yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Faoliyat

Faoliyat subyektning olam bilan faol oʻzaro munosabatidir. Odam faoliyati falsafaning faoliyat falsafasi sohasida oʻrganiladi.
Faoliyat – kishilarning tashqi olamga faol munosabati shakli, insonning oʻzini oʻzi maqsadga muvofiq tarzda oʻzgartirish usuli, inson borligʻining muhim xususiyatlaridan biri. Faqat faoliyat zamiridagina inson mohiyati namoyon boʻlishi, jamiyatning, har qanday ijtimoiy tuzilmaning mavjudligi taʼminlanishi mumkin. Inson va jamiyat ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda, faoliyat shakllari, asosan, quyidagicha turkumlashtiriladi: moddiy faoliyat (insonning oʻz xavfsizligi taʼminlanishi, oziq-ovqat, kiyim-kechakka boʻlgan dastlabki ehtiyojlarining qondirilishi va mehnat qurollari orqali tashqi tabiatning oʻzgartirilishi); ijtimoiy-siyosiy faoliyat (ijtimoiy munosabatlarga, ijtimoiy hayotga taʼsir koʻrsatish); maʼnaviy faoliyat (ilmfan, sanʼat, din, badiiy ijod va boshqa sohalardagi faoliyat).

Inson faoliyati shakllari, turlari, avvalo, mehnat taqsimoti, odamlar, jamiyat ehtiyojining oʻsishi jarayonida oʻzgarib, rivojlanib boradi. Faoliyat elementlarini insonlar, inson ehtiyojlari va manfaatlari, faoliyat predmeti, motivlari, faoliyatning maqsadlari, amalga oshirish yoʻllari, vositalari va usullari tashkil etadi. Faoliyatning muayyan yaxlit jarayon sifatida oʻzida mavjud olamni, ijtimoiy borliqni, amaliyotni oʻzgartirish va tushuntirish dasturi hamda undan kelib chiqadigan harakatlar majmuini mujassamlashtiradi.

Keyingi davrlarda faoliyat funksiyalarining murakkablashuvi, turlarining ortishi va chuqurlashishi kuzatilib, u ilmiy, amaliy, ijtimoiy ahamiyatga molik masalaga aylandi. Shu bois, faoliyat bir qancha fanlar: psixologiya, sotsiologiya, siyosatshunoslik, ekologiya, iqtisodiy nazariya, huquqshunoslik, xususan, falsafaning ham maxsus tadqiqot obʼyekti sanaladi.

Falsafa

de:Arbeit (Philosophie)
nl:Activiteit (proces)
ru:Деятельность
.ni

.ni – Nikaragua uchun yuqori darajali milliy domendir.

Havolalar 
 IANA .ni whois maʼlumotlari
 .ni domeniga roʻyhatdan oʻtish sayti  
 http://www.co.ni  

sv:Toppdomän#N
Har bir bolaga bir laptop

"Har bir bolaga bir laptop" (One Laptop per child) loyihasi dunyodagi rivojlanayotgan mamlakatlardagi, shaxsiy komp'yuter olishga qurbi yetmaydigan aholi qatlamining farzandlarini qulay va arzon kompyuter bilan ta'minlashga qaratilgan loyihadir. Bunday laptoplar koʻp qulayliklarga ega bo'lmagan, yaxshi rivojlanmagan joylarda ishlatish uchun ham mo'ljallangandir. Va, eng asosiysi uning narxining arzonligidir.
Qon guruhlari

Qon guruhi — eritrotsitlarning individual antigen xarakteristikalarining tavsifidir. Bu eritrotsitlar membranasidagi uglevod va oqsillarning kimyoviy tarkibi orqali aniqlanadi. 

Odamda antigenlarning bir necha tizimi aniqlangan, ulardan asosiylari ushbu maqolada yoritilgan.

Qon guruhlari tipologiyasi

AB0 tizimi 

 α va β: birinchi (0)
 A va β: ikkinchi (A)
 α va B: uchinchi (B)
 A va B: toʻrtinchi (AB)

Plazma mosligi

Qon guruhi haqidagi maʼlumotlarning qoʻllanishi

Qon quyish 
Mos kelmagan guruhni qonini quyish immunologik reaksiya, eritrotsitlarning yopishishi (agregatsiya)ga olib keladi. Bu esa oʻz navbatida gemolitik anemiya, buyraklardagi yetishmovchilik, shok va vafotga sababchi boʻladi.

Qon guruhi haqida maʼlumotlar ayrim davlatlarda pasportlarga kiritiladi, harbiylarda ular kiyimga yozilishi mumkin.

ABO va Rh guruhlarining turli davlatlarda taqsimlanishi

Irimlar 
Yaponiyada qon guruhi xarakterni belgilaydi degan fikr keng yoyilgan. Qon guruhi haqidagi savolni hattoki ishga qabul qilishayotganda ham berishlari mumkin.

Manbalar 

Qon
Transfuziologiya
Gematologiya
Almazán

Almazán Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 166,53 km2. Aholisi — 5965 kishi (2010).

Havolalar 

 Rasmiy sayti
 El Románico de la ribera del Duero
 Recorrido fotográfico por San Miguel de Almazán

Alifbo boʻyicha aholi punktlari  Ispaniya shaharlari
Rafael Santi

Rafael (Raffaello Sanzio, Raffaello Santi, Raffaello de Urbino yoki Rafael Sanzio de Urbino) , (6 aprel 1483 - 6 aprel 1520)mashhur Italiyalik rassom va me'mor. Mikelanjelo va Da Vinchi bilan Renessans davrining muhim uchligini tashkil qilganlar.

Hayoti 

1483-yil 6 aprelda Italiyaning Urbino shahrida tug'ilgan. Rassomlikni 16 yoshida, “Havoning yaratilishi” va “Trinite” asarlai bilan boshlagan. Rafaelning otasi - Giovanni Santi ham Urbinoda rassomlik bilan shug'ullanar edi. 1494-yil otasi vafot etgach, Rafael tashqi bog'lantilardan kesilib, uyida ishlashni davom ettiradi.

Rafaelning Urbinodagi asarlarida Melozzo de Forli, Piero della Francesca va eng koʻp Pietro Peruginoning tarzi sezilar edi. Ayniqsa 1503-yilda bitirgan “Coronation of Virgin - Toj kiyish” asarida Peruginoning tasiri ko'rinar edi. Buning eng asosiy sababi, Florensiyaga ketishdan oldin, Perudjada Pietro Peruginodan ta'lim olganidir. Peruginoning bu tasiri ostida chizgan eng ohirgi asari "Maryamning nikohi - Marriage of the virgin" asaridir. Bu rasmidan keyin Perugino tarzidan chiqishni boshlagan.
 

Rafael Florensiyaga borgach, o'z tarziga Leonardo da Vinchi va Michelanjelo tasirlari ostida yangiliklar kiritdi. Florensiyada 1508-yilgacha chizgan asarlari “Sistine Madonne” “La Belle Jandinière”, “Madonna of the Chair” va “Entombmeut”dir.

Rafaello Rimda Papa Yuliy II ning qo'lida ishladi. Birinchi qilgan ishi Papaning kutubhonasini yasatish bo'ldi. Teologik, Falsafiy va Lirik mavzularida chizgan rasmlari aniq, bir butun mazmunga ega edilar. 1514-yilda Papa Leo X ning buyrug'i bilan Havoriy Peter Soborida bosh me'morlik qildi.

37-tug'ilgan kunida 1520-yilda Rimda vafot etti.

Rassomlar
Renessans
Brad Pitt

William Bradley Pitt (1963-yil 18-dekabrda tugʻilgan) — amerikalik aktyor va produser. Ikkita Oscar, ikkita Oltin globus va Emmy mukofotlari sovrindori. Kuz afsonalari (1994), Tog`lar aro yetti yil (1997), Troya (2004), Oceanʼs Thriteen(2007), Qahr (2014), Bir paytlar Hollywoodda (2019) va boshqa koʻplab filmlarda rollar ijro etgan.

Biografiyasi 
1963-yil 18-dekabrda AQShning Missuri shahridagi Springfieldda uch bolali bir oilaning toʻngʻich farzandi boʻlib dunyoga keldi. Pitt oilasining ildizlari inglizlarga borib taqaladi.

Missuri unverstitetining Jurnalistlik fakultetini bitirishiga qisqa vaqt qolganda, anchadan beri aqlida boʻlgan aktyorlik kariyerasini boshlash uchun oilasiga Pasadenadagi bir chiroyli sanʼatlar akademiyasida oʻqishga davom etishini aytib Hollywoodga ketadi. Oldiniga baʼzi tanituvlarda tovuq kostyumini kiyib, limuzin haydovchisi kabi ishlarda ishlagandan soʻng Dallas va Oʻzga dunyo kabi seriallarda kichik rollarda qatnashdi. 1989-yilda Cutting Class ismli, kam budjetli bir filmda rol ijro qilib diqqat jalb qildi. Oradan 2 yil oʻtgach Thema & Louise filmida 15 daqiqalik roli tufayli Dunyoning eng yoqimtoy erkagi degan unvonga loyiq koʻrildi.

Tashqi koʻrinishini emas, balki aktyorlik mahoratini tanitishni hohlagan Pitt, oʻsha paytlarda shu istagini roʻyobga chiqarishiga sabab boʻlgan "Interview With The Vampire" (1994), "Twelve Monkeys" (1995), "Se7en" (1995), "Fight Club" (1999), kabi filmlarda rollar ijro qildi. Ismi birqancha „Hollivud Goʻzallari“ bilan birga eshitilgan Pitt oldiniga Juliette Lewis bilan unashtirildi va ayrildi, soʻngra Gvinet Peltrou bilan unashtirilib ayrildi. Soʻngra, 2000-yilda Friends seriali bilan mashhur Jennifer Eniston bilan turmush qurdi va 2004-yilda ajrashdi. Keyinchalik Angelina Jolie bilan turmush qurdi. Angelina Joliening boqib olgan Meddoks, Zahara va Paks ismli farzandlariga oʻz familiyasini berdi, ularning familiyasi Jolie Pitt boʻldi. Ozgina vaqt oldin Angelina Jolie, Shiloh Nouvel Jolie Pitt ismini berishgan birinchi oʻz farzandlarini dunyoga keltirdi. 2014-yilda Brad va Joliening oilaviy munosabatlari darz ketdi va juftlik 12 yillik turmushdan soʻng ajralishdi. Bradning 6 nafar farzandi ham onasi bilan yashamoqda.

Filmografiya

Mukofot va nominatsiyalari

Manbalar

Havolalar 

Aktyorlar
Amerikalik erkak aktyorlar
Screen Actors Guild Awards sovrindorlari
Amerikalik erkak modellar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Amerikalik erkak ovoz aktyorlari
Yashayotgan insonlar
LGBT huquqlari faollari
Bertrand Russell

Bertrand Arthur William Russell, 3-Earl Russell (18-may 1872 – 2-fevral 1970) britan faylasufi, tarixchi, matematik, patsifist, ratsionalist, Qirollik Jamiyati aʼzosi, Nobel mukofoti va "Xizmatlari uchun" ordeni laureati boʻlgan. Buyuk Britaniya va AQShda bir necha untlarning professor 1908-yildan London qirollik jamiyati aʼzosi. Ingliz neorealizmi va neopozitivizmi asoschisi. Uning fikricha, falsafa oʻz muammolarini tabiiyot ilmidan oladi, uning vazifasi — tabiiyot ilmi tamoyillari va tushunchalarini tahlil qilish va tushuntirishdan iborat. Matematikani mantiqan asoslab berish maqsadida mantiqning deduktivaksiomatik tuzilishini rivojlantirgan. "Matematika asoslari" (A. Uaytxed bilan birgalikda; 1—3j.lar, 1910—13) asarini yozgan. R. oʻzining sotsiologik karashlari bilan psixologizmga yaqinlashgan. Uning fikricha, tarixiy jarayon va odamlarning xattiharakati asosida instinkt, hissiyot yotadi. R. obyektiv tarixiy qonuniyatlarni aniqlash mumkin emas, deb hisoblagan. U yadro qurolini taqiqlash va tinchtotuv yashash siyosatining tarafdori boʻlgan. Paguosh harakati tashabbuskorlaridan biri. Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureata (1950).

Manbalar 

Shoirlar
Adiblar
Ateistlar
Matematiklar
LGBT huquqlari faollari
Angliyalik siyosatchilar
Russell choynagi

Russell choynagi, yoki Samoviy Choynak, faylasuf Bertrand Russell (1872–1970) tomonidan keltirilgan oʻxshatma boʻlib, dinlarning tekshirila olinmaydigan iddaolarining aksini isbotlash skeptik zimmasida ekanligi haqidagi mantiqan yanglish fikrni rad etish uchun argument sifatida qoʻllanadi. "Xudo Bormi?" maqolasida (1952) Russell shunday yozadi:
Yer va Mars orasida, Quyosh atrofida aylanib, uchib yorgan chinni choynak bor va u shunday mitti-ki, eng kuchli teleskoplarimiz ham uni ilgʻay olmaydi, deb iddao qilsam, hech kim buning aksini isbotlay olmaydi. Biroq agar men shu iddaomning notoʻgʻri ekanligi isbotlana olinmas ekan, demak mening daʼvoimdan shubhalanish hurmatsizlikdir, desam, bekor gap aytayotgan boʻlaman. Lekin, agar shu choynakning mavjudligi qadimiy kitoblarda yozilib, har yakshanba kuni muqaddas haqiqatlar kabi oʻqitilsa, maktablarda bolalarning miyasiga quyilsa, uning borligiga shubha qilish noodatiy koʻrinib, dunyoviy davrda ruhshunos, oʻrta asrlarda esa inkvizitor huzuriga yuborilish uchun sabab boʻlur edi.

Russell choynagi konsepti asosida qator diniy parodiyalar, masalan Koʻrinmas Pushti Yakkashox va Uchar Lagʻmon Jonivori kabilar kelib chiqdi.

Shuningdek 
 Argumentum ad ignorantiam
 Ateizm
 Uchar Lagʻmon Jonivori

Manbalar 

Falsafa
Ateizm
Bahor

Bahor fasli, toʻrt fasldan biri boʻlib qish va yoz fasllarining oʻrtasida joylashgan fasldir. Bahor fasli 3 oydan iborat: Shimoliy yarimsharda — mart, aprel  maydan, janubiy yarimsharda esa sentyabr, oktyabr va noyabrdan.

Bahorda daraxtlar gʻuncha tugishga, havo asta-sekin isishni boshlaydi. Bu faslda qish faslida yogʻib oʻtgan qorlarning erishi va juda koʻp miqdorda yomgʻir, doʻl kabi yogʻinlarning yogʻishi suv omborlarini, koʻl va koʻlmaklarning toʻlishiga sabab boʻladi. Chaqmoq va Momoqaldiroq kabi tabiat hodisalari ham eng koʻp bahor faslida roʻy beradi. Bahor faslida yogʻinlarning va baʼzi tabiat hodisalarining koʻp miqdorda sodir boʻlishi baʼzi oʻlkalarda toshqin, sel va yongʻin kabi falokatlarga sabab boʻladi.

Taqvimiy bahorga qaraganda, astronomik bahor kechroq, yaʼni yozgi va tengkunlikda (shimoliy yarimsharda 20 yoki 21-mart, janubiy yarimsharda 22 yoki 23-sentyabrda) keladi va yozgi quyosh turishi (shimoliy yarimsharda 20 yoki 21-iyun, janubiy yarimsharda 21 yoki 22-dekabrda) boshlanadi.

Manbalar

Havolalar
Industrial-rok

Industrial rock industrial va rok musiqalari hamda punk rock, hardcore punk va baʼzan hard rock unsurlariga ega musiqiy janr hisoblanadi.

