yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Sergey Burakov

Sergey Viktorovich Burakov (; 1963-yil 14-aprel, Qozogʻiston SSR) – sovet va rus futbolchisi, darvozabon pozitsiyasida oʻynagan.

Futbolchilik faoliyati 
Olma-Ota shahridagi 3-sonli sport maktabida, murabbiy Boris Emelin qoʻl ostida taʼlim olgan. 1980-yildan Qayrat klubi tarkibiga jalb etilgan. Sergey SSSR chempionatlaridagi debyutini 1981-yilda oʻtkazgan. Dastlabki mavsumining ilk oyida uchta oʻyin oʻtkazib, 8 ta gol oʻtkazib yuborgan. 1982-yilgi mavsumda oliy ligada ikkita, 1983-yilda esa birinchi ligada bitta oʻyin oʻtkazgan. 1984-yilda u ikkinchi liganing Tselinnik Tselinograd jamoasiga oʻtdi, lekin birorta ham oʻyin oʻtkazmagan. 1985—1986-yillarda u ikkinchi ligada Qaragʻandaning „Shaxtyor“ jamoasida 42 ta oʻyin oʻtkazdi va 1986-yilda „Qayrat“ jamoasi tarkibiga qaytgan. 1987—1988-yillarda oliy ligada 27 ta, 1989—1990-yillarda birinchi ligada 56 ta oʻyin oʻtkazgan. 1990-yilning 5-iyulida „Tiras“ga qarshi safarda (1:1) ilk bor darvozabonlikdan boshqa pozitsiya oʻyinchisi sifatida oʻynadi va 82-daqiqada hisobni tenglashtirdi. 1991-yilda Toshkentning „Paxtakor“ jamoasi safida SSSR Oliy ligasida beshta oʻyin oʻtkazgan.

1983-yilgi SSSR xalqlari Spartakiadasida Qozogʻiston SSR terma jamoasi tarkibida qatnashgan.

U 1992-yil Qozogʻiston chempionatida boshlangan, Qaragʻandaning „Shaxtyor“ jamoasi tarkibida 10 ta oʻyin oʻtkazgan, ulardan birini himoyachi pozitsiyasida. Keyin u Rossiyaning ikkinchi ligasi Novotroitskning „Metallurg“ jamoasiga oʻtgan. 1996—1997-yillarda „Shaxtyor“ tarkibida Qozogʻiston chempionatida 19 ta oʻyin oʻtkazgan. U professional faoliyatini 1998-yilda Rossiya ikkinchi divizioni „Irtish Tobolsk“ klubida yakunlagan. Keyinchalik Sergey havaskor jamoalar „Stroitel“ Tobolsk (1999) va „Titan“ Berezniki (2000) klublarida oʻynagan.

Murabbiylik faoliyati 
Zelenodolskning „Pozis“ havaskorlar klubida murabbiy boʻlib ishlagan (2004—2006).

Murabbiy Emelinning fikricha, Burakov xarakterning kamligi va rejimni buzish bilan bogʻliq muammolar tufayli yuqori saviyada oʻynamagan.

Manbalar

Havolalar 

 Sergey Burakov Footballfactsru saytida
14-aprelda tugʻilganlar
1963-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
SSSR erkak futbolchilari
Qozogʻistonlik erkak futbolchilar
Rossiyalik erkak futbolchilar
Erkak futbol darvozabonlari
FC Nosta Novotroitsk futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
FC Shakhter Karagandy futbolchilari
Qayrat klubi futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Rival Zokirov

Rival Salixovich Zokirov (; 1939-yil 15-sentyabr – 2012-yil 22-noyabr) – sovet va oʻzbek futbolchisi, himoyachi pozitsiyasida oʻynagan.

Faoliyati 
U 1961—1962-yillardagi Oʻzbekiston SSR chempionatida Toshkentning „Sokol“ jamoasi safida oʻynay boshlagan. 1963, 1965—1968-yillarda Toshkentning „Paxtakor“ jamoasi tarkibida 125 ta oʻyin oʻtkazgan, shundan 100 tasini SSSR chempionatida oʻtkazgan. Faoliyatini 1968—1969-yillarda Tselinnik/Yangierda oʻyinaganidan soʻng yakunlagan .

Manbalar

Havolalar 

 Rival Zokirov Footballfactsru saytida
15-sentyabrda tugʻilganlar
1939-yilda tugʻilganlar
22-noyabrda vafot etganlar
2012-yilda vafot etganlar
SSSR erkak futbolchilari
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Erkak futbol himoyachilari
Yangiyer klubi futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Sokol Toshkent klubi futbolchilari
SSSR birinchi ligasi futbolchilari
SSSR Oliy ligasi futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Jon Bradley (ingliz aktyor)

Jon Bradley Vest (Xon Bradley West, 15 sentyabr 1988)  - ingliz aktyori, u HBO-ning Fantasy TV seriyasida Samwell Tarli rolini oʻynash orqali tanilgan.

Erta hayot 
2005-yildan 2007- yilgacha u Manchesterning Hulme tumanidagi Loreto kolleji huquq, psixologiya, ingliz tili va drama va teatr oʻquv kurslarni oʻrgandi. U 2010- yilda Manchester metropolitan universiteti  kirgan va Manchester teatr maktabi oʻqishga BA diplomini olgan.

Drama maktabini bitirganidan uch oy oʻtgach, Bradley 2011- yilgi HBO fantaziya TV seriyasida Samwell Tarli rolini oʻynadi. U shouning 8 -mavsumida oʻynaydi. Uning shaxsiy Kit Harington Jon Snow doʻsti va vaqti-vaqti bilan komediya yordamini beradi, ayniqsa 1-mavsumda. Seriya rivojlanayotganda, Bradli Tarli sezilarli darajada rivojlandi. Bir tanqidchi uni "Jonaning dour yang ajoyib komediya va qo'rqoq yin" deb atagan. Jorj R. R. Martin, Bradlining tasvirlagan shaxs,  ekanligini aytdi.

2011- yilda Bradley Kanal dramasi Borgiyada, kelajakdagi Papa Leo X. 2012- yilda u "A Lesson in Vengeance" epizodida "Merlin" ning BBCning 5-serialida Tyr Seward rolini oʻynadi. Shu yili u Channel 4 TV seriyasida Shamelessda Frank Gallagher boshligʻi Veslining rolida 10-serialning ikkita epizodida paydo boʻldi.[2] 2015- yilda Bradley BBC Radio Salford radiosida "Yaxshi kuzatilgan poyezdlar" nomli radio oʻyinida Miloš Hrma rolini oʻynadi.

2018- yilda Bradley "Patient Zero" filmida "Game of Thrones" ijrochisi Natalya Dormer bilan birga Scooter rolini oʻynadi. 2022- yilda u  Roland Emmerich falokatli filmi Moonfall-da asosiy rollardan biri boʻlib, Jennifer Lopez va Owen Uilson iborat romantik komediyada qoʻshimcha rol oʻynadi.

Bradley "Manchester United" futbolchilarining tarafdori.

Bradley drum oʻynaydi.

Film

Televideniya

Video oʻyinlar

Maʼlumotnomalar

Tashqi bogʻlar 
 

 

Ingliz erkak film aktyorlari
Angliyalik erkak televideniye aktyorlari
1988-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Gʻarbiya muhofazasi

Gʻarbiya muhofazasi ( , „gʻarbiy muhofaza“) Misr muhofazalaridan biri. Mamlakatning shimolida, Kafr ash-Shayx muhofazasining janubida, Minufiya muhofazasining shimolida joylashgan. Maʼmuriy markazi Tanto, Qohirada 90 km shimolda va Iskandariyadan 120 km janubi-sharqda joylashgan. Gʻarbiyadagi eng yirik shahar Mahallat ul-Kubro. Umumiy maydoni 1 942 km2.

Maʼmuriy boʻlinishi 
Muhofaza 2023-yil yanvar holatiga koʻra umumiy aholisi 5 409 714 kishini tashkil qiluvchi munitsipalitetlarga boʻlinadi. Ayrim hollarda bir xil nomdagi markaz va qism ham uchraydi.

