yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Tibiya asbob

Tibiya () — shamolli musiqiy cholgʻu asbobi, Rimdagi qadimgi yunon aulosasining oʻxshash boʻlgan.

Rim tibiyasining paydo boʻlish vaqti va kelib chiqish tarixi haqida aniq maʼlumotlar mavjud emas. Mil.av. I asrda Mark Terents Varron uni etrusk madaniyati bilan bogʻlagan, bu esa keyinchalik arxeologik tadqiqotlar bilan tasdiqlangan. Xuddi shu tuzilmadagi asboblar Qadimgi Yunoniston va Yaqin Sharqda ham ommabop boʻlgan.

„Tibiya“ nomi ( — „boldir suyagi“) shuni koʻrsatadiki, arxaik bosqichda hayvon suyaklaridan asbobni yasovchi material boʻlib xizmat qiladi (garchi teskari etimologiya ham mavjud: asbob nomini suyakka oʻxshash shaklda nomlangan). Keyinchalik ular qamish, fil suyagi, yogʻoch, bronzadan ham yasalgan. Tibiyaning nafaqat shakli, balki tovush diapazoni va registrida ham farq qiluvchi koʻplab turlari mavjud. Shu oʻrinda qoʻsh tibiya ham ommabop boʻlib: ular uzunligi va diametri boʻyicha teng boʻlmagan ikkita naychadan iborat boʻlib, bu bir vaqtning oʻzida turli balandlikdagi tovushlarni chiqargan. Bunda, qoida tariqasida, naychalarning birida ohangdor chiziq chalingan, ikkinchisida esa uzluksiz akkompanement yaratilgan. Bundan tashqari, ikkita „yetakchi“ naychali tibiya ham boʻlgan boʻlishi mumkin; bu esa polifoniyani kashf etilishiga sababchi boʻlgan deb aytish mumkin.

Etrusklarning keyinchalik rimliklarning kundalik hayotida tibiya muhim ahamiyat kasb etgan. Shu tarzda, etrusklarda u marosim va toʻy marosimlarida, shuningdek, qullarni mushtlashish va qatl etilishda qoʻllangan. Rimliklarda tibiya joʻrligida toʻy, ziyofat va zafar qoʻshiqlarini kuylangan; diniy va motam marosimlarida ham hamroh boʻlgan. Shuningdek, Tsitseron oʻzining „Qonunlar toʻgʻrisida“ risolasida dafn qilish harajatlarini cheklaydigan va oʻndan ortiq tibe-musiqachilarini yoʻllashga ruxsat beruvchi qonunga ishora qiladi. Natijada, dafn qilish qonuni joriy etilgunga qadar, oʻndan ortiq ijrochilarni tashkil etgan tibe-ansambli marosimda xizmat qilgan. Shunindek, teatrlashtirilgan tomoshalarda ham ijro etishgan.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 
Puflama asboblar
Teorba

Teorba (, ,  ,) — torli tortib chalinadigan musiqiy cholgʻu asbobi boʻlib, lyutaning bas turiga oʻxshaydi. Italiyada shunga oʻxshash asbobni „kitarron“ deb ham atashgan (, tom maʼnoda „katta kifara“).

Teorba va kitarron taxminan bir vaqtning oʻzida, XVI asrning oxirida, opera boshqa orkest va ansambl janrlarida erta barokko uchun bas cholgʻu asboblariga boʻlgan ehtiyoj tufayli paydo boʻlgan. Shu sababli, boʻyin lyutnaning tanasi uzaytirilgan, burdon bass torlari tortilgan. Shu tarzda, asbobda ikkita qoziq mexanizmi va ikkita rezonans qutisi yaratilgan. Odatda teorba 14 ta torga ega boʻlib, erta barokkoning baʼzi asarlarida 19 qatorli teorba ham qoʻllangan.

Basso kontinuo ijrosida, teorbo qismi odatda kichik organ qismini takrorlaydi.

Manbalar

Adabiyotlar
Timbal

Timbal () — kubalik bir tomonlama baraban boʻlib, afro-kuba, lotin amerikancha musiqa, jazz va reggida qoʻllanadi. Odatda bir juft timbalalardan foydalaniladi (), shu sababli, rus tilida koʻpincha notoʻgʻri shakli qoʻllanadi: timbales yoki hattoki timbaleslar. Timbala qobigʻi odatda metalldan yasalib, obeychaykaning balandligi tom-tom balandligidan ancha past hisoblanadi. Oʻyin uchun bir xil qalinlikdagi, aniq uchi va boshi boʻlmagan maxsus tayoqlardan foydalaniladi. Musiqachi (timbalero) odatda bir xil balandlikda, ammo diametri har xil boʻlgan ikkita barabanda ijro etadi. Membrana tarang choʻzilib, timbalar oʻziga xos „qalay“ tovushni chiqaradi. Oʻyin davomida odatda rimshot zarbalari koʻpincha ishlatiladi (bir vaqtning oʻzida obod va membranada), asbob tanasiga zarbalarni urib ijro etiladi. Timbalaning zamonaviy turini vudblok va kovbellom bilan birga qoʻllashni „Mambo qiroli“ deb nomlangan Tito Puente tomonidan taklif qilingan.

Yana qarang 

 Bongo
 Konga

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 
 

Musiqa asboblari
Zarbli musiqa asboblari
Zarbli cholg'u asboblari
Timpan asbobi

Timpan (, ) — qadimiy zarbli musiqiy cholgʻu asbobi — membranofon, ramalik baraban boʻlib, koʻrinishidan bubna va tamburinga oʻxshaydi.

Qadimgi Yunonistonda chuqur rezonatorli bir tomonlamali barabanni timpan deb atashgan. Rezonator ustiga choʻzilgan teri membranasi qoʻlda ijro etiladi. Mazkur asbob Yunonistonga mil.av. X asrga kirib kelib, Frakiya va Frigiyadagi Dionis va Kibelaning orgiast madaniyati bilan birga butun hududga tarqalgan; yunonchadan nogʻora chalish soʻzi Kibelga sigʻinishni ham anglatadi. Timpan haqida qadimgi adabiyotda (masalan, Yevripidning „Bakxanklar“, Afineyaning „Donolar bayrami“ tragediyasida) va vaza yozmalarida (koʻpincha qoʻlida menad va koribantlar) tasvirlar havolalarini uchratish mumkin.

Qadimgi Rimda „timpan“ nomi ham bir ham ikki tomonlama barabanlar tomonidan taqilgan. Bakxa va Kibel madaniyati (yunon modelidan koʻra) bilan bir qatorda, timpan koʻcha musiqachilari tomonidan ham qoʻllangan (mashhur pompey mozaikasida boʻlgani kabi).

Bir va ikki tomonlama timpanlar orasidagi farqlarni Isidor Sevilyalik „Etimologiya“ ensiklopediyasida (VII asr) tahlil qiladi; Oʻrta asrlarda ushbu tahlilning mualliflari, jumladan Ieronim Moravning „Musiqa haqidagi risola“ (I kitob, 4-bob) va Ioann de Grokayoning „Musiqa haqida“ risolasi (ikkalasi ham XIII asr) tomonidan keltirilgan.

Timpanga oʻxshash asboblar Yaqin Sharqda ommabop hisoblangan. Qoʻhna Septuagintlar, Vulgatlar, slavyan Injillari va boshqa tarjimalarda „timpan“ soʻzi yahudiylar tomonidan (boshqa musiqiy cholgʻu asboblari bilan bir qatorda) qoʻllangan „tof“ rama barabaniga ishora qiladi. Timpanga yaxshi maʼlum boʻlgan havolalari Plastirlarda, masalan, Psalm 150 eslab oʻtilgan.

Italiyancha tilda (XVI asrdan?) timpano soʻzi boshqa zarbli asbobga — litavraga berilgan.

Adabiyotlar 

 
 Tympanum  // Buyuk rus entsiklopediyasi. 32-jild. M., 2016, b. 144.
Dinara Yo‘ldosheva

Dinara Alijanovna Yoʻldosheva (1952-yil, 1-noyabr, Toshkent) — oʻzbek dramaturgi, teatr va qoʻgʻirchoq teatri rejissori.

Tarjimai hol 
Dinara Yoʻldosheva 1952-yil 1-noyabrda Toshkent shahrida ijodkorlar oilasida dunyoga keladi. Buvisi Nazira Aliyeva, Oʻzbekiston xalq artisti, Oʻzbekiston san’at va teatr institutida sahna nutqi oʻqituvchisi. 

