Wayne Rooney

Wayne Mark Rooney – 1985-yil 24-oktabrda tugʻilgan Angliyalik professional futbol murabbiyi va sobiq futbolchisi. U AQShning „Major League Soccer“ klubi „DC United“ning hozirgi murabbiyi. U ilgari Angliyaning „Derbi Kaunti“ klubida murabbiylik qilgan.

Rooney avvalroq oʻyinchi-menejer boʻlib faoliyat yuritgan. U futbolchilik faoliyatining koʻp qismini hujumchi sifatida oʻtkazgan, shu bilan birga turli yarim himoya rollarida ham maydonga tushgan. Oʻz avlodining eng yaxshi oʻyinchilaridan biri hisoblangan Rooney Angliya terma jamoasi va „Manchester United“ uchun eng koʻp gol urgan futbolchi, shuningdek, Angliya terma jamoasida eng koʻp oʻyin oʻtkazish boʻyicha rekord natija qayd etgan futbolchi sanaladi.
Runi 9 yoshida „Everton“ yoshlar jamoasiga qoʻshilgan va 2002-yilda 16 yoshida klubda professional debyut qilgan. U „Merseyside“ klubida ikki mavsum toʻp surgan, undan oldin 2004-yil yozgi transfer oynasida 25,6 million funt sterling evaziga „Manchester United“ jamoasi safiga qoʻshilgan. Rooney 16 ta sovringa munosib koʻrilib, jamoadoshi Maykl Kerrik bilan birga Premer-liga, Angliya kubogi, UEFA Chempionlar ligasi, Liga kubogi, UEFA Evropa ligasi va FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻalaba qozongan yagona ingliz futbolchisiga boʻlgan. U „United“ safida barcha musobaqalarda 253 ta gol urib, uni barcha davrlarning eng yaxshi toʻpurari boʻlishiga olib kelgan. 183 ta gol bilan Premer-ligada Serxio Aguerodan keyin („Manchester Siti“ uchun 184 ta gol) har qanday klub uchun eng koʻp oʻyinchi urgan ikkinchi oʻrinni egalladi. Rooney Premer-ligada 208 ta gol urib, uni Premer-liganing barcha vaqtlardagi ikkinchi toʻpurariga aylantirgan. Shuningdek, u 103 ta golli uzatma bilan Premer-ligada uchinchi o‘rinni band qilib turgan.

Rooney 2003-yilning fevral oyida 17 yoshida Angliya terma jamoasi safida debyut qilgan va Angliya terma jamoasi tarixidagi eng yosh gol muallifiga aylangan. U UEFA Yevro-2004 da ishtirok etib, toʻrtta gol urgan hamda qisqa vaqt ichida Yevropa chempionati tarixidagi eng yosh toʻpurarga aylangan. Keyinchalik Rooney 2006, 2010 va 2014-yilgi jahon chempionatlarida maydonga tushib, mamlakatning eng yaxshi futbolchisi sifatida eʼtirof etilgan. U toʻrt marta, 2008, 2009, 2014 va 2015-yillarda Angliyada yilning eng yaxshi futbolchisi sovriniga munosib koʻrilgan. 120 ta xalqaro oʻyinda 53 ta gol urgan Rooney Angliyaning eng koʻp oʻyin oʻtkazgan ikkinchi oʻyinchisi (Piter Shiltondan keyin) va barcha vaqtlar rekordchisiga aylangan.

Rooney 2009-2010-yilgi mavsumda PFA tomonidan yilning eng yaxshi oʻyinchisi va FWA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi mukofotlariga munosib koʻrilgan. Futbolchilik faoliyati davomida besh marta Premer-ligada oyning eng yaxshi futbolchisi sovrinini qoʻlga kiritgan hamda 2011-yilgi FIFA „Oltin toʻp“ mukofoti uchun ovoz berishda beshinchi oʻrinni qayd etgan. 2011-yil uchun FIFA FIFPro World XI roʻyxatiga kiritilgan. U BBCning „Kunning eng yaxshi goli“ soʻrovi boʻyicha uch marta „Mavsum goli“ sovrinini qoʻlga kiritgan hamda 2011-yil fevral oyida shahardagi raqiblari „Manchester Citi“ga velosiped zarbasi bilan Premer-liganing 20 faslidagi eng yaxshi gol sovrinini gʻolibiga aylangan. Rooney Derbi Kauntiga sodiq qolgani hamda moliyaviy qiyinchiliklar va maʼmuriyatda klubga yordam bergani uchun „Freedom of Derby“ mukofotini olishga tayyor turgan.

