Yettisuvdagi zilzila (2024)

Akchi zilzilasi 2024-yil 23-yanvar kuni mahalliy vaqt bilan 00:09 da (UTC+6) sodir boʻlgan. Qozogʻiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 7,1 magnitudali zilzila epitsentri Qirgʻizistonda boʻlib, Qozogʻistonning ayrim viloyatlari boʻlin oʻtdi (Olmaota, Sharqiy Qozogʻiston viloyati, Jambil, Jetisu va Qaragʻanda viloyatlarida). Yer silkinishlarini Qirgʻiziston aholisi (xususan:Issiqkoʻl, Norin va Chuy viloyatlari) ham his qildi.

Asosiy zilziladan keyin yer silkinishlari kuzatildi. Birinchi zilzilalar 5 dan 6 magnitudali ballgacha boʻlgan. Olmaotada 3-4 magnitudali zilzila kuzatilgan.

Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, Olmaotada 67 kishi jarohatlangan, ulardan biri ogʻir ahvolda.

Zilzila rivoji 
Olmaota Qozogʻistonning eng zilzila ehtimoli bor viloyatlaridan biridir. 1911-yilda Kemin shahrida 7,7 magnitudali zilzila sodir boʻlib, 400 dan ortiq odam, shu jumladan Verniyda 35 kishi halok boʻldi. 15-yanvar kuni Olmaotaga taʼsir koʻrsatadigan dahshatli zilzila haqidagi xabarlar ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlarda tarqatilgan edi, biroq seysmologlar 10-17-yanvar kunlari zilzilalar kutilmasligini taʼkidladi.

Yer silkinishlari 
Yer silkinishlari haqida birinchi xabarlar yarim tunda paydo boʻldi. Olmaota aholisi tebranayotgan mebellar, qandillar va idish-tovoqlar haqida gapirishdi. Zilzila aholi oʻrtasida vahima qoʻzgʻatidi. Odamlar yopasiga koʻchaga yugurib chiqa boshladilar. Avtomobillar shaharni ommaviy ravishda tark eta boshladi, natijada tirbandlik yuzaga keldi. Maktablar, yotoqxonalar, umumiy ovqatlanish shoxobchalarida vaqtinchalik yigʻilish joylari ochildi. Olmaotadan 1200 km uzoqlikda joylashgan Ostona aholisi zilzila haqida xabar berdi. Qirgʻizistonning zilziladan jabr koʻrgan viloyatlarida xuddi Olmaotadagi kabi holat yuzaga kelgan.

Oqibatlari

Xitoy 
Akqi tumanida 3 kishi halok boʻldi. 9632 kishi boshqa joyga koʻchirildi. Halok boʻlganlarning koʻpi etnik qirgʻizlar ekanligi aniqlangan. Olti kishi jarohatlangan, 47 ta uy vayron boʻlgan va yana 78 tasi shikastlangan. Jarohatlanganlardan ikki nafarining ahvoli ogʻir ekanligi aytilgan. Umuman olganda, zarar koʻrgan hududlarda 210 ta uy vayron boʻlgan va 8 079 ta uy zarar koʻrgan. Akqi okrugi joylashgan Qizilsu Qirgʻiz avtonom prefekturasida 93 ta bino vayron boʻlgan, 851 ta bino esa zarar koʻrgan. 910 bosh chorva mollari nobud boʻlgan. Shinjon boʻylab jami 18.346 kishi ham oʻz uyini tark etgan. Zilzila aholi kam yashaydigan hududda sodir boʻlgani uchun zarar va qurbonlar minimal edi.

Qozogʻiston 
Olmaota xalqaro aeroportiga kiruvchi toʻrtta reys kechiktirildi. Bir Air Astana reysi Turkistonga yoʻnaltirildi, qolganlari esa xavfsiz qoʻndi. Oltmish yetti kishi jarohatlangan va ulardan uchtasi kasalxonaga yotqizilgan. Olmaota viloyati boʻylab 44 ta bino shikastlangan. Zilzila kuchli boʻlishiga qaramay hech qanday inshoot va binoni vayron qilmagan. Kaznetda voqealar munosabati bilan Internetning qozoq segmenti foydalanuvchilari tomonidan tarqatilgan turli xil soxta maʼlumotlar paydo boʻla boshladi. Masalan, Qozogʻiston Milliy universiteti yotoqxonasi qulagani va soat beshda takrorlangan zilzila haqidagi xabarlar ertalab messenjerlarda tarqala boshlagan. Dastavval xabarda Olmaotada uy derazalaridan sakrab, uylaridan qochib ketayotganda jabrlangan sakkiz nafar qurbon haqida xabar berilgan. Keyin qurbonlar soni 44 kishiga yetgan. Taksi haydovchilari shahardan chiqib ketayotganlar uchun narxni 20 ming tenge qilib belgilagani ijtimoiy tarmoqlarda ommaviy tanqidlarga sabab boʻlgan. Zilzila natijasida, Olmaotadagi maktab va kollejlarda birinchi smenadagi darslar bekor qilindi.

Rossiya 
Qoʻrgʻonda ikkita bino zarar koʻrgan va 246 kishi evakuatsiya qilingan.

Manbalar 

Zilzilalar
Tabiiy ofatlar
2024