yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Murat Solihov

Murat Solihov (; 1905-yil — 1938-yil 5-noyabr) Qirgʻiziston SSR Xalq Komissarlari Soveti raisi.

Hayoti 
Murat Solihov 1905-yilda Oʻsh tumani Ravot qishlogʻida (hozirgi Andijon viloyati Marhamat tumani) kambagʻal dehqon oilasida tavallud topgan. 1916-1918-yillarda Sulukta viloyatida choʻponlik qilgan. 1919-yilda butunittifoq leninchi kommunistik yoshlar soyuziga qoʻshiladi. 1919-1922-yillarda Qo‘qon pedagogika texnikumida tahsil olgan, lekin u yerdagi oʻqishini tamomlamagan. Keyinchalik Qirgʻiziston pedagogika texnikumini tugatgan, yana boshqa maʼlumotlarga koʻra, 1921-1925-yillarda Toshkentdagi pedagogika institutida taʼlim olgan.

1925-1927-yillarda Oʻsh tumani xalq taʼlimi boʻlimi mudiri lavozimida faoliyat olib borgan. 1927-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzosi, Oʻsh KKP kanton qoʻmitasi targʻibot va tashviqot boʻlimi mudiri, okrug ijroiya qoʻmitasi prezidiumi va raykom byurosi aʼzosi boʻlgan. Keyinchalik,1931-yilda Oʻzgʻon tuman ijroiya qoʻmitasi raisi, keyinroq oʻsha yili Oʻsh tumani ijroiya qoʻmitasi raisi lavozimlarida ham ishlagan. 1931-1933, 1934-yillarda Toshkent marksizm-leninizm institutida 2 kursni tamomlagan.

Bir muddat O‘sh tumani Kengashi ijroiya qo‘mitasining raisi, Bolsheviklar Kommunistik partiyasi (Qirg‘iziston ASSR) okrug qo‘mitasining 1-kotibi va Qirg‘iziston ASSR Maorif xalq komissari o‘rinbosari lavozimlarida faoliyat yuritgan, ammo ushbu lavozimlarda xizmat koʻrsatish darajasi aniq belgilanmagan.

 ? — 1931-yil — ot fermasi siyosiy boʻlimi boshligʻi;
 1934-1937-yil aprel — Bolsheviklar Butunittifoq Kommunistik partiyasi Oʻsh okrug qoʻmitasi 1-kotibi (Qirgʻiziston ASSR);
 1937-yil 4-aprel — ? - KKP (b) Qirgʻiziston viloyat qoʻmitasi qishloq xoʻjaligi boʻlimi boshligʻi — Qirgʻiziston KP (b) MK;
 1937-yil iyun — Qirgʻiziston KP(b) MK aʼzosi, Qirgʻiziston KP(b) MK Byurosi aʼzosi;
 ? — 1937-yil sentyabr — Qirgʻiziston KP (b) MK 3-kotibi;
 1937-yil 27-sentyabr — 1938-yil 15-fevral — Qirgʻiziston SSR Xalq Komissarlari Soveti raisi;
 15-fevral — 1938-yil 8-may — Qirgʻiziston SSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi raisi vazifasini bajaruvchi.

Murat Solihov 1938-yilda hibsga olingan. 1938-yil 12-sentyabrdagi qatl roʻyxatida „birinchi toifadagi“ qatl qilinadigan mahbuslar roʻyxatida boʻlgan. Murat Solihov Qirgʻiziston SSRning Tosh-Tepa (Chuy viloyati) qishlogʻi yaqinida otib tashlangan.

Oilasi 

 Xotini — Azhar (?—1945) — oliy maʼlumotli, eri hibsga olingandan soʻng familiyasini oʻzgartirib, Oʻzbekistonga ketgan;
 Oʻgʻli — Quvat;
 Qizi — Atirgul.

Manbalar

Havolalar 
 Kommunistik partiya va Sovet hokimiyati tarixi boʻyicha qoʻllanma
 Solihov Murat — | Markaziy Osiyo 
1905-yilda tugʻilganlar
Oʻsh uyezdida tugʻilganlar
Andijon viloyatida tugʻilganlar
1938-yilda vafot etganlar
5-noyabrda vafot etganlar
Marhamat tumanida tugʻilganlar
Andijon viloyati kishilari
Kishilar
Mamed Usmonov

Mamed Usmonov (1922-yil 16-noyabr, Andijon, Turkiston ASSR – 2013-yil 16-sentyabr, Gidrotorf posyolkasi, Balaxnin tumani, Nijniy Novgorod viloyati) – Oʻrta Osiyo temir yoʻli, Samarqand temir yoʻl stansiyasining 6-vagon deposi avtokontrol punkti chilangari, 1991-yil Oʻzbekiston SSR Qahramoni, Sotsialistik Mehnat Qahramoni mukofotlari bilan taqdrilangan.

Biografiyasi 
Mamed Usmonov 1922-yilda Andijonda viloyatida tavallud topgan. Boshlangʻich maktabni tamomlaganidan soʻng, hunarmandchilik bilim yurtida tahsil olagan.

1938-yildan Samarqand temir yoʻl stansiyasining 6-vagon deposida chilangar sifatida mehnat faoliyatini boshlaygan. 1942-yilda Qizil armiyaga safarbarlik ishlari boʻyicha chaqirtirilgan. Ikkinchi jahon urushida ishtirok etgan. Pskov va Leningrad atrofida jang olib borgan. Latviyadagi janglardan birida jiddiy jarohat oladi va kasalxonada davolanib chiqqanidan soʻng yurtiga demobilizatsiya qilinadi. Usmonov urushdan keyin vataniga nogiron boʻlib qaytadi.

Usmonov yurtiga qaytgach, Samarqand temir yoʻl stansiyasining 6-vagon deposida avtokontrol punktida chilangar yani temir yoʻlchi boʻlib faoliyat olib boradi.

1966—1970-yillarda sotsialistik majburiyatlarini va ishlab chiqarish topshiriqlarini muddatidan oldin bajarganligi bois SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1971-yil 4-maydagi farmoni bilan Lenin ordeni bilan, besh yillik transport rejasi topshiriqlarini bajarishda va temir yoʻl transportining texnik vositalaridan foydalanish samaradorligini oshirishda erishgan ulkan yutuqlari uchun „Oʻroq va bolgʻa“ oltin medali (№ 15389) hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvonlari bilan taqdirlangan.

Mamed Usmonov 1977-yilda nafaqaga chiqgan. Mehnat faoliyatini yakunlaganidan keyingi hayoti Samarqandda kechadi. Keyinchalik, 2007-yilda oilasi bilan birga Balaxni tumanidagi Gidrotorf posyolkasiga koʻchib oʻtib, 2013-yilda oʻsha yerda vafot etgan. Qabri oʻzi yashagan hududga dafn etilgan.

Mukofotlari 
 Sotsialistik Mehnat Qahramoni
 Lenin Ordeni
 1-darajali Vatan urushi ordeni (11.03.1985)
 "Jasorat uchun" medali (06.05.1965)
 "Mehnatdagi oʻrnak uchun" medali (06.08.1966)
 Faxriy temir Yoʻlchi (29.04.1975)

Adabiyotlar 

 Shermuxamedov Said. Nekotorie voprosi marksistsko-leninskoy etiki. Sbornik statey. – Tashkent: izd. Uzbekistan, 1978. – T. IX. – S. 107. – 271 s.

Manbalar

Havolalar 

 Usmanov Mamed (rus.). Sayt „Geroi strani“.
 Usmanov Mamed, Pamyat naroda
 Moroxin Nikolay, On bil nashim kollegoy, Voljskaya magistral

1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
2013-yilda vafot etganlar
16-sentyabrda vafot etganlar
Andijonda tugʻilganlar
1922-yilda tugʻilganlar
16-noyabrda tugʻilganlar
Furt qonuni

FURE QONUNI 

1807 yilda fransuz olimi Furye issiqlik o'tkazuvchanligi jarayonida jismning (moddaning) har qanday nuqtasida issiqlik oqimi va harorat gradienti o'rtasida aniq bog'liqlik mavjudligini eksperimental ravishda isbotladi:                                             

bu yerda Q - issiqlik oqimi, birligi - Vt ; 

grad(T) - harorat maydonining gradienti (vaqtning tanlangan nuqtasida tizimning turli joylaridagi raqamli harorat qiymatlari to'plami), o'lchov birliklari K / m; 

S - issiqlik almashinuvining sirt maydoni, birligi - m; 

Harorat gradientini dekart koordinatalari o'qlari bo'ylab komponentlarning vektor yig'indisi sifatida tavsiflash mumkin:

bu yerda i, j, k - bir-biriga ortogonal va koordinata o'qlari bo'ylab yo'naltirilgan birlik vektorlar.

