Sighnaghi

Signagi () — Gruziyaning eng sharqiy mintaqasidagi Kaxetidagi shahar va Signagi munitsipalitetining maʼmuriy markazi. Bu Gruziyaning eng kichik shaharlaridan biri bo'lsa-da, Signagi Gruziyaning vinochilik mintaqalari markazida joylashganligi, shuningdek, go'zal manzaralari, pastel uylari va tor, toshbo'ronli ko'chalari tufayli mashhur sayyohlik maskani bo'lib xizmat qiladi. Tik tepalikda joylashgan Signagi keng Alazani vodiysiga qaraydi, uzoqdan Kavkaz tog'lari ko'rinadi.

Etimologiyasi 
Shahar nomi qadimgi turkiy  so‘zidan kelib chiqqan ( , ), "boshpana" yoki "boshpana" degan ma'noni anglatadi.

Tarixi 
Signagi Gruziyaning Kaxeti mintaqasida joylashgan bo'lib, birinchi marta paleolit davrida joylashgan. Butun tarixi davomida Signagi yoki Sighnagi mahalliy aholiga Kambechovani, keyinroq Kisikhi yoki Kisiki nomi bilan tanilgan. Signagi so‘zi turkiy tilda boshpana yoki xandaq ma’nosini bildiradi. Signagi aholi punkti sifatida birinchi marta XVIII asr boshlarida qayd etilgan. 1762-yilda Gruziya qiroli Gerakliy II shahar qurilishiga homiylik qildi va bu hududni Dog'iston qabilalarining talonchilik hujumlaridan himoya qilish uchun qal'a qurdi.

1770-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Signagi shahrida 100 oila, asosan hunarmandlar va savdogarlar yashagan. 1801-yilda Gruziya imperator Rossiyasiga qo'shib olinganida, Signagi (Signax) rasman shahar maqomiga ega bo'ldi va 1802-yilda Tiflis gubernatorligi tarkibidagi Signax uezdining markaziga aylandi. 1812-yilda Signax Kaxetiyaning qolgan qismi bilan Rossiya hukmronligiga qarshi qo'zg'olonga qo'shildi. Kavkaz urushi paytida shahar "Dog'istonga yaqinligi sababli" muhim nuqta hisoblangan.

Shahar tezda hajmi va aholisi bo'yicha o'sib bordi va Sovet Ittifoqining qishloq xo'jaligi markaziga aylandi. Postsovet Gruziyadagi jiddiy iqtisodiy inqiroz shaharga jiddiy ta'sir ko'rsatdi, ammo yaqinda Gruziya hukumati tomonidan boshlangan va bir qancha xalqaro tashkilotlar tomonidan moliyalashtirilgan yirik rekonstruksiya loyihasi ham ortib borayotgan sayyohlik qiziqishini bartaraf etish va infratuzilmani modernizatsiya qilishni maqsad qilgan.

Signagi armanlari 
Armanlar bir vaqtlar Signagi aholisining katta qismini tashkil qilgan. 1851-yilda 4267 armanlar va 200 gruzinlar bor edi. 1916-yilga kelib, ko'pchilik 50-60 kishiga qisqardi, 8968 armanlar, 8470 gruzinlar va 224 boshqa millat vakillari bor edi. Signagi shahrida bir necha arman maktablari, jumladan Surb Saakyan maktabi, Yerkser maktabi, Lianozyan maktabi, Surb Gevorg maktabi, Marinskiy maktabi, Kaqakayin Yerkdasya maktabi va arman ayollar tikuvchilik maktabi bor edi. 1903-yilda Signagi mintaqasida maktabda 498 arman bor edi. Bu davrda arman teatr jamoasi ham bor edi.

Sgnagida bir qancha arman cherkovlari bor edi, ular endi arman cherkovi sifatida faoliyat yuritmaydi.

