Pomelo

Pomelo ( ), Citrus maxima, Rutaceae oilasiga mansub eng katta sitrus mevaga ega greypfrutning asosiy ajdodi. Bu tabiiy sitrus mevasi boʻlib, vatani Janubi- Sharqiy Osiyoda. Greypfrutga oʻxshash shirin taʼmga ega, pomelo odatda Janubi-Sharqiy Osiyoda tantanali marosimlarda isteʼmol qilinadi. Greypfrutda boʻlgani kabi, pomelo tarkibidagi fitokimyoviy moddalar dorilar bilan oʻzaro taʼsirlashish xususiyatiga ega.

Etimologiya va umumiy nomlar 
Oksford inglizcha lugʻatiga koʻra, „pomelo“ soʻzining etimologiyasi noaniq. Gollandiya tilidagi pompelmolardan olingan boʻlishi mumkin. Uning binar nomi, Citrus maxima, „eng katta sitrus“ degan maʼnoni anglatadi.

Meva Gavayida jabong, Janubiy Osiyoda soʻzlashadigan ingliz tilida jambola sifatida ham tanilgan. Nepalda u „bhogate“ nomi bilan ataladi.

Tavsif va foydalanish 
Pomelo daraxtining boʻyi  ga yetadi. Barglari aniq qanotli, muqobil, tuxumsimon yoki elliptik shaklga ega, uzunligi . Gullar — bitta yoki toʻda boʻlib joylashgan. Hidi xushboʻy va gullari sariq-oq rangga ega.

Mevasi katta, diametri . Uning qobigʻi greypfrutga qaraganda qalinroq va 11-18 boʻlaklarga boʻlingan. Eti yumshoq greypfrutning taʼmiga oʻxshaydi, uning umumiy achchiqligi kam (greypfrut pomelo va apelsinning gibrididir). Boʻlaklar atrofidagi membranalar achchiq boʻlib, yeb boʻlmaydi va odatda tashlab yuboriladi. Kamida oltmishta navi mavjud. Meva odatda bir nechta, katta urugʻlarni oʻz ichiga oladi, lekin baʼzi navlarda koʻp urugʻlar mavjud.

Sharbati mazali deb hisoblanadi. Qobigʻi konserva va qand uchun ishlatiladi. Braziliyada qalin poʻstlogʻidan shirin konserva tayyorlash uchun foydalanish mumkin. Shri-Lankada u koʻpincha shirinlik sifatida isteʼmol qilinadi, baʼzida shakar sepiladi. Pomelo vatani boʻlgan Janubi-Sharqiy Osiyoning katta qismlarida bu oddiy desert boʻlib, koʻpincha tuz aralashmasiga sepiladi yoki unga botiriladi. Undan tayyorlangan salatlar isteʼmol qilinadi. Filippinda pomelo va ananas sharbatidan pushti ichimlik tayyorlanadi.

Meva Xitoyga miloddan avvalgi 100-yillarda kiritilgan boʻlishi mumkin. Sharqiy Osiyoda, ayniqsa kanton oshxonasida, qovurilgan pomelo oʻti ozuqaviy qiymati yuqori va yogʻi kam boʻlgan taomlarni tayyorlash uchun ishlatiladi.

Gibridlar 
Oddiy apelsin pomelo va mandarin oʻrtasidagi tabiiy gibrid boʻlib, pomelo mevaning kattaroq hajmi va mustahkamligini taʼminlaydi. Greypfrut dastlab pomelo va mandarinning tabiiy gibrididir deb taxmin qilingan. Ammo, koʻproq vaqt oʻtgach oʻtkazilgan genom tahlili shuni koʻrsatadiki, u aslida pomelo va shirin apelsin oʻrtasidagi teskari gibriddir, shuning uchun greyfurt genomining 63 % pomeloniki bilan bir xil.

Pomelo bugungi kunda sunʼiy naslchilik dasturlarida qoʻllanadi:

 Oddiy shirin apelsin (Citrus × sinensis) pomelo × mandarin gibrididir
 Bigaradiya (Citrus × aurantium) pomelo × mandarin gibrididir.
 Tangelo pomelo yoki greyfurt va har mandarin oʻrtasidagi gibriddir; odatda mandaringa qaraganda qalinroq teriga ega va unchalik shirin emas
 „K — Erta“ („Sunrise Tangelo“)
 " Minneola tangelo „: Bowen greyfurt × Dansi mandarin
 “Orlando" (sobiq „Take“): Bowen greyfurt × Dansi mandarin (polen ota-onasi)
 „Seminole“ : Bowen greyfurt × Dansi mandarin
 „Thornton“ : mandarin × greyfurt, aniqlanmagan
 " Ugli meva " (Yamayka tangelo): mandarin × greyfurt, ehtimol (yovvoyi koʻchat)
 Greypfrut
 Taqiqlangan meva
 „Nova“ : Klementin × Orlando tangelo xochi
 Oroblanco va Melogold greyfurtlari Citrus maxima va greyfurt oʻrtasidagi gibriddir.
 Mandelos : pomelo × mandarin
 Mato buntan: Tayvanda xilma-xillik
 Hyuganatsu pomelo gibridi
 Kawachi Bankan

Tarkibi 
Xom pomelo etida 89 % suv, 10 % uglevodlar, 1 % protein va kam miqdorda yogʻ mavjud. Meva S vitaminiga boy (kunlik qiymatning 73 %).

Dori vositalarining oʻzaro taʼsiri 
Pomelo greyfurt va boshqa baʼzi sitrus mevalaridan kelib chiqadigan salbiy taʼsirlarni keltirib chiqarishi mumkin.

Galereya

Manbalar 

Mevali daraxtlar