempionatida Abdurahmonov ikkinchi bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Unvon va mukofotlari 
 «Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi» faxriy unvoni

Manbalar 

Shuhrat medali sohiblari
Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1990-yilda tugʻilganlar
15-martda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kurashchilari
Ladon (ajdaho)

Ladon ( ) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, titan, ko'plab titanlar singari, u ham Titanomaxiyadagi mag'lubiyatidan so'ng, qo'rqinchli hayvon - ajdahoga aylantirilgan. Shuningdek, Lafon yoki Lefon nomlarining shakli ham mavjud.

Ratsionalistik talqinga ko'ra, u Gesperaning qo'ylarini boqib yurgan cho'poni boʻlgan va Gerakl tomonidan o'ldirilgan.  Boshqa bir talqinga koʻra esa u bogʻni parvarish qilish natijasida koʻplab oltinlarni toʻplagan Ajdaho hisoblanadi.

"Teogoniya" talqiniga ko'ra, u Forkiya va Ketoning o'g'li hisoblangan. Gesiodga ko'ra esa Tifon va Exidnaning o'g'li boʻlgan. Pisandraning she'riga ko'ra esa u yerdan tug'ilgan.

Gera uni Gesperid olmalarini qo'riqlashga qo'ldiradi, chunki ajdaho hech ham uxlamas edi, o'shanda u Gerakl tomonidan o'ldirilgan, keyinchalik Ajdarho yulduzi turkumiga aylangan, uning parchalangan jasadi esa argonavtlar tomonidan topilgan.

Ladonning qadimgi Leviafan tasviri bilan birga, Ibtido kitobining ilon vasvasachisiga emas, balki ugaritlarning Lataniga tegishli.

Yunon afsonalarida yuz boshli, og'zidan olovli chiquvchi ajdaho haqida hikoya qilinadi, u ilonsimon tanasi bilan oltin olma daraxtiga chirmashib turadi. Ushbu yirtqich hayvon Zevsning xotini Gera ma'budasi tomonidan Gesperid bog'iga yuborilgan. Ladon oltin olmalarni o'g'rilardan himoya qilishi kerak edi. Ajdahoning yuz boshining hech biri hech ham uxlamas, har biri o'ziga xos ovozda bilan gapirgan. Ladonning ikki yuzta shafqatsiz va hushyor ko'zlari oltin olmalarga hech kim yaqinlasha olmasligining kafolati edi. Geraning oltin olmalarini qidirib, u yergacha suzib borishga jur'at etgan kishi, Ladonning ulkan tishlari bilan parchalab tashlanishi yoki uning mushakli tanasi bilan bo'g'ib o'ldirilishi xavfi bor edi.

Geraklning o'n birinchi jasorati Evrisfeyga uchta oltin olma olib kelgani bo'ldi. Mazkur qahramon o'z o'qlarining uchlarini Lerney Gidraning zahariga singdiradi va ularni bog' devori orqali Ladon tomonga otadi. Dahshatli ajdaho yiqilib, zaharlangan o'qlar bilan o'ldiriladi, shunda Gerakl xotirjam bog'ga kirib, olmalarni oladi. Keyinchalik o'sha tomondan suzib o'tayotgan argonavtlar mag'lubiyatga uchragan ajdahoni ko'rganliklarini, dumining uchigina biroz titrab turganini aytishgan edi.

Ladonning yaralaridan oqayotgan qon yerni singib, uning har tomchisidan ajdaho daraxtlari oʻsib chiqqan. Ularning tanasi baquvvat, novdalari esa o'rama shaklda boʻlgan. Ularning to'q qizil sharbati ajdaho daraxtining qoni deb atashadi. U shifobaxsh xususiyatlarga ega ekanligiga ishoniladi.

Ladonning o'limidan keyin Gera uni osmonga yuboradi. Oltin olma bilan daraxt atrofida egilgan Ladon singari Shimoliy Yulduz atrofida abadiy aylanib yuradigan Ajdaho yulduz turkumi ham shunday paydo boʻlgan.

Manbalar

Havolalar 

 Ладон, в мифологии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
IMDB talqini bo‘yicha 250 eng yaxshi filmlar ro‘yxati

IMDb talqini boʻyicha 250 eng yaxshi filmlar roʻyxati (inglizcha: IMDb Top 250) – IMDb saytidan roʻyxatdan oʻtgan tashrif buyuruvchilar baholari asosida yaratilgan jahondagi eng yaxshi badiiy filmlar roʻyxatidir. Umumiy roʻyxatdan tashqari IMDb saytida janrlar, oʻnyilliklar, ovoz beruvchilarning yoshi va jinsiga koʻra ham alohida reytinglar tuzib kelinadi. „IMDb talqini boʻyicha eng yomon 100 film“ reytingi ham mavjud.