Tarixi 
Al-Gʻarbiya nomi arabchadan tarjima qilinganda „gʻarbiy tomon“ degan maʼnoni bildiradi. 13-asrda 165 qishloqqa boʻlingan, 15-asr geografi al-Qalqashondiy uni unumdor va obod deb taʼriflagan.

Mahallat ul-Kubro 1836-yilgacha maʼmuriy markaz vazifasini bajargan, shundan keyin markaz Tantoga koʻchirilgan.

Tarixiy joylari: 1 — Tanto muzeyi. 2 — Ali beyk al-kabir shoh koʻchasi. 3 — Al-Saa maydoni.

Hozirgi davrda paxta yetishtirish, toʻqimachilik sanoati bilan ajralib turadi.

Aholisi 
1960-yilda muhofaza aholisi 1 815 000 kishidan iborat edi. Aholining hisob-kitoblariga koʻra, 2015-yilda viloyat aholisining aksariyati qishloq joylarda istiqomat qilgan, urbanizatsiya darajasi atigi 30,0% ni tashkil etgan. Muhofazotda yashovchi taxminan 4,751,865 kishidan 3,324,630 kishi qishloq joylarda istiqomat qilgan boʻlsa, shaharlarda 1,427,235 kishi yashagan.

Shaharlari 
 Mahallat ul-Kubro
 Kafr az-Zayyat
 Samannud
 Tanto
 Zefta
 As-Santa
 Qutur
 Basyun

Loyihalar va dasturlar 
2016-yilda Shveysariya Gʻarbiyada qattiq maishiy chiqindilarni boshqarish dasturini moliyalashtirish majburiyatini oldi, bu loyiha Misr Atrof-muhit vazirligi bilan 2021-yilda yakunlanadi. Qattiq maishiy chiqindilarni boshqarish milliy dasturi (NSWMP) yangilari uchun infratuzilmani qurish, shuningdek, mavjud chiqindilarni qayta ishlash, poligon va qayta ishlash obyektlarini kengaytirish va yaxshilashni oʻz ichiga oladi.

Taniqli kishilari 
 Muhammad Saloh (Liverpool F.C. futbolchisi]]

Yana qarang 
 Misr shaharlari va shaharchalari roʻyxati

Manbalar

Havolalar 
 Gharbia Governorate Official website (in Arabic)
 El Watan News of Gharbia Governorate 

 
Misr muhofazalari
Nil deltasi
Türkan Saylan

Türkan Saylan (13-dekabr 1935-yil; 18-may 2009-yil) – turk shifokori, dermatologi, akademik, yozuvchi, pedagog va jamoat arbobi. Türkan Saylan „zamonaviy hayotni qoʻllab-quvvatlash assotsiatsiyasi“ (, ÇYDD) xayriya jamgʻarmasining asoschisi sifatida tanilgan.

Faoliyati 

 1944-yildan 1946-yilgacha u Kandilli shahridagi boshlangʻich maktabida oʻqigan.
 1963-yilda Istanbul tibbiyot maktabini tamomlagan.
 1964-yildan 1968-yilgacha Nishantashidagi teri kasalliklariga ixtisoslashgan ijtimoiy xavfsizlik kasalxonasida ishlagan.
 1968-yilda Istanbul universitetining tibbiyot fakultetida dermatologiya mutaxassisligi boʻyicha katta assistent boʻlib ishlay boshlagan.
 1972-yilda oʻqituvchi, 1977-yilda esa professor boʻlgan.
 1976-yilda moxovga qarshi kurashni boshladi va Moxovga qarshi assotsiatsiyaga asos solgan.
 1976-yilda Xalqaro Moxov Ittifoqining (XMI) asoschilaridan biri boʻlgan.

Türkan Saylan 2009-yilning 18-may kuni vafot etgan.

Manbalar 

Istanbulda vafot etganlar
2009-yilda vafot etganlar
18-mayda vafot etganlar
Istanbulda tugʻilganlar
1935-yilda tugʻilganlar
13-dekabrda tugʻilganlar
Professor
Ümmiye Koçak

Ümmiye Koçak (1957-yilda tugʻilgan) – turk ssenariynavisi va aktrisasi.

Hayoti 
Ümmiye Koçak 1957-yilda Adana viloyatining Chelemli qishlogʻida tugʻilgan. Boshlangʻich maktabni oʻz qishlogʻida tamomlagan. Ammo u oʻqishni davom ettira olmagan. 1982-yilda turmush qurgach, Mersin viloyatidagi Arslankoʻyga koʻchib oʻtgan va u yerda hozirga qadar yashamoqda. Arslankoʻy – Toros togʻlariga yaqin togʻli aholi punkti boʻlib, Mersin shimolida  uzoqlikda joylashgan.

Ümmiye Koçakning uch nafar farzandi bor.

Teatr va kinodagi ijodi 

Ümmiye Koçak yetarli darajada maʼlumotga ega boʻlmasa ham, oʻqish-oʻrganishni yaxshi koʻrgan. 2001-yilda u oʻzining kichik shaharchasida Arslanköy Kadınlar Tiyatro Grubu („Arslanköy ayollar teatr guruhi“) nomli ayollar teatrini tashkil qilgan. 2006-yilda guruh Adana shahrida boʻlib oʻtgan Xalqaro Sabanji teatr festivalida ishtirok etgan.

Keyin Ümmiye Koçak qishloq ayollari hayoti haqida Yün Bebek („Yunli qoʻgʻirchoq“) nomli film ssenariysini yozgan. 2013-yilda Ümmiye Koçak boshchiligida suratga olingan film „Ikkinchi Nyu-York Yevroosiyo kinofestivali“da ishtirok etgan va mukofotga sazovor boʻlgan. Keyinchalik u teleseriallarda roʻl oʻynagan. U suratga tushgan seriada Hatice ismli qishloq ayoli va uning qizi Elifning fojiasi aks ettirilgan. Haticening ikkinchi turmush oʻrtogʻi Ali va Alining onasi Hatice va Elifni doimo haqorat qilib kelgan. Zulmga uchragan Elif jun qoʻgʻirchoqni topgach, yengil tortadi. Filmda bosh rollarni Ayşe Armut, Öznur Armut va Seher Cuvadir ijro etgan. Filmda bitta sahnadagi siluetdan boshqa erkak qahramon yoʻq. Filmning debyuti 2012-yilda 49-Xalqaro Antaliya kinofestivalida boʻlib oʻtgan va tanlovda ishtirok etmagan film sifatida qayd etilgan. Keyinchalik film Turkiya radio va televideniye korporatsiyasi (TRT) telekanalida ham namoyish etilgan.

2017-yilda u portugaliyalik futbolchi Krishtianu Ronaldu bilan Turk Telecom telekompaniyasining reklama roligida suratga tushgan.

Ishlari

Ssenariylar 

 Erik Eşkisi
 Ozon Tapakas
 Kara Kuy
 Doktor Beleş
 Turunchgil Hayattir
 Chicekler Solmasin
 Hasret Çiçekler

Qisqa hikoyalar 

 Vatan Sevgisi
 Irazcaning Düşleri
 Kanayan Yara
 Kader
 Obruk
 Ayaksız Ayakta Durmak
 Baba Ben Geldim
 Muhtor Adayı Hasret Ana

Televizion seriallardagi faoliyati 

 Istanbul Hanımın Çiftliği
 Hayot Devam Ediyor
 Hanımın Çiftliği
 Kasaba
 Seher Vakti.

Mukofotlari 

 Adana xalqaro teatr mukofoti
 Anqara xalqaro teatr mukofoti
 Darüşshafaka Taʼlim Initiatrive mukofoti
 Bornova xalqaro ayol rassomlar festivali mukofoti
 Toros Koleji taʼlim mukofoti
 Ayollarga zoʻravonlikka qarshi „Kader“ nodavlat tashkiloti mukofoti
 Mersin sanoatchi va ishbilarmonlari yillik sanʼat mukofoti
 TİKAV- 2012 Onalar maktabi mukofoti
 Samsun nodavlat tashkiloti tashabbusi mukofoti
 Nyu-York Yevroosiyo kinofestivalining mukofoti

Manbalar 

Yüreğirlik kishilar
Yashayotgan insonlar
1957-yilda tugʻilganlar
Turk ayol kinorejissyorlari
Turkiyalik kinomatograflar
Antonio Campos (direktor)

Antonio Campos ( 24 avgust 1983) Amerikalik prodyuser va “Afterschool” (2008), “Simon Killer” (2012), “Cristan” (2016) va “The Devil All the Time” (2020) kabi mashhur va tanilgan filmlarni yaratgan amerikalik film rejissyori va prodyuser. Yana Kampos “Zina” (2022) nomli biografik jinoyatga oid kinosi bilan ham anchagina mashhurlikka erishgan.

