yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Ro‘zimurod Choriyev

Ro‘zimurod Qoʻngʻirotovich Choriyev (1963-yil 5-fevral, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori (2020), professor.

Biografiyasi
Ro‘zimurod Choriyev 1963-yil 5-fevral Surxondaryo viloyati Sherobod tumanida tugʻilgan. 1980—1985-yillarda Muzrabod tumanidagi qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalashtirish texnikumida oʻqigan. 1985—1990-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutida tahsil olgan. Mutaxassisligi muhandis-pedagog. 1990—1992-yillarda institutning yoshlar tashkiloti kotibi, kasaba uyushmasi qo‘mitasi raisi o‘rinbosari, 1992—1995-yillarda „Yoshlik“ talabalar shaharchasi hokimi, 1995—1998-yillar Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutning tarbiyaviy ishlar bo‘yicha prorektori, 1998—2004-yillarda O‘zbekiston Respublikasi  Oliy va o‘rta maxsus ta’limi vazirligi o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi boshqarmasi boshlig‘i, Toshkent shahar o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari, O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi axborot tahlil va tashkiliy ishlar bosh boshqarmasi boshlig‘i, 2004—2005-yillarda „Uzluksiz ta’lim“ ilmiy metodik jurnali bosh muharriri o‘rinbosari, 2005—2011-yillarda „Yoshlik“ talabalar shaharchasi hokimi, 2011—2013-yillarda O‘zbekiston Milliy universiteti dotsenti, 2013—2017-yillarda Toshkent viloyati xalq ta’limi xodimlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti rektori, 2017—2019-yillarda Surxondaryo viloyatining yoshlar siyosati, ijtimoiy rivojlantirish va ma’naviy-ma’rifiy ishlari bo‘yicha o‘rinbosari lavozimida faoliyat yuritgan. 2019-yildan „Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti“ Milliy tadqiqot universiteti yoshlar masalalari va ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha prorektori.

Oilasi
Rafiqasi Jamilaxon Choriyev. 3 nafar farzandi bor.

Ilmiy faoliyati
Ro‘zimurod Choriyev 1998-yilda „Injener-pedagoglarning kasbiy-metodik malakalarini shakllantirish“ mavzusida nomzodlik, 2020-yil „Kasb  ta’limi mutaxassislarini dual tizimi asosida kasbiy faoliyatga tayyorlash metodikasini takomillashtirish (Texnika oliy ta’lim muassasalarida „Kasb ta’limi“ yo‘nalishi misolida) mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 5 ta monografiya, 10 ga yaqin uslubiy ishlanma va risolalar, 100 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Mukofotlari
 „Shuhrat“ medali sohibi;
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 10 yil“ esdalik nishoni (2001);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 15 yil“ esdalik nishoni (2006);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 20 yil“ esdalik nishoni (2011);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yil“ esdalik nishoni (2021);
 „O'zbekiston Konstitutsiyasiga 25 yil“ esdalik nishoni (2017);
 „O'zbekiston Konstitutsiyasiga 30 yil“ esdalik nishoni (2022).

Manbalar 

Surxondaryo viloyatida tugʻilganlar
Oʻzbekiston olimlari
Fan doktorlari
Professorlar
Mamlakat Mahkamova

Mamlakat Abduqodirovna Mahkamova (1965-yil 13-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR — 2022-yil, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik olima, iqtisodiyot fanlari doktori (2004), professor (2008).

Biografiyasi
Mamlakat Mahkamova 1965-yilg  13-iyun Toshkent shahrida tarix fanlari doktori, professor Oʻrolov Abduqodir oilasida tug‘ilgan. 1988-yilda Toshkent politexnika institutini muhandis–iqtisodchi mutaxassisligi bo‘yicha tugatgan. 1992—2002-yillarda Toshkent davlat texnika universiteti „Mashinasozlik iqtisodiyoti va uni boshqarish“ kafedrasida assistent, katta o‘qituvchi, kafedra mudiri, 2004—2005-yillarda universitetning „Biznes boshqaruvi“ fakulteti dekani, 2006—2010-yillarda Toshkent axborot texnologiyalari universiteti „Menejment va marketing“ kafedrasi mudiri, 2017—2022-yillarda Toshkent davlat texnika universiteti „Korporativ boshqaruv“ kafedrasi, soʻngra „Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti“ kafedrasi mudiri lavozimida faoliyat koʻrsatgan.

Ilmiy faoliyati
1988—1992-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining Iqtisodiyot instituti aspiranturasida oʻqigan. 1994-yilda „Bozor munosabatlarida o‘tish sharoitida O‘zbekiston Respublikasining mashinasozlik korxonalarida ishchilarni moddiy rag‘batlantirish“ mavzusida nomzodlik dissertasiyasini himoya qilib, iqtisodiyot fanlari nomzodi ilmiy darjasini olgan. 2004-yilda iqtisodiy fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. 1998-yilda dotsent,  2008-yilda professor ilmiy unvoni beilgan. 30 dan ortiq o‘quv va uslubiy qo‘llanmalar, 9 ta monografiya, 5 ta darslik, 300 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Manbalar 

Oʻzbekistonlik olim ayollar
Iqtisodchilar
Fan doktorlari
Professorlar
Oʻzbekistonlik iqtisodchilar
Vangʻozi minorasi

Vangʻozi minorasi — Navoiy viloyati Qiziltepa tumani Vangʻozi qishlogʻida joylashgan yodgorlik. Minora Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Shayboniylar sulolasi davrida joʻyboriylar xonadoniga mansub Xoja Saʼd mablagʻlari hisobiga 1581-yil qurilgan. Minora Toshmasjiid majmuasida joylashgan. Vangʻozi minorasi XVI asrda bunyod etilgan boʻlib, balandligi 24 metrni tashkil etadi. Minora bezaklari va tuzilishi jihatdan Buxorodagi Vobkent minorasiga oʻxshaydi. Minora qurilishi toʻgʻrisida turli fiklar mavjud. V.Nilsen tadqiqotlariga koʻra minora XVIII asrda bunyod etilgan. A. Balayevning chizmasida „Azizobod minorasi 1294-yil“ deb koʻrsatilgan. Ushbu sana hijriy boʻlib, milodiy 1877-yilga toʻgʻri keladi.  Minora XVIII—XIX asrlarda Vangʻozi va Vobkent minoralari bir usta tomonidan taʼmirlangan. Minora asos qismi aylanasi 3,8 metr, poydevori esa toshdan qurilgan. Minora olti belbogʻli nashqlar va gʻishtlar bilan bezatilgan. Mazkur minora 1977-yil 9000 rublga taʼmirlangan. 1982-yil Oʻzbekiston SSR Madaniyat ishlari vaziri Gʻ.Najimov, Qiziltepa tumani rahbari N.Hikmatov va „Moskva“ kalxozi rahbari T.Safarov eʼtibori bilan Toshmasjid va minora qisman taʼmirlangan va u yerda muzey tashkil etilgan. 2002-yilda 500 mln mablagʻ evaziga Toshmasjid majmuasi taʼmirlangan. Sanʼatshunos olima Mavluda Yusupova tadqiqotlarida Vangʻozi qishlogʻidagi Tosh masjid meʼmoriy majmuasi vujuga kelishi bilan bogʻliq maʼlumotlarni keltirgan. U tadqiqotlarida yodgorlik va qishloq tarixi boʻyicha dastlabki xulosalar bergan. Uning fikriga koʻra majmua XVI asrda bunyod etilgan va bu yerda madrasa va hammom ham boʻlgan. Minora Buxoro meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar 
 
 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy viloyati masjidlari
Murod Muhammedov

Murod Muhammedovich Muhammedov (1949-yil 21-oktyabr, Samarqand, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik iqtisodchi olim, iqtisodiyot fanlari doktori (1992), professor (1996).