Hisoblash formulasi 
Filmlar reytingi Bayes baholash tizimi asosida, quyidagi shaklda hisoblab chiqariladi:

 W – yakuniy reyting;
 V – filmga berilgan ovozlar soni;
 M – reytingga kiritish uchun minimal ovozlar soni (M = 25 000);
 R – filmning oʻrtacha bahosi (oʻn balli tizimda);
 C – barcha filmlarning oʻrtacha bahosi.

Bu holatda IMDb saytining faqatgina roʻyxatdan oʻtgan va doimiy ovoz berib keladigan foydalanuvchilarining ovozlari hisobga olinadi.

Roʻyxatning 2022-yil 12-aprel boʻyicha holati

Rejissorlar boʻyicha 
Roʻyxatda filmlari koʻproq uchraydigan rejissorlar:

 Akira Kurosava, Christopher Nolan, Martin Scorsese, Stanley Kubrick – 7 film
 Alfred Hitchcock, Steven Spielberg – 6 film
 Billy Wider, Ingmar Bergman, Quentin Tarantino, Hayao Miyazaki, Charlie Chaplin – 5 film
 Sergio Leone – 4 film
 Aka-uka Cohenlar, Deni Vilnew, David Fincher, Clint Eastwood, Pit Docker, Peter Jackson, Ridley Scott, Frank Capra, Francis Ford Coppola – 3 film

Manbalar
Berdax Allaniyazov

Berdax Bauyetdinovich Allaniyazov (28-sentyabr 1965-yil) – darvozabon sifatida oʻynagan qoraqalpoq millatiga mansub sovet va oʻzbek futbolchisi. Oʻzbekistonning bir qator futbol klublari va birinchi navbatda Oʻzbekiston milliy terma jamoasi safidagi oʻyinlari bilan tanilgan, uning tarkibida 1994-yilda Osiyo oʻyinlari gʻolibi boʻlgan.

Futbolchilik faoliyati 
Berdax Allaniyazov 1981-yilda ikkinchi ligadagi Nukusning „Amudaryo“ jamoasi tarkibida futbol maydonlarida oʻynagan. 1982–1983-yillarda Allaniyazov Namanganning „Avtomobilist“ klubi darvozasini himoya qilgan. 1987-yilda Berdax Allaniyazov ikkinchi ligada angrenning „Shaxtyor“ klubi safida toʻp surgan, keyin ikkinchi liga klublari Sirdaryoning „Yangiyer“ va „Yoshlik“ darvozasini himoya qilgan. 1990-yilda Allaniyazov oʻsha paytda „Orol“ nomini olgan Nukus klubiga qaytdi. Allaniyazov jamoada boʻlgan vaqtda dastlabki ikki yili ikkinchi ligada toʻp surgan boʻlsa, SSSR parchalanib, Oʻzbekiston mustaqilligi eʼlon qilingach, Nukus jamoasi safida 1994-yilgacha Oʻzbekiston chempionati oliy ligasida toʻp surgan. Keyinchalik 1997–1998-yillarda Berdax Allaniyazov elitaning „Xorazm“ klubida toʻp surgan boʻlsa, uning soʻnggi professional klubi Nukusning „Turon“ klubi boʻlgan.

Futboldagi asosiy faoliyatini „Orol“(Nukus) klubida oʻtkazgan.

Oʻzbekiston terma jamoasidagi faoliyati 
Berdax Allaniyazov Oʻzbekiston terma jamoasidagi debyutini 1992-yil 23-avgust kuni Qirgʻiziston terma jamoasiga qarshi oʻtkazgan. Allaniyazov 1994-yilda Yaponiyada boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarida ishtirok etish uchun terma jamoaga kiritildi. OFK oʻsha yili terma jamoalar safiga faqat 23 yoshgacha boʻlgan futbolchilarni jalb qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilgan boʻlsa-da, bu turnirga deyarli barcha jamoalar eng kuchli tarkib bilan kelgan. Berdax Allaniyazov turnirni asosiy darvozabon sifatida boshladi, biroq Tailand terma jamoasiga qarshi omadsiz oʻyindan soʻng, Oʻzbekiston terma jamoasi 5:4 hisobida gʻalaba qozonadi. Darvozabon 4 ta gol oʻtkazib yuboradi va uning oʻrnini Yuriy Sheykin egalladi. Keyinroq Oʻzbekiston terma jamoasi finalga qadar etib borib, Osiyo oʻyinlari gʻolibiga aylandi.

Yutuqlari 
O'zbekiston milliy terma jamoasi tarkibida 1994-yilda Osiyo oʻyinlarida jamoa tarkibida gʻalaba qozongan Berdax Allaniyazov boshqa oʻyinlar gʻoliblari va ularning murabbiylari bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasi davlat mukofoti – „Shuhrat“ medali bilan taqdirlandi.

