2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari

2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari (), rasman XXXIII Olimpiada oʻyinlari () hisoblanadi. 2024-yilning 26-iyulidan (ochilish marosimi boʻlib oʻtadigan sana) 11-avgustigacha Fransiyada boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan xalqaro musobaqa boʻlib, baʼzi sport turlari boʻyicha bahslar 24-iyuldan start olishi rejalashtirilgan. Parij musobaqalarni asosiy qabul qiluvchi mezbon shahar hisoblanadi, bundan tashqari tadbirlar butun Fransiya boʻylab 16 ta shaharlarda, shuningdek, Fransiyaning dengiz orti mamlakati hisoblanmish Taitida va Fransuz Polineziyasida boʻlib oʻtishi koʻzda tutilgan.

Parij 2017-yil 13-sentyabrda Peruning Lima shahrida boʻlib oʻtgan XOQning 131-sessiyasida 33-olimpiada oʻyinlari mezbonligiga ega boʻlgan. Bir nechta cheklovlar tufayli olimpiada mezbonligi bahsida faqat Parij va Los-Anjeles shahrlari qolgan edi. Xalqaro Olimpia Qoʻmitasi (XOQ) 2024 va 2028-yilgi yozgi Olimpia oʻyinlarini bahslarda qolgan ikkita nomzod shaharga bir vaqtning oʻzida topshirishni maqsadga muvofiq deb topdi va 2024-yilgi olimpiada oʻyinlariga Parij, 2028-yilgi olimpiada oʻyinlariga [[Los]Anjeles]] shaharlari mezbonlik qiladigan boʻldi. Oʻyinlar faqat Parij va Los-Anjelesda qolib ketgan bir necha marta bekor qilinganidan soʻng, Xalqaro olimpiada qoʻmitasi. Shu tariqa 1900 va 1924-yillarda olimpiadaga mezbonlik qilgan Parij shahri uch marta yozgi Olimpia oʻyinlariga mezbonlik qilgan ikkinchi shaharga aylandi (1908, 1948 va 2012-yillardagi oʻyinlarga London mezbonlik qilgan edi). Parijda boʻlib oʻtadigan 2024-yilgi yozgi olimpiada oʻyinlari orqali shahar Parij 1924 va Chamonix 1924 ning yuz yilligini nishonlaydi. Bundan tashqari bu olimpida Fransiyada oʻtkaziladigan oltinchi Olimpia oʻyinlari hisoblanadi (uchta yozgi Olimpia oʻyinlari va uchta qishki Olimpia oʻyinlari) hamda 1992-yilda Albertvilda boʻlib oʻtgan qishki oʻyinlardan beri ilk bora qishki olimpiada Fransiyada oʻtkaziladi. 2020-yilgi Tokio Olimpiadasi COVID-19 pandemiyasi tufayli 2021-yilga qoldirilganidan soʻng Yozgi oʻyinlar anʼanaviy toʻrt yillik tizimiga qaytgan.

Parij 2024 olimpiadasida breakdancening olimpiada tadbirlarida debyuti amalga oshiriladi va bu olimpiada Thomas Bachning Xalqaro Olimpia qoʻmitasi prezidentligi davrida oʻtkazilgan oxirgi Olimpiada oʻyinlari boʻladi. 2024-yilgi olimpiada oʻyinlari qiymati 9 milliard yevroga teng boʻlishi kutilmoqda.

Ariza berish jarayoni 
Olimpiadaga mezbonlik qilish uchun dastlabki nomzodlar Budapesht (Vengriya), Gamburg (Germaniya), Los-Anjeles (AQSH), Parij (Fransiya) va Rim (Italiya) shaharlari boʻlishgan edi. 2015-yil 27-iyulgacha Boston (AQSH) shahri ham olimpiada mezbonligi uchun nomzod edi, ammo jamoatchilik qoʻllab-quvvatlamagani uchun u Los-Anjelesga almashtirildi. Ariza berish jarayonining oxiriga kelib, 6 ta shahardan 4 tasi yaʼni Los-Anjeles va Parijdan boshqa nomzodlar, Olimpia oʻyinlarini tashkil etish hajmi, qiymati va murakkabligi bilan bogʻliq muaommolar tufayli oʻz arizalarini qaytarib olishgan. Ushbu arizani qaytarib olishlar munosabati bilan 2017-yil 9-iyun kuni Shveytsariyaning Lozanna shahrida boʻlib oʻtgan Xalqaro Olimpia Qoʻmitasi ijroiya kengashi 2024 va 2028-yilgi Olimpia oʻyinlarining mezbon shaharlarini aniqlash boʻyicha ikki tomonlama ovoz berishni taklif qilgan. Ushbu taklif 2017-yil 11-iyulda Lozannada boʻlib oʻtgan XOQning navbatdan tashqari sessiyasida maʼqullangan. Parij va Los-Anjelesning Olimpia qoʻmitalari 2024-yilgi oʻyinlarga qaysi shahar, 2028-yilgi oʻyinlarga qaysi shahar mezbonlik qilishini muhokama qilishgan. 31-iyul kuni Los-Anjeles shahri 2028-yilgi oʻyinlarning mezboni deb eʼlon qilingan.

