yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Ajabsanda

Ajabsanda — bugʻda pishiriladigan quyuq taom. Pishirish usuli: katta va kichik 2 ta idish olinadi. Kichik idishga masalliq toʻrtburchak qilib toʻgʻralgan kartoshka, toʻgʻralgan sabzi, pomidor, piyoz, sarimsoq solinib, loʻnda-loʻnda toʻgʻralgan goʻsht-yogʻ qavat-qavat qilib taxlanadi qavatlarning har biriga loyiq tuz, murch, zira va kertilgan oshkoʻklar solinadi. Keyin masalliq idishi bilan katta idishdagi suvga qoʻyiladi. Kichik idish ochiq qolib, katta idish qopqogʻi jips yopiladi, 1,5-2 soat qaynatiladi. Ajabsanda xushxoʻr, bugʻda pishgani uchun yaxshi hazm boʻladi, masalliqlar tarkibidagi vitaminlar, mineral moddalar, har xil kislota va boshqa foydali moddalar saqlanib qoladi.

Manbalar 

Baqlajonli taomlar
Ozarbayjon oshxonasi
Tamaddun

Sivilizatsiya () — fuqarolikka, davlatga taalluqli, tamaddun 1) keng maʼnoda — ongli mavjudotlar mavjudligining har qanday shakli; 2) madaniyat soʻzining sinonimi. Bu termin koʻpincha moddiy madaniyat maʼnosida ham qoʻllanadi; 3) madaniyatning zamon va makonda chegaralangan tarixiy tipi (Misr S.si, Mesopotamiya S.si va boshqalar); 4) yovvoyilik va vahshiylikda keyingi ijtimoiy taraqqiyot bosqichi. "S." tushunchasi 18-asrda "madaniyat" tushunchasi bilan uzviy bogʻliq ravishda paydo boʻlgan. Fransuz fay-lasuf maʼrifatparvarlari akd va adolatga asoslangan jamiyatni S.lashgan jamiyat deb bilganlar. Koʻpchilik faylasuflar "S." deganda jamiyatning moddiy-texnika yutuqlarini, "madaniyat" deganda esa fakat uning maʼnaviy qad-riyatlarini tushunishgan. Ulardan ayrimlari bu tushunchalarni bir-biriga qarama-qarshi qoʻyganlar. Chunonchi, O. Shpengler fikricha, "S." har qanday madaniyat taraqqiyotining muayyan tugal boskichini bildiradi. S.ni bunday davr tanazzuli sifatida tushunish madaniyatning bir butunligi va tabiiyligiga ziddir.

Tamaddun yoki sivilizatsiya — jamiyatning rivojlanganlik darajasini koʻrsatuvchi tushuncha, madaniyat, fan, texnika, din va hokazoni oʻz ichiga oladi. Tamaddun inson jamiyatining ongli ekanligiga urgʻu berib, uni boshqa har qanday ongsiz jamiyatdan farqlaydi.

„Sivilizatsiya“ soʻzi lotinchada fuqarolarga oid, ijtimoiy degan maʼnolarni anglatadi. Bu tushuncha fanga fransuz faylasuflari tomonidan nisbatan yaqin vaqt — ikki asr oldin kiritilgan boʻlib, tafakkur va erkinlik hukmron boʻlgan jamiyatlarni tavsiflash uchun qoʻllangan. Umuman olganda sivilizatsiya rivojlangan mamlakatlardagi iqtisodiy va ijtimoiy-huquqiy munosabatlarning oqilona tashkil etilgan tuzumi sifatida talqin etiladi.
Jamiyat taraqqiyotini sivilizatsiya nuqtai-nazaridan oʻrganishda sivilizatsiyalarning almashuvi nazariyasi muhim oʻrin tutadi. Bu nazariya tarafdorlari quyidagi 7 ta bosqichdan iborat sivilizatsiyani ajratib koʻrsatadilar:
davomiylik muddati 30-35 asrni oʻz ichiga olgan neolit davri;
davomiylik muddati 20-23 asrni oʻz ichiga olgan sharqiy quldorlik davri (bronza asri);
davomiylik muddati 12-13 asrni oʻz ichiga olgan antik davr (temir asri);
davomiylik muddati 7 asrni oʻz ichiga olgan erta feodal davri;
davomiylik muddati 4,5 asrni oʻz ichiga olgan industrlashishdan oldingi davr;
davomiylik muddati 2,5 asrni oʻz ichiga olgan industrial davri;
davomiylik muddati 1,3 asrni oʻz ichiga olgan yuqori industrlashish davri.
Bu qayd qilingan bosqichlardan koʻrinib turibdiki, ushbu nazariyada turli qarashlar va yondashuvlarni aralashtirish holatiga yoʻl qoʻyilib, jamiyat taraqqiyoti bosqichlarini ajratishning aniq bir mezoni yoki belgisi mavjud emas.

 

Tarix
CMMI

CMM ning yangi kengaytirilgan versiyasi. Capability Maturity Model Integration

CMMI bu faqat software dasturlashda emas balki boshqa industriya sohalaridayam qoʻllanadi

Informatika
Texnologiya
Basra

Basra ( al-baṣra) — Iroqning janubi-sharqidagi shahar, Basra livi (viloyati)ning maʼmuriy markazi. Fors qoʻltigʻidan 90 km ichkarida, Iroqning Shatt ul-Arab daryosi sohilidagi eng katta porti, sohil boʻylab 27 km ga choʻzilgan. Aholisi 617 ming kishi (1985). Shahar 637 yoki 638 yilda xalifa Umar davrida (634 — 644) qurilgan. 8—9-asrlarda xalifalikning madaniy va iqtisodiy markazi boʻlgan. Shahar 10-asrda baridi feodallari, buvayhiylar (947), 11-asrdan saljuqiylar hukmronligida boʻlgan. 1258-yil moʻgʻullar qoʻliga oʻtdi, 1534-yilda Usmonlilar saltanatiga qoʻshib olindi. 1914-yil noyabrda Angliya qoʻshinlari Basrani bosib oldi. Birinchi jahon urushi davrida Britaniyaga qaram boʻlgan Iroq davlati tarkibida boʻldi.

Mamlakat tashqi savdo muomalasining deyarli hammasi Basra orqali boʻladi. Basra muhim temir yoʻl va avtomobil yoʻllari tuguni. Xalqaro aeroport va elektrostansiya bor. Mamlakatning neft qazib olish va qayta ishlash markazi. Kimyo, toʻqimachilik, sellyuloza-qogʻoz, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Hunarmandchilik rivojlangan. Xurmo quritish va uni chetga chiqarish bilan mashhur. Kanal va koʻpriklari koʻpligidan Basrani "Sharq Venesiyasi" deb ham ataydilar. Universitet bor. Qad. Basra harobalari saqlangan.

Manbalar 

Iroq shaharlari
Paxtaobod tumani

Paxtaobod tumani Andijon viloyatining shimoliy sharqida joylashgan. Paxtaobod tumani viloyat markazi Andijon shahridan 24 km shimoliy-sharqda boʻlib, dengiz sathidan 300 metr balandlikda joylashgan. Iqlimi moʻtadil. Aholisi 165 ming kishi (2009-yil) Paxtaobod tumanini Qoradaryo,Tentaksoy,Chirtaksoy daryolari kesib oʻtadi. Tuman markaziga 1975-yilda Paxtaobod shahri maqomi berilgan. Umumiy yer maydoni 26 ming 33 gektar.

