Bayer 04 Leverkusen

Bayer 04 Leverkusen Fußball GmbH, shuningdek, Bayer 04 Leverkusen () nomi bilan tanilgan Bayer Leverkusen yoki oddiygina Bayer jamoasi. Bayer Shimoliy Reyn, Gʻarbiy Germaniyada joylashgan professional futbol klubi. Klub nemis futbolining yuqori toifasi boʻlgan Bundesligada ishtirok etadi va uy uchrashuvlarini BayArenada oʻtkazadi.

Klub 1904-yilda Bayer AG nemis farmatsevtika kompaniyasi xodimlari tomonidan Leverkusenda tashkil etilgan. „Bayer“ birinchi marta 1979-yilda Bundesligaga koʻtarilgan va oʻshandan beri yuqori divizionda oʻynamoqda. Klubning asosiy ranglari qizil va qora boʻlib, ikkalasi ham asosiy futbolka rangi sifatida ishlatilgan va qizil va qora chiziqlar ham uy ranglari sifatida ishlatilgan.

Leverkusenning „Bayer“ klubi Bundesligada 5 marta gʻalaba qozona olmay ikkinchi oʻrinni egallagan, bu Germaniya futbolidagi rekord hisoblanadi. Klub bir marta DFB-Pokal va bir marta UEFA kubogini yutgan. Bayer 2001/2002-yilgi UEFA Chempionlar Ligasida ham finalda „Real Madrid“ jamoasiga 2:1 hisobida yutqazib, ikkinchi oʻrinni egallagan. Ularning mahalliy musoboqalardagi asosiy raqiblari „1. FC Kyoln“ jamoasi hisoblanadi.

Tarix 
1903—1963

„Bayer“ tarixi 1903-yil 27-noyabrdan boshlangan, Bayer guruhining 170 xodimi kompaniya rahbariyatiga oʻz sport klubini tashkil etish taklifi bilan xat yuborganidan boshlanadi. 1904-yil 15-iyun kuni kompaniya tashabbusni qoʻllab-quvvatlashga rozi boʻldi va 1904-yil 1-iyulda tus Friedrich Bayer & Co 1904 Leverkusen deb nomlangan gimnastika klubi tashkil etildi.

1907-yil 31-mayda alohida futbol departamenti tashkil etildi.

„TuS Friedrich Bayer & Co 1904 Leverkusen“ da gimnastikachilar va boshqa sport turlari sportchilari oʻrtasida jiddiy dushmanlik mavjud edi.

1928-yil 8-iyun kuni futbolchilar va boshqa bir qator sport departamentlari SV Bayer 04 Leverkusen sport assotsiatsiyasini tashkil etib, jamiyatdan chiqib ketishiga sabab boʻldi.

Yigirmanchi yillarning oxiri va oʻttizinchi yillarning boshlarida Bayer 1936 yilda ikkinchi gʻarbiy ligaga chiqa olmaguncha faqat uchinchi va toʻrtinchi ligalarda qatnashgan.

1950/51-yilgi mavsumda „Bayer“ gʻarbda birinchi havaskor ligada gʻalaba qozondi va oliy ligaga chiqdi. 1951/52-yilgi mavsumda „Bayer“ birinchi marta Germaniyaning yuqori Gʻarbiy Oberligasida ishtirok etdi va darhol 6-oʻrinni egalladi. Eng yaxshi natija 1954/55-yilgi mavsumda 3-oʻrinni egalladi. 1955/56-yilgi mavsumda klub 15-oʻrinni egallab, birinchi havaskorlar ligasiga koʻtarildi. 1961/62-yilgi mavsumda jamoa Gʻarbdagi birinchi havaskor ligada gʻalaba qozondi va oliy ligaga qaytdi. 1962/63-yilgi mavsumda „Bayer“ Germaniyaning eng yuqori Gʻarbiy Oberligasiga qaytib, 9-oʻrinni egalladi.

Mintaqaviy liga

1963-yilda Germaniyada professional liga tashkil etilgandan soʻng, „Bayer“ mintaqaviy Gʻarbiy ligaga yuborildi, u yerda 10 mavsum davomida ishtirok etdi, asosan turnir jadvalining pastki qismida yakunladi.

1967/68-yilgi mavsumda "Bayer „birinchi marta Gʻarbiy liga chempionatida gʻalaba qozonishga muvaffaq boʻldi, ammo gʻoliblar va vitse-Chempionlar guruhiga chiqib, Bundesligaga chiqish huquqini“Kikkers Offenbach" ga berdi. 1972/73-yilgi mavsumda „Bayer“ 17-oʻrinni egallab, Gʻarbiy ligadan chiqib ketdi.

1973/74 va 1974/75-yilgi mavsumlarni Bayer oʻrta Reyn havaskor ligasida oʻtkazdi, ikkala mavsumda ham gʻalaba qozondi va jamoa ikkinchi Bundesligaga professional darajaga qaytdi.

1975/76-yilgi mavsumda „Bayer“ ikkinchi Bundesligada debyut qildi, u yerda Shimoliy ligada ishtirok etdi va turnir jadvali oʻrtasida yakunladi. „Bayer“ 1978/79-yilgi mavsumda gʻalaba qozonib, tarixida birinchi marta Bundesligaga chiqdi.

Xabi Alonso davri va ilk Bundesliga chempioni 
2022-yil oktabr oyida Leverkuzen klubning quyi ligaga tushib ketish zonasida boʻlganligi sababli, Xabi Alonsoni oʻzining birinchi katta boshqaruv rolida bosh murabbiy etib tayinladi; u jamoani xavfsiz va oltinchi oʻringa olib chiqdi.  2023-24 yillarda, yaʼni Alonsoning birinchi toʻliq mavsumida, Leverkuzen samarali tarkibni qurish va Shveysariya terma jamoasi sardori Granit Xhaka, Jonas Xofman, Alejandro Grimaldo va Viktor Bonifas kabi strategik shartnomalar bilan mustahkamlangan ichki va Yevropa muhim marralarga erishdi. 2024-yilning boshiga kelib, ular mavsumni magʻlubiyatsiz boshlash boʻyicha yangi klub rekordini oʻrnatdilar, soʻngra Bundesliganing barcha musobaqalarda eng uzoq magʻlubiyatsiz yurishi boʻyicha rekordini yangiladilar. 2024-yilning 14-aprelida Leverkuzen oʻzining 120 yillik tarixida ilk bor „Verder“ni 5:0 hisobida magʻlub etib, „Bavariya“ jamoasining ketma-ket 11 liga chempionligini yakunlab, Bundesliga chempioni boʻldi.

Yutuqlar

Mahalliy 

 Bundesliga
 Chempion (1): 2023/2024
 Ikkinchi oʻrin (5): 1996-97, 1998-99, 1999-2000, 2001-02, 2010-11

Yevropa 

 UEFA Chempionlar Ligasi
 Ikkinchi oʻrin: 2001/2002

 UEFA Yevropa Ligasi
 Chempion: 1987-88

Futbolchilar

Tarkib

Ijaraga berilgan futbolchilar

Ayollar jamoasi

Coaching staff

Murabbiylar tarixi

Manbalar

Havolalar 

 Bayer 04 Leverkusen at Bundesliga
 Bayer 04 Leverkusen at UEFA
 Leverkusen statistics 
 Bayer Leverkusen formations at football-lineups

Germaniya futbol klublari
Bayer 04 Leverkusen
UEFA Yevropa Ligasi chempion klublari
Leverkusen
G-14 klublari
Alifbo boʻyicha futbol klublari
1904-yilda tashkil etilgan futbol klublari