Julia Carabias Lillo

Julia Carabias Lillo (1954-yil 11-avgustda Meksika shahrida tug‘ilgan) — meksikalik ekolog, atrof-muhit himoyachisi va taniqli akademik. U Milliy Avtonom Universitetida (UNAM) professor sifatida faoliyat yuritadi va 1994-2000-yillarda Prezident Ernesto Zedillo davrida Atrof-muhit va tabiiy resurslar sekretari lavozimida ishlagan.

Erta Hayot va Ta’lim 
Julia Carabias Meksiko shahrida, Ispaniyaning Bask mintaqasidan kelganlar oilasida tug‘ilgan. Bolaligida rivojlanayotgan mamlakatdagi iqtisodiy va ekologik muammolarni yaqinidan kuzatgan, bu uning atrof-muhitni saqlash va qashshoqlikni kamaytirish bo‘yicha qiziqishini shakllantirgan. U Milliy Avtonom Universitetida biologiya sohasida bakalavr (1977) va magistr (1981) diplomlarini oldi. Ta’lim davomida ekologiya va botanikaga qiziqishi ortdi.

Tadqiqot va Jamoat Xizmatlari 
1977-yildan 1994-yilgacha Carabias Milliy Avtonom Universitetida botanik, ekologiya, tabiiy resurslar boshqaruvi, ekologik tiklanish va saqlash sohalarida tadqiqotlar olib bordi. 1982-yilda Guerrero gubernatori tomonidan mahalliy yashash sharoitlarini yaxshilash va tabiiy resurslarni saqlash bo‘yicha reja ishlab chiqish uchun taklif qilindi. U iqtisodchilar va ekologlardan iborat jamoa bilan "Qishloq Dasturi"ni yaratdi. Ushbu dastur xalqaro miqyosda muvaffaqiyatli tatbiq etilib, boshqa Meksika shtatlarida ham qo‘llanildi. 1989-yilda "Meksikada Qishloq Ishlab chiqarish: Ekologik Alternativlar" nomli kitobini chop etdi, unda qishloq xo‘jaligi va ekologik boshqaruv bo‘yicha innovatsion yondashuvlarni taklif etdi.

Siyosiy Faoliyat 
1994-yilda Carabias Meksikaning Milliy Ekologiya Instituti prezidenti bo‘ldi va shu yildan 2000-yilgacha Atrof-muhit va Tabiiy Resurslar sekretari sifatida ishladi. Uning rahbarligi ostida Meksikada o‘rmon yong‘inlari bilan kurashish, yangi ekologik qonunlar qabul qilish va himoya qilinadigan hududlarni ikki baravar oshirish kabi ko‘plab muhim islohotlar amalga oshirildi. U AQSh-Meksika chegarasidagi cho‘l va daryolarni boshqarish bo‘yicha hamkorlikni rivojlantirdi, shuningdek, barqaror rivojlanishni Milliy Rivojlanish Rejasiga qo‘shdi.

Siyosatdan Keyingi Faoliyat 
2001-yilda Carabias UNAMga qaytdi va ekologiya bo‘yicha tadqiqotlarni davom ettirdi. U Jahon Yovvoyi Tabiat Fondi (WWF) tomonidan 2001-yilda J. Paul Getty Yovvoyi Tabiatni Saqlash Mukofoti bilan taqdirlandi. Ushbu mukofotning pul miqdorini Chajul mintaqasidagi o‘rmonlarni himoya qilishga sarfladi. 2004-yilda Chiapasdagi Lacandon mintaqasida biologik xilma-xillik uchun ta’lim markazini tashkil etdi.

Carabias 2004-yilda Xalqaro Kosmos Mukofoti va 2005-yilda BMT Atrof-muhit dasturining Yerning Yetakchilari Mukofotini oldi. 2017-yilda Meksika Senati tomonidan Belisario Domínguez medali bilan taqdirlandi. Hozirda u Centro Interdisciplinario de Biodiversidad y Ambiente (CeIBA) nodavlat tashkilotining prezidenti sifatida faoliyat yuritadi va 2020-yildan Tyler Prize for Environmental Achievement mukofotining ijrochi qo‘mitasi a’zosi bo‘lib xizmat qilmoqda.

Carabiasning tadqiqotlari va ishlari ekologik barqarorlik, biologik xilma-xillik va tabiatni saqlashga qaratilgan. Uning hissasi Meksika va xalqaro miqyosda atrof-muhitni himoya qilishga katta ta’sir ko‘rsatgan.

Manbalar

Ko'proq O'qish 
 UNAM Ekologiya fakulteti
 [https://www.wwf.org Jahon Yovvoyi T