Paxtaobod tumani — 1926-yil 29-sentabrda tashkil qilingan. 1962-yil 24-dekabrda Izboskan tumani bilan birlashtirilgan. 1970-yil 7-dekabrda yana yangidan tashkil qilingan. Shimoliy va shimoliy-sharqdan Qir-gʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyati, gʻarbdan Izboskan tumani, janubdan Andijon tumani, sharqda (58 km masofada) Qirgʻiziston Respublikasi va Jalol-quduq tumanlari bilan chegaradosh. Tumanda 1 tabshahar (Paxtaobod), 5 qishloq fuqarolari yigʻini (Boʻston, Ittifoq, Madaniyat, Paxtakor, Uygʻur) bor. Markazi — Paxtaobod shahri

Tabiati 
Tuman hududi viloyatning shimolda, Norin va Qoradaryo vohasidagi yassi tekislikda joylashgan. Relyefi gʻarbdan sharqqa balandlasha boradi. Oʻrtacha balandligi 260 m. Tuproqlari, asosan, boʻz tuproq. Daryo boʻylarida oʻtloqi boʻz tuproq, botqoq-oʻtloqi va botqoq tuproqlar tarqalgan. Yovvoyi hayvonlardan qizilquyruq, qumsichqon, jayra, qoʻshoyoq, koʻrsichqon, kuyon, boʻri, tulki, qobon, boʻrsiq, kaltakesak, ilon va boshqalar, qushlardan: chumchuq, chugʻurchiq, soʻfitoʻrgʻaylar va bashqalar bor. Tuman hududi orqali Qoradaryo, Tentaksoy, Moylisoy oqib oʻtadi. Daryo va soy qirgʻoqlarining ayrim joylari harsang toshlar bilan mustahkamlangan. K,.x. ekinlari Qoradaryo, Moylisoydan sugʻoriladi. Iqlimi keskin kontinental. Yanvarning oʻrtacha harorati —3,5°, iyulniki 26,7°. Eng past harorat —26°, eng yuqori harorat 42°. Vegetatsiya davri 217 kun. Yillik oʻrtacha yogʻin 300-400 mm. Yogʻin, asosan, qishda va bahorda yogʻadi.

Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, uygʻur, qirgʻiz, tojik, tatar, rus va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km² ga 475 kishi. Shaharliklar 23,2 ming kishi, qishloq aholisi 114,7 ming kishi.

Xoʻjaligi 
Tumanda yetakchi tarmoq qishloq xoʻjaligi hisoblanadi. Paxtachilik, gʻallachilik, sabzavotchilik, polizchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik bilan shugʻullaniladi. Paxtaobod tumanida 13 ta shirkat, 406 ta fermer xoʻjaligi bor. Tumandagi jami ekin maydoni 17,4 ming ga, shu jumladan, 8,2 ming ga yerga paxta, 6,8 ming ga yerga don, 280 ga yerga kartoshka, 820 ga yerga sabzavot ekiladi. 996 ga yer mevazor, 92 ga yer tokzor bilan band (2003).

Statistika 
Paxtaobod tumanidagi 41 umumiy oʻrta taʼlim maktabi, 4 ta IDUMI da 35 mingdan ziyod oʻquvchi taʼlim oladi, 3 ta sport, 1 ta musiqa maktabi, 2 ta kasb-hunar maktabi faoliyat koʻrsatadi. 44 ta kutubxona, 4 ta madaniyat va istirohat bogʻi, Oʻzbekiston xalq shoiri Habibiy uy-muzeyi, stadion bor. Tumanda 2 ta kasalxona, poliklinika, 21 ta qishloq vrachlik punkti, dorixonalar va boshqa tibbiy muassasalar mavjud.

Manbalar 

Andijon tumanlari
B (lotin)

B (harf) — lotin alifbosidagi ikkinchi harf. Lotin asosidagi deyarli barcha alifbolarda qoʻllanadi. Yunoncha beta (Β, β) harfida kelib chiqqan. [b] undosh tovushini anglatadi, ayrim hollarda yana [p], [v] va b. tovushlarni ham anglatadi.

Qoʻllanilishi 
 Kimyoda B — bor belgisi.
 Tibbiyotda B — qon guruhi, shuningdek vitaminlar oilasi.
 Fizikada — magnit induksiyasi vektori.
 Matematikada B0, B1, B2 va sh. b. — Bernulli sonlari.

Havolalar 
 Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi

Lotin alifbosi harflari
B klavishasi
Darvozabon

Darvozabon – baʼzi sport turlarida jamoa oʻyinchilaridan biri. Uning asosiy vazifasi oʻyin davomida raqib guruh tomonidan yoʻnaltirilgan toʻpni oz darvozasiga kirishiga yoʻl qoʻymaslikdan iborat.

Darvozabonlar oʻyin davomida boshqa guruh oʻyinchilariga qaraganda alohida imkoniyatlarga egadirlar. Futbol oʻyinida misol uchun darvozabonlar qoʻllari yordamida oʻynashga huquqlidirlar.
Bundan tashqari darvozabonlar oʻyin davomida boshqa guruh oʻyinchilaridan ajralib turadigan kiyim va maxsus jihozlarda boʻladilar. Misol uchun hokkey oʻyini darvozabonlari jarohat oldini olish maqsadida maxsus yuz qoplamasini bosh kiyim sifatida kiyib oladilar.
Futbol oʻyini darvozabonlari esa toʻpni qulayroq tutib olish maqsadida maxsus qoʻlqopga egadirlar.

Yana qarang 

 Hujumchi (futbol)

 Yarimhimoyachi (futbol)
 Himoyachi (futbol)
 Darvozabon

Sport
1950



Voqealar 
 Ilmiy voqealar
 Nemis muhandisi Konrad Suze dasturlanuvchi Z4 kompyuterini yigʻdi.
 Minneapolis ilmiy-tadqiqot tashkiloti birinchi tijoriy kompyuter - ERA 1101ni sotuvga chiqardi.
 17 iyun — Chikagolik jarroh Richard Louler 45 daqiqada dunyoda birinchi boʻlib inson buyragining transplantatsiyasini amalga oshirdi.
 Ingliz matematigi Alan Tyuring kompyuterni ongliligini tekshiruvchi Tyuring testini taklif etdi.
 Siyosiy voqealar
 Gʻarbiy Berlin konstitutsiyani qabul qildi.
 9 fevral — Amerikalik senator Jozef Makkarti davlat departamentida ishlovchi 205 nafar kommunistlar roʻyxatiga ega ekanligini eʻlon qiladi. "Ov" boshlanadi.
 Sport voqealari
 Ilk bora jahon chempionati doirasida Formula-1 turkumidagi avtomobillar poygasi oʻtkazildi.

Tugʻilganlar 

 22 aprel — Piter Frempton, ingliz qoʻshiqchisi, gitarachi, bastakor, The Herd, Humble Pie guruhlari ishtirokchisi.
 17 may — Novodvorskaya, Valeriya, mashhur dissident.
 9 iyul — Viktor Yanukovich, Ukraina siyosatdoni.
 30 dekabr - Byarne Stroustrup, Daniyalik kompyter olimi, C++ asoschisi.

Vafot etgan 

 19 mart — Edgar Berrouz, amerikalik yozuvchi, Tarzan haqidagi romanlar muallifi.
 14 aprel — Ramana Maharshi, hind diniy arbobi va faylasuf.
 1 iyul — Emil Dalkroz, Shveytsariyalik bastakor va pedagog.
 5 avgust — Emil Abdergalden, nemis bioximigi va fiziologi.
 29 oktyabr — Gustav V, Shvetsiya qiroli (1907-1950).
 5 dekabr — Shri Aurobindo, hind faylasufi, shoir, revolyutsiyachi va Hindiston milliy-ozodlik harakati tashkilotchisi, yogin, guru va Integral yoga asoschisi.

Nobel mukofotlari 
 Fizika — Sesil Frenk Pauell — "Yadroviy jarayonlarni tadqiq etishning fotografik metodlarini va shu metodlar yordamida mezonlarni kashf etganligi uchun".
 Kimyo — Otto Pol Hermann Dilz, Kurt Alder
 Tibbiyot va Fiziologiya — Edvard Kalvin Kendall, Tadeush Reyhshteyn, Filip Shouolter Hench
 Adabiyot — Bertran Rassel — "Ratsionalizm va gumanizmning yorqin vakillaridan biri, Gʻarbda soʻz va fikr erkinligi uchun kurashuvchi shaxs sifatida".
 Tinchlik — Ralf Banch — "Regional hamkorlikni mustahkamlash yoʻlida Skandinaviya parlamentlararo ittifoqini tuzganligi uchun".
CRM

CRM () bu haridor aloqalari boshqaruvi/

Rivojlangan mamlakatlarda keng qoʻllanadi. Har bir firma, korxona oʻz haridorlari bilan doimiy aloqa saqlab qolish uchun kerakli ishlarni amalga oshiradi.

