BMT Xavfsizlik Kengashining 2735-sonli rezolyutsiyasi

BMT Xavfsizlik Kengashining 2735-sonli rezolyutsiyasi  2024-yil 10-iyunda qabul qilingan. Rezolyutsiya Isroil va Hamas oʻrtasida davom etayotgan urushni toʻxtatish uchun taklif qilingan sulh bitimini oʻz ichiga oladi. Amerika Qoʻshma Shtatlari tomonidan kiritilgan rezolyutsiyada uch bosqichli taklif batafsil bayon etilgan va Isroil tomonidan qabul qilinganligi qayd etilgan. Kelishuv Hamas tomonidan garovga olingan barcha odamlarning ozod etilishi, Gʻazo sektorida doimiy oʻt ochishni toʻxtatishi va koʻp yillik qayta qurish rejasalari ilgari surilgan. Bundan tashqari, rezolyutsiya G‘azo sektoridagi har qanday demografik yoki hududiy oʻzgarishlarni rad etgan. Xavfsizlik Kengashi Gʻazo sektori va Gʻarbiy Sohilni Falastin milliy maʼmuriyati ostida birlashtiruvchi ikki davlat yechimi boʻlishini qoʻllab-quvvatlaydi.

Rezolyutsiya ham jamiyat tomonidan bir ovozdan qoʻllab-quvvatlangan, ammo Rossiya ovoz berishda betaraf qolgan.

Tarixi 
2024-yil 31-may kuni AQSh prezidenti Joe Biden televideniye orqali qilgan chiqishida garovga olinganlar va oʻt ochishni toʻxtatish taklifini ilgari surgan. Bu AQShning mojarolarni hal qilish harakatlarida burilish nuqtasi boʻldi. Qatar va Misr vositachilari bilan birgalikda ishlab chiqilgan taklif olti haftalik muzokoralarni oʻz ichiga olgan. Bu muddat davomida Isroil qoʻshinlari Gʻazo sektoridagi aholi punktlaridan chiqib ketigan. Buning evaziga Hamas 7-oktabrdagi hujumlarda garovga olingan odamlarni, Isroil esa yuzlab falastinlik mahbuslarni ozod qilgan. Rejaning keyingi bosqichlarida barcha garovga olinganlarni ozod qilish, Isroil qoʻshinlarini toʻliq olib chiqib ketish va Gʻazo sektorini qayta qurish rejasini ishlab chiqish koʻzda tutilgan.

Ushbu takliflar keng jamoatchilik eʼtirozigan qaramay, na Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanyahu, na Hamas ushbu rezolyutsiya kelishuvni ochiq yoki rasmiy ravishda qabul qilmagan. Netanyahuning taʼkidlashicha, ommaga taqdim etilgan shartlar notoʻgʻri, chunki harbiy harakatlar Hamas magʻlub boʻlgunga qadar davom etishi ehtimoli yuqori.

Biden maʼmuriyati proksi davlatlar Misr va Qatar orqali Hamasga jiddiy bosim oʻtkazmoqda. Har ikki davlat Hamas yetakchilarini hibsga olish, aktivlarini muzlatish, sanksiyalar eʼlon qilish, shuningdek Hamas yetakchilari taklifga rozi boʻlmasa, Dohadan chiqarib yuborish bilan tahdid qilgan. Bu harakatlar Hamasni muzokaralar stoliga oʻtkazish va janglarni tugatishga erishish uchun mintaqaviy taʼsirdan foydalanish boʻyicha AQShning kengroq strategiyasining bir qismi hisoblanadi.

Netanyahuning oʻta oʻngchi koalitsiyadagi hamkorlari har qanday oʻt ochishni toʻxtatishga qarshilar. Agar Netanyahu rezolyutsiya kelishuviga rozi boʻlsa, oʻta oʻngchi koalitsiyadagi kuchlar hukumatni agʻdarish bilan tahdid qilmoqda. Muxolifat yetakchilari garovga olish boʻyicha kelishuvni qoʻllab-quvvatlashgan. Biroq Netanyahuning chuqur siyosiy prinsiplari va beqaror pozitsiyasi uni yakuniy qaror qabul qilishini qiyinlashtirmoqda.

Tafsilotlar

Qaror matni 

Rezolyutsiya keng jamoatchilik tomonidan bir ovozdan qabul qilingan (14 ta yoʻq va bir ovoz betaraf qolgan).

Rossiya vakilining aytishicha, harbiy harakatlar boshidanoq Moskva doimiy kelishuv tarafdori boʻlgan.

Reaksiya

Isroil 
Isroilning BMTdagi vakili Isroilning garovga olinganlarni ozod qilishni va oʻt ochishni toʻxtatishni na tasdiqlagan, na inkor etgan. Isroil bosh vaziri barcha garovga olinganlar ozod qilinmaguncha va Hamas tarqatib yuborilmaguncha kurashni davom ettirish niyatida ekanligi aytgan.

Hamas 
Hamas tashkiloti rezolyutsiya mazmunini qoʻllab-quvvatlagan. Shuningdek, Hamas keyingi muzokaralarda vositachilar bilan hamkorlik qilishga tayyorligini bildirgan . Matbuot kotibi Sami Abu Zuhriy Hamas sulh rezolyutsiyasini qabul qilganini bayon qilgan.

Falastin 
Falastin milliy maʼmuriyati rahbari Mahmud Abbos rezolyutsiyani qabul qilinish tarafdori hisoblanadi.

Manbalar 

2024-yil Iyun oyida sodir boʻlgan voqealar
2024