yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Oq tut

Oq tut () – shifobaxsh daraxt. Tut daraxti jinsiga mansub tur. Bu oʻsimlikning yana bir nomlari tut, tyutina.

Tavsifi 

Balandligi – 15–18 m gacha boʻlgan keng bargli daraxt. Magistral va yirik shoxlari kulrang-jigarrang qobiq bilan qoplangan. Barglari – keng tuxumsimon, uzunligi 5–15 sm. Ular ikki turdagi kurtaklar ustida joylashgan: choʻzilgan vegetativ va qisqartirilgan mevali. Gullari bir jinsli boʻlib, toʻpgullarda toʻplanadi. Aprel-may oylarida gullaydi, mevalari may-iyun oylarida pishadi. Mevasining uzunligi 4 sm, silindrsimon, oq yoki rangli pushti yoki qizil rangli donachalardan iborat. Taʼmi ayrimlari achchiq, ayrimlari shirin boʻladi. Odatda meva yangi uzilgan paytida isteʼmol qilinadi.

Keng tarqalishi va ekologiyasi 

Oq tut Xitoyning sharqiy mintaqalaridan keladi. Tut Xitoydan Oʻrta Osiyo, Afgʻoniston, Shimoliy Hindiston, Pokiston, Eron va Kavkazortiga yoyildi. Taxminan VI asrda Gruziyada paydo boʻlgan, Yevropada XII asrdan beri maʼlum, Amerikada – XVI asrdan, XVII asrda Moskvada yetishtirilgan, ammo iqlim bu uchun juda sovuqlik qildi va tut yetishtirish Quyi Volga va Shimoliy Kavkazga koʻchirildi.

Hindiston, Afgʻoniston va Erondan Ispaniya va Portugaliyaga keng tarqalgan. U XX asrning oʻrtalarida SSSRning Yevropa qismining janubida qurgʻoqchilikka qarshi kurash va oʻrmon boshpanalarini yaratish boʻyicha agrooʻrmonchilik ishlarini amalga oshirish bilan bogʻliq holda keng tarqaldi. Yovvoyi oʻsimlik sifatida Primoryeda (Xasan tumanida, Razdolnaya, Partizanskaya, Kievka, Arsenyevka va boshqa daryolar vodiylari boʻylab) keng tarqalgan. Tut novdasi tez oʻsadi. Issiqlikka, qurgʻoqchilikka, tuproqqa chidamli, lekin unumdor chuqur qumli va qumloq tuproqlarni, ayniqsa ohakni afzal koʻradi. Urugʻlari vegetativ yoʻl bilan koʻpaytiriladi. Yumaloq kurtak hosil qiladi.

Maʼnosi va qoʻllanishi

Tibbiyotda qoʻllanishi 
Poyasi va ildizlari suvli qaynatma shaklida yoʻtal, bronxit, bronxial astma, ekspektoran, siydik haydovchi, shuningdek epilepsiya va gipertenziya uchun ishlatiladi. Yangi barglarning sharbati tish ogʻrigʻining oldini oladi. Yangi uzilgan mevalar oshqozon va oʻn ikki barmoqli ichak yarasi uchun ishlatiladi. Tut mevasidan tayyorlangan sirop (doshab) yurak-qon tomir kasalliklarida, kamqonlikda , tugʻruqdan keyingi davrda, bachadondan qon ketishda, eshakyem va skarlatina kassalliklarida gemostatik vosita sifatida ishlatiladi.

Qishloq xoʻjaligida qoʻllanishi 
Qishloq xoʻjaligida tutning barglaridan ipak qurtiga ozuqa sifatida foydalanadi.

Yogʻochni qayta ishlash sanoatida qoʻllanishi 
Tut daraxtidan uy hunarmandchiligi, musiqa asboblari va idish-tovoqlar yasashda ishlatiladi. 2011-yildan beri Rossiyada tut daraxtini kesish taqiqlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 Rabotnov T. A. Kormovie rasteniya senokosov i pastbiщ SSSR : v 3 t. / pod red. I. V. Larina. – M. ; L. : Selxozgiz, 1951. – T. 2 : Dvudolnie (Xlorantovie – Bobovie). – S. 63—64. – 948 s. – 10 000 ekz.
 
Mevali daraxtlar
Jon Pult

Jon Pult (1984 yilda tugʻilgan, Skuol, Shveysariya) – Sotsial-demokratik partiyaning (SP) tarixchisi va siyosatchisi. 2019 yildan beri Pult SP uchun Grisons vakili boʻlgan Milliy kengash aʼzosi.

Bolalik va yoshlik yillari 
Jon Pult 1984-yil 12-oktyabrda Skuol shahrida tugʻilgan va Domat/Emsdagi bolalar bogʻchasiga kirgunga qadar Guarda va Milan da oʻsgan. Keyinchalik u Churdagi boshlangʻich va oʻrta maktablarda oʻqidi. Shundan soʻng u Syurix universitetida tarix fakultetida tahsil oldi va Retian temir yoʻli tarixi boʻyicha litsenziyani tamomladi.

Faoliyati 
2016-yilda Jon Pult kampaniya va strategiya ishlab chiqaruvchisi Feynheitda ishlagan. 2022 yildan beri u Feynheit direktorlar kengashi aʼzosi. 2014 yilda Pult Alp togʻlarini xalqaro savdodan himoya qilishni maqsad qilgan Alp togʻlari tashabbusi assotsiatsiyasiga raislik qildi.

Siyosiy faoliyati 
Neue Zürcher Zeitung tomonidan 2014-yilda uni siyosiy isteʼdod sifatida taʼriflagan koʻp yillar davomida siyosiy isteʼdodlardan biri sifatida tilga olinadi. SPning uchta sobiq prezidentlari uni maqtashdi va koʻpchilik uni istiqbolli siyosatchi deb biladi.

Kanton siyosati 
2005-yildan 2011-yilgacha u Chur munitsipal kengashining aʼzosi, 2010 va 2018-yillarda esa Grisonlar Buyuk Kengashining aʼzosi boʻlgan. Buyuk Kengash aʼzosi sifatida u saylov tizimini majoral tizimdan proporsional tizimga qayta koʻrib chiqish tarafdori edi va Shveysariya Xalq partiyasi (SVP) bilan kuchlarni birlashtirdi. 2013-yilda SPning Grisons filiali Sent-Moritsning 2022-yilgi Olimpiya oʻyinlari mezboni boʻlish uchun nomzodini toʻxtatishga muvaffaq boʻldi.

2018-yilda u 2019-yilda Milliy Kengashga saylanmoqchi boʻlgani uchun isteʼfoga chiqdi va agar u Milliy Kengashga saylanganidan keyin Buyuk Kengash aʼzoligidan chiqishi kerak boʻlsa, uning partiyasi oʻrinni yoʻqotgan boʻlardi.

Milliy kengash aʼzosi 
Milliy siyosatda u 2011 va 2015-yilda Milliy kengashga nomzod boʻlgan, ammo saylanmagan. 2019-yilda u Milliy kengash (quyi palata) va Davlatlar kengashi (yuqori palata) aʼzoligiga nomzod boʻlgan. Milliy Kengashga saylov kampaniyasida u oʻzini yoʻl harakati va Yevropaga oid siyosatga eʼtibor qaratdi. Oxir-oqibat, u Milliy Kengashga SP uchun Grisons vakili sifatida saylandi.

Shaxsiy hayoti 
Jon Pult Italiya va Shveysariya fuqarosi boʻlib, Chur shahrida yashaydi. Uning kelib chiqishi Grisonsdagi Sentga borib taqaladi.

Manbalar 

 Ratsmitglied Jon Pult ansehen www.parlament.ch. Retrieved 2023-06-21.
 Bühler, Dennis (2019-12-23). "„Die SP bräuchte nach 16 Jahren männlicher Dominanz nun eine Präsidentin“". Republik (in German).
 "Jon Pult will in den Ständerat und glaubt an den „Geist des Wandels“". www.suedostschweiz.ch (in Swiss High German). Retrieved 2023-06-21.
 Guillaume, Michelle (2015-10-02). „Le Grison qui pourrait succéder à Christian Levrat – Le Temps“. Le Temps (in French). Retrieved 2023-06-21.
 „Starke Stimmen für die Alpen!“. Alpen-Initiative (in German). Retrieved 2023-06-21.