Turlari:  

 Analitik CRM Strategik
 Operativ CRM
 Challenge CRM Kanal boshqaruvi

CRM da ABC Analiz ham muhim oʻrin tutadi.

CRM  – bu shunday qulay vositaki mijozlar yoki hamkorlar bilan aloqa maʼlumotlarini saqlashga, sotish imkoniyatlarini aniqlashga, xizmat koʻrsatishdagi muammolarni aniqlashga va marketing kompaniyalarini boshqarishga imkon beradi.

Vazifasi 

CRM tizimlar biznesdagi deyarli barcha vazifalarni hal qilishga imkon beradigan keng funktsional imkoniyatlarga ega. Misol uchun:

Sotuvda 

 Kompaniyaga barcha murojaatlarni turli xil aloqa kanallari orqali saqlab olish;
 Mijozlar bazasini, shu jumladan potentsial haridorlarni saqlab borish;
 Barcha operatsiyalar bo'yicha ma'lumotlarni saqlab borish (bosqich nomi, loyiha bilan ishlayotgan xodim va boshqalar);
 Ishlash mudatti va vazifalar uchun vaqt taqsimoti;
 Hodim ishini kuzatib borish.

Boshqaruv 

 Hodimlar bazasini saqlash;
 Ish bajarilishini kuzatib borish;
 Vazifalarni taqsimlash;
 Hodim ishini baholash.

Moliya 

 Barcha kirim va chiqimlar bo'yicha ma'lumotlarni yig'ib borish;
 Siz hamkorlikni kengaytirishingiz mumkin boʻlgan istiqbolli mijozlarni aniqlash uchun mijozlarni tahlil qilish.

Marketing 

 Marketing ma'lumotlarini yig'ish va tahlil qilish;
 Turli manbaalarda reklama samaradorligini baholash;
 Har bir segmentni baholash bilan iste'molchilarni guruhlash.

Manbalar 

Internet

Iqtisodiyot
Marketing
Janr

Janr (,  – „jins“, „tur“) – sanʼat turlarida tarixan shakllangan ichki boʻlinish hamda mazkur boʻlinishni ifodalovchi tushuncha; shakl va mazmun birligidagi oʻziga xos xususiyatlariga ega boʻlgan sanʼat asarining alohida turi. Sanʼat asarlarining janr guruhlariga boʻlinishi turli (tanlangan mavzu, badiiy-gʻoyaviy mazmun, shakl jihatlari va boshqalar) mezonlarga tayanib amalga oshiriladi; har bir sanʼat turida janr tasnifi oʻziga xos tizimni tashkil etadi. 

Qadimgi, oʻrta asrlar va Uygʻonish davri sanʼatlarida janrlar orasida aniq, chegara qoʻyilmagan. Klassitsizm davri (Fransiya) dagina qatʼiy janr tizimi yaratildi. XIX asrda janrlar orasiga qatʼiy chegara qoʻyilishi bilan ayrim janrlar oʻz ahamiyati va yetakchiligini yoʻqotdi, ayrimlari (portret, manzara, konsert, simfoniya va boshqalar) ning oʻzaro taʼsirda, yangi turlarining paydo boʻlishi kabi murakkab jarayonlar yuzaga keldi. Sanʼatshunoslikda janr tushunchasi XVII asrda paydo boʻlib, jahon sanʼati tarixining barcha davrlariga nisbatan asarlarning ifodaviy va mazmun xususiyatlarini tahlil qilishda qoʻllanadi.

Adabiyotda 
Adabiyotda (badiiy-adabiy ijod) janr asarning qaysi adabiy turga taalluqliligi, hajmi va obrazlarining qurilishi usuli (ramziyligi, majoziyligi, hujjatliligi) bilan belgilanadi. Janrning 3 asosiy turi mavjud: epik janr (qahramonlik dostonlar, roman va hikoya), lirik janr (qasida, elegiya, sheʼr, qoʻshiq va boshqalar), dramatik janr (tragediya, drama, komediya). Mazkur janrlar asar mavzusiga koʻra yanada maydaroq qismlarga ham boʻlinadi (maye, maishiy, psixologik mavzudagi romanlar; hajviy, lirik komediyalar va vodevil va boshqalar).

Tasviriy sanʼatda 
Tasviriy sanʼatda, avvalo, tasvirlanayotgan narsaga, baʼzan tasvir xususiyatiga koʻra asosiy janrlar belgilanadi (maye. portret, manzara va boshqalar). Keyingi (yanada mayda) boʻlinishlar badiiy ijodda bilish, gʻoyaviy baholash, badiiy obraz boʻlaklari aralashuvi bilan aniqlanadi. Shunga koʻra, portretchi rassom nuqtayi nazari umumiy (portret)gina boʻlib qolmay, shuningdek, istehzoli (sharj) va qahrli fosh etuvchi (karikatura) shakliga ega boʻlishi mumkin. Asosiy janrlarning janrchalari tasvir sohasini xususiyni yanada xususiylarga boʻlishlarda hosil boʻladi (maye, dengiz koʻrinishi marina – manzaraning bir turi va sh. k.).

Kinematografiyada 

 Animatsion film
 Dahshatli film
 Detektiv film
 Drama (kino va televideniye)
 Erotik film
 Fentezi
 Hujjatli film
 Jangari film
 Kinokomediya
 Melodrama
 Tarixiy film
 Triller film
 Vestern

Musiqada 
Musiqada asarlarning hayotdagi oʻrni, ijro etilish joyi va sharoitiga koʻra, maishiy, marosim, bazm va bayram, harbiy musiqa, konsert, kamer musiqasi kabi; ijro xususiyatlariga qarab, vokal va cholgʻu musiqasi, shuningdek, yakka, ansambl, xor, orkestr musiqasi va boshqalar guruhlar ajratiladi. Mazmun va badiiy mohiyati nuqtayi nazaridan musiqada ham epik (maye, kitobxonlik yoʻllari, doston termalari, ballada va boshqalar), lirik (ashula, ariya, madhiya, poema va boshqalar) hamda dramatik (musiqiy tomosha, musiqali drama, opera va simfoniya kabi) turlarini belgilash mumkin.

Adabiyotlar 
 Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Sanʼat
Pessimizm

Pessimizm (lotincha pessimus - "eng yomon") yoki badbinlik mavjud olam, tor maʼnoda hayot boʻlishi mumkin variantlar ichida eng yomonidir, deb qarovchi falsafiy oqimdir. Pessimistlar yomonlik badiiy asarlarda tasvirlanadigan hayotdagidan farqli oʻlaroq yaxshilik ustidan gʻalaba qilmaydi, deb fikrlashadi.

Pessimizm (lotincha pessimum — eng yomon) — dunyoga, hayotga gʻamginlik, umidsizlik bilan qarash, kelajak yaxshi boʻlishiga ishonmaslik; hamma narsani qora rangda tasvirlash. P. optimizmga qarama-qarshisi boʻlib, olamda avvalam bor uning salbiy tomonlarini koʻradi, olam umid qilib boʻlmaydigan darajada yomon, insonlarning yashashi — boshdan oxirigacha maʼnisizlikdan iborat deb hisoblaydi. P.ning diniy ifodasi buddizmda, Qadimgi axdda va xristianlikda aks etgan. Melanxoliya — P.ning patologik shakli. Falsafiy P. Shopengauer va Gartman asarlarida koʻzga tashlanadi. P.ga moyil odam pessimist deyiladi.

Pessimizm tushunchasining falsafaga kirib kelishiga mashhur ekzistensialist Arthur Schopenhauer ishlari turtki boʻlgan. Schopenhauer'ning pessimizmi odamni ochlik, jinsiy mayl kabi instinktlar boshqaradi, inson shu instinktlarini qondirishga harakat qilib oʻlib ketaveradi, hayot tayinli maqsadsiz qolaveradi, qabilidagi fikrlarida namoyon boʻladi.