Bolaligi 
Campos Nyu Yorkda tugʻilgan. Uning otasi Braziliyalik boʻlgan, jurnalist Lucas Mendes, onasi esa amerikalik prodyuser Rose Ganguzza. uning onasi va buvisi Italyadan tugʻilgan.

Ish faoliyati 
Campos birinchi boʻlib oʻzining katta metrajli ijrosini “Afterschool” filmida qildi va u Cannes kinofestivali jahon premyerasiga qoʻlga kiritdi. Film keyinchalik IFC Films tomonidan sotib olingan. U 2009-yil 2-oktyabr kuni cheklangan nashrda chiqarildi. Keyin Campos Simon Killer filimiga rejissorlik qiladi. Filmda Brady Corbet kabi mashhur aktyorlar oʻynaydi va  Bu filmning Sundance Film festivalida  dunyo premyerasi boʻlib oʻtadi. IFC Films filmni tarqatish huquqlarini sotib oldi va 2013-yil aprel oyida cheklangan nashrda ochiladi.

Camposning uchinchi filmida Rebecca Halll oʻynagan Kristina va Sundance Film festivalida dunyo premyerasi boʻlib oʻtdi. Film The Orchard tomonidan sotib olingan va 2016-yil 14-oktyabr kuni cheklangan nashrda chiqarilgan. Campos “Belgi” filmining 20th Century Fox uchun avval boʻlib oʻtgan voqealar togʻrisida yoʻnaltirish bilan bogʻliq edi. Campos “Gunohkor” dasturi epizodiga rejissor qildi, unda Jessiqa Biel va Kristofer Abbott orol ijro etishgan va, shuningdek, ijrochi prodyuser sifatida tanildi. Keyinchalik uchuvchi rolida oʻynashni buyuradi. Campos Marvelning “Jazolanuvchi” filmida  8-boshiga ham rol ijro etdi. 2020- yilda Campos Netflixda sentyabr oyida nashr etilgan “The Devil All the Time” psixologik trillerini yozgan va rejissorlik qilgan.

Rejissor va ssenariy yozuvchi boʻlishdan tashqari, Campos “James White”, “Katie xayr dedi” va “Martha Marcy May Marlene” kabi filmlarni ishlab chiqargan Borderlina Film kompanyasiga asos soldi. 2022-yil oktyabr oyida Camposning  Mat Reyves tomonidan yaratilgan Arkham Asylumda nomli nomsiz serialiga javobgar  sifatida ishga qabul qilinganligi eʼlon qilindi. 2023-yil dekabr oyida DC Studios bosh direktori Jeyms Gunn seriyaning DC Universega oʻtishini tasdiqladi.

Rol ijro etgan filmlar roʻyhati

Film 

Ishlab chiqargan filmlari

 “Marta Mersy May Marlen”(2011)
 “Jeyms Vayt” (2015)
 '“Teshilgan Joy” (2018)

Ijrochi va prodyuser boʻlgan filmlari

 “Uyquning ikki eshigi” (2010)
 “Onamning ko'zlari” (2016)
 “Ketiy xayr dedi” (2016)

Televizorga qoʻyilgan ijrolari

Qisqa filmlar

Manbalar

Tashqi bogʻlanishlar 

 

Amerikalik erkak ssenaristlar
Yashayotgan insonlar
1983-yilda tugʻilganlar
Yazi tekisligi

Yazi tekisligi — Ozarbayjonning Gubadli tumanidagi Bozorchoy va Hakari daryolari oraligʻida joylashgan tekislik. Armaniston istilosidan oldin bu hududda chorvachilik, bugʻdoy, tamaki va uzum yetishtirish keng tarqalgan.

Tavsifi 
Ozarbayjon hududidagi relyefning xilma-xilligi ularning kelib chiqishi bilan tavsiflanadi. Hududda tektonik, vulqon, psevdovulqon, nival-muzlik, gravitatsiya, oqim, arid denudatsiya, eol, karst, talus va boshqalarda hosil boʻlgan quyidagi relyef turlarini topish mumkin.

14-asrga tegishli boʻlgan Javansher qabri Yazi tekisligida joylashgan.

Toponimikasi 
„Yazı düzü“ nomi qadimgi turkcha „choʻl, keng tekislik“ maʼnosini bildiruvchi „yazi“ va ozarbayjoncha „tekislik“ maʼnosini bildiruvchi „duz“ soʻzlari birikmasidan olingan. Ozarbayjon hududida tarkibida „yaziy“ soʻzi qoʻllangan toponimlar koʻplab uchraydi. Masalan: Aghyaziy, Garayazi, Agcayaziy va boshqalar.

Geografiyasi 
Qorabogʻ platosining janubi-sharqiy chekkasida joylashgan Yazi tekisligi 450 m gacha pasayib, qiyalik va toʻlqinli Inja tekisligiga oʻtib boradi. Takislik uchburchak shaklga ega boʻlib, uzunligi 30-35 kmni tashkil etadi. U yuqori pliotsenning vulqon-prolyuvial choʻkindilaridan tuzilgan. Yazi tekisligi quruq qishli yumshoq iliq iqlimga ega. Qoʻngʻir togʻ-oʻrmon tuproqlari keng tarqalgan. Kserofit togʻ butazorlari va quruq dasht landshafti ham mavjud. Qorabogʻ toʻqnashuviga qadar bu tekislik hududida chorvachilik rivojlangan, gʻalla, tamaki, uzum singari mahsulotlar yetishtirilgan.

Oʻsimlik dunyosi 
Tekislik hududida kamelya (Atraphaxis spinosa), iberiya otqulogʻi (Lonicera iberica), mayda mevali olcha (Cerasus microcarpa), yasmin (Jasminum fruticans), Pallas tikani (Rhamnus pallasii), qora pallasii (Paliurus spina-christi) singari butalar, shuvoq (Artemisia sp.), parentucellia (Parentucellia latifolia, P.viscosa), noʻxat (Teucrium sp.), timyan (Tymus sp .) va supurgi (Xeranthemum sp.) kabi koʻp yillik oʻsimliklar uchraydi.

Yana qarang 

 Mugʻon tekisligi
 Garayazi tekisligi

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Ozarbayjondagi tekisliklar
Gavana sindromi

Gavana sindromi — ilk marotaba 2016-yil noyabr oyida AQSh va Kanadaning Gavanadagi (Kuba) elchixonalari xodimlari va ularning oila aʼzolari orasida kuzatilgan, bosh aylanishi, koʻngil aynishi, bosh ogʻrigʻi va eshitish muammolarini oʻz ichiga olgan va kelgusi yillarda turli xil davlatlardagi yuzlab Amerika diplomatlari, harbiylari va maxsus xizmat xodimlarida kuzatilgan nevrologik simptomlar toʻplamidir. AQSh hukumati maʼlum muddat ushbu sindrom sababi sifatida oʻz diplomatlariga nisbatan mikrotoʻlqinli qurollardan foydalanilganligi deb hisoblagan. AQSh hukumatining va OAVlarning bir qismi ushbu hujum manbai sifatida Rossiya maxsus xizmatlarini keltirishadi. 2022-yil yanvar oyida Markaziy razvedka boshqarmasi (CIA) koʻp sonli shikoyatlar tabiiy sabablarga ega va boshqa davlatlarning dushmanligi bilan bogʻliq emas degan fikrga kelgan. Oʻrganilgan holatlarning 24 tasidagina boshqarma hodimlari shikoyat sabablarini aniqlay olishmagan.

