yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Albrecht Becker

Albrecht Becker (1906-yil 14-noyabr – 2002-yil 22-aprel) germaniyalik prodyuser, fotograf va aktyor boʻlib, natsistlar rejimi tomonidan gomoseksuallikda ayblanib qamalgan.

Shahsiy hayoti 
Germaniyaning Thale shahrida tugʻilgan Becker oʻqituvchilik kasbini egallagan. Oʻn sakkiz yoshida u Würzburgdagi Davlat arxivi direktori Jozeph Friedrich Abert bilan aloqalarni boshladi. Oʻn yillik aloqalar davomida aktyor bir qator nufuzli va sanʼatkor odamlar bilan uchrashdi. Bu uchrashuvlar uning aktyor va prodyuser sifatidagi faoliyatiga oʻz taʼsirini oʻtkazdi.

Hayotining qolgan qismida fotografiya bilan shugʻullandi. Freiburg va Viennada yashagan davrida ilk koʻrgazmalari namoyish etish orqali pul topa boshladi. Shuningdek gazeta va jurnallarga suratlar olish orqali ham daromad qildi.

Würzburg 
Würzburg – Bavariya janubida joylashan shahar. 1930-yillarda Würzburgda yashagan yahudiy doktor Leopold Obermayer mahalliy politsiya boʻlimiga pochtasi ochilayotganidan shikoyat qiladi. Shikoyat Gestapo tomonidan koʻrib chiqilgan. U Obermayerning uyini tintuv qilish huquqini oldi va uning seyfida yigitlarning bir qancha fotosuratlarini topdi. Topilgan fotosuratlar ichida Albrecht Beckerning surati ham boʻlganligi sababli 1935-yilda 175-bandni buzganlikda gumon qilinib, tergovga tortiladi.

Becker hamma uning gomoseksual ekanligini bilishini ommaviy tarzda taʼkidlagan. Natijada Obermayer ham, Becker ham tergovga tortilgach, Bekker Nürnbergda uch yillik qamoq jazosiga hukm qilindi. Obermayer esa 175-bandni buzganlikda ayblangan, ammo yahudiy sifatida Dachau kontslageriga yuborilgan. Ammo u yerda qiynoqqa solinganligi sababli Mauthauzen-Guzen kontslageriga koʻchiriladi va mana shu kontslagerda vafot etadi.

Urushning oxiriga kelib, yoʻqotishlar askarlarni oʻrnini tolʻldirish maqsadida Becker Vermaxtda xizmat qilish uchun ozod qilgacha 1944-yilgacha Rossiya frontida xizmat qiladi. Becker 2000-yilda suratga olingan Paragraph 175 hujjatli filmida urush paytida boshidan kechirganlari haqida gapirgan.
Éva Tardos

Éva Tardos (1 oktabr 1957) — Vengriya matematik va Cornell universitetining Kompyuter fanlari Jacob Gould Schurman professori.

Tardosning tadqiqot qiziqishi algoritmlardir. Uning ishi grafiklar yoki tarmoqlarda kombinatsiyaviy optimallashtirish muammolari uchun samarali usullarni ishlab chiqish va tahlil qilishga qaratilgan. U tarmoq oqimlari, kesish va klasterlash muammolari uchun taxminan algoritmlar kabi tarmoq oqim algoritmlari haqida baʼzi ishlarni amalga oshirgan. Uning soʻnggi ishlari algoritmik oʻyin nazariyasi va oddiy auksiyalar haqida oʻzlashtirmoqda.

Taʼlim va kasb faoliyati 
Tardos 1981 yilda Dipl.Math, 1984 yilda esa fan nomzodi ilmiy darajasini Eötvös Loran universitetining fanlar fakultetidan, uning maslahatchisi Andras Frank ostida oldi. U 2006-2010 yillarda Cornellda kompyuter fanlari kafedrasining raisi boʻlgan va hozirda kompyuter va axborot fanlari kolleji Dekanidir.

U 2004-2009 yillarda SIAM Journal on Computingning bosh muharriri boʻlgan va hozirda ACM jurnalining Iqtisodiyot va Hisoblash sohasi muharrori, shuningdek, kompyuter nazariyasi muharririmlar kengashi aʼzosi.

Jon Klineberg bilan birgalikda Algorithm Design () nomli darsli kitobning mualliflari boʻldi.

Unvonlar va mukofotlar 
Tardos Milliy muhandislik akademiyasi (2007), Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi va Milliy fanlar akademiyasi (2013)  va Amerika falsafa jamiyati (2020) aʼzolari etib saylandi. U shuningdek, ACM Fellow (1998-yildan beri), INFORMS aʼzoligi va Amerika matematik jamiyati aʼzoligidan (2013)  U Packard, Sloan jamgʻarmasi va Guggenheim stipendiyalari oluvchi.

U Fulkerson mukofoti (1988), George B. Dantzig mukofoti (2006),  Van Wijngaarden mukofoti (2011), Gödel mukofoti (2012)  va EATCS mukofoti (2017) ning gʻolibi boʻlgan. [1] 2018-yilda Ishlab chiqarish va amaliy matematikada ayollar va jamiyat assotsiatsiyasi uni yillik Sonia Kovalevskiy maʼruzachisi sifatida tanladi. 2019-yilda u IEEE John von Neumann medalini olgan.

Shaxsiy 
Tardos Devid Shmoys bilan turmush qurgan. Gábor Tardos uning kichik ukasi.

Manbalar 

1957-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Ayol matematiklar
WikiAyollar
Lesli Stiven Ettre

Lesli Stiven Ettre (16 sentabr 1922 - 1 iyun 2010) - xromatografiya sohasida, ayniqsa ochiq tubulli gaz xromatografiyasi, shuningdek, xromatografikaning tarixini hujjatlashtirish uchun qo'shgan hissasi uchun taniqli bo'lgan Vengriyalik-Amerikalik analitik kimyo va olim edi.

Hayot 
Ettre Vengriyaning Szombathely shahrida tug'ilgan va 1946-yilda Budapeştning Texnik universitetidan Kimyotexnika fanlari magistratura darajasini olgan. Keyinchalik u shu muassasadan texnik doktorlik (texnik) diplomini olgan. U va uning rafiqasi Kitty (Polonyi) Ettre (192?-199?) 1958-yilda Qo'shma Shtatlarga ko'chib o'tishdi. Ularning bitta qizi bor edi.

1946-yildan 1956-yilgacha Ettre Vengriyada farmatsevtika va kimyotexnika firmalarida ishlagan. 1956-yilda u Budapeştdagi Vengriya plastik ilmiy instituti sanoat bo'limining boshlig'i etib tayinlandi. G'arbiy Germaniyaning Frankfurt am Main shahridagi Lurgi AG-da kimyo muhandislik lavozimini egallagan va u yerda gaz xromatografiyasi bilan ishlashni boshlagan. Qo'shma Shtatlarda Ettre PerkinElmer korporatsiyasida 1958-yildan 1990-yilgacha ishdan bo'shashgan; u dastur muhandisi, mahsulot mutaxassisi, bosh dastur kimyosi va katta xodim olim va nihoyat katta olim lavozimlarida ishlagan.

Ettrening asosiy tadqiqot sohasi xromatografiya edi. Uning faoliyati turli sohalarni o'z ichiga olgan, jumladan, yuza maydonini tadqiq qilish, iz tahlil qilish, detektor javobini aniqlash, reaksiya gaz xromatografiyasi, saqlash indeks tizimi, bosh maydon gaz xromatrografiyasi va ayniqsa ochiq-tubulyar (kapilyar) ustun gaz xromatorligi nazariyasi va amaliyotini qamrab olgan. Pensiyadan ketgandan so'ng, u kromatografiya tarixi va evolyutsiyasiga va uning boshqa ilmiy fanlar bilan bog'liqligiga e'tibor qaratdi.

1900-1944 yillar davridagi Vengriya filiati tarixi va o'zgarishlari uning kamroq ma'lum faoliyatlaridan biri bo'lib, u Vengriya filiatelli jamiyati tomonidan chop etilgan bir nechta monografiyalarning muallifidir.