Olamimiz eng yaxshi ekanligini urgʻulovchi diniy argumentdan foydalanib falsafiy pessimizm foydasiga Schopenhauer keltirgan mantiqiy taʼkid quyidagichadir:
 Biz yashayotgan olam mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan olamlar diapazonida joylashgan boʻlsin. Olamimiz shu diapazonning qayerida ekanligini (eng yaxshi, eng yomon, oʻrta va hokazo) aniqlash kerak.
 Olam yaxshi-yomonligi unda hayotning yuksak shakllari rivojlana bilishi va yashab qola olishi bilan belgilansin.
 Olamimizda mavjud yuksak hayot shakllari (masalan, primatlar) rivojlanishi va yashab qolishi oʻta mushkul ishdir. Zero, mavjud sharoitning oz boʻlsa-da yomonlashuvi shu hayot shakllarining butkul yoʻqolib ketishiga bemalol olib kela oladi.
 Demak, bizning olam mavjud boʻlishi mumkin olamlar diapazoning eng tubida, hayot shakllarini oʻzida asray olmaydigan olamdan atigi bir pogʻona yuqorida ekan.
 Biz yashayotgan olam mavjud boʻlishi mumkin olamlar ichida eng yomonidir.

Mashhur pessimistlar 
 Arthur Schopenhauer
 José Saramago
 Woody Allen
 Emil Cioran
 Giacomo Leopardi
 Richard Wagner
 Thomas Malthus
 Edward Grey
 Sigmund Freud
 Friedrich Nietzsche
 Karl Barth
 Dietrich Bonhoeffer
 Martin Heidegger
 Iuda Iskariot
 Marcus Junius Brutus
 Nikolay II
 Oswald Spengler
 H.P. Lovecraft
 Basil Fawlty

Shuningdek
 Absurdizm
 Murphy qonuni
 Optimizm

Manbalar 

Falsafa
Falsafiy tushunchalar
21-iyul

21-iyul – Grigoriy taqvimida yilning 202- (kabisa yilida 203-) kuni. Yil yakuniga 163 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:21-iyul bayramlari

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:21-iyul voqealari
 mil. av. 356 – Gerostrat Artemida ibodatxonasini yoqib yubordi.
 1613 – Mixail Romanov Rossiya imperiyasi podshohi boʻldi.
 1773 – Rim papasi Iyezuitlar ordenini taqiqladi.
 1774 – Kuchukqaynarji shartnomasi.
 1798 – Ehromlar yonidagi jang (Suratda).
 1969 – Neil Armstrong va Bazz Oldrin Oyga qoʻnishdi.
 1994 – Yozuvchi Aleksandr Isaevich Soljenitsin Rossiyaga qaytdi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:21-iyulda tugʻilganlar

Imom al-Buxoriy

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:21-iyulda vafot etganlar

Havolalar 

 days.peoples.ru 

Sana

Tavallud
Web arxiv 2021 /webarchive2021
2007-Abdumannobov Boburjon Toshkent shahrida tugʻulgan kelajakda uni kotta ishlar kutyapti. 21-iyul Tavallud kuni
Hafta

Hafta – (forscha haft – yetti) – koʻpchilik taqvimlarda yetti kundan iborat vaqt birligi.

Hafta (fors.-toj.) – vaqt oʻlchov birligi. Yetti sutka (dushanba, seshanba, chorshanba, payshanba, juma, shanba, yakshanba) dan iborat. H. deyarli barcha xalqlarda qadimdan mavjud. Yetti kunlik H. dastlab Sharkda qoʻllangan, milodiy 1-asrdan Rimda ishlatilgan. Qadimda xalqlar nazarida 7 raqami gʻayri tabiiy „muqaddas“ son hisoblangan. Astronomik jihatdan esa H. oy fazalariga qarab belgilangan. Mas, qadimgi bobilliklar.oy fazasining taxminan 29,5 kunda oʻzgarib turishini aniqlaganlaridan soʻng oy deb atalgan vaqt oʻlchovi birligi boʻlganligi uchun 1 oyning har biri 7 kunga teng cho-rakka boʻlingan. Baʼzi xalqlarda besh kunlik va oʻn kunlikdan iborat H. boʻlinishlari boʻlgan; mas, oʻn kunlik H. (dekada) qadimgi misrliklarda, keyinchalik fransuz burjua inqilobi kalendarida mavjud boʻlgan (qarang Kalendar).

Shuningdek, qarang: 
 Vaqt o'lchov birliklari

Havolalar 

Vaqt oʻlchov birliklari
Mozambik davlat bayrogʻi

Mozambik davlat bayrogʻi 1983 yil 1 may kuni tasdiqlangan. Mozambik - davlat bayrogʻida zamonaviy qurol - Kalashnikov avtomati tasvirlangan dunyodagi yagona mamlakat hisoblanadi.

Davlat bayrogʻi Frelimo (Mozambik Ozodlik Fronti) harakati bayrogʻi asosida yaratilgan. Mustaqillikdan soʻng bir qancha vaqt davomida amalda boʻlgan Frelimo bayrogʻida hozirgi zamonaviy emblema bo'lmagan.

2005 yilda mamlakatning yangi bayrogʻini yaratish uchun konkurs eʼlon qilindi. Konkursda 119 ta daʼvogar loyiha qatnashdi va ular orasidan gʻolib aniqlandi. Lekin shu kunga qadar bayroq avvalgi holini saqlab kelmoqda. Bir vaqtning oʻzida yangi gerb va madhiya uchun ham konkurslar eʼlon qilindi. Ommaviy axborot vositalarining xabariga koʻra, Mozambikning parlament muxolifati bayroqdagi mustaqillikka kurash ramzi boʻlgan Kalashnikov avtomati suratini olib tashlashni talab qilmoqda.

Bu talab jamiyatda tanqidga uchradi.

Bayroq ramzlari
Yashil: Hosildor tuproq.
Qora: Afrika qitʼasi.
Sariq: Boy konlar.
Qizil: Mustaqillik uchun kurash.

Emblema:
Sariq yulduz: Fuqarolarning birdamligi va mamlakatning sotsialistik taraqqiyot yoʻli.
Kitob: Taʼlim.
Motiga: Dehqonchilik va qishloq xoʻjaligi ramzi.
Kalashnikov avtomati: Millatlarning ozodlikni himoya qilishga boʻlgan ishonchi.
Uchinchi reyx

Uchinchi reyx yoki Natsistik Olmoniya (, „uchinchi imperiya“) – 1933 yilning 24 martdan 1945 yil 23 maygacha Olmoniyaning norasmiy nomi. Bir qator tarixchilar Olmoniya kapitulyatsiya eʼlon qilgan kun – 8 mayni Uchinchi reyxning qulashi bilan adashtiradilar. Rasman u 23 mayda, Karl Dyonits boshchiligidagi Flensburg hokimiyati hibsga olinganidan keyin oʻz faoliyatini tugatgan. Shuningdek, ushbu davlatning fashistik Olmoniya, Mingyillik reyx kabi norasmiy nomlari ham mavjud.
Veymar Respublikasini almashtirish uchun hokimiyat tepasiga Adolf Gitler boshchiligidagi natsional-sotsialistik partiya keldi. Gitler Uchinchi reyxning faoliyatidagi amaldagi yagona reyxskantsleri boʻlgan.

Termin „uch podsholik“ haqidagi oʻrtaasrlarning mistik taʼlimotidan olingan. Ushbu taʼlimot nemis milliy adabiyotida keng qoʻllangan. Birinchi imperiya oʻrta asrlarda hukm surgan olmon xalqlarining Muqaddas Rim imperiyasi hisoblangan. Uning asoschisi Otton I boʻlgan va u 1806 yilga qadar hukm surgan. Ikkinchi imperiya 1871 yilda asos solingan va 1918 yilda amaliy jihatdan (yuridik jihatdan emas) tugatilgan. Uchinchisi yangilangan, Birinchi Jahon urushidagi magʻlubiyatdan keyin ruhi koʻtarilgan va revolyutsiyalardan hosil boʻlgan yangi milliy Olmoniya boʻlishi kerak edi va u ming yil yashashi kerak edi. Natsistlar terminni oʻng kayfiyatdagi mashhur publitsist Meleren van den Bruk tomonidan nashr etilgan „Uchinchi reyx“ kitobidan bevosita olishgan edi.

