yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Valensiya Metropoliteni

Valensiya metropoliteni - Ispaniya tarixida qurilgan Madrid va Barselona metropolitenlaridan keyingi uchinchi metrodir.Uzunligi bo'yicha Madriddan keyingi ikkinchi o'rinni egallaydi. Yo'lovchilar soni bo'yicha Madrid, Barselona va Bilbaodan keyin to'rtinchi o'rinda joylashgan.

Tarixi 
Valensiya metropoliteni Trenet de Valencia nomi bilan mashhur boʻlgan temir yo'lining davomchisi sifatida barpo etilgan.Bu temir yo'l Valensiyani davlatning boshqa markaziy shaharlariga bog'lagan. 1980-yillarda temir yo'l modernizatsiya qilindi va bir qismi metropolitenga aylantirildi. Birinchi metro liniyasining janubiy va shimoliy qismlari dastlab shahar atrofi elektr poyezdining liniyalari edi, 1988 yilda ular shaharning ostidan o'tgan tunnel bilan bog'langan.Shu vaqtdan boshlab yangi metro va tramvay liniyalari qurilishi boshlandi.2006-yilda boʻlgan baxtsiz hodisa oqibatida Valensiya metropolitenida 46 kishi halok boʻlgan.

Linyalar

Galereya

Manbalar

Havolalar 
 example.com
Vena Metropoliteni

Vena metropoliteni — ()-Avstriya poytaxti Vena shahrida joylashgan 5 ta liniyali metropolitendir.Zamonaviy Vena metropoliteni 1976-yil 8-may kuni tantanali tarzda ochilgan. Shu bilan birga Vena metropoliteni juda katta boy tarixga ega. Mavjud metropoliten 1898-1901-yillarda barpo etilgan shahar temir yo'lining bir qismini o'z ichiga oladi.
Tizim Vena tezyurar temir yo'llari bilan bog'liq. Metro chiptalari avtobuslar va tramvaylar uchun ham mos keladi.
Metro tarmog'i 109 ta stantsiyani o'z ichiga olgan 83.1 km uzunlikdagi 5 ta liniyadan iborat. Linyalar nomlari yo'q, lekin U (U-Bahn dan), U1 dan U6 gacha boʻlgan harflar bilan raqamlar bilan aytiladi. Vena metrosi 100% Vena shahriga tegishli boʻlgan Wiener Stadtwerke AG kompaniyasiga tegishli va Wiener Linien GmbH & Co KG tomonidan boshqariladi.Eng qizig'i har bir linya o'z rangiga ega.

Linyalar

Xususiyatlari
Vena metrosining o'ziga xos xususiyati ikkita joriy ta'minot tizimlarining birlashmasidir: U1 dan U4 liniyalarida uchinchi relsli klassik tizim, U6 liniyasida aloqa simlari va tramvay tipidagi tok kollektorlari boʻlgan tizim ishlatiladi.
U5 liniyasi raqamlashda yo'q: uni qurish rejalari turli xil variantlarda mavjud boʻlgan. Tez orada uning qurilishi boshlanadi. U5 liniyasining birinchi qismini ochilishi 2023 yilga mo'ljallangan

Narxlar va yo'l haqi nazorati 

Bir soatdan ko'p bo'lmagan bir safarning narxi - 2,20 evro, Eynzelkarte (metro va yer usti transporti uchun) - soatiga 2,40 yevro. 24 soatlik chipta narxi 8 yevro, 48 soat - 13.30 yevro, 72 soat - 16.50 yevro.Haftasiga cheksiz sayohat qilish huquqini beruvchi chipta narxi 16,20 evroni tashkil qiladi.Oylik chipta narxi 48,20 yevroni tashkil qiladi.Metroda kirish va chiqish chiptalari nazorati mavjud emas,chiptasiz sayohat qilganlik uchun jarima 105 yevroni tashkil etadi.

Galereya

Yana qarang 
 Metropolitenlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

Metro
1976-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati
Alovuddin Posho

Alovuddin Posho yoki Alovuddin Bey-usmoniylarning afsonaviy birinchi buyuk vaziri bo'lib, Usmon I va Urxon hukmdorlik qilgan davrda bosh vazir boʻlgan. Usmon bey va Rabia Bala Malhun Hatunning oʻgʻli boʻlib, Söğütda tugʻilgan.

Afsona 
Afsonaga koʻra Alovuddin birinchi hukmdor Usmon I ning oʻgʻli edi.Aytilishicha, 1326 yilda otasi vafotidan keyin Alovuddin otasining oʻrnini egallab olgan, ammo qabilaviy kengash uni rad etib, yanada baquvvat va jangovor yosh ukasi Urxonni tanlagan.Fuqorolik urushi boʻlishini xohlamagan Alouddin qarshilik koʻrsatmagan va ukasidan bosh vazir lavozimini qabul qilgan.
Alovuddin Posho 1331-1332-yillar orasida vafot etgan va qabri Urxon. maqbarasida joylashgan.

Avlodlari 
Alovuddin Posho Baladning (ismi noma'lum) qiziga uylangan va bu nikohdan 8 nafarga yaqin farzand koʻrgan. Ular Kilich Bey (oʻgʻli), Xizir Bey (oʻgʻli), Mehmed Bey (oʻgʻli), Ibrohim Bey (oʻgʻli), Shahi Chalabiy (oʻgʻli), Taji Xotun (qizi), Aysha Xotun (qizi), Pasha Xotun (qizi) edi.

Qilichbey
Xizirbey
Mexmedbey
Ibrohimbey
Shohi-Chelebiy
Toji-xotun
Oysha-xotun
Posho-xotun

Manbalar

Havolalar 

Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari
Xoji posho

Xoji posho-Urxon hukronligi davrida Usmoniylar imperiyasining buyuk vaziri boʻlgan.Kelib chiqishi turk boʻlgan.U haqida koʻp narsa ma'lum emas.Nizomuddin Ahmed Poshodan nafratlangan, ular doimo o'zaro janjallashishgan.1348-yilda u Nizomuddin Ahmed Poshoning vafotidan keyin buyuk vazir lavozimiga ko'tarildi.U 1349-yil forslar bilan boʻlgan jangda halok bo'ladi.Uning o'g'li Ferizadebey otasining o'rnini egallashga harakat qiladi. Sulton Urxon uni bu fikrdan qaytarishga urinadi. Ammo u quloq solmaydi. Shundan so'ng Urxonning buyrug'iga binoan otasining o'limidan 4 oy o'tib qatl etiladi.

Manbalar 

Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari
Ptax

Ptax-Misrning xudosi, Memfisning homiysi, qadimgi Misr diniy an'analarida hunarmandlar va me'morlar homiysi.

Rasmi 
Misrliklar Ptaxni oq zig'irga o'ralgan, qo'lida bir shassi ushlagan, yashil yoki sariq terisi va ko'k bosh kiyimi boʻlgan erkak mumiya sifatida tasvirlaganlar..

Afsona 
Memfis ruhoniylarining "Memfis teologiyasi yodgorligi" diniy ilm-faniga ko'ra, qadimgi an'analarni o'zida mujassam etgan Ptah to'rt juft boʻlgan dastlabki sakkizta xudolarni (yaratilishning asosiy xususiyatlari yoki ilohiy mohiyatining namoyishlari) yaratgan demiurge,asosiy yaratuvchi xudodir.. Ptahdan yorug'lik va haqiqat paydo bo'ldi, shuningdek, u qirollikning yaratuvchisidir deb o'ylashgan (qirollik hayotni tashkil etish tamoyili sifatida qabul qilishgan).
Xotining ismi Sexmet edi.
Ptah nomi deyarli Ra yoki Amon Ra nomi ishlatiladigan marosim matnlarida uchramaydi.Ammo Ptah nomidan ko'plab odamlarning ismlari paydo boʻlgan (masalan, qadimgi Misrdagi taniqli Ptahhotep adibi nomi).

