yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Apelsin sharbati

Apelsin sharbati apelsin etidan olingan mahsulotdir. „Yangi siqilgan (tabiiy) apelsin sharbati“, „toʻgʻridan-toʻgʻri siqilgan apelsin sharbati“ va „qayta tiklangan apelsin sharbati“ turlari bilan farqlanadi.

Ishlab chiqarilishi 
"Qayta tiklangan apelsin sharbati" atamasi konsentratlangan sharbatdan tayyorlangan mahsulotga nisbatan qoʻllanadi. Agar sharbat faqat pasterizatsiya qilinsa va isteʼmolchiga konsentratni olish va suyultirish bosqichlarisiz yetkazib berilsa, u qadoqda (Kanada, Isroil va Amerikada) „Not from Concentrate“/"NfC" („konsentratdan emas“) deb belgi qoʻyiladi. Sanoatda ishlab chiqarilgan va sotiladigan barcha apelsin sharbatlari (yangi siqilgan sharbatlar bundan mustasno) konservalangan. Shu bilan birga, konservalash uchun mahsulot issiqlik bilan ishlov berish — pasterizatsiyadan oʻtkaziladi.

Yangi siqilgan apelsin sharbatlari pasterizatsiya qilinmaydi va shuning uchun saqlash muddati ancha qisqaroq. Yangi siqilgan apelsin sharbatlari konsentratlangan sharbatlardan tayyorlangan sharbatlarga qaraganda foydaliroqdir.

Yangi siqilgan apelsin sharbati odatda qayta tiklangan sharbatga qaraganda qimmatroqdir.

2000-yilda apelsin sharbatining jahon ishlab chiqarishi 2,1 million tonnani tashkil etgan. Sharbatning eng katta miqdori AQSH va Braziliyada ishlab chiqarilgan.

Salomatlik uchun ahamiyati 
Apelsin sharbati C vitamini (askorbin kislotasi), kaliy, foliy kislotasi (vitamin B9) manbai hisoblanadi. Apelsin sharbatida inson salomatligiga foydali taʼsir koʻrsatadigan flavonoidlar ham mavjud. Sharbat meva etili ham boʻladi.

Apelsin sharbati saratonga qarshi, siydik haydovchi, qon koʻpaytiruvchi samarali vositadir. Shuningdek, u oshqozon sharbati ishlab chiqishini kamaytiruvchi, gipotenziv, anti-sklerotik va gemostatik taʼsirlari bilan ajralib turadi. C va P vitaminlarining yaxshi nisbati qon tomir devorini mustahkamlashga va uning oʻtkazuvchanligini kamaytirishga yordam beradi.

Apelsin sharbati ishtahani yaxshilaydi, oʻt haydovchi va yengil ich surgi taʼsirga ega. Uni sof shaklida isteʼmol qilish xavfli oʻsmalar, anemiya, gipertoniya, ateroskleroz, semirib ketish, shamollash, yuqumli va oʻtkir respirator kasalliklar, past kislotali gastrit, shishlar, ich qotishi, meteorizm, tish milkidan qon ketishining koʻpayishi, boshqa qon ketish turlari, teri kasalliklarini kompleks davolashda qoʻllanadi.

Sharbat ichayotganda shuni yodda tutish kerakki, och qoringa ichilgan apelsin sharbati oshqozon yoki ichak bilan bogʻliq muammolarni kuchaytirishi, shuningdek, oshqozon buzilishlarini keltirib chiqarishi mumkin. Bundan tashqari, bu sharbatning yuqori kislotaliligi tish emaliga zararli taʼsir koʻrsatadi. Sharbatning emalga tegmasligini taʼminlash uchun somoncha choʻpidan foydalanish tavsiya etiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Apelsinoviy sok naturalniy // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1956. — T. I. — Stb. 191—192 — 550 s.

Havolalar 
 Процесс производства сока и различия
Apelsinlar
Mevali sharbatlar
Raqamli inqilob

Raqamli inqilob (inglizcha: Digital Revolution) analog texnologiyalardan raqamli texnologiyalarga, 1980-yilarda boshlangan va XXI asrning dastlabki oʻn yilliklarida davom etadigan keng tarqalgan oʻtish; XX asrning ikkinchi yarmida boshlangan axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining keng tarqalishi bilan bogʻliq tub oʻzgarishlar va axborot inqilobining asosiy sharti boʻlib, bu oʻz navbatida globallashuv va post-sanoat iqtisodiyotining paydo boʻlishi jarayonlarini oldindan belgilab berdi. Asosiy harakatlantiruvchi kuchlar, birinchi navbatda, shaxsiy kompyuterlarning keng tarqalishi, Internetning keng qamrovli kirib borishi, shaxsiy koʻchma aloqa qurilmalarining ommaviy qoʻllanishi hisoblanadi.

Transformatsion miqyosda u baʼzan neolit ​​davridagi agrar inqilob va XVIII—XIX-asrlardagi sanoat inqilobi bilan taqqoslanadi; XIX asrning ikkinchi yarmida — XX asrning boshlarida ikkinchi sanoat inqilobi haqidagi gʻoyalar nuqtai nazaridan baʼzan uchinchi sanoat inqilobi (keyin toʻrtinchi) deb ataladi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 
 The Digital Revolution (timeline), Steven E. Schoenherr, 2004  
 Digital Revolution / Technopedia

Yana qarang 

 Kompyuter inqilobi
Axborot davri
Raqamli texnologiyalar
Raqamli inqilob
Хоlodets

Xolodets (jele) — bu goʻsht boʻlaklarini shoʻrva bilan sovutib, jelega oʻxshash massaga kabi quyuqlashtirilgan holda tayyorlanadigan mazali taom. U XVI asrdanoq mashhur. U shuningdek, rus oshxonasida bayramona dasturxonning asosiy sovuq taomi hisoblanadi. Odatda xolodetsni xren yoki xantal bilan birga tortiladi. Xolodetsning bir qator milliy navlari bor, masalan, gruzincha mujuji, xoʻroz goʻshtli moldavancha „resol“. Xolodetsga oʻxshash taomlar Polsha, Germaniya va balkan oshxonalariga ham tegishli.

Xolodets quymaning bir turi hisoblanmaydi, chunki u jelega oʻxshash boʻlishi uchun unga jelatin va agar-agar kabi jele hosil qiluvchi moddalardan qoʻshiladi, xolodets esa bunday tarkiblarsiz, tabiiy muzlaydi. Xolodets va jele sinonim hisoblanadi. Asosan, ushbu taom Rossiyaning shimoliy va shimoli-gʻarbiy hududlarida jele nomi bilan mashhur, janubiy va janubi-sharqda esa koʻpincha xolodets deb atashadi.Bundan tashqari, „xolodets“ nomi faqat mol goʻshtidan tayyorlangan taomdan ajratish uchun choʻchqa goʻshti yoki choʻchqa goʻshtidan tayyorlangan shoʻrvadan tayyorlangan taomga nisbatan qoʻllanadi.

Xolodets, ideal holatda, sigirning boshidan, miyasidan va barcha toʻrtta oyoqlaridan tayyorlanadi, shuningdek, shunchaki oyoqlari, quyruq va goʻshtlarni qoʻshib tayyorlash maqbuldir. Agar choʻchqa goʻshtini jele ichida qoʻllash haqida gap ketsa, unda choʻchqa quloqlarini, quyruqlarini, oyoqlarini ishlatish maqsadga muvofiq. Umuman olganda, jele uchun yetarli miqdorda jellelashtiruvchi moddalar mavjud boʻlgan tana qismlarining goʻshtlari ishlatilishi kerak.

