KJ-1

KJ-1 (, Havo himoyasi-1, Loyiha 926) — Tu-4 bombardimonchi samolyoti negizida Xitoy Xalq Respublikasining AWACS samolyoti.

Rivojlanish 
Xitoy va Tayvan oʻrtasidagi qurolli toʻqnashuv va ikki davlat oʻrtasidagi qolgan keskinlik natijasida Markaziy harbiy komissiya erta ogohlantiruvchi samolyotni (AWACS) yaratish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qildi, chunki oʻsha paytda mavjud yer usti radar stantsiyalari havo boʻshligʻini nazorat qilishni toʻliq taʼminlamadi, ayniqsa bu holat „koʻr“ nuqtalari koʻp boʻlgan togʻli hududlarda muhim edi. 1969-yil 26-sentyabrda Markaziy harbiy komissiya AWACS samolyotlarini ishlab chiqishni boshlash toʻgʻrisida buyruq chiqardi va oʻsha yilning 25-noyabrida Harbiy havo kuchlari qoʻmondonligi kerakli mashina uchun spetsifikatsiyani taqdim etdi.
Ushbu ishlanma „Loyiha 926“ deb nomlandi. XXR yagona radiotexnika majmuasi sovetlarniki boʻlgan Liana-M mavjud boʻlib, u allaqachon Tu-126 da ishlatilgan edi. Bir nechta samolyot variant sifatida koʻrib chiqildi, ammo oxirida Tu-4 bombardimonchi samolyotida toʻxtashga qaror qilindi.

Rivojlanishning dastlabki bosqichidagi jiddiy muammolardan biri „oddiy“ ASh-73TK samolyot dvigatellarining past quvvati (2400 ot kuchi) edi, chunki hisob-kitoblarga koʻra, oʻrnatilgandan keyin Diametri 7 metr boʻlgan suyri detalda 5 tonnalik antenna aerodinamik qarshilikning 30 % ga oshishi kutilgan edi. Bu Xitoy tomonidan Sovet Ittifoqidan olib kelingan An-12 B samolyotiga oʻrnatilgan kuchliroq AI-20M turbovintli dvigatellari (4250 ot kuchi) bilan almashtirishni talab qildi. Yangi dvigatel boʻlinmasi ustida ishlash va dvigatellarni oʻrnatish uchun taxminan bir oy vaqt ketdi. Elektr stantsiyalarini almashtirish tumshuq hajmining oshishiga olib keldi, chunki yangi dvigatellar, garchi ular kamroq ogʻirlikda boʻlsa ham (ASH-73TK uchun 1355 kg ga nisbatan 1040 kg), ammo ular 2,3 metr oldinga chiqib ketdi va bu samolyotning muvozanatini buzdi.

Testlar 
1971-yil 10-iyunda amalga oshirilgan birinchi parvoz kuchli dvigatellarning oʻrnatilishi va lokator pardasining nomukammal dizayni bilan bogʻliq boʻlgan samolyotning yoʻnalish barqarorligi va haddan tashqari tebranishini aniqladi. Yoʻnalish barqarorligi muammosi dvigatellarning kuchini sozlash orqali hal qilindi, ammo chayqalish tendentsiyasidan xalos boʻlish uchun samolyot dizaynini sinash va nozik sozlash ikki yil davom etdi. Natijada, gorizontal dumning uchlariga pastki tizmalar va vertikal yuvgichlar oʻrnatildi, bu esa chayqalish tendentsiyasini toʻliq bartaraf qilmasa ham, uni maqbul darajaga tushirdi.

Hozirda 
Hozirda ushbu qurilma Xitoy aviatsiya muzeyida saqlanmoqda.

Parvoz samaradorligi 

 Texnik xususiyatlari

 Ekipaj: 10-12 kishi
 Uzunlik: 30,18 m
 Qanot kengligi: 43,05 m
 Balandligi: 9,22 m
 Qanot maydoni: 161,7 m²
 Maksimal uchish ogʻirligi: 54500 kg
 Kuch nuqtasi: 4 × turbovintli AI-20 M
 Dvigatellar quvvati: 4 × 4250 l.s. (4 × 3125 kvt)

 Parvoz xususiyatlari

 Maksimal tezlik: 558 km/ch
 Uchish davomiyligi: 5100 km
 Uchish uzunligi: 780 m
 Yugurish uzunligi: 817 m

Yana qarang 

 Samolyot AWACS PRC KJ-2000 (yangi)
 Tu-126
 Grumman E-2 Hawkeye
 Britaniya aerokosmik Nimrod AEW3

Eslatmalar 

Samolyotlar
Xitoy samalyoti
Pages with unreviewed translations