yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Qutlugʻ qon

Qutlugʻ qon— Oʻzbekiston xalq yozuvchisi, akademik Muso Toshmuhammad oʻgʻli Oybek qalamiga mansub tarixiy-badiiy roman. Asar 1938-yilda yozib tugatilgan,1940-yilda oʻzbek tilida, 1943-yilda rus tilida, 1949-yilda uygʻur va chex,1950-yilda slovak,1959-yilda qirgʻiz va ozarbayjon tillarida kitob holida nashr etilgan.

Soʻnggi marta 2019-yilda Yangiyoʻl Poligraph Servise nashriyoti tomonidan 368 betli qattiq muqovada nashr etildi. Romanda 1916-yil qoʻzgʻoloni arafasidagi oʻzbek xalqi hayotining fojiali manzaralari aks ettirilgan.

Sujet 
Qutlugʻ qon asarida oʻzbek xalqining yaqin oʻtmishdagi rus bosqinchilari va mahalliy amaldorlar tomonidan ezilganligi, xalqning oʻz ahvolini anglab ularga qarshi bosh koʻtargani badiiy tasvirlangan. Oʻzbek xalqining milliy ozodlik uchun olib borgan kurashlarida 1916-yilgi qoʻzgʻolon muhim oʻrin egallaydi.

„Garchi men roman viqealari yuz bergan vaqtda hali kichik bola boʻlsam ham xalq turmushini koʻrdim. Kambagʻallarning qorongʻu va dim uy-joylarini, boylarning atrifi baland-baland devorlar bilan oʻralgan hashamatli imoratlarini, muzdek hovuzi boʻlgan bogʻlarini koʻrdim. Men keyinchalik romanimda tasvir etilgan turmush va ijtimoiy munosabatlarning koʻpgina tomonlarini oʻsha vaqtdayoq chanqoqlik bilan kuzatgan va tushungan edim“- deya yozgan edi Oybek.

„Qutlugʻ qon“ ayanchli oʻtmishdan hikoya qiluvchi asar. Asar qahramonlari boylar va kambagʻallar, salbiy va ijobiy obrazlarga boʻlingan.

Romanda oʻzbeklar tarixining chirkin va qora kunlari, oq podsho istilosi davri, birinchi jahon urushida yengilayotgan podsho hukumatiga mardikor yollash va buni Turkiston xalqlari orasidan yigʻishi. Bunga qarama-qarshi yoʻlda harakat qilgan, haqiqat va sevgisi uchun kurashgan Yoʻlchining bu yoʻlda halok boʻlishi tasvirlangan.

Qahramonlari 
 Yoʻlchi–bosh qahramon, Mirzakarimboyning jiyani, Gulnorning sevgilisi. Asar nomidagi „Qutlugʻ qon“ Yoʻlchining qoni
 Gulnor-Yoʻlchining sevgilisi,Mirzakarimboy tomonidan ikkinchi xotin qilib olingan qiz
 Mirzakarimboy- Yoʻlchining togʻasi
 Xushroʻybibi-Yoʻlchinig onasi
 Nuri–Mirzakarimboyning Yoʻlchiga koʻngil qoʻygan qizi
 Tantiboyvachcha-Mirzakarimboyning kuyovi
 Hakimboyvachcha-Mirzakarimboyning oʻgʻli
 Yormat-boyning xizmatkori, Gulnorning otasi
 Shokir ota–etikdoʻz. Yoʻlchi va singlisiga otasidek boʻlib qolgan, uyidan joy bergan, Qutlugʻ qon soʻzi aynan uning ogʻzidan jaranglagan
 Shoqosim-boyning ishchilaridan
 Oʻroz-Yoʻlchining qirgʻiz doʻsti
 Qoratoy-Yoʻlchining doʻsti
 Unsin- Yoʻlchining singlisi
 Gulsum-Yormatning xotini
 Salimboyvachcha-Mirzakarimboyning oʻgʻli
 Qambar choʻloq
 Parpixoʻja
 Olimxon ellikboshi

Manbalar

Havolalar 

1940-yillar kitoblari
1940-yillar romanlari
Bella Thorne

Annabella Avery Thorne (; 8-oktyabr 1997-yilda tugʻilgan) amerikalik aktrisa, model va qoʻshiqchidir. U koʻplab yutuqlarga, jumladan Imagen Award, Shorty Award, Teen Choice Award va uch marta Young Artist Awardsga loyiq topilgan.

Filmografiyasi

Film

Televideniye

Singllari 
 Bella Thorne — Rockin’ Around the Christmas Tree
 Bella Thorne — TTYLXOX
 Bella Thorne and Zendaya — Fashion Is My Kryptonite
 Bella Thorne and Zendaya — Watch Me
 IM5 and Bella Thorne — Can’t Stay Away
 Bella Thorne and Pia Mia — Bubblegum Boy
 Bella Thorne — Blow The System
 Bella Thorne — Get’cha Head In The Game
 Bella Thorne — Ring Ring
 Bella Thorne & Roshon — Let’s Get Tricky
 Bella Thorne — Christmas Wrapper
 Bella Thorne and Zendaya — Contagious Love
 Bella Thorne — Bad Case Of You
 Bella Thorne — Call It Whatever
 Bella Thorne — Jersey
 Bella Thorne — Paperweight
 Bella Thorne — One More Night
 Bella Thorne — Boyfriend Material
 Bella Thorne & Prince Fox — Just Call
 Bella Thorne — Bitch I’m Bella Thorne
 Bella Thorne — Goat
 Bella Thorne — Pussy Mine
 Steve Aoki feat. Bella Thorne — Do Not Disturb
 Bella Thorne — Lonely
 Bella Thorne — SFB
 Bella Thorne — Shake It
 Bella Thorne feat. Malina Moye — Phantom

Yutuqlari

Manbalar

Havolalar 

  
 
 

1997-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Amerikalik aktrisalar
Amerikalik ayol qoʻshiqchilar
Amerikalik ayol modellar
Amerikalik televideniye aktrisalari
Amerikalik ovoz aktrisalari
Amerikalik bola aktrisalar
Amerikalik bola qoʻshiqchilar
Amerikalik ayol pop-qoʻshiqchilar
Amerikalik hip hop-qoʻshiqchilar
Navoiy (roman)

„Navoiy“ romani — 1942-yilda Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Muso Toshmuhammad oʻgʻli Oybek tomonidan yozilgan tarixiy roman. Oybekning ushbu romanida Navoiyning hayot yoʻli, oʻsha davrdagi hayot va murakkab siyosiy voqealar aks ettirilgan. Roman turli qarama-qarshiliklar va muhokamalardan soʻng ilk marotaba 1944-yilda nashr etilgan.

Asar hozirgacha rus, ingliz, ukrain, nemis, belorus, qozoq, turkman, ozarbayjon, tojik, arab, fors, eston, latish va xitoy tillariga tarjima qilingan. Oʻzbek tilida uzoq yillar davomida bir necha bor qayta nashr etilgan. Roman 2004-yilda Sharq nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasida 497 betli qattiq muqovada 10000 nusxada, 2019-yilda Yangiyoʻl Poligraph Servise nashriyotida, 2021-yilda Yangi Asr Avlodi nashriyotida ingliz tillida chop etildi.

Mazmuni 
„Navoiy“ tarixiy-biografik roman janrining nodir namunasidir. Roman voqealari 18 yoshli yigit — Alisher Navoiyning Samarqanddan Hirotga qaytishi bilan boshlanadi va Navoiy hayotining eng samarali va eng sermazmun davrlarini qamrab oladi. Asar voqealari Navoiyning oʻlimini aks ettirish bilan yakunlanadi. Asarda Navoiy tarjimai holining asosiy bosqichlari hayot haqiqatiga mos holda yorqin tasvirlangan. Asarda Navoiyning olijanob fazilatlari, ajoyib xislatlari, Vatan, xalq va adabiyot oldidagi buyuk xizmatlari birin-ketin ochilib boradi. Romanda Husayn Boyqaro, Xadicha begim, Moʻmin Mirzo, Darveshali, Binoiy, Majididdin singari tarixiy shaxslar obrazi ham berilgan. Ustalik bilan yaratilgan bu obrazlar bosh qahramon Navoiy xarakterini ochishda muhim oʻrin tutadi. „Navoiy“ romani oʻzbek tarixiy romanchiligi tilining shakllanishida ham muhim rol oʻynaydi. Asar tili oʻtmish davrning jonli tilini yaratish namunalaridan biri boʻlib qoldi, unda besh yuz yil avval yashagan tarixiy qahramonlarning tili hozirgi kitobxonlarga tushunarli qilib qayta shakllantiriladi.