Manbalar 

Mifologik qahramonlar
Sinonuddin Foqih Yusuf posho

Sinonuddin Foqih Yusuf posho-1349-1364-yillar orasida Murod I hukmronlik davrida Usmoniylar imperiyasining buyuk vaziri lavpzimida ishlagan.Sinonuddin Foqih Yusuf posho haqida bizgacha juda oz ma'lumotlar yetib kelgan. Shuning uchun tarixchi olimlar uning saroyda rostdan ham buyuk vazir lavozimida ishlaganligiga shubha bilan qaraydi.Avvalboshda poshoning ismi Usmoniy buyuk vazirlar ro'yxatiga kiritilmagan.XX asrning boshiga kelib, o'z davrining eng ilg'or tarixchilaridan boʻlgan Ismoil Haqqi  va Ismoil Hami Donishmand poshoning vazir boʻlganligini ilmiy jihatdan isbotlab bergan.
Ular ushbu da'voning isboti sifatida quyidagi sabablarni keltirdilar:
 1360-yilgi vaqf hujjatida, shuningdek, Orhan Gazi tomonidan "Sadi-ul Kabir, Makduddin Isoning oʻgʻli, Moslihidin Musoning oʻgʻli, Sinan Poshaning oʻgʻli", "Sinaneddin Yusuf" bilan bir xil shaxs boʻlgan va u ham o'sha vazir boʻlgan.
 Birinchi Usmoniy tarixchilaridan biri Nesri yozma tarix kitobida olimlar va so'fiylar Orhan Gazi davrida farovon boʻlganligi va Mavlono Sinan unga berilgan in'om tufayli Sinan posho deb nomlanganligi haqida aytadi. 
Sinonuddin Foqih Yusuf poshoning vafotidan so'ng Chandarli Qora Xalil Xayriddin posho buyuk vazir maqomini oladi va usmoniylar vazirligi tarixida Chandarlilar davri boshlanadi.

Manbalar 

Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari
Chandarli Ali posho

Chandarli Ali posho(?-1406-yil 18-dekabr-Usmonlilar davlatining oltinchi buyuk vaziri. Murod I, Boyazid I va Sulaymon Chelebiy.
ydavrida bu lavozimda ishlagan.

Tarjimayi holi 
Ali posho Chandarli Qora Xalil Xayriddin poshoning katta o'g'li va lavozimining davomchisi.1388-yilda Chandarli Ali Posho Bolgariya va Dobrudjaga qarshi yurishda 30 ming Usmonli qo'shiniga boshchilik qildi. 1389-yilda u Serbiya armiyasining Kosovo jangida mag'lubiyatida qatnashdi. 1396-yilda Nikopol jangida Rumelyan qo'shinlari qo'mondonlaridan biri boʻlgan.

1402-yilda Buyuk Vazir Chandarli Ali Pasha Anqara jangida qatnashdi, unda Usmonli Sulton Boyazid Mavarounnahr amiri Amir Temurga mag'lub bo'ldi.Bayazidning mag'lubiyati va qo'lga olinishidan so'ng, katta vazir Yevropaning Usmonli mulkiga kiritilgan katta o'g'li Sulaymon Chelebini qo'llab-quvvatladi.

Manbalar 

Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari
Chandarli Ibrohim posho

Chandarli Ibrohim posho-(?-1429-yil 15-avgust)-Murod II davrida usmoniylarning to'qqizinchi Buyuk Vaziri.

Tarjimayi holi 
Mashhur Chandarli sulolasining uchinchi vakili. Buyuk Vazir Chandarli Qora Xalil Xayriddin posho (1364-1387)ning ikkinchi o'g'li va Chandarli Ali posho (1387-1406)ning ukasi.

1421-yil iyulda Amasyalik Boyazid poshoning vafotidan so'ng davlatning yangi Buyuk Vaziri etib tayinlangan.

Usmonli Sulton Murod IIning birinchi harbiy yurishlarining ishtirokchisi.

U Buyuk Vazir lavozimida 8 yil 1 oy ishlagan. U 1429-yil 15-avgustda Edirnada vafot etdi.

Uning o'g'li Chandarli Xalil posho 1439-1453-yillarda Buyuk Vazir boʻlgan.

Manbalar 

Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari
Chandarli Halil posho

Chandarli Xalil posho yoki Kichik Chandarli Xalil posho(-?-1453-yil 1-iyun)-Usmoniylar imperiyasining o'n birinchi Buyuk Vaziri.

Tarjimayi holi 
Chandarli sulolasining vakili, Kichik Chandarli Ibrohim poshoning o'g'li.(1421-1429)

1439-yilda turk sultoni Murod II Chandarli Xalil poshoni Usmoniylar imperiyasining yangi bosh vaziri etib tayinladi. 1444-yilda Xalil posho Varna jangida salibchilar armiyasini mag'lub etishda ishtirok etdi. Xuddi shu 1444-yilda Sulton Murod II o'g'li Mehmed II Fotih foydasiga taxtdan voz kechdi, u Manisadan nafaqaga chiqqan va u yerda din va san'at bilan shug'ullangan. Murod II o'zining buyuk vakili Chandarli Xalil poshoga o'g'li bilan Edirneda qolishni buyurdi.

Sulton Mehmedning tayinlanishidan norozi boʻlgan bosh vazir Chandarli Xalil posho keyingi oylarda hokimiyatga qaytishni iltimos qilib, sobiq sultonga xatlar yuborib, unga Mehmedning juda yosh va imperiya hukmdori sifatida tajribasiz ekanligini aytdi. Taxtga ko'tarilgandan so'ng, Mehmed II Fotih Konstantinopolni qamal qilish va bosqin qilish to'g'risida shoshilinch qaror qabul qildi, ammo Chandarli Xalil posho uni bu niyatdan chalg'itishga muvaffaq bo'ldi, shundan keyin u otasi Murodga hamma narsani aytib berdi.1446-yil sentabrda Murod II Manisadan Edirnega qaytib, u yerda sulton taxtiga qaytdi. Buyuk Vazir Chandarli Xalil posho Mehmedni otasining foydasiga voz kechishga ishontirdi. Hokimiyat bekor qilinganidan keyin shahzoda Mehmed Manisadagi qarorgohga yuborildi.

1451-yilda Sulton Murod II vafotidan keyin uning o'g'li Mehmed II Fotih (1451-1481) Usmoniylar imperiyasining taxtini egalladi. Yangi sulton, Chandarli Xalil poshoga boʻlgan kuchli ishonchsizlik va yomon qarashlarga qaramay, otasining eski maslahatchisi sifatida Buyuk Vazir lavozimini saqlab qoldi.

1453-yilda Buyuk Vazir Chandarli Xalil Posho vazirlar Zaganos Mehmed posho va Sarujja Posho bilan birgalikda Sulton Mehmed II Fotih boshchiligidagi Usmonli qo'shini tomonidan Konstantinopolni qamal qilish va qo'lga olishda ishtirok etdi.Usmonli qo'shinlari Vizantiya poytaxtini qamal qildilar, ammo qamal kechiktirildi.26 may kuni harbiy kengashda Buyuk Vazir Chandarli Xalil Posho Konstantinopol qamalini olib tashlashni yoqlab chiqdi. Ammo Sulton Mehmed II Fotihning o'zi va ikkinchi vazir Zaganos Pasha boshchiligidagi "urush partiyasi" bunga qarshi keskin chiqishdi. [Vizantiya]]liklarga qarshi harbiy harakatlar davom ettirildi. 1453-yil 29-mayda Konstantinopolni qamal qilishdi.

1453-yil 30-mayda Sulton Mehmed II Fotihning buyrug'i bilan Buyuk Vazir Chandarli Xalil Posho davlatga xoinlikda ayblanib hibsga olinib, avval chodirida hibsga olingan, so'ngra Edirnaga etkazilgan va shu yilning avgust oyida (boshqa ma'lumotlarga ko'ra - iyulda) osilgan.Uning o'rniga yangi Buyuk Vazir etib Zaganos Mehmed posho tayinlangan.

Kino 
2018-yilda Mehmed dunyo fotihi deb atalgan kino suratga olingan. Bu kinoda Chandarli Xalil posho rolini mashhur turk aktyori Chetin Tekindor jonlantirgan.