U 1974-yilda Toshkent teatr va rassomchilik institutining teatr tanqidchisi fakultetini tamomlagan. 1983-1988-yillarda Toshkent davlat pedagogika institutining boshlangʻich ta’lim uslubchisi ixtisosligi boʻyicha tahsil olgan.

1976-yildan 1986-yilgacha u yoshlar teatrida adabiyot boʻlimiga rahbarlik qilgan. 1991-yilda Respublika qoʻgʻirchoq teatrida dastlab adabiyot boʻlimi boshligʻi, 2008-yildan postanovkachi-rejissor sifatida, 2019-yildan esa Davlat qoʻgʻirchoq teatri bosh rejissori lavozimlarida ishlab kelgan.

Sahnalashtirilgan spektakllari 

 “Quvnoq Balagʻanchiq” (rej. F.Xoʻjayev, D.Yoʻldosheva, 1997-yil)
 “yana Andersen” (oʻzbek, rus, ingliz, 2002-yil)
 “Kim mushuk boʻldi?” (2002-yil)
 Shelkunchik (rej. F.Xoʻjayev, D.Yoʻldosheva, 2008-yil)
 Qizil qalpoqcha (2008-yil)
 Yulduzli bola (2008-yil)
 Semurgʻ (2009-yil)
 "Soya" (2010-yil)
 “Eh, bu Xoʻja Nasriddin” (2011-yil)
 “Baxram merosi” (“Sirli oʻgʻirlanish”, 2012-yil)
 "Dyumchaxon" (2014)
 “Oʻyinqaro quyoncha” (“Buka” qissasi asosida, 2015-yil)
 "Quyosh va qor odamlari" (2016-yil)
 "Soya" (qayta tartibga solingan, 2017-yil)
 "Qani olgʻa Misik!" (2017-yil)
 “Mazl va Shlimazl” (2019-yil)

Oilasi 
Oliy xalq raqs va xoreografiya maktabi dosenti Tohir Yoʻldoshev bilan oila qurgan. Ayni kunda uch nafar farzandi bor: Nodira (A.Navoiy nomidagi Opera va balet teatri rejissori), Shuhrat (“ZOR” TV telekanali bosh rejissori) va Shavkat "Unique present" mediaxoldingida operator va montaj rejissori). Renata va Dinaralarning suyukli buvijonisi.

Havolalar 

 http://www.kultura.uz/view_4_r_1472.html  Архивная копия  -da arxivlangan
 http://mytashkent.uz/2009/10/24/zdes-zhivet-skazka/   Архивная копия
 http://uzbekistan.nsk.ru/index.php?option=com_content&view=article&catid=1:2010-03-12-13-22-28&id=1821:-----75--
 http://www.vesti.ru/doc.html?id=102830  Архивная копия 
 http://uz2002.ru/i-snova-skazka-andersena  Архивная копия 

Kishilar
Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1952-yilda tugʻilganlar
11-yanvarda tugʻilganlar
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Toshkent davlat pedagogika universiteti bitiruvchilari
Sovet yozuvchilari
Oʻzbekiston dramaturglari
Oʻzbekiston teatr rejissyorlari
Turaqul Zehni

Toʻraqul Zehni, asl ismi Toʻraqul Narziqulov — sovet, tojik va oʻzbek shoiri, yozuvchi, adabiyotshunos, tilshunos va tarjimon. Tojikiston SSR Yozuvchilar uyushmasi a’zosi boʻlgan.

Tarjimai hol 
Toʻraqul Narziqulov 1892-yilda Samarqand shahrida, Galaosiyo mahallasida tojik oilasida tugʻilgan. Samarqand markazining Tilla Qori madrasasida tahsil olgan. Keyinroq Toʻraqul oʻsha paytda keng tarqalgan bir yillik ta’lim kursida oʻqidi. Oʻqishni tamomlab, 1919-yilda Samarqanddagi boshlangʻich maktabda tojik tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishladi. Oradan bir muncha vaqt oʻtib, 1925-yilda Samarqand shahridagi boshlangʻich sinf oʻqituvchilarini tayyorlash maxsus maktabida ham oʻqituvchi boʻlib ishladi.

1919-yildan esa uning ijod pallasi gullay boshladi. Bungacha u kitoblar va maktab darsliklari yozishni boshlagan. Uning maqola va she’rlari qator gazetalarda, jumladan, “Ovozi tojik”, “Bedoriy tojik”, “Rahbari Donish”, “Adabiyot” gazetalarida nashr etilgan. 

Zehni 1926-1932-yillarda Tojikiston ASSR (1929-yildan Tojikiston SSR) respublika nashriyotining Samarqand boʻlimida ishlagan. 1936-yilgacha Samarqand pedagogika bilim yurtida tojik tili va adabiyoti oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. 1940-1945-yillarda Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Davlat universiteti (hozirgi Samarqand davlat universiteti)da fors tilidan talabalarga saboq bergan.

1945-yilda u soxta ayblovlar bilan hibsga olindi va keyingi 9 yilni Sibir va shimoliy Qozogʻistondagi Gulag lagerlarida surgunda boʻldi. Ozodlikka chiqqach, 1956-yildan to 1983-yil vafotigacha Dushanbe shahridagi Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi Rudakiy nomidagi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim, keyinroq katta ilmiy xodim boʻlib ishladi. 1983-yil 10-aprelda Dushanbe shahrida 91 yoshida vafot etdi.

Tarjimonlik ishi 
Toʻraqul Zehniyning tilshunoslik va adabiyotshunoslikka oid 300 dan ortiq ilmiy maqola va ma’ruzalari bor. Adabiyot va tilshunoslik, pedagogikaga oid qator kitoblar muallifi. Nikolay Vasilevich Gogolning “Palto” qissasini birinchi boʻlib rus tilidan tojik tiliga tarjima qilgan. Abdulqayum Qurbiy, Sadriddin Ayniy va boshqalar kabi bir qancha samarqandlik shoir va yozuvchilar bilan doʻst boʻlgan. Tarjimon sifatida tojik tilidan tashqari fors, oʻzbek va rus tillarini ham yaxshi bilgan.

Xotirlash 
Tojikiston va Oʻzbekistondagi qator koʻchalar, xususan, Dushanbe, Xoʻjand va Samarqand shaharlari Toʻraqul Zehni nomi bilan yuritiladi.

Oilasi 
Qizi - Farruxa Zehniyeva - taniqli filolog, adabiyotshunos va folklorshunos, filologiya fanlari nomzodi.

Adabiyotlar 

 Aslho va uslho. - Dushanbe, 2013-yil. - B.52 - 184 b. — ISBN 978-99947-958-2-6 (toj. )
 Entsiklopediya va Millia Tojik, 2015.

Kishilar
Tojikistonlik yozuvchilar
Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Rossiya imperiyasi yozuvchilari
Oʻzbekistonlik shoirlar
Dushanbeda vafot etganlar
Samarqandda tugʻilganlar
Oʻzbek tarjimonlari
Iota Virgo

Iota Virgo (iota Virgo, sirma, Syrma, 99 Virgo, Iota Virginis, iota Vir, i Virgo) — Virgo yulduz turkumidagi F7 III spektral sinfining sariq yulduzi. Quyoshdan 70 yorugʻlik yilida joylashgan.

Yulduzning nomi, ehtimol, yunon tilidan keladi. syrein-sudralib yurish. Qadimgi yunonlar Sirma soʻzini qadimgi fojialarda qoʻllangan uzun etagli koʻylak deb atashgan. Virgo yulduz turkumida bu yulduz Virgoning oʻng oyogʻidagi xuddi shunday libosning bir qismidir.

Boshqa versiyaga koʻra, yulduzning nomi arabcha srmạ (tẖryz sirmā, yaʼni „kiyim poyezdi“) soʻzidan kelib chiqqan.

Tartibsizlik oldini olish uchun,  yilda Xalqaro Astronomiya Ittifoqi (IAU — xalqaro Astronomiya Ittifoqi) yulduzlar nomlarini tizimlashtirish uchun Star Names (WGSN) ustida  ishchi guruh tashkil etildi. Vikipediyada ushbu funktsiya qisman „Nippy“ (Astro-Club „Nippy“) astro-klubi tomonidan qabul qilingan, „IAU xalqaro astronomiya qoʻllanmasi“ ga kiritilgan va 2015-yilda IAU tomonidan tashkil etilgan „NameExoWorlds“ kampaniyasida ishtirok etib, yangi kashf etilgan yulduzlar va sayyoralarni nomlang.