Qahramonlari 
 Navoiy- Alisher Navoiy, shoir va mutaffakir olim, asardagi barcha personajlar unga bogʻlangan
 Nizomulmulk-
 Majididdin-
 Moʻmin Mirzo-
 Husayn Boyqaro — Xuroson hukumdori
 Badiuzzamon- Boyqaroning oʻgʻli (Navoiy unga qarata „Sizlarda Iskandarning soyasi ham yoʻq. Sizlar uning navkarlariga xam arzimaysizlar“ deya nadomat qilgan)
 Jomiy- fors shoiri
 Arslonqul-
 Sultonmurod-
 Dildor-
 Toʻgʻonbek-
 Shayx Bahlul-
 Valibek-
 Sohib Doro-
 Xoʻja Afzal-
 Darveshali-
 Zayniddin-
 Alovuddin Mahshadiy
 Xoʻja Abdulla Marvoriy

Manbalar

Havolalar 

1940-yillar romanlari
1940-yillar kitoblari
Tarixiy romanlar
Addamslar oilasi 2

Addamslar oilasi 2 () 2021-yili katta ekranlarga chiqarilgan qora komediya va roud-muvi janridagi kompyuter-animatsion film boʻlib, Metro-Goldwyn-Mayer, Bron Creative, Cinesite Studios, Nitrogen Studios, The Jackal Group va Glickmania studiyalari tomonidan ishlab chiqarilgan hamda United Artists Releasing (AQSh) va Universal Pictures (umumjahon) tomonidan tarqatilgan. Film rejissorlari — Greg Tiernan va Conrad Vernon, ssenariy mualliflari Dan Hernandez, Benji Samit, Ben Queen va Susanna Fogel, Hernandez va Samit yozgan hikoyaga asoslanishgan. Film Charles Addams tomonidan yaratilgan shu nomli qahramonlarga asoslangan. Film 2019-yilda ishlangan Addams oilasi filmi davomi boʻlib, filmda bosh qahramonlarga Oscar Isaac, Charlize Theron, Chloë Grace Moretz, Javon Walton, Nick Kroll, Wallace Shawn, Snoop Dogg, Bette Midler va Bill Hader ovoz berishgan.

Addamslar oilasi 2 filmi AQShda 2021-yil 1-oktabrdan, Oʻzbekistonda esa 2021-yil 14-oktabrdan boshlab katta ekranlarda namoyish etildi. Film tanqidchilar tomonidan salbiy baholandi, biroq omma tomonidan xush qarshilandi. Umumjahon boʻylab $110 million daromad qildi.

Syujeti

Ovoz berganlar 

 Oscar Isaac — Gomez Addams
 Charlize Theron — Morticia Addams
 Chloë Grace Moretz — Wednesday Addams
 Nick Kroll — Fester amaki
 Javon Walton — Pugsley Addams
 Bette Midler — Grandmama Addams
 Conrad Vernon — Lurch
 Dominic Lewis Lurch ijro etgan qoʻshiqni ijro etgan.
 Snoop Dogg — Cousin Itt
 Bill Hader — Cyrus Strange
 Wallace Shawn — Mr. Mustela
 Brian Sommer — Big Bad Ronny
 Ted Evans — Pongo
 Cherami Leigh — Ophelia

Mukofotlar

Manbalar

Havolalar 
  
 

2021-yil filmlari
2021-yil 3D filmlari
2021-yil animatsion filmlari
AQSh filmlari
AQSh 3D filmlari
AQSh animatsion filmlari
AQSh kompyuterli animatsion filmlari
Universal Pictures animatsion filmlari
Universal Pictures filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
Metro-Goldwyn-Mayer filmlari
Metro-Goldwyn-Mayer animatsion filmlari
Kanada filmlari
Kanada animatsion filmlari
AQSh qora komediya filmlari
COVID-19 pandemiyasi sababli premyerasi qoldirilgan filmlar
AQSh dahshatli filmlari
AQSh komediya filmlari
AQSh sarguzasht filmlari
Oltin zanglamas

Oltin zanglamas— Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Shuhrat tomonidan 1963-1965-yillarda yozilgan roman. Ilk marotaba 1967-yilda nashr etilgan. Oltin Zanglamas romanida urushdan oldingi va keyingi davrda mudhish qatagʻonlarga duchor etilgan halol, imon-eʼtiqodli kishilarning fojiali qismati badiiy tasvirlangan.

Roman sovet va mustaqillik davrlarida koʻp marotaba nashr etilgan. 1995-yilda Sharq nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati romanni 400 betli qattiq muqovada 25 000 nusxada nashr etdi. 2018-yilda esa Yangi Asr Avlodi nashriyotida 480 betli qattiq muqovada krill alifbosida chop etildi. Roman soʻnggi marta 2021-yilda Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanat nashriyotida 520 betli qattiq muqovada lotin yozuvida nashr etildi.

Syujeti 
Roman adibning quyidagi soʻzlari bilan boshlanadi: „Mehribon onam, sevikli muallimim, qadrdon doʻstim, aziz farzandlarimga bagʻishlayman“.

Asarning bosh qahramoni Sodiq ismli halol, vijdonli toʻgʻrisoʻz oʻqituvchi. U maktab direktori sifatida juda faol va atrofidagilarga nisbatan talabchan, qattiqqoʻl. Uning ana shu xususiyatlari maktabdosh ayrim dangasa, xulqi buzuq, saviyasi past xodimlarga yoqmaydi. Atrofda hech sababsiz „qama-qama“lar avj olgan vaziyat bundaylarga juda qoʻl keladi va ular sofdil Sodiqni ham „chaquv“ bilan qamatishga muvaffaq boʻlishadi.

„Men bu hayotning atrofidamas, naq ichida boʻlganman. Bu mavzuda biror narsa yaratmasam koʻnglim joyiga tushmas edi“ -deya yozgan edi Shuhrat asari haqida.

Qahramonlari 
 Sodiq-oʻqituvchi, bosh qahramon
 Jannat-Sodiqning kasalmand xotini
 Mirsalim-oʻqituvchi
 Shukurov-o‘qituvchi
 Chuxanov-o‘qituvchi
 Qodir-Sodiqning ukasi
 Adolat xola-Sodiq va Qodirning onasi, hammani jon bolam deganidan mahalladagilar „Jonbolam xola“ deya nom berishgan
Aziza-Qodirning sevgilisi, Mirsalimning qizi,institutni bitirgan frontdagi vrach
Dilovarxo'ja-sobiq bosmachi,dushmanning oltin tuvagiga uchgan sotqin, Bogunning qotili
Bogun-Sodiqning do'sti
Pushkaryov-NKVD xodimi, Sodiqning tergovchisi

Manbalar

Havolalar 

1960-yillar kitoblari
1960-yillar romanlari
Romanlar
Shuhrat asarlari
Eski o‘zbek yozuvi (Mustaqil o‘rganuvchilar uchun)

Eski oʻzbek yozuvi (Mustaqil oʻrganuvchilar uchun) — X asrdan tortib XX asr boshlarigacha rasmiy yozuv sifatida qoʻllanilib kelgan arab alifbosi haqida boʻlib, eski yozuvga qiziquvchi keng kitobxonlar ommasiga moʻljallangan.

Manbalar 

Kitoblar
Shinelli yillar

"Shinelli yillar" — oʻzbek adabiyotining yirik namoyondasi Shuhrat qalamiga mansub roman.Bu adibning ilk romani boʻlib 1947-1957-yillar oraligʻida yozilgan. Adib asarida ikkinchi jahon urushi frontlarida orttirgan katta hayotiy tajribasi asosida oʻzbek xalqining urush davridagi jangovar hayoti, qahramonligi, vatanparvarligi, qiyinchiliklarga bardoshi, kelajakka umidi haqida hikoya qiladi.

Asar 1975-yilda Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi tomonidan 592 betli qattiq muqovada 60 000 nusxada nashr etilgan. Soʻnggi marta 2019-yilda Adabiyot uchqunlari nashriyotida 720 betli yumshoq muqovada nashr etildi.

