yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Injera

Injera (amxar va Tigrinya tillarida እንጀራ, ɨndʒǝra; shuningdek, rus tiliga indzhera, indzhira, yndzhera, indzhira ; somal. canjeero) — Efiopiya va Afrika davlatlarining (Eritreya, Somali) oshxonasiga mansub anʼanaviy taom. Efiopiya aholisining asosiy oziq-ovqati. Injera Yamanda (lahoh nomi bilan) va Isroilda ham tanilgan, u yerga uni Efiopiya va Yamandan yahudiy repatriantlar olib kelishgan. Bu anʼanaviy ravishda mikroelementlarga boy nordon undan tayyorlangan anʼanaviy non hisoblanadi. Teff qimmat boʻlgan Efiopiya mintaqalarida kambagʻal dehqonlar uni bugʻdoy, makkajoʻxori, arpa yoki joʻxori bilan almashtiradilar.

Teff unidan xamirturushsiz suyuq nordon xamir tayyorlanadi, bir necha kun davomida tindiriladi, soʻngra uni olovda qizdirilgan katta dumaloq (mogogo) sopol idishga quyib, anʼanaviy tarzda yogʻ surtilib olovda pishiriladi. Injeraning oq (nech), qizil (kay) va qora (tikur) navlari bor. Anʼanaviy injera diametri taxminan 1 metrni tashkil qiladi. „Injera“ nomi kengroq maʼnoda ham ishlatilishi mumkin: baʼzida sabzavot yoki goʻshtli achchiq sous bilan birga tayyorlanadigan nonlarga nisbatan ham ishlatilinadi (wot, boshqa uzatish — bu yerda). Injerani boʻlaklarga boʻlib, bu boʻlaklarni qoʻshimcha souslarga botirish yoki salat va souslar (vota) uchun tarelka sifatida isteʼmol qilinadi va boshqa taomlarga qoʻshimcha sifatida ham tanovul qilinadi (lavashga oʻxshash).

Qoʻshimcha masalliqlar sifatida qovurilgan kartoshka, qovurilgan sabzi, tuzlangan lavlagi, ziravorli sabzavotlar, oʻtlar, guruch, goʻsht sousi, xom qiyma, qovurilgan goʻsht (odatda mol goʻshti yoki qoʻzichoq), qovurilgan goʻsht, qaynatilgan goʻsht, pomidor sousi, qovurilgan karamdan foydalaniladi. Injera yiliga 200 kungacha roʻza tutadigan nasroniy efiopiyaliklar orasida mashhur roʻza mahsulotidir. Nonushta, tushlik va kechki ovqatda sabzavotli vat yoki boʻtqa bilan isteʼmol qilinadi. 2003-yilda injera uchun qulayroq pech ixtiro qilindi. Hozirgi vaqtda anʼanaviy vositalardan tashqari zamonaviy qovurish uchun kostryulkalar, elektr yoki gaz plitalari ham qoʻllanadi.

Yana qarang 

 Fyrfyr
 Qoʻllar bilan ovqat

Eslatmalar
Kamuflet

Kamuflet () ― poroxning yer ostida chaqnashi, kichik mina, dushman yer osti ishlarini silkitish va koʻmib yuborish yoki qazuvchilarni tutun va hid bilan boʻgʻish uchun kichik portlash, yer ostidagi portlash, odatda bunaqa portlashda oʻyiq hosil boʻlmaydi.

Koʻchma maʼnoda, kamuflet soʻzi — kutilmagan muammo, falokat, muvaffaqiyatsizlik degan maʼnolarni anglatadi.

Tarixi 
Ilgari kamuflet (minalashtirilgan yer osti yoʻli) harbiy ishlarda, mina urushida dushman mina galereyalarini yoʻq qilish, yaʼni dushmanning yer osti faoliyatini koʻmib yuborish yoki ushbu ishlarni bajaruvchi harbiy muhandislik qoʻshinlarini yoʻq qilish uchun ishlatilgan.

Qamal paytida qalʼa kontrminachilari dushmanning yer osti yoʻllarini vayron qilish uchun yer osti portlashlaridan foydalanganlar, ularni dushman bastion, kurtina va boshqa yer usti mudofaa inshootlari ostiga olib kirishga harakat qilgan. Bunday qarshi portlashlar koʻpincha yer ostida amalga oshirilgan — yaʼni kamuflet.

Keyinchalik, oʻyiq hosil qilmasdan, yerga chuqur kirib boradigan artilleriya snaryadlari, minalar va havo bombalarining portlashlari kamuflet deb atala boshlangan.

Togʻ- kon sanoatida kamufletlar qoʻllanadi, xususan, togʻ- kon zarbalarining oldini olishda.

Manbalar

Adabiyotlar 

Harbiy ish
Bonayre, Sint-Estatius va Saba

Bonayre Sint Estatius va Saba (), shuningdek, Karib dengizi Gollandiyasi () nomi qoʻllanadi - Gollandiyaning Karib dengizi, Vest-Indiyada Kichik Antil orollari arxipelagidagi uchta xos jamoasi.

Geografiyasi 
Mulk orollarni oʻz ichiga oladi: Bonayre (  ), Sint-Estatius (  ), Saba (  ) va kichik qirgʻoqboʻyi orollari. Bonayre oroli Shamolsiz orollar guruhida joylashgan, Saba va Sint-Estatius orollari Shamolli orollarning shimoliy qismida joylashgan.

Bonayre, Sankt-Estatius va Saba 2010 yilda Niderlandiya Antil orollari federatsiyasi qulaganidan keyin referendum natijalariga koʻra, qolgan Niderlandiya Antil orollarining sobiq mulkining bir qismidir.

Maʼmuriy-hududiy tuzilishi 
Maʼmuriy jihatdan mulk Gollandiyaning bir qismi boʻlgan, ammo Gollandiya provinsiyalarining hech biriga kirmaydigan uchta maxsus jamoadan iborat ():

Orollar aholisi 25 mingga yaqin boʻlib, ular - golland, ingliz va afrikaliklarning avlodlaridan iborat.

Yana qarang 

 Niderlandiya Antil orollari

Manbalar 

 Izohlar

Havolalar 

 Rasmiy sayt
 Bonaire rasmiy sayti
 Saba rasmiy veb-sayti
 Sint-Estatiusning rasmiy sayti
 Niderlandiya Antil orollarining kelajagi aniqlandi
Niderlandiya
Orollar
Alsinopolis

Alsinopolis ( Braziliyaning Matu-Grosu-du-Sul shtatida joylashgan munitsipalitetdir. Mezoregionning ajralmas qismi Matu-Grosu-du-SulMatu-Grosu-du-Sul shtatining shimoliy-markaziy qismi. Altu-Takari iqtisodiy-statistik mikrohududiga kiritilgan. 2006-yilda aholi soni 1873 nafar. 4399,676 km² maydonni egallaydi. Aholi zichligi — 0,4 kishi/km².

Tarixi 
Shaharga 1975-yil 8-oktabrda asos solingan.

Statistika 

 2003-yil uchun yalpi ichki mahsuloti 80 908 400,00 real (maʼlumotlar: Braziliya Geografiya va statistika instituti).
 2003-yilda aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot 29 954,98 realni tashkil etadi (maʼlumotlar: Braziliya Geografiya va statistika instituti).
 2000-yil uchun inson taraqqiyoti indeksi 0,745 (maʼlumotlar: Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taraqqiyot Dasturi).

Braziliya
Kundalar

Kundalar — odamning boshi va qoʻllari, bir oyogʻi yoki ikkala oyogʻi sigʻadigan teshiklari bor yogʻoch konstruktsiya.

Qadimda u asirlar yo mahbuslarni saqlash uchun yoki jinoyatchini qiynoqqa solish yo jazolash vositasi sifatida, shuningdek, mahbuslarni qamoqxonadan qamoqxonaga kuzatib borishda ishlatilgan. Kundaga urilgan, Kundalangan — tutqun, bandi, asir, ariston, mahbus.