Saytlar 
 Uchinchi reyx ensiklopediyasi 
 „Jinoiy maqsadlar – jinoiy vositalar“. Uchinchi reyx tomonidan bosib olingan SSRI hududlaridagi reyx siyosati 
 Natsizim tarixi . Maqolalar toʻplami
 Mark Uloker „Natsional-sotsializmda fan“
 www.verbrechen-der-wehrmacht.de  

Germaniya tarixi
Germaniya Federativ Respublikasi (1949—1990)

Germaniya Federativ Respublikasi (GFR) — davlat, 1949-yil 7-sentabrda Trizoniya hududida tashkil etilgan. Respublika shu koʻrinishda 1990-yil 2-oktabrgacha faoliyat koʻrsatgan.

3-oktabrdan Germaniya Demokratik Respublikasi bilan birlashgan. Birlashgan Germaniya gʻarbiy davlat nomini saqlab qolgan.

Tarixi 

Germaniya tarixi

Siyosat

Gerb, madhiya va bayroq 
 Germaniya madhiyasi
 Germaniya bayrog'i

Qurolli kuchlari

Siyosiy partiyalari, tashkilotlari 
 Germaniya ozod demokrati partiyasi
 Germaniya sotsial-demokratik partiyasi
 Xristian-demokratik ittifoq
 Xristian-sotsial ittifoq
 Yashillar partiyasi (Germaniya)

Germaniya tarixi
Hozir yo'q davlatlar
XX asr
Kreml

Kreml (rus.) — qadimgi rus shaharlarining markaziy qismi; atrofi devor bilan oʻralgan minorali qalʼa, mudofaa inshootlari, saroy va cherkovlardan iborat. Ilk bor 1331-yil yozma manbalarda "Kremnik" debtilga olingan. Kreml devorlari dastlab yogʻoch va loydan, 11chi asr dan tosh va gʻishtdan qurilgan. Asosan shaharning baland joyida, daryo yoki koʻl boʻyida barpo etilgan. Shaharning negizi hisoblanib, uning qiyofasida muhim oʻrin tutgan. Novgorod, Pskov, Tula, Smolensk, Moskva kabi shaharlar K.i saqlangan. K. da knyaz yoki podshohlarning qarorgohi, sobor, boyarlar uyi va boshqa boʻlgan. 16— 17-asrlarda K. qurilishi keng avj oldi, ammo 19-asr dan harbiy-strategik ahamiyatini yoʻqotib shahar majmuasidan faqat maʼmuriy markaz va tarixiy-ba-diiy ansambl sifatida oʻrin oldi.

Kreml — (shahar ichidagi qal'a, XIV asrgacha boʻlgan nomlanishi - Detinets) qadimgi rus shaharlarining markaziy qismi, minoralar va бойницаdan iborat qal'a devori bilan o'ralgan.

Kreml ichida cherkovlar, qurol-yarog' omborlari va ustaxonalar, boshqaruv xo'jaligi kabi hayotiy zarur muassalar joylashgan. Kreml qurilishida odatda daryo bo'yidagi yoki tabiiy to'siqlar oldida joylashgan tepaliklarda qurilgan.Qurdirgan hukmdor Ivan Kalita

Mashhurlari 

 Butunjahon merosiga kirgan kremllar ro'yxati
 Moskva kremli
 Novgorod kremli
 Qozon kremli
 Solovetskiy kremli
 Himoya qilinadiganlari
 Nijegorod kremli
 Pskov kremli
 Smolensk kremli
 Kolomen kremli
 Astraxan kremli
 Zaray kremli
 Tobol kremli
 Tula kremli
 Suzdal kremli
 Rostov kremli
 Aleksandrov kremli (Vladimir oblasti)
Devorsiz
 Dmitrov
 Ryazan
 Vologda
 Yaroslavl (ko'pincha Yaroslavl kremlini Spas-Brajenbo'yi monastiri deb adashtirishadi)
Vayronalar 
 Gdov
 Izborsk
 Porxov
 Serpuxov
 Velikiye Luki
faqatgina devorlari qolgan
 Borovsk
 Opochka
 Starodub
Holati no'malum
 Ostrov
 Torjok
 Volokolamsk

Manbalar
Geliy

Geliy (), He – Mendeleyev davriy sistemasining sakkizinchi guruh kimyoviy elementi, tartib raqami 2, atom massasi 4,0026, rangsiz va hidsiz gaz. Tabiiy Geliy ikki izotop aralashmasidan iborat (3He, 4He). 1868-yilda fransuz astronomi Geliy Jansen va ingliz astronomi Geliy Lokyer quyosh spektrida yangi sariq chiziqni aniqladilar. U oʻsha vaqgda maʼlum boʻlgan elementlar chizigʻiga sira oʻxshamasdi. Bu nomaʼlum elementga Geliy deb nom berildi (yun. helios – quyosh). 1895-yilda ingliz kimyogari Geliy Ramzay Geliyni radioaktiv kleveit mineralidan olishga muvaffaq boʻldi. Kleveitni qizdirilganda ajralib chiqqan gaz spektrida ham oʻsha chiziq bor edi. Yerda Geliy juda kam: 1  havoda bor-yoʻgʻi 5—24 , 1 kg yer moddasida 0,003 mg Geliy bor. Geliy fazoda eng koʻp tarqalgan elementlardan biri (vodoroddan keyin 2-oʻrinda turadi). Kosmos massasining deyarli 23% i Geliydan iborat. U hajm jihatidan yer atmosferasining 0,0005% ini tashkil etadi. Yer yuzida Geliy asosan Yer poʻstidagi radioaktiv elementlar (kleveit, monatsit va torianit) tarkibida uchraydi. Geliy sanoat miqyosida tabiiy gazlardan va neft gazlarining uglevodorodli yoki azotli birikmalaridan olinadi. Koʻpgina neft va gaz konlarida tabiiy Geliy zaxiralari bor. Yer yuzidagi Geliyning asosiy qismini 4Ne tashkil etadi. 4He uran, toriy kabi radioaktiv elementlarning parchalanishidan hosil boʻladi. 3He juda oz miqdorda uchraydi. Tarkibida 2 g uran va 10 g toriy tutgan 1 t granit radioaktiv parchalanganda 1 mg Geliy ajralib chiqadi. Atmosferada vodorodning ogʻir izotopi tritiy (T) parchalanganda 3He hosil boʻladi. Geliy normal sharoitda bir atomli gaz. Zichligi 0,17846 g/l, qaynash temperaturasi – 268,9°. Geliy normal bosimda har qancha sovitilganda ham suyuq holatini saqlay oladigan yagona modda. Geliy 2,5 MPa bosim ostida kristallanadi. Issiqlik oʻtkazuvchanligi 0,1437 Vt/(m. K.). Geliy atomining radiusi 0,85 dan 1,33 Ye gacha. 20° da 1 l suvda 8,61 /l, etanodda 3 /l Geliy eriydi. 4He izotoplaridan iborat suyuq Geliyning ajoyib xossalari bor. U tarkibida Geliy boʻlgan tabiiy gazlardan olinadi. Geliyning inertlik xossasidan metallarni qirqishda, payvandlash va oziq-ovqat mahsulotlarini konservalashda foydalaniladi. Geliyning yonmasligi va zichligining kichikligi stratostatlarni toʻldirishda qoʻl keladi. Geliy yuqori issiqlik oʻtkazuvchanligi, kimyoviy inertligi, yadro reaksiyasidagi neytronlar bilan deyarli reaksiyaga kirishmasligi tufayli atom reaktorlarini sovitishda qoʻllanadi. Suyuq holdagi Geliy yer yuzidagi eng sovuq suyuqlikdir, u turli ilmiy tekshirishlarda sovutkich sifatida ishlatiladi.