Sujet 
„Shinelli yillar“ romanida bosh qahramon oʻzbek yigiti Elmurodning hayoti misolida urushning boshidan oxirigacha boʻlgan davrdagi xarakterli voqealar tasvirlangan. Roman voqeasi Oʻzbekistonda boshlanib, Volga boʻylarida, Kavkazda, Ukrainada va chet ellarda davom etadi. Voqea fashistlar Germaniyasi tor-mor qilingach, Elmurodning oʻz uyiga, tinch hayotga qaytishi bilan tugaydi. Asarda oʻzbek jangchisining insoniyat oldidagi tarixiy xizmatlari koʻrsatilgan.

Qahramonlari 
 Elmurod
 Fotima
 Yoʻldosh
 Anna Ivanovna
 Dubenko
 Turdiyev
 Gorkunov
 Muharram
 Zebo
 Latofat
 Bondar
 Rakitin

Manbalar

Havolalar 

1950-yillar kitoblari
Romanlar
1950-yillar romanlari
Oʻzbek—rus—ingliz—nemis tillarida soʻz boshqaruviga doir lugʻat ma’lumotnoma

Oʻzbek—rus—ingliz—nemis tillarida soʻz boshqaruviga doir lugʻat ma’lumotnoma – mazkur lugʻat ma’lumotnoma hozirgi zamon oʻzbek tilida eng koʻp takrorlanadigan soʻzlardan va shu soʻzlarning rus, ingliz, nemis tillaridagi ekvivalentlaridan iborat boʻlgan 900 dan koʻproq soʻzni oʻz ichiga olgan.

Chet tillarini oʻrganishda soʻzlar boshqaruvi ancha qiyinchiliklar tugʻdiradi. Oʻzbek, rus, ingliz va nemis tillaridek toʻrtta turli tizimga mansub tillarda soʻzlar boshqaruvini aniqlanishi chet tillarni oʻrganuvchilarga oʻz ona tilisi bilan chet til oʻrtasidagi farqni aniqlash imkonini beradi.

Har bir soʻz uchun toʻrtta tilda uning boshqaruviga oid misollar berilgan.

Masalan:

3. ajablanmoq JK (joʻnalish kelishigi): U mening toʻsatdan kelganimga (nimaga?) ajablandi.

удивляться ДП: Она удивилась моему неожиданному приезду (чему?)

to be amuzed at smth.: She was amuzed at my unexpected arrival (what ... at?)

staunen über A.: Sie staunte über meine plötzliche Ankunft (worüber?)

Mazkur lugʻat ma’lumotnomadan chet tilini oʻrganayotgan barcha yoshdagi oʻquvchilar foydalanishi mumkin.

Manbalar 

V.A.Fyodorov, G.A.Aliyev, Oʻzbek – rus – ingliz – nemis tillarida soʻz boshqaruviga doir lugʻat ma’lumotnoma, “Oʻqituvchi” 1997, 288 bet
David MacMillan

David William Cross MacMillan (; 1968-yil 16-martda tugʻilgan) shotland kimyogaridir. Princeton universitetida kimyo boʻyicha professor (2006-yil sentabrdan) boʻlib, 2010-yildan 2015-yilga qadar universitet kimyo kafedrasi mudiri oʻlaroq ham faoliyat yuritgan. Glasgow universiteti (bakalavr) va Irvinedagi Kaliforniya universitetini (falsafa doktori, 1996) tugatgan. U Benjamin List bilan birga 2021-yilda „asimmetrik organokatalizatorni rivojlantirgani“ uchun kimyo boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻldi.

Manbalar 

1968-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Kimyogarlar
Britaniyalik Nobel mukofoti laureatlari
Bedknobs and Broomsticks

Bedknobs and Broomsticks — 1971-yilda Walt Disney produserlik qilgan, Walt Disney Productions studiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan hamda Buena Vista Distribution tomonidan tarqatilgan Amerika animatsion filmi.

Musiqasi

Adabiyotlar 
 Arnold, Mark (31-oktyabr 2013-yil). Frozen in Ice: The Story of Walt Disney Productions, 1966-1985. BearManor Media. ISBN 978-1593937515.
 Koenig, David (1997). Mouse Under Glass: Secrets of Disney Animation & Theme Parks. Bonaventure Press. ISBN 978-0964060517.
 Sherman, Robert; Sherman, Richard (1998). Waltʼs Time: from before to beyond. Camphor Tree Publishers. ISBN 978-0964605930.

Havolalar  
 
 
 

1971-yil filmlari
1971-yil animatsion filmlari
AQSh filmlari
AQSh animatsion filmlari
Walt Disney Pictures filmlari
Ingliz tilidagi filmlar
Hayvonlar haqidagi animatsion filmlar
AQSh fentezi filmlari
AQSh sarguzasht filmlari
Quyosh qoraymas

"Quyosh qoraymas" — Oʻzbekiston xalq yozuvchisi, akademik Muso Toshmuhammad oʻgʻli Oybek ijodiga mansub 1943-1957-yillarda yozilgan roman. Adib „Quyosh qoraymas“ romanida Bektemir ismli askar va uning ikki doʻsti misolida SSSRning tayyorgarliksiz urushga kirgani va rahbarlarning qoʻpol xatolari tufayli turli xalqlardan boʻlgan millionlab kishilar, shu jumladan, oʻzbek jangchilarining „toʻp yemi“ boʻlgani haqidagi haqiqatni badiiy mujassamlantirib bergan.

Romanning ilk variantidan parchalar „Qizil Oʻzbekiston“ gazetasida va „Sharq yulduzi“ jurnalida eʼlon qilib borilgan. Asar 1971-yilda Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etildi. 1977-yilda esa Oʻqituvchi nashriyoti tomonidan roman 120 000 nusxada bosib chiqarildi. Soʻnggi marotaba 2020-2021-yillarda Yangi Asr Avlodi nashriyotida nashr etildi.

Yaratilish tarixi 

Oybek 1942-yil dekabridan 1943-yilning mart oyiga qadar Gʻarbiy frontda, Moskva, Voronej, Kursk, Belgorod uchun boʻlgan janglarda oʻzbek jangchilari orasida boʻlib, ularning jasorati, qahramonliklari haqida material toʻpladi.

Adib xotiralarida shunday yozgandi: "Ogʻir urush yillarida men „Quyosh qoraymas“ degan yangi roman ustida ish boshladim. Ulugʻ Vatan urushi frontlaridagi oʻzbek jangchilarini koʻrsatishga harakat qildim. Men artistlar brigadasi bilan frontga borgan boʻlsam ham, u yerda brigadadan ajralib qoldim. Chunki faqat sharoitni, kishilarni chuqur oʻrganibgina jangchi va komandirlarning qahramonligi haqida asar yozish mumkinligini angladim va frontda uch oy qolib ketdim".

Oybek frontdan qaytganidan keyin bu roman ustida ish boshladi. Romanning dastlabki variantidan parchalar „Qizil Oʻzbekiston“ gazetasida, „Armugʻon“, „Zafar“ deb nomlangan almanaxlarda, „Sharq yulduzi“ jurnalida eʼlon qilib borilgan.

Roman ustida ishlash materiallar yetarli boʻlmagani uchun vaqtinchalik toʻxtatiladi. Oradan anchagina fursat oʻtib, puxta tayyorgarlikdan keyin adib oʻz asarini qayta yozishga kirishdi va 1957-yil dekabrida romanni yozib tamomladi.

Qahramonlari 
 Bektemir Oʻrinboyev
 Asqar polvon
 Kamol
 Dubov
 Nikolin
 Azimov
 Hoshimjon Saidov
 Popov
 Mirxoliq
 Salima
 Ali tajang
 Nadya

Manbalar

Havolalar 

Romanlar
1950-yillar kitoblari
Aka-uka Karamazovlar

„Aka-uka Karamazovlar“— rus yozuvchisi Fyodor Dostoyevskiy ijodiga mansub roman. Asar muallifning soʻnggi romani boʻlib ikki yil davomida yozilgan. Roman ilk bora „Russkiy Vestnik“ jurnalida qismlarga boʻlinib nashr etilgan. Nashr etish 1880-yil noyabr oyida yozuvchi vafotidan ikki oy oldin yakunlandi. Romanda uch aka uka Ivan,  Aleksey va Dmitriy Karamazovlar borliqning asl mohiyati va hayot falsafasi haqidagi savollarga oʻz yoʻli, oʻz dunyoqarashi bilan javob topishga harakat qilshadi.

