Ogʻirlik oʻlchov birliklari



O'lchov birliklari 

Tarixdan ko'plab massa o'lchovlari turli o'simliklar - don ( urug'i ) massasi: bug'doy, arpa ( qarang. gran ), ba'zi dukkaklilar, guruch, tariq, xantal, ba'zi kaktuslar  ning standart og'irligining ko'paytmalari edi  .

Mashhur massa o'lchovi tangalar edi. Ular ma'lum belgilangan og'irlikka ega va odamlarning yonida olib yurish qulay edi. Shuning uchun "oltin / kumushdan qimmatroq" degan narh qiymatiga baho berish tushsunchasi yuzaga kelgan.

Metrik tizim 
Dastlab, metrik birliklar tizimidagi o'lchov birligi 4 °C harorat va 1 atmosfera bosimida 1 sm³ distillangan suvning massasi sifatida belgilangan gramm edi.

Hozirgi vaqtda Xalqaro birliklar tizimida (SI) ettita asosiy SI birliklaridan biri bo'lgan kilogramm o'lchov birligi sifatida qabul qilingan va gramm uning sub ko'p birligi bo'lib, kilogrammning 1/1000 qismiga teng. 2019 yilgacha amal qiladigan ta'rifga ko'ra, " kilogramm - bu kilogrammning xalqaro prototipi massasiga teng massa birligi "  . O'z navbatida, kilogrammning xalqaro prototipi diametri va balandligi 39,17 mm bo'lgan platina-iridiy qotishmasidan (90% platina, 10% iridiy ) yasalgan va Xalqaro vazn va o'lchovlar byurosida saqlanadigan silindrdir.

Kilogramm o'lchov  birligi , ISS, MKSA, MKSK, MKSG, MKSL, MKGSS tizimlarida asosiy birliklardan biri  sifatida hizmat qiladi.

 tonna - 10 6 (1 000 000) g yoki 1000 kg;
 sentner - 10 5 (100 000) g yoki 100 kg;
 karat - 0,2 g.

Fanda o'lchov birliklari 

 Atom massa birligi (amu, dalton) = 1,660 538 921(73)   kg = 1,660 538 921(73)   g  (ko’p sonlar makromolekulyar birikmalar va biokimyoviy birikmalar kimyosida ham qo’llaniladi., megadalton ).
 quyosh massasi ☉ = 1,98847 (7)   kg   .
 Elektronvolt, 1 eV = 1,782661845(39)   kg   ; koʻpaytmali ( kiloelektronvolt, keV; megaelektronvolt, MeV, gigaelektronvolt, GeV; teraelektronvolt, TeV) va fraksion ( milelektronvolt, meV) birliklar ham qoʻllanadi.
 Elektronning massasi = 9,109 382 91(40)   kg  .
 proton massasi = 1,672621777(74)   kg  .
 Plank massa birligi = 2,176 51(13)   kg  .

Amerika tizimi 

 Stoun- 14 funt yoki 6,35029318 kg
 funt - 453,59237 g (aniq va rasmiy qiymat)
 Untsiya 1/16 funt yoki 1/224 tosh yoki 28,349523125 g
 Draxma (massa birligi , AQSh) - 1/16 unsiya yoki 1/256 funt yoki 1/3584 tosh yoki 1,7718451953125 g
 Gran - 1/98000 stoun yoki 1/7000 funt yoki 1 / 437,5 untsiya yoki 1 / 27,34375 drahma yoki 64,79891 mg
 Qisqa tonna = 20 qisqa handredveyt = 2000 funt = 0,90718474 t
 Qisqa qo'l og'irligi = 100 funt = 45,359237 kg

Britaniya dorixonalar tizimi 

 Troya funti (birlik) yoki dorixona funti = 373,2417216 gramm
 Troya untsiyasi = 1/12 troya funt yoki 31,1034768 gramm
 Draxma (massa birligi , Buyuk Britaniya) = 1/8 troy untsiya yoki 1/96 troy funt yoki 3,8879346 gramm
 Scruple = 1/3 drahma yoki 1/288 troy funt yoki 1,2959782 gramm
 Gran = 1/20 scruple yoki 0,06479891 g

Rossiya o'lchov tizimi 

 Berkovets = 164 kilogramm
 Pud \u003d 1/10 Berkovets \u003d 40 funt \u003d 1280 lot \u003d 3840 ta g'altak \u003d 368 640 ta aktsiya \u003d 16,3804815 kilogramm
 Funt = 409,5120375 gramm
 Lot = 1/32 funt = 3 g'altak = 288 ta aksiya = 12,797251191395300 
 Spool = 1/96 lb = 4,26575417 gramm
 Share = 1/96 spool = 44,435 milligramm

Evropa o'lchov o'lchovlari 

 Asa - Germaniya, Gollandiya = 0,048063 g
 Ingliz tonnasi (yoki uzun) = 1,016 tonna
 Mark - O'rta asrlarda G'arbiy Evropada kumush yoki oltin massasining birligi, taxminan 8 troy unsiyaga (249 g) teng. Keyinchalik bu belgi Angliya, Shotlandiya, Germaniya va Skandinaviya mamlakatlarida pul birligi sifatida ishlatila boshlandi.
 Todd - Angliya = 12 savdo funti = 5,44310844 kg
 Ferkin - Angliya = 56 funt = 25,40117272 kg yoki = 64 funt = 29,02991168 kg
 Yuz vazn - Angliya = 112 savdo funti = 50,80234544 kg
 Xogsxed - Angliya = 1000 funt = 453,6 kg

Qadimgi o'lchov birliklari 

 Darik = 1 / 3000 Fors iste'dodi = 8,64 g
 Draxma = 1/100 mina = 6 obol = 3,9 g
 Mina = 390 g
 Obol = 650 mg
 Talant = 25,92 kg
 Hulk = 81,25 mg
 Shekel = 14 g

Misr o'lchov birliklari 

 Bakila (bob) - misrlik massa o'lchovir. 1 bakila = 4 shamuna = 12 qirot . Misr kirati 0,195 grammga teng ekanligiga asoslanib, bitta bakila 2,34 grammga teng.
 Shamuna - Misrning massa o'lchovi. 1 shamun = 1/4 bakila = 3 Misr qirot . Misr qirotining 0,195 grammga teng ekanligiga asoslanib, bitta shamuna 0,585 grammga teng. Bundan tashqari, 1,5 garamga (taxminan 1,7 gramm ) teng bo'lgan kattaroq shamun ham bor edi.

Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlarida 

 Adolia = 1,2701 kg
 Keti = 500 g

Ibroniycha o'lchov birliklari 

 Yel = 2,28 kg

Arab o'lchov birliklari 

 Aruzza = 0,0186 g

Adabiyot 

 Xinz, Valter. Metrik tizimga o'tish bilan musulmon o'lchovlari va vaznlari : Muallif tomonidan tuzatilgan va qo'shimchalar bo'yicha. 1955 yil nashri / Per. u bilan. Yu. E. Bregel. - M., 1970 yil.

Havolalar 

 Massa birliklari: birliklar ro'yxati, ularning tavsifi, raqamli qiymat konvertori.