yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Mehriddin Abdullayev

Mehriddin Abdullayev Razzoqovich — 1969-yil Buxoro viloyatining Jondor tumanida tugʻilgan. „Bunyodkor“ futbol klubi prezidenti, „O‘zbekneftgaz“ AJ boshqaruv raisi. 1993-yilda Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini, 2005-yilda Toshkent davlat yuridik universitetini tamomlagan. Mutaxassisligi — iqtisodchi, huquqshunos. 1969-yil Buxoro viloyatining Jondor tumanida tugʻilgan

Faoliyati 
Mehriddin Abdullayev mehnat faoliyatini 2003-yili Jondor tumanidagi Markaziy bankda boshlagan. 2003−2006-yilllar oraligʻida bankning Buxoro viloyati Bosh boshqarmasi boshlig‘i lavozimlarida ishlagan. Keyinchalik mamlakatning bank tizimida turli lavozimlarida, xususan 2006−2010-yillarda Markaziy bankning hududiy boshqarmasi rahbari, Milliy bank raisining birinchi o‘rinbosari, „Asaka“ banki filiali boshqaruvchisi lavozimlarida ishlagan.

2010-yildan mehnat faoliyatini O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligida davom ettirdi. 2010−2012-yillarda Pensiya jamg‘armasi ijrochi direktori, 2012−2015-yillarda Moliya vazirining o‘rinbosari, 2015−2016-yillarda Respublika yo‘l jamg‘armasi ijrochi direktori lavozimlarida faoliyat yuritgan. 2016−yilda Buxoro viloyati hokimining huquqni muhofaza qilish organlari, yoshlar siyosati faoliyatini muvofiqlashtirish, maʼmuriy masalalar va o‘zini-o‘zi boshqarish organlari birinchi o‘rinbosari, 2017-yilda hokimliklarning boshqaruv tuzilmasi yangilanganidan keyin viloyat hokimining iqtisodiyot va biznes masalalari bo‘yicha birinchi o‘rinbosari bo‘lib ishlagan. 2016−2017-yillar oraligʻida Buxoro viloyatining hokim o‘rinbosari va birinchi o‘rinbosari lavozimlarida faoliyat koʻrsatgan

2017-yil dekabr oyidan boshlab O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan Mehriddin Abdullayev O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi raisining birinchi o‘rinbosari lavozimida ishlashidan oldin ushbu palata raisi o‘rinbosari lavozimida ishlab kelgan. 2022-yil 4-sentyabrdagi Neft va gaz sanoati xodimlarining kasb bayrami munosabati bilan hamkasblariga tabrik yoʻllagan. Mehriddin Abdullayev boshchiligida Bunyodkor klub rahbariyati, futbolchilar va fan klub aʼzolari ishtirokida o‘tkazilgan yig‘ilishda 2021−2022-yillardagi klubdagi salbiy koʻrsatkichlarni keskin tanqid qildi.

Mukofotlari 
2024-yil 24-avgustda Sodiq xizmatlari uchun medali bilan mukofotlangan.

Manbalar 

Neft sanoatidagi odamlar
Iqtisodchilar
Huquqshunoslar
Oʻzbekistonlik iqtisodchilar
Silvia Stroescu

Silvia Alexandra Stroescu (1985-yil 8-mayda tugʻilgan, Buxarest, Ruminiya) — ruminiyalik badiiy gimnastikachi. Stroescu  Ruminiya terma jamoasi bilan Olimpiyada, jahon va Yevropa chempionatlari oltin medali sovrindori hisoblanadi.

Dastlabi hayoti va faoliyati 
Stroescu oʻz avlodining eng muvaffaqiyatli oʻsmir gimnastikachilaridan biri edi. Uning yoshlik davridagi asosiy yutuqlari nufuzli Top Gym Trophy (1998) va gimnastika boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi 2000-yilgi Yevropa chempionatida toʻrtta medal (ikkita oltin va ikkita kumush) qoʻlga kiritilishi edi. Ushbu chempionatlarda u polda mashq qilish bo'yicha oltin medalni qoʻlga kiritdi (9,725), Sabina Cojocar bilan muvozanat nurida oltin medalni qoʻlga kiritdi (9,6).Ruminiya terma jamoasining kumush medali qoʻlga kiritilishida katta roʻl oʻynadi.Stroescu chempionatda jamoadoshi Sabina Cojocardan keyin koʻpkurashda ikkinchi (37,973) oʻrinni egalladi.

Keyingi faoliyati 
Uning yirik xalqaro tadbirdagi debyuti 2001-yilgi Jahon chempionatida boʻlgan. Bu yerda Stroescu toʻsin va notekis barlarda bellashish orqali Ruminiya terma jamoasi chempionligiga hissa qoʻshdi.Oʻsha yili u Marian Drǎgulesku bilan birgalikda Shveysariya kubogi musobaqasida gʻolib chiqdi. 2002-2003-yillarda u yirik xalqaro musobaqalarda qatnasha olmadi, lekin u milliy chempionatlarda va baʼzi xalqaro oʻrtoqlik musobaqalarida qatnashdi. Ikki yilga safdan chiqqanidan soʻng, Stroescu 2004- yilgi Yevropa chempionati uchun jamoaga qoʻshildi va u yerda jamoa chempionligiga hissa qoʻshdi. 2004-yilgi Olimpiada oʻyinlaridan bir necha hafta oldin u Olimpiya terma jamoasiga kiritilmagani uchun hafsalasi pir boʻlib, gimnastikadan voz kechishga qaror qildi. Biroq, uning umidsizliklari qisqa umr koʻrdi va u jarohat olgan Aura Muntyanu oʻrniga jamoaga kiritildi. Stroescu Afinaga joʻnab ketdi va gimnastika boʻyicha Ruminiya ayollar jamoasining (oltita musobaqada toʻrtta oltin, bitta kumush va bitta bronza) aʼzosi edi, ular orasida Oana Ban, Monika Rosu, Katalina Ponor, Daniela Sofroni va Aleksandra Eremiya ham bor edi. Jamoa aʼzolari koʻpchilik raqiblariga qaraganda kamroq tajribaga ega boʻlishsa-da, ruminiyaliklar jamoa oltinini qoʻlga kiritish uchun har bir tartib(chiqishni)ni amalga oshirishdi. Jahon chempioni AQSh ikkinchi, Svetlana Xorkina boshchiligidagi rossiyaliklar esa bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1985-yilda tugʻilganlar
Ruminiya gimnastikachilari
Gimnastikachi ayollar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Alina Jidkova

Alina Vladimirovna Jidkova (1977-yil 18-yanvarda tugʻilgan) — rossiyalik sobiq professional tennischi. Faoliyati davomida Jidkova 2005-yilda Meksika Ochiq chempionatida WTA juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi. Shuningdek, u ITF musobaqalarida toʻqqizta yakkalik va toʻqqizta juftlik chempionligini qoʻlga kiritgan. 2005-yil mart oyida Jidkova dunyodagi eng yaxshi yakkalik musobaqalar reytingida 51-oʻrinni egallagan boʻlsa, 2003-yil avgust oyida u juftliklar reytingida 50-oʻrinni egalladi.

Yoshligi 
Alina Sovet Ittifoqining oʻsha paytdagi poytaxti Moskvada muhandis va sobiq professional ogʻir atletikachi Vladimir va maktab oʻqituvchisi, 100 metrga yugurish boʻyicha sportchi Lina oilasida tugʻilgan. Uning bir akasi bor, Dmitriy, sobiq bokschi, hozirda u qurilish biznesiga ega. Alina oʻzining dastlabki yillarini Moskvaning „Spartak“ tennis klubida oʻtkazdi. Keyinchalik Alina Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtdi va Floridadagi Nik Bolletyrening tennis akademiyasida tahsil oldi.

Tennis faoliyati 
2004-yilda u Serena Wlliamsni toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlub etib, Generali Ladies Linz musobaqasining chorak finaliga chiqdi. Williamsdan tashqari, Alina Yelena Yankovich, Mery Peers, Samantha Stosur, Alisia Molik, Chanda Rubin, Amanda Coetzer, Brenda Shults-MacCarti, Amy Frazier, Petra Martich va boshqa taniqli tennischilarga qarshi baxslarida gʻalaba qozongan. 2005-yilda Alina Tatyana Perebiynis bilan hamkorlikda Akapulkoda boʻlib oʻtgan WTA Tour turnirining juftlik bahslarida gʻolib chiqdi.

