Metropolis

Metropolis () — yirik shahar yoki konurbatsiya boʻlib, u mamlakat yoki mintaqa uchun muhim iqtisodiy, siyosiy va madaniy markaz hamda mintaqaviy yoki xalqaro aloqalar, savdo aloqalari uchun muhim markaz hisoblanadi.

Katta shahar aglomeratsiyasiga tegishli boʻlgan, lekin bu aglomeratsiyaning oʻzagi boʻlmagan katta shahar odatda metropolis emas, balki uning bir qismi hisoblanadi. Soʻzning koʻpligi metropolis, lotinchada koʻpligi „metropolises”, yunoncha „metropoleis” ()dan olingan.

Oʻz mintaqasi uchun kichikroq miqyosda shunga oʻxshash diqqatga sazovor joylarni yaratadigan metropoliyalardan tashqaridagi shahar markazlari uchun regiopolis (qisqacha „regio“) tushunchasi 2006-yilda Germaniyadagi shahar va mintaqaviy rejalashtirish tadqiqotchilari tomonidan kiritilgan.

Etimologiyasi
Metropolis (mētrōsís) yunoncha soʻzi boʻlib, mḗtēr, mḗtēr–"ona" va „pólis“, „polis“–„shahar“ yoki „shaharcha“ yaʼni antik davrdagi yunon mustamlakalari oʻzlarining asl shaharlarini nazarda tutgan, ular bilan madaniy va siyosiy-madaniy aloqalarni saqlab qolgansoʻzlaridan kelib chiqqan. Bu soʻz klassikadan keyingi lotin tilida viloyatning bosh shahri, hukumat qarorgohi va xususan, cherkov maʼnosida metropolit episkopning oʻtiradigan joyi yoki koʻrish joyi uchun ishlatilgan. mas'ul edilar. Bu foydalanish provinsiyani eparxiya yoki yepiskopga qarang bilan tenglashtiradi.

Mustamlaka sharoitida bu koloniyaning „ona shahri“, yaʼni koʻchmanchilarni yuborgan shahardir. Bu soʻz uzoq ildizlarga ega Qadimgi Yunonistonning mustamlakachilik oʻtmishida birinchi marta 14-asrda Oʻrta inglizcha ishlatilgan. Keyinchalik bu maʼlum bir faoliyat markazi sifatida qaraladigan shahar yoki mamlakatdagi har qanday yirik, muhim shahar uchun umumlashtirildi.

Madaniyat markazi sifatida
Metropolislar koʻpincha madaniyat markazlari sifatida taʼriflanadi, ammo bu nuqtai nazar eʼtiroz va bahsli. “Olimlarning xayrixoh avlodi” sifatida ta’riflangan ba’zilari dehqon tabaqasini himoya qilib, zamonaviy madaniy munosabatlar erta sanoat davriga nisbatan rivojlanayotgan boʻlishi mumkinligini ta’kidladilar.

Afrika

Angola
Luanda — Angolaning poytaxti va eng yirik shahri. Bu shahar Angolaning asosiy porti va uning yirik sanoat, madaniy va shaharlashish markazidir. Ushbu metropolitan hududi dunyodagi eng zich portugal tilida soʻzlashuvchi 8,3 milliondan ortiq aholiga ega boʻlgan poytaxt shahari hisoblanadi.

Kongo Demokratik Respublikasi
Kinshasa — 15 millionga yaqin aholiga ega megapolis. Kinshasa Afrikaning Qohira va Lagosdan keyingi oʻrinda turuvchi uchinchi yirik shaxaridir. U 2050-yilda dunyodagi eng katta oʻnta shahardan biri boʻlishi prognoz qilinmoqda.

Misr
Qohira va Aleksandriya Misrning eng yirik megapolislari hisoblanadi.

Efiopiya
Addis-Abeba — Efiopiyaning poytaxti boʻlib, unda Afrika Ittifoqining shtab-kvartirasi joylashgan. 2008-yil holatiga koʻra metropolis aholisi taxminan 4,5 million kishini tashkil etadi.