Manbalar 

Virgo (yulduz turkumi)
O'zgaruvchan turdagi γ oltin baliq
Bekruks

Bekruks yoki Mimoza (Janubiy xoch Betasi; β Cru / β Crucis / Beta Crucis) ― Janubiy Xoch yulduz turkumidagi ikkinchi eng yorqin yulduz (Janubiy xoch Alfasi dan keyin) va tungi osmondagi oʻn toʻqqizinchi eng yorqin yulduz. Bekruksning toʻgʻri nomi Bayer belgisi  va Crux yulduz turkumining lotincha nomidan iborat.

U Quyoshdan 280 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan.

1957-yilda nemis astronomi Vulf-Diter Xaynts Beckruksning tarkibiy qismlari bir-biriga juda yaqin boʻlgan, teleskop yordamida aniqlash uchun juda yaqin boʻlgan spektral qoʻshaloq yulduz ekanligini aniqladi.

Asosiy komponent β Cru A — bu Beta Sefeid sinfining massiv oʻzgaruvchan yulduzi. Uning massasi quyoshnikidan 16 marta katta, sirt harorati esa  ga teng.

2021-yilda yulduz haqidagi yangilangan maʼlumotlar eʼlon qilindi, ular Avstraliya, AQSh va Yevropa astronomlari tomonidan 13-yillik kuzatishlar asosida birgalikda olingan. Ushbu maʼlumotlarga koʻra, uning massasi 14,5±0,5 quyosh massasi, yoshi taxminan 11 million yil va konvektiv yadrosi umumiy massaning ~28% ga teng.

Natija astroseysmologiya asosida amalga oshirilgan oʻlchovlarni birlashtirish, yulduzning muntazam harakatlarini oʻrganish va polyarimetriya (yorugʻlik qutblanish yoʻnalishini oʻlchash) orqali olingan. Xususan, astroseysmologik oʻlchovlar yulduz ichida aks etuvchi va yorugʻlik qutblanishida oʻlchanadigan oʻzgarishlarni keltirib chiqaradigan seysmik toʻlqinlarni aniqlashga asoslangan edi. Effektning kichikligini hisobga olgan holda, Gʻarbiy Sidney universitetining Siding Spring va Penrit observatoriyalarida oʻrnatilgan Yangi Janubiy Uels universitetida (UNSW) rekord polyarimetri maxsus qurilgan. NASA ning WIRE va TESS sunʼiy yoʻldoshlari va 13-yillik Yevropa Janubiy Observatoriyasining yuqori aniqlikdagi yerga asoslangan spektroskopiyasidan kosmosga asoslangan yorugʻlik intensivligi oʻlchovlari ham qoʻllandi, ular birgalikda yangi maʼlumotlarni taqdim etdi. Bugungi kunga kelib, u yoshi astroseysmologiya asosida aniqlangan eng massiv yulduzdir.

Tadqiqotlar Nature Astronomy jurnalida batafsil nashr etilgan.

Yulduz Avstraliya, Braziliya, Yangi Zelandiya, Papua-Yangi Gvineya va Samoa bayroqlarida tasvirlangan.

Manbalar

Havolalar 
 
 
 Becrux
Qoʻshaloq yulduzlar
Chayon - Kentavr OB-assotsiatsiyasi
Bayer ob’ektlari
Beta-sefeidlar
Oq-havorang gigantlar
Janubiy xoch (yulduz turkumi)
Spektral qoʻshaloq yulduzlar
Oʻzgaruvchan yulduzlar
Oq-havorang subgigantlar
Pages with unreviewed translations
Meret

Meret (Mert, Merit; Misr. Mr.t „sevimli“) – qadimgi Misr mifologiyasida raqs, musiqa va qoʻshiq bilan bogʻliq boʻlgan kichik maʼbuda.

Mifologiya 
Musiqa maʼbudasi sifatida Meret asosan diniy madhiyalarga homiylik qilgan, Xeb-sed bayramlarida qatnashgan. Meret kaftlari bilan qarsak chalayotgan sifatida tasvirlangan. U „xazina malikasi“ epitetini oldi va bu borada koʻpincha oltin belgisi ustida turgan yoki uni boshiga taqib yuradigan holda tasvirlangan: S12Meret, shuningdek, Nil xudosining ramziy turmush oʻrtogʻi Hapi boʻlgan va baʼzan unga hamroh boʻlgan. Bunday holda, u Xapining xususiyatlarini oʻziga mujassam qildi: uning bosh kiyimi Yuqori Misr ramzi boʻlgan koʻk lotus yoki Quyi Misrning ramzi boʻlgan papirus bilan bezatilgan edi (Meret ham ikki xil shaklda tasvirlangan boʻlishi mumkin, chunki uning ikkita timsolga (Yuqori va Quyi Misrga) mos keladi.). Xapi Nilning moʻl-koʻllik xudosi boʻlganligi sababli, Meret oʻzi olib kelgan neʼmatlarning ramziy oluvchisi sifatida harakat qilgan va qurbonliklar uchun idish bilan tasvirlangan.

Yuqori tabaqa vakillari orasida, joyiga qarab, Xapining xotini odatda Yuqori yoki Quyi Misrning homiy maʼbudasi hisoblangan – mos ravishda Nexbet yoki Vajit, pastki tabaqa vakillari uchun geografik va siyosiy jihatlar muhim emas edi, shuning uchun, shuning uchun ular maʼbuda Meretni afzal koʻrishgan. Suv toshqini Nildan sovgʻalarni qabul qiluvchi xudo sifatida harakat qilgan Meret, shuningdek, oʻyin-kulgi – qoʻshiq va raqs bilan chambarchas bogʻliq edi.

Darvozalar kitobi kabi keyingi matnlarga koʻra, Meret tunning sakkizinchi soati maʼbudasi edi.

Yana qarang 

 Ayxi — Qadimgi Misr musiqa xudosi
 Axa
 Qadimgi Misr musiqasi

Manbalar

Havolalar 

 Meret (ingliz)
 Meret, shuningdek Mert, Merit
Provinsiya

Provinsiya () — davlat yoki mamlakat ichidagi hududiy, ko'pincha ma'muriy birlik.

So'zning kelib chiqishi
Bu so'z lotincha "provincia" so'zidan kelib chiqqan bo'lib, qadimgi Rimda Appenin yarim orolida joylashgan va Rimga bo'ysingan, Rim tomonidan tayinlangan hokimlar boshqargan hududlar shunday nomlangan.

"Provincia" so'zi lotincha pro - ("nomidan") va vince - ("ustidan nazorat qilish") so'zlaridan kelib chiqqan bo'lishi mumkin.  Bundan kelib chiqadiki provinsiya deb Rim nomidan boshqariladigan hududga aytilgan. Rim imperiyasi provinsiyalarga bo'lingan.

Tarix
Fransiyada "en province" iborasi (o'zbekcha: provinsiyada) hozir ham "Parijdan tashqarida" ma'nosidini anglatadi  O'xshash iboralar Peruda "en provinsias" (Limadan tashqarida), Meksikada "la provincia" (Meksika tashqarisidagi yerlar), Ruminiyada "în provincie" (Buxarestdan tashqarida), Polshada "prowincjonalny" (provinsial), Bolgariyada «в провинцията», «в провинциях»; «провинциален», «провинциальный». Bundan tashqari Avstraliyada "provinsial" iborasi shtat poytaxtidan tashqaridagi hududlarga aytiladi.

Fransuz inqilobigacha Fransiyaning ba'zi qismlari provinsiya deb atalgan. Biroq ko'pincha provinsiya deb sobiq o'rta asrda tashkil etilgan knyazliklarni yoki ularning jamoalari yerlariga nisbatan aytilgan. Bugungi kunda "province" iborasi "en région", "région" iboralari bilan almashib ikkinchi darajali hukumatga nisbatan ishlatiladi.

Italiyada "in provincia" iborasi asosan "eng yirik mintaqaviy poytaxtlardan tashqarida" (Rim, Milan, Neapol va boshqalar) degan ma'noni anglatadi.