Yoshlik yillari 
Rooney Liverpulning Croxteth shahrida Jeanette Marie va Tomas Ueyn Runi oilasida dunyoga kelgan. U otasi va buvisi orqali irlandiyalik boʻlib, Rim-katolik sifatida kichik ukalari Graham va Jon bilan birga tarbiyalangan. Uchalasi ham „Our Lady“ va „St Swithin“ boshlangʻich maktabida hamda „De La Salle“ maktabida taʼlim olgan. Rooney „Everton“ jamoasini qoʻllab-quvvatlab voyaga yetgan. U braziliyalik hujumchi Ronaldoni hayratda qoldirgan futbolchi sanaladi.

Manchester United: Qizil iblislarga moslashish (2004-2007) 
Iyul oyida „Everton“ Rooneyga haftasiga 50 000 funt sterlingga teng boʻlgan yangi besh yillik shartnoma tuzish taklifini bergan. Futbolchi „Nyukasl“dan 20 million funtlik taklifni rad etgan. 20 million funt sterlinglik kelishuv natijasida futbolchi „Manchester United“ bilan shartnoma tuzishga rozi boʻlgan. Qoʻshimcha 7 million funt sterling favqulodda toʻlovlar uchun Rooneyga ajratilgan. Shundan soʻng futbolchi rasman besh yillik shartnomaga imzo chekdi. Bu 20 yoshgacha boʻlgan oʻyinchi uchun toʻlangan eng yuqori toʻlov hisoblangan boʻlib, Rooney „Everton“ni tark etganida hali 18 yoshli oʻsmir boʻlgan. „United“ning oʻsha paytdagi bosh murabbiyi Ser Aleks Fergyuson hisoblangan.
2010-yil 23-yanvarda Rooney „Manchester United“ning „Hull“ga qarshi o‘yinida (4:0) to‘rtta gol kiritib, jamoani yirik hisobda gʻalaba qozonishiga hissa qoʻshgan. Eʼtiborlisi, gollardan uchtasi oʻyinning soʻnggi oʻn daqiqasida kiritilgan. Bu uning faoliyatida birinchi marta bitta oʻyinda toʻrtta gol urishi boʻlgan. 2010-yilning 27-yanvarida u derbi raqibi „Manchester Siti“ bilan bahsda qo‘shib berilgan daqiqaning ikkinchi daqiqasida gol kiritib, „United“ga umumiy 4:3 hisobida gʻalaba qozonishiga hamda finalga chiqishiga sababchi boʻlgan. Bu uning 2006-yilgi finalda ikkita gol urganidan keyin Liga Kubogidagi birinchi goli boʻlgan. 2010-yilning 31-yanvarida futbolchi Premer-ligadagi 100-golini „Emirates“ stadionida ligada birinchi marta „Arsenal“ga qarshi 3:1 hisobidagi gʻalabada kiritgan. Undan tashqari, Premer-ligadagi birinchi goli ham „Arsenal“ darvozasiga kiritilgan boʻlgan. 2010-yil 16-fevralda Rooney oʻzining Yevropadagi mavsumdagi ilk golini kiritgan. „Milan“ga qarshi safar oʻyinida 3:2 hisobida gʻalaba qozongan „Manchester United“ning „San-Siro“ da ikkita golni bosh orqali kiritgan. 2010-yil 28-fevralda u „Aston Villa“ darvozasiga navbatdagi boshi bilan gol toʻpni darvozaga joylab, (ketma-ket beshinchi boshi bilan gol) buning natijasida „Manchester United“ Liga kubogi finalida 2:1 hisobida chempionlikni qoʻlga kiritishida asosiy qahramon boʻlgan. „United“ning „Milan“ga qarshi Yevropa o‘rtasidagi javob uchrashuvida Rooney o‘z uyida 4:0 hisobida g‘alaba qozonib, dubl qayd etgan. Hamda shu orqali futbolchi o‘sha mavsumdagi gollari sonini 30 taga yetkazgan. Besh kundan soʻng, u „Old Trafford“da „Fulxem“ ustidan 3:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda yana ikkita gol urish orqali gollari sonini 32 taga yetkazgan.

Manbalar 

Angliya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1985-yilda tugʻilganlar
2012-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari
2011-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari
2009-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari
2008-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari
2007-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari
2005-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari
2004-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari