Manchester United F.C.

"Manchester Yunayted" futbol klubi, odatda „Man Yunayted“ (koʻpincha Man Utd deb nomlanadi) yoki oddiygina „Yunayted“ — Angliyaning Manchester shahridagi Old Trafford hududida joylashgan professional futbol klubi. Klub Angliya futbol ligasi tizimidagi oliy divizion boʻlgan Premer-ligada ishtirok etadi. „Qizil iblislar“ laqabini olgan klub 1878-yilda „Nyuton Xit LYR“ futbol klubi sifatida tashkil etilgan, ammo 1902-yilda nomini „Manchester Yunayted“ga oʻzgartirgan. Klub 1910-yilda Nyuton Xitdan hozirgi stadioni Old Traffordga koʻchib oʻtdi.

„Manchester Yunayted“ 20 marta Liga chempionligi, 12 marta Angliya kubogi, besh marta Liga kubogi va 21 marta Angliya chempionatida rekord qoʻlga kiritgan. Ular uch marta UEFA Chempionlar ligasi (Yevropa kubogi avvalgi nomi) va bir martadan UEFA Yevropa ligasi, UEFA Kubok egalari kubogi, UEFA Superkubogi, Qitʼalararo kubogi va FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib chiqishgan. 1968-yilda Mett Basbi boshchiligida Myunxendagi havo halokatida klubning sakkiz nafar futbolchisi halok boʻlganidan 10 yil oʻtib, ular Yevropa kubogini yutgan birinchi ingliz klubiga aylanishdi. Aleks Fergyuson 1986-2013 yillar oraligʻida 38 ta sovrin, jumladan 13 ta liga, 5 ta Angliya kubogi va 2 ta UEFA Chempionlar ligasi gʻolibi boʻlgan klubning eng uzoq vaqt ishlagan va eng muvaffaqiyatli murabbiyi 1998—1999-yilgi mavsumda Fergyuson qoʻl ostida klub Angliya futboli tarixida Premer-liga, Angliya kubogi va UEFA Chempionlar ligasida Yevropa trebliga erishgan birinchi boʻldi. 2016-2017 yillarda Joze Mourino qoʻl ostida UEFA Yevropa Ligasida gʻalaba qozonib, ular UEFAning uchta asosiy klub musobaqalarida (Chempionlar Ligasi, Yevropa Ligasi va Kubok Gʻoliblari Kubogi) gʻalaba qozongan beshta klubdan biriga aylandi.

Manchester Yunayted dunyodagi eng koʻp qoʻllab-quvvatlanadigan futbol klublaridan biri va „Liverpul“, "Manchester Siti ", „Arsenal“ va " Lids Yunayted " bilan raqobatlashadi. „Manchester Yunayted“ 2016-17 yilgi mavsumda 676,3 million yevro yillik daromad bilan dunyodagi eng koʻp daromad olgan futbol klubi boʻldi., va 2019-yilda dunyodagi uchinchi eng qimmat futbol klubi, £3,15 bahosi milliard (3,81 milliard dollar). 1991-yilda London fond birjasiga chiqarilgandan soʻng, klub 2005-yilda amerikalik biznesmen Malkolm Gleyzer tomonidan deyarli 800 million funt sterlingga sotib olinganidan keyin xususiylashtirildi. Shundan 500 million funt sterlingdan ortiq qarzga olingan pul klubning qarziga aylandi. 2012-yildan boshlab klubning baʼzi aktsiyalari Nyu-York fond birjasida roʻyxatga olindi, garchi Gleyzerlar oilasi klubning umumiy egaligi va nazoratini saqlab qolsa ham.

Tarix 
Dastlabki davr (1878-1945)

Klub „Nyuton xit (Lancashire and Yorkshire Railway)“ (ingl. 1990-yillarda Manchester temir yoʻl ishchilari guruhi tomonidan tashkil etilgan. Klub formasida ikkita rang bor edi — yashil va oltin. 1886/87-yilgi mavsumda "Nyuton xit" birinchi marta umummilliy turnirda, Angliya Kubogida ishtirok etdi (bundan oldin jamoa mintaqaviy turnirlarda, Lankashir Kubogida va Manchester Kubogida oʻynagan. Ushbu tarkibda Uels terma jamoasining bir qator oʻyinchilari, shu jumladan Jek Pauell, Jek Douti, Roger Douti va Jo Devis ishtirok etdilar. 15 yil davomida" Nyuton xit „kichik yarim vayron boʻlgan“ North Road „maydonida oʻynadi, shundan soʻng 1893-yilda Kleytondagi“ bank Street " stadioniga koʻchib oʻtdi. Bir yil oldin, 1892/93-yilgi mavsumda klub futbol ligasiga qoʻshildi va temir yoʻl stantsiyasidan ajralib, mustaqil boʻldi. Klub kotibi lavozimi taʼsis etildi va „Lancashire and Yorkshire Railway“qoʻshimchasi nomidan gʻoyib boʻldi. Klub shunchaki „Nyuton xit“deb nomlana boshladi. 1902-yilda jamoa 2500 funtdan ortiq qarzdorligi bilan bankrotlik yoqasida edi. Bank Street stadioni hatto sud ijrochilari tomonidan yopilgan. Manchester pivo zavodi menejeri jon Genri Devis klubni yopilishidan qutqardi, u oʻsha paytda jamoaga katta sarmoya kiritgan. 1902-yil 26-apreldan klub nomini oʻzgartirib, rasmiy ravishda „Manchester Yunayted“deb nomlandi. Shu bilan birga, klub ranglari yashil va oltindan qizil va oq rangga oʻzgardi.