Manbalar 

Kimyoviy unsurlar
Litiy

Litiy (lito... va ), Li — Mendeleyev davriy sistemasining 1 guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 3, atom massasi 6,941, ishqoriy metallarga mansub. Ikkita barqaror iztopi bor: 6Li (7,52%) va 7Li(92,48%). 1817-yilda shved kimyogari Litiy Arfvedson kashf qilgan. Litiy tabiatda keng tarqalgan. Yer poʻstining massa jihatdan 6,5-10~3% ni tashkil qiladi. 150 dan ortiq minerali maʼlum. Asosiy minerallari: spodumen LiAl[Si2O6], lepidolit K, 5A1, 5[SiAll0] (F2OH)2 va petalit (Li,Na)[Si4A10lo]. Litiy kumushdek oqmetall (havoda xiralashib, qoramtir parda bilan qrplanadi) yengil, yumshoq, choʻziluvchan, pichoq bilan kesiladi. Zichligi 533 kg/m³ , suyuqlanish temperaturasi 180,54°, qaynash temperaturasi 1340°. Brinell boʻyicha qattiqligi 7850Pa. Barcha birikmalarida Litiy bir valentli. Kislorod bilan bevosita reaksiyaga kirishganda yoki isitilganda (havorang alanga berib yonadi) litiy oksid hosil qiladi. Suv bilan birikkanda litiy ishqori LiOH hosil qilib vodorod ajratib chiqaradi. Mineral kislotalar bilan faol reaksiyaga kirishib, tuzlar beradi. Azot, vodorod, galogenlar, uglerod, kremniy, fosfor birikmalari va boshqa koʻpgina moddalar bilan reaksiyaga kirishadi. Metallorganik birikmalar hosil kila olish Litiyning muhim xususiyati. Shunga koʻra, organik sintezda koʻp qoʻllanadi (qarang Litiyorganik birikmalar). Litiy olish uchun tarkibida 0,25—30% litiy oksid boʻlgan ruda boyitiladi. Natijada hosil boʻlgan mineral (spodumen, lepidolit, petalit) konsentratlaridan Litiy ajratib olinadi. Sanoatda Litiy metali litiy xlorid va kaliy xlorid aralashmasini elektroliz qilish yoʻli bilan olinadi. Hozirgi vaqtda Litiy metallotermik usul bilan ham olinmoqda. Metall Litiy quyma, donalar, sim, sterjen shaklida chiqarilib, vazelin yoki parafin qatlami ostida (germetik idishda) saqlanadi. Litiy yadro energiyasi ishlab chiqarishda, silikat sanoatida, kora va rangli metallurgiyada, kimyo, toʻqimachilik sanoatlarida va qishloq xoʻjaligida ishlatiladi.Litiyni 1818 -yilda Britaniyalik olim Gemfri Devid tomonidan metall xolida ajratib olingan

Lítiy (Li) — unsurlar davriy jadvalining 3 unsuri, metall.

Manbalar 

Kimyo
Kimyoviy unsurlar
2-yanvar

2-yanvar – Grigoriy taqvimida yilning 2-kuni. Yil yakuniga 363 (kabisa yilida 364) kun qoladi.

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:2-yanvar voqealari
 1492 – Granadaning olinishi (suratdaʼ').
 1547 – Gian Louigi Fiesci Genuyada hokimiyatni olishga urindi.
 1860 – Fransiya Fanlar Akademiyasida Vulqon sayyorasi kashf qilinganligi eʼlon qilindi.
 1870 – Brooklyn koʻprigi qurilishi boshlandi
 1901 – Zigmund Frayd „Hayotiy psixopatologiya“ asarini yozdi.
 1905 – Port-Artur mudofaasi tugadi.
 1959 – SSSRdagi birinchi kosmik kema Oyga uchirildi.
 1992 – Rossiyada narx erkinlashtiruvi boshlandi.
 1992 – Oʻzbekiston va Xitoy oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
 1992 – Rossiya  Federatsiyasi preziden­ti Boris Eltsin baholarni liberallashtirish toʻgrisida qonun chiqardi.
 Tavalludlar Yana qarang: :Turkum:2-yanvarda tugʻilganlar 1642 – Mehmed IV
 1880 – Vasiliy Degtyaryov
 1886 – Alixan Bukeyxanov
 1929 – Latif Fayziyev
 1949 – Boʻritosh Mustafoyev
 1950 – Fayzulla Mullajonov
 1968 – Oleg Deripaska
 1989 – Fozil Musayev
 1992 – Ayzek Azimov

 Vafot etganlar Yana qarang: :Turkum:2-yanvarda vafot etganlar''

 1917 – Eduard Bernett Taylor
 1984 – Shodmon Umarov
 1991 – Gʻulom Karimov
 2002 – Masharip Quvapov
 2016 – Nimr an-Nimr

Havolalar 

 days.peoples.ru  
 Yangi yil urf-odatlari

Manbalar 
Sana
Yanvar
19-yanvar

19-yanvar — Grigoriy taqvimida yilning 19-kuni. Yil yakuniga 346 (kabisa yilida 347) kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:19-yanvar bayramlari

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:19-yanvar voqealari
 1817 — Xose San-Martin (tasvirda) Armiyasi bilan And togʻlaridan oʻtdi.
 1945 — Lodzin gettosi ozod qilindi.
 1977 — Mayamida va Bagama orollarida qor yogʻdi.
 1978 — ":ru:Volkswagen Käfer" avtomobili ishlab chiqarishdan toʻxtatildi.
 1992 — Oʻzbekiston va AQSh o’rtasida diplomatik aloqalar o’rnatildi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:19-yanvarda tugʻilganlar

1875-yil 19-yanvarda Mahmudxo'ja Behbudiy Samarqand yaqinidagi Baxshitepa qishlog'ida tug'ilgan

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:19-yanvarda vafot etganlar

Havolalar 

 days.peoples.ru 

Sana
8-fevral

8-fevral — Grigoriy taqvimida yilning 39-kuni. Yil yakuniga 326 (kabisa yilida 327) kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:8-fevral bayramlari

Voqealar 
Yana qarang: :Turkum:8-fevral voqealari

 1724 — Pyotr I qarori bilan Peterburg fanlar akademiyasi (tasvirda) tashkil topdi.

 1726 — Yekaterina I maxfiy kengash tuzdi.
 1837 — Aleksandr Pushkinning oxirgi dueli.
 1879 — Stanford Fleming Yerda Vaqt mintaqasi joriy qilishni taklif etdi.
 1904 — Rus-yapon urushining boshlanishi.
 1918 — Tbilisi davlat universiteti ochildi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:8-fevralda tugʻilganlar

I.N ("Yang Jeongin" Stray kids guruhi a'zosi, 2001-yil 8-fevralda tug'ilgan)

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:8-fevralda vafot etganlar

Havolalar 

 days.peoples.ru 
Sana
1-mart

1-mart — Grigoriy taqvimida yilning 60- (kabisa yilida 61-) kuni. Yil yakuniga 305 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:1-mart bayramlari

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:1-mart voqealari
 1565 — Eshtasiu di Sa Rio-de-Janeyro shahriga asos soldi.
 1762 — Pyotr III dvoryan erkinligi haqidagi manifestni eʼlon qildi.
 1781 — Merilend AQSh mustaqilligi haqidagi hujjatlarni tan oldi.
 1872 — Yellouston milliy parki ochildi.
 1896 — Bekkerel Urandagi radioaktiv elementlarni kashf qildi.
 1954 — Vodorod bombasining Tinch okeanidagi sinovi natijasida bir nechta mayda orollar yoʻq qilib tashlandi (suratda).
 1992 — Oʻzbekiston va Fransiya davlatlari oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
 1995 — Qozogʻiston xalqlari Assambleyasi tuzildi.

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:1-martda vafot etganlar

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:1-martda tugʻilganlar
1929-yil-Ozod Sharafiddinov

1915-yil — Zulfiya
24-mart

24-mart — Grigoriy taqvimida yilning 83- (kabisa yilida 84-) kuni. Yil yakuniga 282 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:24-mart bayramlari

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:24-mart voqealari
 1794 — Tadeus Kosciuszko polyaklarni qoʻzgʻolonga chaqirdi (tasvirda).
 1972 — Dunyo kinematografi tarixidagi eng yaxshi kinolardan boʻlgan "Cho'qintirgan ota" filmi premyerasi bo'lib o'tdi.
 1973 — Pink Floyd The Dark Side of the Moon albomini chiqardi.
 1976 — Iflos urush: Argentina Prezidenti oʻgʻirlandi.
 1990 — Islom Karimov OʻzSSR Prezidenti etib saylandi
 1999 — NATO Yugoslaviyani bombardimon qilishni boshladi.
 2005 — Qirgʻizistondagi lola inqilobi“ natijasida Prezident Asqar Akayev mamlakatdan quvildi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:24-martda tugʻilganlar

1940-yil 24-mart — Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Shukur Xolmirzayev tavallud topgan

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:24-martda vafot etganlar

Havolalar 

 days.peoples.ru 

Sana
13-aprel

13-aprel — Grigoriy taqvimida yilning 103- (kabisa yilida 104-) kuni. Yil yakuniga 262 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:13-aprel bayramlari

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:13-aprel voqealari
 1204 — Salib yurishlari: Konstantinopol qamali
 1598 — Nant edikti imzolandi.
 1919 — Bavar Respublikasi tashkil topdi (1-maygacha).
 1953 — AQSH MRB odam ongini boshqarish dasturini ishlab chiqdi.
 1987 — Portugaliya Xitoy ixtiyoriga Makaoni (tasvirda) berdi.
 1994 — "Oʻzbekinvest" eksportimport milliy sugʻurta kompaniyasi tashkil etildi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:13-aprelda tugʻilganlar

 1743 — Tomas Jefferson (1826 yilda v.e.), AQSHning 3-i prezidenti (1801—1809), Amerika Qo'shma Shtatlarining asoschilaridan biri.

1948 — Mixail Shufutinskiy, amerikalik, sovet va rus qo'shiqchisi, pianinochi, musiqa prodyuseri.

1961 — Ignazio Kassis, shveytsariyalik siyosatchi, Shveysariya prezidenti (2022).

1963 — Garri Kasparov, sovet va rus shaxmatchisi va siyosatchisi, shaxmat bo'yicha 13-jahon chempioni.

1978 — Karles Puyol, ispaniyalik futbolchi, jahon chempioni (2010) va Yevropa chempioni (2008).

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:13-aprelda vafot etganlar

Havolalar 

 days.peoples.ru 

Sana
18-aprel

18-aprel — Grigoriy taqvimida yilning 108- (kabisa yilida 109-) kuni. Yil yakuniga 257 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:18-aprel bayramlari
 Haylkallar va tarixiy joylar kuni.

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:18-aprel voqealari
 1775 — AQSh mustaqilligi uchun kurash boshlandi.
 1853 — Osiyodagi birinchi temiryoʻl (Mumbay—Txane) ishga tushdi.
 1881 — Londonda tabiat muzeyi ochildi ‘‘(suratda)’’.
 1902 — Daktiloskopiya ilk bor amalda qoʻllandi.
 1906 — San-Fransisko zilzilasi.
 1946 — Millatlar Ligasi hamma vakolatlarini BMTga berib, tarqalib ketdi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:18-aprelda tugʻilganlar

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:18-aprelda vafot etganlar

Havolalar 

  days.peoples.ru 

Sana
3-may

3-may — Grigoriy taqvimida yilning 123- (kabisa yilida 124-) kuni. Yil yakuniga 242 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:3-may bayramlari
 Jahon matbuoti erkinligi kuni

Konditerlar kuni

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:3-may voqealari
 1808 — Rus-Shved urushi: ruslar Sveaborg qal’asini (suratda) egalladilar.
 1815 — Tolentino jangida Neapol urushi hal boʻldi.
 1919 — Bavar Respublikasining soʻnggi hukumat majlisi boʻldi.
 1937 — Margaret Mitchellning „Shamollarda qolgan hislarim“ romani Pulitser mukofotini oldi.
 1968 — Parijda talabalar qoʻzgʻolonining bostirilishi.

Tavalludlar

Vafot etganlar 
Yana qarang: Tur

 peoples.ru 

Sana
18-may

18-may — Grigoriy taqvimida yilning 138- (kabisa yilida 139-) kuni. Yil yakuniga 227 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:18-may bayramlari
 Muzeylar kuni

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:18-may voqealari
 1703 — Neva jangi.
 1753 — Rossiya imperiyasida birinchi bank ochildi.
 1848 — Frankfurtda Parlament oʻz ishini boshladi.
 1944 — Qrimtatarlar deportatsiyasi (sürgün) boshlandi.
 1956 — Rayss Ernest va Luxsinger Frits Lxosze toʻgʻini (suratda) zabt etishdi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:18-mayda tugʻilganlar
 1048 - Umar Xayyom, Eron shoiri, faylasuf, matematik (1131 oʻ. )
 1868 - Nikolay II, Rossiyaning soʻnggi imperatori (1894—1917) (1918 oʻ.)
 1872 - Bertrand Russell, britan faylasufi, tarixchi, matematik, patsifist, ratsionalist, (1970 oʻ.)
 1883 - Gropius Valter, nemis meʼmori, dizayn loyihachisi va meʼmorlik nazariyotchisi. (1969 oʻ.)
 1920 - John Paul II, sobiq Rim papasi  (2005 oʻ.)
 1978 - Ricardo Carvalho, Portugaliyalik futbolchi, himoyachi.
 1981 - Edu Dracena, Braziliyalik futbolchi.

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:18-mayda vafot etganlar
 1799 - Per Bomarshe, fransuz dramaturgi. (1732 t.)
 1909 - Albenis Isaak Manuel Fransisko, ispan kompozitori va pi-aninochisi. (1860 t.)
 1911 - Maler Gustav, avstriya kompozitori va dirijyor, soʻnggi romantizmning yirik vakili. (1860 t.)

Havolalar 

  days.peoples.ru 

Sana
31-may

31-may — Grigoriy taqvimida yilning 151- (kabisa yilida 152-) kuni. Yil yakuniga 214 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:31-may bayramlari
   (JSST) —Xalqaro kashandalikka qarshi kurash kuni

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:31-may voqealari
 1223 — Kalke boʻyidagi jang.
 1891 — Vladivostokda magistral ochildi.
 1961 — JAR Buyuk Britaniyadan mustaqil boʻldi.
 1994 — Boris Berezovskiy „VAZ“ direktorlar kengashi raisi etib saylandi.
 1995 — Toshkent aviatsiya instituti tashkil etildi.
 2003 — Sankt-Peterburgda Kahrabo xona (suratda) qayta ochildi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:31-mayda tugʻilganlar

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:31-mayda vafot etganlar

Havolalar 

  days.peoples.ru 

Sana
4-iyun

4-iyun — Grigoriy taqvimida yilning 155- (kabisa yilida 156-) kuni. Yil yakuniga 210 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:4-iyun bayramlari

 — Davlat ramzlari kuni
 — Kranchilar kuni
 — Bank hodimlari kuni
 — Mustaqillik kuni
 — Qurolli kuchlar kuni
 — Bayroq kuni

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:4-iyun voqealari
 1878 — Usmonlilar imperiyasi kelishuvga muvofiq Buyuk Britaniyaga Kipr orolini berdi.
 1916 — Birinchi jahon urushi: Brusilov qamalini yorib oʻtish boshlandi.
 1920 — Trianon shartnomasiga koʻra Mojariston 72 % hududi va 64 % aholisini yoʻqotdi.
 1939 — AQSH kemada kelgan 963 yahudiylarni (tasvirda) qabul qilmadi.
 1942 — Birinchi jahon urushi: Miduey orollaridagi jang.
 1989 — Pekindagi talabalar qoʻzgʻolonining bostirilishi.
 1989 — Ufadagi temiryoʻl halokati.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:4-iyunda tugʻilganlar

 Eshmuradov Javohir

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:4-iyunda vafot etganlar

Havolalar 

  days.peoples.ru 

Sana
12-iyun

12-iyun — Grigoriy taqvimida yilning 163- (kabisa yilida 164-) kuni. Yil yakuniga 202 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:12-iyun bayramlari
 Rossiya mustaqilligi kuni

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:12-iyun voqealari
 1560 — Okehajame jangi.
 1920 — Panama kanalining rasmiy ochilishi.
 1991 — Boris Yeltsin Rossiya Prezidenti etib saylandi (tasvirda).
 1997 — Londonda „Globus“ teatri ochildi.
 2000 — Ahmad Qodirov Checheniston Respublikasi Administratsiyam boshlig'i etib tayinlandi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:12-iyunda tugʻilganlar

