Keniyadagi suv toshqinlari (2024)

Keniyadagi suv toshqini — 2024-yilning 18-aprelidan boshlab Keniyada boʻlayotgan suv toshqinlari boʻlib, davlatning jami 47 ta okrugning 33 tasida odamlarga zarar yetkazgan.

2024-yil aprelidan beri boʻlayotgan toshqinlar Keniya, Tanzaniya, Burundi va Ugandadagi 350 dan ortiq, baʼzi manbalarda 400 ga yaqin kishi halok boʻlishiga sabab boʻldi. Toshqinlar Ninyo va Hind okeani dipolida suv koʻpayishidan kelib chiqmoqda.

Tarixi 
2023-yil oxirida mintaqa soʻnggi qirq yillikdagi eng yomon qurgʻoqchilikdan xalos boʻlishga harakat qilganligi sababli Efiopiya, Keniya va Somalida ham yogʻingarchilik va suv toshqini oqibatida 300 dan ortiq odam halok boʻlgan edi.

Sabablari 
Sharqiy Afrikadagi kuchli yomgʻirlarning eng asosiy manbasi Hind okeani dipolidir (IOD). Hozirgacha IOD va El-Ninyoda suv toshqini bir vaqtning oʻzida sodir boʻgani yoʻq. Agarda shunday boʻlgudek boʻlsa, Sharqiy Afrikada bundanda yomonroq holat yuz berishi aytilyabdi.

Taʼsiri 
Ayniqsa, poytaxt Nayrobi shahri va uning atrofidagi hududlar katta talofat koʻrdi. Toshqin Nayrobi va Athi daryosi qirgʻoqlarini buzib, 40 000 kishini u yerdan koʻchishga majbur qildi. Poytaxt kamida 228 kishi halok boʻlgani, 164 kishi jarohatlangani, 72 kishi bedarak yoʻqolgani va 131.450 kishi koʻchirilgani haqida hisobot bergan. BMTning Insonparvarlik yordamini muvofiqlashtirish boshqarmasi ham kamida 960 bosh chorva mollari va 24 ming gektar qishloq xoʻjalik yerlari suv ostida qolganini xabar qildi.

2024-yil 29-aprel, dushanba kuni ertalab Mai Mahiu yaqinidagi temiryoʻl yoʻnalishi ishdan chiqdi va suv toshqini yana 42 kishining hayotiga zomin boʻldi.

Keniyadagi maktablar, shuningdek, keyingi ogohlantirishgacha ikkinchi chorakkacha yopildi.

Oqibatlari

Keniya 
2024-yil 18-apreldan boshlab Keniyada suv toshqinlari boshlandi va 47 okrugdan kamida 21 tasi suv toshqinidan zarar koʻrdi. Poytaxt Nayrobi va uning atrofidagi hududlarga, ayniqsa, jiddiy zarar yetkan. Nayrobi daryosining ham, Assi daryosining qirgʻoqlariga zarar yetishi 40 000 kishining koʻchirilishiga sabab boʻldi. Toshqinlar Keniyada 130 000 dan ortiq odamni boshqa manzilga koʻchirilishi va 91 kishining bedarak yoʻqolishiga, 29 kishi jarohatlanishi va 169 kishi halok boʻlishiga sabab boʻldi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Insonparvarlik yordamini muvofiqlashtirish boshqarmasi, shuningdek, kamida 960 chorva mollari va 24,000 gektar qishloq xoʻjaligi yerlari suv ostida qolgani haqida xabar berdi. Muxolifatdagi siyosatchilar va lobbi guruhlari hukumatni ob-havo haqidagi ogohlantirishlarga qaramay, inqirozga tayyorgarlik koʻrmaganlikda va sustkashlikda aybladi.

Harbiy va milliy hukumat qiyin ahvolda boʻlganlarni qoʻllab-quvvatlash uchun safarbar qilingan. Kiambu okrugi vaziyatni yumshatish choralarini, jumladan, qurilish tekshiruvlarini boshlaganini eʼlon qildi.

May oyi boshida Keniya hukumati 178 ta toʻgʻon va suv omborlari yaqinida yashovchi aholini evakuatsiya qilishga buyruq chiqargan edi. Vazirlik evakuatsiya qilinganlar uchun vaqtinchalik boshpana, oziq-ovqat va zaruriy narsalar uchun mablagʻ ajratdi.

Tanzania 
2024-yilning 25-aprelida Tanzaniya Bosh vaziri Sharqiy Afrikada kuchli yogʻingarchilik davom etayotgan bir paytda mamlakatda bir necha hafta davom etgan kuchli yomgʻir oqibatida yuzaga kelgan suv toshqinlari va koʻchkilar 155 kishining hayotiga zomin boʻlgani, 236 kishi jarohatlangani, 200 mingdan ortiq odam va 51 ming oila hayotiga taʼsir oʻtkazgani haqida xabar bergan. Bosh vazir Kassim Majaliwa parlamentga El-Ninyo ob-havosi davom etayotgan yomgʻirli mavsumga yanada salbiy taʼsir oʻtkazayotgani, suv toshqini va yoʻllar, koʻpriklar va temir yoʻllarni jiddiy zarar yetkazayotgani haqida xabar bergan. Shuningdek, maktablar, sogʻliqni saqlash markazlari va yoʻllarga zarar keltirgani hamda qishloq xoʻjalik yerlarining katta qismi vaqti-vaqti bilan suv ostida qolganini ham taʼkidlab oʻtgan.

Burundi
Burundida kuchli yomgʻirlar 100 000 ga yaqin odamni koʻchirilishi va kamida 29 kishinin halok boʻlishiga sabab boʻldi.

Manbalar 

2024-yil may oyida sodir boʻlgan voqealar
Keniya
Suv toshqinlari