Jazo 

Asosan, zanjirband qilingan jinoyatchi omma oldida sharmanda qilingan. Jinoyatchini, baʼzan, issiq kunda ovqatsiz va suvsiz qoldirilgan. Jazo sharmandali hisoblangan, chunki mahkum kundalanganligi sababli, hojatini shu holida ishtoniga chiqarishga majbur boʻlgan. Oʻrta asrlarda bu kichik jinoyatlar uchun jazo boʻlib, mahalliy hokimiyat mahalliy yoki shahar sudining hukmi bilan mahkumlarga belgilashi mumkin edi.

Ular baʼzi davlatlarning armiya va dengiz flotlarida aybdor askarlarni jazolash uchun qoʻllangan. Bunday jazoga, xususan, taniqli yozuvchi Daniel Defo va britaniyalik admiral Tomas Kokrayn hukm qilingan.

Kundalash Fransiyada 1832-yilda, Angliyada 1837-yilda, musulmon va Afrika davlatlarida XX-asrning birinchi choragida bekor qilingan.

Etap qilish 
Qoʻl kishanlari paydo boʻlishidan oldin Rus va Rossiya imperiyasida mahbuslarni etap qilish paytida kunda ishlatilgan (kishan ishlab chiqarish uchun metall kerak edi, kunda tayyorlash uchun esa material hamisha topilardi, bundan tashqari, kunda mahkum qoʻllarining harakatini batamom cheklardi, kishan bilan esa soqchini boʻgʻish mumkin). Etap qilinayotgan odamlarni „kundalangan bandi“ deb atashgan. Shuningdek, oʻsha yillardagi hujjatlardagi bu atama xavfli va oʻta xavfli qaroqchilarni anglatadi.

Badiiy adabiyotda 

 Barbados plantatorlari oq tanli qullarni kundalashi britaniyalik yozuvchi Rafael Sabatinining „Kapitan Blad sayohati“ (1922) sarguzasht romanida maromiga yetkazib tasvirlangan, unda issiq tropik iqlim bandilarning azob-uqubatini yanada kuchaytiradi.
 Sadriddin Ayniyning Buxoro xonligi hayoti tasvirlangan asarlarida („Doxunda“, „Qullar“, „Odina“, „Qisqacha tarjimai holim“ v.b.) kundalangan mahbuslarning ayanchli ahvoli yaqqol yoritilgan.

Yana qarang 

 Kishanlar
 Taʼzir berish ustuni

Manbalar

Adabiyotlar 

 Vsemirnaya istoriya: lyudi, sobitiya, dati. Per. s angl. — : „Riderz Daydjest“, 2001. — 752 s. —ISBN 5-89355-035-8.

Jazolar
Tormoz bosimi

Tormoz bosimi — tormoz kolodkalari lokomotiv yoki vagon gʻildiragiga bosadigan kuch. Har bir oʻq uchun tonnada oʻlchanadi.

Gʻildirak va tormoz kolodkasi oʻrtasidagi ishqalanish kuchi ishqalanish koeffitsiyentiga va qoʻllanadigan bosim miqdoriga bogʻliq:

  ,

bu yerda B — ishqalanish kuchi; K — bosim kuchi;φK — ishqalanish koeffitsiyenti.

Muayyan turdagi tormoz kolodkasining ishqalanish koeffitsiyenti doimiy qiymat emas, u poyezdning tezligiga va gʻildirakdagi kolodkaning solishtirma bosimiga bogʻliq. Ishqalanish koeffitsiyentining bosish kuchiga bogʻliqligini istisno qilish uchun tormoz hisoblarini oʻtkazishda shartli qabul qilingan hisoblangan tormoz bosimi KP qoʻllanadi. Hisoblangan bosim uchun ishqalanish koeffitsiyenti hisoblangan ishqalanish koeffitsiyenti φKP deyiladi. Poyezd tezligining pasayishi bilan ishqalanish koeffitsiyenti ortadi. Har xil turdagi lokomotivlar, vagonlar va ularning yuklari, kolodka materiallari uchun hisoblangan bosim qiymatlari jadvallarda keltirilgan, hisoblangan ishqalanish koeffitsiyentlarining qiymatlari tezlik oraliqlari uchun hisoblanadi.

Umumiy hisoblangan bosimning poyezd ogʻirligiga nisbati hisoblangan tormoz koeffitsiyenti deyiladi:

  ,

bu yerda ϑP — hisoblangan tormoz koeffitsiyenti; P — lokomotivning ogʻirligi; Q — poyezd vagonlarining ogʻirligi.

Hisoblangan tormoz koeffitsiyenti poyezdning tormoz bosimini tavsiflaydi. 100 t ogʻirlikdagi poyezdga tormoz bosimining miqdori foizda ifodalangan hisoblangan tormozlash koeffitsiyentiga teng. Poyezd oʻz toifasi uchun normaga muvofiq tormoz bosimi bilan taʼminlanishi kerak.

Favqulodda tormozlashdan foydalanish hisobga olinadigan hisob-kitoblarda hisoblangan tormozlash koeffitsiyenti uning toʻliq qiymatiga teng ravishda olinadi. Agar toʻliq ishchi tormozlanishini qoʻllash hisobga olinsa, hisoblangan tormozlash koeffitsiyenti uning hisoblangan qiymatining 0,8 ga teng boʻladi.

Adabiyotlar 

 Jeleznodorojniy transport: Ensiklopediya / Gl. red. N. S. Konarev. — M.: Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 1994. — S. 450. — ISBN 5-85270-115-7.

Temir yoʻllar
Boshqa ahamiyatli inson

Boshqa ahamiyatli inson () — oila aʼzosi yoki yaqin doʻsti kabi biror shaxsning hayoti uchun muhim boʻlgan boshqa shaxsning umumiy atamasidir.

Birinchi marta  atamasi amerikalik psixiatr, psixoterapevt va psixoanalitik Garri Stek Sallivan tomonidan ishlatilgan.

„Boshqa ahamiyatli inson“ shuningdek, oilaviy ahvol, munosabatlarning yaqinligi yoki jinsiy orientatsiya haqida hech qanday maʼlumotni oshkor qilmasdan yoki nazarda tutmasdan, ishqiy munosabatlardagi sheriklik uchun gender boʻlmagan atama sifatida ham ishlatiladi.

Shu maʼnoda bu atama ingliz tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarda baʼzan toʻy va ofis ziyofatlari kabi taklifnomalarda qoʻllanadi va aholining ayrim guruhlari, ayniqsa, yoshlar orasida keng tarqalmoqda.

Ommaviy kommunikatsiyaning taʼsirini oʻrganishda „boshqa ahamiyatli inson“ tushunchasi matbuot, radio va televideniye xabarlarini baholashda uning fikrlarini hisobga oladigan shaxsning bevosita atrofidagi norasmiy „fikr yetakchilari“ ga nisbatan qoʻllanadi.

Manbalar

Havolalar 
 Значимый другой // Оксфордский толковый словарь по психологии / под ред. А. Ребера. — 2002.
 Значимый другой // Большой психологический словарь / сост. Б. Мещеряков, В. Зинченко. — Олма-пресс, 2004.
 Значимый другой // Психология общения. Энциклопедический словарь / под общ. ред. А. А. Бодалева. — М.: Изд-во «Когито-Центр», 2011.
 Значимый другой // Кондратьев М. Ю., Ильин В. А. Азбука социального психолога-практика. — М.: ПЕР СЭ, 2007. — 464 с.
 Significant Others and Their Expectations. — 1972.

Ishqiy munosabatlar
Oilaviy munosabatlar
Pages with unreviewed translations
Farid

Farid (fryd) arabcha ism boʻlib, „qiyoslab boʻlmaydigan, yagona“ degan maʼnoni anglatadi. Feyd nomiga ham ega.

Bu ism arablar va islomga eʼtiqod qiluvchi boshqa xalqlar orasida keng tarqalgan. Turkiya, Eron, Ozarbayjon, Markaziy Osiyo, Hindiston, Indoneziya, Malayziya, Shimoliy Xitoy, Bolqon, Yaqin Sharq va Shimoliy Afrikada keng qoʻllanadi.