1719-1775-yillarda privinsiya Rossiya imperiyasining ma'muriy-hududiy birliklaridan biri edi.

Shimoliy Amerikadagi ingliz kolonniyalari ko'pincha provinsiya deb atalgan. O'n uchta koloniyaning ko'pchiligidan kelajakda AQSHni tashkil topishida ishtirok etgan. Ularning barchasi mustaqillikka erishgandan so'ng o'zlarini davlatlar ("shtatlar") deb e'lon qilishdi. Konnektikut, Delaver, Rod-Aylend va Virjiniya koloniyalari hech qachon "provinsiya" deb atalmagan.

Kanadani tashkil etuvchi hududlar ham provinsiya deb ataladi. Konfederatsiyalar mavjud boʻlgan davrlarda faqat Birlashgan Kanada provinsiyasi provinsiya deyilgan. Boshqa koloniyalar provinsiya deb Kanada konfederatsiyasi tashkil topgandan so'ng atala boshlandi.

Bugungi kunda lotincha "provincia"  so'ziga yaqin iboralarni Argentina, Kanada, Belgiya, Ispaniya, Indoneziya va boshqa ba'zi bir davlatlar hududiy qismlariga nisbatan ishlatiladi.

Manbalar
Elche CF

Elche Club de Fútbol, ​​S. A. D. Ispaniya La Ligasida ishtirok etayotgan futbol klubi. U oʻz oʻyinlarini 38 750 kishiga moʻljallangan Martines Valero stadionida oʻtkazadi. U 1969-yilgi Ispaniya kubogi finalida ham ishtirok etgan, biroq Bilbaoning „Atletik“ jamoasiga 1:0 hisobida yutqazib, kubokda ikkinchi oʻrinni egallagan.

Manbalar

Havolalar  

Official website 
Futbolme team profile 
BDFutbol team profile

Ispaniya futbol klublari
La Liga klublari
1923-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Alifbo boʻyicha futbol klublari
Koronar arteriya kasalligi

Koronar arteriya kasalligi tojsimon arteriyalarning torayishi boʻlib, kasallikning dastlabki daavrlarida simptomsiz boʻladi ammo keyinchalik stabil stenokardiya, nostabil stenokardiyaga va/yoki miokard infarktiga olib kelishi mumkin. Bemorlarda toʻsh ortida bosuvchi ogʻriq, nafas yetishmasligi, koʻngil aynishi va diaforez (koʻp terlash) kuzatilishi mumkin. Baʼzan chap qoʻlda, pastki jagʻda yoki boʻyin sohasida ogʻriq, qorinning yuqori qismida diskomford kuzatiladi. Stabil stenokardiya yurak stress tesi, stressiz yurak radigrafiyasi va koronar kateterizatsiya orqali tashxis qoʻyiladi. Davolash ikkilamchi profilaktika sifatida chekishni tashlash, qandli diabet, gipertenziya va dislipidemiyani davolash, antitrombotsitar agentlar, antianginal dorilar (masalan, beta blokatorlar) va ogʻir holatlarda revaskulyarizatsiya (perkutan translyuminal koronar angioplastika)ni oʻz ichiga oladi.

Epidemiologiya va etiologiyasi 
Dunyo boʻylab va Oʻzbekistonda ham oʻlimning eng koʻp sababchisi hisoblanadi. Koronar arteriya kasalligi bilan 50 yoshgacha kasallanish ehtimoli erkaklar uchun 50%ni, ayollar uchun esa 40%ni tasshkil etadi. Etiologiyasida ateroskleroz eng muhim rol oʻynaydi.

Patofiziologiyasi 
Barqaror aterosklerotik plakcha qon tomir ichki qismini toraytiradi va natijada yurak miokardiga qon oqimi kamayadi, kislorodga boʻlgan talab va uning yetib borishi oʻrtasidagi muvozanat buziladi va miokardda ishemiya kuzatiladi. Koronar arteriya stenozining darajasi kasallik ogʻirligini belgilab beradi. Ogʻir ishemiya hatto miokard infarktiga sabab boʻlishi mumkin.

Klinikasi 
Angina pectoris yaʼni toʻsh ortidagi kuchli ogʻriq eng asosiy belgisi hisoblanadi. Koronar arteriyalardagi stenoz darajasi 70% dan oshishni boshlagandan keyin bemorlarda belgilar kuzatilishni boshlaydi. Ogʻriq chap qoʻl, boʻuin va jagʻga, epigastral sohaga va orqaga tarqalishi mumkin. Ogʻriqdan tashqari nafas qisishi, bosh aylanishi, palpitatsiyalar, oʻzini qoʻyarga joy topa olmaslik, holsizlik, koʻp terlash, koʻngil aynishi, qusish va hushdan ketish kuzatilishi mumkin.

Diagnostikasi 
Diagnostikasida yurak stress EKGsi eng foydali usul hisoblanadi. Test jarayonida sodir boʻladigan ishemik oʻzgarishlar kasallikka tashxis qoʻyish imkonini beradi. Stressiz CT angiografiya koronar arteriyalar holatini koʻrish imkonini bersa, koronar arteriya kalsiy shkalasi koronar qon tomirlar atrofidagi kalsifikatsiya miqdorini aniqlab beradi. Agar, yuqoridagi diagnostik usullarni amalga oshirish imkoni boʻlmasa yoki diagnoz noaniqligicha qolsa, invaziv koronar angiografiya qilinadi.

Davolash 
Davolashning asosini kardiovaskulyar kasallanishlar va oʻlimlar miqdorini kamaytirish, simptomlarni yengillashtirish va hayot sifatini yaxshilashga qaratiladi. Farmakoterapiya sifatida antianginal dorilar masalan, beta blokatorlar, kalsiy kanali blokatorlari yoki nitratlardan foydalanish mumkin. Antianginal preparatlardan foydalanishning asosiy maqsadi miokardning kislorodga boʻlgan ehtiyojini kamaytirishdir. Ikkilamchi profilaktika sifatida antitrombotsitar agentlar aspirin, klopidogrel qoʻllanadi.

Manbalar
Eternitas

Eternitas () - Rim maʼbudasi, abadiylikning timsoli. Yunon Aioniga oʻxshaydi.

Koʻpincha Rim tangalarida tik turgan yoki oʻtirgan ayol koʻrinishidagi turli xil atributlarga ega boʻlgan abadiylik, oʻlmaslik, vaqtning uzluksizligini anglatadi: shar va samoviy jismlar (quyosh, oy, yulduzlar) koʻrinishidagi osmon; buyuklik va kuch belgilari (tayoq); bardoshli hayvon sifatida sher yoki fil; kuldan koʻtarilgan feniks; oʻz dumini tishlagan ilon (ouroboros); kosa, mashʼal va boshqalar. Tangalarda u AETERNITAS, AETERNITAS AUGUSTI, AETERNITAS IMPERII, AETERNITAS POPULI ROMANI yozuvlari bilan birga keladi. Bu Rim imperiyasining abadiy qudratini, shuningdek, marhum va imperator oilasining ilohiy aʼzolarining abadiy xotirasini anglatadi.

Bundan tashqari, eternitas lotin va oʻrta asr falsafasining atamasi boʻlib, boshi yoki oxiri boʻlmagan borliqning toʻliqligiga egalikdir. „Bizning „hozir“imiz yugurayotgandek tuyuladi va shu tariqa vaqt va abadiylikni (sempiternitas) yaratadi, ilohiy „hozir“ esa doimiy, harakatsiz, barqaror – abadiylikni (aeternitas) yaratadi“. „Dunyoning abadiyligi, oʻrta asr gʻoyalariga koʻra, eternitas emas, balki sempiterintas (eternitas faqat Xudoga xosdir), yaʼni u cheksiz davomiylikni ifodalaydi“.

446 Eternitas asteroidi Eternitas sharafiga nomlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001.

Havolalar 

 Описания монет с изображением Этернитас Архивная копия от 29 января 2009 на Wayback Machine

Mifologik qahramonlar
Pages with unreviewed translations
SS.11

SS.11 – Birinchi avlod fransuz ATGM.

Ishlab chiqish va sinov 
Fransuz muhandisi Jan Bastien-Tiri tomonidan SS-10 asosida ishlab chiqilgan. SS.11 ning aviatsiya versiyasi AS.11 deb belgilandi. Kompleksning yengil vaznli piyoda versiyasi (koʻchma ishga tushirish moslamasi) zavod sinovchilari guruhi tomonidan Daupin togʻ tizmasi hududidagi baland Gʻarbiy Alp togʻlarida, fransuz togʻli miltiq boʻlinmalari ishtirokida oʻtkazildi.