Biografiyasi 
Murod Muhammedov 1949-yil 21-oktyabr Samarqad shahrida tugʻilgan. 1967—1971-yillarda Samarqand Kooperativ institutida tahsil olgan. Murod Muhammedov Samarqand Kooperativ instituti partiya tashkilotining kotibi (1989—1991), kafedra mudiri (1985—1986; 2005—2007; 2008—2012), institutning imiy ishlar boʻyicha prorektori (1992—1993), ilmiy va oʻquv ishlari boʻyicha prorektori (1993—1994), institut rektori (1994—1998), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi mintaqaviy kompleks tadqiqotlar instituti ijtimoiy fanlar boʻlimining mudiri (1998—2005), institut integratsiya va innovatsiya markazining direktori (2007—2008) lavozimida ishlagan. Hozirda Samarqand iqtisodiyot va servis instituti „Iqtisodiyot nazariyasi“ kafedrasi professori.

Ilmiy faoliyati 
Murod Muhammedov 1975—1978-yillarda Ukrainaning Lvov shahridagi Savdo-iqtisod instituti aspiranturasida, 1989—1992-yillarda Moskva kooperativ instituti doktoranturasida oʻqigan. 1979-yilda Kiyevda nomzodlik, 1992-yilda Moskvada doktorlik dissertasisiyani himoya qilgan. 1992-yilda iqtisodiyot fanlari doktori ilmiy darjasini, 1996-yilda professor ilmiy unvonini olgan. Bir qancha darsliklar, jumladan, „Iqtisodiyot nazariyasi“ (oʻzb va rus tillarida),
„Mikroiqtisodiyot-2“, „Oʻzbekistonning mehnat bozori: bandlik va ishsizlikning mintaqaviy muammolari“, „Yoshlar mehnat bozorida“, „Qishloqda ish bilan taʼminlash: muammolar va yechimlar“, „Agrar islohotlar va aholini ish bilan taʼminlash“, „Qishloq xoʻjaligi: daromadlar va moddiy ragʻbatlantirish“, „Xizmat koʻrsatish sohasi va turizmni rivojlantirishning nazariy asoslari“, „Norasmiy bandlik: sabablari, oqibatlari va kamaytirish yoʻllari“, „Oʻzbekiston iqtisodiyotining tarixi: Amir Temur davridan to hozirgi kunga qadar“ (oʻzbek, rus va ingliz tillarida) kitoblari hamda 500 ga yaqin maqolalar muallifi.

Mukofolari
 „Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi“ medali (1970);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi“ koʻkrak nishoni (2016).

Manbalar 

Iqtisodchilar
Oʻzbekiston olimlari
Fan doktorlari
Professorlar
Oʻzbekistonlik iqtisodchilar
Shayx Xoʻja Xisrav maqbarasi

Shayx Xoʻja Xisrav maqbarasi – Navoiy viloyati Karmana tumanida joylashgan ziyoratgoh. Ziyoratgoh Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi 
Xoʻja Xisrav xoʻjalardan boʻlgan. SHayx XIV asrda Mavlono Orif Deggaroniy, Xoʻja Baxoviddinlar bilan bir zamonda yashagan. Xoʻja Xisravning hayoti, faoliyati va karomatgoʻyligi haqida Abul Musin Muhammad Boqir Ibn Muhammad Alining „Bahouddin Balogardon“ kitobida ayrim tarixiy maʼlumot va rivoyatlar keltirilgan. Oʻz davrining oʻta zukko kishisi, Islom dinining peshvosi karomat sohibi boʻlib tanilgan. U Qosim SHayx maqbarasining janubiy-gʻarbida, undan 400 metr nariga dafn qilingan. Ushbu kichik maqbara bir tomonida kanal bilan, boshqa tomonida xususiy uylar bilan chegaradosh. Maqbara hududi chiroyli metal panjara bilan oʻralgan. Binoning oʻzi bir gumbazli inshoot boʻlib, kirish portali, perimetri toʻrtburchak, pishgan gʻishtdan qurilgan, juda och rangda, qisman naqshli sirlangan plitkalar bilan bezatilgan. Ichki qismi juda keng – markazda, gulchambarda arab xattotligi yozuvlari bilan ramziy marmar qabr toshi joylashgan.

Shayx Xoʻja Xisrav maqbarasi XX asrda vayron qilingan. Maqbara oʻrnida faqat Xoʻja Xisravning qabr toshi saqlanib qolgan, uning ustiga zamonaviy materiallardan Xoʻja Xisravning yangi maqbarasi oʻrnatilgan. Karmana tumanidagi muqaddas qadamjo, „Xoʻja Xisrav“ meʼmoriy ziyoratgoh qayta taʼmirlanib, foydalanishga topshirildi. Xoʻja Xisrav ziyoratgohi taʼmirlashdan soʻng mutlaqo yangi qiyofa kasb etdi.

Manbalar 

Ziyoratgohlar
Navoiy viloyati bino va inshootlari
Oʻzbekistondagi diqqatga sazovor joylar
Doʻrmon masjidi

Doʻrmon masjidi — Navoiy viloyati Karmana shaharchasida joylashgan masjid. Masjid Navoiy viloyati adlya boshqarmasi tomonidan roʻyxatga olingan

Tarixi 

Doʻrmon — oʻzbek xalqi tarkibiga kirgan qabilalardan biri. Doʻrmon moʻgʻulcha „toʻrt“ demakdir. Toʻrtta urugʻdan tashkil topgani uchun shunday atalgan boʻlishi mumkin. Doʻrmon qabilasi XV asrda Oʻzbek ulusida katta nufuzga ega boʻlgan. Doʻrmonlar XVI asr boshlaridan eʼtiboran Oʻrta Osiyo hududiga kelib oʻrnashib, Buxoro xonligining siyosiy hayotida faol qatnashgan. Doʻrmonning bir qismi Toshkent vohasiga kelib joylashgan va joy nomi atamasi sifatida saqlanib qolgan.

Masjid qadimgi ipak yoʻli yaqinida joylashgani sababli, safarda yurgan, musofir kishilar uchun ziyorat qilib namoz oʻqib ketadigan makon boʻlgan. Sobiq tuzum davrida masjid binosidan omborxona va turli maqsadlarda foydalanishgan. Natijada masjid binosi birmuncha eskirib taʼmirtalab boʻlib qolgan edi. 1998-yilda bu masjid Navoiy viloyati adlya boshqarmasi tomonidan roʻyxatga olingach, xashar yoʻli bilan masjid binosi qaytadan taʼmirlandi va masjid xovlisi obod qilindi. 2012-yilda masjidning eski taxoratxonasi oʻrnida zamon talablari asosida yangi taxoratxona qurilib foydalanishga topshirildi.

Masjid bogʻi obodonlashtirildi, turli xil mevali va manzarali daraxtlar va gullaroʻtqazildi. Xozirda masjid oʻz binosiga 180—200 kishini sigʻdira oladi. Juma va Hayit namozlarida bu masjid namozxon va ziyoratchilar bilan gavjum boʻladi. Namoz oʻqish xonasi, xonaqoh, imom xatibi uchun alohida xonalar, va tahoratxonalari mavjud. Isitish tarmogʻi, yoritish chiroqlari soz holatda, atrofi obodonlashtirilgan, kuzatuv kameralari mavjud. Qur’on oyatlaridan keltirilgan bannerlar eski, tom qismiga oʻrnatilgan karnaylar joriy taʼmirtalab holatda.

Manbalar 

Navoiy viloyati masjidlari
Karmana tumani
Masjidlar haqidagi chala maqolalar
Hazrat Alisher Navoiy masjidi (Navoiy)

Hazrat Alisher Navoiy masjidi (Navoiy) — Navoiy viloyati, Navoiy shahri, Gʻalaba koʻchasida joylashgan yodgorlik. Alisher Navoiy masjidi Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov topshirigʻi va tashabbusi bilan 2006-yilda bunyod etilgan. 
Masjid tashqi fasadi romb shaklida boʻlib, gumbaz bilan qoplangan. Masjid pishiq gʻishtdan qurilgan boʻlib, xonaqohida ikkita ustun mavjud. Bino uch qismdan iborat: xonaqoh, ark ava yertoʻla. Mazkur majmuaning umumiy maydoni 1,20 gektarni tashkil etib, 2500 namozxonga moʻljallangan. Masjid balandligi 31 metrni tashkil etib, tashqi koʻrinishdagi ayvoni 5 metr. Masjid hududida hovuz va favvora ham mavjud. 
Jome masjidining kirish qismida peshtoq mavjud va ravoqlarida naqshinkor kitobalar bitilgan. 2006-yilda xattot Abdulgʻafur Razzoqov tomonidan masjid kitoba bitiklari chizmalarini yaratilgan. Masjid peshtoqining oʻng tomonida suls xatida shunday yozilgan: „Alloh, ulugʻvorligi ulugʻ boʻsin“ kalimasi, chap tomonida esa „Muhammad, unga Allohning salovati va salomi boʻlsin“ kalimasi keltirilgan. Peshtoq arkasining oʻng tomonidagi devor tepasida nastaliq xatida oʻzbek tilida masjid nomi yozilgan. Shu yozuv yana chap tomondagi devorda ham oʻzbek alifbosida krill yozuvida keltirilgan. Masjid gumbazi aylanasi tepa qismida, muqarnasli sharafa ostida kitoba bitik ikki qator qilib yozilgan. Pastgi bitik oq rangli harflarda Qur’oni Karimdagi „Baqara“ surasi 255-256-oyatlari „Oyat ul-Kursiy“ suls xatida, yuqori qatorda sariq rangdagi harflar bilan kufiy xatida „Alloh barcha ayb-nuqsonlardan pok zod“, „Alloh — maqtovga loyiq. Alloh — buyuk“ kalimalari takror ravishda keltirilgan. Masjid xonaqohi peshtoqida Qur’oni Karimning „Jin“ surasi 18-oyati keltirilgan boʻlib, oʻng va chap tomonlarida kitoba bitiklar yana takrorlangan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar

Havolalar 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy viloyati masjidlari
Fikrat Kerimov

Fikrat Azizovich Kerimov (1955-yil 6-iyul, Buxoro viloyati Olot tumani) – pedagogika fanlari doktori, professor, Rossiya Fanlar akademiyasi akademigi. 1980-yilgi Moskva olimpiadasi qatnashchisi, erkin kurash boʻyicha sport ustasi, erkin va yunon-rum kurashi boʻyicha xalqaro toifadagi hakam. Butunjahon Armrestling federatsiyasi (WAF) aʼzosi.

Tarjimayi holi 
Fikrat Kerimov Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti (hozirgi Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti)ni tamomlagan (1973—1977). 1977—1980-yillarda Toshkent avtomobil yoʻllar instituti oʻqituvchisi, 1980—1981-yillarda Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti markaziy ilmiy-metodik laboratoriyasi katta laboranti boʻlgan. 1981—1982-yillarda Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti Sport kurashi kafedrasi stajyor-oʻqituvchisi, 1982—1984-yillarda Toshkent shahar Butunittifoq ilmiy-tadqiqot jismoniy tarbiya instituti aspiranti sifatida faoliyat yuritgan.

Aspiranturani yakunlagach, 1984—1989-yillarda Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti Sport kurashi kafedrasi katta oʻqituvchisi vazifasini bajaruvchi, kafedra katta oʻqituvchisi, dotsent lavozimlarida ishlagan. 1989—2001-yillarda esa Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti Milliy va xalqaro kurash kafedrasi mudiri sifatida faoliyat olib borgan. Fikrat Kerimov 2001—2004-yillarda institutining ilmiy ishlar boʻyicha prorektori lavozimida faoliyat yuritdi.

U keying faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi (hozirgi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va turizm vazirligi)da olib borib, 2004—2006-yillarda mazkur vazirlikning sport taʼlim muassasalari va fan boshqarmasi boshligʻi boʻldi. 2006—2007-yilarda yana faoliyatini Oʻzbekiston davlat jismoniy tarbiya institutida davom ettirib, Milliy va xalqaro kurash turlari kafedrasi professori lavozimida ishladi. 2007—2010-yillarda institutning Jismoniy tarbiya nazariyasi va uslubiyati kafedrasiga mudirlik qildi. 2010-yilda Fan va texnologiyalarni rivojlantirishni muvofiqlashtirish qoʻmitasi huzuridagi ilmiy texnika axborot davlat unitar korxonasi direktori lavozimiga tayinlandi.

Ilmiy-uslubiy ishlari 
Fikrat Kerimov tomonidan 250 dan ortiq ilmiy ishlar eʼlon qilingan. Jumladan, „Sport kurashi nazariyasi va uslubiyoti“ (darslik, 2005), „Sportda prognozlashtirish va modellashtirish“ (darslik, 2005), „Valeologiya asoslari“ (darslik, 2005), „Volnaya borba“ (bolalar va oʻsmirlar sport maktablari, ixtisoslashtirilgan bolalar va oʻsmirlar olimpiya zaxiralari maktablari uchun dastur va qoʻllanma, 2007) va boshqalar.

Manbalar 

Oʻzbekiston kurashchilari
Professorlar
Fan doktorlari
Сhilustun masjidi

Chilustun masjidi — Navoiy viloyati, Nurota shahri, Chashma majmuasida joylashgan yodgorlik.

Tarixi 
Masjid XVI asrda Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Shayboniylar sulolasi davrida bunyod etilgan.
Chilustun masjidi Nurotadagi Chashma majmuasida qurilgan boʻlib, jome masjididir. Masjidda 16 ustun mavjud boʻlsada, Chilustun yaʼni qirq ustun sifatida xalq tomonidan nomlangan. Masjid 25 ta gumbazchadan iborat. Markaziy gumbazi sakkiz qirrali boʻlib, gumbazlari ganchkor panchalar bilan bezatilgan. Masjid gumbazlarida tuynuklar mavjud boʻlib, ular masjid ichkarisiga yorugʻlik tushurib turgan. Masjid yon tomonlarida miyonxona boʻlib, eshiklar orqali ularga yorugʻlik tushadi. Masjid ustida balandligi 6 metr boʻlgan minoracha boʻlib, unda azon aytilgan.

Hozirgi kunda XVI asrda qurilgan masjidning faqatgina toʻsini saqlanib qolgan. Masjid peshtoqida 1903—1904-yillar qayd etilgan. Aynan shu yillarda masjid qayta tubdan taʼmirlangan. Uning qurilishida buxorolik meʼmor Usta Abdushukur va sarkorlik Tursunxoʻja Eshon, mahalliy ustalardan Ustod Shams, Ustod Rustam, Ustod Xoʻja, Ustod Qalandar va Ustod Rahmonqullar ishtirok etgan. Masjidning ustunli marmarlarini bezash va tayyorlashda Abdurahim Turdiyev va Abdurahmon Turdiyevlar qatnashganlar.

