yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Joseph M. Acaba

Joseph M. Acaba (Jo) (1967-yil 17-mayda tugʻilgan, Inglvud, Kaliforniya) oʻqituvchi, gidrogeolog va NASA astronavti. 2004-yil may oyida Acaba Astronavtlarni tayyorlash boʻyicha 19-guruhga dasturining bir qismi sifatida qabul qilindi. U ota-onasi Puerto-Rikodan boʻlgan birinchi kosmonavt boʻlgan.

Taʼlim 
Acaba 1990-yilda Santa Barbara shtatidagi Kaliforniya universitetida geologiya boʻyicha bakalavr darajasini va 1992-yilda Arizona universitetida geologiya boʻyicha magistrlik darajasini oldi. Akaba Qoʻshma Shtatlar dengiz piyodalari korpusida serjant boʻlib, u yerda 6 yil xizmat qilgan. U Los-Anjelesda gidrogeolog boʻlib ishlagan, Tinchlik Korpusida 2 yil ishlagan va Dominikan Respublikasida 300 dan ortiq oʻqituvchilarga zamonaviy oʻqitish usullarini oʻrgatgan. U Floridadagi Dunnellon oʻrta maktabi va Melburn oʻrta maktabida ham dars bergan.

Kosmik parvozlar 
2009-yil 15-28-mart kunlari STS-119 missiyasining aʼzosi, „Parvoz mutaxassisi — oʻqituvchi“ sifatida qatnashdi. Missiyaning maqsadi S6 quyosh panellarining oxirgi qismini XKSga yetkazib berish va oʻrnatish edi.

2012-yil 15-mayda 31 va 32-asosiy ekspeditsiyalar dasturi boʻyicha Soyuz TMA-04M kosmik kemasining bort muhandisi va XKS ekipaji sifatida ishga tushirildi.

2017-yil 13-sentyabr kuni Moskva vaqti bilan soat 00:17:02 da u ISS-53 / 54 asosiy kosmik ekspeditsiya dasturi boʻyicha „Soyuz MS-06“ kosmik kemasi ekipaji va Xalqaro kosmik stansiya ekipaji uchun bort muhandisi sifatida ish boshladi. XKSga parvoz „qisqa“ olti soatlik toʻrt orbitali sxema boʻyicha amalga oshirildi. 13-sentyabr kuni Moskva vaqti bilan soat 05:55 da „Soyuz MS-06“ kosmik kemasi avtomatik ravishda „Poisk“ modulining tutash portida Xalqaro kosmik stansiyaga tutashdi.; Parvozlar statistikasi

Xobbi 
Kamping, piyoda sayr qilish, togʻda sayr qilish, baydarka, suvga shoʻngʻin, kitob oʻqish, ayniqsa ilmiy fantastika KE5DAR chaqiruv belgisi bilan radio havaskordir.

Shuningdek 

 Astronavtlar roʻyxati

Manbalar 

Amerikalik fazogirlar
Kishilar
Yashayotgan insonlar
1967-yilda tugʻilganlar
17-mayda tugʻilganlar
Chan Yuk Chi

Chan Yuk Chi (1984-yil, 8-sentyabrda tugʻilgan) — Gonkonglik sobiq professional futbolchi. Hozirda u butun futbolchilik faoliyatini oʻtkazgan Gonkong birinchi divizioni „Tai Po“ klubi bosh murabbiyi.

Jamoalardagi faoliyati 
Chan Yuk Chi Gonkongda tugʻilgan. U oʻrta maktabda oʻqib yurganida „Ye Hope“ va „Gonkong Reynjers“ yoshlar jamoasiga qoʻshildi, lekin futbol oʻynash orzularidan voz kechishni tanladi va har ikki tomonning bosimi tufayli oʻqishga eʼtibor qaratdi.

Uchinchi tuman divizioni ligasi tashkil etilganda, Tai Po futbol klubi ligaga qoʻshildi va Chan Yuk Chi oʻsha paytdan boshlab jamoaning bir qismi boʻldi. Gonkong ilgʻor darajadagi imtihonni (HKALE) tugatgandan soʻng, Chan Yuk Chi Gonkong Fan va Texnologiya Universitetida kompyuter fanlari boʻyicha oʻqishni davom ettirdi va uch yildan soʻng muhandislik bakalavriati diplomini oldi.

Chan Yuk Chi universitetda oʻqigan paytida u oʻz vaqtini oʻqish va yana futbol oʻrtasida oʻtkazdi. Birinchi semestrda maktab yotoqxonasida yashagandan soʻng, Chan Yuk Chi universitetda oʻqishning qolgan qismi uchun uyiga koʻchib oʻtdi, chunki Tai Po shahrida boʻlib oʻtgan Tai Po FC mashgʻulotlarida qatnashish qulayroq edi. Shuningdek, u mashgʻulotlarda murabbiy vazifasini ham oʻz zimmasiga oldi, chunki u ham HKFA „C“ litsenziyasi boʻyicha murabbiy.

U universitetni tugatgandan soʻng, Tai Po futbol klubi 2-diviziondan 1-divizionga koʻtarildi va oʻshandan beri u professional futbolchiga aylandi (bu Gonkongda Gonkong futbolining umumiy eʼtirof etilgan pasayishi sifatida odatiy holdir). U OAVga futbolda biror narsaga erisha oladimi yoki yoʻqligini bilish uchun kamida 2-yil davomida professional futbolda qatnashishini aytdi. U, shuningdek, professional futbolchi boʻlish uning orzusi ekanligini bir necha bor eslatib oʻtgan, jumladan, Gonkong rahbari Donald Tsang bilan suhbatda.

Klub koʻtarilganidan beri Tai Poda kafolatlangan boshlangʻich oʻyinchi boʻlmasada, birinchi divizion mavsumida Chan Yuk Chi hali ham sardorlikni saqlab qoldi, shuningdek, oʻyin daqiqalarining katta qismini va koʻplab boshlangʻich oʻyinlarni, jumladan, 90 daqiqa davomida oʻynab, oʻtkazib yubordi. Oʻyinda Tai Po bir necha kubok sohibi Kitchi ustidan 2–1 hisobida gʻalaba qozondi, himoyachi Joel 90-daqiqada toʻgʻridan-toʻgʻri jarima zarbasidan gol urdi. U klub safida birinchi mavsumda jami 19 ta oʻyinda maydonga tushdi.

Chan Yuk Chi toʻlaqonli futbolchi boʻlishdan tashqari, klubda kotib yordamchisi ham boʻlgan.

Tai Po 2017-yilning 16-iyulida Chan futboldan ketganini, ammo klubda murabbiylik lavozimida qolayotganini eʼlon qildi.

Faxrlar ; Tai Po

 Gonkong uchinchi tuman divizioni ligasi: 2003–04
 Gonkong Angliya kubogi: 2008–09
 Gonkong Katta Challenge Shield: 2012–13
 Gonkong koʻchatlari kubogi: 2016–17

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1984-yilda tugʻilganlar
Dominic A. Antonelli

Dominic A. Antonelli () (1967-yil 23-avgustda tugʻilgan, Detroyt, Michigan, AQSh) — amerikalik aerokosmik muhandis, AQSh dengiz floti uchuvchisi, amerikalik astronavtdir. U uchuvchi sifatida ikkita kosmik parvozni amalga oshirgan: Discovery STS-119 va Atlantis STS-132. 41 turdagi samolyotlarda umumiy 3200 soatdan ortiq parvoz qilgan(2007-yil holatiga koʻra).

Taʼlim 
1985-yil — Shimoliy Karolina, Fayetteville shahridagi Duglas Bird oʻrta maktabini tamomlagan ().1989-yil — Massachusets texnologiya institutini tamomlagan () va aeronavtika va astronavtika boʻyicha bakalavr darajasini olgan. 1997-yil — AQSh Harbiy-havo kuchlari sinov uchuvchilar maktabini dengiz floti kursanti sifatida tamomlagan. 2002-yil — Vashington universitetini tamomlagan () aeronavtika va astronavtika boʻyicha fan magistri darajasini olgan.