Gana
Akkra — Gana poytaxti, iqtisodiy va maʼmuriy markaz boʻlib, yirik Akkra metropolitan hududining (Greater Accra Metropolitan Area (GAMA)) langari boʻlib xizmat qiladi.

Kot-dʼIvuar
2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Obidjan aholisi 4,7 million kishi edi. Bu mamlakat umumiy aholisining 20 foizini tashkil qiladi va bu uni Afrikadagi Lagos, Qohira, Kinshasa, Dorussalom va Yoxannesburgdan keyingi aholi eng zich joylashgan oltinchi shaharga aylantirdi. U rasman mamlakatning „iqtisodiy poytaxti“ sifatida belgilangan. 2020-yilda shahar aholisi 5 milliondan ortiq kishini tashkil etdi.

Keniya
Nayrobi — Keniyaning poytaxti va eng yirik shahri. 2019-yilgi aholini roʻyxatga olishda shahar aholisi 4,397,073 kishini tashkil etgan boʻlsa, metropolitanda esa 9,354,580 kishi istiqomat qiladi.

Nigeriya
Lagos 2050-yilda dunyodagi eng katta oʻnta shahardan biri boʻlishi prognoz qilinmoqda. 2015-yil holatiga koʻra, norasmiy maʼlumotlarga koʻra, aholisi soni Logos va uning atrofidagi Ogun shtatigacha choʻzilgan metro hududini oʻz ichi olgan „Logos Katta Metropolitan“ hududi aholisi taxminan 21 million kishi.

Tanzaniya
2002-yildan 2012-yilgacha aholi soni yiliga 5,6 foizga oshgan Dorussalom Afrikada Bamako va Lagosdan keyin eng tez oʻsayotgan uchinchi shahar va dunyo boʻyicha esa toʻqqizinchi oʻrinda turadi. Metropolis aholisi ​​2020-yilga borib 12–15 million kishiga yetishi kutilmoqda.

Uganda
Kampala — Ugandaning poytaxti va eng yirik shahri. Uganda Statistika Byurosi tomonidan 2019-yilda Kampalaning  maydondagi poytaxt hududi aholisi 6 709 900 kishiga teng deb baholangan. Xabar qilinishicha, Kampala Afrikadagi eng tez rivojlanayotgan shaharlardan biri boʻlib, aholining yillik oʻsish sur’ati 4,03 foizni tashkil etadi.

Osiyo

Afgʻoniston
Poytaxt Kobul mamlakatning yagona metropolisiga aylangan va bir milliondan ortiq aholiga ega yagona shahardir.

Bangladesh 

Bangladesh Xalq Respublikasida beshta metropolitan rayonlar mavjud: Dakka, Chittagong, Rajshahi, Sylhet va Khulna. Bu hududlarda yerlar yuqori narxga ega va aholi yaxshi shahar turmush tarziga ega deb hisoblanadi. Metropolitan shaharlar uchun maxsus politsiya boʻlimlari ajratilgan va shahar korporatsiyalari mavjud boʻlib, ular uchun merlar besh yillik muddatga saylanadi. Ushbu shaharlarning aksariyatida aholi zichligi 35 000 kvadrat milya yoki undan koʻp. Dakka eng boy shahar va megacity hisoblanadi, chunki uning aholisi 10 milliondan oshgan.

Xitoy 

Xitoy  (Xitoy Xalq Respublikasi) geografik hududi jihatidan toʻrtinchi yirik hudud va aholisi soni boʻyicha 1,4 milliarddan ortiq kishi bilan birinchi oʻrinni egallagan va shuningdek, materik metropolislarini tasniflovchi „tan olingan darajali“ boʻlgan koʻp miqdordagi metropollari bilan ham tanilgan. Milliy miqyosda eng katta megapolislar qatoriga Pekin, Shanxay, Guanchjou va Shenjen kiruvchi toʻrtta shahar „Birinchi darajali shaharlar“ (shīngīngīngān) deb tasniflanadi. Ikkinchi darajali shaharlar koʻp boʻlib, ular Changsha, Chendu, Chongqing, Xanchjou, Jinan, Nankin, Qingdao, Shenyan, Tyanjin, Uxan va Sian va boshqalarkabi mintaqaviy markazlardan iborat.