 

 

Kishilar
Andrey Medyanskiy

Andrey Leonidovich Medyanskiy (; 1963-yil 14-yanvarda tugʻilgan) – Rossiya professional futbol assotsiatsiyasi murabbiyi va hozirda „Nika Moskva“ klubini boshqarayotgan sobiq futbolchi.

Futbolchilik faoliyati 
Futbolchi sifatida Toshkentning „Paxtakor“ klubi safida ikki mavsum SSSR Oliy Ligasida oʻynagan. Faoliyati davomida asosan Oʻzbekiston jamoalari safida oʻynadi

Havolalar 

 KLISF tomonidan martaba xulosasi

1963-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Erkak futbol himoyachilari
SSSR erkak futbolchilari
Rossiyalik erkak futbolchilar
Rossiyalik futbol murabbiylari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari
Kimyogar Olmaliq klubi futbolchilari
Metallurg Olmaliq klubi futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Umoma binti Hamza

Articles with hCards
Umoma binti Hamza islom paygʻambari Muhammadning hamrohi va birinchi amakivachchasi boʻlgan.

Biografiya 
Umoma binti Hamza Muhammadning amakilari Hamza ibn Abdulmuttalib va Xasam qabilasidan boʻlgan Salma binti Umaysning qizi edi. Uning ota-onasi 615-yil oxiri yoki 616-yil boshida islomni qabul qilganlar  .

Banu Hoshim oilasi 622-yilda Madinaga hijratga qoʻshiladi, Hamza Uhud jangida halok boʻlgunlaricha, ular oʻsha yerda uch yilcha yashaganar. Keyin Salma Umomani Makkaga qaytarib olib ketadi va u yerda keyingi toʻrt yil yashaydi.

629-yilda Muhammad kichik haj uchun Makkaga keladi. U yoʻlga tushmoqchi boʻlganida, Umoma uni chaqirib, tuyalari ortidan yugurdi. Ali uni Fotimaning tuyalariga mindirib, Muhammadga qarindoshlarini mushriklar orasida qoldirmasliklarini aytdi. Muhammad Umomani Madinaga olib ketishga rozi boʻldi.

Umama binti Hamzaning qarindoshlari unga kim toʻgʻri valiy boʻlishi haqida bahslashganlar. Zayd ibn Horisa oʻz daʼvosini Hamzaning „islom akasi“ boʻlganligi bilan asoslagan. Ja'far ibn Abu Tolib Umomani onasining singlisiga uylangan deb daʼvo qiladi. Alining aytishicha, u Umomani Madinaga olib kelish gʻoyasi boʻlgani uchun u birinchi oʻringa chiqadi. Muhammad janjalni Jaʼfar foydasiga hal qilgan, chunki „qiz xolasining eriga uylana olmas edi“.

Keyinchalik Ali Muhammadning oʻzi Umoma bilan turmush qurishni taklif qiladi, chunki „u Qurayshning eng goʻzal qizi“ boʻlgan. Muhammad bu mumkin emas, deb javob beradi; Hamza uning ukasi boʻlganligi sababli, Umoma uning jiyani hisoblangan. Buning oʻrniga Muhammad uni oʻgay oʻgʻli Salama ibn Abu Salamaga turmushga beradi.

Muhammad Umomaga sirli savol bergan edi, uni har xil tarjimada: „Men hali Salamani mukofotladimmi?“ yoki „Sen Salamani mukofotladingmi?“ deb tarjima qilinadi. Aytishlaricha, „u“ tirik ekan, nikoh tuzilmagan. „U“ Muhammadni yoki Salamaning oʻzini nazarda tutganmi, aniq emas. Boshqa bir rivoyatga koʻra, Umoma Salamaning ukasi Umarga ham uylangan, (agar bu ismda xato boʻlmasa) Salama oxir-oqibat uni taloq qiladi, degan fikrni bildirgan.

Manbalar
Andrey Yakubik

Andrey Aleksandrovich Yakubik (; 1950-yil 24-avgustda tugʻilgan) – sobiq sovet futbolchisi.

Futbolchilik faoliyati 
Moskva shahridagi 97-sonli oʻrta maktabda tahsil olgan. 7 yoshidan Metrostroy sport maktabida taʼlim olgan va futbol, ​​xokkey va suzish bilan shugʻullangan. Birinchi murabbiylar N. Gugnin va L. Solovyov. 1967-yildan Moskvaning „Dinamo“ yoshlar jamoasi va oʻrinbosarlar jamoasida oʻynay boshladi. Oʻyin amaliyotiga ega boʻlish uchun u „Dinamo“ (Maxachqalʼa) klubiga ijaraga berildi. Bir mavsum davomida oʻynagach, u Moskva jamoasiga qaytdi.

U 1980-yilgacha „Dinamo“ (Moskva)ning asosiy jamoasida oʻynagan.

1979-yil „Paxtakor“ jamoasi tarkibi aviahalokatga uchraganidan soʻng Toshkentda yangi jamoa yigʻildi. Andrey Yakubikga ham qoʻshilish taklif qilindi va u rozi boʻldi va 1982-yilda SSSR mavsumining eng yaxshi 33 nafar futbolchisidan biriga aylandi. Yoshiga qaramay, 23 ta gol urib, milliy chempionatning rekordchisi va toʻpurari boʻldi.

Futbolchilik faoliyatini Moskvaning „Krasnaya Presnya“ klubida yakunlagan. 1987-yilda Oliy musiqa maktabini tamomlagan, „Dinamo“ sport maktabida murabbiylik qilgan, „Krasnaya Presnya“ jamoasida bosh murabbiy boʻlgan, biroq murabbiylikni tashlagan.

1992—1994-yillarda „Sargon“ (Moskva) mini-futbol jamoasida oʻynagan.

Yutuqlar 

 Sovet Oliy Ligasi gʻolibi: 1976-yil (bahor).
 Sovet kubogi gʻolibi: 1977-yil.
 Olimpiya bronza : 1972-yil.
 UEFA kubogi egalari kubogi finalchisi: 1972-yil.
 Grigoriy Fedotov klubi aʼzosi. (117 gol)
 Yil yakunlari boʻyicha eng yaxshi 33 oʻyinchi roʻyxati: 1982-yil.

 RSFSR kubogi gʻolibi: 1985-yil

Terma jamoadagi faoliyati 
Yakubik SSSR terma jamoasi uchun debyut oʻyinini 1972-yil 1-sentyabrda Meksikaga qarshi 1972-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida oʻtkazdi.

Manbalar

Havolalar 

  Profile 
 

1950-yilda tugʻilganlar
24-avgustda tugʻilganlar
Moskvada tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
SSSR erkak futbolchilari
Rossiyalik erkak futbolchilar
Futboldagi erkak hujumchilar
Olimpiyada medalini olgan futbolchilar
Paxtakor jamoasi futbolchilari
SSSR Oliy ligasi futbolchilari
SSSR milliy terma jamoasi erkak futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Yevgeniy Skomorokhov

Yevgeni Vasilyevich Skomoroxov (; 1945-yil 11-iyul – 2002-yil 10-noyabr) rossiyalik professional futbol murabbiyi va sobiq sovet futbolchisi.

Futbolchilik faoliyati 
Yevgeniy Skomorokhov futbolchi sifatida „Moldova“, „Rassvet“ (keyinchalik „Avtomobilist“) va „Paxtakor“ jamoalarida oʻynagan. Paxtakor tarkibida u SSSR Oliy ligasida bitta oʻyinda, shuningdek, 1967/1968-yilgi mavsumda mamlakat kubogida Luganskning „Zorya“ klubiga qarshi bitta oʻyin oʻtkazdi. 24 yoshida u jiddiy jarohat oldi va ikki yildan soʻng futbolchilik faoliyatini yakunlashga majbur boʻldi.

2002-yil 10-noyabrda u sogʻligʻi tufayli vafot etdi.

Manbalar

Havolalar 

 KLISF tomonidan martaba xulosasi

1945-yilda tugʻilganlar
11-iyunda tugʻilganlar
2002-yilda vafot etganlar
10-noyabrda tugʻilganlar
Erkak futbol himoyachilari
SSSR erkak futbolchilari
Rossiyalik futbol murabbiylari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Lolazor (roman)

Lolazor — yozuvchi Murod Muhammad Doʻst tomonidan 1988-yilda yozilgan roman. Roman 80-yillarda ogʻir davrlarni boshidan kechirayotgan Sovet davlatida yuz bergan turgʻunlik davri haqida hikoya qilib beradi. Ayni paytda bu roman Hamza nomidagi davlat mukofotiga loyiq koʻrilgan.

