yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Turkiston qayini

Turkiston qayini () — Qayindoshlar (Betulaceae) oilasiga mansub qayin (Betula) turkumidagi  oʻsimliklar urugʻi

Tarqalishi va ekologiyasi 
Tabiatda areal turining tarqalishi Oʻrta Osiyo - Qirgʻiziston, Tojikiston va Afgʻonistonni qamrab oladi [2].
Oʻrta Osiyoda 2 turi: Turkiston va Tyanshan Qayinlari tarqalgan. Toʻqayzorlarda, 5—6 ga maydonlarda alohida yoki aralash oʻrmonlar tashkil qilib, togʻ daryolari qirgʻoqlarida ingichka polosalar holida oʻsadi. Baʼzi joylarda yongʻoqzorlar, archazorlar, oqqaragʻayzorlarda tabiiy holda uchraydi. Turkiston Qayini (Betula turkestanica) Tyanshan-Olay togʻ daryolari boʻylarida uchraydi.

Togʻ daryolari vodiylarida oʻsadi.

Botanika tavsifi 
Daraxt 8-12 metr balandlikda, iflos-oq-sariq  poʻstlogʻi bilan. Yosh novdalar koʻpincha paska qaraydi va bezli.

Barglari tuxumsimon, uzunligi 5 sm, eni 3,5 sm, oʻtkir yoki uchi uchli, asosi xanjar yoki keng xanjarsimon, tagida butun qirgʻoq boʻylab, tepasida keskin-ikki tishli, ikki tomondan yosh tuklar, keyinroq bargsiz boʻladi, uzunligi taxminan 1,75 sm boʻlgan deyarli yalangʻoch bargsiz boʻladi, ingichka tukli barglar bilan.

Urugʻcha mushukchalar osilgan, silindrsimon, uzunligi 2,5 sm, diametri 7-8 mm va uzunligi 1,7 sm uzunlikdagi yupqa tukli poyada, qirrasi boʻylab oʻralgan, xanjar shaklida, uzunligi taxminan 5 mm; kuraklari bilan loblari ochiq yoki biroz koʻtarilgan, koʻpincha burchakli, oʻrtachadan qisqaroq, uchburchak.

Yongʻoqlar tuxumsimon yoki deyarli toʻq sariq, uzunligi 2,5 sm, qanotlari yongʻoqqa deyarli teng yoki undan bir oz torroq; qanotning cheti yongʻoqdan oshmaydi.

Taksonomiya 
Turkiston qayini turi () — Qayindoshlar (Betulaceae) oilasiga mansub qayin (Betula) turkumidagi  oʻsimliklar urugʻi.

Manbalar  

Qayin
Oʻsimliklar
Markaziy Osiyo Florasi
Soʻgʻd naʼmatagi

Soʻgʻd naʼmatagi - buta, Naʼmatak urugʻidan va Raʼnodoshlar oilasidan.

Botanik tavsifi  
Mevasi shirali, shakli va rangi har xil, gul oʻrnidagi soxta meva ichida tukli, bir urugʻli yongʻoqchalar joylashgan. Naʼmatak turlari bir-biridan mevasining shakli, katta-kichikligi, rangi, novda poʻstlogʻining rangi hamda novdadagi tikanlarning oz-koʻpligi va joylanishiga qarab farqlanadi. Naʼmatak oʻrmonlarda ariq yoqalarida, butalar orasida, togʻ yon bagʻirlarida oʻsadi. Guli chiroyli turlari bogʻlarda, xiyobonlarda va koʻchalarda oʻstiriladi.

1-1,2 m balandlikdagi buta. Koʻp yillik koʻchishlari jigarrang, bir-ikki yillik - koʻk rangli gullash bilan qizil-jigarrang tusli. Tikanlar uzunligi 1 sm gacha tekis yoki biroz kavisli, konussimon, tagida bir oz tekislangan, och kulrang, katta barglardan qisqaroq. Kichik igna shaklidagi tekis yoki biroz kavisli tikanlar aralashmasi bilan bir ikki yillik koʻchillari ignalari bilan oʻsadi.

Barglari patsimon, uchta, kamdan-kam hollarda ikki juft barg va bitta apikal bargdan iborat boʻlib, kattaligi yuqori yon bargga teng. Bargchalar keng qiyshaygan, uzunligi 0,8–1,9 (2,2) sm, eni 0,6–1,3 (1,7) sm, pastda siyrak tukli, tepasida yaltiroq, cheti boʻylab siyrak tukli, tishsimon koʻrinishida, kamdan-kam ikki marta tishli tishsimon nurli bezlari bilan, pastki va kichik tishlari mavjud, yuqorida bezlarsiz. Bargning oʻqi siyrak uzun tuklar va tarqoq qisqa turuvchi bezlar bilan qoplangan. Barg yonglari tor, tepasida yalangʻoch holda, pastda tomirlari boʻylab uzun tuklar bilan qoplangan, chetida bezli.

Gullar yakkali, kamdan-kam hollarda ikkitali. Gultoji terri qizil-pushtli, diametri 7,5 sm gacha. Gul oyoqlari yalangʻoch, uzunligi 2 sm gacha. Gipantiya choʻzinchoq-tuxumsimon, tuksiz. Qadaq barglari  butun, uzunligi 1,7-1,9 sm, tashqi tomondan kamdan-kam bezli, siyrak uzun tuklardan, ichi zich, qisqa tukli, gullashdan keyin yuqoriga yoʻnalishni boshlaydi, hech qachon tushmaydi. Yetuk mevalar toʻq sariq-qizil rangga ega. Bir shoxsimonga ega, choʻzilgan-oval, tishsimoni tishli, chetida bezli, tepasida tuksiz, pastda bir bezli yoki bezsiz siyrak uzun tuklar bilan qoplangan, tagida barg stipulasiga oʻxshash ikkita tor tishliga ega.

May oyining ikkinchi yarmida - iyun oyining birinchi yarmida gullaydi. Avgust oxirida - sentabrda meva beradi.

Tarqalishi va ekologiya 
Pomir-Oloyning endemiki. Tabiatda turning tarqalishi Gʻarbiy Pomirni qamrab oladi va, ehtimol, Afgʻoniston hududiga kirishi ham mumkin.

Yashash joyi, ehtimol, inson tufayli saqlanib qolgan: u bogʻlarda va dengiz sathidan 1600-2300 m balandlikdagi aholi punktlari yaqinida joylashgan.

Manbalar 
Oʻsimliklar
Naʼmatak
Markaziy Osiyo Florasi
Eriu

Eriu (qad.irlan. Ériu, genitativ holatda Érenn) - Irlandiya mifologiyasida, Tuata De Danann qabilasidan bo'lgan ayol, Irlandiyaning shu nomdagi ma'budasi Bresning onasi. U bilan birga Banba va Fodla ham xuddi shu nomdagi ma'budalar edi, lekin Eriu nomi saqlanib qoldi, bu ko'pincha dostonlarda Irlandiya yeriga murojaat qilish uchun ishlatilgan. "Qadimgi joylar" da Irlandiya Banba nomi bilan atalgan. Ko'rinishidan, Banba va Fodla Eriuning gipostazlari, chunki irlandlar boshqa xalqlar singari o'z xudolarini uch marta ko'paytirishga xos bo'lgan.