Nafaqa va murabbiylik faoliyati 
2010-yilgi mavsum oxirida Jidkova professional tennisni tark etdi. Uning soʻnggi rasmiy yakkalik oʻyini 2016-yilgi Olimpiya chempioni Monika Puigga qarshi oʻtkazildi. Keyinchalik u Galina Voskoboyeva, Kseniya Pervak va Kaia Kanepi uchun murabbiy boʻlib ishlagan. Murabbiy sifatida Alina Jidkova Kaia Kanepi bilan 2017-yilda AQSH Ochiq chempionati turnirining chorak finaliga chiqdi.

Shaxsiy hayoti 
Jidkova Florida shtatining Boca Raton shahrida istiqomat qiladi va tadbirkor Sascha Ghodsga turmushga chiqqan. Jidkova va Sascha Ghods 2010-yil 18-dekabrda Avstriyaning Vena shahrida boʻlib oʻtgan marosimda turmush qurishdi.

WTA karyera finallari

Juftliklar: 4 (1 ta chempionlik, 3 ta ikkinchi oʻrin)

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1977-yilda tugʻilganlar
Erika Fasana

Erika Fasana (1996-yil 17-fevralda tugʻilgan) — italiyalik badiiy gimnastikachi.U oʻz mamlakati uchun 2012-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari va 2016-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan. U polda „Chusovitina“ mashqini bajargan birinchi italiyalik gimnastikachi hisoblanadi.

Dastlabki faoliyati

2010-yil 
Mart oyida Fasana Italiyaning Jesolo shahri kubogida ishtirok etdi. U 56,050 ball bilan musobaqada uchinchi o‘rinni egalladi.

Aprel oyi oxirida Fasana Buyuk Britaniyaning Birmingem shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida ishtirok etdi. U 54,325 ball bilan Italiya jamoasining uchinchi oʻrinni egallashiga hissa qoʻshdi va individual tarzda u 52,925 ball bilan finalda beshinchi oʻrinni egalladi. Musobaqa finallarida u 13,912 ball to‘plagan holda sakrash bo‘yicha uchinchi, 11,575 ball bilan notekis to‘siqlar bo‘yicha sakkizinchi o‘rinni egalladi.

2011-yil 
Iyul oyida Fasana Turkiyaning Trabzon shahrida bo‘lib o‘tgan Yevropa yoshlar yozgi Olimpiya festivalida ishtirok etdi. U Italiya jamoasining birinchi oʻrinni egallashi uchun 55,300 ball toʻplagan va individual tarzda u 55,450 ball bilan finalda ikkinchi oʻrinni egalladi. Musobaqa finalida u 14.088 ball bilan sakrash boʻyicha uchinchi, notekis toʻsiqlar boʻyicha 13.450 ball bilan uchinchi va pol mashq bajarishda 13.525 ball bilan ikkinchi oʻrinni egalladi.

Keyingi faoliyati

2012-yil 
Yanvar oyida Fasana Buyuk Britaniyaning London shahrida boʻlib oʻtgan London Prepares seriyasida ishtirok etdi. U 56,016 ball bilan Italiya terma jamoasining birinchi oʻrinni egallashiga hissa qoʻshdi. Musobaqa finalida Fasana 13,708 ball toʻplagan holda oltinchi oʻrinni egalladi.

May oyida Fasana Belgiyaning Bryussel shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida ishtirok etdi. U 56,799 ball bilan Italiya jamoasining uchinchi oʻrinni egallashiga hissa qoʻshdi. Musobaqa finalida u 14.003 ball bilan sakrashda yettinchi oʻrinni egalladi. Fasana, „Medalimizning asosiy sababi, birinchi navbatda, jamoamiz edi. Biz bir-birimizni qoʻllab-quvvatladik va qoʻlimizdan kelganini qilishga qaror qildik. Ishonchimiz komil ediki, agar biz oʻz ishimizni yolgʻiz bajarishimiz kerak boʻlsa ham, biz har doim barcha jamoalar, oʻsmirlar, kattalar va barcha murabbiylar tomonidan kuchli qoʻllab-quvvatlanamiz.“

London Olimpiadasi 
Iyul oyi oxirida Fasana 2012-yilda Buyuk Britaniyaning London shahrida bo‘lib o‘tgan yozgi Olimpiya o‘yinlarida ishtirok etdi. Saralash bahslarida u 53,965 ball bilan oʻttizinchi oʻrinni egalladi. Jamoa finalida Fasana tayanchda 13,733 ball, notekis panjaralarda 13,600 ball bilan Italiya jamoasining yettinchi oʻrinni egallashiga hissa qoʻshdi.

2015-yil 
Fasana 2015-yilning mart oyida Amerika kubogida qatnashib, bronza medalini qoʻlga kiritgan edi.

Manbalar 

1996-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Italiya gimnastikachilari
Gimnastikachi ayollar
Alifbo boʻyicha sportchilar
John Charles

William John Charles (1931-yil 27-dekabr - 2004-yil 21-fevral) — uelslik futbolchi, markaziy hujumchi yoki markaziy himoyachi sifatida o'ynagan.

Manbalar 

Italiyadagi muhojir futbolchilar
Juventus F.K. oʻyinchilari
Serie A futbolchilari
Birinchi divizion/Premer-liga toʻpurarlari
Erkaklar futbol markaziy himoyachilari
Futboldagi erkak hujumchilar
Uelslik erkak futbolchilar
2004-yilda vafot etganlar
1931-yilda tugʻilganlar
Bobby Charlton

Robert Charlton (1937-yil 11-oktyabr – 21-oktyabr 2023-yil) – yarim himoyachi yoki hujumchi sifatida oʻynagan ingliz sobiq futbolchisi.

Manbalar 

UEFA Chempionlar Ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar
Manchester United F.K. oʻyinchilari
Laureus World Sports Awards sovrindorlari
FIFA Century Club
FIFA 100
Angliya futbolchilari
Oltin toʻp sohiblari
Futbol assotsiatsiyasi hujumchilari
Futbol yarim himoyachilari
Yashayotgan insonlar
1937-yilda tugʻilganlar
Erkak futbolchilar
Laziz Qudratov

Laziz Qudratov — Investitsiyalar, savdo va sanoat vaziri. Investitsiyalar va tashqi savdo vazirining birinchi o‘rinbosari, Strategik rivojlanish agentligi Bosh direktori. Toshkent davlat sharqshunoslik universtitetini hamda Hosei universiteti (Yaponiya) da taʼlim olgan.

Bolaligi 

1981-yil Toshkent shahrida tug‘ilgan.

Faoliyati 
U 2003–2010-yillar oraligʻida Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo Vazirligida turli mansablarida ishlagan, 2010–2014-yillarda Respublikaning Amerika Qo‘shma Shtatlaridagi Elchixonasida savdo-iqtisodiy masalalar bo‘yicha maslahatchi boʻlgan. 2014–2016-yillar oraligʻida „Uzinfoinvest“ agentligining axborot bilan taʼminlash va xorijiy investitsiyalarni qoʻllab quvvatlash bo‘yicha direktori lavozimida ishlagan.

Laziz Qudratov 2017-yil iyunida Investitsiyalar bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Davlat qo‘mitasi raisining Birinchi o‘rinbosari etib saylandi. Investitsiyalar boʻyicha davlat qoʻmitasi raisining birinchi oʻrinbosari sifatidagi faoliyati davomida Qudratov Vashingtonda Amerika-Oʻzbekiston savdo palatasi rahbariyati bilan uchrashuv oʻtkazdi. 2019-yilning yanvarida qo‘mita Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi sifatida tashkil etilgach, vazir o‘rinbosari lavozimida ishlashni boshladi.

Avvalgi birinchi o‘rinbosar Sunnatulla Bekenov oldinroq Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga rahbar etib tayinlangandi. Oʻzbekiston Respublikasi prezidentning 2021-yil 19-iyuldagi qaroriga muvofiq tashkil etilgan Strategik rivojlanish agentligika 2021-yilning 18-avgust sanasidagi №PQ-5224-sonli Qarori bilan Qudratov zimmasiga Bosh direktori vazifasi yuklatildi. Laziz Qudratov boshchiligidagi delegatsiyasi Londonda boʻlib oʻtgan MINEX Eurasia 2019 forumida ishtirok etishdi va Qudratov konferensiyada nutq soʻzladi.