Xitoyning koʻpgina metropolislari shaharlar klasterini tashkil qiladi, masalan, Yangszi daryosi deltasi megapolis va Pearl daryosi deltasi megalopolisi.

Hindiston 

 
Hindiston  (Hindiston Respublikasi) — yetinchi yirik davlat geografik hududi va [[mamlakatlar ro'yxati] va aholi boʻyicha qaramliklari|ikkinchi aholi soni boʻyicha]] 1,3 milliarddan ortiq kishi boʻlgan mamlakat. Hindiston Konstitutsiyasiga 74-tuzatish metropolitan hudud deganda 10 lakx yoki 1 million yoki undan ortiq aholiga ega boʻlgan, bir yoki bir nechta tumanlardan tashkil topgan va ikki yoki undan ortiq tumanlardan iborat hududni belgilaydi. Munitsipalitetlar yoki Panchayatlar yoki boshqa qoʻshni hududlar, gubernator tomonidan jamoat xabarnomasi bilan Metropolitan hududi sifatida belgilangan. 2011-yilda Hindiston aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, Hindiston aholisi bir milliondan ortiq boʻlgan Aholisi boʻyicha|boshqa 46 ta shaharga ega. Dehli, Mumbay, Kolkata, Chennay, Bangalore, Haydarobod, Pune, Ahmedabad, Visakxapatnam, [[Kochi poytaxti] maydoni|Kochi]], Hindistondagi 23 ta metropolitan shaharlar orasida eng kattasi.

Indoneziya 

Indoneziyada metropolitan shaharlar Jabodetabek (Jakarta, Bekasi, Bogor, Depok va Tangerang), Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng yirik va dunyodagi beshinchi yirik metropolitan hudud (2007). Boshqa metropoliyalar: Bandung, Medan, Semarang va Surabaya.

Eron

Eronda metropolitan shaharlar Tehron va Mashhadda va boshqa shaharlar: Shiroz, Karaj, Isfaxon, Tabriz, [[Ahvaz]], Rasht va Kermonshoh.

Yaponiya 

Yaponcha huquqiy atama „toʻ“ (yán) atamasi boʻyicha „metropolis“ deb tarjima qilinadi, ammo mavjud tarjimalar belgilanishdan oldinroq. Oddiy shahar oʻrniga prefekturasiga oʻxshab tuzilgan boʻlib, Yaponiyada faqat bitta to mavjud, yaʼni Tokio. {{2020-yil holatiga koʻra, Yaponiyada aholisi bir milliondan ortiq boʻlgan 12 ta boshqa shaharlar mavjud. Xitoy yoki umumiy yapon tilidagi bir xil Kanji belgisi (anʼanaviy yoki oʻziga xos boʻlmagan) har xil tarjima qilinadi — shahar, munitsipalitet, maxsus munitsipalitet — barchasi mos keladi.

Malayziya 
Malayziyada poytaxt Kuala-Lumpur eng katta shahar, mashhurligi 7,8 million kishi. Boshqalar Malayziyadagi metropoliyalar: Johor Bahru, Seremban, Malakka Siti, Shah Alam, Kuantan, Kuala Terengganu, Kota] Bahru, Ipoh, Jorjtaun, Alor Setar, Kangar, Kota Kinabalu va Kuching.
.

Pokiston 
2017-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pokistonda har birida kamida 2 million metro aholisi va shahar aholisi kamida 0,5 million boʻlgan 12 ta metropolitan hudud mavjud. Karachi Pokiston ning eng yirik poytaxt hududi boʻlib, taxminan 16,01 million aholiga ega, undan keyin [ [Lahor]] (11,12 million), Faysalobod (7,873 million), Islomobod-Rvalpindi (7,412 million), Gujranvala (5,01 milya) llion), Multan (4,745 million), Peshovar (4,269 million), Sargodha (3,903 million), Sialkot (3,893 million), Bahavalpur (3,668) million), Kvetta (2,275 million) va Haydarobod (2,199 million).