Akademiya 
Ettre bir nechta universitetlarda katta o'qituvchi va yordamchi professor bo'lgan; Veszprém universiteti, Budapeşt, Vengriya (1950-1952), Houston universiteti, Texas, AQSh (1986-1968), Johannes Kepler universiteti, Linz Avstriya va Nyu-Haven, Konnetikut, AQShdagi Yael universiteti kimyotexnika bo'limi (1977-1978, 1988-200?), u yerda yordamchi professor va tadqiqot filiali edi.

Lesli Ettre mukofoti 
2008-yilda PerkinElmer korporatsiyasi tomonidan kapilyar xromatografiya bo'yicha xalqaro simpoziumning Lesli Ettre mukofoti tashkil etildi. Bu mukofot har yili 35 yosh yoki undan kichik bo'lgan olimga atrof-muhit va oziq-ovqat xavfsizligi sohasida kapilyar gaz xromatografiyasida eng qiziqarli original tadqiqot uchun beriladi.

Ishlar 
Ettre 300 ga yaqin ilmiy nashrlarni, 20 kitobni, muharririni va 42 ta kitobni muharrir qildi. U ko'plab professional kimyo jamiyatlarining a'zosi edi. 1968 yildan 1974 yilgacha u Sanoat kimyoviy tahlillari ensiklopediyasining ijrochi muharriri sifatida xizmat qilgan.

Manbalar 

2010-yilda vafot etganlar
1922-yilda tugʻilganlar
Spannagel

Spannagel () — Avstriyaning Tirol shtatidagi Zillertal Alp togʻlarida joylashgan gʻor. 2010-yillarning oxiriga kelib gʻorning 10 km ga yaqin qismi oʻrganilgan. Ekskursiya uchun keluvchi sayyohlarga gʻorning 500 metr uzunlikdagi qismi taqdim etiladi. Uning kirish eshigi Spannagelxaus (2531 m) ostida, ilgari Avstriya turistik klubiga qarashli boʻlgan togʻ binosi ostida joylashgan. Gʻor va bino 1902-yildan 1904-yilgacha klubning prezidenti boʻlgan doktor Rudolf Spannagel sharafiga nomlangan.

Shakllanish 
Zillertal Alp togʻlarining katta qismi gʻor shakllanishiga yordam bermaydigan kristalli birlamchi jinslar, pluton va metamorfik jinslardan iborat. Baʼzi joylarda karstlanishga qodir qatlamlar bor, masalan, ohaktosh, dolomit, gips va boshqa karbonatlar. Ushbu qatlamlar odatda juda nozik va kichik gʻorlarning paydo boʻlishiga imkon beradi. Gʻor yaralishi uchun suvda eruvchan jinslar ham talab qilinadi. Ushbu keng gʻorning geologik korroziya natijasida hosil boʻlishi mintaqaning tektonikasi bilan izohlanadi.

Xususiyatlari 
Gʻorda namlik miqdori yuqori (bu hatto kaskadlarning paydo boʻlishiga sabab boʻlgan). Har xil oqim oʻtish joylari (Mündungslöcher) faqat suv ostida kirish mumkin boʻlgan joylarda sifonlarni hosil qiladi. Spannagel gʻor tizimi Gefrorn-Vand Kees muzligidan Lärmstangegacha choʻzilgan va Yevropadagi eng baland katta gʻor boʻlib, uzunligi 10 kilometrni tashkil etadi. Ekskursiyalar davomida gʻorning koʻplab xususiyatlari tushuntiriladi (rangli marmar, turli xil ohaklangan aglomeratsiyalar, speleotemalar, kristallar va qoziqlar). Bundan tashqari, gʻorning yoshi, shakllanish jarayoni, oʻpka kasalliklaridan aziyat chekuvchilar uchun foydali boʻlgan oʻsimlik va hayvonot dunyosi, iqlimi va gʻor atmosferasi haqida maʼlumotlar beriladi. Gʻorning chiqish qismida koʻrshapalaklar yashaydi.

Manbalar 

Avstraliya geografiyasiga oid chala maqolalar
Zoltan Hajos

Zoltan Jorj Hajos (z. Zoltán György Hajós; 3 mart 1926 — 9 oktabr 2022) — Vengriyalik-amerikalik organik kimyo. Aslida oʻz tugʻilgan Budapeştda akademik, keyin farmatsevtika sanoatida sanoat kimyosi boʻlgan u Hajos-Parrish-Eder-Sauer-Wiechert reaktsiyasi (aslida 1985 yilda Claude Agami tomonidan Hajos-Parish reaktsiyasi deb nomlangan) uchun tanilgan.

Tarix

Kimyo sohasida oʻquv 
Hajos Vengriyaning Budapeşt texnik universiteti (TU Budapeşt) kimyo oʻrgandi va magistrlik diplomini yakunladi. 1947 yilda 1950 yilda Organik kimyoviy texnologiya instituti Zoltan Csuros qoshida doktorlik ishini tugatdi.

Ilk akademik faoliyat 
Hajos 1948 yilda Budapeşt TU-da organik kimyo boʻyicha yordamchi professor lavozimini qabul qilgunga qadar u yerda qoldi. U 1957 yilgacha qoldi. 1956 yil oktyabr oyida 1956 yil Inqilob keyin qarshilik koʻrsatilganida, Hajos TU Budapeşt va kommunistik Vengriyani AQShga tark etdi, u yerda u 1957 yildan boshlab Prinston universiteti Kimyo kafedrasida organik kimyoda ilmiy ishchi sifatida yuqori doktorlik darajasidagi lavozimni egalladi.

Hajos 1960 yilda Nyu-Jersi shtatining Nutley shahrida joylashgan Hoffmann-La Roche dori-darmon tadqiqot institutida kimyo lavozimini qabul qildi. U 1970 yilda akademik karerasining ikkinchi bosqichi boshlanmaguncha shu lavozimda qoldi, keyin u Vermont universitetining kimyo fakultetiga (1972–1973) va keyin Toronto universitetining farmatsiya fakultetiga (1973–1974) o‘tdi. Hajos 1975 yilda farmatsevtika sanoatiga qaytdi, 1990 yilda pensiyaga ketgunga qadar Johnson & Johnson tadqiqot institutida bir qator lavozimlarni oʻtkazdi.

HajoS Hajos-Parrish-Eder-Sauer-Wiechert reaktsiyasi uchun,  va Hajos-Wiecher ketoni ga aloqador (S) -prolin-katalyzatsiya qilingan sintez yoʻli uchun tanilgan va organokatalsiz tadqiqot sohasida kashshof deb hisoblanadi.

Shaxsiy hayot va oʻlim 
Hajos 9 oktabr 2022 yilda 96 yoshida Budapeştda vafot etdi.

Mukofotlar va tan olish 
Hajos 2013 yil may oyida TU Budapeştdan 65 yillik professional xizmatini eʼtirof etish uchun „Yayron mukofot“ deb nomlangan sertifikat olgan.

Hajos 2017 yilda TU Budapeştdan 70 yillik professional xizmatini tan olish uchun Ruby mukofoti bilan taqdirlandi. 

Hajos 2022 yilda TU Budapeştdan 75 yillik professional xizmatini eʼtirof etish uchun Platin mukofoti boʻlgan Sertifikatni olgan.

Manbalar 

2022-yilda vafot etganlar
1926-yilda tugʻilganlar
Gábor Laurenczy

Gábor Laurenczy - Vengriya-Shveysariya kimyosi va akademik. U Lausanning Federal politexnik maktabi Professor-emeritidir. U akademik, Vengriya Fanlar akademiyasining tashqi a'zosi.

Laurenczyning tadqiqot qiziqishlari reaksiya kinetikasi sohasida joylashgan, asosan kichik molekulalar gidrogen saqlash, hidrogenlash va katalitik faollashtirishga e'tibor qaratilgan. U Vengriya kimyo jamiyati tomonidan Rudolf Fabinyi yodgorlik mukofoti oluvchi.

Ta'lim 
Laurenczy 1978 yilda Kossuth universiteti (Debresen, Vengriya) dan Kimyoda magistrlik darajasini oldi. Keyinchalik u 1980 yilda o'sha o'sha muassasada anorganik kimyoda doktorlik o'qigan.

Karyerasi 
Laurenczy 1984 yilda Kossuth universitetida yordamchi professor sifatida akademik faoliyatini boshladi. 1985 yilda u Shveysariyaga ko'chib o'tdi (UNIL). 1991 yilda u habilitatsiyasini (Hungariya fanlar akademiyasi, Budapeşt) amalga oshirgan. Shu yili u Lausanna universiteti ma'rifat yordamchisi etib tayinlandi, keyinchalik 1997 yilda u o'sha muassasaga ma'rifa va tadqiqot bo'lib tayinlandi. U 2007 yilda Bourgogne universitetiga tashrif buyurgan professor sifatida ham xizmat qilgan. 2010 yilda u Lausanning Federal Politexnik maktabi professori etib tayinlandi, bu lavozimda u 2019 yilgacha ishladi. 2019 yildan boshlab u Lausanne Federal Politexnikada emeritus professor hisoblanadi. 2022 yilda u Vengriya Fanlar akademiyasining tashqi a'zosi etib saylandi. 

Laurenczy gidrogen saqlash va ishlab chiqarish, kichik molekulalarning katalitik faollashtirilishi, o'rta va yuqori bosimli uskunalar, temir katalistatlarini ishlab chiqish, shuningdek, suvda eritadigan birikmalar bilan reaksiyalar bo'yicha ishlariga tanilgan. U ko'plab loyihalarga patent ega, shu jumladan, firdavan kislotasidan gidrogen ishlab chiqarish va kislota o'lchamlarda karbondioksidni hidrogenlashtirish. Bundan tashqari, u ko'plab nashrlarning, shu jumladan kitob boblari va tengdoshlar tomonidan ko'rib chiqilgan jurnallarda maqolalar muallifidir.

Mukofotlar 

 2022 - Rudolf Fabinyi yodgorlik mukofoti, Vengriya kimyo jamiyati

Ma'lumotnomalar 

Yashayotgan insonlar
1954-yilda tugʻilganlar
Borach qalʼasi

Borach qal’asi () Bosniya va Gersegovinadagi zamonaviy Rogatika yaqinidagi Mesichi va Brchigovo oʻrtasida, Pracha daryosi kanyonidan baland baland togʻ yonbagʻirlari tepasida joylashgan olijanob sud va oʻrta asr Bosniyasining eng yirik va eng muhim mustahkam shaharlaridan biri boʻlgan. Qoʻrgʻon qal’a Pavlovich zodagonlar oilasining qarorgohi vazifasini oʻtagan.

Eski va yangi tuzilishi 
Oila Borachdan turib hukmronlik qilgan. Qal’a oilaning strategik hudud sifatida foydalangan ikkita qal’aning birinchisi. Ikki qasr bir necha oʻn yilliklar oraligʻida va bir-biridan bir necha kilometrlik masofada qurilgan, ikkinchisi Pavlovach boʻlib, baʼzida Yangi Borach yoki Yangi shahar deb ataladi.

Pavlovach 
Yangi qal’a Yangi shahar yoki Yangi Borač aslida Pavlovach deb ataladi va oddiygina Novi yoki Novi Grad nomi bilan ham tanilgan yangi tuzilma hisoblanadi. Bosniya va Gersegovinadagi Pracha daryosi kanyonining tepasida, zamonaviy Pracha qishlogʻi yaqinida joylashgan. Qurilishning aniq sanasi bilan bogʻliq muammolar mavjud, biroq baʼzi oʻrta asr nizomlarida uning qurilishi 1392-yil yoki 14-asr oxiri, Radislav Pavlovichning oila boshqaruvida ekanligi koʻrsatilgan.

Eski Borach 
Tarixchilar taxminan 1244-yilda qurilgan va Yangi shahardan Pracha daryosining bir necha kilometr quyi oqimida, Borach qasridan atigi bir necha kilometr quyiroqda, Borachdan koʻra eski va qadimgi Borach qal’asi borligiga aminlar.

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Andras Perçel

Andras Perçel (10-may 1959-yil) — Vengriya kimyosi, biokimyo, universitet professori, Vengriya fanlar akademiyasi saylangan aʼzosi. Uning asosiy tadqiqot sohasi tarkibiy kimyo va biologiya boʻlib, u tarkibiy molekulalarning sintezasi va peptidlar va proteinlarning NMR spektroskopiyasi oʻz ichiga oladi. 2011-yilda Bolyai mukofoti (englizcha Bolyai János Alkotói díj) sazovor boʻldi.

Hayot 
Budapeştning Piarista Gimnáziumdan bitirgan u 1980-yildan boshlab Eötvös Loránd universiteti (ELTE) da kimyo oʻrgandi, u yerda 1985-yilda kimyo boʻlib bitirgan. Doktorant sifatida ELTE oʻqituvchilarni oʻqitish kollejida ilmiy tadqiqotlaridan tashqari organik kimyo sohasida amaliy darslar oʻtkazdi. Praktika sinflarini oʻtkazganida 1987-yilda Perçel ELTE organik kimyo fakultetining ilmiy aʼzosi boʻldi. 1999-yilda habilitatsiyadan keyin 2001-yilda professor etib tayinlandi. 2007-yilda organik kimyo kafedrasining boshligʻi boʻldi. Universitetda oʻz faoliyatini qoʻshganidan tashqari, u Vengriya fanlar akademiyasi va ELTEning protein modeli guruhining rahbari. 1998-yildan 2001-yilgacha oʻz tadqiqot ishlarini Széchenyi professori sifatida bajargan va Fulbright dasturiga (2006) ishtirok etgan.

1992-yilda doktorlik darajasini oʻz ichiga olgan, 1998-yilda akademik doktorlik darajasi (D.Sc) ni olgan. 2010-yilda u Vengriya fanlar akademiyasi „korrespondent“ aʼzosi, Yevropa akademiyasi aʼzosi etib saylandi. Oʻzining akademik unvonidan tashqari, u Vengriya kimyo jamiyati Biomolekulyar kimyo guruhi asoschisi, Vengriya biokimyo jamiyati aʼzosi va koʻpgina asoslar kuratoridir (Márton Kajtár jamgʻarmasi, Vengriya peptid va oqsil tadqiqotlari jamgʻarmoni, Lajos Kisfaludy jamgʻarmi, Rostoczy jamgʻarmasiga). U Yevropa peptid simpoziumi (EPS) aʼzosi va Journal of Molecular Structure jurnalining muharrirlar kengashi aʼzosi.

András Perczelin asosiy tadqiqot sohasi organik va bioorganik kimyo, biomolekullar, peptidlar va proteinning tuzilishini CD-, NMR spektroskopiyasi va molekulyar modellash orqali aniqlashtirishdir.

Uning asosiy tadqiqotlari qatʼiy holat sintezi va biotexnologik usullar orqali peptidlar, qatʼiy moddalar va proteinning sintezi kiradi. U spektroskopiyani qoʻllash orqali eng muhim natijalarga erishdi: u CD, NMR spektroskopiyasi va molekulaviy modellash bilan bioaktiv peptidlarni oʻrgandi.

U taxminan 200 ta ilmiy nashrning muallif yoki qoʻshma muallifi boʻlib, 3000 dan ortiq mustaqil maʼlumotlarga ega. U bir kitob (majar tilida) va bir nechta dars kitob boblarining muallifi.

Mukofotlar 

 Pro Scientia (1993, 1995)
 Zemplén Géza mukofoti (1996)
 ELTE, Faculty Scientifices mukofoti (1997)
 2004 yilgi Macaristadagi yil olimlari Sanofi-Synthelabo
 Bolyai mukofoti (2011)

Maʼlumotnomalar

Manbalar 

 Perçel Andras. MTI Ki kicsoda (Kim kim?) 2009 Muarririyat: Hermann Péter. Budapeşt: Magyar Távirati Iroda Zrt.. 2008. 866 sahifa

Tashqi bogʻlar 

 MTA-ELTE oqsillarni modellashtirish guruhi
 ELTE Kimyo instituti, tarkibiy kimyo va biologiya laboratoriyasi
 ELTE veb-saytida mavjud boʻlgan shaxsiy maʼlumotlar
 Perçel Andrasning nashrlar roʻyxati
 Macar Fanlar akademiyasi veb-saytida maʼlumotlar varaqasi
Yashayotgan insonlar
1959-yilda tugʻilganlar
Grozdana Oluich

Grozdana Oluich () — zamonaviy serb adabiyotining eng muhim namoyandalaridan biri, yozuvchi, tarjimon, tanqidchi, antolog. Romanlar, hikoyalar toʻplamlari, povestlar, bolalar va yoshlar uchun asarlar muallifi. Yarim asrdan ortiq adabiy faoliyati davomida Oluich Serbiya va Yugoslaviyaning eng nufuzli adabiy mukofotlari laureati va adabiy yutuqlari uchun Danebrog ordeni bilan taqdirlangan.

Biografiyasi 
Grozdana Oluich 1934-yil 30-avgustda Serbiyaning Yerdevik qishlogʻida tugʻilgan va maktabni Bechey shahrida tugatgan. Belgrad universitetining falsafa fakultetida ingliz tili va adabiyoti boʻyicha magistrlik darajasini olgan. Shon-sharaf Grozdana Oluichga erta keldi. 1958-yil 24 yoshida ilk romani „Izlet u nebo“ ashr etilgan. Kitob bestsellerga aylangan, bir qancha Yevropa tillariga tarjima qilingan va Yugoslaviya Respublikasining eng yaxshi romani uchun Xalq maʼrifati mukofotiga sazovor boʻlgan. Roman sahnaga moslashtirilgan va 1962-yilda kitob asosida Yugoslaviya rejissyori Yovan Zivanovich „Chudna devojka“ („Ajoyib qiz“) melodramasini yaratgan.

60-yillarda nashr etilgan „Glasam za ljubav“, „Ne budi zaspale pse“ va „Divlje seme“ romanlari, Grozdana Oluichni Yugoslaviya adabiyotining yetakchi mualliflaridan biri sifatida tanitgan.

1985-yilda nashr etilgan „Africka ljubičica“ toʻplamidagi „Igra“ qisqa hikoyasi Arnsberg (Germaniya) xalqaro tanlovining bosh mukofotiga sazovor boʻlgan. Toʻplamdagi deyarli barcha hikoyalar xorijiy tillarga tarjima qilingan va butun dunyo boʻylab (Germaniya, AQSh, Ukraina, Rossiya, Isroil, Hindiston, Buyuk Britaniya, Fransiya va boshqalar) qisqa nasriy antologiyalariga kiritilgan. 2009-yilda yozuvchi „Glasovi u vetru“ romani bilan Serbiyaning asosiy adabiy mukofoti — NIN haftalik mukofoti laureati boʻlgan
.

Grozdana Oluich bolalar va yoshlar uchun bir qancha mashhur kitoblar muallifi. Uning qalamidan „Volshebnaya metla“ ertaklar toʻplami SSSRda 1985-yilda yuz ming nusxada nashr etilgan.

Ijodiga boʻlgan baholar 
2010-yilda Tel-Avivda boʻlib oʻtgan „Mapping Boundaries, Identities and Contention: Twenty years after the fall of Yugoslavia“ simpoziumida isroillik tanqidchi va esseist Dina Katan Ben-Sion „Golosa na vetru“ romaniga: "Bundan buyon serb adabiyotining oʻziga xos „Yolgʻizlikning yuz yili“ bor deya taʼrif bergan.

Asarlari

Romanlar 

 Izlet u nebo (1958)
 Ne budi zaspale pse (1964)
 Divlje seme (1967)
 Glasovi u vetru (2009)

Hikoyalar toʻplamlari 

 Afrička ljubičica (1985)
 La Violette Africaine (1992)

Bolalar va yoshlar uchun asarlar, ertaklar toʻplamlari 

 Glasam za ljubav (1963)
 Sedefna ruža i druge bajke (1980)
 Nebeska reka i druge bajke (1984)
 Zvezdane Lutalice (1987)
 Snezni cvet i druge bajke (2004)
 Jastuk koji je pamtio snove i druge bajke (2007)

Manbalar 

Realizm
1934-yilda tugʻilganlar
2019-yilda vafot etganlar
16-martda vafot etganlar
30-avgustda tugʻilganlar
Mariya Kolikova

Mariya Kolikova (slovak. Mariya Kolikova) — slovakiyalik ayol siyosatchi va huquqshunos. „Xalq uchun“ partiyasi aʼzosi. 2020-yil 21-martdan Igor Matovich boshchiligidagi hukumatda amaldagi adliya vaziri. 2020-yil 29-fevraldan 2020-yil 21-martgacha Milliy Rada aʼzosi.

Biografiyasi 
1974 yil 29 avgustda Dunay-Stredada tugʻilgan.

1993―1999-yillarda Bratislava shahridagi Y. A. Komenskiy nomidagi universitetining yuridik fakultetida tahsil oilb, magistrlik darajasini olgan. 1998-yilda Janubiy Afrikaning Durban shahridagi Kvalulu-Natal universitetida tahsil olgan. 2001-yilda AQShning Vashington shahridagi Georgetown universiteti huquq fakultetida amaliyot oʻtagan. 2004-yilda Gollandiya Xelsinki qoʻmitasida Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudida kamsitish ishlarini koʻrib chiqishga bagʻishlangan seminarda ishtirok etgan.

1997―2005-yillarda gumanitar loyihalar, fuqarolik va demokratiya kafedrasida dars bergan. 1998―2002-yillarda huquqshunos talabalar uchun bahor va yozgi inson huquqlari maktablarida ishlagan. 2001-yilda Trnava universitetining yuridik fakultetida jamoat yuridik klinikasiga asos solgan va bu yerda 2005-yilgacha dars bergan.

Ingliz, fransuz, rus va nemis tillarini biladi. 1999―2002-yillarda yuridik firmada yuridik tarjimon boʻlib ishlagan. 2003-yildan buyon advokat boʻlib ishlaydi. 2007―2009-yillarda oʻzining yuridik firmasiga egalik qilgan. 2012-yil iyulidan 2016-yil martigacha va 2018-yil sentabrigacha Kolikova & Partners’da advokat.

2019-yil 2-sentabrda tashkil etilgan va Slovakiya prezidenti Andrey Kiska tomonidan boshqariladigan „Xalq uchun“ partiyasiga qoʻshiladi. 2020-yil 29-fevralda boʻlib oʻtgan parlament saylovlarida Milliy Radaga „xalq uchun“ partiyasidan deputat saylanadi. 21-mart kuni hukumat ishiga oʻtgani sababli Milliy Radani tark etadi. Boʻsh oʻrinni Aleksandra Pivkova egallaydi.

2006-yilda Adliya vaziri Lusiya Jitnianska Mariya Kolikovani Huquqiy yordam markazi direktori etib tayinlagan. Keyingi adliya vaziri Stefan Garabin dekabr oyida bu qarorga norozilik bildirgan va lavozimini tark etgan. 2010-yilning iyulidan 2012-yilning martigacha Radikovaning idorasida Lusiya Jitnianska boshchiligidagi Slovakiya Adliya vazirligi kotibi boʻlgan. 2012-yilning may-iyun oylarida Chexiya Adliya vaziri Irji Pospisilning sud-huquq tizimidagi islohotlar boʻyicha xorijiy maslahatchisi boʻlib ishlagan. 2016-yilning martidan avgustigacha Fikoning uchinchi hukumatida Slovakiya Adliya vazirligi davlat kotibi. 2020-yil 21-martda Adliya vaziri Matovichdan kabinetidagi lavozimga.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1974-yilda tugʻilganlar
29-avgustda tugʻilganlar
Aq Shams al-Din

Aq Shams al-Din (; ) toʻliq ismi Muhammad Shams al-Din ibn Hamza (1389-yil, Damashq — 1459-yil 16-fevral, Göynük, Bolu), Usmoniylar davlatining nufuzli arab sunniy musulmon olimi, shoir va tasavvuf valiyi.

Biografiyasi 
Aq Shams al-Din Shihobiddin Umar as-Suhravardiyning nevarasi va Abu Bakr al-Siddiqning avlodidir. U Sultan Mehmed Qobilning oʻqituvchisi va maslahatchisi boʻlgan. Aq Shams al-Din Shamsiyya-Bayramiyya tasavvuf diniga asos solgan. U Konstantinopol qamalidan oldin Abu Ayyub al-Ansoriyning yoʻqolib ketgan qabrini topgan.