Manbalar

Bibliografiya

Havolalar 

 „Gavana sindromi“ ga yechim. GRU qanday qilib amerikalik diplomatlarni maxfiy qurollar bilan mayib qiladi // The Insider, 2024 yil 1 aprel

Sindromlar
Uch qalb

Uch qalb — Jek London qalamiga mansub sarguzasht roman. Muallifning vafotidan oldin yozgan soʻnggi asari. Ilk bor 1919–1920-yillarda Nyu-York jurnalida nashr etilgan. Roman Charles Goddard gʻoyasiga asoslangan.

Syujeti 
Katta meros qoldirgan qaroqchi Henry Morganning nabirasi bobosidan qolgan xazinani qidirib topishga bel bogʻlaydi. U yoʻlda uning ham ismi Henry Morgan boʻlgan oʻzining uzoq qarindoshini uchratadi. Ular birgalikda xatarli sarguzashtlar, nomaʼlum hududlarga duch kelishadi va voqealar rivojida bir-birini yoqtirib qoladi.

Filmlashtirish 
1992-yilda roman Rossiya va Ukrainada mini TV-serial sifatida suratga olingan va shu nom bilan namoyish etilgan Oleksandr Dovzhenko Film studiyasi (Kiyev), Yalta Film studiyasi ishtirokida (Yalta, Qrim).

Manbalar

Havolalar 

Ingliz tilidagi kitoblar
Chiler Ilxon

Chiler Ilxon (, 1972-yilda tavallud topgan) – turk yozuvchisi, tarjimoni, jurnalisti va huquq faoli. 2011-yil adabiyot boʻyicha Yevropa Ittifoqi mukofoti sovrindori. Uchta kitob muallifi. Uning kitoblari dunyoning 20 dan ortiq mamlakatlarida nashr etilgan.

Biografiya 
Chiller Ilhon 1972-yilda Denizlida tugʻilgan va Izmirda oʻsgan.

1979-1983-yillarda. Denizli Merkezefendi boshlangʻich maktabida oʻqigan. Keyin 1983-yildan 1990-yilgacha Izmir xususiy kollejida talaba boʻlgan.

Bosfor universitetida xalqaro munosabatlar va siyosatshunoslik tahsil olgan. U Shveytsariyadagi Glion mehmonxona maktabini tamomlagan.

Turli vaqtlarda u Istanbul mehmonxonasida jamoatchilik bilan aloqalar boʻyicha menejer, yozuvchi, muharrir, tarjimon va adabiyotshunos boʻlib ishlagan.

2017-yildan beri Niderlandiyada istiqomat qiladi. U Nast Sayohatchisi Turkiya jurnalining bosh muharriri.

Turkiya va Gollandiya PEN klublari aʼzosi. U huquq himoyachisi sifatida koʻplab jamoat ishlarini bajaradi. Turkiyada soʻz erkinligi, inson huquqlari va ayollar huquqlarini himoya qiladi. Turkiyada oiladagi zoʻravonlik va ayollarga nisbatan kamsitishlarga qarshi kurash.

Yaratilish 
U birinchi sheʼrlarini 10 yoshida yoza boshlagan. Kollejda oʻqib yurgan chogʻida u oʻzining ilk kundaliklari va teatr spektakllarini yozdi.

Uning adabiy isteʼdodi Bosfor universitetida oʻqiganida yaqqol namoyon boʻldi, uning soʻzlariga koʻra u oʻz soʻzlari bilan „ongli ravishda“ hikoyalar yozishni boshlagan.

1993-yilda u Yashar Nabi nomidagi Yoshlar mukofotidan „Eng yaxshi hikoya“ mukofotiga sazovor boʻldi.

Uning hikoyalari, insholari, kitob sharhlari, sayohat maqolalari va turk tiliga tarjimalari turli jurnal va gazeta qoʻshimchalarida chop etilgan.

2011-yilda u „Surgun“ qisqa hikoyalar toʻplami uchun adabiyot boʻyicha Yevropa Ittifoqi mukofotini qoʻlga kiritdi. Kitob 20 dan ortiq mamlakatlarda, jumladan, Buyuk Britaniya, Italiya, Fransiya, Niderlandiya va Meksikada nashr etilgan. Shuningdek, „Surgun“ toʻplami Prix Du Livre Lorientales 2017 adabiy mukofoti uchun nomzodlar roʻyxatiga kiritilgan.

U 15 dan ortiq milliy va xalqaro antologiyalarga hissa qoʻshgan.

2005-yilda „Vulgata“ hikoyasi „1002 tungi ertaklar“ toʻplamida nashr etildi.

Kitoblar 

 2006 ─ „Orzu savdogarlari xonasi“ / Rüya Tacirleri Odasi (hikoyalar toʻplami) 
 2010 ─ Surgun / Surgun (Surgün) (qissalar toʻplami) 
 2021 ─ „Nişan uyi“ / Nishan Evi (roman)

Eslatmalar 

1972-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Branka Raunig

Branka Raunig (1935-yil 1-yanvar — 2008-yil 13-iyun) bosniyalik arxeolog, ibtidoiy jamiyat davri tarixchisi va muzey kuratori boʻlgan.

Hayotining ilk davrlari 
Raunig 1935-yil 1-yanvarda Sarayevoda tugʻilgan. Yoshligi Kraljevoda oʻtgan. 1954-yildan 1958-yilgacha Belgrad universitetining falsafa fakultetida arxeologiya boʻyicha tahsil olgan. Branko Gavela uning murabbiylaridan biri boʻlgan.

Faoliyati 
Oʻqishni tugatgandan soʻng, Raunig Bosniya Gersegovinaga koʻchib oʻtgan va bu yerda Bihaćdagi Pounje muzeyida ishlagan. U yerda japodilarga oid arxeologik materiallar ustida ishlab, umrbod shu ishga oʻzini bagʻishlagan. 1963-yilda Raunig Đakovo viloyati muzeyiga ishga oʻtgan va u yerda Pounje hududiga eʼtibor qaratgan holda japodilar mavzusida ishini davom ettirgan. Oʻsha hududdan olingan materiallar uning magistrlik dissertatsiyasi mavzusi boʻlib, 1971-yilda mukofotlangan. Raunig 1987-yildan to 1998-yil nafaqaga chiqqunga qadar Pounje muzeyining direktori lavozimida faoliyat olib borgan. 1992-yilda japodi qabilasining sanʼati va dini boʻyicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan va doktorlik darajasiga erishgan.

Qazishmalari 
Faoliyati davomida: Crkvina Golubić, Vranduk, Pod, Gradina va Sojeničko hamda Gradiška yaqinidagi kabi bir qator muhim hududlarda qazish ishlarini olib borgan. Đakovoda dafn marosimi arxeologiyasini oʻrgangan va u yerda Rim madaniyati makonining mavjudligini aniqlashda muhim rol oʻynagan. Shuningdek, bu yerda masjid qazishmalarni boshqargan. Raunig moddiy madaniyatning koʻp jihatlari bilan qiziqqan va La Tene kulollari qazilgan Krčananing muhim hududida keramika materiallarini oʻrgangan. Mintaqada qazib olingan ibtidoiy jamiyat davriga oid qurollarni oʻrgangan. Raunigning asosiy qiziqishi Bosniya tarixi bilan bogʻliq boʻlsa-da, oʻrta asrlardagi qazilma hududlarda ham faoliyat olib borgan.

Vafoti 
Raunig 2008-yil 13-iyunda Bihaćda pnevmoniyadan vafot etgan.

Manbalar
Dayus

Dayus () – arabcha atama boʻlib, qarindosh-urugʻlar yoki turmush oʻrtogʻining fahsh xatti-harakatlariga befarq yoki yoʻl qoʻyadigan kishi uchun qoʻllanadi. Aniqroq qilib aytganda, dayus ayol oila aʼzolariga yoki turmush oʻrtogʻiga nisbatan otalik himoyasi (gʻayrati) boʻlmagan erkakni tasvirlaydi.

Hadis 
Dayus soʻzi hadislarda zikr qilingan:

Manbalar 

Atamalar
Gerce

Gerce — Turkiya Nevşehir viloyati Kozaklı tumanidagi qishloq. Uning aholisi 100 kishi (2022).

Manbalar

Havolalar 

  Gerce qishlogʻining veb-saytiGerce qishlogʻining veb-sayti
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Alifbo boʻyicha aholi punktlari  Turkiya qishloqlari
Chinovnik

Chinovnik — Rossiya podsholigi va Rossiya imperiyasida — davlat va sud faoliyatida muayyan mansab yoki unvonga ega boʻlgan shaxs.