Harbiy xizmat 
1991-yil — 146-qiruvchi otryadda " Nimitz " samolyot tashuvchisida AQSh harbiy-dengiz kuchlari uchuvchisi sifatida harbiy xizmatni boshladi, F/A-18C „Hornet“ samolyotida uchdi. 1996-yilda Iroqdagi „Janubiy kuzatuv“ operatsiyasining aʼzosi edi. U F/A-18C qiruvchi samolyotining turli texnik va kompyuter tizimlarini sinovdan oʻtkazishda ishtirok etgan. 2000-yilda AQSh dengiz flotida leytenant, 2003-yilda AQSh dengiz flotida leytenant komandiri, 2007-yilda AQSh dengiz floti qoʻmondoni boʻlgan.

"Kosmik" faoliyati 

 2000-yil 26-iyul — NASA astronavti nomzodi sifatida shattl uchuvchisi sifatida tanlangan. NASA astronavtlar boʻlimining kosmik kemalar boʻlimiga yozilib, umumiy kosmik tayyorgarlikning toʻliq kursidan oʻtgan.
 2007-yil oktyabr — STS-119 Discovery ekspeditsiyasi ekipajiga uchuvchi etib tayinlangan, uning parvozi 2009-yil 15-martdan 28-martgacha davom etdi, parvoz davomiyligi 12 kun 19 soat 29 daqiqa va 41 soniyani tashkil etgan.
 2009-yil may — STS-132 Atlantis ekspeditsiya kemasining uchuvchisi etib tayinlangan, uning parvozi 2010-yil 14-maydan 26-maygacha davom etgan. Parvoz davomiyligi 11 kun 18 soat 28 daqiqa.

Ikki parvoz natijalariga koʻra kosmosda boʻlishning umumiy davomiyligi 24 kun 13 soat 57 daqiqadir.

Kosmosdan keyin 
2015-yil 21-iyulda NASAdan isteʼfoga chiqdi. 2019-yil boshida: Lockheed Martin Space Systems kompaniyasida ishlagan.

Mukofotlar va faxriy unvonlar 

 Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz flotining xizmatlari uchun medali
 AQSh dengiz kuchlari muvaffaqiyati medali (ikki marta)
 NASAning ajoyib muvaffaqiyat medali

Qiziq faktlar 
Dominikning doʻstona laqabi „Guido“ ().

Shaxsiy hayot 
Uylangan, ikki farzandi bor. Xobbisi: suzish, piyoda sayr qilish, snoubord, kayak va qayiq qurish, NASCAR ishqibozi.

Manbalar

Havolalar 

 D. Antonelli Kosmik entsiklopediyada

Amerikalik fazogirlar
Kishilar
Yashayotgan insonlar
1967-yilda tugʻilganlar
22-avgustda tugʻilganlar
Décio Esteves

Décio Esteves da Silva (1927-yil, 21-mayda Rio-de-Janeyroda tugʻilgan — 2000-yil, 25-dekabrda Rio-de-Janeyroda olamdan oʻtkan) — braziliyalik xalqaro futbolchi va murabbiy.

Texnik jihatdan mohir va moslashuvchan futbolchi birinchi navbatda yarim himoyada qoʻllandi. 1950-yildan 1962-yilgacha u Rio-de-Janeyroning gʻarbiy qismidagi Bangu AC klubi safida boʻlib, xuddi shu yili afsonaviy Zizinyo klubga qoʻshildi. 221 ta oʻyin va 88 ta gol bilan Dézio Esteves Bangu klubi tarixidagi eng yaxshi oʻyinchilardan biri boʻlib, u bilan 1951-yilda Urugvay chempioni murabbiyi Ondino Viera qoʻl ostida Rio davlat chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan. Murabbiy Tim Bangu bilan 1959-yilda ushbu musobaqada uchinchi oʻrinni egalladi. U Zozimo va Ademir da Guia bilan birga 1960-yilda Nyu-Yorkda oʻtkazilgan Xalqaro futbol ligasining oʻsha paytdagi Angliya chempioni „Byornli“ va boshqa bir qator nufuzli Yevropa jamoalari ishtirokidagi turnirda gʻalaba qozongan. Oʻshandan beri bu gʻalaba klublar folklorining bir qismiga aylandi va koʻpincha klublar oʻrtasidagi jahon chempionati sifatida mamnuniyat bilan talqin qilinadi.

1962-yilda Décio Esteves birinchi marta shtat chempionatining birinchi divizioniga chiqqan yana bir gʻarbiy Rio tomoni Campo Grande ACga qoʻshildi. 1965-yilda u oʻyin yillarini shahar shimolidagi Olaria AC bilan yakunladi.

Braziliya milliy futbol jamoasi bilan u 1959-yilda Buenos-Ayresda boʻlib oʻtgan Janubiy Amerika chempionatida ishtirok etdi, u yerda Selesao mezbonlardan keyin magʻlubiyatsiz ikkinchi oʻrinni egalladi. 1960-yilda Décio Esteves Buenos-Ayresda Argentinani qoʻshimcha boʻlimlardan soʻng 4-1 hisobida magʻlubiyatga uchratgan jamoada oʻynar edi, u Braziliya uchun ikki mamlakat oʻrtasidagi oʻsha paytdagi muntazam turnir boʻlgan Copa Roca turnirida gʻolib chiqdi. 1959—1960-yillar oraligʻida u oʻz mamlakati tarkibida jami uch marta oʻynagan.

Keyinchalik u Santa-Katarina shtatidagi Brusquedagi CA Carlos Renauxda murabbiy boʻlib ishlagan. 1982-yilda u Campo Grandeni Braziliya milliy chempionatining ikkinchi darajasi boʻlgan Taça de Pratada gʻalaba qozondi va shu tariqa birinchi darajaga koʻtarildi, bu klub tarixidagi eng yuqori choʻqqini koʻrsatadi.

2006-yil, uning oʻlimidan deyarli olti yil oʻtgach, davlat qonuni — Lei № 3567/2006, Estado do Rio-de-Janeyro — uning sharafiga tugʻilgan mahallasi Campo Grande shahridagi mashhur restoran nomini oʻzgartirishga rozilik berdi. Kontekstda uning mahalliy Clube dos Aliados sport va ijtimoiy klubga uzoq vaqt prezidentlik qilgani taʼkidlandi. Uning faoliyati uning tuzilishidagi sezilarli yaxshilanishlar bilan ajralib turdi, masalan, hozirgi oʻrindiq, gimnaziya va basseyn oʻrnatilishi. Uning yarim asrdan koʻproq davom etgan nikohi ham tilga olingan.

Manbalar

Havolalar 

 Amerika Kubogi , Konfederasiya Brasileira de Futebol bilan bahslashaman.
 Sizmisiz? Decio Esteves , Tercheiro Tempo
 Fotosurat: Décio Esteves , Bangu AC
 Doktor Dilson de Alvarenga Menezes: Tarix, Clube dos Alliados

Braziliyalik futbolchilar
2000-yilda vafot etganlar
1927-yilda tugʻilganlar
Erkak futbolchilar
An Ba-ul

An Ba-ul (; tugʻ. 1994-yil 25-mart, Seul, Koreya Respublikasi) — koreyalik dzudochi, 66 kg gacha vazn toifasida, Koreya Respublikasi terma jamoasi aʼzosi. 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari bronza medali sovrindori. Jahon chempioni, Yozgi Osiyo oʻyinlari chempioni, Osiyo chempionati sovrindori.

Faoliyati 
2011-yilda 20 yoshgacha boʻlgan sportchilar (U20) oʻrtasidagi Jahon chempionatida kumush medal sovrindori boʻldi. 2012-yilda Pragada (Chexiya) boʻlib oʻtgan Yevropa kubogida (U20) uchinchi oʻrinni egalladi. 2013-yilda Liberetsda (Chexiya) boʻlib oʻtgan Yevropa kubogida (U21) gʻolib chiqdi va 21 yoshgacha boʻlgan sportchilar oʻrtasida Jahon chempioni boʻldi. 2014-yilda u oʻsmirlar oʻrtasidagi jamoalar oʻrtasidagi Jahon chempionatida uchinchi, Jejuda Gran-pri turnirida kumush medal sovrindori va Tokiodagi (Yaponiya) "Katta dubulgʻa" turnirida beshinchi (oxirgi ikkitasi allaqachon kattalar oʻrtasida).

2015-yilda Dusseldorfda (Germaniya) Gran-prisida uchinchi oʻrinni egalladi, Varshavada (Polsha) Yevropa ochiq kubogida gʻolib chiqdi, Osiyo chempionatining kumush medali sovrindori boʻldi. 2015-yilgi Universiadada gʻolib chiqdi va avgust oyida Jahon chempioni unvonini qoʻlga kiritdi. Jahon chempionatida jamoaviy bahslarda kumush medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Abu-Dabidagi (BAA) "Katta dubulgʻa" turnirida ham gʻolib chiqqan. 2016-yilda u Dusseldorfda Gran-prisi va Gvadalaharada (Meksika) boʻlib oʻtgan World Masters turnirida gʻolib chiqdi.

Olimpiada oʻyinlariga yaqqol favorit, Jahon reytingida birinchi raqamda bordim. U 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 66 kg gacha boʻlgan vazn toifasida 34 nafar dzyudochi ishtirok etgan. Sportchilar 4 guruhga boʻlingan boʻlib, chorak final natijalariga koʻra toʻrt nafar dzyudochi yarim finalga yoʻl oldi. Chorak finalda magʻlub boʻlganlar „tasalli“ bahslarida, keyin esa yarim finalda magʻlub boʻlganlar bilan toʻqnash kelishdi va shu natijalarga koʻra bronza medal sohiblari aniqlandi. An Ba-ul finalga chiqishga muvaffaq boʻldi, ammo finalda u turnirni italiyalik dzyudochi Fabio Basile ochdi va uchrashuvning ikkinchi daqiqasidayoq u birinchi pogʻonadan keyin tatamiga chiqdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida An Ba-ul 66 kg gacha vazn toifasida u bronza uchun kurashda italiyalik dzudochi Manuel Lombardoni magʻlub etib, bronza medalni qoʻlga kiritdi.

Manbalar 

25-martda tugʻilganlar
1994-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2016-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Varlam Liparteliani

Varlam Liparteliani (; tugʻ. 1989-yil 27-fevral, Lentekhi, Racha-Lechkhumi va Kvemo Svaneti, Gruziya) — gruziyalik dzudochi, 90 kg gacha va 100 kg gacha vazn toifasida, Gruziya terma jamoasi aʼzosi. 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi, 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali sovrindori va 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchi, Jahon chempioni, sakkiz karra Yevropa chempioni, Yevropa oʻyinlari gʻolibi.

Hayoti 
1989-yil 27-fevralda Varlam Liparteliani Lentekhi shahrida tugʻilgan. Liparteliani dzyudoni 11 yoshida boshlagan. Uning ilhomlari yaponiyalik afsonaviy Kōsei Inoue va gruziyalik dzyudochi Zurab Zviadauri edi. Oilali, uch oʻgʻli bor.

U jamoadoshi Avtandil Tchrikishvili bilan 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari oldidan Gruziyaning Borjomi shahrida oʻtkazilgan yigʻin vaqtida avtohalokatga uchradi. Mashinada boʻlgan yoʻlovchilar ogʻir jarohat olishgan, biroq omon qolishgan.

Faoliyati 
2008-yilda jamoalar oʻrtasidagi Jahon chempionatining oltin medalini qoʻlga kiritdi. 2009-yilda Yevropa chempionatining kumush medali sovrindori boʻldi. 2010-yilgi Yevropa chempionatida kumush, jamoaviy chempionatda esa oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2011-yilgi Yevropa chempionatida u shaxsiy va jamoaviy chempionatlarda bronza medallarini qoʻlga kiritdi. 2012-yilgi Yevropa chempionatida u shaxsiy va jamoaviy chempionatlarda oltin medallarni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Londonda (Birlashgan Qirollik) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 9-oʻrinni egalladi.

2013-yilda u Yevropa chempionatining kumush medalini (jamoa aʼzosi sifatida oltin medalni olishda) va Jahon chempionatining kumush medalini (yana jamoa aʼzosi sifatida oltin medalni) qoʻlga kiritdi. 2014-yilda yakkalik va jamoaviy chempionatlarda Yevropa chempionatining oltin medallari, yakka va jamoaviy chempionatlarda Jahon chempionatining bronza medallarini qoʻlga kiritdi. 2015-yilda Bokuda (Ozarbayjon) boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarida kumush medali sohibiga aylandi.

2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida kumush medalni qoʻlga kiritdi.

2021-yilda Lissabondagi (Portugaliya) Yevropa chempionatining kumush medali sohibiga aylandi. 2021-yilda Budapeshtdagi (Vengriya) Jahon chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi. Oʻsha yili Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u 5-oʻrin egalladi.

Medal natijalari

Yozgi Olimpiada oʻyinlari

Yevropa chempionati

Manbalar 

27-fevralda tugʻilganlar
1989-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2012-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2016-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Hayley Arceneaux

Hayley Arceneaux (Arsenoks ,) — amerikalik shifokor va havaskor kosmonavt. Inspiration4 missiyasining fuqarolik ekipaji aʼzosi. Kosmosdagi eng yosh amerikalik ayol nomi bilan mashxurdir.

Biografiya 
U 1991-yil 4-dekabrda Luiziana shtatining Baton-Ruj shahrida tugʻilgan. Kajun subetnik guruhining vakili hisoblanadi.

10 yoshida Xeyli Arseno chap oyogʻida osteosarkoma tashxisi qoʻyilgan, shundan soʻng u Sent-Jud bolalar tadqiqot kasalxonasida 12 ta kimyoterapiya kursidan oʻtgan va tizzasi va tos suyagining bir qismini olib tashlash boʻyicha bir nechta operatsiyalarni oʻtkazgan.

U Luiziana shtatidagi Baton-Rujdagi Sent-Jozef akademiyasini tamomlagan, u yerda 2014-yilda ispan tilida bakalavr darajasini olgan. Keyin u Luiziana shtatining Shreveport shahridagi LSU Shreveport sogʻliqni saqlash fanlari markazini [en] tamomlagan va u yerda 2016-yilda shifokor yordamchisi (PA) darajasini olgan. U Sankt-Juda bolalar tadqiqot kasalxonasida ishlaydi, u yerda davolanadi.

U havaskor astronavt sifatida SpaceX kompaniyasining Crew Dragon kosmik missiyasi 4 ekipajiga qo‘shildi, u uch kun davom etadi va 540 kilometr balandlikda sayohat qiladi. Missiya Hayley Arceneaux davolanayotgan Sent-Jud tadqiqot kasalxonasi uchun mablag‘ to‘plashdan iborat. Xeyli Arceno missiyaning tibbiy xodimi etib tayinlandi. Parvoz paytida u tibbiy tadqiqotlar uchun masʼul boʻlishi kerak edi: qon namunalarini olish va boshqa tajribalarni oʻtkazadi. Crew Dragon 2021-yil 16-sentyabrda ishga tushirilgan. Xeyli Arceno koinotdagi eng yosh amerikalik ayoldir.

Manbalar 

Amerikalik fazogirlar
Yashayotgan insonlar
1991-yilda tugʻilganlar
4-dekabrda tugʻilganlar
Cephalopholis igarashiensis

Cephalopholis igarashiensis , garish hindi, Neptun orfozi , oltin bargli orfoz yoki yapon treskasi nomi bilan  tanilgan, dengiz nur taratuvchi  baliqlarining chuqur suvda yashovchi  turi, Epinephelinae kenja turkumiga mansub boʻlib, Serranidae oilasiga kiradi. U marjon riflarida 80 m dan 200 metrgacha chuqurlikda yashaydi.

Tavsif 
Cephalopholis igarashiensis tanasining  bosh uzunligi tana uzunligidan 2 yoki 2,4 martagacha uzun boʻladi.  Boshning dorsal profili toʻgʻri yoki koʻzdan tashqarida chekka konkav, ensa esa aniq konveksdir. Preoperkleis yumaloq va qirralari nozik tishli boʻlsa-da, qorin boʻshligʻidagilar biroz maydaroq boʻlib, u tartibsiz koʻrinishga ega, ammo tishlar teri ichida saqlanib qoladi. Orqa suzgichda 9 ta tikan va 14 ta yumshoq nurlar, anal suzgichda esa 3 ta tikan va 9 ta yumshoq nurlar mavjud. Kaudal suzgich yumaloqlashgan. Ushbu turning umumiy rangi qizgʻish-toʻq sariq rangga ega boʻlib, uning yuqori qanotlarida dorsal qanotga yetib boradigan yettita keng, limon-sariq novdalar va boshida uchta keng sariq rangli tartibsiz qiyshiq chiziqlar mavjud. Voyaga yetmaganlarida esa sargʻaygan, pastki qismi qoraygan, tanasida bir nechta oq chiziqlar va orqa suzgichning yumshoq nurli qismida katta qora koʻz dogʻi bor. Shuningdek, ularda qora rangdagi tos suzgichlari va anal qanotining pastki qismida qora joy bor. Ushbu turning maksimal uzunligi 40 sm, lekin keng tarqalgan uzunlik 25 sm (10 dyuym).

Tarqatish 
Cephalopholis igarashiensis asosan Gʻarbiy Tinch okeanida shimolda Yaponiya, sharqda Fidji va Fransiya Polineziyasi va janubda Avstraliya suvlarida uchraydi. Avstraliyada Gʻarbiy Avstraliyadagi Skott rifidan shimoliy hududdan sharqda Arafura dengizigacha boʻlgan hududda uchrashi haqida  maʼlumot bor. Hind okeanidagi Rojdestvo oroli atrofida ham topilgan.

Habitat va biologiya 
Cephalopholis igarashiensis - 64 metrdan 260 metrgacha boʻlgan chuqurlikdagi riflar, dengiz togʻlari va dengiz qirgʻoqlarining makon tutadi. Mayda baliqlar va qisqichbaqasimonlar bilan oziqlanadi.

Taksonomiya 
Cephalopholis igarashiensisni  birinchi marta 1957-yilda yapon ixtiologi Masao Katayama  Yaponiyaning Izu orollaridagi Sumisu-tu suvlarida  uchratgan va tavsiflab bergan.

Foydalanish 
Bu turning yorqin qizil va sariq naqshlari uchun  akvariumda saqlashadi, ammo tabiiy ravishda ovlash  qiyin  uni suv yuzasiga olib chiqish juda murakkab ish, chunki baliq oʻzgaruvchan sharoitlarga moslasha olmaydi. Shuning uchun baliqni tirik saqlash uchun maxsus dekompressiya tartiblari talab qilinadi. Binobarin, bu tur juda qimmat; Singapurda voyaga etmagan baliqlar  $8000 SGD ($6300 USD) ga sotilgan.

Bu tur tirikchilik uchun baliqchilikda  akvarium baliqlari sifatida ovlanadi. Okinavadagi baliqchilar uni ajoyib naqshlari tufayli hind Mibayi deb atashadi. Yaponiyadagi Okinava Churaumi akvariumi 2009-yil yanvar oyida ushbu turni namoyish etgan birinchi akvarium boʻldi

Manbalar 

Pages with unreviewed translations
Egamnazar Akbarov

Egamnazar Muftillaevich Akbarov(1973-yil 18-iyulda Toshkent shahrida tugʻilgan, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek dzyudochisi, 73 va 81 kilogrammgacha vazn toifalarida ishtirok etgan. XXVIII yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi va Osiyo chempionatlari sovrindori, Jahon Universiadasi sovrindori.

Sport faoliyati 
Akbarov Egamnazar 1998-yildan buyon xalqaro musobaqalarda ishtirok etib kelmoqda. 1999-yilda Venchjouda (Xitoy) dzyudo boʻyicha oʻtkazilgan Osiyo chempionatida oʻz vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritadi. 2001-yilda u Pekinda (Xitoy) boʻlib oʻtgan Yozgi Universiadada 73 kg gacha vazn toifasida finalda koreyalik dzyudochi Choi Yong-sinni magʻlub etib, Universiada chempioni boʻladi. 2002-yilda Pusan shahrida (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtgan yozgi Osiyo oʻyinlarida 73 kg vazn toifasida bronza medali sohibi boʻladi. 2002-2003-yillarda Yaponiyadagi xalqaro turnirda bronza medallarini olishga muvaffaq boʻladi.

2003-yilda Osaka shahrida (Yaponiya) dzyudo boʻyicha boʻlib oʻtgan jahon chempionatida 73 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida u faqat beshinchi oʻrinni egallab, bronza medalini oladi. 2004-yilda Akbarov Egamnazar Olma-Otada (Qozogʻiston) dzyudo boʻyicha oʻtkazilgan Osiyo chempionatida 73 kg vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritadi. U Afinada (Gresiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 73 kg vazn toifasida birinchi davradayoq kamerunlik dzyudochi Bernard Mvondo-Etogga magʻlub boʻladi. Sportchimiz Chirchiq shahrida oʻtkazilgan Oʻzbekiston chempionatida 81 kilogrammgacha boʻlgan sportchilar oʻrtasida 81 kilogrammgacha boʻlgan sportchilar oʻrtasida bronza medalini olishga musharraf boʻladi.

Akbarov Egamnazar 2006-yilda Qozogʻistonda oʻtkazilgan xalqaro turnirda 81 kg vazn toifasida birinchi oʻrinni egalladi. 2007-yilda esa Quvaytda oʻtkazilgan dzyudo boʻyicha Osiyo chempionatida 81 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida yana bir bronza medalini qoʻlga kiritadi. U Rio-de-Janeyroda (Braziliya) dzyudo boʻyicha oʻtkazilayotgan jahon chempionatida 81 kilogramm vazn toifasida 1/32 finalda shveysariyalik Kristof Kellerga imkoniyatni boy berib qoʻyadi. Shundan keyin u sportdagi faoliyatiga nuqta qoʻyadi.

Manbalar 

Toshkentda tugʻilganlar
Kishilar
Yashayotgan insonlar
1973-yilda tugʻilganlar
18-iyulda tugʻilganlar
Oʻzbekistonlik erkak dzyudochilar‎
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston SSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Desmont

Desmont () — yunon mifologiyasida Melanippening tarbiyachisi, Eol va uning rafiqasi Gippaning qizi.

Mifologiya 
Afsonalar Desmontning kelib chiqishi haqida gapirmaydi. U haqida ma’lum boʻlgan hamma narsa uning shogirdi Melanippe hayoti bilan chambarchas bogʻliq.

Afsonaga koʻra, Eol qizi Melanippeni Desmontga ishonib topshirgan. Shundan soʻng, u turmush qurish yoshiga etishi bilanoq dengizlar xudosi Poseydonning sevgilisiga aylandi va Melanippe undan homilador boʻlib qoldi. Boshqa versiyaga koʻra esa, uning sevgilisi Amfiktyonning oʻgʻli Iton edi. Tez orada Desmont oʻquvchisining homiladorligi haqida bilib qoldi. Jazo sifatida qizning koʻzini koʻr qilib, boʻsh qabrga qamab qoʻydi. Desmont  unga faqat kam miqdorda non va suv olib kelib turdi. Qabrda Melanippe ikkita oʻgʻil (Beot va kichik Eol) tugʻdi. Desmont yangi tugʻilgan chaqaloqlarni Pelion togʻiga olib borishni buyurdi va yovvoyi hayvonlar ularning hidini sezib, yeyishi uchun u yerda qoldirdi. Biroq, egizaklar oʻlimga loyiq emas edi. Ikariyalik choʻpon chaqaloqlarni topib olib ularni oʻlimdan qutqardi. Aka-uka oʻsib ulgʻaygach, otasi Poseydonning buyrugʻi bilan onasini qutqardi va yovuz Desmontni oʻldirishdi.

Bu afsonaning boshqa shakllari ham mavjud. Ularda voqealar biroz boshqacha rivojlanadi, qahramonlarning nomlari ham boshqacha keltiriladi. Shunday qilib, ba’zi versiyalarda qizning ismi Melanippe emas, balki Arna, lekin Desmont emas, balki uning otasi Eol oʻqituvchi sifatida keltiriladi va hokazo. Ammo oʻxshashliklarning koʻpligi sababli, xuddi shu voqea turli yoʻllar bilan tasvirlangan deb taxmin qilish mumkin. Biroq, koʻplab tadqiqotchilar Arnening hikoyasi Melanippe afsonasining oʻzgarishi deb ishonishga moyil boʻlib, Melanippe Arnaning katta buvisi boʻlganligi sababli, biz bir xil genealogik chiziqning turli vaqt darajalarida syujetning takrorlanishi haqida deb oʻylash mumkin.

Manbalar

Havolalar 
 Гай Юлий Гигин. Мифы. 150.
 А. П. Кондрашов. Кто есть кто в мифологии Древней Греции и Рима. 1738 героев и мифов. — М.: РИПОЛ классик, 2016. ISBN 978-5-386-09554-3 (онлайн-версия).
 Carlos Parada. Genealogical Guide to Greek Mythology Greek Mythology Link: Dictionary. — 1997.

Mifologik qahramonlar
Frantsisk Skarina haykali, Polotskda

Fransisk Skarina haykali () — Frantsisk Skarina uchun dunyodagi birinchi yodgorlik, 1974-yilda Belarusiyaning Vitebsk viloyati Polotsk shahrining F. Skaryna maydonida. Yodgorlikni yaratuvchilar A. Zaspitskiy A. Glebov, I. Glebov. Polotskdagi Fransisk Skarina yodgorligi Belarus Respublikasining tarixiy va madaniy qadriyatlari davlat roʻyxatiga kiritilgan.

Tavsif 

Haykal eng yaqin binolar bilan uygʻun boʻlib, temir yoʻl vokzalidan tarixiy shahar markaziga silliq oʻtadigan Gogol koʻchasining oxiri hisoblanadi. Bronza figuraning balandligi 5,5 m, poydevorli haykal esa 12 m. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi toʻliq oʻsishda kitob nashrlovchini tasvirlaydi. Bir qoʻli bilan Skorina oʻychan iyagini tikadi, ikkinchi qoʻli bilan kitobni ushlab turadi. Granit poydevorida belarus tilida — „FRANTSISK SKARYNA“ yozuvi bor.

Tarix 
Polotsk — Fransisk Skarynaning tugʻilgan joyi. Maʼrifatparvarning nomi oʻz nashrlarining keyingi soʻzida „Polatskdan“, "Shon -sharafli Polotsk shahridan ", „Polotsk shahridan“, „Polotsk shahridan“ bilan birga keladi.

Polotskdagi Frantsisk Skarina haykali 1925-yilda BSSRda Belorusiya kitob bosilishining 400 yilligini nishonlash doirasida oʻrnatilishi rejalashtirilgan edi. Yodgorlik uchun joy Gʻarbiy Dvina qirgʻogʻidagi Zamkova tepaligida tanlangan. Yodgorlikni bronzadan yasash va 1926-yil bahorida ikkita granit toshga oʻrnatish rejalashtirilgan edi. Yodgorlikning badiiy tomonini rivojlantirish Vitebsk rassomlik kolleji ishchilariga topshirildi. Biroq, yodgorlikni tayyorlash boʻyicha ishlar kechiktirildi va oxir-oqibat u hech qachon oʻrnatilmadi.

1967-yilda belaruslik sovet haykaltaroshi Aleksey Glebov Polotsk uchun Skarina haykaliga maket yaratdi. U bronzadan haykal yasashga ulgurmadi, uning shogirdlari haykaltaroshlar Igor Glebov va Andrey Zaspitskiy ishni uning oʻrniga yasashdi.

1976-yilda Polotskdagi Fransisk Skarina haykali uchun A. Glebov vafotidan keyin BSSR Davlat mukofoti bilan taqdirlandi.

Belarus Respublikasi Vazirlar Kengashining 2007-yil 14-maydagi qarori bilan yodgorlik Belarus Respublikasining tarixiy va madaniy qadriyatlari davlat roʻyxatiga respublika ahamiyatiga ega boʻlgan tarixiy va madaniy boylik sifatida kiritilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Polotskdagi Fransisk Skarina yodgorligi Holiday.by veb-saytida -da 
 Polotskdagi Fransisk Skarina haykali Pro Belarus veb-saytida 
 Polotskdagi Fransisk Skarina haykali Globus Belarus veb-saytida 
 Polotskdagi Fransisk Skarina haykali, Planeta Belarus veb-saytida  
alifbo bo'yicha yodgorliklar
1974-yilda Belarusda qurilgan bino va inshootlar
Skorine
 Frensis Skorina
 1974-yilgi haykallar
Navro‘z Jo‘raqobilov

Navroʻz Joʻraqobilov Ahmadovich (1984-yil 17-martda Qashqadaryo viloyatida tugʻilgan) — oʻzbek dzyudochisi, Oʻzbekiston chempionatlari chempioni va sovrindori, Osiyo oʻyinlari sovrindori, Osiyo va jahon chempionatlari sovrindori, 2012-yil Londonda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi sanaladi.

Tarjimai hol 
Navroʻz Joʻraqobilov yengil vazn toifasida (73 kg gacha) ishtirok etadi. Oʻzbekiston chempionatlarining chempioni (2004), kumush (2010) va bronza (2014) medallari sovrindori. 2010-yilda Joʻraqobilov yakkalik bahslarida, 2014-yilda esa jamoada Osiyo chempionatining bronza medali sovrindori boʻladi. 2012-yilda Toshkentda oʻtkazilgan qit’a chempionatining bronza medalini qoʻlga oladi. 2011-yilda Parijdagi jahon chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi.

Dzyudochi Navroʻz Joʻraqobilov 2011-yilda Bokuda Gran-prini qoʻlga kiritadi va 2012-yilda Londonda boʻlib oʻtadigan yozgi Olimpiya oʻyinlariga yoʻl oladi. U Olimpiada naurulik Sled Dovabobo va kanadalik Nikola Trittonlarni ustidan gʻalaba qozondi, biroq tojikistonlik Rasul Bakiyevga yutqazib, medallar uchun kurashishda yengiladi.

Havolalar 

 Navruz Jurakobilov — judoinside.com (ingliz.)
2012-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
Qashqadaryoda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1984-yilda tugʻilganlar
17-martda tugʻilganlar
Oʻzbekistonlik erkak dzyudochilar
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston SSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Büşra Ahlatcı

Busra Ahlatci (1994-yil 23-yanvarda tugʻilgan) — turkiyalik ayollar futboli yarim himoyachisi. U oxirgi marta 2018–19-yilgi Turkiya ayollar uchinchi ligasida  Istanbul Defne Spor jamoasida 30-raqamda oʻynagan. U 19 yoshgacha boʻlgan Turkiya qizlar terma jamoasi va Turkiya ayollar terma jamoasi a’zosi boʻlgan.