Manbalar 

Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari
Vazelin

VAZELIN (frans. vaseline, nem. wasser— suv va yun. elaion — zaytun moyi) — mineral moy bilan qattiq uglevodorodlar (parafin, serezin, petrolatum) aralashmasi; hidsiz, muloyim, oq yoki sariq modda, taʼmi yoʻq. 37—50° da suyuqlanadi; suvda erimaydi. Qoʻllash maqsadiga muvofiq turli tarkibda tayyorlanadi. V. kosmetika va tibbiyotda surtma (maz) tayyorlashda qoʻllanadi, yalligʻlanishga qarshi taʼsir etadi va terini har xil zararli taʼsirlardan saqlaydi; texnik maqsadlarda (qogʻoz, mato va sh. k. ga singdirish uchun), shuningdek elektrotexnika va lab. amaliyotida, texnikada antifraksion va himoya qiluvchi surkov moyi sifatida ishlatiladi.Vazelin moyi (parafin moyi)— neft distillatini tozalab olina-digan uglevodorodlar aralashmasi, tibbiyotda surgi sifatida ishlatiladi (surunkali qabziyatda kuniga 1—2 osh qoshiqsan ichiladi) va surtmaga qoʻshiladi.

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Black Widow (film)

„Black Widow“ (oʻzbekcha manbalarda „Qora beva“ oʻlaroq maʼlum) — 2021-yilda chiqarilgan superqahramonlik filmi. „Marvel kinematografiya koinoti“ (MKK) mediafranshizasidagi yigirma toʻrtinchi kinokartina. Marvel Comics komikslaridagi ayni nomli personajga asoslangan. Marvel Studios tomonidan ishlangan, Walt Disney Studios Motion Pictures tomonidan esa tarqatilgan. Filmga Cate Shortland rejissyorlik qilgan. Bosh rollarni Scarlett Johansson, Florence Pugh, David Harbour, O-T Fagbenle, Olga Kurylenko, William Hurt, Ray Winstone, Rachel Weisz ijro etgan.

„Black Widow“ jahon premyerasi 2021-yilning 29-iyunida boʻlib oʻtgan. Umumjahon boʻylab kinoprokatlarda $379milliondan ziyod mablagʻ toʻplagan. Kinotanqidchilar tomonidan ijobiy baholangan.

Rollarda 

 Scarlett Johansson — Natasha Romanoff / Qora beva
 Florence Pugh — Yelena Belova
 David Harbour — Alexei Shostakov
 O-T Fagbenle — Rick Mason
 Olga Kurylenko — Antonia Dreykov / Taskmaster
 William Hurt — Thaddeus Ross
 Ray Winstone — Dreykov
 Rachel Weisz — Melina Vostokoff

Musiqasi 
Filmdagi barcha musiqani Lorne Balfe yaratgan.

Manbalar

Havolalar 

  (Marvel.com)
 

2021-yil filmlari
2021-yil 3D filmlari
AQSh filmlari
Superqahramonlar haqidagi AQSh filmlari
AQSh 3D filmlari
AQSh ilmiy fantastik filmlari
AQSh jangari filmlari
AQSh triller filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
IMAX filmlar
Marvel kinematografiya koinoti filmlari
COVID-19 pandemiyasi sababli premyerasi qoldirilgan filmlar
2020-yillar superqahramonlar haqidagi filmlar
Eternals (film)

„Eternals“ (ayrim oʻzbekcha manbalarda „Abadiylar“ oʻlaroq maʼlum) — 2021-yilda chiqarilgan superqahramonlik filmi. „Marvel kinematografiya koinoti“ (MKK) mediafranshizasidagi yigirma oltinchi kinokartina. Marvel Comics komikslaridagi ayni nomli irqqa asoslangan. Marvel Studios kinostudiyasi tomonidan ishlangan, Walt Disney Studios Motion Pictures tomonidan esa tarqatilgan. Filmga Chloé Zhao rejissyorlik qilgan. Bosh rollarni Gemma Chan, Richard Madden, Kumail Nanjiani, Lia McHugh, Brian Tyree Henry, Lauren Ridloff, Barry Keoghan, Don Lee, Kit Harington, Salma Hayek va Angelina Jolie ijro etgan.

Rollarda

Musiqasi

Manbalar

Havolalar 
  Marvel.com saytida
 

2021-yil filmlari
AQSh filmlari
Superqahramonlar haqidagi AQSh filmlari
COVID-19 pandemiyasi sababli premyerasi qoldirilgan filmlar
Marvel kinematografiya koinoti filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh fentezi filmlari
AQSh ilmiy fantastik filmlari
AQSh jangari filmlari
LGBT mavzuli filmlar
Eternals

Eternals () — Marvel Comics nashriyoti komikslaridagi gumanoidlar irqi. Jack Kirby tomonidan yaratilgan. Birinchi marta „The Eternals“ #1 (1976-yil iyul) komiksida chiqqan.

Kinofilmlar 
 „Eternals“ (2021)

Manbalar

Havolalar 
 Eternals Marvel.com saytida

Marvel Comics qahramonlari
Forsaj 9

Forsaj 9 () 2021-yilda katta ekranlarga chiqqan hamda Justin Lin tomonidan suratga olingan jangari janridagi AQSh filmidir. Film 2017-yilda suratga olingan Forsaj 8 filmining sikveli boʻlib, Forsaj franshizasining toʻqqizinchi toʻliq hajmli filmi sanaladi. Filmda bosh qahramonlarni jonlantirganlar sirasiga Vin Diesel, Michelle Rodriguez, Tyrese Gibson, Chris „Ludacris“ Bridges, John Cena, Jordana Brewster, Nathalie Emmanuel, Sung Kang, Michael Rooker, Helen Mirren, Kurt Russell va Charlize Theron kirishadi.

Forsaj 9 filmini dastlab 19-aprel 2019-yilda chiqarish rejalashtirilgan edi, biroq COVID-19 pandemiyasi tufayli premyera muddati uzaytirildi. Shunday qilib, filmning xalqaro premyerasi Janubiy Koreyada 19-may 2021-yilda boʻlib oʻtdi, AQShda esa 25-iyun 2021-yildan boshlab kinoteatrlarda namoyish qilindi. Film umumjahon boʻylab $726 million jamgʻarishga muvaffaq boʻldi.

Syujeti

Rollarda

Musiqasi

Treklar roʻyxati 
Filmdagi barcha musiqalar Brian Tyler tomonidan bastalangan.

Relizi 

Forsaj 9 filmini dastlab 19-aprel 2019-yilda chiqarish rejalashtirilgan edi, biroq COVID-19 pandemiyasi tufayli premyera muddati uzaytirildi. Shunday qilib, filmning xalqaro premyerasi Janubiy Koreyada 19-may 2021-yilda boʻlib oʻtdi, AQShda esa 25-iyun 2021-yildan boshlab kinoteatrlarda namoyish qilindi. Film umumjahon boʻylab $721 million jamgʻarishga muvaffaq boʻldi.

Tanqid 
Rotten Tomatoes kinotanqid saytida Forsaj 9 haqida 303 ta maqola yigʻilib, ulardan 59 foizi filmni ijobiy baholaydi.

Manbalar

Havolalar 

  
 

2021-yil filmlari
AQSh filmlari
Universal Pictures filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
COVID-19 pandemiyasi sababli premyerasi qoldirilgan filmlar
AQSh jangari filmlari
Forsaj
AQSh triller filmlari
Mediafranshiza

Mediafranshiza () yoki mediafranchayz () — original asar va uning hosilalaridan iborat mediamahsulotlar (adabiy asarlar, filmlar, telekoʻrsatuvlar, videooʻyinlar va boshqalar) kolleksiyasi.

Mediafranshizalar odatda original asar bir shakldan boshqasiga oʻtganda vujudga keladi. Masalan, adabiy asar ekranlashtirilishi, teleserial esa yangi badiiy film uchun asos boʻlishi mumkin. Bundan tashqari, franshiza obyektlari muxlislar uchun har qanday predmet (kiyim-kechak, aksessuarlar, oʻyinchoqlar, bijuteriya, yozuv ashyolari va boshqalar) boʻla oladi.