Industrial
Favvora

Favvora, fontan – sunʼiy bosim ostida yuqoriga otiluvchi suv oqimi va uni hosil qiluvchi inshoot. Dastlab Fontandan ichimlik suvi manbai sifatida ham foydalanilgan, keyinchalik shahar maydonlari, saroy va bogʻlarni bezash, havoni salqinlashtirish vositasi sifatida qoʻllangan. Fontanlar quduq, chashma, hovuz kabi suv inshootlari bilan boglik. Fontanda meʼmorlar tomonidan oqar suvning badiiyestetik jihatlari va shifobaxshligi namoyon qilingan. Ellinizm davrida meʼmoriy mujassamot markazini belgilashda daraxt, haykal bilan bir qatorda Favvoralar ham muhim urin tutgan (Gerkulanumlaph „terrasa“ uylari va boshqalar). Koʻpincha serhasham qilib quriladi. Fontanlarning bezak jihati Magʻribdagi haykaltaroshlik asarlari bilan bezatilgan Madinash az-Zahra saroy majmuasida, jez va tilladan ishlangan al-Humro saroyi fontanlarida oʻz aksini topgan. Shoh Abbos davrida Isfahon (Eron) xiyobonida koʻpgina hovuzlarni fontanlar jonlantirib turgan (XashtBihisht koʻshki oʻrtasidagi 8 qirrali hovuzda qurilgan fontan, Chihel sutun koʻshkida hovuz burchaklaridagi poyustunga ishlangan sher shaklidagi marmar haykalli fontanlar). Yevropada Upgʻonish davri va Barokko davrlarida saroybogʻlar mujassamotida fontanlar muhim oʻrin egallagan (mas, Tivolidagi d’ Estʼye villasi, 1550—1972, meʼmori P. Ligorio). Klassitsizmning serhasham fontanlari (Versaldagi Katta kanal, Appolon va Laton fontanlari, Petrodvoretspagi Katta kaskad kabilar) ulugʻvorligi bilan ajralib turadi. Turkiyadagi fontan – chashmalar uy devoriga tutash peshtoqsimon yarim doira shiypon yoki rotonda ichiga qurilgan. XVIII asrdan fontanlar ochiq maydonlarda murabba, koʻpburchak yoki doira tarhli qilib qurilgan, marmar bilan qoplanib, bejirim koʻrinishga ega boʻlgan; sirtlari ravoqlar, jez panjaralar bilan bezalgan (Turkiyaning Toʻpqopu saroyidagi fontan).

Oʻrta Osiyoda fontan qurilishi XIV-XV asrlarda keng rivojlangan. Amir Temur boglariga ishlangan fontanlar xaqida yozma maʼlumotlar saqlangan. Bu fontanlarga suvlar maxsus moslamalar (sopol quvurlar)dan kelib, hovuzlarga tushib ariqchalar orqali tashqariga oqib chiqqan. Hovuz atrofi har xil rangdagi marmar toshlar, rangbarang gullar tasviri bilan bezatilgan. Hovuzlarga quyiladigan ariqchalarning qirgʻoqlari ham marmar toshlar bilan qoplangan. Qoʻlyozma kitoblar (masalan, Nizomiyning „Xamsa“, Boburning „Boburnoma“ va boshqalar)ga ishlangan miniatyuralarda fontan namunalari aks ettirilgan.

Oʻzbekistonda fontan, asosan, madaniyat va istirohat bogʻlarida, shahar maydonlarida, jamoat binolari oldida bunyod etilgan (Toshkentdagi teatr maydoni, 1947; Xadra maydoni, 1952—1953; Navoiydagi „Farhod“ va „Oʻzbekiston daryolari“, 1970 va boshqalar). Mustaqillik maydonidagi fontanlar (1970—1974) katta texnik imkoniyatga ega boʻlgan, qator joʻmrakli, ajoyib manzarali murakkab muhandislik inshooti hisoblanadi.

Hozirgi zamon fontanlari fan-texnika yutuqlari asosida bunyod etilmoqda, Oqshomda ular harakatdagi rangli nurlar bilan yoritiladi. Suvning shovullash ovozi musiqiy ohanglar bilan muvofiqlashtiriladi.

Rasmlar 

Favvoralar
Suv
.uy

.uy — Urugvay uchun yuqori darajali milliy domendir.

Ikkinchi darajali domenlar 
 .com.uy: Tijorat tashkilotlari uchun.
 .edu.uy: Mahalliy ta`lim tashkilotlari uchun.
 .gub.uy: Mahalliy davlat tashkilotlari uchun.
 .net.uy: Mahalliy Internet providerlar uchun.
 .mil.uy: Mahalliy harbiy tashkilotlar uchun.
 .org.uy: Notijorat tashkilotlar uchun.

Havolalar 
 IANA .uy whois ma`lumotlari
 .com.uy domeniga ro`yhatdan o`tish sayti 
 Registration website beneath other .uy second-level domains 

Urugvay

sv:Toppdomän#U
Björk

Björk (toʻliq ismi — Björk Guðmundsdóttir; talaffuzi — Byork Gudmundsdottir, 1965-yil, 21-noyabr kuni Reykyavik, Islandiyada tugʻilgan) — islandiyalik qoʻshiqchi, musiqachi, bastakor va qoʻshiq matnlari muallifi, aktrisa, koʻpgina mukofotlarning sohibi. Uning qoʻshiqlarini turli xil janr va uslublarga kiritishadi, ular ichida: pop, trip-hop, alternativ rok, jazz, electronica, etnika va mumtoz musiqa.

Björk kinoda 

2000-yili Lars von Trierning „Qorongʻida raqsga tushuvchi“ filmi chiqadi (), u yerda Björk bosh rolni ijro etadi va „Selmasongs“ nomli saundterkini yozadi. Film Kann kinofestivalida — „Oltin palma shoxi“ga sazovor boʻladi, Björkning oʻzi esa „Eng yaxshi aktrisa“ sifatida festivalning sovgʻasini oladi.

Shaxsiy hayoti 

Björkning ikki farzandi bor — qiz Ísadóra (Isadora, 2002, otasi — Matthew Barney) va oʻgʻil Sindri (Sindri Eldon Þórsson, 1986, otasi — Þór Eldon, Sugarcubesning sobiq ishtirokchisi).

Björk koʻp martalab paparassilar ustidan shikoyat qilgan. 1996-yili u Tailand aeroportida oʻz oʻgʻliga nisbatan provokatsion harakatlar qilgan deb hisoblagan jurnalistga hujum qilgan. Oʻsha 1996-yilning oʻzidayoq Ricardo Lopez ismli ruhiy kasal amerikalik muhlisi Björk uchun bombaning tayyorlanish jarayonini suratga oladi va unga pochta orqali yuboradi. 20 soatlik videoning ohirida u kamera oldida oʻziga qarata oʻq uzadi. Björkning hayoti posilkani qoʻshiqchiga yuborilishdan oldin topa olgan politsiya reaksiyasi tufayli saqlanib qolinadi. Aynan shu voqea taʼsiri ostida Björk 1997-yili uning ijodida burilish yasagan „Homogenic“ albomini yozadi..

Björk ismi 

„Björk“ bu haqiqiy ism, sahna taxallusi yoki familiya emas. Islandlarning umuman familiyalari yoʻq. Islandiyada insonni uning ismi bilan (tugʻilgan paytida berilgan) qoʻshib otasining ismini (ayrim hollarda onasining) aytishadi. „Guðmundsdóttir“ — bu „Guðmundsdóttirning qizi“ degan maʼnoda.

„Björk“ soʻzining oʻzi (toʻgʻri talaffuzi „byork“) island tilida „qayin“ maʼnosini beradi.

Yakkahon diskografiyasi

Studiyaviy albomlar 

 Björk (1977)
 Debut (1993)
 Post (1995)
 Homogenic (1997)
 Vespertine (2001)
 Medúlla (2004)
 Volta (2007)
 Biophilia (2011)
 Vulnicura (2015)
 Utopia (2017)
 Fossora (2022)

Saundtreklar 

 Selmasongs (2000, „Qorongʻida raqsga tushuvchi“ filmiga saundtrek)
 Drawing Restraint 9 (2005, saundtrek)

Remikslar termalari 

 Telegram (1997, remikslar albomi)
 Army of Mixes (2005)

Telegram 

Bu remikslar albomi 1997-yili chiqarilgan Post albomidandir.

Taronalar roʻyxati 

 Possibly Maybe (LFO)
 Hyper-Ballad (Brodsky Quartet)
 Enjoy (Outcast)
 My Spine (Evelyn Glannie)
 I Miss You (Dobie)
 Isobel (Deodato)
 Youʼve Been Flirting Again
 Cover Me (Dalinja)
 Army Of Me (Graham Massey)
 Headphones (Mika Vainid)

Havolalar 
 Rasmiy sahifasi 

Islandiyalik qoʻshiqchilar
Islandiyalik aktrisalar
Ateistlar
Yashayotgan insonlar
MTV Europe Music Award sovrindorlari
Brit mukofoti sovrindorlari
1965-yilda tugʻilganlar
Kuz

Kuz, yoz va qish orasida joylashgan fasl boʻlib shimoliy yarimsharda sentyabr, oktyabr va noyabr oylaridan, janubiy yarimsharda esa mart, aprel va may oylaridan iborat.