Asar oʻzbek tilida Ibroxim Gʻafurov tarjimasi bilan bir necha bora nashr etilgan. Soʻnggi marotaba 2021-yilda Yangi Asr Avlodi nashriyoti tomonidan 572 betli qattiq muqovada chop etildi.

Sujet 
"Aka-uka Karamazovlar" romani „Buyuk gunohkorning tarixi“ dostonining birinchi qismi sifatida yozilgan boʻlib, eʼtiqod, erkinlik va axloqning chuqur falsafiy muammolariga bagʻishlangan. 

Hikoyaning markazida uchta aka-uka — Ivan, Aleksey va Dmitriy borliqning asosiy sabablari va yakuniy maqsadlari haqidagi savollarga javob topishga harakat qilishadi. Ular Xudo va ruhning oʻlmasligi haqidagi savolga javob berishga harakat qilib, oʻz hayotidagi tanlovini qilishadi.

Dostoevskiy „Aka-uka Karamazovlar“ haqidagi xotiralarida: „Men hech bir asarimga bundan jiddiyroq qaramaganman“, deb yozgan edi.

Qahramonlari 
 Fyodor	Pavlovich Karamazov
 Dmitriy Fydorovich Karamazov
 Ivan Fyodorovich Karamazov
 Aleksey Fyodorovich Karamazov
 Pavel Fyodorovich Smerdyakov
 Agrefena Aleksandrovna Svetlova
 Katerina Ivanovna Verxovtseva
 Ilya Nikolayevich Snegiryov

Manbalar

Havolalar 

Romanlar
1880-yillar kitoblari
Foizli svop

Foizli svop (inglizchada: interest rate swap, IRS) - bu ikki tomon o'rtasidagi kelishuv ko'rinishidagi hosilaviy moliyaviy vosita bo'lib, ma'lum bir sanada bir tomon boshqa tomonga ma'lum miqdorda belgilangan foizlarni to'laydi va ikkinchi tomondan o’zgaruvchan stavkadagi foizlar miqdorida (masalan, LIBOR bo'yicha) to'lovni oladi.
 
Boʻlgʻusi stavka kelishuvi (inglizchada: Forward Rate Agreement) standartlashtirilgan foiz svopi.
 
Foiz svoplari odatda aktivlar va passivlar bilan operatsiyalarni sugʻurtalashda qatʼiy belgilangan stavkalarni oʻzgaruvchan stavkalarga va aksincha yoʻnalishda oʻzaro oʻtkazish uchun qoʻllanadi. Foiz stavkasi almashinuvi boʻyicha pozitsiya shartnoma taraflari uchun foiz va kredit risklarini oʻz ichiga oladi.

Izoh 
Foiz svoplari turli xil investitsiya strategiyalarida qoʻllanadi. Ular mashhur xedjlash va moliyaviy spekulyatsiya vositasi hisoblanadi.

Xedjlash  
Svop kelishuvi boʻyicha foiz stavkasini qatʼiy belgilash foiz stavkalarining pasayib ketishidan himoyalanish imkonini beradi. Boshqa tomondan, kontragent pastroq foiz stavkalaridan foyda oladi.

Spekulyatsiyalar 
Foiz svopi boʻyicha pozitsiyaga kirishning chegarasi pastligi tufayli, ular foiz stavkalari harakati yoʻnalishida spekulyatsiya qiluvchi treyderlar tomonidan keng qoʻllanadi.
 
Shunday qilib, narxning tushishi kutilayotgan asosiy aktiv boʻyicha toʻlaqonli qisqa pozitsiyani ochish oʻrniga, treyder faqat ana shu davr uchun foiz stavkasini belgilaydigan svop shartnomasini tuzishi yetarli boʻladi.

Manbalar 

Iqtisodiyot
Christoph Waltz

Christoph Waltz (; 4-oktyabr 1956-yilda tugʻilgan) avstriyalik va germaniyalik boʻlgan aktyordir. U koʻplab mukofotlarga, jumladan ikki marta Oscar, ikki marta British Academy Film Awards, ikki marta Screen Actors Guild Awards va ikki marta Oltin globusga sohib boʻlgan. 2009-yildan beri asosan AQSh filmlarida rol ijro etadi.

Filmografiyasi

Manbalar

Havolalar 

 

1956-yilda tugʻilganlar
Avstriyalik aktyorlar
Yashayotgan insonlar
Germaniyalik erkak aktyorlar
Kinorejissyorlar
Duolingo

Duolingo (djuːoʊˈlɪŋɡoʊ) — Qo'shimcha xorijiy tillarni oʻrgatuvchi veb-sayt va mobil ilova boʻlib foydalanuvchilar oraliq takrorlash yordamida soʻz boyligi, grammatika va talaffuzni mashq qilish uchun oʻziga xos „koʻnikmalarga“ ega boʻlgan holda maqsadli tillariga moslashtirilgan „tarmoqlardan“ foydalangan holda oʻrganadilar. Koʻnikmalar doirasidagi mashqlar yozma tarjima, oʻqishni tushunish, nutqni tushunish va qisqa hikoya mashqlarini oʻz ichiga olishi mumkin. 2021-yil iyun holatiga koʻra, Duolingo 40 tilda 103 xil til kurslarini taklif etmoqda (biroq hali oʻzbek tili mavjud emas). Duolingo platformasining 500 milliondan ortiq roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilari bor.

Kompaniya freemium (bepul foydalanish) modelidan foydalanadi: ilova va veb-saytga bepul kirish mumkin. Biroq Duolingo ham haq evaziga premium (ayrim afzalliklar qoʻshilgan pullik xizmatlar) xizmatni taklif qiladi.

Tarixi 
Duolingo gʻoyasi 2009-yil oxirida Pitsburg (Pensilvaniya, AQSH)da Karnegi Mellon universiteti professori Luis fon Ahn va uning shogirdi Severin Hacker tomonidan ilgari surilgan. Von Ahn oʻzining ikkinchi kompaniyasi reCAPTCHA xizmatini Googlega sotgan va Hacker bilan birga taʼlim bilan bogʻliq xizmatni tuzish ustida ish boshladi. Buning sababi Von Ahnning Gvatemalada unib oʻsganligi uning jamiyatidagi odamlarga ingliz tilini oʻrganish qanchalik qimmat ekanligi bunga turtki boʻlgan. Shveytsariyada tugʻilgan Hacker (Duolingo asoschisi va hozirgi texnik direktori) „bepul taʼlim haqiqatan ham dunyoni oʻzgartiradi“ deb ishongan va odamlarga buning uchun imkoniyat yaratmoqchi edi.

Loyiha dastlab Luis fon Ahnning MakArtur stipendiyasi va Milliy fan fondi granti tomonidan homiylik qilingan.

Manbalar 

Duolingo
Yirik uzelli yigʻish

Yirik uzelli yigʻish yoki SKD ( — „yarim qismlarga ajratilgan“, shuningdek, istehzo bilan „otvyortkada yigʻish“ ) — bu avtomobil yigʻish texnologiyasi boʻlib, unda yigʻish uchun toʻliq tayyor qismlar yigʻish joyiga ishlab chiqaruvchidan koʻpincha katta birliklar shaklida yetkazib beriladi. Mashinani yigʻish uchun alohida birliklar, agregatlar va qismlardan iborat dastgohlar toʻplami yoki standart toʻplam keyingi yigʻish uchun zavodga maxsus konteynerlarda chet eldan yetkazib beriladi  . SKD avtomobilni yigʻishning eng oddiy texnologiyasi boʻlib, dastlabki bosqichda deyarli barcha yigʻish zavodlari tomonidan qoʻllanadi  .

SKD koʻpincha avtomobillarni import qilishda yuqori import bojlari yoki aktsiz soligʻini yengishning bir usuli sifatida ishlatiladi, chunki bir qismi uchun bojlar tayyor mashinaga qaraganda kamroq boʻladi. Bu „hiyla“ni ham yangi va ham eski avtomobillar uchun qoʻllash mumkin  .

