yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Katta baraban

Katta baraban (, , ), baʼzan bas-bochka, turk barabani, kik (inglizchadan iz qogʻozi; kick drum) deb ham ataladi — past registrdagi zarbli cholgʻu asbobi, nomaʼlum ovoz balandlikdagi membranofon.

Chalishning tuzilishi va texnikasi 
Katta baraban har ikki tomoni (baʼzan faqat bir tomoni) teri bilan qoplangan keng metall yoki yogʻoch silindrdir. Ovoz zich material bilan oʻralgan massiv boshli toʻqmoqni urish orqali chiqariladi. Murakkab ritmik figuralarni yoki tremolo ijro etish zarur boʻlsa, litavr tayoqchalari, kichik baraban va boshqa zarbli asboblar ham qoʻllanadi.

Baraban chalishning asosiy texnikasi oddiy ritmik figuralar va ulkan dinamik diapazondagi yakka zarbalar — zoʻrgʻa eshitiladigan pianissimodan tortib to toʻp otishlariga oʻxshash fortissimogacha.

Katta baraban 18-asrning ikkinchi yarmida simfonik orkestrning tarkibiga kirgan asosiy zarbli cholgʻu asboblaridan biri boʻlib, (Glyuk birinchilardan boʻlib oʻz operalaridan birida foydalangan), u shuningdek, puflama sozlar orkestrida ham ishlatilgan, bu yerda unga tarelkalardan biri biriktirilgan. Ijrochi bir qoʻli bilan barabanni toʻqmoq bilan uradi, ikkinchi qoʻli bilan esa biriktirilgan uriluvchi tarelkani ushlaydi. Odatda puflama sozli orkestrda katta barabanga kuchli zarbalarini uradigan oʻziga xos „metronom“ roli beriladi.

Simfonik orkestr partiturasida katta baraban ijro qismi „ipda“ (faqat ritm koʻrsatilgan chiziqda) tarelka qismining ostida, tam-tam qismining tepasida yoziladi.

Barabanning tomoshabinga qaragan katta sirt maydoni koʻpincha musiqa guruhining (orkestr) nomi yoki logotipini qoʻllash uchun ishlatiladi.

Bas-baraban 
Jazz va boshqa zamonaviy akademik boʻlmagan musiqiy ijrolar bas-baraban deb ataladigan, katta barabanning kichikroq va past ovozli versiyasidan foydalanadi. Bas- baraban (odatda bitta, lekin ikkita ham) zarb toʻplamining bir qismidir, u toʻqmoqqa ulangan maxsus pedal bilan uriladi. Zamonaviy ogʻir rok ijro uslublarida bas-barabanni urish uchun kardan (kardan bilan toʻqmoqqa ulangan ikkita pedal) ishlatilishi mumkin, bu bitta pedalga qaraganda tez-tez bas-barabanini urish imkonini beradi.

Bibliografiya 

 Dmitriev G. Perkussiya asboblari: talqini va hozirgi holati. — M.: Musiqa, 1975
 Chulaki M.I. Simfonik orkestr asboblari. — Sankt-Peterburg: Bastakor, 2005-yil

Havolalar 

 Tureskiy baraban / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg., 1890-1907.
 Vena simfoniya kutubxonasi veb-saytida bas baraban

Membranofonlar
Barabanlar
Avash (daryo)

Avash (eski nomi Gavash ; amx. አዋሽ) – Efiopiyadagi daryo boʻlib, u Sharqiy Afrika Rift vodiysining shimoliy qismida joylashgan. Daryo vodiysining unumdor tuproqlaridan paxta va shakarqamish yetishtiriladi. Daryoning yaqinida quyidagi yirik shaharlar joylashgan: Galemso, Gouane, Tendaxo va Asayita.

Daryoning yuqori qismida antilopa va jayronlar yashaydigan Avash milliy bogʻi joylashgan.

Gidrografiyasi 
Avash – Oromiya va Afar viloyatlarida joylashgan Turgʻun tumanidagi asosiy daryo hisoblanadi. Daryoning manbai Addis-Abeba shahrining gʻarbiy qismida joylashib, Kasem, Kabenna (Kabenna River) va Ledi uning asosiy irmoqlari hisoblanadi. Suv koʻpayish vaqtida daryo balandligi 15 metrgacha koʻtarilishi mumkin.

Kore va Kerens daryolarining qoʻshilishi joyidan Ginchi qishlogʻi boshlanadi.

Daryo Aden koʻrfazining gʻarbiy chekkasidan – Tadjura koʻrfazidan taxminan 100 km uzoqlikda joylashgan Jibuti davlati chegarasi yaqinidagi Abbe koʻliga borib quyiladi. Qurgʻoqchilik yillar paytida Abbe daryosigacha yetib bormaydigan Danakil jarligida shoʻr koʻllar zanjiriga boʻlinib ketadi.

Avash gidroenergetik salohiyatiga ega boʻlib, uning eng katta toʻgʻoni 1960-yilda Addis-Abebadan taxminan 75 km uzoqlikda qurilgan, natijada daryoda Koka suv ombori paydo boʻlgan.

Tarixi 

Insonning Homo turi paydo boʻlgan davrdan buyon Avash daryosi vodiysida yashagan. Shuningdek, bu yerda odamzodgacha boʻlgan gominidlarning koʻplab qoldiqlari (avstralopitek) ham topilgan. Paleontologik topilmalarning yoshi taxminan 3-4 million yil boʻlib, bu inson evolyutsiyasining dalili boʻlib xizmat qiladi. 1974-yilda mashhur Lyusi skeletining 52 ta boʻlagi topilgan. 2,55-2,58 m.a.million yillik shagʻal asboblari (chopperlar) Avash daryosining chap irmogʻidan Kada Gonaning (Gona, Ethiopia) yerida topilgan. Ular Olduvay madaniyatining klassik qurollaridan koʻra koʻproq arxaik boʻlishiga qaramay, Ledi-Gerarada Bokol Dora 1 qatlamiga qarashli boʻlgan vositalaridan koʻra koʻproq progressiv hisoblanadi.

1980-yilda quyi daryo vodiysi YUNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.

1933-1934-yillarda Avash shahridan, Aussa saltanati (Sultanate of Aussa) qirgʻogʻi boʻylab yurgan ilk yevropalik inson, bu Uilfrid Tesayjer edi. U Abbe koʻliga tashrif buyurib, ekspeditsiyani sharqqacha, Tadjoura koʻrfazigacha olib borgan.

Manbalar

Havolalar 

 
 

Efiopiyadagi daryolar
Bata (baraban)

Bata — ikki membranali qum soati shaklidagi baraban.

Yorubalar tomonidan agbegijo marosim namoyishlarida foydalaniladi. Bu barabanlar yoruba mifologiyasi bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, tiriklarning xususiyatlariga ega. Baraban ishlab chiqarishda sehrli marosimlar oʻtkaziladi, asbobning „ruhi“ kiritiladi.

Barabanlar muloqot uchun ishlatilishi mumkin: Yoruba tili tovushsimon boʻlgani tufayli, oddiy xabarni etkazish uchun uchta turli xil baraban ohanglari va ular orasidagi oʻtishlar yetarli boʻlishi mumkin.

Bataning turlari 
Anʼanaviy ansambl odatda uchta barabanni oʻz ichiga oladi:

 Okonkolo — bu kichik baraban, oddiy ijro qismi ritmni ushlab turadi. Odatda bu juda tajribali boʻlmagan ijrochilarga ishonib topshiriladi.
 Itotele — oʻrta baraban. U iya baraban bilan hamohang bogʻliq.
 Iya — bas ohangli katta baraban, ansamblning yakkaxon qismini ijro etadi. Ushbu barabanning uchlarida membranalarga qoʻngʻiroqlar oʻrnatiladi. Uni qoʻshiqchi akpwonga hamrohlik qilib, qolgan musiqachilarga kuyni oʻrnatib beradigan eng tajribali barabanchi — olubata ijro etadi.

Bata qurilmasi 
Bata butun daraxt tanasini oʻyib (anʼanaviy Afrika usuli) yoki alohida taxtalardan yopishtirish orqali yasalishi mumkin. Qoida tariqasida, baraban ishlab chiqarish uchun qattiq daraxt navlaridan foydalaniladi.

Bataning ikkala tomoniga yupqa teridan (masalan, echki) ikkita membrana tortiladi. Anʼanaviy batalarda membranalar charm tasmalar bilan biriktiriladi va tortiladi. Sanoatda yasaladigan zamonaviy barabanlarda naqshli sintetik bogʻichli mahkamlagichlar yoki metall mahkamlash tizimi qoʻllanadi.

Baraban oʻtirgan holda, uni oldinga tizzaga qoʻyib chalinadi. Kattaroq membrana enu odatda oʻng qoʻl bilan, kichik chacha chap bilan chalinadi.

Manbalar

Havolalar 

 Virtual asboblar muzeyi: Bata barabanlari  Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Bata — afrocuba.ru

Membranofonlar
Kuba musiqa asboblari
Afrika musiqa asboblari
Yoruba
Barabanlar
Abamza

"Abamza' (<span lang=""cv"" style=""font-style:italic;"">Asamça, Upama) — Rossiyadagi daryo, Chuvashiya va Tataristondagi Bezdnaning oʻng irmogʻi . Daryoning uzunligi 29 km, suv havzasi 212 km². U Batyrevskiy tumanining janubi-gʻarbiy qismidan va Chuvashiyaning Shemurshinskiy tumanining gʻarbiy qismidan, shuningdek, Tataristonning Drojjanovskiy tumani eksklavidan oqib oʻtadi. Daryoning katta qismi Chavash-Varmane milliy bogʻi oʻrmonidan oqib oʻtadi. Bezdnaning mansabidan 72 km uzoqlikda oʻng qirgʻogʻidan quyiladi. Daryoning qiyaligi 1,82 ‰

6 irmogʻi bor.

Suv reyestri maʼlumotlari 
Rossiya Davlat suv reyestri maʼlumotlariga koʻra, u Yuqori Volga havzasi okrugiga, Sura daryosining Sura gidroelektr majmuasidan Alatir daryosining mansabigacha boʻlgan suv xoʻjaligi uchastkasiga, Sura daryosining quyi oqimi havzasiga kiradi. Daryo oqimi havzasi (Yuqori) Volgadan Kuybishev suv omboriga (Oka havzasisiz) kiradi.

Manbalar 

Rossiyadagi daryolar
Daryolar haqidagi chala maqolalar
Adelaide daryosi

Adelaide () – Avstraliyadagi kema qatnovi joylashgan daryo hisoblanib, mamlakatning shimoliy hududi orqali oqib oʻtadi. Daryo Darvin shahridan 50 km shimoli-sharqda joylashgan Timor dengiziga quyiladi. Uning uzunligi – 180 km ni tashkil etadi.

U ikki daryoning qoʻshilishidan hosil boʻlgan boʻlib, mutlaq balandligi 149 metrni tashkil etadi. Adelaide daryosi Adelaide-River nomli kichik shaharchani oʻz ichiga oladi.

Adelaide daryosi Jon Lort Stoks va L. R. Fitsmoris tomonidan 1839-yilda Beagle kemasida Shimoliy hudud qirgʻoqlarini oʻrganish boʻyicha tadqiqot oʻtkazayotgan vaqtida kashf etilgan. Sayohatchilar daryoni Britaniya qiroli Uilyam IV ning rafiqasi Adelaid Saksen-Mayningen sharafiga nomlashgan. Keyinchalik, 1862-yilda John McDouall Stuart tomonidan ushbu daryo qayta oʻrganilgan.

Tuproqning unumdorligi yuqori boʻlganligi sababli, 1881-yilda koʻchmanchilar sugʻoriladigan dehqonchilikka oʻtib, qahva, shakarqamish, kauchuk yetishtirishga harakat qilishgan. Biroq 1886-yildagi noqulay iqlim sharoiti tufayli ushbu hudud tashlab ketilgan. 1954-yilda sholi yetishtirishga urinib koʻrishgan, ammo barcha harakatlar muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Undan tashqari ushbu daryoda zaharli ilonlar mavjud.

Daryo subekvatorial zonada joylashganligi sababli, unda ikki mavsum mavjuddir, ular: quruq va nam. Quruq mavsumda daryo yuqori oqimlarda quriydi, quyi oqimlarda aksincha, sayoz boʻladi va nam mavsumda tropik yomgʻir tufayli daryoga suvlar quyiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Adelaida, reka // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). – SPb., 1890—1907.

Avstraliyadagi daryolar
Adicha

Adicha () (Borong yuqori oqimida) — Saxadagi daryo, Yana daryosining oʻng irmogʻi.

Geografiyasi 
Uzunligi 715 km, suv havzasi maydoni 89,8 ming km² ni tashkil qiladi. Cherskiy tizmasining gʻarbiy yon bagʻirlaridan boshlanadi. Tomponskiy va Verxoyansk tumanlari hududi orqali keng vodiy boʻylab oqadi. Yana daryosiga uning 648-kilometrida quyiladi.

Gidrologiya 
Qor va yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Yillik oʻrtacha suv sarfi boshlanishidan 26 km uzoqlikda 512,5 m³/s, 212 km.da — 327,76 m³/s, 334 kmda — 300,92 m³/s ni tashkil qiladi. Yilning oktabr oyida muzlashni boshlaydi, qishda 1 oydan 4,5 oygacha muzlaydi; may oyining oxirida foydalanish uchun ochiladi. Katta hajmda muzlar uchrab turishi bilan oʻziga xosdir.

Asosiy irmoqlari 
 (quyilish masofasi)

 68 km — Tuostax daryosi (oʻng irmoq)
 222 km — Borulax daryosi (chap)
 338 km — Charki daryosi (oʻng)
 351 km — Nelgese daryosi (chap)
 429 km — Derbeke daryosi (chap)
 463 km — Delakag daryosi (oʻng)

Xoʻjalikda foydalanish 
Adicha daryo transporti uchun juda qulay. Oyun-Xomoto qishlogʻidan boshlanuvchi 223 km uzunlikdagi qismi Rossiya Federatsiyasining ichki suv yoʻllari roʻyxatiga kiritilgan.

Sovet davrining oxirida daryoda Adichan gidroelektrostantsiyasi qurish rejalashtirilgan edi, ammo mamlakatdagi qayta qurish va iqtisodiy qiyinchiliklar bu loyihani bekor qilinishiga olib keldi.

Suv reestri maʼlumotlari 
Rossiya suv resurslari federal agentligi tomonidan Rossiya davlat suv reestri hamda RF hududlaridagi suv xoʻjaliklarini geoaxborotlashtirish tizimi maʼlumotlariga koʻra tayyorlangan:

 Havza hududi — Lenskiy
 Daryo havzasi — Yana
 Daryo quyi havzasi — Adicha
 Suv xoʻjaligi uchastkasi — Adicha

Manbaalar

Adabiyotlar 
 Adicha // Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 30 t.] / gl. red. A. M. Proxorov. — 3-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1969—1978.
 Adicha // Slovar sovremennix geograficheskix nazvaniy / Rus. geogr. o-vo. Mosk. sentr; Pod obщ. red. akad. V. M. Kotlyakova. Institut geografii RAN. — Yekaterinburg: U-Faktoriya, 2006.
 Adicha // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.

Rossiyadagi daryolar
Adzva

Adzva (komi adz „tut“, va „daryo“ — „tutilgan daryo“) — Nenets avtonom okrugi va Komi Respublikasidagi daryo, Usa daryosining oʻng irmogʻi (Pechora basseyni). Uning uzunligi 334 kmni, suv jamlanmasi maydoni 10600 km² ni tashkil etadi.

U Vanyukti koʻlidan (Vashutkin koʻllari)dan kelib chiqadi. Komi Respublikasi va Nenets avtonom okrugi hududi orqali Chernishev tizmasi boʻylab Bolshezemelskaya Tundrasi boʻylab oqadi. Ogʻizdan 161-km uzoqlikda Usu (Pechoraning irmogʻi)ga borib quyiladi.