Kuz – yil fasli, mavsumi. Yerning Shimoliy yarim sharida koʻzgi teng kunlik (23-sentyabr) dan qishki quyosh turishi (21 yoki 22-dekabr) gacha davom etadi. Shartli ravishda sentyabr, oktyabr, noyabr oylarini K. deyiladi. Bu vaqtda Yerning Janubiy yarim sharida bahor. 

Kuz fasli kelganda asta-sekin kunlar qisqarib, tunlar uzaya boshlaydi. Sovuq, shamolli va yomgʻirli kunlar koʻpayadi. Daraxt va oʻsimliklarning barglari sargʻayib quriy boshlaydi.

Fasllar

Manbalar
Steve Wozniak

Steve Wozniak (; 11-avgust 1950-yil Kaliforniyada tavallud topgan)- Apple firmasi asoschilaridan biri, biznesmen va kompyuter yaratuvchidir. Apple I va Apple II kompyuterlari yaratuvchisi.

Yana qarang 

 Steve Jobs

Ateistlar
Kishilar
AQSh tadbirkorlari
AQSh milliarderlari
Milliarderlar
Yashayotgan insonlar
Amerikalik ateistlar
Amerikalik olimlar
Amerikalik informatiklar
Amerikalik dasturchilar
Sony Ericsson Mobile Communications

Sony Mobile Communications - telekommunikatsion kompaniya, 2001-yil qoʻshma korhona sifatida Shvedsiya mobil telefon ishlab chiqaruvchi kompaniyasi Ericsson va Yaponiya elektron tehnikalari ishlab chiqaruvchi Sony kompaniyalari birlashuvidan tashkil topgan. Kompaniya Sony Ericsson brendi ostida mobil telefon va unga aksessuarlar ishlab chiqaradi. Bosh ofisi London joylashgan. 

Kompaniya markaziy ofisi Londonda joylashgan.

Kompaniya tarihi 

2001-yilda janob Yan Verebyu Sony Ericsson Mobile Communications ni yaratishga yordam berdi, Ericsson va Sony kompaniyalaridan tashkil topgan qoʻshma korxona. U korporatsiya vitse-prezidenti va savdo va marketing boʻlimlarini boshqaruvchi hisoblanadi.

2004-yil 22-iyundan kompaniya prezidenti Maylz Flint hisoblanadi.

Faoliyati 

Sony Ericsson Vodafone bilan aktiv hamkorlik qilmoqda va GSM va 3G tarmoqlari uchun koʻpgina telefonlar ishlab chiqarmoqda. Kompaniya tadqiqod olib borish markazlari Shvesiya, Yaponiya, Xitoy, AQSh va Buyuk Britaniyada mavjud. iSuppli analitiklari hisobiga koʻra 2006-yil II kvartalida Sony Ericsson sotilgan telefonlar boʻyicha toʻrtinchi oʻrinni egallagan (bozordagi ulushi 7%),Nokia (35%), Motorola (23 %) va Samsung Mobile (12 %) soʻng.

Kompaniya ishchilari soni — 5 000 dan ortiq kishini tashkil etadi. 2005-yil sotilgan telefonlar 51.2 million donani tashkil etgan (2004-yilda 42.3 million), daromadi — $7.3 milliard ($6.5 milliard), sof foydasi — $356 million
Sony ericsson kompaniyasi 2011-yilda oʻz faoliyatini yakunladi

Kompaniya asoschilari 
 Sony Digital Telecommunication Network Company (50 %)
 Ericsson Division Consumer Products (50 %)
—

Mahsulotlari

Mobil telefonlar 
 Sony Ericsson mobil telefonlari

Havolalar 
 Kompaniya korporativ sayti
Ghostzilla

Ghostzilla – Microsoft Windows operatsion sistemalar oilasi uchun ochiq kodli veb-brauzer, Gecko ochiq dvijogiga asoslangan, Mozilla programmalari ichida ishlatiladi.
Shuni aytib oʻtish lozim, avtorning aytishicha Ghostzilla Mozilla ning juda eski versiyasiga asoslangan.

Havolalar 
 Rasmiy sayti Ghostzilla
 Ghostzilla CD – Ohirgi versiyasi.
 Ghostzilla ning ohirgi arhivlangan versiyasi.
 Plagin ghostfox, Mozilla Firefox ga yashirinish imkonini beradi.

Operatsion tizimlar
Louvre

Luvr () — dunyoning eng yirik badiiy muzeylaridan biri. Avval qirollar qasri boʻlgan Luvrning binosi Parijning markazida, poytaxtning 1-munisipal okrugida joylashgan.

Luvr (Louvre) — jahondagi eng yirik muzeylardan. Parijdagi mashhur meʼmoriy yodgorlik — sobiq qirollik qarorgohi binosida joylashgan. 1791-yilda Inqilobiy Konvent dekreti bilan milliy badiiy muzey sifatida asos solingan va 1793-yil 8 noyabrdan omma uchun ochilgan.  Louvre fondini sobiq qirollik toʻplami, shuningdek, monastir, cherkov va aslzoda oilalarning musodara qilingan toʻplamlari tashkil qildi; Napoleon yurishlarida qoʻlga kiritilgan, turli davlatlardan sotib olingan, koʻplab hadya qilingan sanʼat asarlari bilan boyib bordi. Muzey 6 boʻlimdan iborat: tasviriy va amaliy sanʼat, qaykaltaroshlik (oʻrta asrlar, Uygʻonish davri, keyingi davr), Yunon va Rim yodgorliklari, Kad. Sharq yodgorliklari, Qad. Misr yodgorliklari. Bular orasida Sharq yodgorliklari dunyo boʻyicha muhim ahamiyatga ega; fransuz sanʼati (ayniqsa, kartinalar galereyasi) juda mukammal.  Louvreda jahonga mashhur (Mikelanjelo, Leonardo da Vinchi, Rafael, Titsian, Rembrandt, Rubens va boshqalar) nodir sanʼat asarlari toʻplangan. Muzey ekspozitsiyasi xronologik tartibda va milliy maktablar tarzida, hadya etilgan yirik xususiy toʻplamlar alohida joylashtirilgan.

Louvre binosi Parijning tarixiy qismidagi asosiy meʼmoriy yodgorlik boʻlib, 13-asr boshi — 14-asrlarda eski qasr oʻrniga qurilgan. 1546—74 yillarda meʼmor P. Lesko renessans usulida saroy qurgan, haykaltaroshlik bezaklarini J. Gujon ishlagan. Binoni kengaytirish va qayta qurish (J. Lemersye, 1624-yildan; L. Levo, 1661—64; K. Perro, 1667—74; L. Viskonti va E. Lefyuel, "Yangi  Louvre", keyinchalik Kartinalar galereyasi) 20-asrning oxirlarigacha davom etdi.

Tarix 
Ilk marotaba muzey eshiklari omma uchun Fransuz Revolutsiyasi davrida 1793-yili 8-noyabrda ochilgan. Uning minglab kartina va haykaltaroshlik namunalari ichida Gioconda (Mona Lisa), Milosslik Venera, Samofrakiyalik Nika kabi mashhur asarlar, Rembrandt, Tizian va Leonardo da Vinci kartinalari bor.

1989-yili qasr oʻrtasiga I. M. Pei yaratgan shisha piramida qoʻshiladi.

Qurilishi 
Luvr uch asosiy galereyadan iborat — Syulli, Rishelyo va Denon.

Kolleksiya

Antik sanʼat

Qadimiy Misr

Havolalar 
 Muzeyning rasmiy sayti 
 La Cour du Louvre   Virtual Panorama (QTVR small) par Tolomeus
 Suratlar va Videolar

Manbalar 

Parij muzeylari
Fransiya qasrlari
Badiiy muzeylar
Fransiya meʼmoriy yodgorliklari
Moskva metropoliteni

Moskva metropoliteni () to`liq rasmiy nomi () - ishlatilishining intensivligi bo`yicha dunyoda ikkinchi o`rinda   (Tokyo shahridagi metropolitendan keyin), Moskva shahrida joylashgan metropoliten tizimidir.
2020 yilga kelib, Moskva hukumati rejalariga ko'ra ko'proq 72 stansiyalari quriladi va liniyasi uzunligi 160 dan ortiq km ortishi kutilmoqda.

Manbalar

Yana qarang 

 Metropoliten
 Metropolitenlar roʻyxati

Rossiya metropolitenlari

1935-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati‎
Gym Class Heroes

Gym Class Heroes —  Jeneva shahri, Nyu York shtatidan boʻlgan hip hop guruh.

Diskografiyasi

Albomlar 
2001: ...For the Kids
2005: The Papercut Chronicles
2006: As Cruel as School Children
2008: Music On A CD

Singllar

Havolalar 
Rasmiy sayt  
Gym Class Heroes MTV.com da   
Gym Class Heroes Fansayt 

AQSh hip hop guruhlari
Hip hop

Hip hop 1970-yillar oxirida AQShda afroamerikaliklar muhitida vujudga kelgan yoshlar submadaniyatidir. Unga oʻz musiqasi (u ham „hip hop“ deb ataladi), oʻz soʻzlashuv uslubi, oʻz modasi, raqs uslubi (breakdance va boshqalar), grafik sanʼat (graffiti) va oʻz kinematografi xos. 1990-yillar boshlariga kelib, hip hop dunyoning koʻpgina mamlakatlarida yoshlar madaniyatining bir qismiga aylandi. Ushbu maqolada hip hop uslubidagi musiqa va hip hop submadaniyatining umumiy elementlari koʻrib chiqiladi.

Hip hop musiqasi 
Hip hop musiqasi ikki asosiy elementdan tashkil topgan: rapdan (qofiyalari aniq ritmik rechitativdan) va dj belgilaydigan ritmdan; shu bilan bir vaqtda vokalsiz taronalar ham koʻp uchraydi. Shunday kombinatsiyada rapning ijrochilari oʻzlarini „MC“ deb ataydilar (inglizcha: MC — Microphone Controller yoki Master of Ceremony).

Bugungi kunda hip hop zamonaviy koʻngilochar musiqaning tijoriy jihatdan eng muvaffaqiyatli koʻrinishlaridan biridir va uslubiy jihatdan janr ichida koʻpgina yoʻnalishlar bilan koʻrsatilgan.

Manbalar

Oʻqish uchun 
 George, Nelson. Hip Hop America. Penguin, 2005.
 Katz, Mark. Groove Music. The Art and Culture of the Hip Hop DJ. OUP, 2012.

Havolalar 

 RAP.UZ — Oʻzbekistondagi rap haqida
 Hip-Hop.ru — Hip hopga bagʻishlangan forum 
 RAP.RU — rap musiqa va hip hop madaniyat haqida hamma narsa 
 XX-ARENA.RU  — rap battles hip-hop creative community instrumentals 

Submadaniyatlar
Musiqiy janrlar
George Bernard Shaw

George Bernard Shaw (Jorj Bernard Shou, Shaw familiyasi aslida Sho deb talaffuz qilinadi; 26 iyul 1856 — 2 noyabr 1950) — mashhur britaniyalik dramaturg, adabiyot boʻyicha Nobel mukofotining sovrindori (1925). Ingliz teatrida uning pyesalaridan faqat Shakespearening pyesalari ommaviyroq.

Manbalar

Havolalar 
 George Bernard Shaw — yozuvchining ijodi haqida  

Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari
Nobel mukofoti sovrindorlari
Ingliz shoirlari
26-iyulda tugʻilganlar
1856-yilda tugʻilganlar
Irlandiya shoirlari
1950-yilda vafot etganlar
2-noyabrda vafot etganlar
Vegetarianlar
Ateistlar
Britaniyalik Nobel mukofoti laureatlari
Pablo Neruda

Pablo Neruda (taxallus, haqiqiy ismi Neftalí Ricardo Reyes Basoalto, Neftali Rikardo Reyes Basualto) (1904—1973) — chililik shoir, diplomat. Otasi temir yo'l xizmatchisi va maktab o'qituvchisi bo'lib, shoirning go'dakligidayoq sildan vafot etgan. Pablo shahar litseyiga qatnadi, koʻp o'qidi. 10 yoshidan boshlab she'r yozdi. 16 yoshida Pablo Neruda taxallusi bilan she'rlar bostirdi. Oiladagilari adabiyotni yoqtirishmagani uchun u ismini yashirgan. Keyingi yili u Santyagodagi pedagogika institutining fransuz tili bo'limiga kirdi. "Bayram qo'shig'i" deb atalgan she'ri Chili talabalari federatsiyasi tomonidan ta'sis etilgan birinchi mukofotga sazovor bo'ldi. U shu she'rining mualliflik huquqini sotib, puliga o'zining ilk she'riy to'plamini nashr ettirdi (1923 - y). Undan keyin shoirning shuhrati oshdi. Pablo o'qishni tashlab, she'riyatga sho'ng'ib ketdi. 1926 - yil chop ettirgan "O'lmaydigan odamning xatarli qadami" to'plamida u she'rning an'anaviy o'lchamlari va qofiyalaridan voz kechib, ichki kechinmalarni syurrealizmga yaqin til va obrazlar bilan ifodaladi. Lotin Amerikasidagi an'analarga ko'ra, taniqli shoirlar diplomatik ishlarga jalb qilinardi. Nerudani ham 1927 - yili shunday ishga taklif qilishdi. Besh yil mobaynida turli xil mamlakatlarga elchilik qildi. Shu davrda uylandi. Bir necha jildlik kitob yozishni mo'ljallab, "Yashash joyi - Yer" (1933 - y.) nomli kitobining birinchisini yozdi. Ispaniyada fuqarolar urushi boshlanishi bilan Nerudaning she'rlari siyosiylashdi. Uning "Ispaniya yuragimda" kitobini odamlar okoplarda ham o'qishdi. Shu davrda shoir Chili hukumati tomonidan elchilikdan chiqarib yuborildi. Chili prezidenti Gabriel Gonsales Vedeluni AQSh qo'g'irchog'i deb haqoratlagani uchun davlatga xiyonatda ayblandi, Meksikaga qochib ketdi. O'sha yerda 340 she'rdan iborat monumental asari "Umumjahon qo'shig'i" (1950 - y.)ni yozdi. 1970 - yili Chili kompartiyasi Nerudani Prezidentlikka nomzod qilib ko'rsatdi, biroq u nomzodini qaytib oldi. 1971 - yili Pablo Nerudaga "Butun qit'a taqdirini g'ayritabiiy kuch bilan o'ziga jo qilgan poeziyasi uchun" Nobel mukofoti berildi. 1973 - yil 23 - sentyabr kuni qattiq betob yotgan Nerudaning uyiga fashistlar suv bostirib yubordilar va uni halok etdilar.

Chili kommunistlari
Chili shoirlari
Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari
Nobel mukofoti sovrindorlari
Adabiy taxalluslar
Shoirlar
Edgar Allan Poe

Edgar Allan Poe (Edgar Allan Po (Roye) ; 1809.19.1, Boston — 1849, 7.10, Baltimor) — amerikalik yozuvchi, shoir va adabiy tanqidchi. Amerika romantik yozuvchisi va adabiy tanqidchisi. Simvolizm boshlovchisi. Aktyorlar oilasida tugʻilgan. 1815—20 yillarda Buyuk Britaniyada yashagan. 1825-yil Virginiya universitetiga kirgan, West Point harbiy akademiyasi (1830—33)da oʻqigan. Asosan, fojiali, "dahshatli" ("Qora mushuk", 1843 va boshqalar), fantastik ("Voron va boshqa sheʼrlar", 1845) yoki yumoristik novellalar ("Grotesklar va arabeskalar" toʻplami, 1840) klassigi. Po detektiv adabiyotining asoschilaridan ("Morg koʻchasidagi qotillik", 1841; "Mari Roje siri", 1842; "Tilla qoʻngʻiz", 1843; "Oʻgirlangan maktub", 1845). Uning yetuk lirikasida maxbubasidan judo boʻlgan kishining jafolari mavzui oʻz ifodasini topgan ("Annabel Li", 1849 va boshqalar). Shafqatsizlik, sadizm Po hikoyalarida inson tabiatidagi hayvoniy hislarning tantanasi tarzida talkin etilgan. Po jamiyat xayoti, kishilar tabiati va ruhiyatidagi yemirilish hollarini tasvirlar ekan, hajviy va ijtimoiy-tanqidiy pafosdan ham samarali foydalangan. "Ijod falsafasi" (1845), "Poetik prinsip" (1850) falsafiy asarlari bilan amerika estetikasi rivojiga munosib hissa qoʻshgan. Poning detektiv hikoya janrida orttirgan tajribalari Arthur Conan Doyle, Robert Louis Stevenson, Gilbert Keith Chesterton singari yozuvchilar ijodida anʼana sifatida foydalaniladi; sheʼriy ijodi fransuz va rus simvolistlariga taʼsir koʻrsatgan. Asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Tilla qoʻngʻiz", 1962).

