NASA

NASA (kengaytmasi: National Aeronautics and Space Administration, tarjimasi: Milliy Aeronavtika va Fazo Maʼmuriyati) AQSh hukumatining ijroiya tashkilotlaridan biri boʻlib, Qoʻshma Shtatlarning fuqaro aviatsiyasi, fazoviy dasturlari va aeronavtik tadqiqotlarini olib boradi. 2006-yil fevralidan NASA vazifasi fazoviy, ilmiy va aeronavtik tadqiqotlar olib borish, deb belgilandi.

NASA 1958-yili 29-iyulda Milliy Aeronavtika va Fazo Akti qabul qilinishi sababli tuzilgan. Ungacha bu kabi ishlar bilan NACA (National Advisory Committee for Aeronautics) shugʻullanar edi. Tashkilot 1958-yil 1-oktabridan ishga tushdi. Shu vaqtgacha NASA Amerikaning fazoviy tadqiqotlari, jumladan, Oyga parvoz, Skylab fazoviy stansiyasi, Space Shuttle loyihalari ustida muvaffaqiyatli ishladi. Hozirda NASA Xalqaro Fazoviy Stansiya ishini taʼminlamoqda, Orion loyihasi ustida ishlamoqda.

NASA ning ilmiy boʻlimi Yer sayyorasini oʻrganadi, buning uchun u Earth Observing System tizimini qurgan. Shuningdek,boʻlim Quyosh fizikasi sohasida ishlar olib boradi. Quyosh tizimi jismlarini robotik ravishda tadqiq etadi. Umuman, astrofizikaga bogʻliq ishlar bilan shugʻullanadi.

Boshqaruv

Rahbariyat 
Agentlikning boshqaruvi Vashington, DC shahridagi NASA qarorgohida joylashgan bo‘lib, umumiy rahbarlik va yo‘nalishni ta’minlaydi. Maxsus holatlar bundan mustasno, NASA fuqaro xizmati xodimlari AQSh fuqarolari bo‘lishi shart. NASA administratorini AQSh prezidenti tayinlaydi va bu tayinlov AQSh Senati tomonidan tasdiqlanishi lozim. Administrator prezidentning xohishiga ko‘ra bosh maslahatchi sifatida faoliyat yuritadi. Hozirgi administrator Bill Nelson bo‘lib, u 2021-yil 3-mayda prezident Joe Bidentomonidan tayinlangan.

Strategik reja 
NASA quyidagi to‘rtta FY2022 strategik maqsad bilan faoliyat yuritadi.

 Yangi ilmiy kashfiyotlar orqali inson bilimlarini kengaytirish
 Insoniyatning Oyning sirtiga va Marsga uzoq muddatli barqaror izlanishlar, rivojlanish va foydalanish uchun yetib borishini ta'minlash
 Iqtisodiy o'sishni qo'llab-quvvatlash va innovatsiyalarni milliy muammolarni hal qilishga yo'naltirish
 Joriy va kelajakdagi missiyalar muvaffaqiyatini ta'minlash uchun imkoniyatlar va operatsiyalarni yaxshilash

Budjet 
NASA tomonidan ishlab chiqilgan budjet takliflari ma'muriyat tomonidan tasdiqlanib, AQSh Kongressiga taqdim etiladi. Taqdim etilgan byudjetlar Kongressning ikkala palatasi tomonidan qabul qilingan va AQSh prezidenti tomonidan qonuniylashtirilgan byudjetlardir.

Quyida NASAning moliyaviy yil bo‘yicha byudjet so‘rovlari va tasdiqlangan byudjetlari ko‘rsatilgan.

Tashkilot 
NASAning mablag'lari va ustuvor yo'nalishlari olti Missiya Boshqarmasi orqali ishlab chiqiladi.

Markaziy bo‘limlar, masalan, Bosh Muhandis va Xavfsizlik va Missiyani Ta'minlash tashkilotlari qarorgoh vazifasiga muvofiqlashtirilgan. MSD budjetiga qarorgoh funksiyalari uchun mablag‘lar ham kiritilgan. Ma’muriyat mamlakat bo‘ylab bir nechta qo‘shimcha bo‘limlarni boshqaradigan 10 ta yirik markazlarga ega. Har biriga Markaz Direktori rahbarlik qiladi (quyidagi ma'lumotlar 2022-yil 1-sentabr holatiga ko'ra olingan).

Galereya

Manbalar

Havolalar 

 NASA sayti
 NASA Photos  
 NASA Images
 NASA Television

Astronomiya
AQSh

Kosmik tashkilotlar
Kosmik agentliklari