SKD indeksi 0 dan 4 gacha boʻlgan toʻrtta kichik toifani oʻz ichiga oladi va ularning soni qancha koʻp boʻlsa, yigʻish texnologiyasi shunchalik murakkab va taʼminot birliklari maydaroq boʻladi. Bularning eng oddiysi SKD 0 boʻlib, bunda toʻliq tayyor avtomobillar oz sonli katta qismlarga demontaj qilinadi hamda turli elementlari va qismlari olib tashlangan holda, (masalan, oʻrindiqlar, ichki qoplamalar, yoritish uskunalari, bamperlar, dvigatel, uzatishlar qutisi va boshqalar) yigʻish joyiga olib kelinadi va qayta yigʻiladi. SKD 4 da esa „yalangʻoch“ boʻyalgan kuzov qismlar va barcha kerakli qismlar yetkaziladi va yiğiladi. Biroq, SKD 4 ni kichikuzelli yiğish (CKD) bilan adashtirmaslik kerak. Kichikuzelli yiğish (CKD) nafaqat kuzovlarni payvandlash, boʻyash va qismlarni yiğish tushuniladi. Koʻpincha komponentlar bir qator mahalliy ishlab chiqaruvchilardan sotib olinadi.

Odatda, SKD quyidagicha ishlaydi:

 Zavodga avtomobil butlovchi qismlari xorijdan keltiriladi.
 Shundan soʻng, avtomobillarni yigʻish uchun ishlab chiqarish mutaxassislari ularni mexanik shikastlanishlar bor yoki yoʻqligini tekshiradilar.
 Keyin korpus konveyerga oʻrnatiladi. Avtomobilning qismlari olib tashlanadi va maxsus qutiga joylashtiriladi.
 Qismlar ularning maqsadi va oʻrnatish joyiga qarab taqsimlanadi.
 Avtomobil platformasi va shassisining qismlari maxsus platformaga oʻrnatiladi, bu yerda ularga osma va tormoz tizimining elementlari oʻrnatiladi.
 Shundan soʻng, korpusning shassiga ulanishi amalga oshiriladi — bu murakkablik va mehnat zichligi tufayli eng muhim operatsiyalardan biri hisoblanadi.
 Keyin yetishmayotgan qismlarni va agregatlarni ulashadi, elektr simlarini, shlanglarni va quvurlarni ulashadi.
 Yigʻishdan soʻng mashinaga antifriz, tormoz suyuqligi va yoqilgʻi-moylash materiallari (moylar, benzin yoki dizel yoqilgʻisi) quyiladi.

Yakuniy bosqichda — yigʻilgan avtomobilni sinovdan oʻtkaziladi va nazorat qilinadi  .

Manbalar 

Xalqaro savdo
Avtomobilsozlik
Avtomobil
Avtobus ishlab chiqaruvchilar
Braziliya portugal tili

Braziliya portugal tili (Português do Brasil,  yoki português brasileiro,  — eng koʻp soʻzlashadigan portugal tilidagi lahjalar toʻplami. Bu tilda Braziliyaning deyarli barcha 200 million aholisi so'zlashadi va hozirda boshqa mamlakatlarga hijrat qilgan ikki millionga yaqin braziliyalikdan iborat butun braziliyalik diaspora tomonidan keng tarqalgan.

Braziliya portugal tili, ayniqsa, fonologiya va prosodiyada, Portugaliya va portugal tilida so'zlashuvchi Afrika mamlakatlaridagi dialektlardan sezilarli darajada farq qiladi. Ushbu so'nggi mamlakatlarda til zamonaviy Evropa portugal tili bilan yaqinroq munosabatda bo'ladi, chunki qisman ularda Portugal mustamlakachilik hukmronligi Braziliyaga qaraganda yaqinda tugadi. Og'zaki navlar o'rtasidagi farqlarga qaramay, Braziliya portugal va Evropa portugal tillari rasmiy yozuvda bir oz farq qiladi (koʻp jihatdan Amerika va Britaniya inglizlari o'rtasidagi farqlarga o'xshash).

Til kodi 
pt portugal tilining ISO standarti bilan belgilangan til kodidir (qarang: ISO 639-1 va ISO 3166-1 alpha-2). Og'zaki yoki yozma Braziliya portugal tili uchun ISO kodi yo'q.

bzs ISO standarti tomonidan belgilangan Braziliya imo-ishora tilining til kodi (qarang ISO 639-3).

pt-BR Braziliya portugal tili uchun Internet standartlari bilan belgilangan til kodi.

Manbalar 

Portugal tili
Braziliya
EdisonFuture

EdisonFuture — 2020-yilda tashkil etilgan Kaliforniyaning Livermor shahrida joylashgan elektr pikap va furgonlar ishlab chiqarishni rejalashtirgan Amerika startap kompaniyasi. U Xitoyning SPI Energy kompaniyasiga tegishli.

Tarix 

2020-yilda Xitoyning SPI Energy kompaniyasi AQShdagi faoliyatini kengaytirishga, bundan tashqari mahalliy Phoenix Motorcars kompaniyasining toʻliq ulushiga egalik qilish bilan birgalikda, EdisonFuture startapini tashkil qilishga qaror qildi. 2021-yil yanvar oyida kompaniya birinchi rejalashtirilgan EdisonFuture avtomobillarining tashqi koʻrinishini ishlab chiqish topshirilgan Icona Design dizaynerlik byurosi bilan hamkorlikni boshladi.

2021-yil oktabr oyi oʻrtalarida EdisonFuture oʻzining birinchi avtomobili EF1 ning batafsil vizual tasvirlarini taqdim etdi. Modellar Toʻliq oʻlchamli 4 eshikli pikap EF1-T (old qatorda 3 ta va orqa qatorda 3ta oʻrindiq) va furgon EF1-V (oldi qatorda 3 ta oʻrindiq) koʻrinishida mavjud boʻlib, u 2022-yilning birinchi yarmida sotuvga chiqarilishi kutilmoqda. Startap hozircha avtomobilning toʻliq tavsifi va koʻrsatkichlarini taqdim etmadi.

Manbalar

Shuningdek q. 
Tesla
Rivian

Havolalar 

 

Avtomobillar
Avtomobilsozlik
AQSh avtomobillari
Hoji (ziyoratchi)

Hoji () — Makka shahrida haj amallarini bajargan musulmonga beriladigan faxriy unvon. Asosan kishining ismidan keyin qoʻshib ishlatiladi (masalan: Murod hoji, Akbar hoji). Baʼzi hollarda ism yoki familiya shaklida ham qoʻllanadi. Haj qilgan ayollar "hojja" () deyiladi.

Qoʻllanilishi

Arabistonda 
Arab mamlakatlarida keng tarqalgan haj va hajja soʻzlari, hajga borgan yoki bormaganidan qatʼi nazar, keksa yoshdagi kishiga hurmat bilan murojaat qilish uslubidir.
Ushbu soʻz maqom yokida ulugʻ unvon emas

Bolqon davlatlarida 
Bir paytlar Usmonlilar hukmronligi ostida boʻlgan Bolqondagi nasroniy mamlakatlarida (hozirgi Bolgariya, Serbiya, Gretsiya, Chernogoriya, Shimoliy Makedoniya va Ruminiyada) "hoji" atamasi Quddus va Muqaddas Yerga sayohat qilgan nasroniyga nisbatan qoʻllanadi.

Janubi-sharqiy osiyo 
Malay tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarda ham hoji va hojja soʻzlari haj amallarini bajargan kishiga nisbatan qoʻllanadi. Ular qisqa qilib, mos ravishda H. va Hj. belgisini ishlatishadi.

Eronda 
Eronda armiya qoʻmondonlarining harbiy unvoni boʻlgan "Sardar"(General) oʻrniga, Hoji (حاج) atamasi qoʻllanadi.

Kiprda 
Kiprda ushbu unvon shunchalik koʻp tarqalganki, xatto baʼzi grek nasroniylarining familiyalarida ham qoʻllanadi. Masalan Hojiziannu. Bining sababi Kipr Quddus va Muqaddas Yerga juda yaqin joylashgani va bir necha asrlar davomida bu yerdagi musulmon va nasroniylar oʻzaro aralashib yashaganligidir.

Irqiy kamsitishlar 
Iroq urushi paytida amerikalik askarlar Iroq qoʻzgʻolonchilari va mahalliy arab aholisiga nisbatan "Hoji" jargon soʻzini ishlatgan, xuddi vetnamliklarga nisbatan "Charli" va " Viktor Charli " soʻzlarini ishlatgani kabi.

