Jahon merosi qoʻmitasi

Butunjahon merosi qoʻmitasi UNESCOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritiladigan obyektlarni, jumladan, Butunjahon merosi roʻyxati va Xavf ostidagi Butunjahon merosi roʻyxatini saralaydi, Jahon merosi fondidan foydalanishni belgilaydi va ishtirokchi-davlatlarning soʻrovlariga koʻra moliyaviy yordam ajratadi. U 21 ta ishtirokchi--davlatning vakillaridan iborat boʻlib, ular Ishtirokchi — davlatlar Bosh Assambleyasi tomonidan toʻrt yillik muddatga saylanadi. Bu partiyalar Butunjahon merosi konventsiyasi va Butunjahon merosi roʻyxati bilan bogʻliq qarorlar va takliflar boʻyicha ovoz beradi.

Butunjahon merosi konventsiyasiga koʻra, qoʻmita aʼzosining vakolat muddati olti yilni tashkil qiladi. Biroq, koʻpgina ishtirokchi-davlatlar boshqa ishtirokchi-davlatlarga ham qoʻmitaga xizmat qilish imkoniyatini berish uchun oʻz vakolat muddatini toʻrt yil bilan cheklashni ixtiyoriy ravishda tanlaydilar. XV Bosh Assambleyada (2005) saylangan barcha aʼzolar oʻz vakolatlarini olti yildan toʻrt yilga qisqartirishni ixtiyoriy ravishda tanlaganlar.

Butunjahon meros qoʻmitasining muhokamasida uchta maslahat organi, IUCN, ICOMOS va ICCROM ishtirok etadi.

Seanslar 
Butunjahon merosi qoʻmitasi yiliga bir marta mavjud Jahon merosi obyektlarini oʻrganish masalalarini muhokama qilish va mamlakatlar tomonidan berilgan nomzodlarni roʻyxatga olish uchun navbatdagi sessiyaga yigʻiladi. Navbatdan tashqari majlislar shtat aʼzolarining uchdan ikki qismining talabiga binoan chaqirilishi mumkin. Uchrashuvlar Butunjahon merosi qoʻmitasiga aʼzo davlatlar hududida, ularning taklifiga binoan oʻtkaziladi. Mintaqalar va madaniyatlar oʻrtasidagi almashinuv tanlov uchun koʻrib chiqiladi va keyingi sessiya uchun joy har bir sessiya oxirida qoʻmita tomonidan tanlanadi.

Byuro 
Har bir navbatdagi sessiya yakunida qo‘mita vakolati keyingi sessiyagacha davom etadigan aʼzolar orasidan rais, besh nafar rais o‘rinbosari va maʼruzachini saylaydi. Ular Byuro sifatida tanilgan va ularning vakillari Butunjahon merosi qoʻmitasi ishini muvofiqlashtirish, jumladan, ish uchrashuvlari sanalari, soatlari va tartibini belgilash uchun javobgardir.

Ovoz berish 
Butunjahon merosi qoʻmitasining har bir aʼzosi bir ovozga ega. Qarorlar odatda koʻpchilik ovoz bergandan soʻnggina qabul qilinadi, betaraflar ovoz berishda ishtirok etmagan deb hisoblanadi. Agar rais, ikki yoki undan ortiq aʼzo davlatlar tomonidan yashirin ovoz berish talab qilinmasa, ovoz berish qoʻl koʻtarish yoʻli bilan beriladi.

Aʼzolar 
UNESCO Butunjahon merosi qoʻmitasining hozirgi aʼzolari

Tanqid 
Butunjahon merosi qoʻmitasi qarorlarini muhofaza qilish maqsadlariga zarar yetkazuvchi siyosatlashuvning kuchayishiga, xususan, Jahon merosi roʻyxatiga yangi nomzodlar bilan bogʻliq ayrim holatlarga bogʻliq vaziyatlar, shuningdek, xavf ostida boʻlgan Butunjahon merosi roʻyxatidagi obyektlarni qayta koʻrib chiqish bilan bogʻliq muammolari yuzasidan tan qilingan. 2010 yilda Vengriya, Shveysariya va Zimbabve kabi partiya davlatlari bunday siyosiylashtirishga qarshi rasmiy norozilik bildirishdi.

2011-yilda Butunjahon merosi qoʻmitasi tomonidan Jahon merosi roʻyxatining Global strategiyasi boʻyicha soʻralgan tashqi audit siyosiy mulohazalari haqiqatan ham chiqarilgan qarorlarga taʼsir etadi degan xulosaga keldi. Unga koʻra, Butunjahon merosi konventsiyasining 9-moddasiga qaramay, qoʻmita vakillarining tarkibi ekspertlardan diplomatlarga oʻtgani va maslahatchi organlarning fikrlari koʻpincha Jahon merosi qoʻmitasi qarorlaridan farq qilinishi aniqlangan.

2016-yilda Butunjahon merosi qoʻmitasi yashirin ovoz berishda Quddusning eng muqaddas joylaridan biri boʻlmish Maʼbad togʻini faqat „musulmonlarning muqaddas sajdagohi“ deb atagan rezolyutsiyani qabul qilganidan soʻng Isroil oʻzining UNESCOdagi elchisini qoʻmitadan chiqarib tashlanishini soʻradi, makur inshoot yahudiylar uchun ham qadrli ekanligi hamda nasroniylar tomonidan hurmat qilinishi hisobiga mazkur qaror notoʻgʻri deya baholandi.

Manbalar

Havolalar 
 YuNESKOning Jahon merosi portali — rasmiy veb-sayt (in English and French)
 Butunjahon merosi roʻyxati — barcha yozilgan ob’ektlarning rasmiy qidiruv roʻyxati
UNESCO
Umumjahon merosi