Mollaret meningiti

Mollaret meningiti – bu miya va orqa miyani qoplab turuvchi himoya membranalarining qaytalanuvchi yoki surunkali yalligʻlanishi boʻlib, ular birgalikda meninglar deb nomlanadi. Mollaret meningiti qayta-qayta yuzaga keladigan, xavfsiz (xavfli oʻsmasiz), aseptik meningit boʻlganligi sababli, u xavfsiz, qaytariluvchan, limfotsitar meningit deb ham ataladi. U 1944-yilda birinchi boʻlib bu kasallikni aniqlagan fransuz nevrologi Pierre Mollaret sharafiga nomlangan.

Surunkali meningit „orqa miya suyuqligida pleositoz bilan bogʻliq holda 4 haftadan ortiq davom etadigan miya pardalarining taʼsirlanishi va yalligʻlanishi“ deb taʼriflangan boʻlsada, orqa miya suyuqligidagi oʻzgarishlar butun kasallik davomida aniqlanmasligi mumkin. Helbok va boshqalar taʼkidlaganidek tashxis qoʻyish qiyin boʻlishi mumkin: „Aslida tashxis qoʻyilgunga qadar yana koʻp haftalar, hatto oylar oʻtadi. Koʻp hollarda surunkali meningitning belgi va simptomlari 4 haftadan ortiq davom etibgina qolmay, balki davomli bosh ogʻrigʻi, boʻyin qotishi va hatto past darajadagi isitma bilan ham rivojlanadi“.

Belgilari va alomatlari 
Mollaret meningiti quyidagi: surunkali, takrorlanuvchi bosh ogʻrigʻi, boʻyin qotishi, meningizm va isitma, orqa miya suyuqligida (OSS) katta „endotelial“ hujayralar, neytrofil granulotsitlar va limfotsitlar bilan kechuvchi pleositoz, haftalardan yillargacha davom etadigan simptomsiz davrlardagi xurujlar hamda simptom va belgilarning oʻz-oʻzidan qaytalanishi kabi xususiyatlar bilan tavsiflanadi. Koʻpchilik odamlarda xurujlar turli xil nojoʻya taʼsirlar keltirib chiqaradi. Ular surunkali kundalik bosh ogʻriqlaridan tortib, meningitning asorati tufayli yuzaga keladigan eshitish va koʻrish qobiliyatining pasayishi, nerv tizimidagi ogʻriq hamda muskullarning torayishi kabi salbiy oqibatlargacha olib kelishi mumkin. Bu alomatlar yengil yoki ogʻir darajada namoyon boʻladi. Baʼzi hollarda qisqa, faqat 3-7 kun davom etishi mumkin, qolganlari esa haftalardan oylargacha davom etishi mumkin.

Sabablari 
Garchi uzoq vaqt davomida Mollaret meningitining sababi nomaʼlum boʻlib kelgan boʻlsa-da, soʻnggi ilmiy izlanishlar bu kasallikni Herpes viruslari, ayniqsa HSV-2 bilan bogʻliqligini aniqladi.

Varicella zoster virusi infeksiyasidan kelib chiqqan Mollaret meningiti sindromi holatlari polimeraza zanjir reaksiyasi (PZR) yordamida aniqlanib, hujjatlashtirilgan. Ushbu holatlarda oddiy gerpes virusiga nisbatan oʻtkazilgan PZR tekshiruvi manfiy natija koʻrsatgan. Baʼzi bemorlar tez-tez uchraydigan shingles (terining yalligʻlanishi) kasalligi haqida ham xabar berishadi. Suvchechak va shinglesni keltirib chiqaradigan Varitsella zoster virusi gerpes oilasining bir qismi boʻlib, baʼzan herpes zoster virusi deb ham ataladi. Markaziy asab tizimining epidermoid kistalari (xolesteatoma turi), aynan kista tarkibini jarrohlik yoʻli bilan davolash Mollaret meningitini keltirib chiqarishi mumkin.

Davolash 
Mollaret meningitida atsiklovir eng yaxshi davolash usuli hisoblanadi. Baʼzi bemorlarda kasallik takrorlanish chastotasi sezilarli darajada kamayadi, ammo boshqalarda esa oʻzgarish sezilmaydi. Koʻpincha davolash jarayoni simptomlarga qarshi kurashish, shuningdek ogʻriqlarni kamaytirish va immunitetni mustahkamlashdan iborat boʻladi.

Tahminlar 
Takrorlanuvchi Mollaret meningiti xurujlari odatda birinchi marta yuzaga kelganidan soʻng 3-5 yil ichida oʻz-oʻzidan bartaraf boʻladi, biroq ayrim bemorlar bu kasallik bilan ancha uzoqroq muddat yashashga majbur boʻlishlari mumkin.

Yana qarang 
 Ensefalit
 Meningit
 Gerpes simpleks virusi
 Varitsella zoster virusi

Manbalar 

Meningit
Kasalliklar
Tibbiyot
Nevrologiya