 Surb Karapet cherkovi. Qurilish sanasi noma'lum, ammo u yozuvlarda 1788-yilda paydo boʻlgan. 1840-yillarga kelib u yomon ahvolda boʻlgan bo'lishi kerak, chunki 1847-1849 yillarda u qayta ta'mirlangan.
 Surb Gevorg cherkovi (Sent-Jorj) 1793-yilda qurilgan. 1924-yil 22-yanvarda o‘sha paytdagi hukumat qarori bilan yopilib, klubga aylantirilgan. Endi u Gruziya cherkovi sifatida ishlaydi.
 1796-yilda uchinchi cherkov va 1818-yilda cherkov sifatida faoliyat yuritish uchun muborak boʻlgan uy to'g'risidagi yozuvlar mavjud to'rtinchi cherkov haqida ma'lumotlar mavjud. Cherkov Ovannes Paremuzyantsiga tegishli edi. 1842-yil 13-martda bu yerda Surb Astvatsatsin cherkovini qurish toʻgʻrisida ariza berilgan, biroq u maʼlum qiyinchiliklar tufayli qurilmagan.

Geografiyasi va iqlimi 
Shaharning maydoni 2,978km2, 24,3% turar joy. Signagi taxminan 113 km2 ni tashkil qiladi, janubi-sharqda Tbilisi, Gruziya poytaxti bilan chegaradosh hisoblanadi. Signagi tumani qo'shni, shaharning sharqiy va janubi-g'arbiy tomonlarida. Signagi Gombori tizmasining sharqiy etaklarida, Iori va Alazani vodiylari orasidagi suv havzasida, samarali qishloq xo'jaligi va meva yetishtiruvchi mintaqada joylashgan. Dengiz sathidan taxminan 790 m balandlikda joylashgan shahar Alazani vodiysiga qaraydi va Katta Kavkaz tog'lariga qaraydi.

Signagi O'rta yer dengiziga o'xshash yumshoq iqlimga ega. To'rt fasl bor, qishi o'rtacha sovuq, yozi esa issiq bo'lishi mumkin. Eng yuqori oʻrtacha harorat iyulda 24,3°C, eng past oʻrtacha harorat yanvarda 0,2°C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 602,1 dan 949,7 mm gacha, eng kuchlisi bahor oylarida va yozning boshlarida tushadi.

Madaniyat va diqqatga sazovor joylari 
Signagi va uning atrofida bir qancha tarixiy va madaniy yodgorliklar joylashgan va 1975-yildan beri davlat tomonidan alohida muhofaza qilinadi. ShaharXVIII asrga oid istehkomlar qoldiqlari bilan oʻralgan. Shaharning o'zida ikkita gruzin pravoslav cherkovi mavjud, biri Avliyo Jorjga, ikkinchisi esa Stivenga bag'ishlangan. Muhtaram Bodbe monastiri Signagi shahridan 2 km uzoqlikda joylashgan va Gruziyaning IV asrdagi havoriysi Avliyo Nino bilan aloqasi tufayli ziyoratgoh hisoblanadi.

1950-yillardan buyon mahalliy Etnografik va arxeologiya muzeyi takomillashtirildi va 2007-yilda zamonaviy standart koʻrgazma – Signagi muzeyiga aylantirildi. Signagi Gruziyada "Sevgi shahri" sifatida tanilgan, ko'plab juftliklar faqat turmush qurish uchun tashrif buyurishadi.

Taniqli odamlar 

 Gevorg Bashinjagyan, rassom
 Otar Chiladze, yozuvchi
 Tamaz Chiladze, yozuvchi
 Vano Sarajishvili, qo'shiqchi
 Bidzina Kvernadze, bastakor

Yana qarang 

 Kaxeti
 Vaqiri
 Kartli-Kaxeti qirolligi

Manbalar 

 Rozen, Rojer. Gruziya: Kavkazning suveren davlati. Odyssey nashrlari: Gonkong, 1999 yil.ISBN 962-217-748-4

Havolalar 

 Signagi reklama sayti,  Jorjiya Davlat turizm va kurortlar departamenti, 2008 yil.
 Hukumat Signaghi-ni eng yaxshi sayyohlik joyiga aylantirmoqchi . Gruziya biznes haftaligi . 2007 yil 4 iyun. The SME Support Project veb-saytidan olindi, 2007 yil 15 dekabr.

Signagi travel guide from Wikivoyage