Filippin 
dagi eng gavjum poytaxt hududi
Filippinda Milliy Iqtisodiyot va Taraqqiyot Authority tomonidan belgilangan uchta metropoliya mavjud. Ular Manila, Sebu va Davao.

Metropolitan Manila yoki Metro Manila — Manila shahri va uning atrofidagi hududlarni Filippinlar oʻz ichiga olgan metropolitan mintaqa. U 16 ta shahar va 1 ta munitsipalitetdan tashkil topgan, jumladan Manila, Kaluka, Las-Pinyas, Makati, Malabon, Mandaluyong, Marikina, Muntinlupa, Navotas, Pasay, Pasig, Paranaque, Kezon Siti, San-Xuan, Taguig, Valensuela va Pateros munitsipaliteti. Mintaqa Filippinning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va taʼlim markazidir. Prezidentning 940-sonli farmonida eʼlon qilinganidek, Metro Manila umuman Filippinning hukumat qarorgohi, ammo poytaxti Manila shahri hisoblanadi. Metropolisdagi eng yirik shahar - Quezon Siti, eng katta biznes tumani esa Makati markaziy biznes okrugidir.

Singapur 

Singapur Respublikasi — suveren orol shahar-davlat va metropoliya. Mamlakatning poytaxti yoʻq.

Janubiy Koreya 
Koreya Respublikasida avtonom maʼmuriy darajadagi yettita maxsus va metropolitan shaharlar mavjud. Bular mamlakatning eng gavjum poytaxtlari. 2015-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha aholining kamayish tartibida ular Seul, Busan, Incheon, Daegu, Daejon, Gwangju va  Ulsan.

2015-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Changvon va Suvon shaharlari ham metropolitan shaharlar darajasiga koʻtarilishlari mumkin (aholisi 1 milliondan ortiq), ammo kelajakda ularni metropoliyaga aylantirish boʻyicha har qanday rejalar mavjud. maʼmuriy boʻlinmalarning tuzilishi haqidagi siyosiy xavotirlar tufayli qabul qilinishi dargumon. Aholi soni 1 millionga yaqin ortib borayotgan tuman darajasidagi shaharlar ham bor, xususan, Goyang, Yongin va Seongnam, lekin ular ham metropolitenga koʻtarilishi dargumon, chunki ularning barchasi Seul ning sunʼiy yoʻldosh shaharlari.

Shri-Lanka 
Kolombo shahri Shri-Lankadagi eng yirik shahardir. Kolombo metropolitan hududi Shri-Lankaning eng urbanizatsiyalashgan hududi boʻlib, aholisi 5 milliondan oshadi.

Tayvan
Taypey shahri — Tayvanning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. Taypey–Kilung metropolitan hududi 4 ta maʼmuriy boʻlinmadan (Taypey, Kilung, Yangi Taypey va baʼzan [[Taoyuan, Tayvan|Taoyuan]ni oʻz ichiga oladi. ]) jami 9 milliondan ortiq aholiga ega. Metropolda Tayvandagi eng yirik xalqaro aeroport va dunyodagi eng gavjum 36-aeroport – Tayvan Taoyuan xalqaro aeroporti, yiliga qariyb 50 million yoʻlovchi tashishga ega.

Turkiya 

Turkiyada metropolitan shaharlar „büyükshehir“ deb taʼriflanadi. Hozir Turkiyada 30 ta metropolitan munitsipalitet mavjud. Hozirgacha eng kattasi Istanbul, undan keyin Anqara, Izmir va Bursa.

Birlashgan Arab Amirliklari

BAAda 8 ta metropoliya mavjud: Dubay, Abu-Dabi, Sharja, Al Ayn, Ajman,  Ras al-Xayma, Fujayra va Umm al-Quvayn. Ulardan Dubay eng yirigi hisoblanadi.

Oʻzbekiston
Toshkent Oʻzbekistonning eng gavjum shahri va bir milliondan ortiq aholisi boʻlgan yagona shahardir.