Yana qarang 
 Eng kassabop mediafranshizalar roʻyxati
 Eng kassabop filmlar roʻyxati
 Prikvel
 Sikvel
 Spin-off
 Franshiza
 Trilogiya

Bibliografiya 
 Marc Steinberg, „Animes Media Mix: Franchising Toys and Characters in Japan“.

 
Gʻarb madaniyati
Ommaviy axborot vositalari
Teleserial

Mini-serial bilan adashtirmang.
Teleserial () — koʻp qismli telefilmlarni anglatuvchi termin.

Manbalar 

 
Televideniye terminologiyasi
Siyosatchi

Siyosatchi yoki siyosatdon — siyosat bilan shugʻullanuvchi shaxs; hukumatda siyosiy hokimiyat uchun kurashayotgan istalgan kishi.

Yana qarang 
 Siyosiy partiyalar

Oʻqish uchun 

 D. Putnam, Bert A. Rockman, eds., „Bureaucrats and politicians in western democracies“ (Harvard University Press, 1981)
 Heywood, Paul M. ed. „Routledge Handbook of Political Corruption“ (2014)
 Stebbins, Robert A. „From Humility to Hubris among Scholars and Politicians: Exploring Expressions of Self-Esteem and Achievement“. Bingley, UK: Emerald Group Publishing, 2017.
 Stebbins, Robert A. „Democracy’s Politicians: An Occupation Like no Other.“ Society, 56(5), 461-462, 2019, DOI 10.1007/s12115-019-00399-w.
 Welch, Susan, John Gruhl, John Comer, Susan M. Rigdon. „UnGovernment“. 8-nashr. Belmont, USA: Thompson Wadsworth, 2006.
Maxsus effekt

„Vizual effektlar“ soʻrovi bu yerga yoʻnaltiriladi.

Maxsus effekt () — kinematografiya va televideniye texnologiyasi; teatr, kino, televideniye, videooʻyin, simulyator sanoatida virtual dunyo yaratish imkonini beruvchi optik illyuziya yoki tryuk.

Maxsus effektlar asosan ikki guruhga boʻlinadi: mexanik va vizual. Birinchi guruhga pirotexnika, animatronika, maxsus grim, yasama atmosfera jarayonlarini (shamol, yomgʻir, tuman, qor va boshqalar) yaratish kiradi. Ikkinchi guruhga esa kombinatsiyalangan syomka va kompyuter grafikasi kiradi.

Adabiyotlar 
 Richard Rickitt: „Special Effects: The History and Technique“, Billboard Books; 2-nashr, 2007; 
 „Movie Magic: The History of Special Effects in the Cinema“ (John Brosnan, 1974)
 „Techniques of Special Effects Cinematography“ (Raymond Fielding, 1985)
 T. Porter va T. Duff, „Compositing Digital Images“, Proceedings of SIGGRAPH '84, 18 (1984).
 „The Art and Science of Digital Compositing“ ()

Havolalar 
 Maxsus effektlar evolyutsiyasi
Xromakey

Xromakey (; soʻzma-soʻz tarjimasi — „ranglar kaliti“) — ikki yoki undan ortiq tasvirni/kadrni bir kompozitsiyada birlashtirish texnologiyasi. Bunda tasvir yashil yoki koʻk fonda olinadi, keyin xromakey yordamida uning foni „oʻchirib tashlanadi“ (aniqrogʻi, fondagi muayyan rang diapazoni shaffoflik holatiga keltiriladi) va oʻrniga boshqa tasvir qoʻyiladi. Suratga olishda tasvirning fon rangi ixtiyoriy rang boʻlishi mumkin (yaʼni yashil yoki koʻk boʻlishi majburiy emas), ammo odatda yashil yoki koʻk rang afzal koʻriladi, sababi inson tanasining rangini ushbu ranglarda ajratib olish oson boʻladi. Xromakey asosan kino va videooʻyin sanoatida ishlatiladi.

Manbalar 

Kino va video texnologiyalari
Televideniye terminologiyasi
Televideniye texnologiyasi
Kino va video terminologiyasi
Video

Video ( — „qarayman“, „koʻryapman“) — qoʻshma soʻzlar tarkibiy qismi boʻlib, oʻzi qoʻshilib kelgan soʻzlarga tasvir eltuvchi (videosignallar), elektr signallariga aloqadorlik maʼnosi ifodasini beradi. Shuningdek, tasvir uzatish tizimi (videotelefon) da foydalaniladigan sistema va qurilmalarga ham aloqadorlikni anglatadi (masalan, videomagnitofon, videotelefon).

Adabiyotlar 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 *
Kino va video texnologiyalari
Televideniye terminologiyasi
Minions: The Rise of Gru

Minions: The Rise of Gru (tarjimasi Minionlar: Gruning yuksalishi; ayrim manbalarda Minionlar: Gruvitatsiya) 2022-yili ekranlarga chiqarilgan komediya janridagi 3D formatdagi kompyuter-animatsion film boʻlib, Illumination studiyasi tomonidan ishlangan hamda Universal Pictures tomonidan tarqatilgan. 2015-yilda ishlangan Minionlar filmining davomi, Yaxshi boʻlish osonmi franshizasining esa beshinchi toʻliq metrajli filmi hisoblanadi. Filmda bosh qahramonlarga Steve Carell (Gru sifatida), Pierre Coffin (Minionlar), Taraji P. Henson, Michelle Yeoh, RZA, Jean-Claude Van Damme, Lucy Lawless, Dolph Lundgren, Danny Trejo, Russell Brand, Julie Andrews va Alan Arkin ovoz bergan.

Minions: The Rise of Gru premyerasi AQShda 2022-yil 1-iyulda boʻldi. Film umumjahon boʻylab $470 million jamgʻardi va 2022-yilning 6chi eng kassabop filmiga aylandi.

Syujeti 
Multfilm voqealari 1970-yillarda sodir boʻladi. Unga koʻra, superyovuz boʻlish orzusidagi 12 yoshli Gru „Vicious 6“ („Yovuz oltilik“) tashkilotiga aʼzo boʻladi. Buning uchun u minyonlarini yordamga chaqiradi.

Ovoz berganlar 
 Steve Carell — Gru
 Pierre Coffin — Kevin, Stuart, Bob, Otto va qolgan boshqa minionlar
 Taraji P. Henson — Belle Bottom
 Michelle Yeoh — Master Chow
 RZA — bayker
 Jean-Claude Van Damme — Jean-Clawed
 Lucy Lawless — Nun-chuck
 Dolph Lundgren — Svengeance
 Danny Trejo — Stronghold
 Russell Brand — Dr. Nefario,
 Julie Andrews — Marlena Gru
 Alan Arkin — Wild Knuckles

Musiqasi

Manbalar

Havolalar 
  
 

2022-yil filmlari
2022-yil animatsion filmlari
2022-yil 3D filmlari
AQSh filmlari
AQSh animatsion filmlari
Illumination Entertainment animatsion filmlari
Universal Pictures animatsion filmlari
Universal Pictures filmlari
COVID-19 pandemiyasi sababli premyerasi qoldirilgan filmlar
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh kompyuterli animatsion filmlari
AQSh komediya filmlari
Spin-off filmlar
Kadan

Kadan, Oʻzbekiston Respublikasi, Samarqand viloyatidagi Kattaqoʻrgʻon tumanining markazi hisoblanadi. Mustaqillik yillaridan soʻng Alisher Navoiy jamoa xoʻjaligi, soʻng Durbesh QFY (qishloq fuqarolar yigʻini) tasarrufidagi qishloq boʻlgan. Hozirda Kadan MFY (mahalla fuqarolar yigʻini)ga qarashli tumanda 2-qoʻrgʻon hisoblanadi.