Yozilish tarixi va mavzusi
Asarda sovet davrining soʻnggi yillariga kelib kuchaygan turgʻunlik davri va u olib kelgan iqtisodiy hamda maʼnaviy tanazzulning oʻsha davrda yashagan insonlar hayotida namoyon boʻlishi bilan bogʻliq jarayonlar koʻrsatib berilgan. Roman 1988-yilda chop etilgan boʻlib, 1990-yilda Hamza nomidagi davlat mukofotiga loyiq deb topilgan.

Asar qahramonlari
Nazar Yaxshiboyev, Xorun Kalonov, Oliya, Muhsina, Saidqul Mardonov va boshqalar.

Manbalar

Oʻzbek yozuvchilari kitoblari
Oʻzbek tilidagi kitoblar
Valeriy Glushakov

Valeriy Nikolayevich Glushakov (; 1959-yil 17-mart, Qaragʻandi viloyati, Nura tumani, Entuziast sovxozida – 2017-yil 29-mart) rossiyalik professional futbolchi va murabbiy. U 1977-yilda Moskvaning „Spartak“ klubi safida SSSR Birinchi ligasida professional debyut qilgan.

Shaxsiy hayot 
U Denis Glushakovning amakisi edi.

Yutuqlar 

 SSSR Oliy Ligasi chempioni: 1979
 Veikkausliiga chempioni: 1991
 Veikkausliiga 2-oʻrinchisi: 1992

Manbalar 
 
Erkak futbol himoyachilari
PFK SSKA Moskva futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
SSSR Oliy ligasi futbolchilari
Rossiyalik futbol murabbiylari
Rossiyalik erkak futbolchilar
SSSR erkak futbolchilari
2017-yilda vafot etganlar
1959-yilda tugʻilganlar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Yevgeniy Jukov

Yevgeniy Panteleymonovich Jukov (; 1950-yil 7-dekabr – 1990-yil 21-noyabr) – rus professional futbolchisi.

Klub faoliyati 
U 1969-yilda Moskvaning „Dinamo“ klubi safida Sovet oliy ligasida professional debyut qilgan.

Yutuqlar 

 Sovet oliy ligasi gʻolibi: 1970.
 1971–1972-yilgi Evropa kubogi gʻoliblari kubogi finalchisi (9 oʻyin).
 Sovet kubogi gʻolibi: 1970.

Manbalar 

1950-yilda tugʻilganlar
1990-yilda vafot etganlar
Erkak futbol himoyachilari
SSSR erkak futbolchilari
SSSR Oliy ligasi futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Aleksandr Yarkin

Aleksandr Dmitriyevich Yarkin (; 1969-yil 12-martda tugʻilgan) – rossiyalik professional futbol murabbiyi va sobiq futbolchi.

Futbolchilik faoliyati 
U 1968—1969-yillarda tugʻilgan bolalar murabbiylari Vladimir Markin va Yuriy Vasilyevich Yefimovlardan iborat eksperimental guruhda futbol oʻynashni boshlagan. 1984-yilda Barnaul viloyatining „Orlyonok“ jamoasi tarkibida „Charm toʻp“ turniri gʻolibi boʻldi. Oʻsmirlar sport maktablari va „Dinamo“ sport jamoalari oʻrtasidagi Rossiya chempionati gʻolibi. 1987—1988-yillarda Barnaulning „Dinamo“ jamoasi tarkibida akasi bilan SSSR ikkinchi ligasida oʻynagan. 1989—1990-yillarda Jezkazganets jamoasida oʻynagan. 1991-yilda Fedor Novikov taklifiga koʻra Toshkentning „Paxtakor“ klubi tarkibiga oʻtdi va SSSR oliy ligasida debyut qildi. U toshkentliklar tarkibida 10 ta oʻyin oʻtkazdi, biroq jarohat tufayli birinchi davradan soʻng klubni tark etdi. 1992-yilda u va uning akasi Rossiya oliy ligasining „Dinamo-Gazovik Tyumen“ jamoasiga Eduard Malofeev tomonidan taklif qilingan. 1994-yilda u Tobolsk Irtish jamoasi tarkibida 8 ta oʻyin oʻtkazdi. 1995—1997-yillarda u „Viktoriya Nazarovo“ klubi tarkibida oʻynagan, 1996-yilda futbolchi-murabbiy boʻlgan, keyingi mavsumda esa 31 oʻyinda 21 ta gol urib, ikkinchi liganing Sharqiy zonasida eng yaxshi toʻpurarga aylangan. Keyinchalik „Chkalovets Novosibirsk“ (1998), „Dinamo Barnaul“ (1999—2001), „Metallurg-ZAPSIB Novokuznetsk“ (2002) klublarida oʻynagan. Aleksandr 16 mavsumda u 320 ta oʻyin oʻtkazib, 58 ta gol urgan.

2003-yil Rossiyada murabbiylar oliy maktabini tamomlagan. Murabbiylik faoliyatining dastlabki qismida Barnaul jamoalarini yoshlar jamoalarini musoboqalarga tayyorladi. 2003-yilda „Topchixa“ klubi uchun Oltoy oʻlkasi chempionatining ikkinchi ligasida, 2004-yilda „Polimer-Horizont Barnaul“ uchun Oltoy oʻlkasi kubogida oʻynadi. 2007-yil soʻnggi qismi va 2008-yilning birinchi yarmida Barnaulning „Dinamo“ klubi sport direktori lavozimida ishlagan va seleksiya bilan shugʻullangan. 2012-yilda Omskning Irtish murabbiyi boʻlib ishlagan. 2013-yildan beri u havaskor FK Biyskda bosh murabbiy boʻlib ishlagan.

2015-yil oxiridan buyon Sankt-Peterburg futbol akademiyasining sport direktori boʻlib ishlaydi.

Shaxsiy hayot 
Uning akasi Vladislav Dmitriyevich Yarkin ham professional futbolchi boʻlgan. Vladislavning oʻgʻillari (va Aleksandrning jiyanlari) Aleksandr Yarkin va Artyom Yarkin ham futbolchi.

Yutuqlar 

 Rossiya Ikkinchi divizioni Sharqiy zonasining eng yaxshi toʻpurari: 1997 (21 gol).

Manbalar

Havolalar 

 

Rossiyalik futbol murabbiylari
SSSR Oliy ligasi futbolchilari
Paxtakor jamoasi futbolchilari
Erkak futbol himoyachilari
Rossiyalik erkak futbolchilar
SSSR erkak futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1969-yilda tugʻilganlar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Aka-uka Kollierlar

Aka uka Kolyeerlar- Gomer Lusk Kolyer (1881-yil 6-noyabr – 1947-yil 21-mart) va Lengli Ueykman Kolyer (1885-yil 3-oktabr – taxminan 1947-yil 9-mart) - ikki amerikalik aka-ukalar bo'lib, o'zlarining g'alati tabiati bilan nom qozonganlar. Ikkalasi Nyu-York shahridagi "Beshinchi Avenyu" ning Garlem Binosida yolg'iz yashashgan. U yerda kitoblar, mebellar, musiqa asboblari va boshqa ko'plab narsalarni yig'ilgan va koridorlar va eshiklarga bosqinchilardan saqlanish uchun turli xil yashirin tuzoqlar o'rnatilgan. Ikkala aka-uka ham 1947 yil mart oyida (Homer 21 martda, Lengli 8 aprelda) o'z uylarida ular bir necha o'n yillar davomida o'zlari tomonidan to'plagan 140 tonnadan (127 000 kg) ortiq to'plangan narsalar bilan o'ralgan ho'lda o'lik topildilar. 1960-yillardan keyin ularning uy lari omma havolasiga topshirilib, kichik maydonga aylantirilgan.

Manbalar 

1947-yilda vafot etganlar
Vladilen Siganov

Vladilen Aleksandrovich Siganov (1936-yil 5-oktyabr, Samarqand – 2012-yil 6 fevral, Moskva) – sovet va rus sharqshunosi, Indoneziya va Malayziyaning yangi tarixi boʻyicha mutaxassis.