Manbalar 

Amerikalik yozuvchilar
AQSh shoirlari
Ingliz shoirlari
Ingliz yozuvchilari
Detektiv yozuvchilar
Romantizm yozuvchilari
Sofokl

Sofokl Sofokl (, miloddan avvalgi 495-yil — miloddan avvalgi 405-yil) — Sofillning oʻgʻli, yunon dramaturgi, shoir, siyosiy va harbiy arbob. Antik manbalarga koʻra, 123 ta dramasi shulardan 7 tasi („Ayaks“, miloddan avvalgi 442-yildan oldinroq; „Antigona“, taxminan miloddan avvalgi 441-yil; „Traxinalik ayollar“, yozilgan vaqti nomaʼlum; „Shoh Edip“ va „Elektra“, miloddan avvalgi 415-yillar orasida; „Filoktet“, 409-yil; „Edip Kolonda“, 401-yil) va ayrim dramalaridan parchalar, baʼzi lirik sheʼrlari yetib kelgan. Sofoklning oʻtmishdoshi Esxil va izdoshi Yevripiddan farqli oʻlaroq, voqelikni qanday boʻlsa, shunday qabul qilib, Yunonistonning gullagan davridagi demokratiya asoslariga shubha bilan qaramagan. Sofokl  antik davr tragediyalari uchun ustuvor ahamiyatga ega boʻlgan shaxsning maʼnaviy shakllanishi muammosini yechishda dunyoning Parvardigor tomonidan idora etilishini nazardan qochirmagan. Uning „Traxinalik ayollar“ tragediyasidan boshqa barcha asarlari olijanob kishilarning nomlari bilan atalgan va bu asarlarning qahramonlari murakkab vaziyatda doʻq va poʻpisalarga yoxud murosasozlikka daʼvat etuvchi kengash va maslahatlarga qaramay, oʻz maqsadlari sari intiladilar. Antigona „norasmiy qonun“ga itoat etib, davlat qonunini buzadi va akasidan judo boʻladi; Elektra qatl etilgan otasining oʻchini olaman, deb oʻzinioʻzi azobuqubatlarga giriftor etadi; Edip, taqdiri azaldan qanchalik qochishga urinmasin, otasining qotili va onasining eri boʻlib chiqadi. Ana shu tarzda Sofokl  tragediyalarining qahramonlari, oʻz istaklariga qarshi oʻlaroq, taqdiri azalning qurboni sifatida gavdalanadilar. Sofokl  voqeaning tabiiy oqimini aks ettirar ekan, tasvirga ilohiy kuchlarni jalb etmaydi, tomoshabin uning asarlarida kamdankam holdagina folbin, bashoratchilarga duch keladi. S, Esxildan farqli oʻlaroq, tragediyaning trilogiya koʻrinishlaridan voz kechib, har bir asarida syujetning mustaqilligiga erishadi. Uning ikkinchi yangiligi 3 aktyor ishtirokidagi sahnalardan samarali foydalanishidir. Sofokl  jahon adabiyoti tarixidan bir necha monumental obrazlarni yaratgan ijodkor va jiddiy dramatik kompozitsiyalar ustasi sifatida oʻrin egallagan. Sofokl  asarlari teatr sanʼati yuksak taraqqiyot darajasiga koʻtarilgan hozirgi davrda ham oʻz qimmatini yoʻqotmay, jahon dramaturgiyasining shoh namunalari boʻlib qolmoqda. S.ning „Shoh Edip“ (1969), „Antigona“ asarlari hozirgi Oʻzbek milliy teatri (1971), „Elektra“ tragediyasi esa Abror Hidoyatov nomidagi teatrda sahnalashtirilgan.

Manbalar 

Shoirlar
Adiblar
Thomas Edison

Thomas Alva Edison (Tomas Alva Edison; 11-fevral 1847 – 18-oktabr 1931) — butun dunyoga mashhur amerikalik ixtirochi. Edison AQShda 1093 ta, dunyoning boshqa mamlakatlarida esa 3 mingga yaqin patentlarga ega boʻldi. U telegraf, telefon, kinoapparaturani takomillashtirdi, xavfsiz elektr choʻgʻlanma lampasini yaratdi, dastlabki elektrovozlarga asos soldi, fonografni kashf etdi. Aynan u "Allo"ni taklif etgan.

Edison Tomas Alva (1847.11.2, Maylan, Ogayo shtati — 1931.17.10, UestOrinj, NyuJersi shtati) — elektrotexnika sohasidagi amerikalik ixtirochi va yirik elektrotexnika kompaniyalari egasi. Dastlab (12 yoshidan) gazeta tarqatuvchi, keyin telegrafchi boʻlib ishlagan. 1868-yildan ixtirochilik bilan shugʻullangan. Axborotlarni (birja kurslarini) telegraf orqali uzatish asbobini loyihalagan, koʻp karrali telegraflash boʻyicha ishlagan, yozuv mashinkasini takomillashtirgan, fonograf ixtiro qilgan (1877), choʻgʻlanma lampani yaratgan va A. Bell telefonini takomillashtirgan (1879). Elektr bilan yoritish tizimini ishlab chiqqan, elektr energiyasi bilan taʼminlashni markazlashtirish ustida ishlagan. Kinotexnika, temir yoʻl, kon va qurilish ishlarida, kimyo va boshqalar sohalarga doir loyihalari bilan qatnashgan. Edison loyihasi boʻyicha NyuYorkda dunyodagi birinchi umumfoydalaniladigan oʻzgarmas tok elektr stansiyasi qurilgan (1882). Edison effekti deb atalgan termoion emissiyani kuzatgan (1883). Nobel mukofoti laureati (1915).

Mashhur kashfiyotlari 
Edison koʻpgina muhim kashfiyotlarning muallifidir.
(Edisonning hayoti davomida AQShdagi patentlar byurosi unga 1093 ta patentni beradi — bunday miqdordagi patentlarni hali hech bir odam olmagan).
Ular ichida:
 Saylovlarda ovozlarni sanovchi elektr hisoblagich — birinchi patentlangan kashfiyot.
 Choʻgʻlanma lampadagi ip uchun uglerodning (kuydirilgan qogʻoz) ishlatilishi.
 Fonograf
 Kinetograf
 Trafaretli bosma
 Akkumulator
 Elektr stuli
 "Allo"ni taklif etdi.

Havolalar 
 Thomas Edisonning qisqacha tarjimai holi 
 Thomas Edisonning tarjimai holi 

AQSh ixtirochilari
Vegetarianlar
Amerikalik olimlar
OPEC

Neft eksport qiluvchi mamlakatlar tashkiloti, OPEK () — neft qazib olishni va aʼzo mamlakatlarning neft eksporta siyosatini muvofiklashtiruvchi hamda aʼzo mamlakatlar manfaatlarini himoya qiladigan xalqaro tovar tashkiloti. Tashkilot rasman 1960-yilda Venesuela tashabbusi bilan Bagʻdod konferensiyasida tashkil etilgan. Nizomi Karakas (Venesuela)da 1961-yilda qabul qilingan va keyinchalik koʻpgina oʻzgartirishlar kiritilgan. Eron, Iroq, Kuvayt, Liviya muassis mamlakatlar hisoblanadi. Aʼzo mamlakatlar Jazoir, Venesuela, Gabon, Indoneziya, Iroq, Eron, Liviya, Katar, Kuvayt, Nigeriya, BAA, Saudiya Arabistoni, Ekvador (2003).