Kadan soʻzining maʼnosi — „somonxona“ deyiladi ayrim manbaalarda. Chunki Buyuk ipak yoʻlida joylashgan tumanga qarashli boʻlganligi uchun savdogarlar oʻzining ot va tuyalarini shu yerdan oziqlantirib, somon gʻamlab ortib ketishgan.
Chegaradosh Mahalla va qishloqlari — Yangiravot (Tepaqoʻrgʻon), Mullakoʻrpa (Chim, Tallimaron, Mullakoʻrpa), Mundiyon (Saroy) va Payshanba shaharchasi hisoblanadi.
Hozirda Kadan hududida tumanning Davlat Soliq inspeksiyasi, Majburiy ijro byurosi, Mahallabay ishlash markazi, Bandlikga koʻmaklashish markazi, Suv xoʻjaligi, Yoʻl patrul xizmati, Jinoiy va maʼmuriy sudi, Yongʻinga qarshi kurashish boʻlimi, Davlat xizmatlari markazi, Tibbiyot birlashmasi hamda Kattaqo'rg'on tuman hokimligi mavjud.
Aholi soni 4500 ga yaqin (01.01.2021 holatiga).
Mahalla oqsoqoli: Shernazarov Shukurullo Abdullayevich.
Sektor (2) rahbari: O'sarov Sherod  Pirmatboyevich.
Tuman hokimi v.b.: Nasriddinov Jamshid.
1994 yillargacha tuman hokimligi va uning tasarufidagi tashkilotlar Durbesh QFYga qarashli boʻlgan.
Hozirda Kattaqo'rg'on tuman 1-son kasb hunar maktabi (eski Kadan qishloq xo'jalik kasb hunar kolleji) haydovchilik majmuasi o'rnidan aholi qatlami uchun ko'p qavatli uy-joy qurilish ishlari boshlangan.
Kadan MFY hudida 2 ta maktab (15, 98), 2ta bolalar bog'chasi (10, 49 va qisman 21), 1-son kasb kasb-hunar kaktabi faoliyat olib bormoqda.
Ratatuy

Ratatouille ( ; " rata " dan – umumiy tilda oziq-ovqat va feʼl "touiller " – aralashtirmoq, aralashtirmoq) – koʻp jihatdan venger lecho oʻxshash qalampir, baqlajon va qovoqdan tayyorlangan Provans oshxonasining anʼanaviy sabzavotli taomidir.

Hikoya 
Kalamushning birinchi retsepti 1778-yildagi oshxona kitobida keltirilgan . Dastlab zamonaviy „Nitsa“ hududida paydo boʻlgan Ratatouille yozda uni yangi sabzavotlardan pishirgan kambagʻal dehqonlar uchun taom boʻlishi kerak edi. Asl retsepti qovoq, pomidor, qalampir, piyoz va sarimsoq edi. Baqlajon ham taomning zamonaviy versiyasiga qoʻshiladi.

Provans oshxonasida mahalliy ziravorlar qoʻllanadi – har qanday oshpazning oshxonasida mavjud boʻlgan Provans oʻsimliklari : arpabodiyon, rozmarin, zira, yalpiz, rayhon va truffles. Ushbu ziravorlar tufayli Provans oshxonasining har bir taomi tanib boʻlmas darajada oʻzgaradi. Xususan, " Ratatouille " multfilmidan Remyning oshpazlik taʼmi ana shu ziravorlar asosida yaratilgan. Taom italyan-Oʻrta er dengizi taomidir va shakli mutlaqo frantsuz .

Boshqa mamlakatlarda siz shunga oʻxshash yoki oʻxshash taomni topishingiz mumkin, ammo u boshqa nomga ega. Misol uchun, italyan oshxonasida bu taom kaponata, ispan tilida – pisto, turkchada – imam-bayaldy , katalan tilida – samfaina va vengriyada – „lecho“ deb ataladi. Rossiyada u deyiladi sabzavotli ragu . Va bu taomlarning barchasi bir xil ingredientlardan tayyorlangan boʻlsa ham, ular sezilarli taʼmga ega. Pishirish jarayonida sabzavot turlari, ishlatiladigan oʻtlar va ziravorlar, shuningdek, taomni yaratish texnologiyasi katta rol oʻynaydi.

Tayyorgarlik 
Guardian oziq-ovqat jurnalisti „Felicity Cloake“ 2016-yilda kalamushning nisbatan yaqinda kelib chiqishini hisobga olgan holda yozgan edi (u birinchi marta 1877-yilda paydo boʻlgan, uni tayyorlashning turli usullari mavjud . „Larousse gastronomique“ taʼkidlashicha, „puristlarga koʻra, har xil sabzavotlarni alohida pishirish kerak, soʻngra ular silliq, qaymoqsimon mustahkamlikka erishguncha birlashtirilishi va asta-sekin birga pishirilishi kerak“, shunda (Larousse qoʻmitasi raisi Joel Robuchonning soʻzlariga koʻra) „har bir sabzavot haqiqiy taʼmga ega boʻladi. oʻzida“.

Qiziq faktlar 

 aomning „ratatouille“ nomi Onore de Balzakning „Hayotdagi birinchi qadamlar“ (1842-yil) hikoyasida qayd etilgan.
 Frantsiyada yashovchi F. I. Chaliapin, mehmonlarni „tatar salatasi“ deb taʼkidlab, tez-tez va iroda bilan muomala qildi.
 Frantsuz tilini yaxshi bilgan A. N. Vertinskiy „ gʻalati soʻz“ ratatouille „Volga – Kama soʻzi“ ni, Chaliapin osonlikcha ishlatadigan va „hech kim bilmaydigan“ soʻzlardan birini qabul qilgan.
 Baʼzi frantsuz ertaklarida sichqon va qurbaqalardan kalamush tayyorlayotgan jodugarlar tasvirlangan.
 "Ratatouille" multfilmida muallifning kalamush retsepti asl xizmat bilan qoʻllanadi.
Alifbo boʻyicha taomlar
Time-division multiple access

TDMA ( — vaqt boʻyicha taqsimotli koʻptarmoqli ruxsat berish tizimi) — radiochastotalarni qoʻllash usuli boʻlib, bunda bir chastota oraligʻida bir necha abonent mavjud boʻlsa, uzatish uchun turli hil abonentlar turli hil vaqtinchalik slotlaridan (intervallardan) foydalanadi.

Shunday qilib, TDMA qisqa muddat mobaynida har bir foydalanuvchiga oraliq chastotasidan foydalanishga toʻliq ruxsat beradi (GSM da bir chastotali interval 8 ta vaqtinchalik slotlarga boʻlinadi). TDMA hozirgi kunda mobil uyali aloqa uchun etakchi texnologiya hisoblanib, GSM, TDMA, (ANSI-136), PDC standartlarida foydalaniladi. Bundan tashqari, sputnik aloqa tizimida va kabel tarmoqlarida qoʻllanadi.

Manbalar 

Informatika
Goofy

Goofy, 1932-yilda Walt Disney Productions tomonidan yaratilgan animatsiya qahramoni.

Manbalar

Havolalar 

 Disney's bio of Goofy
 Goofy IMDbda
 GoofyDon Markstein's Toonopedia'da.  from the original on 28-avgust 2016-yil.

Goofy (Disney)
Disney qahramonlari
Xayoliy qahramonlar
Xalqaro matematiklar kongressi

Xalqaro matematiklar kongressi (XMK), matematikaga bagʻishlangan yirik anjuman. U toʻrt yilda bir marta Xalqaro matematika ittifoqi (XMI) tomonidan oʻtkaziladi.

Qoʻshimcha
Guillermo Curbera. Mathematicians of the World, Unite!: The International Congress of Mathematicians: A Human Endeavor AK Peters,  2009. 
Olli Lehto.  Mathematics without borders: a history of the International Mathematical Union Springer-Verlag, 1998. 
Donald J. Albers, Gerald L. Alexanderson, Constance Reid. International Mathematical Congresses: An Illustrated History, 1893-1986, Springer-Verlag, 1986. 
Yousef Alavi, Peter Hilton and Jean Pedersen. "Let's Meet at the Congress" American Mathematical Monthly, Vol. 93, No. 1 (Jan., 1986), pp. 3–8

Havolalar

 International Mathematical Congress: held in connection with the World's Columbian Exposition, Chicago
 International Mathematical Union: Proceedings 1893-2014
 ICM 1998 
 ICM 2002  
 ICM 2006  
 ICM 2010  
 ICM 2014 
 ICM 2018
Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va aloqa harbiy instituti

Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va aloqa harbiy instituti – Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tarkibidagi aloqa muhandislari tayyorlovchi oliy harbiy oʻquv yurtlaridan biri.

