Piastre

Piastr yoki piaster () — bir qancha pul birliklaridan biri. Bu atama italyancha „nozik metall plastinka“ degan maʼnoni anglatadi. Bu nom XVI asrda Levantdagi venetsiyalik savdogarlar tomonidan sakkizlik ispan va ispan amerikalik boʻlaklarga yoki pesoga nisbatan qoʻllangan.

Asrlar davomida doimiy ravishda zarb qilingan bu pesolar dunyoning koʻplab mamlakatlaridagi savdogarlar tomonidan osongina qabul qilingan.Lotin Amerikasi mamlakatlari mustaqillikka erishgandan soʻng,Meksika pesolari savdo yoʻllari orqali oqib kela boshladi va Manilada ispanlar tomonidan kiritilgan sakkizta ispan parchalari oʻrnini egallab,Uzoq Sharqda koʻpaydi. Malakkadagi portugallar.Fransuzlar Indochinani mustamlaka qilganda, ular yangi fransuz Indochinese piastrini (piastre de commerce) chiqarishni boshladilar, bu qiymat jihatidan tanish ispan va meksika pesolariga teng edi.

Usmonli imperiyasida piastre soʻzi Kuruş'un soʻzlashuv tilidagi Evropa nomi edi.Ketma-ket amalga oshirilgan valyuta islohotlari XIX asr oxiriga kelib Usmonli piastrining qiymatini ikki pens (2d) sterlingga tushirishga olib keldi.Shuning uchun piastr nomi dunyoning ikkita alohida qismida joylashgan ikki xil tanga turiga ishora qildi, ularning ikkalasi ham Ispaniyaning sakkizta boʻlaklaridan kelib chiqqan.

Yaqin Sharqdagi piastrlarning qadrsizligi sababli, bu piastrlar turk,kipr va Misr funtlari uchun yordamchi birliklarga aylandi. Shu bilan birga, Indochinada piastr 1950-yillarda davom etdi va keyinchalik Kambodja,Laos va Vetnamda mos ravishda riel,kip va dong deb nomlandi.

Asosiy birlik sifatida 

 Fransuz Indoxitoy piastri

Kichik birlik sifatida 

  of the Egyptian pound
  of the Jordanian dinar
  of the Lebanese pound
  of the Libyan pound
  of the South Sudanese pound (spelled „piaster“)
  of the Sudanese pound
  of the Syrian pound
  of the Turkish lira
  of the Cypriot pound

Boshqa foydalanish 

Kanadaning fransuz tilida soʻzlashuvchi hududlaridagi dastlabki xususiy bank valyutalari emissiyasi piastrlarda ifodalangan va bu atama bir muncha vaqt Kanada dollari atamasi sifatida rasmiy foydalanishda davom etgan. Misol uchun,Kanadaning 1867-yilgi Konstitutsiyasining asl fransuz versiyasi senatorlar d’une valeur de quatre mille piastres mulkiga ega boʻlishlari haqidagi talabga ishora qiladi.

Bu atama hanuzgacha Kvebek,Akadian,Franko-Manitoban va Franko-Ontar tillarida Kanada dollariga ishora sifatida norasmiy ravishda qoʻllanadi,xuddi ingliz tilida soʻzlashuvchilar „bucks“ deyishadi.(Zamonaviy Kanada dollari uchun rasmiy fransuz atamasi dollardir.) Soʻzlashuv tilida shunday qoʻllanganda,bu atama koʻpincha „piasse“ (pl. „piasses“) deb talaffuz qilinadi va yoziladi. Bu 6 ta Yangi Fransiya livriga yoki 120 sousga teng edi, uning chorak qismi „30 sous“ edi, bu ham 25 sentga nisbatan jargonda qoʻllanadi.

Piastre, shuningdek, Amerika Qoʻshma Shtatlari dollarining asl fransuzcha soʻzi boʻlib,masalan,Luiziana xaridining fransuzcha matnida ishlatilgan.Kajun fransuz va Nyu-England fransuz tillarida gapiradigan millionlab odamlar orasida AQSh dollarini piastr deb atash hali ham keng tarqalgan. Zamonaviy fransuz bu valyuta birligi uchun ham dollardan foydalanadi.Bu atama hali ham fransuz tilida soʻzlashuvchi Karib orollarida, ayniqsa Gaitida AQSh dollari uchun jargon sifatida ishlatiladi.

Piastre kurushning boshqa nomi,Turk lirasining 1⁄

Yana qarang 

 Piastra
 Decaen piastr

Qoʻshimcha oʻqish