20-asrning 80-yillari 2-yarmida bu tashkilotga kirmaydigan mamlakatlar va Saudiya Arabistonidan neft taklifining oʻsishi natijasida OPEKning taʼsiri keskin pasaydi. Hozirgi xalqaro iqtisodiy munosabatlarda taʼsir doirasi hamon kuchli. Tashkilotning oliy organi — yiliga 2-marta chaqiriladigan konferensiya boʻlib, unda ishtirokchi mamlakatlar ishlab chiqarish strategiyasi va narxlar koʻrib chiqiladi va tasdiklanadi. Idorasi Avstriyada joylashgan.

OPEC — nodavlat tashkilot sifatida Bogʻdod dagi konferensiyada 10-14-sentabr 1960-yilda tashkil etilgan. Boshida tashkilot tarkibiga Eron, Iroq, Quvayt, Saudiya Arabistoni va Venesuela kirishgan. Ushbu tashkilotga asos solgan besh davlat tarkibiga keyinchalik yana besh davlat kelib qoʻshildi bular : Qatar (1961), Indoneziya (1962), Liviya (1962), Birlashgan Arab Amirligi (1967), Jozoir (1969), Nigeriya (1971), Ekvador (1973—1992,2007), Gabon (1975—1994), Angola (2007).

Boshida OPEC bosh ofisi Jeneva (Shveysariya)da joylashgan edi, keyinchalik 1-sentabr 1965-yilda Vena (Avstriya) ga koʻchib oʻtdi.

OPEC ga aʼzo davlatlar 2/3 yaqin dunyo neft zahiralari ustidan nazorat olib borishadi. Ular ulushiga dunyo daromadlaring 40 % yoki dunyo nefti eksportining yarmi toʻgʻri keladi.

OPEC „Savati“ 

OPEC „Savati“ (OPEC Reference Basket of crudes) atamasi rasmiy ravishda 1987-yil 1-yanvarda kiritilgan. 2005-yil iyun oyi oʻrtalarida „savat“ narhi neft qazib oluvchi davlatlar tomonidan qazib olininuvchi 11 turdagi neftlar narhlari oʻrtacha arifmetik koʻrsatkichi orqali aniqlanadi: Saharan Blend (Aljir), Minas (Indoneziya), Iran Heavy (Eron), Basra Light (Iroq), Kuwait Export (Quvayt), Es Sider (Liviya), Bonny Light (Nigeriya), Qatar Marine (Qatar), Arab Light (Saudiya Arabistoni), Murban (BAA) va BCF 17 (Venesuela)

Manbalar

Havolalar 
 OPEC rasmiy sayti 
 OPEC brief from the U.S. Energy Information Administration
 Concise Encyclopedia of Economics: OPEC
 OPEC Timeline by Nicolas Sarkis, from Le Monde diplomatique, May 2006

Xalqaro tashkilotlar
Ganser sindromi

Ganser sindromi – isterikli ongning namozshomsimon xiralashuvi hisoblanadi. Moʻljal buzilishi, befarqlik, bezovtalanish, qoʻrquv, kulgu, tutqanoqlar bilan almashib turgan affektivli buzilishlar. Bemorlarning javoblari bemaʼni boʻladi, ular oddiy harakatlarni ham qilolmay qolishadi. Amneziya kuzatiladi. Bunday holat bir necha kun davom etadi. Ganser sindromi DSM-IV boshqacha tarzda aniqlanmagan disotsiativ kasallik (DDNOS) sifatida tasvirlangan va hozirda DSM-5 roʻyxatga olinmagan. Bu kam uchraydigan va koʻpincha eʼtiborsiz qoldiriladigan klinik hodisa. Aksariyat hollarda, unga nihoyatda stress va psixoz davri davomida amnesia ketadi. Bu savollarga taxmin bilan javob berishdan tashqari, boshqa alomatlar: ongni bulutlash, somatik konversiya buzilishi, chalkashlik, stress, shaxsiy shaxsni yoʻqotish, echolalia va ekopraksiya.

Manbalar 

Ruhiy kasalliklar
Disforiya

Disforiya (yunoncha δυσ – qiyin, φέρω – chidash, boshdan kechirish) yoqimsiz kayfiyat boʻlib, depressiyaga yaqin hisoblanadi. Ruhiy kasallik sifatida oʻtkir boshlanadi va oʻtkir tugaydi. Affekt jaxlli, qovogʻi solingan, agressiv, achchiq darajasiga yetgan buzgʻunchanlik harakatlar bilan. Ayrim paytlarida avtoagressiya, mayllar, dipsomaniya (alkogolga maylligi), piromaniya (oʻt qoʻyishga maylligi), vagobandaj (daydib yurishga maylligi).

Shuningdek 
 Eyforiya

Ruhiy kasalliklar
Gebefreniyali qoʻzgʻolish

Gebefreniyali qoʻzgʻolish (yunoncha ἥβη – yoshlik, φρενός – aql, ong) psixopatik sindrom hisoblanib, bemorda yuz burishtirish bilan harakatli qoʻzgʻaluvchanlik, bemaʼni harakatlar, besabab qattiq kulgu kabilar kuzatiladi. Bemor karavotda sakraydi, noadekvat harakatlar qiladi.

Ruhiy kasalliklar
Katatoniya

Ushbu maqola tibbiy atama haqidadir. Musiqiy guruh uchun Katatonia maqolasiga qarang.
Katatoniya (yun. κατατείνω – taranglashish) ruhiy va tayanch-harakat kasalliklari guruhidir.

Katatoniya (yun. katatonos – tarang), katatonik sindrom – kishi ruhiyatining buzilishi, katatoniyaning 2 shakli farq qilinadi: muskullar taranglashib, qotib qolish (katatonik karaxtlik, stupor) hamda harakat va nutq qoʻzgʻaluvchanligi qolati (bunda bemor ashula aytadi, raqsga tushadi, oʻzini har xil alfozga soladi, goh shodlanadi, goh vahimaga tushadi va hokazo). Katatoniya shizofreniya va psixoz sindromi boʻlib, intoksikatsiya, infeksiya yoki bosh miyaning organik zararlanishi natijasida kelib chiqadi. Katatoniyada es-hush saqlansada unda gallyusinatsiya va alahlash holati kuzatiladi.

Katatonik qoʻzgʻolish 
Bemorda bemaʼni, stereotipli harakatlar bilan qoʻzgaluvchanlik, negativizm va nutq aloqasizligi, ayrim paytlarda esa kutilmagan achchiqligi, buzgʻunchanlik harakatlar, maʼnosiz jahllik, oʻziga shikast yetkazish bilan motorli qoʻzgʻolish kuzatiladi.

Ruhiy kasalliklar

da:Catatonia

Manbalar
Epileptik status

Epileptik status miyaning doimiy tutqanoq boʻlib qolishi, klonik tutqanoqlar tonik tutqanoqlar bilan almashadilar va bemorlar oʻziga kelolmaydilar. Bir kunda 200 marta tutqanoq boʻlishi mumkin, bemorlar uzoq vaqt koma holatida boʻlishadi. Bemor uchun xavfli holat deb hisoblanadi, chunki yurak toʻxtab qolishi, nafas toʻxtab qolishi va miya shishi rivojlanishiga olib keladi.

Ruhiy kasalliklar
Ruhiy kasallik

Ruhiy kasallik atamasi ostida asab tizimlaridagi buzilishlar oqibatida paydo boʻluvchi, jamiyatda oʻrnashib qolgan meʼyorlardan keskin chiquvchi hatti-harakatlarga olib keluvchi kasallik tushuniladi. Ruhiy kasallikka chalinish koʻpincha bemorning xulq-atvorining oʻziga ham, atrofdagi odamlarga ham xavfliligi bilan xarakterlanadi. Faqat oʻtkir holatlargina emas, balki nim oʻtkir va surunkali kechuvchi ruhiy buzilishlar, hattoki remissiya holatlari ham bemor tomonidan xulq-atvorining kutmaydigan harakatlari bilan kuzatiladilar va shoshilinch yordamga muhtoj boʻladilar.