Tarixi 
Oʻzbekiston Prezidentining 2019-yil 17-yanvardagi qaroriga asosan Toshkent axborot texnologiyalari universitetining Maxsus fakulteti Mudofaa vazirligi Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va aloqa harbiy instituti etib qayta tashkil etildi.

Mutaxassisliklar 
 Aloqa qoʻshinlari taktik qoʻmondonlik muhandisligi.
 Axborotlarni kriptografik himoyalash va maxsus aloqa taktik qoʻmondonlik muhandisligi.
 Radioelektron razvedka va kurash taktik qoʻmondonlik muhandisligi.
 DXX chegara qoʻshinlari va intellektual tizimlar taktik qoʻmondonlik muhandisligi.
 Havo hujmidan mudofaa radiotexnika qoʻshinlari taktik qoʻmondonlik muhandisligi.
 Havo hujmidan mudofaa zenit raketa qoʻshinlari taktik qoʻmondonlik muhandisligi.
 Axborot texnologiyalari va dasturiy injiniring taktik qoʻmondonlik muhandisligi.
 Tarmoq va axborot tizimlari xafsizligi taktik qoʻmondonlik muhandisligi.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi universitetlar
Oʻzbekiston harbiy bilim yurtlari
Oʻrdaklar sarguzashti

„Oʻrdaklar sarguzashti“ () — AQSh animatsion teleseriali. Disney Television Animation studiyasi mahsuloti. Serial 1987-yilning 18-sentyabrida Disney Channel telekanalida birinchi marta efirga uzatilgan. Yakuniy qismi 1990-yilning 28-noyabrida efirga uzatilgan. Bu vaqt davomida serial 4 ta mavsumga boʻlinib, hammasi boʻlib 100 ta qism tayyorlangan. Serial gʻoyasi Carl Barks yaratgan „Uncle Scrooge“ komiksiga asoslangan. Serial boshida yangraydigan mashhur qoʻshiq Mark Mueller tomonidan yozilgan.

Oʻzbekistonda serial Yoshlar telekanalida efirga uzatilgan.

Serialdagi voqealar Calisota shtatining Duckburg () nomli oʻrdaklar shahrida boʻlib oʻtadi. Voqealar markazida Scrooge McDuck ismli milliarder, ammo hasis oʻrdak va uning uch jiyani — Huey, Dewey, Louiening boshdan kechirgan sarguzashtlari yotadi.

„Oʻrdaklar sarguzashti“ asosida 1990-yil „DuckTales the Movie: Treasure of the Lost Lamp“ nomli toʻliq metrajli multfilm ekranlarga chiqarilgan. Serialning ayni nomli rebut versiyasi 20172021-yillar davomida Disney XD telekanalida efirga uzatilgan.

Qismlar

Asosiy qahramonlar 
 Scrooge McDuck (Alan Young ovoz bergan) — jahondagi eng badavlat oʻrdak, Duckburg shahrining obroʻli oʻrdaklaridan. Oʻta hasis, doim boyligini yanada oshirish payida yuradi. Asli shotlandiyalik. Yoshligida Amerikaga kelgan.
 Huey, Dewey va Louie Duck (uchchalasiga ham Russi Taylor ovoz bergan) — Donald Duckning jiyanlari. Donald harbiy-dengiz flotiga qoʻshilganda, ularni amakisi Scroogega qoldirib ketadi. Huey, Dewey va Louie tashqi koʻrinish jihatdan bir xil boʻlib, uchchalasi ham ayni futbolka va kepka kiyib yurishadi. Ularni faqat kiygan futbolka va kepkalari ranglariga qarab ajratish mumkin. Huey qizil, Dewey koʻk, Louie esa yashil tusli futbolka va kepka kiyadi.
 Webby Vanderquack (Russi Taylor ovoz bergan) — sevimli qoʻgʻirchogʻi qoʻlidan tushmaydigan koʻngilchan oʻrdak-qiz. Beakley xonimning nevarasi. Hayvonlarni yoqtiradi. Odatda pushti rangli koʻylak kiyadi.
 Launchpad McQuack (Terry McGovern ovoz bergan) — Scrooge McDuckning uchuvchisi. Parvozlari odatda falokat bilan yakunlanadi.
 Bentina Beakley (Joan Gerber ovoz bergan) — Scrooge McDuck xonadonida uy xizmatchisi. Webbyning ona tomondan buvisi.
 Aka-uka Beaglelar — itlardan iborat katta oila. Doim banklarni tunashga harakat qilishadi.
 Flintheart Glomgold (Hal Smith ovoz bergan) — Scrooge McDuckning azaliy dushmani, jahondagi ikkinchi eng badavlat oʻrdak. Doim eng badavlat oʻrdak boʻlishga intiladi.

Manbalar

Havolalar  
 
 

1980-yillar teleseriallari
1980-yillar animatsion teleseriallari
1990-yillar teleseriallari
1990-yillar animatsion teleseriallari
Walt Disney Pictures teleseriallari
AQSh teleseriallari
Animatsion teleseriallar
Ingliz tilidagi televizion shoular
Kunihiko Kodayra

Kunihiko Kodayra () (16-mart 1915-yil – 26-iyul 1997-yil) – yaponiyalik matematik. Kodayra algebraik geometriya hamda murakkab xilma-xilliklar boʻyicha ishlari bilan tanilgan. Fields medali bilan taqdirlangan ilk yaponiyalik olim (1954). 1984/85-yilgi Wolf matematika mukofoti bilan taqdirlangan.

Kodayra Tokio universitetini 1938-yil matematika, 1941-yil fizika boʻyicha darajalar bilan tamomlagan. 1949-yil ayni universitetdan PhD darajasini olgan. Oʻsha yili AQShagi Perspektiv tadqiqotlar institutiga chaqirilgan. 1953-yildan Princeton universitetida ishlay boshlagan. 1967-yil Tokio universitetiga qaytgan.

Kodayra  Yaponiyadagi algebraik geometriyachilar maktabi asoschisidir. Olim faoliyati boshida Hodge teoriayasi ustida ishlagan. Keyinchalik murakkab tizimlarning deformatsiyalar teoriyasiga asos solgan. 1960-yillardan boshlab esa algebraik sathlarni klassifikatsiyalash ustida ishlagan. 

Fields medali sovrindorlari
Visual Studio Tools for Applications

Visual Studio Tools for Applications (VSTA), dasturiy taʼminot sotuvchilariga (ISV) oʻzlarining dasturlarini avtomatlashtirish va kengaytirilishini sozlash imkonini beradigan vositalar toʻplami. Ushbu xususiyatlardan soʻnggi foydalanuvchilar tomonidan boshqariladigan kengaytmalarning bir qismi sifatida foydalanish mumkin.

Xususiyatlari

Kamchiliklari 

-rivojlanmayapti,

-boshqa dasturlar tizimlari bilan ishlamaydi.

Afzalliklari 

-sodda, hattoki oddiy foydalanuvchi oʻrganishi mumkin,

-rivojlanmayotgan boʻlishiga qaramasdan keng qoʻllanadi,

-kichikroq hajmdagi maʼlumotlar bazasi bilan ishlashda boshqa tillarga nisbatan optimalroq,

-oʻzgaruvchilarni eʼlon qilmasa ham kod ishlaydi,

Xususiyatlari:

-funksiyalar: protsedura (Sub) va funksiyalarga (function) ajratilgan

Havolalar 
 VSTA team blog
 VSTA Fact Sheet
 VSTO Embraces MAF
 Microsoft resource sayti

Microsoft Visual Studio
Dostonlar

„Dostonlar“ — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub dostonlar toʻplami. 1973-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallifning  „Quyosh maskani“, „Nido“, „Buyuk hayot tongi“, „Charogʻbon“, „Palatkada yozilgan doston“ hamda „Orzu chashmasi“ dostonlari kiritilgan.

Dostonlar

Manbalar

Havolalar 
 „Dostonlar“ Ziyouz saytida

Erkin Vohidov sheʼriy toʻplamlari
Augusta (Georgia)

Augusta, Amerika Qoʻshma Shtatlarining Georgia shtatida joylashgan shahar.