Manbalar

Adabiyot
Oʻzbekiston iqtisodiyoti

Oʻzbekiston iqtisodiyoti — Oʻzbekiston gazga boʻlgan talab boʻyicha dunyoda 14-oʻrinda, eksport boʻyicha uchinchi va import boʻyicha oltinchi, uran yetkazib berish boʻyicha dunyoda yettinchi (jahon uran zaxirasining 4 %), umumiy uran yetkazib berish boʻyicha dunyoda toʻrtinchi oʻrinda. 1991-2017-yillarda iqtisodiyotning tuzilishi keskin oʻzgardi: UDMda ichki qarzning ulushi 37 % dan 19,2 % gacha kamaydi 

Salbiy tarafkashlik: soliq toʻlashdan osilgan ichki talabning atigi 25 % ni tashkil qiladi.

Iqtisodiy masalalar boʻyicha UDM-in strukturu (2017): ulushi Mamlakatning ÜDM-də qishloq tasərrüfat — 19,2 %, xizmatlarning ulushi UDM-da — 47,3 %, Sanoatning UDM-da — 33,

Mashgʻulluq: qishloq tasarrufatda 44 %, sanoatda 20 %, xizmatlarrufatda 36 %.

Oʻzbekistonning xolis va toʻgʻri baholanishini taʼminlash uchun Mudofaa statistika qoʻmitasi doimo xalqaro tashkilotlarning 17 ta anketasini toʻldiradi. Xususan, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Yevropa Iqtisodiy Komissiyasi, Xalqaro Valyuta Fondi, Jahon Banki, Yevropa Yangidan qurilish va rivojlanish Banki, Osiyo taraqqiyot Banki va boshqa Inkishaf Bank va boshqa xalqaro dasturlar. 

2020-yilda Oʻzbekiston iqtisodiyotiga yoʻnaltirilgan xorijiy investitsiyalar hajmi 10 milliard dollarni tashkil qildi.

Mutaxassislarning intellectuali UDM-da Oʻzbekistonning ulushi 45-46 %.

Yoqilgʻi va energiya manbalari 
Bugungi kunda mamlakatimiz asosiy yoqilgʻi-energetika resurslarining 97 foizi neft va gaz, 2,3 foizi koʻmir va 0,7 foizi gidroenergetika hisoblanadi. Mamlakatdagi eng yirik kompaniyalardan biri bu UzTransGaz.

Neft va gaz zaxiralari va Geologik neft zaxiralari — 5 mlrd. Tasdiqlangan neft zaxiralari — 100 million tonna .

Tabiiy gazning geologik zaxiralari — 5 trillion kub metrdan ortiq m. Tabiiy gaz zaxiralari — 1,1 trillion m³.

Oʻzbekiston Iqtisodiy Tadqiqotlar Markazi (ITM) maʼlumotlariga koʻra, hozirgi tendentsiyalar va resurslar isteʼmoli saqlanib qolgan holda, Oʻzbekistonning tabiiy gaz va koʻmir zaxiralari yaqin 20-30 yilga yetadi, neft zaxiralari esa amalda mavjud .

Manbalar

Havolalar 

Iqtisodiyot
Oʻzbekiston iqtisodiyoti
Toshkent davlat transport universiteti

Toshkent davlat transport universiteti— Respublika transport sohasi uchun yuqori malakali kadrlarni tayyorlash tizimini ilgʻor xorijiy tajriba va xalqaro standartlar asosida tubdan takomillashtirish, oʻquv jarayoniga oʻqitishning innovatsion shakl va metodlari hamda zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalarini keng joriy etish, shuningdek, tarmoq taʼlim muassasalarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va ilmiy salohiyatini yanada oshirish maqsadida tashkil etilgan.

Tarixi 
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 05.04.2020 yildagi PQ-4703-sonli farmoniga muvofiq, transport vazirining 05/20/2020 yildagi 96-sonli buyrug’i bilan Toshkent temir yo`l instituti bazasida Transport muhandislari, Toshkent avtomobil yo’llarini loyihalash, qurish va ekspluatatsiya qilish instituti va Toshkent davlat texnika universiteti aerokosmik texnologiyalar fakulteti, Toshkent davlat transport universiteti tashkil etildi..

Universitet rahbariyati
 Abduraxmanov Odil Kalandarovich — Rektor
 Gulamov Abdulaziz Abdullayevich — O’quv ishlari bo’yicha prorektor
 Shaumarov Said Sanatovich — Ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha prorektor
 Baratov Dilshod Xamidullayevich — Yoshlar masalalari va ma'naviy-ma'rifiy ishlari bo'yicha birinchi prorektor
 Toʻrayev Bahodir Xatamovich — Xalqaro hamkorlik bo'yicha prorektor
 Muhammadjonova Shohsanam Islomjon qizi  — Rektorning Axborot siyosati masalalari boʻyicha maslahatchisi, matbuot kotibi

Fakultetlar

Kafedralar

Xalqaro aloqalar va reyting 
Xalqaro aloqalar bo‘limi institut va uning tarkibiy bo‘linmalari, professor-o‘qituvchilari va xodimlarining xorijiy tashkilotlar, shu jumladan xorijiy oliy ta’lim muassasalari, markazlari bilan hamkorlik faoliyatini tashkillashtiradi. Institut xorijiy talabalarning o'quv hamda ilmiy faoliyatini, professor-o‘qituvchilarning tadqiqot va mehnat faoliyatini muvofiqlashtiradi. 

Institutni xalqaro e’tirof etilgan QS, THE, ARWU, UI GreenMetric va boshqa xalqaro reytinglarni TOP 1000 talikka kirishda har yili faol ishtirok etadi.

Bakalavr mutaxassisliklari

Kunduzgi

Magistratura mutaxassisliklari

Ilmiy tadqiqot 
Nufuzli reyting agentliklarida yuqori oʻrinlarni egallash maqsadida Toshkent davlat transport universitetida salmoqli ishlar amalga oshirilmoqda, hususan, THE Impact rankings reytingida oxirgi 2 yilda 1001+ oʻrinni egallab kelmoqda, THE Impact rankings - BRM-7, toza va arzon energiya yoʻnalishida- dunyoning TOP-200 universitetlari qatoridan oʻrin egalladi. THE WUR asosiy reytingida indekslanish uchun tayyorgarlik jarayonida boʻlib, hozirda “reportyor” maqomida (simulyatsiya natijasiga koʻra 1636 oʻrinda); Green Metrics reytingida - 617, Unirankda - 15 oʻrin (Toshkent shahri boʻyicha) va Webometricsda  41 oʻrin(Oʻzbekiston boʻyicha))larni egallagan; QS Stars baholash reytingida 4 ta yulduzga baholandi, hususan alohida kategoriyalar – taʼlim va ish bilan taʼminlash yuzasidan 5 ta yulduz qoʻlga kiritildi.

Manbalar 

Oʻzbekistondagi universitetlar
Otsiket

Otsiket 1964-yilda AQShda Felininolog Virjiniya Deyl qisqa moynali mushuklarni yetishtirib chiqarish bilan shugʻullangan. Buning uchun u abissin siam va Amerika zotli mushuklarni olgan. Natija quvonchli va hayratga loyiq boldi: kichkina mushukcha ekzotik moyna rangini meros qilib oldi. Bengal mushuklarining avlodida yovvoyilar ham bolgan, lekin aynan mana bu yangi dunyoga kelgan mushukcha ozining „kamuflyaj“ yani tashqi qoplamasi bilan honakilashgan mushuklardan olgan maqtovga sazovor edi. Bu zotni kashf qilgan ayol qizining iltimosiga binoan mushukchaning tashqi korinishi otselotga oxshab ketganini xisobga olib unga Otsiket deb nom berdi. Uchta zot chatishmasidan hosil bolgani mushukka kuch, sogʻliq va goʻzal mushakli tana bagishladi. Chempionlik maqomini otsiket 1987-yilda TICA va CFAda qolga kiritdi. Bugungi kunda Shimoliy Amerika Assotsiatsiyalari, shubhasiz, ushbu chiroyli mushukni tan oladilar va uni koʻrgazmalarga bajonidil taklif qiladilar. Otselotga ozshash qirralari juda kop. Quvvati yuqori darajada bolib uzoq vaqt oyinga berilishi mumkin. Egasiga sodiq va unga kuchli organib qolishi mumkin. Juda ham rashkchi bolishiga qaramay turli buyruqlarga tez organishi mumkin. Rossiyada otsiket zotli mushuklar noyob bolgani uchun uni asosan chet eldan olib kelinadi.
Amapá

Amapá — Braziliya shimolidagi shtat. U shimolda Fransiya Gvianasi bilan oʻralgan. Shtat Amazon daryosining ogʻzida joylashgan va asosan tropik oʻrmonlardan iborat. Shtatning taxminiy aholisi 782 295 kishini tashkil qiladi (2016-yilda) va 142 828 kvadrat kilometr maydonni egallaydi. Shtat poytaxti — Macapa.

