yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Saratov viloyati

Saratov viloyati – Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi viloyat. 1934-yil10-yanvarda tashkil etilgan. Maydoni 100,2 ming km². Aholisi 2669,3 ming kishi (2002) asosan, ruslar (85,6%), shuningdek, ukrain, tatar, qozoq, mordva, chuvash, belorus, nemis va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Shahar aholisi – 73,2%. Saratov viloyatida 38 maʼmuriy tuman, 18 shahar, 30 shaharcha bor. Markazi – Saratov sh.

Saratov viloyati Sharqiy Yevropa tekisligining janubi-sharqida, Quyi Volga boʻyida, Volga daryosining har ikkala soxilida joylashgan. Eng baland joyi 370 m. Foydali qazilmalardan tabiiy gaz, neft, yonuvchi slanetslar, kurilish materiallari bor. Ikdimi kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi–12°, iyulniki 22°. Yiliga 250–450 mm yogʻin yogʻadi. Vegetatsiya davri 127–150 kun. Asosiy daryosi – Volga va uning irmoklari: Tereshka, Katta Irgaz; Volgograd va Saratov suv omborlari bor. Saratov viloyati oʻrmonli dasht va chala choʻl zonalarida joylashgan.

Tuproklari asosan, qoratuproq, toʻq kashtan va kashtan tuproklar. Hududining 5% oʻrmon (qayragʻoch, dub, qayin). Yovvoyi hayvonlardan yumronqoziq, dala sichqoni, qoʻshoyoq, olaxurjun, malla tovushqon, tulki, boʻri, sassiqkoʻzan, oʻrmonlarda los, dashtlarda saygʻoq yashaydi. Ondatra, yenotsimon it, bobr, vixuxol, qobon, norka, xoldor bugʻu iqlimlashtirilgan. Daryolarda laqqa, leshch, sudak va boshqa baliqlar bor. Viloyat hududida Xvalin milliy bogʻi joylashgan.

Sanoatining asosiy tarmoqlari: mashinasozlik va metallni qayta ishlash (aviatsiya zavodi; trolleybus, podshipnik zavodlari, avtotraktor pritseplari, sovitkich va muzlatkich, metall kesuvchi stanoklar, priborlar, avtomatlashtirish vositalari va ular uchun ehtiyot qismlar, yoʻl mashinalari ishlab chiqarish), oziq-ovqat, kimyo va neft kimyosi (mineral oʻgʻitlar, sulfat kislotasi, kimyo tolasi va iplari, „Balvisko“ va „Ximvolokno“ korxonasi), texnik rezina buyumlari („Balakovorezinotexnika“ korxonasi), yengil (tikuvchilik, trikotaj, poyabzal, ipak va ip gazlamalar) sanoatlari korxonalari ishlab turibdi. Qurilish materiallari, taxta tilish va yogʻochsozlik, toʻqimachilik sanoati tarmoqdari mavjud. Neft va gaz qazib olinadi. Saratov GES, Balakov AESlari qurilgan. Asosiy sanoat markazlari: Saratov, Balakovo, Balashov, Volsk shahlari.

Saratov viloyati – Rossiyaning muhim qishloq xoʻjaligi rayonlaridan biri. Gʻalla, texnika ekinlari (kungaboqar, qand lavlagi), kartoshka, sabzavot, poliz, yem-xashak ekinlari ekiladi. Chorvachiligi goʻsht va sut yetishtirishga ixtisoslashgan. Koramol, choʻchqa, qoʻy, parranda boqiladi. Volga daryosi va Volgograd suv omborida kemalar qatnaydi. Saratov – Moskva, Saratov –Penza, Nijniy Novgorod – Cherepovets, Oʻrta Osiyo – Markaz gaz quvurlari oʻtgan. Transport yoʻli uzunligi 2299 km, qattiq qoplamali avtomobil yoʻllari uzunligi 9998 km (2002). Saratov shahrida xalqaro aeroport bor. 12 oliy oʻquv yurti, 13 muzey, 7 teatr, filarmoniya, sirk faoliyat koʻrsatadi. Kurort bor.

Manbalar 

Rossiya viloyatlari
Turkiya Superligasi



Manbalar

Havolalar 

  – Süper Lig 
  – Turkish Football Federation 
 
Yevropadagi eng yuqori darajadagi futbol ligalari
Jamshid Zokirov

Jamshid Karimovich Zokirov (11-iyul, 1948—7-aprel, 2012) — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist, kino va teatr aktori boʻlgan.

Hayotining soʻnggi yili davomida saraton kasalligi bilan kurash olib borgan Jamshid Zokirov 2012-yil 7-aprelida vafot etdi.

Tarjimai holi 
Jamshid Zokirov 11-iyul 1948-yil Toshkent shahrida tavallud topgan. 1971-yil Teatr va rassomlik institutini tamomlagan. Oʻzbekiston Milliy Drama teatrida oʻsha davrdan beri faoliyat yuritgan. 1995-yil Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist unvoni bilan taqdirlangan. Gavhar Zokirovaga uylangan.

Filmografiyasi 
 Kelinlar qoʻzgʻoloni
 Suv yoqalab
 Shaytanat
 Temir xotin
 Высоцкий. Спасибо, что живой
Тақдир эшиги

Шайтанат

Manbalar 

1948-yilda tugʻilganlar
Oʻzbekistonlik erkak aktyorlar
Sovet erkak aktyorlari
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Qirgʻiziston SSR bayrogʻi

* 

SSSR ittifoq respublikalarining bayroqlari
Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi
Qirgʻiziston davlat ramzlari
Qirgʻiziston bayroqlari

de:Flagge Kirgisistans#Geschichte
Oʻzbekiston SSR bayrogʻi

Oʻzbekiston.SSR bayrogʻi - Oʻzbekiston SSR timsoli hisoblangan. 1952-yilning 29-avgust kuni taʼsis etilgan.

Bayroq maʼnosi 
Bayroq oʻrtasidagi havorang rang osmonni, oq liniyalar paxtani, qizil rang esa ishchi qatlamlarning inqilobiy kurashini anglatar edi. Oltin oʻroq va bolgʻa dehqon va ishchilarning birligini, besh qirrali yulduz esa proletariat ramzi edi.

Tarixi 
Ushbu bayroqdan oldin qizil rangadagi bayroq qoʻllanilib, bayroqning yuqori tepasining chap tomonida sariq oltin rangda kirill yozuvidagi Oʻzbek tilida ''Ӯзбекистон ССР'' va Rus tilida ''Узбекская ССР'' deb yozilgan edi.

1937-yilda va 1940-yillarning boshida yana bir boshqa bayroq, yaʼni qizil rangli bayroqda tepasining yuqori chap tomonida sariq oltin rang bilan lotin yozuvida ''Ozbekistan SSR'' va kirill yozuvida ''Узбекская ССР'' deb yozilgan edi.

1931-yildan to 1937-yilgacha qizil rangli bayroqning yuqori tepasining chap tomonida ''УзССР'' deb yozilgan edi.

 1952-1991-yillarda ushbu maqoladagi bayroq Oʻzbekiston SSRda qoʻllangan.

 mustaqillikka erishgach, 1991-yilning 18-noyabrida yangi bayroq, yaʼni hozirgi paytgacha qoʻllanilib kelinayotgan bayroq qabul qilingan.

Yana qarang:Oʻzbekiston Respublikasi Davlat Bayrogʻi, Oʻzbekiston bayroqlari, Oʻzbek bayroqlari tizmasi
 

Oʻzbekiston SSR
Oʻzbekiston: Davlat ramzlari

1952-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Avstraliya bayrogʻi

Bayroqning oʻziga xos dizayni (olti banddan iborat Birlashgan Qirollik Yulduzi) 1901-yili Federatsiyada oʻtkazilgan tanlovda ishtirok etib, 1901-yil 3-sentyabrda Melburnda, Avstraliya davlat bayrogʻi kuni deb eʼlon qilingan sanada namoyish etilgan.
Avstraliya bayrog'i - mamlakatning milliy ramzlaridan biri. 1: 2 nisbatdagi to'rtburchak ko'k matoga tushiriladi.
Yuqori chapda - ingliz bayrog'i. Bundan tashqari, Avstraliya bayrog'ida oltita oq yulduzlar tasvirlangan: beshta yulduz - Janubiy Xoch yulduzlari matoning o'ng qismida va chap pastki qismning markazida bitta katta yulduz shaklida.