Hozirgi vaqtda u davlat xizmatchisining umumiy nomi hisoblanadi.

Rossiya podsholigi va Rossiya imperiyasida byurokratiya instituti 1722-yilgacha amalda mavjud boʻlgan, ammo u aniq tuzilishga ega emas edi. De-yure byurokratiya instituti 1722-yil 24-yanvarda (4-fevral) Martabalar jadvalining oʻrnatilishi bilan tuziladi.

1917-yil Oktyabr inqilobidan keyin Martabalar jadvali bekor qilindi va byurokratiya instituti tugatildi. Davlat boshqaruvi sohasida faoliyat yurituvchi shaxslar davlat xizmatchilari deb atala boshlandi.

Turlari 

 Maxsus topshiriqlar boʻyicha chinovnik.
 Harbiy boʻlimning mansabdor shaxsi (harbiy amaldor yoki oddiy mansabdor shaxs, shuningdek, 1836-yildan 1847-yilgacha harbiy maslahatchi) yuqori darajadagi fuqarolik unvoniga ega boʻlgan harbiy xizmatchi. Tashqi belgilarga qoʻshimcha ravishda (darajaning nomi, kiyim-kechagi), u harbiy unvonlardan farq qiladi, chunki u uchun ketma-ket harbiy xizmatni oʻtash shart emas. Cheklangan harbiy yurisdiktsiyaga bogʻliq: xizmatdagi jinoyatlar va harbiy intizom qoidalarini buzganlik uchun.
 Sinf chinovniki — maʼlum bir tabaqa darajasiga yoki huquqqa ega boʻlgan mansabdor shaxs.
 Ruhoniy mansabdor (chinovnik) shaxs — bu qandaydir sinf darajasiga ega boʻlgan va davlat idoralarida maxsus nom berilmagan mansabni egallagan shaxs.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Klassniy chinovnik // Maliy ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona. — 2-e izd., vnov pererab. i znachit. dop. — T. 1—2. — SPb., 1907—1909.  
 T. F. Yefremova. Noviy slovar russkogo yazika. Tolkovo-slovoobrazovatelniy (Словарь Ефремовой). 
 D. N. Ushakov. Bolshoy tolkoviy slovar sovremennogo russkogo yazika (Slovar Ushakova).
Davlat amaldorlari
Yuridik atamalar
Meri Lou Retton

Meri Lou Retton (1968-yil 24-yanvarda tugʻilgan) — amerikalik sobiq gimnastikachi.1984-yilda Los-Anjelesda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida u umumiy yakkalik bahslarida oltin medalni, shuningdek, ikkita kumush va ikkita bronza medalini qoʻlga kiritgan. U oʻzining chiqishlari bilan Qoʻshma Shtatlardagi eng mashhur sportchilardan biriga aylandi.

Retton, Olimpiya gimnastikasi boʻyicha koʻpkurashda oltin medalni qoʻlga kiritgan birinchi amerikalik ayol sifatida tarixga kirdi.

Shaxsiy hayot 
Meri Lou Retton 1968-yil 24-yanvarda Gʻarbiy Virjiniya shtatining Fairmont shahrida tugʻilgan. Uning otasi Ronni koʻmir sanoati transport uskunalari bilan shugʻullangan. U Fairmont oʻrta maktabida oʻqigan, ammo uni tugatmagan. Oʻrta maktabning ikkinchi yilida u 1984-yilda Los-Anjelesda (Kaliforniya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlarida qatnashgan.

Retton 2009-yilgacha, uning oilasi Gʻarbiy Virjiniyaga qaytgunga qadar, Texasning Xyuston shahrida yashagan.2012-yilda Xyustonga qaytdi. U Texas universitetining sobiq himoyachisi va Xyustondagi koʻchmas mulkni ishlab chiqaruvchi Shennon Kelliga turmushga chiqdi, u Xyuston Baptist universitetining sport boʻlimida ishlagan.

Manbalar

Havolalar 

 Rasmiy veb-sayt  28 Ocak 2021 tarihinde 
 Uluslararası Jimnastik Federasyonu
 
 Gymn Forumdagi tanlov natijalari roʻyxati 24 Mart 2012 tarihinde 

1968-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Apgar shkalasi

Apgar shkalasi — yangi tugʻilgan bolaning holatini tezda baholash tizimi.

Anesteziologlarning 27-yillik kongressida(1952) amerikalik anesteziolog Virjiniya Apgar birinchi marta hayotning ilk daqiqalarida yangi tugʻilgan bolaning holatini baholash uchun oʻzi ishlab chiqqan tizimni taklif qildi. Bu reanimatsiya muolajalariga boʻlgan ehtiyojni aniqlash uchun bolaning dastlabki holatini baholashning oddiy usuli.

Oʻlchov beshta koʻrsatkichni oʻz ichiga oladi, va har biri 0 dan 2 gacha boʻlgan ballarda butun son bilan baholanadi. Baholash natijasi 0 dan 10 gacha.

Apgar bali yangi tugʻilgan bolaning ota-onasiga xabari beriladigan, bolaning vazni va boʻyi bilan birga uchinchi koʻrsatgich hisoblanadi.

Koʻrsatkichlari 
Apgar shkalasi uchun beshta koʻrsatkich:

Natijalarni hisoblash 
Baholash odatda tugʻilgandan keyin bir-besh daqiqa ichida amalga oshiriladi va natijalar salbiy boʻlsa, qayta tekshiriladi. 3 dan kam ball yangi tugʻilgan bolaning ogʻir ahvolini koʻrsatadi, 7 dan ortiq ball yaxshi (normal) hisoblanadi.

Apgar shkalasi tibbiyot hodimlari uchun qaysi bolalar kuchliroq nazoratga muhtojligini aniqlash uchun ishlab chiqilgan. 5 ball olgan bola 7 dan 10 gacha ball olgan bolaga nisbatan kuchliroq nazoratga muhtojligini anglatadi. Tugʻilgandan keyin 1- daqiqada 5-6 ball olgan, lekin 5- daqiqada 7 — 10 ball olgan bola sogʻlom hisoblanadi. Apgarning 5 bali bilan hayotni boshlagan va tugʻilgandan keyin 5 daqiqadan soʻng ham 5 ballda qolgan bolalar reanimatsion yordamga muhtoj hisoblanadi. Maksimal 10 ball kamdan-kam hollarda uchraydi.

Ingliz tilida soʻzlashadigan mutaxasislar uchun mnemonik qoida(1963-yilda pediatr Jozef Batterfild tomonidan kiritilgan):

 A ppearance- tashqi koʻrinishi (terining rangi);
 P ulse (yurak tezligi) — bolaning pulsi (yurak urishlari soni);
 G rimace —(stimulyatsiyaga javob) — mushaklar tonusi;
 A ctivity — harakatchanlik;
 R espiration-nafas olish harakatlari.

Quyidagi neologizm ham qoʻllanadi: American Pediatric Gross Assessment Record.

Ingliz tilida quyidagi mnemonik qoida ham qoʻllanadi: How Ready Is This Child (soʻzma — soʻz-bu bola qanchalik tayyor), bu yerda:
 H eart tezligi—yurak urish tezligi,
 R espiratory effort—nafas olish,
 I rritability—reflekslar va asabiylashish,
 T one—mushak tonusi,
 C olor—terining rangi.

Barcha koʻrsatkichlar tugʻilgandan keyin hayotning birinchi, beshinchi va oʻninchi daqiqalarida qayta tekshiriladi.

Adabiyotlar 

 Sears W, Sears M. kichkintoyingiz tugʻilgandan ikki yoshgacha. M.: Eksmo, 2006 Yil.

Manbalar 

Xomilaning etukligi, Apgar shkalasi.
 Android OS uchun Apgar shkalasi kalkulyatori
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D0%BF%D0%B3%D0%B0%D1%80

Havolalar 

 Xomilaning etukligi, Apgar shkalasi.
 Android OS uchun Apgar shkalasi kalkulyatori

Neonatologiya
Talisobun

Talisobun (yoki Tolisobun) — Buxoro viloyatining Peshku tumaniga qarashli qishloq. Qishloq Peshku tumani markazidan 14 km uzoqlikda joylashgan.

Manbalar 

Peshku tumanidagi aholi punktlari
Şirin Tekeli

Şirin Tekeli (28-fevral 1944-yil, Anqara — 13-iyun 2017-yil, Bodrum) — turkiyalik feminist, akademik, tarjimon, yozuvchi va aktivist.

Faoliyati 
1967-yilda u Turkiyaga qaytib, Istanbul universiteti siyosatshunoslik kafedrasiga ishga kirgan birinchi ayol akademikka aylangan. 1973-yilda David Easton tizim nazariyasi boʻyicha tezasi bilan doktorlik darajasini oldi. 1978-yilda  „Xotin-qizlar va siyosiy ijtimoiy hayot“ () nomli ilmiy ishi bilan professorlik unvonini olgan. Bu ilmiy ish Şirinning ideologiyasiga katta taʼsir koʻrsatganligi haqida uning oʻzi quyidagicha izoh beradi:

„Men tortinchoq feminist edim. Lekin ilmiy ishni yozish jarayonida ayollar haqorat qilinishini, ularga nisbatan tajovuz qilinishini va jamiyatdan ajratilayotganini guvohi boʻldim. Buning sababi kapitalizm emas, balki erkaklar hukmronligi edi“''.

Ilmiy ishini yakunlagachndan soʻng Şirin saylovlar ustida ishlashni boshladi. U Fransiyaga qaytib, 1979–1980-yillarni ilmiy tadqiqot milliy markazi (CNRS)da oʻtkazgan. Şirin Tekeli ushbu davrda Turkiyadagi saylovlar toʻgʻrisidagi barcha maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan baza tuzgan va Jean Rangerning jamoasi bilan shahar hududlarda saylovlar sotsiologiyasini oʻrgangan. 1980–81-yillarda siyosiy sotsiologiya haqida seminar tashkil etgan.

Aktivizm 
Ilmiy ishlarini yakunlagandan soʻng Turkiyadagi feminizm harakatida faol shaxslardan biriga aylandi. Şirin Tekeli 80-yillarni „harakat yillari“ deb hisoblagan. Turli targʻibotlar orqali Turkiyadagi xotin-qizlarning ahvolini yaxshilashga va ongini rivojlantirishga oʻzini bagʻishlagan. 90-yillarda „institutionallashtirish yillari“ deb atagan. Tekeli uyushmalar va assotsiatsiyalar tashkil etishga katta eʼtibor qaratgan.

Harakat yillari 
Turkiya fuqarolik kodeksi Ayollarni kamsitishning barcha shakllariga barham berish toʻgʻrisidagi konvensiya(CEDAW)ga mos ravishda oʻzgartirilmaganidan soʻng, 1986-yilda Şirin Tekeli konstitutsiya va qonun hujjatlari konvensiyaga muvofiq tarzda oʻzgartirilishini talab qiluvchi petitsiyada ishtirok etgan.

1987-yil 17-may kuni qurolli toʻqnashuvdan keyingi ilk protestda ishtirok etgan va ayollarga nisbatan zoʻravonliklarga barham berishni talab qilgan.

Mukofotlari 
1996-yilda Şirin Tekeli Fransiya madaniyat vazirligi tomonidan Akademik qoʻllar ordeni bilan mukofotlangan.

Hayoti va vafoti 
Şirin Tekeli advokat Ahmet Tekeli bilan turmush qurgan. Ahmet Tekeli bilan Lozanna universitetida oʻqib yurgan paytlarida tanishgan. 2010-yilda Ahmet Tekeli vafot etgan. Şirin Tekeli turmush oʻrtogʻidan qolgan mablagʻlar hisobidan Şirin-Ahmet Tekeli nomli ayol huquqshunoslarni qoʻllab-quvvatlovchi assotsiatsiyasiya tashkil qilgan.

2017-yilda Sabancı universiteti tomonidan Şirin Tekeli sharafiga „Şirin Tekeli tadqiqot mukofoti“ () nomli ilmiy mukofot taʼsis etilgan. Ushbu mukofot Turkiyada gender tengligi masalalariga qaratilgan tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash va targʻib qilish uchun taʼsis etilgan.

Manbalar 

2017-yilda vafot etganlar
1944-yilda tugʻilganlar
Turkiyalik feminist yozuvchilar
Turkiyalik yozuvchilar
Turkiyalik tarjimonlar
Turkiyalik femenistlar
Nazmiye Muslu Muratlı

Nazmiye Muslu Muratlı (1979-yil 13-iyunda tugʻilgan) — turkiyalik ayol pauerliftingchi. Nazmiye Muratlı 40 kilogrammgacha vazn toifasida amaldagi jahon rekordchisi, 2012-yilgi Paralimpiya oʻyinlari oltin medali sohibasidir. U Konya Meram Belediyespor klubi sharafini himoya qiladi.

Bolaligi 
Nazmiye Muslu 1979-yilda Konyada tugʻilgan. Paraplegiya kasalligi sababli boshlangʻich taʼlimni uyida olgan.

U doʻsti tufayli pauerlifting bilan shugʻullanishni boshlaydi. Dastlab qiynalyotganligi sababli mashgʻulotlardan bosh tortadi,  biroq, uning ota-onasi Nazmiyeni mashgʻulotlarini davom ettirishga koʻndiradi.

Natijalari

Paralimpiya o'yinlarida:

1 –41 kg 2016 Rio-de-Janeyro, Braziliya104

1 –40 kg 2012 London, Buyuk Britaniya 106

4 –40 kg 2008 Pekin, Xitoy 90.0

Jahon chempionatlarida:

1 –41 kg 2014 Dubay, Birlashgan Arab Amirliklari 103.0

1 –40 kg 2010 Kuala-Lumpur, Malayziya 105.0

2 –45 kg 2019 Ostona, Qozogʻiston 116.0

2 –45 kg 2017 Mexico, Meksika 107.0

8 –44 kg 2006 Busan, Janubiy Koreya 60.0

Yevropa ochiq chempionatlarida

1 –50 kg 2018 Berck-sur-Mer, Fransiya 111

Faoliyati 
Nazmiye Muratlı Pauerlifting bilan shugʻullanishni boshlaganidan uch oy oʻtar-oʻtmas milliy milliy terma jamoaga qabul qilindi. Portugaliya oʻtkaziladigan Yevropa chempionatida ishtirok etishi murabbiylar tomonidan maʼlum qilinadi.  Xalqaro maydondagi debyutida bronza medalini qoʻlga kiritadi.

Muratli 2005—2006-yillarda Turkiya chempioni boʻlgan. 2005-yilda Yevropa chempionatida bronza va 2007-yilda oltin medallarini qoʻlga kiritgan.

2008-yilgi Pekin Paralimpiya oʻyinlarida Muratli toʻrtinchi oʻrinni egallagan. 2012-yilgi London Paralimpiya oʻyinlarida u 109,0 kg toshni koʻtargan holda shaxsiy rekordini oʻrnatgan va oltin medalni qoʻlga kiritgan. 2016-yilgi Paralimpiya oʻyinlarida -41 kg vazn toifasida  104,0 kg toshni koʻtarib, jahon rekordini oʻrnatgan va olimpiada oltin medalni qoʻlga kiritgan. Nazmiye Muslu Muratlı ikki karra Paralimpiya oʻyinlari chempioniga aylangan birinchi turkiyalik sportchi hisoblanadi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1979-yilda tugʻilganlar
Turkiyalik pauerliftingchilar
Konyada tugʻilganlar
Ayol sportchilar
Turkiyalik ayol sportchilar
Romashka

Moychechak (lot. Matricária) — asteraceae oilasiga mansub bir yillik gulli oʻsimliklar turkumi.Zamonaviy tasnifga koʻra u hayotning birinchi yilidan gullaydigan 70 ta gul turga kiradi Eng mashhur turi - romashka (Matricaria chamomilla, sin. Matricaria recutita), bu o'simlik dorivor va kosmetik maqsadlarda keng qo'llaniladi.

