yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Qarqarali tumani

Qarqarali tumani —Qozogʻiston SSR tarkibidagi maʼmuriy-hududiy birlik, 1928-1930 va 1934-1936-yillarda mavjud boʻlgan.

1928-1930-yillarda tuman 
Qarqarali okrugi 1928-yil 17-yanvarda Semey guberniyasi tarkibidan tashkil topgan. Tuman markazi Qarqarali shahri edi. Tuman 7 ta tumanga boʻlingan:

 Abirali tumani . Markazi — Uytas choʻqqisi.
 Aksara tumani . Markazi — Besoba.
 Balxash tumani . Markazi — Qorabuloq.
 Berikkara tumani . Markazi — Molbuloq.
 Ku tumani . Markazi — Xleborodnoye qishlogʻi.
 Shet tumani . Markazi — Qayroqti.
 Shubartau tumani . Markazi — Kotanemel.

1929-yilning yozida Balxash tumani Toqirau tumaniga almashtirildi. Aqsara tumani 14 dekabr kuni tarqatib yuborilgan.

1930-yil 17-dekabrda okrug,Qozogʻiston SSRning barcha boshqa tumanlari singari tugatilib, uning tumanlari bevosita respublika hokimiyatiga boʻysundirildi.

1934-1936-yillarda tuman 
1934-yil 4-iyulda Olmaota, Sharqiy Qozogʻiston va Qaragʻanda viloyatlari chekkasidan Qarqarali okrugi tashkil etilib, uning markazi Qarqarali shahri boʻlgan.U 6 ta tumanga boʻlingan:

 Bayanaul tumani . Markazi — Bayanaoʻl qishlogʻi.
 Yangiorqa  tumani . Markazi — Otasuv qishlogʻi.
 Qarqarali tumani . Markazi — Qarqarali shahri.
 Qoʻngʻirot tumani . Markazi — Oqtoʻgʻay qishlogʻi.
 Ku tumani . Markazi — Egindibuloq qishlogʻi.
 Shet tumani . Markazi — Oqsu-Ayuli qishlogʻi.

1936-yil 29-iyulda Qarqarali tumani tugatilib, uning tumanlari qishloq sovetlariga aylantirildi va yangi tashkil etilgan Shimoliy Qozogʻiston viloyati tarkibiga kirdi.

Rahbarlar 
Tuman partiya qoʻmitasi rahbarlari

 Sultongaliyev 1928-1929
 Nurseitov Nurgali 1933-1936

Adabiyot 

 Qozogʻistonning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi haqida maʼlumotnoma (1920 yil avgust — 1936 yil dekabr) / F. Bazanova. N. — Olmaota: Qozogʻiston SSR Ichki ishlar vazirligi arxiv boshqarmasi, 1959. — 1500 nusxa.

Manbalar
Elliot Embleton

Elliot John Embleton (1999-yil 2-aprelda tugʻilgan) - ingliz professional futbolchisi, EFL League One klubi " Sanderlend" yarim himoyachisi. U Grimsbi Taun va Blekpulda ijarada oʻynagan va Angliyani 17 yoshdan 20 yoshgacha darajalarida himoya qilgan.

Jamoalardagi faoliyati

Sanderlend 
Embleton 2016-17 yilgi Premer-ligada olti marta zaxira oʻrindigʻiga oʻtirdi va 23 yoshgacha boʻlganlar tarkibida koʻp marta maydonga tushdi. Biroq, oʻzining birinchi jamoadagi debyutini oʻtkazish uchun keyingi mavsumni kutishi kerak edi, u 2017-yilning 9-dekabrida jarohat olganLynden Guchning oʻrniga tushib "Vulverxempton" bilan 0:0 hisobida durang o'ynagan.

2018-yilning 30-avgustida Embleton Grimsbi Taunga 2019-yilning yanvarigacha ijaraga berildi. Futbolchi bu davrda toʻrtta gol urdi, "Linkolnshir" jamoasining murabbiyiga oʻzini muntazam birinchi tarkib oʻyinchisi sifatida koʻrsatdi va 2019-yil 2-yanvarda ikki klub ijara muddatini 2018-19 yilgi mavsum oxirigacha uzaytirishini eʼlon qildi.

2021-yilning 1-fevralida Embleton 2020-21-yilgi mavsumning qolgan qismida ijara asosida Birinchi Liganing “Blekpul” jamoasiga qoʻshildi.

U 2021-yil 14-avgustda Milton Keyns Donsga qarshi oʻyinda (2:1) “Sanderlend” safidagi ilk golini kiritdi.

Embleton "Sanderlend"ning birinchi golini 2022-yilgi EFL Liga 1 pley-off finalida Uikomb Uonderers ustidan 2:0 hisobidagi g'alabada kiritdi va bu EFL chempionatiga chiqishni ta'minladi.

Xalqaro karyera 
Embleton Angliyani 17 yoshdan 20 yoshgacha himoya qilgan. 2017-yilning may oyida Embleton 2017-yilgi Tulon turniri uchun Angliya U20 terma jamoasiga kiritilgan. U yarim finalda Shotlandiyaga qarshi bahsda gol urdi. Finalda Angliya terma jamoasi Kot-dʼIvuar ustidan gʻalaba qozonib, turnir gʻolibi boʻlganida, Embleton oʻyinda penaltini golga aylantirdi.

2018-yilning iyul oyida Embleton 2018-yilgi UEFA U-19 Yevropa chempionati uchun Angliya U19 terma jamoasiga kiritildi. Guruhning ochilish oʻyinida Turkiyaga qarshi oʻyinda gol urdi.

Karyera statistikasi

Unvonlar 
Blekpul

 EFL League One pley-off o'yinlari : 2021

Sanderlend

 EFL League One pley-off o'yinlari : 2022

Manbalar 

Angliya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1999-yilda tugʻilganlar
Sanderlend
Pages with unreviewed translations
Erkak futbolchilar
Leon Dajaku

Leon Dajaku (2001-yil 12-aprelda tugʻilgan) - nemis professional futbolchisi, Angliya chempionatining "Sanderlend" klubida hujumchi sifatida oʻynaydi.

Jamoalardagi faoliyati

VfB Shtutgart 
Dajaku oʻzining yoshlik faoliyatini Spvgg Rommelshausen va FSV Waiblingen bilan boshladi, 2014-yilda VfB Shtutgart yoshlar jamoasiga oʻtdi.

Dajaku 2018-yilning 9-dekabrida Bundesligada VfB Shtutgart uchun professional debyutini oʻtkazdi va Myonxengladbaxning “Borussiya”siga qarshi safarda 0:3 hisobida magʻlub boʻlgan o'yinning 75-daqiqasida Anastasios Donisning  o'rniga  zaxiradan maydonga tushdi.

"Bavariya" 
2019-yilning 16-iyulida Dajaku 4 yillik shartnoma asosida “Bavariya”ga oʻtdi. Keyinchalik u 3-Liga zaxira jamoasiga tayinlandi. 2019-yil 21-dekabrda u Bundesligada VfL Volfsburgga qarshi oʻz uyida 2:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda ilk jamoadagi debyutini oʻtkazdi.

Union Berlinga ijara 
2021-yil 16-yanvarda Dajaku Union Berlin bilan sotib olish imkoni bilan olti oylik kredit shartnomasini imzoladi.

Union Berlin 
2021-yil 31-avgustda Union Berlin Dajaku uchun kredit shartnomasida sotib olish bandini faollashtirdi. Toʻlov 1 million yevro ekani aytilgandi.

"Sanderlend" OFKga ijara 
2021-yil 31-avgustda Dajaku EFL League 1 klubi “Sanderlend” OFK bilan mavsumiy ijara shartnomasini imzoladi. U “Sanderlend” safidagi ilk golini 2021-yilning 28-sentyabrida “Cheltenxem Taun”ga qarshi oʻyinda kiritdi.

Xalqaro karyera 
Dajaku 2018-yilda Angliyada boʻlib oʻtadigan 17 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Germaniya terma jamoasiga kiritilgan va u yerda Serbiyaga qarshi oʻyinda (3:0) ikki marta gol urgan edi. Biroq Germaniya terma jamoasi guruh bosqichidan chiqib ketdi.

Shaxsiy hayoti 
Dajaku Germaniyaning Vaiblingen shahrida Skenderaydan kosovolik alban oilasida tugʻilgan.

Karyera statistikasi

Klub

Unvonlar 
"Bavariya"

 Bundesliga : 2019–20
 DFB-Pokal : 2019–20
 UEFA Chempionlar Ligasi : 2019–20

Manbalar

Havolalar 

 Leon Dajaku – UEFA competition record (archive)
 Profile at DFB.de
 Profile at kicker.de

Germaniyalik futbolchilar
Yashayotgan insonlar
2001-yilda tugʻilganlar
Sanderlend
Pages with unreviewed translations
Erkak futbolchilar
Darvoza minorasi

Darvoza minorasi () katta shlyuzning ustiga yoki yonida qurilgan minoradir.

Odatda bu oʻrta asr istehkomining bir qismidir. Bu shahar yoki shahar devori, qal’a, qal’a yoki qal’a ibodatxonasi boʻlishi mumkin. Darvoza minorasi kirish eshigining har ikki tomonida egizak minora sifatida qurilishi mumkin. Hatto zamonaviy qurilish majmualarini loyihalashda ham darvoza minoralari ramziy ravishda asosiy kirish joyi sifatida qurilishi mumkin. Darvoza minorasi eshik tizimining ikkala tomonida ham egizak minora sifatida turishi mumkin. Darvoza minoralari zamonaviy qurilish majmualarini loyihalashda asosiy kirish joyi sifatida ramziy maʼnoda ham qoʻllanadi. Pfaltsdagi Kasselburgda qoʻshaloq minorali darvoza minorasi mavjud boʻlib, u ham turar-joy minorasi sifatida ishlatilgan.

Darvoza minorasi qurilishi 
Bu kabi minoralar asosan shaharlarga kirish eshiklari oʻrnida yoki cherkov va saroylarga kirish oʻrinlarida joylashadi. Bu inshoot baland va tik koʻrinishda qurilib, oʻtish yoʻli (darvozasi) 3 metrdan — 15 metrgacha boʻlishi ham mumkin. Bu darvoza minorasi dastlab Yevropada meʼmorlikchilik va shaharsozlik rivojlangan davrlarda paydo boʻlgan. Bu inshootlar janglar vaqtida qoʻriqchi minora vazifasini ham bajargan hisoblanadi. Harbiy minoralar sifatida ilk shaharga bostirib kirgan dushman qoʻshiniga uzoqdan turib zarba berish uchun ham bunday darvoza minoralari shaharning eng asosiy kirish qisimlariga qurilgan. Har qanday holatda ham bu darvoza minorasi oʻzining tashqi koʻrinishi bilan ilk marotaba shaharga kelgan sayohlarda shahar haqida dastlabki tasavvurni shakllantirishda muhim oʻrin egalagan. Shu bois minoralar ulugʻvor koʻrinishda baland qilib qurilgan. Minora naqshinkor bezaklar bilan oʻymakorlik, haykaltaroshlik sanʼati asarlari bilan birga bezatilgan.

Galereya

Manbalar
Aziza Yoqubova

Aziza Yoqubova (tugʻ. 1995-yil, Jizzax, Jizzax viloyati, Oʻzbekiston) — oʻzbeklik bokschi, 51 kg gacha va 54 kg gacha vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2022-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati va boks boʻyicha harbiylar oʻrtasidagi Jahon chempionati bronza medali sovrindori. Aziza Yoqubova va Mohira Abdullayeva kattalar oʻrtasidagi Jahon chempionatida birinchi boʻlib oʻzbekistonlik ayol bokschi medalni qoʻlga kiritdi.

Faoliyati 
1995-yilda Aziza Yoqubova Jizzax shaharda tugʻilgan. 2015-yildan boshlab u xalqaro musobaqalarda qatnasha boshladi. Oʻsha yili u Ulanqabda (Xitoy) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida 54 kg gacha boʻlgan vazn toifasida Aziza Yoqubova birinchi raundida filippinlik Nesthy Petecio yutqizib qoʻyadi.

2018-yilda Oʻsh shahrida (Qirgʻiziston) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida oʻtkazilgan xalqaro turnirda u 51 kilogrammgacha vazn toifasida ringga tushib oltin medalni qoʻlga kiritgan. 2021-yilda Moskvada (Rossiya) boks boʻyicha harbiylar oʻrtasidagi Jahon chempionatida 51 kg gacha boʻlgan vazn toifasida Aziza Yoqubova bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2022-yilda Istanbulda (Turkiya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Aziza Yoqubova 51 kg gacha boʻlgan vazn toifasida 1/32 hisobida AQSh bokschi Jennifer Lozano magʻlub etib. 1/16 finalda Aziza armanistonlik sportchi Anush Grigoryan ustidan 4:1 hisobida gʻalaba qozondi. Keyin Yoqubova yakuniga yetgan chorak final bahsida italiyalik Giordana Sorrentinoni magʻlubiyata uchratib, yarim finalga yoʻl oldi. Yarim finalda kolumbiyalik Ingrit Valenciaga qarshi oʻtkazilgan bahsda oʻzbeklik sportchi magʻlub boʻldi, Jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

1995-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Oʻzbekistonlik ayol bokschilar
Jizzaxda tugʻilganlar
Jizzax viloyatida tugʻilganlar
Oʻzbekistonda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Oʻzbekiston bokschilari
Cherkes yunonlari

Cherkes yunonlari (shuningdek, togʻ yunonlari , oʻz nomi — Urim) — Adigey va Krasnodar oʻlkasida zich yashaydigan xalq. Pontik yunonlari bilan bir qatorda, Kavkaz mintaqasida keng tarqalgan yunonlarning subetnik guruhlaridan biri.

Pravoslav xristianlar cherkes va rus tillarida gaplashadilar.

Cherkes yunonlarining etnogenezi aniqlanmagan. Bir versiyaga koʻra, togʻli yunonlar Kavkazning Qora dengiz sohilidagi tarixiy yunon aholisining qoldiqlari hisoblanadi. Yana bir versiyaga koʻra, togʻli yunonlar aslida Islomni qabul qilmagan xristian cherkeslarning qoldiqlari boʻlib, umumiy diniy mansublikka asoslangan holda oʻzlarini „greklar“ deb atashadi. Qanday boʻlmasin, yunonlar va mahalliy armanlar — cherkeslar — musulmon adigey aholisining asosiy diniy tafovutlari etnik chegarani mustahkamladi va alohida oʻziga xoslikni saqlab qoldi.

1930-yillarda mahalliylashtirish siyosatining bir qismi sifatida mahalliylashtirish (birinchi navbatda maktab taʼlimi) Ukrainada boʻlgani kabi togʻli yunonlarga ham taʼsir koʻrsatdi. Mahalliylashtirishning qisqarishi va pontik yunonlarining deportatsiyasidan soʻng, rus va adigey oʻziga xosligi togʻli yunonlar orasida (ona tiliga qarab) koʻproq tarqala boshladi. SSSR parchalanganidan keyin bu jarayonlar davom etdi, garchi yunon oʻziga xosligiga qiziqish biroz tiklangan boʻlsada, shu jumladan, mintaqada yashovchi yunonlarning boshqa subetnosi va Pontiyaliklar bilan identifikatsiya qilish tarqalgan.

V. I. Kolesovning fikricha, cherkes yunonlarining haqiqiy soni 100 kishidan oshmaydi. 2000-yillarning boshlarida qolgan togʻli yunonlar koʻp millatli, ammo hozirda asosan ruslarning Bjedugxabl qishlogʻida zich yashaydilar.

Adigey tilida ijod qiluvchi mashhur yozuvchi Dmitriy Kostanov cherkes-yunon aholisining avlodlariga mansub.

Yana qarang 

 Urumlar

Adabiyotlar 

 
 
 
 
 Yunon diasporasi
 milliy ozchiliklar
 Rossiya va SSSRdagi yunonlar
 Rossiya Xalqlari
 Kavkaz Xalqlari
Chikaso xalqi

Chikaso yoki chikasavalar — janubi-sharqiy shtatlarda (Mississipi, Alabama, Tennessi) istiqomat qiladiganhind xalqi. Chikaso tili maskog tillar oilasiga kiradi. Suonton, qabila boshliqlaridan biri nomidan [1] „Chikaso“ — „chikasha“ (tʃikaʃːa) soʻzining inglizcha transkripsiyasi boʻlib, „qoʻzgʻolonchi“ yoki „chiksadan kelib chiqqan“ degan maʼnoni anglatadi.

Tarixi 
Chikaso Missisipi daryosi boʻylab tarqalgan Missisipi madaniyatining bir qismi edi. Yevropaliklar bilan birinchi kontaktdan biroz oldin, Chikaso xalqi sharqqa koʻchib oʻtdgan. Mavjud tarixiy manbalarga koʻra, Chikaso Missisipi shimoli-sharqida birinchi kontakt paytidan boshlab Oklaxomaga majburiy migratsiyaga qadar yashagan, ularning aksariyati bugungi kunda ham shu yerda istiqomat qiladi. Ular Chokto qardoshlik aloqalariga va umumiy tarixga ega.

Chikaso xalqi ikki guruhga boʻlingan: „Impsaktea“ va „Intcutwalipa“. Chikaso xalqi 1832-yilda oʻz yerlarini sotib, Hindiston deportatsiyasi davrida Hindiston hududlariga koʻchib oʻtgan " Besh rivojlangan qabila " dan biri edi. Oklaxomadagi Chikaso millati bugungi kunda federal tan olingan oʻn uchinchi yirik qabila hisoblanadi.

Shuningdek qarangr 

 Te Ata

Adabiyotlar 

 Kallovey, Kolin G. Hindistondagi Amerika inqilobi. Kembrij universiteti nashriyoti, 1995-yil.

Manbalar

Havolalar 

 Oklaxomadagi Chickasaw Nation (rasmiy sayt)
 Chickasaw Nation Industires (Chickasaw Nation hukumati pudratchi organi)
 „Chickasaws: gʻolib boʻlmaydigan odamlar“, PhD Greg OʻBrienning qisqacha tarixi.
 Shimoliy Amerika hindularining entsiklopediyasi 
 Li Sultzmanning „Chickasaw tarixi“ 
 Jon Bennett Xerrington birinchi tubjoy amerikalik astronavt (chickasaw.net saytida)
 Tishomingo
 Pashof retsepti
 DeSoto Trail muhokamasida baʼzi Chickasaw maʼlumotlari

AQSh xalqlari
Maskoh xalqlari
 Oklahoma Hindulari
Indeys qabilalari
Chin xalqi

Chin (chinlar) — Kuki-chin kichik guruhining odamlari boʻlib, Tibet-Birma filialining shu nomdagi tilida soʻzlashadi. Ular Myanma, Hindiston va Bangladeshda yashaydilar.

Myanmada chinlar Chin shtatida yashaydi. Falam, tiddim, xaka-chin va boshqa xalqlar (va tillar) vakillaridan tashkil topgan. Myanma aholisi taxminan 880 ming kishini tashkil qiladi.

Hindistonda chinlar Assam , Manipur , Meghalaya va Mizoram shtatlarida yashaydi va Mizo, Thado, Lakher va boshqa xalqlar (va tillar) vakillaridan tashkil topgan. Hindistondagi aholi 400 ming kishidan oshadi.

Tillari 
Chin xalqi Tibet-Birman tillarining Kuki-Chin-Naga boʻlimining Kuki-Chin guruhini tashkil etuvchi juda koʻp tillarda gaplashadi], sredi nix preobladayut протестанты, osobenno баптисты.

Kuki-chin tillari birinchi marta Sten Konov tomonidan tavsiflangan va tasniflangan. Bu tillarTibet-Birma oilasining Birma turkumiga kiritilgan. Chin tillari olmoshlarning ahamiyati bilan ajralib turadi. Ot va olmoshlarning ikkita ohangi mavjud: toʻgʻridan-toʻgʻri va bilvosita.

Shuningdek, norasmiy ogʻzaki nutq va „adabiy“ nutq ham mavjud. Rasmiy jumlalar har doim nutq tilida boʻlgani kabi olmosh bilan emas, balki yuklamali feʼl bilan tugaydi.

Dini 
Chinlar asosan nasroniylar, ular orasida protestantlar  ayniqsa, baptistlar koʻpchilikni tashkil qiladi. Saflarning alohida vakillari Manashe qabilasining avlodlari ekanliklarini eʼlon qilib, yahudiylik diniga eʼtiqod qila boshladilar. Ular oʻzlarini Bney-Menashe deb atashadi va baʼzilari Isroilga koʻchib ketishgan.

Hayot tarzi 
Chin xalqlarining hayot tarzi. Ular asosan dehqonchilik (sholi, bugʻdoy, makkajoʻxori), toʻquvchilik va ovchilik bilan shugʻullanadi. Chinlarning kiyimlari xoʻjalik matolaridan tayyorlangan, oʻziga xos plash yoki nakidkani (yopqich) eslatadi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Buyuk Sovet Entsiklopediyasi. M..: „Sovet Entsiklopediyasi“, 1969-1978
 Chesnokov Ya.V. Janubiy Osiyo xalqlari. M..: SSSR, 1963-yil
 Chin // Dunyo xalqlari va dinlari
 Xenderson EJA Chin pronominallashtirilgan til sifatida // Sharq va Afrika tadqiqotlari maktabining xabarnomasi, jild. 20, 1957, bet. 323-327.

Havolalar 

 Soʻzlashuv tili pronominallashgan til sifatida
 Annamese va Tibet-Burmik

Hindiston xalqlari
Myanma xalqlari
 Tibet-Burman xalqlari
Tagish

Tagish (tagish Tagish) yoki Tagish Xvaan (tagish Tā̀gish kotʼīnèʼ, tl.Taagish ḵwáan ) — Kanadadagi Atabaskan guruhiga mansub hind xalqi. Ular Amerika mongoloid tipiga mansub. Tagish, ingliz va tlingit tillarida soʻzlashadi. Ularni Tlingitlar oʻz hududiga qoʻshib olishgan.

Anʼanaviy aholi punktlari Yukon hududining gʻarbidagi Tagish va Marsh-Leyk atrofida joylashgan. Joyning nomlanishi tom maʼnoda „bahorgi muz“ deb tarjima qilinadi.

Tagish tili kaska va telten tillariga yaqin. Ona tomondan qarindoshlik aloqalari Ular ikkita fratriyaga boʻlingan: Qargʻa va Boʻri. Potlatch odati keng tarqalgan edi. 20-asrning oxiriga kelib tagish tilida soʻzlashuvchilar soni 5 kishini tashkil etdi. Hozir ular asosan Uaytxors va Karkross shaharchalarida yashaydilar.

Bugungi kunda Tagish xalqi asosan Karkross yoki Uaytxorsda yashaydi va Karkross/ Tagishning birinchi millati (ingliz.) (rus. yoki Kvanli Dyunnig Birinchi millati) (ingliz.) (rus.) aʼzosi hisoblanishadi.

Kheesh (Jim Meyson Skukum), Shao Tlaa (Keyt Karmak) va Khaa Kuuh (Charli Douson), Tagish mahalliy xalqlari vakillari Klondayk oltin lixoradkasiga olib kelgan kashfiyot qilishgan.

Manbalar

Havolalar 

 Yukon ona tili markazi (1) 
 Yukon ona tili markazi (2)
 Carcross/Tagish birinchi millati
Subarctic Hindulari
 shimoli-g'arbiy Sohil hindulari
Kanada xalqlari
Kanada Hindulari
Kiyev kuni

Kiev kuni (ukr. Den Kíєva) har yili may oyining oxirgi yakshanbasida oʻtkaziladigan Kiyev shahriga bagʻishlangan bayramdir.

Kiev kunining birinchi bayrami 1982-yil may oyining oxirida boʻlib oʻtdi va u shaharning 1500-yilligini nishonlash bilan bogʻliq boʻlgan. Bu shartli sana hisoblanadi. Bayramni oʻtkazish gʻoyasi 1979-1989-yillarda Kiev shahar xalq deputatlari kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi V. A. Zgurskiyga tegishli boʻlgan. 1987-yildan beri Kiev kuni doimiy rasmiy bayramga aylandi.

Bir necha kun davom etadigan Kiev kunida koʻplab ommaviy tadbirlar oʻtkaziladi, Maydan Nezalejnosti asosiy shahar maydonida katta kontsert, yelkanli regata va Race Horizon Park velosiped poygasi, shuningdek, eng yorqin va Kashtan daraxtlari ostida yugurish kabi eng ommaviy sport va xayriya tadbiri Mushakbozlik bilan bayram yakunlanadi.

Manbalar 

 Ukraina Bayramlari
Kiev Madaniyati
Arxeologik meros

Arxeologik meros — tarixiy-madaniy merosning ajralmas qismi boʻlib, oʻtmishning moddiy qoldiqlari, ularni oʻrganish natijasida olingan natijalar va bilimlar, muhofaza qilinadigan arxeologik yodgorliklardan iborat. Arxeologik meros tarixiy xotiraning muhim manbai hisoblanadi.

Yoʻq qilish va himoya qilish 
Vaqt oʻtishi bilan arxeologik joylar soni kamayadi. Arxeologik yodgorliklarning yoʻq qilinishiga inson taʼsiri va texnogen omil katta taʼsir koʻrsatadi. Arxeologik yodgorliklar koʻchmas meros hisoblanadi. Qadimgi qoyatosh rasmlari yoki tepaliklarni boshqa joyga koʻchirish mumkin emas. Vaqt oʻtishi bilan yoʻq boʻlib ketadigan arxeologik meros mavjud. Masalan, bu toshga oʻyilgan „Uchar kiyik“ temir davrga tegishli. Evropa Madaniy Konventsiyasi arxeologik meros tarixni bilish uchun muhim ekanligini tan oldi. Konventsiya madaniy loyihalar sonining koʻpayishi tufayli arxeologik meros yoʻq qilinayotganini tan oladi. Nafaqat manfaatdor davlatlar, balki Yevropaning barcha davlatlari ham arxeologik merosning yoʻq qilinishini kamaytirish uchun arxeologik merosni himoya qilish tarafdori boʻlishi kerak. Konventsiya turli davrlarga oid insoniyat ashyolari va qoldiqlarini arxeologik meros sifatida koʻrib chiqiladi. Davlat mablagʻlari hisobidan mamlakat arxeologik merosni saqlab qolish majburiyatini oladi. Ashyoviy dalillarni saqlash maqsadida arxeologik qoʻriqxonalar tashkil etiladi. Noqonuniy qazish ishlarini oldini olish uchun qazish ishlariga ruxsat berish tartiblari qoʻllanadi. Qazish paytida arxeologik merosga zarar keltirmaydigan uskunalardan foydaladi.

Vayron qiluvchi omillar antropogen va tabiiydir. Antropogenga, xususan, noqonuniy qazishmalar va iqtisodiy faoliyat kiradi.

Arxeologik merosning monitoringi 
Monitoringga kartografiya, fotografiya va topografik rejalarni tayyorlash kiradi. Monitoring yordamida arxeologik merosning pasporti tuziladi. Pasportda arxeologik merosning nomi, sanasi, qazilma ishlari muallifining ismi-sharifi, meros topilgan madaniy qatlamning holati, bibliografiya, arxiv manbalari, merosning tarixiy ahamiyati yoziladi.

Yana qarang 

 Valletta Treaty, 1992
 Chernie kopateli

Manbalar

Adabiyotlar 
 Статья: «Археологическое наследие»
 Статья: «Археологическое наследие России»
 Статья: «Проблемы сохранения археологического наследия от советской археологии до сегодняшнего дня»
 Статья: «Деятельность научно-производственного центра наследия по сохранению археологического наследия»
 Статья: «Проблема сохранения археологического наследия Южного Урала в контексте его социокультурного использования»

Havolalar  

 ИКОМОС, Хартия защиты и управления археологическим наследием, 1990.
Arxeologiya
 madaniy meros
Parij tinchlik shartnomasi (4-oktabr 1801-yil)

Parij tinchlik shartnomasi (4- oktyabr 1801-yil) — Rossiya imperiyasi va Ispaniya oʻrtasidagi tinchlik shartnomasi boʻlib, rus-ispan urushi, bu davlatlar rasmiy ravishda 1799 — 1801-yillarda boʻlgan va bitta toʻqnashuvsiz tugagan.

Tarixi 
1799-1801-yillardagi rus-ispan urushi Ikkinchi koalitsiya urushi doirasida boʻlib oʻtdi, unda Rossiya Angliya tomonida, Ispaniya esa Fransiya tomonida qatnashdi. Rossiya-Ispaniya munosabatlarining uzilishining asosiy sababi Malta ordeni Prioritetlari masalasi edi, oʻsha paytda Buyuk Ustasi Ispaniyaga urush eʼlon qilgan Rossiya imperatori Pol I edi.

Biroq, 1800-yilda Pavel I Angliya va Avstriya bilan ittifoqni buzadi va ularni Rossiya manfaatlarini chetlab oʻtib, oʻz maqsadlariga intilayotganlikda aybladi va Fransiya va Ispaniya bilan yaqinlashish yoʻlini belgiladi, bu esa oʻz navbatida Rossiya bilan ittifoqqa muhtoj edi.

1801-yilda fitna natijasida vafot etganidan soʻng, Malta ordeni grossmeyster unvoniga ega boʻlgan Pavel I, u tufayli urush oʻz maʼnosini butunlay yoʻqotdi va rus taxtiga oʻtirgan Aleksandr I graf A. I. Morkovni yuboradi. Fransiya va Ispaniya bilan tinchlik tuzish buyrugʻi bilan oʻsha yili Parijga elchi sifatida. Ikkinchisi, fransuz vositachiligini chetlab oʻtib, Ispaniyaning Parijdagi elchisi J. N. Azar bilan bogʻlandi, u Ispaniyaning birinchi vaziri Markiz M. Godoy va Fransiyaning birinchi konsuli N. Bonapartning ishonchiga sazovor boʻladi. Morkov eng qisqa vaqt ichida Ispaniya elchisi va 4 bilan muzokara olib borishga muvaffaq boʻldi 1801-yilda Rossiya va Ispaniya oʻrtasida tinchlik shartnomasi imzolandi.

1801-yil 5-dekabrda shartnoma Madridda Ispaniya qiroli Karl IV va 1802-yil 27-fevralda (11 mart) Sankt-Peterburgda Rossiya imperatori Aleksandr I tomonidan ratifikatsiya qilingan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 Volosyuk O. V. Torgovie otnosheniya mejdu Rossiey i Ispaniey v nachale XIX v. // Vestnik Rossiyskogo universiteta drujbi narodov. Seriya: Istoriya Rossii. — M.: Izd-vo RUDN, 2017. — T. 16, № 3. — S. 445—461. — ISSN 2312-8690.
 Zmeev V. A. Uchyoba, jizn i diplomaticheskaya deyatelnost A. I. Morkova // Obrazovanie. Nauka. Innovatsii: Yujnoe izmerenie. — Rostov n/D.: Izd-vo YuFU, 2012. — № 3 (23). — S. 128—136. — ISSN 1996-6792.
 