Manbalar

Havolalar  
 Berdax Allaniyazov Footballfacts saytida futbolchi profili
 Berdax Allaniyazov Transfermarkt saytida futbolchi profili

1965-yilda tugʻilganlar
28-sentyabrda tugʻilganlar
Alifbo boʻyicha futbolchilar
Erkak futbol darvozabonlari
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
SSSR erkak futbolchilari
Qoraqalpogʻistonlik erkak futbolchilari
Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari
Osiyo oʻyinlari 1994 futbolchilari
Navbahor futbolchilari
Konchi Angren klubi futbolchilari
Yangiyer klubi futbolchilari
Aral Samali klubi futbolchilari
Xorazm futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston SSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Futbolchilar
Vikinomika

Vikinomika: Ommaviy hamkorlik hamma narsani qanday oʻzgartiradi? (ingl. Wikinomics: How Mass Collaboration Changes Everything) — Don Tapskott va Entoni D. Uilyamsning 2006-yil dekabr oyida nashr etilgan kitobidir. Kitobning nomi viki va iqtisodiyot atamalarining birlashuvidan olingan. Kitobda 21-asr boshlarida baʼzi kompaniyalar oʻz biznes texnologiyalarida ommaviy hamkorlik (mass collaboration), tenglarning oʻzaro taʼsiri (peer collaboration) va ochiq manba mafkurasi tamoyillaridan tijorat muvaffaqiyatiga erishish uchun qanday foydalanganliklari tasvirlangan.

Kitobning yakuniy maqolasi 2007-yil 5-fevralda tahrir qilish uchun ochiq boʻlganida oʻquvchilarning yordami bilan onlayn tarzda yozilgan.

2010-yil sentabr oyida kitobning davomi „Makroikinomika: Biznes va dunyoni qayta ishga tushirish“ nashr etildi.

Vikinomika rus tilida 
Kitob rus tilida 2009-yilda nashr etilgan.  Kitobning ruscha nashri huquqini BestBusinessBooks sotib olgan.  Kitobni taqdim qilishda  vikinomika tamoyillari qoʻllandi, nashriyot wikinomika.ru Wiki-saytini ochdi (hozirda ishlamayapti), u yerda har kim kitob tarjimasini nashrga tayyorlashda ishtirok etishi mumkin edi:"Vikinomika"ni amalda sizlarga taqdim etamiz: siz nafaqat bu kitobni nashr etilishidan avval oʻqigan birinchi odamsiz.  Siz uning sifatiga taʼsir qila olasiz — kitobning butun mazmunini tahrirlash imkoniyati mavjud!  Biz siz bilan birga matn ustida ishlaymiz.  Har bir faol kitobxon (eng yaxshi oʻquvchi) kitobning qogʻoz variantida tilga olinadi va uni sovgʻa sifatida qabul qiladi!2020-yilda kitobning elektron nusxasi matn va audio versiyalarda chiqarildi.

Yana qarang 
 Autsorsing
 Coworking
 Kraudsorsing

Havolalar 
 www.wikinomics.com
 Wikinomics Playbook, 2008
 Знакомьтесь: «Викиномика», Computer World, 2006
 Невежество толпы / Журнал Кейс №11
 82-минутная презентация Дона Тапскотта (2007)
Ijtimoiy fanlar adabiyoti
2009-yil kitoblari
2006-yil kitoblari
biznes texnologiyalari
 ijtimoiy va gumanitar fanlar bo'yicha kitoblar
Avxat Abdulin

Avxat Asxatovich Abdulin (1957-yil 30-sentyabrda tugʻilgan) — sovet futbolchisi, yarimhimoyachi, oʻzbek futbol murabbiyi.

Tarjimai hol 
Qizil-Qiya shahar futbol seksiyalari tarbiyalanuvchisi. Sovet Armiyasida xizmat qilgan.

21 yoshida debyutini ustalar musobaqasida, 1979-yilda „Frunze Alga“ tarkibida birinchi ligada oʻtkazgan, ammo klub uchun 1979-yil 3-avgustda „Pamir"ga qarshi faqat bitta oʻyin oʻtkazgan. Oʻsha mavsumda Qirgʻiziston SSR terma jamoasi tarkibida SSSR xalqlari Spartakiadasi turnirida qatnashdi. 1981-yildan boshlab toʻqqiz mavsum davomida Fargʻonaning „Neftyanik“ jamoasida ikkinchi ligada oʻynab, mamlakat chempionatlarida 288 ta oʻyin oʻtkazib, 61 ta gol urgan. Eng yaxshi shaxsiy natija – 1983-yilgi mavsumda urilgan 18 ta gol hisoblanadi. Ikkinchi liga zona turnirlarining koʻp karra gʻolibi (1981, 1983, 1987, 1988, 1989) va sovrindoridir.

Oʻz faoliyati yakunida, qisqa vaqt davomida „Qaysar“, „Navbahor“ va „Bogʻdodchi“ klublarida toʻp surgan.

Oʻzbekistonning „Atlaschi“, „Kosonsoy“, „Shahrixon“, „Qoʻqon“ klublarida, jumladan, oliy divizionda ham bosh murabbiy boʻlib ishlagan. „Qoʻqon“ bilan 2001-yilda birinchi liga gʻolibiga aylanib, klubini yuqori choʻqqiga olib chiqgan.

