yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Agile

Ingliz tilidagi AGILE (Ejail) atamasi bir qancha maʼnolarni anglatadi:

1. Agile – harakatchan, chaqqon.

● a strong and agile athlete – kuchli va chaqqon atletikachi;

2. Agile – tezkor, hozirjavob.

● an agile mind/brain – hozirjavob miya;

3. Agile – loyhani boshqarish yoʻlini taʼriflashda ishlatiladi (biznesda).

● Agile methods replace high-level design with frequent redesign – Agile usullar yuqori darajadagi dizaynni tez-tez qayta loyihalash bilan almashtiradi;

4. Agile – ishning oʻrni va vaqtida ishlash kerakligini taʼriflashda ishlatiladi (biznesda).

● Agile working is all about creating a flexible and productive environment – Agile ishlash – bu moslashuvchan va samarali muhit yaratishdir.

Loyihalar boshqaruvi 

 Agile dasturiy taʼminotni ishlab chiqish, dasturiy taʼminot ishlab chiqish usuli
 Agile konstruksiya, iterativ va inkremental qurilish usuli
 Agile oʻrganish, oʻquv jarayonlariga qoʻshimcha va iterativ usullarni qoʻllash
 Agile ishlab chiqarish, mijozlar ehtiyojlari va bozor oʻzgarishlariga tezda javob bera oladigan tashkilot

Harbiy 

 AIM-95 Agile, havo raketasi
 HMS Agile, hech qachon ishlab chiqarilmagan Amphion klassi suv osti kemasi
 AGILE loyihasi, 1960-yillarning ARPA dasturi
 USS Agile, ikkita mina qoʻriqlash kemasi

Boshqa foydalanish 

 AGILE (sunʼiy yoʻldosh) (Astro-rivelatore Gamma va Immagini LEggero), Italiya kosmik agentligining astronomik sunʼiy yoʻldoshi
 Agile (ot) (1902-yilda tugʻilgan), amerikalik zotli poyga oti, 1905-yil Kentukki Derbisi gʻolibi
 Agile (produser) (1975-yilda tugʻilgan), kanadalik xip-xop musiqa produseri
 Agile, Mega Man X2 videooʻyinidagi X-Hunters aʼzosi
 Chevrolet Agile, kichik ixcham avtomobil
 Uollis WA-116 Agile, 1960-yillarda Britaniya avtogirosi (kemaning bir turi), Jeyms Bond filmida ishlatilgan " Siz faqat ikki marta yashaysiz "
 Agile (turlar guruhi), Pison genidagi ari turlari majmuasi
 AGILE (Heterojen ekspertlar jamoalarining innovatsion hamkorligi uchun 3-avlod samolyotlari MDO) H2020 Yevropa moliyalashtirilgan loyiha edi.
Islomxoʻja (film)

Islomxoʻja — oʻzbek badiiy dramasi. Film Xorazm bosh vaziri Islomxoʻja hayoti va faoliyatini yoritish maqsadida suratga olingan. Rejissori va senariy muallifi Jahongir Ahmedov Oʻzbekino agentligi Moskva bilan birinchi qoʻshma

Filmning bosh rollarida Ulugʻbek Qodirov, Alisher Uzoqov, Asal Shodiyeva, Matyoqub Matchonov, Husan Jumayev, Arslonov Hoshim va Azamat Ahrorov suratga tushishgan.

Syujeti 
Xorazm bosh vaziri Islomxoʻja hayoti va faoliyati haqida hikoya qiluvchi filmda uning sirli oʻlimi tafsilotlarini oʻrganishga kirishgan tadqiqotchi-tarixchi, mavjud hujjatlar asosida haqiqiy aybdorlarni ochishga harakat qiladi.

Yaratilish 
2017-yil sentabr oyida Toshkent shahrida „Islomxoʻja“ filmi ustida ish boshlanishidan avval „Islomxoʻja“ mavzusida ilmiy-amaliy konferensiya boʻlib oʻtdi. „Filmlardagi hayot va badiiy tana“ mavzusidagi oʻzbek filmida gʻoyaviy talqin va senariy muhokama qilindi

Filmni suratga olish „Ezgu Film“ kinokompaniyasiga yuklangan. Filmda oʻzbek va rossiyalik mashhur aktyorlar suratga tushgan.

„Ezgu film“ kino saytida oʻsha davr muhiti qayta tiklandi. Rossiyadan kelgan ijodiy guruh bilan hamkorlikda 5 gektar maydonda shahar va jang maydoni manzaralari barpo etildi. 3500 kvadrat metr maydonni egallagan 5,5 metr balandlikdagi Xorazmshohning ikki qavatli saroyida 1500 ishchi mehnat qildi.

Rollarda 
 Ulugʻbek Qodirov — Islomxoʻja
 Alisher Uzoqov — Asfandiyor
 Asal Shodiyeva — Aziza poshshobieka
 Husan Jumayev — tarixchi
 Hoshim Arslonov — tarixchi
 Matyoqub Matchonov — Matvafo
 Oleg Galaxov — Aleksandr Likoshin
 Muhammadali Abduqunduzov — Feruzxon
 Azamat Axrorov — Bobojon
 Akmal Mirzaev — Omongaldi
 Elbek Fayziev — Shaxnazarboy
 Asadillo Nabiev — Sharif
 Boir Xolmirzaev — Xusayinbek
 Maʼruf Otajonov — Yasavulboshi

Ijodiy jamoa 
„Islomxoʻja“ filmi musiqasi Doniyor Aʼzamov tomonidan yozilgan. Ovoz muhandisi Anvar Fayzullaev. Ovoz dizayni Donyor Agzamov. CineLab Dolby Digital 5.1 tovozlarni qayta ishlagan.

Mukofotlar va nominatsiyalar 
 „Oltin humo“ milliy kinofestivalining „Eng yaxshi rassom“ nominatsiyasi gʻolibi (2019) (Akmal Saidov)
 „Oltin humo“ milliy kinofestivalining „Eng yaxshi vizajist“ nominatsiyasi gʻolibi (2019) (Valentina Abduqunduzova)

Manbalar 

2018-yil filmlari
WebCite

WebCite bu talab boʻyicha arxiv sayti boʻlib, u blogger yoki olim undan iqtibos keltirgan paytda mavjud boʻlgan internet mazmunini suratga olish orqali internetdagi ilmiy va taʼlim uchun muhim materiallarni raqamli saqlash uchun moʻljallangan. Saqlash xizmati asl veb-sahifalar qayta koʻrib chiqilayotgan, oʻchirilgan yoki boshqa sabablarga koʻra yoʻqolgan boʻlsa ham, havola chirishi deb ataladigan taʼsir koʻrsatilgan manbalar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan daʼvolarni tekshirish imkonini beradi.

2019-yil 9-17-iyul oraligʻida WebCite yangi arxiv soʻrovlarini qabul qilishni toʻxtatdi. Keyingi uzilishda, 2021-yil 29-oktyabr holatiga koʻra, avval arxivlangan barcha kontentlar endi mavjud emas, faqat bosh sahifa ishlaydi.

Manbalar
Toshkentda Il-14 halokati

1958 -yil 23-dekabr seshanba kuni Toshkent aeroportida Il-14 samolyoti halokatga uchrashi oqibatida 21 kishi halok boʻldi.

Samolyot 
Il-14 (boshqa maʼlumotlarga koʻra — Il-14M) seria raqami 61663 (dastlab- L1663, zavod — 6342007, seriya raqami — 20-07) 1956-yilda Toshkent aviatsiya zavodi tomonidan chiqarilgan va Fuqaro havo floti bosh boshqarmasiga topshirilgan, uni Fuqaro havo floti Oʻzbekiston hududiy boshqarmasining 160-havo transporti otryadiga joʻnatilgan. Samolyot halokat paytida umumiy hisobda 3295 soat parvoz qilgan.