 
 Rossiya imperiyasining xalqaro shartnomalari
 Ispaniya xalqaro shartnomalari
Rossiya-Ispaniya munosabatlari
Parij tinchlik shartnomasi (1815)

Parij tinchlik shartnomasi (1815) — yettinchi antifransuz koalitsiyasi (Rossiya, Buyuk Britaniya, Avstriya va Prussiya) aʼzolari va Fransiya oʻrtasidagi tinchlik shartnomasi boʻlib, unda Burbonlar hokimiyati ikkinchi marta tiklangan. Fransiya vakillari birinchi navbatda Talleyran, keyin Richelieu, Rossiya — Razumovskiy va Kapodistrias, Prussiya — Hardenberg va Gumboldt, Avstriya — Metternich va Vissenburg, Angliya — R. S.Kaslrli. va Vellington.

Prussiya Elzasni unga berishni qatʼiy talab qiladi, ammo Rossiya uzoq vaqt davomida Fransiya hududlariga har qanday bosqinchilikka qarshi chiqadi; Angliya unga qoʻshiladi va Prussiya taslim boʻlishga majbur boʻladi. Fransiya, kengroq aytganda, 1790-yilda chegaralariga qaytarildi; ammo Avignon va Elzas va Lotaringiyadagi ilgari unga tegishli boʻlmagan kichik hududlar uning orqasida qoldi. U Saarlouis va Saarbryukenni Prussiyaga ularga tegishli hudud bilan, Gollandiyaga — Bulyon gersogligi va Filippvil va Marienburg qal’alari, Bavariya — Lauterning chap qirgʻogʻi, Landau shahri (Pfalzda) bilan qaytarishi kerak boʻladi, Sardiniya — Savoyning bir qismi; Monako mustaqil knyazlik sifatida tiklandi.

Bundan tashqari, Fransiyaga 700 million frank miqdorida tovon puli belgilandi, u besh yil ichida toʻlashi kerak edi; toʻlovdan oldin u oʻz hududining bir qismini 150 ming kishilik ittifoqchi armiya tomonidan bosib olinishiga va parvarishlash ishonib topshirilgan shaxs rozi boʻlishi kerak edi. Urushlar paytida fransuzlar turli muzeylar va omborlardan oʻgʻirlagan barcha sanʼat va adabiyot asarlarini oʻz narsalari deb qaytarishlari kerak edilar. Qoʻshimcha moddada vakolatlar qul savdosini butunlay yoʻq qilish yoʻlida choralar koʻrish majburiyatini oladi. Maxsus akt bilan vakolatlar Shveysariya hududining betarafligi va daxlsizligini kafolatladi; Yana bir maxsus aktga koʻra, toʻrt Ittifoqchi davlat, zarurat tugʻilganda, qurol kuchi bilan Parij tinchligi asoslarini qoʻllab-quvvatlashga va hech qanday holatda Bonapart oilasi aʼzolarini Fransiya taxtiga qabul qilmaslikka vaʼda beradi.

Yana qarang 
 Parij shartnomasi (1814)

Adabiyotlar 
 Водовозов. Парижские мирные договоры // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Дебидур А. Дипломатическая история Европы. — Ростов-на-Дону: Феникс, 1995. — Т. 1. — С. 87-104. — ISBN 5-85880-088-2

Havolalar 
 Тексты договоров
 Avstriya xalqaro shartnomalari
 Buyuk Britaniyaning xalqaro shartnomalari
 Prussiya xalqaro shartnomalari
 Rossiya imperiyasining xalqaro shartnomalari
 Fransiya xalqaro shartnomalari
 XIX asrning tinchlik shartnomalari
Napoleon urushlari shartnomalari
1921-yilgi Amerika-Avstriya tinchlik shartnomasi

Amerika qoʻshma Shtatlari va Avstriya oʻrtasidagi tinchlik shartnomasi (eng. Treaty of Peace between Austria and the United States of America) ― Birinchi jahon urushi oxirida 1921-yil 24-avgustda Vena shahrida imzolandi. Alohida tinchlikni imzolash zarurati shundan iborat ediki, AQSh Senati Antanta davlatlari va yangi tashkil etilgan Avstriya Respublikasi oʻrtasida tuzilgan koʻp tomonlama Sen-Jermen tinchlik shartnomasini ratifikatsiya qilishdan bosh tortdi (Avstriya-Vengriyaning merosxoʻrlaridan biri, Toʻrtlik ittifoqining bir qismi sifatida urush).

Imzo tarixi 
1917-yil 6-aprelda Amerika Qoʻshma Shtatlari Birinchi jahon urushi davrida Germaniya imperiyasiga qarshi kurashda Ittifoq kuchlariga qoʻshildi.

4-dekabr kuni, Kongress oldida soʻzga chiqqan AQSh Prezidenti Vudro Vilson, uning mamlakatiga Avstriya-Vengriyaga urushini eʼlon qilishga imkon beruvchi qaror qabul qilishni talab qildi, uning soʻzlariga koʻra, „Germaniya hukumatining vassali“ edi. 7-dekabrda 169 Qoʻshma qarori Kongress tomonidan deyarli bir ovozdan qabul qilindi; keyinchalik uni imzolashi bilan Prezident Gabsburg imperiyasiga qarshi urush eʼlon qildi.

1918-yil 17-oktabrda Vengriya Avstriya bilan ittifoqini  tugatdi va shu bilan Sen-Jermen va Trianon shartnomalarida qonuniy ravishda rasmiylashtirildi. Parij tinchlik konferentsiyasida amerikalik vakillar tomonidan imzolangan ikkala shartnoma imzolangan boʻlsa-da, Senat AQSh Millatlar Ligasida ishtirok etishni istamasligi sababli ularni ratifikatsiya qilishdan bosh tortdi.

Natijada, Qoʻshma Shtatlar va Avstriya hukumati yangi tashkil etilgan xalqaro tashkilot bilan bogʻliq boʻlmagan alohida tinchlik shartnomasini tuzish boʻyicha muzokaralar boshladi. 1921-yil 24-avgustda Vena shahrida shartnoma imzolandi, shundan soʻng uni Avstriya tomoni 8-oktabrda, AQSh Senati 18-oktabrda, Amerika prezidenti 21-oktabrda ratifikatsiya qildi. 1921-yil 8-noyabrda  Vena shahrida ratifikatsiya hujjatlari almashinuvi boʻlib oʻtdi, bu tinchlik shartnomasining kuchga kirishini tasdiqladi.

Shartnoma shartlari 
Shartnomaning 1-moddasida Avstriya hukumati AQSh hukumatiga Sen-Jermen shartnomasini imzolagan boshqa ittifoqdosh mamlakatlarga berilgan barcha huquqlar va imtiyozlarni beradi.

Shartnomaning 2-moddasida Sen-Jermen shartnomasining qaysi bandlari Qoʻshma Shtatlarga nisbatan qoʻllanishi aniqlangan. 3-moddaga koʻra, ratifikatsiya hujjatlari almashinuvi nazarda tutilgan.

Effektlar 
Tinchlik shartnomasi Amerika-Avstriya munosabatlarining asoslarini Millatlar Ligasi tomonidan qattiq nazoratni chetlab oʻtdi. Natijada, AQSh birinchi Avstriya Respublikasi hukumatiga Sen-Jermen  shartnomasiga muvofiq harbiy yordam yukini yengillashtirishga qisman yordam berdi.

1924-yil 26-noyabrda Vashingtonda Avstriya va Vengriya hukumatlari tomonidan amerikaliklarga toʻlanadigan tovon miqdorini aniqlash uchun qoʻshma Amerika-Avstriya-Vengriya komissiyasi tashkil etildi.

Yana qarang 

 Birinchi jahon urushi
 Sent-Jermen shartnomasi (1919)
 Avstriya-Amerika munosabatlari

Manbalar 

 avgust 1921
siyosatda 1921-yil
 Avstriya xalqaro shartnomalari
 AQSh xalqaro shartnomalari
birinchi jahon urushi shartnomalari
Birinchi Axen sulhi

Birinchi Axen sulhi ― 1668-yil 2-mayda qirol Lyudovik XIV 1667-yilda Ispaniyaga qarshi boshlagan devolyutsiya urushi yakunida tuzilgan. Qizi Mariya Tereza bilan turmush qurgan Filipp IV Ispanskiyning oʻlimidan foydalanib, Lyudovik Brabant va Namyurda xususiy shaxslar oʻrtasida qabul qilingan Germaniyaning meros huquqiga ishora qilib, Ispaniya Gollandiyasining aksariyat qismiga daʼvolarini eʼlon qildi.

Biroq, Lyudovikning muvaffaqiyatlari Angliya, Gollandiya va Shvetsiya oʻrtasidagi uch tomonlama ittifoq tomonidan toʻxtatildi, u Ispaniyaga Lyudovik XIVga Fransh-Konte yoki u tomonidan bosib olingan Flandriyaning bir qismini berishni buyurdi va bu shartlarga rozi boʻlmaydigan tomonga urush bilan tahdid qildi. Fransuz qiroli Sen-Jermen-en-Leda ushbu shartlarni qabul qilganidan soʻng, Ispaniya ham Flandriyaning bir qismini berishga rozi boʻldi. Natijada, Fransiya Ispaniyaning Niderlandiyadagi egallagan 11 ta shahrini (jumladan, Due va Lillni) saqlab qoldi, ammo Fransh-Konteni Ispaniyaga qaytardi, shundan soʻng Uchlik ittifoqi yordami bilan may oyida Axenda rasmiy tinchlik oʻrnatildi, uni saqlab qolish uchun uchta hukumat 1669-yilgi shartnomaga koʻra birlashishdi.

Manbalar

Havolalar 
 Аахенский мир // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
1668
Germaniya tarixi
 Niderlandiya Tarixi
 Ispaniya xalqaro shartnomalari
 Fransiya xalqaro shartnomalari
 XVII asr tinchlik shartnomalari
Traktor (futbol klubi, Toshkent)

"Traktor Toshkent" — Toshkentda joylashgan sobiq oʻzbek futbol klubi. U xuddi shu nomdagi stadionda chiqish qilgan.

Nomlari 
 1968-1969 — „Tashavtomash“
 1970-2007 — „Traktor“

Tarixi 
U 1968-yilda 1950-yilda tashkil etilgan „ZMT“ klubining vorisi sifatida tashkil etilgan, ammo tez orada tarqalib ketgan. Jamoaning asoschisi va bosh homiysi Toshkent traktor zavodi edi.

1968-yilda SSSR Ikkinchi ligasining „Markaziy Osiyo“ zonasida debyut qilgan. 1970-yilgi mavsumda „Traktor“ soʻnggi, 22-oʻrinni egallab, turnirni tark etdi.

Oʻsha yili klub birinchi marta SSSR kubogida ishtirok etdi, ammo birinchi oʻyindayoq magʻlub boʻldi. Ikkinchi ligadan tushib ketganidan soʻng jamoa 1986-yilgacha Oʻzbekiston SSR havaskorlar chempionatida ishtirok etgan.

1987-yilda „Traktor“ Ikkinchi ligaga qaytishga muvaffaq boʻldi va 1989-yilgacha unda oʻynadi. 1990—1991-yilgi mavsumlarda SSSR Ikkinchi quyi ligasida qatnashgan.

Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin 1992—2007-yillarda „Traktor“ Oʻzbekiston chempionati Oliy ligasida oʻynagan.

2007-yilgi mavsumdan soʻng klub futbolchilarning maoshini toʻlay olmay qolgan va Oʻzbekiston PFL „Traktor“ni Oliy ligaga qoʻymaslik toʻgʻrisida qaror qabul qilib, ikkinchi ligaga yoʻllagan.

Koʻp oʻtmay, futbol klubi rahbariyati moliyaviy qiyinchiliklar tufayli „Traktor“ tarqatib yuborilganini eʼlon qildi.

Yutuqlari 

 Turkmaniston Prezidenti kubogi 4-oʻrin: 2014

Mustaqil Oʻzbekistonda 
  Kubok finalchisi (2004).
 Oliy ligada 4-oʻrin (2005).

SSSR vaqtlarida 
  Ikkinchi liganing „B“ klassi „Markaziy Osiyo“ zonasi gʻolibi (1969).
  3 karra Oʻzbekiston SSR chempioni (1967, 1976, 1986).
  Oʻzbekiston SSR kubogi sohibi (1975).

Mashhur futbolchilar va murabbiylar

Murabbiylar 
  Gennadiy Krasnitskiy
  Vadim Abramov
  Ravshan Haydarov

Futbolchilar 
  Sergey Bondarenko
  Vyacheslav Klochkov
  Stanislav Stadnik
  Sefer Aliboyev
 / Timur Xalmuratov
 / Karlen Abramov
 / Dmitriy Bashkeyvich
 / Vadim Afonin
 / Anton Mayeranov
 / Nikolay Markov
 / Nikolay Shirshov
 // Denis Shulga
  Vagiz Galiulin
  Aleksey Evstafeev
  Aziz Ibragimov
  Javlon Ibrohimov 
  Anzur Ismoilov
  Ilhom Moʻminjonov
  Ibrohim Rahimov
  Pavel Solomin
  Ravshan Haydarov
  Nu’mon Xasanov
  Aleksandr Xvostunov

Havolalar  
 Информация про ФК «Трактор» Ташкент на сайте wildstat.ru
 Информация про ФК «Трактор» Ташкент на сайте footballfacts.ru
 Информация про ФК «Трактор» Ташкент на сайте vfm-elita.com 

Oʻzbekiston futbol klublari
1968-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Oʻzbekistonda faoliyati tugatilgan futbol klublari
Alifbo boʻyicha futbol klublari
Oʻzbekiston SSR futbol klublari
Toshkent futbol klublari
Oʻzbekiston Superligasi jamoalari
1926-yilgi Berlin shartnomasi

1926-yilgi Berlin shartnomasi — 1926 yil 24-aprelda Berlinda Veymar Respublikasi va SSSR oʻrtasida tuzilgan hujum qilmaslik va betaraflik toʻgʻrisidagi shartnomadir. 1926-yil 10-iyunda Reyxstag tomonidan tasdiqlangan. 1925-yilda Germaniya tomonidan Gʻarb davlatlari bilan imzolangan Lokarno kelishuvlaridan soʻng, Berlin shartnomasi 1922-yilgi Rapallo shartnomasi qoidalarining daxlsizligini tasdiqlash uchun moʻljallangan edi.

Shartnoma ikki davlat oʻrtasidagi savdo va mavjud harbiy munosabatlarni tartibga soldi. Germaniya, shuningdek, urushdan oldingi chegaralar doirasida oʻzining sharqiy chegaralarini reja asosida tiklash uchun Polshaning pozitsiyasini zaiflashtirishdan manfaatdor edi. U SSSR va uchinchi davlat oʻrtasida harbiy mojaro yuzaga kelgan taqdirda SSSRga nisbatan betaraflikni saqlash majburiyatini oldi, bu yerda uchinchi davlat deganda birinchi navbatda Birinchi jahon urushidan keyin Germaniya va Rossiya tarkibiga kirgan hududlarda tuzilgan Polshani nazarda tutgan. Sovet-Polsha urushi sodir boʻlgan taqdirda, Germaniyaning betarafligi Fransiyaning mojaroga bevosita aralashishini qiyinlashtirdi.

Berlin shartnomasi bilan Germaniya tashqi ishlar vaziri Gustav Shtrezeman Germaniya siyosatini „Gʻarbiy yoʻnalish“ga qayta yoʻnaltirish shubhalarini oldini olish hamda SSSR va Gʻarb oʻrtasidagi munosabatlarda vositachilik qilish orqali Sovet Ittifoqi bilan munosabatlarni „yumshatish“ga harakat qildi,

1931-yildagi 5 yillik shartnomaning dastlabki muddati qoʻshimcha ravishda istalgan vaqtda, lekin 1933-yil 30-iyundan oldin emas, denonsatsiya qilish huquqi bilan cheksiz muddatga uzaytirildi. Shartnoma denonsatsiya qilinmadi va 1939-yil 23-avgustda Germaniya va Sovet Ittifoqi oʻrtasida hujum qilmaslik toʻgʻrisidagi bitim sifatida qayta koʻrib chiqilgunga qadar amalda qoldi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 http://www.dhm.de/lemo/html/weimar/aussenpolitik/berlinervertrag/index.html Arxivnaya kopiya
 http://www.1000dokumente.de/index.html?c=dokument_de&dokument=0020_ber&object=translation&st=&l=en Arxivnaya kopiya
Xalqaro shartnomalar
Germaniya-Rossiya aloqalari
Rossiya-Germaniya munosabatlari
 SSSRning xalqaro shartnomalari
 Weimar Respublikasining xalqaro shartnomalari
 XX asrning xalqaro shartnomalari
 1926-yil qonun
SSSRda 1926-yil
 alifbo tartibida shartnomalar
Berlin tarixi
 aprel 1926-yil
Yo‘ldosh Sharipov

Yoʻldosh Sharipov (1913—1973-yil) — qoraqalpoq sovet aktyori va rejissori. Qoraqalpogʻiston ASSR xalq artisti (1949). Oʻzbekiston SSR xalq artisti (1957). 

1930-yilda Xorazm viloyat teatri (hozirgi Ogahiy nomidagi Xorazm viloyat musiqali drama teatri) sahnasida debyut chiqish qilgan. 1933—1936-yillarda, 1939-yildan esa Nukusdagi Qoraqalpoq teatri aktyori, rejissori edi. 1936—1939-yillarda Rossiya teatr va san’at institutida tahsil olgan.

Aktyor va rejissor 1945-1951 va 1961—1963-yillarda Nukus teatriga rahbarlik qilgan.

Sharipov 1943-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi (b) a’zosi boʻlgan.

Oʻynagan roʻllari 
• Boysari (Davqorayevning "Alpomish”) 

• Makferson (“Rus savoli” K.Simonov), 

• Suxsurov (“Qabrdagi ovoz” A.Qahhor) va boshqalar.

Rejissyorlik faoliyati 
• “Gulsara” Yashen va Muhamedovlar (1940—1948-yillarda) 

• Aymurzayevning “Oʻz tayoqchasi bilan” (1940-yilda)

• A.N.Ostrovskiyning “Qashshoqlik illat emas” (1944-1947—1956-yillarda)

• “Amudaryo boʻyida” Aymurzayev (1949-yilda)

• «Berdoq» (1958-yilda) Aymurzayeva va boshqalar

Adabiyotlar 

 Teatr entsiklopediyasi. 5-jild / bob. ed. P. A. Markov - M.: Sovet Entsiklopediyasi, 1967-yil.

Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
1973-yilda vafot etganlar
1913-yilda tugʻilganlar
1-yanvarda tugʻilganlar
Oʻzbekiston SSR xalq artisti
Qoraqalpogʻiston ASSR xalq artistlari
Oʻzbekiston rejissyorlari
Amerika Qo‘shma Shtatlari va Yaponiya o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlik va xavfsizlik shartnomasi

Amerika Qoʻshma Shtatlari va Yaponiya oʻrtasidagi oʻzaro hamkorlik va xavfsizlik shartnomasi (ingliz. Treaty of Mutual Cooperation and Security between the United States and Japan, (yap. 日本国とアメリカ合衆国との間の相互協力及び安全保障条約 – Nippon-koku to America-gasshu:koku to no Aida no So:go Kyo:ryoku oyobi Anzen Xosho: Jo:yaku)) – Amerika Qoʻshma Shtatlari va Yaponiya oʻrtasidagi kelishuv, qonun chiqaruvchi organ hisoblanadi hamda ikki davlat ittifoqining asosi va Yaponiyada Amerika harbiy kontingentining mavjudligini nazarda tutadi; 1960-yil 19-yanvarda Vashingtonda imzolangan San-Fransisko tinchlik sulhini yangilaydi.

Yangi shartnoma Qoʻshma Shtatlarga Yaponiya hududida harbiy bazalar yaratish va ulardan foydalanish, shuningdek, ularga istalgan miqdordagi qurolli kuchlarni joylashtirish imkoniyatini berdi. Yaponiya, oʻz navbatida, hujum sodir boʻlgan taqdirda Amerika bazalarini himoya qilishga vaʼda berdi.

San-Fransisko shartnomasi bilan solishtirganda, 1960-yilgi shartnomada tengroq shartlar mavjud edi. Xususan, unda Qoʻshma Shtatlar armiyasining Yaponiya ichki ishlariga aralashuviga ruxsat beruvchi, shuningdek, Tokioga AQShning roziligisiz uchinchi davlatlar bilan harbiy shartnomalar tuzishni taqiqlovchi qoidalar kiritilmagan.

Shartnoma, shuningdek, har ikki tomon xalqaro nizolarni tinch yoʻl bilan hal qilish, har qanday davlatga qarshi „kuch qoʻllash tahdidi yoki qoʻllash“ dan voz kechish va BMT Nizomi qoidalariga qatʼiy rioya qilish majburiyatini olgan qoidalarni oʻz ichiga olgan. Shartnoma Yaponiyaga Qoʻshma Shtatlar uchinchi davlatlar bilan urushga kirgan taqdirda AQShga yordam koʻrsatish majburiyatini yuklamadi.

Shartnoma 10 yilga moʻljallangan, shundan soʻng tomonlardan biri uni denonsatsiya qilish huquqiga ega edi.

Shartnomaning imzolanishiga va xususan, ratifikatsiya qilinishiga qarshi norozilik harakati urushdan keyingi yillarda Yaponiyadagi eng yirik ijtimoiy-siyosiy harakatiga aylandi. Unda sotsialistlar, kommunistlar va " yangi chaplar " faol ishtirok etdilar.

Yana qarang 

 Yaponiya-AQSh xavfsizlik shartnomasi
 Kishi, Nobusuke

Manbalar

Havolalar 

 1967-yilda Tokio, Yaponiyadagi Racy Comic Books and Birdseed Highs  Arxivnaya kopiya  )

 Yaponiya xalqaro shartnomalari
 AQSh xalqaro shartnomalari
Amerika-Yaponiya munosabatlari
Yaponiyada AQSh harbiy bazalari
 AQSh tarixi (1964-1980)
1772-yildagi Varshava shartnomasi

1772-yildagi Varshava shartnomasi — Polsha qiroli va Seym tomonidan Varshavada Rossiya imperiyasi, Prussiya Qirolligi va Avstriya imperiyasi bilan tuzilgan va ushbu vakolatlar tomonidan amalga oshirilgan Polsha-Litva Hamdoʻstligining birinchi boʻlimini qonuniylashtirgan xalqaro shartnoma.

Rossiya Polshada Advokatlar konfederatsiyasini bostirib, yoʻq qilganda va rus-turk urushi baxtli yakuniga yaqinlashganda, Prussiya qiroli Fridrix II Usmonli imperiyasi ustidan qozonilgan gʻalabalar va Rossiya taʼsirining toʻliq ustunligi tufayli rus qudratining keskin oshishidan qoʻrqib, Polshada oxirgisini boʻlish rejasini tuzdi, bundan tashqari, Rossiya Polsha yerlaridagi turk urushi uchun haq olardi, Prussiya va Avstriya ham uning bir qismini olishlari kerak edi. U Avstriya va Rossiyani bu rejaga koʻndira olgan. Uch hokimiyat oʻzaro ittifoq tuzib, oʻz qoʻshinlari bilan: Prussiya — sharqiy yoki qirollik, Prussiyani, Avstriya — Galisiya va Podoliyaning bir qismini, Rossiya — Belarusiyani ishgʻol qilishdi.

Shundan soʻng Polshada Seym chaqirilgan va knyaz Adam Poninskiy uning marshali yoki prezidenti boʻlib, ittifoqchi kuchlardan oyiga 3000 chervonets maosh oladigan boʻlgan. Seym masalalarni koʻpchilikning ovozi bilan hal qilishga majbur boʻlgan; poraga uchmaganlar Seym aʼzolari chiqarib yuborilgan, qolganlari delegatsiya tayinlashga majbur boʻlganlar, bu delegatsiya ittifoqchilar bilan ular tomonidan bosib olingan yerlarni berish toʻgʻrisida risola tuzishi kerak boʻlgan. Bu amalga oshirilgan va tuzilgan risola Seym tomonidan tasdiqlangan. Rossiya 2200 kv. milya va taxminan 1,500,000 aholi, Avstriya — 1600 kv. milya va 2 500 000 aholi, Prussiya — 700 kv.milya, 900 000 aholisi boʻlgan yerlarni qoʻlga kiritganlar, ammo Polshaga Danzig va Tornni qoldirishgan.

Boʻlinishda ishtirok etgan vakolatlar Polshaga uning qolgan mulkining daxlsizligini kafolatlagan va Rossiya, bundan tashqari, unda oʻrnatilgan qoidalarni himoya qilishni oʻz zimmasiga olgan va shu bilan Polshada oʻz taʼsirini kuchaytirgan. Prussiya siyosatidan kelib chiqqan risola unga eng katta foyda keltirgan, ammo polyaklar Rossiyani asosiy aybdor deb bilishgan va bu ularning ruslar taʼsiridan voz kechish istagini kuchaytirgan.

Yana qarang 
 Varshava konventsiyasi (1733)
 Varshava shartnomasi (1768)

Adabiyotlar 

 Solovyov, „Polshaning qulashi tarixi“;
 Kostomarov, „Hamdoʻstlikning soʻnggi yillari“;
 Bobrjinskiy, „Polsha tarixi boʻyicha insho“ (rus. tarjima.);
 Kareev, „Tarixiy adabiyotda Polshaning qulashi“.
 Myakotin, Venedikt Aleksandrovich. 1772-yil Varshava shartnomasi / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg., 1890-1907.
1772
Germaniya tarixi
 alifbo tartibida shartnomalar
 XVIII asrning xalqaro shartnomalari
 Rossiya imperiyasining xalqaro shartnomalari
 Avstriya xalqaro shartnomalari
 Hamdo'stlikning xalqaro shartnomalari
 Prussiya xalqaro shartnomalari
Rossiya imperiyasi tarixi
Avstriya tarixi
 Polsha Tarixi
 xalqaro munosabatlar tarixi

Varshava shartnomasi
Mohira Abdullayeva

Mohira Abdullayeva (tugʻ. 1994-yil 28-may, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston) — oʻzbeklik bokschi, 81 kg dan ortiq vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2021-yilgi boks boʻyicha Osiyo chempionati bronza medali sovrindori. 2022-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati bronza medali sovrindori. Mohira Abdullayeva va Aziza Yoqubova kattalar oʻrtasidagi Jahon chempionatida birinchi boʻlib Oʻzbekistonlik ayol bokschi medalni qoʻlga kiritdi.

Biografiya 
1994-yil 28-mayda Mohira Abdullayeva Fargʻona viloyati tugʻilgan. 2022-yilda Fargʻona davlat universiteti talabasi boʻlgan.

Faoliyati 
2021-yildan boshlab u xalqaro musobaqalarda qatnasha boshladi. Oʻsha yili Belgrad shahrida (Serbiya) boks boʻyicha „58th Belgrade Winner“ xalqaro turniri 81 kg dan ortiq boʻlgan vazn toifasida Mohira Abdullayeva bronza medalini qoʻlga kiritdi. Keyin Dubay shahrida (Birlashgan Arab Amirliklari) boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida Mohira Abdullayeva 81 kg dan ortiq boʻlgan vazn toifasida yarim finalda hindistonlik Anupamaga qarshi oʻtkazilgan bahsda oʻzbeklik sportchi magʻlub boʻldi, Osiyo chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2022-yilda Istanbulda (Turkiya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Mohira Abdullayeva 81 kg dan ortiq boʻlgan vazn toifasida chorak final bahsida Kongo Demokratik Respublikasilik bokschi Lisa Kanjingani magʻlubiyata uchratib, yarim finalga yoʻl oldi. Yarim finalda marokashlik Khadija El-Mardiga qarshi oʻtkazilgan bahsda oʻzbeklik sportchi yarim final jangining 1-raundida jarohat olib, bellashuvni davom ettira olmadi. Natijada, Mohira Abdullayeva Jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
Oʻzbekistonlik ayol bokschilar
Oʻzbekistonda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Velyavsk-Bidgosh shartnomasi

Velyavsk-Bidgosh shartnomasi — 1655-1660-yillardagi Polsha-Shved urushi paytida Polsha va Brandenburg oʻrtasidagi kelishuv. Ikkita alohida akt shaklida,19-sentabrda Velauda va 1657-yil 6-noyabrda Bidgoshda, tuzilgan. Ular imzolangan paytda Polsha-Litva Hamdoʻstligi bilan Shvetsiya oʻrtasida urush kechgan va ittifoqchiga ega boʻlish uchun Sharqiy Prussiyaga boʻlgan huquqlaridan Brandenburg kurfyust Fridrix Vilgelm foydasiga voz kechgan (Brandenburg kurfyustlari Prussiya gersogligiga egalik qilishgan, lekin 1618-yildan — Polsha tojining vassallari sifatida). Shartnomaning qoʻshimcha sharti, tashqi tahdid boʻlgan taqdirda oʻzaro harbiy yordam berish boʻlgan. Polsha-Litva Hamdoʻstligiga hujum qilinganda, Brandenburg olti ming yordamchi armiyani va xuddi shunday jihozlangan yordamchi otryadlarni Polsha-Litva Hamdoʻstligi — Brandenburgga tahdid boʻlganda, toʻplashi kerak edi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 Arxengolts IV (1741-1812) Yetti yillik urush tarixi, rus. boshiga. 1901-yil
1657
 Hamdo'stlikning xalqaro shartnomalari
Brandenburg tarixi
Bydgosch
 alifbo tartibida shartnomalar
sentabr 1657-yil
 noyabr 1657-yil
Bustamante kodeksi

Xalqaro xususiy huquq kodeksi, Bustamante kodeksi ― sifatida ham tanilgan, xalqaro shartnoma boʻlib, uning maqsadi Amerikada xalqaro xususiy huquqni kodifikatsiya qilishdan iborat boʻlgan.

Kodeksni ishlab chiqish gʻoyasi 1928-yilda Kubada boʻlib oʻtgan 6-panamerika kongressida huquqshunos Antonio Sanches de Bustamante tomonidan taklif qilingan. Ushbu kongressda Gavana shartnomasi tuzilgan, uning ilovasi „Xalqaro xususiy huquq kodeksi“ boʻlgan.

Kodeks keng tarqalmagan; Qoʻshma Shtatlar muzokaralarda ishtirok etishdan bosh tortgan, Meksika va Kolumbiya shartnomani imzolamagan. Argentina, Urugvay va Paragvay xalqaro xususiy huquqda Montevideo deb ataladigan qoidalarga amal qilishga qaror qilishgan, boshqa davlatlar shartnomani turli shartlar bilan imzolaganlar.

Kodeks faqat shartnoma ishtirokchilari boʻlgan davlatlar oʻrtasidagi huquqiy xalqaro munosabatlarga taalluqli normalarga nisbatan qoʻllanadi. Turli mamlakatlar tomonidan qoʻyilgan shartlar, asosan, ushbu kodeksning qoidalari tegishli davlatning ichki qonunchiligiga zid boʻlgan hollarda qoʻllanilmaslik holatlariga ishora qiladi.

Havolalar 

 Texto del Código de Derecho Internacional Privado (ispan tilida, PDF )
 [dic.academic.ru/dic.nsf/lower/15358 Kodeks haqida bir nechta ensiklopedik maqolalar]
 Bustamante kodeksi / Katta qonun lugʻati. — M.: Infra-M. A. Ya. Suxarev, V. E. Krutskix, A. Ya. Suxarev. 2003-yil.
 xalqaro shartnomalar
 Kodlar
 xalqaro xususiy huquq
 alifbo tartibida shartnomalar