Keyinchalik u Rossiyaga koʻchib ketgan. 2010-yillarda „Neftyanik“ (Novospas) havaskorlar klubi direktori va bosh murabbiyi boʻlib ishlagan. Jamoani bir necha bor chempionat va Ulyanovsk viloyati kubogidagi gʻalabalarga olib keldi, mintaqaning eng yaxshi murabbiyi deb topildi.

Manbalar

Havolalar 

 Avxat Abdulin Footballfacts saytida

1957-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Kishilar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Erkak futbol yarim himoyachilari
Neftchi (Fargʻona) futbolchilari
Navbahor futbolchilari
Bogʻdod klubi futbol chilari
Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari
Atlaschi Margʻilon klubi murabbiylari
Kosonsoy futbol klubi bosh murabbiylari
Shahrixon klubi bosh murabbiylari
Qoʻqon 1912 futbol klubi bosh murabbiylari
Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari chet elda
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston SSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Krotallar

Krotallar (, birlikda ) — qadimgi yunoncha zarbli cholgʻu asbobi, kastanetlarning qadimgi salafi.

Krotallar — 12-15 sm uzunlikdagi ikkita bir-biriga bogʻlangan yogʻoch boʻlaklaridan tashkil topgan. Klassik davrda ayollar krotallar bilan raqsga tushishgan, odatda ansamblda lirnik yoki avlet bilan. Asbob dunyoviy marosimlarda (masalan, Sapfo ularni Gektor va Andromaxning toʻyi sahnasida tasvirlaydi) va oddiy xalq bayramlarida (lekin ibodatdan tashqarida, teatrda ham emas) keng qoʻllangan.

Qadimgi yunoncha matnlardagi „krotallar“ soʻzi baʼzan bronza kimvallariga ham tegishli.

Bir qator xorijiy mamlakatlarda „krotallar“ atamasi, zamonaviy simfonik orkestrning asbobi (masalan, Nemis Vikipediyasidagi Crotalesga qarang), „antiq tarelkalar“ () atamasining (toʻgʻriroq va original) sinonimi sifatida ishlatiladi.

Adabiyotlar 
 Gʻarbiy M. Ilk yunon musiqasi. Oksford, 1992-yil.
 Mathiesen T. Apollon lirasi. Antik va oʻrta asrlarda yunon musiqasi va musiqa nazariyasi. Linkoln; London, 1999-yil.
 alifbo tartibida musiqa asboblari
 Qadimgi Yunonistonning Musiqasi
Enona

Enona (Oynona va ) — yunon mifologiyasidagi nimfa, Troya yaqinida oqadigan daryo xudosi Kebrenning qizi. Parisning birinchi xotini, u goʻzal Yelenani olib kelish uchun yoʻl olishidan oldin Ida togʻida uzoq va baxtli yashagan. Paris unga sevgisi haqida qasam ichgan. Enona fol ochish sanʼatini Readan oʻrgandi va Parisga Yelenaniing orqasidan suzib ketmaslik kerakligini bashorat qildi, lekin u gapiga quloq solmaydi. Paris Filoktet tomonidan yaralanganida, u Idadagi Enonaning oldiga bordi, lekin u qasosi tufayli uni davolashdan bosh tortdi. Keyinchalik u tavba qildi va dori olib keldi, lekin Parisni oʻlik holda topdi va oʻzini osdi yoki oʻzini Paris oloviga tashladi.

U, shuningdek, Vakxilid, Parfeniy, Konon tomonidan ham eslatib oʻtilgan. Ovidiy Enonadan Parisga maktub yozdi (Geroides V). „Enona“ poemasi Tennison tomonidan yozilgan.

1880-yilda rus astronomi Viktor Karlovich Knorre tomonidan kashf etilgan Enona asteroidi (215) Enona sharafiga nomlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Энона // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 http://www.terme.ru/dictionary/1114/word/paris 
 troyan urushi
 qadimgi yunon mifologiyasida Troad
 mifologik qahramonlar
Ersa (maʼbuda)

Ersa () – yunon mifologiyasidagi shudring xudosi.

Mifologiya 
Ersa, ikki singlisi Pandiya va Nemeya singari, Zevs va Oyning (Selenaning) qizi edi. Ersa namligi oyning kuchiga qarab oʻzgarib turadigan yer oʻsimliklarini oziqlantirdi.

Adabiyotda 
Qadimgi adabiyotda Ersa maʼbudasi faqat Plutarx tomonidan uning „Axloq“ida uchta joyda eslab oʻtilgan. U yerda u miloddan avvalgi VII-asrda yashagan yunon shoiri Alkmandan iqtibos keltiradi. Alkmanning asarlari anchagina yoʻqolgan, asosan, faqat alohida parchalar maʼlum boʻlib, keyinchalik boshqa mualliflar tomonidan keltirilgan.