Hayoti 
Siganov 1952-yilda Indoneziya tilini oʻrganadigan guruhda MDUning tarix fakultetiga oʻqishga kirdi, lekin 1959-yilda Moskva davlat universiteti (hozirgi ISAA) chet tillar institutini tamomlagan. Bungacha Jakartadagi Savdo missiyasida ikki yil tarjimon boʻlgan. 1965-yilda Vladilen Aleksandrovich nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va 1967–1971-yillarda Chet tillar institutida Indoneziyaning zamonaviy tarixi (keyinchalik Malayziya tarixi) fanidan dars bera boshladi. 1973–1976-yillarda Jakartada APN byurosini boshqarganida, u yerda Indoneziya jamiyatining turli doiralari vakillari bilan keng muloqotda boʻlgan.

V. A. Siganov Uzoq Sharq va Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari tarixi kafedrasi dotsenti (1980-yildan), keyin esa professori (2000-yildan) boʻldi. 1986–1989-yillarda Moskva davlat universiteti ISAA direktori oʻrinbosari lavozimida ishlagan. 1996-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Oʻsha yildan bir vaqtning oʻzida Amaliy Sharqshunoslik institutida dars bera boshladi. Moskva davlat universitetining faxriy professori (2010).

Siganov koʻplab ilmiy ishlar muallifi, jumladan „Indoneziya tarixi“ (1992/93; birinchi jild boshqa uchta muallif bilan birgalikda) va „XX asrda Malayziya tarixi“ (birgalikda) ikki jildlik fundamental oʻquv qoʻllanmasi. V. A. Tyurin bilan).

Siganov keng koʻlamli jamoat ishlarini olib bordi, koʻp yillar davomida Indoneziya bilan doʻstlik jamiyatining birinchi vitse-prezidenti boʻldi. Nusantara jamiyati tashkil etilganidan beri uning aʼzosi hisoblanadi.

Mukofotlari 
Siganov Xalqlar doʻstligi ordeni, „Doʻstlik ishiga qoʻshgan hissasi uchun“ faxriy koʻkrak nishoni, Mehnat faxriysi medali, „Moskvaning 850 yilligi xotirasiga“ medali, „Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan“ medali (1970), Xorijiy mamlakatlar bilan doʻstlik va madaniy aloqalar boʻyicha Sovet jamiyatlari ittifoqining Faxriy yorligʻi (1983), Malayziya Madaniyat va turizm vazirligi medali (1989), „ISAA MDUga 50 yil“ faxriy koʻkrak nishoni (2006), „Moskva davlat universitetiga 250 yil“ faxriy nishoni (2005) bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Rossiya tarixchilari
Rossiyalik sharqshunoslar
Mehnat faxriysi medali sohiblari
Xalqlar doʻstligi ordeni sohiblari
Sovet tarixchilari
Moskvada vafot etganlar
2012-yilda vafot etganlar
6-fevralda vafot etganlar
Samarqandda tugʻilganlar
1936-yilda tugʻilganlar
5-oktyabrda tugʻilganlar
SSSRda tugʻilganlar
Aleksey Karayev

Aleksey Alekseyevich Karayev (22-dekabr 1950-yil, Kattaqoʻrgʻon) – rassom, grafik rassom, haykaltarosh, rassomlik sanʼati va estrada sanʼati ustasi, yozuvchi, „Nano-shahar-poligon“ romani, „Nano-Bumerang“ romani muallifi.

Hayoti 
Karayev 1950-yilda Oʻzbekiston SSR Kattaqoʻrgʻon shahrida tugʻilgan. Otasi viloyat ipakchilik xoʻjaligi direktori, ikki urush – fin va Ulugʻ vatan urushi qatnashchisi, onasi fizika-matematika oʻqituvchisi, akasi monumental rassom, singlisi teatr rassomi. Bolaligi Kattaqoʻrgʻonda oʻtgan, oʻrta maktabni shu yerda tamomlagan. Shundan soʻng Dushanbedagi rassomlik maktabi va Toshkentdagi rassomlik institutida oʻqigan, koʻp yillar davomida Solnechnogorskdagi Senej koʻli boʻyida joylashgan „Senej“ Butunittifoq ijod uyiga tashrif buyurgan. Moskvadagi ustaxonalarni ijaraga olgan va 1991-yilda oilasi bilan Moskvaga koʻchib ketgan.

1991–1993-yillarda 31-qavatdagi CMEA binosida ustaxonada ishlagan. 1993-yil kuzida u Oq uy va Kreml oʻrtasidagi qarama-qarshilik paytida Makashitlar tomonidan vayron qilingan. Oʻsha paytda studiyada boʻlgan rasmlar qaytarib boʻlmaydigan darajada yoʻqolgan.

1992–1994-yillarda „Virtuoz“ ijodiy jamgʻarmasi prezidenti, 1992–1996-yillarda Radisson SAS Slavyanskaya mehmonxonasi sanʼat galereyasi prezidenti boʻlib faoliat yuritgan.

Moskva, Italiya, Lyuksemburg, Germaniyadagi shaxsiy koʻrgazmalar va birinchi toʻrtta rasm Sovet davrida Gollandiya muzeyida qoldi.

Karayevning „Nanotexnologiyani isbotlovchi zamin“ romani nanotexnologiya olami haqidagi ilmiy-fantastik roman boʻlib, unda haqiqat koʻpincha ilmiy fantastikadan ustun turadi. Romanda juda koʻp nanotexnologiyalar qoʻllanadi va tasvirlanadi. Nanotexnologiyalar bilan tanish boʻlgan odamlar kitobda tasvirlangan nanotexnologiyalarning baʼzilari allaqachon mavjud boʻlib, omma uchun mavjud ekanligini bilishlari mumkin.

Tafsilotlarni tavsiflashda Rusnano korporatsiyasi mutaxassislari bilan maslahatlashuvlardan foydalanilgan. Roman 2010-yil yanvar oyida nashr etilgan.

Manbalar 

Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Kattaqoʻrgʻonda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1950-yilda tugʻilganlar
22-dekabrda tugʻilganlar
Samarqandda qovun tarovati

"Samarqandda qovun tarovati" () – oʻzbek rejissyori Ali Hamroevning kino hikoyasi. Film Oʻzbekiston Kinematografiya agentligi buyurtmasiga asosan „Yoshlik“ kinostudiyasi tomonidan Samarqand viloyati hokimligi bilan hamkorlikda suratga olingan.

Film haqida 
Film Samarqand koʻchalarida, jumladan Amir Temur maqbarasi, Bibixonim masjidi va Registon ansamblida suratga olingan. Ali Hamroevning soʻzlariga koʻra, film ijodkorlari uzoq vaqt davomida film qaysi janrda boʻlishini hal qila olishmagan. Film uchun lirik komediya, drama va kinohikoya janri tavsiya qilingan. Film yakunida „Filmhikoya“ janri uchun qaror qilingan. Filmni suratga olish ishlari 39 kun davom etdi. 1984-yilda Hamroyev bilan „Nevesta iz Vuadilya“ filmida ishlagan Rifkat Ibrohimov operator sifatida, rollardan biriga esa toshkentlik arxitektor Sergo Sutyagin taklif qilingan.

Bosh rollarni ijro etgan aktyorlar Muhammad Rafiqov va Sergo Sutyagin film namoyishigacha vafot etganligi sababli filmni koʻrmagan. Film yakuniga qadar Sergo Sutyagin roʻli ajoyib rus rassomi Sergey Shakurov tomonidan ijro etilgan va personaj filmning premyerasi kunigacha koʻrsatilmagan.

Filmning premyerasi 2021-yil 2-oktabr kuni Toshkent shahrida "Ipak yoʻli durdonasi" XIII Toshkent xalqaro kinofestivalida boʻlib oʻtdi. Filmning Rossiya Federatsiyasidagi premyerasi 2022-yil iyul oyida Moskvadagi Tretyakov galereyasi kinozalida Ali Hamraev bilan ijodiy uchrashuv doirasida boʻlib oʻtdi.