Qurollash 
Raketa 1956-yilda fransuz armiyasi tomonidan qabul qilingan va keyinroq AQSh va Isroil armiyasi tomonidan ham tasdiqlangan. Qoʻshma Shtatlar AS.11 ni 1961-yilda foydalanishga topshirdi, raketani AGM-22 nomi (litsenziya) ostida ishlab chiqardi va 1976-yilgacha UH-1 Iroquois („Iroquois“) vertolyotlarida foydalanildi.

Eksport va xorijiy ishlab chiqarish 
Fransiya tomonidan dunyoning turli mamlakatlariga (Eron, Livan, Iroq, Liviya va Saudiya Arabistoni kabi kamida 36 ta) keng eksport qilinadi. AQShdan tashqari, Germaniya, Norvegiya va Hindistonda litsenziya asosida ishlab chiqarilgan. Qoʻshma Shtatlardagi litsenziya General Electric edi, u oʻziyurar gʻildirakli SS-11B ishlab chiqarish huquqini saqlab qoldi. Norvegiya armiyasi uchun raketalar Kongsberg Våpenfabrikk tomonidan ishlab chiqarildi.

Ular deyarli 30 yildan keyin ishlab chiqarishni toʻxtatdilar. 1980-yillarning boshlariga qadar ishlab chiqarilgan. Hammasi boʻlib 180 mingga yaqin raketa uchirilgan.

Bu qanday ishlaydi 
Qoʻlda boshqarish tizimiga ega ATGM, uch nuqtali usulda (koʻrish; raketa; nishon) amalga oshiriladi. Boshqaruv sim orqali amalga oshirildi. Uchirishdan soʻng raketa, butun parvoz davomida nazorat buyruqlari brir juft yupqa simlarorqali uzatiladi.

Raketani unga oʻrnatilgan traser yordamida kuzatish mumkin edi. Tezlatgich 1,2 soniya, asosiy dvigatel 20 soniya ishga tushadi.

Taktik va texnik xususiyatlar 
 Uzunligi: 1190 mm
 Diametri: 165 mm
 Boshlangʻich vazni: 30 kg
 Tezlik: 190 m/s
 Balandligi: 500 dan 3000 m gacha
 Jang kallagi: 6,8 kg
 Zirhning kirib borishi: 500 mm

Manbalar
Jean Joseph Marie Amiot

Jan Jozef Mari Amiot (ba'zan Amyot ; xitoycha 錢德明; 1718-yil fevral – 1793-yil 9-oktyabr) imperator Syanlun hukmronligi davrida Xitoyda yashagan fransuz iyezuit missioneri edi.

Hayoti 
Jozef Mari Amiot Tulon shahrida tug'ilgan. U 1737-yilda Iso Jamiyatiga kirdi va 1750-yilda Xitoyga missioner sifatida yuborildi. Tez orada u imperator Syanlunning ishonchini qozondi va umrining qolgan qismini Pekinda o'tkazdi. U Fanlar Akademiyasining muxbiri, imperator Syanlunning G'arb tillari bo`yicha rasmiy tarjimoni va Pekindagi fransuz missiyasining g`oyaviy rahbari edi. U 1793-yilda Pekinda Buyuk Britaniyaning Makartni elchiligi jo'nab ketganidan ikki kun o'tib vafot etdi. U lord Makartni bilan uchrasha olmadi, lekin ikki maktubida “bu dunyo rejalarimizning teskarisi” deya tushuntirib, uni sabr qilishga chaqirdi. U Xitoyda bo`lganidaxitoycha ismdan (Sian De- ) foydalangan.

Asarlari 

Amiot o'z kasbiy faoliyatidan unumli foydalandi va uning asarlari G'arb dunyosiga Uzoq Sharqning fikri va hayot tarzini yaqindan tanishtirish uchun muhim qo`llanma bo`ldi. Uning manjur-fransuz lug'ati (tartare-manchou-français)(Parij, 1789) juda qimmatli asar edi. Chunki manjur tili o`sha davrga qadar Yevropada ma'lum emas edi. 1772-yilda u miloddan avvalgi 6-asrda yozilgan general Sun Sziga tegishli harbiy tarix bo`yicha eng yaxshi urush strategiyasi va taktika ma'lumotlaridan biri boʻlgan “Urush sanʼati” asarini fransuz tiliga tarjima qildi. Ushbu asarning ingliz tiliga birinchi muvaffaqiyatli tarjimasi 138 yildan so`ng 1910-yilda amalga oshirildi. Uning yana "Memoires concernant l'histoire, les Sciences et les arts des Chinois" (15 jildli, Parij, 1776–1791) asari ham mavjud. Ushbu to'plamning o'n ikkinchi jildi "Vie de Konfutsiy "da ushbu ta'limot avvalgi asarlardan ko`ra batafsil tasvirlanadi.

Amiot Pekindagi mandarinlarni Rameauning "Les sauvages " (Rameauning "Les Indes galantes " opera-baletining bir qismi sifatida qayta ishlangan) asari bilan hayratga solishga harakat qildi. Amiot xitoy diabolosi haqida ma'lumot bergan birinchi yevropalik edi.  Amiot sharqdan Yevropaga qamishli asboblarni jo'natgan birinchi yevropalik ham bo'ldi. Sheng bilan tanishuv garmonika ixtirosiga olib kelgan qamish asboblarida tajribalar davrini boshlab bergan edi.

Manbalar

Mavzuga yaqin 

 Ching Vah LAM, "Xitoydagi fransuz iyezuit stipendiyasining diqqatga sazovor joyi: Jan-Jozef-Mari Amiotning Xitoy musiqasi haqidagi yozuvlari", CHIME, Xitoy musiqasini tadqiq qilish bo'yicha Evropa jamg'armasi jurnali, Leyden, 2005, 16-17: 127-147.
 Jim LEVY, "Jozef Amiot va Pifagor sozlanishining kelib chiqishi haqida ma'rifiy spekulyatsiya", " TEORIA, Shimoliy Texas universiteti musiqa nazariyasi jurnali ", Denton, 1989, 4: 63-88

1793-yilda vafot etganlar
1718-yilda tugʻilganlar
Xitoy
Alfredo Di Stéfano stadioni

Alfredo di Stefano stadioni (isp.: Estadio Alfredo Di Stefáno) — Madriddagi futbol stadioni, Real Madrid Castilla ning uy arenasi.

Asosiy maʼlumotlar 
2006-yilda qurilgan 6.000 o'rinli stadionga "Castilla"ning sobiq prezidenti va klub tarixidagi eng yaxshi futbolchiga aylangan sobiq jamoa o'yinchisi Alfredo Di Stefanoning nomi berilgan.  Stadion ochilishida u shunday deb oʻtgan:

«Alfredo Di Stefano» stadioni «Real Madrid» futbol klubining mashg'ulot maydoni hisoblanadi  Bu yerda, shuningdek, “Real Madrid Castilla”ning uy uchrashuvlari ham oʻtkaziladi. Stadion 2006-yil 9-may kuni Real Madrid” va Fransiyaning “Reyms” jamoasi oʻrtasidagi oʻyin bilan ochilgan.  O'shanda "qaymoqranglilar" 6:1 hisobida g'alaba qozonishgan va gollarga Kassano (dubl), Soldado (dubl), Sergio Ramos va Xurado mualliflik qilishgan.  Bungacha yangi stadionda «Real Madrid» faxriylari va Ispaniya terma jamoasi o'rtasidagi bahs bo'lib o'tgan va uchrashuv "blankos"ning 1:0 hisobidagi g'alabasi bilan yakunlangan edi.

Chempionlar Ligasining 2020/2021-yilgi mavsumida Santiago Bernabeu stadioni rekonstruksiya qilinishi munosabati bilan «Alfredo di Stefano» stadionida Real Madridning uy uchrashuvlari o'tkaziladi.

Stadion eng yangi texnologiyalar bilan jihozlangan: tuproqni isitishdan tortib, ekologik toza quyosh panellarigacha. Unda 2 ta televizion zona, televizor sharhlovchilari uchun 4 ta va radio sharhlovchilari uchun 10 ta kabina mavjud.  Shuningdek, gazeta jurnalistlari uchun 28 ta, sharhlovchilar uchun 32 ta oʻrin mavjud.  Bundan tashqari, o'yin holatini kuzatuvchi kameralar, asosiy va yaqin kameralar uchun galereya mavjud.  Matbuotning o'z media markazi bor, u maydon darajasida joylashgan bo'lib, u yerdan matbuot xonasi, fotosuratchilar xonasi, aralash zona va telestudiyani topish mumkin.

Manbalar 

Ispaniya stadionlari
Estadio de la Cerámica

Estadio de la Seramika (ispan. Estadio de la Cerámica) — Vilyarrealdagi koʻp funksiyali stadion. U asosan futbol o'yinlari uchun ishlatiladi va mahalliy "Villarreal" futbol klubining uy stadioni hisoblanadi.  25.000 o'ringa mo'ljallangan stadion 1923-yilda ochilgan. Stadionga o'rtacha 17.000 tomoshabin tashrif buyuradi; bu shaharda 50.000 dan kam aholiga ega ekanligi hisobga olinadigan boʻlsa, bu juda yaxshi natija.

Tarixi 
Stadion 1923-yil 17-iyunda Servantes va Kastellon o'rtasidagi o'yinda ochilgan.  U ochilganda «Kampo del Villareal» deb nomlangan va stadion ikki yildan so'ng ikkinchi — Estadio El Madrigal nomini oldi va shu bilan birga Feudo Amarillo laqabini oldi.

Stadionning birinchi rekonstruktsiyasi 1952-yilda yozda, ikki mavsum oraligʻida bo'lib o'tdi. Maydon o'lchamlari standartlarga mos kelishi uchun 95m x 65m dan 105m x 65m gacha o'zgartirildi. 1960-yillarda stadionda tribunalar ustida tom o'rnatildi.  1971/1972-yilgi mavsumda ish yakunlandi. 1988-yilda stadion yana rekonstruksiya qilindi, u o'zining hozirgi qiyofasini oldi va "Villarreal" — "Atletico Madrid" o'yini bilan ochildi.

Klubning 75 yilligi munosabati bilan stadion yana rekonstruksiyadan o'tkazildi. Janubiy qismga vip-joylar o'rnatildi, shimoliy qismda esa pardozlash ishlari olib borildi.  Stadion yaqinida «Villarreal» laqabi sharafiga sariq suv osti kemasi haykali o'rnatilgan.

2017-yil 8-yanvarda La Liganing «Barselona»ga qarshi o'yinidan oldin «Villarreal» mahalliy ishlab chiqarish sharafiga stadion nomini El Madrigaldan Estadio de la Seramika (keramika stadioni)ga o'zgartirdi.

2021-yil fevral oyida Norvegiyaning Molde klubi oʻz mamlakatlarida COVID-19 sababli sayohat cheklovlari tufayli Yevropa Ligasi soʻnggi 32-uchrashuvini ushbu oʻyingohda oʻtkazdi.

UEFA Chempionlar Ligasi 
Stadion Chempionlar Ligasiga qabul qilinishidan oldin shoshilinch ravishda kichik taʼmirdan oʻtkazilib, kiyim almashtirish xonalari taʼmirlandi, UEFA delegatlari uchun xonalar, doping nazorati xonalari qoʻshildi, matbuot anjumani xonasi kengaytirildi, fasad sariq koshinlar bilan yangilandi.

Manbalar 

Ispaniya stadionlari
Horoo

Horoo () moʻgʻullarning eng qadimgi urugʻlaridan biri. Horoolar zamonaviy xalxa-moʻgʻullarining asl oʻzagini tashkil qiluvchi Xalxaning yettita shimoliy urugʻlari tarkibiga kirgan.

Etnonimi 
Horoo (eski yozuv moʻgʻ. qorug-a/n) etnonimi Horo (qoru-) oʻzagiga -ga(n) hosila qoʻshimchasini qoʻshish orqali shakllangan. Moʻgʻulcha tildan olingan Horoo yoki qorug-a soʻzlari „boshpana“ va „qalʼa“ deb tarjima qilinadi

Tarixi 
XVI asr oʻrtalarida Xalxa tumanining 12 urugʻi besh janubiy va yetti shimoliy urugʻga boʻlingan. Shimoliy urugʻlar Dayanxon oʻgʻli Geresenzening tasarrufida edi. Beshta janubiy urugʻlar jaruud, barin, honhirad, bayad va ujeeddan iborat edi.

Yetti shimoliy urugʻlar quyidagi urugʻlardan iborat edi: 1) Jalayirlar, Olxonutlar (Uneged); 2) Besutlar, Eljiginlar ; 3) Gorloslar, kheregudlar ; 4) xuree, horoo, tsoohor ; 5) xuhuyd, xataginiylar; 6) tangutlar, sartaullar; 7) uryanxonlar. Ushbu yetti urugʻni mos ravishda Geresenzening yetti oʻgʻli: Ashixay, Noyantay, Nuhunuxu, Amin, Daray, Daldan va Samu boshqargan. Ashixaya egaligida Jalayir hududi bilan birga Ushin hududi ham qayd etilgan.

Mulk Geresenzening yetti oʻgʻli oʻrtasida taqsimlanganda, horoo toʻrtinchi oʻgʻli Aminduralga oʻtadi. XV-XVI asrlarda horoo soʻzi bilan moʻgʻul noyonlarining qoʻshinlari va qarorgohi nazarda tutilgan. Shu bilan birga, oʻsha davrlarda, horoo soʻzi nafaqat noyonlarning qarorgohlari, balki xizmatchilar uchun ham qoʻllangan. Yaʼni oʻrda va saroylarda xizmatkorlik qilgan kishilar ham horoo deyilgan. Ular noʻyonlar bilan birga koʻchar ekan, xoʻjayinning chorvasini boqib yurgan. Shunga koʻra, mulkni taqsimlashda odamlar guruhlari yoki xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning bir qismi ham horoo nomi bilan Geresenze oʻgʻillariga meros sifatida berilgan.

Keyinchalik xuree, xoro va tsooxor urugʻlari Setsenxon viloyatining 20 ta xoshunini tashkil qilgan. Yuqorida tilga olingan horoo Setsen zasakalari oʻzlarining xoshun zasakalari dahalarida turli faoliyat bilan shugʻullanganib kelgan. Shunday qilib, aslzodalar va noʻyonlarning xizmatchi xalqidan hozirgi xoru (horoonar) urugʻi tarqalgan.

Joylashuvi 
Ilgari horoolar Setsenxan aymogʻi hududida yashagan. Shuningdek, maʼlumki, horoo Dzasagtuxanov aymogʻi, xoshun Setsen (Sartuul) dzasakasi hududida yashagan. Ichki Moʻgʻulistonda Dörvyon horoo urugʻi Ordoslar tarkibiga kiradi.

Zamonaviy Moʻgʻulistonda quyidagi sulolaviy familiyalarni tashuvchilar yashaydi:

 Horoo — Ulan -Batorda va viloyatlar hududida: Zavxon, Uverxangay, Bayanxongor, Oʻrxon, Selenge va boshqalar;
 Borjigon Horoo — Ulan-Batorda va viloyatlar hududida: Uverxangay, Umnegovi;
 Horoo — Ulan-Batorda va Dornod viloyati hududida;
 Borjgin horoo — Uverxangay viloyati hududida;
 Borjigon horoo — Uverxangay viloyati.

Yana qarang 

 Xalxa moʻgʻullari
 Moʻgʻul xalqlari

Manbalar
Bellator MMA

Bellator MMA (sobiq Bellator Fighting Championships) — Santa Monikada joylashgan. Amerikada  aralash yakkakurashlar boʻyicha turnirlar  uyushtiradigan tashkilot.

Dunyodagi ikkinchi yirik MMA kompaniyasi. ViacomCBS kompaniyasiga tegishli va Scot Koker   tomonidan boshqariladi.

Tarixi 
2008-yilda amerikalik biznesmen Byorn Rebni tomonidan Bellatorga asos solingan. Janglar octagonda  yoki gibrid ringda oʻtkaziladigan boshqa tashkilotlardan farqli oʻlaroq, Bellator janglari dumaloq qafasda oʻtkaziladi. Bellator Fighting Championships 1 debyut turniri 2009-yil aprel oyida boʻlib oʻtgan. Bellator har yili turnirlarni („fasllar“ deb ataladigan — ) uyushtiradi, unda jangchilar turli vazn toifalarida Olimpiya tizimiga koʻra gʻolibni aniqlaydilar. Bundan tashqari, tashkilot chempionlik kamari uchun ham janglar oʻtkaziladi.

2011-yil dekabr oyida ViacomCBS kompaniyaning asosiy ulushini sotib oldi.

2014-yil iyun oyida direktorlar kengashi raisi Byorn Rebni va prezident Tim Danayer lavozimidan ozod etilgani eʼlon qilindi. Rebni oʻrniga Strikeforce asoschisi Scott Koker keladi. Scott Koker kelganidan keyin mavsumlar bekor qilingan.

Translyatsiyalar 
2021-yilning 9-fevralida Bellator MMA shoulari Showtime kanalida 2021-yil aprelidan boshlab efirga uzatilishi eʼlon qilindi.

2021-yildan beri Bellator faqat Rossiyada Okko Sport platformasida taqdim etilgan.

Hozirgi chempionlar

Manbalar

Havolalar 

 Rasmiy sayt )

MMA tashkilotlari
Viacom sho " ba korxonalari
Amadeus

Amadeus ― dunyodagi eng yirik global taqsimlash tizimlaridan biridir.

Kompaniya 
1987-yilda tashkil etilgan. Kompaniyaning bosh qarorgohi Madridda (Ispaniya) joylashgan. Asosiy protsessing markazi – Erding shahrida (Germaniya) joylashgan, turizmga ixtisoslashgan dunyodagi eng yirik fuqarolik maʼlumotlar bazasi markazlaridan biri. Markazda har kuni milliarddan ortiq tranzaktsiyalar va 3 milliondan ortiq buyurtmalar amalga oshiriladi. Kompaniyaning dunyo boʻylab 5 ta hududiy va 3 ta R&D markazlari mavjud. Kompaniya xodimlari 16 mingdan ortiq.

Rossiya Federatsiyasida kompaniya „Amadeus – Information Technologiyalari“ MChJ sifatida faoliyat yuritadi va uning bosh direktori – Leonid Marmer.

Tizimi 
Kompyuter tizimi, 104 000 dan ortiq sayyohlik agentliklari uchun aviachiptalarni buyurtma qilish, mehmonxonalar, kruiz turlari, avtoulovlarni ijaraga olish imkonini beradi. Tizimdan shuningdek, turli aviakompaniyalarning 36 mingdan ortiq vakolatxonalari chiptalarni buyurtma qilish va sotish uchun, shuningdek, resurslarni (jadvallar, parvozlar, tariflar) saqlash va boshqarish uchun 134 ta aviakompaniya tomonidan qoʻllanadi. Tizimda butun dunyo boʻylab aviakompaniyalarning muntazam reyslaridagi oʻrinlarning 95% haqida maʼlumotlar mavjud.

Tizim dunyo boʻylab 784 ta aviakompaniyaning parvozlari va chiptalar mavjudligi haqida maʼlumot olish, 488 ta aviakompaniyaga chipta buyurtma qilish, 85 715 ta mehmonxonada xona band qilish, 26 ta kompaniyadan avtomobil ijarasi va 20 ta kompaniyadan kruizlarni buyurtma qilish imkonini beradi.

2015-yil mart oyida kompaniya, taksi va transfer xizmatlari provayderiga aylangan, Berlin startapi Blacklane bilan hamkorlikni eʼlon qilgan.

Manbalar

Havolalar 

 http://www.amadeus.com/amadeus/x8452.html
 CheckMyTrip, Amadeus orqali qilingan bronlarni koʻrish uchun sayt.

 alifbo tartibida tashkilotlar
 Ispaniya dasturiy ta'minot ishlab chiqaruvchilari
aviachiptalarni bron qilish tarmoqlari
Hind jayrasi

Hind jayrasi () — jayralar turkumiga, jayrasimonlar oilasiga kiruvchi sutemizuvchilarning bir turi.

Ogʻirligi 15 kg gacha boʻlishi mumkin. Hind jayralari nafaqat Hindistonda, balki Osiyoning deyarli butun janubiy qismida, Qozogʻiston va Markaziy Osiyodan Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlarigacha tarqalgan. Ular tungi hayot tarzini olib boradilar. Ular choʻllarda, savannalarda, oʻrmonlarda, togʻlarda yashaydilar. Dengiz sathidan 3900 m balandlikka koʻtarilishi mumkin. Ular inlarida (uzunligi 18 metrgacha) yoki qoya yoriqlarida yashaydilar. Rossiya hududida u Dogʻistonning janubida tarqalgan boʻlib, Rossiya Federatsiyasining Qizil kitobiga (2020) va Dogʻiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan.

Bengal yoʻlbarslarining odamlarga hujumidagi roli 
Bengal yoʻlbarslari kirpini ovlashda muvaffaqiyatsizlikka uchrasa odamlarga ham hujum qilishi mumkin, deb hisoblanadi, chunki shundan keyin ignalar yirtqichning terisiga chuqur kirib, tashqariga chiqmaydi va ogʻriqqa sabab boʻladi. Bunday yoʻlbars odatda katta oʻljasini ovlay olmaydi va kichikroq oʻlja qidirib, baʼzan odamlarga tashlanadi. Oʻlik yoʻlbarslar terisida 50 donagacha, uzunligi 25 sm gacha va qalin qalam kabi ignalar topilganligini qayd etilgan.

Manbalar 

Yirtqichlar
 1792-yilda tasvirlangan hayvonlar
 Osiyo Sutemizuvchilar

Tavsifi 

Hind choʻchqasi yirik kemiruvchi boʻlib, ogʻirligi  ni tashkil qiladi .  Yovvoyi tabiatda hind cho'qqili cho'chqalarining umri noma'lum, ammo asirlikda bo'lgan eng qadimgi hind cho'qqisi urg'ochi edi; va 27,1 yilgacha umr koʻrgan. 

Eng uzun kvilinglar bo'yin va yelkada joylashgan bo'lib, u yerda kvilinglar hayvonning atrofida "yubka" hosil qiladi.  

Hind cho'qqisi cho'chqasimon tuzilishga ega bo'lib, sirt maydoni va hajm nisbati past bo'lib, bu issiqlikni saqlashga yordam beradi.
Muhammadkarim Xurramov

Muhammadkarim Shokirovich Xurramov (1997-yil 4-aprelda tugʻilgan) — oʻzbek dzyudochisi, 100 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida ishtirok etadi. Osiyo chempionati bronza medali sovrindori, yozgi Universiada bronza medali sovrindori. Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.

Tarjimai hol 
Muhammadkarim Xurramov 1997-yil 4-aprelda Toshkentda tavallud topgan.

Sportdagi faoliyati 
2015-yilda Chirchiqda oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo kubogida Xurramov oltin medalni olishga muvaffaq boʻldi. Kelasi yili u oʻsmirlar oʻrtasidagi turnirlarda Berlindagi Yevropa kubogi va Kochidagi oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati yana ikkita oltin medal sohibi boʻldi. Dzyudo boʻyicha Muhammadkarim kattalar darajasi boʻyicha Toshkentda Gran-prida ishtirok etdi va bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2017-yili Gonkongda boʻlib oʻtgan birinchi kattalar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida Xurramov bronza medaliga erishdi.

2019-yilning mart oyida Marrakechdagi Gran-prida bronza medalini qoʻlga kiritgan boʻlsa, bir oy oʻtmay Tbilisidagi navbatdagi turnirda uchinchi oʻrinni olishga muvaffaq boʻldi. Aprelda Xurramov Osiyo-Tinch okeani chempionatida qatnashib, unga bronza medalini olish nasib etdi. 
2019-yil iyulda Neapolda boʻlib oʻtgan yozgi Universiadada bronza medalini oldi. U Yaponiyaning Osaka shahrida boʻlib oʻtgan “Katta dubulgʻa” musobaqasida beshinchi oʻrinni egalladi.

2020-yilning 21-fevralida u Dyusseldorfdagi “Katta dubulgʻa” turkumidagi birinchi turnirida gʻolib chiqdi, ammo keyingi mavsum koronavirus pandemiyasi tufayli qoldirildi.