2022-yilning 2-avgust kunida Qudratov Toshkentda boʻlib oʻtgan „Oʻzbekiston – Ozarbayjon – Turkiya“ uch tomonlama uchrashuvida mamlakatlar oʻrtasidagi hamkorlikni rivojlantirishning asosiy istiqbollari haqida soʻzladi. U Prezident huzuridagi tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlash boʻyicha jamoatchilik kengashiga kiruvchilar roʻyxatidan joy oldi.

Manbalar 

1981-yilda tugʻilganlar
Toshkent shahrida tugʻilganlar
Yao Min

Yao Min (     , tug'ilgan - yao Min ; 1917-yil noyabr  1967-yil 30-mart ) - xitoylik mashhur musiqa qo'shiqchisi va qo'shiqchisi va Yao Lining ukasi.  U 1930 va 1940-yillardagi Shanxaydan 1950 va 1960-yillargacha Gonkongda shidaiku davrining eng samarali qo'shiq mualliflaridan biri boʻlgan.

Uning ko'p yillik xitlaridan biri " Sangga baxt va farovonlik tilayman " (hánghíní). U singlisi Yao Li, Chjou Xuan, Li Xianglan, Bay Xong va Bay Guang kabi qo'shiqchilar uchun boshqa erta xitoy pop klassikalarini yozgan. Uning qo'shiqlari ko'pincha mashhur kino-musiqlarda namoyish etilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Yao Li va Yao Ming singlining surati

1967-yilda vafot etganlar
1917-yilda tugʻilganlar
Brian Clough

Brian Howard Clough ( 1935-yil 21-mart - 2004-yil 20-sentyabr) ingliz futbolchisi va menejeri.

Clough Angliya kriketchisi Geoffrey Boycott bilan do'st edi.

Manbalar 

Angliya futbolchilari
Futbol assotsiatsiyasi hujumchilari
2004-yilda vafot etganlar
1935-yilda tugʻilganlar
Angliyalik siyosatchilar
Erkak futbolchilar
George Cohen

George Reginald Cohen (22-oktyabr 1939-yil - 23-dekabr 2022-yil) - ingliz professional futbolchisi, o'ng qanot himoyachisi.

Uning hujumkor o'yini qanot himoyachilari uchun dalda sifatida baholangan.

Manbalar 

Angliya futbolchilari
2022-yilda vafot etganlar
1939-yilda tugʻilganlar
Erkak futbolchilar
Acta Oeconomica

Acta Oeconomica - Akadémiai Kiado tomonidan chop etiladigan har chorakda bir marta koʻrib chiqiladigan akademik jurnal. U Sharqiy Yevropa va Vengriyadagi oʻtish jarayonlari, iqtisodiy siyosat, ekonometrik usullar va iqtisodiy modellashtirish bilan bogʻliq nazariy va umumiy masalalarni qamrab oladi. Bosh muharrir - Péter Mihalyi ( Budapeshtdagi Korvinus universiteti ). Jurnal 1966-yilda Vengriya Fanlar akademiyasi tomonidan tashkil etilgan va gibrid ochiq jurnal hisoblanadi.

Abstraktlashtirish va indekslash 
Jurnal abstraktlangan va indekslangan:
Journal Citation Reports ma'lumotlariga koʻra, jurnalning 2021-yil impakt faktori 0,939 boʻlib, uni "Iqtisodiyot" toifasidagi 379 jurnal ichida 326-oʻringa qoʻydi

Manbalar 

Jurnallar
African Economic Outlook

African Economic Outlook - bu koʻpgina Afrika mamlakatlari iqtisodiyotiga bagʻishlangan yillik ma'lumotnoma jurnali. Jurnal, soʻnggi iqtisodiy vaziyatni koʻrib chiqadi va barcha Afrika iqtisodiyotlarining qisqa muddatli oʻzaro bog'liq iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy evolyutsiyasini bashorat qiladi. Jurnal, OECD Rivojlanish Markazi, Afrika Taraqqiyot Banki, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Taraqqiyot Dasturi va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Afrika uchun Iqtisodiy Komissiyasi tomonidan chop etilgan. 2002-yilda tashkil etilgan.Jurnal 1995-3909 ISSN raqami bilan ingliz, fransuz, portugal tillarida nashr etiladi va uning qisqartmasi Afr.Econ.Outlook nomi bilan tanilgan. Jurnalning nashr etilishi 2017 yilda tugadi.

Qoʻllash doirasi 
Ushbu yillik nashr Afrikaning aksariyat iqtisodlari uchun iqtisodiy siyosat, sharoit va istiqbollarni qamrab oladi. U joriy va keyingi yil uchun makroiqtisodiy prognozlashni, uning ijtimoiy va siyosiy kontekstini tahlil qilishni oʻz ichiga oladi. Jahon iqtisodiyoti kontekstida Afrika mamlakatlari istiqbollarining qiyosiy sintezi ushbu davriy nashrning bir qismidir. Va nihoyat, statistik ilovada hozirda Afrikaning barcha mamlakatlaridagi iqtisodiy va ijtimoiy oʻzgaruvchilarni taqqoslaydigan 24 ta jadval mavjud.

Masalan, mavzu yoritilishi xalqaro muhit, Afrikadagi makroiqtisodiy koʻrsatkichlar, tarkibiy oʻzgarishlar, iqtisodiy islohotlar, Afrikaga tashqi moliyaviy oqimlar, xususiylashtirish siyosatini baholash va qashshoqlikni kamaytirishni kelajak uchun muammo sifatida oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari, qamrovga boshqaruv, siyosiy masalalar, mintaqaviy savdo siyosati va mintaqaviy integratsiya kiradi.

Manbalar 

Jurnallar
EFootball

eFootball — bu Konami tomonidan ishlab chiqilgan va nashr etilgan futbol video oʻyini seriyasi. Bu oʻyin seriyasining avvalgi nomi Pro Evolution Soccer (Yaponiyada Winning Eleven nomi bilan tanilgan) edi, yangilangan seriyadan keyin eFootballga toʻliq rebrending qilindi keyin bepul oʻynaladigan oʻyin boʻldi. Seriyaning EFootball 2022 deb nomlangan birinchi oʻyini 2021-yil 30-sentabrda chiqarilgan. Ushbu oʻyin IESF Jahon chempionati va Shimoliy va Sharqiy Yevropa Ligasi (NEEC) ning bir qismidir.

Ishga tushirilganda eFootball oʻzining grafikasi, boshqaruvi va mazmuni yoʻqligi uchun tanqidchilar tomonidan salbiy baholandi.

Rivojlanishi 
2021-yil 21-iyulda Konami oʻyinga yangiliklar kiritdi va uning yangi olti daqiqalik trayler videosini chiqardi. Eʼlonda Pro Evolution Soccer brendi bekor qilindi.

Oʻyin 2021-yil 30-sentabrda PlayStation 4, PlayStation 5, Microsoft Windows, Xbox One va Xbox Series Xda chiqarildi. U franchayzada birinchi marta Unreal Engine 4 yordamida qurildi.

2021-yil 8-oktabrda Konami 2021-yil 28-oktabrda oʻyin muammolari tuzatilgan yangi yangilanishni chiqarishini eʼlon qildi. Yangilash kechiktirildi va nashr 2021-yil noyabriga qoldirildi. Keyin Konami 5-noyabrda 0.9.1 yangilanishini ishga tushirdi va 1.0 yangilanishining chiqarilishi 2022- yilning bahorigacha kechiktirilganini eʼlon qildi. eFootball 2022 ning 1.0.0 versiyasi nihoyat 2022-yil 6-aprelda eʼlon qilindi, chiqish sanasi 2022-yil 14-aprelga reja qilindi.

2022-yil 31-may kuni Konami 2022-yilning qolgan qismidan 2023-yilgacha Master-liga kabi xususiyatlar va oflayn rejimda foydalanish mumkin boʻlgan jamoalar soni boʻyicha yoʻl xaritasini eʼlon qildi, ularning barchasi pullik kontent sifatida chiqariladi.

Ishga tushirilganda eFootball tanqidchilar va oʻyinchilar tomonidan noroziliklarga sabab boʻlib, ular „vahshiy“ grafika, kontentning etishmasligi, laggy dvigatel va nozik boshqaruvlarni tanqid qilishdi, 92% salbiy sharhlar bilan u ishga tushirilgandan bir kun oʻtib Steam’da eng yomon baholangan oʻyinga aylandi va Metacritic sharh agregatori boʻyicha 2021-yilning eng past baholi oʻyini. Keyinchalik Konami oʻyindagi koʻplab muammolar uchun uzr soʻradi va uni yaxshilash ustida ishlashlarini aytdi. Ushbu muammolarning aksariyatini hal qilishga qaratilgan yirik „1.0“ yangilanishi 2022-yil 14-aprelda kompyuter va konsollarda chiqarildi va mobil qurilmalar uchun rejalashtirilmadi.

Manbalar 

Videooʻyinlar
Oʻyin turlari va tarkibi
Xbox video oʻyinlar
Xbox 360 video o'yinlar
PlayStation
Futbol video oʻyinlari
Bepul oʻynaladigan video oʻyinlar
Konami oʻyinlari
Victor Knorre

Victor Karlovich Knorre (; 1840-yil 4-oktyabr — 1919-yil 25-avgust) — rus astronomi. U Nikolayev, Pulkovo va Berlin shaharlarida faoliyat olib borgan. U 158 ta asteroid va yana uchta kichik sayyorani kashf etgani bilan mashhur. Knorrening otasi Karl Friedrich Knorre va bobosi Ernst Friedrich Knorre ham taniqli astronomlar edi. Uning nomi bilan 14339-asteroid Knorre astronomlarining uch avlodi sharafiga nomlandi.

Hayoti va oilasi 
Knorre uch avlod astronomlar oilasida tugʻilgan. Uning bobosi Ernst Friedrich Knorre (1759—1810-yillar) Germaniyadan Dorpatga (hozirgi Tartu, Estoniya) koʻchib oʻtgan va u yerda (1803—1810-yillar) Dorpat rasadxonasida kuzatuvchi (1802-yilda ochilgan) va matematika professori boʻlib ishlagan. Dorpat universitetida Victor Knorrening otasi Karl Friedrich Knorre (1801—1883-yillar) 1827-yildan boshlab Nikolayev astronomik rasadxonasini tashkil qilgan va uning direktori bo‘lgan.

Knorre Nikolayev shahrida (hozirgi Nikolayev, Ukraina) tugʻilgan. U 1862-yilda Vilgelm Yuliy Foerster bilan astronomiyani oʻrganish uchun Berlinga koʻchib oʻtdi. U 1867-yilda Pulkovo rasadxonasida astronomik kalkulyatorchi boʻlib ishlagan, soʻngra, 1871-yilda otasi koʻchib kelgan Berlin rasadxonasida ishlagan.

Faoliyati 
1873-yildan Berlin rasadxonasida kuzatuvchi boʻlgan. Knorre toʻrtta asteroidni kashf etdi. U Berlin universitetida talabalarga dars bermadi. Buning oʻrniga u rasadxona teleskoplaridan foydalanishga kirishdi. 1892-yilda u astronomiya professori etib tayinlandi. Knorre astronomik asbob-uskunalarni takomillashtirish bilan qiziqdi va „Knorre & Heele“ togʻi deb ataladigan takomillashtirilgan ekvatorial teleskop oʻrnatish haqida maqolalar chop etdi.

Shaxmatdagi faoliyati 
Knorre kuchli shaxmatchi sifatida ham tanilgan, u Adolf Anderssen, Gustav Neumann va Johannes Zukertortga qarshi oʻynagan. 1860-yillarda u bir necha shaxmat turnirlarida qatnashgan.

Ikki ritsar (shaxmat figurasi) himoyasida Knorre variyanti (EKO kodi C59) uning nomi bilan atalgan. U birinchi oʻnta harakat uchun Ikki ritsar himoyasining asosiy chizigʻini kuzatib boradi va 10 ta harakat bilan tavsiflanadi (Ne5 Bd6 11. d4 Qc7 12. Bd2). Ruy Lopesdagi ochiq himoyasining Knorre oʻzgarishi, 6-harakat bilan tavsiflanadi va Knorre sharafiga nomlangan.

Manbalar 

Shaxmat nazariyotchilari
Nemis shaxmatchilari
1919-yilda vafot etganlar
1840-yilda tugʻilganlar
Shaxmat grossmeysterlari
Abreaksiya

Abreaksiya () — bu tajribani hissiy ortiqcha narsalardan tozalash uchun qayta yashash uchun psixoanalitik atama — katarsisning bir turi. Baʼzan bu yoʻq qilingan travmatik voqealarni anglash usulidir.

Psixoanalitik kelib chiqishi 
Abreaksiya tushunchasi aslida Freydning ustozi Jozef Breuer tomonidan tuzilgan boʻlishi mumkin;  lekin 1895-yildagi "Isteriya boʻyicha tadqiqotlar" nomli qoʻshma asarida birinchi boʻlib travma bilan bogʻliq boʻlgan tuygʻularni bu haqda gapirish orqali chiqarib yuborish mumkinligi koʻrsatilgan.  Muayyan lahzani yoki muammoni ongli ravishda diqqat markaziga keltirish va shu bilan unga bogʻlangan boʻgʻilgan his-tuygʻularni yoʻqotish orqali boʻgʻilgan taʼsirni boʻshatish Freydning isterik konversiya belgilarini davolashning dastlabki katartik usulining asosini tashkil etdi.  Masalan, ular travma bilan bogʻliq boʻlgan hissiyotlarni bu haqda gapirish orqali yoʻq qilish mumkinligiga ishonishgan.  Biroq, Freyd va Breur travmatik hodisaning oʻz-oʻzidan hissiy qayta tiklanishiga shifobaxsh sifatida qaramagan.  Buning oʻrniga ular abreaksiyani travmatik hodisaga toʻliq hissiy va vosita reaksiyasi sifatida tasvirlab berishdi, bu esa odamni takroriy va oldindan aytib boʻlmaydigan darajada jarohatning asl va yengillashtirilmagan hissiy intensivligi taʼsiridan yetarli darajada xalos qilish uchun zarurdir.  Ajablanish elementi Freydning terapiyaga boʻlgan yondashuviga mos kelmasa-da, boshqa nazariyotchilar, uzluksiz ravishda, bu analitik texnikaning muhim qismidir, deb hisoblashadi. 

Psixoanalitik Karl Yung oʻz karyerasining boshida abreaksiyaga yoki u travma nazariyasi deb atagan narsaga qiziqish bildirdi, ammo keyinchalik nevrozni davolashda cheklovlar borligiga qaror qildi.

Keyinchalik rivojlanishlar 
Mainstream psixoanaliz vaqt oʻtishi bilan (Freyd bilan) oʻtmishda sodir boʻlgan bunday harakatlar natijasida paydo boʻlgan his-tuygʻularni qayta ishlash foydasiga abreaks rolini pasaytirishga moyil boʻldi.  Biroq, Otto Rank Freyd nazariyasini qayta koʻrib chiqishning markaziy qismi sifatida tugʻilish travmasining uzilishini oʻrganib chiqdi;  Edvard Bibring abreaksiya tushunchasini hissiy jonlantirish sifatida jonlantirgan boʻlsa, keyinchalik Vamik Volkan oʻzining qaygʻu terapiyasida bu mavzuni qoʻlga kiritdi.

Sayentologiyada 
Saentologiyada Dianetika fantast-yozuvchi L. Ron Xabbard 1943-yilda yara va bezgak shikoyatlari bilan San-Diyegodagi kasalxonada uch oy oʻtirganida Qoʻshma Shtatlar dengiz flotidan  qarz olgan abreaksiya shaklidir.  Keyinchalik Xabbard oʻzining „ Mening falsafam“ avtobiografiyasida u kasalxonada abreaktiv terapiyani kuzatganini yozgan, ammo keyingi hayotida u bu kashfiyotni jangda yaralanib, davolanib boʻlmaydigan deb taslim boʻlganidan keyin oʻzi amalga oshirganini daʼvo qilgan.

Manbalar 

Atamalar
Andrey Xarlov

Andrey Vasilyevich Xarlov (; 1968-yil 20-noyabr — 2014-yil 15-iyun) — rossiyalik shaxmat grossmeysteri.