Syujeti 
Film Samarqand mahallalaridagi oddiy aholi hayoti haqida hikoya qiladi. Jumladan, keksa oʻqituvchi Asqar ota shahar boʻylab velosipedda yurib, yakka dars beradi, topgan pulini Rossiyadagi kimgadir joʻnatadi. Qahramon qoʻshnilar bilan muloqot qiladi, bozorlarni kezadi, meʼmoriy yodgorliklarni ziyorat qiladi. Rejissyor nafaqat shahar ruhini, balki COVID-19 pandemiyasi davridagi hayot muhitini ham batafsil bayon etadi. Filmda realizmga eʼtibor qaratmagan, lekin bu shaharga va uning fuqarolariga boʻlgan qiziqishga taʼsir qilmagan, balki ikki ming yillik tarix bilan shahar muhitini zamonaviy voqelik bilan uygʻunlashtirishtirgan. Butun filmning leytmotivini Oʻzbekistonlik qoʻshiqchi Sevara Nazarxonning qoʻshigʻi, shuningdek, rejissyor tomonidan bir necha bor shahar ramzi sifatida tasvirlangan Samarqand noni va qovunlari tashkil etadi. Mualliflar shaharning milliy rang-barangligini, oʻzbeklar, tojiklar, ruslar, yahudiylar, loʻlilar va boshqa koʻplab millat vakillari qanday qilib bir mahallada ahil-inoq yashashlari mumkinligini koʻrsatishga harakat qilganlar.

Mukofotlar 
2022-yil noyabr oyida Ali Hamroyev Milanda boʻlib oʻtgan V FELIX kinofestivalida „Samarqandda qovun tarovati“ filmi uchun mukofotni qoʻlga kiritdi.

Yana qarang 

 Место под солнцем (teleserial).
 Faridaning 2000 qoʻshigʻi.
 Oʻzbekiston kinematografiyasi.

Manbalar 

2021-yil filmlari
Oʻzbekiston filmlari
Ali Hamroyev filmlari
Samarqandda suratga olingan filmlar
Bosmachilik haqida kinolar
Firdavs Abduxoliqov filmlari
FlyArystan

FlyArystan – Qozogʻistonning Olmaota shahrida baza qilgan lou-koster aviakompaniyasi. Bu Markaziy Osiyodagi birinchi arzon aviatashuvchi sanaladi. Kompaniya shiori – Say YES! to Travel ().

Aviakompaniya Air Astana tomonidan egalik qilinadigan lou-koster hisoblanadi. Oʻz faoliyatini 2019-yil may oyida boshlagan va zamonaviy A320 samolyotlari parkida past tarifli reyslarni amalga oshiradi. Yoʻnalishlar tarmogʻi ham mahalliy, ham xalqaro aviaqatnovlarni oʻz ichiga oladi.

Tarixi 
FlyArystanning sotuvlari 2019-yil 29-martda oʻz veb-saytida boshlangan. Aviakompaniya dastlabki reyslarini 2019-yil 1-may kuni oʻzining habi – Olmaota xalqaro aeroportidan amalga oshirdi.

2018-yil 6-noyabr kuni Olmaotada boʻlib oʻtgan matbuot anjumanida Air Astana prezidenti va bosh direktori Piter Foster FlyArystan „bir tomondan raqobatbardosh mahalliy bozorda arzonroq aviachiptalarga boʻlgan talabni qondirsa, boshqa tomondan, Markaziy Osiyo va Kavkaz boʻylab arzon narxlardagi havo qatnovi uchun ulkan imkoniyatlarning tan olinishi“ deb aytdi.

Mukofotlari 
2022-yil noyabr oyida FlyArystan SkyTrax tomonidan 4 yulduzli aviakompaniya sifatida tan olindi. FlyArystan 4 yulduzli sifat sifatida baholanadigan 12 ta lou-koster aviatashuvchilardan biridir.

2023-yil iyul oyida FlyArystan SkyTrax tomonidan „Markaziy Osiyo va MDHdagi eng yaxshi lou-koster“ deb topildi.

Parvoz manzillari 

FlyArystan Qozogʻistonning eng yirik mahalliy aviakompaniyasi boʻlib, boshqa aviakompaniyalarga qaraganda koʻproq reyslar va koʻproq oʻrindiqlarni taklif etadi. FlyArystan ichki yoʻnalishda 12 ta shaharga parvozlarni amalga oshiradi va 28 ta mahalliy yoʻnalishlarni taklif etadi. Aviakompaniyaning 5 ta mahalliy bazasi bor: Olmaota, Ostona, Atirau, Aqtau va Chimkent.

FlyArystan xalqaro reyslarni 2019-yilda boshlagan va shundan beri u Qozogʻistonning bir nechta aeroportlaridan parvozlarni taklif etadi. 2023-yil sentyabr holatiga koʻra aviakompaniya Ozarbayjon, Xitoy, Gruziya, Hindiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkiya va Oʻzbekistonga aviaqatnovlarni amalga oshiradi.

Aviaparki

Joriy holati 
FlyArystan 180 oʻrindiqli Airbus A320 samolyotlarining standartlashtirilgan aviaparkiga ega. FlyArystanning A320NEO samolyotlari arzon aviatashuvchi tamoyillariga muvofiq tashish hajmini maksimallashtirib, 188 oʻrindiqqa ega.

2023-yil sentyabr holatiga koʻra, FlyArystan aviaparki quyidagi samolyotlardan tashkil topgan:

Aviaparkning rivojlanishi 
FlyArystan 2019-yilgi Dubay aviakoʻrgazmasida 30 ta Boeing 737 MAX 8 samolyoti uchun qiziqishi bildirish maktubini topshirdi.

FlyArystanning 2022-yil dekabr oyida maʼlum boʻlgan rejalariga koʻra, aviakompaniya 2023-yil oxirigacha oʻz parkini 19 ta samolyotga yetkazadi.

Manbalar

Havolalar 
 

Qozogʻiston aviakompaniyalari
Markaziy Osiyo aviakompaniyalari
Lou-kosterlar
Qozogʻiston shirkatlari
Olmaota
Viktor Nosov

Viktor Nosov (; 1940-yil 19-iyul – 2008-yil 17-aprel) – sovet sobiq futbolchisi va murabbiyi. Himoyachi pozitsiyasida oʻynagan. Sovet Ittifoqi sport ustasi va Ukrainada xizmat koʻrsatgan murabbiy sifatida tan olingan. Nosov boshchiligida 1979—1985-yillarda Donetskning „Shaxtyor“ klubi murabbiyligida ikki marta Sovet Kubogini qoʻlga kiritdi va Sovet Oliy Ligasi ikkinchi oʻrinni egallagan.

Faoliyati 
Nosov futbolchilik faoliyatini 1958-yilda Donetskning „Shaxtyor“ klubida boshlagan. Nosov „Shaxtyor“ va „Rostov-na-Donu“ klublari tarkibida SSSR oliy ligasida 88 ta oʻyin oʻtkazgan.

U 1972-yilda „Budivelnik Poltava“ klubida futbolchilik faoliyatini yakunlagan. Oʻsha yili Viktor „Shaxtyor Makivka“ klubiga murabbiy boʻlgan. 1980-yillarning oxirida u Maldiv orollaridagi Victory Sports klubida ishlagan va bosh murabbiylik qilgan. Sovet Ittifoqi qulashi bilan Nosov Ukrainada qoldi va Ukraina jamoalariga murabbiylik qilishni davom ettirgan. 1989-yil Toshkentning „Paxtako“ jamoasiga murabbiylik qilgan.

2008-yil aprel oyining boshida Nosov Donetskdagi Gusak nomidagi Shoshilinch jarrohlik institutida qorin boʻshligʻi anginasi bilan kasalxonaga yotqizilgan. Ammo operatsiyadan koʻp oʻtmay u vafot etdi.

Havolalar 

 Orel, T. 50 yoshda Donetskning „Shaxtyor“ jamoasining mashhur murabbiyi Viktor Nosov hech qayerga ketmagan edi. U yertoʻlada lampochka, toʻr va poyabzal kremlarini sotar edi. Oʻlimigacha oʻgʻli unga qoʻngʻiroq qilib: „Baribir seni oʻldiraman!“ . „Bulvar Gordona“. 2008 yil 25 iyul.
 Viktor Nosov futbolfacts.ru saytida

1940-yilda tugʻilganlar
19-iyulda tugʻilganlar
2008-yilda vafot etganlar
17-aprelda vafot etganlar
SSSR erkak futbolchilari
Erkak futbol himoyachilari
Shaxtyor Donetsk futbolchilari
FC Lokomotiv Donetsk futbolchilari
FC SKA Rostov-on-Don futbolchilari
FC Metalist Kharkiv futbolchilari
FC Vorskla Poltava futbolchilari
SSSR Oliy ligasi futbolchilari
Ukraina murabbiylari
Paxtakor futbol klubi murabbiylari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Andrey Shukin

Andrey Fedotovich Shukin (1918-yil 16-oktyabr, Kurganchiki qishlogʻi, Kuraginsk tumani, Krasnoyarsk oʻlkasi, Rossiya imperiyasi — 1987-yil 1-dekabr, Yangiyer, Sirdaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — 65-armiyaning 106-oʻqchi diviziyasi, 43-Dauriya oʻqchi polki aloqa rotasining radiostansiyasi boshligʻi, starshina, Sovet Ittifoqi Qahramoni.