Biroq Ersa ismi afsonalarning boshqa qahramoni Gersaning nomiga oʻxshaydi (), shudring degan maʼnoni anglatadi. Shunga qaramay, Alkman taʼkidlaganidek, „Siz uni [Ersani] Kekrops va Aglavraning qizi Gersa bilan tenglashtirishingiz mumkin emas, garchi uning [Ersa] singlisi Pandrosa [barcha sugʻoruvchi] uni shudring bilan bogʻlaydigan ismga ega boʻlsa-da.“.

Tasviriy sanʼatda 

Ersa maʼbudasi tasvirlangan qadimiy yodgorliklar yo umuman yoʻq, yo bizgacha yetib kelmagan. Uning suratini aks ettiruvchi yagona asar bu Fridrix Distelbart tomonidan 1830-yilda Germaniyaning Shtutgart shahridagi Rozenshteyn saroyining asosiy kirish eshigi ustidagi pedimentda rassom Iogann Fridrix Ditrix loyihasi asosida yaratilgan qumtoshdan yasalgan gorelyefdir. Frizda, boshqalar qatorida, Selena (yoki Artemida) ikki ot tortgan aravada qoʻlida mash’al bilan yeldek uchayotgani hamda onasining orqasida uchib, chanogʻidan yerga shudring sepayotgan yosh maʼbuda Ersa tasvirlangan.

I. F. Ditrixdan bevosita relyef haqida maʼlumot olgan Vyurtemberg Gertsogligining qurilish va bogʻdorchilik boʻlimi boshligʻi Ernst Eberxard Seyffer uning ishini quyidagicha taʼriflagan: „Uning orqasida (Selena yoki Artemida) Roza navjuvonligida parvoz qilmoqda“ („Hinter ihr schwebt der Thau in weiblicher Jugend“). Oʻz-oʻzidan maʼlumki, shudringni ifodalovchi ikkita maʼbuda – Ersa va Gersa, u faqat Ersani nazarda tutishi mumkin edi, chunki u Selenaning qizi.

Manbalar

Havolalar 

 Hesiod . Teogoniya . Matnlarning toʻliq toʻplami / Per. V. V. Veresaeva, O. P. Tsybenko. V. N. Yarxoning kirish maqolasi. O. P. Tsybenko va V. N. Yarxoning sharhlari. – M. : Labirint, 2001. – 256 b.
Yunon mifologiyasi
 qadimgi Yunon xudolari
Olga Chexovich

Chexovich Olga Dmitriyevna – sovet sharqshunos-tarixchisi, Markaziy Osiyo manbashunosligi boʻyicha mutaxassis.

Biografiya 
Chexovich Olga Dmitriyevna 14-iyun 1912-yilda Sankt-Peterburgda tugʻilgan. 1982-yil 27-yanvar kuni Toshkent shahrida vafot etgan. 1929-1932-yillarda Leningrad universitetining tarixiy fakultetida tahsil olgan. A. A. Jdanov (1930-yildan Leningrad tarixiy-lingvistik instituti).

1932-yildan O. D. Chexovich-tojik pedagogika texnikumining oʻqituvchisi (Toshkent), 1933-yildan Lksmuz Markaziy qoʻmitasi propagandisti, 1934-yildan „transport ishchi“ gazetasi xodimi, 1937-1943-yillarda Toshkent shahridagi 34 – sonli temir yoʻl maktabida tarix oʻqituvchisi. 1938-yilda Olga Dmitriyevna Toshkent shahridagi Oʻrta Osiyo davlat universitetining aspiranturasiga qabul qilindi. 1940-1941-yillarda Buxoro shahridagi tarix-etnografik ekspeditsiyada professor M. S. Andreev (1873 – 1948) rahbarligida Oʻzbekiston davlat universiteti tarix fakulteti va sanʼat muzeyi tomonidan tashkil etilgan; 1944-yildan to umrining oxirigacha – OʻzSSR FA tarix instituti (hozirgi OʻzR FA Tarix instituti) katta ilmiy xodimi.

Temurning shaxsiyatini baxolashdi 
O. Chexovich va Mahkam Abduraimov shaxsiyatini (1336-1405) salbiy sharhlab berishdi. Akademik Ya. Gʻulomov boshchiligidagi Oʻzbek SSRning boshqa tarixchilari Temur faoliyatini har tomonlama baholashdi.

Nashrlar 
Peru O. D. Chexovich oʻrta Osiyo feodal davrining tarixi, manbashunosligi, arxeografiyasi boʻyicha 80 ga yaqin nashrga, shu jumladan: „XVII—XIX asrlarda Buxoro xonligida agrar munosabatlar tarixiga oid hujjatlar“ (1954), „XIV asr Buxoro hujjatlari“ (1965), „ Samarqand hujjatlari 19-asr oxiri-20-asr boshlarida A. K. Arends va A. B. Xalidovlarning“ Buxoro vakfasi XIII asr "nomli asarlari nashrdan chiqqan.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy davlat arxivida saqlanayotgan O. D. Chexovichning hujjatlarini oʻrganib chiqqan U. A. Abdurasulovning fikriga koʻra, 1979-yilda "oʻrta Osiyoda feodal munosabatlarni huquqiy rasmiylashtirish dalolatnomalarini rivojlantirish tarixi "asarini yozib, shu kungacha nashr etilmagan.