Erin - dostonlarda Irlandiya nomi 
Dostonlarda aytilishicha, Mil o'g'illari Irlandiyani zabt etganlarida, o'zlarining yurishlarida ular navbatma-navbat Banbu va Fodla bilan uchrashishgan, ularning har biri orolga uning nomini berishni so'rashgan. Goidellar mamlakatning markaziy nuqtasi bo'lgan Usnexga yetib borganlarida, ular uchinchi ma'buda Eriu bilan uchrashishdi, u Mil o'g'illariga xush kelibsiz deb murojaat qilib, Goidellarning kelishini donishmandlar oldindan ko'rishganini aytdi. Ammo bosqinchilardan biriga ma’budaning soʻzlari yoqmadi. U Mil o'g'illari o'zlarining g'alabalari uchun faqat o'z xudolariga qarzdor deb hisoblardi va Eriu javob berdi: "Buni aytishingiz yaxshi emas, chunki u holda bu orol sizga yaxshilik keltirmaydi va sizning naslingiz bu yerda ko'paymaydi. Mening iltimosimni bajaring, ey, Mil va Bregon oilasining avlodlari, bu orol mening nomim bilan atalsin! “Avvalgi ikki ma’budaga ularning iltimosini bajarishga va’da bergan shoir Amergin endi Eriuga va’da berdi. Keyinchalik, Goidels Erin (Eriu ismining shakllaridan biri) nomi bilan Irlandiya yeriga qo'shiq kuylaydilar, bu esa Tuatning sehrini buzadi va bo'ronni to'xtatadi.

Unumdorlikni boshqaruvchi xudolar 
Eriu va Mil o'g'illari haqidagi afsona irlandlarning Irlandiyaning boshqaruvchi kuchlari va uning ko'pligi Danu ma'budasi qabilalarining kuchida ekanligiga ishonishini aks ettiradi, ehtimol shuning uchun ular nasroniylik davrida tug'ilish ruhlari darajasiga tushirilgan. Qizig'i shundaki, Fomoriyaliklar Tuatha De Danannga nisbatan xuddi shunday rol o'ynagan. Danu ma'buda qabilalari bu jinlar ustidan g'alaba qozonganida, Tuatlar Bresni qo'lga olishga muvaffaq bo'lishdi. Mahbus, agar uni saqlab qolishsa, "Irlandiya sigirlarining suti hech qachon tugamaydi", deb va'da berdi. Ammo Lug xudosi druidlar bilan maslahatlashgandan so'ng, Bresga u endi mamlakat sigirlari ustidan hokimiyatga ega emasligini aytdi. Keyin Bres mamlakat mahsuldorligini oshirish orqali qatlni to'lashga harakat qildi, ammo bu imkoniyatdan foydalanish mumkin emas edi, chunki irlandlar hali ham shunday tezlikda o'sib borayotgan yangi hosilni yig'ib olishga ulgurmagan bo'lar edi. Natijada, Bres qishloq xo'jaligi sirlarini sotib oldi.

Adabiyotlar 

 Широкова Н. С. Мифы кельтских народов — М.: Астрель: АСТ: Транзиткнига, 2005. — 431 (1) с.: ил. — (Мифы народов мира). ISBN 5-17-019444-7 (ООО «Издательство АСТ»), ISBN 5-271-08709-3 (ООО «Издательство Астрель»), ISBN 5-9578-0397-9 (ООО «Транзиткнига»).
 Роллестон Томас Мифы, легенды и предания кельтов. / Пер. с англ. Е. В. Глушко. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2004. — 349 с. ISBN 5-9524-1063-4

Mifologik qahramonlar
Menuxin familiyasi

Menuxin (Minuxin, Mnuxin, Mnushkin) ( — yahudiy familiyasi.

Lotin alifbosiga asoslangan yozuvlarda Menuhin, Menuchin, Menukhin, Minuhin, Minuchin, Minukhin, Mnuhin, Mnuchin, Mnuxin koʻrinishida keladi.

Etimologiya 
Bibliyadan keyingi Menuxa ayollar ismidan kelib chiqqan matronomik familiya. „Menuxaning oʻgʻli“ degan maʼnoni anglatadi. „Menuxa“ ibroniy tilida „tinchlik“, „xotirjamlik“, „osudalik“, shuningdek, „hordiq“ degan maʼnoni anglatadi. Yevropada bu ismning qoʻllanishi haqidagi birinchi qaydlar 15-asrga toʻgʻri keladi. Dastlabda ushbu ism faqatgina Yevropaning markaziy qismida — Bogemiya va Sileziyada ishlatilgan, keyin esa u yerdan Gʻarbiy va Sharqiy Yevropa hududlariga tarqalgan. Ukraina va Belorussiyada Menuxa ismi 17-asrdan qoʻllanila boshlagan. „-in“ qoʻshimchasi familiyaning Rossiya yoki Ukrainada shakllanganini koʻrsatadi. Ushbu familiya vakillari asosan Xerson (Menuxin, Minuxin), Gomel (Menuxin, Mnuxin), Yekaterinoslav (Menuxin), Bobruisk va Vitebsk (Mnuxin) okruglarida, oʻtroq chiziq chegaralarida yashagan.

Minuxin familiyasining barcha egalari qarindosh boʻlishi ehtimoli yuqori ekanligi haqida fikr bildirilgan, ammo bu shaxsiy ismlardan kelib chiqqan familiyalarga tegishli emas.

Shahar folklorida 
Tezisga qarshi, shuningdek, „Odessa Tili“ lugʻatida berilgan yahudiy latifasida familiyadan foydalanish konteksti ham aytiladi („gesheft“ soʻzidan foydalanish misoli (bitim, ish)):
Sudda:

— Guvoh, familiyangiz?

— Menuxin.

— Ismingiz?

— Isaak.

— Yashash joyingiz?

— Berdichev.

— Kasb-koringiz?

— Kichik savdogar.

— Eʼtiqodingiz?

— Janob sudya, ismim Isaak Menuxin boʻlsa, Berdichevda yashasam, savdogarlik bilan shugʻullansam, sizningcha kimman? Buddaviymi?

Manbalar

Yana qarang 

 Menuhin — familiya egalari

Alifbo boʻyicha familiyalar
 yahudiy nomlari
Spastik tortikollis (Servikal distoniya)

Spastik tortikollis, servikal distoniya - distonik kasallik-tortikollisning bir turi bo'lib, unda boshning noto'g'ri pozitsiyasi bo'yin muskullarining patologik kuchlanishidan kelib chiqadi.

Statistika 
Statistikaga ko'ra, o'n mingdan birida uchraydi.

Etiologiya (kasallikning kelib chiqishi) 
Kasallikning aniq sababini kamdan-kam hollarda aniqlash mumkin. Ekstrapiramidal kasalliklarning bir qismi sifatida rivojlanishi mumkin, ayniqsa antipsikotiklarning haddan tashqari dozasi bilan.

Tasniflash 
Boshning holatiga qarab quyidagilar mavjud:

 tortikollis - boshni yon tomonga aylantirish bilan;
 antecollis - boshning oldinga egilishi yoki nominatsiyasi bilan;
 retrokollis - boshning orqaga og'ishi bilan;
 laterocollis - boshni yon tomonga burish bilan;
 servikal distoni birlashgan varianti.

Giperkinezning tabiatiga ko'ra quyidagilar mavjud:

 tonik;
 klonik;
 aralash shakl.

Klinik koʻrinishi 
Odatda, bo'yinning barcha mushaklari jarayonda ishtirok etadi, ko'pincha sternokleidomastoideus, trapezius, kamar mushaklari. 

Kasallikning boshida boshning mustaqil ravishda o'rta holatga qaytishi mumkin, tushida giperkinez yo'qoladi va yurish paytida, aksincha, kuchayadi.