Moychechak ko'pincha (botanika nuqtai nazaridan noto'g'ri) Aster, Gerbera, Doronicum, Nivyanik, Osteospermum, Tansy, Papavka, Trekhrebernik, Xrizantema kabi Asteraceae oilasining boshqa avlodlarining o'simlik turlariga berilgan nomdir. gulbarglarining oq yoki boshqa rangdagi marginal qamish gullari va gullashning quyuqroq markaziy qismi bilan ajralib turadi. Bu inflorescences bir gulga o'xshaydi, shuning uchun ular antodiya deb ataladi.

Nom qo'yilish sababi

Jinsning ilmiy (lotin) nomi Matricaria ("bachadon o'ti") lotin matritsasidan ("bachadon") kelib chiqqan bo'lib, bu o'simlikning ginekologik kasalliklarni davolashda anʼanaviy ishlatilishi bilan izohlanadi. Bu nom birinchi marta shveysariyalik botanik va shifokor Albrecht fon Haller (1708-1777) tomonidan ishlatilgan.

Qo'shimcha ma'lumotlar

Rim yozuvchisi va olimi Pliniy Elder o'zining ko'p jildli "Tabiat tarixi" asarida bu o'simlikni tasvirlab bergan, uning nomi yunon tilidan kelgan. chᾰmoi (chamai, "past") va mῆlon (qovun, "olma"), bu o'tning qisqa balandligi va olma hidini eslatuvchi gullarning hidi bilan izohlanadi.Ruscha "romashka" nomi polyak tilidan olingan va lotincha romandan ("Rim") kelib chiqqan. Polyaklar birinchi bo'lib o'simlikni 16-asrning o'rtalarida "Romanov guli" deb taʼriflagan.

Foydali xususiyatlari

- Romashka asab tizimining faoliyatini normallashtiradi, zo’riqish va stressni yengillashtiradi, uyquni, ishtahani yaxshilaydi.

- Kosmetologiya va anʼanaviy tibbiyotda turli teri kasalliklari (terli dog'lar, kuyishlar va tirnash xususiyati, furunkullar, yosh bolalarda ekzema) uchun samarali;

- Og'iz bo'shlig'ining yuqumli kasalliklarini davolaydi;

- Gulining gastrit, meteorizm, gaz, kolit, spazmlar va boshqalar bilan kurashishda, shuningdek, o't pufagi, jigar va siydik-jinsiy tizimni davolashda samarali ekanligi isbotlangan;

- SARS va gripp, tomoq og'rig'i, tonzillitni davolash uchun ishlatiladi;

- Kosmetologiyada teri, soch to'kilishini davolash uchun;

- Ko'z kasalliklarini (ko'z shilliq qavatining yallig'lanishi, konyunktivit, ko'z qovoqlarining qizarishi) davolash uchun;

- Chaqaloq muammolari (bezi, toshmasi, tikanli issiqlik, bezovta uyqu, kolik, yo'tal, isitma va regurgitatsiya);

- Ayollar organizmi uchun foydali, ginekologiyada keng qoʻllanadi;

- Ishtahani yaxshilaydi;

- Revmatizm, bo'g'imlardagi og'riqlar, tuz cho'kindilarini davolashda ishlatiladi.

Manbalar

Foydali xususiyatlari)
Matricaria

Matricaria (matricaria) – gulli oʻsimliklarning romashka oilasi, Asteraceae oilasiga mansub. Turga bir yillik va koʻp yillik oʻtlarning 50 ga yaqin turi kiradi. Matricaria turlari Evropa, Osiyo va Shimoliy Afrikada paydo boʻlgan, ammo ular dunyoning boshqa joylariga jumladan Shimoliy Amerika va Avstraliyaga kiritilgan.

Tashqi koʻrinishi 

Matricaria turlari kichik, oq yoki sariq romashka oʻxshash gullari bilan ajralib turadi. Gullar nurli gulli halqa bilan oʻralgan quvurli gulzorlarning markaziy diskiga ega. Matricaria turlarining barglari muqobil va pinnatally boʻlinadi.

Foydali xususiyatlari 

Matricaria-ning eng keng tarqalgan turi nemis romashka (Matricaria recutita). Nemis romashka anʼanaviy tibbiyotda turli kasalliklarni, jumladan, tashvish, uyqusizlik va ovqat hazm qilish muammolarini davolash uchun ishlatiladigan mashhur oʻtdir. Nemis romashka choyi, tizan va boshqa ichimliklarda xushboʻy hid sifatida ham ishlatiladi.

Turlari 

Makkajoʻxori romashka (Matricaria matricarioides),
Ananas oʻti (Matricaria discoidea),
Yovvoyi romashka (Matricaria chamomilla).

Qoʻshimcha maʼlumotlar 

Matricaria turlari turli tuproq va iqlim sharoitida oʻsishi oson.
Ular qisman soyada va yaxshi quritilgan tuproqdan toʻliq quyoshni afzal koʻradilar. Matricaria turlari urugʻyoki boʻlinish yoʻli bilan koʻpaytirilishi mumkin. Matricaria turlari asalarilar va boshqa changlatuvchilar uchun jozibali. Matricaria turlari kiyiklarga chidamli. Matricaria turlari sabzavot bogʻlarida hamroh oʻsimlik sifatida ishlatilishi mumkin. Matricaria – oʻstirish va parvarish qilish oson boʻlgan chiroyli va foydali oʻsimliklarning jinsi. Ular har qanday bogʻga joziba bagʻshlab turadi.

Manbalar 

 CHAMOMILLA)

 O'simlik Dorivor o'simliklar  Moychechak
Oʻyin (roman)

Oʻyin — 1905-yilda Jack London tomonidan yozilgan boʻlib, roman ringda halok boʻlgan yigirma yoshli bokschi, Jo haqida hikoya qiladi. Muallif gazetada sport muxbiri sifatida ishlagan va asarni aynan shaxsiy kuzatishlariga asoslanib yozgan.

Syujeti 
Jo Fleming — yelkan toʻquvchi boʻlib, onasi va singillarining ehtiyojlarini taʼminlaydi, sport klublarida sovrinli oʻyinlarda ishtirok etib, qoʻshimcha daromad orttiradi. Shirinliklar doʻkonida ishlaydigan Genevieve bilan tanishganidan soʻng ular turmush qurishga qaror qilishadi. Qalligʻining boks bilan shugʻullanayotganidan xabar topgan Genevieve undan bu xavfli faoliyatni tark etishni soʻraydi. Jo bunga rozi boʻladi lekin yangi uyni jihozlash uchun soʻnggi oʻyinda gʻalaba qilib, pul yutushi kerak edi. Ammo boshining orqa qismiga tushgan kuchli zarba tufayli Jo komaga tushib, vafot etadi.

Asar tarixi 
Roman yozuvchining boks haqidagi toʻrt kitobdan iborat toʻplamining eng soʻnggisi. Ushbu toʻplamning, ayniqsa „Oʻyin“ romanining boks kabi bir sport turining adabiy mavzuga aylanishida ahamiyati katta.

Jack London romandagi tartibsiz voqealar rivoji uchun ayblanganda, tanqidchilarga qarata shunday javob beradi: Men nafaqat boks, balki yutuqli oʻyinlar haqida ham oʻrgandim, tajribalarga ega boʻldim va boshimdan oʻtkazdim. Mana men „Oʻyin“ ni qanday yozdim.

Manbalar

Havolalar 
  S. Baturin. Biografiya: Jack London (1876 — 1916) (rus tilida)
  Sonama Davlat Universiteti
  Sayt: „Feedbooks“
 🔈 „Oʻyin“ audio kitob (ingliz tilida) LibriVox saytida
Parmakkurdu

Parmakkurdu — Turkiyaning  Mersin viloyati Akdeniz shahridagi mahalla. Uning aholisi 1,019 (2022) kishini tashkil qiladi. Mahalla Taurus togʻlarining janubiy tepaliklarida joylashgan. Mahalladan Shahar markazigacha boʻlgan masofa taxminan 20 kilometr (12 mil) hisoblanadi.

Manbalar

Akdeniz tumanidagi mahallalar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Uğurtaş

Uğurtaş (shuningdek: Kubik) — Turkiya Şanlıurfa viloyatidagi Akçakale tumanidagi qishloq. Uning aholisi 318 kishi (2022).