Maʼlumki, Pyotr I kechki ovqatni tuzlangan bodring va tuzlangan karamli jele bilan boshlashni yaxshi koʻrar edi. Oʻsha paytlarda jele oddiy taom hisoblangan, ammo qirol deyarli har kuni daniyalik oshpazi Yan Feltendan tushlikka aynan jeleni tayyorlashni talab etardi. I.A,Goncharovning „Oblomov“ romanida Ilya Ilyichning boshqaruvchisi Agafya Matveyevna, agar xoʻjayin muhtoj boʻlsa, u „qushqoʻnmas oʻrniga sariyogʻ bilan sholgʻomni, findiq oʻrniga qoʻy goʻshtini, gatchin forel baligʻi oʻrniga qahraboli bakrani — tuzlangan sudak oʻrniga, ehtimol yoymadagi jeleni yeyishi mumkin…“, deb yozib qoldirgan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Poxlyobkin V. V. Studen. Xolodes i xolodnoe // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 341—342, 387—388. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 
 
 Studni // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1960. — T. VIII. — Stb. 474—477 — 630 s.
 Studen // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 349. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.

Ukraina oshxonasi
Rus oshxonasi
Ritretto

Ristretto ( — „ quyuq, kuchli; boy ogʻzaki“), shuningdek, baʼzan korto (corto), shrank (shrunk) yoki shot (shot) deb ham ataladi — espresso, bunda ichimlik massasining maydalangan qahva donining massasiga lungoga nisbati odatdagidan past boʻladi.

Anʼanaga koʻra, ristrettoni marxamat qilishda, bir stakan sovuq ichimlik suvi ham beriladi. Bunday oʻziga xos marosim ikkita maqsadga ega: birinchi navbatda, tananing suvsizlanishini oldini oladi; ikkinchidan, suv taʼm kurtaklarini tozalashga yordam beradi, shuning uchun har bir yangi qultum huddi birinchiday boʻlib qabul qilinadi.

Keng tarqalgan notoʻgʻri tushuncha shundaki, bir krujka ristretto juda koʻp kofeinni oʻz ichiga oladi, ammo bu aslida afsonadan boshqa narsa emas. Darhaqiqat, qahva ekstraktsiyasining dastlabki 15 soniyasida qahva efir moylari ristrettoga kiradi, ular qahvaning shunday yorqin taʼmi va hushboʻylikni hosil qiladi, kofeinning oʻzi esa ancha keyinroq faol ravishda chiqariladi. Darhaqiqat, oddiy ristretto krujkasi espressoga qaraganda kamroq kofeinga ega.

Ristretto Italiyadagi eng mashhur ichimlikdir. Ushbu ichimlikka shakar qoʻshilmasligi yoki shirinlikka buyurtma berilmasligi lozim, bu oʻz navbatida yomon odat deb hisoblanadi. Axir, ristrettoning asosiy nuqtasi ichimlikning taʼmi va xushboʻyligini his qilishdir.

Espresso singari, ristretto ham uyda faqat espresso mashinasi yordamida tayyorlanishi mumkin. Ristretto koʻpincha espresso oʻrniga ishlatiladi — boshqa qahva ichimliklari uchun asos sifatida (kapuchino, latte va boshqalar) qoʻllanadi.

Manbalar 

Qahva ichimliklari
Shamdon

Shamdon — sham qoʻyish uchun moʻljallangan taglik. Koʻp shoxli dekorativ shamdonlar chilchiroqlar deb ataladi.

Tarixi 
Shamdonlar qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlgan, ammo keyinchalik ular yogʻli yoki moyli lampalar bilan almashtirilgan.

Kundalik hayotda bronza yoki jezdan yasalgan shamdonlar XV asrdan boshlab paydo boʻladi. XVII-XVIII asrlarda qandillar burjuaziya uylarida chilchiroqdan koʻra koʻproq tarqaladi.

XVIII asrning oxiridan boshlab shamdonlar bayramona stolning bezagiga aylana boshladi. Ular turli xil materiallardan, jumladan, shisha, chinni, yogʻoch, plastik va turli metallardan tayyorlanadi.

18-asrda paydo boʻlgan chilchiroq koʻrinishidagi fonuslar 19-asrda gazli yoritishning paydo boʻlishi bilan yanada keng tarqaldi. Oʻshandan beri ular jamoat joylarini yoritish va bezash uchun katta ahamiyatga ega boʻldi. Dastlab, bunday fonuslar metalldan zarb qilingan, keyinchalik esa ular, ayniqsa murakkab konstruksiyaga ega boʻlsa, choʻyandan yoki quyma bronzadan eritilgan.

Shamdonni mum yoki stearin tomchilaridan himoya qilish uchun shamning pastki qismiga teshikchalari boʻlgan shisha, billur, chinni yoki metall doira — rozetka kiydirilishi mumkin.

Xristianlik ibodatida turli xil shamdonlar keng qoʻllanadi.

Adabiyotlar 

 Podsvechniki // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1959. — T. VII. — Stb. 166

Manbalar 

uy buyumlari
 Shamlar
Rolmops

Rolmops (shuningdek, rolli pug,  — „oʻralgan pug“) — sirka va tuz bilan marinadlangan seld filesining oʻramasi kornishot yoki Shprevald bodringlari, piyoz va ziravorlar bilan toʻldirilgan. Oʻramalar oʻz shaklini saqlab qolish uchun ikkita yogʻochlar bilan birlashtiriladi. Taom Berlin oshxonasi uchun anʼanaviy boʻlib, Berlinda paydo boʻlgan, lekin temir yoʻl tarmogʻining rivojlanishi bilan Boltiqboʻyi va Shimoliy dengizlarning ichki qismidan yogʻoch bochkalarni tuzlangan seld baligʻini yetkazib berish imkonini berdi, u butun Germaniya va shimoliyYevropa hududlarda mashhurlikka erishdi. Taom oʻz nomini XIX-asrda, Germaniyada Bidermeyer davrida mops itlar uchun moda boshlangan paytda oldi: seld oʻramalari nemislarga mops itlarning yuzlarini eslatar edi. Dastlab, tamaddi eski Berlin oynali pablarining bufetlarida paydo boʻldi — "ochlik minoralari" ().

Rolmops odatda oshxona jixozlarsiz, ochiq (bodringli) tomoni bilan toʻgʻridan-toʻgʻri ogʻizga kiritiladi va hech qachon ochilmaydi. Ular toʻgʻri alkogolli bazmdan keyingi nonushta taomi hisoblanadi. Bundan tashqari, ular koʻpincha labskaus bilan dasturxonga tortiladi.

Rolmopsning gʻayrioddiy shakli va oʻziga xos taʼmi uning adabiyotdagi oʻrnini taʼminladi. E.M.Remark izoh "Qora obelisk" non bilan rolmops dunyo qaygʻu barcha turdagi nonushta uchun ayni muddao, deb ishongan. Aka-uka Strugatskiyning „Dunyoning oxiriga bir milliard yil qolganda“ hikoyasida Weingarten oxirgi stakan spirtli ichimligini rolmops bilan ichadi. Yaroslav Hasekning „Yaxshi askar Shveykning sarguzashtlari“ asarida „ahmoq rollmopslar“ serjant-mayor, Sileziyalik qutbning lablaridan laʼnat. Rollmops, qaymoqli pishloq, jambon, dudlangan qizil ikra va oq baliq bilan birga Jon Cheeverning Wapshot Family Chronicleʼdagi boy stolda joylashgan. "PQ-17 karvoniga rekviyem" tarixiy romanida V.S.Pikul dengizchilar girdobni qayiqni rollmops bilan agʻdarish qobiliyati bilan solishtirishadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Poxlyobkin V. V. Rolmops // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 154. — 224 s. — 200 000 ekz. — ISBN 5-345-00218-5.
 Poxlyobkin V. V. Rolmops // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 312—313. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 
 Markina L. G. ROLLMOPS ROLMOPS // Kultura Germanii: lingvostranovedcheskiy slovar / pod obщey redaksiey prof. N. V. Muravlyovoy. — M.: AST, 2006. — S. 824. — 1181 s. — 3000 ekz. — ISBN 5-17-038383-5.
 Rolmops // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 315. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
 Erhard Gorys. Rollmops // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 444. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
 Lothar Bendel. Rollmops // Deutsche Regionalküche von A—Z. Mit Grundrezepten zum Nachkochen. — Random House, 2013. — 384 S. — ISBN 9783730690420.
Berlin oshxonasi
Latviya oshxonasi
One ID – Yagona Identifikatsiya Tizimi

One ID – Yagona identifikatsiya tizimi (YIT) – bu hukumat va fuqarolik veb-saytlariga kirish imkoniyatini beradigan yagona akkaunt bilan taʼminlaydigan roʻyxatdan oʻtish tizimi.

Afzalligi 
Foydalanuvchilarga davlat idora va tashkilotlari veb-saytlaridan alohida alohida akkaunt yaratmaslik hamda foydalanuvchiga tegishli elektron raqamli imzo orqali YITga javobgar idoralarga bormasdan roʻyxatdan oʻtish imkoniyati taqdim etilgan. 

One ID – Yagona identifikatsiya tizimi. Tizim jismoniy va yuridik shaxslar hamda davlat ishchilariga elektron hukumatning barcha axborot tizimlaridan erkin foydalanish qoidalariga rioya etgan holda ishlab chiqilgan. Foydalanuvchi YITdan avtorizatsiyadan oʻtgandan soʻng, u YITga bogʻlangan veb-saytlarga toʻg’ridan toʻgʻri tashrif buyura oladi. 

One IDdan orqali Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalidan avtorizatsidan oʻtish mumkin.

Xavfsizlik va asillik 
Shaxsga doir maʼlumotlarning haqiqiyligini taʼminlash va tasdiqlashda hamda  onlayn xizmatlarini taqdim etishni taminlaydi. 

One ID foydalanuvchilarning maʼlumotlarini daxldorligi va aslligini jismoniy va yuridik shaxslar markaziy maʼlumotlar bazasi bilan bogʻlangaligi bilan taʼmilab beradi.

Boshqa saytlar bilan integratsiya 
Veb-say yoki foydalanuvchini identifikatsiya qilinganda, xizmat turlari (bank xizmatlari, electron tijorat va hokazo) bilan taʼminlash uchun optimal, qonuniy va qulay. Yagona Identifikatsiya Tizimi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 17-dekabrdagi 365-sonli qaroriga asosan foydalanuvchilarni aniqlash Yagona Identifikatsiya Tizimi elektron hukumat haqidagi nizomga muvofiq, Yagona Identifikatsiya Tizimi tomonidan koʻrsatilgan maʼlumotlar haqiqiy deb qabul qilish maqsadga muvofiq.

Yuridik shaxslarni identifikatsiya qilish 
Agar tashkilot (kompaniya) rahbari jismoniy shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtgan boʻlsa, shaxsiy kabinetida tashkilot qoʻshishi mumkin. Bunda, Yagona Identifikatsiya Tizimi shaxsiy kabinetida, tashkilot rahbari nomidan olingan Elektron Raqamli Imzo taqdim etilishi kerak. Yuridik shaxs qoʻshilganda tashkilot nomidan davlat xizmatlarini foydalanish uchun boshqa foydalanuvchilarga (tashkilot xodimlarini) oʻz vakolatlarini topshirish mumkin boʻladi.

Manbalar 

Saytlar
Radjab Adashev

Radjab Adashev (1944-yil 15-iyul, Urgut tumani, Samarqand viloyati) — oʻzbek teatr va kino aktyori, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1997) va Oʻzbekiston Xalq artisti (2010).

Tarjimai hol 
1944-yil 15-iyul Samarqand viloyatining Urgut tumanida tavallud topgan. Maktabni bitirgach, Rajab Adashev qurilish tashkilotlarida ishlaydi va boʻsh vaqtlarida Urgut xalq teatrida rollar ijro etadi. 1964-yili u „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasi aktyoriga aylanadi, 1970-yili esa Ostrovskiy nomidagi Toshkent teatr va sanʼat institutining aktyorlik fakultetini tamomlaydi. Oʻzining aktyorlik faoliyati davomida 60 dan ziyod filmlarda suratga tushgan.

Yutuq va mukofotlari 

 „Abdullajon“ filmidagi „Eng yaxshi erkak roli uchun“ mukofot (1993)
 Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist unvoni(1997)
 Oʻzbekiston Republikasi Xalq artisti unvoni (2010)
 „Doʻstlik“ ordeni (2021)

Filmografiyasi

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar
Oʻzbekiston xalq artistlari
Doʻstlik ordeni sohiblari
Oʻzbekistonlik erkak aktyorlar
Kishilar
Yashayotgan insonlar
1944-yilda tugʻilganlar
15-iyulda tugʻilganlar
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Messier 39

M 39 (shuningdek, Messiye 39 yoki NGC 7092 nomi bilan ham tanilgan) Oqqush yulduz turkumidagi tarqoq yulduzlar toʻdasidir.

Kashfiyot tarixi 
Toʻda 1764-yilda Sharl Messiye tomonidan kashf etilgan.

Qiziqarli xususiyatlari 
M 39 Yerdan 800 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan.

Kuzatishlar 

M 39 – Oqqush yozgi yulduz turkumidagi eng yorqin tarqoq toʻdadir. Kuzatish uchun eng yaxshi vaqt – bahorning oʻrtasidan kuzgacha. Deneb (α Cyg) – α Kaltakesaklar segmentining oʻrtasida hatto kuzatish moslamalarisiz ham xira dogʻ sifatida koʻrinadi. Dala durbinlarida diffuz nurning uchburchak shakli va uning fonida bir nechta yulduzlar koʻrinadi. Aperturasi 80-120 mm boʻlgan teleskopda, kattalashtirishning tegishli tanlovi bilan, 20-30 ta yulduzlar toʻdasi okulyarning butun koʻrish maydonini toʻldiradi. Ulardan taxminan bir xil yorqinlikdagi (7-8 m) oʻnga yaqin oq rang yulduzlar T shaklidagi naqshni hosil qiladi, qolgan xiralari esa fonni bir tekisda toʻldiradi.

Tiniq osmonda (Oy va yorugʻliksiz) M 39 dan qiziqarli Pilla tumanlik kompleksini (IC 5146) qidirish uchun moʻljal sifatida foydalanishingiz mumkin. Kompleksning markaziy qismi, bir nechta yulduzlarni oʻz ichiga olgan kichik tarqoq toʻda M 39 dan taxminan 3 gradus sharqiy-janubiy-sharqda joylashgan. Toʻda ixcham sharpali nurli oʻram (pilla) bilan oʻralgan boʻlib, u Hβ-filtri (shuningdek, UHC yoki LPR „dipskay“ filtri) yordamida osmonda nisbatan yaxshiroq koʻrinadi. Bu pilla, oʻz navbatida, quyuq changli tumanlik bilan oʻralgan boʻlib, u goʻyo IC 5146 (Oy diskining oʻlchami) atrofida boshni hosil qiladi va qora dum (qora „Ilon“ tumanligi) bu boshdan M 39 tomon taxminan ikki darajaga choʻzilgan.

Messiye katalogidagi osmon qoʻshnilari 
M 39 ga nisbatan yaqin joyda Messier katalogidan faqat bitta obyekt mavjud: M 29 tarqoq toʻdasi – Oqqush xochining markaziy yulduzi (γ Cyg) yaqinida.

= "Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi 
… M 19 → M 11 → M 39 → M 26 → M 16 …

Manbalar

Havolalar 
 Messier 39, SEDS Messier pages
 Informatsiya na angliyskom i fransuzskom
 Informatsiya
 VizieR
 NASA/IPAC Extragalactic Database
 Spisok publikatsiy, posvyaщyonnix NGC 7092
 Messier 39, SEDS Messier pages
Messiye obyektlari
Tarqoq toʻdalar
Oqqush (yulduz turkumi)
Olxoʻri pyuresi

Olxoʻri pyuresi — meva pyuresi, yangi olxoʻrining ezilgan va konservalangan eti, yangi mevalarga xos rang, taʼm va hidga ega boʻladi. Olxoʻri pyuresining kaloriya tarkibi 55 kkal/100 g ni tashkil qiladi.