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:12-iyunda vafot etganlar
 Mahkam Abduraimov
 Silvio Berlusconi
 Karl von Frisch
 Aleksey Glushchenko
 Gregory Peck
 Hafiz G‘aniyev
 Hafise Kadin-afandi
 Gennadiy Krasnitskiy
 Nikolay Lyubartsev
 Umar Matin
 Nikolay Ogaryov
 Toʻychi Oripov
 Norma Shearer
 Nicole Brown Simpson
 Theodore Dwight
 Valentin Tsoy

Havolalar 

 days.peoples.ru 

Sana
13-iyun

13-iyun — Grigoriy taqvimida yilning 164- (kabisa yilida 165-) kuni. Yil yakuniga 201 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:13-iyun bayramlari

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:13-iyun voqealari
 1525 — Martin Lyuter Katarina fon Boraga uylandi.
 1920 — AQSH Pochta xizmati bolalarni posilkada joʻnatishni taqiqladi.
 1944 — Olmoniyada qanotli raketalar ilk bor qoʻllandi.
 1955 — SSSRda kimberlit trubkasi (tasvirda) aniqlandi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:13-iyunda tugʻilganlar
1997 yil dunyoning latofatli qizi Mamadaliyeva Barnoxon tavallud topgan

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:13-iyunda vafot etganlar

Havolalar 

 days.peoples.ru 

Sana
21-iyun

21-iyun – Grigoriy taqvimida yilning 172- (kabisa yilida 173-) kuni. Yil yakuniga 193 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:21-iyun bayramlari
Aymara Yangi yili. Boliviyada nishonlanuvchi bu bayram mamlakatning Aymara xalqi uchun eng muqaddas kun. Bu sanada janubiy yarimsharda qishki kun toʻxtashi va Aymara yangi yili nishonlanadi, bu kun quyoshning qaytishi, kuchli kosmik energiya va yangi qishloq xoʻjaligi siklining boshlanishi bayramidir. Aymara xalqi uchun bu odamlar tabiat va ajdodlari bilan qayta aloqa qilishlari mumkin boʻlgan muqaddas kundir. Boliviyadagi 38 etnik guruhlar boʻlib, ular orasida Aymara eng mashhuri hisoblanadi. Ular madaniyati bugungi kungacha saqlanib qolgan qadimgi odamlardir. Aymara shafqatsiz bosqinlardan tortib tez modernizasiyagacha zoʻravonlik yoki makkor assimilyasiya qilish urinishlaridan omon qoldi. Aymara xalqi koʻp ruhli olamga ishonadi. Aymaran bilimining markaziy qismi kosmik taqvim boʻlib, unda osmon va erdagi voqealar hayotga taʼsir qiladi. 21 iyun – Boliviyadagi muhim kun toʻxtashi hodisasi. Har yili shu kuni qadimgi Tishanaku shahridagi maʼbad Aymara marosimlari va bayramlari bilan jonlanadi. Bayram kuni mahalliy xalq quyosh chiqqunga qadar tun boʻyi hushyor turadi, yangi yilda quyosh va erga moʻl-koʻllik uchun qurbonliklar qilishadi. Ibodatlar va muqaddas marosimlardan soʻng, qizgʻin ziyofat boshlanadi.

Voqealar 
Yana qarang: :Turkum:21-iyun voqealari

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:21-iyunda tugʻilganlar Sirojiddin Iskandarov

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:21-iyunda vafot etganlar

Havolalar 

 days.peoples.ru 

Sana
2-iyul

2-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 183- (kabisa yilida 184-) kuni. Yil yakuniga 182 kun qoladi.

Bayramlar 
Xalqaro Sport jurnalistlari kuni.

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:2-iyul voqealari
 1494 — katolik qirollari kelishuv tuzdilar.
 1555 — Usmonlilar imperiyasi admirali Kalabriyani vayron qildi.
 1800 — Buyuk Britaniya va Irlandiya uniyasi.
 1839 — AQShda negrlar «Amistad» kemasini egalladilar.
 1860 — Zolotoy Rog sohilida Aleksey Shefner Vladivostok shahriga asos soldi.
 1937 — Amelia Earhart Tinch okeanida gʻoyib boʻldi.
 1950 — Buddaviylik ruhoniysi Kiotodagi ibodatxonani (suratda) yoqib yubordi.
 1947 — «NUJ halokati».
 1992 – Oʻzbekiston gerbi qabul qilindi. 
 1997 — Osiyo moliyaviy inqirozining boshlanishi.

Tavalludlar 

Sami Naseri Fransuz aktyori mashhur Taksi filmida bosh rolni ijro etgan

Yana qarang: :Turkum:2-iyulda tugʻilganlar

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:2-iyulda vafot etganlar

Havolalar 

  days.peoples.ru 

Sana
24-iyul

24-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 205- (kabisa yilida 206-) kuni. Yil yakuniga 160 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:24-iyul bayramlari
 Simon Bolivar kuni (Ekvador va Venesuela)

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:24-iyul voqealari
 1701 — Detroyt shahriga asos solindi.
 1783 — Georgiy traktati imzolandi.
 1911 — Peruda Machu-Pikchu shahriga (tasvirda) asos solindi.
 1943 — Gamburgning bombardimon qilinishi.
 1974 — Yunonistonda „qora polkovniklar“ qulatildi.
 1977 — toʻrt kunlik urush yakunlandi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:24-iyulda tugʻilganlar

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:24-iyulda vafot etganlar

Havolalar 

  days.peoples.ru 

Sana
1-sentyabr

1-sentyabr — Grigoriy taqvimida yilning 244- (kabisa yilida 245-) kuni. Yil yakuniga 121 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:1-sentyabr bayramlari
 Oʻzbekiston mustaqillik kuni

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:1-sentyabr voqealari
 1714 — Rossiya fanlar akademiyasining kutubxonasi ochildi.
 1752 — Filadelfiyaga Ozodlik qoʻngʻirogʻi keltirildi (suratda).
 1923 — Kanto zilzilasi sodir boʻldi.
 1928 — Ahmad Zogu Albaniya qiroli boʻldi.
 1939 — Ikkinchi jahon urushi boshlandi.
 1969 — Liviyadagi davlat toʻntarishi natijasida hokimiyat tepasiga Muammar Kaddafiy keldi.
 1983 — Su-15 bombardimonchi samolyoti Janubiy Koreyaning Boeing 747 samolyotini urib yubordi.
 2000 — Rossiya Federatsiyasi Davlat Kengashi tuzildi.
 2001 — Nyu-Yorkdagi Jahon savdo markazi va Vashingtondagi Pentagon qarorgohida terrorchilik harakatlari sodir boʻldi.
 2009 — Oʻzbekiston Respublikasi poy­taxti Toshkent shahrining 2200-yilligiga bag'ishlangan tantanali marosim oʻtkazildi. Bu marosim Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 18 yillik tantanalariga ulanib ketdi.

Tavalludlar 
Yana qarang: Turkum:1-sentyabrda tugʻilganlar

Jk ("Jeon Jungkook" BTS guruhi a'zosi, 1997-yil 1-sentyabrda tug'ilgan)

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:1-sentyabrda vafot etganlar

Havolalar 
 days.peoples.ru 

Sana
9-sentyabr

9-sentyabr — Grigoriy taqvimida yilning 252- (kabisa yilida 253-) kuni. Yil yakuniga 113 kun qoladi.

Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:9-sentyabr bayramlari

Voqealar 

Yana qarang: :Turkum:9-sentyabr voqealari
 1493 — Krbavedagi jang. Xorvatiya turklar tomonidan bosib olindi.
 1776 — Shimoliy Amerikadagi 13 koloniya bir davlatga birlashdi.
 1801 — Sankt-Peterburgda Qozon cherkovi (tasvirda) ochildi.
 1999 — Moskvadagi terroristik hurujlar natijasida yuzdan ortiq kishi nobud boʻldi.

Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:9-sentyabrda tugʻilganlar

Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:9-sentyabrda vafot etganlar

Havolalar 
  days.peoples.ru 

Sana