Manbalar 

Akçakale tumanidagi mahallalar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Alifbo boʻyicha aholi punktlari  Turkiya qishloqlari
Tandir non

Tandir non Markaziy Osiyoda tandir yordamida pishiriladigan non turi. U dumaloq shaklda, xamirturush orqali koʻpirtirilgan va odatda tiniq oltin rang sirtga ega boʻladi. Bu turdagi nonlar koʻpincha xamirga chekich bilan bezak berilgan, kunjut urugʻlari yoki ingichka toʻgʻralgan piyoz kabi masalligʻlar bilan toʻldirilishi mumkin.

Tayyorlash jarayoni 
Ushbu turdagi non pishiriladigan tandir, odatda, ochiq osmon ostida joylashgan boʻladi. Hind tandirlaridan farqli oʻlaroq, garchi non har doim tandirga tandirning ichki devorlariga vertikal tarzda yopilsada, Oʻrta Osiyoda tandirni vertikal yoki gorizontal holatda ham ishlatish mumkin. Non pishirish bilan shugʻullanadiganlar novvoy deb ataladi.

Dizayni 
Non koʻp hollarda markazida naqshli nuqtalardan tashkil topgan doira shakli bezatiladi. Bu dizayn Oʻzbekistonda chekich yoki Turkmanistonda yoki Shinjondagi uygʻurlar tomonidan durtlik nomi bilan mashhur boʻlgan tamgʻa orqali hosil qilinadi. Ushbu bezak har bir nonga oʻziga xos dizayn berishdan tashqari, chekich tomonidan yaratilgan teshiklar nonning tekislangan ichki qismidan bugʻ koʻtarilishiga imkon beradi. Tantanali marosimlar uchun tayyorlangan nonlarni yanada murakkab dizayn bilan bezash mumkin. Bu turdagi marosimlar uchun tayyorlangan nonlarga, odatda, pushti va sariq rang beriladi.

Madaniy ahamiyati 
Oʻzbek madaniyatida non katta madaniy ahamiyatga ega boʻlib, madaniy hayotning koʻp jabhalarida qoʻllanadi. Uzoq umr ramzi sifatida yangi tugʻilgan chaqaloqlar boshlari ostiga non qoʻyishadi, yurishni oʻrganayotgan bolalar esa hayot boʻylab muborak sayohat qilishini niyat qilib, oyoqlari orasiga non qoʻyishadi. Shuningdek non — bu toʻyning muhim taomidir va toʻy kuni kelin va kuyov har biri nondan tishlaydi va ertasi kuni ertalab er va xotin sifatida birinchi nonushtasida ushbu nonni yeb tugatishadi. Xuddi shunday anʼana oʻgʻil harbiy xizmatga yoki chet elga ishlashga yoki oʻqishga ketganda ham amalga oshiriladi: oʻgʻil ikkita nonni tishlaydi va ular farzand qaytib kelguncha shiftga osib quritiladi.

Non muhim obyekt sifatida qaraladi va uni yerga qoʻyish yoki pichoq bilan kesish mumkin emas (deyarli har doim qoʻl bilan sindiriladi). Agar non yerga tushurib yuborilsa, uni devorga yoki qushlar uchun daraxtga qoʻyish kerak va „aysh Alloh“ (Xudoning noni) iborasi ovoz chiqarib aytiladi.

Nomlanishi 
 Qozoq, Qirgʻiz: nan (), tandyr nan ()
 Tojik: non ()
 Turkman: 
 Uygʻur: nan (), tonur nan ()
 Oʻzbek: , 
 Xitoy: náng ()
 Rus: lepyoshka (), tadyrnaya lepyoshka ()

Turlari

Obi non 
Obi non yoki lepyoshka (, "flatbread") - afgʻon, tojik va oʻzbek oshxonalarida tanavvul qilinadigan non turi. U disk shaklida va oddiy nonlardan qalinroq boʻladi. Obi non ham tandirda pishiriladi.

Tohax 
Tohax (, , , ), toqach, toghach nomlari bilan ham tanilgan, Uygʻur oshxonalarida, shuningdek, Markaziy Osiyo (Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Oʻzbekiston)da isteʼmol qilinadigan, tandirda pishiriladigan non turlaridan biri.

Galereya

Yana qarang 
 Mantakash
 Naan
 Taftan
 Tabun noni
 Roti

Manbalar 

Nonlar
Oʻzbek taomlari
Toshpo‘lat Ahmad

Toshpoʻlat Ahmad (1942-yil 13-dekabrda Buxoro, Oʻzbekiston SSR, SSSRda tugʻilgan) — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, shoir, yozuvchi va jamoat arbobi.

Hayoti va ijodi 
Toshpoʻlat Ahmad 1942-yil 13-dekabrda Buxoro viloyatining Shofirkon tumanidagi Denav qishlogʻida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugatgach, Samarqand davlat universitetida tahsil olgan (1959-1964). Turli yillarda Samarqand viloyat gazetasi adabiy xodimi, „Buxoro haqiqati“ viloyat gazetasi adabiy xodimi, tarjimoni, boʻlim mudiri, bosh muharriri boʻlib ishlagan. 1996−yildan Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi Buxoro viloyat boʻlimi mas’ul kotibi.

Ijodkor „Buxoro yulduzi“ nomli hujjatli qissasi, „Qasam va qasos“, „Oʻgʻlingman, hayot!“, „Qalbning oppoq gavhari“ kabi ocherklar, „Ochiq eshik“ nomli hikoyalar, „Minorlar va chinorlar“, „Oydin xayollar“, „Tabassum bogʻi“, „Imon qal’asi“ singari she’riy kitoblar muallifi.

Toshpoʻlat Ahmad, shuningdek, mohir tarjimon hamdir. Tojikiston xalq yozuvchisi Jalol Ikromiyning „Qora quzgʻunlar“ romani uning tarjimasida oʻzbek kitobxoni qoʻliga borib yetgan. Bundan tashqari, Rasul Hamzatov, Vladimir Solouxin, Avetik Isaakyan, Ovanes Sheroz, Loyiq Sherali, Ahmad Muxtor singari qardosh shoirlarning asarlarini ham oʻzbek tiliga tarjima qilib, oʻquvchilar maʼnaviy mulkiga aylantirgan.

Keyingi yillarda shoirning Buxoroning 2500 yilligiga bagʻishlangan „Sharq tumori“, „Figʻon“, „Ahli muslim mehrobi“, „Buxoronoma“ (saylanma), „Chorbakr“, „Gavhari jonim“, „202 atirgul“ nomli sheʼriy kitoblari chop etildi va „Figʻon“ pyesasi sahna yuzini koʻrdi.

Asarlari rus, tojik, turkman, venger, ispan, turk, qozoq tillariga tarjima etilgan.

Asarlari 
 „Buxoro yulduzi“ (hujjatli qissa)
 „Ochiq eshik“ (hikoyalar)
 „Figʻon“ (pyesa)

Ocherklar:
 „Qasam va qasos“
 „Oʻgʻlingman, hayot“
 „Qalbning oppoq gavhari“

Sheʼriy kitoblar:
 „Minorlar va chinorlar“
 „Oydin xayollar“
 „Tabassum bogʻi“
 „Imon qalʼasi“
 „Sharq tumori“
 „Figʻon“
 „Ahli muslim mehrobi“
 „Buxoronoma“ (saylanma)
 „Chorbakr“
 „Gavhari jonim“
 „202 atirgul“

Tarjimalari 
 Jalol Ikromiy „Qora quzgʻunlar“ (roman)
 Rasul Hamzatov, sheʼrlar
 Vladimir Solouxin, sheʼrlar
 Avetik Isaakyan, sheʼrlar
 Ovanes Sheroz, sheʼrlar
 Loyiq Sherali, sheʼrlar
 Ahmad Muxtor, sheʼrlar

Manbalar 

Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasi aʼzolari
Oʻzbekistonlik shoirlar
Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari
Mehnat shuhrati ordeni sohiblari
El-yurt hurmati ordeni sohiblari
Shoirlar
Adabiyot
Buxoroda tugʻilganlar
Shofirkon tumanida tugʻilganlar
Shofirkonda tugʻilganlar
Samarqand davlat universiteti bitiruvchilari
Oʻzbekiston SSR kishilari