yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Videokarta

Videokarta (lotincha — koʻrayapman va yunoncha saggeya — varaq) — kompyuterdagi mos keluvchi qurilma boshqaruvida monitor ishini boshqaruvchi mikro-sxema. Videokarta ichidagi xotirasi videoxotira deyiladi. Videoxotiraning 2 turi mavjud: ichki (kompyuter tezkor xotirasiga oʻriatilgan videoxotira) va tashqi (tezkor xotiraning tashqarisida joylashgan xotira). Tashqi turdagi videoxotira mukammalroq hisoblanadi.

GPU (Grafik ishlov berish birligi) 
Grafik ishlov berish birligi yoki GPU shaxsiy va biznes hisoblash uchun hisoblash texnologiyasining eng muhim turlaridan biriga aylandi. Parallel ishlov berish uchun moʻljallangan GPU keng koʻlamdagi dasturlarda, shu jumladan grafik va video renderlashda qoʻllanadi. Garchi ular oʻyinlardagi qobiliyatlari bilan tanilgan boʻlsalar-da, GPU-lar ijodiy ishlab chiqarish va sunʼiy intellekt (AI) da foydalanish uchun yanada ommalashmoqda.

Dastlab GPU-lar 3D grafikani koʻrsatishni tezlashtirish uchun ishlab chiqilgan. Vaqt oʻtishi bilan ular yanada moslashuvchan va dasturlashtiriladigan boʻlib, oʻz imkoniyatlarini oshirdilar. Bu grafik dasturchilarga yanada qiziqarli vizual effektlar va zamonaviy yoritish va soyalash texnikasi bilan real sahnalarni yaratishga imkon berdi. Boshqa ishlab chiquvchilar, shuningdek, yuqori samarali hisoblash (HPC), chuqur oʻrganish va boshqa qoʻshimcha ish yuklarini keskin tezlashtirish uchun GPU-larning kuchiga tegishni boshladilar.

Manbalar

Havolalar  
 Zamonaviy video kartalarni taqqoslash | HDDV
Diftong

Diftong (yun. s11rI1Nop§o8 — qoʻsh tovushli, qoʻsh ovozli) — bir boʻgʻin hosil qiluvchi 2 fonetik unsur (un-li)dan tashkil topgan murakkab unli; shu jihati bilan monoftongyaang farq qiladi, unsurlarning biri bevosita boʻgʻin hosil qiladi, ikkinchisi esa unga ergashib keladi va boʻgʻin hosil qiluvchi hisoblanmaydi. Pasayuvchi (birinchi unli boʻgʻin hosil qiladi) va koʻtariluvchi (ikkinchi unli boʻgʻin hosil qiladi) D.lar oʻzaro farqlanadi. D. koʻpincha nemis, ingliz, ispan, fransuz, xitoy kabi tillarda uchraydi. Turkiy tillarda, xususan, oʻzbek adabiy tilida bunday unlilar yoʻq, faqat oʻzbek tilining qipchoq lahjalarida (masalan, Gʻallaorol lahjasida) E. unlisining D.lashuvi kuzatiladi.

Adabiyot 
 Rsshetov V.V., Shoabdurahmo-nov 111., Oʻzbek dialektologiyasi, T.. 1978; Reformatskiy A.A., Vvedeniye v yaz1kovedsniye, M., 1998.

Fonetika
Aleksandr Dokturashvili

Aleksandr Dokturashvili (, ; 1980-yil 22-may Gardabanida tugʻilgan) – gruzin – oʻzbek kurashchisi, sportchi, Olimpiada chempioni, Yevropa chempioni, Osiyo chempioni boʻlgan. Kurash boʻyicha Oʻzbekiston tarixidagi birinchi Olimpiada chempioni hisoblanadi. „Oʻzbekiston iftixori“ (2004). Oʻzbekiston kasaba uyushmalari federatsiyasi jismoniy tarbiya va sport jamiyatida yunon-rum kurashi boʻyicha sport yoʻriqchisi (2003-yildan).

Biografiyasi 
1997-yilda u oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida sakkizinchi, jahon chempionatida esa oʻn beshinchi oʻrinni egalladi. 1998-yilda u oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida 11, jahon chempionatida sakkizinchi oʻrinni egalladi. 1999-yilda u jahon chempionatida ham, oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida ham bronza medallarini qoʻlga kiritdi. 2000-yilda u oʻsmirlar oʻrtasida Yevropa chempioni boʻldi va jahon chempionatida ettinchi oʻrinda qoldi. 2001-yilda u kattalar oʻrtasidagi xalqaro musobaqalarda qatnasha boshladi va darhol Evropa chempioni unvonini qoʻlga kiritdi va jahon chempionatida u atigi 18-oʻrinni egalladi.

2001-yilda u fuqaroligini oʻzgartirib, Oʻzbekiston uchun kurashni boshladi, shuningdek, yarim oʻrta vazndan oʻrta vaznga oʻtdi. 2003-yilda Osiyo kubogi gʻolibi boʻlgan. 2004-yilda Olimpiya oʻyinlari oldidan oʻtkazilgan saralash turnirida ikkinchi oʻrinni egallab, Osiyo chempioni boʻldi va Germaniya Gran-prisida toʻqqizinchi oʻrinni egalladi.

2004-yilda Afinada boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida u 74 kilogrammgacha (oʻrta vazn) toifasida jang qilgan. 20 kishidan iborat turnir ishtirokchilari oltita guruhga boʻlingan boʻlib, ularning har birida kurash aylana tizimida oʻtkazildi. Guruhlarda gʻolib boʻlgan jamoalar chorak finalga yoʻl olishdi va ular magʻlubiyatdan soʻng eʼlon qilingan tizim boʻyicha kurash olib borishdi. Magʻlub boʻlganlar janglarda olingan saralash va texnik ochkolarga koʻra oʻrinlarni egalladi. Aleksandr Dokturishvili guruhda gʻalaba qozondi va chorak finalni chetlab oʻtib, toʻgʻri yarim finalga yoʻl oldi (guruhda uchta emas, toʻrtta sportchi bor edi). Yarim finalda Aleksandr Dokturishvili yaqqol favorit, amaldagi Olimpiya chempioni Varteres Samurgashevni magʻlub etdi, keyin finalda gʻalaba qozondi va Olimpiya chempioni boʻldi.

Olimpiadadagi gʻalabasi uchun unga „Oʻzbekiston iftixori“ faxriy unvoni berilgan.

2005-yilda jahon chempionatida yettinchi, keyingi yili esa 11-oʻrinni egalladi. 2006-yilda ham Osiyo oʻyinlarida beshinchi boʻldi. 2008-yilda u jahon chempionatida 9-oʻrinni egalladi va keyin faoliyatini tark etdi.

2010-yildan Oʻzbekiston terma jamoasi murabbiy.

Manbalar

Havolalar 

 Aleksandr Dokturashvili

 Aleksandr Dokturashvili
 Aleksandr Dokturashvili

1980-yilda tugʻilganlar
22-mayda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Toshkent sport kishilari
Oʻzbekiston kurashchilari

Oʻzbekistonning Olimpiada oʻyinlarida oltin medali olgan sportchilari
Oʻzbekistonning Osiyo oʻyinlaridagi sportchilari
Oʻzbekiston kishilari
SSSRda tugʻilganlar
Dolgan tili

Dolgan tili — turkiy tillarning sharqiy tarmogʻiga mansub tillardan biri. RFda Taymir (Dolgan-Nenets) muxtor okrugida, shuningdek, Saxa Respublikasida tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 5 ming kishidan ortiqroq (1990-yillar oʻrtalari). Dolgan tili aloqida rivojlanishi va evenk tilittg taʼsiri ostida qayta qurilishi jarayonida mustaqil til sifatida saxa tilitn ajralib chiqqan. Oʻz navbatida noril, pyasin, avam, xatang va popigay shevalaridan tashkil topgan. Bir qancha fonetik, morfologik jihatlari bilan boshqa turkiy tillardan, xususan, saxa tilidan farq qiladi.