Baxtsiz hodisa 
Samolyot „Mineral Suvlar“dan Toshkentga 466-reysni amalga oshirgan va uning (PIC) ekipaj komandiri , ikkinchi uchuvchi ,navigator (ru: shturmana), bort muhandisi , radio operatori,  va styuard lardan iborat 160-parvoz otryad tomonidan boshqarilgan. 22-dekabr kuni Moskva vaqti bilan soat 21:15 da Il-14 samolyoti Ashxobod aeroportidan havoga koʻtarilib, u yerda yoʻnalish boʻyicha 3000 metr balandlikka koʻtarildi. Samolyot bortida 15 nafar yoʻlovchi boʻlgan. Ekipaj tomonidan eʼlon qilingan ob-havo prognoziga koʻra Toshkent shahrida 300-600 metr balandlikda doimiy nimbostratus bulutlari, 100-200 metr balandlikda alohida bulutlar, qor yogʻishi va tuman tushishi, koʻrish 2000-4000 metr baʼzan esa 1000-2000 metr boʻlishi kutilgan.

Ekipaj Toshkent aeroporti zonasiga kirganida dispetcher ularga standart bosim ostida 1800 metr, keyin esa aerodrom bosimi ostida 800 metr balandlikka tushishni buyurdi. Dispetcher shuningdek, haqiqiy ob-havoni ham maʼlum qilgan edi: qor yogʻishi, koʻrish 1000 metrga yaqin. Bu aerodromning meteorologik minimumidan past edi (bulutlarning pastki chetining balandligi 150 metr va gorizontal koʻrinish 2000 metr), ammo boshqaruvchi yaʼni dispetcher ekipajga muqobil aerodromga borishni buyurmagan. Samolyot 800 metr balandlikda LMB ga kirganida, parvoz direktori (PD) ob-havo sharoiti meteorologik minimumdan past boʻlishiga qaramay, ekipajga qonishni belgilangan sxema boʻyicha bajarishni buyurdi. RSP-4 tizimi yordamida va PD rahbarligida uchuvchilar sxema va maʼlumotlar boʻyicha parvoz qilishdi va 550 metr balandlikda toʻsiq belgisi uchib oʻtdi, shundan soʻng PD ularga shassini boʻshatishni va qoʻnishni buyurdi. Samolyot BPRM ustidan uchib oʻtganida, komandir: "Men uchish-qoʻnish yoʻlagini koʻryapman, qoʻnishni soʻrayman" deb xabar berdi va buning uchun u qoʻnishga ruxsat oldi.

Ammo samolyot uchish- qoʻnish yoʻlagining boshida, 10-15 metr balandlikda yaqinlashganda, komandir aylanib oʻtish haqida xabar berdi.

Shundan soʻng, aloqa uzildi. 23-dekabr kuni mahalliy vaqt bilan 03:10 da (Moskva vaqti bilan 00:10) 100-150 metr balandlikda va uchish-qoʻnish yoʻlagi boshidan 2645 metr uzoqlikda joylashgan IL-14 ikkinchi aylanaga ketayotganida toʻsatdan keskin burildi. oʻng va 60 ° burchak ostida ishlaydigan dvigatellar bilan uchish-qoʻnish yoʻlagidan 220 metr oʻngda qor bilan qoplangan maydonga qulab tushdi. Bortdagi barcha 6 ekipaj aʼzosi va 15 yoʻlovchi halok boʻldi.

Translated by FarhodYusupov

Toshkent tarixi
Aviahalokatlar
Tarix
Mexanika
23-dekabr
SSSR aviakonstruktorlari
IL-14
Oʻzbekiston SSRdagi aviahalokat va hodisalari
Nivea

Nivea (, NIVEA) teri va tana parvarishiga ixtisoslashgan Germaniya brendi. U Gamburgdagi Beiersdorf Global AG kompaniyasiga tegishli boʻlib, kompaniya 1882-yil 28-martda Pol Karl Beyersdorf ( nemischa: Paul Carl Beiersdorf) tomonidan asos solingan. 1890-yilda kompaniya nemis tadbirkori va farmasevti Oskar Troplovits( nemischa:Oscar Troplowitz)ga sotilgan. Troplovitz Beiersdorfning hamkori Dr. Pol Gerson Unna ( nemischa: Dr Paul Gerson Unna) va nemis kimyogari Isaak Lifshyut ( nemischa:Isaac Lifschütz) bilan hamkorlikda terini parvarish qilish uchun yangi krem ​​ishlab chiqdi. 1900-yilda Lifshyuts birinchi barqaror yogʻdagi suv emulsiyasini – Euceritni yaratdi. Nivea (lotincha-niveus, nivea, niveum) sifatdoshidan kelib chiqqan boʻlib, „oppoq qor“ degan maʼnoni bildiradi".
1930-yillarda Beiersdorf konchilik moylari, soqol kremlari, shampun, yuzni tozalash vositasi va tonik kabi turli xil mahsulotlarni ishlab chiqargan. Ikkinchi jahon urushida Nivea savdo belgisi koʻplab mamlakatlarda taqiqlangan. Urushdan keyin Beiersdorf huquqlarni qaytarib oldi. 1980-yillarda Nivea brendi yanada kengroq dunyo bozoriga chiqdi.

Manbalar 

Brendlar
Krisztián Tóth

Krisztián Tóth (tugʻ. 1994-yil 1-may, Darmstadt, Hessen, Germaniya) — vengriyalik dzudochi, 90 kg vazn toifasida, Vengriya terma jamoasi aʼzosi. Vengriya chempioni, Yozgi Universiada, Yevropa va Jahon chempionatlari sovrindori. 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori.

Faoliyati 
1994-yil 1-mayda Darmstadtda (Hessen) tugʻilgan. Oʻrta vazn toifasida (90 kg gacha) ishtirok etadi. 2008-yilda kadetlar oʻrtasida Vengriyaning kumush medali va 2009-2010-yillarda chempioni. 2010-2011-yillarda oʻsmirlar oʻrtasidagi Vengriya chempionati gʻolibi. 2012-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Vengriya chempionati gʻolibi. Ketma-ket besh marta (2011-2015) kattalar oʻrtasida Vengriya chempioni boʻldi. Nufuzli xalqaro turnirlarning koʻp karra gʻolibi va sovrindori. 2019-yilda Neapolda (Italiya) boʻlib oʻtgan dzyudo boʻyicha Yozgi Universiada bronza medali sovrindori. Yevropa chempionatining bronza (2014) va kumush (2016) sovrindori. 2014-yilda Chelyabinskda (Rossiya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatining kumush medali sovrindori.

2016-yilda Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. Olimpiadada u birinchi bahsda keniyalik magʻlub etdi, Ikkinchisida u xitoylik dzyudochi Cheng Xunzhaoga yutqazib qoʻydi va yakuniy 9-oʻrinni egallab, keyingi jangni tark etdi.