Faoliyati 
1992-yilda u 1990-yilgi Rossiya milliy chempionatida birinchi oʻrinni egallab, grossmeyster unvonini oldi. Oʻshandan beri Xarlov Qozon shaxmat jamoasi bilan 1996-yilda klublar oʻrtasidagi Yevropa kubogi va 1998-yilda Rossiya klublar kubogida gʻolib chiqdi. 2000-yilda u Samarada boʻlib oʻtgan Rossiya milliy chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi va Sent-Vinsentda shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida birinchi oʻrinni egalladi. U 2000-yilgi shaxmat boʻyicha FIDE jahon chempionatida qatnashgan va u yerda ikkinchi raundda Veselin Topalov tomonidan nokautga uchragan. 2004-yilgi FIDE shaxmat boʻyicha jahon chempionatida u beshinchi raundga chiqdi (sakkizlik final), ammo Topalov yana nokautga uchradi. 2005-yilda u Aeroflot Open musobaqasida birinchi boʻldi, faqat tay-breykda chempionlikni yoʻqotdi.

Oʻlimi 
Xarlovning oʻlimi haqida Rossiya shaxmat federatsiyasi 2014-yil 15-iyunda eʼlon qilgan. Oʻlim sababi koʻrsatilmagan. U bundan bir hafta oldin Qozondagi turnirda ishtirok etgandi.

Mashhur oʻyinlari 
2005-yilgi Aeroflot Openda Andrey Xarlov va Vasiliy Ivanchuk oʻyini.

Andrey Xarlov — Vasiliy Ivanchuk, Aeroflot Open 2005-yil

1.d4 d5 2. Nf3 c5 3.c3 a5 4.dxc5 Nf6 5.c4 e6 6.cxd5 Bxc5 7. Qc2 Bb4+ 8. Bd2 exd5 9. Bxb4 axb4 10. Nbd2 Nc6 11. Nb3 Bg4 12.g3 Rc8 13. Qd1 0-0 14. Bg2 Qb6 15,0-0 Rfd8 16. Qd2 h6 17. Rfd1 Ne4 18. Qe1 d4 19. Nc1 Nc5 20. Nd3 Nxd3 21. Rxd3 Ra8 22. Rd2 Ra5 23. Qd1 Be6 24.b3 Bf5 25.h3 Be4 26. Ne1 Bxg2 27. Kxg2 Rc5 28. Nf3 Rc3 29. Qb1 Qa5 30. Qe4 Rxb3 31. Rad1 Ra3 32. Nxd4 Qd5 33. Qxd5 Rxd5 34. Nb3 Re5 35. Rc2 Na5 36. Rd3 Re8 37. Rf3 Nc6 38. Rd3 Rea8 39. Rdd2 Na5 40. Nd4 b3 41.axb3 Nxb3 42. Nxb3 Rxb3 43. Rd7 Rb5 44. Rcc7 Rf8 45. Re7 b6 46. Rb7 Rc5 47. Rxb6 h5 48. Rb4 g6 49. Rf4 Kg7 50.e4 Rc4 51. Rf3 Ra4 52.g4 hxg4 53.hxg4 Kh6 54. Kg3 f6 55. Rb3 Rc8 56. Kf4!

 Xarlovning ajoyib harakati. Oʻyin davom etdi…

56…g5+ 57. Kf5 Ra5+ 58.e5 Rxe5+ 59. Kxf6 hisob:1-0 Xarlov gʻalaba qozondi.

Manbalar 

2014-yilda vafot etganlar
1968-yilda tugʻilganlar
Shaxmat grossmeysterlari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Rossiya shaxmatchilari
Maʻrifat Ganiyeva

YOʻNALTIRISH Maʻrifat Gʻaniyeva
Boris Grachyov

Boris Pavlovich Grachyov (; 1986-yil 27-martda tugʻilgan) — rossiyalik shaxmatchi. U 2007-yilda FIDE tomonidan grossmeyster unvoniga sazovor boʻlgan. Grachyov 2009-yil, 2011-yil, 2015-yil va 2017-yillarda FIDE Jahon kubogida qatnashgan.

Faoliyati 
1995-yilda Grachyov Braziliyaning San-Lourensu shahrida boʻlib oʻtgan Butunjahon shaxmat festivalining 10 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar boʻlimida gʻolib chiqdi. 2006-yilda o‘smirlar o‘rtasidagi Rossiya chempionatida g‘olib chiqdi. Oʻsha yili u Moskva ochiq chempionatida Aleksandr Lastin bilan tenglashib, tay-breyk boʻyicha ikkinchi oʻrinni egalladi.

2009-yil mart oyida u shaxmat boʻyicha Yevropa yakkalik chempionatida 8/11 ball bilan birinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yilning iyun oyida Grachyov birinchi Lublin grossmeyster turnirida va keyingi oyda Biel shaxmat festivalining Master Open turnirida gʻolib chiqdi. 2010-yilda u Aeroflot Open musobaqasida Aleksandr Motilyov, Chjou Jianchao va Nguyen Ngok Truong Son bilan 3—6-o‘rinlarni egalladi. Keyingi yili Grachyov „Moskva Open“ festivalida „Young GM round-robin“ turnirida gʻolib chiqdi.

2011-yil dekabr oyida u Igor Kurnosov bilan 35-Zurich Rojdestvo ochiq musobaqasida birinchi oʻrinni egalladi va 2012-yil yanvar oyida Grachyov Bazel shaxmat festivalida gʻolib chiqdi. Ushbu soʻnggi ikki yutugʻi tufayli u 2012-yil mart oyidagi FIDE reyting roʻyxatida toʻplagan balli 2700 balldan oʻtib ketdi.

2013-yil yanvar oyida Grachyov yana Bazelda gʻalaba qozonib, Levente Vajda, Robin van Kampen va Andrey Istrcheskuni tay-breykda ortda qoldirdi. 2014-yilda u Rossiya chempionati Oliy ligasida 5-oʻrinni egalladi va natijada shaxmat boʻyicha Rossiya chempionatining superfinalida oʻynash huquqini qoʻlga kiritdi. Bu bahsda u 4/9 ochko toʻpladi.

2016-yil sentyabr oyida Grachyov Moskva blits chempionatida (Aleksandr Morozevichdan tay-breykda) va Moskva Rapid chempionatida gʻolib chiqdi. Ikki oy oʻtgach, u Novi Sadda shaxmat boʻyicha Yevropa kubogida SHSM Legacy Square Moscow jamoasida oʻynadi. Uning jamoasi uchinchi oʻrinni egalladi.

2021-yil fevral oyida Grachyov Moskvadagi Mark Dvoretskiy turnirida g‘olib chiqdi(Ernesto Inarkiev tay-breykda).

Mashhur oʻyinlari 

 Loek van Wely vs Boris Grachyov, 2008-yilgi Rossiya jamoalar chempionati, Qirolichaning gambiti rad etildi (D30), 0-1
 Boris Grachyov Rafael Vaganianga qarshi, Aeroflot Open 2009, Qirolichaning gambiti rad etildi: Harrvits hujumi (D37), 1-0

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1986-yilda tugʻilganlar
Rossiya shaxmatchilari
Shaxmat grossmeysterlari
Shaxmat olimpiadasi ishtirokchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Kenny Dalglish

Kenneth Mathieson Dalglis (1951-yil 4-martda tugʻilgan) — shotlandiyalik sobiq futbolchi va murabbiy.

Manbalar 

FIFA 100
FIFA Century Club
UEFA Chempionlar Ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar
Futbol assotsiatsiyasi hujumchilari
Shotlandiyalik futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1951-yilda tugʻilganlar
Erkak futbolchilar
Dixie Dean

William Ralph (1907-yil 22-yanvar - 1980-yil 1-mart) — ingliz futbolchisi, markaziy hujumchi.

Manbalar 

Birinchi divizion/Premer-liga toʻpurarlari
1980-yilda vafot etganlar
1907-yilda tugʻilganlar
Futbol assotsiatsiyasi hujumchilari
Angliya futbolchilari
Erkak futbolchilar
Mateus Lima

Mateus Lima Cruz (1993-yil 18-yanvarda tugʻilgan), shuningdek, Mateus nomi bilan ham tanilgan braziliyalik futbolchi, Tailandning „Ratchaburi F. C.“ klubi hujumchisi.

Klublardagi faoliyati 
Minas – Jeraisning Iturama shahrida tugʻilgan Mateus Lima Grêmio Barueri yoshlar jamoasi aʼzosi edi. „Sport Barueri“da qisqa muddatli ijara muddatidan soʻng, u professional faoliyatidagi debyutini 2012-yil 17-noyabrda Avaiga qarshi 2:0 hisobidagi gʻalabali oʻyin bilan boshlagan.

2013-yilning 4-fevralida Mateus Lima Sport Resifega oʻtdi.

2014-yilning 16-yanvarida Mateus Lima Luverdense bilan shartnoma imzoladi. U oʻzining debyut golini 19-noyabr kuni kiritdi.

2015-yil 20-fevralda Mateus Lima Operario Ferroviario bilan shartnoma tuzdi. U Campeonato Paranaense klubi bilan chempion boʻldi, ammo juda kam oʻyinlarda maydonda paydo tushgan.

2015-yil iyun oyida Albaniya chempioni Skënderbeu Korche Mateus Lima bilan klubni Chempionlar ligasida kuchaytirish uchun shartnoma imzoladi. Braziliyalik hujumchi FK Kukesi klubining ham nishonida edi. 16-iyun kuni oʻzining norasmiy debyut oʻyinida Lima Ruminiya terma jamoasiga qarshi 2:1 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda maydonga tushib, 29-daqiqadan soʻng debyut golini urdi. Debyutda gol urganiga qaramay, u UEFA Chempionlar ligasining birinchi saralash bosqichi uchun „Skenderbeu“ klubining roʻyxatiga kiritilmadi, chunki u oʻz oʻyinlari bilan murabbiyi Mirel Josani ishonchini qozona olmagan.

2015-yil iyul oyida Skënderbeu Korche bilan bir oy oʻtgach, Mateus Lima klubni tark etdi va Kukesi bilan shartnoma imzoladi. 2015-16-yilgi mavsumda u ligada 27 ta oʻyinda 7 ta gol urdi va Albaniya kubogida ham uchta gol urdi.

2016-yil iyul oyida Mateus Lima „Santos“ga qoʻshildi va „B“ jamoa tarkibiga kiritildi.

2017-yil yozgi transfer oynasining soʻnggi kunida Mateus Lima Serbiya Superliga vakili Borac Chachak bilan shartnoma imzoladi.

2018-yilning yozida Mateus Lima Xorvatiya birinchi futbol ligasi klubi Slaven Belupo bilan ikki yillik shartnoma imzoladi.

2020-yil 17-avgustda Hapoel Nof HaGalil bilan shartnoma imzolangan. 2024-yil yanvar oyida Tailandning „Ratchaburi F. C.“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

Faoliyati statistikasi

Yutuqlari 

 Kampeonato Paranaense: 2015-yil

 Oʻzbekiston Kubogi sohibi: 2022, 2023
 Oʻzbekiston Superkubogi sihibi: 2023

Manbalar 

1993-yilda tugʻilganlar
Futbolchilar
Yashayotgan insonlar
Futboldagi erkak hujumchilar
Braziliyalik erkak futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Nasaf klubi futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Erkak futbolchilar pozitsiyalari boʻyicha
Alifbo boʻyicha sportchilar
John Boye

John Boye (1987-yil 23-aprelda tugʻilgan) — ganalik professional futbolchi, „Al-Fayha“ klubi himoyachisi.

Klublardagi faoliyati 
Akkrada tugʻilgan Boye oʻz faoliyatini Shveppsning yoshlar akademiyasida boshlagan, u yerda Muhammad Iddi bilan birga oʻynagan, keyin esa Pro Consult Sports Academy va Miracle FCda oʻynagan.

Rennes 
Boye ikki haftalik sinovdan so‘ng 2008-yil 29-iyulda Stade Rennaisga (Renn) ko‘chib o‘tdi. U birinchi marta 2008-yil 1-sentyabrda Gana Premer-ligasining Heart of Lions klubidan sotib olish huquqi bilan Rennga ijaraga keldi  va 2009-yil 30-iyun kuni Heart of Lions-ga qaytdi.

2009-yil iyul oyida vaziyat Heart of Lions tomonidan yakunlandi, bu esa Rennga 2009-yil yozgi transfer oynasining oxirgi muddatida koʻchib oʻtishni yakunlashiga imkon berdi. U 2009-yil 10-iyulda shartnoma imzoladi va oʻzining sobiq klubi Heart of Lionsdan Stadga qaytdi.

Sivasspor 
Boye 2018-yil iyun oyida shartnomasi yakunlanganidan so‘ng Turkiyaning " Sivasspor " jamoasini tark etdi

Metz 
2018-yilning 21-iyunida FC Metz John bilan to‘rt yillik shartnoma imzolaganini rasman eʼlon qildi va u 2022-yilning iyunigacha klubda qoldi.

Al-Fayha 
2021-yilning 31-avgustida Boye bir yillik shartnoma asosida " Al-Fayxa "ga o‘tdi.

Terma jamoadagi faoliyat 
2008-yilning 17-iyunida Boye Gana terma jamoasiga chaqirildi va 2008-yilning 22-iyunida Gabonga qarshi oʻyinda debyut qildi. Boye 2012-yil yanvar oyida 2012-yilgi Afrika Millatlar Kubogi uchun Gana terma jamoasining 23 kishilik tarkibiga kiritilgan va u 2012-yil 24-yanvarda Botsvana bilan boʻlib oʻtgan Afrika Millatlar Kubogi oʻyinida turnirdagi debyut qilgan.

U 2015-yilgi Afrika Millatlar Kubogi jamoasining bir qismi boʻlib, Kot-dʼIvuarga penaltilar seriyasida 8:9 hisobida magʻlub boʻlganidan keyin kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Terma jamoadagi statistikasi

Yutuqlar

Klub 
Metz

 2 -liga: 2018-19

 TFF Birinchi Liga : 2016-17

Terma jamoa safida 
Gana

 Afrika Millatlar kubogi 2-oʻrinchisi: 2015

Shaxsiy sovrinlari 

 Ligue 2 UNFP yilning eng yaxshi jamoasi : 2018-19

Manbalar 

Gana futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1987-yilda tugʻilganlar
Erkak futbolchilar
Aleksandr Xalifman

Aleksandr Valeryevich Xalifman (; 1966-yil 18-yanvarda tugʻilgan) — rus shaxmatchisi va yozuvchisi. 1990-yilda FIDE tomonidan grossmeyster unvoni bilan taqdirlangan, 1999-yilda shaxmat boʻyicha FIDE jahon chempioni boʻlgan.

Yoshligi 
Xalifman asli yahudiydir. Olti yoshida otasi unga shaxmat oʻrgatgan.

Faoliyati 
Xalifman 1982-yilgi Sovet Ittifoqi yoshlar chempionati, 1984-yil Sovet Ittifoqi yoshlar chempionati, 1985-yil Groningendagi 20 yoshgacha bo‘lgan o‘smirlar o‘rtasidagi Yevropa chempionati, 1985 va 1987-yillardagi Moskva chempionatlari, 1990-yil Groningen, 1993-yil Ter Apels, 1994-yilgi Chempionatda g‘olib chiqdi. 1995-yil Chess Open Sankt-Peterburg, 1996-yilda Rossiya chempionati, 1996-yil va 1997-yillarda Sankt-Peterburg chempionati, 1997-yil Shaxmat Grand Master turniri Sankt-Peterburg, 1997-yil Orxus, 1997-yil va 1998-yil Bad, 2000-yil Hoogeveen shahridagi turnirlarda ishtirok etgan.

U 1992-yil, 2000-yil va 2002-yillarda oʻtkazilgan shaxmat olimpiadalarida va 1997-yilda shaxmat boʻyicha jahon jamoaviy chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya terma jamoasi aʼzosi boʻlgan.

Xalifman grossmeyster unvonini 1990-yilda qoʻlga kiritdi, bu juda yaxshi erta natija edi. 1990-yilda New-York City Open turnirida koʻplab kuchli oʻyinchilarni ortda qoldirib, birinchi oʻrinni egallagan. Uning eng koʻzga koʻringan yutugʻi 1999-yilda FIDE jahon chempionatida gʻolib chiqqani boʻlib, keyingi yilga qadar bu unvonni saqlab qoldi. Oʻsha paytda u dunyo reytingida 44-oʻrinda edi, „Klassik“ jahon chempioni Garri Kasparov esa 1-oʻrinda edi. Xalifman turnirdan soʻng shunday dedi: "Reyting tizimlari faqat davra tizimidagi yopiq musobaqalarda oʻynaydigan oʻyinchilar uchun juda yaxshi ishlaydi. Menimcha, ularning aksariyati ortiqcha baholangan. Tashkilotchilar bir xil odamlarni qayta-qayta taklif qilishadi, chunki ular bir xil reytingga ega va ularning reytingi yuqori boʻlib qoladi. Xalifman keyingi yili Linares shaxmat turnirida oʻynadi va ishonchli gʻalaba (garchi qoʻshma gʻolib Kasparovdan pastroq boʻlsa ham).

Murabbiy 
U oʻz murabbiyi Gennadiy Nesis bilan 1998-yilning noyabridan beri Sankt-Peterburgdagi „Grossmeyster shaxmat maktabi“ deb nomlangan shaxmat akademiyasini boshqaradi. Xalifman 2011-yildan beri Vladimir Fedoseevga ustozlik qilib keladi.

Xalifman Ozarbayjon terma jamoasiga 2013-yildan ustozlik qilib keladi va uning sardori hisoblanadi. Uning shogirdi 1999-yilda ayollar o‘rtasidagi shaxmat bo‘yicha jahon chempionatida Galliamovadan, 2013-yilgi shaxmat bo‘yicha ayollar o‘rtasidagi jahon chempionatida Anna Usheninadan keyin ikkinchi bo‘ldi.

Kitoblari 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aleksandr Xalifman (2000-2002). Opening for White according to Kramnik 1.♘f3 (5 volumes). Chess Stars
 Aleksandr Xalifman (2003-2012). Opening for White according to Anand 1. e4 (14 volumes). Chess Stars
 Aleksandr Xalifman (2006-2011). Opening for White according to Kramnik 1.♘f3 (revised edition, 5 volumes). Chess Stars

Manbalar 

Jahon shaxmat chempionlari
Yashayotgan insonlar
1966-yilda tugʻilganlar
Shaxmatchilar
Rossiya shaxmatchilari
Shaxmat grossmeysterlari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Ilya Kan

Ilya Abramovich Kan (; 1909-yil 4-may — 1978-yil 12 -ekabr) sovet shaxmatchisi. 1950-yilda FIDE tomonidan Xalqaro usta (IM) unvoni berilgan.
Kan Samarada tugʻilgan. Sovet chempionatida oʻn marta oʻynagan. 1929-yilda u Odessada chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi. 1931-yilda u Moskvada 7-oʻrinni egalladi (Mixail Botvinnik gʻalaba qozondi). 1933-yilda u Leningradda 9-oʻrinni egalladi (Botvinnik gʻalaba qozondi). 1934/35-yillarda u Leningradda 9-12-oʻrinlarni tenglashtirgan (Grigoriy Levenfish va Ilya Rabinovich gʻalaba qozongan). 1937-yilda Tbilisida 13-oʻrinni egalladi (Levenfish gʻalaba qozondi). 1939-yilda u Leningradda 13-14-oʻrinlarni egalladi (Botvinnik gʻalaba qozondi). 1945-yilda u Moskvada 17-oʻrinni egalladi (Botvinnik gʻalaba qozondi). 1947-yilda u Leningradda 13-15-oʻrinlarni egalladi (Pol Keres gʻalaba qozondi). 1952-yilda u Moskvada 18-oʻrinni egalladi (Botvinnik va Mark Taimanov gʻalaba qozondi). 1955-yilda u Moskvada 17-oʻrinni egalladi (Vasiliy Smyslov va Efim Geller gʻalaba qozondi).

1931-yilgi Moskva chempionatida u Nikolay Riumindan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. 1933/34-yilgi nashrda Riumin ham gʻalaba qozondi, Kan 5-oʻrinni egalladi. 1934-yilda u Leningradda 5-oʻrinni egalladi (Botvinnik gʻalaba qozondi). 1935-yilda Moskvada u 6-7-oʻrinni egallagan (2-oʻrin Botvinnik, Salo Flohr gʻalaba qozongan). 1936-yilda u Moskvada 7-10-oʻrinni egalladi (Jose Raul Capablanca gʻalaba qozondi). 1936-yilda u Moskvada Vladimir Alatortsev bilan 1-2-oʻrinlarni egalladi. 1937-yilda u Moskvada 4-oʻrinni egalladi (Alatortsev va Sergey Belavenets gʻalaba qozonishdi). 1937-yilda u Moskvada Reuben Finedan keyin 2-oʻrinni egalladi. Chessmetrics.com veb-sayti keksa oʻyinchilarni retroaktiv baholaydi, Kan 1944-yilda dunyoda 13-oʻrinni egalladi.

Uning ochilish nazariyasiga qoʻshgan hissasi asosan Sitsiliya mudofaasi oʻzgarishi boʻlib, uning nomi bilan atalgan: 1.e4 c5 2. Nf3 e6 3.d4 cxd4 4. Nxd4 a6. Ushbu moslashuvchan chiziq 1950-yildan beri eng yaxshi oʻyinchilar, jumladan Anatoliy Karpov va Toni Miles tomonidan tez-tez qabul qilingan. Chiziq, shuningdek, 19-asrning boshida Lui Paulsen nomi bilan atalgan Paulsen Variatsiyasi sifatida ham tanilgan. Kan faoliyatining boshida Botvinnik ustidan bir nechta gʻalaba qozongan; Botvinnik 1948-1957, 1958-1960 va 1961—1963-yillarda jahon chempioni boʻlgan.

U „Shaxmatniy byulleteni“ning 6-sonining muharriri etib tayinlangan.

Manbalar 

Shaxmat nazariyotchilari
1978-yilda vafot etganlar
1909-yilda tugʻilganlar
Shaxmatchilar
Sovet shaxmatchilari
Shaxmat grossmeysterlari
Shaxmat olimpiadasi ishtirokchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
SSSRda tugʻilganlar
Aleksandr Lukovich

Aleksandr Lukovich (;1982-yil 23-oktyabr, Kralyevo, SFRY) — serbiyalik futbolchi, himoyachi hisoblanadi.

Faoliyati 

Lukovich — Kralevoning  „Syllables“ akademiyasining oʻquvchisi. U yerda u faoliyatini boshladi, bir mavsumni klub bilan oʻtkazdi hamda 21 oʻyin oʻtkazib, 3ta gol urgan. 2000-yilda Lukovich „Borak“ klubi orqali tranzit paytida „Srvena Zvezda“ga oʻtgan. „Belgrad“ klubi uni ikki marta ijaraga oldi. 2004-yilda klubga qaytib, Lukovich bazada oʻz oʻrnini mustahkam egalladi. „Srvena Zvezda“ tarkibida Serbiya va Chernogoriya chempioni va 2005-2006- yilgi Serbiya va Chernogoriya kubogi gʻolibi boʻlgan. 2006-yilda „Askoli“ va "Udineze" futbolchining huquqlarini sotib olishgan. Lukovich 2006-2007-yilgi mavsumda „Askoli“ safida 10 ta oʻyin oʻtkazgan. 2007-yilda u „Udineze“da oʻynay boshladgan hamda darhol asosiy tarkib futbolchisiga aylangan.

2010-yilning yozida Rossiyaning ikki klubi Lukovich, Sankt-Peterburgning  „Zenit“ va Moskvaning „Spartak“ klublarini sotib olmoqchi boʻlib, himoyachining transferi uchun 7 million yevro taklif qildi. Futbolchining oʻzi Rossiyaning ikkala jamoasi vakillari bilan muzokaralar olib borilganini tasdiqladi . 2010-yilning 29-iyulida futbolchi „Zenit“ bilan 4 yillik shartnoma imzolagan. Futbolchining transferi uchun 7,5 million yevro to‘langan.

Milliy terma jamoa safida 
Lukovich milliy terma jamoadagi debyutini 2005- yilning 15-avgustida Serbiya va Chernogoriya va Polsha terma jamoalari oʻrtasidagi oʻrtoqlik uchrashuvida oʻtkazdi.

2010-yilgi jahon chempionatida qatnashgan . Jahon chempionatidagi birinchi oʻyinda serb qizil kartochka olgani sababli u Germaniya bilan oʻyinni oʻtkazib yuborgan. Diskvalifikaciyasini oʻtab boʻlgach, u Avstraliya terma jamoasi bilan turnirdagi ikkinchi oʻyinini oʻtkazgan.

2011-yilning mart oyida futbolchi Serbiya terma jamoasida oʻynashni vaqtincha toʻxtatganini maʼlum qildi. U 2011-yil oxirigacha oʻz terma jamoasida oʻynamadi.

Yutuqlari 

 „Qizil yulduz“ jamoasida

 Serbiya va Chernogoriya chempioni: 2005-2006
 Serbiya chempioni: 2015-2016
 Serbiya va Chernogoriya kubogi sohibi: 2005-2006
 FRY kubogi sohibi: 2001-2002

 „Zenit“ jamoasida

 Rossiya chempioni (2): 2010, 2011-2012
 Rossiya Superkubogi sohibi: 2011-yil

Statistikasi

Manbalar 

Serbiya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1982-yilda tugʻilganlar
23-oktyabrda tugʻilganlar
Huang Qian

Huang Qian ( ; 1986 yil 18-iyulda tugʻilgan) — xitoylik shaxmatchi, ayol grossmeyster (WGM) unvoniga ega. 2012-yilda shaxmat bo‘yicha ayollar o‘rtasidagi Xitoy chempionatida, 2013-yilda ayollar o‘rtasida shaxmat bo‘yicha Osiyo chempionatida gʻoliblik qoʻlga kiritgan. Huang 2001, 2004, 2010, 2012, 2015 va 2017-yillarda shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan.

Faoliyati 
Huang 2004-yilda Xitoy jamoasi bilan birga Kalvia shahrida oʻtkazilgan ayollar shaxmat olimpiadasida oltin medalni qoʻlga kiritgan. 2007-yilda Chjao Syue, Xou Yifan, Ruan Lufey va Shen Yang bilan birga Xitoy jamoasi bilan Yekaterinburgda ayollar oʻrtasidagi birinchi jamoaviy shaxmat chempionatida gʻolib chiqqan. U 4/4 ballni qoʻlga kiritadi (bu 100 % natijaga qaramay, u oʻynagan oʻyinlar soni cheklanganligi sababli reserve board prize sovrinini qoʻlga kirita olmadi).

Huang 2008-yil mart oyida ayol grossmeyster unvoniga sazovor boʻldi. Chunki u unvon uchun talab qilinadigan darajaga erishgan edi:

 2004-yil 14-31-oktyabr kunlari Ispaniyaning Kalvia shahridagi 36-shaxmat olimpiadasi (ayollar); ball 7,5/10
 2007-yil 6-19-iyun kunlari Xitoyning Chongqing shahrida boʻlib oʻtgan Xitoyning ayollar oʻrtasidagi individual chempionati „A“ guruhi; ball 6,5/10
 2007-yil, 3-11-sentyabr kunlari Tehronda (Eron) ayollar oʻrtasidagi 12-individual Osiyo chempionati; ball 5,5/9

2013-yilda u Xuayin shahrida boʻlib oʻtgan ayollar oʻrtasida aylanma tizim boʻyicha tezkor oʻyin boʻyicha „Chjunghai Huashan Cup“ ayollar yulduzlari musobaqasida Viktoriya Cmilyte ustidan tay -brekda 4½/7 hisobida, Tatyana Kosintseva va ayollar oʻrtasidagi jahon chempioni Anna Usheninadan yarim ochko oldinga oʻtib ketib gʻolib boʻladi. Huan Qian 2017-yilda Ar-Riyodda bo‘lib o‘tgan ayollar o‘rtasidagi tezkor jahon chempionatida ishtirok etib, qora donalarda (2 g‘alaba, 2 durang) eng yaxshi natijalarini qayd etadi. 2019-yilda u Xitoyning Ningbo shahrida ayollar oʻrtasida oʻtkazilgan Yinzhou kubogida gʻolib boʻladi.

Huang Qian Xitoy shaxmat ligasida, China Mobile Group Chongqing Company Ltd shaxmat klubida oʻynaydi.

Shaxsiy hayoti 
Huan Qian shaxmat boʻyicha grossmeyster Bu Syanjiga turmushga chiqqan.

Manbalar

Havolalar 

 
 
 

Yashayotgan insonlar
1986-yilda tugʻilganlar
Xitoy shaxmatchilari
Shaxmat
Shaxmat grossmeysterlari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Koʻkcha (ariq)

Koʻkcha (Koʻkcha arigʻi,) — Toshkent shahrining Olmazor, Shayxontohur va Uchtepa tumanlaridagi sugʻorish kanali (ariq) , Kalkovuz  kanalining chap tarmogʻi (ikki kanalga boʻlingandan keyin).

Inqilobgacha boʻlgan Toshkentda u Koʻkcha daxa(tuman)sida joylashgan bir qator yerlarni suv bilan taʼminlashda asosiy rol oʻynagan.

Umumiy tavsifi 
Kanalning uzunligi 5,5 km  , shundan 3,7 km beton kanalga, 1,8 km — tuproq kanaliga tushadi. „Toshkent“ ensiklopediyasi maʼlumotlariga koʻra, kanalning maksimal quvvati 650 l/s, kanal orqali sugʻoriladigan maydon esa 320 ga . Q. Xolmatov va P. Baratov (1983) maʼlumotlariga koʻra, Koʻkchaga Qalqauzdan 0,9 m³/s oqib tushadi, Olmazor va Shayxontohur tumanlarida sugʻoriladigan yerlar maydoni 1670 ga gacha.

Kanal oqimi 
Koʻkcha — Kalkovuzning 13 ta boʻlimidan biri va shu bilan birga, kanal ikkiga boʻlinganidan keyin Forobiy koʻchasi hududidagi uning vorisi. Koʻkcha kanali boʻlinmaning chap tomoniga, Chagʻatoy kanali shu yerdan oʻngga oqib oʻtadi (zamonaviy xaritalarda Koʻkcha ketganidan keyin Kalkovuz nomi Chagʻatoyning yuqori oqimi uchun ham qoʻllanadi).
Kalkovuz — Toshkentdagi eng qadimiy kanallardan biri — uning yoshi ming yildan oshadi.
Koʻkcha umumiy janubi-sharqiy yoʻnalishda oqadi. Ajralishdan so‘ng darhol kanal Forobiy ko‘chasini kesib o‘tadi, keyin esa Beruniy shoh ko‘chasidan o‘tadi va Olmazor tumani hududidan Shayxontohur tumani hududiga chiqadi. Pastda esa Shoahmed Shomaxmudov, Qizil Shark, Oqsoy koʻchalaridan oqib oʻtadi. U Uygʻur koʻchasiga chiqib, oʻng tomoni boʻylab gʻarbiy tomonga oqib ketadi. Keyin ariq Ziyo Said, Dodil ko‘chalarini kesib o‘tib va ikkinchi marta Uyg‘ur ko‘chasiga boradi.

Bu yerda Koʻkchada kanal suvini Beshqayragʻoch va Birlik shoxlari oʻrtasida taqsimlovchi suv ajratkich bor. Bu ariqlar orqali Toshkent halqa yoʻlidan naridagi Koʻkchi tubida qolgan suvlar Qoraqamish kanaliga yetib boradi va u orqali Quyi Boʻzsuvga quyiladi   .

Tarixiy maʼlumotlar 
20-asr boshlarida Koʻkcha kanali Toshkent shahrining shu nomli tumani (daha) hududidan oqib oʻtib, Jarariq, Oqtepa, Xiyobon, Sholikuloq, Shohidontepa, Balandkoʻprik, Chakar, Obinazir, Shahnishin mahallalaridan oʻtgan va asosiy kanal boʻlgan. Va bu yerlarni suv bilan taʼminlash manbai boʻlgan  .

1930-yilda kanal rekonstruksiya qilindi (shu yil kanal qurilgan yil sifatida koʻrsatilishi mumkin).

Manbalar

Adabiyot 

  (st. „Koʻkcha arigʻi“)
  (st. „Suv xoʻjaligi“)
 
 
Toshkent kanallari
Irrigasion kanallar