Masjidda 2010-yilda taʼmirlash ishlari olib borilgan. Masjid peshtoqida Qur’oni Karimning „Tavba“ surasining 108-oyati keltirilgan. Peshtoq suls xatida boʻlib, kitobani toshkentlik xattot Bahodir Solihov bitgan. Kirish eshigida esa suls xatida duo yozilgan. Masjid shimol tomonidan kirish peshtoqida ham Qur’oni Karimning „Tavba“ surasi 112-oyati keltirilgan. 2010-yilgi taʼmirlash natijasida kitobani suls xatida Bahodir Solihov bitgan. 2009—2010-yillardagi olib borilgan taʼmirlash natijasida Chilustun masjidida 7 mlrd soʻmdan ortiq mablagʻ sarflangan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar

Havolalar 
 
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy viloyati masjidlari
Panjvaqta masjidi

Panjvaqta masjidi — Navoiy viloyati, Nurota shahri, Chashma majmuasida joylashgan yodgorlik. Masjid 1570—1571-yillarda Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Shayboniy Abdullaxon II davrida bunyod etilgan. Masjid Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi 
Panjvaqta masjidi Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Shayboniylar sulolasi davrida XVI asrda bunyod etilgan va bir necha marotaba qayta qurilgan. Masjid gumbaz bilan qoplangan boʻlib, xonaqoh vazifasini ham bajargan. XIX asrga kelib masjid ayvonli qilib qurilgan.
Panjara masjid oldida qora marmar toshda arab tilida nasxi buxoriy xatida Muhammad paygʻambarga aytilgan Tojiya ismli salovati yozilgan. Mazkur toshda yozilgan bitik tasavvuf ahlida risqni koʻpaytirish va gʻamlarni ketgazish maqsadida oʻqiladigan salovatdir. Asosan bunday salovatlar Muhammad al-Jazuliyning „Daloil al-hayot“ asarida keltirilgan. Ushbu bitik Kotib Xatloniy tomonidan 1918—1919-yillarda yozilgan. Masjiddagi marmartoshda nastaʼliq xatida sheʼriy taʼrix yozilgan. Sheʼriy taʼrix fors tilida yozilgan: „Istasa har neki, Ahmad (Muhammad (s.a.v)) hurmati, Oʻshani unga ato etgay Xudo. Toshga Xatloniy kotib bitdi raqam, Sangtarosh oʻydi burudi Mustafo. Bir ming yuz oʻttizzu yetti edi, Taʼrixi hijrati sayyidbino“.

Meʼmorchiligi 
Panjvaqta masjidi Oʻrta Osiyo uslubida bunyod etilgan. Masjid qurilishida pishgan gʻisht, yogʻoch, ganch va boshqa materiallardan foydalanilgan. Hozirgi kunda masjid ikki yoqlama ayvonli va katta gumbazdan iborat. Masjid gumbazining ichkarisi qadama naqshlar bilan bezatilgan. Hozirgi kunda naqshlarning faqatgina geometrik shakli mavjud

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar

Havolalar 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy viloyati masjidlari
Dehi baland masjidi

Dehi baland masjidi (Imom Hasan imom Husayn jomeʼ masjidi) — Navoiy viloyati, Nurota tumani, Dehibaland qishlogʻida joylashgan yodgorlik. Masjid XVI asrda Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Shayboniylar sulolasi davrida joʻyboriy Xoja Saʼd tomonidan qurdirilgan. Masjid Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Dehi baland masjidi yer sathidan 2 metr balandlikda marmar bilan qoplangan yirik supa ustida joylashgan. Masjid xonaqoh sifatida ham ishlatilgan boʻlib, sharq va junun tomonlari ayvonli qilib bunyod etilgan. Masjid ikki tomonida imom Hasan va Husanlarning ramziy qabri mavjud boʻlgan. Masjid XVI asrda joʻyboriy Xoja Saʼd mablagʻlari va tashabbusi bilan bunyod etilgan. 1860-yilda masjidda taʼmirlash ishlari olib borilgan. Bu haqida masjidda saqlanib qolgan bitikda qayd etilgan. Taʼmirlash ishlarida nurotalik Abdurahim Turdiyev sangtarosh va Abdurahim Turdiyev (1870—1938) boshchilik qilgan va qatnashgan. Oʻzbekiston mustaqillikkka erishgach, masjidda 1998—1999-yillarda taʼmirlash ishlari olib borilgan. 2007-yilda masjid qayta taʼmirlangan. Masjidda marmar lavh boʻlib, 1999-yilgi taʼmirlash natijasida kirish eshigi tepasidan olib qoʻyilgan va hozirda ayvonda saqlanmoqda. Marmar lavhda nastaʼliq va nasx xatida bitiklar yozilgan. Bitikda Qur’oni Karimning „Oli Imron“ surasining 18-19-oyatlari keltirilgan. Naqshinkor lavhning yuqori qismida „Shahodat“ va „Tayyiba“ kalimasi yozilgan. Bitikning oʻrtasida esa nastaʼliq xatida tarixiy baxshida bitilgan. Masjid Oʻrta Osiyo uslubida bunyod etilgan. Masjid qurilishida pishgan gʻisht, yogʻoch, ganch va boshqa materiallardan foydalanilgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar

Havolalar 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy viloyati masjidlari
Mix ota masjidi

Mix ota masjidi — Navoiy viloyati Konimex tumani Qurama qishlogʻida joylashgan masjid.

Tarixi 
Mix ota masjidi Konimex tumani „Guliston“ MFY, Qurama qishlogʻida joylashgan. 1993—1995-yillar oraligʻida oʻsha davrdagi Konimex tuman hokimi Poʻlat Sulaymonovning tashabbusi bilan asosan hashar yoʻli bilan qurilgan. Namoz oʻqish honaqohi 120 nafar odamga moʻljallangan. Kadastr hujjatlari yoʻqolganligi sababli qayta tiklanmoqda. Namoz oʻqish xonasi, xonaqoh, imom xatib uchun alohida xonalar, hojatxona va tahoratxonalari mavjud. Isitish tarmogʻi, yoritish chiroqlari soz holatda, atrofi obodonlashtirilgan, 4 ta kuzatuv kameralari ishlab turibdi. Qur’on oyatlaridan keltirilgan bannerlar eski, tom qismiga oʻrnatilgan karnaylar joriy taʼmirtalab holatda. Namoz oʻqish vaqtlarini koʻrsatuvchi tablo eski, koʻrsatkichlari ishlamaydi. Oxirgi bor 2016-yilda homiylar tomonidan hashar yoʻli bilan taʼmirlangan. Oʻzbekiston Musulmonlar idorasi tasarrufidagi Navoiy viloyat vakilligi mas’ul tashkilot. „Mix ota“ masjidi bir vaqtning oʻzida 1 000 nafardan ortiq namozxonni oʻz bagʻriga sigʻdira oladi.

Manbalar 

Navoiy viloyati masjidlari
Konimex tumani
Erkin Xoʻjayev

Erkin Normatovich Xoʻjayev (1939-yil 27-iyun, Samarqand, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik iqtisodchi olim, iqtisodiyot fanlari nomzodi (1969), professor (1992).