2021-yilda Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 90 kg vazn toifasida vengriyalik sportchi turnirning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida venger uchinchi oʻrin uchun kurashda mongoliyalik sportchi Gantulgin Altanbaganni magʻlub etib, 90 kg vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 90 kg gacha vazn toifasida u bronza uchun kurashda rossiyalik dzyudochi Mikhail Igolnikovni.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1994-yilda tugʻilganlar
1-mayda tugʻilganlar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Lasha Bekauri

Lasha Bekauri (tugʻ. 2000-yil 26-iyul, Arxiloskalo, Dedoplistsqaro Municipality, Gruziya) — gruziyalik dzudochi, 90 kg gacha vazn toifasida, Gruziya terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni, Gruziya chempioni, Yozgi Universiada, Yevropa chempionat sovrindori. Kadetlar oʻrtasida Gruziya chempionatlarining chempioni va sovrindori, kadetlar oʻrtasida Yevropa va Jahon chempioni, oʻsmirlar oʻrtasida Yevropa va Jahon chempioni, Yevropa kubogi bosqichlari gʻolibi.

Biografiyasi 
2000-yil 26-iyulda Lasha Bekauri Tbilisida tugʻilgan.

Lasha Bekaurining choʻqintirgan otasi Zurab Zviadauri, dzyudo boʻyicha Olimpiada chempioni.

Faoliyati 
2018-yilda u Nassau shahrida boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida ishtirok etdi, u yerda 90 kg gacha boʻlgan vazn toifasida kadetlar oʻrtasida Jahon chempioni sifatida yarim finalga chiqdi va u yerda serb Darko Brasjovichni ikkita vaza-ari bilan magʻlub etdi. Finalda u yaponiyalik Sansiro Murao bilan uchrashdi va jangning 39-soniyasida ippon uloqtirish bilan gʻalaba qozondi va Gruziyaga chempionatning ilk oltinini keltirdi.

2019-yilda Neapolda (Italiya) boʻlib oʻtgan dzyudo boʻyicha Yozgi Universiada 90 kg gacha boʻlgan vazn toifasida Bekauri finalda avstriyalik Yoxannes Pacherga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Lasha Bekauri Xalqaro dzyudo federatsiyasi tomonidan „Yilning yangi futbolchisi“ deb topildi, shuningdek, Marokashdagi turnirda oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionligini himoya qildi va u yerda jamoaviy turnirda ham bronza medalini qoʻlga kiritdi. Bekauri Sindao shahrida (Xitoy) boʻlib oʻtgan „Masters“ turnirida ishtirok etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi..

2021-yilda Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Bekauri finalda hamyurti Beka Gviniashvilini magʻlub etib, chempion boʻldi. 2021-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida aralash jamoa tarkibida u ettinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yili Doʻhada (Qatar) boʻlib oʻtgan „Masters“ turnirida u bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 90 kg gacha vazn toifasida u birinchi raundda polshalik Piotr Kuczera bilan uchrashdi va uni ippon uloqtirish bilan magʻlub etdi. Xuddi shu tarzda u keyingi ikki jangida isroillik Li Kochman va oʻzbekistonlik dzyudochi Davlat Bobonovga qarshi gilamga chiqdi. Yarim finalda rossiyalik Mixail Igolnikovga qarshi oʻtkazilgan bahsda gruziyalik sportchi vaza-ari boʻyicha gʻalaba qozondi va xuddi shu tarzda finalda germaniyalik Eduard Trippelni magʻlub etib, Olimpiada chempioniga aylandi. Gruziya uchun oltin medali Yaponiyadagi Olimpiadada birinchi boʻldi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
2000-yilda tugʻilganlar
26-iyulda tugʻilganlar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Nurali Qobul

Nurali Qobul (Nurali Qobulovich Xolboʻtayev; 1950-yil 2-yanvar, Jizzax, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik tarixchi, yozuvchi, shoir hamda tarjimon.

Tarjimai holi 
Nurali Qobul 1950-yilning 2-yanvarida Jizzax viloyati, Baxmal tumanidagi Usmat qishlogʻida tugʻilgan. Oliy taʼlimdagi hayoti Mirzo Ulugʻbek nomli Fargʻona davlat pedagogika instituti tarix fakulteti bilan bogʻliqdir. Jizzax shahridagi Bobur nomli 22-oʻrta maktabda tarix fanidan dars beruvchi oʻqituvchi, (1969—1970), „Gʻalaba bayrogʻi“ gazetasida tahririyat boʻlim boshligʻi (1971—1973), „Jizzax haqiqati“ gazetasida muxbir (1973—1976), „Sovet Oʻzbekistoni sanʼati“ jurnalida bosh muharrir oʻrinbosari, bosh muharrir (1977—1986), „Yulduzcha“ nashriyotida bosh muharrir, direktor (1987—1996) vazifalarida xizmat qilgan.

Ijodi 
Nurali Qobulning „Oyqor“ nomli birinchi qissa va hikoyalar toʻplami 1978-yilda nashr etildi. Shundan soʻng, uning „Salom, togʻlar“ (1979), „Tubsiz osmon“ (1981), „Yashash uchun kechikma“, „Kaptarlar qaytmagan kun“ (1983), „Unutilgan sohillar“ (1988), „Bugʻdoy pishigʻiga yetmaganlar“ (1992), „Yetti iqlim xoqoni yoxud ahd va taxt“ (2013) kabi roman, qissa va hikoyalar kitoblari, „Odam, Oyqor togʻ va daydi shamol“ (1980) nomli sheʼriy ertagi, „Vatandan yaxshi yor boʻlmas“ nomli publitsistik maqolalar toʻplami dunyoga keldi.
Yozuvchi hamda shoirlik istʼedodlaridan foydalangan ijodkor 7 kitobdan iborat tarixiy-siyosiy mavzuga doir roman-pamflyot ham yaratgan. Roman-pamflyot tarkibiga quyidagi kitoblar kiradi:
 „Sukut suiqasdi, yohud Stalindan Saddamgacha“ (?)
 „Sukutdan soʻnggi suiqasd, yohud Chingizxondan Cherchilgacha“ (?)
 "Tavqi laʼnat tamgʻasi (2019)
 „Dordan qochgan daho“ (?)
 „Stalinning super jallodi“ (?)
 „Stalinning super josusi“ (?)
 „Davlat toʻntarishi“ (?)

Kitoblari 
 „Oyqor“ (1978)
 „Salom togʻlar“ (1979)
 „Odam, Oyqortogʻ va Daydi shamol haqida ertak“ (1980)
 „Tubsiz osmon“ (1981)
 „Kaptarlar qaytmagan tun“ (1984)
 „Yashash uchun kechikma“ (1985)
 „Unutilgan sohillar“ (1988)
 „Oq kaptarlar“ (1990)
 „Bugʻdoy pishigʻiga yetmaganlar“ (1992)
 „Sen vatansan, muhabbat“ (1994)
 „Vatandan yaxshi yor oʻlmas“ (1995)
 „Yangi qor tushgan kun (?)“
 „Sening bolalik osmoning“ (?)

Tarjimalari 
Ijodkor tarjimon sifatida Gabriel García Márquezning „Yolgʻizlikning yuz yili“ romanini, Chingiz Aytmatovning „Bolaligim“ asarini oʻzbek tiliga mohirona tarzda oʻgirgan.

Manbalar 

Yozuvchilar
Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Makroshok

Makroshok — elektr toki taʼsirida yuzaga keluvchi ogʻir shikastlanish yoki oʻlimga olib kelishi mumkin boʻlgan tibbiy atama. U koʻpincha tibbiyotda qoʻllanadi, lekin u elektrofiziologiya va bioinjeneriya sohalarida ham qoʻllanadi. Terminning taʼriflari bir-biriga mos kelmaydi; eng koʻp qabul qilingan uchta taʼrif mavjud. Amaldagi tibbiy matnga qarab, makroshok quyidagilardan biri hisoblanadi:

 Boshdan oʻtgan magistral oqim natijasida kuchli elektr toki urishi, himoyalanmagan teri orqali manba bilan aloqa qilish. Yurakning qorincha fibrilatsiyasini keltirib chiqaradigan makroshok deyarli har doim oʻlimga olib keladi.
 Tokning tananing bir qismidan ikkinchisiga, ayniqsa qoʻldan qoʻlga va shuning uchun yurak orqali oʻtishi oqimning (Amperda) kattaligi eng muhim omil hisoblanadi. Umuman olganda, oqim qanchalik katta boʻlsa, zarba ham shunchalik xavfli boʻladi va oʻlimga olib kelish koʻrsatgichlari yuqori boʻlishi mumkin. Shu sababli yuqori kuchlanishli, past oqimli zarba xavfli emas, lekin past kuchlanishli, yuqori oqim zarbasi sezilarli darajada zarar keltirishi yoki oʻlimga olib kelishi mumkin.
 Terining ikki xil sohasi orasidagi oqimning oʻtishi — bosh yoki yurak ishtirok etadimi yoki yoʻqmi, bunday zarba oʻlimga olib kelmasligi mumkin. Biroq bu holat natijasida teriga elektr toki sababli yetgan zarar jiddiy shikastlanishga olib kelishi mumkin.

Keltirib chiqaruvchi omillar 
Makroshokning mumkin boʻlgan manbalariga quyidagilar kiradi: notoʻgʻri ishlab chiqilgan yoki notoʻgʻri ishlayotgan elektrofiziologiya uskunalari, chaqmoq chaqishi, shikastlangan elektr simlari yoki uy atrofidagi boshqa elektr xavflari, uzilgan elektr uzatish liniyalari, transformator stantsiyalari va boshqa sanoat elektr jihozlari singari yuqori voltli elektr jihozlari, shuningdek elektr energiyasining notoʻgʻri ishlashi — kuchli tokni etkazib bera oladigan yoki yuqori kuchlanishda ishlaydigan mexanik uskunalardan foydalanish.

Manbalar

Havolalar 
 haqida medtek.ki.se saytida 
Yurak bilan bogʻliq amaliyotlar
Atamalar
Bekmurod Oltiboyev

Bekmurod Oltiboyev (tugʻ. 1996-yil 17-iyun, Surxondaryo viloyati, O'zbekiston) — oʻzbek dzudochi, 100 kgdan ortiq vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi, 2018-yilgi Yozgi Osiyo o'yinlari sovrindori.

Biografiya 
1996-yil 17-iyunda Bekmurod Oltiboyev Surxondaryo viloyatida tugʻilgan.

Faoliyati 
2015-yilda Chirchiqda (Oʻzbekiston) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo kubogida Oltiboyev oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yilning oktyabr oyida u Bangkokda (Tailand) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2016-yilda u yana Oʻzbekistonda oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo kubogini qoʻlga kiritdi, shuningdek, Berlinda (Germaniya) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa kubogida bronza, Kochida (Indiya) oʻtkazilgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Toshkentdagi Gran-prida Oltiboyev chorak finalga qadar yetib borib, yakunda yettinchi oʻrinni egalladi.

2017-yilda Antaliyada (Turkiya) Gran-prisi u 1/4 final bosqichida toʻxtadi va oxir-oqibat ettinchi boʻldi. Oʻsha yili Toshkentda bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2018-yilda Xuxxotoda (Xitoy) oʻtkazilgan Gran-prida Bekmurod Oltiboyev navbatdagi bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili avgust oyida u Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida qatnashib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida u bronza uchun kurash olib bordi, ammo yaponiyalik Hisayoshi Harasawaga yutqazdi. Noyabr oyida u Toshkentda kumush, Guanchjoudagi „Masters“ musobaqasida esa beshinchi boʻldi.

2019-yilda u Tel-Avivdagi (Isroil) Gran-prida bronza uchun bahsda magʻlub boʻlgan, shuningdek, Dusseldorfdagi (Germaniya) „Katta dubulgʻa“ turnirida chorak finalga chiqqan. Oʻsha yili Osiyo-Tinch okeani chempionatida uchinchi oʻrin uchun bahsda magʻlub boʻldi. Budapeshtdagi (Vengriya) Gran-prida u ham beshinchi boʻldi. Oʻz uyidagi Gran-prida u ketma-ket ikkinchi yil kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2020-yilda yanvar oyida Tel-Avivdagi Gran-prida beshinchi, oktyabr oyida Vengriyadagi „Katta dubulgʻa“ musobaqasida yettinchi oʻrinni egalladi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 100 kgdan ortiq vazn toifasida u chorak finalda chexiyalik Lukash Krpalekkaga yutqazib qoʻydi.

Manbalar 

2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Yashayotgan insonlar
1996-yilda tugʻilganlar
17-iyunda tugʻilganlar
Oʻzbekistonlik erkak dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Oʻzbekistonda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Vagner guruhi

Vagner guruhi, toʻliq nomi Vagner xususiy shirkati () — Yevgeniy Prigojin tomonidan yaratilgan va boshqariladigan noaniq huquqiy maqomga ega Rossiyaning nodavlat qurolli tizilmasidir . Ayrim mamlakatlarda u terroristik tashkilot maqomiga ega.

Shakllanish nomi podpolkovnik Dmitriy Utkinning „Vagner“ chaqiruv belgisi tufayli paydo boʻldi. Birlik komandiri bastakor Richard Wagner sharafiga shunday chaqiruv belgisini oldi. Aynan shuning uchun „Vagnerchilar“ koʻpincha „musiqachilar“ yoki „orkestr“ deb nomlanadi va ularning oʻzlari musiqa asboblari bilan suratga olinadi.

2014-yildan beri guruh Ukraina hududida, keyin esa Suriyada faoliyat yuritadi. Guruh ogʻir texnika, artilleriya va harbiy aviatsiya bilan qurollangan.

BMT va Fransiya Vagner yollanma askarlarini Markaziy Afrika Respublikasida jismoniy zo‘rlash va talonchilikda ayblamoqda. Yevropa Ittifoqi va boshqa bir qator davlatlar Vagnerga qarshi sanksiyalar kiritib, guruhni Ukrainaning hududiy yaxlitligi va suverenitetiga putur yetkazish, Suriya va Liviyadagi vaziyatni beqarorlashtirish, shuningdek, inson huquqlarini qoʻpol ravishda buzishda aybladi.

Ushbu tuzilma Rossiyaning kuch tuzilmalari bilan muvofiqlashtirilgan holda, javobgarlikka tortish qiyin boʻlgan parallel yoki soyali qurolli tuzilma sifatida ishlaydi. Vagner va uning rahbari Prigojin Rossiya va Ukraina oʻrtasidagi urushda muhim rol oʻynadi. 2023-yil may oyida Prigojin oʻz yollanma askarlari tomonidan Ukrainaning Baxmut shahrini egallab olganini eʼlon qildi. Koʻp odamlarning hayotiga zomin boʻldi va bu Rossiya uchun ramziy yutuq edi. Oq uy maʼlumotlariga koʻra, 2023-yil fevral oyi oʻrtalariga kelib, Vagnerchilar Ukrainada 30 mingga yaqin odamni oʻldirgan va yarador qilgan.

Yana qarang 
 Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)
 Xususiy harbiy kompaniya

Manbalar 

Rossiyaning Ukrainaga bosqini
Oʻzbekiston axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi

Oʻzbekiston axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi (AOKA), toʻliq nomi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi — Oʻzbekistonda axborot sohasidagi yagona davlat siyosatini ishlab chiquvchi va amalga oshiruvchi hamda ommaviy axborot vositalari, matbuot, noshirlik-matbaa va axborot-kutubxona faoliyatini rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha vakolatli organ. AOKA Oʻzbekistonda davlat hokimiyati organlari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, respublika ahamiyatiga molik idora, muassasa hamda boshqa tashkilotlar axborot xizmatlari faoliyatini muvofiqlashtiradi hamda matbuot kotiblarini attestatsiyadan oʻtkazadi.

