Pınar Selek

Pınar Selek (1971–yil 8–oktyabr) − turk sotsiologi, feminist va yozuvchi. U Turkiyadagi zaif jamoalar, jumladan, ayollar, kambagʻallar, koʻcha bolalari, jinsiy ozchiliklar va kurd jamoalari huquqlari va undan keyingi siyosiy taʼqiblar bilan tanilgan. U turk, nemis va frantsuz tillarida nashr etilgan bir qancha kitoblarning muallifi va turk feministik jurnali Amargi muharrirlaridan biri hisoblanadi. Hozirda u Frantsiyada istiqomat qiladi, u yerda Frantsiyaning PAUSE dasturi boʻyicha Strasburgda, keyin Nitssada akademik surgun boʻlgan. Keyinchalik u Kot-d’Azur universitetida Migratsiya va jamiyat tadqiqotlari boʻlimida sotsiologiya boʻyicha doimiy assistent lavozimiga ega boʻldi. U 2017–yilda Fransiya fuqaroligini oldi.

Selek 1998-yildan beri Turkiyada, uni 1998-yilda Istanbuldagi ziravorlar bozorida roʻy bergan portlash bilan bogʻlashga uringan ish yuzasidan jinoiy javobgarlikka tortilgan, ammo politsiya va ekspertlar portlash gaz sizib chiqishi tufayli sodir boʻlganligini koʻrsatgan. Toʻrt marta (2006, 2008, 2011, 2014 yillarda) barcha ayblovlar boʻyicha sudlangan va oqlangan, uning soʻnggi oqlov qarori 2022–yil 21–iyunda Turkiya Oliy sudi tomonidan oʻzgartirilgan va sud qarorini bekor qilgan va uni umrbod qamoq jazosiga hukm qilgan. Qayta sud jarayoni 2023-yil 31-martga belgilandi, keyin 2023-yil 29-sentyabrga, keyin esa 2024-yil 28-iyunga koʻchirildi.

U 2024-yilda Prison Insider, butun dunyo boʻylab hibsda saqlash sharoitlari haqidagi axborot platformasining „elchisi“ boʻldi.

Taʼlimi
Selek Litsey Notre Dame de Sion Istanbul litseyida oʻqigan va Memar Sinon goʻzal sanʼat universitetining sotsiologiya boʻlimida bakalavriat va magistraturada oʻqishni tamomlagan. 2014-yilda Strasburg universitetida siyosatshunoslik fanlari doktori ilmiy darajasini oldi.

Hibsga olish, qamoqqa olish va ozod qilish, 1998-2000
Pınar Selek 1998-yilning 11-iyulida Istanbuldagi ziravorlar bozorida ikki kun oldin sodir boʻlgan va yetti kishining oʻlimiga va 100 ga yaqin kishining yaralanishiga sabab boʻlgan portlash bilan aloqadorlikda ayblanib hibsga olingan. Uning hibsga olinishiga uning ilmiy tadqiqotlari doirasida kurdlar bilan aloqasi sabab boʻlgan. Uning ishi musodara qilindi va u tadqiqot davomida suhbatlashgan shaxslarning ismini aytishdan bosh tortdi. Yana bir gumonlanuvchi Abdülmecit Öztürk Selekdan ikki hafta oʻtib hibsga olindi va politsiyaga portlashni ikkalasi birgalikda amalga oshirganini tan oldi, lekin keyinchalik u oʻz bayonotidan voz kechib, politsiya hibsxonasida qiynoqqa solinganini daʼvo qildi. Keyinchalik Öztürk barcha ayblovlardan oqlandi va uning Selekga qarshi bayonoti qabul qilib boʻlmaydigan deb topildi.

