Koʻrsatkich barmogʻi

Koʻrsatkich barmogʻi (shuningdek, koʻrsatkich barmogʻi , birinchi barmoq , ikkinchi barmoq , koʻrsatkich barmogʻi, tetik barmogʻi, digitus secundus, digitus II va boshqa koʻplab atamalar ham yuritiladi) inson qoʻlining ikkinchi barmogʻidir. Bosh barmogʻi va oʻrta barmoq oʻrtasida joylashgan. Bu odatda qoʻlning eng epchil va sezgir barmogʻidir. U oʻrta barmoqdan va uzuk barmogʻidan qisqaroq yoki uzunroq boʻladi (barmoqlar nisbatiga qarang).

Kelib chiqishi 
"Koʻrsatkich barmogʻi" asil holicha „koʻrsatuvchi barmoq“ degan maʼnoni anglatadi, xuddi shu lotincha manbadan uning anatomik nomlari „koʻrsatkich barmogʻi“ va „ikkinchi raqam“dir.

Koʻrsatkich barmogʻi uchta falanj suyagiga ega. U hech qanday mushaklarni oʻz ichiga olmaydi, lekin tendonlarning suyaklarga biriktirilishi orqali qoʻlning mushaklari tomonidan boshqariladi.

Foydalanilishi 
Vertikal tutilgan yolgʻiz koʻrsatkich barmogʻi koʻpincha 1 raqamini ifodalash uchun ishlatiladi (barmoqlarni sanash madaniyatlarda farq qilishi mumkin). Bu barmoq maslahat imo-ishorasi boʻlishi ham mumkin. Qo‘l kaftini tashqariga chiqarib, bosh va o‘rta barmoqlar teginish bilan Amerika imo-ishora tili alifbosidagi d harfini ifodalaydi.

Ishora belgisi 
Koʻrsatkich barmogʻi bilan ishora qilish narsani, shaxsni, joyni yoki ob’ektni koʻrsatish yoki aniqlash uchun ishlatilishi mumkin.

Taxminan bir yoshga toʻlgan chaqaloqlar oʻz fikrlarni, shu jumladan qiziqish, istak va maʼlumotni bildirishni boshlaydilar. Inson chaqaloqlarida ishora qilish aql nazariyasini yoki boshqa odamlar nima oʻylayotganini tushunish qobiliyatini namoyish qilishi mumkin. Bu imo-ishora inson tilining rivojlanishi uchun asos boʻlishi mumkin.

Primatlar oʻz fikirlarini boshqalarga yetkazib bera olmaydi. Shuning uchun ular ishora tilidan foydalanishadi. Boshqa hayvonlar yaʼni, korvidlar, itlar va fillar  barmoq bilan ishora qilishni tushunishadi.

Baʼzi madaniyatlarda, xususan, Janubi-Sharqiy Osiyodagi Malayziya va Yavada koʻrsatkich barmogʻi bilan ishora qilish qoʻpol hisoblanadi, shuning uchun uning oʻrniga bosh barmoqni ishlati.

Islomda koʻrsatkich barmogʻi 
Islomda koʻrsatkich barmogʻini koʻtarish tavhidni (taẘḥīd) bildiradi, yaʼni Xudoning yagonaligini bildiradi. Alloh taoloning birligini ifodalash uchun ishlatiladi („Allohdan o‘zga iloh yo‘q“). 

Arab tilida koʻrsatkich barmoq musabbiha (musabđḥḩ) deb ataladi, asosan al-musabbiha (ạl̊musabđḥḩ) deb ataladi. Baʼzan as-sabbāha (ạlsabّạḥḩ) shaklida ham ishlatiladi. Arab tilidagi koʻrsatkich barmogʻi soʻzi bilan bir xil maʼnoga ega boʻlgan arab tilidagi sabaḥa feʼli " Subhana Alloh " (sub̊ḭạna ạllh) deyish orqali Xudoni ulugʻlash yoki ulugʻlash maʼnosini bildiradi.

Qadimgi astronomiyada koʻrsatkich barmogʻ 
GPS va kompas paydo boʻlishidan oldin, qadimgi odamlar tungi vaqtda yulduzlar yordamida ob’ektlarning yoʻnalishini belgilash uchun koʻrsatkich barmogʻidan foydalanganlar.

Sanʼatdagi imo-ishoralar 
Koʻrsatkich barmogʻi yuqoriga qaralganlihi, taʼlim hokimiyatining belgisidir. Bu Rafael tomonidan Afina maktabida Platonning tasvirida koʻrsatilgan.

Zamonaviy badiiy konventsiyada tomoshabinga ishora qiluvchi koʻrsatkich barmoq buyruq yoki chaqiruv shaklida boʻladi. Buning ikkita mashhur misoli — Birinchi jahon urushi paytida Buyuk Britaniya va Qoʻshma Shtatlar tomonidan qoʻllangan ishga olish plakatlaridir.

Yana qarang 

 Raqamlar nisbati, koʻrsatkich va halqa barmogʻining qiyosiy uzunligi va bachadondagi androgen darajasi
 Extensor indisis mushaklari
 Barmoq (aniqlash)
 Indeks (tipografiya)

Manbalar

Havolalar 
Media related to Index fingers at Wikimedia Commons
Imo-ishoralar