Pyure tayyorlashning xonaki retseptiga koʻra, tayyor olxoʻri etiga shakar sepib, sharbati ajralib chiqishi uchun bir kuncha saqlanadi. Sharbati oqib ketgach, konservalash uchun olxoʻri tuppasiga termik ishlov beriladi. Sanoat ishlab chiqarishida olxoʻri pyuresi yetilgan mevalardan tayyorlanadi. Yuvib, saralab va bugʻ yoki qaynoq suvda bugʻlagandan soʻng mevalar qirgʻichdan oʻtkaziladi. Tayyor pyure ikki yoʻl bilan konservalanadi: sterilizatsiya yoki kimyoviy konservantlar — suvda erigan oltingugurt dioksidi yoki natriy benzoat bilan. Sterilizatsiyalangan olxoʻri pyuresi tabiiy toʻyimli va mazali mahsulot boʻlib, bolalar ovqatida tavsiya etiladi. Kisellar, musslar, souslar va desert yeguliklar sterillangan olxoʻri pyuresidan tayyorlanadi. Konservantlar bilan ishlov berilgan olxoʻri pyuresi olxoʻri povidlo tayyorlash uchun qaynatib olinadigan yarim tayyor mahsulotdir.

Nemis va Avstriya oshxonalarida „pflaumenmus“ () keng qoʻllanadi. U olxoʻri pyuresi va marmelad oʻrtasida oraliq pozitsiyani egallaydi, chunki povidlo quyuq va shakari kamroq boʻladi. Sharbati oqib ketishi uchun olxoʻri eti sirka va shakar bilan bir kun davomida saqlanadi yoki shakarsiz bir necha soat davomida pechda quritiladi, soʻngra dolchin, chinnigullar, badyan va vanil bilan qaynatiladi. Pflaumenmus bilan souslar va pishiriqlar uchun qoʻshimchalar tayyorlash maqsadida ishlatiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Slivovoe pyure // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1960. — T. VIII. — Stb. 213 — 630 s.
 Pyure plodovoe i yagodnoe // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1959. — T. VII. — Stb. 527—528 — 563 s.
 
 
Oziq-ovqat
Taomlar
Pivo sho‘rva

Pivo shoʻrva — shoʻrva turi boʻlib, unda suyuq asos pivo hisoblanadi. Pivo asosidagi toʻyimli va mazali taom qadimgi misrliklarga maʼlum boʻlgan, qadimgi rimliklarda esa pivo shoʻrva lotincha cervisia cocta deb nomlangan. Pivo shoʻrva oʻrta asr Monastir yilnomalarida zikr qilingan, uning retseptlari esa qadimiy oshpazlik kitoblarida mavjud.

Pivo va uning asosidagi shoʻrva anʼanaviy tarzda Shimoliy va Markaziy Yevropa, Boltiq hududi (Skandinaviya, Germaniya, Polsha, Belgiya, Niderlandiya) va boshqa mamlakatlarning milliy taomlariga kiritilgan. Bunday shoʻrvalar uchun, odatda, xom tuxum (yoki alohida oqsil yoki sarigʻi), sut mahsulotlari (qaymoq, sut, smetana), shakar, ziravorlar (qalampirmunchoq, dolchin, zanjabil, kashnich va boshqalar) ishlatiladi. Pivo shoʻrvalariga, odatda, qora nondan tayyorlangan qovurilgan non yoki quritilgan non tortiladi. Pivo shoʻrvalarining koʻp turlari mavjud — eng oddiy, nonlidan (yogʻli smetana yoki koʻpirtirilgan xom tuxum sarigʻi bilan polyakcha „faramushka“ (), maydalangan non chekkasi bilan chex „gramatkasi“ () yoki sariyogʻ bilan un asosidagi Berlin „bir-sup“) tarkibida koʻp ingredientlar, jumladan, bekon, qoʻziqorin, piyoz, kartoshka, sabzi, garni dastasi (Roularius shoʻrva) mavjud boʻlgan murakkablarigacha.

Pivo shoʻrva anʼanaviy ertalabki taom sifatida oddiy odamlarning ham, qirollarning ham menyusida mavjud boʻlgan. Biolog va fanni ommalashtiruvchi Tor Xansonning soʻzlariga koʻra, shoʻrva tarkibidagi ingredientlar barcha yoshdagi odamlarni uglevodlar va kaloriyalar bilan taʼminlagan. Xonimlar pivo shoʻrvani „terining oqligi va xumorlik uchun“ isteʼmol qilganlar. Taomda ishlatiladigan pivo yengil boʻlishiga qaramay, u odamlarga „yengil mastlik“ holatini bergan: „Aslida, pivo shoʻrva uzoq pivo kunining boshlanishi boʻlib xizmat qilgan“. U Yevropada tarixchilar tomonidan „Buyuk hushyor torttiruvchi“ deb atalgan qahva tarqalishidan oldin mashhur boʻlgan. Prussiyaning tejamkor qiroli Fridrix II quyidagi gapi maʼlum: "Bugungi kunda har bir dehqon va oddiy odam koʻp pul ketadigan qahva ichishga oʻrganib qolgani dahshatli. Qirol hazratlari yoshligida pivo shoʻrvada oʻsgan. Bizning dehqonlarimizning otalari faqat pivoni bilishgan va bu aynan bizning iqlimimizga mos keladigan ichimlik!. Ushbu taomni toʻy marosimlarida tortish anʼanasi boʻlgan; retseptga har bir mehmon uchun bir litr pivo hisobida mast qiluvchi ichimlikning yengil navlari kirgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 Erhard Gorys. Berliner Biersuppe // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 58. — 599 S. — ISBN 3-423-36008-9.
 

Yevropa taomlari
Navarcha gulmohi (forel)

Navarcha uslubda pishirilgan gulmohi (Trucha a-la Navarra, ) Navar oshxonasining klassik baliqli taomidi. Uning turli-tuman tayyorlanish usullari mavjud boʻlib, butun Ispaniyada mashhur. Asosiy retsept bu serrano jamon somonchalari bilan toʻldirilib, tovada qovurilgan gulmohi baligʻidan tayyorlangan taomdir. Choʻchqa goʻshtidan tayyorlanadigan bekonning mayda boʻlakchalari bilan toʻldirilgan yoki jamonning butun boʻlaklariga oʻralgan va tishchoʻplar bilan mahkamlangan Navarracha gulmohi reseptlari ham mavjud.

Benediktin Emerik Piko Avliyo Jakov yoʻlida pishirilgan gulmohi baligʻini XII asrdayoq Kaliksta kodeksida olqishlagan. Ernest Xeminguey Encierroda vafot etgan doʻstini eslarkan, Navarracha gulmohi taomi haqida yozadi.

Manbalar

Havolalar 

 ABC Sevilla retsepti )
 alifbo tartibida oziq-ovqat
Taomlar
 qovurilgan ovqatlar
 baliq ovqatlarni
Qisqichbaqali kotlet

Qisqichbaqali kotlet ( ― qisqichbaqa goʻshti,qotgan non boʻlaklari, mayonez, xantal (odatda tayyorlanadigan xantal, lekin baʼzan xantal kukuni), tuxum va ziravorlar kabi boshqa ingredientlardan tayyorlanadi. Kotletni  dimlashadi, duxovkada pishirishadi, gril yoki frityurda qovurishadi. Mazkur taom Amerika Qoʻshma Shtatlarida, Chesapeake koʻrfazi atrofidagi hududda, xususan, Merilend va Virjiniya shtatlarida keng isteʼmol qilinadi.

"Qisqichbaqali kotlet" atamasi dastlab 1939-yilda Crosby Gagening Nyu-Yorkdagi Butunjahon yarmarkasining oshxona kitobi"da, " Baltimor qisqichbaqali kotleti" sifatida keltirilgan va shuningdek, 1891-yilda nashr etilgan Tomas J. Murrayning "Qovurma taomlar kulinariyasi" kitobida ham uchratish mumkin.