Rossiyada „Farid“ nomi Kavkazda, shuningdek, tatarlar, boshqirdlar va Volga boʻyining boshqa xalqlari orasida keng tarqalgan.

Turkiyada u „Ferit“, Ozarbayjonda „Ferid“ deb yoziladi, Volga boʻyida (tatarlar va boshqirdlar orasida) bu ismning ikkita varianti „Farit“ va „Farid“ keng tarqalgan. „Farid“ ismi tatarlarning eng mashhur ismlaridan biridir (Farid Salmon).

Islomga eʼtiqod qiluvchi koʻplab xalqlar orasida keng tarqalgan, xususan, bu ism adige, dargin, lezgin, noʻgʻay tillarida uchraydi.

Varida, Darida, Farida, Harida — arabcha ayol ismlari.

 Farid, Kennet (1989-yilda tugʻilgan) — amerikalik professional basketbolchi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 

Erkak ismlari
Demonassa

Demonassa ( ) — argos siklidagi yunon mifologiyasining qahramoni, Amfiarayning qizi, Fiva qiroli Tersandrning rafiqasi va Tisamenning onasi. Qadimgi rassomlar uni bolaligida otasi bilan xayrlashayotganida tasvirlashgan.

Mifologiyada 
Demonassa Argosda hukmronlik qilgan Melampod sulolasiga mansub edi. U shoh Amfiaray va uning xotini Erifilaning qizi, Alkmeon va Amfiloxning singlisi edi. Ota Demonassani Fiva qiroli Tersanderga uzatdi va undan oʻgʻli Tisamen tugʻildi.

Psevdo-Higin Demonassani (aniq xato) Argosning boshqa shohi Adrastning oʻgʻli Egialeyning onasi deb atagan.

Sanʼatda 

Qadimgi rassomlar, koʻpincha, Demonassani ota-onasi bilan xayrlashayotgan qizaloq koʻrinishida tasvirlashgan. Ushbu tasvirlarda Erifila Amfiarayni Fivaga qarshi yurishda kuzatib boradi, ammo unga qaytish nasib qilmaydi. Aynan shu sahna Berlin muzeyida saqlanuvchi Korinf kraterida boʻlgan va hozir yoʻqolgan; uni milodiy II-asr geografi Pavsaniy tasvirlagan. U Zevsning Olimpiya ibodatxonasida oltin, fil suyagi va kedrdan yasab, tasvirlar tushirilgan Kipsel qutisini koʻrgan. Rassom Erifila va uyning oldida turgan bolalarni, Amfiaray esa aravada ketayotganini tasvirlagan. Taxminlarga koʻra, bu syujet Fiva eposiga borib taqaladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 Bethe. Demonassa 2 : [nem.] // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1905. — Bd. V, 2. — Kol. 143.
 Bethe. Demonassa 3 : [nem.] // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1905. — Bd. V, 2. — Kol. 143.

Yunon mifologiyasi
Ashraf Ali Tahonaviy

Ashraf Ali Tahonaviy (1862  1943) yillarda tugildi  haKim al-Ummat nomi bilan mashhur boʻlgan. XIX asr oxiri -XX asr Janubiy Osiyoda islom dini, ma'naviy va intellektual hayotining masosi va bugungi kunda ham yuqori ta'sirga ega. U Chishti ordeni muallifi, huquqshunosi va so'fiy ustozi edi. U Dorul Ulum Deobandning bitiruvchilarini tarbiyalagan va  bir necha yuzlab kitoblar, jumladan, Bayan Ul Qur'on va Bahishti Zevar muallifi boʻlgan. Uning an'anaviy islom bilimlarini qayta ishlab chiqishi va shariatni ma'naviyatlashtirib, uni oddiy xalqqa yetkazishi zamonaviy islomga bevosita ta'sir ko'rsatdi. Shunday qilib, 100 dan 150 milliongacha tarafdorlari boʻlgan va oddiy musulmonlarning ma'naviy tarbiyasiga rahbarlik qiluvchi asosiy transmilliy islomiy harakat " Tablig'i jamoat" Uning asarlari va faoliyatidan sezilarli darajada ilhomlangan.

Erta hayot va martaba

Adabiy asarlar 
Tanvi 345 ta kitob va bukletlar muallifi boʻlgan, uning bayonotlari va latifalari 325 dan ortiq kitoblarda jamlangan; va uning asarlari jamlangan holda 877 tani tashkil etadi. U urdu tilidagi mashhur tafsirlardan sanaladigan Qur'on tafsiri boʻlgan va " tafsirning barcha jihatlarini to'liq qamrab olgan" Bayan Ul Qur'onni yozgan. Uning yana bir yirik asari - Bahishti Zevar bo'lib, uni Barbara D. Metkalf ingliz tiliga tarjima qilgan va izohlagan.

Tanviyning Qur'on ilmlariga oid kitoblari orasida "Adab al-Qur'on ", " at-Taqsir fi at-Tafsir ", "Isloh tarjumah dihlviyya", " Islah tarjuma-i-Hayrat ", " Jamol al-Qur'on ", " Mutashabihot -al'at-ra'an" kabi kitoblar bor. Raf'ul-Xilof fi Hukm il-avqof, Tajvidul Qur'on va Yodgor-Haqq-ul-Qur'on. Tanvining bir qancha asarlari ingliz tiliga tarjima qilingan, jumladan:

 Hanafiy fiqhida qonun tamoyillari va kodekslari
 Modernizmga javob
 Muqaddas Qurʼondan davolar : Aʼmaale Qurʼanining qisqartirilgan tarjimasi
 Mavlana Tanviyning avliyolar haqidagi hikoyalari : tarjima, Qisasul akbir
 Islom falsafasi
 Istalgan va dahshatli o'rtasidagi ob'ektiv farq
 Amal va qasos : savolga islomiy yondashuv
 Islom butun haqiqat
 Oxiraga intilish
 Qurg'oqchilik va ofatlarga davo

Tanvi 1943-yilda vafot etdi. U o'zi tug'ilgan Tana Bxavan shahrida dafn qilindi.  Uning farmonlari va diniy ta'limotlari hatto ko'plab raqiblari tomonidan ham obro'li deb topilgan. Bir kuni Muhammad Iqbol o'zining bir do'stiga Rumiy ta'limoti haqida yozgan edi, u Tanviyni eng buyuk tirik hokimiyat deb biladi. Zamondoshlarining koʻplari ham undan maslahat soʻrab, hurmatini baland koʻtardilar. Masalan, hind olimi, tarixchi va tilshunos Sayyid Sulaymon Nadviy islom ma’naviyatini izlamoqchi boʻlganida, Thana Bhavan huzuriga borib, boshqa bir hind olimi Abdul Majid Dariyobodiy ham xuddi shunday yoʻl tutgan. Biroq, meros uning vafotidan keyin uzoq vaqt davomida ko'plab tillarga tarjima qilingan yozma asarlari bilan qo'llab-quvvatlandi.

Qo'shimcha o'qish

Havolalar 

1943-yilda vafot etganlar
1862-yilda tugʻilganlar
Aksolotl

Aksolotl (Axolotl) – ambistomlarning ayrim turlarining neotenik lichinkalari kaudat tartibining ambistomlar oilasidan boʻlgan amfibiyalar.

Aksolotlning oʻziga xos xususiyati shundaki, u metamorfozga uchramasdan, katta boʻlmasdan yoshlik paytidanoq koʻpayish xususiyatiga ega boʻladi. Bu lichinkalarda qalqonsimon bez yaxshi rivojlangan, lekin u odatda metamorfozni qoʻzgʻatuvchi tiroksin gormonini yetarlicha ishlab chiqarmaydi. Biroq, agar aksolotl quruqroq va salqinroq muhitga oʻtkazilsa yoki uyda boqish vaqtida suv sathi tushirilsa u katta ambistomaga aylanadi. Aksolotlning ambistomaga aylanishini tiroksin gormonining inʼyeksiyasi deb ham atash mumkin. Transformatsiya bir necha hafta ichida sodir boʻlishi mumkin. Aksolotlning tashqi jabralari yoʻqoladi, tananing rangi va shakli oʻzgaradi. Ammo aksolotlni mutaxassisning yordamisiz metamorfozga kiritish hayvonning hayoti uchun xavflidir. Maʼlumot oʻrnida aytish kerakki, uyda aksolotlni ambistomaga aylantirishga urinishlar koʻp hollarda hayvonning oʻlimi bilan yakunlanadi.