Tarixi 
AOKA prezident Shavkat Mirziyoyevning 2019-yil 2-fevraldagi „Axborot sohasi va ommaviy kommunikatsiyalarni yanada rivojlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi farmonga muvofiq Oʻzbekiston matbuot va axborot agentligi negizida tashkil etilgan. 2019-yil 4-fevraldan 2020-yil 29-yanvarga qadar Komil Allamjonov AOKA direktori vazifasini bajargan. 2020-yilning iyulidan beri agentlikka Asadjon Xodjayev rahbarlik qilib keladi.

Tuzilishi 
AOKA tizimiga quyidagi tashkilotlar kiradi:
 Maʼmuriy binolardan foydalanish boshqarmasi davlat unitar korxonasi
 Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi
 Ommaviy kommunikatsiyalar masalalari boʻyicha markaz
 „Oʻzbekiston nashriyoti“ davlat unitar korxonasi

Manbalar

Havolalar 
 Rasmiy sayt 
 Telegram kanali
 Facebook sahifasi
 YouTube kanali
 Instagram sahifasi
 AOKAni tuzish toʻgʻrisidagi prezident qarori

Axborot
Maryam binti Imron

Maryam Binti Imron (‎) — Iso Masihning onasi. Maryam islomdagi eng soliha va eng hurmatli ayollardan biri xisoblanadi. Qur’oni Karimning 19-surasi uning ismi bilan nomlangan.

Hayoti 
Maryamning otasi Imron onasi esa Xanna boʻlgan, Qur’oni Karimda aytilishicha Iso Masih moʻjizaviy holatda Allohning irodasi bilan otasiz xolatda dunyoga kelgan.

Maryamni gunoxkorlikda xayosizlikda ayblashdi lekin Alloh Maryamni pokligini taʼkidladi.

Maryamning jasurligi tugʻilmasidan oldin boshlangan aniqrogʻi Falastin diyoridagi bir daraxtda qoʻnib turgan chumchuqdan boshlanadi. Sulaymon Alyhissalom naslidan boʻlgan Isroillik ulugʻ olim Imronnin ayoli Xanna bintu Faqud zaytun daraxtida polaponini ovqatlantirayotgan bir chumchuqni koʻrib qoladi. U paytida Xannaning farzandi yoʻq edi. U boyagi xolatni koʻrib onalik mehri tutuib Allohdan farzand soʻrab duo qiladi Alloh uning duosini ijobat qiladi.

Oradan vaqtlar oʻtib Maryam dunyoga keladi Zakariyo alayhissalom Maryamni oʻz tarbiyasiga oladi. U bir bogʻda oʻsgan gulday voyaga yetadi. Bu ayol keyinchalik Iso Alayhissalomning paygʻambarning onasi boʻlish baxtiga muyassar boʻladi

„Va Maryam Imron qizini (misol keltirdi), u farjini pok saqlagan edi, Biz unga Oʻz ruhimizdan pufladik va u Robbisining soʻzlarini hamda kitoblarini tasdiq qildi va itoatkorlardan boʻldi“ („Tahrim“ surasi, 12-oyat). 
Maryam binti Imronning ismi Qurʼoni karimda jami 11 surada 33 marta zikr qilingan. Alloh taolo muslimalarni u kishining goʻzal sifatlaridan oʻrnak olish ila sharaflantirsin!

Koʻpgina musulmon oʻlkalarida kishilar havas bilan farzandlariga Maryam ismini qoʻyadilar. Arablarda bu ism Islomdan oldin ham ishlatilgan. Sahobiyalar roziyallohu anhunnaning orasida Maryam binti Iyas al-Ansoriya ismligi bor edi. U kishining otasi va amakisi Badr jangida ishtirok etgan. Yana Banu Amr ibn Avf qavmidan Maryam binti Abu Sufyon al-Ansoriya ad-Dausiya roziyallohu anho ham bor edi. U kishining otasi roziyallohu anhu Uhud jangida shahid boʻlgan. Shuningdek, Maryam binti Usmon al-Ansoriy, Maryam al-Magaliya roziyallohu anhumo ham sahobiyalardandir.

Manbalar 

 Ali Zade A Maryam// Islom Ensiklopedik lugʻati — M.: Ansor, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8
 Mary and Angels. (angl.)
 Ali Zade A Maryam // Islom ensiklopedik lugʻati. — M.: Ansor, 2007. — [B. 446 (pdf)]. — 396, [2] s. — (Oltin islom fondi). — ISBN 5-98443-025-8
 Maryam — mat proroka Isi (Iisusa) (mir emu)

Havolalar
Romane Dicko

Romane Dicko (tugʻ. 1999-yil 30-sentyabr, Clamart, Fransiya) — fransuz dzyudochi, 78 kg dan yuqori vazn toifasida, Fransiya terma jamoasi aʼzosi. 2018, 2020 va 2022-yillarda uch karra Yevropa chempioni. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori.

Biografiyasi 
1999-yil 26-iyulda Romane Dicko Clamartda tugʻilgan. U fransiyalik sportchi Teddy Tamghoning amakivachchasi.

Faoliyati 
Romane Dicko dzyudo boʻyicha faoliyatini Parijning janubiy chekkasidagi „Randoris“ shahar klubi vakili sifatida boshlagan.

2016-yilda u ogʻir vazn toifasida Fransiya chempioniga aylandi. 2017-yilda Mariborda (Sloveniya) boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempioni boʻldi.

2018-yilda u Tbilisidagi (Gruziya) Gran-prida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2018-yilda Tel-Avivda (Isroil) dzyudo boʻyicha Yevropa chempionatida 78 kg vazn toifasida fransiyalik sportchi turnirning oltin medalini qoʻlga kiritdi.

2020-yilda Pragada (Chexiya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Romane Dicko finalda ozarbayjonlik sportchi Irina Kindzerskayani magʻlub etib, 78 kgdan yuqori vazn toifasida chempionlik unvonini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Parijdagi „Katta dubulgʻa“ musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Doʻhada (Qatar) boʻlib oʻtgan „World Masters“ musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili yana Qozonda (Rossiya) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa“ turnirida oltin medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 78 kg gacha vazn toifasida u bronza uchun kurashda turkiyalik dzyudochi Kayra Sayitni va Fransiya terma jamoasi bilan Olimpiada oltinini qoʻlga kiritdi.

2022-yilda Sofiyada (Bolgariya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Romane Dicko finalda isroillik sportchi Raz Hershkoni magʻlub etib, 78 kgdan yuqori vazn toifasida chempionlik unvonini qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

30-sentyabrda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1999-yilda tugʻilganlar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Nomofobiya

Nomofobiya (,  - telefonsizlikdan qo'rqish) - mobil telefonsiz yoki undan uzoqda qolishdan qo'rqish (fobiya) hisoblanadi.

"Fobiya - mobil telefonsiz" (" no mobil phone phobia") so'zlarining qisqartmasi bo'lgan atama Buyuk Britaniya pochta bo'limi tomonidan 2010-yilda YouGov tomonidan o'tkazilgan tadqiqotda paydo bo'lgan. Tadqiqotning maqsadi mobil telefon foydalanuvchilarining tashvishlarini o'rganish bo'lib, unda 2,1 ming kishi ishtirok etgan. Buyuk Britaniyadagi mobil telefon foydalanuvchilarining qariyb 53 foizi "uyali telefonini yo'qotib qo'yishi, batareya quvvati yoki hisobi tugashi yoki qamrovi tugashi" haqida tashvishlanishlarini aytgan. Erkaklarning taxminan 58 foizi va ayollarning 47 foizi bunday qo'rquvni boshdan kechirishgan, yana 9 foizi mobil telefonlari o'chirilganida tashvishlanishlarini aytishgan. Telefon foydalanuvchilarining 55% qismi tashvishlanishning asosiy sababi do'stlar yoki oila a'zolari bilan aloqada bo'lolmaslik deb aytishgan. Nomofobiyaning stress darajasi to'y kunidagi stress yoki tish shifokoriga tashrif buyurish bilan taqqoslanadi. So'rovda qatnashganlarning har o'ndan biri ishi tufayli telefon orqali doimo mavjud bo'lishi kerakligini aytishgan. Shu bilan birga, nomofobiyaga nisbatan fobiya atamasi shartli bo'lib, aksariyat hollarda bu umumiy qo'rquvdir.

Nomofoblarning yarmi hech qachon mobil telefonlarini o'chirmaydi. Tadqiqot va hodisani keyingi o'rganish natijasida mobil telefondan kamdan-kam yoki hech qachon foydalanmaydigan muharrirlarning bir nechta nashrlari paydo bo'ldi.

Yana qarang 

 internetga qaramlik

Manbalar

Havolalar 

 Timm Hogerzeil tomonidan 2014 yil www.lichtung.tv saytida "Smartfonga qaramlikni qanday yo'qotish mumkin"
 Nomofobiya: mobil telefonsiz qolishdan qo'rqish // Vesti, 06.09.2012
 Shifokorlar va psixologlar yangi kasallik - nomofobiya bilan kurashish yo'llarini qidirmoqdalar // Birinchi kanal, 29 noyabr, 2013 yil
Fobiya
Tina Trstenjak

Tina Trstenjak (tugʻ. 1990-yil 24-avgust, Celje, Sloveniya) — sloveniyalik dzudochi, 63 kg gacha vazn toifasida, Sloveniya terma jamoasi aʼzosi. 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempioni, 2015-yilgi Jahon chempioni, uch karra Yevropa chempioni. Jahon chempionatlari, Yevropa chempionatlari va Yevropa oʻyinlari gʻolibi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali sovrindori.

Faoliyati 
2013-yilda boʻlib oʻtgan dzyudo boʻyicha Yevropa chempionatida 63 kg gacha boʻlgan vazn toifasida Tina Trstenjak bronza medali sovrindori boʻldi. 2014-yilda u Jahon chempionatining bronza medali va Yevropa chempionatining kumush medali sovrindori boʻldi. 2015-yilda u Yevropa oʻyinlarining kumush medalini qoʻlga kiritdi.

2016-yilda aprel oyida Qozonda (Rossiya) boʻlib oʻtgan dzyudo boʻyicha Yevropa chempionatida u birinchi marta 63 kg gacha vazn toifasidagi finalda avstriyalik Katrin Untervurzaxerni magʻlub etib, Yevropa chempioni boʻldi.

2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 63 kg gacha vazn toifasida Tina ketma-ket italiyalik sportchi Edwige Gwend, xitoylik sportchi Yang Junxia, braziliyalik Mariana Silva va fransuz Clarisse Agbegnenouni magʻlub etib, Olimpiada oltin medalini qoʻlga kiritdi. Shu bilan birga, Trstenjak raqiblariga birorta ham ochko olishga imkon bermadi.

2016-yil oxirida Trstenjak Sloveniyada yilning eng yaxshi ayol sportchisi deb topildi.

2021-yil aprel oyida Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Tina 63 kg gacha vazn toifasida gʻalaba qozondi va uch karra qitʼa chempioni boʻldi. Finalda rossiyalik sportchi Darya Davidova sindi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlarida 63 kg gacha vazn toifasida sloveniyalik sportchi turnirning kumush medalini qoʻlga kiritdi. U finalda uchun kurashda fransiyalik dzyudochi Clarisse Agbegnenouni yutqazib qoʻydi.

Manbalar 

24-avgustda tugʻilganlar
1990-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2016-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Turkiston qayg‘usi

Turkiston qaygʻusi — Alixontoʻra Shokirxontoʻra oʻgʻlining tarixga oid asarlaridan biri hisoblanadi. Asar 1917—1950-yillar mobaynida Gʻarbiy va Sharqiy Turkistonda sodir boʻlgan voqealarni koʻpchilikka maʼlum boʻlmagan tomonlarini ochib beradi.
„Turkiston qaygʻusi“ asari 1966—1973-yillarda Toshkentda yoziladi.
Asarning birinchi qismi muallifning oʻz qoʻli bilan 1969-yilda yozib bitirilgan. Ikkinchi qismi esa muallif xohishiga koʻra oʻgʻli Asilxon tomonidan 1969-yildan boshlab bir necha yil davomida yozilgan va asar butun holatga keltirilgan.

Voqealar rivoji 

Alixontoʻra Sogʻuniy „Turkiston qaygʻusi“ nomli ushbu asarida Tukiston xalqi qanday qilib mustabid tuzumga qaram boʻlib qolganini davlat arbobi sifatida siyosiy va ijtimoiy jihatdan tahlil qilib ochiqlashga harakat qiladi. Shuningdek, asarda Markaziy Osiyo xalqlarining XIX asroxirlarigacha boʻlgan davrdagi davlatchilik tarixi, Amir Temur va turkiy xalqlar kelib chiqishiga doir qimmatli maʼlumotlar ham bor.
Shuningdek kitobning ikkinchi qismida Sharqiy Turkiston Jumhuriyati davlatining yuzaga kelishi va parokanda boʻlishi sabablari koʻrsatilgan. Jumhuriyatning qurilishi jarayoni, davlat asoslarini oʻrnatish yoʻl yoʻriqlari keltirilgan. Bu davlatning tugatilish sabablari yoritilgan.

Senzura va nashrlar 

„Turkiston qaygʻusi“ning toʻliq oʻzbekchasi uzoq vaqt siyosiy sabablarga koʻra berkitib, nashr qilinmay kelgan. Ammo, endilikda xalqimiz tarix haqiqatlarini bilishi zarur deb hisoblaymiz.
Asardan baʼzi parchalar „Yoshlik“ adabiyot jurnalida (1992-yil 3-4, 5-6 sonlar) eʼlon qilingan. 1-qism kitob holida oʻzbek tilida Toshkentda (Sharq nashriyoti 2003-yil) va uyg'ur tilida Istanbulda (Sharqiy Turkiston madaniyat vaqfi, 2007-yil) bosilib chiqqan. Ikkala qismdan iborat bir butun holida esa turk tilida Germaniyaning qadim nashriyotlaridan biri boʻlgan Vyutsburg sahrida (Ergon Verlag, 2006) bosildi.

Uslub 

Muallifning oʻzi asarida taʼkidlashicha kitob qiymatini oshiruvchi asosiy unsurlardan biri uning, chigʻatoy turkchasida, yaʼni klassik oʻzbekchada „Boburnoma“ uslubini davom ettirib yozilganidir.

Tuzilishi 

Kitobning Sharq nashriyotida nashr qilingan 2021-yilgi nashri ikki qism, 496 bet boʻlib, umumiy holda Mundarija, Qutlugʻxon (Ediqut) Shokirovdan „Taqdim“, „Ochiqlama“, Alixontoʻra Sogʻuniydan kirish soʻzi va I qism, Asilxon Alixontoʻra oʻglidan II qism hamda „Kim kimdir“ — Kitobda kelgan tarixiy va ahamiyatli shaxslar haqida qisqacha maʼlumotlardan iborat.

Manbalar

Havolalar 

 „Turkiston qaygʻusi“ pfd holati
 „Turkiston qaygʻusi“ audio holati, Youtube
 Xurshid Davron maqolasi
 „Turkiston qaygʻusi“ asari haqida
 „Turkiston qaygʻusi“ app koʻrinishida, Google Play
 "Turkiston qaygʻusi]

Tarix
Uyg'ur
Turkiston
o'zbek
Clarisse Agbegnenou

Clarisse Agbegnenou (tugʻ. 1992-yil 25-oktyabr, Rennes, Fransiya) — fransuz dzudochi, 63 kg gacha vazn toifasida, Fransiya terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Olimpiada oʻyinlari ikki karra chempioni va 2016-yilgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali sovrindori. Besh karra Jahon chempioni, toʻrt karra Yevropa chempioni, Yevropa oʻyinlari chempioni. Jahon chempionatlari, Yevropa chempionatlari va Yevropa oʻyinlari gʻolibi.

Faoliyati 
1992-yilda Rennes shahrida tugʻilgan. 2012-yilda Chelyabinskda (Rossiya) u Yevropa chempionatining bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2013-yilda Budapeshtda (Vengriya) u Yevropa chempioni va Ostonada (Qozogʻiston) Jahon chempionatining kumush medali sovrindori boʻldi. 2014-yilda u Jahon (Chelyabinsk) va Yevropa (Montpellier) chempioni boʻldi. 2015-yilda Bokuda (Ozarbayjon) u Yevropa oʻyinlarining bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlarida 63 kg gacha vazn toifasida fransuz sportchi turnirning kumush medalini qoʻlga kiritdi. U finalda uchun kurashda sloveniyalik dzyudochi Tina Trstenjakni yutqazib qoʻydi.

2017 va 2018-yillarda mos ravishda Budapesht va Bokuda oʻtkazilgan Jahon chempionatlarida oltin medallarni qoʻlga kiritgan. 2018-yilda Tel-Avivda boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Clarisse Agbegnenou 63 kg gacha vazn toifasida gʻalaba qozondi va uch karra qitʼa chempioni boʻldi.

2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida u finalda yaponiyalik sportchi Mika Tashironi magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yilgi Minskdagi (Belarus) Yevropa oʻyinlarida u chempion unvonini qoʻlga kiritdi.

2020-yil noyabr oyida Pragada (Chexiya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Clarisse 63 kg gacha boʻlgan vazn toifasida chempion boʻlishga muvaffaq boʻldi. Finalda u avstriyalik sportchi Magdalena Krsakkovadan ustun keldi.

2021-yilda Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Olimpiya oldidan Jahon chempionatida Clarisse 63 kg gacha vazn toifasida chempionlik uchun kurashda sloveniyalik sportchi Andreja Leškini magʻlub etib va besh karra qitʼa chempioni boʻldi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 63 kg gacha vazn toifasida u finalda sloveniyalik Tina Trstenjakni magʻlub etib, Olimpiada chempioniga aylandi va Fransiya terma jamoasi bilan Olimpiada oltinini qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

25-oktabrda tugʻilganlar
1992-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2016-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Yirik oq akulalar

Yirik oq akula (Carcharodon carcharias), shuningdek, yirik oq akula yoki oddiygina oq akula sifatida ham tanilgan, barcha yirik okeanlarning qirg'oq yuzasi suvlarida uchraydigan yirik skumbriya akulalarining bir turi. U o'zining kattaligi bilan ajralib turadi, katta ayol akulalar uzunlig 6.1m gacha o'sadi  va etuklik davridagi og'irligi esa 1.905-2.268 kilogrammgacha yetishi mumkin. Biroq, barcha oq akulalar ham bu korsatgichga erisha olmaydi. O'rtacha erkak oq akulalar 3.4m dan 4.0 metrgacha urg'ochilari esa 4.6m dan 4.9 metrgacha bo'ladi.2014-yilgi tadqiqotga ko'ra, katta oq akulalarning umri 70 yil yoki undan ko'proqni tashkil qiladi. Ushbu ma'lumot avvalgi hisob-kitoblardan ancha yuqor ko'rsatgichni korsatgan.  Bu esa ularni hozirda ma'lum bo'lgan eng uzoq umr tog'ayli baliqlardan biriga aylantiradi.Xuddi shu tadqiqotga ko'ra, erkak oq akulalarga jinsiy etuklikka erishish uchun 26 yil, urg'ochilar esa nasl qoldirishga tayyor bo'lishlari uchun 33 yil kerak bo'ladi.  Yirik  oq akulalar 25 km/s tezlikda suzishi mumkin..

Manbalar 
 1.Rigby, C.L.; Barreto, R.; Carlson, J.; Fernando, D.; Fordham, S.; Francis, M.P.; Herman, K.; Jabado, R.W.; Liu, K.M.; Lowe, C.G.; Marshall, A.; Pacoureau, N.; Romanov, E.; Sherley, R.B.; Winker, H. (2019). "Carcharodon carcharias". IUCN Red List of Threatened Species. 2019: e.T3855A2878674. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T3855A2878674.en. Retrieved 19 November 2021.
 2."Appendices | CITES". cites.org. Retrieved 14 January 2022.
 3."Great white sharks: 10 myths debunked". The Guardian. Retrieved 3 June 2016.
4. Viegas, Jennifer. "Largest Great White Shark Don't Outweigh Whales, but They Hold Their Own". Discovery Channel. Archived from the original on 7 February 2010. Retrieved 19 January 2010.

Biologik turlar
Yirtqichlar
Tansoqchi (film, 1979)

"Tansoqchi" filmi 1979-yil rejissor Ali Hamroyevning ssenariysi boʻyicha suratga olingan badiiy filmi.

Filmning qisqacha mazmuni 
Qizil Armiya askarlari boʻlinmasi Turkistondagi millatchilik harakatining yirik mafkurachisi Sulton Nazarni asirlikda ushlab turadi. Bosmachilarni qurollarini tashlashga majburlash uchun uni Dushanbega olib borish kerak boʻladi. Mahbusni eson-omon yetkazish vazifasi ovchi Mirzoga yuklanadi. Ular bilan birga Sulton Nazarning qizi Zarangiz va uning sodiq xizmatkori Sayfulla ham yoʻlga tushadi. Fottabekning toʻdasi qudrat ramzi — tamgʻani qoʻlga kiritmoqchi boʻlishadi. Fottabekga toshdan fol koʻrib afsun qiladigan dono maslahatlar beradigan shamanlar oilasidan boʻlgan „jodugar“ rafiqasi Oybosh yordam beradi.

Mirzo Fottabekning qoʻriqchilarini pichoq uloqtirib saranjom qiladi. Keyin yoʻlchilar Mirzoning onasi yashaydigan qishloqqa tushadilar va oʻgʻlining boʻyniga tumor bogʻlab, togʻ ruhlari bilan duoibad qiladi. Qandaydir nomaʼlum bolakay kelib, kobra chaqishi natijasida komissarning oʻlimi haqida xabar beradi. Dovondan oʻtayotganda, Sayfulla tubsizlikka tushib halok boʻladi. Fottabek maqsadiga yeta olmaydi, sababi mergan Mirzo uning butun toʻdasini darada darada qirib tashlaydi, Fottabek esa Sulton Nazar tomonidan toshboʻron qilinadi Natijada qudrat ramzi boʻlgan tamgʻa mergan Mirzoda qoladi.

Rollarda 
Aleksandr Kaidanovskiy (Sergey Shakurov ovozi bergan) Mergan Mirzo

Anatoliy Solonisyn Bosmachi — Sulton Nazar

Shavkat Abdusalamov (Oleg Yankovskiy ovoz bergan) Fottabek qaroqchi

Gulcha Toshbayeva — Oybosh

Anvara Alimova — Zarangiz, Sulton Nazarning qizi

Nikolay Grinko — Qizil armiya qoʻmondoni

Radjab Adashev — Utash Ahmad-dodho

Suratga olish guruhi 

 Postanovkachi-rassom: Shavkat Abdusalomov
 Ovoz rejissori: Semyon Litvinov

Adabiyotlar 

 

Bosmachilik haqida kinolar
Orkestr qoʻngʻiroqlari

Qoʻngʻiroqlar (partiturali belgisi — Campane tubolari, Orkestr qoʻngʻiroqlari; , ) — simfonik orkestrning zarbli cholgʻu asbobi (idiofon).

Ustunli ramkada (taxminan, 2 m balandlikda) osilgan, diametri 25-38 mmli 12-18 ta silindrsimon metall quvurlar toʻplami. Ovoz chiqarish uchun ular boshiga teri qoplangan bolgʻacha bilan uriladi.

Ovoz qatori, odatda, xromatik (nazariy jihatdan u har qanday boʻlishi mumkin), diapazon 1-1,5 oktava (odatda F dan; u chiqqan tovushdan bir oktava balandroq belgilanadi).

Zamonaviy quvurli qoʻngʻiroqlar damper bilan jihozlangan. Orkestr qoʻngʻiroqlari qoʻngʻiroq ovozini imitatsiya qiladi. Qoʻngʻiroqlar orkestr tarkibiga Fransiya Buyuk Burjua inqilobi davrida kiritilgan, deb hisoblanadi. Bu sohada ustuvorlik, koʻpincha, fransuz bastakori Luidji Cherubiniga beriladi. Gektor Berliozning yozishicha, qoʻngʻiroqlar partituralarda sof musiqiy effektlardan koʻra koʻproq teatr taʼsirida qoʻllanila boshlandi: „Past qoʻngʻiroqlar ovozi faqat tantanali yoki ehtirosli sahnalarda mos keladi; baland qoʻngʻiroqlar, aksincha, tinchroq taassurot qoldiradi; Ularda qishloqqa xos soddalik bor va bu ularni qishloq hayotidagi diniy sahnalar uchun, ayniqsa, mos qiladi“. U birinchi marta rus orkestr musiqasiga Mixail Glinka tomonidan "Podsho uchun hayot " operasida („ Shon-sharaf“ finali) kiritilgan: „Qoʻngʻiroqlarning bayramona“ qizil jiringlashi ostida „Shon-sharaf“ xori zavq bilan yangraydi… Tignlovchi sodir boʻlayotgan narsaning ulugʻvorligini, iloji boricha, kuchliroq his qilsin va anglasin. Glinka orkestr va xor partiyasiga qoʻngʻiroqlarni kiritadi. Xor, orkestr va qoʻngʻiroq sadosi bir butunga birlashadi va shu yaxlitlikda ular operani qiyomiga yetkazadi".

Zamonaviy turdagi qoʻngʻiroqlar 1894-yilda ingliz Jon Xarrington (John Harrington) tomonidan patentlangan, ammo ular ilgari ishlatilganligi haqida ham dalillar mavjud. Ovoz balandligi silindrning uzunligiga, diametri kattaroq yoki kichikroqligiga — tovushning kuchiga bogʻliq. Klassik (haqiqiy, cherkov) qoʻngʻiroqlari bilan solishtirganda, silindrsimon qoʻngʻiroqlarni sozlash ancha oson va ular tembrda bir oz farq qilsa-da, anchagina ixchamdir. Shu bilan birga, orkestr qoʻngʻiroqlarining tarqalishiga qaramay, orkestrda klassik qoʻngʻiroqlar ham qoʻllanadi.

MIDI 
Orkestr qoʻngʻiroqlari MIDI asboblarining standart toʻplamiga 15 raqami ostida kiritilgan.

Pop musiqada 
Jaz, pop-musiqada qoʻllanadi. Britaniyalik multiinstrumentalist Mayk Oldfild Tubular Bells (1973), Tubular Bells II (1992), Tubular Bells III (1998) (shuningdek, zamonaviy yutuqlarni hisobga olgan holda trilogiyaning birinchi albomi Tubular Bells 2003 ning qayta yozilgan versiyasini chiqardi) musiqiy trilogiyasini yaratib, tinglovchilar orasida katta shuhrat qozondi. Faqatgina Britaniyada birinchi qismning 2 630 000 nusxasi (Buyuk Britaniyada barcha davrlarning eng koʻp sotilganlar roʻyxatidagi 34-albom) va dunyo boʻylab 15-17 million nusxada sotilgan. Ushbu albomlarning muqovalarida doimo Mayk Oldfildning taniqli ramziga aylangan egik silindrsimon qoʻngʻiroq tasvirlangan.

Yana qarang 

 Rodes pianino

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 

Musiqa asboblari
shock musiqa asboblari
Qo'ng'iroqlar
Funa Tonaki

Funa Tonaki (; tugʻ. 1995-yil 15-avgust, Sagamihara, Kanagawa Prefecture, Yaponiya) — yaponiyalik dzudochi, 48 kg gacha vazn toifasida, Yaponiya terma jamoasi aʼzosi. 2017-yilda Jahon chempioni, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali sovrindori. Jahon chempionatlari va Osiyo chempionatlari gʻolibi.

Faoliyati 
2013-yilda Xaynanda (Xitoy) boʻlib oʻtgan 21 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati va 2015-yilda Abu-Dabida (BAA) oʻtkazilgan shu yosh toifasidagi Jahon chempionatida Funa Tonaki gʻalaba qozonib, oʻzining ilk xalqaro yoshlar chempionligini qoʻlga kiritdi. Xuddi shu yili, u xalqaro musobaqada birinchi yirik natijalarini qoʻlga kiritdi, Budapesht (Vengriya) Gran-prisida ikkinchi oʻrinni egalladi va keyin Sindao (Xitoy) Gran-prisida gʻolib chiqdi.

Keyingi yili u Toshkentda (Oʻzbekiston) boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi va oʻzining birinchi „Katta dubulgʻa“si — Tyumendagi „Katta dubulgʻa“ musobaqasida gʻolib chiqdi. Yil oxirida u Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan „Katta dubulgʻa“ turkumiga kiruvchi yana bir turnirda uchinchi oʻrinni egalladi.

U 2017-yilni Dyusseldorf (Germaniya) Gran-prisida gʻalaba bilan boshlaydi. Hong Kongdagi Osiyo chempionatida u beshinchi oʻrinni egalladi. Oʻsha yili Budapeshtda (Vengriya) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Funa Tonaki 48 kg gacha vazn toifasida gʻalaba qozondi va Jahon chempioni boʻldi. Finalda mongoliyalik sportchi Mönkhbatyn Urantsetseg sindi.

2018-yilda Bokuda (Ozerbayjon) boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida oʻz unvonini himoya qilib, finalda ukrainalik sportchi Darya Belodedga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u ukrainalik sportchi Daria Belodedga oltin uchun bahsda yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarining birinchi kunida 48 kg gacha vazn toifasida Funa finalga chiqdi va u yerda kosovolik Distria Krasniqiga yutqazib, Olimpiada kumush medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

1-avgustda tugʻilganlar
1995-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar