Muhammad Fahim Qosim

Muhammad Fahim Qosim (1957-yil – 2014-yil, 9-mart) – „Marshal Fahim“ nomi bilan tanilgan Afgʻon harbiy qoʻmondoni va siyosatchisi. U 2002-yil iyunidan 2004-yilning dekabrigacha va 2009-yil noyabridan vafotigacha Afgʻoniston vitse-prezidenti lavozimida ishlagan Ahmad Shoh Mas’udning vorisidir. 2001-yilda marshal unvoniga sazovor boʻlgan. U Karzay davrida kuchli va nufuzli shaxs hisoblangan. Fahim 2014-yilda vafot etganida Prezident uning sharafiga uch kunlik milliy motam eʼlon qilgan.

Hayoti 
Fahim Afgʻonistonning Panjsher viloyatidagi Omarz qishlogʻida tugʻilgan va millati tojik. U 1977-yilda Kobul institutida islom shariati va huquqi boʻyicha oʻqishni tamomlagan. Uning katta oʻgʻli Adib Fahim 2015–2019-yillarda Afgʻoniston Milliy xavfsizlik boshqarmasi direktorining birinchi oʻrinbosari boʻlgan.

Karyerasi 
Fahim prezident Burhoniddin Rabboniy davrida mamlakat razvedka boshqarmasi boshligʻi lavozimida ishlagan.

1996-yilda Fahim sobiq prezident Muhammad Najibullohni Kobulda hibsda boʻlgan Tolibon qoʻshinlaridan evakuatsiya qilishni taklif qildi, ammo Najibulloh koʻchirishdan bosh tortdi va Tolibon toʻdasi tomonidan qoʻlga olindi va qatl etildi.

Mudofaa vaziri lavozimida 
2001-yilning 11-sentabridan keyin AQShning Tolibon rejimiga qarshi bosimini kuchaytirgandan soʻng, Fahim Tolibonga qarshi kurashda Amerikaning ishonchli vakiliga aylandi.
U harbiy hujum boshlashdan xavotirda edi va Tolibonga qarshi hujum boshlashga vaʼda berdi va shunday dedi: „Bugun bizda Tolibon va terrorchilarni magʻlub etish imkoniyati bor va biz undan qanday boʻlmasin foydalanamiz“.

20-oktabr kuni AQShning „Green Berets“ guruhi Afgʻonistonga kelib, birlashgan. 30-oktabrda esa Fahim amerikalik general Tommi Franks bilan uchrashib, Mozori Sharif bilan bogʻliq gʻoyalarni muhokama qilishgan.

Kobul qulagandan keyingi dastlabki kunlarda mamlakatning bosib olingan qismlarini boshqarish uchun Fahim boshchiligidagi oliy harbiy kengash tuzildi.

Bonn shahrida muvaqqat hukumatning tuzilishi 
 AQShning muhim harbiy yordami bilan muxolifat kuchlari 2001-yil dekabr oyi boshida Afgʻonistonning deyarli barcha hududlarini Tolibondan tortib oldi va Bonnda muvaqqat maʼmuriyat tuzish masalasi muhokamaga qoʻyildi.

Afgʻonistonning eng yirik harbiy kuchlari qoʻmondoni sifatida Fahim Afgʻoniston mudofaa vaziri etib tayinlangan. Bir paytni oʻzida Muvaqqat maʼmuriyatning besh nafar rais oʻrinbosarlaridan biri boʻlgan.

Vafoti 
Fahimning soʻnggi yillari Germaniyada shifoxonada davolanish bilan oʻtdi. U 2014-yil 9-martda yurak xurujidan vafot etdi.
Karzay Faximning oʻlimini „Afgʻoniston uchun katta yoʻqotish“ boʻldi va Afgʻoniston hukumati uch kunlik milliy motam eʼlon qildi.
BMT bayonotida uni „BMTning yaxshi va ishonchli hamkori“ deya xotirlashgan". Uning oʻlimidan soʻng Afgʻoniston Milliy mudofaa universiteti „Marshal Fahim Milliy mudofaa universiteti“ deb oʻzgartirildi.

Uning xotirasiga har yili 9-mart kuni Kobul va boshqa viloyatlarda bayramlar nishonlanadi.

Manbalar

Havolalar 

 Afghanistan Online Biography of Mohammed Qasim Fahim
 globalsecurity.org – Afghanistan Politics: Mohammed Qasim Fahim
 Azadi Radio, Karzai Interview
 Official Biography as the member of Afghanistanʼs senate
 Erada Weekly, 2005
 Afghan minister escapes blast, BBC 8 April 2002
 Another Assassination Attempt Is Stopped, The New York Times, 24 November 2002
 Adviser calls Karzai a weak, foreign-influenced leader, The Daily Times, Monday, 4 June 2007
 The Real Winner of Afghanistanʼs Election, Foreign Policy Magazine, 31 August 2009

Afgʻonistonlik siyosatchilar
9-martda vafot etganlar
1957-yilda tug'ilganlar