Shtatning katta qismi yomgʻirli oʻrmon boʻlib, XXI asrda uni saqlab qolish uchun harakatlar qilingan. Tumukumake milliy bogʻi 2002-yilda ochilgan. Arapaning tabiiy resurslari orasida maun va atirgul, kauchuk, jut, findiq, baliq va boshqa dengiz mahsulotlari kabi mebel daraxtlari mavjud. Daryolardan oltin otilib chiqadi va Makapa shahridan marganets konlari bor. Dengiz mintaqasida neft sinov burgʻulash amalga oshirildi.

Tarix 
Aravaki hindu qabilasi yevropaliklar bu yerga joylashgunga qadar bu hududda yashagan. Amapá hududini evropaliklar tomonidan birinchi oʻrganish 1500-yilga toʻgʻri keladi. 19-asrning oxirigacha bu hudud Portugaliya va Fransiya oʻrtasidagi bahs mavzusi boʻlgan.

1900-yil 1 mayda Jeneva arbitraj sudi Amapáni Braziliya hududi deb tasdiqladi. 1943-yilda Amapá davlat maqomini oldi. 1988-yil 5-oktabrda Braziliya konstitutsiyasi qabul qilindi va Amapá shtat sifatida tan olindi.

Geografiya 
Deyarli butun shtatni Amazoniya oʻrmonlari bilan zich oʻsgan tekis tekislik egallaydi. Shimoli va gʻarbida 500 m dan ortiq balandliklar bor. Okean qirgʻogʻi past, botqoq, mangrovlar bilan qoplangan. Oldingi daraxt kesish joylarida savannalar hukmronlik qilgan.

Iqlimi tropik, juda nam. Shtat daryolar tarmogʻi bilan zich oʻyilgan: janubiy chetini Amazon daryosi deltasi egallaydi. Shtat daryolarining aksariyati shu daryo havzasiga tegishli. Boshqalari toʻgʻridan-toʻgʻri okeanga quyiladi yoki shimoldan oqadigan Ojapoke daryosi havzasiga kiradi. Daryolarda koʻplab soylar va sharsharalar mavjud.

Aholi

Etnik tarkibi: 

 sotish — 74,4 %
 oqlar — 21,4 %
 qora tanlilar — 4,5 %
 Osiyoliklar va hindlar — 0,8 %

Shtatning eng yirik shaharlari va ularning aholisi 
Aholi soni 2015-yil uchun taxminiy hisoblanadi.

 Macapá — 456 171
 Santana — 112 218
 Laranjal do Jari — 45 712
 Oiapoque — 24 263
 Porto Grande — 19 669
 Mazagao — 19 571

Iqtisodiyot 
Uning iqtisodiyoti marganets ishlab chiqarish va yogʻoch taʼminotiga asoslangan.

1941-yilda Serra-du-Navida katta marganets koni topildi.

Bu yerda yogʻochdan tashqari, Braziliya yongʻogʻi ham etkazib beriladi. Daryolar va okeanlardan baliq ovlanadi. Hududda maniok va sholi yetishtiriladi. Chorvachilikning yirik shoxli tarmogʻi keng tarqalgan .

Turizm yomon rivojlangan.

Ishlab chiqarilgan mahsulotning 75,5 %i yogʻoch, 18,7 %i marganetsdir.

Manbalar 

Braziliya shtatlari
Turkman taqvimi

Turkman taqvimi 2002-yilda Turkmaniston prezidenti Saparmurot Niyozov tomonidan kiritilgan va 2008 yilda Gurbanguli Berdimuhamedov tomonidan bekor qilingan taqvimdir. Taqvim Grigoriyan taqvimining aynan oʻzi boʻlib, faqatgina uning barcha 12 oyi, shuningdek, haftaning barcha 7 kuni nomi oʻzgartirilgan edi. Ilgari turkman tilida rus tilidan oʻzlashtirilgan oy nomlari ishlatilgan (ular oʻz navbatida lotin tilidan kelib chiqqan); turkman tilidagi hafta kunlarining anʼanaviy nomlari forschadan kelib chiqqan.

2002-yilda kiritilgan bu nomlar Niyozov davrida ildiz ota boshlagan millatchilik mafkurasining turli unsurlari bilan bogʻlangan. Ular nafaqat turkman tilida, balki Turkmanistonning rus tilidagi matbuotida ham qoʻllangan (baʼzan anʼanaviy nomlar qavs ichida qoʻshilgan).

Oy nomlari 

 Yanvar (yanvar) — „turkmanboshi“ (Türkmenboşy aý),
 Fevral (fevral) — „baydak“ (Baydak aý, „bayroq oyi“),
 Mart (mart) — " novruz " (Nowruz aý, Sharqiy Yangi yil sharafiga),
 Aprel (aprel) — „gurbansoltan-edje“ (Gurbansoltan aý, prezidentning onasi sharafiga),
 May (may) — „maxtumquli“ (Magtymguly aý, Turkmaniston klassik, buyuk turkiy shoir Maxtumquli sharafiga),
 Iyun (Iyun) — „oguz“ (Oguzhan aý, sharafiga Oguz xon — turklar ellar otasi — oʻgʻuz turkmanlar tegishli boʻlgan),
 Iyul (Iyul) — „gorkut-ata“ (Gorkut aý, turkman eposining qahramoni),
 Avgust (Avgust) — „alp arslan“ (Alp Arslan aý, turkman qoʻmondoni),
 Sentabr (Sentabr) — " Ruhnoma " (Ruhnoma aý, Turkmanboshi kitobi),
 Oktabr (oktabr) — „garashsyzlyk“ (Garaşsyzlyk aý, „mustaqillik oyi“),
 Noyabr (Noýabr) — „sanjar“ (Sanjar aý, Turkmanistonning tarixiy shaxsi),
 Dekabr (Dekabr) — " bitaraplik " (Bitaraplyk aý, „betaraflik oyi“).

Hafta kunlarining nomlari 
Haftaning kunlarida yangi oʻylab topilgan turkiy nomlar mavjud edi:

 Dushanba (Dushenbe) — Bashgyun (Başgün, asosiy kun)
 Seshanba (Sişenbe) — yashgyun (Ýaşgün, yosh kun)
 Chorshanba (Çarşenbe) — Xoshgun (Xoshgʻun, xayrli kun)
 Payshanba (Penşenbe) — Sogapgun (Sogapgün, solih kun)
 Juma (Anna) — annagyun (Annagün, anna — anʼanaviy forscha ism, turkiy „gyun“ qoʻshilgan) yoki oddiygina anna
 Shanba (Şenbe) — Ruhgyun (Ruhgün, Ruh kuni)
 Yakshanba (Ýekşenbe) — dynchgyun (Dynchgun, dam olish kuni).

Bekor qilishinishi 
1-iyul kuni 2008, Turkmanistonda, oy nomlar Georgiy taqvimiga, shuningdek, haftaning kun nomlari anʼanaviy Fors nomlariga qaytarildi .

Havolalar 

Taqvimlar
Taqvim andozasi
Turkmaniston madaniyati
Nodir Haydarov

Xaydarov Nodir Qodirovich (aksariyat nufuzli manbalarda: Haydarov Nodir Qodirovich; 1987-yil 24-avgust, Buxoro, Buxoro viloyati, OʻzSSR, SSSR) — oʻzbek nevrologi, stomatologi, dotsenti va tibbiyot fanlari doktori. Xalq deputatlari Toshkent shahar kengashi deputati (2019-yildan) va Toshkent davlat stomatologiya instituti rektori (2020-yildan). Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Koronavirusga qarshi kurashish shtabi aʼzosi.

Biografiyasi 
N. Q. Xaydarov 2003—2010-yillarda Buxoro davlat tibbiyot institutida tahsil olgan.

2018-yildan Toshkent davlat stomatologiya institutida „Nevrologiya“ kafedrasi mudiri, Bolalar stomatologiyasi fakulteti dekani lavozimlarida faoliyat yuritgan.