Dolgan maktablariga moslashtirilgan alifbe 1933-yilda saxa tilida nashr etilgan. 1973-yilla Dolgan tilidagi birinchi kitob — Ogdo Aksyonovaning sheʼrny goʻplami, 1984-yilda esa Dolgan tili alifbesi nashr qilinadi. Baʼzi olimlar (masalan, N.A.Baskakov) Dolgan tilini saxa tilining bir lahjasi deb hisoblaydilar.

Manbalar

Adabiyot 
 Baskakov N., Vveleniye p izucheniye tyurkskix yazshkov. 2 izd., M. 1969.

 

Tillar
Toʻlashboy Doniyorov

Toʻlashboy Ashuraliyevich Doniyorov (1981-yil 30-mart, Andijon viloyati, Izboskan tumani) — bokschi, „Oʻzbekiston iftixori“ unvoni sohibi (2002). 48 kg va 51 kg vazn toifalarida Oʻzbekiston chempioni (1999, 2003, 2005), Osiyo chempionati bronza medallari sovrindori (2002, Seremban, 2004, Puerto-Prinsesa).

Hayoti 
Toʻlashboy Doniyorov 1981-yil 30-martda Oʻzbekiston SSR Andijon viloyati Izboskan tumanida tavallud topgan. Namangan universitetini tugatgan (2004), hozirda Namangan shahri oliy sport maktabida boks boʻyicha murabbiy (2000-yildan) sifatida faoliyat olib boradi.

Sport faoliyati 
2001-yilda Doniyorov Belfastda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida ishtirok etadi, ammo oʻsha musobaqada u birinchi vaznda 1/8 finalda rossiyalik Sergey Kazakovga oʻyinni boy beradi va sovrindorlar safidan joy egallay olmaydi.

Toʻlashboy Doniyorov kattalar oʻrtasida xalqaro miqyosdagi eng yaxshi natijasiga 2002-yil Oʻzbekiston milliy terma jamoasining asosiy tarkibi safida Seremban shahrida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida erishadi. Sportchi Osiyo chempionatida yengil vazn boʻyicha 3-oʻrinni egallab, bronza medalini qoʻlga kiritadi va keyinchalik ushbu yutug‘i uchun „O‘zbekiston iftixori“ faxriy unvoni bilan taqdirlanadi.

Toʻlashboy Doniyorov 2003-yilda Bokuda boʻlib oʻtgan Anvar Choudri kubogida gʻoliblikni qoʻlga kiritadi. Keyingi musobaqasi Bangkokdagi jahon chempionatida u yana 1/8 finalda bolgariyalik Aleksandr Aleksandrovga magʻlub boʻladi va musobaqalardagi oʻyinini toʻxtatishga majbur boʻladi.

2004-yil Puerto-Prinsesadagi oʻtkazilgan Osiyo chempionatida sportchi yana bir bor bronza medali sohibiga aylanadi. Keyinchalik Doniyorov Guanchjouda bo‘lib o‘tgan Osiyo Olimpiya saralash oʻyinlarida birinchi o‘rinni egallaydi va ushbu g‘alabasi unga Afinada boʻlib oʻtadigan Yozgi Olimpiya o‘yinlarida mamlakat sharafini himoya qilish imkoniyatini beradi. Olimpiadada 51 kg vazn toifasida u dastlabki ikkita jangini muvaffaqiyatli yakunlaydi, biroq uchinchi chorak final jangida yakunda Olimpiadaning kumush medali sohibi fransiyalik Jerom Tomasga 16:25 hisobda oʻyinni boy beradi.

2005-yilda Doniyorov Halle shahrida boʻlib oʻtgan kimyo kubogida bronza medaliga ega chiqadi va jahon chempionatida qatnashish imkoniyatini qoʻlga kiritadi. Chempionatning ilk oʻyinlarida Valid Sherifga oʻyinni boy berib, musobaqaning dastlabki bosqichidayoq medallar uchun kurashni toʻxtatishga majbur boʻladi.

2007-yilda Toʻlashboy Doniyorov Mariupolning Makar Mazaida shahrida oʻtkazilgan musobaqadagi gʻalabasi bilan eʼtirof etiladi, musobaqaning finaliga qadar magʻlubiyatsiz yetib boradi va finalda Ukraina vakili Georgiy Chigaevni magʻlub etgan holda oltin medalga sazovor boʻladi. Keyinchalik Chikagodagi jahon chempionatida yengil vazn toifasida 1/32 finalida musoboqaning mutlaq gʻolibi amerikalik Roshi Uorren tomonidan magʻlubiyatga uchraydi va jahon chempionatida medalsiz qaytadi.

Toʻlashboy Doniyorov hozirda Namangan Olimpiya zaxiralari kollejida bokschilarga murabbiylik qilib kelmoqda.

Manbalar 

Oʻzbekiston bokschilari
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston SSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Bokschilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Beknazar Doʻstmurodov

Beknazar Doʻstmurodov (1957.15.6, Yakkabogʻ tumani) — Oʻzbekiston xalq hofizi (2001). Toshkent davlat teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1980). Muqimiy teatrida aktyor va xonanda. Mumtoz ashula, katta ashula va maqom yoʻllarini O.Hotamov, F.Mamadaliyev, O.Otaxonov, A.Ismoilovlardan oʻzlashtirgan. Repertuaridan Shashmaqom va Fargʻona-Toshkent maqom yoʻllari ("Saraxbori Navo", "Saraxbori Segoh", "Chorgoh", "Ushshoq" va boshqalar), mumtoz va zamonaviy bastakorlar ashulalari ("Firoqingizda", "Guluzorim", "Sen-siz", "Vatan yagonadir" va boshqalar), katta ashulalar ("Yovvoyi Chorgoh", "Diyorim Oʻzbekiston", "Oʻzbekiston madhi", "Mu-borak toʻyga keldik" va boshqalar) oʻrin olgan. M.Dadaboyeva, M. Hasanova bilan hamnafaslikda O.Hotamov bastalagan "Koʻzing ne balo qaro boʻlibdur", "Sarvqomat" kabi ikki ovozli (duet) ashulalarni ijro etgan. Doʻstmurodov keng diapazonli, shirali va baland ovoz sohibi; uning ijrosi barcha pardalarda ravon va tekis. Doʻstmurodov hamnafaslari S.Niyozov va A.Ibrohimovlar bilan Respublika katta ashula ijrochilarining koʻrik-tanlovi laureati (bosh sovrin, Andijon, 2001). Doʻstmurodov ijodiga bagʻishlangan 2 videofilm yaratilgan ("Oʻzbektelefilm" studiyasi, 1994. 2001). Doʻstmurodov AQSH, Angliya, Fransiya, Gsrmaniya, Hinliston, saudiya Arabistoni kabi mamlakatlarda gastrolda boʻlgan.

1957-yilda tugʻilganlar
15-iyunda tugʻilganlar
Qashqadaryoda tugʻilganlar
Yakkabogʻda tugʻilganlar
O`zbekiston xalq hofizlari
San`at arboblari
Mirzabek Doʻstmurodov

Mirzabek Doʻstmurodov (1925.25. 12, Toshkent viloyati) — peyroxirurg, ortoped-travmatolog, Oʻzbskisgonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1988). Tibbiyot faplari lri (1971), professor (1971). Urush qatnashchisi (194145). Dushanba tibbiyot institutiii tugatgach (1952), shu klinik ordinator (1952—55), N.N.Vurdenko nomidagi neyroxirurgiya institutida aspirant (1955 — 59). Andijon tibbiyot institutida assistent (1960-63), dotsent (1964—69), kafedra mudiri (1969—80). Oʻzbekiston travmatodogiya va ortopediya ilmiy tadqiqot instituti direktori (1980 — 86). Oʻzbekiston milliy reabilitatsiya markazi direktori (1986—96), 1996-yildan professor-konsultant. Ilmiy ishlari koʻkrak osteoxopdrozi diagnostikasi va da`vosi, shuningdek, travmatologiya va ortopediya, neyroxirurgiya hamda nogironlarni tibbiiy reabilitatiyasi masalalariga oid.

