Winston Smith (1984)

Winston Smith — Jorj Oruellning distopik romanida keltirilgan qahramon. 1949-yilda yozilgan ushbu asar 1945-46-yillarda tug‘ilganligi aytiladi. "1984" kitobida Uinston oddiy bir odam sifatida tasvirlangan bo‘lib, o‘quvchi uni osongina tanib olishi mumkin bo‘lgan "markaziy ko‘z" sifatida ishlatilgan.

Obraz tahlili

Winston Smith Haqiqat vazirligining Hujjatlar bo‘limida ishlaydi, u yerda uning vazifasi doimiy ravishda o‘zgarib turadigan partiya siyosatiga mos kelishi uchun tarixiy hujjatlarni qayta yozishdan iborat. Bu jarayon gazeta maqolalarini qayta ko‘rib chiqish va fotosuratlarni tahrir qilishni, asosan, "odammaslarni" olib tashlashni o‘z ichiga oladi. Tarixni qayta yozish mexanizmlari bilan yaqin aloqada bo‘lganligi sababli, Winston Smith partiya va uning haqiqat monopoliyasi haqida shubhalarini o‘zida saqlaydi. Winston har doim teleekran oldiga yaqinlashganda, uni "6079 Smit W" deb atashadi.

Winston "Yuqori Partiya" a'zosi bo'lgan sirli ayol, Juliya bilan uchrashadi, u ham partiyaning siyosatiga nisbatan norozilik bildiradi va ular sevishganlarga aylanadilar. Tez orada Winston O’Brien bilan bog’lanadi, u ichki partiya a'zosi bo'lib, Winston uni yashirincha partiya diktaturasini ag'darishga qaratilgan "Birodarlik" qarshilik tashkiloti a'zosi deb hisoblaydi. Ularning fikriga ko'ra, ular o'zlarini ruhan uchrashgan deb o'ylab, O’Brien bilan shaxsiy ravishda uchrashishadi va Okeaniya davlatining asosiy dushmani va "Birodarlik" lideri Emmanuel Goldshteyn tomonidan yozilgan bir kitobni olishadi. Faqat ushbu kitobni o’qib chiqqanlaridan keyingina ular to'liq huquqli a'zolar bo'ladilar.

Biroq, O’Brien aslida "Fikr politsiyasi"ning agenti bo'lib chiqadi va Winston yetti yil (yoki ular shunaqa hisoblashadi) davomida kuzatuv ostida bo'lgan. Tez orada Winston va Juliya hibsga olinadi. Winston qo'lga olinganida qarshilik ko'rsatadi va O’Brien qo'lida bir necha oy davomida dahshatli qiynoqlarga dosh beradi. Ammo uning ruhi "101-xona"ga olib borilib, o'zining eng katta qo'rquvi —kalamushlar  tomonidan yeb qo'yilish ehtimoli bilan uchrashganda, nihoyat buziladi. Agar u partiyaga qarshi chiqishda davom etsa, ushbu tahdid haqiqatga aylanishi mumkin edi, Shuning uchun Winston Juliyaga xiyonat qiladi va partiyaga sodiq b'lishda davom etadi. Qarshilik yoki mustaqil fikrlashning har qanday imkoniyati yo'q qilinadi, Winston 2 + 2 = 5 kabi haqiqatni qabul qilishga majbur qilinadi, qaysiki  bu atama haqiqat yoki fakt haqidagi ideologiyaga itoat qilishni anglatadi. Roman oxirida, O’Brienning qiynoqlari Winstonni partiyaga so’zsiz itoatkor  qilib qo’yadi, yani u chin dildan "Katta Birodar"ni sevadi.

Partiyaga to‘liq taslim bo‘lish va bo‘ysunishdan tashqari, Winstonning taqdiri romanda ochiqlanmagan. Winston "Katta Birodar"ni sevishini tan olganida, u jamoat sudida chiqish va qatl etilishini orzu qiladi; ammo, romanning o'zi "Winston" hali ham "Kashtan daraxti kafesi"da bo'lib, "Katta Birodar" yuzini kuzatishi va unga sig'inishi bilan yakunlanadi.

Shaxsiyat
Winston kitobning boshida 39 yoshda ekanligi aytilgan. Boshqa asosiy qahramonlar kabi, u ham chekuvchi va ichuvchi (uning jin va tamakisi Tashqi Partiya a’zolari uchun mavjud bo‘lgan past sifatli "G‘alaba" brendi). Kitob oxirida uning uzoqlashib ketgan Ketrin ismli xotini borligi aytiladi. Winstonning oyog'ining orqa tomonida varikoz yarasi bor, bu esa uning yashayotgan qashshoqlik hissini kuchaytiradi.

Winstonning qiziquvchan va intellektual tabiati bor (bu oxir-oqibat uni partiya nigohiga tushiradi). Unda o’tmishdagi narsalar va she’riyatga nisbatan muhabbat va qiziqish uyg’onadi. Yuliya bilan ishqiy munosabatlarini boshlashdan oldin ham, u o‘ziga zarar yetkazmaydigan unga kundalik va antiqa marjon uzugini sotadigan janob Charrington bilan o‘zaro yaqin munosabatlarni rivojlantiradi. Shuningdek, u Winstonni shunga o‘xshash yo‘qotilgan she’rlarni izlashga undab "Apelsinlar va limonlar" deya ko‘pchilik tomonidan unutilgan qo‘shiqni tanishtiradi.

G'oyasi
Winston romanda londonlik deya ta’riflangan. Uning ismi odatda Winston Churchilldan olinganligi va keng tarqalgan Smith familiyasidan kelib chiqqan deb qaraladi. Shuningdek, uning obrazi Arthur Koestlerning "Kunduzgi zulmat" romanidagi Rubashov qahramonidan ilhomlanilgan, ayniqsa, uning so’roq qilishdagi javoblari va reaktsiyalari.

Boshqa manbalarda

Smithning obrazi radio, televizor va filmda roman adaptatsiyalarida paydo bo'lgan. 
 Birinchi marta bu rolni 1949-yil 27-avgustda NBC’ning NBC University Theater uchun radio adaptatsiyasida gavdalantirgan aktyor  Devid Niven edi.
 Richard Widmark 1953 yil 26-aprelda "United States Steel Hour"da ABC radiosida Smittni o'ynagan.
 1953-yil 21-sentabrda "Studio One" epizodida Smith Eddi Albert tomonidan o'ynalgan.
 1954-yilda BBC One’dagi "Nineteen Eighty-Four" da Smith Piter Kushing tomonidan o‘ynalgan.
 1955-yilgi Avstraliya "Lux Radio Theatre" adaptatsiyasida Vinsent Prais Smithni ijro etgan.
 1956-yil filmida Smith Edmund O’Brien tomonidan o‘ynalgan.
 1965-yilda BBC Home Service’da efirga uzatilgan dramatizatsiya Patrick Troughton tomonidan ovoz berilgan.
 Garri Uotson 1967-yilgi uch qismdan iborat BBC Radio 4 adaptatsiyasida rolda qatnashgan.
 Jon Xurt 1984-yilgi film adaptatsiyasida Smithni ijro etgan.
 Kristofer Eklston 2013-yilgi ikki qismli BBC Radio 3 dramatizatsiyasida rolda o‘ynagan.

Manbalar

External links

NBC University Theater recording of 1984

de:1984 (Roman)#Winston Smith
Distopik asarlar
Distopiya
Anti-utopiya
Jorj Oruel
1984
Winston Smith
Badiiy adabiyot asarlari