Adzvaga 307 ta irmoq kelib quyiladi, ular orasida eng kattasi Xosedayu (oʻngda) hisoblanadi. Basseynda umumiy maydoni 353 km² boʻlgan 5332 ta koʻl mavjud.

Qordan taʼminlanadi, daryo oqimi shimoldan janubga yoʻnaltirilganligi sababli, bahorda tez-tez kuchli toshqinlar boʻladi. Oktabr-noyabr oylarida esa muzlaydi. Muzdan may kam hollarda iyun oyida ochiladi.

Syomga Adzvada tuxum qoʻyadi. U yerda baliq ovlash mutlaqo taqiqlangan. Sohil boʻylab eni 1 km boʻlgan suv muhofazasi oʻrmon hududlari barpo etilgan.

Daryoning Nenets nomi — Xirmor, Xirmor.

Arxangelsk viloyati va Komi Respublikasi chegarasida, yaʼni daryodan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, tabiiy yodgorlik — Pim-Va-Shor termal buloqlari mavjud. Adzva daryosidagi Xarutino manzilgohida tosh artefaktlar bilan birga trogonteriya filining suyaklari ham topilgan  .

Daryo nomidan kelib chiqib, aholi punktining nomi Adzvav va Adzva deb ataladi.

Manbalar

Havolalr 

 Adzva // Bolshaya sovetskaya ensiklopediya : [v 30 t.] / gl. red. A. M. Proxorov. — 3-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1969—1978.

Alfavit boʻyicha daryolar
Avvakumovka

Avvakumovka – Rossiyaning Primorye oʻlkasidagi daryo. U Furmanovka (1972-yilgacha Tadagou) va Kazakovskaya (Sin-Kvandagou) daryolari qoʻshilishidan hosil boʻlib, janubi-sharqiy yoʻnalishda oqadi, faqat bir joyda janubga burilib, keyin esa toʻgʻirlanib, avvalgi yoʻnalishiga qaytadi va shu yoʻnalishda oqib Yapon dengizining Olga koʻrfaziga quyiladi.

1857-yilda rus koʻchmanchilari tomonidan Sankt-Olga koʻrfazini kashf etgan arximandrit Avvakum (Chestny) sharafiga nomlangan. Daryoning xitoycha nomi Vay-Fudzin boʻlib, rus koʻchmanchilari bu nomdan foydalanmagan.bu Rossiya va Xitoy chegarasida

Tavsif 
Daryoning uzunligi 67 km, drenaj havzasining maydoni 3170 km², daryoning quyilish kengligi 770 m, Uning Vasilkovka daryosigacha qadar kengligi 20–25 m, chuqurligi 0,4-0,8 metrni tashkil etadi. 1937-1985-yillar oraligʻidagi kuzatuvlarga koʻra, Vetka qishlogʻi hududida oʻrtacha suv sarfi 16 m³/s ni tashkil qiladi.

Yoz mavsumida uzoq muddatli surunkali yomgʻirlar tufayli suv toshqinlari tez-tez sodir boʻladi.

V nijnem techenii dolina Vay-Fudzina ochen jivopisna. Utyosi s pravoy storoni imeyut prichudlivie ochertaniya i poxoji na lyudey, zamki, minareti i t. d. S levoy storoni opyat potyanulis visokie dvoynie terrasi iz glinistix slansev, postepenno perexodyaщie na severe v gori.

Vay-Fudzin vodiysining quyi oqimi tabiati juda chiroyli. Oʻng tomondagi qoyalar ajoyib shakllarga ega va odam, qasr, minoralar va b.ga oʻxshaydi. Chap tomonda toshli tuproqlardan hosil boʻlgan baland ikkiqatli terrasalar choʻzilib, shimolda toqqa qoʻshilib ketadi. .

Avvakumovka daryosi tabiatni muhofaza qilish maqomiga ega, yozda sim, kuzda – keta baliqlari uvildiriq qoʻyish uchun suzib keladi. Kichik hajmdagi ichki yonuv dvigatellari bilan jihozlangan kichik qayiqlar harakatlanishi taqiqlanadi (faqat baliqchilik inspeksiyasining brakonyerlarni taqib qilishi istisno).

Asosiy irmoqlari 
(masofada)

 7,8 km – Arzamazovka daryosi (chap)
 9,2 km – Vasilkovka daryosi (oʻng)
 32 km – Benevka daryosi (oʻng)
 38 km – Forelnaya daryosi (oʻngr)
 49 km – Vigonka daryosi (chap)
 56 km – Xarchenkovaya daryosi (chap)

Galereya

Manbalar

Adabiyot 
 

Rossiyadagi daryolar
Yarim buta

Yarim buta (lotincha: Suffrútex) – oʻsimliklarning hayot shakli (biomorf); koʻp yilli, yarim yogʻochli, yarim oʻtsimon oʻsimlik, buta va butalardan farqli oʻlaroq, faqat kurtaklarning pastki qismi qotib qoladi va koʻp yillar davomida qishda saqlanadi, yuqori qismi esa sovuq boshlanishi bilan oʻladi, issiqlik boshlanishi bilan qayta oʻsadi.

Raunker tizimiga koʻra, yarim tunikalar Hamefit kabi toʻrtta kichik turlardan biridir.
Butalarning yangilanishi odatda 20sm yoki undan ortiqroq balandlikda joylashgan boʻlib, bu-ularning otsu oʻsimligidan koʻp yillik farqidir.
Yarim butalar, odatda,80 sm dan yuqori emas, kamdan-kam hollarda ular 150-200 smga yetadi.

Moʻtadil zonada pastki butalar orasida malina, karabuak, koʻkatlar mavjud.

Adabiyotlar 

 Polukustarniki // Plata – Prob. – M.: Sovetskaya ensiklopediya, 1975. – (Bolshaya sovetskaya ensiklopediya: [v 30 t.] / gl. red. A. M. Proxorov; 1969—1978, t. 20).
 Polukustarniki // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona: v 86 t. (82 t. i 4 dop.). – SPb., 1890—1907.
 Korovkin O. A. Anatomiya i morfologiya visshix rasteniy, slovar terminov. – M.: Drofa, 2007. – ISBN 978-5-358-01214-1.
 Gotovim iz dikorosov. Derevya i kustarniki. Spravochnik. M.Vishnevskiy. 790 str. 2017. —ISBN 9785392265831

Havolalar 
 Polukustarnik – statya na sayte „Ekosistema“

O'simliklarning hayot shakllari
Yarim Butalar
Ingliz gitarasi

Ingliz gitarasi () sistralar oilasiga mansub torli cholgʻu asbobidir (nomidan koʻrinib turibdiki, gitara emas). Evropada 1750-1850-yillarda tarqalgan. Ingliz gitarasining odatiy turi 10 tordan iborat edi, ulardan eng yuqoridagi toʻrttasi juftlashgan; tipik sozlash: c, e, g, c1, e1, g1; shuningdek, barcha olti tovush pogʻonalari uchun xorga ega 12 torli cholgʻu asboblari ham mavjud edi.

Atamasi va tarixi 
"Ingliz" atributi taxminan 1780-yilda asbobni 6 torli ispan gitarasidan farqlash uchun paydo boʻlgan, u oʻsha paytda butun Evropada keng tarqalgan (va oxir-oqibat "ingliz gitarasini" butunlay siqib chiqargan). Tarixiy davrlarda ingliz gitara nafaqat Angliyada mavjud edi (u yerda  atamasi koʻproq ushbu asbob uchun ishlatilgan), balki boshqa Evropa mamlakatlarida ham (Fransiyada u  ; Norvegiyada oddiygina "gitara" deb atashardi) va AQShda (ma’lumki, J. Vashington oilasida chalingan) ham tarqalgan. Ingliz gitara Britaniya protektorati davrida (miloddan avvalgi XVIII-XIX asrlar) Portugaliyaga olib kelingan portugal gitarasining prototipi boʻlib xizmat qilgan).

XVIII asrning ikkinchi yarmida ingliz gitarasi salon ohangini yaratish uchun ma’lum bir "murakkab boʻlmagan" asbobni oʻrganmoqchi boʻlgan musiqa ixlosmandlari orasida mashhurlikka erishdi; koʻcha musiqachilarining asbobi sifatida ham keng tarqaldi. Repertuar asosini ommalashgan ariyalar, qoʻshiqlar va raqs kuylarining aranjirovkalari tashkil etgan. Akademik bastakorlardan Felice Jardini va Franchesko Jeminiani ingliz gitarasida kamera ansambli uchun musiqa yozishgan. Ingliz gitarasi uchun sonata muallifligi (taxminan 1775-yil) I.K. Bahga tegishli.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Spencer R., Harwood I. English guitar // The New Grove Dictionary of Music and Musicians. London; New York, 2001.
 Россиус А. А. Английская гитара // Музыкальные инструменты. Энциклопедия. М.: Дека-ВС, 2008, с.26-27.

Sistra
Xordofonlar
Torli cholgʻu asboblar
Avdarma (daryo)

Avdarma (mold. va gagauzcha. Avdarma) – Moldovadagi daryo, Gagauziya muxtor hududiy tuzilmaning Bessarabiya, Komrat va Chadir-Lung tumanlari hududlari boʻylab oʻtadi, Lunga daryosining oʻng irmogʻi (Dunay havzasi) chegaralarida oqadi. Uchinchi darajadagi irmoq hisoblanadi  .

Nomlanishi 
Suv havzasi nomi noʻgʻay tilidan kelib chiqqan boʻlib, daryo oqib oʻtadigan Avdarma vodiysi hududining fizik-geografik xususiyatlari bilan bogʻliq. „Avdar“ soʻzi (tarjimada – „aylantirmoq“ va feʼl oʻzagidan ot hosil qiluvchi -ma qoʻshimchasidan hosil boʻlgan)  . Avdarma nomining kelib chiqishining muqobil varianti „av“ – ov va „darma“ – hovli, panjara, „ov hududi“ degan maʼnoni ham anglatadi .

Tavsif 
Avdarma daryosi Boshqaliya qishlogʻidan 3,0 km janubi-sharqda 185,91 m balandlikdagi yomgʻir suvlaridan hosil boʻladigan manbadan boshlanib, u yerdan oʻz irmogʻini hosil qiladi va shimol-janub yoʻnalishida Chadir-Lunga shahrigacha oqib keladi va Lunga daryosiga 49,57 m balandlikdan quyiladi  .

Yuqori oqimida daryo havzasi keng, kengayuvchi va sayoz, silliq tushishlari bilan yarim doira shakliga ega. Vodiy oʻrta va quyi oqimlarda aniq aks etgan trapetsa shaklga ega boʻlib, yaqqol ifodalangan. Nishablarning pastki qismi orasidagi kenglik 70 dan 250 m gacha, qirgʻoqlari orasi – 0,8 dan 1,1 km.gacha choʻziladi. Ikkala yonbagʻir ham qishloq xoʻjaligi ekinlarni yetishtirish uchun foydalaniladi. Daryoning manbasidan to Avdarma qishlogʻigacha boʻlgan oqimi tabiiy boʻlib, oʻrta va quyi qismida havzasini toʻgʻrilash va chuqurlashtirish yoʻli bilan tartibga solingan. Daryoning oʻrtacha chuqurligi 0,05 m, tubi qumli-silliq. Oqimning kengligi 0,6 dan 9,3 m gacha, suv toshqini tekisligida – 16,4 m. 2,0 m balandlikdagi loyli substrat oʻt-oʻlan bilan qoplangan. Daryo juda sekin oqadi, tezligi 0,25 m/s  .

Yomgʻir suvlaridan hosil boʻladigan manbadan 2,7 km masofada joylashgan va quyiga oqadigan hamda Avdarma qishlogʻidan 1,5 km shimolda, 153,46 m balandlikda joylashgan buloq daryoning doimiy manbai hisoblanadi. Geografik koordinatalari: 46°16’24.95"Shm. va 28°49’53.07"Shr.

Morfometrik va morfografik xususiyatlari 

 asosiy daryo uzunligi 23,9 km ;
 havzasining uzunligi 24,5 km  ;
 havza maydoni 62,1 km²  ;
 tushish 136,3 m, oʻrtacha qiyalik 5,7 m/km (0,0057 %)  ;
 daryo qiyaligi 1,039  ;
 gidrografik tarmoqning zichligi 0,62 km/km²  ;
 koʻllarning ulushi 1,339 %  ;
 oʻrmonlar ulushi 0,199 %  .

Daryo etagi 
Lunga daryosiga quyiladi. Qoʻshilish nuqtasi Chadir-Lunga shahrining shimoli-sharqiy chekkasida, 49,57 m balandlikda joylashgan. Geografik koordinatlari: 46°5’22,35"Shm. 28°50’40,04"Shr.

Daryoning ekologik holati 
Avdarma daryosining ekologik holatiga asosiy antropogen taʼsirni tozalash inshootlari yoʻqligi sababli Avdama qishlogʻi koʻrsatmoqda < .

Avdarma daryosining sifat koʻrsatkichlariga taʼsir etuvchi tabiiy omillar qatoriga kuchli yogʻingarchilik kiradi, bu esa suv yigʻish joylari yuzasidan qattiq zarrachalar, qishloq xoʻjaligida ishlatiladigan kimyoviy moddalar, maishiy chiqindilar va boshqalarni yuvish jarayonlarini kuchaytiradi ref></ref>.

Manbalar 

Daryolar
Aventino

Aventino (italyancha: Aventino) – Abrussoning janubiy qismida oqadigan daryo. Sangro daryosining chap irmogʻi. Daryoning boshlanishi Monte-Porrara togʻida joylashgan  . Aventinoning manbai Kyeti provinsiyasidagi Palena shahridan boshlanadigan Kotyao daryosidir .

Aventino janubiy Abrusso hududidan oqib oʻtadi. Daryo boʻylab Taranta-Peligna kommunasi joylashgan. 1950-yillarda Torretta di Kasoli hududida daryo oqimi Sant-Anjelo suv omborini shakllantirish uchun qayta yoʻnaltirildi. Daryo oʻtgan asrning 90-yillarida muhofaza qilinadigan tabiiy resurs sifatida Majella milliy bogʻi tizimiga kiritilgan.

Mintaqaga xos boy flora va fauna sayyohlarni ham, mahalliy aholini ham oʻziga jalb qiladi. Bu joy, ayniqsa, baliqchilar orasida mashhur.Civitella-Messer Raimondo hududida sayyohlik loyihasi doirasida daryo boʻylab eshkak eshish va rafting yoʻnalishlari ochildi .

Eslatmalar 

Italiyadagi daryolar
Daryolar haqidagi chala maqolalar
Abasilax (Lena irmogʻi)

Abasilah  (устар. Абаасылаах — Yoqutistonning Kobyay ulusidagi daryo, Lena daryosining chap irmogʻi.

Tavsifi 
Abasilaxning uzunligi 39 km. Daryoning quyilgungacha boʻlgan kengligi 12 metr, chuqurligi 1,2 m, tubi qumli. Umumiy yoʻnalishda gʻarbdan sharqqa qarab, yuqori oqimida janubga bir oz qiyalik bilan oqadi, quyi oqimda shimolga qiyalik ortib boradi. Koʻpgina hududlarda oʻzani ilonizilashadi, ayniqsa, mansabidan oldin yaqqol koʻrinadi. Oqim boʻylab u bir nechta kichik koʻllarni hosil qiladi. Arzigulik irmoqlari yoʻq.

Abasilax Bililyax koʻlidan taxminan 5-6 kilometr sharqdagi botqoqdan boshlanadi, u yerda ikkita yoʻqolib borayotgan manba dengiz sathidan 106 m balandlikda umumiy oʻzanga oqib tushadi. Oʻrmon (tilogʻoch, qurigan daraxt) va butalar orasidan, goh-goh botqoqli. Dyerlardan oʻtadi. Kungkabir irmogʻi orqali taxminan 50 m balandlikda Lenaga quyiladi. Quyilish nuqtasi Lenaning mansabidan 1086 km uzoqlikda, Vilyuy oʻtish yoʻlidan bir oz pastroqda joylashgan.

Suv reyestri maʼlumotlari 
Rossiya davlat suv reyestrining maʼlumotlariga koʻra, u Lena havzasi okrugiga, Lena daryosining Vilyuy daryosining quyilish joyidan Djarjan GMSgacha boʻlgan suv xoʻjaligi uchastkasiga, Lena daryosining daryo quyi havzasiga kiradi. Daryo oqimi havzasi — Lena.

Davlat suv reyestridagi obyekt kodi — 18030900112117500001369

Manbalar 

Rossiyadagi daryolar
Axtir

Axtir-Rossiyaning Krasnodar oʻlkasining Abinsk tumanidagi Daryo. Daryo Bondarev tepaligining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Daryoning oʻrta oqimida Axtir qishlogʻi joylashgan. Xabl fermasidan janubi-sharqda Nam Xabl daryosiga quyiladi. Uzunligi 32 km, drenaj havzasining maydoni 175 km².

Flora va fauna 
Daryoning yuqori qismida eman daraxti, kavkaz joʻka va sharq shoxlari hukmronlik qiladi. Oʻrta oqimda soqolli alder ustunlik qiladi. Pastki oqimlarda tol, aspen va boshqa pakana daraxtlar va butalar oʻsadi.Daryoning suvlarida golavl, peskar, karas vaqti-vaqti bilan alabalık yashaydi. Daryoning quyi oqimida tekislikdagi oʻrmonlarda yovvoyi choʻchqalar ham uchraydi.

Etimologiya 
Axtir gidronimi turkiy Aktura — „oq qal’a“ ga olib keladi, bu yerda ak — „oq“, tura — „qal’a“.Avvalroq, daryo Qumatir deb atalgan, bu yerda kum — „qum“, adir — „togʻ etaklari“ yoki „tepalik“; bu holda gidronim nomi „togʻ etaklari qumi“ kabi koʻrinishga ega boʻladi (turk).

Manbalar

Adabiyotlar 
 Трофимов С. А. Путеводитель по Северо-Западному Кавказу. Абинск, 2006 г.

Abin tumani suv ob'ektlari
Kubani Havzasi
Sergey Borodin davlat adabiy-memorial uy-muzeyi

Sergey Borodin uy-muzeyi – 1981-yilda tashkil etilgan. Ushbu muzey XX asr oʻrtalarida yashagan va 1950-1974-yillarda bir qator yirik tarixiy prozaik janrlar muallifi rus yozuvchisi Sergey Borodin xotirasiga bagʻishlangan.

Muzey adabiy ekspozitsiyasining ikkita zali adib hayoti va ijodiy faoliyatining asosiy bosqichlarini oʻz ichiga oladi.

Birinchi xonada Sergey Borodinning bolalik va yoshlik haqidagi xotiralar mavjud. Rasmlar, xatlar, hujjatlardan anglash mumkinki, bu boʻlajak yozuvchining qiziqishlari erta shakllanganidan dalolat beradi.

Ikkinchi zalda Sergey Borodinning 1930-yillardagi hayotining soʻnggi kunlarigacha boʻlgan faoliyati haqida hikoya qiluvchi ekspozitsiya nazardan chetda qolmaydi.

Muzeyning memorial qismida yozuvchi hayot chogʻidagi uy jihozlari saqlanib qolgan. 10 mingdan ziyod kitoblar bilan boyitilgan kutubxona, rassom doʻstlari tomonidan taqdim etilgan devorlarda osilgan kartina mehmonxonaga zavq bashishlab turganini payqash mumkin. Adibning ijod xonasida esa — qogʻoz uyumlari, oilaviy tushgan fotosuratlar ham joy olgan.

Havolalar 
Literaturno-memorialniy dom-muzey Sergeya Borodina

Gosudarstvenniy literaturno-memorialniy dom-muzey Sergeya Borodina myday.uz

Toshkent muzeylari
Oʻzbekistondagi adabiy muzeylar
Garman (qishloq xo'jaligi asbobi)

Xersonda german — otlar yordamida chopish uchun moʻljallangan tok hisoblanadi. Bu kabi chopish usuli tejamkor ilgarilari hisoblanmas edi, chunki donning bir qismi oyoq osti boʻlib, parchalanib ketar, somon esa yaroqsiz holga kelar edi . Garman yordamida chopish usulining, umumiy nomi — gonba yoki hayvonlar tomonidan donni oyoq osti qilish boʻlib, unga koʻra harakatlanuvchi aravalarning gʻildiraklari bilan boshoqlar siqib chiqariladi .

Tarixi 

Garman olti yoki undan ortiq tishli gʻaltak koʻrinishidagi tosh boʻlib, Novorossiyaning janubiy xoʻjaliklarida don ekinlarini chopishda ishlatilgan; shuningdek, Donda ham keng qoʻllanadi. U Kvarsitdan qoʻlda tayyorlanib — bardoshli va qayta ishlashda qiyin boʻlgan tabiiy tosh hisoblanadi.

Asbobning nomi „garmanda chopish“ umumiy nomidan kelib chiqqan boʻlib, uy hayvonlari tomonidan donni oyoq osti qilish (gonba) va harakatlanuvchi aravalarning gʻildiraklarini siqib chiqaradi. Toʻrlar tayyorlangan tekis tuproqli maydonga yotqizilib, ular boʻylab garmanni qoʻlda yoki otlar yordamida (koʻpincha qulaylik uchun — gir aylana) yurgazilgan. Ilgari, Rossiyada gʻalla oʻrish qoʻlda boʻgʻimlarni yiqitish yoʻli bilan amalga oshirilgan, shuning uchun garmanlar maʼlum darajada donni maydalashni mexanizatsiyalagan. Maydalagichdan foydalanish (ularning birinchisi bugʻli boʻlgan) donni qoʻlda maydalashni yoʻq qildi.

Hozirgi vaqtda Rostov tumanidagi qishloqlarda garmanlarning turli darajada saqlanib qolganini koʻrish mumkin. Ular oʻzining qadimiyligi va chiroyli koʻrinishi tufayli landshaft dizaynida va ochiq muzey ekspozitsiyalarini loyihalashda qoʻllanadi. Koʻpincha ularni tegirmon toshiga oid deb hisoblashadi, ammo bu fikr notoʻgʻri .

Yana qarang 

 Gumno
 Tegirmon tosh

Manbalar

Adabiyot 

 Garman // Tirik buyuk rus tilining izohli lugʻati : 4 jildda / aut.-stat. V. I. Dal . — 2-nashr. — Sankt-Peterburg. : M. O. Wolf bosmaxonasi, 1880-1882.
 Garman / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg., 1890-1907.
 Vitaptivanie zerna jivotnimi / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg., 1890-1907.
 Garman / / Brokxaus va Efronning kichik ensiklopedik lugʻati : 4 jildda — Sankt-Peterburg., 1907-1909.
 V.I. Naulko (Kerivnik), L. F. Artyux, V. F. Gorlenko, T. V. Kosmina, O. V. Kurochkin, S. V. Mishanich, T. O. Nikolaeva, A. P. Ponomaryov, V. T Skurativskiy, M. L. Strunka, L. O. Tkachenko, G. S. Ukrainskiy pop va Sh .  — Doʻstimga koʻrgan, koʻproq qayta ishlangan. — K .: Libid, 1993-yil.

Havolalar 

 Guk muzeyining garmanlari
 Garman )
 Oʻgʻirlash. 40 asrlar.
 tosh tishli
 Thresher nima? Baytil kollejining ramziy tarixini tiklash )
Erkin Vohidov uy-muzeyi

Oʻzbekiston xalq shoiri Erkin Vohidov tavalludining 80 yilligini keng nishonlash toʻgʻrisida Fargʻona viloyati hokimining 2016-yil qaroriga asosan Erkin Vohidov uy-muzeyi tashkil etilgan. Ushbu muzey binosi 1996-yilda maxsus qurilgan.  