Manbalar 
 Vrojdsnnai spiino-molonaya grmja, I.. 14X1; Ortopedin anomalii rashitiya iij-nix konschiostsy, T.. 2000.

1925-yilda tugʻilganlar
25-dekabrda tugʻilganlar
Shifokorlar
Tibbiyot
Ahmad Jabborov

Ahmad Hamidovich Jabborov (1925.8.8, Namangan — 2018) — musiqashunos, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1990), professor (1994). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1960). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1943—45). Musiqa oʻquv yurti (1950— 54), Toshkent kopservatoriyasi (1959— 74)da oʻqituvchi, Toshkent madapiyat institutida dotssnt, kafsdra mudiri (1974— 87), Oʻzbekiston kopservatoriyasida professor (1994-yildan). Ayni paitda, Oʻzbekiston Bastakorlar uyushmasi raisi (1965-75 va 1987-92), OʻeR Madaniyat ishlari vazirligining Sanʼat bosh boshqarmasi boshligi (1975—85). Ilmiy ishlari oʻzbek musiqali teatri, oʻzbek bastakor va kompozitorlarining ijodi masalalariga bagʻishlangan. Oʻzbek va rus tillarida "Oʻzbekiston bastakorlari "a musiqashunoslari" (T., 1975; T., 2004) toʻplamlari muallifi. Bir pecha ilmiy anjumanlar (Moskva, 1971; Tunis, 1972; Olmaota, 1973; Samarqand, 1978, 1983, 1987 va boshqalar) ishti-rokchisi. "El-yurt qurmati" ordeni (1999), "Jasorat" medali (1995) bilan mukofotlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Manas Leviyep, T., 1986; Musiqali drama na komediya janrlari Oʻzbekiston kompozitorlarining ijodida, T.. 2000.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Jasorat medali sohiblari
El-yurt hurmati ordeni sohiblari
Bastakorlar
1925-yilda tugʻilganlar
Namanganda tugʻilganlar
Janubiy Kemachi neftgaz-kondensat koni

Janubiy kemachi neftgaz-kondensat koni - Buxoro viloyatidagi kon. Qorovulbozor temir yoʻl stansiyasidan 35 km shimoli-sharqda. 1979-yilda ochilgan, 1993-yilda foydalanishga topshirilgan. Kon relyefi tekislikdan iborat boʻlib, shimoli-sharqdan janubi-gʻarb tomonga qiyalangan, yer yuzasi eol qumlari bilan qoplangan. 236–274 m balandlikda joylashgan.

Kon maydoni Chorjoʻy tektonik pogʻonasidagi Ispanlichandir koʻtarilmasining sharqiy qismidir. Strukturasi Kemachi-Zekri braxiantiklina-liningjan. qismida mujassamlashgan, 1970-yil seysmik razvedka ishlari natijasida aniklangan. Oʻlchami 25x 15 km. Keyinchalik qazilgan parametrik quduq ham sanoat miqyosida neft va gaz borligini tasdiqladi. 1979—1983-yillarda qaeilgan jami 22 quduq yura, boʻr, paleogen va toʻrtlamchi davr jinslarini ochgan. Karbonat jinsli kollektorqatlamning umumiy qalinligi 336–407 m boʻlib, u gorizontlarga ajratilgan.

Sanoat miqyosidagi neft-gazlilik yuqori yura davrining karbonat yotqiziqlari bilan bogʻliq. 15-R gorizontdan (2186–2308 m chuqurlikda ochilgan) olingan gazning debiti 452—588 ming m’/sutka. Gaz-neft tutash yuza "—2061 m" satxda belgilangan. Uyum massivli, oʻlchami 11,5x4.1 km, balandligi 130 m. Gʻovak-lilik koeffitsiyenti 0,16; gazga toʻyinganlik koeffitsiyenti 0,78. Gaz quruq, metan miqdori 78,96—92,23%, azot kam (5,28%), karbonat kislotali (3,16), kam oltingugurtli (0,03%). Qatlam gazida etan 44 g/m1, propan 15 g/m1, izobutan 3 g/m1, butan 4g/m\ geliy 0,003%’Neft uyumi 15-NR va 15-R gori-zontlari bilan bogʻliq boʻlib, 2309— 2347 m chuqurlikda ochilgan. Uyum mas-sivli, oʻlchami 11,5x3,9 km, balandligi 10,0 m. Suvneft tutash yuzasi "—2071 m" satxda belgilangan. Gʻovaklilik koef-fitsiyenti 0,15, neftga toʻyinganlik — 0,69. Neft zichligi 0,884 g/sm1. Neft bera olishlik koeffitsiyenti — 0,18. Neft oʻrtacha va ogʻir, oltingu-gurtli, smolali, parafinli, benzin fraksiyasi kam. Neft tarkibida (%da); oltingugurt — 1,98, asfaltenlar — 1,77, smola — 9,6, parafin —5,75, benzin fraksiyalari — 8,56.

Kondensatlar oʻrtacha va ogʻir, zichligi 0,774 g/sm1, oltingugurtli, 300° gacha 90—95% fraksiyalar qaynaydi. Ulardan 75% benzin fraksiyalariga toʻgʻri keladi. Benzin fraksiyalarning kerosin fraksiyalarga nisbatan ajralishi 2,5 marotaba koʻp. Kondensatlardagi metan uglevodorodlarining miq-dori 44,4—54,2%. Barqaror kondeneatning gazdagi miqdori 43 g/m1.

Yura davri yotqiziqlaridagi qatlam suvlari xlorid-kaltsiy tipli, metamorflashgan namakoblardan iborat. Suv zichligi 1,07—1,08 g/sm1, mine-rallashganligi 90—100 g/l. Suv tarkibida sanoat miqyosidagi yod (oʻrtacha 54,0 mg/l) va brom (oʻrtacha 400,0 mg/l) uchraydi. Shuningdek, sanoat miqyosida toʻplangan litiy, rubidiy, stronsiy va seziy elementlari mavjud. Janubiy kemachi neftgaz-kondensat koni koni neft va gaz zaxirasiga koʻra oʻrtacha yiriklikdagi konlar toifasiga kiradi.

 

Qorovulbozor tumani
Oʻzbekiston neft konlari
Oʻzbekiston gaz konlari
Laziz Zokirov

Laziz Mamajonovich Zokirov (1976.3.9, Jizzax tumani) — bokschi, xalqaro miqyosdagi sport ustasi (1997), „Oʻzbekiston iftixori“ (1998). 91 kgdan koʻproq vaznda Oʻzbekiston chempioni (1997, 1998), Osiyo chempionati (1997, KualaLumpur) va Osiyo oʻyinlari (1998, Bangkok) bronza medali sovrindori, jahon kubogi golibi (1998, Chong-Ging). Jizzax pedagogika institutini tugatgan (1996), Jizzax shahri bolalar va oʻsmirlar sport maktabida murabbiy (1995-2005), direktor (2005-yildan).

Manbalar 

Oʻzbekiston bokschilari
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston SSRda tugʻilganlar
Jizzax tumanida tugʻilganlar
Bokschilar
Oʻzbekiston kishilari
Toʻlqin Ibrohimov

Toʻlqin Yoʻlchiboyevich Ibrohimov (1952-yil 4-iyun, Toshkent viloyati Chirchiq shahri) — ilgʻor transport xodimi, Oʻzbekiston Qahramoni (2005). Mehnat faoliyatini 1973-yilda Toshkent teplovoz deposida mashinist yordamchisi sifatida boshlagan. Toshkent teplovoz deposi teplovoz mashinisti yordamchisi (1973—1975), mashinisti (1977—1988), 1988-yildan „Oʻzbekiston temir yoʻllari“ kompaniyasining „Oʻzbekiston“ lokomotiv deposida 1-klass teplovoz mashinisti. Ibrohimov mehnat faoliyati davomida teplovozlarning joriy taʼmir davrini uzaytirish, yoqilgʻini tejash, harakat xavfsizligini taʼminlash, yuk tashish topshiriqlarini benuqson oshirib bajarishda muhim yutuqlarga erishgan.

 

Oʻzbekiston qahramonlari
1952-yilda tugʻilganlar
4-iyunda tugʻilganlar
Toshkent viloyatida tugʻilganlar
Chirchiq kishilari
Chirchiqda tugʻilganlar
Alisher Ikromov

Alisher Karimovich Ikromov (1962. 9.7, Toshkent) — kompozitor, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2005). 1969-yil otasi uni V.A. Uspenskiy nomli maktabga qo'yadi. P.I.Chaykovskiy nomli Moskva konservatoriyasini tugatgan (1985). Oʻzteleradiokompaniyasining musiqali koʻrsatuvlar bosh tahririyatida muharrir va boʻlim mudiri (1985—1989), Estrada-simfonik orkestrida pianinochi-konsertmeyster (1990-95), dirijyor (1995), badiiy rahbar va bosh dirijyor (1996-yildai). "Sado" ansamblida musiqa rahbari (1989—90). Oʻzbekiston konservatoriyasi (2004-yildan) va Sanʼat instituti (2005-yildan)da pedagog. I. akademik va estrada yoʻnalishlarida ijod qilib "Buyuk Temur" operasi, "Umar Xaysm" moio-operasi, "Temuriy malikalar" tsle-baleti, 2 operetta, teatr spektakllari (40 dan ortiq) va kinofilmlar uchun musiqalar, simfonik va kamer musiqa asarlari (jumladan, vokal-turkumlari, fortepiano uchun 24 prelyudiya va boshqalar), shuningdek, 250 dan ortiq estrala qoʻshiqlari, estrada aranjirovkalarini yaratgan.

 

1962-yilda tugʻilganlar
9-iyulda tugʻilganlar
Toshkentda tugʻilganlar
Interfeys

Interfeys — texnik va programmalash vositalari majmui; hisoblash, boshqarish yoki oʻlchash tizimlari (EHM ning operativ va tashqi xotira qurilmasi)dagi turli funksional qurilmalarning oʻzaro taʼsirini taʼminlaydi. U uzatilayotgan axborotlarni kodlash va sinxronligiga nisbatan belgilangan qoida hamda kelishuvga muvofiq tayyor modullardan sistemani, qurilmalarning mexanik va elektr birikmalarini signal koʻrinishida (axborotlar va boshqa shaklida) toʻplashga imkon beradi.

Kompyuter ishlashi uchun apparatli ta’minotdan tashqari dasturiy ta’minot ham muhim ahamiyatga egadir. Kompyuter tizimini tashkil etuvchi bu ikki vositaning oʻzaro aloqasi interfeys deyiladi. Interfeys bir necha turga boʻlinadi, ya’ni: apparatli interfeys; dasturiy interfeys; apparatli-dasturiy interfeys. Apparatli interfeysni kompyuter qurilmalarini ishlab chiqaruvchilar ta’minlaydi. Dasturiy ta’minot bilan apparatli ta’minot oʻrtasidagi mutanosiblikni operatsion sistema boshqaradi. Kompyuterli tizim samarali ishlashi uchun apparatli va dasturiy ta’minotdan tashqari foydalanuvchi qatnashadi. kompyuterda ishlashi jarayonida uning apparatli ta’minoti bilan ham, dasturiy ta’minoti bilan ham aloqada boʻladi. Insonning dastur bilan va dasturning inson bilan muloqatga kirishish usuli foydalanuvchi interfeysi deyiladi. Dasturlar xilma-xil boʻlgani uchun ularning interfeysi ham turlicha boʻladi. Foydalanuvchi interfeysini xususiyatlariga koʻra bir nechta turga ajratish mumkin. Dasturning ishlash muhitiga qarab, dastur nografik yoki grafik interfeysga ega boʻladi.
Ortiqboy Irisbekov

Ortiqboy Irisbekov (1948.20.1, Gulisgon tumani) — Oʻzbekiston Respubdikasi xalq oʻqituvchisi (2004). Toshkent Davlat Universiteti tugatgan (1971). 1971-yildan Sirdaryo pedagogika institutida, 1977-yildan Mirzaobod tumanidagi II-, Guliston tumanidagi 24-maktabda, 1996-yildan Guliyeton tumanidagi "Umidli yoshlar" ixtisoslashgan internat maktabda ona tili va adabiyot oʻqituvchisi.

Manbalar 

 

1948-yilda tugʻilganlar
20-yanvarda tugʻilganlar
Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
Gulistonda tugʻilganlar
Quvondiq Iskandarov

Iskandarov Quvondiq (1930-yil 10-sentyabr, Hazorasp tumani — 2004-yil 20-iyul) — Oʻzbekiston xalq hofizi (1998). Hojixon Boltayev maktabi davomchisi. Ashulachilik sirlarini dastlab Ozod Jabborovdan, keyinchalik ustozona yoʻllarini Hojixon va Nurmuhammad Boltayevlardan oʻrgangan. Oʻzbek davlat filarmoniyasi („Xorazm“, „Lazgi“ ansambllari)da yakkaxon xonanda (1958—1985). Toshkent musiqa kolleji va Oʻzbekiston konservatoriyasida pedagog (1999-yildan). Repertuaridan Xorazm („Feruz 1,2“ savtlari bilan. „Segoh“, „Dugoh“, „Orazibon“, „Katta Suvora“, „Chapandozi Suvora“ va boshqalar), FargonaToshkent („Tanavor 1“, „Girya 1.2“, „Tamanno“ va boshqalar) mumtoz yoʻllari, kuyini oʻzi bastalagan asarlar („Suhbatlashaylik“, „Uchralim“. „Uzoqdasan“, „Ikkimiz“, „Qaylasan“, „Indamas Suvora“ va boshqalar), shuningdek, turkman va ozarbayjon xalq qoʻshiqlari oʻrin olgan. Iskandarov soʻlim, yoqimli, barcha registrlarda jarangdor va jozibali ovoz sohibi. U oʻzbek mumtoz ashulachilik anʼanalariga tayanib oʻziga xos ijro yoʻlini yaratgan. Uslubi shijoat va joʻshqinligi bilan ajralib turadi. I. F. Davletov, M.Dadaboyeva, R.Qurbonov, A.Dadayev, Oʻ.Ollaberganov, G.Gʻoibova, Sh. Matyoqubov kabi xonandalarga ustozlik qilgan. Osiyo davlatlarida gastrolda boʻlgan. Ijrolari gramplastinka va Oʻzbekiston radiosi fonotekasiga yozilgan.

1930-yilda tugʻilganlar
10-sentyabrda tugʻilganlar
2004-yilda vafot etganlar
20-iyulda vafot etganlar
Oʻzbekiston xalq hofizlari
Xonandalar
Dilbar Ismoilova

Dilbar Obidovna Ismoilova (1938-yil 11-avgust, Toshkent) – Oʻzbekiston xalq artisti (2003). Zaynab Savriyevaning qizi. Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1961). 1958—1987-yillar Hamza teatrida, 1987-yildan Oʻzbek davlat drama teatrida aktrisa. „Xolisxon“ (Hamza) spektaklidagi Zuhra uning sahnada yaratgan ilk obrazidir. Oʻz ijodi davomida lirik, dramatik xarakterdagi turli obrazlar yaratgan: Qamarabonu (B.Avazov, „Furqat“), Kamola (R. Tagor, „Gang daryosining qizi“), Guli (Uygʻun, I. Sulton, „Alisher Navoiy“), Nuri (Oybek, „Qutlugʻ qon“), Margarita (A. Dyuma, „Ajal minorasi“), Oyimjahon (K. Yashin, „Buxoro“), Lutfi (Said Ahmad, „Kelinlar qoʻzgʻoloni“), Anvara, Risolat (Oʻlmas Umarbekov, „Qiyomat qarz“, „Shoshma, quyosh“), Uvaysiy (Turob Toʻla, „Nodirabegim“), Xonzoda (Hamza, „Boy ila xizmatchi“), Bayla (Pirimqul Qodirov, „Yulduzli tunlar“), Mastura satang (Hamza, „Paranji sirlari“), Gonerilya (Uilyam Shekspir, „Qirol Lir“) va boshqa obrazlarni jonlantirgan dublyaj sanʼati ustalaridan. U „Ganga va Jamna“, „Hur qizlar“, „Anna Karenina“, „Morena Klara“, „Muhabbat qahvasi“, „Gvadalaupe“ va boshqa filmlarda bir necha qahramonga ovoz bergan. „Doʻstlik“ ordeni bilan mukofotlangan (1998).

Manbalar 

Oʻzbekiston xalq artistlari
1938-yilda tugʻilganlar
11-avgustda tugʻilganlar
Toshkentda tugʻilganlar
Doʻstlik ordeni sohiblari
Eyvind Johnson

Jonson Eyvind (1900.29.7 – Boden shahri yaqinida – 1976.25.8) – shved yozuvchisi. Dastlabki novellalar toʻplami – „Toʻrt ajnabiy“ (1924). „Xotiralar“ (1928) romanida Prust Ia Freyd yoʻlidan borgan. „Yulduzning qulashi“ (1929) romani Shvetsiya adabiyotida birinchi boʻlib Jonson. Joysning „fikrlar oqimi“ uslubida yozilgan. „Pamlet bilan xayrlashuv“ (1930). „Bobinak“ (1932), „Tongdagi yomgʻir“ (1933) romanlari bor. 1934—37 yillarda yozilgan 4 ta avtobiografik roman boʻlib, „Uluf haqida roman“ asari oʻsmirlarga bagishlangan boʻlib, Shnetsiya adabiyotining mumtoz asari hisoblanadi. „Krilon“ roman-trilogiyasi (1941—43), „Qirgʻoq toʻlqini“ (1946) romanlari ham Y.ni mashhur qilgan. „Metagyuntustida bulutlar“ (1957) romanidan soʻng Shvetsiya akademiyasigʻa aʼzo etib saylangan. „Porloq zotning kunlari“ (1960) va „Qamalganlar haqida roman“ (1973) asarlariga qadar vahshiylarini hozirgi zamonda oʻzini madaniy hisoblaydigan kishilar bilan qiyoslab oʻtgan. Nobel mukofoti laureati (1974)boʻlgan.

Manbalar 

 

Jahon adabiyoti
Adabiy asarlar
A. P. J. Abdul Kalam

Apul Pakir Jaynulobiddin Abdul Kalam (1931.15.10, Rameshvaram) — Hindiston davlat arbobi. Madras texnologiya institutini tugatgan (1957). 1958-yildan Hindiston mudofaa vazirligiga qarashli ilmiy tadqiqot tashkilotida katta ilmiy yordamchi, 1962-yildan Hindiston Kosmik tadqiqotlar qoʻmitasida turli lavozimlarda ishladi. 1982-yildan Hindiston mudofaa sanoatining Haydaroboddagi tadqiqotlar tashkiloti direktori, 1998-yildan Texnologik axborot, bapyurat va baholashlar boʻyicha kengash raisi, Hindiston hukumatining yadro masalalari boʻyicha bosh ilmiy maslahatchisi. 2002-yil 25-iyuldan Hindiston Respublikasi prezidenti. Kalam kosmik tadqiqotlar, yadro va raketa dasturlari boʻyicha olim va mutaxassis. Hindiston Milliy Fanlar akademiyasi va Aerokosmos jamiyati aʼzosi. Mudofaa sanoati buyurtmasi boʻyicha bajarilgan besh asosiy loyiha muallifi.

Manbalar 

15-oktabrda tugʻilganlar
1931-yilda tugʻilganlar
27-iyulda vafot etganlar
2015-yilda vafot etganlar
Toʻlqinjon Karimov

Toʻlqinjon Soliyevich Karimov (1944, Bagʻdod tumani) – Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2004). Fargʻona pedagogika institutini tugatgan (1970). 1970-yildan Sirdaryo viloyatining Sardoba tumanidagi 5-maktabda matematika oʻqituvchisi, maktab direktori oʻrinbosari, oʻquv boʻlimi mudiri, 1973-yildan Fargʻona viloyati Bagʻdod tumanidagi 22-maktabda (1987—89 yillar 41-maktabda) matematika oʻqituvchisi. „Matematika-matikadan choraklik testlar“ risolasi muallifi. „Doʻstlik“ ordeni bilan mukofotlangan (1995).

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
1944-yilda tugʻilganlar
Kimyogarlar

Kimyogarlar — Samarqand viloyatidagi shaharcha (1952-yildan). Samarqand shahar hokimiyatiga boʻysunadi. Transport yoʻli stansiyasi (Superfosfat). Samarqand shahrigacha 12 km. Aholisi 15 ming kishidan ziyod (2005). Kimyogarlar shaharchasida kimyo, keramzit, asfalt zavodlari, sanoat bugʻilash korxonasi, tamaki fermentatsiyalash hamda sabzavot mahsulotlarini yetishtirishga ixtisoslashgan "Samarqand—Aleks" Oʻzbekiston — Rossiya qoʻshma korxonasi mavjud. Shuningdek, gemir-beton konstruksiyalari ishlab chiqarish korxonasi, gaz taʼminoti avtokorxonasi, avtomobil taʼmirlash ustaxonalari faoliyat koʻrsatadi. Savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, bozor bor. 2 ta umumiy taʼlim, internat maktabi, bolalar musiqa maktabi, Bogʻishamol kasb-hunar maktabi, respublika harbiy litseyi mavjud. Kutubxona, "Kimyogarlar saroyi", madaniyat uyi, stadion, sport zali bor. Kasalxona poliklinikalardan tashkil topgan shahar tibbiyot birlashmasi, viloyat ruhiy kasalliklar markazi aholiga xizmat koʻrsatadi.

Oʻzbekiston:Shaharchalar
Samarqand
Le grand plaza

"LE GRAND PLAZA" (frans. —- "Katta Plaza") — 4 yulduzli mehmonxona; Toshkent shahrida joylashgan. "Bahri investingo" kom-paniyasi tomonidan zamonaviy meʼ-moriy uslubda (temir-beton sinchli) qurilgan (1995, bosh meʼmori R.Toʻxtaganov). Mehmonxona "Tata projekte limited" (1995-yildan), "Le Meridian" (1996-yildan), 2001-yildan "Bumi Toshkent" deb atalgan. 2005-yildan hozirgi nom-da. Mehmonxona tashqi koʻrinishi pogʻonasimon piramida shaklida; 14 qavatli, 190 xonasi bor. Shundan 13 gasi 1 xonali lyuks, 5 tasi 2 xonali lyuks, 3 tasi 3 xonali lyuks, 1 ta pre-zident apartamentli xonalari mavjud. Bosh vestibyuli va qavatlarida dam oladigan joy (xoll)lar, 2 ta restoran, I ta banket zali (400 oʻrinli) va 2 ta konferensiya zali (400 oʻrinli), Biz-nes markazi, sogʻlomlashtirish maj-muasi, maʼmurlar xonalari, doʻkon va ofislar, kechki klub, qahvaxona mavjud.

Mehmonxonalar
Tatyana Levina

Tatyana Borisovna Levina (1965.4.9, Andijon) — baydarkachi, xalqaro miqyosdagi sport ustasi (1985), „Oʻzbekiston iftixori“ (2003). Baydarkaning yakkalik, juftlik va toʻrttalik musobaqalarida Oʻzbekiston chem-pioni (1981, 1983-1986, 1992, 1993, 1995—1999), spartakiada chempioni (1983, 1986, Moskva), Osiyo chempioni (1997, Sokchxo), Osiyo oʻyinlari kumush (1994, Xirosima) va bronza (1998, Bangkok) medallari sovrindori, jahon kubogi gʻolibi (2003, Zagreb). L. Andijon pedagogika institutini tugatgan (1989), „Burevestnik“ sport jamiyati yoʻriqchisi (1983—1988), Oʻzbekiston kasaba uyushmalari fede-ratsiyasi jismoniy tarbiya va sport jamiyatida murabbiy-oʻqituvchi (1988—1993), Markaziy harbiy sport klubida harbiy xizmatchi (1993—2004).

1965-yilda tugʻilganlar
4-sentabrda tugʻilganlar
Oʻzbekiston baydarka va kanoechilari‎
Andijonda tugʻilganlar
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Oʻzbekiston SSRda tugʻilganlar
Markaziy mehmonxona

"MARKAZIY MEHMONXONA" - Oʻzbekistondagi 5 yulduzli mehmonxonalardan biri; Toshkent shahrining Amir Tsmur va Navoiy shohkoʻchalari chorra-xasida joylashgan. 1999-yilda "Toshkent — Sheraton" nomi bilan ochilgan, 2004-yildan hozirgi nomla. 16 qavatli, 251 oʻrin-li, qirrasimon oq-kulrang bstonli koʻrinishda. 172 ta I oʻrinli, 50 ta 2 oʻrinli, 18 ta yarim lyuks, 7 ta lyuks, 1 ta prezident apartamentli, 3 ta nogironlar uchun xonalar mavjud. mehmonxona vestibyuli oyna bilan qoplangan, qiya metall fermalari bilan yopilgan. Ioʻlak va zal shoyi matoga kattalashtirib ishlangan Uzoq Sharq va Oʻrta Osiyo miniatyuralari bilan bezalgan. Binoning 1-qavat xonalari vestibyuldan naqshlangan ravoqlar orqali ochilgan. Vestibyulning 2 tomoniga manza-rali rasmlar chizilgan. Shinam vestibyuldan tepaga koʻtarilgan lift shahar manzarasini ochib beradi. Liftlar oldidagi maydonchadan 2 tomonga koridorlar kstgan. Shuningdek, mehmonxonada favvoralar, ochiq va spiq suzish havzalari, sauna, tennis korti, kafe-bar va restoran bor.

Mehmonxonalar
Galina Matviyevskaya

Galina Panlovna Matviyevskaya (1930.13.7, Dnepropetrovsk) — matematik olim. Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), fizika-matematika fanlari doktori (1968), Leningrad universitetini tugatgan (1954). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Romanovskiy nomidagi Matematika institutida katta ilmiy xodim (1959-yildan). 2001-yildan Orenburg pedagogika universitetida kafedra mudiri. Ilmiy ishlari asosan Yaqin va Oʻrta sharqdagi oʻrta asr fanlari tarixiga bagʻishlangan. M. oʻz asarlarida Yaqin va Oʻrta Sharq, jumladan, Oʻrta Osiyo olimlarining Yevropada matematikaning rivojlanishi va hozirgi zamon matematikasining vujudga keli-shidagi rolini aniqlab berdi. beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1974).

Manbalar 
 K istorii matsmatiki Srslnsy Azii IX—XV vskov, T., 1962; Uchsiiye o chisle na sredisvekovom Blijmsm i Srsdnem Vostoks, T., 1967; Razvitis ucheiiya o chisle v Yevrops do XVII v„ T„ 1971.

Matematiklar
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
1930-yilda tugʻilganlar
13-iyulda tugʻilganlar
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Mustaqillik va ezgulik monumenti

Mustaqillik va ezgulik monumenti — Toshkent shahridagi Mustaqillik maydoniaa Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti I.Karimov gʻoyasi bilan bunyod etilgan meʼmoriy badiiy majmua. Oʻzbekiston istiqbolining dastlabki yillari 1992-yilda maydonda oʻrnatilgan obida Mustaqillik monumenti deb atalgan. Ramziy ravishdagi Yer sharida Oʻzbekiston Respublikasi xaritasi aks etgan ushbu obida jahon xaritasida mustaqil Oʻzbekiston mamlakati mustahkam oʻrin olganini ifodalaydi. 2005-yil 28 dekabrda ushbu monument oldiga farzan-dini bagʻriga bosib turgan munis oʻzbek ayoli siymosi — Baxtiyor ona haykali oʻrnatildi (haykaltarosh I.Jabborov). Mustaqillik monumenti va Baxtiyor ona haykali Ezgulik arkasi, oq poyondoz shaklidagi keng yoʻlak bilan birga yaxlit ansamblni tashkil qiladi. Mustaqillik va ezgulik tushunchalarini ramziy tarzda uygʻun ifodalagan.

2004—2005-yillarda Mustaqillik maydoni unga tutash hududda keng koʻlamdagi qurilish va obodonlashtirish ishlari amalga oshirildi. Vazirlar Mahkamasi binosi tubdan qayta taʼmirlandi, Senat binosi, Ezgulik arkasi, Tasviriy sanʼat gʻalereyasi kabi muhtasham meʼmoriy inshootlar, yashil maydon va xiyobonlar barpo etildi. Ayni vaqtda yangi bino, Biznes markazi qurilishi nihoyasiga yetmoqda. Bunday katta bunyodkorlik ishlari tufayli maydonning faqat qiyofasi emas, uning vazifasidagi mazmun-mohiyati ham oʻzgardi. Mustaqillik maydonining ijtimoiy-siyosiy hayotimizda tutgan muhim oʻrni va ahamiyatini inobatga olib hamda xalqimiz, ayniqsa, yosh avlod qalbi va ongiga istiqlol gʻoyalarini, milliy gʻurur va iftixor, vatanparvarlik tuygʻularini yanada chuqurroq singdirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 3-fevralda "Mustaqillik va ezgulik monumenti toʻgʻrisida" qarori qabul qilindi. Qarorga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi umumxalq bayramlari hamda davlat miqyosidagi boshqa tantanali maro-simlarda, shuningdek, mustaqil taraqqiyotimiz, milliy qadriyatlarimiz bilan bogliq muhim sanalar, kasb bayramlarini nishonlash, tantana va anjumanlar oʻtkazish munosabati bilan Mustaqillik monumenti poyiga gulchambar qoʻyish rasmiy marosimini belgilangan tartibda amalga oshirish joriy etildi va boshqa tadbirlar belgilandi.

Yana qara 

 Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni
 Oʻzbekiston mustaqilligi boʻyicha referendum (1991)
Davlat Muxamedov

Davlat Muxamedov (1955.13.5, Gurlan tumani) — ganchkor usta, Oʻzbekiston xalq ustasi (2004). Toshkent politexnika institutining meʼmorlik fakultetini tugatgan (1977). Xorazm viloyati xalq amaliy sanʼati boʻlimida usta (1980—1999); 1999-yildan "Us to" respublika badiiy ishlab chiqarish uyushmasida usta. M. yaratgan ganchkori naqshlar nafisligi hamda zamonaviy binolar bilan uygunligi diqqatga sazonor. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, Vazirlar Mahkamasi majlislar zali, Bekobod, Toshkent va Urganch shaharlari hokimiyatlari, "Turkiston" saroyi va boshqa yirik inshootlarning ganchkorlik ishida ishtirok etgan.

    

Oʻzbekiston xalq ustalari
Karimjon Moʻminov

Karimjon Moʻminov (1938.19.6, baliqchi tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2003). Andijon pedagogika institutini tugatgan (1963). 1956-yildan Baliqchi tumanidagi maktablarda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi, 1963-yildan 8-internat maktabda kimyo, 1969-yildan 29-maktabda kimyo-biol. oʻqituvchisi.

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Neapol opera maktabi

Neapol opera maktabi - 17-18-asrlarda Neapolda shakllangan ijo-diy maktab, kompozitorlar guruhi. Ilk yirik namoyandasi — F.Provensale (taxminan 1627 — 1704), boshligʻi — A.Skarlatti (qarang Skarlattilar). Neapol opera maktabim. vakillari (kompozitorlar L.Vinchi, N.Porpora, L.Leo, N.Iomelli, T.Traetta va boshqa, libretto mualliflari A.Dzeno, P.Metastazio) operannng jiddiy (opera-seria) va hajviy (buff opera) turlari, shuningdek, ariya, uvertyura, rechitativnit tugal koʻrinishini bel-gilab berishgan. Ular tarixiy-afsonaviy, antik syujetlarda asarlar yaratib, Sharq (hind, arab, fors) mavzulariga ham murojaat qilishgan, xususan, Sohibqiron Amir Temur qiyofasini oʻz operalarida gavdalantirganlar. Neapol opera maktabim. tamoyillari G.Gendel, I.Xasse va boshqa Yevropa opera ustalari ijodiga ijobiy taʼsir koʻrsatgan.

Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi
Mansur Nosirov

Mansur Mahmudovich Nosirov (1936.12.6, Samarqand viloyati, Oxunboboyev qishlogʻi) — kulol. Oʻzbekiston Respublikasi sanyutarbobi (1998). Samarqand universitetida taʼlim olgan (1957—58). Ish faoliyatini (usta Umarqul Joʻra-qulov rahbarligida) shahar sanoat kombinatida boshlagan (1944—50). "Qizil Sharq" artelidagi sandiqsozlik sexida bezatuvchi rassom (1951—53), Samarqand badiiy fondining kulolchilik sexida (1963—93), Umarqul Joʻraqulov nomidagi "Us to" birlashmasida (1993-yildan) kulol-usta. "Bibixonim", "Goʻri Amir", "Shohizinda" kabi suvenirlar, "Ajdarho", "Koʻra va shamdon" kabi bezakli buyumlar, "Afrosiyob" naqshli shokosa va chash-kalar, milliy uslubda bezalgan oʻyinchoqlar, koʻzalar, of-toba, bezakdor relyef, gul tuvaklar, laganlar va boshqa yaratgan. "Samarqand" restorani inter-yerini bezashda qatnashgan. Asarlari bilan respublika va xalqaro koʻrgazmalarda ishtirok etgan.

Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi
Muhammadxon Nuriddinov

Muhammadxon Nuriddinovich Nuriddinov (1948.6.1, Namangan) — rang-tasvir ustasi, Oʻzbekiston xalq rassomi (2004). Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1968) va repin nomidagi Leningrad rassomlik, haykadtaroshlik va meʼmorlik instituti (1976)ni tugatgan. 1976-yildan hozirgi Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn institutida pedagog, 1998-yildan dotsent. Nuriddinov realizm uslubida ijod qiladi, realistik sanʼat anʼanalarini zamon ruhi bilan boyitishga intiladi. "Namangan ohanglari", "Kundagi tashvishlar", "Katta Fargona kanali", "Rejissyor O.Abdurazzoqov", jadidlar portretlari turkumi, "Abu Ali ibn Sino" portreti, "Sayid Baraka Amir Temurga bayroq topshirmoqda", "Bahor suvlari" va boshqa asarlarida rassomning ijodiy izlanishlari namoyon boʻldi. Nuriddinov respublika va xorijdagi koʻrgazmalarda ishtirok etgan. Oʻzbekiston Badiiyot akadimiyasi Oltin medali bilan taqdirlangan (2003).

Manbalar 

Oʻzbekiston Respublikasi xalq rassomlari
Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi
1948-yilda tugʻilganlar
6-yanvarda tugʻilganlar
Baxtiyor Nurillayev

Baxtiyor Abatovich Nurullayev (1975.20.1, Nukus) — ogir atletika-chi, xalqaro miqyosdagi sport ustasi (1992), „Oʻzbskiston iftixori“ (2003). 85 kg vazn toifasida Oʻzbekiston chempioni (1995, 1996, 1998-2003), Osiyo oʻyinlari bronza (1998, Bangkok; 2002, Pusan) va talabalar oʻrtasida jahon chempionati kumush (2002, Izmir)Italiya (2003,Milan) medallari sovrindori. N.Qoraqalpoqun-tini tugatgan (2004), Taxiatosh bolalar va oʻsmirlar sport maktabida murabbiy (1991-yildan).

Manbalar 

1975-yilda tugʻilganlar
20-yanvarda tugʻilganlar
Oʻzbekiston ogʻir atletikachilari‎
Sodiq Nurimbetov

Sodiq Nurimbetov (1900, Kegeyli tumani — 1972, Nukus) — Qoraqalpogiston xalq shoiri (1942), Oʻzbekiston xalq hofizi (1957). Mahalliy maktabda, madrasada oʻqigan. Oʻtgan asrning 20-yillari oʻrtalarida shoir sifatida shuhrat qozongan. Qoraqalpoq hajviyasini, xususan masal janrini rivojlantirishda Sodiq Nurimbetovning xizmatlari katta. Bolalar uchun ham koʻplab sheʼrlar yaratgan. "Bizning Vatan" (1940), "Xalq yengilmaydi" (1942), "Olgʻa, botirlar" (1944), "Tulkicha" (1956), "Farhol" (1958, 1974), "Pillakor Janil" (1961), "Yangi davr ohanglari" (1962), "Ogʻa-inilar" (1968) kabi sheʼr va dostonlar toʻplamlari nashr etilgan. Uning "Baxtiyor" (1950), "Dengizda" (1957-58), "Pillakor Janil" (1961), "Zarimbetning hayajoni" (1958) dostonlari ularda tilga olingan ijtimoiy masalalarning dolzarbligi bilan ajralib turadi.

"Berdaq" (1950) va "Ogʻainilar" (1968) dostonlari oʻtmishni badiiy talqin qidishga bag'ishlangan. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1971).

    

1900-yilda tugʻilganlar
Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti laureatlari
Xorazm madrasalarida tahsil olganlar
Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi
1972-yilda vafot etganlar
Nukusda vafot etganlar
Aleksey Nurullayev

Aleksey Fayzullayevich Nurullayev (1953.28.1 Peshku tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2004). Lugansk pedagogika institutini tugatgan (1976). 1976-yildan Jondor tumanidagi 2-maktabda tarix oʻqituvchisi, maktab direktori oʻrinbosari va maktab direktori, 1992-yildan tarix oʻqituvchisi va Jondor tuman tarix-oʻlkashunoslik muzeyi direktori.

Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Peshku tumani
1953-yilda tugʻilganlar
28-yanvarda tugʻilganlar
Usmonxon Obidov

Obidov Usmonxon (20-yanvar 1931-yil, Toʻraqoʻrgon tumani) — Xalq oʻqituvchisi (1991). Fargona pedagogika institutini tugatgan (1957). 1954—95 yillarda Toʻraqoʻrgon tumanidagi 1-maktabda fizika oʻqituvchisi. Tumanda birinchi boʻlib fizika kabinetini tashkil etgan va uni zamon talabi darajasida jihozlagan. "Shuhrat" medali bilan mukofotlangan (1994).

1931-yilda tugʻilganlar
20-yanvarda tugʻilganlar
Oʻzbekiston oʻqituvchilari
Oila va jamiyat

"Oila va jamiyat" - ijtimoiy gʻazeta. 1991-yil I sentabrlan Toshkent shahrida haftada 1-marta chiqali. Muassislari: Oʻzbekiston xotin-qizlar qoʻmitasi, "Soglom avlod uchun" hukumatga qarashli boʻlmagap xalqaro xayriya jamgʻarmasi hamda Oʻzbekiston Bolalar jamgʻarmasi.

Ilm-fan, malaniyat, sanat, ishlab chiqarish, tadbirkorlik, qishloq xoʻjaligi sohalarida oʻrnak koʻrsatib kslayotgan xoginqizlarpipgʻ gajribalari, oilalarda tibbiy matsaiiyatni shakllantirish, sogʻlom turmush tarzi targiboti, xotinqizlarning \uquqiy savodxonlikni oshirish gazetada chop etilayotgan maqolalarning asosiy mavzulari hisoblanadi. Gaz.da tursunoy Sodiqova, Sanʼat Mahmudo-va, Basira Saydaliyeva, Lola Ahme-dova, Sanobar Faxriddipova kabi jurnalistlar faol qatnashadi. Gaz,ga turli yillarla Qulman Ochilov, Abduhoshim Irisboyev, Abdukarim Rahimberdiyev, Muhammal Ismoillar muharrirlik qilishgan. 1998-yildan muharriri Dilbar Saidova. Adadi 15000 (2005).

Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi
Robert Aumann

Robert Aumann (1930, Germaniya) – isroillik iqtisodchi (1938-yil Amerikaga koʻchib oʻtgan, 1956-yildan Quddusda. AQSH va Isroil fuqaroligiga ega). Massachusets texnologik institutida doktorlik ilmiy darajasini olgan. Quddus yahudiy universiteti profes-sori. 20-asr nish 90-yillari boshidan Isroil matematiklar ittifoqi prezidenti. Yahudiy matematiklar jamiyati jurnali muharriri. "Talmuddagi oʻyinlar nazariyasi" asari mashhur. Ilmiy ishlari oʻyinlar nazariyasi asosida ijtimoiy muammolar, jumladan toʻqnashuvlar va hamkorlik masalalariga bagʻishlangan, narxlar va savdo urushlari kabi iqtisodiy ixtiloflarning kelib chiqishi tabiati ochib berilgan. Nobel mukofoti laureati (2005; Thomas Schelling bilan birga).

Manbalar 

Olimlar
Yashayotgan insonlar

Amerikalik Nobel mukofoti laureatlari
Maʼpura Orifxonova

Maʼpura Orifxonova (1917. 25.10, Chimkent shahri — 1977.9.7, Toshkent) — meteorolog, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1967). Geogr. fanlari doktori (1966), professor (1966). Oʻrta Osiyo universitetini tugatgan (1940), 1944—46 yillarda shu universitetda, 1946-yildan Toshkent politexnika institutida ishlagan, oliy matematika kafedrasi mudiri (1967-yildan). Ilmiy ishlari janubiy siklonlarning Oʻrta Osiyo ob-\avosi shakllanishiga taʼsiri mavzuiga bagʻishlangan. Dastlabkilardan boʻlib "Ruscha-oʻzbekcha meteorologik lugʻat" tuzgan (T., 1956). Oliy texnika oʻquv yurtlari qoshidagi tayyorlov kurslari uchun "Matematika" qoʻllanmasi tuzuvchilaridan (T., 1974).

Manbalar 
 Pols vetra sikpoiov nad Sredney Aziyei pri prornvax yujnnx siklonov, T., 1974.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Yusufjon Otamirzayev

Yusufjon Otamirzayev (1949.1.4, Mingbuloq tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2003). Namangan pedagogika institutini tugatgan (1970). 1970-yildan Mingbuloq tumanidagi 6-, 1972-yildan 7-maktabda matematika oʻqituvchisi.

    
Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Kenzaburō Ōe

Oe Kenzaburo (1935.31.1, Exime prefekturasi, Yaponiya — 13-mart 2023-yil) — yapon yozuvchisi. Tokio universitetining fransuz adabiyoti boʻlimini tugatgan (1959). Rable ijodini puxta oʻrgangan. 50-yillardan adabiyotga kirib kelgan. "Mol boqish" hikoyasi (1958) Oe Kenzaburoga shuhrat keltirgan va Akutagava nomidagi mukofotga sazovor boʻlgan (1959). Oe Kenzaburoning "Kechikkan yoshlar" (1962) romanida yosh avlod taqdiri, yoshligi tufayli urushga kechikkan va urushdan keyin maʼnaviy-axloqiy azobga duchor boʻlgan yosh fuqaroning fojiasi aks etgan. "Hayqiriq" (1963), "Shahvatparast odam" (1963) asarlarida biron-bir axloqiy majburiyat bilan bogʻlanmagan kishi tas-virlangan. "Shaxsiy tajriba" (1964) romanida hozirgi yoshlarning jamiyat oldidagi burchi, ularning axloqiy izlanishlari muammosi koʻrsatilgan. Xirosima fojiasi, insoniyat taqdiridan xavotirlanish gʻoyalari "Xirosima xotiralari"da (1966), "1860-yil futboli" (1967), "Suvlar meni ruhimgacha bagʻriga oldi" (1—2-qism, 1973), "Xaloskorning esdaliklari" (1976) romanlarida aks ettirilgan. "Tengqurlar oʻyini" (1979) ijtimoiy romani Yaponiyaning oʻtmishi va kelajagi haqida. Nobel mukofoti laureati (1994).

Manbalar 

Yozuvchilar
Adiblar
2023-yilda vafot etganlar
1935-yilda tugʻilganlar
31-yanvarda tugʻilganlar
Charles Perrault

Charles Perrault (; 12-yanvar 1628-yil — 16-may 1703-yil) — fransuz shoiri va tanqidchisi. Fransiya akademiyasi aʼzosi (1671). XIX-asr fransuz adabiyotida avj olgan „qadimgilar va yangilar bahsi“da ishtirok etib, zamondosh yozuvchilarning qad. yozuvchilardan afzalligini yoqlab chiqqan va shu bilan shuhrat qozongan. Ilk parodiyali dostoni — „Troya devori“ (1653). Shundan keyin uning „Buyuk Lyudovik asri“ (1687) dostoni hamda 4 jildli „Sanʼat va fan masalasida qadimgilar bilan yangilar oʻrtasidagi qiyoslar“ (1688— 89) dialog shaklida yozilgan asari, „Ayollarning taʼrifu tavsifi“ (1694) satirik sheʼri eʼlon qilingan. Perrault soʻnggi 2 asarida Bualo singari zamondoshlari bilan bahs-munozara yuritgan. Perraultning adabiyotning maʼrifiy ahamiyati hamda adabiy taraqqiyotning fan va tamaddunga bogʻliqligi masalasidagi qarashlari fransuz maʼrifatparvarlari tomonidan rivojlantirilgan. Ammo Perraultning fransuz adabiyotidagi katta oʻrni „Onaginam Gusina bonuning ertaklari yoki Oʻtgan zamonlarning ibratli voqea va ertaklari“ toʻplami bilan belgilanadi. Mazkur toʻplam Perrault ning oʻgʻli Darmankur nomidan eʼlon qilingan. U dastlab 8 ta ertakdan tashkil topgan boʻlib, keyinchalik yana 3 ta sheʼriy ertak hisobiga boyigan. Fransuz adabiyotidagi antik madaniyat anʼanalariga qarshi kurashgan Perrault xalq ertaklariga xos „qissadan hissa“ chiqarish tamoyilini samarali, deb hisoblagan. U ertakka hazil-mutoyibalar yordamida chinakam xalq ijodiga xos latofat va jozibani olib kirdi. Perrault „Ertaklar“i fransuz adabiyotida xalqchillikning oshishi va ertakning adabiy janr sifatida rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatgan. Perraultning ertaknavislik anʼanalari akauka Grimmlar, L.Tik, X.K.Andersen singari yozuvchilar tomonidan davom ettirildi. Perraultning „Zolushka“, „Etik kiygan mushuk“, „Koʻk soqol“ singari ertaklari asosida opera va balet spektakllari, multfilmlar yara-tilgan. Perraultning ayrim ertaklari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Volshebnne skazki, Moskva, 1984.

1628-yilda tugʻilganlar
1703-yilda vafot etganlar
Fransiyalik yozuvchilar
Revo Petrov

Revo Markovich Petrov (1943.21.3, Oltoy viloyati) — harbiy dirijyor, kompozitor. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1977). 1951—53 yillar Mudofaa vazirligining alohida namunali koʻrgazmali harbiy orkestrida xizmat qilgan (Moskva). Moskva harbiy dirijyorlar tayyorlash institutida taʼlim olgan (1953—1957). Germaniyadagi Sovet qoʻshinlari orkestrida (1957—62), Turkiston harbiy okrugining turli harbiy orkestrlari (1963—1976)da harbiy dirijyor. 1976—1987-yillar Turkiston harbiy okrugi orkestr xizmati boshligʻi. 1987-yildan Hamza nomidagi Respublika musiqa kollejida oʻqituvchi, orkestr cholgʻulari kafedrasi mudiri. Puflama sozlar orkestri uchun "Estrada miniatyurasi", "Navroʻz", "Salom", "Toshkent" marshlari, "Inter-metsso" kabi asarlar yaratgan, qator kuylarni orkestrga moslashtirgan. "Damli cholgʻular orkestri jamoasi uchun darslik" muallifi (2004).

Manbalar 

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
1943-yilda tugʻilganlar
21-martda tugʻilganlar