Karyerasi 
1994-yil 23-yanvarda Istanbulning Kadikoy shahrida tugʻilgan Busra Ahlatci yoshligida otasining koʻmagida futbol oʻynay boshlagan.

Klub 
U litsenziyani 2007-yil 1-noyabrda oldi. 2008–09-yilgi mavsumda u Ayollar Ikkinchi Ligasida ishtirok etgan Ümraniye Mevlana Lisesi Spor oʻrta maktab jamoasiga qoʻshildi. Keyingi mavsumda u Birinchi ligada oʻynaydigan Atasehir Belediyespor tarkibida oʻz oʻrnini topdi.

Ahlatci ketma-ket ikki mavsumda, 2010–11 va 2011–12-yillarda oʻz klubi bilan ikki marta liga chempionligini qoʻlga kiritdi. U 2011-yil 11-avgustda Litvaning Gintra-Universitetas jamoasiga qarshi saralash bosqichida oʻynagan UEFA ayollar chempionlar ligasida debyut qildi. U 2011–12-yilgi UEFA Ayollar Chempionlar Ligasi - 4-guruh bosqichida oʻz klubining keyingi ikkita oʻyinida ishtirok etdi. U 2012–13-yilgi UEFA Ayollar Chempionlar Ligasining 1-guruh bosqichidagi uchta oʻyinning ikkitasida ham ishtirok etdi.

2016-yil 5-fevralda u Uchinchi liganing 8-guruhida (Sharqiy Anatolia) oʻynaydigan 76 Igdır Spor bilan shartnoma imzoladi.  Uning jamoasi 2015–16-yilgi mavsumni ikkinchi oʻrinda yakunladi. Biroq pley-off oʻyinida magʻlub boʻlib, oliy ligaga chiqa olmadi.  2016–17-yilgi mavsumda u oʻzining sobiq klubi Atasehir Belediyesporga qaytdi. Biroq mavsumning ikkinchi yarmida Adana İdmanyurdusporga oʻtdi.

U 2018–19-yilgi Turkiya ayollar uchinchi ligasida Istanbul Defne Spor jamoasida oʻynadi.

Xalqaro 
Ahlatci 2011-yilda Turkiya U-19 ayollar terma jamoasiga qabul qilindi. U 2011-yil 6-mart kuni Kuban Spring turnirida ukrainalik oʻsmirlarga qarshi birinchi oʻyinini oʻtkazdi. U 19 yoshgacha boʻlgan terma jamoalar safida 12 marta maydonga tushdi.

U Turkiya ayollar terma jamoasiga chaqirildi va 2012-yil 15-sentyabr kuni UEFA ayollar oʻrtasidagi Yevro-2013 saralash bosqichi – 2-guruhda Shveysariya termasiga qarshi oʻyinda debyut qildi. U oʻz mamlakati boʻylab oʻtkazilgan oʻnta oʻyinning faqat ikkitasida ishtirok etdi. U Turkiya terma jamoasi safida shu paytgacha ikki marta maydonga tushgan.

Karyera statistikasi 
.

Yutuqlar

Klub ; Turkiya ayollar birinchi ligasi
 Atasehir Belediyespor
 Gʻolib (2): 2010–11, 2011–12
 Ikkinchi oʻrin (2): 2012–13, 2013–14; Turkiya ayollar uchinchi ligasi
 76 Igdır Spor
 Ikkinchi oʻrin (1): 2015–16

Manbalar

Havolalar 

 Büşra Ahlatcı – UEFA competition record (archive)

1994-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Apfelkyuhle

Apfelkyuhle ( — „olmali pirog“) — anʼanaviy nemis taomi, dastlab Baden-Vyurtemberg janubidan boʻlib, Evropa va Qoʻshma Shtatlar boʻylab tarqalgan. Turli xil benyelar. Qalin xamirda qovurilgan olma halqalari anʼanaviy ravishda yogʻli payshanba va Fastnacht tushliklarining asosiy taomidir, lekin ular Grand Marnier yoki rom, kompot, vanil sousi yoki bir qoshiq vanilli muzqaymoq bilan desert uchun ham dasturxonga marxamat qilinadi.

Klassik retseptda apfelkuhle xamirturush xamiri sut va pivo bilan aralashtiriladi. Halqa shaklida kesilgan olmalar avval unga botirilib, soʻng xamirga botiriladi va erigan sariyogʻda qizarguncha qovuriladi. Tayyor apfelkuhledan olingan yogʻni qogʻoz sochiq bilan toʻkib tashlashga ruxsat beriladi, shakar bilan sepilib, darhol dasturxonga xizmat qilibadi. XVIII-asrning oxiridan beri apfelkuhle Badenda deyarli unutilgan shodo sousi bilan dasturxonga xizmat qilingan.

Manbalar

Havolalar 
 Рецепт
Alifbo boʻyicha taomlar
olma idishlari
 nemis pishiriqlar
 Swabian oshxonasi
 Baden oshxonasi
Bavyera oshxonasi
 Franconian oshxonasi
 Avstriya oshxonasi
 Shveysariya oshxonasi
 un pishiriqlar
Loren Acton

Loren Wilber Acton (1936-yil 7-martda tugʻilgan) — amerikalik fizik, STS-51-F kosmik kemasida Lockheed Palo Alto tadqiqot laboratoriyasining yuk boʻyicha mutaxassisi sifatida uchgan. U, shuningdek, yetakchi ekotritik Cheryll Glotfelty otasi hisoblanadi.

Acton Montana shtatining Lyuistown shahrida tugʻilgan. U 1959-yilda Montana shtati universitetida muhandislik fizikasi boʻyicha bakalavr darajasini va 1965-yilda Kolorado universitetida astro-geofizika boʻyicha falsafa doktori darajasini oldi.

Acton Lored Palo Alto tadqiqot laboratoriyasining katta ilmiy xodimi edi. Uning tadqiqotchi olim sifatidagi asosiy vazifalari ilgʻor kosmik asboblar yordamida Quyosh va boshqa samoviy jismlarni ilmiy jihatdan oʻrganish hamda Spacelab 2 quyosh tajribalaridan biri — Quyosh optik universal polarimetrining hammuallifi boʻlish edi. U 1978-yil 9-avgustda Spacelab 2 uchun toʻrtta foydali yuk boʻyicha mutaxassislardan biri sifatida tanlandi va yetti yillik mashgʻulotlardan soʻng 1985-yilda STS-51-F / Spacelab-2 samolyotida uchdi. Missiyaning oxiriga kelib, Acton 126 Yer orbitasida 2,8 million milyadan ortiq masofani bosib oʻtdi va kosmosda 190 soatdan koʻproq vaqt oʻtkazdi.

Acton oilali, ikki farzandi bor. 2006-yilda u Montana shtatining 69-okrugi vakili boʻlish uchun Demokratik nomzod sifatida ishtirok etdi. Poygada u amaldagi respublikachi Belgradlik Jek M.Uellsga yutqazdi.

Acton hozirda Montana shtat universitetida nafaqadagi tadqiqotchi fizika professori boʻlib, u yerda Quyosh fizikasi guruhi va kosmik fan va muhandislik laboratoriyasining shakllanishiga masʼul. MSU Quyosh guruhi NASA va NSF koʻmagida faol tadqiqot dasturini olib bormoqda va Quyoshni oʻrganish uchun sunʼiy yoʻldosh missiyalaridan kundalik foydalanish va ilmiy foydalanishda faol ishtirok etmoqda. Akton Yaponiya / AQSh / Buyuk Britaniyadagi Yohkoh missiyasida Yumshoq rentgen teleskopi (SXT) tajribasining etakchi tadqiqotchisi edi. Quyoshning juda issiq tashqi atmosferasi, quyosh tojining asosiy emissiyasi rentgen toʻlqin uzunliklarida. Yokkoning uzoq davom etadigan, yuqori aniqlikdagi rentgen tasvirlari quyoshda nima uchun umuman toj borligini va uning intensivligi 11 yillik quyosh nuqta sikliga javoban qanday qilib kuchli oʻzgarishini tushunishga yordam beradi.

Mukofotlar 

 2000-yil Amerika Astronomiya Jamiyatining Quyosh fizikasi boʻlimi tomonidan Jorj Elleri Xeyl mukofoti
 2020-yil fevral oyida Amerika Astronomiya Jamiyatining Legacy Fellow sifatida tan olingan
 2017-yil Chiqish ordeni, Yaponiya hukumati tomonidan boʻyin lentali oltin nurlar

Manbalar

Havolalar 

 NASA Biografiyasi
 Loren Aktonning Spacefacts biografiyasi
 Loren Acton akademik bosh sahifasi
 Montana shtati universiteti Quyosh fizikasi guruhi
 Montana shtat universiteti fizika fakulteti
 Montana shtati universiteti
 Hamkorlik boʻyicha jahon chempionati

Yashayotgan insonlar
1936-yilda tugʻilganlar
Andaluziya sousi

Andaluziya sousi () — Belgiya sousi, mayonez, tomat pastasi va shirin qalampir (masalan, pimientos yoki bolgar qalampiri). Odatda Belgiya kartoshkalari bilan dasturxoga xizmat qiladilar. 1903-yilda mashhur oshpazlik tanqidchisi Auguste Escoffier tomonidan tasvirlangan.

Baʼzi retseptlarda mayonez oʻrniga velute yoki ispanyol qoʻllanadi. Tomat pastasi oʻrniga oqartirilgan pomidor ham ishlatiladi. Boshqa masalliqlar orasida konyak yoki xeres, paprika, zaytun, zaytun moyi, limon sharbati, mayoram, cheber.

Nomiga qaramay, uning kelib chiqishi Ispaniyaning Andalusiya mintaqasi bilan hech qanday aloqasi yoʻq.

Supermarketlarda tayyor holda sotiladi.

Manbalar 

 Belgiya oshxonasi
Souslar
М. V. Lomonosov haykali Оryol

M. V. Lomonosov haykali — rus olimi haykali — "universal odam": tabiatshunos, kimyogar, fizik, astronom, geograf, tarixchi, shoir, Oreldagi Moskva universiteti loyihasi muallifi.

Tavsifi 
Orel shahridagi eng qadimgi maktablardan biri M. V. Lomonosov nomi bilan atalgan. 1980-yilda ushbu maktab bitiruvchisi, haykaltarosh B. D. Bologov va meʼmor G. T. Rakitinlar maktabga beton tayanch ustidagi rangli gipsdan yasalgan olim byustini sovgʻa qilishdi. Yodgorlik maktab oldidagi maydonda oʻrnatildi.

Yana qarang 

 Burgut yodgorliklari roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

 
Burgut
 1980-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
 1980-yilgi haykallar
1980-yillar Orel viloyatida
Alyata

Alyata ( dan agliata, „sarimsoq“; Ligurian: aggiadda) — sarimsoq sousi va italyan oshxonasidagi ziravorlar qaynatilgan goʻsht, baliq va sabzavotlarni xushboʻylash va ularga hamrohlik qilish uchun ishlatiladi. Isteʼmol qilish birinchi marta Qadimgi Rimda tasdiqlangan. U hali ham italyan oshxonasida keng qoʻllanadi. Agliata Genuya va Liguriya oshxonasida goʻsht va baliq uchun ishlatiladi va „Liguriya klassikasi“ sifatida tasvirlangan. Sardiniyadagi Oristano provinsiyasidagi Bosa shahrining anʼanaviy taomi ham hisoblanadi. Bu oʻtmishda keng qoʻllanadigan anʼanaviy sous, ayniqsa, uzoq vaqt davomida oziq-ovqat saqlashi kerak boʻlgan baliqchilar tomonidan.

Tayyorlanishi 
Sous quyoshda quritilgan pomidordan mayda boʻlaklarga boʻlinib, yogʻ va sarimsoq hamda maydalangan maydanoz bilan qovurilgan, tozalangan pomidor, yogʻ,sirka qoʻshilgan holda tayyorlanadi. Bundan tashqari, baʼzida sous uchun non boʻlaklari sirka bilan namlanadi. Uni tayyorlash ajralishning oldini olish uchun ingredientlarni emulsiyalashni oʻz ichiga oladi, bu aralashmani doimo koʻpirtirishda asta-sekin zaytun moyini qoʻshish orqali erishiladi. Odatda qovurilgan yoki qaynatilgan goʻsht, baliq va sabzavotlar bilan birga keladi. Skat, akulalar, sakkizoyoqlar va qoʻy oyoqlari kabi baliqlarni marinadlash uchun ishlatiladi. Bugungi kunda sous mol goʻshti jigarini tayyorlash uchun ham qoʻllanadi: u chiziqsimon kesiladi va pishiriqning oxirida sous qoʻshilgan skovorodkada tayyorlanadi.

Variantlar 
Yashil aliata — bu petrushka va mahalliy rikottaga asoslangan Piedmonte retsepti.

Porrata — sarimsoq oʻrniga pirasa () bilan tayyorlangan shunga oʻxshash sous.

Tarixi 
Alyataning kelib chiqishi Qadimgi Rimga borib taqaladi. Sous oddiy dehqon taomi sifatida tasvirlangan, uni yuqori tabaqadagi odamlar ham isteʼmol qiladilar. XIV-asrga oid Venetsiyalik oshpazlik kitobida aytilishicha, aliatani „hamma turdagi goʻsht bilan“ tayyorlash mumkin. Birinchi marta oʻn uchinchi asrda nashr etilgan Liber de Coquina, sousni „har qanday goʻshtga hamrohlik qilish“ uchun ishlatilishi mumkinligini taʼkidlaydi.

Yana qarang 
 Ayoli

Manbalar

Havolalar 
 Italiya. Istoriya gastronomii ot Lukulla do nashix dney. Zadvorniy V., Lupandin I. — M.: EKSMO, 2014
 Chesnochniy sous po-liguriyski, ili „alyata“
 Italiya oshxonasi
Souslar
Sarimsoqli taomlar
Alifbo boʻyicha taomlar
Sanjar Zokirov

Sanjar Zokirov (1983-yil 6-yanvarda Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — 60 kg gacha boʻlgan vazn toifasida ishtirok etgan oʻzbek dzyudochisi. XXVIII yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, Osiyo chempionati sovrindori, oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionati sovrindori.

Sport faoliyati 
2002-yilda 60 kg vazn toifasida Oʻzbekiston ochiq chempionatida bronza medali sohibi boʻldi. Zokirov Sanjar Cheju (Koreya Respublikasi) shahrida dzyudo boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasida oʻtkazilgan jahon chempionatida oʻz vazn toifasida qozogʻistonlik Asset Tusupov ustidan finalda gʻalaba qozonib, oltin medalni qoʻlga kiritdi. U Pusan shahrida (Koreya Respublikasi) boʻlib oʻtgan Yozgi Osiyo oʻyinlarida 60 kg gacha boʻlgan vazn toifasida xitoylik Jia Yunbinni ikkinchi davrada magʻlub etdi. Zokirov Sanjar Tasalli boʻyicha raundda qirgʻizistonlik Namir Tursunboyev va hindistonlik Akram Shohdan qoʻli band kelgan boʻlsa, ammo keyin Masato Utisibaning bronza medali uchun kurashda imkoniyatni boy berdi.

