1964-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari

– 13-Xalqaro Stoke Mandeville oʻyinlari va ikkinchi Paralimpiada oʻyinlari sifatida ham tanilgan. Mazkur musobaqa tadbirlari Yaponiyaning Tokio shahrida boʻlib oʻtgan va 1988-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlarigacha yozgi Olimpiada oʻyinlari bilan bir shaharda boʻlib oʻtgan soʻnggi yozgi Paralimpiada oʻyinlari boʻlgan.

1964-yilgi oʻyinlar hali ham rasmiy ravishda Stoke-Mandeville oʻyinlarining oʻzgargan shakli sifatida eʼtirof etilsa ham, birinchi boʻlib „Paralimpiada“ atamasini tadbir bilan bogʻliq holda ishlatishgan. „Paralimpiada oʻyinlari“ atamasi Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi (XOQ) tomonidan birinchi marta 1984-yilda tasdiqlangan boʻlsa, Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasi (XOQ) 1989-yilda tashkil etilgan.

1960-yilgi oʻyinlardan farqli oʻlaroq, koʻplab sport iuch nafardan ortiqroq ishtirokchilar qatnashgan, yaʼni sportchilar musobaqani yakunlagandan keyin aniq medal olishi avvalgi tadbirlar singari kafolatlanmagan.

Tokio 2020-yilda yana yozgi Paralimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilgan.

Sport 
1964-yilgi oʻyinlarda toʻqqizta sport turi dasturga kiritilgan. Yengil atletikada nogironlar aravachasida 60 m masofaga yugurish musobaqasi qoʻshilgan; ilgari yengil atletika dasturi faqat dala musobaqalarini oʻz ichiga olgan. Oʻshandan beri nogironlar aravachasi poygasi eng mashhur Paralimpiada musobaqalaridan biriga aylangan.

 Kamondan otish
 Yengil atletika
 Dartchery
 Snuker
 Suzish
 Stol tennisi
 Ogʻir atletika
 Nogironlar aravachasda basketbol
 Nogironlar aravachasida qilichbozlik

Medallar jadvali 
19 ta Milliy Paralimpiya qoʻmitasidan (MPQ) 17 tasining nomidan qatnashgan sportchilarning kamida bittasi medal qoʻlga kiritishdi. Odatiy tarzda, jadval bir mamlakat sportchilari qoʻlga kiritgan oltin medallar soni boʻyicha tartiblangan. Keyin kumush medallar soni, keyin esa bronza medallari soni hisobga olingan. Agar davlatlar medallar holati boʻyicha tenglashgan boʻlsa, teng reyting berilgan va ular IPC mamlakat kodi boʻyicha alifbo tartibida roʻyxatga kiritilgan.

Bir nechta istisnolardan tashqari, har bir tadbir uchun jadvalga uch turdagi medal qoʻshilgan (garchi jamoaviy musobaqalar uchun bir nechta medallar berilgan boʻlsa ham). Dartcher, snuker va stol tennisi boʻyicha ikkita bronza medali berilgan. Baʼzi suzish musobaqalarida kumush yoki bronza medallari berilmagan.

 Notoʻgʻri hisobotlar

Paralimpiada oʻyinlari boshlanishida musobaqalar natijalari haqida xabar berishda aniqlik boʻlmagan. Isroillik sportchi Michal Escapa italyan millatiga mansub boʼlib, ism-sharifi boʻlmagan. Chunki u Xalqaro Paralimpiya qoʻmitasi veb-saytlarida 1964-yilda suzish boʻyicha hisobotlar jadvalida qayd etilgan. Yozgi Paralimpiada oʻyinlarida u ikkita bronza medalini qoʻlga kiritgan va shunchaki Escapa nomi bilan deb eʼlon qilingan, Michal Eskapa shaklida emas. Biroq, 1968-yilgi Isroil gazetasida chop etilgan sportchi bilan suhbatda yozilishicha, u 1964-yilda Tokioda suzish va stol tennisi boʻyicha medallarni qoʻlga kiritgan sportchi hisoblangan.

 Ushbu jadvalni mamlakat, jami medallar soni yoki boshqa ustunlar boʻyicha saralash uchunustun sarlavhasi yonidagi belgi ustiga bosing. 

Ajoyib koʻrsatkichlarga ega boʻlgan sportchilar orasida kamondan otishda ikkita oltin medalni qoʻlga kiritgan Rodeziyalik Margaret Harriman va ikkita individual oltin medal, bitta jamoaviy oltin medal va bitta jamoaviy kumush medalni qoʻlga kiritgan fransiyalik Serge Bec ham boʻlgan. Buyuk Britaniyalik Dick Thompson yengil atletika boʻyicha ikkita oltin, bitta kumush va bitta bronza medalini qoʻlga kiritgan. Yengil atletika boʻyicha amerikalik Ron Shtein oltita oltin, janubiy afrikalik Daniel Erasmus esa ikkita oltin va ikkita kumush medalga sazovor boʻlgan.

Ishtirokchi davlatlar 
Tokio Paralimpiadasida oʻn toʻqqiz mamlakat delegatsiya ishtirok etgan.

1964-yilgi oʻyinlar Avstriya, Fiji, Yaponiya va Janubiy Afrikaning Paralimpiada oʻyinlaridagi ilk ishtiroki boʻlgan. Janubiy Afrikaning aparteid siyosati tufayli 1964-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etishi taqiqlangan. Biroq, 1980-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlarigacha Yaponiya (mezbon davlat pozitsiyasida) uning ishtirokiga qarshilik qilmagani uchun Paralimpiada oʻyinlaridagi ishtiroki taqiqlanmagan. 1964-yil 1-dekabrda Wilkes-Barre Times Leaderda chop etilgan kamondan otish medali sovrindori Irene Preslipskining maktubida qayd etilishicha, ochilish marosimida Seylon, Meksika va Filippin delegatsiyalari ham ishtirok etgan. Biroq, bu davlatlar Pralimpiada oʻyinlariga faqat rasmiylarnigina yuborgan.

Marosimlar 

Ochilish marosimi Yoyogi bogʻida, yopilish marosimi esa Yoyogi milliy gimnaziyasida boʻlib oʻtgan. Ikkala marosimda ham 5000 ga yaqin tomoshabin ishtirok etgan. Shuningdek, valiahd shahzoda Akihito va valiahd malika Michiko har ikkala marosimda ishtirok etgan.

OAV tomonidan yoritilishi 
Faqatgina Olimpiada oʻyinlariga eʼtibor qaratilayotgani sababli oʻyinlar ommaviy axborot vositalarida koʻp yoritilmasligi mumkin deb oʻylashgan, ammo radio va televidenie OAVlari oʻyinlarni yuqori darajada yoritib borgan.

Tashkiliy qoʻmita 
Yoshisuke Kasai direktorlar kengashi raisi boʻlgan. Kengashda 3 nafar rais oʻrinbosari, yaʼni T.Azuma, X. Dazai va I. Miki boʻlgan. Tashkiliy qoʻmita auditori M. Tozava  va bosh kotibi K. Ujiie.

Manbalar

Havolalar 

 Jismoniy imkoniyati cheklanganlar uchun Tokio oʻyinlari – Tokio 1964 Paralimpiya (Yaponiya)

1964-yilda Tokio
Yaponiya mezbonlik qilgan xalqaro sport musobaqalari
Yaponiyada parasport
Tokioda oʻtkazilgan sport musobaqalari
1964-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari
1964-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari
1964-yil Yaponiyada sport