Kaa

Kaa – Kiplingning „Jungli kitobi“ dan ilon. Kiplingda Kaa – sargʻish rangda va gʻayrioddiy uzun yoʻlbarssimon piton. Kaa dunyodagi eng keksa hayvon ekanligi bilan faxrlanadi. Kitob boʻyicha dramatik asarlar va multfilmlarda koʻpincha boʻgʻma ilon („boʻgʻma ilon Kaa“) sifatida tasvirlangan.

Tanqidchilarning fikrlari 
Kipling Kaa Mauglining maslahatchisi; J. McMasterga koʻra, u „Uchlik“ ning bir qismi boʻlib, kuchni (Balu), sevgini (Bagira), bilimni (Kaa) ifodalaydi. Disney multfilmida Kaa, aksincha, Maugli uchun „ikkinchi reja“ antagonisti rolini oʻynaydi.

Kiplingning oʻzi (juda xavfli, lekin „dono va insonparvar“) va Disney (yovuz mujassamlangan) oʻrtasidagi Kaa yondashuvidagi farq eʼtiborni tortadi. Guptaning fikricha, Kaa kitobdagi eng dahshatli qahramon: oʻrmonda Mauglidan boshqa hamma undan qoʻrqadi; hatto ittifoqdoshlari ham xavfsiz masofani saqlashni afzal koʻradilar. Disney, Guptaning soʻzlariga koʻra, oʻrmonda ustunlik uchun tinimsiz urush epizodlarini tasvirlay olmadi, bu esa Kaaning donoligi hamda shafqatsizligini koʻrsatdi; Disneydagi piton shuning uchun ahmoq yovuz jonzot sifatida namoyon qildi.

ning soʻzlariga koʻra, Kaa, boshqa koʻplab hayvonlar qahramonlari kabi, kitobda haqiqiy hayvonlarning stereotipi boʻlgan bir nechta odatlar bilan tavsiflanadi. Shuning uchun bu hayvonlarning xususiyatlari tabiat qonunlariga oʻxshaydi, ularni yaxshilik yoki yomonlik nuqtai nazaridan tasvirlab boʻlmaydi.

Kaaning ovi 
Jungle kitobida Kaa maymunlarni ovlashi tasvirlangan (bu butun kitobdagi ikkita ov sahnasidan biridir). Kaa qurbonlarini gipnoz qiladi va ularni unga yaqinlashishga majbur qiladi.

Sovet „Maugli“ multseriyalining (Soyuzmultfilm studiyasi) „Maugli. Oʻgʻirlash“ (1968) ikkinchi filmida – „Kaa pitonining ovi“ hikoyasiga asoslangan va Mauglining bandar-loglar tomonidan oʻgʻirlanishi va uning ozod qilinishiga bagʻishlangan. Filmning avjiga chiqqan sahnasida Kaa Mauglini ozod qiladi, maymunlarni gipnoz qiladi va Bagira va Balu Mauglini olib ketishgunicha ularga „yaqinroq keling“ deya buyuradi. Sergey Kuznetsovning fikriga koʻra, bu „butun multiplikatsiya olamidagi oʻlimning eng yorqin tasviri“.

Kaaning qoʻshigʻi 
Kaaning bandar-loglarni ovlashi sahnasida Kipling maymunlarni gipnozlashda Kaa mayin qoʻshiq kuylaganini eslatib oʻtadi. Kitobda gipnoz hayvonlarga taʼsir qiladi, lekin Maugliga emas („Men shunchaki ahmoqona doiralar hosil qiladigan katta ilonni koʻrdim“).

Disney multfilmi uchun qora sehr va gipnoz bilan bogʻlanadigan „Kaa qoʻshigʻi“ yaratilgan. Qoʻshiqda ilonning vishillashiga taqlid qilish uchun alliteratsiya va onomatopeya qoʻllanadi. Multfilmda Kaa Mauglini muvaffaqiyat bilan uyquga elitadi (uning xurragi qoʻshiq ritmiga kiritilgan).

Ismi 
ning taʼkidlashicha, Kaa nomi (Balu va Baghira nomlari kabi) Kipling tomonidan qadimgi Misrning „Koʻngli qolgan odamning Ba bilan suhbati“ risolasidan olingan. Kiplingning soʻzlariga koʻra, bu nom u tomonidan ilon vishillashining onomatopeyasi sifatida oʻylab topilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 Booth, Howard J. (red). The Cambridge Companion to Rudyard Kipling. Cambridge University Press, 2011. 
 Nyman, Jopi. Re‐Reading Rudyard Kiplingʻs ʻEnglish’Heroism: Narrating Nation in The Jungle Book. // Orbis litterarum 56.3 (2001): 205—220. 
Toʻqima gapiruvchi hayvonlar
Toʻqima ilonlar
"Jungli kitobi" qahramonlari