Turkiya viloyatlari

Anadolu yarim oroli va Frakiya yerlarida asos solingan Turkiyada 81 ta viloyat mavjud. Viloyatlar Turkiyaning eng yirik maʼmuriy boʻlinmasi hisoblanadi. Bu 81 ta viloyat  973 ta tumanga boʻlingan. Bu tumanlar eng kichik maʼmuriy birlik, mahalla va qishloqlarni oʻz ichiga oladi. Viloyatlarda ma'muriy va ijroiya vazifalari ichki ishlar vaziri tomonidan taklif qilingan va Vazirlar kengashi tomonidan tasdiqlanganidan keyin prezident tomonidan tayinlanadigan gubernatorlar tomonidan amalga oshiriladi.

Usmonlilar imperiyasi parchalanib, 1923-yil 29-oktabrda Turkiya Respublikasi rasman tashkil topganidan keyin maʼmuriy tizimda oʻzgarishlar amalga oshirildi. Ikki yil o'tgach, Ardaxon, Beyog'lu, Chatalja , Dersim, Ergani, Gelibolu, Genc, Kozan, Oltu, Mush, Siverek va Üsküdar viloyatlari tumanlarga aylantirildi 1927-yilda Do'g'ubyazit tumanga aylantirildi va Ag'ri bilan bog'landi. 1929-yilda Mush yana viloyatga, Bitlis esa tumanga aylandi. 1936-yilda Rize, Tunceli va Hakkari yana viloyatlarga aylandi. Oʻsha yili Dersim nomi Tunceli deb oʻzgartirildi. 1939-yilda Hatay davlati Turkiya bilan bogʻlanib viloyatga aylandi. 1953-yilda Ushakni viloyat, Kirshehirni tuman qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. 1954-yilda Adiyaman, Nevshehir va Sakariya viloyat maqomiga ega boʻldi.  1956-yilda Choruh viloyati nomi Artvinga oʻzgartirildi va 1957-yilda Kirshehirning viloyat maqomi tiklandi. Bu yildan keyin oʻttiz ikki yil davomida viloyatlar sonida oʻzgarish boʻlmadi. 1989-yilda Aksaray, Bayburt, Karaman va Qırıkkale. 1990-yilda Batman va Shirnak Bartin 1991-yil 1992-yilda Ardaxon va Ig'dir. 1995- yil Yalova, Karabuk va Kilis Usmoniya. 1996-yilda viloyat, Düzce 1999-yilda viloyatga aylandi.

Turkiya Statistika instituti maʼlumotlariga koʻra, 2019-yilda Turkiya aholisi 83 million kishiga yetdi. Bu ko'rsatkichning 77 millioni viloyat va tuman markazlarida istiqomat qiluvchilar hissasiga to'g'ri keldi. Mamlakatdagi eng koʻp aholiga ega viloyat Istanbul, eng kam aholiga ega viloyat esa Tunceli hisoblanadi. Bundan tashqari, eng katta sirt maydoniga ega boʻlgan viloyat Konya va eng kichik hududga ega boʻlgan viloyat Yalova hisoblanadi. Markazi Izmit boʻlgan Kojaeli viloyati, markazi Sakariya viloyati, markazi Adapazarı, markazi Mersin boʻlgan Icel viloyati va markazi Antakya boʻlgan Hatay viloyati bundan mustasno. Barcha nodavlatlarning markaziy tumanlari nomlari metropoliten viloyatlari viloyat bilan bir xil nomga ega.

Viloyatlar 
Kırklareli
Edirne
Tekirdağ
Çanakkale
Balıkesir
Bursa
Yalova
İstanbul
Kocaeli
Sakarya
Düzce
Zonguldak
Bolu
Bilecik
Eskişehir
Kütahya
Manisa
İzmir
Aydın
Muğla
Denizli
Burdur
Uşak
Afyonkarahisar
Isparta
Antalya
Konya
Mersin
Karaman
Aksaray
Kırşehir
Kırıkkale
Çankırı
Karabük
Bartın
Kastamonu
Sinop
Çorum
Yozgat
Nevşehir
Niğde
Adana
Hatay
Osmaniye
Kahramanmaraş
Kayseri
Sivas
Tokat
Amasya
Samsun
Ordu
Giresun
Erzincan
Malatya
Gaziantep
Kilis
Şanlıurfa
Adıyaman
Gümüşhane
Trabzon
Rize
Bayburt
Erzurum
Artvin
Ardahan
Kars
Ağrı
Iğdır
Tunceli
Elazığ
Diyarbakır
Mardin
Batman
Siirt
Şırnak
Bitlis
Bingöl
Muş
Van
Hakkâri

Turkiya viloyat markazi balandliklari 

Balandlik (Google Earth) gubernatorning binolari joylashgan joy.

 Do'g'bayazit viloyati Ag'ri viloyati bilan bog'langan edi.
 Chatalca viloyati Istanbul viloyati bilan bog'langan edi.
 Gelibolu viloyati Chanoqqal'a viloyati bilan bog'langan edi.
 Gench viloyati Bingoʻl viloyati bilan bogʻlangan edi.
 Kozan viloyati Adana viloyati bilan bogʻlangan edi.
 Shebinkarahisar viloyati Giresun viloyati bilan bog'langan edi.
 Siverek viloyati Shanliurfa viloyati bilan bog'langan edi.
 Silifke viloyati Mersin viloyati bilan bog'langan edi.

Yana qarang 

 Turkiyadagi shahar munitsipalitetlari
 Turkiyaning tumanlari
 ISO 3166-2: TR

Qaydlar 

 A  Viloyatlarning hududlariga ularning chegaralaridagi daryolar va ko'llar kiradi.
 B  İçelning nomi 2002-yilda rasman Mersinga o'zgartirildi.
 C  212 Istanbul, Yevropa tomoni ; 216 - Anadolu tomonining telefon kodi.

Manbalar 

Turkiya viloyatlari
Turkiya Iqtisodiyoti
Turkiya
Turkiya Qal'alari
Turkiya tumanlari
Pages with unreviewed translations