Psixik kasalliklar, ruhiy kasalliklar, psixozlar – bosh miya faoliyatining buzilishidan kelib chiqadigan kasalliklar: ruhiy faoliyatning funksional oʻzgarishidan to uning butunlay buzilishigacha boʻlgan holatlar.

Ruhiy kasallikda bemor voqealikni toʻgʻri idrok etolmaydi, shu jihatdan ruhiy kasallik ichki kasalliklardan farq qiladi. Ruhiy kasallikning sabablari xilma-xil, bular orasida irsiy omil (nayel) asosiy oʻrin tutadi. Masalan, oligofreniya, psixopatiya, maniakal-depressiv psixoz, epilepsiya va shizofreniya kelib chiqishida kishining nasl-nasabi muhim rol oʻynaydi. Ruhiy kasallikning paydo boʻlishi va avj olishiga infeksion kasalliklar, bosh miyaning shikastlanishi, intoksikatsiya, ruhiy iztiroblar ham sabab boʻlishi mumkin.

Onaning homiladorlik paytida kasallanishi yoki shikastlanishi sababli homilaning zararlanishi bolaning ruhiy rivojlanishdan orqada qolishiga, epilepsiya va boshqa ruhiy oʻzgarishlarga olib keladi. Surunkali alkogolizm va narkomaniya ham bora-bora kishini ruhiy kasallikga olib borishi mumkin. Ruhiy kasallikning vujudga kelishida kasallikka sabab boʻladigan omillardan tashqari, kishining oʻziga xos xususiyatlari, uning ilgari boshidan kechirgan kasalliklari (masalan, miya shikastlanishi, alkogoldan zaharlanish, ichki aʼzolar kasalliklari, naslida ruhiy kasallik borligi va boshqalar) ham ahamiyatga ega.

Ruhiy kasallikning belgilari, asosan, gallyutsinatsiya, alaxlash, shilqimlik, hayajonlanish, ong va xotira zaiflashuvi, esi pastlik va hokazodan iborat.

Ruhiy kasallik kishining jinsi va yoshiga ham bir qadar bogʻliq. Umuman bemorni qancha erta davolashga kirishilsa, oqibati shuncha yaxshi boʻladi. Kasallikni yashirib yoki uyalib, vrachga vaqtida murojaat qilinmasa, dard kuchayib, davolash ancha qiyinlashadi. Shuning uchun kishi oʻzida ruhiy oʻzgarish sezsa, darhol vrach psixiatrga koʻrinishi kerak.

Ruhiy bemorlar maxsus psixiatriya kasalxonalarida davolanadi.

Manbalar 

Ruhiy kasalliklar
Tibbiyot
Akademizm

Akademizm () XVII-XIX asrlardagi Yevropada rivojlangan tasviriy sanʼat yoʻnalishidir. Qad dunyo va Uygʻonish davri sanʼati shakllari, sanʼatning tashqi koʻrinishlariga taqlid qilishga asoslangan. Akademizm badiiy taʼlimni tartibga solishga, mumtoz anʼanalarni „abadiy“ qonunlar tizimi va qoʻllanmalariga aylantirishga imkon yaratdi. Sanʼatda qadimgi anʼanalarga va yuksak madaniylikka tayanish bu taʼlimotning kuchli tomonlaridan edi. Zamonaviylikni „yuksak“ sanʼatga xos boʻlmagan xususiyat deb eʼlon qilib, unga zamonaviy va milliy boʻlmagan goʻzallik 250 normalari, ideallashtirilgan obrazlar, hayotdan uzoq mavzularni qarshi qoʻydi. Rasmiy yoʻnalish sifatida oʻzining estetikasini milliy realistik sanʼatga qarshi qaratadi. Dastlab Bolonya akademiyasi (Italiya) da paydo boʻlgan (16-asr) bu yoʻnalish keyinchalik Yevropa mamlakatlariga keng yoyildi. 19-asrda akademizm (Italiyada akademizm Kanova, Fransiyada D. Engr va boshqalar) klassitsizm anʼanalariga tayanib romantiklar, realistlar va naturalistlarga qarshi kurash olib bordi. Realistlar va oppozitsiya taʼsirida akademizm inqirozga uchradi, 19-asr oxiri — 20-asrda bir qator mamlakatlardagina asosan yangi shakl — neoklassitsizm koʻrinishida saqlanib qoldi. Akademizm tushunchasi keng maʼnoda har qanday qonunlashtirish, oʻtmish sanʼatning ideallari va qoidalariga murojaatni anglatadi.

Manbalar 

Sanʼat yoʻnalishlari
Shok-rok

Shock rock – jonli chiqishlarda rok musiqaga teatrlashtirilgan shok koʻrsatuvlarni qoʻshishni ifodalaydigan keng atamadir.

Dastlab 'shock rock' atamasi 1970-yillarning boshlarida Glam Rock musiqachilarining davrida paydo boʻldi. Janrning 'qurollari' yildan-yilga oʻzgarib bordi, ammo har doim oʻsha davrga mos chegarada seks va/yoki zoʻrlik masalalarini oʻz ichiga olgan.

Janrga xos guruhlar 

 Alice Cooper
 GG Allin
 The Blood
 Arthur Brown
 Belisha
 Bloodgood
 Butthole Surfers
 Cradle of Filth
 Demented Are Go
 El Duce
 Extreme Elvis
 Genitorturers
 Ghoul
 Gorgoroth
 Green Jelly
 GWAR
 Iggy Pop
 Insane Clown Posse
 Jack Off Jill
 King Diamond
 Kiss
 Lizzy Borden
 Lordi
 Marilyn Manson
 The Mentors
 Mindless Self Indulgence
 Mötley Crüe (birinchi ikkita albom)
 Nockstyle
 Municipal Waste
 Murderdolls
 The Plasmatics
 Rammstein
 Rob Zombie
 Screamin' Jay Hawkins
 Screaming Lord Sutch
 Skinny Puppy
 The Texas Drag Queen Massacre*
 The Tubes
 Turmion Kätilöt
 Twisted Method
 Twisted Sister
 Undercover Slut
 Vaginal Jesus
 W.A.S.P.
 White Zombie

Musiqiy janrlar
Genetik dreyf

Genetik dreyf (yoki allel dreyfi) biror populatsiyadagi tasodifiy allellarning (gen variantlarining) avloddan avlodga oʻtishi natijasida allel chastotasidagi oʻzgarishlar jarayonidir. Bu tasodifiy oʻzgarishlar tanlanish yordamida filtrlanadi. Genetik dreyf konsepti 1920-larda Sewall Wright tomonidan oʻrtaga tashlangan.

Genlar dreyfi (gollandcha drijven — suzmoq, quvib haydamoq), genetik-avtomatik jarayonlar — tasodifiy omillar taʼsirida qator avlodlar davomida populyatsiyalarda genlar chastotasining oʻzgarishi. Genetik dreyf, odatda, populyatsiyalar irsiy oʻzgaruvchanligining pasayishiga olib keladi. Genetik dreyf tabiiy ofatlar (oʻrmonlarning yonishi, suv toshqini), zararkunapdalarning keng tarqalishi va b. natijasida populyatsiya individlari soni keskin kamayib ketganida aniq namoyon boʻladi. Genetik dreyf tazyiqi ostida populyatsiya genotipik tarkibi dinamikasining harakterli xususiyati gomozigotlanish jarayonining kuchayishidan iborat. Bu hodisa populyatsiya arealining torayishi tufayli yaqin qarindosh individlar oʻrtasidagi chatishish imkoniyatining ortishi bilan bogʻliq. Natijada tasodifiy ravishda genlar chastotalarining oʻzgarishi tufayli ayrim allellarning saqlanib qolishi, boshqasining yoʻqolishi roʻy beradi. Ajralish paytida vujudga kelgan baʼzi gomozigotali formalar yangi muhit sharoitiga moslanishda qimmatli boʻlib chiqishi va ular tabiiy tanlanish taʼsiriga uchrab, keyinchalik populyatsiya individlari sonining orta borishi bilan keng tarqala boshlashi mumkin. Genetik dreyf nazariyasi 20-asrning 40-y.larida amerikalik genetik S. Rayt hamda undan mustaqil ravishda rus olimlari D. D. Romashov va N. P. Dubininlar tomonidan ishlab chiqilgan.
Genlar dreyfi S.Rayt tomonidan kiritilgan. U pashshalar populyatsiyasida ish olib borgan