1918-yilda tugʻilganlar
16-oktyabrda tugʻilganlar
1987-yilda vafot etganlar
Yangiyerda vafot etganlar
Vladimir Kotlyarov

Vladimir Alekseyevich Kotlyarov (1930-yil 6-oktabr, Moskva, SSSR – 1998-yil 6-aprel, Aqmoʻla, Qozogʻiston) – Qozogʻistonning birinchi xizmat koʻrsatgan futbol murabbiyi.

Biografiya 
1945-yilda u „Krasniy Frazer“ zavodi jamoasida futbolchilik faoliyatini boshladi va Moskva yoshlar jamoasining sardori boʻldi. 1947-yilda Moskvaning „Torpedo“ jamoasi tarkibiga oʻtdi. 1950-yilda u Olmaotaga koʻchib oʻtdi va u yerda Qozogʻiston SSRning birinchi raqamli jamoasi „Qayrat“ klubi safida oʻynadi. 1958-yilda futbolchilik faoliyatini yakunladi va murabbiylik faoliyatini boshladi. Murabbiylik faoliyatida asosan Qozogʻiston jamoalari, jumladan, „Qayrat“, „Qaragʻandaning Shaxtyor“, "Pavlodar Traktor", „Tselinograd Tselinnik“ klublarini boshqargan. 1967-yilda Toshkentning „Paxtakor“ jamoasiga katta murabbiylikka taklif qilindi.

„Futbolchilarning taktik faoliyatining psixologik xususiyatlari“ tugallanmagan ish muallifi.

1998-yil 6-aprelda vafot etdi va Ostona shahar qabristoniga dafn qilindi.

Manbalar

Adabiyot 

 Sergey Kotlyarov, Vladimir Gundarev "Oʻtkir burchakli futbol toʻpi. „Ota haqidagi ertak va uning davri“ (2007)

Havolalar 

 Bobomning futbol hayoti: mening yoqtirmaganim haqidagi hikoya 

1930-yilda tugʻilganlar
6-oktyabrda tugʻilganlar
Moskvada tugʻilganlar
6-aprelda vafot etganlar
1998-yilda vafot etganlar
SSSR erkak futbolchilari
Qayrat klubi futbolchilari
Torpedo Moskva klubi futbolchilari
Dinamo Olmaota klubi futbolchilari
SSSR futbol murabbiylari
Qozogʻistonlik futbol murabbiylari
Paxtakor futbol klubi murabbiylari
Cheksiz quvonch

Cheksiz quvonch ( eng. Hoichoi Unlimited) — rejissyor Aniket Chattopadhyay tomonidan suratga olingan 2018-yilgi hind bengal tilidagi komediya triller filmi. Film Dev Entertainment Ventures tomonidan ishlab chiqarilgan. Bosh rollarda Dev, Kushani Mukherji, Puja Banerji, Roja Paromita Dey, Arna Mukhopadxyay, Kharaj Mukherji va Sasvata Chatterji oʻynagan. Dastlab, film Kalkutta shahrida suratga olinib, suratga olish guruhi Oʻzbekistonning Samarqand viloyatiga yoʻl oldi . Bu film arab, hind, ingliz va boshqa bir qancha xalqaro tillar qatori bengal tilida ham chiqarilgan. Film Rossiya, Tojikiston, Qozogʻiston, Oʻzbekiston, Ukraina va Ozarbayjonda ham namoyish etilgan .

Syujeti 
Kumar, taniqli sanoatchi Kajal Senning kuyovi; Bijon, uy-joy qurilishi bilan shugʻullanuvchi tadbirkor, ikki xotini bor; Ajam Xon, avtomexanik, uning rafiqasi kichik aktrisa va Animesh Chaklader, nafaqadagi havo kuchlari xodimi, qoʻshimcha qiziqarli romantikkani his qilishga qaror qildi va Oʻzbekistonga borishni rejalashtirdi.

Ushbu sayohatga Dehli orqali Toshkentga ketish rajasini tuzayotgan vaqtda ular xotinlari va qarindoshlariga yolgʻon gapirishlariga toʻgʻri keladi. Ular Dehlidan chiqmaslaridanoq bir qancha sarguzashtlarga duch keladilar.

 Kumar rolida Dev
 Animesh Chakladar rolida Sasvata Chatterji
 Bijon Chirimar rolida Kharaj Mukherji
 Azam Xon rolida Arna Muxopadxay
 Sital Roy rolida Rajatava Dutta
 Anindita rolida Kushani Mukherji
 Kajol Sen rolida Dulol Lahiri, Kumarning qaynotasi
 Lola rolida Puja Banerji
 Sumitra rolida Manasi Sinha
 Bijoli rolida Koneenica Banerji
 Saban rolida Roja Paromita Dey
 Tori rolida Debolina Dutta
 Animesh Chakladarning xolasi rolida Anamika Saha
 T. Murlidxaran rolida Sanjib Sarkar
 Terrorchi Aʼzam Xon rolida Sumit Ganguli
 Pradip banan yeyayotgan terrorchi rolida Dhar
 Terrorchi rolida Debapratim Dasgupta
 Terrorchi rolida Bhola Tamang
 Hiran rolida (Maxsus koʻrinish) rolida Xiran Chatterji
 Juma rolida, raqs rassomi rolida Sayantani Guhathakurta

Soundtrack

Manbalar

Havolalar 

Samarqandda suratga olingan filmlar
Oʻzbekistonda suratga olingan filmlar
2018-yil filmlari
Anatoliy Kuzmin

Anatoliy Naumovich Kuzmin (1924-yil 19-oktyabr Verx-Anuyskoye, Oltoy oʻlkasi – 1992-yil 04-iyun, Samarqand, O'zbekiston) – sovet armiyasi kichik serjanti, Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945).

Hayoti 
Anatoliy Naumovich Kuzmin 1924-yil 19-oktyabrda Verx-Anuyskoye qishlogʻida (hozirgi Oltoy oʻlkasining Bystroistokskiy tumani) tugʻilgan. U oilasi bilan 1930-yilda Biyskga, 1938-yilda Ashxobodga koʻchib oʻtdi. Oʻrta maktabni tamomlagan. 1942-yilda Kuzmin Qizil armiya safiga chaqirildi. Oʻsha yilning sentyabr oyidan Ulugʻ Vatan urushi frontlarida xizmat qildi. Stalingrad, Don, Janubi-gʻarbiy 1 va 2-Ukraina frontlaridagi janglarda qatnashgan. U Ulugʻ Vatan urushining Stalingrad jangida, Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi va Polshani ozod qilishda ishtirok etgan.

1945-yil yanvar oyiga kelib kichik serjant Anatoliy Kuzmin 1-Belorussiya fronti 47-armiyasining 60-piyoda diviziyasi 1281-piyoda polkida xizmat qilgan. U Visla-oder operatsiyasida qatnashdi. 1945-yil 15-16-yanvarda Kuzmin Germaniya mudofaasini yorib oʻtishda hamda Novy Dvor Mazovetski shahri yaqinidagi Visla daryosini kesib oʻtishda qatnashdi va dushmanning bir nechta oʻq otish nuqtalarini yoʻq qildi. Daryoning gʻarbiy sohilidagi koʻprikda u nemislarning qarshi hujumlarini qaytardi, ogʻir yaralandi, ammo jangni davom ettirdi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 24-martdagi farmoni bilan „Visladan oʻtishda koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun“ kichik serjant Anatoliy Kuzmin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi. Lenin ordeni va Oltin yulduz medali ham taqdim etildi.

U uzoq vaqt kasalxonada davolandi. 1947-yil sentyabr oyida nogironligi sababli demobilizatsiya qilindi. 1949-yilda Kuzmin Ashxobod yuridik maktabini tamomlagan, soʻngra Pyatigorsk va Barnaul prokuraturalarida ishlagan. 1961-yildan Samarqand shahrida yashab mehnat faoliyatini olib bordi.

Anatoliy Kuzmin 1992-yil 4-iyunda vafot etgan va Samarqand harbiy qabristoniga dafn etilgan.

Mukofotlar 
Anatoliy Kuzmin 1-darajali Vatan urushi ordeni va bir qator medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Kichik serjantlar (SSSR)
Fotima Kuinova

Panira Ibragimova (1926-yil 28-dekabr Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR – 2021-yil 28-dekabr, Kvins, Nyu-York, AQSH) ‎, sahnada Fotima Kuinova nomi bilan mashhur (tojikcha: Fotima Kuenova, forscha فاطمه کوینوا‎‎) – buxorolik yahudiy xonandasi, Shashmaqom janrida ijod qiladi.

Fotima Kuinova „Sovet Ittifoqida xizmat koʻrsatgan artist“ unvoni bilan taqdirlangan.

Hayoti 
Fotima Kuinova 1926-yil 28-dekabrda Oʻzbekiston SSRning Samarqand shahrida tugʻilgan.

U oʻn uch yoshida yetti akasi va ikki singlisi bilan Tojikiston SSRning Stalinobod shahriga koʻchib oʻtdi, chunki otasi tijorat ishlari uchun Sovet hukumati tomonidan qamoqqa tashlangan va oʻldirilgan edi.

Uning oilasi buxorolik yahudiylardan edi va ularning familiyasi asli „Koen“ boʻlgan. Lekin u familyasini Stalin davrida yahudiylarni taʼqib qilmaslik uchun „Kuinova“ deb oʻzgartirgan.

Bolaligida u mashhur Mullojonlar oilasini bilar, Shoista Mullojonova bilan doʻst boʻlgan. Kuinova Oʻrta Osiyoda Stalincha sovet tuzumi davrida oʻsgan va rus tilini bilgan, ammo fors tilining lahjasi boʻlgan buxoriy tilini ham oʻrgangan.

Uning otasi ona shahridagi sinagoganing kantori boʻlib, qiziga musiqani oʻrgatgan.

Ijodi 
Kuinova yoshligida turli festivallarda qoʻshiq aytishni boshladi. U shuningdek, eʼtiqodi va etnik kelib chiqishidan bexabar boʻlgan Iosif Stalin uchun ham qoʻshiqlar kuylagan. Kuinova Ulugʻ Vatan urushi davrida askarlar uchun turli chiqishlar qilganidan keyin mashhur boʻldi.

1948-yilda u „Sovet Ittifoqida xizmat koʻrsatgan artist“ unvoni bilan taqdirlangan. Shundan soʻng u Shoshmaqom janrida musiqani oʻrganishni boshladi va uni butun Sovet Ittifoqi va Markaziy Osiyoda kuyladi. Kuinova azaliy doʻsti Shoista Mullojonova bilan birga Tojikiston davlat filarmoniyasining solisti boʻlgan. Ikkalasi respublikada keng eʼtirofga sazovor boʻldi va Sovet Ittifoqining yetakchi anʼanaviy ijrochilaridan boʻlgan. Kuinova ham, Mullojonova ham Tojikiston SSR, Oʻrta Osiyo va SSSR boʻylab televideniye va radio orqali chiqish qilgan. Ular „Ruboistoka“ tojik ansamblining solistlari boʻlib Kiyev, Leningrad va Moskva kabi hududlarda gastrol konsertlari oʻkazishgan.

AQShga koʻchib oʻtish 
Fotima 1980-yilda (Queensga (Nyu York, AQSH) koʻchib keldi va Rego bogʻiga yaqin uylardan biriga joylashdi. U yerda Buxoro yahudiylarining Shashmaqom musiqa ansambliga asos solgan va bosh vokalisti boʻlgan.

1992-yilda Kuinova Milliy Sanʼat jamgʻarmasi tomonidan Milliy meros stipendiyasi bilan taqdirlandi.

Kuinova buxorolik yahudiy musiqa jamoatchiligi bilan ishlagan va Nyu-Yorkdagi koʻplab madaniy va folklor tadbirlarida ishtirok etgan.

Vafoti 
Fotima 2021-yil 28-dekabrda 95 yoshda vafot etgan.

Manbalar 

1926-yilda tugʻilganlar
2021-yilda vafot etganlar
Buxoro yahudiylari
Rossiyalik qoʻshiqchilar
28-dekabrda vafot etganlar
Samarqandda tugʻilganlar
28-dekabrda tugʻilganlar
Ege Arar (basketbolchi)

Ege Arar (1996-yil 2-sentyabrda tugʻilgan) — Basketbol Super Liga (BSL)ning „Chağdaş Bodrumspor“ jamoasining turkiyalik professional basketbolchisi.

Dastlabki yillar 
2010-yilda Ege oʻz yosh toifasidagi 37 boshqa raqib oʻyinchilarga qarshi sinovdan soʻng Galatasaroy akademiyasida oʻynash uchun tanlangan sportchilardan biri bʼlgan. Ege Turkiyaning 16 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar terma jamoasiga saylangan va u 2012-yilgi FIBA 16 yoshgacha boʻlgan Yevropa chempionatida oʻynagan va u yerda oltin medalni qoʻlga kiritgan edi.

2014-yilda Istanbul yoshlar ligasida Galatasaroyning 18 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar jamoasini uchinchi oʻringa va Galatasaroyning 20 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar jamoasini Turkiya Rivojlanish Ligasi (Geliştirme Liga) finaliga olib chiqqanidan keyin Turkiyaning 18 yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoasiga tanlangan.

U 2014-yilgi FIBA 18 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Turkiyaning barcha oʻyinlarida maydonga tushgan va turnirda oltin medalni qoʻlga kiritgan. Oradan koʻp oʻtmay, u „Galatasaroy“ ning kattalar jamoasiga oʻtgan. Avvaliga unga Galatasaroy akademiyasining boshqa sobiq futbolchisi Do'g'an Sönmez foydalangan 34-raqamli forma berilgan.

Professional martabasi 
Arar oʻzining professional faoliyatini 2014-2015-yilgi mavsumda Turkiya Superligasining „Galatasaroy“ klubida boshlagan. „Galatasaroy“ bilan u 2015-2016-yilgi mavsumda Yevropa miqyosida 2-darajali EuroCup chempionligini ham qoʻlga kiritgan.

2020-yil 12-iyulda u Basketbol Super Liganing yangi koʻtarilgan Petkim Spor bilan shartnoma ham imzolagan.

2021-yilning 10-avgustida u Turkiyaning BSL klubining „Galatasaroy“ klubi bilan shartnoma imzolagan va bir yillik tanaffusdan soʻng „Galatasaroy“ga qaytgan.

2022-yil 10-iyun kuni u „Petkim Spor“ bilan shartnoma imzoladi va ikkinchi marta „Petkim Spor“ jamoasiga qaytgan.

2023-yil 7-iyulda u Basketbol Super Liganing Chagdosh Bodrumspor jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

Turkiya terma jamoasi 
Arar Turkiya oʻsmirlar terma jamoasi aʼzosi boʻlgan. Turkiyaning oʻsmirlar terma jamoalari bilan u quyidagi turnirlarda oʻynagan: 2012-yilgi FIBA 16 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan. 2014-yilgi FIBA 18 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan. 2015-yilgi FIBA U-19 Jahon chempionati bronza medalini qoʻlga kiritgan. U yerda bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2015-yilgi 20 yoshgacha boʻlgan FIBA Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi va 2016-yilgi FIBA 20 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

Manbalar 

 
 Ege Arar at draftexpress.com
 Ege Arar at eurobasket.com
 Ege Arar at euroleague.net
 Ege Arar at fiba.com (archive)
 Ege Arar at fiba.com (game center)
 Ege Arar at tblstat.net
Yashayotgan insonlar
1996-yilda tugʻilganlar
Aleksandr Menshikov (futbolchi)

Aleksandr Yevgeniyevich Menshikov (1964-yil 1-oktyabr) – sovet va ukrainalik futbolchi, hujumchi va yarim himoyachi.

Hayoti 
Menshikov ikkinchi ligadagi „Kolxozchi“ (Ashxobod) klubi tarkibida kattalar darajasida oʻynay boshladi. 1983-yilda futbolchi 12 ta gol bilan klubining eng yaxshi toʻpurari boʻldi, 1982–1984-yillarda esa jami kamida 20 ta gol urdi. 1984–1985-yillarda „Zvezda“ (Jizzax) tarkibida birinchi ligada oʻynagan, ammo asosiy oʻyinchi boʻlmagan va deyarli barcha oʻyinlarida zaxiradan maydonga tushgan. 1984-yil birinchi liganing zaxira jamoalar oʻrtasidagi birinchiligida „Zvezda“ zaxira jamoasi tarkibida 16 ta gol urgan. Oʻyinchi 1986-yilda Ukrainaga koʻchib oʻtdi va uch mavsumni „Kristall“ (Xerson) bilan oʻtkazdi va ikkinchi ligada 100 dan ortiq oʻyin oʻtkazdi.

1989-yilda „Metalist Xarkov“ga koʻchib oʻtdi. Futbolchi 1989-yil 26-fevralda Fed Kubogida jamoa uchun debyut uchrashuvini Kiyevning „Dinamo“siga, oliy ligada esa 1989-yilning 11-martida „Dnepr“ga qarshi oʻtkazdi. 18-mart kuni Moskvaning „Dinamo“ klubi ustidan mehmon uchrashuvda boʻlib oʻtgan gʻalaba (3:0)da ishtirok etib, ilk bor gol urdi. Mavsum oʻrtalarida oʻyinchi „Xarkov“ jamoasini tark etdi. Umuman olganda, u oliy ligada 13 ta oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan.

1989–1990-yillarda „Torpedo“ (Zaporojye) da oʻynadi, keyin „Xerson Kristal“ga qaytdi. SSSR parchalanganidan soʻng futbolchi „Tavriya“ deb oʻzgartirilgan „Xerson“ klubida Ukrainaning birinchi ligasida bir necha oʻyin oʻtkazgan, 1993-yilda esa „Meliorator“ (Kaxovka) uchun ikkinchi ligada oʻynagan.

1994–1995-yillarda Rossiyaning „Salyut“ (Belgorod) jamoasida oʻynagan, shundan soʻng faoliyatini yakunlagan.

Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, 1994-yil oktyabr-noyabr oylarida Menshikov „Temp“ (Shepetivka) uchun Ukraina oliy ligasida ikkita oʻyin oʻtkazgan, boshqa maʼlumotlarga koʻra, Andrey Menshikov ushbu klubda oʻynagan.

Manbalar 

1-oktyabrda tugʻilganlar
1964-yilda tugʻilganlar
Turkmanistonda tugʻilganlar
Kishilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Alifbo boʻyicha futbolchilar
SSSR erkak futbolchilari
Ukrainalik erkak futbolchilar
Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari
Metallist klubi futbolchilari
Kopetdag Ashhabot klubi futbolchilari
Egehan Arna (basketbolchi)

Egehan Arna (1997-yil 5-yanvarda tugʻilgan) —Turkiya Basketbol Super Liga (BSL)ning „Beshiktosh“ terma jamoasining turk professional basketbolchisi hisoblanadi. Sportchining boʻyi ni tashkil etadi hamda u kichik hujumchi pozitsiyasida oʻynaydi.

Dastlabki yillar 
Egehan Arna yoshligidan basketbolga boʻlgan qiziqishi yuqori boʻlgan. Shundan soʻng Egehan Arna 7 yoshida Fenerbahchening yoshlar terma jamoasi tarkibida oʻynay boshlaganligi bizga ma'lum hamda mashhur.

Professional martaba 
Egehan Arna basketboldagi  professional faoliyatini 2015-yilda Fenerbahchening kattalar terma jamoasi tarkibida boshlagan. 2019-yil 10-may kuni Arna safarda Sakarya BB ustidan 138-62 hisobida gʻalaba qozonib, 51 ochko va 14 ribaund toʻplagan. Arna maydondan 20-31, 10-16 uch ochkolik maydonda zarba bergan hamda jamoasi uchun muhim boʻlgan ochkolarni qoʻlga kiritishda yordam bergan. U 2018-2019-yilgi Basketbol Superligasida toʻplagan ochkolari boʻyicha mavsumdagi rekordini oʻrnatgan. 2020-yilning 7-iyulida Egehan Arna Turkiya kuchlaridan ozod qilingan.

Arna 2020-yilning 6-avgustida „Beshiktosh“ klubi bilan ikki yillik shartnoma imzolagan.

Egehan Arna  2022-yil 1-iyulda Arna Basketbol Super Ligia (BSL)ning Anadolu Efes terma jamoasiga oʻtgan.

2023-yil 21-iyun kuni Egehan Arna Turkiyaning Basketbol Super Liga (BSL)ning „Beshiktosh“ klubi bilan ikkinchi marta shartnoma imzolagan hamda hozirda yaxshi natijalarga erishib kelmoqda.

Turkiya terma jamoasi 
Egehan Arna Turkiya terma jamoasining oʻsmirlar terma jamoalari tarkibi bilan oʻynagan. Turkiyaning oʻsmirlar terma jamoalari bilan 2013-yilgi FIBA 16 yoshgacha boʻlgan basketbolchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida oʻynab, ushbu yosh oʻrtasida chempionlikni qoʻlga kiritgan.

Manbalar

Havolalar 

 Egehan Arna draftexpress.com saytida
 Egehan Arna eurobasket.com saytida
 Egehan Arna euroleague.net saytida
 Egehan Arna fiba.com saytida (arxiv)
 Egehan Arna fiba.com saytida (oʻyin markazi)
 Egehan Arna fibaeurope.com saytida
 Egehan Arna nbadraft.net saytida
 Egehan Arna tblstat.net saytida
 Egehan Arna twitter.com saytida
Yashayotgan insonlar
1997-yilda tugʻilganlar
Togʻanbay Qaumbayev

Togʻanbay Qaumbayev (1922-yil 20-mart, Chimqoʻrgʻon qishlogʻi – 2014-yil 11-iyul, Chimkent, Qozog'iston) – Markaziy front 65-armiyasining 69-Qizil bayroq Sevsk miltiq diviziyasining 20-alohida razvedka rotasi otryadi komandiri, serjant, Sovet Ittifoqi Qahramoni.

Hayoti 
1922-yil 20-martda Janubiy Chimqoʻrgʻon qishlogʻida (hozirgi O‘zbekiston, Jizzax viloyati, Forish tumani, avvalgi Janubiy Qozogʻiston viloyati Qizilqum tumani) dehqon oilasida tugʻilgan. Maktabda 6-sinfni tugatib, sovxozda choʻpon boʻlib ishlagan.

1942-yil yanvar oyida Qozogʻiston SSR Janubiy Qozog‘iston viloyati Qizilqum tuman harbiy komissarligi tomonidan harbiy xizmatga chaqirilgan. Frontda 1942-yil apreldan boshlab urushlarda qatnashgan. 1944-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi aʼzosi.

Markaziy front 65-armiyasining 69-Qizil bayroq Sevsk miltiq diviziyasining 20-alohida razvedka rotasi komandiri, serjanti sifatida jang qilgan.

1944y-ilda Togʻanbay Qaumbayev kichik leytenantlar kurslarini tugatdi.

1946-yilda katta leytenant unvoni bilan zaxiraga chiqdi. 1948-yilda Olmaota yuridik maktabini tamomlagan. 1962-yilda Sovet partiya maktabini tugatgan.

Qozogʻistonning Chimkent viloyati Shardara sovxozida muhandis-gidravlik boʻlib ishlagan.

KKP Janubiy Qozogʻiston viloyat qoʻmitasi aʼzosi.

Togʻanbay Qaumbayev 2014-yil 11-iyulda Chimkentda vafot etdi.

Frontdagi faoliyati 
20-alohida razvedka rotasi otryadi komandiri (69-piyoda diviziyasi, 65-armiya, Markaziy front), komsomol aʼzosi serjant Togʻanbay Qaumbayev 1943-yil 15-oktyabrda bir guruh skautlar bilan Dnepr daryosini janubiy tomondan kesib oʻtdi. Dneprning oʻng qirgʻogʻidagi chiziqni egallab olgan otryadning oʻrnini egallab ushlab turdi..

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 30-oktyabrdagi farmoni bilan fashist bosqinchilariga qarshi frontda qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajargani, koʻrsatgan jasorati va qahramonligi uchun serjant Togʻanbay Qaumbayev Lenin ordeni, „Oltin yulduz“ medali va Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan (1625-son).

Mukofotlari 
 Oltin yulduz medali (1625-son).
 Lenin ordeni (1943 yil 30 oktyabr).
 Qizil Yulduz ordeni (10.02.1945).
 Jasorat uchun medali (02.10.1943).

Manbalar