1903-yil sentyabr oyida Ernest Mangnall klub kotibi (zamonaviy bosh murabbiyning analoglari) etib tayinlandi. Uning rahbarligida „Yunayted“ 1906-yilda birinchi divizionga chiqdi. Oʻsha davrdagi jamoaning asosiy oʻyinchilari darvozabon Garri Moger, hujumchi Jek Peddi, shuningdek, mashhur havbeklar triosi: Dik Dakvort, Charli Roberts va Aleks Bell edi. 1905-yilda kuchli korrupsiya janjallari boshlandi, shundan soʻng qoʻshni Manchester City F.C. dan „Yunayted“ ga bir qator futbolchilar, shu jumladan Billi Meredit, Gerbert Burgess, Jimmi Bannister va Sendi Turnbull oʻtdi. Meredit va Turnbull tez orada jamoaning asosiy oʻyinchilaridan biriga aylanishdi. 1906-yilda" Yunayted „ga“ Barnsli " dan chap tomondagi hujumchi Jorj Uoll oʻtdi. 1907/08-yilgi mavsumda „Manchester Yunayted“ oʻzining birinchi chempionlik unvonini qoʻlga kiritdi. 1908-yilda" Manchester Yunayted „ tarixdagi birinchi Angliya Superkubogida gʻolib chiqdi, 1909-yilda esa oʻzining birinchi Angliya Kubogini qoʻlga kiritdi. 1910-yilda“ Yunayted „ga “Nottingem Forest" dan hujumchi inok Uest oʻtdi, u ketma-ket uch mavsum davomida jamoaning eng yaxshi bombardiriga aylandi. 1910/11-yilgi mavsumda „Manchester Yunayted“ oʻz tarixida ikkinchi marta Angliya chempioni boʻldi. Oʻsha paytda klub oʻzining yangi "Old Trafford" stadioniga koʻchib oʻtgan edi, u yerda u hozirgacha ishtirok etmoqda.

Keyingi oʻn yil ichida" Manchester Yunayted „ yangi sovrinlarni qoʻlga kirita olmadi va 1922-yilda ikkinchi divizionga chiqdi. 1925-yilda“ Yunayted " birinchi divizionga qaytdi, lekin faqat turnir jadvalining birinchi yarmiga kirish uchun kurashdi va 1931-yilda yana ikkinchi divizionga chiqdi. 1920-yillarda „Old Trafford“ tribunalarining qahramonlari hujumchi Jo Spens va havbek Frank barson boʻlgan. Ikkinchi jahon urushidan oldingi sakkiz yil ichida „Yunayted“ doimiy ravishda divizionlar oʻrtasida harakatlanib, 1934-yilda chempionatda oʻz tarixidagi eng past oʻrinni — ikkinchi divizionda 20-oʻrinni egalladi. Uchinchi divizionga chiqishdan jamoa mavsumning eng soʻnggi turida "Millwall" ga qarshi oʻyinda qutqarildi, unga ikkinchi divizionda qolish uchun teng natija bilan oʻynash kifoya edi, „Yunayted“ esa faqat gʻalaba qozondi. „Yunayted“ hal qiluvchi oʻyinda 2:0 hisobida gʻalaba qozondi va ikkinchi divizionda oʻz oʻrnini saqlab qoldi.

1927-yil oktyabr oyida klubning sobiq asosiy investori jon Genri Devis vafot etganidan soʻng, „Manchester Yunayted“ ning moliyaviy ahvoli keskin yomonlashdi va 1931-yil oxiriga kelib klub bankrotlik arafasida edi. Jamoani mahalliy biznesmen Jeyms Uilyam Gibson qutqardi, u klubning qarzlarini toʻlab, uning yangi raisi boʻldi. 1938-yilda klub kotibi Uolter Krikmer Luis Rokka bilan birgalikda „Yunayted“ yoshlar akademiyasining prototipi boʻlgan „Manchester Yunayted“ yoshlar atletika klubini (Manchester United Junior Athletic Club) tashkil etdi, undan urushdan keyingi davrda asosiy tarkib uchun bir qator isteʼdodli futbolchilar chiqadi. 1938/39-yilgi urushdan oldingi mavsumni klub birinchi divizionda 14-oʻrinni egallab yakunladi.

Oʻyinchilar

Birinchi jamoa tarkibi

Ijaraga berilgan futbolchilar

Manbalar 

Angliya futbol klublari
UEFA Chempionlar Ligasida gʻolib chiqqan klublar
UEFA Yevropa Ligasida gʻolib chiqqan klublar
Angliya kubogi gʻoliblari
UEFA Chempionlar Ligasida ishtirok etgan klublar
UEFA Yevropa Ligasida ishtirok etgan klublar
Alifbo boʻyicha futbol klublari
1878-yilda tashkil etilgan futbol klublari