Biografiyasi 
Erkin Xoʻjayev 1939-yil 27-iyunda tugʻilgan. 1962-yilda Samarqand davlat universitetini tugatgan. 1957—1958-yillarda Samarqand shoyi toʻqish fabrikasi ishchisi, 1962—1964-yillarda Samarqand tibbiyot instituti „Siyosiy iqtisod“ kafedrasi oʻqituvchisi, 1964—1966-yillarda Samarqand shahar yoshlar uyushmasining birinchi kotibi, 1966—1976-yillarda Samarqand davlat universiteti „Siyosiy iqtisod“ kafedrasi aspiranti, oʻqituvchisi, dotsenti, 1976—1990-yillarda Samarqand qishloq xoʻjaligi instituti „Siyosiy iqtisod“ kafedrasi mudiri, dotsenti, 1990—1994-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Prezidiumi aʼzosi va iqtisodiy islohotlar, byudjet siyosati va mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish qoʻmitasi raisi, 1992—1994-yillarda Samarqand kooperativ instituti rektori, 1994-1996-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining Eron Islom Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi, 1996—2004-yillarda Samarqand kooperativ instituti „Moliya va kredit“ kafedrasi professori vazifasida faoliyat koʻrsatgan . 2004-yildan Samarqand iqtisodiyot va servis instituti „Moliya va sugʻurta xizmatlari“ kafedrasi professori. Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Tadbirkorlik uyushmasining birinchi prezidenti (1991-1995), Oʻzbekiston-Eron doʻstlik jamiyatining vitse-prezidenti (1990-1996) sifatida ham faoliyat olib borgan.

Ilmiy faoliyati 
Erkin Xoʻjayev 120 dan ilmiy ishlar muallifi. Toshkent davlat iqtisodiyot universitetining faxriy professori (1992). Xalqaro axborotlashtirish akademiyasining muxbir aʼzosi (1993).

Unvona va mukofotlari 
 „Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan iqtisodchi“ faxriy unovni (1989);
 „Oliy taʼlim aʼlochisi“ koʻkrak nishoni;
 „Xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni;
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil“ esdalik nishoni (2011);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 30 yil“ esdalik nishoni (2021);
 „Oʻzbekiston Konstitutsiyasiga 30 yil“ esdalik nishoni (2022).

Manbalar 

Oʻzbekiston olimlari
Iqtisodchilar
Fan nomzodlari
Professorlar
Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari
Oʻzbekistonning Erondagi elchilari
Oʻzbekistonlik iqtisodchilar
Oʻpka arteriyasi

Oʻpka arteriyasi – yurak oʻng qorinchasidan boshlanuvchi tomir boʻlib, karbonat angidridga toʻyingan qonning oʻpkalarga borishini taʼminlaydi. Uning uzunligi 5-6 sm, kengligi esa 3-3.5 sm boʻladi. Oʻpka arteriyasi aorta yoyi ostida, IV-V koʻkrak umurtqalari qarshisida oʻng va chap oʻpka arteriya tarmoqlariga boʻlinadi.

Taraqqiyoti 

Pulmonal arteriyalar (truncus arteriosus) va oltinchi faringeal arqadan kelib chiqadi. Truncus arteriosus – bu yurak rivojlanishi Konus arteriosus avlodchisi sifatida hosil boʻladigan tuzilma. Oʻsishning uchinchi haftasiga kelib, yurakning eng yaqin qismida endokardal tubbaklar yuvgan. Bu yuvish bulbus cordis deb tanilgan va yuvishning yuqori qismi truncus arteriosusga aylanadi. Bu tuzilma oxir-oqibat mezodermal kelib chiqishi bilan bogʻliq. Qalb rivojlanish paytida yurak toʻqimalari qoplanadi va truncus arteriosus oxir-oqibat chap va oʻng ventrikllar boʻlishi mumkin boʻlgan narsalarga duch keladi. Qalbning ikkita ventrikli oʻrtasida septum rivojlanayotganda, truncus arteriosusning har ikki tomoniga ikkita koʻtarilish hosil boʻladi. Bular trunk aorta va pulmonal arteriyaga boʻlinadi. Erta rivojlanish davrida, arterioz kanali oʻpka magistralini va aorta yoyini bogʻlab, qon oʻpkani chetlab oʻtishiga imkon beradi.

Funksiyasi 

Oʻpka arteriyasi kislorodga toʻyingan qon oʻng ventrikldan garizantalarga olib boriladi. Bu yerda qon alveoli tutashgan kapillar orqali oʻtadi va nafas olish jarayonining bir qismi sifatida kislorodga toʻladi.

Manbalar 

Tibbiyot
Angiologiya
Anatomiya
Yurak qon-tomir sistemasi
Juma Namozov

Juma Namozovich Namozov (1922—2003) — iqtisodchi olim va tashkiotchi rahbar. Iqtisod fanlari nomzodi (1962), professor. Xalq maorifi a’lochisi, O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan xalq maorifi xodimi. Buxoro davlat universiteti rektori (1961—1978).

Tarjimayi holi 
Juma Namozov 1922-yil 12-noyabrda hozirgi Navoiy viloyati Qiziltepa tumanidagi Vang‘ozi qishlog‘ida dehqon oilasida tug‘ilgan. 1939-yilda o‘rta maktabni tugatib, o‘zi o‘qigan maktabda tarix-geografiya fanlari o‘qituvchisi bo‘lib ishlagan. Shu yilning avgustida harbiy xizmatga chaqirilgan.

Ikkinchi jahon urushi yillarida bo‘linma komandiri, harbiy qism siyosiy ishlari tashkilotchisi sifatida Rossiya, Ukraina, Boltiqbo‘yi, Polsha yerlarini bosqinchilardan ozod etishda kurash olib bordi. Ikki marta „Qizil yulduz“ ordeni, „Jasorati uchun“, „Jangovarligi uchun“ medallari va „Birinchi darajali Vatan urushi“ ordeni  va ko‘plab medallar, faxriy yorliqlar bilan taqdirlandi.

Urushdan so‘ng Qiziltepa tumani hamda Buxoro viloyati rahbariy idoralarida faoliyat olib bordi. 1957—1961-yillarda Buxoro viloyat ijroiya qo‘mitasi raisi lavozimida ishladi. G‘o‘za barglarini zaharli vositalar bilan to‘kish jarayonida zaxarlanib, uzoq vaqt davolandi.

Juma Namozov 1958-yilda aspiranturaning sirtqi bo‘limiga o‘qishga kirib, 1962-yilda iqtisod fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi. U 1962-yildan umrining oxiriga qadar Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti)ning Iqtisod nazariyasi  kafedrasi mudiri, kafedra professori lavozimlarida ishlagan. Juma Namozov 1961-yildan 1978-yilgacha Buxoro davlat universitetining rektori vazifasida faoliyat yuritgan.

Juma Namozov o‘z mehnat faoliyati davida „Mehnat Qizil Bayroq“ va „Hurmat Belgisi“ ordenlari, bir qator medallar bilan mukofotlangan.

Juma Namozov 2003-yil 6-dekabrda 81 yoshida vafot etgan.

Manbalar 
Buxoro davlat universiteti rektorlari
Buxoro davlat universiteti professorlari
Iqtisodchilar
Professorlar
Oʻzbekistonlik iqtisodchilar
Jahongir Zaynalov

Jahongir Rasulovich Zaynalov  (1950-yil 30-aprel, Samarqand shahri, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik iqtisodchi olim, iqtisodiyot fanlari doktori (1992), professor (1994).