Progressiya o'sib borishi bilan faqat qo'llar yordamida boshni o'rta holatga qaytarish mumkin, bu vaqtda tuzatish imo-ishoralarini qo'llash mumkin, masalan, ba'zi qismlarga teginishda giperkinezning pasayishi kuzatiladi. 

Keyinchalik rivojlanish bilan boshning oldingi holatiga qaytishi mumkin bo'lmaydi, ta'sirlangan mushaklarning gipertrofiyasi va radikulyar sindrom paydo bo'ladi.

Davolash 
Ushbu nevrologik kasallik odatda davolash qiyin. 

Patologik kuchlanishda bo'lgan mushaklarning denervatsiyasi ham yakuniy davolanishga olib kelmasligi mumkin. 

Bo'yin muskullarining ohangini normal holatga yaqin holatda ushlab turish uchun kasal mushaklarga A guruhi botulinum toksin preparatlarini kiritish qoʻllanadi. Agar konservativ terapiya samarasiz bo'lsa, jarrohlik davolash mumkin: suboksipital kraniotomiya va atlasning laminektomiyasi (laterokollis uchun ishlatilmaydi), stereotoksik talamotomiya, bu endi chuqur stimulyatsiya yoki yordamchi nervlarning mikrovaskulyar dekompressiyasi bilan almashtirildi.

Badiiy adabiyotda 

 Leonardo da Vinchi birinchi bo'lib spastik tortikollis bilan og'rigan yigitni tasvirlagan
.

Eslatmalar 

Asab tizimining kasalliklari
Bessel potensiali

Matematikada Bessel potentsiali Riesz potentsialiga oʻxshash potentsialdir (Fridrix Vilgelm Bessel nomi bilan atalgan), lekin cheksizlikda yaxshiroq parchalanish xususiyatlariga ega.

Agar s musbat haqiqiy qismga ega kompleks son boʻlsa, s tartibli Bessel potensiali operatori:

 

bu yerda Δ – Laplas operatori va kasr quvvati Furye transformlari yordamida aniqlanadi.

Yukava potensiali Bessel potentsiallarining  3 oʻlchovli fazoda xususiy holatlaridir

Furye fazosida koʻrinishi 
Bessel potentsiali Furye oʻzgarishlariga koʻpaytirish orqali taʼsir qiladi: har bir uchun:

Integral koʻrinishlari 
 boʻlganda, Bessel potensiali da quyidagicha ifodalanishi mumkin:

 

bu yerda Bessel yadrosi   uchun integral formula boʻyicha ifodalanadi

 

Bu yerda  Gamma funksiyasini bildiradi. Bessel yadrosi orqali  ham ifodalanishi mumkin:

 

Ushbu oxirgi ifodani oʻzgartirilgan Bessel funksiyasi nuqtai nazaridan qisqaroq yozish mumkin, shu sababli potensial oʻz nomini oladi:

Asimptotiklar 
Kelib chiqishida birida ,

 
 
 

Xususan,  boʻlganda Bessel potensiali Riesz potensiali kabi asimptotik tarzda oʻzini tutadi.

Cheksizlikda, ,

Shuningdek qarang: 

 Riesz potensiali
 Sobolev fazosi
 Shredinger kasr tenglamasi
 Yukava potensiali

Manbalar 

 
 
Fizika
Yadro fizikasi
Milliy Fizika
Gülhane bog'i

Gulhane bog'i ( , „Rosehouse Park“; forschadan : گلخانه Gul kh āna, „gullar uyi“) — Turkiyaning Istanbul shahridagi Eminönü tumanidagi tarixiy shahar bogʻi; u Topkapi saroyiga ulashgan va uning hududida joylashgan. Parkning janubiy eshigi saroyning eng katta darvozalaridan biri hisoblanadi. Bu Istanbuldagi eng qadimiy va eng keng jamoat parklaridan biri.

Tarix 
Bogʻning nomi, maydonda joylashgan Gulhane („Atirgulxona“) 1839-yilgi Gulhane farmoni () eʼlon qilingan joy edi. Farmon Usmonli imperiyasida Tanzimat islohotlarini boshladi, bu imperiyani modernizatsiya qildi va barcha Usmonli fuqarolarini, dinidan qatʼi nazar, qonun oldida tenglashtirish kabi oʻzgarishlarni oʻz ichiga oldi. Bu haqda imperatorlikdagi yetakchi davlat arbobi, diplomat va islohotchi Sadr vazir Mustafo Reshid Posho eʼlon qildi.

Gulhane bogʻi bir vaqtlar Topkapi saroyining tashqi bogʻining bir qismi boʻlgan va asosan bogʻdan iborat edi. Tashqi bogʻning bir qismi munitsipalitet tomonidan park sifatida rejalashtirilgan va 1912-yilda jamoatchilikka ochilgan. Bogʻda ilgari dam olish joylari, qahvaxonalar, oʻyin maydonchalari va boshqalar mavjud edi. Keyinchalik bogʻ ichida kichik hayvonot bogʻi ochildi.

Park soʻnggi yillarda katta taʼmirdan oʻtkazildi; ochiq maydonning koʻpayishiga taʼsir qiluvchi hayvonot bogʻi, qiziqarli yarmarka va piknik maydonchalarini olib tashlash. Ekskursiya yoʻnalishlari yangidan tartibga keltirilib, katta basseyn zamonaviy uslubda taʼmirlandi. Beton konstruktsiyalar olib tashlanganligi sababli, park 1950-yillarning tabiiy landshaftini tikladi va 1800-yillardagi daraxtlarni koʻrsatdi.

Islomda fan va texnologiya tarixi muzeyi Toʻpqopi saroyining sobiq otxonalarida, bogʻning gʻarbiy chekkasida joylashgan. U 2008-yilning may oyida Turkiya Bosh vaziri Rajab Toyyib Erdoʻgʻan tomonidan ochilgan. Muzeyda astronomiya, geografiya, kimyo, geodeziya, optika, tibbiyot, arxitektura, fizika va urush kabi 8-16-asrlarga oid ixtirolarning 140 nusxasi mavjud.

Procession Kiosk (turk tilida Alay Köşkü) parkning tramvay yoʻliga qaraydigan tashqi devorida oʻtiradi va unga parkning ichidan kirish mumkin. Unda Ahmet Hamdi Tanpinar muzey kutubxonasi joylashgan.

Kelajak 
Gulhane hududidagi eski kazarmaning oʻz vaqtida madaniyat markaziga aylantirilishi kutilmoqda; markazda kilim va hunarmandchilik ustaxonasi bilan birga kutubxona va koʻrgazma zali boʻladi.

Yana qarang 

 Usmonli arxitekturasi
 Turkiya Madaniyat va turizm vazirligi — Gulhane bogʻi

Manba

Adabiyotlar 

 
 Fanny Davis. Palace of Topkapi in Istanbul. 1970. ASIN B000NP64Z2

Havolalar 
Wikimedia Commons’dagi Gulhane Parkiga tegishli xabarlar va rasmlar

 Gulhane bogʻining rasmlari

Turkiya
Turkiya tabiati
Paul Eugène Bontoux

Pol Eugène Bontoux (fr. Paul Eugène Bontoux) – fransuz temir yoʻl muhandisi, tadbirkor va moliyachi. Parijdagi „Union générale“ ning bosh arbobi.

Biografiya 

Pol Eugene Bontoux 1824-yil 9-dekabrda Embrun shahrida tugʻilgan. Poytaxtdagi politexnika bilim yurtida oʻqigan, soʻngra temir yoʻl boʻlimida ishlagan. Temir yoʻl transporti boʻyicha mutaxassis sifatida u tez orada Avstriyaga taklif qilindi va u tez fursatda Janubiy yoʻllar (Südbahn) boshqarmasiga, boshliq sifatida ishga qoʻyildi.

Fransiyada allaqachon Bontou turli xil ishlarni amalga oshirdi, va katta mablagʻga erishdi, lekin yana hamma narsani yoʻqotdi. Oradan biroz vaqt oʻtib u, Rotshildning uyiga juda yaqin joyda ishga
joylashdi va bundan turli firibgarliklar uchun foydalandi. Shunday qilib, u Vengriyada Gatvan-Miskolch temir yoʻl liniyasini qurdi, Gertsda Sagrado ipak zavodiga asos soldi, Pressburg yaqinidagi Mariental shifer konlarini sotib oldi va 1875-yilda Janubiy yoʻlda Gradskiy temir zavodini qurdi. Avstriyadan Fransiyaga katta hajmdagi yogʻoch eksporti asosan uning saʼy-harakatlari bilan tashkil etilgan.

Baron Xirsh sharqiy temir yoʻllarni qurishni boshlaganida, Bontu u bilan ittifoq tuzdi. 1873-yil inqirozi paytida Pol Ejen Bontu oʻz boyligining katta qismini yoʻqotdi va shu bilan birga Rotshild bilan xayrlashdi.

1880-yilda u Parijdagi „Union générale“ bank uyining prezidenti etib saylandi, u legitimistik-klerikal maqsadlarda tashkil etildi va aksiyalar narxini 125 frankdan eng qisqa vaqt ichida 3200 frankgacha koʻtarishga muvaffaq boʻldi. Shu bilan birga, u Avstriyaning Laender banki boshliqlari bilan yaxshi munosabatlar oʻrnatdi va ular bilan birgalikda Vushtagrad koʻmir konlarini sotib oldi. Vengriya hukumatidan Budapesht-Zemlin temir yoʻl liniyasi, Serbiyadan Belgrad-Nish liniyasini qurish uchun ruhsat oldi. Ammo 1882-yil boshida Bontu bankining qulashi sodir boʻldi va 1882-yil 2-fevralda u bankrot deb eʼlon qilindi. Juda xavfli operatsiyalar muvaffaqiyatsizlikka uchradi, „Union générale“ parokanda boʻldi, unga va ushbu bank boshqaruvining boshqa aʼzolariga nisbatan jinoiy ish qoʻzgʻatildi. Bontu besh yil qamoq jazosiga hukm qilindi va 3000 frank jarimaga tortildi, lekin Fransiyadan qochishga muvaffaq boʻldi.

1888-yilda chet elda u " L’Union generale " asarini yozdi, unda Bontou oʻz faoliyatini tushuntirishga va asoslashga harakat qildi. Brockhaus va Efron yahudiy entsiklopediyasiga koʻra, Bontou bankning qulashini qattiq bosib olish siyosatining alohida epizodi sifatida koʻrsatishga harakat qildi, uning soʻzlariga koʻra, yahudiylar juda uzoq vaqt davomida raqobatchi moliyaviy tuzilmalarga qarshi kurashib kelgan. Bankning asosiy aktsiyadorlari boʻlgan, bankning qulashidan jabr koʻrgan ruhoniylar va ulamolar kitobni tom maʼnoda qabul qildilar, bu keyinchalik Fransiyada antisemitizmning kuchayishiga katta hissa qoʻshdi. Pol Ejen Bontu 1904-yilda Kannda vafot etdi.

Manbalar
Tinch okeani (radiostansiya)

Tinch okeani (radiostansiya) – 1963-yildan 2001-yilgacha va 2005-yildan 2008-yilgacha oʻrta toʻlqin oraligʻida 810 kHz chastotada va turli vaqtlarda 12065 kHz, 17590 kHz59, , 5960 kHz, 7330 kHz qisqa toʻlqin diapazonida, VHF diapazonida 66 MGts chastotada (Vladivostokda), shuningdek, 1- simli („radio nuqtasi“) eshittirish dasturi hisoblanadi.

Eshittirish hududi Tinch okeani va Hind okeanlari, Arktikaning sharqiy sektori, Uzoq Sharq kemalari suzib yuradigan asosiy zonadir. Radiostansiya materik bilan yagona aloqa vositasi edi. Koʻrsatuvlar kuniga 3 marta efirga uzatildi. Radiostansiyaning chaqiruv belgisi " Vodiylar va tepaliklar orqali " qoʻshigʻining ohangi edi. Efirda viloyat va mamlakat yangiliklari, qarindoshlarning salomlari yangrardi. Xotinlar, onalar, bolalar dengizchilarga oʻz hayotlari, oilalari haqida soʻzlab berishardi va musiqiy tabriklarni yetkazishardi. Dastur oxirida Pol Mari musiqasi ohangi ostida, Melancolie Melody Lady, Uzoq Sharq kemasozlik kompaniyasi kemalari qaysi portlarda joylashgani yoki ular qaysi yoʻnalishda ketayotgani, rejalashtirilgan kelish sanasi haqida xabar berildi.

2000-yillarda eshittirishni toʻxtatish va qayta tiklash 
2001-yilda mablagʻ yetishmasligi sababli eshittirishlar toʻxtatildi. 2003-yilda, ayniqsa Uzoq Sharq aholisi uchun uch kun davomida (7, 8 va 9-may kunlari soat 18:15 dan 19:00 soatgacha) eshittirish qayta tiklandi. 2005-yilda Vladivostok shahri maʼmuriyati Vladivostok davlat teleradiokompaniyasi bilan birgalikda stansiyani qayta tiklashni qoʻllab-quvvatladi va 10 dan 17-noyabrgacha 7330 kHz qisqa toʻlqinlar chastotasida sinov uzatishlar oʻtkazildi. Oxota dengizi dengizining shimoliy qismining yoʻnalishi, ushbu chastotadagi signalni Finlandiya havaskor radio operatori tomonidan qabul qildi. 2005-yil 20-noyabrda Argentinada 5960 kHz qisqa toʻlqinli signal qabul qilindi. 10-dekabr kuni Sankt-Peterburgda 7330 kHz qisqa toʻlqinli chastotali signal qabul qilindi. 25-dekabr kuni AQSHning Kaliforniya shtatida 5960 kHz chastotali qisqa toʻlqinli signal qabul qilindi. 2008-yilda radiostansiya yana jim qoldi.

Manbalar
Webby Awards mukofoti

Webby Awards mukofotlari har yili Xalqaro raqamli sanʼat va fanlar akademiyasi, ikki mingdan ortiq soha ekspertlari va texnologiya innovatorlaridan tashkil topgan hakamlar organi tomonidan taqdim etiladigan Internetdagi mukammallik uchun mukofotdir. Turkumlarga veb-saytlar, reklama va ommaviy axborot vositalari, onlayn film va videolar, mobil saytlar va ilovalar hamda ijtimoiy tarmoqlar kiradi.

Har bir nominatsiya boʻyicha ikkita gʻolib tanlanadi, ulardan biri Xalqaro raqamli sanʼat va fanlar akademiyasi aʼzolari va biri Webby Peopleʼs Voice ovoz berish jarayonida ovoz bergan jamoatchilik tomonidan tanlanadi.[1] Har bir gʻolib besh soʻzli qabul nutqini, yillik mukofotlar shousining savdo belgisini taqdim etadi.

„Internetning eng oliy sharafi“ sifatida eʼtirof etilgan mukofot Internetga yoʻnaltirilgan eng qadimgi mukofotlardan biri boʻlib, „Internet Oskarlari“ iborasi bilan bogʻliq.
Odette Giuffrida

Odette Giuffrida (tugʻ. 1994-yil 12-oktyabr, Rome, Italiya) — italiyalik dzudochi, 52 kg gacha vazn toifasida, Italiya terma jamoasi aʼzosi. 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali sovrindori va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori. Dzudo boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining toʻrt karra bronza medali sovrindori (2011, 2012, 2013, 2014). 2020-yilda Yevropa chempioni. 2016-yil fevral oyida u ayollar dzudo boʻyicha Jahon reytingida Top-10 taligiga kirdi.

Faoliyati 
Odette Giuffrida bolaligini Rim chekkasidagi Monte-Sakroda oʻtkazdi. U akasi Salvatore tufayli 6 yoshida dzudo bilan shugʻullana boshlagan.

2009-yilda u xalqaro maydonda debyut qilgan. 2013 va 2014-yillarda u oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib chiqdi. 2011—2014-yillarda u yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori boʻlgan. 2015-yilda Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan birinchi Yevropa oʻyinlarida u umumjamoa hisobida bronza medali sohibiga aylandi.

2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Odette 52 kg gacha vazn toifasida finalga chiqdi va kosovolik dzudochi Majlinda Kelmendiga yutqazdi, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2020-yilda noyabr oyida Pragada (Chexiya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Giuffrida 52 kg gacha vazn toifasida chempionlik unvonini qoʻlga kiritdi. Finalda u ruminiyalik sportchi Andreea Chițudan ustun keldi. 2021-yilda Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 52 kg gacha boʻlgan vazn toifasida italiyalik sportchi finalda fransiyalik Amandine Buchardga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ikkinchi kunida 52 kg gacha vazn toifasida italiyalik uchinchi oʻrin uchun kurashda vengriyalik Réka Puppni magʻlub etib, Olimpiadaning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

12-oktabrda tugʻilganlar
1994-yilda tugʻilganlar
Rimda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2016-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Sarah-Léonie Cysique

Sarah-Léonie Cysique (tugʻ. 1998-yil 6-iyul, Sarcelles, Val-d'Oise, Il-de-Frans, Fransiya) — fransiyalik dzudochi, 57 kg gacha vazn toifasida, Fransiya terma jamoasi aʼzosi. Jahon chempionati sovrindori, Yevropa chempionati sovrindori. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali sovrindori.

Faoliyati 
1998-yil 6-iyulda Sarah-Léonie Cysique Sarcellesda (Fransiya) tugʻilgan. U dzudo boʻyicha milliy terma jamoa aʼzosi boʻlib, 57 kg gacha boʻlgan vazn toifasida oʻz mamlakati sharafini himoya qiladi.

2017-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritdi. Ikki oy oʻtgach, u kattalar oʻrtasidagi Fransiya chempionati gʻolibiga aylandi. 2018-yilda Sarah-Léonie Cysique oʻzining debyut Yevropa chempionatida ishtirok etdi, u yerda yakuniy beshinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yilning sentyabr oyida u yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib chiqdi va bir oy oʻtgach, u oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatining kumush medalini qoʻlga kiritdi. 2018-yil oxirida u ikkinchi marta Fransiya chempioni boʻldi.

2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u chorak finalda kanadalik sportchi Krista Deguchiga vazn yoʻqotdi va yakunda beshinchi oʻrinni egalladi. Musobaqaning soʻnggi kunida jamoaviy turnirda Fransiya terma jamoasi tarkibida Sarah-Léonie Cysique faqat finalda Yaponiya terma jamoasiga imkoniyatni boy berib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yil oktyabr oyida u Abu-Dabida (BAA) boʻlib oʻtgan „Katta Dubulgʻa“ turniri finaliga chiqdi va ikkinchi oʻrinni egalladi.

2020-yilda Pragada (Chexiya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Fransiyalik dzudochi chorak finalda serbiyalik Marika Perishichga yutqazib qoʻydi, ammo javob janglarida u qitʼa chempionatining bronza medaliga erishdi.

2021-yilda Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida fransiyalik sportchi uchinchi oʻrin uchun kurashda belgiyalik sportchi Mina Liberni magʻlub etib, Yevropa chempionatining bronza medali sohibiga aylangandi. 2020-yilda Tokioda boʻlib oʻtadigan Yozgi Olimpada oʻyinlarida u uchun Fransiya milliy olimpiya terma jamoasi aʼzolarining dastlabki roʻyxatiga kiritilgan.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u 57 kg gacha vazn toifasida finalda kosovolik Nora Gjakovaga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2022-yilda Sofiyada (Bolgariya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 57 kg gacha boʻlgan vazn toifasida u finalda isroillik sportchi Timna Nelson-Levyga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

6-iyulda tugʻilganlar
1998-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Tsukasa Yoshida

Tsukasa Yoshida (; tugʻ. 1995-yil 5-oktyabr, Kioto,Yaponiya) — yaponiyalik dzudochi, 57 kg gacha vazn toifasida, Yaponiya terma jamoasi aʼzosi. 2017, 2018 va 2019-yillarda 57 kg gacha vazn toifasida Jahon chempioni, Osiyo chempioni (2017). 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori.

Faoliyati 
2012-yilda Tsukasa Yoshida U20 Osiyo chempioni boʻldi. 2014-yilda Tokioda boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa“ turnirida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Keyingi yili Tyumenda (Rossiya) „Katta dubulgʻa“ u finalda ruminiyalik Korina Kaprioriuni magʻlub etib va Parijda (Fransiya) turnirida uchinchi oʻrinni egalladi.

2016-yilda u ikkita yangi yirik xalqaro turnir — Bokuda (Ozarbayjon) „Katta dubulgʻa“ va ikkinchi marta Tyumenda „Katta dubulgʻa“ turnirlarida gʻolib chiqdi. Yil oxirida u Tokiodagi turnirda hamyurti Nae Udakini qarshi oʻtkazib, ikkinchi bor gʻalaba qozondi.

2017-yilda Hong Kongda (Xitoy) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida gʻolib chiqdi. Oʻsha yilning avgust oyida Budapeshtda (Vengriya) oʻtkazilgan Jahon chempionatining finalda yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. Xuddi shu Jahon chempionatida u jamoaviy musobaqada Yaponiya aralash jamoasining gʻalabasida ham ishtirok etadi.

2018-yilda Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 57 kg gacha boʻlgan vazn toifasida barcha janglarida gʻalaba qozonib, chempionatning oltin medalini qoʻlga kiritdi. Bundan tashqari, Yaponiya terma jamoasi tarkibida aralash jamoalar bahsida ham oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u finalda kanadalik sportchi Christa Deguchiga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. Aralash jamoa tarkibida u Jahon chempioni boʻldi. 2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ikkinchi kunida 57 kg gacha vazn toifasida yaponiyalik uchinchi oʻrin uchun kurashda gruziyalik Eteri Lipartelianini magʻlub etib, Olimpiadaning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

5-oktyabrda tugʻilganlar
1995-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Erinoma

Erinoma (Servis Erinon qoʻlyozmalarida) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj.

Kiprlik Kelesning qizi, uning ota-bobolari aka-uka Epiviostasteriy va Ion (Yon), Misrdan koʻchib kelgan va Afina hamda Artemida uni oʻzining pokizaligi uchun sevgan. Biroq, Afrodita Zevsni Erinomani sevishga ilhomlantirdi. Afroditani haqorat qilish uchun Gera Adonisga Erinomaga majburan egalik qilishga ruxsat berdi.

Jazo sifatida Zevs Adonisni Kasiy togʻidagi maskanida chaqmoq bilan urdi va u qochib ketdi. Afroditaning iltimosiga binoan Germes Adonis arvohini yer osti olamidan qaytarib olib keldi. Artemida, Erinoma bokiraligini yoʻqotgandan soʻng, uni tovusga aylantirdi.

Biroq, Adonis yer osti dunyosidan qaytganida, Artemida oʻzining inson qiyofasini qaytarib oldi va u Adonisdan Taley nomli oʻgʻlini tugʻdi. Bu afsona Servis tomonidan Virgilning choʻpon Adonis haqidagi afsona sharhlarida aytib oʻtilgan.

Yupiterning XXV yoʻldoshi Erinoma nomi bilan atalgan.

Manbalar

Havolalar 
 Лексикон Рошера. Т.1. Стб.1309-1310.

Mifologik qahramonlar
Al-Buraq masjidi

Al-Buraq masjidi () Quddusning Eski shahridagi Masjid Al Aqsoning janubi-gʻarbiy burchagida joylashgan Gʻarbiy devor yonidagi er osti masjididir. Bu masjid devoriga mixlangan halqasi tufayli al-Buroq masjidi deb ataladi, bu yerni musulmonlar Muhammad tungi sayohat paytida uni al-Harom masjididan al-Aqso masjidiga olib borgan Buroq otini bogʻlab qoʻygan deb hisoblashadi.

Tarix 
Masjid Gʻarbiy devorning janubiy uchida joylashgan Magʻfirat darvozasi (Bāb Hittah) yoki Barklay darvozasiga olib boradigan gumbazli oʻtish joyi ichida joylashgan. Ilk islom davrida kirish joyi boʻlib xizmat qilgan darvozaning ichki qismi hozirda al-Buraq masjidi deb nomlanadi. The entrance to the underground structure faces north and immediately left of the Moors' Gate (Bāb al-Magharibah). Er osti inshootiga kirish eshigi shimolga va Murlar darvozasidan (Bāb al-Magʻariba) chap tomonga qaragan.

Maʼbad togʻi anʼanachilari Barklay darvozasini Mishnadagi tashqi hovlining gʻarbiy darvozasi sifatida tilga olingan Kiponus darvozasi bilan aniqlaydilar (Middot 3:1). Shuningdek, ular Kipon darvozasi Rim prokuratori Koponiy (mil. VI-IX asr) sharafiga nomlangan.

Arxitekturasi 
Barklay va uning izdoshlari tomonidan olib borilgan arxeologik tadqiqotlarga koʻra, darvozaning kengligi 5,06 metr va eshikning balandligi 8,80 metrni tashkil etadi A sign outside the mosque indicates that it dates back to the Mamluk period. Overall, the gate passage was in use until some time after AD 985, when it was blocked and changed into a cistern adjacent to Al-Buraq Mosque, bu masjidning oʻlchamlari haqida tushuncha beradi. Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, bu darvoza Umaviylar davrida masjidga kirish joyi sifatida ishlatilgan yaqin atrofdagi barcha Umaviylar darvozalarining oʻziga xos xususiyati, masalan, Oltin darvoza va qoʻsh darvozaqirrasi kabi strukturaviy xususiyatlar bilan bogʻliq: A sign outside the mosque indicates that it dates back to the Mamluk period. Overall, the gate passage was in use until some time after AD 985, when it was blocked and changed into a cistern adjacent to Al-Buraq Mosque. Masjid tashqarisidagi belgi uning mamluklar davriga oidligini bildiradi. Umuman olganda, darvoza yoʻlagi milodiy 985-yildan keyin toʻsib qoʻyilgan va Al-Buraq masjidiga tutashgan sardobaga aylantirilgunga qadar foydalanilgan. Gʻarbiy devorda joylashgan Al-Buraq masjidining asosiy darvozasi doimiy muhrlangan boʻlsa ham, masjidga ibodat qilish uchun Maʼbad togʻining gʻarbiy yoʻlakchasidagi boshqa kirish joyidan kirish mumkin.

Galereya

Manbalar
Hoji Oʻzbek masjidi

Hoji Oʻzbek masjidi ( Hacı Özbek) Turkiyaning Iznik shahridagi tarixiy Usmonli masjididir.

Masjid 
Usmonlilar sanʼatining birinchi muhim markazi boʻlgan Iznikdagi Hoji Oʻzbek masjidi (1333-yil) Usmonlilar bir gumbazli masjidning yorqin namunasi boʻlib, Vizantiya qurilish texnikasi va musulmonlarning ehtiyojlari uygʻunligini koʻrsatadi. Deraza ustidagi yozuv lavhasiga (kitabe) koʻra, masjid Hoji Oʻzbek bin Muhammad tomonidan 1333-(hijriy 734) yili, Usmonli sultoni Oʻrxon I tomonidan Usmonlilar Iznikni bosib olganidan ikki yil oʻtib qurilgan. Meʼmori Hoji Zaynel Ibn Muhammad hisoblanad.. Bir boʻshliqli gumbazli narteksli bu masjid, Koniya va uning atrofidagi birinchi gumbazli masjid hisoblanadi.Bino diametri 8 metr. Masjid gumbazining nogʻorasi oʻn ikki burchakli boʻlib, ichki qismi uchburchak tekislik chizigʻi bilan bezatilgan. Masjid vertikal ravishda yotqizilgan gʻisht bilan ajratilgan alohida-alohida kesilgan toshlarning navbatma-navbat qatlamlari bilan uch qavatli gʻishtdan qurilgan

1939-yilda yoʻlni kengaytirish uchun joy ochish sababli gʻarbdagi zal oldidagi uchta hovli buzildi. Ayvon janubda boʻchkali gumbaz va shimolda oynali gumbaz bilan qoplangan edi. Buzilgan joylar oʻrniga 1959-yilda binoning shimoliy tomoniga yangi yopiq xona qoʻshilgan. Masjidda hech qachon minora boʻlmagan. Gips qatlamlari ostida interyerning bezak detallari yoʻqolgan. Masjid qurilishi uchun gʻisht va moloz toshdan, devor tepasida arra tishli gʻishtdan yasalgan karnizlar, gʻisht gumbazida esa terrakota plitalari bilan birga foydalanilgan.Ilk Usmonlilar davriga oid turli tuzilmalarda koʻrgan oʻzgaruvchan tosh tizimi Hoji Oʻzbek masjidida ham qoʻllangan.

Manbalar 

 Usmonli arxitektura tarixi, J. Freely, 2010

Havolalar 

 Haci Özbek Camii, Archnet

Gumbazli masjidlar
Fredoniya (Kolumbiya)

Fredoniya (ispancha: Fredonia) – Kolumbiyaning gʻarbiy qismidagi shahar boʻlib, Antiokiya departamenti Janubi- gʻarbiy Antiokiya subregionida joylashgan.

Tarix 
Keyinchalik shaharda odamlar soni ortib, 1828-yilda aholi punkti tashkil etilgan. Fredoniya munitsipaliteti 1830-yilda alohida maʼmuriy birlikka boʻlingan.