Koʻpincha „aksolotl“ nomi Meksika ambistomasining lichinkasi (laboratoriyada yoki uyda saqlanadigan aksolotllarning aksariyati ushbu turga tegishli) yoki yoʻlbars ambistomasi bilan bogʻliq holda ishlatiladi, ammo buni har qanday ambistomaning lichinkasi deb atash mumkin.

Manbalar
Abu Bakr Samarqandiy

Abu Bakr Muhammad al-Yamān al-Samarqandi () – faylasuf va ilohiyotchi. „Maolim uddin“ („Dinning belgilari“), „at-Tibb ur-ruhoniy“ („Ruh tabobati“) nomli falsafiy asarlari bor.

Uning vatandoshi Abu Mansur al-Moturidiy Abu Bakr Samarqandiy boshlagan yoʻldan yurgan. Abu Bakr al-Samarqandiy tomonidan quyidagi asari tasnif etilgan: „Ar-rad ala-l-karromiya“ („Karromiyalarga raddiya“), „Kitobu-l-anvor“ („Nurlar kitobi“), „Maolimu-d-din“ („Dinning belgilari“), „At-tibbu-r-ruhoniy“ („Ruh tabobati“) nomli asar.
K. Brokkelman „Arab adabiyoti tarixi“ nomli kitobida Abu Bakr al-Samarqandiyni faylasuf va ilohiyotchi olim deb taʼrif bergan. K. Brokkelmanning yozishicha, bu kitob Abu Xotam Roziyning (313—925-yili vafot etgan. Muhammad ibn Zakariyo  Roziydan boshqa kishi) falsafiy qarashlariga qarshi yozilgan.

Asarlari 
Manbalarda uning toʻrtta asarining nomi tilga olingan:
 Kitab al-Anwar.
 Kitab al-I’tisam, [hadis]]ga bagʻishlangan.
 Kitab al-Radd 'ala al-Karramiyya''', karromiylarga inkor.
 Kitab Maʼalim al-Din'' („Imon chizigʻi“)

Vafoti 
Abu Bakr butun umrini tugʻilib oʻsgan shahri Samarqandda oʻtkazgach, hijriy 268, milodiy 881 —882-yili vafot etgan.

Yana qarang 
 Imomi Aʼzam
 Abu Mansur al-Moturidiy

Manbalar 

Shaxsiyatlar
Shaxsiyatlar loyihasi maqolalari
Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
Chastushka

Chastushka – rus xalq qoʻshiqlari, folklorining eng ommaviy janrlaridan biridir. U toʻrt misrali qoʻshiq boʻlib, aytuvchilar mustaqil toʻrtliklarni ulash asosida kompozitsiya yaratadilar. Chastushka tez aytilishi jihatidan oʻzbek xalq laparlariga oʻxshab ketadi. Bu janr XIX asrning oxirgi choragi, XX asrning birinchi yarmida keng tarqaldi.

Chastushka oʻz tabiatiga koʻra, kundalik voqelikka javob tariqasida improvizatsiya yoʻli bilan yaratiladi va shundan soʻng xalq oʻrtasida tarqalib, qayta-qayta aytilishi natijasida sayqal topadi. Chastushkalarning mavzu doirasi keng, hissiy ta’siri kuchli boʻladi.

Chastushkalar lirik, oʻtkir publisistik, doʻstona yumoristik va shafqatsiz hajviy ruhda boʻladi. Ular an’anaviy xalq qoʻshiqlari va qisman yozma poeziya uslubida, xorey vaznida yaratilib, uch xil shaklda (a-b-v-b; a-a-b-b; a-b-a-b) qofiyalanadi. Chastushkalarda parallelizm keng qoʻllanadi, ya’ni toʻrtlikning birinchi ikki misrasi ramziy obrazlar asosiga qurilsa, keyingi ikki misrada asosiy maqsad, hayotiy xulosa bayon qilinadi.

Keyinchalik folklor ta’sirida rus she’riyatida yozma chastushkalar ham yaratildi. Uning namunalari D.Bedniy, A.Prokofyevlar ijodida uchraydi.

Manbalar 

 JAHON ADABIYOTI TERMINLARINING QISQACHA IZOHLI LUGʻATI

 

Musiqa
Musiqa asboblari
Yokyoku

YOKYOKU – Oʻrta asrlar yapon dramaturgiyasi janrlaridan biri. Yokyoku nazm va nasrning asosiy xususiyatlarini, xalq qoʻshiqlari, qadimgi mifologiya hamda buddizm falsafasini oʻzida mujassamlashtirgan edi. Dastlabki yokyokularda epiklik ustunlik qilgan boʻlsa, mumtoz yokyokular asta-sekin lirik xarakter kasb etdi, ularda she’riy parchalar bilan nasriy parchalar navbatlashib keldi. Yokyokularning mualliflari buddizm monaxlari boʻlib, ular oʻz asarlarida yangi sujetlar yaratmay, koʻproq xalq oʻrtasida yurgan afsona va tarixiy rivoyatlarga, xitoy adabiyotidan oʻtgan jangnomalarga asoslanib asar yaratdilar. Shuning uchun ham aksariyat yokyokularda diniy marosim, urf-odat va mistik motivlar yetakchilik qildi, ularning asosiy qahramonlari esa ilohiy kuchlar, ruhlardan
iboratdir. Yokyokular uslubi koʻtarinki, balandparvoz boʻlib, asar ichidagi nasriy parchalar ham sajlangan shaklda uchraydi. Tuzilishi jihatidan yokyokular kichik epigraf (q)dan boshlanib, oʻz navbatida bir necha koʻrinishlarga boʻlinuvchi ikki yoki uch pardadan tashkil topgan. Oddiy soʻzlashuv yokyokularda ikkinchi oʻrinda turadi va aksariyat asarlar tragediyalardan iborat boʻlib, yetakchi artistlar maxsus nidob kiyib sahnaga chiqishgan. Yapon dramaturgiyasining birinchi janri boʻlmish yokyokularning ajoyib namunalari Kanama Kiyostugu va Seama Motokyolar ijodida uchraydi. XIV-XV asrlarga kelib yokyokular oʻz mashxurligini yoqotib asta-sekin rivojlanishdan toʻxtab qoldi.

Manbalar 
JAHON ADABIYOTI TERMINLARINING QISQACHA IZOHLI LUGʻATI  Toshkent Navroʻz nashtiyoti 2019-yil

Yaponiyalik aktrisalar
Yaponiyalik aktyorlar
Yapon ixtirolari
Yapon kompaniyalari
Yapon sanʼati
Yapon tili
Yapon tilidagi albomlar
Yaponiyalik yozuvchilar
Yaponiya
Yaponiyalik musiqiy guruhlar
Drama
Dramaturgiya
Lanspik

Lanspik (aspig,  — „quyilgan“) — pazandachilikda yarim tayyor mahsulot, jele zichligidagi va qaynatib pishirilgan mahsulotlarning taʼmi ega boʻlgan, yopishqoq shaffof va muzlatilgan goʻsht yoki baliq bulyoni. Lanspik sardakli taomlarlarni pishirishda, issiq ovqatlarni xushboʻylashda va boʻlaklangan koʻrinishda yaxna gazaklarni bezashda ishlatiladi.