Bayroqning bayoni 1901-yilda federatsiya tuzilgandan ko'p vaqt o'tgach, ko'plab mamlakatlar vakillarining ishtirok etgan raqobati natijasida qabul qilindi. Keyingi yillarda Avstraliya va Britaniya hukumati tomonidan tasdiqlangan bo'lsa-da, bayroqning aniq xususiyatlari bir necha marta o'zgartirildi. Zamonaviy bayroqning xususiyatlari 1934-yilda nashr etilgan, 1954-yildan buyon bayroq uchun "Avstraliya milliy bayrog'i" maqomi qonuniy ravishda tasdiqlangan. Respublikada Respublikachilarning 90-yillarning o'rtalaridan kuchli ta'siri tufayli bayroq Britaniya bayroq tasvirlari borligi tufayli ko'pincha tanqid qilinadi. Bayroqning qonuniy ta'rifi 1953-yili “Bayroq to'g'risidagi qonun”ga kiritilgan.
	Avstraliya bayrog'ini uchta asosiy elementga bo'linishi mumkin: Buyuk Britaniya bayrog'i (Union Jek nomi bilan ham tanilgan), Hamdo'stlik yulduzi (yoki Federatsiya yulduzi, Hadar) va Janubiy Xoch turkumlari. Eng keng tarqalgan nuqtai nazarga ko'ra, Avstraliya bayrog'i Buyuk Britaniyaning oltita ingliz mustamlakasi guruhi boʻlgan mamlakatning o'tmishini bildiradi, shuningdek, Avstraliya Federatsiyasi asoslariga ham monand.
Udinese Calcio

Udineze Kalsio (italyancha talaffuzi: Udinese Calcio) – Italiyaning Friuli-Venezia Giulia, Udine shahrida joylashgan professional futbol klubi. Jamoa hozirda Italiya futbolining birinchi toifasi boʻlgan A Seriyada ishtirok etmoqda. 1896-yil 30-noyabrda sport klubi, 1911-yil 5-iyulda esa futbol klubi sifatida tashkil etilgan.

Jamoaning anʼanaviy uy liboslar toʻplami qora va oq chiziqli koʻylak, qora shortilar va oq paypoqlardan iborat. Klub 110-kanalda (Udineze kanali) Italiyaning shimoli-sharqidagi raqamli yer usti televideniyesida koʻrsatuvlar olib boradi. Friuli va uning atrofidagi hududlarda koʻplab muxlislari bor.

Stadion 

 Stadio Moretti (1924—1976)
 Stadio Friuli (1976—hozirgacha)

Futbolchilar

Joriy tarkib

Udinese Primavera

Shartnomasi mavjud ammo tarkibga kiritilmagan futbolchilar

Ijaraga berilgan futbolchilar

Murabbiylar tarixi 

Quyida „Udineze“ning tarixdagi murabbiylari roʻyxati keltirilgan.

Manbalar

Havolalar 

  
 Profile at Lega Serie A.  .
 Profile at UEFA

Alifbo boʻyicha futbol klublari
Italiya futbol klublari
1896-yilda tashkil etilgan futbol klublari
UEFA Intertoto kubogini qoʻlga kiritgan klublar
Mustaqil davlatlar bayroqlari



A

B

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

X

Y

Z

Oʻ

Sh

Ch

Oʻxshash maqolalar 
 Bayroqlar roʻyxati
 Osiyo bayroqlari
 Yevropa bayroqlari
 Afrika bayroqlari
 Janubiy Amerika bayroqlari
 Shimoliy Amerika bayroqlari
 Sobiq Sovet Ittifoqi Respublikalari bayroqlari
Sartlar

Sart — (savdogar), XIX — XX asr boshlarida Oʻrta Osiyoning ayrim viloyatlarida (Farg'ona, Toshkent, Xorazm) ijtimoiy tabaqa boʻlgan. Buxoro amirligida bu nom ishlatilmagan.

Rossiya imperiyasi davrida hokimiyat tomonidan „Sart“ soxta millati bilan birgalikda „sart“ soxta tilini yaratishga urinish boʻlgan, ammo bu tajriba muvaffaqiyatsizlikka uchragan.

11 asr filologi Mahmud Qoshg'ariy sart atamasini savdogar ma'nosida ishlatgan.

Rossiya imperiyasi davrida Samarqandlik ma'rifatparvar Mahmudx'oja Behbudiy sart atamasini mustamlakachilar tomonidan o'zbeklarga nisbatan qo'llanilishini tanqid qilib chiqqan edi.

1922-yilda «Aq job qozoq» gazetasi sart so’zini Toshkent aholisiga nisbatan qo'llaganda o’zbek yozuvchisi Abdulla Qodiriy bu maqolani tanqid qilgan. Mustamlakachi Ostroumov to’raning davrilarini eslatib yuboryapti deb yozgandi Qodiriy. «Biz, o'zbeklar, kimlar tomonidan bo’lsa bo’lsun, ismimizga qaysi maqsad bilandir taqilgan «sart» so’ziga qarshi kurashdik».

Rossiya mustamlakachilik siyosati tarafdori Erdmanning fikricha sart alohida til boʻlgan va sartlar oʻzbek tiliga assimilyatsiya boʻlib yoʻqolib ketgan.

Rus manbalaidagi ma'lumotlar
„Frazi na sartovskom yazike“ (Sart tilidagi iboralar) deb nomlangan sartcha-ruscha soʻzlashgich boʻlib, 1884 yili Z.A Alekseev muallifligida Toshkentda chop etilgan. 
1926 yildan boshlab "sart" nomi aholi roʻyxati va siyosiy muhokamalardan chiqarib tashlandi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Ingeborg Baldauf, Some Thoughts on the Making of the Uzbek Nation. Cahiers du Monde russe et soviétique, Vol. 32, No. 1, 1991.
Yoqub Bek

Yoqubbek (Muhammad Yoqubbek Badavlat, Otaliq gʻoziy) (1820, Piskent – 1877, Sharqiy Turkistonning Koʻrla sh.) – Qoʻqon xonligining harbiy va davlat arbobi, Yettishahar Uygʻur davlatining hukmdori (1865—77).

Biografiyasi 
Otasi Pirmuhammad Mirzo Qoʻqon xonligidagi Qurama qishlogʻi qozisi, onasi piskentlik krzi shayx Nizomiddinning singlisi. Yo. 1845-yil Toshkentda askarlikka chaqirilgan. Togʻasi Toshkent qozisi bulib tayinlanishi va singlisining Toshkent hokimiga turmushga chiqishi munosabati bilan uning mavqei tez oʻsgan, xon urdasida mahram, keyinchalik ellikboshi, yuzboshi, ponsod (beshyuzboshi) boʻlgan, Chinoz va Avliyoota (1846)ga, Oqmachit (1847) ga bek qilib tayinlangan. Yo. Oqmachitda qushbegi lavozimiga koʻtarilib, rus bosqinchilariga qarshi kurashda jasur sarkarda ekanligini koʻrsatgan. Toshkent hokimi uni chaqirtirib, boturboshi etib, Qoʻqon xoni Xudoyorxon esa, uni Xoʻjand (1852) begi qilib tayinlaydi. Xudoyorxonga qilgan muvaffaqiyatsiz fitnasidan keyin (1853) Buxoroga krchgan. Xudoyorxon taxtdan agʻdarilgandan soʻng Qoʻqonga qaytgan (1858). 1864-yilda Sharqiy Turkistonda Manjur imperiyasining zulmiga qarshi mustaqillik uchun kurash boshlanib, beshta xonlik yuzaga keladi. Kashqar xonligi mamlakatni birlashtirish maqsadida Qoʻqon xonligidan Yorkent xonligining taxt vorislaridan birini Sharqiy Turkistonga yuborishini iltimos qilgan. Yo. Buzrukxoʻjaga qushbegi qilib tayinlanib Qashqarga yuborilgan (1865). U Buzrukxoʻjaning davlat ishlariga qobiliyatsizligidan foydalanib, hokimiyatni oʻz qoʻliga olgan. U boshda Buzrukxoʻja va b. xoʻjalar nomidan ish yurgizib, Ili sultonligidan tashqari (mazkur xonlikni 1871-yil ruslar bosib olgan) 4 xonlikni (Qashqar, Xoʻtan, Kuchor, Urumchi xonliklarini) birlashtirib Yettishahar Uygʻur davlatini tuzgan. Yo. Yettishaharning ravnaq topishi va dunyoga tanitish uchun katta ishlarni qilgan. Yo. davlatining asosiy tayanchi mahalliy yer egalari va ruhoniylar boʻlgan. Yo. qatʼiy tashqi siyosiy yoʻnalishga ega boʻlmagani tufayli Buyuk Britaniya, goh Turkiya, goh Rossiyaning koʻmagidan umidvor boʻlgan, bunda ularning Oʻrta Osiyodagi manfaatlari oʻzaro ziddiyatli ekanlkgidan foydalanmoqchi boʻlgan. Turkiston generalgubernatori K. P. Kaufman bilan chegara chizigʻini belgilash haqida muzokaralar olib borgan. Yo. xonligi davrida koʻplab masjid, Madrasa, karvonsaroy qurilgan. Yo.ni eng yaqin kishilaridan biri, Xoʻtan begi Niyoz Hakim zahar berib oʻldirgan. Yo. oʻlimidan keyin taxt uchun kurash boshlangan. Xitoy ichki ziddiyatlardan foydalanib, 1878-yilda Yettishahar davlatini tutatgan. Sharqiy Turkistonda Xitoy hukmronligi qayta tiklangan.