Geografik joylashuv 

Shahar departamentning janubiy qismida, Kordilyera markaziy togʻli hududida, boʻlimning maʼmuriy markazi Medellindan taxminan 30 km janubi-janubiy-gʻarbda (SSW) joylashgan. Dengiz sathidan 1567 metr balandligda joylashgan. Fredoniya munitsipaliteti shimolda Kaldas munitsipaliteti, shimoli-gʻarbda Amaga munitsipaliteti, gʻarbda Venezia, janubi-gʻarbda Tarso, janubda Geriko munitsipaliteti bilan chegaradosh. Tamesis va La Pintada, sharqda La Pintada munitsipalitetlari va Santa Barbara. Fredoniya munitsipalitetning maydoni 247 km².

Aholi 
Kolumbiya Milliy maʼmuriy statistika departamenti maʼlumotlariga koʻra, 2012-yilda shahar va munitsipalitetning umumiy aholisi 21 936 kishini tashkil etdi. Munitsipalitet aholisining yillar boʻyicha dinamikasi:

2005-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, erkaklar Fredoniya aholisining 50,2 foizini, ayollar esa mos ravishda 49,8 foizini tashkil qilgan. Irqiy jihatdan oq tanlilar va mestizolar shahar aholisining 99,8% ni tashkil qilgan; qora tanlilar, mulattolar va raysaliyaliklar - 0,2%. Butun aholi orasida savodxonlik darajasi 85,9% ni tashkil etdi.

Iqtisodiyot 
Fredoniya iqtisodiyotining asosini qishloq xoʻjaligi, ishlab chiqarish va qazib olinadigan ko'mir tashkil etadi. Shahar va kommunal korxonalar umumiy sonining 62,6 foizi savdo korxonalari, 27,7 foizi xizmat koʻrsatish korxonalari, 9,4 foizi sanoat korxonalari, 0,3 foizi iqtisodiyotning boshqa tarmoq korxonalari hisobiga toʻgʻri keladi.

Manbalar

Manbalar

Havolalar
Human Rights First

Human Rights First (ilgari Inson huquqlari boʻyicha yuristlar qoʻmitasi nomi bilan tanilgan tashkilot) - dunyo boʻylab inson huquq faollari va qochoqlar huquqlarini himoya qilish maqsadida 1978-yilda tashkil etilgan xalqaro notijorat huquqni himoya qiluvchi tashkilotdir. Soʻnggi paytlarda tashkilot quyidagilarga eʼtiborni kuchaytira boshladi:

 Yevropada antisemitizm, irqchilik va islomga qarshi tuygʻularning, shuningdek, nafratning boshqa shakllarining kuchayishi;
 2001-yil 11-sentabr voqealaridan keyin Qoʻshma Shtatlardagi inson huquqlari buzilishi;
 Darfur kabi joylarda urush jinoyatlari va insoniyatga qarshi jinoyatlar.

Tashkilot oʻz faoliyatini „Amerika gʻoyalari, umuminsoniy qadriyatlar“ shiori ostidagi insonning asosiy huquqlari universalligi tamoyiliga asoslagan.

Huquq himoyasi boʻyicha faoliyati 
Tashkilot dunyo boʻylab inson huquqlari ahvoli toʻgʻrisida yillik hisobot tayyorlaydi (masalan, 2013-yil hisobotiga qarang). Bundan tashqari:

 2006-yilda Iroq va Afgʻonistondagi Amerika qamoqxonalarida saqlangan mahbuslarning oʻlimi holatlari boʻyicha batafsil tekshiruvni eʼlon qildi.
 2007-yilda „Inson huquqlari uchun shifokorlar“ (Physicians for Human Rights). inson huquqlari tashkiloti bilan birgalikda Markaziy razvedka boshqarmasining maxfiy qamoqxonalardagi mahbuslarga nisbatan kuch qoʻllanishi haqida batafsil hisobotni nashr etdi.
 2008-yilda tashkilotning „Mudofaa“ (Oborona) yoshlar harakati koordinatori Oleg Kozlovskiy tashkilotning yillik mukofoti bilan taqdirlandi.
 2013-yilda:
 tashkilot AQSh Kongressiga murojaat qilib, Pentagonga Rosoboroneksportdan aviatexnikalar xarid qilishni taqiqlashga chaqirdi.
 Rossiyada LGBT insonlari huquqlarining buzilishi haqida batafsil hisobot eʼlon qildi.

Manbalar

Havolalar 

 Inson huquqlari birinchi rasmiy veb-sayti
 Inson huquqlarining tavsifi birinchi navbatda change.org saytida
 Encyclopedia Britannica veb-saytida Inson huquqlari birinchi (HRF) tavsifi
Shohei Ono

Shohei Ono (; tugʻ. 1992-yil 3-fevral, Yamaguchi, Yaponiya) — yaponiyalik dzudochi, 73 kg gacha vazn toifasida, Yaponiya terma jamoasi aʼzosi. Ikki karra Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni, olti karra Jahon chempioni, Osiyo chempionat gʻolibi, ikki karra Yaponiya chempioni, Yozgi Osiyo oʻyinlari chempioni.

Faoliyati 
U yetti yoshida mahalliy yoshlar klubida murabbiylik qilgan otasi izidan Yamaguchi shahridagi Matsumi skaut klubida dzudo bilan shugʻullana boshlagan. Shohei Ono boshlangʻich maktabni tugatgandan soʻng, oila Tokioga koʻchib oʻtdi va u yerda oʻqishni davom ettirdi.

2010-yilda u Lionda (Fransiya) 20 yoshgacha (U20) ishtirokchilar oʻrtasida oʻtkazilgan xalqaro turnirda gʻolib chiqdi, Tokiodagi „Katta dubulgʻa“ bosqichida esa beshinchi boʻldi. 2011-yilda Jahon chempioni (U20), 19 yoshida esa kattalar oʻrtasidagi Jahon chempionatida gʻolib chiqdi. 2012-yilda Osiyo chempionati va Yaponiya chempionati kumush medallarini qoʻlga kiritgan, Tokiodagi „Katta dubulgʻa“ turkumiga kiruvchi turnirda gʻolib chiqqan va Kodokan kubogini qoʻlga kiritgan.

2013-yilda u Parijdagi (Fransiya) „Katta dubulgʻa“ turnirida va Yaponiya chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi, keyin esa yakkalik bahslarida Jahon chempioni, jamoada esa bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2014-yilda u Yaponiya chempioni boʻldi va shaxsiy chempionatda gʻoliblar qatoridan pastda qoldi va Chelyabinskda (Rossiya) jamoa tarkibida Jahon chempioni boʻldi. Oʻsha yili Tokioda „Katta dubulgʻa“ turnirida ham ikkinchi oʻrinni egalladi.

2015-yilda u Dusseldorfda (Germaniya) Gran-prisini qoʻlga kiritdi, milliy chempionatda uchinchi boʻldi va shaxsiy chempionatda ikkinchi, jamoada esa ikkinchi marta Jahon chempioni unvonini qoʻlga kiritdi. 2016-yilda u yana Dusseldorfda (Germaniya) Gran-prisini qoʻlga kiritdi va ikki karra Yaponiya chempioni boʻldi. Olimpiada oʻyinlariga u mutlaq favorit sifatida bordim.