Yevropa

Avstriya 
Vena — Avstriya ning poytaxti, qadimgi imperator shahri va koʻplab xalqaro tashkilotlar, jumladan, OPEK qarorgohi, shuningdek, [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti] bosh ofisi joylashgan. ]. Madaniy bilimlari va tarixi bilan birgalikda bu xususiyatlar Venani Avstriyada yagona boʻlgan haqiqiy global megapolisga aylantiradi.

Belgiya 
Bryussel mintaqasi 1,2 million kishidan ortiq aholiga ega Belgiyaning poytaxtini oʻz ichiga oladi, bu Benilüksdagi eng yirik shahar hududidir. Mintaqada Yevropa Ittifoqi, NATO va boshqa turli xalqaro institutlar, masalan, Jahon bojxona tashkiloti joylashgan. U „Yevropa poytaxti“ deb nomlanadi.

Bosniya va Gertsegovina 

Sarayevo — Bosniya va Gersegovinaning poytaxti va eng yirik shahri, mamlakatning Prezidentligi, hukumati, parlament va mamlakatdagi yagona metropoliya.

Chexiya 
Praga Chexiya Respublikasining yagona megapolisi boʻlib, 1,3 milliondan ortiq kishi shahar chegarasida va 2,6 milliondan ortiq kishi uning poytaxti hududida istiqomat qiladi. Bu Praga metropolitenini Yevropadagi eng yiriklaridan biriga aylantiradi.

Daniya 
Daniyada yagona megapolis poytaxt Kopengagen boʻlib, Daniya poytaxti mintaqasida joylashgan. U shaharda 750 000 dan ortiq, shahar hududida esa 1,28 million kishi istiqomat qiladi.

Finlandiya 
Finlandiya poytaxti Xelsinki qoʻshni hududlar (jumladan, Espoo, Kauniainen va Vantaa bilan birga taxminan 1,45 aholiga ega boʻlgan metropolitan hududni tashkil qiladi.

Fransiya 

2014-yilgi qonun kommunalarining har qanday guruhiga metropol deb nomlangan kattaroq maʼmuriy boʻlinishda hamkorlik qilishga ruxsat berdi. Bir metropol, Lion, shuningdek, departamenti maqomiga ega.

Fransiya milliy statistika instituti Insee mamlakatdagi 12 ta shahar hududlarini metropolitan rayonlar deb belgilaydi. Parij, Lion va Marsel eng kattasi, qolgan toʻqqiztasi Tuluza, Lill, Bordo, Nitstsa, Nant. , Strasburg, Renn, Grenobl va Monpelye..

Germaniya 

Maʼmuriy chegaralari boʻyicha Germaniyaning eng yirik shahri Berlin boʻlsa, Reyn-Rur esa eng katta metropolitendir (10 milliondan ortiq aholi). Shaharning ahamiyati metropoliten funksiyalari deb ham ataladigan uchta koʻrsatkich guruhi bilan oʻlchanadi: qaror qabul qilish va nazorat qilish funksiyasi, innovatsiya va raqobat funksiyasi va shlyuz funksiyasi. Bu funksiyalar metropoliten mintaqalari uchun ularning faoliyatini rivojlantirishda asosiy soha sifatida qaraladi.

Fazoviy rejalashtirishda metropoliya odatda mintaqaviy kontekstda kuzatiladi, shuning uchun asosiy eʼtibor metropoliya mintaqalariga qaratilgan. Bu hududlar mono markaziy yoki koʻp markazli boʻlishi mumkin. Ushbu koʻrsatkichlar boʻyicha oʻn bitta metropoliya hududi aniqlandi: Berlin-Brandenburg, Bremen-Oldenburg, Drezden-Xalle-Leyptsig, Frankfurt-Rhine-Main, Gamburg, [[Gannover-Braunschweig-Göttingen-Wolfsburg Metropolitan Region|Gannover-Braunschweig-Göttingen-Wol] ], Myunxen, Nyurnberg, Reyn-Nekkar, Reyn-Rur (Kyoln/Bonn bilan) va Shtutgart.

Vengriya 
Budapesht 1 750 000 aholiga ega, bu ikkinchi yirik shahar Debrecen aholisidan sakkiz baravar koʻproq.

Italiya 

2015-yil 1-yanvar holatiga Italiyada 14 ta „metropolitan shahar“ mavjud. Rim, Milan, Neapol va boshqa yirik yadrolar oʻzlarining atrofidagi shahar zonalarini olib, ularni har uch italiyalikdan birining uyi boʻlgan yangi tuzilmalarga birlashtirdilar. provinsiyalari mamlakatning hech qanday „Città Metropolitana“ga kirmaydigan qismlarida qoldi.

Niderlandiya 
Randstad Moviy banan hududida joylashgan boʻlib, Amsterdam metropolitan hududi hamda Rotterdam – Gaaga metropoliten hududini oʻz ichiga oladi.

Polsha 

1990-yilda tashkil etilgan Polsha metropollari ittifoqi (), mamlakatning eng yirik shaharlaridan tashkil topgan tashkilotdir. Hozirda oʻn ikkita shahar tashkilotga aʼzo boʻlib, ulardan 11 tasida chorak milliondan ortiq aholi istiqomat qiladi. Polshadagi eng katta metropolitan hudud, agar faqat aholi soni boʻyicha oʻrin olgan boʻlsa, Sileziya metropolisi ​​(aslida metropleks), taxminan 3 million aholiga ega (5). Sileziya metropolisi ​​soʻnggi yillardagi tashabbus boʻlib, yirik konurbatsiyani bitta rasmiy shahar birligiga birlashtirishga harakat qiladi. Polshaning boshqa metropollari Krakow, Łódź, Vrocław, Poznań, Tricity, Szczecin va Bydgoshcz.

Ruminiya 

Ruminiyada 2,5 millionga yaqin aholisi boʻlgan Buxarest bitta yirik megapolis mavjud. Yarim millionga yaqin aholisi boʻlgan boshqa metropoliyalar - Kluj-Napoka, Yași, Timişoara, Brașov, Konstanța, Galati va Krayova.

Rossiya 

Moskva — Rossiyaning poytaxti va eng yirik shahri boʻlib, aholisi shahar chegaralarida 12,4 million kishini tashkil qiladi, shahar hududida 17 milliondan ortiq aholi istiqomat qilsa va Moskva metropoliten hududida 20 milliondan ortiq aholi. Moskva dunyoning eng yirik shaharlari] qatoriga kiradi. shaharlar, eng gavjum shahar butunlay Yevropa ichida, eng aholi gavjum shahar hududi Yevropadagi, Yevropadagi eng aholi gavjum shahar hududi va shuningdek, Yevropa qitʼasidagi quruqlikdagi eng katta shahar. Sankt-Peterburg, madaniy poytaxt, ikkinchi yirik shahar boʻlib, aholisi taxminan 200 ga yaqin. 5,4 million aholi. Boshqa yirik shaharlar: Yekaterinburg, Novosibirsk, Qozon, Nijniy Novgorod va Chelyabinsk.

Ispaniya 

Ispaniyada 500 000 dan ortiq aholisi boʻlgan 15 ga yaqin metropoliten mavjud. Eng kattasi Madrid boʻlib, Pireney yarim orolining markazida joylashgan boʻlib, u Ispaniya hukumati va monarxining qarorgohi boʻlib, 7 million kishilik metropoliten hududi oʻzining avtonom hududi chegarasidan oshib ketadi. hamjamiyat va uni Yevropaning eng yiriklaridan biriga aylantirish; Barselona Ispaniyaning ikkinchi yirik shahri boʻlib, uning poytaxti 5,5 million kishidan iborat boʻlib, uning chegaralari oʻz provinsiyasidan oshib ketadi, boshqa yirik shaharlar — Valensiya va Sevilla.

Birlashgan Qirollik 

Birlashgan Qirollikda “Metropolis” atamasi tarixan faqat London yoki London konurbatsiyasiga nisbatan ishlatilgan. Bu atama London politsiyasi, Metropolitan politsiya xizmati („Met“) tomonidan saqlanib qolgan. Metropolitan politsiyasining bosh ofitseri rasmiy ravishda Metropolis politsiyasi komissari sifatida tanilgan.