Anʼanalarga koʻra, lanspik sabzavotlar (sabzi, piyoz, petrushka, selderey), ziravorlar (qalampir, dafna yaprogʻi), tuz, sirka bilan tili va miyasi olib tashlangan buzoq boshi yoki oyoqlarini ochiq idishda quyultirib qaynatilgan bulyondan tayyorlanadi. Lanspikni suyak goʻshti, parranda goʻshti, ovlangan qushlar va baliq qaynatilgan bulyondan ham tayyorlash mumkin, ammo bu holda bulyonni qotirish uchun jelatin ishlatiladi. Shaffoflikka erishish uchun esa turli xil qoʻshimchalar (xom mol goʻshti yoki tovuq filesi, qora ikra, koʻpirtirilgan oqsil) qoʻllanadi. Lanspik tarkibiga qizdirilgan shakar qoʻshilishi hisobiga tillarang tusga ega boʻladi. Baliqli lanspik uchun baliq qoldiqlari (suyaklar, suzgichlar, teri, jabralari olib tashlangan bosh qismi, koʻzlari va tangachalari) hamda mayda baliqlardan foydalanish mumkin , E. I. Moloxovets yorsh baligʻini tavsiya etgan. Lanspikning sifati aralashma solingan qoshiqni muz ustiga qoʻyish orqali tekshiriladi: u bir necha daqiqa ichida qotishi kerak. Lanspik mahkam yopilgan idish ichida sovuq joyda saqlanadi.

Shuningdek, oʻziga xos qilib kesilgan, sabzavotlar bilan bezatilgan, ayniqsa, banket stolining ajralmas qismi hisoblangan mashhur sardakli taom ham lanspik deb atalishi mumkin. Bunday taom „koʻylak“ deya nomlanadigan maxsus qoliplar yordamida tayyorlanadi. Buning uchun qolip chetlariga qadar lanspik aralashmasi bilan toʻldiriladi va qotishi uchun chetlaridan 1 sm oraliq joy qoldirib muzdek suv ichiga joylashtiriladi. Toʻliq qotib ulgurmagan lanspik qolipdan quyib olinadi, qolipning chetlari koʻkatlar, chiroyli shaklda kesilgan sabzavotlar bilan bezatilgach, qolip qaytadan muzdek suvga solinadi. Shundan keyin goʻshtli yoki baliqli asos chetlaridagi qatlami qotgan qolip ichiga joylashtiriladi va ustidan lanspik bilan quyiladi. Tayyor lanspik bayramona stolga maxsus taglik — pergament qogoʻz bilan qoplangan guruch yoki manna yormasida ustida tortiladi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Poxlyobkin V. V. Lanspik // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 153. — 224 s. — 200 000 ekz. — ISBN 5-345-00218-5.
 Lanspik // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 180—181. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
 
 
 
 
 
 Charles Sinclair. aspic // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 39. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.

Alifbo boʻyicha taomlar
Draugr

Draug, draugr (qadimgi Norse tilidan draugr, pl. draugar, ) — Skandinaviya mifologiyasida vampirlarga yaqin tirilgan oʻliklar .

Folklorda 

Draugning tanasi juda katta hajmgacha shishib, sezilarli darajada ogʻirlashadi , baʼzida uzoq yillar davomida parchalanmagan holda qoladi. Bu drauglarni vampirlarning folklor qiyofasiga yaqinlashtiradi . Baʼzan ruh saqlanib qoladi. Draugning paydo boʻlishi ularning oʻlim turiga bogʻliq: choʻkib ketgan jangchidan suv doimo oqadi va yiqilgan jangchining tanasida qon oqadigan yaralar paydo boʻladi. Teri oʻlik oqdan to koʻk ranggacha oʻzgarishi mumkin. „Qumli qirgʻoqdagi odamlar toʻgʻrisida“ dostonidagi Torolf „haligacha parchalanmagan va eng daxshatli koʻrinishga ega edi; u Xel kabi qora va buqadek ulkan edi“ deb taʼrif beradi.

Drauglar hayvonlarga va otxonada tunab qolgan sayohatchilarga hujum qilishi mumkin, lekin uy-joylarga ham hujum qilishi mumkin boʻlgan. Islandiyada bu eʼtiqod bilan bogʻliq holda tunda uch marta taqillatish odati paydo boʻldi (arvoh bitta bilan cheklangan deb ishonilgan).

Drauglar koʻpincha xazina tepaliklarining qoʻriqchilari deb ataladi. Shu bilan birga tunda qabrlarini tashlab, uylarning tomlariga sakrash uchun odamlarda qoʻrquv uygʻotadigan drauglar haqida afsonalar mavjud. Oʻrta asrlardagi Skandinaviya va Islandiyada tirik oʻliklardan qoʻrqish juda katta edi, bu oʻsha davrdagi tumorlarga runlarda yozilgan koʻplab himoya fitnalaridan dalolat beradi. Shuningdek, qabr toshlarida marhumni qabrida saqlashi kerak boʻlgan yozuvlarni topishingiz mumkin. Bundan tashqari Islandiya sagalarida mavzuning mashhurligi drauglardan qoʻrqishdan dalolat beradi. „Torsteyn Frost-on-the-Skin“ dostonida drauglarga butparastlarning eʼtiqodi iblis haqidagi xristian gʻoyasi bilan aralashib ketgan .

Drauglar gʻayritabiiy kuch va sehrli qobiliyatlarga ega: kelajakni, ob-havoni bashorat qilish. Maxsus afsunni biladigan har bir kishi ularni boʻysundira oladi. Dostonlarda ular turli hayvonlarga aylana olishi, lekin shu bilan birga oʻzlarining „inson“ qiyofasida boʻlgan inson koʻzlari va aql-idrokini saqlab qolishlari ham qayd etilgan. Baʼzan ular yerdan oʻtishi mumkin.

Sanʼatda 

 Jonas Li 1902-yilgi „Ilyas va Draug“ mistik romanida bu jonzotni dengizga chiqqan kambagʻal baliqchiga shafqatsizlarcha munosabatda boʻlgan dahshatli dengiz yirtqich hayvoni sifatida tasvirlaydi.
 „Draugen“ — norvegiyalik rassom Teodor Kittelsenning eng mashhur rasmlaridan biri.
 Draug bolalar yozuvchisi Anne-Katarina Uestlining asarlari mavzusidir.
 Drauglar fantastik janrdagi baʼzi zamonaviy asarlarda (kitoblar, kompyuter oʻyinlari) uchraydi.
 The Elder Scrolls V: Skyrim videooʻyinida draugrlar qadimgi Nordik qabrlari va tepaliklarining oʻlmagan qoʻriqchilaridir.

Yana qarang 

 Nachzehrer
 Spriggan
 PSR B1257+12A
 Dreugh sinfidagi qirgʻinchilar

Manbalar

Havolalar 

 Tirik oʻlik. Undead tasnifi  — Fantaziya olami #23; 2005 yil iyul
 Amerikadagi Norvegiya xalq hikoyasi  Arxivnaya kopiya Norvegiya-Amerika tadqiqotlarida arxivlangan
 Qadimgi Nors adabiyotida Draugr va Aptrgangr *
 Draugrs yoki draugs?
Bella (ism)

Bella, kamdan-kam Bella (Bella) — yevropacha ayollar ismi. Ismlarning qisqartirilgan varianti: Izabella, Annabella, Mirabella va shu shaklda tugaydigan boshqalar. Bella ismining kelib chiqishi italyancha boʻlib, tarjimada „chiroyli, goʻzal“ degan maʼnoni anglatadi. Ismning siri shundaki, uning bitta „l“ harfi bilan qoʻllanishi butunlay boshqacha maʼno beradi va tarixdan olingan maʼlumotlarga koʻra, bu holda soʻz musulmon ildizlariga ega, degan xulosaga kelish mumkin.

Koʻpincha „Bella“ yoki „Bella“ ismi yahudiy ayollarga beriladi, garchi bu holda bu ism idish tilidan kelib chiqqan Beyle yahudiy ayollar ismining yevropalashtirilgan moslashuvi („kinuy“) boʻlsa ham.

Shuningdek, Bella ismi Shimoliy Kavkazda, shuningdek, Gruziya, Ozarbayjon, Armanistonda keng tarqalgan.

Bu nomning qiziqarli shakli „Bellatriks“ yoki „Bellatrisa“ boʻlib, lotin tilida „Amazonka“ yoki „jangchi“, „jangchi ayol“ degan maʼnoni anglatadi. Xuddi shu nomdagi yulduz Orion yulduz turkumida joylashgan.

Baʼzilar ismi Izabella yoki Belladonna kabi ayollarni shunday chaqirishadi. Koʻplab mamlakatlarda Bella ismining tarjimasi bir xil — goʻzal. Va koʻpincha, bu Izabel yoki Izabella ismining qisqartmasi. Bu soʻz boshqa tillarga qanday tarjima qilinishi qiziq, turli millatlar orasida turli ekzotik variantlarni topish mumkin: Sabel, Chabela, Bebel, Bel, Izabe, Bell, Beyya (ispan.), Beliya. Pravoslavlikda cherkov nomi yoʻq. Rus tilida „Bela“ ismining yozilish varianti M.Y. Lermontovning „Zamonamiz qahramoni“ asari tufayli paydo boʻldi.

"Bella" ismli qahramonlar 

 „Bela“ — M.Y.Lermontovning „Zamonamiz qahramoni“ romanidagi qahramon.
 Bella „Bellatrisa“ Lestreynj (1951—1998) — Garri Potter romanlari seriyasidagi qahramon.
 Bella Svon (1987—2006) — Stefani Mayerning „Namozshom“ turkumidagi romanlari qahramoni.

Manbalar 

ingliz ayol nomlari
Italiya nomlari
Harakatlanuvchi tasvir muzeyi

Harakatlanuvchi tasvir muzeyi (Museum of the Moving Image) — Astoriya deb nomlanadigan Kuins mavzesidagi kino, televizor, video va kompyuter oʻyinlari muzeyi.

1916-yilda Kino magnatlari Jessi Laski va Adolf Sukor oʻz studiyalarini birlashtirib, „Famous Players-Lasky“ kompaniyasini tashkil qilishdi va filmlar suratga olish uchun Nyu-Yorkda „Kaufman Astoriya studios“ studiyasi qurilgan. Bu yerda aka-uka Marksning ilk filmlari va kinematografiya tarixida oʻz izini qoldirgan baʼzi boshqa filmlar yaratilgan.

1970-yilda uzoq vaqtdan beri boʻsh turgan kinostudiyaning binolarini buzish haqida gap ketganda, uchastka Astoriya jamgʻarmasi tomonidan sotib olingan. 1988-yilda ushbu hududda AQSHda toʻliq kinematografiya tarixiga bagʻishlangan, eng soʻnggi texnologiyalar bilan jihozlangan kinozalli birinchi muzey ochildi.

2008-2011-yillarda muzeyda keng koʻlamli rekonstruksiya amalga oshirildi, buning natijasida uning maydoni ikki baravar koʻpaydi. Kengaytirish muzey vasiylariga 67 million dollarga tushdi.

Harakatlanuvchi tasvir muzeyi nafaqat nodir kinolarni katta ekranda tomosha qilish, balki yangi premyeralarga bagʻishlangan davra suhbatlarini ham oʻtkazish imkoniyatini beradi. Geymerlarni „Astoriyaga“ videooʻyinlar va tegishli jihozlarning katta kolleksiyasi jalb qiladi.

Manbalar

Havolalar 
 Официальный сайт музея 
 Архитектурное решение
Nyu-York Muzeylari
dunyo Sinematlari
 1988-yilda AQShda paydo bo'lgan
Kare taomi

Qoʻy (qoʻzi goʻshti) dan kare — qoʻy (qoʻzichoq) qovurgʻasidan tayyorlangan goʻshtli taom. Ushbu taomni koʻpincha „qoʻzichoq qovurgʻalari“ deb ham atashadi. Fransuz oshxonasida uni „qoʻzichoq goʻshtidan kotlet“ deb ham atashlari mumkin.

Tayyorlanishi 
Ushbu taom qoʻzichoqning boʻyin sohasi goʻshtidan tayyorlanadi. Goʻshtning ushbu boʻlagi umurtqa pogʻonasiga perpendikulyar ravishda kesiladi, u odatda 16 ta qovurgʻa yoki toʻqmoqlanadigan boʻlaklardan iborat boʻladi. Odatda, ushbu taomni pishirish uchun goʻshtni bir tomonda 8 ta qovurgʻa bilan uzunasiga kesilgan boʻlagi olinadi, shuningdek uni kesilmagan holda — ikki tomonidagi qovurgʻalari bilan ham ishlatish mumkin. "Kare" nomi kesilmagan goʻsht boʻlagi turidan kelib chiqqan, chunki yosh qoʻzichoqning qovurgʻalari koʻtarilib, idishga solinganda „kare“ga — qoʻshinning kvadrat koʻrinishida, askarlar bir-biriga yaqin masofada nayzalarini yuqoriga qaratib turishlariga oʻxshab qolgan.

Taomni grilda ham, tovada ham, pechda ham pishirish mumkin (koʻpincha birlashtirilgan variant: tovada qovurish, keyin esa pechda pishirish usuli qoʻllanadi). Ziravorlardan tuz va qora murch bilan birga rozmarin va toshchoʻp; baʼzan (shu jumladan, goʻshtni yengil marinadlash uchun) xantal ishlatiladi. Tavsiya etilgan tayyorlanish darajasi: Medium well dan Medium rare yoki Rare gacha yetadi.

Ushbu taom koʻproq restoranlarda tayyorlanadi va alohida qovurgʻa koʻrinishida stolga tortiladi. Qoʻzi goʻshtidan tayyorlangan kare odatda qovurib pishiriladi, baʼzida non boʻlaklarining uvoqlariga belab olinishi ham mumkin. Suyaklarning uchlari esa qogʻoz burmalar bilan bezatiladi yoki folga qogʻozi bilan oʻraladi. Taomni stolga tortishda koʻp hollarda anor donalari bezak vazifasini oʻtab beradi.

Manbalar

Adabiyotlar

Havolalar 

 Qoʻzi goʻshti
LED yoʻl belgilari

LED yoʻl belgilari – yorugʻlik indikatsiyali yoʻl belgilari. Ular yaxlit korpusdagi ruxlangan poʻlatdan yoki qalinligi 0,8 mmli metall asosida „impulsli mil“ applikatsiya usulida yasaladi. Elektr taʼminoti 12V kuchlanishli avtomobil akkumulyatoridan yoki 220/12V moslashtirilgan qurilmadan taʼminlanadi. LED yoʻl belgilari tayyorlashga buyurtma berilganda elektr kuchlanishini boshqacha qilib oʻrnatish mumkin, masalan 36V.LED lampochkalari xonadon va binolarda boʻladi. Ularning kuchlanishi 12 va 37V gacha boʻladi.

Xususiyatlari 
Kunning vaqti va ob-havo sharoitlariga qarab, lavha maʼlumotlarini oʻzgartirish imkoni bor. LED lardan foydalanilgani tufayli ular tunda va tumanli ob-havoda yaqqol koʻrinadi. Axborot oʻzgarishlarini nazorat qilish imkoniyati mavjud:

 kompyuter yordamida boshqarish (boshqaruv kabeli orqali);
 lavhaning orqa tomonidagi kalitlar orqali boshqarish;
 LED yoʻl belgilari quyosh batareya modulli boʻladi.

Samaradorligi 
LED indikatsiyali yoʻl belgilardan foydalanish haydovchilarning eʼtiborini tezyurar yoʻllarning oʻta xavfli uchastkalarida, taʼmirlash yoki ekspluatatsion ishlar olib boriladigan joylarda jalb qilish imkonini beradi. Bunday belgilarning samaradorligi beqiyosdir. Haydovchi nur qaytaruvchi yuzani, qachonki, mashinasi farasining nuri tushganda koʻradi, LED indikatsiyali yoʻl belgisini esa shu yoʻl uchastkasining eng uzoq koʻrish masofasidan va turli burchak ostida koʻra oladi. Shu sababli, transport vositasining haydovchisi yoʻlning xavfli qismiga yaqinlashishidan oldin xavfsizlik choralarini oldindan koʻrish imkoniyatiga ega boʻladi.

Magistral yoʻllarda LED yoʻl belgilari 
Soʻnggi yillarda avtomobil yoʻllarida haydovchilarni yoʻldagi maʼlumotlardan ogohlantirish uchun LED belgilaridan foydalanilmoqda. Foydalanish maqsadiga qarab, LED yoʻl belgilarining bir nechta turi mavjud:

 Ogohlantirishlarni koʻrsatish uchun oʻzgaruvchan maʼlumotlarga ega LED yoʻl belgilari

 Harakatlanish parametrlari, ogohlantirishlar va meteorologik parametrlarni koʻrsatish uchun oʻzgaruvchan maʼlumotli yoʻl belgilari

 Harakatlanish parametrlari, ogohlantirishlar va meteorologik parametrlarni koʻrsatish uchun oʻzgaruvchan maʼlumotli birlashgan yoʻl belgilari

Manbalar 

Yoʻl harakati qoidalari
Belgilar
Michaela Walsh

Michaela Walsh (tugʻ. 1993-yil 5-iyun) — irlandiyaik Bokschi, 57 kg gacha toifasida ishtirok etadi, Irlandiya terma jamoasi aʼzosi. 2018-yilgi Yevropa chempionati gʻolibi, 2019-yilgi Yevropa oʻyinlarining kumush medali sovrindori, 2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlari ishtirokchisi.

Faoliyati 
Michaela Walsh Shimoliy Irlandiyada yashaydi. Eng engil vazn toifalarida ringga chiqadi. 2014-yilgi Glazgodagi (Shotlandiya) Hamdoʻstlik oʻyinlarida Michaela Walsh boʻlingan qarorda kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2018-yilda u engil vazn toifasiga chiqdi va yana kumush medalni qoʻlga kiritdi. Uning akasi Aydan ham boks boʻyicha Hamdoʻstlik medali sovrindori.

2018-yilgi Sofiyada (Bolgariya) boʻlib oʻtgan Evropa chempionatida u chempionatning bronza medalini qoʻlga kiritib, sovrindor boʻlishga muvaffaq boʻldi. Oʻsha yili Nyu Delida (Hindiston) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 1/8 final uchrashuvida irlandiyalik sportchi italiyaik Alessia Messiano bilan uchrashib, unga 1:4 hisobida imkoniyatni boy berib, Jahon chempionatidagi oʻyinini yakunladi.

2019-yilgi Minskda (Belarus) boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarida u kumush medalni qoʻlga kiritdi, hal qiluvchi jangda bolgariyalik bokschi Stanimira Petrovaga yutqazdi.

2021-yilda Tokioda (Yaponiya) Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. 1/8 finalda u Italiya sportchisi Irma Testaga yutqazdi.

Manbalar 

Ayol bokschilar
Yashayotgan insonlar
1993-yilda tugʻilganlar
5-iyunda tugʻilganlar
2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlaridagi bokschilar
2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi bokschilar
Pikey

Pikey () – 2014-yilda rejissyor Rajkumar Xirani tomonidan hind tilida suratga olingan ilmiy-fantastik komediya film. Film Yer sayyorasida diniy qarama-qarshiliklar ichida qolgan oʻzga sayyoralik haqida hikoya qiladi. Bosh rolni Amir Xon, boshqa rollarni esa Anushka Sharma, Boman Irani va Sanjay Duttlar ijro etishgan.

Film tanqidchilar va tomoshabinlar tomonidan ijobiy qabul qilingan. Shuningdek, u butun dunyo boʻylab 7 milliard rupiydan ortiq daromad keltirdi va bu Hindistonning eng yuqori daromad keltirgan filmiga aylanishi uchun yetarli boʻldi, hamda film ijodkorlariga ikkita Kino aktyor mukofotini ham qoʻlga kiritishlariga sabab boʻlgan.

Syujeti 
"Rajastan" shtatiga odam qiyofasidagi oʻzga sayyoralik Yerda tadqiqot olib borish uchun kemasida uchib keladi. Biroq, u birinchi uchratgan Yer odami undan uyga qaytishi uchun zarur boʻlgan kema kalitini oʻgʻirlab ketadi. Shunday qilib, u uyiga qaytib ketish uchun kerakli boʻlgan asbobni qidirishni boshlaydi va shaharda turli odamlarga duch keladi. U odamlarning turli xil urf odatlari va eʼtiqodlaridan chalkashib qoladi ammo asta-sekinlik bilan ularga moslasha boshlaydi. Yerliklar haqida yaxshi maʼlumotga ega boʻlmagan PK bir qizni uchratib qoladi, ular doʻst tutinishadilar. Qiz PK yoʻqotib qoʻygan narsasini topishda yordam beradi. Film oxirida PK maxsus asbobini topib uni qaytarib olgach oʻz sayyorasiga qaytib ketadi.

Havolalar 
 
 
 
 

Hindiston filmlari
2014-yil filmlari
Fentezi filmlar
Komediya filmlar
Dramatik filmlar
Bisa

Bisa sa

Til 
Bisalar Niger-Kordofan oilasining Bantu tilida gaplashadi va lotin alifbosiga asoslangan oʻz alifbosini oʻz yozuvi sifatida ishlatadi. Ikki dialekt mavjud: Bisa va Lebir (janubiy-gʻarbiy). Bisular orasida dengiz tili ham keng tarqalgan (N. V. Kochakova, 1993).

Bisa tilida bir nechta iboralar 

 Xayrli tong ― Domireh ki;
 Xayrli kun — Sundare ki;
 Xayrli tun — Gundare ki;
 Rahmat — Barca.

Tarix 
Ogʻzaki anʼanaga koʻra, Bisuning ajdodlari Yendi (Hozirgi Gana hududi) hududidan kelgan. Soʻng bisuning bir qismi ajralib, gʻarbga yoʻl oldi va u yerda San (Sane) subetnik guruhini yaratdi.

Madaniyati va urf-odatlar 
Bisning asosiy kasbi — qishloq xoʻjaligi. Ularda makkajoʻxori, sholi, yeryongʻoq, loviya, tariq, dukkakli ekinlar, karite yongʻogʻi, yams yetishtiriladi. Bisa zotli qoramollarni koʻpaytirishadi. Hunarmandchilik: bronza va kumush quyish, zargarlik buyumlari yasash, toʻquvchilik, kulolchilik.

Anʼanaviy liboslar: erkaklar koʻylak va shim kiyishadi, ayollar uzun yubka kiyishadi.

Uylari toʻrtburchak shaklda boʻlib, oʻrtada dumaloq hovli hosil qilish maqsadida bir-biriga imkon qadar yaqin qurilgan. Odatda, bunday binolar majmuasida bir oila yashaydi.

Oilalar patriarxaldir, koʻpincha ular butun urugʻlarni (du) tashkil qiladi. Ayol toʻydan keyin erining oilasining uyiga koʻchib oʻtadi.

Bisaning anʼanaviy taomi — ziravorli guruch, tariq boʻtqasi, loviya noni va tariq pivosi (Yu. V. Bromley, 1988).

Yana qarang 
 Bantu tillari
 Niger-Kongo tillari

Adabiyotlar 
 Выдрин В. Ф. Биса // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999.
 Народы мира. Историко-этнографический справочник / Глав. ред. Ю. В. Бромлей. — М. : Советская энциклопедия, 1988.
 Атлас народов мира / Под.ред. С. И. Брук, В. С. Апенченко и др. — М. : Главное управление геодезии и картографии государственного геологического комитета СССР им. Миклухо-Маклая Академии Наук СССР, 1964.
 Нигерия (справочник) / Под. ред. Н. В. Кочаковой, П. И. Куприянова, А. М. Васильева. — М.: Восточная литература, 1993.

