Allentown

Allentown (nemischa: Allenschteddel, Allenschtadt yoki Ellsdaun)—AQShning Pennsilvaniya shtatidagi Lehig okrugining markazidir. 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Allentown Pennsilvaniya shtatidagi uchinchi eng koʻp aholiga ega shahar boʻlib, aholisi 125,845 nafarni tashkil etadi. Shahar, shuningdek, Lehig vodiysi metropoliten hududidagi eng koʻp aholiga ega shahar boʻlib, 2020-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Lehig vodiysi metropoliten hududining aholisi 861,899 nafar va bu hudud AQShning 68-chi eng koʻp aholiga ega metropoliten hududidir.

1762-yilda asos solingan Allentown Lehig daryosi boʻyida joylashgan. Lehig daryosi Delavare daryosining 175 km uzunlikdagi irmogʻidir. Allentown Lehig va Northampton okruglarida joylashgan Bethlehem va Easton kabi uchta qoʻshni shaharlarning eng kattasidir va sharqiy Pennsilvaniyadagi Lehig vodiysi mintaqasida joylashgan. Shahar Filadelfiyadan 77 km shimolda va Nyu-York shahridan 126 km gʻarbda joylashgan.

XVIII asr 
1700-yillarning boshlarida, hozirgi Allentown joylashgan hudud oʻrmonlardan iborat boʻlib, Lenape qabilasi baliq ovlagan va yirik qushlarni ovlagan. 1736-yilda, bu hudud Filadelfiyadan shimolda joylashgan va u beshta qabila boshliqlari tomonidan William Pennning uchta oʻgʻliga – John Penn, Thomas Penn va Richard Pennga sotilgan. Yer uchun toʻlangan narxga poyabzal, tasmalar, bosh kiyimlar, koʻylaklar, pichoqlar, qaychilar, taroq, ignalar, koʻzoynaklar, romlar kirgan.

1732-yil 18-mayda, Thomas Penn bu yerlarni Filadelfiyalik temir ishlab chiqaruvchi va siyosatchi Joseph Turnerga sotdi. Ikki yil oʻtib, 1735-yil 10-sentabrda, Turnerning biznes hamkori orqali 5,000 akr (20 km²) yer William Allen tomonidan sotib olindi. Allen, Filadelfiyaning boy savdogari va sobiq meri, bu yerlarni sotib olib, oʻzining obroʻsini oshirdi.

1752-yilda, Northampton va Berks okruglari tashkil etildi. Easton Northampton okrugining markazi, Reading esa Berks okrugining markazi sifatida belgilandi.

1762-yilda, Allen hozirgi Allentown joylashgan yerlarni nomlab, shaharni tashkil etdi. 1763-yilda, Allentown tashkil etilganidan bir yil oʻtib, Allen va boshqalar okrug markazini Eastondan Allentownga koʻchirish harakatini amalga oshirdilar, ammo Pennlarning taʼsiri tufayli okrug markazi Eastonda qoldi.

Shahar dastlab 42 ta shahar bloklari va 756 ta lotni oʻz ichiga olgan boʻlib, aksariyat lotlar 60 fut (18 m) kenglikda va 230 fut (70 m) chuqlikda boʻlgan. Shahar dastlab 4-koʻchadan 10-koʻchagacha va Union va Liberty koʻchalari orasida joylashgan va dastlab Northampton Towne deb atalgan.

Dastlabki rejaning koʻplab koʻchalari Allenning farzandlari sharafiga nomlangan: Margaret (hozirgi 5-koʻcha), William (hozirgi 6-koʻcha), James (hozirgi 8-koʻcha), Ann (hozirgi 9-koʻcha) va John (hozirgi Walnut koʻcha). Allen koʻcha (hozirgi 7-koʻcha), shaharning asosiy koʻchasi, Allenning oʻz ismi bilan atalgan. Hamilton koʻchasi, kolonial davrdagi Pennsylvania viloyatining deputat gubernatori boʻlgan James Hamiltonning ismi bilan nomlangan. Gordon koʻchasi, avvalgi deputat gubernatori Patrick Gordon sharafiga nomlangan. Chew koʻchasi, Benjamin Chew sharafiga nomlangan va Turner koʻcha Allenning biznes hamkori Joseph Turner sharafiga nomlangan

1767-yilda, Allen yerlarni oʻgʻli Jamesga berdi.

Amerika inqilobi 
Allentown Amerika inqilobi va keyingi urushda markaziy rol oʻynagan. Allentown va uning atrofidagi hududlarda Britaniya koloniyalizmining dastlabki qarshiliklari boshlandi. 1774-yil 21-dekabrda, Allentown atrofidagi patriyotlar tomonidan nazorat qoʻmitasi tashkil etildi. Mahalliy militsiyalarni taʼminlashning yuklari aholiga tushdi va oziq-ovqat, don, sigir, otlar va matolar uchun talablar tez-tez uchrab turardi.

Inqilobiy urush davrida, Hessiya asirlari Allentownda, hozirgi Seventh va Gordon koʻchalari yaqinida saqlangan. Allentownda shuningdek, Kontinental Armiya jarohatlangan askarlarini davolash uchun ishlatilgan toʻrt shifoxona mavjud edi, ularning biri Zion Reformed Churchda, yana biri hozirgi Farr Building joylashgan hududda edi.
1776-yil 26-dekabrda Delaverani kesib oʻtib, Trenton jangida gʻalaba qozongan Kontinental Armiya qoʻmondoni George Washington va uning shtabi Allentown orqali oʻtib, hozirgi Lehigh Street boʻylab, avvalgi Water Street boʻylab harakat qilishdi. Ular koʻchaga kirishida katta buloq atrofida toʻxtashdi, bu hozirgi Wire Mill joylashgan joy. U yerda Washington va uning qoʻshinlari dam olishdi va otlarini suv bilan taʼminladilar, soʻngra oʻz vazifalariga davom etdilar.

1777-yilda, Kontinental kompaniyasi qoʻshni Bethlehem shahridan Allentownga koʻchdi va Little Lehigh Creekda 16 ta qurol-yarogʻ ishlab chiqaruvchi doʻkon ochildi.

Manbalar