Bu muzeyda Oʻzbekiston xalq shoiri Erkin Vohidovning hayoti va ijodiga bag’ishlangan. Mazkur ekspozitsiyasi Erkin Voxodovning tugʻilgan joyi, bolaligi, oʻsmirlik davri, ilk asari, shoirning faoliyati, yozuvchilik, dramaturg sifatida, hajviy asarlar va tarjimonlik ishlarini aks etirilishi xronologik tartibda ko’rsatilgan.

Muzeyda 500 tadan ziyod eksponatlar mavjud. Erkin Vohidovning hayoti davomida oʻzi qo’llagan shaxsiy nodir buyumlar bilan ekspozitsiya boyitilgan. Muzeydagi eksponatlar Erkin Vohidov muxlislari tomonidan taqdim etilgan kitoblar, buyumlar, oilaviy fotosuratlar, kiyim-kechaklar va suvinirlar shular jumlasidandir.

Havolar 

Oʻzbekistondagi muzeylar
Musiqiy kamon

Musiqiy kamon (, ) — cholgʻu asbobi, xordofonlarning eng qadimgisi hisoblanadi.

U yoy shaklida egilgan egiluvchan yogʻoch asos va uchlari orasiga choʻzilgan tordan (odatda oʻsimlik tolasidan) iborat. Yogʻoch qismning uzunligi 0,5 dan 3 m gacha boʻlishi mumkin.

Musiqiy kamon koʻpincha ov kamonidan yaratilgan deb taxmin qilinadi, chunki ular bir xil shaklga ega. Taxminlarga koʻra, ovchilar choʻzilgan kamonning ovozini eshitib, kamonlarini musiqa chalish uchun ishlata boshlaganlar. Biroq, Kurt Zaks oʻzining „Musiqa asboblari tarixi“ asarida maʼlum boʻlgan eng qadimgi musiqiy kamonlarning ov kamonlariga umuman oʻxshamasligini taʼkidlaydi: xususan, „tor“ yogʻoch asosning ajralib chiqqan qismi boʻlib, otish uchun mutlaqo yaroqsiz. Bundan tashqari, musiqiy kamon hali ham mavjud boʻlgan madaniyatlarda ularning ovchilik marosimlari va eʼtiqodlari bilan hech qanday aloqasi yoʻq.

Zaks musiqiy kamonlarning uch turini ajratib koʻrsatadi: alohida rezonatorlilar, biriktirilgan rezonatorlilar va sozandaning ogʻzi rezonator boʻlib xizmat qiladiganlar. Birinchi turdagi kamon odatda katta; ular ichi boʻsh idishga — sopol idish yoki kalebasga qoʻyiladi va tovush torga va idishga zarbalar orqali chiqariladi. Ikkinchi turdagi kamon uchun tepasi kesilgan quritilgan ichi boʻsh qovoq odatda rezonator boʻlib xizmat qiladi: sozanda uni koʻkragiga bosib tutib turadi. Nihoyat, uchinchi turdagi kamonlarni chalganda yo yogʻoch qismi tishlarga bosib turiladi yoki tor sozandaning ogʻziga solinadi va u yerda tebranish hosil qilinadi. Asosiy ohangning balandligini oʻzgartirishga imkon beruvchi maxsus texnika va qurilmalar mavjud. Shuningdek, ikki va uch torli musiqiy kamon ham bor, uni chalganda kamonchadan foydalanish mumkin. Musiqiy kamonning maxsus koʻp torli turi pluriark deb ataladi. Musiqiy kamon ham yakkaxon, ham joʻr asbob boʻlishi mumkin; u koʻpincha diniy marosimlarda va jodu marosimlarda qoʻllanadi.

Musiqiy kamon Afrika, Amerika, Okeaniya, Osiyoning ayrim qismlarida keng tarqalgan; ilgari Yevropada ham uchragan. Ushbu asbob hali ham mashhur boʻlgan Afrikada uning juda koʻp turlari mavjud. Musiqiy kamon Janubiy Amerika hindulari orasida Ispaniya istilosidan oldin mavjud boʻlgan yagona torli asbob boʻlib, keyinchalik Appalachida, oq koʻchmanchilar avlodlari orasida musiqali kamon keng tarqalgan. G. N. Bratilov tomonidan tahrir qilingan „Dunyo xalqlarining musiqa asboblari“ ensiklopedik lugʻatida musiqiy kamonlarning quyidagi turlari keltirilgan: bogen (Germaniya), bou-fiddles (Angliya), bumbas (Yevropa), villadi vadyam (Hindiston), zeza-i-uta (Keniya), itono (Uganda), kihombo (Salvador), kon-kon (Mari El), mtangala (Zambiya), ndonga (Tanzaniya), siels (Latviya), timbirimba (Lotin Amerikasi), urukungu va berimbau (Braziliya), yauramid (Estoniya) va boshqalar.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 

Amerika musiqa asboblari
Lotin Amerikasi musiqa asboblari
Hindu musiqa asboblari
Afrika musiqa asboblari
Xordofonlar
Cite web (til koʻrsatilmagan)
Yorugʻlik kuchi

Yorugʻlik kuchi  — fizik kattalik boʻlib, asosiy yorugʻlik fotometrik kattaliklaridan biri. U maʼlum bir yoʻnalishda vaqt birligiga uzatiladigan yorugʻlik energiyasi miqdorini tavsiflaydi. Miqdoriy jihatdan elementar qattiq burchak ichida tarqaladigan yorugʻlik oqimining bu burchakka nisbatiga teng.

 

Uning oʻlchov birligi- Xalqaro oʻlchov birliklar tizimida (SI) "kandela" (ruscha belgi: kd xalqaro: cd) deb kiritilgan

Yorugʻlik kuchi tushunchasi faqat yorugʻlik manbasidan uning chiziqli oʻlchamlaridan sezilarli darajada ortib ketadigan masofalar uchun qoʻllanishi mumkin.

Nurlanish kuchi bilan bogʻliqlik 

Energiya fotometrik kattaliklari tizimida yorugʻlik kuchining muqobili- nurlanish kuchi hisoblanadi. . Nurlanish kuchiga nisbatan yorugʻlik kuchi — bu kunduzgi koʻrish uchun monoxromatik nurlanishning nisbiy spektral yorugʻlik samaradorligi qiymatlari yordamida olingan kichraytirilgan fotometrik kattalikdir.  :

 

Bu yerda  — monoxromatik nurlanishning spektral yorugʻlik samaradorligining maksimal qiymati (nurlanishning fotometrik ekvivalenti), 683 lm / Vt ga teng va  nurlanish kuchining spektral zichligi boʻlib, kattalikka aniqlangan nisbiylik va oʻrtasidagi kichik spektral intervalga tushadi va bu intervalning kengligiga:

Misollar 
Turli manbalarning yorugʻlik kuchi:

Manbalar 

Yorugʻlik
Optika
Uchburchak (musiqa asbobi)

Uchburchak (, va , ) —  metall tayoqchadan (odatda, poʻlat yoki alyuminiydan) uchburchak shaklida egib ishlangan zarbli musiqa asbobi. Burchaklaridan biri ochiq qoldiriladi (tayoqning uchlari deyarli tegadi).

Uchburchak nomaʼlum balandlikdagi sozlarga tegishli, yorqin va tiniq tembrga ega, hatto kuchli orkestr tuttisini ham bezashga qodir. Odatda, unga yengilroq ritmik figuralar va tremolo topshiriladi. Qoʻlda tutib turish yoki taglikka biriktirish uchun uchburchak burchaklardan biriga ingichka sim yoki tasmacha osilgan boʻladi. Uchburchak metall (kamdan-kam hollarda yogʻoch) tayoqcha bilan uriladi (musiqachilar jargonida bu tayoq „mixchoʻp“ deb ataladi).

Cholgʻuning kelib chiqishi aniqlanmagan, ammo Brockhaus va Efron ensiklopedik lugʻatida uchburchak birinchi marta Sharqda paydo boʻlganligi aytiladi.