Manbalar

Havolalar

Augusta Metropolitan Convention and Visitors Bureau 
Augusta Economic Development Authority homepage
Augusta Tomorrow
Downtown Development Authority
Robert E. Williams Photographic Collection: African-Americans in the Augusta, Ga. Vicinity (Richmond Co.), ca. 1872–1898 from the Digital Library of Georgia
Picturing Augusta: Historic Postcards from the Collection of the East Central Georgia Regional Library

Alifbo boʻyicha aholi punktlari     Georgia shaharlari
Michael Atiyah

Michael Francis Atiyah () (22-aprel 1929-yil — 11-yanvar 2019-yil) — britaniyalik matematik. Geometriya boʻyicha ishlari bilan shuhrat qozongan. Atiyah Sudan va Misrda ulgʻaygan, ammo akademik faoliyatini Buyuk Britaniyada Oxford va Cambridge universitetlarida, keyinchalik AQShda Perspektiv tadqiqotlar institutida olib borgan.

Atiyah London Qirollik jamiyati prezidenti (1990-1995), Isaac Newton instituti (1990–1996) direktori, Trinity kolleji direktori (1990–1997), Leicester universiteti rektori (1995–2005) hamda Edinburgh Qirollik jamiyati prezidenti lavozimlarida ishlagan. 1997-yildan oʻlimiga qadar Edinburgh universiteti faxriy professori boʻlgan.

Atiyah Friedrich Hirzebruch bilan hamkorlikda K-teoriyani ishlab chiqqan. Ushbu teoriya algebraik topologiyaning muhim asboblaridan biri hisoblanadi. 1963-yil Isadore Singer bilan hamkorlikda taniqli Atiyah–Singer indeks teoremasini isbotlagan. Ushbu teoremadan differensial tenglamalarning mustaqil yechimlari sonini hisoblashda foydalaniladi. Atiyah nazariy fizika sohasidagi, xususan, maydon kvant nazariyasisida qoʻllaniladigan instanton va monopollar boʻyicha ishlari bilan ham tanilgan. Atiyah 1966-yil Fields medali bilan, 2004-yilda esa Abel mukofoti bilan taqdirlangan.

Manbalar

Havolalar  
 Britannica ensiklopediyasidagi Hayoti

Qirol Faysal xalqaro mukofoti sovrindorlari
2019-yilda vafot etganlar
Abel mukofoti sovrindorlari
Fields medali sovrindorlari
Once Upon a Time in Hollywood

() 2019-yilda Quentin Tarantino rejissyorligi ostida suratga olingan komediya-drama janridagi filmdir. Columbia Pictures, Bona Film Group, Heyday Films va Visiona Romantica studiyalari tomonidan ishlab chiqarilgan, Sony Pictures Releasing tomonidan esa tarqatilgan. Filmda bosh rollarni Leonardo DiCaprio, Brad Pitt va Margot Robbie ijro etgan.

 filmi birinchi marta 22-may 2019-yilda Cannes kinofestivalida namoyish etildi. 26-iyul 2019-yildan boshlab AQSh kinoteatrlarida namoyish etila boshladi. Film $90-96 millionlik byudjeti bilan dunyo boʻylab $313 million mablagʻ toʻpladi.

Syujeti 
1969-yili Los-Anjelesda Hollywood „Oltin davri“ning oxirgi yillarida bir televideniye aktyori va uning dublyori shon-shuhrat qozonmoqchi boʻladi.

Rollarda

Manbalar

Havolalar 
 
 

2019-yil filmlari
AQSh filmlari
Columbia Pictures filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh komediya filmlari
Doʻstlik haqidagi filmlar
AQSh dramatik filmlari
AQSh qora komediya filmlari
Buyuk Britaniya filmlari
Xitoy filmlari
IMAX filmlar
Poʻlat qushlar

Poʻlat qushlar (Inglizcha: Planes) — 2013-yilda Walt Disney Pictures tomonidan tarqatilgan Amerika 3D kompyuter-animatsion komediya filmi.

Syujeti 
Dalaga suv quyuvchi Dustin – uzoqdagi bir aerodromda qishloq xoʻjaligi purkagichi boʻlib ishlaydigan kamtarin mehnatkash samolyotdir. Biroq, bunga qaramasdan u bir kuni kelib tezyurar samolyotlar bilan bir qatorda dunyo boʻylab poygada ishtirok etishni orzu qiladi. Ammo bir narsa halaqit beradi – Dustin balandlikdan juda qoʻrqadi. Shuning uchun taqdir taqozosi bilan saralash musobaqalarida ishtirok etuvchi poygachilar safidan oʻrin olganda, u harbiy flot aviatsiyasida xizmat qilgan, bu kunga kelib istefodagi shkiperdan yordam soʻrab murojaat etadi. Donishmand ustozining oʻgitlari yordamida u oʻz qoʻrquvlarini yengishga va maqtanchoq chempion Ripslingerni bellashuvga chaqiradi.

Manbalar

Havolalar

2013-yil filmlari
2013-yil animatsion filmlari
AQSh filmlari
Spin-off filmlar
Walt Disney Pictures filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh komediya filmlari
AQSh kompyuterli animatsion filmlari
AQSh sarguzasht filmlari
Sport haqidagi AQSh filmlari
Boeing 707

Boeing 707 – Boeing samolyot kompaniyasining toʻrt motorli yoʻlovchi reaktiv samolyoti. 1950-yillarning boshlarida Amerikada ishlab chiqarilgan. Boeing 707 dunyodagi birinchi reaktiv yoʻlovchi tashuvchi samolyotlardan biri hisoblanadi. U mashhur „Seven oh Seven“ () deb ataladigan afsonaviy yoʻlovchi samolyoti sifatida tanilgan. 1010 dona Boeing tomonidan ishlab chiqarilgan va 1960-yildan 1970-yilgacha uzoq xalqaro reyslarda yoʻlovchilarni tashish uchun ishlatilgan. Birinchi reaktiv dvigatelli yoʻlovchi samolyotining muvaffaqiyatsiz va halokatli avariyalaridan soʻng, u aviatsiya tarixida muvaffaqiyat qozondi va yoʻlovchi tashishda reaktiv samolyotlar davrini boshlab, yangi dizaynlarni ilhomlantirdi.

Dizayn 
Boeing 707 aslida Boeing 367-80 kod nomi ostida harbiy maqsadlar uchun moʻljallangan samolyotning fuqarolik versiyasidir. Birinchi fuqarolik Boeing 707-120 1957-yil 10-dekabrda sinov parvozlarini boshladi. Samolyot katta rul va dum ostida vertikal qanotga ega. Bu qanot uchish paytida oʻta vertikal holatda uchish-qoʻnish yoʻlagiga ishqalanishi mumkin. Standart 707–120 seriyali Pratt & Whitney JT3D rusumli turbojetli dvigatellardan foydalanadi. 707-220 seriyalarida Pratt & Whitney JT4A dvigatellari, 707-320 seriyalarida keng qanotlari va JT4A dvigatellari, 707-420 va baʼzi 320 seriyalarida Rolls-Royce Conway turbofan dvigatellari mavjud edi. 707 ning pastki quyruq qanoti fyuzelyajdan olib tashlandi, chunki u samolyotning uchish va qoʻnish koʻrsatkichlarini pasaytirardi. 320 ta versiya pastki quyruqsiz ishlab chiqarilgan. 707 yoʻlovchi versiyasi 1978-yilda 1010 ta ishlab chiqarilgandan soʻng toʻxtatildi. U 1991-yilgacha harbiy maqsadlarda ishlab chiqarildi. Harbiy ishlab chiqarish CFM 56 reaktiv dvigatelini oʻrnatish orqali ishlatilgan yoʻlovchi versiyalarini noldan ishlab chiqarish oʻrniga ularni oʻzgartirishdan nariga oʻta olmadi. Boeing 737 fyuzelyaji qisqartirilgan fyuzelyaji va qayta koʻrib chiqilgan kabinasi boʻlgan Boeing 707 fyuzelyajidir. Bundan tashqari, Boeing 757 – bu 707 fyuzelyaji dizaynidan ishlab chiqarilgan samolyot. Bu samolyot Boeing 747-400 samolyoti kabi masofani bemalol bosib oʻta oladi.

