Robert D. Cabana

Robert Donald Cabana (1949-yil 23-yanvarda tugʻilgan) — Milliy Aeronavtika va kosmik maʼmuriyati (NASA) yordamchi maʼmuri, NASA astronavti (hozirda parvoz qilish huquqiga ega boʻlmagan boshqaruv astronavti) va Space Shuttleʼning toʻrtta parvozi faxriysi. U 1994—1997-yillarda Astronavtlar boshqarmasi boshligʻi, 2008—2021-yillarda esa Jon Kennedi nomidagi kosmik markaz direktori lavozimlarida ishlagan. U, shuningdek, Qoʻshma Shtatlar dengiz piyodalari korpusida sobiq dengiz parvozi xodimi va dengiz avizosidir.

Shaxsiy 
U 1949-yil 23-yanvarda Minnesota shtatining Minneapolis shahrida Ted va Annabell Kabana oilasida tugʻilgan. Keyin Ted Solt-Leyk-Siti shahriga koʻchib oʻtdi. Robert ikki oʻgʻilning kattasi. U akasi Gari Kabana va Nyu-Yorkdagi Kortlendlik sobiq Nensi Joan Shimerga uylangan. Uning uchta farzandi bor: Jeffri, Kristofer va Sara.

Taʼlim 
U 1967-yilda Minneapolis, Minnesota shtatidagi Washburn oʻrta maktabini tamomlagan. U 1971-yilda Merilend shtati Annapolis shahridagi Qoʻshma Shtatlar dengiz akademiyasida matematika boʻyicha bakalavr darajasini oldi.

Harbiy martaba 
Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy-dengiz akademiyasini tamomlagandan soʻng, Kabana Virjiniya shtatidagi Quantico dengiz piyodalari bazasidagi asosiy maktabda oʻqidi va 1972-yilda Florida shtatidagi Pensakola dengiz havo stantsiyasida dengiz parvozi zobiti malakasini oshirdi.U Shimoliy Karolinadagi Cherry Point dengiz havo stantsiyasida 2-dengiz samolyoti qanotida (2-MAW) va Ivakuni, Yaponiya dengiz havo stantsiyasida 1-dengiz qanotida A-6 bosqinchi bombardimonchi / navigatori boʻlib xizmat qilgan. U 1975-yilda Pensakola NASga uchuvchilarni tayyorlash uchun qaytib keldi va 1976-yil sentabr oyida dengiz aviatsiyasiga qayta tayinlandi. Keyin u A-6 Intruders uchgan MCAS Cherry Point-da 2-MAWga tayinlandi. U 1981-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlari Dengiz sinovlari uchuvchilar maktabini tamomlagan va Merilend shtatidagi NAS Patuxent daryosidagi NAS Harbiy havo sinov markazida A-6 dasturi menejeri, X-29 ilgʻor texnologiyalarni namoyish qilish loyihasi ishchisi va sinov uchuvchisi boʻlib ishlagan. Astronavt nomzodi sifatida tanlanishidan oldin u Yaponiyadagi 12 ta dengiz samolyotidan iborat MCAS Iwakuni guruhida operatsion yordamchi boʻlib ishlagan.

Cabana 2000-yil avgust oyida dengiz piyodalari korpusidan polkovnik unvoni bilan nafaqaga chiqdi.

U 34 xil turdagi samolyotlarda 7000 soatdan ortiq parvoz qilgan.

NASA karyerasi 

1985-yil iyun oyida NASA tomonidan astronavt nomzodi sifatida tanlangan Cabana 1986-yil iyul oyida astronavt sifatidagi dastlabki mashgʻulotlarini yakunladi va kelajakda Space Shuttle parvoz ekipajlariga uchuvchi etib tayinlanish huquqiga ega boʻldi. Uning birinchi topshirigʻi 1986-yil noyabrigacha Astronavtlar ofisining Space Shuttle parvoz dasturining koordinatori boʻlgan. Oʻsha paytda u Jonson kosmik markazida samolyotlarni ishlatish boʻyicha direktor oʻrinbosari etib tayinlangan edi. Keyin u Shuttle Avionics Integration Laboratory (SAIL) da yetakchi kosmonavt boʻlib xizmat qildi, u yerda Orbiterning parvoz dasturi parvozdan oldin sinovdan oʻtkaziladi. Cabana Space Shuttle missiyalari davomida u missiyani boshqarishda kosmik kema aloqachisi (CAPCOM) va astronavtlarni koʻrish boshligʻi boʻlib ishlagan. STS-88 qoʻmondoni etib tayinlanishidan oldin Kabana uch yil davomida NASA astronavtlar boʻlimi boshligʻi lavozimida ishlagan.

STS-88 dan keyin Kabana parvoz ekipaji operatsiyalari boʻyicha direktor oʻrinbosari lavozimida ishlagan. 1999-yil oktabr oyida ISS dasturiga qoʻshilganidan soʻng, Cabana xalqaro operatsiyalar boʻyicha menejer sifatida ishladi. 2001-yil avgustidan 2002-yil sentabriga qadar u Rossiyada insoniy kosmik parvozlar dasturlari direktori lavozimida ishlagan. NASAning Rossiya aviatsiya va kosmik agentligi (Rosaviakosmos) va uning pudratchilarining yetakchi vakili sifatida u insonning kosmik parvozini, logistika va texnik funksiyalarini, shu jumladan NASAning Korolevdagi missiyasini va Gagarin nomidagi Kosmonavtlarni tayyorlash markazida ekipaj tayyorgarligini nazorat qilgan.

Xyustonga qaytib kelgach, Cabana qisqa muddatga Xalqaro kosmik stansiya (XKS) dasturi menejeri oʻrinbosari etib tayinlandi. 2002-yilning noyabridan 2004-yilning martigacha u Parvoz ekipaji operatsiyalari departamenti direktori lavozimida ishlagan va u yerda direksiyaning kundalik faoliyatini, shu jumladan NASA Astronavtlar korpusini va Ellington maydonidagi samolyot operatsiyalarini boshqarish uchun mas’ul boʻlgan. Keyin u Jonson kosmik markazi direktorining oʻrinbosari etib tayinlandi va u yerda uch yarim yil xizmat qildi. 2007-yilning oktabridan 2008-yilning oktabrigacha Kabana Jon C.Stennis Koinot markazi direktori lavozimida ishlagan.

2008-yil oktabr oyida u Jon Kennedi nomidagi kosmik markaz direktori etib tayinlandi va oʻn yildan ortiq vaqt davomida direktor boʻlib ishladi. NASAda ishlaydigan sobiq „faol“ (kosmik missiyalar uchun mos) astronavt sifatida Cabana NASA astronavtlar korpusining aʼzosi boʻlib qolmoqda, oʻn oltita (2021-yil may holatiga koʻra) boshqariladigan astronavtlardan biridir.

2021-yil may oyida Kabana NASA maʼmuriyati yordamchisi etib tayinlandi.

Kosmik parvoz tajribasi 
STS-41 Discovery 1990-yil 6-oktabrda Florida shtatidagi Kennedi kosmik markazidan uchirildi va 1990-yil 10-oktabrda Kaliforniyadagi Edvards havo kuchlari bazasiga qoʻndi. Yerning 66 orbitasi davomida besh kishilik ekipaj Quyoshning qutb hududlarini oʻrganish uchun Yupiter orqali toʻrt yillik sayohati davomida sayyoralararo zondni ishga tushirib, Ulysses kosmik kemasini muvaffaqiyatli ishga tushirdi, atmosfera ozon darajasini xaritalash uchun Shuttle Solar Backscatter Ultraviyole Instrument (SSBUV) dan foydalandi; boshqariladigan „kosmosda yongʻin“ tajribasini faollashtirdi (qattiq sirt yonish tajribasi yoki SSCE) va boshqa koʻplab ikkilamchi tajribalar, jumladan radiatsiya oʻlchovlari, polimer membranalarini ishlab chiqarish va mikrogravitatsiyaning oʻsimliklarga taʼsirini oʻtkazdi.