1974-yildan beri Angliyadagi oltita konurbatsiya (London tashqarisida) metropolitan okruglar deb nomlanadi, ularning har biri metropolitan tumanlarga boʻlingan. Bu okruglar Janubiy Yorkshir (markazi Sheffild shahrida), Gʻarbiy Midlendlar (jumladan, Birmingem), Gʻarbiy Yorkshir (jumladan Lids), Mersisayd (jumladan, Liverpul), Buyuk Manchester va [[Tayn

Shimoliy Amerika

Kanada 
Kanadaning oltita eng yirik metropollari: Toronto, Monreal, Vankuver, Ottava, Kalgari va Edmonton. Statistics Canada Aholini roʻyxatga olish boʻyicha metropolitan hududi deganda shahar markazida kamida 100 000 aholiga ega boʻlgan yirik shahar markazi atrofida joylashgan bir yoki bir nechta qoʻshni munitsipalitetlar tushuniladi. Kanadaning eng koʻp aholisi boʻlgan poytaxti Toronto shahri boʻlib, uning aholisi 2,7 million va poytaxt aholisi 6 kishidan oshadi.

Meksika 

Meksikada metropolis atamasi iqtisodiy, siyosiy va madaniy ahamiyatga ega boʻlgan shahar hududiga nisbatan qoʻllanadi. Mexiko Siti 27 million aholiga ega mamlakatning poytaxti va moliya markazi boʻlganligi uchun barcha uch omilni ifodalaydi. Boshqa metropoliyalar Monterrey va Gvadalaxara boʻlib, ularning ikkalasi ham 6 000 000 dan ortiq aholisi boʻlgan metropolitan hududlardir.

Amerika Qoʻshma Shtatlari 

Amerika Qoʻshma Shtatlarida yirik infratuzilma loyihalarini amalga oshirishga yordam berish va taʼminlash uchun 50 000 dan ortiq aholisi boʻlgan korporatsiya qilingan hudud yoki hududlar guruhida metropolit rejalashtirish tashkiloti boʻlishi talab qilinadi. moliyaviy toʻlov qobiliyati. Shunday qilib, 50 000 yoki undan ortiq aholi Qoʻshma Shtatlarda „metropolis“ ni aniqlash uchun de-fakto standart sifatida ishlatilgan. Shunga oʻxshash taʼrif Amerika Qo'shma Shtatlari aholini ro'yxatga olish byurosi tomonidan qoʻllanadi. Byuro Metropolitan statistik hududini „50 000 yoki undan ortiq aholidan iborat kamida bitta urbanizatsiyalashgan hudud“ deb belgilaydi. AQSHning oltita eng yirik metropolitenlari: Nyu-York, Los-Anjeles, Chikago, Dallas, Xyuston va Vashington, D.C., Nyu-York eng katta.

Okeaniya

Avstraliya 

Avstraliya hukumati metropolitan hududni aholisi soni 100 000 dan ortiq boʻlgan har qanday statistik boʻlinma yoki tuman sifatida belgilaydi. Ushbu taʼrifga koʻra, hozirda Avstraliyada har bir shtat poytaxtini hisobga olgan holda 19 ta metropoliten mavjud. Aholi boʻyicha eng katta poytaxt hududi Sidney (2020-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha shahar aholisi 5,367,206 kishi) va eng kichigi Bendigo (2020-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha shahar aholisi 100.632). Viktoriyadagi shaharlarning tez oʻsishi Melburnning „Manxettenlashuvi“ ni koʻrsatdi, Janubiy Yarra, Box Hill, Moonee Ponds va Footscrayda baland klasterlar mavjud. Melburndan taxminan 40 mil janubi-gʻarbda joylashgan mintaqaviy Geelong shahri soʻnggi yillarda koʻp qavatli ofis va turar-joy binolarining paydo boʻlishini koʻrdi. Geelong Avstraliyadagi eng tez rivojlanayotgan mintaqaviy shahar boʻlib, uning oʻsishi Port-Phillip mintaqasini San-Fransiskoning koʻrfazi hududiga oʻxshash tarzda oʻzgartiradi. (2020-yildagi aholini roʻyxatga olish boʻyicha shahar aholisi 160 991 kishi).