Harbiy foydalanish 
Dastlab harbiy maqsadlarda ishlab chiqarilgan bu samolyot bugungi kunda ham faol xizmatda. Xususan, klassik AWACS samolyoti sifatida tanilgan E-3 Sentry modifikatsiyalangan Boeing 707 modelidir. Turkiya harbiy-havo kuchlarida KC-135 Stratotanker nomi bilan tanilgan 7 ta Boeing 707 samolyoti mavjud. 800 ta KC-135 Stratotanker samolyotlari ishlab chiqarildi. Shuningdek, Northrop Grumman tomonidan ishlab chiqarilgan, Northrop Grumman E-8 Joint Stars nomli Boeing 707 harbiy samolyoti mavjud.

Texnik xususiyatlari 

Manba: Boeing 707 Oilasi, Boeing 707, Boeing 720

Ishlab chiqarish 

Samolyotlar
Boeing
Muhandislik loyihalari
Aviatsiya
Chirchiq davlat pedagogika universiteti

Chirchiq davlat pedagogika universiteti (ChDPU) — Toshkent viloyati Chirchiq shahrida joylashgan, pedagogika yoʻnalishi boʻyicha taʼlim beruvchi universitet.

Tarixi 
Universitet Oʻzbekiston Prezidentining 2017-yil 27-iyuldagi PQ-3152 sonli Qaroriga asosan maktabgacha, maktab va maktabdan tashqari taʼlim muassasalarining tarbiyachilar, boshlangʻich sinf ayniqsa aniq fanlar va chet tillari boʻyicha oʻqituvchilarga boʻlgan ehtiyojlarini qondirish, tumanlar va qishloq joylaridagi taʼlim muassasalarini yuqori malakali pedagog kadrlar bilan taʼminlash hamda xalqaro standartlar darajasiga mos oliy maʼIumotli pedagog kadrlar tayyorlash tizimini joylarda tashkil etishni yanada takomillashtirish va taʼlim sifatini yaxshilash maqsadida tashkil etildi.

Faoliyati
Taʼlim jarayoni Oʻzbekiston hukumati tomonidan belgilangan ikki turda tashkil etilgan: universitetda oʻqishning birinchi turi kontrakt asosida boʻlishi belgilangan. Barcha oʻquv yigʻimlari Oʻzbekiston hukumati standartlari bilan belgilangan boʻlib, universitetda shartnoma asosida tahsil olayotgan har bir talaba toʻlov-shartnomani oʻz vaqtida toʻlashi lozim. Chirchiq davlat pedagogika universitetida oʻqishning ikkinchi turi grant asosida boʻlishi belgilangan. ChDPUda oʻqish muddati bakalavr darajasini olish uchun 4 yil, magistratura uchun 2 yil etib belgilangan. Oʻquv dasturlari va darsliklar talabalar uchun Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim standartlariga asosan ishlab chiqilgan boʻlib, oʻquv jarayoni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi tomonidan nazorat qilinadi. Universitetning administrativ qismi Oʻzbekistonning boshqa milliy universitet va institutlari bilan bir xil. Universitet rahbari rektor hisoblanib, universitetda 4ta prorektor faoliyat koʻrsatadi. Barcha fakultetlar dekanlar tomonidan, kafedralar esa mos ravishda professor-oʻqituvchilar tomonidan nazorat qilinadi.

Fakultetlari
Universitet quyidagi 10ta fakultetdan tashkil topgan:
Matematika va informatika fakulteti
Fizika va kimyo fakulteti
Tabiiy fanlar fakulteti
Gumanitar fanlar fakulteti
Pedagogika fakulteti
Maktabgacha taʼlim fakulteti
Boshlangʻich taʼlim fakulteti
Turizm fakulteti
Sport va chaqiriqqacha harbiy taʼlim fakulteti
Sanʼatshunoslik fakulteti

Yana qarang 
 Oʻzbekistondagi universitetlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar
Manzil: Toshkent viloyati, Chirchiq shahri, Amir Temur koʻchasi, 104-uy
Telefon: +998 70 716-68-05
E-mail: tvchdpi@edu.uz
TVChDPU rasmiy Telegram sahifasi

TVChDPU rasmiy Instagram sahifasi

TVChDPU rasmiy Facebook sahifasi

TVChDPU rasmiy veb-sayti

Oʻzbekistondagi universitetlar
Quentin Tarantino

Quentin Tarantino (talaffuzi: Kvetin Taratino)(27-mart 1963-yil) — Amerikalik aktyor va rejissor. 1992-yildan 2019-yilgacha 9 ta badiiy film suratga olgan.

Hayoti 
Quentin Jerome Tarantino 1963-yil 27-martda AQSHning Noksvill shahrida tugʻilgan. Uning onasi hindularning cheroki qabilasidan, otasi esa italiyalik. Kventinning ota-onasi u tug‘ilishidan  oldin ajrashgan va u hech qachon otasi bilan uchrashmagan. Onasi qayta turmushga chiqqan va Los-Anjelesga ko‘chib o‘tgan.

17 yoshida o‘quvchi maktabni tashlab, aktyorlik maktabiga kirgan va bir vaqtning o‘zida ham o‘qib ishlay boshlagan. U ko‘p joylarda pul topishga harakat qilgan va nihoyat omad kulib boqqan. Tarantino Manxettendagi video do‘konga sotuvchi bo‘lib ishga kiradi. Uning taqdirida baxtli o‘zgarishlar bo‘la boshladi. Kventin Roger Avary bilan do‘konda uchrashdi va ular birga ishlay boshladilar. Keyinchalik Roger Avary Tarantinoni “Oʻldiruvchi Zoya” filmiga olib keldi. U ushbu filmda rejissyor bo‘lib ishladi va hatto epizodlar uchun bir nechta ishlanmalar yozdi. O‘sha paytda u o‘z asarida rol o‘ynashni xohlayotganini his qildi.

1988-yili Roger Avary bilan birgalikda oʻzining ilk ssenariysi “Hamma narsani yutib yuboradigan ehtiros”ni yozdi. Ular 3 yil suratga olish uchun mablagʻ topishga harakat qilishadi. Nihoyat, ular rejissyor Thomas Skottni oʻz gʻoyasi bilan qiziqtira oladi. Tarantino bu ssenariy uchun 50 ming dollar oldi.

Taratntinoning keyingi ssenariysi asosidagi “Tugʻma qotillar” filmini taniqli rejissyor Oliver Stone suratga oldi. Ushbu filmning muvaffaqiyatidan soʻng Tarantino Oliver Stonega “Quturgan itlar” (inglizcha: Reservoir Dogs) nomli yana bir ssenariy taklif qiladi. Biroq rejissyorning undan asl nusxaga bir qator oʻzgartirishlar kiritishni talab qilishi ularning yoʻllarini ayro qiladi. Va nihoyat Tarantinoga Life Entertainment kompaniyasi unga kerak boʻlgan 1,5 mln dollarni berdi. Film muvaffaqiyati kutilgandan ham aʼlo darajada boʻladi. Filmdan tushgan umumiy daromad esa 20 mln dollardan oshdi. Biroq Angliyada mazkur film juda koʻp zoʻravonlik sahnalarini oʻz ichiga olgani sababli taqiqqa uchragan. Film namoyishi Parijdagi “Utopiya” kinoteatrida esa bir yarim yil davomida toʻxtamadi. Muallif oʻz filmini Cannes kinofestivalida taqdim etishga urinib koʻrdi, lekin faxriy mukofot oldi xolos. Shundan soʻng Tarantino Amsterdamga koʻchib oʻtdi. Turar joyni oʻzgartirish unga “Jinoiy asar” (inglizcha: Pulp Fiction) deb nomlangan yangi ssenariy ustida ishlash uchun kerak edi. Bu film Francis Coppolaning mashhur “Choʻqintirgan ota” filmiga  hurmat sifatida yaratilgan.

Manbalar

Havolalar
 
 

Amerikalik erkak aktyorlar
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Yashayotgan insonlar