Bu shuni anglatadiki, bu qonun issiqlik o'tkazuvchanligi orqali issiqlik uzatish paytida issiqlik oqimining kattaligini belgilaydi. Issiqlik oqimining sirt zichligi uchun Furye qonuni quyidagi shaklni oladi:

Minus belgisi issiqlik oqimi va harorat gradienti vektorlari ko'p yo'nalishli ekanligini anglatadi. Shuni tushunish kerakki, issiqlik haroratni pasaytirish yo'nalishi bo'yicha uzatiladi. 

Va shunga qaramay, Furye qonuni issiqlik o'tkazish jarayonining inertsiyasini hisobga olmasligini ta'kidlash ortiqcha bo'lmaydi, boshqacha qilib aytganda, taqdim etilgan modelda haroratning o'zgarishi istalgan nuqtada bir zumda butun jismga tarqaladi. Furye qonuni, masalan, ultratovush, zarba to'lqinlarining tarqalishi kabi yuqori chastotali jarayonlarni tavsiflash uchun noto'g'ri qoʻllanadi.

Bizga ma'lumki, issiqlik o'tkazuvchanligi uchun Furye qonuni va konvektiv issiqlik uzatish uchun Nyutonning sovutish qonuni qoʻllanadi. Aytaylik, sizda nima uchun issiqlik uzatish tezligini tahlil qilish uchun ikki xil qonun talab qilinadi degan savol bor. Buning sababi shundaki, issiqlik uzatish rejimlari individual fizikadan farq qiladi. 

O'tkazuvchanlik orqali issiqlik uzatish mikroskopik diffuziya va harorat farqi tufayli ob'ekt ichidagi molekulalar yoki kvazi-zarralarning to'qnashuvi tufayli sodir bo'ladi. Agar biz mikroskopik ko'rinishda ko'rsak, har qanday tarqalgan va to'qnashuvchi material molekulalarni, elektronlarni, atomlarni o'z ichiga oladi. Ular kinetik va potentsial energiyani mikroskopik tarzda bir-biriga o'tkazadilar. Bu energiya ob'ektning ichki energiyasi deb nomlanadi. Qonunda aytilishicha, issiqlik o'tkazuvchanligi Furye qonunidir. 

Har qanday ob'ektdagi konveksiya issiqlik almashinuvini suyuqliklar harakati yoki suyuqlik oqimi tufayli bir molekuladan ikkinchisiga issiqlik o'tkazish sifatida aniqlash mumkin. Nyutonning sovutish qonuni konveksiya issiqlik uzatilishini boshqaradi.
Venera Rahimova

Venera Rahimova Timerxanovna (1946-yil, 10-iyun, Andijon viloyati Qoradaryo qishlogʻi, OʻzSSR) — Sovet va rus aktrisasi, Boshqird Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi (Boshqird ASSR) xalq artisti (1985), Salavat Yulaev nomidagi mukofot laureati. Ufa, Nalchik va Moskva kabi bir qator shaharlardagi qoʻgʻirchoq teatrlarida aktrisa sifatida oʻz faoliyatini olib borgan. U „Neznayka na Lune“ multfilmidagi bilmasvoy obraziga ovoz berish tufayli keng shuhrat qozondi.

Hayoti
1946-yil 10-iyunda  Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi, Andijon viloyati, Qoradaryo qishlog‘ida tug‘ilgan. 1967-yilda Sterlitamak madaniy-ma'rifiy maktabini tamomlab, Boshqird qo'g'irchoq teatri (ruscha: Башкирский театр кукол)da ishlay boshlagan va u yerda 1986-yilgacha ishlagan. Keyin u Moskvaga ko'chib o'tdi va u yerda Moskva qo'g'irchoq teatrida "Sehrli chiroq" bolalar kitobida xizmat qildi.

1990-yillarda, teatr bilan parallel ravishda, u RTR telekanalida qo'g'irchoq dasturlarida ishlagan. "Prazdnik kajdiy den" (rol - Tam-tamchik) va "Lukomorye" (rol - Pugalo). 

Akasi - Rossiyada xizmat ko'rsatgan artist Tagir Rahimov.

Filmografiya
 2007-yil — Zakon i poryadok. Otdel operativnыx rassledovaniy („Chest“. 9-raqamli film)
 2014-yil — Karpov. Sezon tretiy (28 seriya) — Zina xola
 2015-yil — Versiya (1-ya seriya „Zaveshanie“)
 2015-yil — Posledniy ment – qariya

Multfilm dublyaj
 1997-yil — Volshebniy svirel — Uaigning onasi
 197-yil — Neznayka na lune — Bilmasvoy (10 qismdan tashqari)
 2010-yil — Priklyucheniya kotyonka i eego druzey — mushukcha Shamonulka

Mukofotlari
 Boshqirdiston ASSR xalq artisti (1985-yil)
 Boshqirdiston ASSRda xizmat koʻrsatgan artist (1977-yil)
 Salavat Yulaev nomidagi mukofot laureati (1984-yil)

Chingiz Aytmatov hikoyasi asosida “Oq kema” spektaklida bolakay obrazini yaratgani uchun, Majit G‘afuriyning “Qora yuzlilar” hikoyasi asosidagi “Galima” spektaklida Galima,  A. Tolstoyning  “Buratinoning sarguzashtlari” ertagi asosida Boshqird qo‘g‘irchoq teatrida tasvirga tushurilgan spektaklda Pinokkio rolini ijro etgani uchun.

Adabiyotlar

Havolalar
 Энциклопедия Башкирии
 Башкирская энциклопедия
 Самигуллина Р. От Петрушки к Прометею. Уфа, 1993.

Manbalar

Andijonda tugʻilganlar
Andijon viloyatida tugʻilganlar
Oʻzbekistonda tugʻilganlar
Kishilar
Sovet aktrisalari
Rossiyalik aktrisalar
Sirri Saqatiy

“Sirri Saqatiy” (arab. سری سقطی) nomi bilan tanilgan Abul Hasan Sirri ibn Mug‘allis as-Saqatiy (vaf. 867 milodiy) Bag‘dodning ilk musulmon so‘fiy avliyolaridan biri edi. U Ma’ruf Karxiyning nufuzli shogirdlaridan biri bo‘lib, tasavvufni tizimli ravishda taqdim etgan birinchi olimlardan sanaladi. U Bishr Xofiyning do‘sti, bag‘dodlik Junaydning amakisi va ruhiy ustozi bo‘lgan.

Manbalar 

 Olimlar
Armen Mnatsakanyan

Armen Sergeevich Mnatsakanyan (1918 – 1991) – Sovet kosmik texnologiyalari dizayneri, kosmik kemalar uchun Igla avtomatik oʻrnatish tizimini ishlab chiquvchi, Aniq asboblar ilmiy-tadqiqot instituti bosh muhandisi (NII-648).

Biografiyasi 
Armen Sergeyevich Mnatsakanyan 1918-yil 7-noyabrda tugʻilgan va 1991-yilda vafot etgan. Novodevichy qabristonining kolumbariysiga dafn etilgan.

1941-yilda Armen Mnatsakanyan MPEIni elektrotexnika mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Ulugʻ Vatan urushi yillarida u ofitserlik kurslarini tugatgan, shundan soʻnu Leningrad frontida jang qilgan.

Urush oxirida Novorossiysk savdo portida ishlagan, yerda urush paytida vayron qilingan aloqa tizimlarini tiklash bilan shugʻullangan.

1951-yilda aspiranturani tugatib, doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

NII-648 da ishlash va Igla tizimini rivojlantirishi 
Aynan „Igla“ tizimining rivojlanishi kosmonavtlarning ularda uzoq muddatli boʻlishi uchun orbital stantsiyalarni yaratishga imkon berdi.

Bunday tizimni ishlab chiqish vazifasi qoʻyilgan paytda Mnatsakanyan NII-648 (hozirgi Aniq asboblar ilmiy tadqiqot instituti) ga rahbarlik qilgan. Docking tizimini yaratish boʻyicha ishlar 1962-yilda boshlangan va uni ishlatish bilan birinchi muvaffaqiyatli oʻrnatish 1967-yilda amalga oshirilgan.

Mnatsakanyan NII-648 ga XX asrning 50-yillari boshlarida ishga kelgan va 1961-yilda ushbu ilmiy-tadqiqot institutini boshqargan va 1976-yilgacha uning rahbari boʻlgan.

1976-yilda NII-648 dan Mnatsakanyan „Soyuz-23“ kosmik kemasi qoʻshilmaganidan keyin oʻz xohishi bilan isteʼfoga chiqdi.

NII-648 dan tashqarida ishlashi 
NII-648-dagi ishini tugatgandan soʻng, Armen Sergeevich Mnatsakanyan Moskva radiotexnika, elektronika va avtomatika institutida (MIREA) oʻqituvchi boʻlib ishladi. U Novodevichy qabristoniga dafn etilgan (6-sayt).

Mukofotlari 
Armen Sergeevich Mnatsakanyan quyidagi mukofotlarga sazovor boʻlgan: Lenin mukofoti, Lenin ordeni, Mehnat Qizil Bayroq ordeni, Qizil Yulduz ordeni . Bundan tashqari, uning bir qator medallari ham bor edi.

Manbalar 

Qizil Yulduz ordeni sohiblari
Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Moskvada vafot etganlar
1991-yilda vafot etganlar
1918-yilda tugʻilganlar
7-oktyabrda tugʻilganlar
Karjala, Finland

YOʻNALTIRISH Karjala
Ikki nurli interfenometr

Interferometr (interferensiya va metr) – elektromagnit yoki akustik toʻlqinlar interferensiyasi hodisasiga asoslangan oʻlchash asbobi. Interferometrning ishi bitta nurning fazoda ikki (yoki koʻp) kogerent nurga parchalab, turli yoʻnalishda interferensiya koʻrinishlarini hosil qilishidan iborat. Optik Interferometr keng tarqalgan. Bunga Maykelson Interferometr misol boʻladi nurlar koʻzgu 3h va 32 lardan kaytib toʻplanib obyektiv O ning fokal tekisligida interferensiyalanadi. Nurlar dastalarining yoʻlini baravarlash uchun (mas, 1 nur plastina Ya, dan ikki marta oʻtadi) nur 2 yoʻliga plastina P2 oʻrnatiladi. 3, (yoki 32) ni ozgina siljitilganda interferensiya polosalar qarash maydonida sezilarli suriladi. Koʻzgu 3, (yoki 32) oʻrniga biror detal oʻrnatib, interferension tasvir boʻyicha detal sirtining sifati toʻgʻrisida mulohaza yuritish mumkin. Toʻlqin tabiatiga qarab, Interferometr akustik va elektromagnit toʻlqinlar (optik va radioin-terferometrlar) uchun moslab yasaladi. Optik Interferometr spektral chiziqlarning toʻlqin uzunligini, shaffof muhitlarning yorugʻlik sindirish koʻrsatkichini, yulduzlarning burchak oʻlchamlarini, masofalarning mutlaq va nisbiy qiymatini katta aniqlikda oʻlchash uchun ishlatiladi. Interferometr sanoatda optik tizim va qismlarning sifatini tekshirish hamda optik detallarning sir-tini kuzatish uchun qoʻllanadi. Me-tallurgiyada esa metall sirtlarining tekisligini tekshirishda, shaxtalardagi metan va karbonat angidrid konsentratsiyasini aniqlashda ham Interferometrdan foydalaniladi.

Sanoatda optik tizim va qismlarning sifatini tekshirish hamda optik detallarning sinishi kuzatish uchun qoʻllanadi. Metallurgiyada esa metall sirtlarining tekisligini tekshirishda, shaxtalardagi metan va karbonat angidrid konsentratsiyasini aniqlashda ham Interferometrdan foydalaniladi.

Manbalar

Havolalar 

Fizika
Bekobod qabristoni

Bekobod qabristoni — Oʻzbekiston Respublikasining Fargʻona viloyatiga qarashli qabriston. Oʻzbekiston tumani tarkibiga kiradi. Oʻzbekiston tumani Bekobod mahallasida joylashgan. 2023-yil 26-yanvarda Oʻzbekiston tumani geografik obyektlarning inventarizatsiyasi maʼlumotlari bazasiga kiritilgan. Reestrdagi kodi: APU:917384.

Manbalar 

Qabristonlar
Oʻzbekiston tumani
Oʻzbekiston qabristonlari
Abdumavlon Abdukarimov

Abdumavlon Abdukarimov (1922-yil tavallud topgan – 2001-yil vafot etgan) – Qirgʻiziston SSR Jalolobod viloyati Suzoq MTS traktorchisi. Lenin ordeni, "Oʻroq va Bolgʻa" oltin medali, Vatanparvarlik ordeni sohibi va Sotsialistik Mehnat Qahramoni.

Hayoti va faoliyati 
1922-yilda Turkiston Muxtor Sovet Sotsialistik Respublikasi Fargʻona viloyati Andijon tumani Oktyabrskoy qishlogʻida, (hozirgi Qirgʻiziston Jalolobod viloyati Bogʻish qishlogʻida) tugʻilgan. Millati oʻzbek. Mehnat faoliyatini erta boshlagan: 1933-yildan 1938-yilgacha u mahalliy kolxozning dala jamoasida ishlagan.

1942-yil mart oyida Qizil Armiya safiga chaqirildi. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi. Abdukarimov Abdumavlon Stalingrad yaqinida ogʻir yaralangan va 1942-yil oktyabr oyida armiya safidan chiqarilgan. Oʻzining tugʻilgan qishlogʻiga qaytib, Suzoq mashina-traktor stansiyasida (MTS) traktorchi boʻlib ishlay boshladi. U agrotexnika ilm yutuqlari va ilgʻor tajribani oʻz amaliyotida qoʻllagan holda bir necha yillar davomida paxta xomashyosidan yuqori va barqaror hosil olishni taʼminladi. U xizmat qilgan brigadalarda 1954—1957-yillarda paxta hosili gektariga 27—53 sentnerni yoki oʻrtacha 40 sentnerni tashkil etdi. MTS qayta tashkil etilgandan soʻng u mahalliy Lenin nomidagi kolxozda mexanizator boʻlib ishlashni davom ettirdi. 1983-yildan nafaqaga chiqadi. Jalolobod viloyati (1959—1990-yillarda Oʻsh) viloyatida yashagan. 2001-yilda vafot etgan.

Mukofotlari 
SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1957-yil 15-fevraldagi Farmoni bilan qandlavlagi, paxta va chorvachilik mahsulotlari yetishtirishni koʻpaytirish, ilm-fan yutuqlari va ilgʻor tajribalarni yetishtirishda keng qoʻllashda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlari uchun, Abdukarimov Abdumavlon Lenin ordeni va „Oʻroq va Bolgʻa“ oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. Abdukarimov Abdumavlon 1957-yil 15-fevralda Lenin ordeni, 1985-yil 3-noyabrda Vatanparvarlik ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar 

„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Vatanparvarlik ordeni sohiblari
Sirojiddin Qoʻziyev

Sirojiddin Qoʻziyev (1996-yil 1-sentyabrda tugʻilgan) Oʻzbek futbolchisi, yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynaydi. Hozirda Malaziyaning „Kuching sity“ futbolchisi.