Aq Shams al-Din nafaqat diniy va tasavvuf ilmi borasida, balki tibbiyot va farmakologiya sohalarida ham mashhur boʻlgan. Uning bu bilimlarni qanday egallagani haqida koʻp maʼlumot yoʻq, lekin sharqshunos olim Elias John Wilkinson Gibb „Usmonli sheʼriyati tarixi“ asarida Aq Shams al-Din u bilan birga boʻlgan yillarida uning Hoji Bayram Validan saboq olganini qayd etgan. U, shuningdek, ruhiy kasalliklarni davolashda ham bilimdon kishilardan edi. Aq Shams al-Din oʻzining „Maddat ul-hayot“ asarida Levenguk Antoni vandan taxminan ikki asr avval mikroorganizmlar haqida tilga olgan.

Turli manbalarda Aq Shams al-Dinning yetti yoki oʻn ikki nafar oʻgʻillari boʻlganligi taʼkidlanadi, ulardan eng kichigi mashhur shoir Hamdulloh Hamdiy edi.

Ishlari 

 „Risolat an-Nuriya“
 „Halu al-Mushkilat“
 „Maqomat al-Avliyo“
 „Kitob at-Tib“
 „Madat al-Hayot“

Manbalar 

Mikrobiologiya
1459-yilda vafot etganlar
1389-yilda tugʻilganlar
Sunniy musulmon ulamolar
Sunniy soʻfiylar
Abu Ayyub al-Ansoriy
Abu Bakr
Çifte Minareli madrasasi

Çifte Minareli madrasasi () Turkiyaning Erzurum viloyati, Arzirum shahridagi Saljuqiylar davriga oid meʼmoriy yodgorlik. 1265-yildan bir necha yil oldin ilohiyot maktabi sifatida qurilgan. U oʻz nomini "Egizak minorali" madrasasi, monumental fasadini oʻrab turgan ikkita naysimon minoradan olgan.

Tarixi 
Çifte Minareli madrasasining Sivasdagi Gök madrasasiuchun namuna boʻlganligi taxmin qilinmoqda. Peshtoqdagi yozuvga koʻra, u 1271-yilda Saljuq sultoni Alouddin Kayqubod I ning qizi Xudavand xotun tomonidan qurilgan. Madrasaning Buruciye madrasasiga ham taʼsiri boʻlishi mumkin.

Madrasaning sharqiy kirish eshigi va ikkita minorali bezakli gʻisht va koshindan yasalgan ulkan toshli koʻrinishi ajoyib sanʼat asari deya baholanadi

Kirishning har ikki tomonida panno mavjud. Oʻng tomonida ikki boshli burgut rasmi tasvirlangan. Chap tarafdagi naqsh tugallanmaganga oʻxshaydi.

Galereya

Manbalar

Havolalar 

 Çifte Minareli Medresaning turli fotosuratlari 
 Rasmiy sayyohlik agentligi

Turkiyadagi madrasalar
Jim Boeven

Jim Boeven (1967-yil 11-noyabrda tugʻilgan) — germaniyalik kino va televideniye aktyori. Germaniya yulduz sifatida tanilgach, 2007-yilda Los-Anjelesga koʻchib oʻtdi.

Yoshligi 
Boeven Germaniyaning Menden shahrida tugʻilgan. U 1991-yildan 1993-yilgacha UCLA va Los-Anjelesdagi Aktyorlar markazida, keyin esa Kyolndagi Hollywood Acting Workshopda aktyorlik mahoratini oshirgan.

Faoliyati 
U oʻz faoliyatini Kyolnda boshlagan va tezda Yevropaning 24 ta mamlakatida namoyish etiladigan 450 ta epizoddan iborat Alle lieben Julia, Jede Menge Leben va Jetlar — Leben am Limitnomli dasturlarida foliyatini davom ettirgan. Jim Boeven bosh yoki yordamchi qahramon rollarini ijro etgan.

U 1993-yilda oʻzining ilk amerikan filmi Marching Out of Timeda rol oʻynagan. Oʻshandan beri u Gollivudda ham, xalqaro miqyosda ham koʻplab badiiy va television filmlarda suratga tushdi. U Kolin Farrel va Bryus Uillisning Hartʼs War (2002) va Bollivudning Ketan Mehta rejissyorligidagi Colours of Passion (2008) filmda rol oʻynagan. U Pol Shreyder va Bret Iston Ellis tomonidan The Canyons (2013) filmida rol ijro etgan va Jerri Brukxaymer tomonidan suratga olingan teleserialda mehmon sifatida ishtirok etgan.
Boeven oʻzining dublyajdagi faoliyatini 1996-yilda boshlagan va 350 dan filmlarda ishlagan. U shuningdek, Call of Duty: Modern Warfare II (2022) va Call of Duty: Modern Warfare III filmlarida König roliga bergan ovozi bilan tanilgan.

Manbalar

Havolalar 
 Rasmiy veb-sayt
 

1967-yilda tugʻilganlar
Germaniyalik aktyorlar
Aktyorlar
Kinds of Kindness

Kinds of Kindness – rejissyor Yorgos Lanthimosning Eftimis Filippou bilan hamkorlikda yozgan ssenariysi asosida suratga olingan antologiya film. Filmda bosh rollarni Emma Stone, Jesse Plemons, Willem Dafoe, Margaret Qualley, Hong Chau, Joe Alwyn, Mamoudou Athie va Hunter Schafer ijro etgan.

"Kinds of Kindness" filmining premyerasi 2024-yilning may oyida boʻlib oʻtadigan 77-Kann kinofestivalida boʻladi. AQShda Searchlight Pictures tomonidan 2024-yil 21-iyunda, Irlandiya va Buyuk Britaniyada esa 2024-yilning 28-iyunida namoyish etilishi rejalashtirilgan.

Rollarda 
 Emma Stone
 Jesse Plemons
 Willem Dafoe
 Margaret Qualley
 Hong Chau
 Joe Alwyn
 Mamoudou Athie
 Hunter Schafer

Manbalar

Havolalar 
 

Searchlight Pictures filmlari
2024-yil filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
Soyabon tutgan ayol

Soyabon tutgan ayol—Monet xonim va uning oʻgli—Claude Monet (Klod Mone) tomonidan 1875-yilda yaratilgan kartina hisoblanib, Sayr (fransuzcha: La Promenade) nomi bilan ham mashhur. Ushbu impressionizmning namunasida Claude Monetning xotini Camille Monet (Kamilla Mone) hamda ularning oʻgʻli Jean Monet (Jan Mone) Argenteuilda 1871-yildan 1877-yilgacha yashagan davrida, yozning shamolli kunidagi sayrda chizilgan.

Tavsifi 
Monetning yengil va jozibali qalam tebratishi ranglar uygʻunligini keltirib chiqargan. Monet xonimning oq kiyimi shamolda hilpirab turgani tasvirlangan. Yerdagi oʻt-oʻlanlar esa soyabon ostida yam-yashil aks bergan. Ayol bulutli moviy osmon ostida tasvirlangan. Bolakay esa Monetning yetti yashar farzandi Jean boʻlib, kartinada uzoqroqda tasvirlangan va bola tanasining yarmi oʻtlar orasida koʻrinmasligi rasmdagi chuqur maʼnoni yaratgan.

Bu kartina rasmiy buyurtma emas, balki har kungi oilaviy boʻladigan holat hisoblanadi. Kartina tashqarida, ochiq osmon ostida taxminan bir soat atrofida chizilgan. Uning hajmi 100×81 santimetr (39×32 inch) boʻlib, Monetning 1970-yillarda chizilgan eng katta hajmdagi kartinasi hisoblanadi va oʻng burchak pastki qismiga „Claude Monet 75“ deb imzolangan.

Tarixi 
Kartina Monetning 1876-yil aprelda Paul Durant-Ruel galereyasida Ikkinchi Impressionist koʻrgazmasida namoyish etilgan 18 ta kartinalaridan biri sanaladi. 10 yil oʻtib, Monet yana ushbu uslubga murojaat qiladi va ikkinchi xotining qizi Suzanne Monet (Syuzan Mone) ishtirokidagi suratni 1886-yilda Giverny yaylovida chizadi. John Singer Sargent 1876-yilda kartina namoyishiga tashrif buyuradi va ushbu kartinadan ilhomlanib, 1889-yilda oʻzining Fladburydagi soyabon tutgan ikki qiz kartinasini yaratadi.

Taʼriflar 
Soyabon tutgan ayol kartinasi Monetning eng mashhur va impressionizmni ochib bergan sanaladi. Mary Mathews Gedo oʻzining Monet va uning ilhom parisi: Camille Monet rassomning hayotida (Monet and his Muse: Camille Monet in Artistʼs Life) asarida „yuqori sifatli“ va „kuchli taʼsir qiluvchi“ deya kartinaga izoh beradi. artchive.com sayti esa uni „bir lahzalik tasvirni yetkazib berishdagi gʻalaba“ deya „shoh asar“ deb ataydi. Mary Tompkins Lewis oʻzining Crotocal Readings in Impressionism and Post-Impressionism: An Anthology asarida kartinaga oʻn yillikdagi „Monetning eng yaxshi va yirik sanʼat asari“ deya taʼrif beradi.

Manbalar 

SanʼatTasviriy sanʼat
Kartinalar
Impressionizm
Ruslan Hayloev

Ruslan Dilovarshoevich Hayloev (; 2003-yil 29-oktyabr) — Tyumen klubida yarim himoyachisi sifatida oʻynaydigan professional futbolchi. Rossiyada tugʻilgan u Tojikiston terma jamoasida oʻynaydi.

Klub faoliyati 
Xayloev 6 yoshida Tver klubida futbol oʻynay boshlagan va 2019-yilda „Zenit“ yoshlar akademiyasiga oʻtgan  2021-yilning 14-yanvarida u „Zenit“ bilan ilk professional shartnomasini imzoladi. 2021-yilda u „Zenit-2“ bilan Rossiya Ikkinchi ligasida debyut qildi. 2023-yil sentabrida Tojikiston terma jamoasini xalqaro miqyosda himoya qilish uchun „Zenit-2“ bilan shartnomasini bekor qilgan, chunki xorijlik futbolchilar divizionda oʻynashlari mumkin emas edi. Koʻp oʻtmay u Tyumen jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

Xalqaro martaba 
Rossiyada tugʻilgan Xayloyev otasi orqali tojikistonlik. U 2023-yil 17-oktabrda Tojikiston terma jamoasi bilan Malayziyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida (2:0) debyut qilgan.

Faoliyat statistikasi

Xalqaro

Manbalar

Havolalar 

 
 

2003-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Rossiyalik erkak futbolchilar
Tojikistonlik erkak futbolchilar
Erkak futbol yarim himoyachilari
Rossiya Ikkinchi ligasi futbolchilari
Tojikiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari
Osiyo Kubogi 2023 futbolchilari
FC Zenit-2 Sankt-Peterburg futbolchilari
FC Tyumen futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Yuriy Patrikeyev

Yuriy Anatolyevich Patrikeyev (; 1948-yil 4-sentyabr) — sovet futbolchisi, yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynagan.

Faoliyati 
CSKA futbol maktabi tarbiyalanuvchisi, 1965-yildan beri armiya klubining zaxira jamoasida oʻynagan. Yuriy SSSR chempionatidagi debyutini 1968-yil 10-avgustda „Zenit“ klubiga qarshi oʻyinda oʻtkazgan. CSKA klubi tarkibida 8 ta oʻyin oʻtkazgan (2 tasi kubok oʻyinida).

CSKA klubini tark etgach keyinchalik Toshkentning „Paxtakor“, Kaluganing „Lokomotiv“ va Oryolning „Stal“ klublarida oʻynagan.

Havolalar 

 Yuriy Patrikeyev Footballfactsru

1948-yilda tugʻilganlar
4-sentyabrda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
SSSR erkak futbolchilari
Erkak futbol yarim himoyachilari
FC Oryol futbolchilari
FC Lokomotiv Kaluga futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
PFK SSKA Moskva futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Igor Semenka

Igor Vasilevich Semenka (; 1957-yil 18-yanvar, Lvov — 2011-yil 10-yanvar Budapesht) — sovet nafaqadagi futbolchisi, hujumchi, yarim himoyachi pozitsiyalarida oʻynagan. SSSR sport ustasi.

Futbolchilik faoliyati 
Lvovdagi „Lokomotiv“ futbol maktabi tarbiyalanuvchisi. Igorning birinchi murabbiyi Anatoliy Petrovich Grinkevich. 1976-yilda u KFK Sokol Lvov jamoasida oʻynagan. Ikkinchi ligada Lvovning SKA (1977), Avangard Rivne (1978—1979), birinchi ligada Kishinyovning „Nistra“ (1979) jamoasida oʻynagan. Oliy ligada u Lvovning „Karpati“ jamoasida (1980) 25 ta oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan va Toshkentning „Paxtakor“ (1981—1984) klubi tarkibida 69 oʻyin oʻtkazib toʻrtta gol urgan.

1979-yil Moldaviya SSR jamoasi tarkibida SSSR xalqlari spartakiadasi ishtirok etgan.

Vengriyada „JGV“ klubi tarkibida oʻynagan. U 2011-yil 10-yanvarda Budapeshtda vafot etdi.

Manbalar

Havolalar 

 Igor Semenka FootballfactsRu saytida

1957-yilda tugʻilganlar
18-yanvarda tugʻilganlar
Lvovda tugʻilganlar
2011-yilda vafot etganlar
10-yanvarda vafot etganlar
SSSR sport ustasi
SSSR erkak futbolchilari
Erkak futbol yarim himoyachilari
Futboldagi erkak hujumchilar
Paxtakor jamoasi futbolchilari
FC Zimbru Chișinău futbolchilari
SKA Lviv futbolchilari
NK Veres Rivne futbolchilari
FC Karpaty Lviv futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Aleksandr Seredin

Aleksandr Ivanovich Seredin (1966-yil 12-aprel, Chita) — sovet va rus futbolchisi, himoyachi, yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyati 
Faoliyatini Oʻzbekiston SSRda, Toshkentning „Paxtakor“ (1983) va Jizzaxning „Zvezda“ (1984) jamoalarining oʻrinbosarlar tarkibida boshlagan. 1984-yilda Chitaga qaygan va „Lokomotiv“ klubi tarkibida ikkinchi ligada 22 oʻyin oʻtkazgan. 1986-yili „Paxtakor“ klubiga qaytib birinchi ligada uchta oʻyin oʻtkazgan. 1987-yildan boshlab 13 mavsum Chitaning „Lokomotiv“ jamoasida ikkinchi (1987—1989), ikkinchi quyi (1990—1991) ittifoq ligalari va Rossiya birinchi ligasida (1992—1999) oʻynagan. Jamoa tarkibida 377 ta oʻyin oʻtkazib, 29 ta gol urgan.

Manbalar

Havolalar 

 

1966-yilda tugʻilganlar
12-aprelda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Alifbo boʻyicha shaxsiyatlar
SSSR erkak futbolchilari
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Rossiyalik erkak futbolchilar
Erkak futbol himoyachilari
Erkak futbol yarim himoyachilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
FC Chita futbolchilari
Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston SSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Bashar Ahmad Nuseybe

Bashar Ahmad Nuseybe (1967-yilda tugʻilgan) — Buyuk Britaniyaning The Open University dasturiy taʼminot muhandisligi professori, Irlandiyadagi Limerick universitetida dasturiy muhandisligi professori, Irlandiya dasturiy taʼminot tadqiqot markazi bosh olimi. U, shuningdek, University College London (UCL) va Yaponiyadagi Milliy informatika instituti (NII) faxriy professori hisoblanadi.

Mukofotlari va unvonlari 

 Qirollik muhandislik akademiyasi aʼzosi (RAEng);
 Irlandiya Qirollik akademiyasi (RIA) aʼzosi;
 Britaniya kompyuter jamiyati (BCS) aʼzosi;
 Irlandiya kompyuter jamiyati (ICS) aʼzosi;
 Muhandislik va texnologiya instituti (IET) aʼzosi;
 Yevropa Akademiyasi aʼzosi;
 Avtomatlashtirilgan dasturiy taʼminot muhandisi;
 Royal Society-Wolfson Merit mukofoti;
 Qirollik muhandislik akademiyasi katta ilmiy xodimi;
 Filipp Leverxulme mukofoti;
 Dasturiy taʼminot muhandisligi boʻyicha xalqaro konferensiyasining (ICSE) eng taʼsirli maqola mukofoti;
 ACM SigSoft imtiyozli xizmat mukofoti;
 IFIP munosib xizmatlari uchun mukofoti.