XVIII-asr oxiridan boshlab uchburchak simfonik orkestrning asosiy zarbli cholgʻu asboblaridan biri boʻlib kelgan. Gaydn, Motsart va Betxovenning kompozitsiyalarida u „Yanichar musiqasi“ deb nomlangan musiqaga taqlid qilish uchun ishlatilgan. Uchburchakka juda masʼuliyatli mustaqil qism ishonib topshirilgan birinchi asarlardan biri List orkestri bilan 1-sonli fortepiano konsertidir. Musiqachilar orasida bu asar baʼzan hazilomuz „uchburchak uchun konsert“ deb ataladi.

Rossinining „Vilgelm Tell“ operasi, Grigning „Pier Gyunt“ dramasi uchun musiqasi (Anitra raqsi, arab raqsi) va boshqa kompozitsiyalarning oʻrta qismida uchburchakning oʻziga xos ovozi eshitiladi. Uchburchak Braziliya shimoli-sharqidagi forro, samba va boshqa mashhur musiqa turlarida keng qoʻllanadi. Shuningdek, jaz va rok musiqalarida ham uning ovozi yangraydi.

Adabiyotlar 

 Treugolniki orkestrovie // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1960. — T. VIII. — Stb. 974

Havolalar 
 

 Ivanov V. D. Slovar muzikanta-duxovika: — M.; Muzika,2007. — 128 s. (nedostupnaya ssilka) (nedostupnaya ssilka s 14-06-2016 [2143 dnya])
 Solovyov N. F. Treugolnik, muzikalniy instrument // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
 Treugolnik // Muzikalniy slovar : v 3 t. / sost. X. Riman; dop. russkim otdelom pri sotrud. P. Veymarna i dr.; per. i vse dop. pod red. Yu. D. Engelya. — per. s 5-go nem. izd. — Moskva—Leypsig : izd. B. P. Yurgensona, 1904.

Musiqa asboblari
Suluv pizaura

Suluv Pizaura () — oʻrgimchaklar oilasiga mansub oʻrgimchaklar turi.

Erkaklari 10 – 13 mm, urgʻochilari esa 12 – 15 mm gacha boʻladi. Turning ruscha aniq nomi yoʻq. Ommabop maqolalarda baʼzan „suluv pizaura“- lotin tilidan tahminiy tarjimasi qoʻllanadi. Urgʻochilar birinchi navbatda pilla va yosh oʻrgimchaklarga gʻamxoʻrlik qilishadi, shuning uchun ham bu tur inglizcha „Nursery Web spider“ nomini olgan. Faol ovchilar guruhiga mansub. Tur oʻzining reproduktiv xatti-harakati bilan mashhur boʻlgan. Erkaklar urgʻochilarga pillaga oʻralgan „sovgʻalarni“ taklif qiladilar. Ularni orasida baʼzan yeb boʻlmaydiganlari ham mavjud. Bu haqida urgʻochi oʻrgimchak faqatgina kopulyatsiya vaqtida pillani yechgach bilib oladi. „Sovgʻa“siz erkaklarining „uchrashuv imkoniyati“ 50% ga kamroqdir.

Turmush tarzi

Pizauralar asosan suv havzalari yaqinidagi baland oʻtlarda yashaydi. Muntazam ovqatlanishi tufayli pizauralar maksimal oʻlchamlarga erisha oladilar. Tanasiga nisbatan uzun oyoqlari bilan ular juda salobatli oʻrgimchaklarga oʻxshaydi. Oʻrgimchak yil boʻyi oʻsadi, avgust oyining oʻrtalarida — sentabr oyining boshlarida jinsiy yetuklikka erishadi. Agar urgʻochi pizaura kuzdan omon oʻtsa, qishki uyquga ketadi. Oʻrgimchaklarning kam foizi yana bir yil yashashi va takroriy nasl berishii mumkin, ammo holda toʻygan bu hasharot oʻsha zahoti vafot etadi.

Tasvirlar

Manbalar
Yagona shoxli (iqtisodiyot)

Yakkashox kompaniyasi (eng. Unicorn company) bozor qiymati 1 milliard dollardan oshgan startap kompaniya hisoblanadi.

Ushbu atama 2010-yillarning boshidan beri qoʻllanila boshlandi. Silikon vodiysida yangi bozor maydonlarini ochgan bir qator innovatsion startaplar 5-7 yil ichida 1 milliard dollar daromad oldi: Airbnb, Twitter, WhatsApp, DropBox, Lyft va boshqalar.

2021-yilning iyul holatiga koʻra, yakkashoxlarning eng koʻp soni AQSh (441) va Xitoy (253) qayd etilgan. Ular birgalikda dunyodagi bu kabi kompaniyalarning 76,7 % ni toʻplaydilar.

Yakkashox kompaniyalarini yaratishda universitetlar va universitet tadbirkorlik ekotizimlarining rolini ortiqcha baholab boʻlmaydi. Shunday qilib, birgina Stenford bitiruvchilari 2017-yilga kelib butun dunyo boʻylab 270 ga yaqin kompaniyadan 50 dan ortiq shunday kompaniyalarni yaratdilar, yaʼni taxminan ≈19 %.

Rossiyada bunday kompaniyalar yoʻq. Bu moliyaviy bozorning kichik hajmiga, yetarlicha qulay boʻlmagan ishbilarmonlik muhitiga, yuqori texnologiyali global iqtisodiyotga zaif ishtirok etishga va boshqalarga bogʻliq. Shu bilan birga, Rossiyaning venchur kapital bozorida yagona shox unvoni uchun aniq daʼvogarlar mavjud: Avito, Yandex, Yandex. Taxi, Mail.ru Group, Playrix, Badoo, Delimobil va OCSiAl. Telegram, Revolut, GoPuff, Sila Nanotechnologies, Acronis, Webflow, Formlabs, Personio, Outschool, OrcaBio, InDriver, TradingView kabi Rossiyadan kelgan odamlar tomonidan tashkil etilgan yagona shox kompaniyalari ham mavjud.

Tarix
2013-yilda Eylin Li birinchi marta „yakkashox“ atamasini kiritganida, faqat oʻttiz toʻqqizta kompaniya yakkashox deb hisoblangan. Garvard Business Review tomonidan oʻtkazilgan yana bir tadqiqot shuni koʻrsatdiki, 2012-2015-yillarda tashkil etilgan startaplar qiymati 2000-2013-yillarda tashkil etilgan startaplarga qaraganda ikki baravar tez oʻsgan.

2018-yilda AQShning 16 ta kompaniyasi yakkashoxga aylandi, natijada butun dunyo boʻylab 119 ta xususiy kompaniyaning qiymati 1 milliard dollar yoki undan koʻproqqa baholandi.

Manbalar
Bakoy

Bakoy ("Oq daryo", ) — Gʻarbiy Afrikadagi daryo, Gvineya va Malida oqib oʻtadi, Bafing daryosi bilan qoʻshilgandan keyin Senegal daryosini hosil qiladi. Daryoning uzunligi 560 km.

Geografiyasi 

Bakoy, yanada kattaroq Bafing bilan birgalikda Malining gʻarbiy qismidagi Bafulabega qoʻshilgandan soʻng, Senegal daryosini hosil qiladi. Bafing, shuningdek, „Oq daryo“ deb ataluvchi Bakadan farqli oʻlaroq, „Qora daryo“ deb ataladi.

Bakoyning kelib manbalari Gvineyada, Sigiri (Gvineya) shimoli-gʻarbidagi Futa-Jallon togʻli mintaqasi choʻqqilarida dengiz sathidan 706 m balandlikda joylashgan. U shimoli-sharqda Mandingo tepaliklari orqali Mali bilan chegaragacha oqadi. Mali hududida u shimoliy-shimoli-gʻarbiy tomonga buriladi, u yerda Bamakoning gʻarbiy tomoniga Baulening asosiy irmogʻi („Qizil daryo“) quyiladi. Keyin u gʻarbga Bafulabega (Mali) buriladi, u yerda Bafingga quyiladi va Senegal daryosini hosil qiladi. Qoʻshilish joyida Bakoyaning suv oqimi Bafing oqimining uchdan bir qismigacha sarf boʻladi.

Daryoning uzunligi 560 km. Suv havzasining maydoni 85 600 km². Daryoda kema yurish mumkin emas. Bu Gvineyaning Sigiri prefekturasida Nigerga quyilmaydigan yagona daryo.

Gidrografiyasi 
Daryo gidrografiyasi 1952-yildan 1990-yilgacha 39 yil davomida Bafingga quyilish joyidan 50 km uzoqlikda joylashgan Oualiya (Mali) stansiyasida kuzatilgan.

Ushbu davrda Oualiyada kuzatilgan oʻrtacha yillik oqim taxminan 84,400 km² suv havzasi uchun 141 m³/s ni tashkil etdi, bu Bakoyaning deyarli butun suv havzasi tashkil qilardi.

Bakoy — oʻrtacha darajada toʻliq oqim, lekin uzoq vaqt davomida toʻliq qurib qoluvchi juda tartibsiz oqim. May oyida kuzatilgan oʻrtacha oylik sarf (eng past osarf) 0,2 m³/s ga yetadi, bu sentabr oyidagi oʻrtacha oqimdan 3000 baravar kam, bu sezilarli mavsumiy beqarorlikni koʻrsatadi. 39 yillik kuzatuv davrida minimal oylik sarf 0 m³/s (toʻliq qurishi), maksimal oylik sarf esa 1382 m³/s edi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Mahamadou Maïga, Le bassin du fleuve Sénégal: de la Traite négrière au développement sous-regional autocentré, L’Harmattan, 1995, 321 p. ISBN 9782738430939

Kayes mintaqasining suv obyektlari
Mali daryolari
Senegal havzasi
Cite web (til koʻrsatilmagan)
Gvineyadagi daryolar
Taiko

Taiko — Yaponiyada ishlatiladigan barabanlar oilasi asbobi.   „katta baraban“ degan maʼnoni anglatadi.

Ehtimol, bu barabanlar III—IX-asrlar oraligʻida Xitoy yoki Koreyadan olib kelingan, IX-asrdan keyin esa mahalliy hunarmandlar tomonidan yasalgan. Ular Shintoda, shamol xudosi Susanooga sigʻinishda ishlatilgan. Ular bugungi kunda ham xalq musiqasida, ham klassik musiqada qoʻllanadi.

Yaponiyada barcha barabanlar taiko deb ataladi, ular dizayni boʻyicha ikkita katta guruhga boʻlingan:  lìnìnì byo: daiko), bunda membranani sozlash imkoniyatisiz mixlar bilan qattiq mahkamlangan va  shăngīnì) arqonlar yoki vintlar bilan sozlanishi mumkin. Barabanning qobigʻi bitta qattiq yogʻochdan ishlangan. Taiko asbobida  m) . choʻplari bilan urib ishlatiladi.

K Byo-daiko  daiko turkumiga kiradi làngìnì o: daiko) va  lìnìnì) . Da-daiko, ni-daiko, kakko, uta-daiko va tsuzumi shnurlar bilan sozlanadi.

Yaponiyaning milliy ramzi boʻlgan barabanchilarning musiqiy ansambllari xuddi shu nom bilan mashhur. Ular, ayniqsa, 1970-yillarda, barabanchilar guruhlari Yaponiyadan tashqarida joylashgan joylarda chiqa boshlaganlarida mashhur boʻldi. Ular samurayning ruhini ifoda etar edi: intizom, yuqori jismoniy va axloqiy tayyorgarlik, guruhni muvofiqlashtirish va mukammallik.

Gʻarb amaliyotlaridan farqli oʻlaroq, taiko ijrosining vizual qismi akustik taʼsir kabi muhimdir. Kata harakatlari tayko tuvishining ajralmas qismi boʻlib, saroy ahli odatlaridan kelib chiqadi. Katta baraban va barabanchini bogʻlaydi, ijrochi va cholgʻu oʻrtasida oʻzgacha munosabat hosil qiladi.

Manbalar

Adabiyot 

 Malm W. P. An Introduction to Taiko Drum Music in the Japanese No Drama : [angl.] // Ethnomusicology. — University of Illinois Press, 1960. — Vol. 4, № 2. — S. 75—78. — doi:10.2307/924267.

Havolalar 
 Taiko Resource: Taiko Overview and History 
 Taiko Resource: Taiko Drums
Huang Hsiao-wen

Huan Syaoven (tugʻ. 1997-yil 31-avgust) — tayvanlik bokschisi, 51 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Xitoy Taypeyi terma jamoasi aʼzosi. Jahon chempioni (2019), Osiyo chempionati gʻolibi (2017, 2019), 2018-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari gʻolibi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarining bronza medali sovrindori. Xitoy Taypeyi boks jamoasi aʼzosi.

Faoliyati 
2017-yilda Xoshiminda (Vyetnam) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida 57 kg vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2018-yilda Jakartada (Indoneziya) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida u uchinchi oʻrinni egallab, bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2019-yilda Bangkokda (Tailand) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida u 54 kg gacha boʻlgan vazn toifasidagi final bahsida xitoylik sportchiga yutqazib, turnirning kumush medalini qoʻlga kiritdi.

2019-yilda oktyabr oyida Ulan-udeda boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida tayvanlik sportchi hakamlarning alohida qarori bilan fransuz sportchisi Caroline Cruveillierni magʻlub etib, final uchrashuvini yakunladi. Natijada, boks boʻyicha ayollar oʻrtasidagi oʻn birinchi Jahon chempionatida u boks boʻyicha jahon chempioni unvonini qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 51 kg vazn toifasida taypeylik sportchi yarim finalga qadar yetib bordi. Musobaqa davomida Italiya va Serbiya sportchilari nokautga uchradi. Yarim finalda Buse Naz Çakıroğluga imkoniyatni boy berib, oʻyinlarning bronza medalini qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi bokschilar
Yashayotgan insonlar
1997-yilda tugʻilganlar
31-avgustda tugʻilganlar
Ayol bokschilar
2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi bokschilar
Fton

Fton yoki Phtono (gr , ), shuningdek Zelus – qadimgi yunon mifologiyasida, ayniqsa romantik masalalarda rashk va havas, hasad timsoli. Ftonni koʻpincha tartibsizlik va kelishmovchilik maʼbudasi Eris bilan taqqoslashadi.

Ftonning ota-onasi kim ekanligi haqida bir nechta tahminlar mavjud:

 U boshqa erotlar singari Afrodita dan tugʻilgan; 2. Dionis yoki Ereb va Nyuktaning oʻgʻli. Uning koʻp xotinlari boʻlib, barchasini xiyonatda gumon qilib, oʻldirgan.

Fton takabbur insonlarga qarshilik timsolini aks ettiradi.

U „Dionisning ishlarlari“da Geraga Zevs va Semelaning ishqiy munosabatlari haqida maʼlumot berib, Semelaning oʻlimiga sabab boʻlgan. Fton, shuningdek, Dionisga tugʻilishidan oldin ham hasad qilgan, shuning uchun u Aresni soxta qonga bulgʻangan qurol-yarogʻda tasvirlab, Afinaning hasadini uygʻotgan. Shu bilan birga, u Gera va Afina orasiga fitna solishni davom ettirgan. Bundan tashqari, Fton Kallimaxusning Apollonga bagʻishlangan madhiyasida paydo boʻlib, xudoni bahslashishga undaydi.

Uning ayol namunasi Nemesis, qasos maʼbudasi. Ammo Nemesis romantik rashk bilan chambarchas bogʻlangan Ftondan farqli oʻlaroq, shafqatsiz qasos bilan chambarchas bogʻliq Uning rimcha koʻrinishi Invidia hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 

 Theoi loyihasi – Phthonos

Adabiyotlar 

 Patrisiya Bulman: Pindardagi phthonos. Kaliforniya universiteti matbuoti, 1984-yil.
 Ulrich Hoefer: lugʻati
 Ernst Milobenski: Neid in der griechischen Philosophie. O. Xarassovits, 1964-yil.
 Valter Steinlein: Phthonos und Verwandte Begriffe in der älteren griechischen Literatur. Erlangen 1941-yil.

Pages with unreviewed translations
Mifologik qahramonlar