Olimpiadaga tayyorgarlik

Shaharlar 

Olimpia oʻyinlarining aksar qismi Parij shahrida va qoʻshni Saint-Denis, Le Bourget, Nanterre, Versal va Vaires-sur-Marne shaharlarida oʻtkazilishi koʻzda tutilgan.
Basketbol boʻyicha dastlabki oʻyinlar va gandbolning pley off bahslari mezbon shahardan 225 km (140 mil) uzoqlikdagi Lill shahrida boʻlib oʻtishi, yelkanli suzish hamda baʼzi futbol oʻyinlari mezbon shahardan 777 km (483 mil) uzoqlikdagi Marselda boʻlib oʻtishi koʻzda tutilgan. Serfing musobaqalari Fransuz Polineziyasi hududidagi Teahupo qishlogʻida boʻlib oʻtishi maʼlum qilingan. Futbol bahslari yana beshta shaharda oʻtkazilishi rejalashtirilgan, bular Bordo, Desin-Charpieu (Lion), Nant, Nitsa va Sent-Eten shaharlaridur. Bu shaharlarning baʼzilarida Liga 1da bahs olib boradigan mahalliy klublar mavjud.

Grand Parij hududi

Markaziy Parij hududi

Versal hududi

Chekka hududlar

Bellashuvlar boʻlmaydigan obyektlar

Timsollar

Logotip 
Parijliklarning dastlabki logotipi turli xil rangdagi Eyfel minorasi boʻlgan.
Parijdagi Royalties Eco-Branding dizayn studiyasi tomonidan ishlab chiqilgan yangi logotip 2019-yil 21-oktabrda Gran-Rexda taqdim etilgan. Logotipda oltin medal ichidagi Olimpia olovi va Fransiya Respublikasi ramzi Mariannaning lablari tasvirlangan, bu 1900-yilda Parijda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpia oʻyinlarida birinchi marta qatnashgan ayollarga hurmat ramzi hisoblangan. Tasvir ostida art-deco uslubida yozilgan „Parij 2024“ yozuvi mavjud.

Timsol 
 2022-yil 14-noyabrda Olimpiya va Paralimpiya oʻyinlarining timsollarini taqdim etgan. Ular Frig nomli Frigiya qalpoqlari boʻlgan. Qoʻmita raisi Toni Estangening soʻzlariga koʻra, qalpoq Fransiya Respublikasining yorqin ramzi boʻlib, „fransuz xalqi uchun u ozodlikni anglatadi“. Timsollar „Yolgʻiz biz tezroq boramiz, lekin birgalikda uzoqroqqa boramiz“ shiori bilan taqdim etilgan.

Shior 
2022-yil 25-iyulda Olimpia oʻyinlari tashkiliy qoʻmitasi olimpiada shiorini taqdim etgan – „Hamma uchun ochiq oʻyinlar“(, ). Shior gender tengligini (5250 nafar sportchi) va yangi sport turlari uchun ochiqlikni nazarda tutishi taʼkidlangan (Oʻyinlarda birinchi marta breakdans musobaqalari oʻtkazilishi nazarda tutilgan). Shior 2024-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida ham qoʻllanadi.

Sport turlari 
2024-yilgi Olimpiada oʻyinlari dasturida 32 ta sport turi boʻyicha oʻtkazilishi koʻzda tutilgan. Oʻyinlar dasturi va umumiy konsepsiyasini takomillashtirish uchun 28 ta asosiy olimpiya sport turiga qoʻshimcha sifatida quyidagilar tanlangan: inklyuziv, gender muvozanatli va yoshlar uchun moʻljallangan oʻyinlar, breakdancing, qoyaga chiqish, skeytbord va syorfing.

Ishtirok etuvchi milliy olimpiya qoʻmitalari 
Quyida 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun kamida bitta sportchiga yoʻllanma olgan Milliy Olimpiya qoʻmitalari roʻyxati keltirilgan. Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi ortidan XOQ Rossiya va Belarus Olimpiya qoʻmitalarini Olimpiya shartlarini buzgani uchun ularni XXXIII yozgi olimpiada oʻyinlarida ishtirok etishini taqiqlagan. XOQ rossiyalik va belaruslik sportchilarni agar urushni „faol“ qoʻllab-quvvatlamasalar, milliy identifikatsiyasisiz „Yakka neytral sportchilar“ sifatida olimpiadada ishtirok etishlariga ruhsa berdi. Yakka neytral sportchilar har bir sportning xalqaro federatsiyasi, undan tashqari XOQ kengashi tomonidan tasdiqlanishi kerakligi belgilangan. Yakka sportchilar sifatida ular ochilish marosimida yoki medallar jadvalida delegatsiya deb hisoblanmasligi belgilab qoʻyilgan. Shu tariqa 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida jami 206 ta olimpiya terma jamoasi ishtirok etadigan boʻlgan, ulardan 54 tasi Afrikadan, 48 tasi Yevropadan, 44 tasi Osiyodan, 41 tasi Amerikadan, 17 tasi Okeaniyadan, bundan tashqari yakka neytral sportchilar va qochoqlar olimpiya terma jamoasi ham shu qatorga kiradi.

Milliy olimpiya qoʻmitalari tomonidan qatnashadigan sportchilar soni

Taqvim 
Bu rasmiy jadval, ammo aniq jadval oʻyinlar oxirigacha oʻzgarishi mumkin.

Manbalar 

2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari