Sung Ching-ling

Sung Ching-ling (; 1893 — 1981) — xitoylik siyosatchi va davlat arbobi, 1968-yildan 1972-yilgacha Xitoy Xalq Respublikasi rahbari. U Xitoy Xalq Respublikasi raisining oʻrinbosari (1959—1975-yillarda), Butunxitoy xalq vakillari kengashi doimiy qoʻmitasi raisi va Xitoy Xalq Respublikasi Markaziy xalq hukumati raisi lavozimlarida faoliyat olib borgan.

Hayoti 

Sung Ching-ling xitoylik tadbirkor va metodist voiz Charli Sun oilasida tugʻilgan. U amerikalik metodist missionerlar (McTyeire qizlar maktabi) tomonidan asos solingan qizlar maktabida tahsil olgan. Sung Ching-ling oʻqishni AQShda Metodistlar cherkoviga aloqador ayollar kolleji Ueslian kollejida davom ettirgan.

1913-yilda Xitoyga qaytib kelgach, u Sun Yat-senning kotibi boʻlib ishlagan. 1915-yilda ota-onasining xohishiga qarshi oʻzidan 27 yosh katta Sun Yatsenga turmushga chiqdi. Toʻy Yaponiyada boʻlib oʻtgan. Sung Ching-ling 10 yil davomida uning xotini va sodiq hamrohi boʻlgan. Sung Ching-ling Gomindan va Xitoy Kommunistik partiyasi oʻrtasidagi ittifoq siyosatini qoʻllab-quvvatlagan.

1926-yilda Gomindanning II milliy qurultoyida Sung Ching-ling Markaziy Qoʻmita aʼzosi va ayollar sektori boshligʻi etib saylangan. 1927-yilda Gomindan va XKP oʻrtasidagi boʻlinishdan keyin, Sung Ching-ling SSSRga joʻnab ketgan. 1929-yilda u Imperializmga qarshi liganing ikkinchi konferensiyasining faxriy raisi etib saylangan. 1931-yilda u Xitoyga qaytib kelgan. Sung Ching-ling xayriya sohasida ham faol ishlagan.

Sung Ching-ling 1932-yilda Xitoy Inson huquqlari ligasiga, 1939-yilda esa Xitoy-Yaponiya urushi paytida Sung Ching-ling Xitoy Mudofaa Ligasiga asos solgan.

1948-yilda u Gomindandan soʻllarning ajralib chiqishi natijasida tuzilgan kichik partiya — Gomindan inqilobiy qoʻmitasining faxriy raisi etib saylangan. Fuqarolar urushidagi kommunistik gʻalabadan keyin, u XXRda yashagan. 1951-yilda Sung Ching-ling chet ellik auditoriya uchun „China in Construction“ (keyinchalik „China Today“) oylik jurnaliga asos solgan, keyinchalik esa u jurnal muharriri boʻlgan Isroil Epshteynni jurnalga ishlashga taklif qilgan va qator munozaralar olib borgan.

1959-1975-yillarda Xitoy Xalq Respublikasi raisining oʻrinbosari, 1954-yildan esa Xitoy-Sovet doʻstlik jamiyati raisi (oʻsha paytda — faxriy rais), WFJ faxriy raisi sifatida qator izlanishlar olib borgan. Oʻlimidan sal oldin, u XKPga aʼzo boʻlgan.

1981-yil 16-mayda oʻlimidan 13 kun oldin, u Xitoy Xalq Respublikasining faxriy raisi etib saylangan.

Xotirasi 
Sung Ching-lingning vasiyatiga koʻra, Sungning hoki ota-onasining qabri (Shanxaydagi xalqaro qabriston) yoniga qoʻyilgan. Bu qabriston, keyinchalik uning sharafiga Sung Ching-ling deb oʻzgartirildi (xitoycha: língíngíngín).

Sung Ching-lingning bir qancha sobiq uylari muzeyga aylantirilgan.

1918-yilda Sung va uning turmush oʻrtogʻi Sun Yat-sen Shanxaydagi fransuz konsessiyasidagi uyda yashagan. Erining oʻlimidan soʻng, Sung 1937-yilgacha u yerda yashashni davom ettirgan. Hozir bu uy Sun Yat-senning sobiq qarorgohi nomli muzeyga aylantirildi.

1948-yildan 1963-yilgacha Sung Ching-ling Shanxaydagi fransuz konsessiyasining gʻarbiy qismida yashagan. Bu bino hozir Sung Ching-ling memorial uyi hisoblanadi. Kirish eshigi yonida uning baʼzi buyumlari va fotosuratlarini oʻz ichiga olgan yodgorlik zali joylashgan. Asosiy bino va bogʻlar asl jihozlar bilan deyarli saqlanib qolgan. Garajda ikkita katta mashina bor: biri qizil bayroqli limuzin va yana bir rus mashinasi Iosif Stalin tomonidan Sungga sovgʻa qilingan.

Sung Ching-ling 1963-yilda Pekindan uy oldi va u yerda umrining oxirigacha yashagan. Uning vafotidan keyin bu joy muzey va yodgorlik sifatida Sung Ching-lingning sobiq qarorgohiga aylantirildi. Xonalar va mebellar u foydalanganidek saqlangan.

Mukofotlari 
„Xalqlar oʻrtasida tinchlikni mustahkamlash uchun“ xalqaro Stalin mukofoti (1951-yil) Ilya Erenburg tomonidan taqdim etilgan.

Yana qarang 

 Qoʻshiq opa-singillar
 Sung Ching-ling uyi (Pekin)
 Sung Ching-ling uyi (Shanxay)

Manbalar

Havolalar 

 Sun Tsinlin — statya iz Baydupedii (kit.)
 China Welfare Institute — sayt organizatsii, osnovannoy Sun Tsinlin.

Xitoy siyosiy oilalari
Siyosatchilar
Xitoy Xalq Respublikasi raislari