Faoliyati 
Katta futboldagi faoliyatini Qarshining „Nasaf“ klubida boshlagan dastlabki mavsumlarida kam maydonga tushgan boʻlsada, oʻzining jamoaviy ilk sovrinlarini qoʻlga kiritdi. 2018-yilda oʻsib borayotgan raqobat tufayli Termizning „Surxon“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi. Surxon tarkibida yarim mavsum davomida harakat qilib, yana Qashaqadaryoga, bus safar Muborakning „Mash’al“ klubi bilan shartnoma imzoladi. Muborakliklar safida 4 mavsum davomida harakat qildi. Jamoaning Oʻzbekiston Pro ligasida gʻolib boʻlib, Superligaga yoʻllanma olishida katta hissa qoʻshdi. 2022-yilgi mavsum oldidan Fargʻonaning „Neftchi“ klubidan tushgan taklifni qabul qilib, shartnoma imzoladi. Jamoaviy hisobda katta yutuqlarga erishmagan boʻlsada, Sirojiddin jamoaning 3 toʻpuraridan biriga aylandi. 2023-yilgi mavsum oldidan ungga Malaziya yuqori ligasi vakili „Kuching sity“ klubidan taklifini qabul qilib, shartnoma imzoladi.

Yutuqlari 

 Oʻzbekiston Superligasi ikkinchi oʻrin: 2017
 Oʻzbekiston Kubogi sohibi: 2016
 Oʻzbekiston Kubogi Ikkinchi oʻrin:2016
 Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: 2016
 Oʻzbekiston Pro ligasi chempioni: 2019
 Oʻzbekiston Pro ligasi Ikkinchi oʻrin:2018

Manbalar

Havolalar 

 Soccerway.com
 Transfermarkt.com

1996-yilda tugʻilganlar
1-sentyabrda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Erkak futbol yarim himoyachilari
Nasaf klubi futbolchilari
Surxon klubi futbolchilari
Mashʼal klubi futbolchilari
Neftchi (Fargʻona) futbolchilari
Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Ahmad ibn Harb

Ahmad ibn Harb (toʻliq ismi Abu Abdulloh Ahmad ibn Harb Naysoburiy) — Nishopurning taniqli zohidi va muhaddisi.

Xuroson faqihi va shayxlarining oqsoqollaridan biri bo‘lgan Ahmad ibn Harb “al-Arbain”, “Kitobuz-zuhd” va “Iyalulloh” kabi hadis va tasavvufga oid asarlar yozgan. Biroq uning birorta asari bugungi kungacha yetib kelmagan. U Yahyo ibn Muoz ar-Roziyning ustozi, Sufyon ibn Uyayniyning shogirdi edi. Bir muddat Turkistonda g‘ayrimusulmon turklarga qarshi jihodda qatnashgan. Makkada ham istiqomat qilgan. U Ahmad ibn Hanbal davrida Bag‘dodga tashrif buyurib, u yerda dars bergan. Islomning oltin asrida 234-yilda (milodiy 849-yil) 85 yoshida vafot etgan.

Manbalar

Havolalar 

 Islom
Olimlar
Muhaddislar
Vollaston prizmasi

Vollaston prizmasi Uilyam Xayd Vollaston tomonidan ixtiro qilingan bo'lib, qutblangan yorug'likni boshqaradigan optik qurilma. U yorug'likni ortogonal qutblangan  ikkita alohida chiziqli polarizatsiyalanib chiquvchi nurlarga ajratadi. Ikkila nur ham ikkita to'rtburchak prizmaning optik o'qiga muvofiq holatda qutblangan bo'ladi.

Vollaston prizmasi ikki sinuvchi materialdan tayyorlangan, ikkita ortogonal boʻlgan prizmalardan iborat - odatda kaltsit kabi bir o'qli material. Ushbu prizmalar o'zlarining asoslari chegarasida bir-biriga biriktirilgan bo'lib (an'anaviy ravishda Kanada balzami bilan), optik o'qlari perpendikular boʻlgan ikkita to'rtburchakli uchburchak prizma hosil qiladi. Chiqib kelayotgan yorug'lik nurlari sinish ko'rsatkichlaridagi farqlar tufayli oddiy va g'ayrioddiy nurlar sifatida prizmadan ajralib chiqadi, ajralish burchagi prizmalarning xanjar burchagi va yorug'likning to'lqin uzunligi bilan o'chanadi. Tijorat prizmalar 1 ° dan 45 ° gacha boʻlgan divergensiya burchaklari bilan mavjud.

Eslatmalar
Rentgen nurlarining difraksiyasi

Rentgen nurlarining difraksiyasi - Tiron ekstraktining rentgen nurlari diffraktsiyasi juda keng choʻqqilarni oʻz ichiga oladi, bu qattiq moddalarning amorf tabiatini koʻrsatadi. 3-jadvalda standartlarning XRD naqshlari bilan taqqoslash asosida d-oraliqlar va taxminiy topshiriqlar roʻyxati keltirilgan. Eng kuchli choʻqqi allofanlar, amorf kremniy oksidi, halloysitlar va muskovit uchun naqsh bilan bir-biriga toʻgʻri keladi va bu materiallar turli nisbatlarda mavjud boʻlgan bir nechta komponentlarning aralashmasidan iborat boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi. Boshqa choʻqqilar halloysit va muskovitning standart rentgen diffraktsiya naqshlariga mos keladi. Shunday qilib, Tiron ekstraktlari uchun XRD namunasi halloysitlar, muskovit va ehtimol allofanlar va amorf kremniy oksidi mavjudligini koʻrsatadi.

Rentgen nurlari diffraktsiyasi (XRD) tadqiqot va sanoatda keng qoʻllaniladigan kuchli vositadir. XRD odatda materiallardagi kristall fazalarning sifat va miqdoriy tahlillari uchun yaxshi maʼlum boʻlsa-da, diffraktsiya naqshlarini sinchkovlik bilan tahlil qilish yoki maxsus XRD sozlamalarini qoʻllash orqali koʻproq maʼlumot olish mumkin : yaʼni qattiq eritmalarning tavsifi, kristallit oʻlchami va shakli, kristall orientatsiyasi, turli darajadagi ichki elastik shtammlar/stresslar, harorat taʼsiri, yaqin sirt xarakteristikasi va boshqalar. Ushbu maqolaning maqsadi birinchi navbatda rentgen nurlari diffraktsiyasining baʼzi asosiy tamoyillarini umumlashtirish va keyin XRDni qoʻllashning baʼzi misollarini keltirishdir. keramika materiallari sohasi.

Boʻlimni koʻrishKitob sotib olish

Rentgen nurlari diffraktsiyasining tamoyillari 
X-nurlarining diffraksiyasi rentgen nurlari va kristall namuna oʻrtasidagi konstruktiv shovqin natijasidir. Amaldagi rentgen nurlarining toʻlqin uzunligi kristall panjaradagi atomlar orasidagi masofaning kattaligi bilan bir xil. Bu turli yoʻllar bilan tahlil qilinishi mumkin boʻlgan diffraktsiya naqshini keltirib chiqaradi, eng mashhuri kristallar va ularning fazalarini oʻlchashda ishlatiladigan mashhur Bragg qonunini (nl = 2d sin th) qoʻllashdir.

Rentgen nurlarining tarqalishi 
Turli xil rentgen nurlarini tarqatish usullaridan foydalangan holda materialning kristal boʻlmagan tarkibiy qismlarini oʻrganadigan boshqa usullarga oʻtlash chastotasi kichik burchakli rentgen nurlarining tarqalishi (GISAXS), kichik burchakli rentgen nurlarining tarqalishi (SAXS), umumiy tarqalish (shuningdek, deb ataladi) kiradi. Juftlikni taqsimlash funksiyasi (PDF) tahlili), rentgen reflektometriyasi (XRR). Har bir usul asosiy tarqalish nazariyasiga asoslangan maʼlumotlarni tahlil qilish uchun oʻz algoritmiga ega..

Rentgenologiya
Nazarmahram (Shahrixon tumani)

Nazarmaxram () — Oʻzbekiston, Andijon viloyati Shahrixon tumanidagi qishloq. Xaldivonbek tumani markazi.

Manbalar 

Shahrixon tumani aholi punktlari
Namangan trolleybusi

Namangan trolleybusi 1973-yilda tashkil etilgan va 2010-yilda faoliyati tugatilgan Namangan shahrining yopiq trolleybus tizimidir.

Tarixi 
Namanganda ilk trolleybus yoʻnalishi 1973-yil 4-aprelda ochilgan. Keyingi yillarda trolleybus tarmogʻi kengaydi. Oxirgi yillarda shaharda 1999-yil aprel oyida foydalanishga topshirilgan va atigi 14 km uzunlikdagi bitta trolleybus liniyasi faoliyat olib bordi. Bu trolleybus Namangan (temir yoʻl vokzali) – Toʻraqoʻrgʻon shahri yoʻnalishida qatnagan. 2004-yilda kontakt tarmogʻi temir yoʻl vokzali oxiridan boshlab liniyada almashtirildi. U Zichiskaya ko‘chasidan Taxtako‘prikning oxirigacha o‘tdi, lekin trolleybuslar chiziqdan chiqmadi.

Oxir-oqibat, 2010-yil 4-yanvarda yagona faol trolleybus liniyasi yopildi. Trolleybus liniyasi yopilgan vaqtda yo‘l haqi 200 so‘m edi. Namangandagi oxirgi trolleybus yoʻnalishi yopilishi munosabati bilan uning oʻrnini 17-sonli „Oxangar—Sardoba“ yoʻnalishidagi avtobuslar qatnovi yoʻlga qoʻyildi, buning uchun shaharga keltirilgan ISUZU rusumli 200 dona avtobusdan 16 tasi ajratildi.

Yoʻnalishlari 
Shaharda beshta trolleybus yoʻnalishi trolleybuslar harakatlangan:

 1-yoʻnalish: Markaziy bozor – 1-mitti tuman;
 2-yoʻnalish: Ittifoq – Shimoliy Fargʻona kanali;
 3-yoʻnalish: Markaziy bozor (aylanma yoʻnalish);
 4-yoʻnalish: Markaziy bozor (aylanma yoʻnalish);
 5-yoʻnalish: Taxtako‘prik – Gʻirvonsoy.

Yuqorida aytib oʻtilgan yoʻnalishlar tugatilgandan soʻng, shaharda faqat bitta yoʻnalish (shaharlararo) qoldi:

 1-yoʻnalish: Namangan (Temir yo‘l vokzali) – To‘raqo‘rg‘on (“Oxangar-TTT” zavodi)

2004-yilda yana bir liniya ishga tushirilishi rejalashtirilgan edi: Temir yoʻl vokzali – Taxtakoʻprik mavzesi.

Trolleybuslar turi va tavsifi 

Namangan trolleybus yo‘nalishlariga shaharlararo yoʻlovchi tashishga moʻljallangan katta sigʻimli ZiU-9 modelidagi sovet trolleybuslari xizmat ko‘rsatgan. 

ZiU-9 prototipi 1966-yilda ishlab chiqilgan boʻlib, u baland qavatli, uch eshikli boʻlgan. Old tomonda tor eshik, oʻrta va oxirida ikkita keng eshik boʻlgan. Qavat-qavatli eshiklarni ochish-yopish uchun dastlab elektroprivod, 1990-yillardan boshlab esa pnevnoprivod qoʻllangan.

Manbalar

Havolalar 
Namangan - shahar elektr transporti
Namangan
Trolleybuslar
Oʻzbekiston trolleybus tizimlari
Oʻzbekiston trolleybuslari
Qumri Ahmedova

Qumri Ahmedova (1915—2014) — Tojikiston Iqtisodiy Kengashiga qarashli Stalinobod ipak kombinati yigiruvchisi (1948-yildan). Lenin ordeni va O‘roq va bolg‘a oltin medali, kombinat ishchilari o‘rtasida o‘tkazilgan sotsialistik musobaqa g‘olibasi. Oʻzbekiston Respublikasi hamda Sotsialistik mehnat Qahramoni.

Hayoti va faoliyati 
1915-yil 8-martda Turkiston o‘lkasi, Farg‘ona viloyati, Skobelev uezdida (hozirgi Farg‘ona viloyatida) o‘rta oilada tug‘ilgan. Milllati oʻzbek, ijtimoiy ahvoli — ishchi.

1939-yildan Stalinobod ipak oʻrash kombinatida sanoat pilla yetishtirishda, 1948-yildan Stalinobod ipak kombinati pilla oʻrash sexida yigiruvchi boʻlib faoliyat yuritgan. Qumri Ahmedova bir necha bor kombinat ishchilari o‘rtasida o‘tkazilgan sotsialistik musobaqasi g‘olibasi bo‘lgan va bir necha bor Tojikiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining faxriy yorliqlari bilan taqdirlangan.

1990-yillar boshidagi xususiylashtirishdan keyin Dushanbe ipak fabrikasi ishlamay qolgan natijada Qumri Ahmedova ishsiz qoladi.

1965-yildan Qumri Ahmedova nafaqaga chiqdi. Dushanbe shahrida (1929—1961-yillarda — Stalinobod shahri) yashagan. U 2014-yil iyun oyida vafot etdi.

Mukofotlari 
SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1960-yil 7-martdagi Farmoni bilan Xalqaro xotin-qizlar kunining 50 yilligi munosabati bilan mehnatdagi yuksak yutuqlari va ayniqsa samarali ijtimoiy faoliyati uchun Qumri Ahmedovaga Oʻzbekiston Respublikasi Qahramoni unvoniga loyiq ko‘rilgan. Shu bilan bir qatorda Sotsialistik mehnat Qahramoni, Lenin ordeni hamda O‘roq va bolg’a oltin medali bilan tagʻdirlangan.

Qumri Ahmedova Lenin ordeni bilan 1960-yil 3-mart, shu jumladan "1941—1945 yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun" medali bilan (1945-yil 6-iyun) taqdirlangan.

Adabiyotlar 

 Таджикская советская энциклопедия (тадж.). — Душанбе, 1978. — Т. 1.
 Таджикская национальная энциклопедия (тадж.) — Душанбе, 2011. — Т. 1.

Manbalar 

Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Lenin ordeni sohiblari
1915-yilda tugʻilganlar
Oʻzbekiston qahramonlari
Eng koʻp oʻyin oʻtkazgan sportchilar

Sportda kepka — bu oʻyinchining xalqaro miqyosdagi oʻyinda paydo boʻlishi. Bu atama Birlashgan Qirollikdagi regbi futboli va futbol xalqaro oʻyinida har bir oʻyinchiga kepka berish amaliyotidan boshlangan. Futbolning dastlabki kunlarida har bir jamoaning bir-biriga mos keladigan koʻylak kiyishi tushunchasi hamma tomonidan qabul qilinmagan edi, shuning uchun har bir tomon oʻziga xos turdagi qalpoq kiyish orqali oʻzini bir-biridan ajratib turardi.

1872-yilda Shotlandiya va Angliya oʻrtasida boʻlib oʻtgan birinchi xalqaro futbol oʻyinining erta tasvirida Shotlandiya futbolchilari bosh kiyim kiygan, inglizlar esa turli xil maktab qalpoqlari kiygan edi. Bunday amaliyot birinchi marta 1886-yil 10-mayda assotsiatsiya futboli uchun Korintians asoschisi N. Leyn Jeksonning taklifidan soʻng tasdiqlangan.

Kepka berish akti endi xalqaro miqyosda boʻlib, boshqa sport turlari uchun ham qoʻllanadi. Garchi baʼzi sport turlarida jismoniy oʻyinlarda har doim ham berilmasa ham (umuman yoki har bir koʻrinish uchun), xalqaro yoki boshqa koʻrinish uchun Kepka (Cap) atamasi sportchining jamoani himoya qilgan oʻyinlar sonining koʻrsatkichi sifatida saqlanib qolgan. Shunday qilib, har bir oʻynagan oʻyin uchun „kepka“ beriladi va shuning uchun jamoa uchun x oʻyin oʻtkazgan, oʻyinchi x marta oʻynagan yoki x marta gʻalaba qozongan deb aytiladi.

Jismoniy sport turlarida oʻyinlarni hisoblash tartibi va uni taqdirlash amaliyoti sportdan sportga farq qiladi. U oʻyinchi debyutidan oldin berilishi mumkin yoki, ayniqsa, milliy jamoalar uchun, esdalik kepka futbolchi 100-oʻyinga qatnashganidan keyin berilishi mumkin.

Futbol

Rekordlar 
2010-yil 5-noyabr holatiga koʻra, umumiy xalqaro maydonlarda eng koʻp oʻyin oʻtkazish boʻyicha jahon rekordchisi amerikalik nafaqadagi futbolchi Kristin Lilli boʻlib, u 354 ta oʻyin oʻtkazgan. Erkaklar futbolida rekord portugaliyalik Krishtianu Ronalduga tegishli; u 2023-yil 23-martda 197-o‘yin o‘tkazgan Bader Al-Mutavadan o‘zib ketdi, 2023-yilning 26-martida esa rekordini 198 ta o‘yinga yetkazdi. 100 ta xalqaro oʻyinda gʻalaba qozongan birinchi futbolchi Angliyaning „Vulverxempton“ klubi futbolchisi Billi Rayt edi. Rayt Angliya terma jamoasi safida 105 marta maydonga tushdi, ulardan 90 tasini kapitan boʻlganida qoʻlga kiritdi.

Qalin, hozirda xalqaro futbolda faol oʻyinchilarni bildiradi.

Men

Women

Kriket

Rekordlar 
Hali ham faol oʻyinchilar qalin shrift bilan yozilgan.

 Notes

Regbi ittifoqi 

Hali ham faol oʻyinchilar qalin shrift bilan yozilgan.

Regbi ligasi 

Hali ham faol oʻyinchilar qalin shrift bilan yozilgan.

Netbol 

Hali ham faol oʻyinchilar qalin shrift bilan yozilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Erkaklar rekordlari va faktlar — FIFA
 100+ Caps (erkaklar) RSSSF bilan oʻyinchilar
 Xalqaro futbol kepkasi surati — Shotlandiya Milliy muzeyi
 Xalqaro kepkalar va faxriy qalpoqlar galereyasi

FIFA
Rahmatulla Ortiqov

Rahmatulla Ortiqov (1899-yil tavallud topgan – 1965-yil 29-mayda vafot etgan) – Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi, Oʻzbekiston SSR Namangan viloyati Chortoq tumani „Moskva“ kolxozining raisi, Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati va Sotsialistik Mehnat Qahramoni. Lenin ordeni va „Oʻroq va bolgʻa“ oltin medali sohibi.

Hayoti va faoliyati 
1899-yilda Turkiston oʻlkasi Fargʻona viloyati Namangan uyezdida tugʻilgan. KPSS aʼzosi.

1914-yildan – iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda qatnashgan. 1914—1960-yillarda mardikor, oʻz xoʻjaligida dehqon, birgalikda yer yetishtirish boʻyicha mahalliy shirkatdagi dehqon, Oʻzbekiston SSR Namangan viloyati Chortoq tumani „Moskva“ kolxozining raisi.

Hukumatning urush sharoitida qishloq xoʻjaligini rivojlantirish boʻyicha topshiriqlarini muvaffaqiyatli bajargani uchun kolxoz raisi Rahmatulla Ortiqov ikki marta "Mehnat Qizil Bayroq" ordeni bilan taqdirlangan.

Qurgʻoqchilik vaqtida 1946-yilda Chortoq „Moskva“ kolxozi paxtakorlari Namangan viloyatida eng yuqori „oq oltin“ hosiliga erishgani uchun kolxoz rais Rahmatulla Ortiqov Lenin ordeni bilan taqdirlandi. Buyuk Oktyabr Sotsialistik inqilobining 40 yilligi arafasida „Moskva“ kolxozi mehnatkashlari 1956-yil 31-oktabrda Namangan viloyatida eng yuqori paxta hosilini topshirishgan (gektariga 38,5 sentnerdan). „Moskva“ kolxozi 1956-yilda oʻz zimmasiga olgan sotsialistik majburiyatlarini oʻtgan yilga nisbatan 26 kun oldinroq va rejadan ortiq 100 tonna paxta topshirdi.

SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi farmoni bilan sovet paxtachiligini rivojlantirishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlar, paxta yetishtirishda fan yutuqlari va ilgʻor tajribalardan keng foydalanilgani, paxta xomashyosidan yuqori va barqaror hosil olgani uchun u Lenin ordeni va „Oʻroq va bolgʻa“ oltin medali bilan hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. 4-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan. 1965-yil 29-mayda vafot etgan.

Mukofotlari 
 Lenin orden
 „Oʻroq va bolgʻa“ oltin medali
 Sotsialistik Mehnat Qahramoni

Manbalar 

Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
1899-yilda tugʻilganlar
Boʻyoq lazeri

Boʻyoq lazerlari, odatda suyuq eritma holatida, faol vosita sifatida organik boʻyoqlardan foydalanadigan lazerlardir . Boʻyoqli lazerlar lazer spektroskopiyasida inqilob qildilar va impuls davomiyligi bir pikosekunddan kam boʻlgan lazerning yangi turini yaratdilar (ultraqisqa impulsli lazerlar).

Bugungi kunda nasos uchun, odatda boshqa lazerdan qoʻllanadi, masalan , diod nasosli Nd: YAG yoki argon lazeri . Fleshli chiroq bilan pompalanan boʻyoq lazeri juda kam holatda uchraydi. Boʻyoq lazerlarining asosiy xususiyati shundaki, uning kuchaytirish konturining juda katta kengligidir. Quyida baʼzi boʻyoq lazerlari uchun parametrlar jadvali keltirilgan.

Lazerning bunday katta ish maydonidan foydalanishning ikkita imkoniyati mavjud:

 Generatsiya sodir boʻladigan toʻlqin uzunligini sozlash – lazer spektroskopiyasi uchun,
 Darhol keng diapazonda ishlab chiqarish – ultraqisqa impulslarni yaratish uchun.

Ushbu ikki imkoniyatga koʻra, lazer dizaynlari ham farqlanadi. Agar toʻlqin uzunligini sozlash uchun anʼanaviy sxema ishlatilsa, faqatgina unga qatʼiy belgilangan toʻlqin uzunligini (odatda prizma, diffraktsiya panjarasi yoki undan murakkab sxemalar) termal stabilizatsiyalash va nurlanish emissiyasi uchun qoʻshimcha bloklar qoʻshiladi, ammo ultraqisqa impulslarni hosil qilish uchun, ancha murakkab sxema talab qilinadi. Faol muhitga ega kyuvetaning dizayni oʻzgartiriladi. Lazer impulsining davomiyligi pirovardida 100÷30  (vakuumdagi yorugʻlik bu vaqt ichida atigi 30÷10 mkm masofani bosib oʻtishi mumkin) boʻlganligi sababli populyatsiya inversiyasi maksimal boʻlishi kerak, bunga faqat, boʻyog eritmasini juda tez pompalash orqali erishish mumkin. Buni amalga oshirish uchun erkin boʻyoq oqimi boʻlgan kyuvetaning maxsus dizayni qoʻllanadi (boʻyoq maxsus nozuldan taxminan 10 m / s tezlikda pompalanadi). Eng qisqa impulslar halqa rezonatori yordamida olinadi.

Ilovalar 

 Lazer spektroskopiyasi
 Chastota standartlari (toʻlqin uzunligi standartlari)
 Ultra qisqa pulsli lazerlar

Vibronik kristallarning kashf etilishi hamda, lazer texnologiyasining umumiy rivojlanishi bilan, boʻyoq lazerlari kamdan-kam uchramoqda. Ular, masalan, titan-safir lazerlari bilan almashtiriladi.

Shuningdek qarang 

 Lazer turlari
 Lazer qurilmasi
 Fototrop modulyator

Havolalar 

 FJ Duarte va LW Hillman (Eds), Dye Laser Principles – Akademik, Nyu-York, 1990 – ISBN 0-12-222700-X
Yadro fizikasi bo'yicha Tom V. Bonner mukofoti

Yadro fizikasi bo'yicha Tom V. Bonner mukofoti buAmerika fizika jamiyatining yadro fizikasi bo'limi tomonidan beriladigan yillik mukofotdir. 1964 yilda tashkil etilgan va hozirda 10 000 $ va sertifikatdan iborat Bonner mukofoti fizik Tom V. Bonner xotirasiga bag'ishlangan. Amerika fizika jamiyati tomonidan ta'kidlanganidek, mukofotning maqsadi:

 Yadro fizikasi bo'yicha ajoyib eksperimental tadqiqotlarni, shu jumladan yadro fizikasi tadqiqotlariga umumiy hissa qo'shadigan usul, texnika yoki qurilmani ishlab chiqishni tan olish va rag'batlantirish. Bonner mukofoti odatda eksperimental tadqiqotlardagi individual yutuqlar uchun beriladi, ammo alohida nazariy ish va bitta muvaffaqiyatga hissa qo'shgan guruhlar uchun berilishi mumkin.

Ushbu maqola Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekisto Milliy Universiteti Fizika fakulteti talabasi Do'stmuhamedova Shahzoda tomonidan wikita'lim loyihasi doirasida ingliz tilidan tarjima qilindi.

Qabul qiluvchilar

Shuningdek 

 Fizika mukofotlari ro'yxati

Ma'lumotnomalar 

 Yadro fizikasi bo'yicha Tom V. Bonner mukofoti, Amerika fizika jamiyati

Havolalar 

 APS Yadro fizikasi bo'limi

Yadro fizikasi
Mukofotlar
Star Wars: The Clone Wars (film)

Star Wars: The Clone Wars () 2008-yilda ekranlarga chiqarilgan kompyuter-animatsion filmdir. Lucasfilm Ltd. va Lucasfilm Animation studiyalari tomonidan ishlangan hamda Warner Bros. Pictures tomonidan tarqatilgan. Film rejissyori — Dave Filoni, prodyuseri — Catherine Winder, ssenariy mualliflari esa Henry Gilroy, Steven Melching va Scott Murphydir. 

Filmning ilk relizi 10-avgust 2008-yilda boʻlib oʻtgan. Film $8 millionlik byudjeti bilan butun dunyo boʻylab $68 million ishlab topgan.

Syujeti

Ovoz berganlar 
 Matt Lanter — Anakin Skywalker
 Ashley Eckstein — Ahsoka Tano
 James Arnold Taylor — Obi-Wan Kenobi
 Catherine Taber — Padmé Amidala
 Tom Kane — Yoda
 Dee Bradley Baker — kapitan Rex va kommandor Cody
 Christopher Lee — Count Dooku / Darth Tyranus
 Samuel L. Jackson — Mace Windu
 Anthony Daniels — C-3PO
 Nika Futterman — Asajj Ventress
 Ian Abercrombie — Chancellor Palpatine / Darth Sidious
 Corey Burton — Ziro the Hutt
 Kevin Michael Richardson — Jabba the Hutt 
 David Acord — Rotta the Huttlet

Manbalar

Havolalar 
 
 
 

2008-yil filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh filmlari
2008-yil animatsion filmlari
AQSh animatsion filmlari
Warner Bros. filmlari
Lucasfilm animatsion filmlari
Warner Bros. animatsion filmlari
Lucasfilm filmlari
AQSh kompyuterli animatsion filmlari
AQSh ilmiy fantastik filmlari
Zeeman energiyasi

Zeeman energiyasi yoki tashqi maydon energiyasi — bu magnitlangan jismning tashqi magnit maydondagi potentsial energiyasi. U golland fizigi Pieter Zeeman sharafiga nomlangan, birinchi navbatda Zeeman effekti bilan mashhur. SI birliklarida u quyidagicha

 

Bu yerda H Ext — tashqi maydon, M — mahalliy magnitlanish va integral tananing hajmi boʻyicha amalga oshiriladi. Bu har bir alohida magnit momenti uchun mos keladigan mikroskopik Gamiltonial (energiya) ning statistik oʻrtacha (birlik hajmdagi makroskopik namunadan) m, ammo mahalliy induksiyani boshdan kechirayotgan B :

 

Agar qoʻllaniladigan magnit maydon kuchi past boʻlsa, demak u orbital va spin burchak momentumini bogʻlangan holatda qoldiradi (yaʼni  magnit maydonning magnit dipol bilan oʻzaro taʼsiridan ustunlik qiladi), biz maydon kuchi zaif ekanligini taʼkidlaymiz va bunday hollarda spektral chiziqlarning boʻlinishi Zeeman effekti yordamida tushuntiriladi.

Maʼlumotnomalar 

 F. Barozzi, F. Gasparini, Fondamenti di Elettrotecnica: Elettromagnetismo, UTET Torino, 1989 yil
 Hubert, A. va Schäfer, R. Magnit domenlar: magnit mikro tuzilmalarni tahlil qilish, Springer-Verlag, 1998 yil
Magnetizm
1880-yil Greenback milliy konventsiyasi

1880-yilgi Greenback partiyasining Milliy konversiyasining Chikagoda 9-11-iyun kunlari prezidentlikka va oʻrinbosari-prezidentlikka nomzodlarni tanlash va 1880-yilgi AQSh prezidentlik saylovlarida Greenback partiyasi uchun partiya platformasini yozish uchun chaqirildi. Vakillar prezidentlikka Ayova shtatidan Jeyms B. Uiverni, prezidentlik oʻrinbosariga esa Texas shtatidan Barzillay J.Chambersni tanladilar.

Amerika dollari partiyasi 1880-yilda siyosiyat bilan sahnaga yangi kelgan boʻlib, asosan mamlakatning gʻarbiy va janubida 1873-yildagi vaxima tomonidan paydo boʻlib kelgan iqtisodiy ogʻir javoblar sifatida paydo boʻldi. Fuqarolar urushi davrida Kongress anʼanaviy tarzda oltin emas, balki davlat obligatsiyalarida sotiladigan pul shakli boʻlgan „yashil pullar“ ga ruxsat bergan edi. Urushdan keyin Sharqdagi koʻplab demokratlar va respublikachilar oltin standartiga qaytishga intilishdi va hukumat yashil pullarni muomaladan chiqarishni boshladi. Pul massasining qisqarishi iqtisodiy tushkunlik bilan birgalikda qarzdorlar, fermerlar va sanoat ishchilarining hayotini qiyinlashtirdi. Greenback partiyasi bu guruhlardan yordam olishga umid qildi.

Prezidentlik uchun olti kishi nomzod boʻlgan. Ayova shtatidagi senator va fuqarolar urushi generali Uiver ansevimlirit edi, ammo boshqa iksenatormen, Massachusets shtatidan Benjamin F.Butler va Pensilvaniyadan Xendrik B.Rayt ham koʻplab izdoshlarga ega edi. Uiver birinchi ovoz berishda 8 vakilgatning koʻpchilik ovozini qoʻlga kiritib, tezda gʻalaba qozondi. Texaslik biznesmen va Konfederatsiya faxriysi Chambers ham dastlabki ovoz berishda nomzod boʻldi. Platforma uchun kurash yanada shiddatli boʻldi, chunki chap qanot harakatining turli fraktsiyalari delegatlari ayollarning saylov huquqi, xitoylik immigratsiya va hukumat mehnat sharoitlarini qanchalik tartibga solishi kerakligi haqida toʻqnash kelishdi. Ayollar uchun ovoz berish eng munozarali boʻlib, ovoz beruvchilar kamchilikning qarshiligiga qaramay, partiya oxir-oqibat sufragistlarning ishini maʼqulladi.

Manbalar
Zeemen energiyasi

Zeeman energiyasi yoki tashqi maydon energiyasi — bu magnitlangan jismning tashqi magnit maydondagi potentsial energiyasi. U golland fizigi Pieter Zeeman sharafiga nomlangan, birinchi navbatda Zeeman effekti bilan mashhur. SI birliklarida u quyidagicha

 

Bu yerda H Ext — tashqi maydon, M — mahalliy magnitlanish va integral tananing hajmi boʻyicha amalga oshiriladi. Bu har bir alohida magnit momenti uchun mos keladigan mikroskopik Gamiltonial (energiya) ning statistik oʻrtacha (birlik hajmdagi makroskopik namunadan) m, ammo mahalliy induksiyani boshdan kechirayotgan B :

 

Agar qoʻllaniladigan magnit maydon kuchi past boʻlsa, demak u orbital va spin burchak momentumini bogʻlangan holatda qoldiradi (yaʼni  magnit maydonning magnit dipol bilan oʻzaro taʼsiridan ustunlik qiladi), biz maydon kuchi zaif ekanligini taʼkidlaymiz va bunday hollarda spektral chiziqlarning boʻlinishi Zeeman effekti yordamida tushuntiriladi.

Maʼlumotnomalar 

 F. Barozzi, F. Gasparini, Fondamenti di Elettrotecnica: Elettromagnetismo, UTET Torino, 1989 yil
 Hubert, A. va Schäfer, R. Magnit domenlar: magnit mikro tuzilmalarni tahlil qilish, Springer-Verlag, 1998 yil
Dune: Part Two

Dune: Part Two 2024-yilda ekranlarga chiqarilishi kutilayotgan epik va ilmiy fantastik filmdir. Legendary Pictures studiyasi tomonidan ishlangan hamda Warner Bros. Pictures tomonidan tarqatilgan. Film rejissyori — Denis Villeneuve, prodyuserlari — Mary Parent, Cale Boyter, Denis Villeneuve, Tanya Lapointe va Patrick McCormick, ssenariy mualliflari esa Denis Villeneuve va Jon Spaihtsdir. Filmda bosh rollarni Timothée Chalamet, Zendaya, Rebecca Ferguson, Josh Brolin, Dave Bautista, Stephen McKinley Henderson, Stellan Skarsgård, Charlotte Rampling, Javier Bardem, Austin Butler, Florence Pugh, Christopher Walken va Léa Seydoux ijro etgan.

Syujeti

Rollarda 
 Timothée Chalamet — Paul Atreides
 Zendaya — Chani
 Rebecca Ferguson — Lady Jessica
 Josh Brolin — Gurney Halleck
 Austin Butler — Feyd-Rautha Harkonnen
 Florence Pugh — Princess Irulan
 Dave Bautista — Glossu Rabban
 Christopher Walken — Shaddam IV
 Stephen McKinley Henderson — Thufir Hawat
 Léa Seydoux — Lady Margot
 Stellan Skarsgård — Baron Vladimir Harkonnen
 Charlotte Rampling — Gaius Helen Mohiam
 Javier Bardem — Stilgar

Manbalar

Havolalar 
 
 

2024-yil filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh filmlari
Warner Bros. filmlari
IMAX filmlar
AQSh epik filmlari
AQSh ilmiy fantastik filmlari
Aquaman va yoʻqotilgan qirollik

Aquaman va yoʻqotilgan qirollik (Aquaman and the Lost Kingdom) 2023-yilda ekranlarga chiqarilgan superqahramonlar haqidagi filmdir. DC Studios, Safran Company va Atomic Monster Productions studiyalari tomonidan ishlangan hamda Warner Bros. Pictures tomonidan tarqatilgan. Film rejissyori – James Wan, prodyuserlari – Peter Safran va Wan, ssenariy muallifi esa David Leslie Johnson-McGoldrickdir. Filmda bosh rollarni Jason Momoa, Amber Heard, Willem Dafoe, Patrick Wilson, Dolph Lundgren, Yahya Abdul-Mateen II, Temuera Morrison va Nicole Kidman ijro etgan.

Syujeti

Rollarda 
 Jason Momoa – Arthur Curry / Aquaman
 Patrick Wilson – Orm Marius
 Amber Heard – Mera
 Yahya Abdul-Mateen II – David Kane / Black Manta
 Willem Dafoe – Nuidis Vulko
 Randall Park – Dr. Stephen Shin
 Dolph Lundgren – qirol Nereus
 Temuera Morrison – Tom Curry
 Nicole Kidman – Atlanna

Oʻzbekcha dublyaj 
Filmning Oʻzbekistonda namoyish qilinishi Warner Bros. kompaniyasining rasmiy vakili „Interfilm Uzbekistan“ tomonidan amalga oshirilgan. Tarjimon Nodirabegim Ibrohimova, dublyaj rejissyori Kamil Tursunbayev, sinxron matn muallifi Marhabo Nasretdinova, loyiha menejeri Anna Atayan. Dublyaj ustida ProDublaj studiyasi boshchiligidagi 40 dan ortiq aktyorlar guruhi ishtirok etgan.

 Behzod Muhammadkarimov – Arthur
 Alisher Uzoqov – Orm
 Laziza Azizzade – Atlanna
 Bahodir Nishonov – qirol Atlan
 Boir Xolmirzayev – qirol Nereus
 Aziz Latipov – Jesse Kane
 Elbek Mirzohidov – Stephen Shin
 Muhammadjon Hodjayev – qirol Brine
 Nazokat Abdurahmona – Stingray
 Maruf Otajonov – Kordax
 Elyor Nosirov – Thomas „Tom“ Curry
 Gulruh Pirnazarova – Mera
 Dilfuza Shonazarova – Karshon
 Zafar Asqarov – Baliqlar qiroli

Manbalar

Havolalar 
 
 
 

2023-yil filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
AQSh filmlari
Warner Bros. filmlari
James Wan filmlari
Suv parilari haqidagi filmlar
DC Kengaytirilgan Koinoti filmlari
Superqahramonlar haqidagi AQSh filmlari
AQSh jangari filmlari
2020-yillar superqahramonlar haqidagi filmlar
Spektrogramma

Spektrogramma ( sonogramma ) - signalning (to'lqinning) spektral quvvat zichligi vaqtga bog'liqligini ko'rsatadigan tasvir hisoblanadi. Spektrogrammalar nutqni identifikatsiyalash, hayvonlar tovushini tahlil qilish, musiqaning turli sohalari, radio va sonar, nutqni qayta ishlash, seysmologiya va boshqa ko'plab sohalarda qoʻllanadi.

Ishlash prinspi 

Spektrogrammaning eng keng tarqalgan tasviri ikki o'lchovli (2D) diagrammadir: gorizontal o'q vaqtni, vertikal o'q chastotani ifodalaydi; ma'lum bir vaqtda ma'lum bir chastotada amplitudani ko'rsatadigan uchinchi o'lchov (3D), tasvirning har bir nuqtasining intensivligi yoki rangi bilan ifoda qilinadi..

Ko'plab tasavvurlar mavjud: 

a) ba'zan vertikal va gorizontal o'qlar vaqt yuqoriga va pastga o'tishi uchun yoqiladi, 

b) ba'zida amplituda rang yoki intensivlik bilan emas, balki 3D fazoda cho'qqilar bilan ifodalanadi.

Chastota va amplituda o'qlari grafikdan foydalanish maqsadiga qarab chiziqli yoki logarifmik (y=logx) bo'lishi mumkin. Ovoz odatda logarifmik amplituda o'qi bilan ifodalanishi mumkin (ko'pincha desibel (detsibell) yoki dB da) va chastota garmonik munosabatlarni ta'kidlash uchun chiziqli yoki musiqiy, tonal bog'lanishlarni ifodalash uchun logarifmik ifoda bo'ladi.

Shakllanish 
Spektrogramma - odatda ikkita usuldan birida tuziladi: 

bir qator tarmoqli o'tish filtrlaridan olingan filtrlar banki sifatida taxmin qilinadi (bu zamonaviy raqamli signallarni qayta ishlash paydo bo'lishidan oldin yagona yo'l edi) yoki derazali Furye yordamida vaqt signalidan hisoblab chiqiladi. Bu ikki usul aslida turli kvadratik vaqt-chastota taqsimotlarini hosil qiladi, lekin ma'lum sharoitlarda ekvivalentdir.

Kirish signalini chastota diapazonlariga ajratish uchun odatda analog ishlov berishda tarmoqli filtr usuli qoʻllanadi.

Oynali Furye transformatsiyasi yordamida spektrogramma yaratish odatda raqamli ishlov berish texnikasi yordamida amalga oshiriladi. Ma'lumotlar vaqt domenida raqamli namuna olinadi. Signal bir-biriga mos keladigan qismlarga bo'linadi, so'ngra har bir qism uchun chastota spektrining kattaligini hisoblash uchun Furye transformatsiyasi amalga oshiriladi. Har bir qism tasvirdagi vertikal chiziqqa to'g'ri keladi - vaqtning har bir lahzasidagi chastotaga bog'liq bo'lgan amplitudaning qiymati. Spektrlar yoki vaqt chizmalari tasvir yoki 3D diagrammada yonma-yon joylashtiriladi.

Signalning s(t) spektrogrammasini s(t) signalining oynali Furye konvertatsiyasining kvadrat amplitudasini hisoblash yo‘li bilan quyidagicha baholash mumkin:

Sm. Shuningdek 

 Oynali Furye transformatsiyasi
 Spektral musiqa
Biofizika
Biotexnologiya
Fizika