2021-yilning yanvarida Xurramov Dohadagi Masters musobaqasida yettinchi oʻrinni egalladi. Aprelda u Antaliyada boʻlib oʻtgan "Katta dubulgʻa" musobaqasida ham chorak finalga chiqdi va bir necha kundan soʻng Osiyo va Okeaniya chempionatlarining kumush medali sohibiga aylandi.

2020-yilda Tokioda boʻlib oʻtadigan yozgi Olimpiya oʻyinlari uchun Oʻzbekiston terma jamoasi safiga qoʻshildi.

Manbalar 

2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Yashayotgan insonlar
1997-yilda tugʻilganlar
4-aprelda tugʻilganlar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Britaniya qirolligi tarixi

Buyuk Britaniya – Yevropaning shimoli-gʻarbiy qirgʻogʻida joylashgan orol davlat Birlashgan Qirollik Angliya,Uels va Shotlandiyani oʻz ichiga olgan Buyuk Britaniya orolining butun qismini, shuningdek Irlandiya orolining shimoliy qismini oʻz ichiga oladi. Britaniya nomi baʼzan butun Buyuk Britaniyaga murojaat qilish uchun ishlatiladi. Poytaxti – London boʻlib, u dunyodagi yetakchi savdo, moliyaviy va madaniy markazlardan biridir. Boshqa yirik shaharlarga Angliyaning Birmingem,Liverpul va Manchester kiradi. Belfast va Londonderri , Shotlandiyadagi Edinburg va Glazgo,Uelsdagi Suonsi vaKardiff. Birlashgan Qirollikning kelib chiqishini anglo-sakson podshosi davridan kuzatish mumkin10-asrning boshlarida qoʻshni Keltlar qirolliklariga sodiqlikni qoʻlga kiritgan va zamonaviy YILNOMADA aytilishicha, „Avvalgi koʻplab qirollar ular oʻrtasida boʻlgan narsalarni birinchi boʻlib boshqargan“Athelstan. Keyingi asrlar davomida bosqinchilik natijasida uzoqroqda joylashgan qirollik inglizlar hukmronligi ostiga oʻtdi..Buyuk Britaniyaning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan Keltlar qirolliklarining birlashmasi boʻlgan Uels 1536 va 1542-yillardagi Ittifoq hujjatlari bilan Angliya bilan rasman birlashtirildi. 1603-yildan beri Londondan boshqariladigan Shotlandiya 1707-yilda Angliya va Uels bilan birlashtirilib, Birlashgan Qirollikni tashkil etdi. Buyuk Britaniyaning.(„Britaniya“ sifatlari oʻsha paytda qirollikning barcha xalqlariga nisbatan qoʻllanila boshlandi.) Irlandiya 1600-yillarda inglizlar nazorati ostiga oʻtdi va 1800-yildagi Ittifoq toʻgʻrisidagi qonun orqali Buyuk Britaniya bilan rasman birlashtirildi. Irlandiya respublikasi oʻz davlatiga ega boʻldi. 1922-yilda mustaqillikka erishdi, ammo Olsterning toʻqqista okrugidan oltitasi Shimoliy Irlandiya sifatida Birlashgan Qirollikning bir qismi boʻlib qoldi. Ushbu tarkibiy qismlar oʻrtasidagi munosabatlar shtatlar va Angliya bahs-munozaralar va baʼzida ochiq qoʻzgʻolon va hatto urushlar bilan ajralib turardi. Bu keskinliklar 20-asrning oxirlarida, Shimoliy Irlandiyada, Shotlandiya va Uelsda vakolatli majlislar joriy etilganda biroz yumshab ketdi. Shunga qaramay, Shimoliy Irlandiyada ham, Irlandiya respublikasida ham referendumdan keyin hokimiyatni taqsimlash assambleyasi tashkil etilgan taqdirda ham, Shimoliy Irlandiya ittifoqchilari (Shimoliy Irlandiya ustidan Britaniya suverenitetini davom ettirish tarafdori) va millatchilar (Irlandiya respublikasi bilan birlashish tarafdori) oʻrtasidagi munosabatlar.21-asrgacha keskinligicha qoldi.

Manbalar

Havolalar
Rizo Fozil

Rizo Fozil Emirovich (1928-yil 30-may, Qrim ASSR, RSFSR, Qorasubozor tumani, Barin qishlogʻi — 2016-yil 26-noyabr, Qrim Respublikasi, Simferopol) — Qrim tatar yozuvchisi va jurnalisti. Rizo 2008—2016-yillarda Qrim-tatar yozuvchilar uyushmasi raisi boʻlgan. 1973-yilda esa u Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, 2010-yilda Qrim avtonom respublikasida xizmat koʻrsatgan artist unvoniga sazovor boʻlgan.

Tarjimai hol 
Rizo Fozil 1928-yil 30-mayda Qrim avtonom respublikasining Qorasubozor tumani, Barin qishlogʻida dunyoga keladi.1944-yilda Qrimdan surgun qilingan qrim tatarlarining bir qismi bilan birgalikda Kostroma viloyatining Makarevskiy tumaniga koʻchiriladi. 1955-yilda Kostroma  savdo bilim yurtini tamomlagan. 1959-yilda Samarqand savdosi institutining iqtisod fakultetiga oʻqishga kiradi. Oliy oʻquv yurtini tamomlagach, bir muddat Qirgʻizistonning Oʻsh shahrida univermagda auditor va bosh hisobchi boʻlib ishlagan.

1965—1980-yillarda Toshkent qrim-tatar “Lenin bayrogʻi” gazetasida adabiy xodim, tarjimon, boʻlim boshligʻi boʻlib ishlagan va Qrimga qaytgan. 1980—1994-yillarda “Yildiz” (Yulduz) jurnali nashriyotida she’riyat boʻlimini boshqargan, mas’ul kotib boʻlgan.

2008-yilda Qrim-tatar yozuvchilar uyushmasini boshqargan. Qrim-tatar adabiyotini ommalashtirish bilan shugʻullangan.

U 2016-yil 26-noyabr Siferopolda Kamenka mikrotumanidagi musulmonlar qabristoniga dafn etilgan.

Ijodiy faoliyati 
Rizo Fozil oʻzining ilk she’rlarini 1964-yilda “Lenin bayrogʻi” gazetasida chop etgan. 1970-yilda uning “Navroʻz” she’riy toʻplami nomi bilan nashr etilgan. Xalq ogʻzaki ijodini oʻrganish bilan shugʻullangan, 1971-yilda qrim-tatar tilida “Qayda birlik – anda tirilik” (“Birlik bor joyda kuch bor”) matallar toʻplamini nashr ettirgan. 1976-yilda frontchi ayollar haqidagi “Analar yosh ekan” (“Onalar yoshlik chogʻida”) ocherklar toʻplamini nashr ettirdi. Qrim-tatar adabiyoti boʻyicha “Tuvgan edebiyat” (“Mahalliy adabiyot”) darsligi, Ashiq Umerning “Sailama Yeserler” nomli ikki jildlik “Saylanma asarlar” toʻplamini tayyorlagan. Safter Nagayev bilan birgalikda “Qrimtatar edebiyat tarixina bir nazar” (“Qrim-tatar adabiyoti tarixiga nazar”) kitobini nashr ettirdi.

Qrimda imom Abdulvoit Saxtara bilan birga “Buyurynyz duaga!” va Qur’on qrim-tatar tiliga tarjimasini qildi.

Unvon va mukofotlar 

 Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1973-yilda)
 Qrim avtonom respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (2010-yilda)
 Qrim-tatar tilida eng yaxshi asar uchun Ashraf Shomizoda nomli mukofot (2009-yilda)
 Shoir Mustafo Javhariy asarlarini nashr etgani uchun — Qrim avtonom respublikasining adabiyot sohasidagi mukofoti (2011-yilda)

Manbalar

Adabiyotlar 
 Къырымтатар эдиплери. Симферополь. Таврия. 2000 г.
 Писатели Советского Узбекистана. Библиографический справочник, Ташкент, 1977

Oʻzbekistonlik jurnalistlar
Kishilar
Rossiyalik shoirlar
Oʻzbekistonlik shoirlar
Rossiyalik yozuvchilar
Ukrainalik yozuvchilar
Oʻzbekistonlik yozuvchilar
2016-yilda vafot etganlar
26-noyabrda vafot etganlar
1928-yilda tugʻilganlar
30-mayda tugʻilganlar
Qrim-tatarlar
Rossiya yozuvchilari