Gʻarbiy Afrika davlatlari Markaziy banki

Gʻarbiy Afrika davlatlari Markaziy banki (, BCEAO, ) – Afrikaning gʻarbida joylashgan, Gʻarbiy Afrika iqtisodiy va monetar ittifoqini tashkil qiluvchi sakkizta mamlakatga xizmat koʻrsatadigan, Gʻarbiy Afrika frankini emissiya qiluvchi markaziy bank.

BCEAO moliyaviy inklyuzivlik siyosatini ishlab chiqishda faol ishtirok etadi va Moliyaviy inklyuzivlik alyansining aʼzosi hisoblanadi.

Tarixi 

1955-yilda Fransiya hukumati Gʻarbiy Afrikadagi mustamlakalariga banknotlarni chiqarish imtiyozini shu paytgacha Banque de l’Afrique Occidentale bankidan olib, Parijda joylashgan yangi tashkil etilgan  () ga oʻtkazdi. 1959-yilda muassasa nomi BCEAO ga oʻzgartirildi.

Gʻarbiy Afrika valyuta ittifoqini tashkil etish toʻgʻrisidagi shartnoma (, UMOA) 1962-yil 12-mayda imzolangan va BCEAOga oʻsha paytdagi yetti aʼzo davlat – Kot-dʼIvuar, Dagomeya (keyinchalik Benin deb oʻzgartirilgan), Haute-Volta (keyinchalik Burkina Faso deb oʻzgartirildi), Mali, Mavritaniya, Niger va Senegal uchun umumiy markaziy bank sifatida valyuta chiqarishning mutlaq huquqini bergan. Bank nizomi keyinchalik 1962-yil noyabr oyida tasdiqlandi va 1974-yilgacha deyarli oʻzgarmadi, bu esa BCEAO boshqaruviga Fransiyaning hukmron taʼsirini taʼminladi.

1962-yil 30-iyunda Mali guruhni tark etdi va Mali frankini milliy valyuta sifatida qabul qildi. 1963-yil 17-dekabrda Togo UMOAga rasman qoʻshildi. 1973-yil 30-mayda Mavritaniya ittifoqni tark etdi va uguiyani milliy valyuta sifatida qabul qildi. 1984-yil 17-fevralda Mali yana UMOAga qoʻshildi. Gvineya-Bisau esa 1997-yilda guruhga qoʻshilgan.

1975-yilda BCEAO boshqaruviga ilk afrikalik rais, ivuarlik Abdulayi Fadiga keldi. 1978-yilning oʻrtalariga qadar uning bosh ofisi Dakarga koʻchirilgunga qadar shtab-kvartirasi Parijda boʻlib qoldi. Dakar shtab-kvartirasi 1979-yil 26-mayda rasman ochilgan.

Bank komissiyasi 
1989-yilda BCEAO raisi Alassan Uattara butun Gʻarbiy Afrika valyuta ittifoqi uchun yagona bank nazorati organini yaratishga yordam berdi. Gʻarbiy Afrika valyuta ittifoqining Bank komissiyasi keyinchalik 1990-yil 24-aprelda Uagaduguda imzolangan xalqaro konventsiya bilan tashkil etildi.

UMOA – Titres 
2012-yilda Gʻarbiy Afrika valyuta ittifoqi Vazirlar kengashi BCEAOga davlat qimmatli qogʻozlarini () chiqarish va boshqarishni qoʻllab-quvvatlash uchun mintaqaviy agentlikni yaratishga ruxsat berdi. Agentlik rasman 2013-yil 15-martda UMOA-Titres nomi bilan tashkil etilgan. Oʻshandan beri UMOA-Titres aʼzo davlatlarning hukumat qarzlarini chiqarishning aksariyat qismini muvofiqlashtirib keladi.

Aʼzo davlatlari

Binolari 
BCEAO har bir aʼzo davlatning eng yirik shahrida agentlik deb nomlanuvchi asosiy filialiga ega boʻlib, uning binosi odatda mahalliy siluetda hukmronlik qiladi. Dakarda BCEAO shtab-kvartirasi Senegal agentligidan alohida koʻp qavatli binoda joylashgan. Bundan tashqari, BCEAO Parakou (Benin), Bobodiulaso (Burkina-Faso), Abengourou, Buake, Daloa, Korhogo, Man va San-Pédro (Kot-d’Ivuar), Mopti va Sikasso (Mali), Maradi va Zinder (Niger), Kaolak va Ziguinchor (Senegal), Kara (Togo) boshqa shaharlarda filiallariga ega. Parijda BCEAO oʻzining sobiq shtab-kvartirasida, rue du Colisée, 29-uyda joylashgan vakolatxonasiga ega.

Yetakchilik 
Robert Juliyen, Fransiya fuqarosi, 1955-yildan 1974-yilgacha , keyin BCEAOning bosh direktor boʻlgan (), shundan soʻng bank rahbari Rais unvoniga ega boʻlgan.

 , Rais 1975-1988
 Alassane Ouattara, Rais 1988-1990
 Charles Konan Banny, Rais 1990-2005
 , Rais 2006-2008
 , Rais 2008-2011
 Jean-Baptiste Compaoré, Rais 2011
 Tiémoko Meyliet Koné, Rais 2011-2022
 Jean-Claude Brou, Rais 2022-

Yana qarang 

 Markaziy banklar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

  Official site:  

Markaziy banklar
1959-yilda tashkil qilingan banklar
Togo banklari
Senegal banklari
Niger banklari
Mali banklari
Gvineya-Bisau banklari
Kot-dʼIvuar banklari
Burkina Faso banklari
Benin banklari