Ikki yarim yilni qamoqda oʻtkazgandan soʻng, bu vaqt davomida u qiynoqlar va shafqatsiz munosabatda boʻlgan Selek 2000-yil 22-dekabrda Istanbul universitetining Analitik kimyo boʻlimi professor-oʻqituvchilaridan iborat ekspertlar guruhi va Cerrahpasha tibbiyot fakulteti sud-tibbiyot boʻlimi portlash gaz ballonining tasodifiy yonib ketishi natijasida sodir boʻlgan degan xulosaga kelgan. Sud tomonidan tayinlangan 3 nafar ekspert guvohlari ham portlash gaz sizib chiqishi tufayli sodir boʻlganini koʻrsatdi.

2006-yildan hozirgi kungacha Oqlash, qayta koʻrib chiqish va hukm chiqarish

12-sonli Istanbul Oliy Jinoiy sudi Selekni portlash bilan bogʻlovchi hech qanday dalil yoʻqligini bahona qilib, toʻrt marta (2006, 2008, 2011, 2014 yillarda) huquqbuzarlik uchun oqladi. Shunga qaramay, sud 2012-yil 22-noyabrda oʻzining oqlov haqidagi avvalgi qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish va sud jarayonini qayta boshlash toʻgʻrisida qaror qabul qildi, uning himoyachilari buni „Turkiya huquqiy tarixida misli koʻrilmagan“ deb baholadilar.

2013-yil 24-yanvarda, bir soatdan koʻproq vaqt mulohaza yuritgandan soʻng, sud uni 1998-yilda ziravorlar bozoridagi portlashda ayblanib, umrbod qamoq jazosiga hukm qildi. Qaror ikkidan birga koʻpchilik ovozi bilan qabul qilindi, bunda ish boʻyicha bosh sudya alohida fikr bildirdi. Selek sirtdan sudlangan boʻlsada, Fransiya, Germaniya, Italiya va Avstriyadan 30 dan ortiq nodavlat tashkilot va siyosiy partiyalar vakillari tinglovlarda qatnashdi va sud jarayonida 150 ga yaqin kishi norozilik bildirdi. Sud jarayonida Strasburg universitetidan toʻrt nafar kuzatuvchi, jumladan prorektor ham ishtirok etdi.

2014-yil 19-dekabrdagi toʻrtinchi oqlovdan soʻng Turkiya Oliy sudi 2022-yil 21-iyun kuni oqlov qarorini bekor qilib, Pinar Selekni darhol umrbod qamoq jazosiga hukm qildi. Ishni qayta koʻrib chiqish 2023-yil 31-martga belgilangan boʻlib, unda Fransiya, Shveysariya, Belgiya, Germaniya, Italiya, Norvegiya va Turkiyadan yuzlab huquqshunoslar, siyosatchilar, akademiklar va nodavlat tashkilotlar vakillaridan iborat delegatsiya ishtirok etdi. Sud majlisidan soʻng – advokatlar Oliy sudning oqlov hukmini bekor qilish va yangi dalillar yoki sud muhokamasisiz yangi hukm chiqarish haqidagi noqonuniy protsedurasiga eʼtiroz bildirishdi – sudning yangi sanasi 2023–yil 29–sentyabrga belgilandi .

Nashrlari
1996-yilda „Ya basta“ni turk tiliga tarjima qilgan. Bu Zapatistas Subcomandante Marcos rahbarining maktublari toʻplamidir. 2001-yilda translar jamiyati hayotiga bagʻishlangan Maskeler Süvariler Gacılar nashr etildi. Shuningdek, u 2012–2022 yillar orasida frantsuz tilida beshta kitob va romanlarni hamda ikkita bolalar kitobini nashr etgan. Soʻnggi nashrlar orasida Le chaudron militaire turc (2023) mavjud boʻlib, unda majburiy harbiy xizmat va zoʻravonlik bilan institutsional munosabatlar orqali erkaklik va millatchilikning birgalikda ishlab chiqarilishi tahlil qilinadi.

Yana qarang 
 Turkiyada inson huquqlari

Manbalar

Havolalar 

 Pinar Selek website (Turkiyada)
 „I Can Feel a Huge Amount of Solidarity“ Pinar Selek bilan suhbat.