U 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari 73 kg gacha boʻlgan vazn toifasida ishtirok etgan. Sportchilar 4 guruhga boʻlingan boʻlib, chorak final natijalarig koʻra toʻrt nafar dzudochi yarim finalga yoʻl oldi. Chorak finalda magʻlub boʻlganlar „tasalli“ bahslarida, keyin esa yarim finalda magʻlub boʻlganlar bilan toʻqnash kelishdi va shu natijalarga koʻra bronza medal sohiblari aniqlandi. Shohei Ono barcha janglarda gʻalaba qozonib, Olimpiada oʻyinlarining oltin medalini qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u 73 kg gacha vazn toifasida gʻalaba qozondi va Jahon chempioni boʻldi. Finalda ozarbayjonlik sportchi Rustam Orujov sindi. Aralash jamoa tarkibida u Jahon chempioniga aylandi. 2021-yilda Tokioda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida sportchi 73 kg vazn toifasidagi final jangida gruziyalik Laza Shavdatuashvilini magʻlub etib, yana oltin medalni qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

3-fevralda tugʻilganlar
1992-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2016-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Vaja Margvelashvili

Vazha Margvelashvili (; tugʻ. 1993-yil 3-oktyabr, Samegrelo-Zemo Svaneti, Gruziya) — gruziyalik dzudochi, 66 kg gacha vazn toifasida, Gruziya terma jamoasi aʼzosi. 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali sovrindori, Yevropa chempioni, Jahon va Yevropa chempionatlari gʻolibi.

Faoliyati 
2015-yilda jamoa tarkibida Ostonada (Qozogʻiston) oʻtkazilgan Jahon chempionatining bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2016-yilda u shaxsiy chempionatda ham, jamoa tarkibida ham Yevropa chempioni boʻldi, ammo Rio-de-Janeyrodagi (Braziliya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u atigi 17-oʻrinni egalladi.

2017-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida shaxsiy chempionatda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Xuddi shu turnirda Gruziya jamoasi chorak finalga chiqdi va yakunda yettinchi boʻldi. Oʻsha yili Vazha Margvelashvili Varshavadagi (Polsha) musobaqalarda jamoa tarkibida Yevropa chempioni boʻldi va 66 kg gacha vazn toifasida 1/8 finalga chiqdi. Vazha Sankt-Peterburgdagi (Rossiya) „Masters“ turnirining bronza medali sohibiga aylandi.

2018-yilda Vazha Margvelashvili Guanchjoudagi Masters turnirida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Yevropa va Jahon chempionatlarida u 66 kg gacha boʻlgan vazn toifasida 1/16 finalga chiqdi. 2019-yilda Minskda (Belarus) boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarining bronza medali sovrindori boʻldi. Bu unvon bilan bir vaqtda Yevropa chempioni unvoni ham oʻynaldi. Oʻsha yili Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida Vazha Margvelashvili yana 1/16 final bosqichidan oʻta olmadi.

2021-yil aprel oyida Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 66 kg gacha boʻlgan vazn toifasida finalga chiqdi, u yerda italiyalik sportchi Manuel Lombardoga yutqazib, kumush medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Budapeshtdagi (Vengriya) Jahon chempionatida u muvaffaqiyatsiz ishtirok etdi va yana 1/16 final bosqichida qatnashmadi. Vazha Margvelashvil Doʻhadagi (Qatar) Masters musobaqasida ham bronza medali sohibiga aylandi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarining 66 kg gacha boʻlgan vazn toifasida gruziyalik dzudochi birinchi bosqichda rossiyalik Yakub Shamilovni vaza-ari evaziga magʻlubiyatga uchratgan boʻlsa, keyingi bosqichda isroillik Baruch Shmailovni ippon hisobida magʻlub etdi. Yarim finalda vaza-ari 2016-yilgi Yozgi Olimpiada kumush medali sovrindori An Ba-ulga qarshi jang natijasini hal qildi. Oltin medalning natijasi ham vaza-ari bahosiga koʻra hal qilindi va yaponiyalik Hifumi Abe Olimpiya chempioni boʻldi.

Manbalar 

3-oktyabrda tugʻilganlar
1993-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2016-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
ABB

ABB (Asea Brown Boveri) — 1988-yilda Shvetsiyaning ASEA va Shveysariyaning Brown, Boveri & Cie kompaniyalarining birlashishi natijasida yaratilgan elektrotexnika va energetikaga ixtisoslashgan shved-shveysar transmilliy kompaniyasi. Bosh qarorgohi Westeros va Tsyurixda, ishlab chiqarish korxonalari esa Germaniya, Shveysariya, Shvetsiya, Italiya, Fransiya, Rossiya, Chexiya, Hindiston, Xitoy, AQSh, Portugaliya, Braziliya, Finlandiya, Estoniya va boshqa bir qator mamlakatlarda joylashgan.

Tarixi 
Faoliyatining birinchi yilidayoq korporatsiya 40 ta kompaniyani, jumladan, Westinghouse Electric korporatsiyaning energiya uzatish va tarqatish biznesini sotib oldi. Noorganik oʻsish strategiyasi 1990-yillargacha davom etdi, eng yirik xarid — Gollandiyadagi sanoatni avtomatlashtirish tizimlarini ishlab chiqaruvchisi — Elsag Bailey Process Automation boʻldi(1998).

1999-yilda ABB yadroviy biznesni sotdi.2001-yildan beri kompaniya aksiyalari bilan Nyu-York fond birjasida savdo qilinadi.2011-yilda axborot markazlari uchun uzluksiz quvvat manbalari ishlab chiqaruvchi „Newave“; 2013-yilda — quyosh fotovoltaiklari uchun uskunalar ishlab chiqaruvchi — „Power-One“ sotib olindi.2017-yilda GE Industrial Solutions boʻlimi (GE Power) General Electric kompaniyasidan sotib olindi.2018-yilda elektr tarmoqlari biznesini avtomatlashtirish boʻlimi Hitachi kompaniyasiga sotildi.

2020-yil holatiga koʻra, asosiy boʻlinmalar:

 elektr motorlar va robototexnika (jumladan, generatorlar, elektr drayvlar, mexanik transmissiyalar, tortish konvertorlari, shamol turbinalari uchun konvertorlar ishlab chiqaradi);
 sanoatni avtomatlashtirish (boshqaruv tizimlari, nazorat-oʻlchash va analitik uskunalar, kemalar uchun tizimlar, shaxtada koʻtaruvchi mashinalar, turbokompressorlar);
 elektrotexnika (jumladan, elektr transport vositalarini zaryadlash tizimlari, quyosh invertorlari, modulli podstansiyalar, elektr simli tovarlar, kabellar, oʻlchash vositalari va datchiklar, balastlar).

Boshqaruvchilar 

2020-yil fevral oyidan beri bosh direktor — Björn Rosengren, sobiq direktorlar:

2019-yil aprel — 2020-yil fevral: Piter Foser
2013-yil sentyabr — 2019-yil aprel: Ulrich Spieshofer
2008-yil sentyabr — 2013-yil sentyabr: Jozef Xogan
2008-yil fevral — 2008-yil sentyabr: Mishel Desmarets — vaqtincha
2005-yil yanvar — 2008-yil fevral: Fred Kindle
2002-yil sentyabr — 2004-yil dekabr: Yurgen Dorman
2001-yil yanvar — 2002-yil sentyabr: Jorgen Centerman
1997-yil yanvar — 2000-yil dekabr: Goran Lindal
1987-1996: Persi Barnevik

Direktorlar kengashi raisi — Hubertus fon Grünberg; direktorlar kengashining sobiq raislari:

 Yurgen Dorman
 Piter Sazerlend
 Donald Ramsfeld (1990-2001)

Manbalar

Adabiyotlar 
 ABB (2005): The Dormann Letters, Jürgen Dormann/ABB Group, Zurich
 Bélanger, Jacques et al. (2001): Being local worldwide: ABB and the challenge of global management, Cornell University Press, New York. ISBN 0-8014-3650-8
 Kevin Barham, Claudia Heimer (1998): ABB: the dancing giant — creating the globally connected corporation. Financial Times, London. ISBN 0-273-62861-5