STS-53 Discovery 1992-yil 2-dekabrda Florida shtatidagi Kennedi kosmik markazidan uchirilgan. Besh kishilik ekipaj Mudofaa vazirligining DOD-1 foydali yukini joylashtirdi va keyin bir nechta Harbiy-Odam-kosmik va NASA tajribalarini oʻtkazdi. 175 soat ichida Yer atrofida 115 marta aylangan Discovery 1992-yil 9-dekabrda Kaliforniyadagi Edvards havo kuchlari bazasiga qoʻndi.

STS-65 Columbia 1994-yil 8-iyulda Florida shtatidagi Kennedi kosmik markazidan uchirilgan va 1994-yil 23-iyulda Floridaga qaytib kelgan. Ekipaj Ikkinchi Xalqaro Mikrogravitatsiya Laboratoriyasi (IML-2) missiyasini uzoq vaqt davomida amalga oshirgan. Parvoz 15 mamlakat va dunyoning olti kosmik agentligidan 82 ta tajribadan iborat edi. 15 kunlik rekord darajadagi parvoz davomida ekipaj Xalqaro kosmik stansiyada materiallar va hayot haqidagi fanlarni mikrogravitatsiya muhitida oʻrganish uchun tajribalar oʻtkazdi, bu esa kelajakdagi operatsiyalar va hamkorlikka yoʻl ochdi. Missiya 236 Yer orbitasida 356 soat 55 daqiqada bajarildi.

STS-88 Endeavour (1998-yil 4-15-dekabr) birinchi Xalqaro kosmik stansiyani yigʻish missiyasi edi. 12 kunlik missiya davomida Rossiyada ishlab chiqarilgan Funksional yuk bloki (FGB) zaryadlovchi qurilmasiga AQShda ishlab chiqarilgan Unity tugunlari biriktirildi. Ikki ekipaj aʼzosi stantsiyani yigʻish va jihozlash paytida markazlarni ulash va asboblar/jihozlarni ulash uchun uchta kosmik yurishni amalga oshirdi. Bundan tashqari, ekipaj Xalqaro kosmik stantsiyani dastlabki faollashtirish va birinchi uchirishni amalga oshirdi, uni kelajakdagi yigʻish missiyalari va toʻliq vaqtli ishgʻolga tayyorladi. Ekipaj, shuningdek, IMAX Cargo Bay Camera (ICBC) operatsiyalarini amalga oshirdi va ikkita sunʼiy yoʻldoshni uchirdi, AQSh havo kuchlari Phillips laboratoriyasi tomonidan qurilgan Mighty Sat 1 va Argentina sunʼiy yoʻldoshining birinchi muvaffaqiyatli uchirilishi boʻlgan SAC-A. eʼlon qilingan. Missiya Yerning 185 ta orbitasida 283 soat 18 daqiqada bajarildi.

Cabana kosmosda 1010 soatdan koʻproq vaqtni egalladi.

Tashkilotlar 

 Koinot tadqiqotchilari uyushmasi aʼzosi
 Eksperimental sinov uchuvchilari jamiyati aʼzosi

Mukofot va unvonlar 

 Mudofaadagi yuksak xizmatlari uchun medal
 Hurmatli uchuvchi xoch
 Mudofaadagi xizmatlari uchun medali
 „Buyuk xizmatlari uchun“ medali
 Milliy razvedka yutuqlari medali
 NASAning „Buyuk xizmatlari uchun“ medali
 ikkita NASAning eng yaxshi etakchilik medali
 NASAning ikkita alohida xizmat medali
 NASAning toʻrtta kosmik parvoz medali
 Dengizdagi parvoz mashgʻulotlarini yakunlagan eng yaxshi dengiz piyodalari uchun Amerika inqilobi qizlari mukofoti laureati (1976)
 Hurmatli bitiruvchi, AQSh dengiz sinovlari uchuvchilar maktabi
 De la Vaulx medali Xalqaro aviatsiya federatsiyasi (1994)
 Astronavtlar shon-sharaf zali (2008-yil may).

Manbalar

Havolalar 

 
 Spacefacts biography of Cabana
 Appearances on C-SPAN
 Robert Cabana on Twitter
Yashayotgan insonlar
1949-yilda tugʻilganlar