2019—yilda xalq deputatlarining Toshkent shahar kengashi deputati etib saylangan

2020-yilda Toshkent davlat stomatologiya institutiga rektor lavozimiga tayinlangan.

2020-yilda Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Koronavirusga qarshi kurashish shtabi aʼzosi boʻlgan.

Manbalar 

Rektorlar
Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari
Buxoroda tugʻilganlar
Buxoro viloyatida tugʻilganlar
Buxorolik kishilar
Dotsentlar
Fan doktorlari
Iggy Azalea

Amethyst Amelia Kelly (; 7-iyun 1990-yilda tugʻilgan) Iggy Azalea () taxallusi ostida tailgan avstraliyalik reperdir. 16 yoshida Azalea Avstraliyadan AQShga koʻchib oʻtadi. Azalea „Pussy“ va „Two Times“ qoʻshiqlari uchun olingan video kliplarni YouTubeda chiqarganidan soʻng, tezda shuhrat qozondi. Azalea amerikalik rapper T.I.ning leybli boʻlgan Grand Hustle bilan shartnoma imzoladi hamda oʻzining ilk Ignorant Art (2011) nomli mixtapesini chiqardi.

Azalea 2014-yilda ilk studiyaviy albomi boʻlmish The New Classicni ommaga taqdim etdi. Albom umumjahon boʻylab bir nechta chartlarda top beshtalikka kirdi, biroq tanqidchilar tomonidan aralash baholandi. Albom Billboard Top R&B/Hip-Hop Albums chartida yuqori pogʻonalardan oʻrin olib, buning ortidan Azalea albomi chartlarda yuqori oʻrin egallagan amerikalik boʻlmagan ilk ayol rapper boʻldi. Albomning „Work“ va „Fancy“ singllari AQShning Billboard Hot 100 chartida yuqori oʻrinlarni egalladi. Azalea va Ariana Grande birgalikda ijro etgan „Problem“ ashulasi „Fancy“ singlidan keyingi ikkinchi oʻrinni band etdi. Ushbu hit ashulalar bilan Azalea Hot 100 chartida bir vaqtda birinchi va ikkinchi oʻrinlarni olgan artist sifatida qayd etildi, bunday natijaga bundan avval The Beatles guruhi erishgan. Qoʻshimcha ravishda, u bir vaqtda Hot 100 charti top oʻntaligiga kirgan yuqorida aytib oʻtilgan uchta hit ashula ijrochisi boʻldi.

Shu kungacha Azalea umumjahon boʻylab 70 million nusxada audioyozuvlarini sotdi, birgina AQShning oʻzida singllari 22 million dona sotildi. Azalea koʻplab yutuqlarga, jumladan ikki marta American Music Awards, uch marta Billboard Music Awards, bir marta MTV Video Music Award, bir marta People's Choice Award, toʻrt marta Teen Choice Awards va toʻrt marta Grammy Awardga loyiq topilgan. Azaleaning rasmiy YouTube kanalida umumiy koʻrishlar soni 3.4 milliardni tashkil etdi.

Filmografiyasi 
 2015: Forsaj 7 (Fast and Furious 7)
 2017: Dare To Live

Diskografiyasi

Studiyaviy albomlar

Mixtapelari

Mukofot va unvonlar

American Music Awards 

|-
|rowspan="6"|2014
|rowspan="4"| Iggy Azalea
| Artist of The Year
|
|-
| Yilning yangi rassomi
|
|-
|Sevimli ayol rassom – Pop/Rok
|
|-
|Sevimli ijrochi – Rap/Hip-Hop
| 
|-
|"Fancy" (feat. Charli XCX)
|Yilning singlisi
| 
|-
| The New Classic
|Sevimli albom – Rap/Hip-Hop
| 
|-
|}

ARIA Music Awards 

|-
|rowspan="4"|2014
| Iggy Azalea
| Eng yaxshi ayol rassom
| 
|-
|rowspan="2"| The New Classic
| Murakkab ijodkor – Chiqarish
| 
|-
| Eng yaxshi shahar albomi
| 
|-
| „Fancy“ (feat. Charli XCX)
|rowspan="2"| Yil qoʻshigʻi
| 
|-
|2015
| „Trouble“ (feat. Jennifer Hudson)
| 
|-
|}

Turnelari 
 The New Classic Tour (2014)
 The Great Escape Tour (2015)

Manbalar

Havolalar 

  
 
 

1990-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Avstraliyalik qoʻshiqchilar
Amerikalik ayol qoʻshiqchilar
Amerikalik ayol modellar
Amerikalik ayol qoʻshiqnavislar
Hip-hop musiqachilar
MTV Europe Music Award sovrindorlari
Qoʻshiqlari Billboard Hot 100 xit-paradida eng yuqori pogʻonaga koʻtarilgan ijrochilar
Doja Cat

Amala Ratna Zandile Dlamini (; 21-oktyabr 1995-yilda tugʻilgan) Doja Cat () taxallusi ostida tanilgan amerikalik reper, qoʻshiqchi, qoʻshiqnavis va produserdir. Los Angelesda tugʻilib oʻsgan Doja Cat oʻsmirligida qoʻshiqlarini SoundCloud platformasiga joylashtirish orqali musiqadagi karyerasini boshladi. Uning „So High“ nomli ashulasi Kemosabe va RCA Records studiyalari eʼtiboriga tushadi. Buning ortidan Doja Cat ushbu studiyalar bilan shartnoma imzoladi, bu paytda u 17 yoshda edi. Keyinchalik, 2014-yilda ilk mini-albomi — Purrr!ni ommaga havola etdi.

Musiqadagi tanaffusidan soʻng, Doja Cat 2018-yilda ilk studiyaviy albomi boʻlmish Amalani chiqardi. Albomdagi „Mooo!“ singli Doja Catga shuhrat keltirdi. Uning ikkinchi studiyaviy albomi — Hot Pink (2019) ham muvaffaqiyatli boʻldi, jumladan AQSh Billboard 200 chartida yuqori oʻntalikka kirdi. Albomdagi „Say So“ nomli singl esa Billboard Hot 100 chartida choʻqqiga erishdi (keyinchalik, ashulaning Nicki Minaj bilan birgalikda ijro etilgan versiyasi ham chiqarildi). Uchinchi studiyaviy albomi Planet Her 2021-yilda chiqarilib, Billboard 200 chartida uch hafta ketma-ket tarzda 2-pogʻonani band etdi. Albomning „Kiss Me More“ (SZA bilan birgalikda ijro etilgan) va „Need to Know“ singllari musiqiy xit-paradlarda top oʻntalikka kirdi. Uning toʻrtinchi studiyaviy albomi "Scarlet (Doja Cat)" (2023) xip-xopga yoʻnaltirilgan ovozni qabul qildi va Billboard 200ning eng yaxshi beshligiga kirdi, "Paint the Town Red" bosh singli esa uning bugungi kundagi eng muvaffaqiyatli qoʻshigʻiga aylandi. sakkizta boshqa mamlakatlar orasida Hot 100-da birinchi yakkaxon raqam.

Doja Cat TikTok kabi ilovalarda ommalashib ketadigan video kliplar olishi va qoʻshiqlar chiqarishi bilan mashhurdir. U, shuningdek, internetda absurd yumori bilan ham mashhur. Yetti marta Grammy Awardga nomzod boʻlishidan tashqari, Doja Cat karyerasi davomida koʻplab yutuqlarga, jumladan Guinness rekordlar kitobiga kirgan, bir marta Billboard Music Award, besh marta American Music Awards va uch marta MTV Video Music Awardsga sazovor boʻlgan.

Diskografiyasi 
 Amala (2018)
 Hot Pink (2019)
 Planet Her (2021)
 Scarlet (2023)

Filmografiyasi

Televideniye

Mukofot va nomzodliklari

Manbalar

Havolalar 

  

1995-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Amerikalik ayol qoʻshiqchilar
Afroamerikalik ayol qoʻshiqchilar
Amerikalik ayol qoʻshiqnavislar
MTV Europe Music Award sovrindorlari
Amerikalik ayol reperlar
Afroamerikalik ayol reperlar
Amerikalik bola qoʻshiqchilar
Amerikalik ayol pop-qoʻshiqchilar
Amerikalik hip hop-qoʻshiqchilar
Qoʻshiqlari Billboard Hot 100 xit-paradida eng yuqori pogʻonaga koʻtarilgan ijrochilar