Manbalar

Havolalar
M.2 SSD

M.2 – m nuqta ikki[1] deb talaffuz qilinadi va ilgari Next Generation Form Factor (NGFF) sifatida tanilgan, ichki oʻrnatilgan kompyuter kengaytirish kartalari va ulangan ulagichlar uchun spetsifikatsiyadir. M.2 mSATA standarti oʻrnini egallaydi, u PCI Express Mini Card jismoniy karta tartibi va ulagichlarini ishlatadi. Moslashuvchan jismoniy spetsifikatsiyadan foydalangan holda, M.2 modulning turli kengligi va uzunligiga imkon beradi va yanada rivojlangan interfeys xususiyatlari mavjudligi bilan birgalikda M.2 ni qattiq holatda saqlash ilovalari uchun mSATAʼdan koʻra koʻproq moslashtiradi, ayniqsa ultrabuklar va planshetlar kabi kichikroq qurilmalar.[2][3][4]

M.2 ulagichi orqali taʼminlangan kompyuter avtobus interfeyslari PCI Express 4.0 (toʻrt qatorgacha), Serial ATA 3.0 va USB 3.0 (oxirgi ikkitasining har biri uchun bitta mantiqiy port). M.2 xost yoki modul ishlab chiqaruvchisi qaysi interfeyslarni qoʻllab-quvvatlashni tanlashi kerak, bu xostni qoʻllab-quvvatlashning istalgan darajasiga va modul turiga bogʻliq. Turli M.2 konnektorlarini kalitlash choklari M.2 xostlari va modullarining turli maqsadlari va imkoniyatlarini bildiradi hamda M.2 modullarining mos kelmaydigan xost konnektorlariga kiritilishini oldini oladi.[2][3][5]

M.2 spetsifikatsiyasi M.2 PCI Express SSD-lar uchun mantiqiy qurilma interfeysi sifatida NVM Expressni (NVMe) qoʻllab-quvvatlaydi, bundan tashqari, mantiqiy interfeys darajasida eski Xost Controller Interface (AHCI) ni qoʻllab-quvvatlaydi. AHCI-ni qoʻllab-quvvatlash eski SATA qurilmalari va eski operatsion tizimlar bilan dasturiy taʼminot darajasida orqaga qarab muvofiqligini taʼminlasa-da, NVM Express parallel ravishda koʻplab kiritish/chiqarish operatsiyalarini bajarish uchun yuqori tezlikdagi PCI Express xotira qurilmalarining imkoniyatlaridan toʻliq foydalanish uchun moʻljallangan.[2] : 14 [6]
PUBG: Battlegrounds

PUBG: Battlegrounds (PlayerUnknownʼs Battlegrounds yoki oddiygina PUBG nomi bilan tanilgan) — Krafton shoʻba korxonasi va PUBG Studios tomonidan ishlab chiqilgan onlayn multiplayer jangovar oʻyin. Oʻyin Brendan Grin (PlayerUnknown) tomonidan 2000-yilda premyera qilingan „Battle Royale“ filmidan ilhomlangan holda yaratilgan.Oʻyinda yuzga yaqin oʻyinchi orolga parashyutda tushishadi va oʻzlarini oʻldirishdan qochib, boshqalarni oʻldirish uchun qurol va jihozlarni olib ketishadi. Oʻyin xaritasining mavjud xavfsiz hududi vaqt oʻtishi bilan oʻlchami kichrayib, omon qolgan oʻyinchilarni toʻqnashuvlarga majburlash uchun torroq joylarga yoʻnaltiradi. Omon qolgan oxirgi oʻyinchi (yoki jamoa) raundda gʻalaba qozonadi. PUBG: Battlegrounds 2017-yilning mart oyida birinchi marta Microsoft Windows foydalanuvchilariga beta talqinda taqdim etilgan. Oʻyinning toʻliq talqini 2017-yil dekabr oyida eʼlon qilingan.

PUBG Mobile[a] (xitoycha: hé Píng Jīng Yīng; pinyin: Hé Píng Jīng Yīng) — bu Tencent Games boʻlimi LightSpeed ​​& Quantum Studio tomonidan ishlab chiqilgan bepul jangovar royali videooʻyini.  Bu PUBG: Battlegrounds mobil oʻyiniga moslashtirilgan.  Dastlab u Android va iOS uchun 2018-yil 19-martda chiqarilgan.

Oʻyin jarayoni 
Oʻyinda 100 tagacha oʻyinchi jang qiladi, bunda ayrim xaritalarda kattaligiga qarab odam soni kamayishi mumkin. Oʻyinchilar omon qolgan soʻnggi boʻlish uchun oʻzaro kurashadilar. Oʻyinchilar oʻyinga qanday kirishni tanlashlari mumkin: yakka holda, juftlikda, trioda yoki toʻrt kishilik jamoada. Har qanday holatda ham, oxirgi tirik qolgan kishi yoki jamoa oʻyinda gʻalaba qozonadi. <div>  Har bir oʻyin barcha oʻyinchilarning samolyotdan 1 x 1 2 x 2, 4 x 4, 6 x 6 yoki 8 x 8 km xarita boʻylab parashyutdan sakrashi bilan boshlanadi. Samolyotning xarita boʻylab parvoz yoʻli oʻyin boshida tasodifiy tanlanadi, bu oʻyinchilardan parashyutdan sakrash uchun eng yaxshi vaqtni tezda aniqlashni talab qiladi. Oʻyinchilar raundni hech qanday jihozlarsiz boshlashadi, oʻyin jarayoniga deyarli taʼsir qilmaydigan moslashtirilgan kiyimlar bundan mustasno. Oʻyinchilar qoʻngandan soʻng, ular turli binolar, inshootlar va boshqa inshootlarda qurol, transport vositalari, kiyim-kechak, zirh, taktik jihozlar, tibbiy buyumlar va boshqa narsalarni qidirishlari mumkin.<div>  Qoʻngandan keyin bir muncha vaqt oʻtgach, har bir necha daqiqada xaritaning oʻynash mumkin boʻlgan maydoni tasodifiy joyda qisqara boshlaydi, xavfsiz zonadan tashqaridagi har qanday oʻyinchi shikastlana boshlaydi, bu oxir-oqibat ularning oʻlimiga va ular uchun oʻyinning tugashiga olib keladi qachonki ular oʻz vaqtida xavfsiz zonaga etib borishga ulgurmasalar; oʻyinda oʻyinchi hududning chegarasini vaqt oʻtishi bilan torayib borayotgan moviyrang devor sifatida koʻradi.

Manbalar 

Videooʻyinlar
CTR

CTR – inglizcha soʻz qisqartmasi hisoblanadi va u turli sohalarda turlicha ishlatilinadi. Ushbu soʻz qisqartmasi qaysi sohada qanday avzifani bajarishini pastda sohalar kesimida koʻrib tanishib chiqamiz.

Muhandislik, fan va texnologiyada
 Hisoblagich rejimi (CTR rejimi), blokli shifrlar uchun kriptografik ish rejimi.
 X-nurli kristallni kesish tayoqchasi, kristall yuzalarning xususiyatlarini oʻlchash usuli.
 Opto-izolyator qurilmasida joriy uzatish nisbati.
 Content Threat Removal – kontent tahdidlarini yenguvchi kiberxavfsizlik texnologiyasi.
Ommaviy axborot vositalari va sanʼatda
 Zamonaviy teatr sharhi, Britaniyaning sahna sanʼatining akademik jurnali.
 Crash Team Racing, Sony PlayStation uchun Naughty Dog videooʻyini 1999-yil.
 Crash Team Racing Nitro-Fueled, uning 2019-yilgi remeyki.
Tibbiyot sanoatida
 Kardiyak resinxronizatsiya terapiyasi.
 Kardio-koʻkrak nisbati, yurak hajmining oʻlchovi.
 Karpal tunnelni boʻshatish, karpal tunnel sindromini davolash uchun jarrohlik.
 Klinik tadkikotlar reestri, dori vositalari kabi salomatlik aralashuvi haqidagi tadqiqotlar uchun rasmiy katalog.
Transportda
 "Cattle Creek " aeroporti, Avstraliya (IATA kodi CTR)
 Nazorat qilinadigan transport hududi, odatda aeroportlar atrofidagi boshqariladigan havo hududi
 Carlton Trail Railway, Saskachevan, AQSh qisqa muddatli temir yoʻl
 Chester temir yoʻl stantsiyasi (vokzal kodi), Angliya
Avtomobil modellari
 Honda Civic Type R, Honda tomonidan ishlab chiqarilgan avtomobil
 Ruf CTR, Germaniyaning Ruf Automobile kompaniyasining avtomobili
Boshqa yoʻnalishlarda
 Raqamli marketingda CTR reklamaning samaradorligini hisoblash uslubi yoxud reklamaga foydalanuvchilarning qiziqishi qay darajada ekanligini hisoblash formulasi.
 Ot sportida musobaqa yoʻlida sayr qilish.

Atamalar
Qisqartmalar
CTR (internet)

CTR ( — tiqillatib kirish tezligi) — Internet-marketingdagi koʻrsatkich. CTR banner yoki reklamani bosish sonining foiz sifatida oʻlchanadigan taassurotlar soniga nisbati sifatida aniqlanadi  . Texnika va internet rivojlanishi eskicha uslubdagi marketing reklamalariga qo‘shimcha shaklda yangicha internetdagi reklamalarning ham yaralishiga sababchi bo‘ldi. Yangi reklama uslublari paydo bo‘lishi esa o‘z-o‘zidan reklama samaradorligini hisoblash formulalari shakllanishiga olib keldi. CTR ham xuddi shu formulalardan biri hisoblanadi.