Manbalar

Havolalar 

 Shaxsiy veb-sahifa
 Tanlangan nashrlar
Nusaybalar oilasi
Yashayotgan insonlar
1967-yilda tugʻilganlar
Jabalu Shams

Jabalu Shams (; jabalu shams" — „quyosh togʻi“) ― Ummonning eng baland nuqtasi boʻlib, Al-Axdar togʻ tizmasida joylashgan. Balandligi 3018 metr. Togʻ Baxla shahridan taxminan 30 km shimolda joylashgan.

Choʻqqi atrofida yopiq hudud mavjud, chunki yuqorida harbiy radar stansiyasi joylashgan. Harbiy radar stansiyasiga yer osti yoʻli olib boradi.

Togʻning roʻparasida sayyohlar orasida mashhur boʻlgan kuzatuv maydonchasi joylashgan. Undan unchalik uzoq boʻlmagan joyda sayyohlik markazi ham bor.

Topografik xaritalar 

 List karti F-40-X Nazva. Masshtab: 1 : 200 000. Izdanie 1979 g.
 Sultanate of Oman Geographical Map (English, French, Italian and German Edition) by Gizi Map (Jan 1, 2007)., ISBN 9789638703071

Manbalar

Havolalar 

 

Ummon Sultonligi geografiyasiga oid chala maqolalar
Dalbergia annamensis

Dalbergia annamensis - Burchoqdoshlar oilasiga tegishli boʻlgan dukkaklilar turidir.U faqat Vetnamda uchraydi.Annamensis yashash joyini yoʻqotish xavfi ostidagi oʻsimlik boʻlganligi uchun Agent Orange tomonidan qirilib ketish xavfi ostida deb topilgan.

Manbalar 

Flora
Oʻsimliklar
Ikki opa-singil

Ikki opa-singil yoki Peshayvonda (Two Sisters (On the Terrace)) fransuz rassomi Pierre-Auguste Renoir tomonidan 1881-yilda moyboʻyoqda chizilgan hamda Chikagodagi Sanʼat institutidagi kolleksiyada saqlanilayotgan kartina hisoblanadi. Kartinaning hajmi 100.5 sm ×81 sm. Ikki opa-singil (fransuzcha: Les Deux Sœurs) nomi muallif Renoir tomonidan va Peshayvonda (fransuzcha: Sur la terrasse) nomi esa ushbu asarning ilk egasi Paul Durant-Ruel tomonidan qoʻyilgan.

Renoir ushbu kartina ustida Parijning g'arbiy qismida, Chatoudagi Sena orolida joylashgan Maison Fournaise restoranining ayvonidan foydalangan. Rasmda yosh ayol va uning singlisi tashqarida oʻtirishgani tasvirlangan. Opa-singillar ortida esa Sena daryosi tasvirlangan.

Oʻsha davrda 18 yoshli aktrisa boʻlgan Jeanne Darlot (1863—1914) „opa“ obrazini gavdalantirishga yordam bergan lekin „singil“ obrazida qizaloq kimligi nomaʼlum.

Renoir kartina ustida ishlashni 1881-yilning aprel oyida boshlagan va 7-iyul 1881-yilda Paul Durant-Ruel tomonidan 1,500 frankka sotib olingan. Kartina birinchi marta 1882-yilning bhorida boʻlib oʻtgan 7-impressionistlar koʻrgazmasida namoyish etilgan. 1883-yilda kartina sanʼat asarlari kolleksioneri hamda nashriyotchi Charles Ephrussi kolleksiyasiga qoʻshilgan, lekin 1892-yilda kartina yana Durant-Ruel oilasiga qaytarib berilgan.

1925-yilda kartina Chikagolik Annie Swan Coburnga 100,000 dollarga sotilgan. Uning oʻlimidan oldin, 1932-yilda kartinani 1933-yildan beri saqlanib kelinayotgan Chikago Sanʼat institutiga vasiyat qilib qoldirgan.

Manbalar 

Tasviriy sanʼatSanʼatRasmlarkartinalar
Tailanddagi vaqt

Tailand UTC+07:00 dan keyin, bu UTCdan 7 soat oldinda. Bangkokda mahalliy oʻrtacha vaqt dastlab UTC+06:42:04 edi. Tailand ushbu mahalliy vaqtdan 1920-yilgacha foydalandi, keyin u Indochina vaqtiga oʻzgartirilgan UTC+07:00; AKT butun yil davomida qoʻllanadi, chunki Tailand hech qachon yozgi vaqtni kuzatmagan. Tailand Vyetnam, Kambodja, Laos, Rojdestvo oroli va Gʻarbiy Indoneziya bilan bir xil vaqt mintaqasiga ega.

2001-yilda  Tailandning oʻsha paytdagi Bosh vaziri Taksin Shinavatra Tailandni UTC+8 vaqt zonasiga Singapur, Malayziya, Xitoy, Gonkong va Filippin bilan bir xil vaqt zonasida boʻlish taklifini eʼlon qilgan Ushbu reja qattiq tanqidga uchragan va rad etilgan.

Tarix 

 1901-yil 1-yanvargacha Siamdagi astronomik rasadxona joylashgan joylar rasadxonaning geografik joylashuvidan kelib chiqqan holda mahalliy oʻrtacha vaqtni qabul qiladi. Chiang May provinsiyasi va boshqa ikkita viloyatning har birida rasadxona bor edi, shuning uchun har bir provintsiyada uchta joy oʻrtasidagi farq daqiqalar bilan oʻziga xos mahalliy oʻrtacha vaqtga ega edi.
 1920-yil 1-aprelda 105-chi meridian sharqiy (Ubon Ratchathani provinsiyasi orqali oʻtuvchi) oʻrtacha vaqti Siam tomonidan yangi standart vaqt sifatida qabul qilindi. 105-meridianning oʻrtacha vaqti 7 ga teng Grinvich oʻrtacha vaqtidan soat oldin (yaʼni, Grinvich Qirollik rasadxonasida mahalliy oʻrtacha vaqt).
 2001-yil iyul oyida Tailand oʻz vaqtini Malayziya va Singapur bilan, eng muhimi Gʻarbiy Avstraliya, Filippin, Markaziy Indoneziya va Tayvan bilan, yaʼni UTC+08:00 bilan birlashtirish uchun bir soat oldinga siljish niyatini eʼlon qildi. Bu juda koʻp tanqid va qarshiliklarga uchradi va reja bekor qilindi.

Tailandda vaqtni standartlashtirish 
Tailand 1920-yil 16-martda 1920-yil 31-martda Janubi-Sharqiy Osiyodagi vaqtga mos kelish uchun odamlar soatlarini 17 daqiqa 56 soniya oldinga siljitishini eʼlon qildi. Vaqt 1920-yil 1-aprelda 00:00 (eski vaqt) dan 00:17:56 (yangi vaqt) ga almashtirildi.

Tailand birinchi navbatda buddist kalendaridan foydalanadi, bu Grigorian taqvimidan 543 yil oldinda. Buddist kalendariga koʻra, xronologiya Budda nirvanaga kirgan yilda boshlanadi. Tailandda 2024-yilda 2567-yilga toʻgʻri keladi.

Vaqt hisobchisi 
1990-yil 1-yanvarda Tailand Vazirlar Mahkamasi Tailand Qirollik dengiz flotini Tailand uchun rasmiy vaqt hisoblagichi etib tayinladi. Tailandning standart vaqti Tailand Qirollik dengiz floti tomonidan boshqariladigan beshta atom soatlaridan olingan.

Yana qarang 

 Tailandda olti soatlik soat ishlatiladi
 Tailand oy taqvimi
 Tailand quyosh taqvimi

Manbalar

Havolalar 
Vaqt mintaqalari
Tailandagi vaqt
Johannes Arpe

Johannes Arpe (1897 yil 29 iyul – 1962 yil 3 oktyabr) – nemis aktyori boʻlib 1953 yildan 1962 yilgacha oʻttizdan ortiq filmlarda suratga tushgan.

