Kyustendil provinsiyasi

Kyustendil provinsiyasi (, trl Oblast Kyustendil) – Bolgariyaning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan provinsiya boʻlib, umumiy maydoni 3,084.3 km² (Bolgariya Respublikasi umumiy hududining 2,7 %)ni tashkil qiladi. Kyustendil provinsiyasida istiqomat qiluvchi aholi soni 107,673 kishidan iborat.

Geografiyasi 
Hudud turli xil relyefgalarga ega boʻlib, tepaliklar va togʻlar bilan ajralib turadigan unumdor vodiylar va kanonlardan tashkil topgan. Kyustendilning shimoli-gʻarbiy qismlari „Kyustendilsko kraishte“ (Kyustendil Cornerland) deb nomlanadigan hududlardan iborat boʻlib, transchegaraviy Milevska, Chudinska, Zemenska va sharqda Konyavska togʻli hududlarini oʻz ichiga oladi. Janubda Kyustendilsko krayshte Dragovishtitsa va Bistritsa daryo vodiylari, shuningdek, Lisets togʻigacha choʻzilgan. Mintaqaning janubiy qismini Kamenitsa, Kyustendil va Dupnitsa pasttekisliklari qamrab olgan Osogovo, Vlaxina va shimoli-gʻarbiy Rila togʻlarini oʻz ichiga oladi.

Provinsiya ikkita kichik tumanga boʻlingan. Gʻarbda Kyustendil va sharqda Dupnitsa hududlari joylashgan. Dupnitsa viloyatida Gorno pole (yuqori maydon), Dolno pole (quyi maydon) va Bolgariya imperatori Samuilning akasi Aronni va uning oilasini oʻldirgan Razmetanitsa hududi mavjud.

Hudud granit, gil va maʼdanlarga boy qazilmalarga ega. Osogovoda polimetall rudalar, Bobov dol konlarida qoʻngʻir koʻmirlar qazib olinadi. Gil konlari Chetirtsi, Yahinovo va Dragovishtitsa qishloqlarida joylashgan. Shuningdek, mintaqa oʻzining koʻplab mineral suv buloqlari bilan tanilgan. Ularga misol qilib Kyustendil, Sapareva banyasi, Nevestino va Chetirtsi qishloqlaridagi issiq mineral suv buloqlari hamda hududda topilgan tabiat moʻjizasi – Stobskiy piramidalari (Stob piramidalari) mavjud.

Kamenichka Skakavitsa qishlogʻi yaqinida joylashgan Golemidol daryosi 70 metr balandlikdagi sharsharani hosil qiladi. Dyakovo, Bersin, Drenov dol va Bagrensidagi sunʼiy toʻgʻonlardan, asosan, sugʻorish maqsadlarida foydalaniladi. Anʼanaviy mevachilik uchun unumdor tuproq tarkibiga ega.

Oʻrmon oʻsimliklarida, asosan, bargli va ignabargli oʻrmonlar mavjud. Gabra qoʻriqxonasida (maydoni: 89,5 metrik gektar) soʻnggi qora qaragʻay daraxtlari mavjud.

Boshqaruvi 

Kyustendil mintaqasi 182 ta aholi punktiga ega boʻlib, toʻqqizta munitsipalitetni oʻz ichiga oladi. Mintaqaning maʼmuriy markazi Kyustendil shahri hisoblanib, uning janubi-gʻarbiy qismi Kyustendil pasttekisligida joylashgan. Shahar Kyustendil munitsipalitetining maʼmuriy markazi hisoblanadi (uning maydoni 923 km² (356 kvadrat mil), bu mintaqaning umumiy hududining 30,2 foizini tashkil qiladi), aholisi 73 346 kishini tashkil etadi. Ulardan 51 300 nafari shahar hududi aholisini tashkil etadi. Kyustendil orqali toʻrtta asosiy transport yoʻnalishi oʻtadi: Shimoliy Makedoniyadan Skopye - Sofiya shosesi boʻylab, Serbiyadan Niš Bosilegrad Kyustendil shosesi boʻylab; Dupnitsa va Kyustendil orqali asrlar davomida Constantinople va Adriatika dengizini bogʻlaydigan eng qadimgi savdo yoʻli oʻtgan. Kyustendil oʻzining tarixiy, ekologik va madaniy merosini saqlab qolishga muvaffaq boʻlgan. Bu zamonaviy Bolgariya maʼmuriy markazi boʻlib, uning kelajagi asosan madaniy turizmni rivojlantirishda va issiq mineral suv manbalari tomonidan zamonaviy reabilitatsiya kurort markazlarida koʻrinadi.

Ushbu mintaqa hududida milliy bogʻlar mavjud. Oʻrta asrlardagi uylar va omborlar yonidan yashil yoʻllar boʻylab sayohatchilar sayr qilish uchun yoʻlaklar barpo qilingan. Bu maskan toza havoda baliq ovlash uchun moʻljallangan.

Munitsipalitetlari 

Kyustendil provinsiyasi (viloyati) toʻqqizta munitsipalitetdan iborat. Quyidagi jadvalda har bir munitsipalitetning nomlari, asosiy shahar (qalin) yoki qishloq va 2011-yildagi aholi soni koʻrsatilgan.

Demografiyasi 

2011-yilgi maʼlumotlarga koʻra Kyustendil viloyatida 135,664 kishi istiqomat qilgan, ularning 48,9 foizi erkaklar va 51,1 foizi ayollar hisoblanadi.

Etnik guruhlarUmummiy aholisi (2011-yilgi maʼlumotlarga asoslanib):136 686 nafarEtnik gruhlar: (2011-yilgi maʼlumotlarga asoslanib):130,615 nafar

 Bulgʻorlar: 121 351 (92,91%) nafar
 Lo'lilar: 8 305 (6,36%) nafar
 Boshqalar va noaniq boʻlganlar: 959 (0,73%) nafar

2001-yilgi aholi roʻyxatiga koʻra viloyatdagi etnik guruhlar:
 Bulgʻorlar : 152,644 (93.9%) nafar
 Lo'lilar : 8 305 (6,36%) nafar
 Boshqalar va noaniq boʻlganlar: 1596 (1%) nafar aholini tashkil etadi

Koʻpchilik loʻlilar Bolgariyaning eng katta loʻlilar konsentratsiyasiga ega boʻlgan viloyat markazi Kyustendil shahri chegarasida yashaydi, u yerda ularning soni 5,179 boʻlib, aholining 12,2 foizini tashkil qiladi. Qolganlarning aksariyati ikkinchi yirik shahar Dupnitsada joylashgan boʻlib, u yerda ularning soni 2,333 kishini tashkil etadi.

Tillari
 153,242 bulgʻor tili (94.3%)
 7,929 roman tillari (4.9%)
 1363 boshqalar va noaniq boʻlganlar (0.8%)

Dini

Dinlar

Yana qarang 
 Bulgariya provinsiyalari
 Bolgariya munitsipalitetlari
 Bolgariyadagi shahar va qishloqlar roʻyxati
 Kyustendil viloyatidagi qishloqlar roʻyxati

Manbalar 

Bolgariya
Bolgariya aholi punktlari
Bolgariya geografiyasi
Bolgariya geografiyasiga oid chala maqolalar
Kyustendil viloyati
Kyustendil viloyati aholi punktlari
Kyustendil viloyati qishloqlari
Kyustendil viloyatidagi aholi punktlar