Qisqichbaqali kotletlari, AQShda ayniqsa, Oʻrta Atlantika va Janubiy Atlantika shtatlari qirgʻoqlarida, qisqichbaqa sanoati rivojlangan yerlarda mashhurdir. Ularni shuningdek,  Yangi Angliyada, Meksika koʻrfazi sohilida, Tinch okeanining shimoli-gʻarbiy qismida va Shimoliy Kaliforniya qirgʻoqlarida tez-tez uchratish mumkin. Koʻpgina restoranlar va baliq bozorlari  qisqichbaqli kotletlarini  "Merilend qisqichbaqali kotleti" yoki "Merilendcha qisqichbaqali kotlet" deb reklama qiladilar.

Qisqichbaqaning har qanday turidan olingan goʻshtdan foydalanish mumkin boʻlsa-da,  Chesapeake koʻrfazida yashaydigan  koʻk yoki moviy rang Qisqichbaqa eng yaxshi taʼm beruvchi va  eng koʻp foydalaniladigani hisoblanadi. Tinch okeanining shimoli-gʻarbi va shimoliy Kaliforniyasidagi restoranlarda  Dungeness qisqichbaqasini maʼqul koʻrishadi.

Odatda Osiyodan import qilinuvchi arzonroq variant koʻk suzuvchi qisqichbaqadan foydalanish ham keng yoʻlga qoʻyilgan. Xorijdagi mahsulot koʻpincha AQShda qoʻllanishi mumkin boʻlmagan usullar va amaliyotlar yordamida qoʻlga kiritiladi. Chunki Aqshda Qisqichbaqa sanoati barqarorlikni taʼminlash maqsadida qattiq nazorat qilinadi.

Turlari 

Kotletlar qiyma goʻshtdan tayyorlanadi, buning uchun qisqichbaqa goʻshti eziladi, soʻngra unga boshqa ingredientlar qoʻshiladi.

Kotlet ichiga qoʻshimcha mahsulotlar solinmasdan ham qisqichbaqaning yirik  goʻsht boʻlaklaridan tayyorlanadi. Soʻng laganda yoki sendvich ichida beriladi.

Baʼzi mamlakatlarda qisqichbaqa goʻshti oʻrnini bosuvchi sifatida Qisqichbaqa tayoqchalaridan foydalanishadi.

Odatda  garnirga kartoshka frisi, kartoshka, karamli yoki makaron salat bilan birga dasturxonda uzatiladi. Restoranlarda ushbu taom limon boʻlagi va shoʻr krekerlar bilan, baʼzan esa remulad, tartar sousi, xantal, kokteyl sousi, ketchup yoki vuster sousi kabi boshqa souslar bilan beriladi. Qisqichbaqali kotletlar kichik pechene hajmidan gamburgergacha boʻlgan oʻlchamlarga ega boʻladi.

Manbalar
Pissaladière

Pissaladyer (, Nitsa dialekti pissaladina, , Liguriycha piscialandrea) – Liguriyadan (xususan, Genuyadan) kelib chiqqan, xamirturushli xamir asosidagi ochiq pirog. U koʻpincha pitsa bilan taqqoslanadi, hatto Genuya pitsasi deb ham ataladi. Bu taom butun geografik va etnik-madaniy Liguriyada, yaʼni Magra va Var daryolari orasida keng tarqalgan. Shuningdek, Nitsa kabi janubi-sharqiy Fransiyaga xos. Nitsa grafligi Fransiyaga qoʻshilganidan soʻng, Nitsa oshxonasi fransuz oshxonasiga qoʻshildi, shuning uchun endi koʻplab Liguriya taomlari fransuzcha „leybl“ bilan taʼminlangan.

Etimologiya 
Bu soʻzning etimologiyasi lotincha piscis „baliq“ soʻzidan olingan boʻlib, u oʻz navbatida, anchousli qayla yoki pasta nomi boʻlgan pissalat soʻzidan olingan (via peis salat, qadimgi liguriya tillarida va Niçardda, Nitssa dialektida „tuzlangan baliq“). Boshqa versiyaga koʻra, Pissalandrea soʻzi italyancha Pizza allʼAndrea yoki Pizza dʼAndrea soʻzlaridan kelib chiqqan. Pirog birinchi marta taxminan XV asrning oxirida tayyorlangan, u oʻsha paytda Genuya Respublikasining yetakchi siyosatchisi boʻlgan Admiral Andrea Doria sharafiga „d’Andrea pitsasi“ deb nomlangan.

Tayyorlash 
Pissaladyer uchun xamirturushli xamir (fokachcha kabi) odatda klassik Margarita pitsasiga qaraganda qalinroq boʻladi, anʼanaviy nachinka esa odatda karamelizatsiyalangan, zaytun moyida dimlangan piyoz, qora zaytun va anchousdan tashkil topgan (baʼzan anchousli pasta yoki sousning bir turi boʻlgan pissalat (pissalat yoki pissala) bilan tayyorlanadi). Piyoz qora murch, toshchoʻp, baʼzan pomidor bilan dimlanadi. Anchouslar yogʻda konservalangan holda ishlatiladi, ular yuviladi, uzunasiga kesiladi va piyoz qatlami ustiga qoʻyilib, toʻr naqshi hosil qilinadi. Anchouslarning tanalari orasiga zaytunlar joylashtiriladi.

Manbalar 

 Italiya oshxonasi
Go dasturlash tili

Go dasturlash tili 2007-yilda Robert Griesemer, Rob Pike va Ken Tompsonlar tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, 2009-yilda rasman ochiq kodli dasturlash tili sifatida ommaga taqdim etilgan. Toʻgʻri u JavaScript yoki Python kabi dasturlash tillari kabi mashxur boʻlib ulgurmagan boʻlsada, Go dasturlash tili foydalanuvchilarga koʻplab imkoniyatlar yaratib bera oladi. Go JavaScript yoki Pythondek ommalashmagan boʻlsada, ularni bogʻlab turadigan bitta umumiy jihat bor: tushunish va oʻrganish juda oson. Ammo bu sintaksis yangi yaratilgan tillardan koʻra koʻproq afzalliklarga ega. Sababi, uni oʻqish oson boʻlib, bir nechta dasturchilarga bir-birlarining dastur bloklarini toʻldirib ketish imkoniyatini taqdim etadi. Ushbu til sintaksis jihatdan C dasturlash tillariga oʻxshab ketadi. Go foydalanuvchilari qoʻshimcha kutubxonalarni yuklab olmasdan turib shu tilda mavjud boʻlgan kutubxonalardan foydalangan holatda ham oʻzlariga maʼqul boʻlgan dasturlarni yarata oladilar. Bu Go dasturlash dunyosiga eng aqlli qoʻshimchalardan biri boʻlib, ular sizning maʼlumotlar bloklaringizga maʼlumotlar tuzilmalarini qoʻshishning sodda usulini taklif etadi. Boshqa tillarda murakkab ishlashni talab qiladigan bir qator vazifalarni Go interfeysi orqali bitta qatorli kod yordamida bajarish mumkin.

Manbalar

Havolalar
Venoz bosim

Themarkaziy venoz bosim, PVX qisqartmasi bilan ham tanilgan, bu yuqori vena kavasi va oʻng atrium devorlari darajasida qon tomonidan taʼsir etiladigan bosimdir. Bu oʻta muhim gemodinamik parametr, chunki bu aylanma qon hajmining oʻng qorinchaning qisqarish kuchiga bogʻliqligi natijasidir.

Klinik jihatdan markaziy venoz bosim bemorning qon miqdori, shuningdek, yurakning oʻng tomoni qisqaradigan kuch haqida juda aniq tasavvur beradi; aslida, markaziy vena bosim qiymati oʻzida oʻng qorinchaning oldindan yuklanishini (diastol oxirida qorinchaning toʻldirish hajmi) ifodalaydi.

Markaziy vena bosim qiymatlarini olish uchun uchi yuqori vena kavasida yoki oʻng atriumda joylashgan boʻlishi uchun kateter bilan uzun boʻyli yoki subklavian boʻladigan markaziy venaga kirish kerak.

Yana qarang 

 Qon bosimi
Zomin davlat tog‘-archa qo‘riqxonasi

Zomin davlat togʻ-archa qoʻriqxonasi – Pomir-Oloy (Jizzax viloyati, Oʻzbekiston) Turkiston tizmasining gʻarbiy qismining shimoliy yon bagʻrida joylashgan qoʻriqxona. Asosiy himoya obyektlari – baland togʻli archa tizimlari (1760-3500 m balandlikda), oq tirnoqli ayiq, soqolli kalxat, qora laylak va boshqalar. Har hil hayvonlar ham bor

Tarixi 
Maʼlumki, XIX asrning 60-yillarida keyinchalik Zomin qoʻriqxonasiga aylangan hudud rus tabiatshunosi A. P. Fedchenko tomonidan oʻrganilgan. Ushbu hudud florasining birinchi ilmiy tavsifi 1916-yilda Rossiya imperiyasi Qishloq xoʻjaligi vazirligining koʻchirish boshqarmasi xodimi Olga Norring tomonidan berilgan. 1926-yildan 1929-yilgacha va 1934-yildan 1951-yilgacha mavjud boʻlgan Guralash qoʻriqxonasini (taxminan 8500 gektar maydon) yaratish uchun asos boʻlgan hududlarni toʻliq oʻrmon xoʻjaligi sifatida shakllantirilishi amalga oshirildi.

Intensiv yaylovlar, oʻrmonlarning tartibsiz kesilishi (birinchi navbatda, archa) va brakonyerlik subalp landshaftlarini saqlashga jiddiy xavf tugʻdirdi, buning natijasida 1959-yilda Zomin qoʻriqxonasini tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. 1978-yilda qoʻriqxona bilan yagona massivni tashkil etgan Oʻzbekiston xalq bogʻi (31500 ga) tashkil etildi.

SSSR parchalanishidan oldin qoʻriqxona Oʻzbekiston SSR Oʻrmon xoʻjaligi vazirligining Ovchilik va qoʻriqxonalar bosh boshqarmasi tasarrufida boʻlgan.

Galereya

Adabiyotlar

Manbalar

Havolalar 
 http://xn--80abmghlx4ajd.uz/ob-uzbekistane/priroda/zaaminskiy-gos-zapovednik 
 Centralasia-adventures.com sayti sahifalarida Zominskiy togʻ va archa davlat qoʻriqxonasi
 http://www.econews.uz/index.php/ru/test2/item/2816 

Oʻzbekistondagi qoʻriqxonalar
Zomin tumani
Fiat valyuta

Fidusiar (lotinchadan fiducia-ishonch), fiat (lotinchadan fiat-koʻrsatma, „shunday boʻlsin“) – ramz, qogʻoz, kredit hamda kafolatsiz pullar yaʼni oltin va boshqa qimmatbaho metallar bilan taʼminlanmagan pullar hisoblanadi. Ularning nominal qiymati ularni ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan materialning narxidan qatʼi nazar, davlat tomonidan belgilanadi va kafolatlanadi. Masalan, oltin yoki kumush uchun fiat. Koʻpincha ishonchli pul toʻlov vositasi sifatida davlat qonunlari asosida ularni nominal qiymati boʻyicha qabul qilinishi talab qilinadi. Ishonchli pulning qiymati odamlarning uni qimmatli narsaga almashtirishi mumkinligiga ishonishi bilan tasdiqlanadi. Davlat hokimiyati obroʻsining pasayishi ishonchli pullarning xarid qobiliyatining pasayishiga, yaʼni devalvatsiyaga, „puldan qochishga“ (investitsiyalar orqali ularning xarid qobiliyatini saqlab qolishga urinishlar) va hokazolarga olib keladi.

Havolalar
Xorazm xalq sho‘rolar jumhuriyati

Xorazm xalq shoʻrolar jumhuriyati — (1920-1924) Xiva xonligi oʻrnidagi mustaqil hukumat.

Tarix 
1920-yil 26-30-aprel kunlari Xivada Butunxorazm vakillarining birinchi qurultoyi boʻldi va qurultoy yakunida Xorazm Xalq Shoʻrolar Jumhuriyati tuzilganligi eʼlon qilindi. Jumhuriyatning qabul qilingan birinchi konstitutsiyasida davlatning eng muhim ishlarini hal qilish oliy hokimyat organi boʻlgan Umumxorazm xalq vakillari qurultoyiga tegishli deb belgilandi. Ijroiya organi sifatida 15 aʼzodan iborat Xalq Nozirlari kengashi ham tasdiqlandi. Xorazm Jumhuriyati maʼmuriy jihatdan 22 ta tumanga boʻlindi (sobiq Xiva xonligi hududlari). 1924-yil Xorazm SSR tuzildi va koʻp oʻtmasdan Oʻrta Osiyoda oʻtkazilgan milliy-hududiy chegaralanish siyosati natijasida tugatildi.

Manbalar

Havolalar 
 Bobooxun Salimov. Kundaliklar yoxud Kremldagi muzokaralar

Xorazm
Sovet Ittifoqi respublikalari
Rossiyada fuqarolar urushi davridagi Sovet davlati tuzilmalari
Xorazm Sotsialistik Sovet Respublikasi
Xorazm tarixi
Oʻzbekiston tarixidagi davlatlar
Sovet respublikalari
Discord

Discord — bu turli xil jamolar jamoalar tomonidan  VoIP va video konferensiyalarni qoʻllab-quvvatlaydigan tezkor xabar almashish tizimi (messenjer). U Geymerlar va talabalar orasida eng mashhur. Tuzuvchi San-Fransisko da joylashgan Discord Inc. (sobiq Hammer & Chisel) kompaniyasi.

Kompyuterlarda foydalanishda Windows, macOS va Linux uchun, mobil telefonlarda Android va iOS uchun, veb koʻrinishidagi talqinlari mavjud. U Electron freymvorki asosida qurilgan

2019-yil 13-may holatiga koʻra, messenjerda 250 milliondan ortiq foydalnuvchi roʻyxatdan oʻtgan.

Tarixi 
Dasturchi Hammer &amp; Chisel oʻzining MOBA oʻyini hisoblangan Fates Foreverni qoʻllab-quvvatlashdan 2015 yilda Discordni ishlab chiqishga oʻtdi. Dastlab, kompaniya YouWeb ning 9+ startapni qoʻllab-quvvatlash dasturi orqali mablagʻ oldi, keyin Benchmark va Tencent dan sarmoyalarni jalb qildi. Ishlab chiquvchilar Skype va TeamSpeak  kabi boshqa VoIP ilovalarining eng yaxshi tomonlarini oʻz ichiga oladigan dasturini yaratishni maqsad qilgan edilar.

Ushbu xizmat kibersportsmenlar orasida juda katta mashxurlikka erishdi.

2016-yil boshida undan roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilar soni 11 milliondan ortiq kishiga yetdi, foydalanuvchilar sonining oylik oʻsishi esa 2 millionni tashkil etdi. 

2017-yil oktabr oyida videochat, shuningdek, ekranni almashish funksiyasi qoʻshildi, 2018-yil holatiga koʻra, videomuloqotdagi odamlarning maksimal soni 10 kishini tashkil qiladi. 2020-yil 11-martda kompaniya karantin davrida videomuloqotdagi maksimal odamlar sonini vaqtincha 50 kishiga oshirdi.

Manbalar

Messenjer
Aleksey Kojevnikov

Aleksey Yakovlevich Kojevnikov () (1836-yil 5 mart — 1902-yil 23-oktabr) Rossiya imperiyasining nevrologi va psixiatri, Ryazan shahrida tugʻilgan.

Biografiya 
1853-yildan 1858-yilgacha u Moskva universitetida tibbiyot fakultetida tahsil oldi va Germaniya, Shveysariya, Angliya va Fransiyada taʼlim oldi. Jan Martin Charkoning Parijdagi laboratoriyasida u amyotrofik lateral sklerozni (ALS) oʻrganishda muhim patologik korrelyatsiyalarni amalga oshirdi. 1869-yilda u Moskvaga qaytib keldi va u yerda Novo-Ekaterininskiy kasalxonasida ishladi va nevrologik va psixiatrik kasalliklar boʻyicha dars berdi. 1870-yildan 1884-yilgacha u nevrologik kasalliklar klinikasiga rahbarlik qildi, 1873-yilda ekstraordinar professor boʻldi.

1880-yilda Kojevnikov Moskva universitetida maxsus patologiya va terapiya kafedrasiga oʻtdi va 1886-yilda universitet psixiatriya klinikasiga asos soldi. 1890-yilda Moskva nevropatologlar va psixiatrlar jamiyatiga asos solgan.

Karyera 
Kojevnikov rus psixiatriyasining kashshofi boʻlgan va aqli zaiflarga insoniy munosabatda boʻlish tarafdori edi. Uning nomi bilan „Kojevnikov epilepsiyasi“ deb nomlanadi, bu epilepsiya davomi deb ham ataladi, bu epilepsiya tananing cheklangan qismiga taʼsir qiladigan deyarli doimiy, ritmik mushaklar qisqarishi bilan tavsiflanadi. U progressiv oilaviy spastik diplegiyaning keng qamrovli tavsifini taqdim etdi va yadro oftalmoplegiya va astenik bulbar falajlanishni nevropatologik yadroviy oʻrganishga hissa qoʻshdi.

Uning shogirdlari va yordamchilari orasida Sergey Korsako (1853-1900), Grigoriy Ivanovich Rossolimo (1860-1928), Liveriy Osipovich Darkshevich (1858-1925), Vladimir Karlovich Rot (1848-1916), Lazar Salomonovich Minor (1855-1942) bor edi. Edvard Flatau (1869-1932).

Maʼlumotnoma 

 

1902-yilda vafot etganlar
1836-yilda tugʻilganlar
Oxunjon Madaliyev

Oxunjon Madaliyev (21-may 1963-yil, Yangiarab qishlogʻi, Oltiariq tumani, Fargʻona viloyati – 29-iyun 2000-yil) – oʻzbek qoʻshiqchisi va bastakori, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist. 1990-yillarda Oʻzbekistonda va qoʻshni respublikalarda shuhrat qozongan. 2000-yil 37 yoshida yurak xurujidan vafot etgan.

Madaliyev vafotiga qadar yuzlab qoʻshiq kuylagan. „Yolgʻiz ayol“, „Javohirim“, „Onamning duosi“, „Seni bugun koʻrmasam boʻlmas“, „Turkman qiz“, „Unutmoq osonmas bizlarni“ kabi qoʻshiqlari ommalashgan.

Hayoti 

Oxunjon Madaliyev 1963-yilning 21-may kuni Oʻzbekistonning Fargʻona viloyatidagi Oltiariq tumanida joylashgan Yangiarab qishlogʻida tugʻilgan. 1985-yil Fargʻona pedagogika institutining (hozirgi Fargʻona davlat universiteti) musiqa fakultetini tamomlagan. Habiba Madaliyevaga uylangan. 1990-yilning 14-yanvarida oʻgʻli Qilichbek Madaliyev dunyoga kelgan. Oʻgʻli Madaliyev ham qoʻshiqchilik bilan shugʻullanadi.

Madaliyev 2000-yilning 29-iyunida 37 yoshida navbatdagi toʻyni tugatib, haydovchisi bilan Tico mashinasida ketayotganida miokard infarktidan vafot etgan. Bevaqt oʻlgani uchun qoʻshiqchi giyohvand moddalar isteʼmol qilgan, degan asossiz daʼvolar tarqalgan. Shuningdek, vafotidan keyingi yillarda Madaliyevga suiqasd uyushtirilgan degan iddao ham tarqalgan.

Faoliyati 

Madaliyev institutni tamomlaganidan keyin Oltiariq tumanidagi 26-sonli oʻrta maktabda musiqa fani oʻqituvchisi oʻlaroq ishlay boshlagan. Keyinchalik Fargʻona Davlat filarmoniyasida yakkaxon qoʻshiqchi sifatida ishlagan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist Qilichbek Tojiyev Madaliyevning ustozi boʻlgan.

Madaliyev 1989-yili Toshkent shahrida „Kamolot – 89“ koʻrik tanlovida gʻoliblikni qoʻlga kiritib, oʻsha yilning dekabrida „Xalqlar doʻstligi“ saroyida ilk yakkaxon konsertini bergan. Umrining oxirigacha yuzdan oshiq qoʻshiqni ijro etgan. Qoʻshni mamlakatlarga, jumladan, Tojikiston va Qirgʻizistonda gastrol safarlariga borgan, oʻnlab shogird tayyorlagan.

Diskografiyasi 

Studiyaviy albomlari

 „Ziyodam“ (1983)
 „Seni asrasin“ (?)
 „Kimligini aytmayman“ (?)
 „Sendadir xayolim“ (?)
 „Yulduzim“ (?)
 „Navbahor“ (?)
 „Javohirim“ (?)
 „Oʻzbeklarim“ (?)
 „Yolgʻiz ayol“ (?)
 „Sogʻinch“ (?)
 „Yoshligim“ (?)
 „Unutmoq osonmas bizlarni“ (?)
 „Onamning duosi“ (1994)

Mukofotlari 

Madaliyev 1997-yil 26-avgustda „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan. 1999-yil 25-avgustda "Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist" unvonini olgan.

Manbalar

Havolalar 
 Oxunjon Madaliyev bilan intervyu (1993-yil) 
 YouTube kanali

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar
Oʻzbekistonlik qoʻshiqchilar
Xolera

"Vabo" ( — shveytsarcha Vale kantonidan kelib chiqqan mazali pirogning bir turi hisoblanadi. U uvadalanuvchi va qatlamali xamir va toʻldirmadan iborat: kartoshka, sabzavot, mevalar va pishgan pishloq.

Tarixi 
Uning noodatiy nomi, ehtimol, taomning tarixi va xalq etimologiyasi bilan bogʻliq. 18360-yilda vabo epidemiyasi davrida Vale aholisi infeksiya xavfi tufayli uyda qolishga majbur boʻlishadi va omborxonadan, bogʻdan topgan narsalari bilan yeguliklar tayyorlashadi. Epidemiya xavfi kamaygach esa oshpazlar ushbu mazali pirogga mintaqaviy ingredientlarni qoʻshish kontseptsiyasiga qaytishdi va „vabo“ pirogining retsepti oʻsha paytdan buyon saqlanib qolgan.

Boshqa turiga koʻra, uning nomi koʻmir bilan bogʻliq boʻlib, Vale lahjasida Chola yoki Cholu boʻlib, pishiriluvchi taom sifatida qoʻllangan. Dastlab, bunday taomning mahalliy ingredientlari tarkibiga: olma, nok, kartoshka, piyoz, porey-piyozi, raklet va bekon kirgan.

Tayyorlanishi 
Xamir taxminan 2 mm qalinlikda yoyilib, pechning maxsus pishirish idishiga solinadi. Mazkur idish kerakli toʻldirmalar bilan toʻldirilgandan so;'ng ikkinchi xamir bilan ustki qismi yopiladi. Boshqa retseptlarga koʻra esa, pirogning yuqori qismini yopish uchun qopqoq sifatida foydalanilagan oʻrama xamirning alohida qismini oʻz ichiga oladi.

Manbalar
Suyurlitepa

Toshkent viloyati Ohangaron tumanidagi antik davrga tegishli tarixiy yodgorlik. Hozirgi kunda tarix fanlari doktori, professor, arxeolog olim Ahmadali Asqarov boshchiligida arxeologik ekspeditsiyalar olib borilmoqda. Suyurlitepa yodgorligi Ohangaron daryosining chap sohilida, Qurama tog`larining shimoliy etaklarida joylashgan tarixiy makon. O`tgan asrning 60-yillarida akademik Yahyo G'ulomov tashabbusi bilan Toshkent vohasini o`rganish maqsadida Toshkent arxeologik ekspeditsiyasi tashkil etilgan edi. Mazkur ekspeditsiya davomida qadimgi Choch va Iloq davlatlarining tarixiy shaharlari tadqiq etib, o'rganildi. Mazkur ekspeditsiya jarayonida Suyurlitepa yodgorligi e'tibordan chetda qoldi, shu sababli ham mazkur yodgorlik haqida ensiklopediyalardan ma'lumotlar topilmaydi. Yodgorlik haqida tadqiqotlarda Suyartepa, Munchoqtepa, Saviltepa, Suyritepa kabi nomlar ostida uchratish mumkin.

Tarixi 

Ushbu yodgorlik Buyuk Ipak yo'li ustida Farg`ona vodiysidan Toshkentga o'tishda ilk shahar hisoblanadi. Yodgorlik hududida ilk aholi yashash manzillarining aniqlanishi antik davrga to'g'ri keladi. Shahar yodgorlikning janubiy qismlaridan Qovunchi II madaniyati izlari topilgan.

Antik davr

Manbalar
National Basketball Association

Milliy basketbol assotsiatsiyasi (, qisqartmasi: NBA) — erkaklar oʻrtasida basketbol boʻyicha oʻtkaziladigan Shimoliy Amerika professional ligasi. Unda AQSh va Kanada basketbol klublari ishtirok etadilar. NHL, MLB va NFL bilan birgalikda Shimoliy Amerika bosh professional sport ligalari toʻrtligiga kiradi. Dastlab, 1946-yilda Amerika basketbol assotsiatsiyasi shaklida asos solingan boʻlib, Milliy basketbol ligasi bilan biriktirilgan holda National Basketball Association (Milliy basketbol assotsiatsiyasi) nomini oldi.

2004-yildan boshlab Assotsiatsiya tarkibiga geografik jihatdan Sharqiy va Gʻarbiy konferensiyalar tartibida boʻlingan 30 jamoa kiradi. Har bir konferensiya, oʻz navbatida, 5 jamoadan 3 divizionga boʻlinadi. Odatiy mavsum davomida har bir jamoa 82 oʻyindan oʻtkazadi. Oʻyin natijalaridan kelib chiqib, pley-off ishtirokchilari saralab olinadi. Pley-off bosqichida jamoalar olimpiada tizimida — oʻz konferensiyasida 4 gʻalabagacha oʻzaro oʻyin oʻtkazadilar. Ikki konferensiya chempionlari asosiy finalda yuzma-yuz keladi va National Basketball Association chempioni maqomi uchun kurashadi.

NBA bosh idorasi Nyu-York shahri Beshinchi avenyudagi Olimpik-tauerning 19-qavatida joylashgan.

Manbalar 

Basketbol
Erkaklar basketbol assotsiatsiyasi
Olim Qurbonov (sportchi)

Sovet davlat va siyosiy arbobi Olim Qurbonov bilan adashtirib yuborilmasin.
Olim Qurbonov () — tojikistonlik suzuvchi. 2016-yilgi Rio-de-Janeyro Olimpiadasining 50 metrga erkin usulda suzish yoʻnalishi boʻyicha ishtirokchisi (62-oʻrinni egalladi). U suzish boʻyicha qator respublika va xalqaro turnirlar gʻolibi va sovrindori.

2012-yildan beri suzish bilan shugʻullanaman. Nomzod ustasi sporti Jumhurii Tojikiston. 2014-yili Doha, 2015-yili Qozon shahrida boʻlib oʻtgan suv sporti boʻyicha jahon chempionatida ishtirok etgan. 2014 va 2015-yillarda erkin va sudralib suzish boʻyicha Tojikiston chempioni boʻlgan. Oʻsha yili u Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida boʻlib oʻtgan 2016 yilgi Olimpiya oʻyinlariga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi va yoʻllanmani qoʻlga kiritdi. U yerda u 62-oʻrinni egalladi va keyingi bosqichga chiqa olmadi.

2015-yilda u chiqishini eʼlon qildi (inglizchadan „disclosure; exit“) — bu shaxs tomonidan uning jinsiy yoki gender ozchilikka mansubligini ochiq va ixtiyoriy tan olish jarayoni.

Yana qarang 
 Tojikiston 2016-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida

Havolalar va manbalar 
 2016-yilgi Olimpiya oʻyinlarining rasmiy veb-saytidagi profil  ]
 Rio-2016 Olimpiya oʻyinlarining sovgʻasi Tojikistonro ki namoyandaggi mekunad? 
Kishilar
Yashayotgan insonlar
1998-yilda tugʻilganlar
21-iyunda tugʻilganlar
Amintor

Amintor ( „himoyachi“) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Feniksning otasi, Ormenning (yoki Armenning) oʻgʻli. Ormeniya (Fessaliya qiroli). Peleyga magʻlub boʻlgan Doloplar hukmdori. Gomer uning rafiqasining ismini aytmasdan uni tilga olgan. Oʻgʻlining koʻzini koʻr qilib qoʻygan.

Boshqa versiyada Amintor — Feniksning otasi Eleon (Boeotia) qiroli. Avtolik tomonidan magʻlubiyatga uchradi. Kratetning fikriga koʻra, u avvalgisiga oʻxshaydi.

U Gerkulesning oʻtishiga ruxsat bermadi va Gerkules uni oʻldirdi. Astidamiyaning otasi (Pindar maʼlumotlariga koʻra). Boshqa versiyada Ormeniy Astidamiyaning otasi (Ormeniy shohi Amintor bilan bir xil) deb ataladi. Gerakl Astidamiyaga sovchi qoʻyadi, lekin rad etildi, chunki u allaqachon Deyanira bilan turmush qurgan edi. Keyin Gerakl Ormeniusga qarshi urush boshladi va uni oʻldirdi. Har tomonidan choʻchqa tishlari (yunoncha „amintorlar“) chiqib turadigan dubulgʻa Amintorga tegishli boʻlgan; bu dubulgʻa keyin Odisseyga kelgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Mifologik lugʻat. M., 1990. B.41.

 qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
 Messenia Afsonalari
Havoyi bo‘sa

Havoyi boʻsa, uchar boʻsa — urf-odat va/yoki ijtimoiy imo-ishora, sevgi yoki doʻstona oʻpish shakllaridan biri boʻlib, odamning eʼtiborini yoki yengil noz-karashmasini anglatadi, odatda masofadan turib, lablar tanaga tegmasdan amalga oshiriladi.

9-avgust — Havoyi boʻsa kuni nishonlanadi. Shu kuni Yevropaning turli mamlakatlaridagi aksariyat yoshlar muassasalari va tashkilotlari muayyan yoʻnalishli bayram dasturi va musobaqalarni tashkil qiladi.

Turlari 
Eng keng tarqalgan usul oʻz kaftini oʻpish, soʻngra imo-ishora moʻljallangan odamga puflash orqali amalga oshiriladi. Havoyi boʻsaning yana bir shakli soddaroq va oʻpilayotgan odamga qarata havoni oʻpish orqali amalga oshiriladi. Teginib oʻpishning bir turi yonoqqa oʻziga xos boʻsa tovushi bilan teginishni taqozo qiladi.

Madaniy jihati 
Kontaktsiz imo-ishora minnatdorchilik va eʼtibor ifodasi sifatida ishlatiladi. Bunday boʻsa koʻpincha zamonaviy zodagonlar jamiyatida ommaviy chiqishlarda qoʻllanadi. Hindistonda havoyi boʻsa uchar boʻsa deb ataladi.

Manbalar 

Imo-ishoralar
Boʻsa