U 2003-yilda Chejuda (Koreya Respublikasi) dzyudo boʻyicha boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida 60 kg vazn toifasida finalda moʻgʻulistonlik dzyudochi Xashbaatar Sagaanbaatarga yengiladi. Osakada (Yaponiya) dzyudo boʻyicha 60 kg gacha boʻlgan vazn toifasida oʻtkazilgan jahon chempionatidagi ishtiroki muvaffaqiyatsiz yakunlandi.

Sanjar Zokirov 2004-yilda Afinada (Gresiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida 60 kilogrammgacha boʻlgan vazn toifasida u birinchi davrada grek dzyudochisi Revazi Zintiridis bilan boʻlib oʻtgan bahsda gʻalaba qozonadi. Oʻzbekiston chempionatida 66 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritadi.

2005-yilda Qohirada (Misr) dzyudo boʻyicha jahon chempionatida unga yana omad kulib boqmadi. Nyu-York (AQSH) ochiq chempionatida 66 kg vazn toifasida uchinchi oʻrinni egalladi.

Manbalar 

Toshkentda tugʻilganlar
Kishilar
Yashayotgan insonlar
1983-yilda tugʻilganlar
6-yanvarda tugʻilganlar
Oʻzbekistonlik erkak dzyudochilar
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston SSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Yahyo Imomov

Yahyo Qurbonmurodovich Imomov (1989-yil 24-dekabrda tugʻilgan, Surxondaryo viloyatining Denov tumani, Oʻzbekiston) — oʻzbek dzyudochisi, 81 kg vazn toifasida ishtirok etadi. XXX yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi, Osiyo chempionati gʻolibi, dzyudo boʻyicha Gran-pri va “Katta dubulgʻa” turniri gʻolibi va sovrindori.

Sport faoliyati 
Imomov Yahyo 2012-yilda dzyudo boʻyicha Toshkentda (Oʻzbekiston) oʻtkazilgan Osiyo chempionatida 81 kilogramm vazn toifasida yarim finalda Koreya Respublikasi boʻlajak chempion Kim Je Bomga yutqazib qoʻygandi. Keyinchalik Imamov taskin beruvchi raundda qozogʻistonlik dzyudochi Islom Bozbayevni magʻlub etib, qit’aning bronza medalini qoʻlga kiritadi. Imomov Londonda boʻlib oʻtgan (Buyuk Britaniya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida 81 kg vazn toifasida 1/16 finalda Kim Chje Bom bilan boʻlgan bellashuvda imkoniyatni boy berdi. U Moskvada (Rossiya) boʻlib oʻtgan “Katta dubulgʻa” turkumiga kiruvchi turnirda finalda rossiyalik dzyudochi Murat Xabachirovga magʻlub boʻlib, kumush medal olishga sazovor boʻladi.

U 2013-yilda Parijda (Fransiya) boʻlib oʻtgan "Katta dubulgʻa" turnirida 81 kg vazn toifasida finalda gruziyalik dzyudochi Avtandil Chrikishvilini magʻlub etadi. Qozon shahrida (Rossiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Universiadada 81 kg vazn toifasida finalda yaponiyalik Takonori Nagasaga yutqazib, kumush medal sohibi boʻladi. Soʻng u Abu-Dabi (BAA)dagi Gran-prida bronza medalini qoʻlga kiritadi.

Yahyo Imomov 2014-yilda dzyudo boʻyicha Toshkentda oʻtkazilgan Gran-prida finalda yunonlik dzyudochi Roman Mustopulosga (hozirgi Vedat Albayrak) imkoniyatni boy bergan edi. 2015-yilda Budapeshtda (Vengriya) dzyudo boʻyicha Gran-prida birinchi oʻrinni egallagan, 2016-yilda Toshkentdagi bellashuvda unga yana omad kulib boqadi. Imomov 2017-yilda dzyudo boʻyicha Toshkentda oʻtkazilgan Gran-pri musobaqasida u bor-yoʻgʻi bronza medalini olishga muvaffaq boʻladi.

Manbalar 

2012-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi dzyudochilar
Yashayotgan insonlar
1989-yilda tugʻilganlar
24-dekabrda tugʻilganlar
Oʻzbekistonlik erkak dzyudochilar
SSSRda tugʻilganlar
Oʻzbekiston SSRda tugʻilganlar
Surxondaryo viloyatida tugʻilganlar
Oʻzbekiston kishilari
Ijevsk qurol ustalari haykali

Izjevsk qurol ustalari haykali ― Izjevskda hovuz boʻyida, shaharning Pervomayskiy tumanidagi Sovetskaya va Sverdlov koʻchalari burchagida oʻrnatilgan.

Tarixi 
Rossiya qurollarini ishlab chiqaruvchilarga yodgorlik oʻrnatish gʻoyasini „Izhevsk mashinasozlik zavodi“ OAJ bosh direktori , u Rossiyada Sovet va Rossiya qurollariga oid yodgorliklar koʻpligidan shikoyat qildi, ammo u yerda hech qanday yodgorlik yoʻq. ularning ishlab chiqaruvchilari. Eskiz tanlovi eʼlon qilindi, unda haykaltarosh Pavel Medvedevning maketi gʻolib chiqdi. Eskizni yaratishda haykaltarosh Izhevsk fabrikalarining haqiqiy ustalarining fotosuratlaridan foydalangan. Ikki qurolsozning figuralari, ulardan biri oʻtirgan holda, ikkinchisi toʻliq oʻsib yotgan holda tasvirlangan, anʼanaviy kaftanlar va shlyapa kiygan. Bu eng yaxshi Izhevsk hunarmandlari qirollik kaftan, tikilgan, yuqori shapka, qamish va qoʻlqop haqida shikoyat, deb aslida tufaylidir. 3 metr balandlikdagi haykaltaroshlik kompozitsiyasi bronzadan yasalgan boʻlib, uning umumiy ogʻirligi 4 tonnani tashkil qiladi. Qarish effektini olish uchun yodgorlikning metalli qayta ishlandi.

Qurol ustalarining bronza figuralari granit poydevorga oʻrnatildi. Haykallar tagida Ijevskdagi qurol-yarog 'biznesiga salmoqli hissa qoʻshgan odamlarning ismlari — M. T. Kalashnikova, G. N. Nikonova, V. A. Yarygin, E. F. Dragunov, shuningdek, „Ijmash“ rejissorlarining ismlari qoʻyilgan plitalar joylashgan — Beloborodov, Ionov, Palagin va kichik qurol ishlab chiqaruvchilarning nomlari — Izjevsk mashinasozlik va Izhevsk mexanika zavodlari.Yodgorlikning tantanali ochilishi 2007-yil 4-avgustda boʻlib oʻtdi va Izhevsk qurollarining 200 yilligi va Kalashnikov avtomatining 60 yilligiga toʻgʻri keldi. Marosimda Udmurt Respublikasi Prezidenti Aleksandr Volkov, „Ijmash“ kompaniyasi bosh direktori V. V. V. va Izjevsk meri  ishtirok etgan.

Haykaltaroshlik kompozitsiyasi oʻrnatilgan hudud obodonlashtirildi, yulka toshlari bilan yotqizildi. Yaqin atrofda quyma temir panjara oʻrnatildi va Ijmashga tushishda chiroyli zinapoya bor edi. Yodgorlik atrofiga oʻrindiqlar oʻrnatildi. Bu maydon Qurolchilar maydoni deb nomlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Udmurtskaya Respublika : Kultura i iskusstvo : Ensiklopediya / gl. red. A. Ye. Zagrebin. — Ijevsk : Udmurtskiy institut istorii, yazika i literaturi UrO RAN, 2012. — 540 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-901304-62-4.
 Udmurtskaya Respublika : Ensiklopediya / gl. red. V. V. Tuganaev. — 2-e izd., ispr. i dop. — Ijevsk : Izdatelstvo „Udmurtiya“, 2008. — 768 s. — 2200 ekz. — ISBN 978-5-7659-0486-2.

Havolalar 

 
 
Gunsmiths