Adabiyot

Manbalar 

1820-yilda tugʻilganlar

Qoʻqon xonligida tugʻilganlar
1877-yilda vafot etganlar
29-mayda vafot etganlar
Toshkent viloyati kishilari
Oʻzbekiston tarixi
Qoʻqon xonligi
Xitoyda dafn etilganlar
Sharqiy Turkiston tarixi
Alisher Uzoqov

Alisher Uzoqov (25-avgust 1984-yilda tugʻilgan) – oʻzbek film aktyori, rejissori, qoʻshiqchisi va professional futbolchisi Uzoqov 2009-yil olingan „Janob hech kim“ filmida oʻynagan rolidan keyin Oʻzbekistonda shuhrat qozonadi. Undan keyingi yillarda aktyor bir necha kinokomediyada rol ijro etdi. Uzoqov faoliyati davomida bir necha qoʻshiqlar ham kuylagan.

Uzoqov oʻzini rejissor sifatida ham sinab koʻrdi. U hozirgacha uch filmga, yaʼni „Mening akam boʻydoq!“ (2011), „Endi dadam boʻydoq?“ (2012) hamda „Kuzda gullagan daraxt“ (2015) filmlariga rejissorlik qildi. 2013-yil aktyor filmlarda boshqa rol ijro etmasligini eʼlon qildi, lekin undan keyingi yillarda bir necha filmda rol oʻynadi.

Alisher Uzoqov 2012-yildan beri Futbol boʻyicha Oʻzbekiston birinchi ligasida bellashuvchi „Istiqlol“ futbol klubida oʻynab keladi. 2016-yil u Andijon viloyati futbol federatsiyasining birinchi vitse-prezidenti etib tayinlandi.

Hayoti 
Alisher Uzoqov 1984-yil 25-avgustda Toshkentda tugʻilgan. Uzoqov taniqli mumtoz qoʻshiqchi Maʼmurjon Uzoqovning nevarasidir. Otasi Muhammadjon Uzoqov aktyor va qoʻshiqchidir. Onasi Shohida Uzoqova ham aktrisa boʻlib, oʻgʻli bilan bir necha filmda, jumladan, „Soʻnggi lahza“ (2009), „Tundan tonggacha“ (2009), „Mening akam boʻydoq!“ (2011), „Uchrashuv“ (2011), „Soʻnggi qoʻngʻiroq“ (2012) hamda „Tundan tonggacha davom etadi…“ (2012) filmlarida birga rol ijro etgan. Uzoqov oilali boʻlib, bir oʻgʻli va bir qizi bor.

Filmografiyasi

Aktyor

Rejissor

Ssenariy muallifi

Diskografiyasi

Kliplari

Futbolchilik faoliyati 
Uzoqov 2012-yildan beri Futbol boʻyicha Oʻzbekiston birinchi ligasida bellashuvchi Istiqlol futbol klubida oʻynab keladi. 2016-yil u Andijon viloyati futbol federatsiyasining birinchi vitse-prezidenti etib tayinlandi.

Manbalar

Havolalar 

 

1984-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Kishilar
Oʻzbekistonlik erkak qoʻshiqchilar
Oʻzbekistonlik erkak aktyorlar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Istiqlol Toshkent klubi futbolchilari
Oʻzbekiston rejissyorlari
O‘zbekiston kinorejissyorlari
Asal Shodiyeva

Asal Shodiyeva (1992-yil 6-aprelda tugʻilgan) — oʻzbek kino aktrisasi va qoʻshiqchisi. Shodiyeva 2000-yillar oxiri va 2010-yillar boshida oʻzbek kinokomediyalarida oʻynagan rollari bilan shuhrat qozondi. U bir necha qoʻshiq ham kuylagan. Turmush oʻrtogʻi – oʻzbekistonlik qoʻshiqchi Shohruhxon.

2013-yil aktrisa film sanʼatini tark etayotganini eʼlon qiladi. Ammo undan keyingi yillarda bir necha filmda rol ijro etdi.

Filmografiyasi

Diskografiyasi

Kliplari

Manbalar

Havolalar 
 

1992-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Oʻzbekistonlik aktrisalar
Oʻzbekistonlik ayol qoʻshiqchilar
Logarifm

logarifim a asosga koʻra b yani aning darajasini b ifodalaydi

Umumiy maʼlumot 
Logarifm (qadimgi yunoncha, λόγος (logos) – munosabat va ἀριθμός (a.rious)— son) — musbat sonlar toʻplamida aniqlanadigan funksiya. ''b'' sonning „a“ asosga koʻra logarifmi deb, „b“ sonni topish uchun „a“ asosni koʻtarish kerak boʻlgan daraja koʻrsatkichiga aytiladi. log a b koʻrinishida belgilanadi va "b ning a asosga logarifmi" deb oʻqiladi. Taʼrifdan kelib chiqadiki, x = logab ni topish ax = b tenglamani yechishga tengdir. Masalan, log28 = 3. Chunki, 23 = 8.

Logarifmik funksiya y=logax boʻlib, bu yerda a>0 va a=b. Funksiyaning aniqlanish sohasidagi barcha sonlar musbatdir.

D(y) = (0; +♾).

Logarifmlarni hisoblash logarifmologiya deyiladi. a, b qiymatlar koʻp hollarda haqiqiy boʻladi, lekin kompleks logorifmlar ham mavjud.

Logarifmlar oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlib, ular vaqt talab qiladigan hisob-kitoblarni sezilarli darajada soddalashtirish uchun keng qoʻllanadi. „Logarifmlar olamiga“ oʻtishda Sonlarni koʻpaytirish amali qoʻshish bilan almashtiriladi, ayirish amali bilan esa boʻlish bajariladi va darajaga koʻtarilish va ildiz chiqarish mos ravishda darajaga koʻpaytirish va boʻlinishga aylanadi. Laplas logarifmlarning ixtiro qilinishi haqida „Logarifmlar matematikning mehnatini qisqartirib, uning hayotini ikki baravar oshirdi“, degan.

Logarifmlarning taʼrifi va ularning qiymatlari jadvali (trigonometrik funksiyalar uchun) birinchi marta 1614 yilda Shotlandiya matematigi Jon Nepier tomonidan nashr qilingan. Boshqa matematiklar tomonidan kengaytirilgan va takomillashtirilgan. Logarifmik jadvallar tuzilib, logarifmik lineykalardan foydalanilgan. Logarifmik jadvallar elektron hisob mashinalari va Kompyuterlar paydo boʻlgunga qadar uch asrdan koʻproq vaqt davomida ilmiy va muhandislik hisob-kitoblari uchun keng qoʻllangan.

Foydalanilishi 
Logarifmlar inson faoliyatining boshqa koʻplab sohalarida ham ajralmas hisoblanadi: differensial tenglamalarni echish, miqdorlar qiymatlarini tasniflash (masalan, tovush chastotasi va intensivligi), turli bogʻliqliklarni taxmin qilish, axborot nazariyasi, ehtimollar nazariyasi va hokazo. Bu funksiya elementar sonni bildiradi, u koʻrsatkichli funksiyaga nisbatan teskari. Eng koʻp ishlatiladigan lagarifm turi bu haqiqiy logarifmlardir.

2 (ikkilik),

e (natural) va

10 (oʻnlik logarifm)
Qoʻshish, koʻpaytirish va darajaga koʻtarish uchta eng asosiy arifmetik amallardir. Qoʻshishning teskarisi ayirish, koʻpaytirishning teskarisi boʻlinishdir. Xuddi shunday, logarifm koʻrsatkichning teskari amalidir. Koʻrsatkichlar – b sonining asosi maʼlum darajali y darajaga koʻtarilib, x qiymatini berish; bu belgilanadi.

Manbalar 
A. Abduhamidov — Algebra va analiz asoslari
Asr namozi

Asr namozi — Alloh taolo tomonidan farz qilingan namozlardan biri. Bu namozni musulmon kishi har kuni oʻqiydi. Ushbu namoz 4 rakat farzdan iborat.

Yana qarang 

 Namoz
 Bomdod namozi
 Peshin namozi
 Shom namozi
 Xufton namozi
 Vitr namozi

Manbalar 

Islom
Namoz
Xalqaro mehnatkashlar kuni

Xalqaro mehnatkashlar kuni ishchilar bayrami boʻlib, har yili 1-may kuni nishonlanadi. Bayramda ishchilar va ularning kasaba uyushmalari koʻchada yurish, namoyishlar oʻtkazishadi. 1-may 80 dan ortiq mamlakatda rasmiy milliy bayramdir, boshqa mamlakatlarda norasmiy nishonlanadi.

Tarixi
1886-yili Chikago, AQShda politsiya 8 soatlik ish kunini talab qilayotgan ishchilar mitingini oʻqqa tutib, shafqatsizlik bilan tarqatdi (namoyishchilar olomonidan nomaʼlum kimsa politsiyaga qarata dinamit uloqtirganidan soʻng). Oʻnlab odamlar halok boʻldi, shu jumladan politsiya xodimlari ham. Shu fojeani 1889-yili Parijda oʻtayotgan qurultoyda xotirlab, 1890-yili xalqaro eʼtirozlar oʻtkazish taklifi oʻrtaga tashlandi. Keyinchalik, 1904-yili Amsterdamda Xalqaro Ijtimoiy Konferensiyada 1-may kunida barcha proletariat ish tashlashi taklifi eʼlon qilindi. Koʻp mamlakatlarda ishchilar sinfi 1-mayni dam olish kuni, deb tan olinishiga muvaffaqiyatli urindi.

Oʻta oʻng-qanot siyosat yurituvchi partiya va hukumatlar (Portugaliya, Uchinchi reyx, Franco Ispaniyasi va hokazo) 1-mayni nishonlashni bekor qilishgan.

Manbalar

Havolalar 
 1-may qoʻshiqlari 

Sotsializm
Bayramlar
Alexandre Dumas

Alexandre Dumas () (24-iyul 1802 — 5-dekabr 1870) — farang yozuvchisi. Sarguzashtlarga boy tarixiy romanlari bilan nom chiqargan. Dyuma eng mashhur fransuz yozuvchilaridandir. Alexandre Dumasning oʻgʻli Alexandre Dumas (oʻgʻil)|Alexandre Dumas ham yozuvchi boʻlgan. Shuning uchun Alexandre Dumas katta Dumas père (Dumas-ota) va Alexandre Dumas kichkina Dumas fils (Dumas-oʻgʻil) deb yuritiladi.

Alexandre Dumasning eng mashhur asarlari „Uch mushketyor“ (1844), „Graf Monte-Kristo“ (1844-1845), „Yigirma yildan keyin“ (1845) va „Vikont de Brajelon“ (1848-1850) romanlaridir. Dyuma romanlar bilan birga dramalar ham yozgan. U hayoti davomida 1200 dan oshiq asar yozgan. Alexandre Dumasning koʻp asarlari rus tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Ijodi 
Dumas adabiy faoliyatini dramaturg sifatida boshlagan — uning ilk asari „Ov va muhabbat“ (1825) kichik pyesasidir. „Genrix III va uning saroyi“ (1829) dramasi yozuvchiga muvaffaqiyat keltirdi. Dumasning „Antoni“ (1831), „Nel minorasi“ (1832) va boshqa pyesalari romantik teatr tarixidagi muhim voqeadir.

1835-yilda Dumas birinchi tarixiy romani „Izabella Bavarskaya“ni eʼlon qildi. 19-asrning 40-yillarida ketma-ket „Uch mushketor“ (1844), „Yigirma yildan soʻng“ (1845), „Vikont de Brajelon“ (Le Vicomte de Bragelonne, ou Dix ans plus tard) (1848-50-yillar) tarixiy-sarguzasht romanlari paydo boʻldi. Trilogiyani tashkil etgan bu romanlarning qahramonlari umumiy asardan-asarga oʻtib yuradi. Uchinchi romanni aslida Paul Mahalin yozgan. Shunday boʻlsa ham, kitobga muallif sifatida deb Dyumaning nomi koʻrsatilgan. „Qirolicha Margo“ (1845), „Monsoro xonim“ (1846), „Qirq besh“ (1847-48-yillar) — Genrix Navarrskiy haqidagi trilogiyadir. „Graf Monte-Kristo“ (1845-46-yillar) zamonaviy hayot haqidagi sarguzasht roman.

Dyuma romanlar va pyesalardan tashqari esdaliklar, yoʻl ocherklari va boshqa asarlar yozgan. „Parijdan Astraxongacha“ (1858) kitobi Rossiyaga sayohati haqida.

Dumasning romanlari qiziqarli, ularda hayotga faol munosabat sezilib turadi, voqealar tez rivojlanadi, qahramonlari jasur, xushchaqchaq, topqir, qiyinchiliklarni oson bartaraf qiladi va hamisha gʻolib chiqadi.

Dumasning bir qator asarlari dunyoning turli mamlakatlarida ekranlashtirilgan. „Graf Monte-Kristo“, „Uch mushketyor“ romanlari oʻzbek tilida nashr etilgan. „Nel minorasi“ pyesasi „Ajal minorasi“ nomi bilan oʻzbek tilida sahnalashtirilgan (1972).

Manbalar 

Yozuvchilar
Klassik yozuvchilar
Romantizm yozuvchilari
Arthur Conan Doyle

Artur Konan Doyl (; 22-may 1859-yil — 7-iyul 1930-yil) — shotlandiyalik fizik va yozuvchi. Artur Konan Doyl Sherlok Xolms haqida yozgan detektiv asarlari bilan butun dunyoga mashhurdir. Xolms haqidagi hikoyalarini millionlab kitobxonlar hozirga qadar sevib oʻqiydi. Xolmsning jinoyat ishlarini ajoyib mantiq va fikrlash bilan hal qilishiga kitobxon lol qoladi.

Artur Konan Doylning koʻp asarlari rus tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Shu jumladan, „Sherlok Xolms haqida hikoyalar“ koʻp oʻzbek kitobxonlarining eng sevimli asarlaridandir.

Hayoti 
Artur Konan Doyl 1859-yil 22-mayda Edinburgda tavallud topgan. Edinburg universitetida tahsil olgan. Doyl yozuvchilikdan tashqari fizika va tibbiyot bilan ham shugʻullangan.

Ijodi 
Konan Doyl ijodini „Sesassa vodiysining siri“ (1879) hikoyasi bilan boshlagan. Doyl „Badargʻa qilinganlar“ (1893), „Sardor Jerar jasorati“ (1894-95), „Rodney Ston“ (1896) tarixiy-sarguzasht romanlar, „Yoʻqolgan dunyo“ (1912), „Zaharlangan mintaqa“ (1913), „Marakot jarligi“ (1929) ilmiy-fantastik asarlar muallifidir.

Sherlok Xolms 
Conan Doyle birinchi boʻlib Holmes obrazini „A Study in Scarlet“ („Skarletdagi tadqiqot“) (1887) romanida yaratgan. Doyl Xolms obrazini „The Final Problem“ („Sherlok Xolmsning soʻnggi ishi“) (1893) hikoyasida oʻldirmoqchi boʻladi. Lekin butun dunyodagi kitobxonlarning noroziligidan keyin detektivni qaytadan tiklaydi va yangi hikoyalar yozadi. 

Doylega bosh qahramoni izquvar Sherlock Holmes boʻlgan detektiv janrdagi „Toʻrtlar belgisi“ (1890), „Baskervillar iti“ (1901-02), „Dahshatlar vodiysi“ (1914-15) sarguzasht qissalari va „Sherlok Xolms sarguzashtlari“ (1891-92), „Sherlok Xolms haqida xotiralar“ (1892-93) hikoyalar toʻplamlari va boshqalar katta shuhrat keltirdi. Londonda Sherlok Xolms yodgorlik muzeyi tashkil etilgan. Doylening „Baskervillar iti“ (1971), „Yoʻqolgan dunyo“ (1983) va boshqa asarlari oʻzbek tilida nashr qilingan.

Manbalar

Havolalar 
 „Baskervillar iti“ qissasi Ziyouz kutubxonasida 
 „Yoʻqolgan dunyo“ romani Ziyouz kutubxonasida 

Klassik yozuvchilar
Yozuvchilar
Detektiv romanlar
Ernest Thompson Seton

Ernest Thompson Seton () (14-avgust, 1860 — 23-oktabr, 1946) – kanadalik–amerikalik yozuvchi va rassom. Ernest Thompson Seton tabiat va hayvonlar haqida yozgan taʼsirchan hikoyalari bilan shuhrat qozondi. Uning hayvonlar haqidagi hikoyalar toʻplami rus tiliga N. Chukovskiy tomonidan tarjima qilingan va bu hikoyalar oʻz navbatida ruschadan oʻzbekchaga oʻgirilgan. Oʻzbek kitobxoni orasida Thompson Setonning keng tarqalgan hikoyalar toʻplami „Yovvoyi yoʻrgʻa“dir. Bu asarni oʻzbek tiliga Togʻay Murod tarjima qilgan.

Ernest Thompson Seton 1860-yil 14-avgustda Angliyaning South Shields portida tugʻilgan. 1866-yil, 6 yoshida oilasi bilan Kanadaga koʻchib borgan. Thompson Seton hikoya yozish bilan birga shu hikoyalariga oʻzi rasm chizgan. Masalan, „Wild Animals I Have Known“ („Men bilgan yovvoyi hayvonlar“) (1898) va „Biography of an Arctic Fox“ („Arktik tulkining biografiyasi“) (1937) kitoblariga rasmlarni Thompson Setonning oʻzi chizgan. U 1930-yil Kanadadan New Mexicoga koʻchib borgan va umrining oxirigacha oʻsha yerda yashagan.

U òzining xohishiga kòra adirga dafin qilingan. Uning asarlari davrimizning eng dolzarb muammosi bòlmish tabiatni asrash muammosini hal etishda dasturlamal bòlgani haqida Toģay Murod òz fikrini bayon qilgan.

Manbalar

Havolalar 
 „Yovvyi yoʻrgʻa“ hikoyalar toʻplami Ziyouz kutubxonasida 

1860-yilda tugʻilganlar
1946-yilda vafot etganlar
Amerikalik yozuvchilar
Amerikalik rassomlar
Kanadalik yozuvchilar
Kanadalik rassomlar
Sergey Yesenin

Sergey Aleksandrovich Yesenin (3-oktabr, 1895 — 28-dekabr, 1925) — iqtidorli rus lirik shoiri va yozuvchisi. Yesenin „chinakam xalqona shoir“ deb nom taratgan. Shoir oʻz sheʼrlarida oddiy xalq, dehqonlar, rus qishlogʻidagi hayot va tabiat haqida yozgan. 20-asrning eng mashhur rus shoirlaridan boʻlishiga qaramay, Yesenin 30 yoshida oʻz joniga qasd qilgan. Sergey Yeseninning sheʼrlarini oʻzbek shoiri Erkin Vohidov buyuk mahorat bilan oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Hayoti 
Sergey Yesenin 1895-yil 3-oktabrda Rossiyaning Ryazan shahri atrofidagi Konstantinovo qishlogʻida tavallud topgan. Hozirgi kunda bu qishloq Yesenin qishlogʻi deb ataladi. Yesenin 1920-yillarda bir necha marotaba AQShga va Yevropaga borgan. Umrining oxirida Yeseninning hayoti algʻov-dalgʻov boʻlib ketgan. 1925-yil Sankt Peterburgdagi Angleter mehmonxonasida Yesenin oʻzini osib qoʻygan. Shoir Moskvada dafn etilgan.

Ijodi

Shoir sifatida 
Yeseninning birinchi sheʼriy toʻplami „Radunitsa“ 1916-yilda chop etilgan. Ilk sheʼriy toʻplamidayoq shoir qalb holatlarini nozik tuygʻularda berishni, tabiat bilan bogʻliq ruhiy kechinmalarni ifodalashning ustasi, qishloq hayoti, xalq tili va qalbining bilimdoni ekanligini namoyish etgan. 1919-1922-yillarda Yesenin imajinist (ijodning maqsadini asarning mazmuniga mos kelishi shart boʻlmagan obrazlarni oʻylab topishda deb tushunuvchi)lar guruhida boʻlgan.

„Moskva mayxonalari“ (1924) va boshqa turkum sheʼrlarida, „Qora odam“ (1925) dostonida shahar hayotining yaramas tomonlari, qishloqni xonavayron qilayotgan „taraqqiyot“ haqqoniy aks ettirilgan. Yesenin „Anna Snegina“ (1925) dostoni hamda „Shoʻro Rusi“, „Zamin dargʻasi“ (1925) toʻplamlarida „kommuna oyoqqa turgʻizayotgan Rus“ni anglashga harakat qilsa ham, oʻzini „oʻtmishga aylanayotgan Rus“ning shoiri deb bildi.

1924-1925-yillarda Yesenin Oʻrta Osiyo va Kavkazorti mintaqalarida sayohatda boʻlgan. Yesenin qisqa boʻlsa-da Toshkentda ham yashagan, Samarqand shahrida boʻlgan. Yeseninning „Fors taronalari“ (1924-1925) deb nomlangan sheʼrlar turkumi Kavkazort oʻlkalarga sayohat chogʻida yaratilgan. „Fors taronalari“ sheʼrlar turkumi Hofiz, Saʼdiy Sheroziy, Umar Xayyom kabi sharq ijodkorlariga cheksiz hurmat-ehtirom mahsuli sifatida dunyoga keldi.

„Tanlangan sheʼrlar“, „Zamin dargʻasi“, „Lirika: sheʼrlar, dostonlar“ sheʼriy toʻplamlari Erkin Vohidov tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan (1965, 1970, 1981). 1985-yil Toshkentda shoirning uy-muzeyi ochilgan.

Yesenin oʻlimidan bir kun avval doʻstiga atab sheʼr yozgan. Shoirning eng mashhur misralaridan biriga aylangan bu sheʼrni Erkin Vohidov oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilgan:

Yozuvchi sifatida 
Yesenin faqat sheʼr yozib qolmay bir qancha hikoya ham yozgan. „Jar“ (1916) qissasi, „Bobil va Drujok“ (1917) hikoyasi, „Temir Mirgorod“ ocherkida Yeseninning nasriy imkoniyatlarini namoyish etgan.

Manbalar

Havolalar 
„Fors taronalari“ sheʼrlar toʻplami 

Adiblar

Shoirlar
Rossiya imperiyasida tugʻilganlar
Aleksandr Belyayev

Aleksandr Romanovich Belyayev (16-mart, 1884 – 6-yanvar, 1942) — rus ilmiy fantastika yozuvchisi. Belyayev XX-asrning 20-30-yillarida yozgan asarlari bilan butun Sovet Ittifoqida iqtidorli fantast yozuvchi sifatida shuhrat qozondi. Belyayevning koʻp asarlari, shu jumladan «Professor Douelning boshi» (1925), «Jahongir» (1926), «Amfibiya odam» (1928) va «KETS yulduzi» (1936) romanlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Tanlangan romanlari
«Professor Douelning boshi» (Голова Профессора Доуэля) (1925)
«Jahongir» (Властелин мира) (1926)
«Buzilgan kemalar oroli» (Остров Погибших Кораблей) (1926)
«Amfibiya odam» (Человек-Амфибия) (1928)
«Atlantidadan soʻnggi odam» (Последний Человек из Атлантиды) (1926)
«Efirdagi jang» (Борьба в Эфире) (1928)
«Mangu non» (Вечный Хлеб) (1928)
«Yuzini yoʻqotgan kishi» (Человек, Потерявший Своё Лицо) (1929)
«Havo sotuvchisi» (Продавец Воздуха) (1929)
«Boʻshliqqa sakrash» (Прыжок в Ничто) (1933)
«KETS yulduzi» (Звезда КЭЦ) (1936)
«Laboratorya W» (Лаборатория Дубльвэ) (1938)
«Ariel» (Ариэль) (1941)

Havolalar
«Amfibiya odam» romani Ziyouz kutubxonasida 
«Jahongir» romani Ziyouz kutubxonasida 
«KETs yulduzi» romani Ziyouz kutubxonasida 
Kelajakni bashorat qiluvchi adabiyot Internet databazasida Aleksandr Belyayev haqida ma'lumot 

Rossiyalik yozuvchilar
Yozuvchilar
Sovet yozuvchilari
Rossiya imperiyasida tugʻilganlar
Aleksandr Soljenitsin

Aleksandr Isayevich Soljenitsin (; 1918-yil 11-dekabr — 2008-yil 3-oktyabr) — rus yozuvchisi. Oʻzining ishlarida Gulaglardagi, yaʼni Sovet mehnat lagerlaridagi ayanchli ahvol haqida yozgan. Uning eng mashhur asarlari „Ivan Denisovichning bir kuni“ (Odín den Ivána Denísovicha) (1962) va „GULAG Arxipelagi“ (Arxipelag GULAG) (1973) romanlaridir.

Soljenitsin 1970-yil adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti bilan taqdirlangan. 1974-yil Sovet Ittifoqidan quvib yuborilgan. Yozuvchi sovet tuzumi qulagandan keyin, 1994-yil Rossiyaga qaytgan.

Manbalar

Havolalar 

 Rasmiy veb-sayti 
 Adaviyot boʻyicha 1970-yilgi Nobel mukofoti 

Rossiyalik yozuvchilar
Yozuvchilar
Adiblar
Sovet yozuvchilari
Rossiya yozuvchilari
Rossiya imperiyasida tugʻilganlar
Rossiyada vafot etganlar
Rossiya kishilari
Xavi

Xavier „Xavi“ Hernández i Creus (; 1980-yilning 25-yanvar, Terrassa) Ispaniyalik sobiq futbolchi. Barselona klubining va Ispaniya milliy futbol jamoasining yarim himoyachisi. UEFA Chempionlar Ligasining uchkarra gʻolibi.

Klublardagi faoliyati 
Kataloniyaning Barselona akademiyasi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. U 1991-1997-yillar davomida Kataloniya klubining ikkinchi jamoasi sharafini himoya qilgan.

1998-yildan to 2015-yilga qadar Barselonaning bosh jamoasida faoliyat yuritib 505 oʻyinda harakat qilgan.

2015-yildan boshlab esa erkin agent sifatida Qatarning Al-Sad jamoasi aʼzosiga aylangan. Futbolchilik faoliyatini osiyoda yakunlagan yarim himoyachi oradan qisqa fursat oʻtib aynan shu jamoaning bosh murabbiyi etib tayinlangan.

Halqaro maydondagi faoliyati

Jahon chempionati 2010

Xalqaro statistika 
2011-yil 9-avgustidagi maʼlumotnoma boʻyicha

Unvonlari

Eslatmalar

Manbalar

Havolalar 

 Xavi at the FC Barcelona website
 Xavi at the La Liga website
 National team data at BDFutbol
 
 
 
 

1980-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Ispaniyalik erkak futbolchilar
Erkak futbol yarim himoyachilari
FC Barcelona Atlètic oʻyinchilari
FC Barcelona futbolchilari
Al Sadd SC futbolchilari
Segunda División B oʻyinchilari
Segunda División futbolchilari
La Liga oʻyinchilari
Qatar Yulduzlar Ligasi futbolchilari
UEFA Chempionlar Ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar
Ispaniya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari
FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari
FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari
FIFA Jahon chempionati 2010 oʻyinchilari
FIFA Jahon chempionati 2014 oʻyinchilari
UEFA Yevro 2004 oʻyinchilari
UEFA Yevro 2008 oʻyinchilari
UEFA Yevro 2012 oʻyinchilari
FIFA Konfederatsiyalar kubogi 2009 futbolchilari
FIFA Konfederatsiyalar kubogi 2013 futbolchilari
Olimpiyada medalini olgan futbolchilar
UEFA Yevropa chempionatida gʻolib boʻlgan oʻyinchilar
FIFA erkaklar markaziy klubi
Qatardagi chet ellik erkak futbolchilari
Ispaniyalik futbol murabbiylari
Al Sadd SC murabbiylari
FC Barcelona murabbiylari
Futbol boʻyicha jahon chempionlari
2013-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari
2012-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari
2011-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari
2010-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari
2009-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari
2008-yil oltin toʻp sovrini nomzodlari
Erkak futbolchilar
Hürrem Sultan

Xurram Sulton (, ), Yevropada taniqli Roksolána (Tugʻilganida qoʻyilgan ismi Anastasíya yoki Aleksándra Gavrílovna Lisóvskaya; yashash davrlari XVI asrlarda — 1558) — Usmoniylar Sultoni I Sulaymonning hasekilaridan biri va birinchi nikohli hotini. Sulton II Salimning onasidir. Xurram sultoning 8 ta farzandi boʻlgan.7 ta o'g'li 1 ta qizi.

Dastlabki yillar 
Hürram Sulton tahminan 1502-yilda Ukrainada tugʻilgan.Tugʻilgandagi ismi Roksalana Aleksandra Anastasiya gavrionali lisovska.U tahminan 1520-yillarda oʻz yurtidan olib ketiladi va Istanbulga olib kelinadi.Aleksandra unchalik goʻzal boʻlmasada juda aqlli,xushchaqchaq,quvnoq ayol boʻlgan.Shu sababdan Sulton koʻngliga yoʻl topgan.Aleksandra Musulmon boʻladi.Sulton Sulaymon Aleksandraga Hurram ismini beradi.Shu tariqa  Hurram 1521-yilda Shahzoda Mehmetni tug'adi va Hurram Sulton unvonini oladi.

Bolalari 
Hurram Sulton Sulton Sulaymonga 7 ta oʻgʻil va 1 ta qiz farzand tugʻadi.Ammo 1 ta farzandi gʻoʻdakligida vafot etadi.Qolganlari ulgʻayib voyaga yetganidan soʻng vafot etadi.

Farzandlari

Shahzoda Mehmet (1521-1543)
Mehmet Hurram Sultonning 1-farzandi.Sulton Sulaymon Shahzoda Mehmetni oʻzidan keyin Sulton boʻlishini hohlagan.Ammo Shahzoda Mehmet 1543-yilda 22 yoshida chechakdanvafot etgan.

Mehrimoh Sulton (1522-1578)
Mehrimoh Hurram Sulton va Sulton Sulaymonning eng sevimli qizidir.Unga ismni buvisi : Oysha Hafsa Sulton qoʻygan.Mehrimoh Damat Rustam Poshoga turmushga chiqqan va 2 oʻgʻil va 1 ta qiz farzand toʻgʻgan.

Shahzoda Abdulloh (1523-1526)
Abdulloh Hurram Sulton 3-farzandi.U haqida juda kam narsa ma'lum.Shahzoda Abdulloh gʻoʻdakligida kasallikdan vafot etgan.

Sulton Selim ll (1524-1574)

Selim Hurram Sultonning 4-farzandi va Sulaymondan keyingi Usmonli Sultoni.U jangovovor Sulton emas edi.Selim koʻpincha ichardi.Shuning uchun ham u halqning orasida Sarhush Selim nomi bilan tanilgan.

Shahzoda Boyazid (1525-1561)

Boyazid Hurram Sultonning 5-farzandi.U aqlli va jangovor edi.Ammo tarixda u va Mustafo faqat taxtni oʻylagani sotqinligi uchun otasi Sulton Sulaymon tomonidan qatl qilingan.

Shahzoda Jahongir (1531-1554)
Jahongir Hurram Sultonning 6-farzandi.U yoshligida yelkasi kasal boʻlib tugʻilgan.Shu sababdan u taxt uchun kurashmagan va taxtni oʻylamagan edi.U otasi va onasining sevimli 3-farzandidan biri edi.

Shahzoda Orhan (1532-1562) 

Orhan Hurram Sulton va Sulton Sulaymonning 7-farzandi.U haqida juda kam narsa ma'lum.Shahzoda Orhan 1562-yilda qatl qilingan yoki kasallikdan vafot etgan.

Shahzoda Usmon (1533-1562)

Usmon Hurram Sulton va Sulton Sulaymon ehtimol oxirgi farzandi.Shahzoda Usmon 1562-yilda qatl qilingan yoki kasallikdan vafot etgan.



Munosabatlar

Haseki Sultonlik davri

Manbalar 

Ukrainada tugʻilganlar
Istanbulda vafot etganlar
Hurram sulton jozibali va mehribon bolgan

Istanbulda vafot etganlar
Usmonlilar imperiyasi sulton xonimlari
Usmonlilar imperiyasi haseki sultonlari
Sulaymon I

Sulaymon I (Usmonli turkcha: سليمان اول, rimcha: Süleyman-ı Evvel; Turkcha: I. Süleyman; 6-noyabr 1494 – 6-sentyabr 1566-yil) , g'arbda Sulaymon Muhtasham va sharqda Sulaymon Qonuniy (Usmonli turkcha: قانونى سلطان سليمان, rimcha: Ḳānūnī Sulṭān Süleymān) Usmonli imperiyasining o'ninchi va eng uzoq hukmronlik qilgan sultoni. U 1520-yildan to 1566-yilgacha (vafotigacha) hukmronlik qildi. Uning hukmronlik yillarida, Usmonli imperiyasida kamida 25 million aholi istiqomat qilardi.

Sulaymon taxtga 1520-yilda 30-sentyabrda, otasi Salim I vafot etganidan so'ng, o'tirdi va hukmronligini markaziy Yevropa Xristian kuchlariga qarshi va O'rta yer dengizidagi yurishlar bilan boshladi. Belgrad 1521-yilda va Rodos oroli 1522-23-yillarda imperiyaga qo'shib olindi. 1526-yil avgust Mohach jangida Sulaymon Vengriya harbiy kuchlarini yengdi.

Sulaymon Usmonli imperiyasining iqtisodiy, harbiy, siyosiy kuchlariga raislik qilgan holda, XVI asr Yevropasida taniqli monarxga aylandi. Sulaymon Vena qamalida (1529) harbiy salohiyati sinovdan o'tganga qadar, Usmonli armiyasini Belgrad, Rodos va Vengriya xristian kuchlariga qarshi janglarda boshqardi. U Savafiylar bilan to'qnashuvlarda Yaqin Sharq yerlarini va Shimoliy Afrikaning katta qismini imperiyaga qo'shib oldi. Uning boshqaruv davrida, Usmonli floti O'rtayer dengizidan Qizil dengizga qadar hukmronlik qildi.

Usmonlilar imperiyasi hukmdorlari
Usmonli sulolasi

Oila
Hotinlari:

Adabiyotlar 
Li.: Novichev A. D., Istoriya Tursii, t. 1, L., 1963.

Havolalar 

Usmonlilar imperiyasi hukmdorlari
Usmonli sulolasi
Qashqirlar makoni

Qashqirlar makoni 2003-yil 15-oktyabrda Show TVda „Bu bir mafiya seriali“ nomi ostida keng tarqalgan siyosiy turdagi turkcha teleserialdir. Serial dizi va pusu deb nomlangan boʻlimlardan iborat. Dizi 4 sezon va 97 qismni tashkil etadi. Dizi 2005-yil 29-dekabr sanasida 97-boʻlim bilan yakunlangan.

Mavzu 
Xorijiy davlatlarda Milliy Xavfsizlik Tashkiloti tarafidan yoʻlga qoʻyilgan bir qancha rejalarda muvaffaqiyat qozongan Ali Candan soʻnggi marotaba Kosovada ekanligida boshligʻi Aslan Akbey tomonidan Turkiyaga chaqirtiriladi va unga „Qashqirlar makoni operasiyasi“ vazifasi yuklatiladi. Bu topshiriqdan kutilgan maqsad mafiyalarning lideri boʻlgan Mehmet Karahanlı va u boshchilik qiladigan „Qashqirlar kengashi“ini yoʻq qilishdan iborat edi.

Syujeti 
Ali Candan oʻziga yuklatilgan bu topshiriqni amalga oshirish uchun oila aʻzolari va barcha yaqinlari bilan vidolashadi. Soʻngra avto-halokatda vafot etgan deya eʻlon qilinib, plastik operasiyada yuzini oʻzgartirib qaytadi. Aliga Polat Alemdar ismi bilan shaxsini tasdiqlovchi hujjat beriladi. Polat Duran Emmining jiyani boʻlib keladi va mafiya ichiga kiradi. Oradan biroz muddat oʻtgach Suleyman Çakır Duran Emmining choyxonasiga keladi va Polat Alemdar bilan tanishadi. Choyxonadan chiqarkan, Duran Emmi va Çakır Şevko tomonidan yollangan qotillar tarafidan nishonga olinganligini sezib qolgan Polat ularning hayotini qutqaradi. Shu voqeadan keyin Polat va Çakır doʻst tutinadilar va bir qancha muvaffaqiyatli ishlarni birgalikda amalga oshiradilar. Polatning bu muvaffaqiyatlari Qashqirlar kengashining diqqatini tortadi. Polat boshida kengash uchun xizmat qiladi. Keyinchalik, yuksalib kengash boshligʻi lavozimiga koʻtariladi. 2005-yilda Qashqirlar kengashining aʻzolari birma-bir Polat tarafidan yoʻq qilinadi. Eng soʻngida Laz Ziyaning vafoti kengashga butunlay nuqta qoʻyadi.

Kitoblashtirish 
„Qashqirlar makoni“ serialining mavzusini qamrab olgan bir qancha kitoblar nashr etilgan. Yusuf Solmaz tomonidan yozilgan  „Kurtlar Vadisi Çocukarı“ va kitobga muxbirlik qilgan Nazım Kürşad Tektaşning ham „Kurtlar Vadisi Unutulmaz Sözler - Diyaloglar“ kabi kitoblari shular jumlasidandir.

Faktlar 
 Abdülhey obrazida rol oʻynagan Kenan Çoban serialda hali ishtirok etmasdan avval, 2-qismda Ali Candanning janozasida limonat tarqatgan bir kishi boʻlgan.
 Sharon Stonening Polat Alemdarni oʻpgan sahnasi, 2009-yil Necati Şaşmaznıng Beyaz Showda bergan intervyusiga koʻra 24 marta takrorlangan ekan.
 2015-yil 23-noyabrda serial suratga olinayotgan jarayonda Süha Tarık obrazini ijro etgan İsmail Aydın yurak huruji xastaligidan vafot etgan. Butun serial jamoasi aʻzolari marhumning janozasida ishtirok etishgan.

Aktyorlar

Qashqirlar kengashi 

| Sharon Stone || Tahhalus DieD || 0-97
|}

Havolalar

Manbalar 

Turkiya teleseriallari
Show TV dasturlari
Kanal D seriallari
2000-yillar teleseriallari
Turkiya jangari teleseriallari
Turkiya drama teleseriallari
Necati Şaşmaz

Muhammed Nejati Shashmaz (: 1971-yil 15-dekabrda tugʻilgan) — turkiyalik aktyor, mashhur „Kurtlar Vadisi“ („Qashqirlar makoni“) teleserialida Poʻlat Alemdar rolini oʻynaganligi va uning „Kurtlar Vadisi Irak“ filmi bilan ham mashhur.

Nejati Shashmaz Turkiyaning Elazigʻdagi Harput shahrida  asli zaza oilasida Abdülqodir Shashmazning toʻngʻich oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. U Turkiyada ham, Kanadada ham Turizm va mehmonxona boshqaruvi boʻyicha tahsil olgan. U olti yil davomida AQShda yashab, Turkiyaga ota-onasinikiga tashrif buyurgan.

Istanbulda Necati Shashmaz taniqli turk rejissyori Usmon Sınav bilan uchrashdi va unga Boʻrilar vodiysida bosh rolni taklif qildi. U serial va kinoda fantastik qahramon Po‘lat Alemdar rolini ijro etgan. Hozirda u „Kurtlar Vadisi: Pusu“ (Qashqirlar makoni: Pistirma) deb nomlangan asl serialning bosh rolida oʻynaydi.

U 2012-yilda Nagehan Kaşıkchi bilan oila qurdi, lekin 2019-yilda ajrashish uchun ariza berdi. Ularning ajrashishlari 2021-yilda yakunlandi.

Filmografiyasi

Shaxsiy hayoti 
 Abdulqodir Shashmaz (Abdulkadir Şaşmaz) — otasi.
 Sohil Shashmaz (Sahil Şaşmaz) — onasi.
 Negexon Shashmaz (Nagehan Şaşmaz ajrashgan) — turmush oʻrtogʻi.
 Ali Nodir Shashmaz (Ali Nadir Şaşmaz) — oʻgli
 Zubayr Shashmaz (Hilmi :tr:Zübeyr Şaşmaz) 1982 — ukasi
 Raji Shashmaz (:en:Raci Şaşmaz) 1973 — ukasi

Manbalar

Havolalar 

 Necati Shashmaz tarjimai holi (turk va ingliz tillarida)

Yashayotgan insonlar
Aroq

Aroq distillangan yuqori darajali alkogolli ichimlikdir. U suv va etanoldan iborat, shuningdek hid va taʼm beruvchi unsurlar ham qo'shiladi. 

Araq (arab. – ter, bugʻlanish) – spirtli ichimlik; tozalangan etil spir-ti (hajmi 40 – 50%)ning aktivlash-tirilgan koʻmir bilan ishlov berilgan suvli aralashmasi. Don, kartoshka va boshqa mahsulotlarni qayta ishlab olinadi. Yuqori sifatli A. bir necha marta to-zalanadi. A.ga arpabodiyon, qalampir, murch, yalpiz va shahrik. oʻsimliklar qoʻshib "maxsus araq"lar tayyorlanadi (qarang Vino-araq sanoati).

Anʼanaviy aroq 38% alkogolli boʻladi. Zamonaviy, ukrain, belarus, polyak, rus va litov andozalariga koʻra tayyorlangan aroq esa 40% alkogollidir. Yevropa Ittifoqida aroq uchun eng kam alkogol miqdori 37.5% qilib koʻrsatilgan. AQShda esa bu koʻrsatkich 40% dan kam emas.

Aroqni odatda shundayligicha ichiladi. Biroq u kokteyllar asosi qilib ham ishlatilishi mumkin, masalan Qonli Mary, Oq Rus kokteyli, Qora Rus kokteyli, martini va hokazo.

Manbalar 

Alkogolli ichimliklar
Barter

Barter (ing. barter — tovar ayirboshlash), muoʼvaza — valyutasiz (pul vositalari ishtirokisiz) bevosita tovar ayirboshlash; muayyan tovar (tovarlar) miqdorining qiymati boʻyicha muqobil boʻlgan boshqa tovar miqdoriga almashtirish shartnomasi. Koʻproq rivojlanmagan tovar munosabatlari, oʻtish davri uchun xos boʻlgan kelishuv. Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrdagi erkin konvertirlanadigan (almashtiriladigan) valyuta kursi barqaror boʻlmagan, valyuta zaxiralari chegaralangan sharoitda jahonning koʻpgina mamlakatlarida qoʻllandi va u xalqaro savdo hamda boshqa iqtisodiy munosabatlarda keng tarqaldi. Barterning bevosita ayirboshlash, kompensatsiyali kelishuvlar, kliring kabi shakllari mavjud. Tashqi savdoda Barter bitimi koʻproq qoʻllanadi. 90-yillar boshidan mamlakat ichkarisida ham korxonalar oʻrtasida ancha keng tarqaldi. Barter bitimiga binoan kelishgan tomonlar oʻz tovarlarini maʼlum narxda baholaydilar. Bu narx ayirboshlashning teng boʻlishini, tovarlarni yetkazib berish bilan bogʻliq boʻlgan barcha sarf-harajatlarni oʻz ichiga oladi. Bir tomon ikkinchisiga qarzdor boʻlib qolsa, u oʻz qarzini valyuta bilan emas, balki tovarlar bilan uzadi. Tovar qiymatlarining tengligi jahon bozori narxlari orqali taʼminlanadi. Barter bitimlari ikki tomonlama yoki koʻp tomonlama boʻlishi mumkin.

Barter
Huquqiy atamalar
Huquqshunoslik

Manbalar
Ajriqbosh

Ajriqbosh (Phleum pratense) yem-xashak va agrotexnika jihatdan juda katta ahamiyatga ega boʻlgan bu oʻsimliklar moʻtadil nam iqlimli mintaqalarda, masalan Gʻarbiy Yevropa AQSh, Kanadada yem-xashak sifatida, shuningdek pichan oʻrib oladigan oʻtloqlar yaratishda, oʻt-dalali almashlab ekishda, bedaga aralashtirib ekishda keng koʻlamda qoʻllanadi. Namni koʻp talab qiladi. Ekilgach 3-4 yildan soʻng gektaridan 70 sentnergacha pichan, 3,5 dan 10 centnergacha urugʻ beradi. Ajriqboshining bir necha turi mavjud.

Manbalar 

Bugʻdoydoshlar
Oʻsimliklar
Il-de-Frans

Il-de-Frans (fransuzchada: Île-de-France, [il də fʁɑ̃s]; oʻzbekchada "Fransiya oroli mazmunini berib, Frank qabilalarining „Liddle Franke“ – kichik Fransiya soʻzidan kelib chiqqan) – Fransiyaning regionlaridan biri boʻlib Sena, Marna va Uaza daryolari oraligʻida Parij pasttekisligida joylashgan. Il-de-Frans, markazida Parij shahri, bir qancha sanoat, hizmat koʻrsatish sohalari toʻplangan va aholisining soni, zichligi bilan Fransiyaning yuragi hisoblanadi.

Manbalar 

Fransiya
Qizil Terror

Qizil Terror Sovet Rossiyasida ommaviy hibslar kampaniyasi va bolsheviklar tarafidan bajarilgan jazolardir.

Sovet tarixshunosligida Qizil Terrorni 2-sentabr 1918-yilda Yakov Sverdlov tarafidan rasman eʼlon etilgani va 1918-yilning oktabrida boshlangani koʻrsatiladi. Bunga qaramay, Sergey Melgunovdan boshlab bir qancha tarixchilar bu davrni butun Rossiya Fuqarolar Urushi (1918-1922) paytida sodir boʻlganini qayd etadilar. Ommaviy repressiyalar davrida adolatli muhokama boʻlmay yashirin ravishda politsiya - Cheka tarafidan bolshevik qidiruv boshqarmasi (GRU) bilan birga  tatbiq etilgan.

Manbalar

Qizil Terror
Ravshan Jeenbekov

Ravshan Jeenbekov 19-sentyabr 1970-yil Qirg'iziston Respublikasining Talas viloyati, Manas tumaniga qarashli Orol ovulida tavallud topgan.

Manbalar 
Жээнбеков Равшан Бабырбекович

Deputatlar
Akustik gitara

Akustik gitara — gitaraning bir turi. Akustik gitaralarda ovoz torlarning tebranishidan chiqadi. Chiqqan ovozni asbobning qorni balandlatadi. Baʼzi zamonaviy akustik gitaralarda ovoz oluvchilar boʻladi. Bu ovoz oluvchilar mikrofon vazifasini bajaradi. Ayrim akustik gitaralarda ovoz balandligini boshqaruvchi moslamalar va ekvalayzerlar boʻladi. Akustik gitara musiqaning juda koʻp turlarida muhim rol oʻynaydi. Masalan folklor, rok, blues va boshqa janrlarda akustik gitaradan keng qoʻllanadi.

Turlari 
Akustik gitaraning juda koʻp turi mavjud. Toriga qarab klassik gitara yoki neylon-torli gitara va metal-torli gitara qilib ikkiga boʻlish mumkin. Bundan tashqari torlarning soni ham turlicha boʻlishi mukim. Standart akustik gitarada 6 sim boʻladi. Ammo rus gitarasi 7 torli boʻladi.

Yana qarang 
 Bas gitara
 Elektrogitara
 Gitara

Havolalar 
 http://fingerstyleguitarists.com/ 
 http://re-minor.ru 

Musiqa asboblari
Akustik gitara