Biografiyasi
Jahongir Zaynalov 1950-yil 30-aprelda Samarqand shahrida tuʻgilgan. 1967—1971-yillarda Samarqand kooperativ instituti iqtisod fakultetida tahsil olgan. 1971—1972-yillarda Buxoro kooperativ texnikumi o‘qituvchisi, 1972—1973-yillarda harbiy xizmatda, 1973—1976-yillarda O‘zbekiston SSR Qishloq  xo‘jaligi vazirligi Samarqand viloyati paxtachilik sovxozlari tresti katta iqtisodchisi,  1975—1976-yillarda viloyat qorako‘lchilik tresti katta iqtisodchisi, 1976—1979-yillarda Samarqand kooperativ instituti „Savdo va iqtisod“ kafedrasi assistenti, 1979-yilda „Moliya va kredit“ kafedrasi assistenti, 1982—1987-yillarda Samarqand kooperativ instituti „Moliya va kredit“ kafedrasi mudiri, 1987—1989-yillarda „Moliya va statistika“ kafedrasi dotsenti, bir vaqtning 
o‘zida „Hisob va iqtisod“ fakulteti dekani, 1992—1993-yillarda Samarqand kooperativ instituti „Tahlil va moliya“ kafedrasi dotsenti, 1993—1997-yillarda „Moliya va kredit“ kafedrasining mudiri, bir vaqtning o‘zida 1994-yildan „Soliq va soliqqa solish“ markazi rahbari, 1997—2004-yillarda „Moliya va kredit“ kafedrasi mudiri, sonʻgra „Moliya va kredit“ fakulteti dekani, 2004-yilda Samarqand iqtisodiyot va servis instituti „Moliya va sug‘urta xizmatlari“ kafedrasi mudiri va „Bank-moliya xizmatlari“ fakulteti dekani, 2004—2013-yillarda „Moliya va sug‘urta xizmatlari“ kafedrasi mudiri, 2013—2016-yillarda magistratura  bo‘limi boshlig‘i, 2016—2020-yillarda „Moliya va sug‘urta xizmatlari“ kafedrasi mudiri vazifasida faoliyat olib borgan. 2020-yildan „Moliya“ kafedrasi mudiri.

Ilmiy faoliyati
1979—1981-yillarda Moskva xalq xo‘jalik instituti aspiranturasida, 1989—1992-yillarda Rossiya iqtisodiy akademiyasining doktoranturasida oʻqigan. Xalqaro Yevroosiyo iqtisodiyot akademiyasining akademigi (2006), Texnologiyalarni rivojlantirish xalqaro akademiyasining akademigi (2007).

Mukofotlari
 „Oliy ta’lim a’lochisi“ koʻkrak nishoni (1999);
 „O‘zbekiston  Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim fidoiysi“ koʻkrak nishoni (2000);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 15 yil“ esdalik nishoni (2006);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil“ esdalik nishoni (2011);
 „Oʻzbekiston Konstitutsiyasiga 25 yil“ esdalik nishoni (2017).

Manbalar 

Iqtisodchilar
Oʻzbekiston olimlari
Fan doktorlari
Professorlar
Dekanlar
Oʻzbekistonlik iqtisodchilar
Matthew Steenvoorden

Matthew Steenvoorden (1993-yil 9-yanvarda tugʻilgan) — asli indoneziyalik gollandiyalik professional futbolchi, Oʻzbekiston Superligasining „Paxtakor“ klubida markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi.

Futbolchilik faoliyati 
U ilgari „Feyenoord“, „Excelsior“ va „FC Dordrecht“ klublarida toʻp tepgan. U Gollandiyadan tashqari Xorvatiya chempionatida ham oʻynagan. 2019-yil oʻrtalarida u Xorvatiyaning „HNK Gorica“ klubi bilan shartnoma imzoladi. 2023-yil 28-iyulda Oʻzbekiston Superligasining „Paxtakor“ klubi bilan 1,5 yillik shartnoma imzoladi. 2024-yil "Paxtakor" jamoasini tark etgan.

Terma jamoadagi faoliyati 
Steenvoorden 2011—2012-yillar Niderlandiya yoshlar terma jamoasida toʻp surgan.

Manbalar

Havolalar 
 
 Matthew Steenvoorden at Soccerway
1993-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Niderlandiyalik erkak futbolchilar
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Erkaklar futbol markaziy himoyachilari
Atirov xalqaro aeroporti

ATMA Atirov aeroporti ()  Qozogʻistonning Atirovdan shahridan  shimoli-gʻarbda joylashgan aeroport. Bu dunyodagi eng past xalqaro tijorat aeroporti boʻlib, dengiz sathidan  pastda.

Tarixi 

ATMA kompaniyasi 1994-yilda aeroportning qurish va ishlatish modeli sifatida xususiylashtirilganda Airau aeroportining ekspluatatsion huquqlarini olgan edi. ATMA Mağdenli Yer Hizmetleri va Atirov mintaqaviy maʼmuriyati oʻrtasidagi qoʻshma korxona boʻlib, har ikki tomon 50% dan ulushga ega. Bu Atirovdagi yagona aeroport va Qozogʻistondagi oʻn uchta xalqaro aeroportdan biri.

Mintaqa Qozogʻiston iqtisodiyoti uchun juda muhim, chunki Kaspiy dengizidagi neft qidiruv maydonchalari va platformalariga juda yaqin joylashgan. Shahar koʻplab neft va qurilish kompaniyalari uchun tayanch shahar sanaladi.

2007-yilda ATMA yangi terminal binosi hamda yangi uzunroq uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilishini yakunladi. Umumiy maydoni  ni oʻrab olgan, yangi terminal soatiga 600 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega. Yoʻlovchilar zamonaviylashtirilgan CIP va VIP zallaridan ham foydalanishlari mumkin. Terminal boʻylab Wi-Fi internetga ulanish, jumladan CIP va VIP zallari mavjud. Loyihani taʼmirlash natijasida xalqaro va ichki kelish terminallarida konveyer tizimi oʻrnatilib, yoʻlovchi chiptalarini rasmiylashtirishda qulaylik yaratish maqsadida banklarda kompyuterlashtirilgan cheklar ishga tushirildi. Samolyotga chiqish yoʻlovchilarni terminaldan samolyotgacha avtobusda tashish orqali amalga oshiriladi.

2019-yilda u Qozogʻistondagi eng gavjum beshinchi aeroport boʻldi, chunki aeroport orqali 937 032 yoʻlovchi tashrif buyurgan.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Yoʻlovchi tashish

Yuk tashish

Manbalar

Havolalar 
 Atirov aeroporti rasmiy sayti

Qozogʻiston aeroportlari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Sayyid ota masjidi

Sayyid Ota masjidi (Saidato masjidi) — Navoiy viloyati, Nurota shahrida joylashgan yodgorlik.

Tarixi 
Masjid XV asrda qurilgan va XX asr boshlarida Buxoro amirligida hukmronlik qilgan mangʻitlar sulolasi davrida Eshon Sudur Tursunxoʻja tomonidan 1905—1910-yillarda qayta qurilgan. Masjid Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Sayyid Ota masjidi ikki tomonlama ayvon va namozxonadan iborat. Masjid naqshlar bilan bezatilgan boʻlib, ichki qismida ham ustunlar mavjud. Masjid toʻrt ustunli boʻlib, bir tomoni lavha shaklida qilingan. Ustunda Qur’oni Karimning „Fath“ surasi nasxi buxoriy xatida qora rang bilan keltirilgan. Lavha oxirida esa nastaʼliq xatida taʼrix yozilgan.

Ustundagi bitikda shunday yozilgan: „Tarixning 1341-yil Safar oyida (1922-yil sentabr-oktabr) Sayyid Tursunxoja sudur saʼyi-harakati va mablagʻiga taʼmirlandi. Usto Shamsning ishi. Xatni Navoiyning imomi Mirzo Barot yozdi“. Ustunlarning shimol tomonidagisining yuqori qismida ikkita usta nomi keltirilgan. Ustun pastki qismida esa sheʼr yozilgan. Ushbu sheʼr nastaʼliq xatida yozilgan boʻlib, taʼmirlash paytida koʻp yozuvlari boʻyab tashlangan va hozirda koʻpchilik yozuvlar oʻqib boʻlmaydigan holatga kelgan. Bir ustunda usta nomi keltirilgan. Unda shunday yozilgan: „Usto Imomning amali. Usta Sulaymoning amali. Bu toʻrt ustun misli baland masjid“.

Masjid hovlisida toʻrtburchak kulrang marmar tosh saqlanib qolingan va u masjid devorida boʻlgan. Mazkur bitikda „Alloh“ va „Muhammad“ ismlari va xalifarning nomlari keltirilgan. Bitik pastida esa nastaʼliq xatida fors-tojik tilida masjidning nasriy va nazmiy taʼrixi bitilgan va pastida esa usta nomi keltirilgan. Bitikda shunday yozilgan: „Alloh, Muhammad, Abu Bakr, Umar, Usmon, Ali. Maʼlum boʻlsinki, bu masjidning taʼmiri 1316 (1898—1899) yili tugallandi. Oradan besh yil oʻtib — 1321 (1903—1904) yili uning ganchkorlik va naqsh ishlari Usto Joʻraboy Buxoriyning qoʻlidan chiqdi va chiroyli boʻldi“. Masjid Oʻrta Osiyo uslubida bunyod etilgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar

Havolalar 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy viloyati masjidlari
English Collocations in Use Advanced

„English Collocations in Use Advanced“ („Amaldagi inglizcha kollokatsiyalar: Yetuk [darajadagi talablar uchun]“) — ingliz tili kollokatsiyalari boʻyicha Felicity O'Dell hamda Michael McCarthy qalamiga mansub kitob. Ilk bor 2008-yil Kembrij shahrida Kembrij universiteti nashriyotida chop etilgan. 2017-yil ayni nashriyotda asarning ikkinchi nashri bosilib chiqqan.

Asarga kiritilgan kollokatsiyalarni tanlab olishda mualliflar Nottingham universiteti bilan Kembrij universiteti nashriyoti hamkorlikda tuzgan va millionlab soʻz va soʻz biriklmalarini oʻz ichiga oluvchi CANCODE til korpusiga tayangan. „Advanced Collocations in Use“ oʻquvchilar va munaqqidlar tomonidan ijobiy baholandi. Qoʻllanma ingliz tilini yetuk darajada oʻzlashtirilgan va IELTS hamda TOEFL kabi standartlashtirilgan testlarga hozirlanayotganlar orasida keng qoʻllanadi.

Yana qarang 
 „English Vocabulary in Use Advanced“
 „English Collocations in Use“
 „English Collocations in Use Intermediate“

Manbalar

Havolalar 
 „English Collocations in Use Advanced“ Cambdridge universiteti nashriyoti saytida 

Ingliz tili grammatikasi boʻyicha kitoblar
Barqsoʻz masjidi

Barqsoʻz masjidi (Bargsoʻz masjidi) — Navoiy viloyati, Nurota shahri Oxunboboyev koʻchasida joylashgan yodgorlik. Masjid XX asr boshlarida Buxoro amirligida hukmronlik qilgan mangʻitlar sulolasi davrida bunyod etilgan. Masjid Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi 
Barqsoʻz masjidi XX asr boshlarida qurilgan. Masjidning shifti 4 ta ustunga tayangan. Yodgorlik tashqi ayvonida 7 ta ustun mavjud. Ushbu masjid guzar masjidi boʻlgan. Masjid tashqi ayvoning gʻarbiy qismining yuqorisida „Imon“, „Basmala“, „Shahodat“ kalimalari bitilgan. Ikki tomida esa „Alloh“ va „Muhammad“ soʻzlari ham bitilgan.
Masjid devorning chap tomonida esa marmarga suls xatida Qur’oni Karimning „Raʼd“ surasining 29-oyati bitilgan.

Ayvonning gʻarbiy tomonida esa Qur’oni Karimning „Baqara“ surasining 149-oyati yozilgan: „Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan (boshlayman). Qaysi joydan (safarga) chiqsangiz ham, (namozda) yuzingizni Masjidi Harom (Kaʼba) tomonga oʻting! Ushbu (buyruq) Parvardigorning tarafidan (aytilgan) haqiqatdir. Alloh qilayotgan ishlaringizdan gʻofil emasdir“. Mazkur bitikning oxirida ham yozuv boʻlib, Qur’oni Karimning „Ahzob“ surasining 41-oyati keltirilgan.

Meʼmorchiligi 
Barqsoʻz masjidi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Masjid qurilishida yogʻoch, ganch va boshqa materiallardan keng foydalanilgan.
Barqsoʻz masjidi XX asr boshlarida xalq homiyligi bilan qayta quriladi. Keyinchalik mahalliy tadbirkorlar tashabbusi bilan toʻrt ustunli qilinib, 9,5x9,5 oʻlchamda qayta bunyod etiladi. Masjid faoliyati sovet yillarida toʻxtatilgan. Oʻzbekiston mustaqilllikka erishgach, masjid qayta faoliyat koʻrsatgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar

Havolalar 
 
Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy viloyati masjidlari
Temurshayx qadamjosi

Temurshayx qadamjosi — Navoiy viloyati Karmana tumanida joylashgan obyekt. U Karmanadan Raboti Malikka qarab borishda yoʻl ustida joylashgan. Manbalarda yozilishicha, Temurshayx Qosimshayx Azizonning qarindoshi boʻlib, ular bir davrda yashagan. Temurshayx mashhur shayx va avliyoligidan tashqari tabib sifatida sifatida ham el orasida hurmat qozongan.
Karmana hududi va unga yaqin yerlarda kasallarga shifo ulashgan. Baʼzi rivoyatlarda aytilishicha, vafot etgach qabrga qoʻyilgan shayxning qabri oldidagi tuproq ham shifobaxsh boʻlgan. Masalan temiratki kasaliga uchraganlarning kasal joyiga qabr tuprogʻidan surtilsa, tuzalib ketgan. Bu ziyoratgohdan odamlar shifo yoʻlida hali ham foydalanmoqda.
  
Temurshayx maqbarasi yuqorisiga tugʻ koʻtarilib, tugʻ ustiga „Temir qoʻl“ oʻrnatilgan. Bu ramziy maʼnoni bildirib, inson qanday yashashidan qatʼi nazar ochiq qoʻl bilan dunyodan koʻz yumishini anglatgan. Baʼzilar bu tasvirni boshqa maʼnoga yoʻyadilar, yaʼni temurshayx avliyoga kim shak keltirsa, uni xudo shu qoʻl bilan uradi degan taʼrif beradilar. Bunday uslubdagi ramzlar qoʻyish Buxoro atrofidagi shayxlarga xos.

1890-yilda Temurshayx qabrining janubiy tarafida Usta Joʻra Qoʻldoshev masjid qurdirgan. Masjidning boʻyi 10 metr, eni taxminan 7-8 metr. Atrofi ayvon boʻlib, milliy uslubdagi gullar va naqshlar bilan bezatilgan. Masjidning sharqiy qismida 7 ta hujra joylashgan. Bu hujralarda mullavachchalar tahsil olgan. Masjidning janubiy tomonida beklarning hovlisi joylashgan. Karmana bekligining soʻnggi hukmdori Yovqochdibek shu uyda yashagan.

1960-yilga kelib Navoiy GRESi barpo etilishi natijasida korxona atrofidagi masjid va mozor buzib tashlangan. Bugungi kunda bu hududda faqat Temurshayx sagʻanasi va mozorning bir qismi saqlangan, xolos.
Temirshayx ziyoratgohi hozir qarovsiz holatda, davlat himoyasiga olinmagan. Bugungi kundagi texnik holati oʻrganib chiqilganda obidaning ochiq osmon ostidaligi, yomgʻirli va qorli kunlardan nurab ketayotganligi aniqlangan. Yaʼni taʼmirtalab holga kelib qolgan. Meʼmoriy inshootning chegarasi belgilanmagan, obyekt panjara bilan oʻralmagan.

Manbalar 

Karmana
Navoiy viloyati bino va inshootlari
Bachana Arabuli

Bachana Arabuli (; 1994-yil 5-yanvarda tugʻilgan) — gruziyalik professional futbolchi, yaqinda A-Liga klubining „Makartur“ klubida hujumchi sifatida oʻynagan.

Klub faoliyati 
Arabuli „Dila Gori“ klubi safidagi professional debyutini 2013-yilning 30-martida „Zugdidi“ klubiga qarshi oʻyinda oʻtkazdi. U Ispaniyada olti oy davomida faoliyat olib bordi va u yerda Tercera divizionida „AD Alcorcon“ klubining B jamoasida oʻynadi. U shuningdek, Gruziyaning „Tsxinvali“, „Dinamo Tbilisi“ va „Samtredia“ klublarida hamda Vengriyaning „Balmazujvarosh“ va „Pushkas Akadémia“ klublarida oʻynagan.

Panionios 
2019-yil 18-iyulda Arabuli Gretsiya Superligasining „Panionios“ klubi bilan uch yillik shartnoma imzoladi. Panionios jamoasi moliyaviy qoida buzarliklar tufayli mavsumni  bilan boshladi. Arabuli oʻzining birinchi golini Panionios jamoasining mezbonligidagi oʻyinda Gretsiya Superligasiga quyi ligadan koʻtarilgan Volosga qarshi oʻyinda kiritdi. 22-sentyabr kuni safardagi oʻyinda „Lamiya“ jamoasiga qarshi oʻyinda gol urdi va 10-noyabrda u jamoasining „Xanthi“ jamoasiga qarshi mehmondagi uchrashuvda 2:1 hisobida gaʼlaba qozishida katta hissa qoʻshdi va 2 gol muallifiga aylandi. 2019-yilning 30-noyabrida u „Panetolikos“ klubiga qarshi 3:0 hisobida gʻalaba qozongan holda yana gol urdi.

Lamiya 
2020-yil 22-sentyabrda u „Lamiya“ jamoasiga erkin agent sifatida qoʻshildi.

Makartur FK 
2022-yil 1-sentyabrda Bachana erkin agent sifatida „Makartur“ klubiga qoʻshildi. U 2022-yil 13-noyabrda zaxiradan maydonga tushgan holda debyut qildi va 95-daqiqada „Central Coast Mariners“ jamoasiga qarshi oʻyinda gʻalaba sabab boʻlgan golga golli uzatmani amalga oshirdi. Bachana A-Ligadagi ilk golini 2022-yilning 18-dekabrida urdi va 1:0 hisobidagi gʻalabaning 70-daqiqasida Pert Gloriga qarshi oʻyinda gʻalaba golini kiritdi. 2023-yil 29-iyuldan Oʻzbekiston Superligasi vakili „Neftchi“ klubi bilan shartnoma imzoladi.

Terma jamoa faoliyati 
Arabuli 2017-yilning 23-yanvarida Oʻzbekiston terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida milliy terma jamoa safida oʻzining debyut oʻyinida ishtirok etgan.

Klub statistikasi 

2021-yil 21-mart holatiga koʻra oʻynalgan oʻyinlarga yangilangan.

Yutuqlar 
Dila Gori

 Erovnuli Liga 2-oʻrinchisi: 2012-13
 Gruziya Superkubogi sohibi: 2012-13

Dinamo Tbilisi

 Erovnuli Liga gʻolibi: 2015-16
 David Kipiani kubogi gʻolibi: 2015-16
 Gruziya Superkubogi sohibi: 2015-16

Samtredia

 Erovnuli Liga gʻolibi: 2016

Manbalar

Havolalar 
 
 
 

1994-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Gruziyalik erkak futbolchilar
Futbol assotsiatsiyasi hujumchilari
Neftchi (Fargʻona) futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Erkak futbolchilar
Oq masjid (Navoiy)

Oq masjid (Masjidi Safed) — Navoiy viloyati, Nurota tumani, Oqmasjid qishlogʻida joylashgan yodgorlik. Masjid XX asr boshlarida Buxoro amirligida hukmronlik qilgan mangʻitlar sulolasi davrida bunyod etilgan. Masjid Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Oq masjid XX asr boshlarida qurilgan boʻlib, unda baʼzi yozuvlar saqlanib qolgan. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, matnlarga yangi bitiklar qoʻshilgan. Masjid tashqi qismida qora marmarda suls xatida „Oq masjid“ yozuvi mavjud. Masjidda „Alloh“, „Muhammad“, „Basmala“ kabi yozuvlar ham keltirilgan.
Oq masjid ichida mehrob mavjud va 1908-yilda uning yuqorisida nastaʼliq xatida bitik yozilgan. Mazkur bitikda xattot ismi va sanasi, „Imon“ kalimasi, qanoat fazilati haqida hadis keltirilgan. Yozuv taʼmirlash paytida chiroyini yoʻqotgan va bitik foni koʻk, yozuvi esa oq rangga boʻyalgan. Unda shunday yozilgan: „Allohdan boshqa iloh yoʻq va Muhammad — Allohning elchisi. Qanoat qilgan aziz, tama qilgan har tomonlama xor boʻladi. Bechora, kuchsiz (xor) Mulla Barot ishi. Hijriy 1326- yil (1908—1909)“. Masjid ichkari qismida mehrobsimon tokchalar mavjud va u xonalar boʻylab qurilgan. Ichkari qismida ustunlar boʻlib, ustun asosi yogʻochdan, poydevori esa marmartoshdan qilingan. Masjid tashqi tomoni ayvonli boʻlib, ustunlari mavjud. Ushbu masjid XX asr boshlarida eski masjid oʻrniga qurilgan. Masjid mahalliy aholi va xalq homiyligi bilan qayta qurilgan. Masjid bir ustunli boʻlib, oʻlchami 8 x 8 metrdan iborat. Sovet davrida masjid faoliyati toʻxtatilgan. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, masjid oʻz faoliyatini boshlagan. 2007-yilda masjid qayta taʼmirlangan.

Manbalar

Adabiyotlar

Ilmiy adabiyotlar

Havolalar 
 

Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy meʼmoriy yodgorliklari
Navoiy viloyati masjidlari
Ekiben

deb seks davomida kishi sherigini koʻtarib olgan pozada jinsiy aloqa qilishiga aytiladi.

Etimologiyasi 
Ushbu jinsiy poza stansiyalar yoki sport tadbirlari atrofidagi doʻkonlarda sotiluvchi oziq-ovqat bilan toʻldirilgan quti — ekiben sharafiga nomlangan. Bu atama birinchi marta yaponiyalik aktyor Chocoball Mukai tomonidan qoʻllangan.

Yana qarang 
 Bukkake
 Pornografiya (Yaponiya)

Manbalar 

Seksual pozitsiyalar
Jinsiy aloqa turlari