.

Janubiy Amerika

Argentina 

Argentinada Buenos-Ayres 15,5 millionga yaqin aholiga ega asosiy megapolis hisoblanadi. Katta Buenos-Ayres konurbatsiyasi, u ham Buenos-Ayres provinsiyasining bir qancha tumanlarini oʻz ichiga oladi va Lotin Amerikasidagi uchinchi yirik konturbatsiya hisoblanadi. Buenos-Ayres Argentinaning asosiy siyosiy, moliyaviy, sanoat, savdo va madaniy markazidir.

Braziliya 
Braziliyada Katta San-Paulu 21 milliondan ortiq aholiga ega asosiy megapolis hisoblanadi. San-Paulu va Rio-de-Janeyro kabi yirik shaharlarda (aholi 12 kishi) Metropolitan hudud uchun Braziliya Portugal tilida qoʻllanadigan atama “Região Metropolitana”dir. Braziliyaning bir milliondan ortiq aholisi boʻlgan boshqa metropoliyalariga quyidagilar kiradi: Belem, Belo Horizonte, Braziliya, Kampinas, Kuritiba, Fortaleza, Goiânia, Maceió, Manaus, Porto Alegre, Resife, Salvador va San-Luis.

Chili 
Chilidagi asosiy megapolis uning poytaxti hisoblanadi: 7 million aholiga ega Santyago shahri, uning poytaxti boʻylab yashaydi. Santyago - Chilining asosiy siyosiy, moliyaviy, sanoat, savdo va madaniy markazi. Mamlakatdagi qolgan ikkita megapolis — Valparaiso va Konsepsion konurbatsiyalari boʻlib, ularning har biri 1 millionga yaqin aholiga ega.

Kolumbiya 
Kolumbiyada Bogota asosiy megapolis boʻlib, uning Metropolitan hududida 13 milliondan ortiq aholi istiqomat qiladi, unga Soacha, Mosquera, Cota va kabi tumanlar kiradi. Chia. Kolumbiyadagi ikkinchi megapolis Medellin boʻlib, u Envigado, Itagui, La Estrella va [[Sabaneta, Antiokia|Sabaneta] kabi tumanlarni oʻz ichiga oladi. ]. Bu metropolitan hudud Kolumbiyadagi birinchi va yagona Metro, Medellin metrosi bilan mashhur. Bogota Transmilenio, tezkor tranzit metro-avtobus tizimiga ega.

Peru 
Lima metropolitan hududi Peruning poytaxti va 10 milliondan ortiq aholisi boʻlgan eng yirik shahar boʻlib, umumiy aholining uchdan biridan koʻprogʻini tashkil qiladi.

Metropolis materik hududi sifatida 
Fransiya, Portugaliya, Ispaniya va Gollandiyada metropol (métropole (Fr.) / metrópole (Port.) / metrópoli (Spa.)  soʻzi. metropool (Gollandiya)) Yevropa materikida yoki unga yaqin joylashgan mamlakatning materik qismini bildiradi; Fransiya misolida bu xorijiy boʻlimlari boʻlmagan Fransiyani bildiradi. Portugaliya va Ispaniya uchun Ispaniya imperiyasi va Portugaliya imperiyasi davrida bu atama Portugaliya yoki Ispaniyani uning mustamlakalarini hisobga olmaganda (Ultramar) belgilash uchun ishlatilgan. Fransiyada metropol katta shahar aglomeratsiyasini ifodalash uchun ham ishlatilishi mumkin; masalan, „La Métropole de Lyon“ (Lyon Metropolis).

Manbalar

Qoʻshimcha oʻqish 

 Census.gov, U.S. Aholini roʻyxatga olish byurosi,  Metropolitan va mikropolitan statistikasi haqida
 , metropoliya boʻyicha munozaralarga bagʻishlangan forum
 , butun dunyo boʻylab megapolislar tahlili bilan podkast (Lotin Amerikasi diqqat markazida)
 : tadqiqot guruhi, Parij-Didro universiteti, Fransiya
 Berlin universiteti tadqiqotchisi Ronald Dausning bibliografiyasiga qarang.