Filmografiya

Manbalar 

1897 births
1962 deaths
German male film actors
20th-century German male actors
Iremel

Iremel () — Janubiy Uralning ikkinchi eng baland choʻqqisi. U Boshqirdistonning Beloretskiy viloyatining shimoli-sharqida joylashgan, shimoli-gʻarbiy yon bagʻirlari Chelyabinsk viloyatining Katav-Ivanovskiy tumani chegaralariga toʻgʻri keladi.

Togʻ ikki choʻqqili massivga ega boʻlib, ularga quyidagilar kiradi:

 Katta Iremel platosidagi choʻqqi Kaban (- stack), balandligi 1582,3 m;
 Kichik Iremel, balandligi 1449,4 m.

Choʻqqilarni kengligi taxminan 1 km, balandligi 1200-1250 m boʻlgan egar maydoni orqali bir-biridan ajratilgan.

Iremelning shimoli-sharqdan janubi-gʻarbgacha boʻlgan uzunligi 12 km ni, shimoli-gʻarbdan janubi-sharqqacha esa 8 km ni tashkil etadi.

Massiv etagida Belaya daryosi havzasiga kiruvchi Tigin, Sinyak, Katta Avnyar, Karagayka daryolarining manbalari joylashgan boʻlib, ular ham Avalyak tizmasidan boshlanadi. Oʻrmonda toʻq ignabargli taygalar miqdori juda koʻp, nisbatan balandroqda ochiq oʻrmonlar, subalp oʻtloqlari va togʻ tundralari joylashgan. Bu hududda oʻsimliklar dunyosi juda boy, shu jumladan relikt (33 tur) va endemik turlar (13 tur): Kavkaz oʻti, Salix arbuscula, Lagotis uralensis, Siléne, Andrósace, Eder mitnik, Rhodiola Iremel, Ural lagotis, Saussurea va boshqa turlarni uchratish mumkin. Qushlarning kamdan-kam uchraydigan turlari ayni shu yerda keng tarqalgan (oltin burgut, qora dov va boshqalar).

Boshqirdiston Respublikasi Hukumatining 2010-yil 31-dekabrdagi qarori bilan Iremel choʻqqisiga tutash hududda (shu jumladan Avalyak tizmasi hududida ham) Iremel tabiat bogʻi tashkil etilgan.

Etimologiyasi 
Oronim (choʻqqi nomi) juda qadimiy boʻlib, bir maʼnoli etimologiyaga ega emas, u boshqird va moʻgʻul tillaridan turlicha shakllarda qayta nomlangan.

Boshqird tilida bu nomga o‘xshash soʻzlar mavjud, masalan, eremelek, ereme — “daryo boʻylab, butalar va oʻrmonlarning zich chakalakzorlari bilan qoplangan botqoqli hudud”, irem — “daryoning tekis qismi” kabi maʼnodagi soʻzlar uchraydi. Bu maʼnolar Iremel daryosini ham tavsiflashi mumkin. Balki daryo ham, togʻ ham oʻzlarining nomini umumiy togʻ birligi (massivi) nomidagi Iremel so‘zidan olgan boʻlishi mumkin.

Shuningdek, u boshqird va moʻgʻul soʻzlarining birikmasidan hosil qilingan: ir — “odam”, „qahramon“ va emel — “egar”, yaʼni “qahramonning egari” maʼnosini beruvchi soʻz boʻlishi ham mumkin. Iremelning yuqori qismi ulkan egarga oʻxshaydi.

Yangi tadqiqotlar Iremel oronimining kelib chiqishini bronza davri bilan bogʻlashadi va uni hind-eron tillari mahsuli ekanligini taxmin qilishadi. Etimologiya qadimgi hind soʻzlarining birikmasidan izohlanadi: ira — „shamol“ va mauli — „shamollar tepasi“ degan maʼnoni anglatadi.

Manbalar

Havolalar 

 ;
 ;
 
Boshqirdistonda turizm
Boshqirdiston geografiyasi
Boshqirdiston togʻlari
Insoniyat farzandi

Insoniyat farzandi (fransuzcha: Le fils de l’homme) belgiyalik syurrealist rassom René Magritte tomonidan 1964-yilda chizilgan kartina hisoblanadi. Bundan tashqari karina uning mashhur sanʼat asaridan biri hisoblanadi.

Magritte ushbu kartinani avtoportret sifatida yaratgan. Kartinada past devor oldida palto va shlyapa kiygan erkak tasvirlangan boʻlib, orqa tomonida dengiz va bulutli osmonni koʻrish mumkin. Erkakning yuzi yashil olma bilan toʻsilgan. Lekin uning koʻzlari olmaning burchaklaridan kuzatayotganini koʻrish mumkin. Yana bir nozik xususiyati shundaki, erkakning chap qoʻl tirsagi orqaga egilgandek koʻrinishidir.

Oʻxshash kartinalar 
Insoniyat farzandi Magrittening boshqa ikki kartinasiga juda ham oʻxshash. Buyuk urush (fransuzcha: La grande guerre, 1964)-Insoniyat farzandining oʻzgargan varianti boʻlib, unda tananing faqat yuqori qismi tasvirlangan. Koʻrinmasning taʼmi (fransuzcha: Le Gout de l’invisible)-xuddi shu mavzudagi suv boʻyoq ishlatilgan kartina. Ushbu yildagi boshqa kartina esa Facadesdagi buyuk urush (fransuzcha: La Grande Guerre Façades, 1964) deb nomlanib, unda ham dengizga qarab turgan devor oldidagi inson tasvirlangan (xuddi Insoniyat farzandi kartinasidagidek), faqat bu kartinada soyabon ushlab turgan va yuzini gullar toʻsib turgan ayol tasvirlangan. Shlyapadagi inson kartinasi Insoniyat farzandi kartinasiga oʻxshaydi, lekin erkakning yuzini olma oʻrniga qush toʻsib turadi.

Manbalar 

René Magritte kartinalari
RasmlarSanʼatTasviriy sanʼatkartinalar
Saydaziz Saydaliyev

Saydaziz Saydaliyev Saidaglamovich (shuningdek, Saidaziz Medgorodok nomi bilan tanilgan) — oʻzbekistonlik sobiq bokschi, SaidalievTeam aralash yakkakurash sport klubi asoschisi. „Medgorodok“ jinoiy toʻdasi sardori. Tadbirkorlarning qarzdorlardan haqqini kuch yoʻli bilan maʼlum bir ulush evaziga undirib berishi bilan mashhur. Oʻzbekiston jinoyat olamidagi taniqli shaxslardan biri.

Hayoti 
Saydaziz Saydaliyev 1987-yilning 24-may sanasida Toshkent viloyatining Zangiota tumanida tavallud topgan. Tibbiyot shaharchasi (xalq orasida Medgorodok)da istiqomat qilishi bilan tanilgan. Manbalarga koʻra, 2018-yilning 26-noyabr sanasida, Toshkent savdo majmuasi yaqinida Murod Xontoʻrayevga yetkazilgan tan jarohati ortidan jinoyat olamida shuhrat qozongan. Saidazizning mashhurlar orasidan tadbirkor, Oʻzbekiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi vitse-prezidenti Salim Abduvaliyev, diniy bloger Abror Muxtor Aliy bilan yaqin aloqalari borligi taʼkidlanadi. 

Saydaziz Saydaliyev haqida bloger Abror Muxtor Aliy shunday degan:

Sudlanishi 
„Saidaziz Medgorodok“ 2023-yilning 2-dekabr kuni Toshkent shahrida Jinoyat kodeksining 165-moddasi („Tovlamachilik“) bilan qoʻzgʻatilgan jinoyat ishi boʻyicha qoʻlga olingan. Keyinchalik, u va u bilan birin-ketin hibsga olingan „Baxti Tashkentskiy“(Baxtiyor Qudratillayev, 3-dekabr) va „Salimboy“lar (Salim Abduvaliyev; 12-dekabr) ozodlikka chiqqani haqidagi ma'lumotlar tarqaladi. Biroq, bu xabarlar soxta ekanligi hamda ular hibsda ekanligi rasmiy manbalar orqali tasdiqlangan.

Izohlar

Manbalar 

Oʻzbekiston bokschilari
Oʻzbekiston jinoyatchilari
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston SSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Bokschilar haqidagi chala maqolalar