CTR ni hisoblash formulasi:
 

 Masalan: reklama 10 marta koʻrsatilgan va 2 marta reklamaga qiziqish bildirilib reklamani bosish orqali maʼlum yoʻnaltirilgan havolaga oʻtilgan. Shunda uning CTR ko‘rsatgichi 20% ni tashkil qiladi.

CTR qisqartmasi „si-ti-ar“ deb talaffuz qilinadi. CTR har qanday reklama kompaniyasi samaradorligining muhim koʻrsatkichidir. CTR indikatori internetdagi har qanday gipermatn havolasiga qoʻllanishi mumkin. Eng yuqori CTR ko‘rsatgichi qidiruv tizimlarida kontekstli reklamada bo‘lishi mumkin, bunda reklama beruvchilarning reklamalari foydalanuvchi qidiruv soʻrovlariga qarab koʻrsatiladi.

Reklamaning CTR (bosish tezligi) ga quyidagi omillar muhim taʼsir koʻrsatadi:
 Bannerlarga joylashtirilgan rasmlar va matnlar.
 Hajm, katta reklamalar koʻproq eʼtiborni tortadi.
 Yorqinlik va kontrast.
 Media (ovoz, video) yoki animatsiyadan foydalanish.
 Interaktivlik.
 Reklama maydonidagi joylashuv o‘rni.

CTR koʻpincha reklama birligi yoki reklama maydoni sifatining oʻlchovi hisoblanadi. Shu bilan birga esda saqlash lozimki, rasmli reklama uchun CTR qiymati uni koʻradigan foydalanuvchilar sonidan (taassurotlar soni) va ular unga beradigan eʼtibordan ancha kam ahamiyatga ega. Umuman olganda CTR qanchalik yuqori bo‘lsa marketing kompaniyasi davomida reklamalar orqali odamlar eʼtiborini jalb qilish shunchalik samarali bo‘ladi. Shuningdek CTR reklamangiz, kontentingiz va veb-sahifalaringiz qidiruvchilar uchun qanchalik mos ekanligini koʻrsatishdan tashqari, CTR ham organik va pulli qidiruvda qidiruv tizimlari boʻyicha reytingga taʼsir qiladi. CTR orqali Google reyting algoritmi sizning reklamangiz yoki veb-sahifangiz qidiruv sahifasida qayerda koʻrinishini aniqlaydi. Bu sizning veb-saytingizni qidiruv natijalarida qancha odam koʻrishi va saytingizga shu maʼlumotni olish uchun kirishiga taʼsir qiladi.

Manbalar 

Marketing
Internet Qidiruv tizimi
Xo'ja Chorchinor

Xoʻja Chorchinor — bu ziyoratgoh Urgut shahri markazidan uch kilometr masofada joylashgan. Ziyoratgohdagi chinorlarning yoshi 1000-yildan oshgan, degan taxminlar bor. Kirish darvozasidan boshlangan markaziy yoʻlakning ikki tomonidan yuqoriga qarab chinorlar tizmasi qad rostlab borgan. Chap qatordagi chinorlar ichida ikkinchi chinor oʻzining kengligi bilan kishilar diqqatini tortadi. Rivoyatlarga koʻra, chinor oʻtmishda chillaxona xizmatini oʻtagan. Shoʻrolarning dastlabki hukmronlik davrida bir muddat bolsheviklarning majlis oʻtkazadigan joyi, keyinchalik esa maktab vazifasini bajargan. Boshqa bir rivoyatga koʻra, arab qoʻmondonlaridan biri Hoja Abu Tolib boʻlib, buloq atrofida toʻrt dona chinor ektiradi. U vafot etgach (866-867 yillar), shu chinorlar yaqinida dafn etiladi. Bu joyning yana bir nomi "Xoʻja Chorchinor" deb atalishining tarixi shu voqea bilan bogʻliq.

Chorchinor majmuasi ichida 1914-yilda Shayx Muhiddinxon tomonidan qurilgan masjid bor. Masjiddan dastlab madrasa sifatida foydalanilgan. Bino Abduqodir (1868-1934-yillar) ismli usta tomonidan qurilgan. 1927-yilgacha mazkur madrasada nafaqat Urgut, balki shu yaqin hududlardan kelgan tolibi-ilmlarga saboq berilgan.

Majmuaning ichki qismida bir nechta tarixiy shaxslarning qabrlari bor. Ulardan biri mashhur eshon Valixon Ismoilxoʻja oʻgʻli (1842-1915-yillar) boʻlib, Mir Arab madrasasida mudarrislik qilgan. U kishining oʻgʻillari Shayx Muhiddinxon (1875-1931-yillar) ham Urgutda yashab, Buxoro madrasalarida mudarrislik qilgan. Shayx Qutbiddinxon Muhiddinxon oʻgʻli (1906-1983-yillar) mashhur sharqshunos olim boʻlgan.

Majmuaning tashqari qismida eski qabriston boʻlib, Hoja Abu Tolib shu yerga dafn qilingan.

Urgut tumani
Ziyoratgohlar