Manbalar 

Afrika xalqlari
Burkino-Faso Aholisi
Gana xalqlari
Benin xalqlari
Nigeriya xalqlari
bantu xalqlari
Malinalshochi

Malinalshochi, Malinalshochitl (; ) — astek mifologiyasida Uitsilopochtlining singlisi; chayonlar, ilonlar hamda boshqa chaquvchi va tishlovchi choʻl jonivorlari ustidan hokimiyatga ega boʻlgan sehrgar.

U Astlandan Tenochtitlanga boradigan yoʻlda uxlayotgan vaqtida Uitsilopochtli tomonidan tashlab ketilgan va Malinalkoga asos solgan (boshqa maʼlumotlarga koʻra, u Malinalko hukmdoriga turmushga chiqqan va undan oʻgʻil farzand dunyoga keltirgan). Uning oʻgʻli Uitsilopochtlidan oʻch olishga urinib koʻrgan, ammo uddalay olmaganManuel Aguilar-Moreno Handbook to Life in the Aztec World, 2nd edition, Oxford, Oxford University Press, 2007 (ISBN 978-0-19-533083-0, LCCN 2007004316), str. 33.

Havolalar 

 Astek xudolarining panteoni

Manbalar 

Aztek xudolari
Sehrgarlar
 alifbo tartibida xudolar
ilon xudolari
Nagi

Nagi (sanskr. नाग ; nag — „ilon“) — hinduizm va buddizmdagi ilonga oʻxshash afsonaviy mavjudotlar. Ular boshi va tanasi odam, pasti ilon sifatida, gohida tepasi ilon boshli yelpigʻich bilan tasvirlangan. Ular gʻorlarda va suv havzalarida, quruqlikda, suvda yoki yer ostida yashaydi.

Kambodja sanʼatida nagalar toʻqqiz boshli etib tasvirlangan.

Mifologiya 
"Ilon odam" mifologiyasi qadimiy ildizlarga ega. Nagalar inson boshi bilan tasvirlangan. Naga — donolik ramzi. Ilon kulti va u bilan bogʻliq bayramlar mavjud. Ilon-naga qadimgi qudratli qabilalardan birining totemi boʻlib, ularning vakillari nagalar deb atalgan. Donishmand Patanjali naga koʻrinishida tasvirlangan, uning tepa qismi inson qiyofasiga ega. Aytishlaricha, nagalar haqiqatni odamlar tushunib yetgunga qadar sir saqlagan. Nagalar Mahatala va Patala (Nagaloka) sayyoralarida yashaydi. Kundalini ilon shaklida tasvirlangan, u ruhiy amaliyot paytida odamda eng past psixo-fiziologik markazdan (chakra) eng yuqori darajaga koʻtarilib, u yerda xudo bilan birlashadi. Nag Muchalinda ongi ochilishidan oldin meditatsiya paytida Buddani kapyushoni bilan jazirama quyoshdan himoya qildi. Xitoy mifologiyasida insoniyatning ajdodi, maʼbuda Nuyva hamda uning akasi va Fusining birinchi hukmdori boʻlgan eri nagalar sifatida tasvirlangan.

Ommaviy madaniyatda 

 Nagalar — Heroes of Might and Magic III dagi mavjudotlar. Unda ular tanasi odam, koʻp qoʻlli, qilich bilan qurollangan katta ilonlar koʻrinishida tasvirlangan.
 Kobralar Nag va Nagayna. R. Kiplingning „Rikki-tikki-tavi“ ertagidagi ilonlar.

Tabiat hodisalari 

 Naga olov sharlari Tailand va Laosdagi Mekong daryosi boʻyining noyob tabiat hodisasi boʻlib, mahalliy madaniy anʼanalar Naga bilan bogʻliq.

Yana qarang 

 Shesha
 Ilon (mifologiya)
 Ajdaho

Adabiyotlar 

 M. DA. de Visser, "Xitoy va Yaponiyadagi ajdaho" (Kitobning ruscha tarjimasi: Marinus Villem de Visser (1876-1930), Xitoy va Yaponiyadagi ajdaho. Amsterdam, J. Myuller, 1913 // Nagalar va Xitoy / Yapon ajdaholarining qiyosiy mifologiyasi).
Hinduizm
afsonaviy hayvonlar-duragaylar
Hind mifologiyasi
ilon xudolari
fantaziya ijodlari
Killzone: Mercenary

Killzone: Mercenary (Rossiyada Killzone: Mercenary nomi bilan maʼlum) bu PlayStation Vita portativ konsoli uchun birinchi shaxs nomidan otishma video oʻyini. Oʻyin Guerrilla Cambridge tomonidan ishlab chiqilmoqda. Bu Killzone seriyasining beshinchi oʻyini va ikkinchi tarmogʻidir. Oʻyin 2013-yil sentabr oyida chiqarilgan. Bu seriyadagi Guerrilla Games tomonidan ishlab chiqilmagan birinchi oʻyin.

Syujeti 
Voqealar birinchi Killzone tugaganidan keyin sodir boʻladi. Bosh qahramon, Phantom Talon Corp xususiy harbiy kompaniyasi uchun ishlaydigan yollanma Arran Danner. (PTC) jangovar topshiriqlarni bajaradi, u, toʻsatdan, siyosiy daxlsizligini yoʻqotgan Vektan elchisining oilasini qutqarish vazifasini olmaguncha, Vektanning Hellganga bostirib kirishiga bor kuchi bilan yordam beradi. Danner elchi va uning xotinini qutqara olmaydi, ammo elchining oʻgʻli vayron boʻlgan elchixonadan evakuatsiya qilinadi, shundan soʻng qarama-qarshi ikkala tomon ham uni ovlashga kirishadi. Endi Danner jiddiyroq muammo bilan shugʻullanishga, ikkala irqni ham halokatdan qutqarishga majbur va eng muhimi, u bola nima uchun juda kerakligini, bu qanday dahshatli „virus“ ekanligini tushunishi kerak.

Oʻyin jarayoni 
Killzone kampaniyasida birinchi marta oʻyinchilar Helghast kuchlari va ISA mutaxassislari bilan oddiy askarlar qila olmaydigan missiyani bajarishadi. Yollanma askar sifatida, oʻyinchilar shartnoma boʻyicha oʻz missiyalarini bajarish uchun qanday taktikadan foydalanishlarini hal qilishadi. Agar missiya muvaffaqiyatli bajarilgan boʻlsa, ish beruvchilar oʻyinchilarni qurol va pul bilan taqdirlaydilar. Oʻyinda PS Vita sensorli ekrani va orqa sensorli paneldan foydalanadi.

Ishlab chiqilishi 
Gamescom 2012 koʻrgazmasida oʻyin nomi maʼlum boʻldi. Killzone: Mercenary Killzone 3 dvigatelining oʻzgartirilgan versiyasidan foydalanadi, u hajmli yoritish va tutun, yuqori aniqlikdagi atrof-muhit teksturalari, yarqiroq metall va real soyalar kabi yangi xususiyatlardan foydalanadi. Oʻyinning chiqarilishi 2013-yil sentabr oyiga rejalashtirilgan. Seriyadagi oldingi qismlardan farqli oʻlaroq, Mercenary Guerrilla Games tomonidan ishlab chiqilmagan; uning oʻrniga, oʻyin Guerrilla Cambridge tomonidan ishlab chiqilgan (ilgari SCE Cambridge Studio sifatida maʼlum). Oldingi qismlarga qaraganda, Mercenary seriyada koʻproq qurol-aslaha va anjomlarni taklif qiladi. Shu sababli, yaratuvchilarning fikriga koʻra, oʻyin jarayoni xilma-xil boʻladi. PlayStation Vita reklama kampaniyasida Sony ikkita oʻxshash tayoqqa urgʻu berdi, buning yordamida portativ konsol egalari „toʻliq otishma tajribasi“ ni boshdan oʻtkazishi mumkin.

Tanqid 
Oʻyin Metacritic sharhlar agregatorida 100 balldan 78 ball bilan „umuman ijobiy sharhlar“ oldi. Killzone juda salbiy baholar ollgan birinchi ikkita PS Vita birinchi shaxs otishmalaridan (Call of Duty: Black Ops: Declassified and Resistance: Burning Skies) ancha yuqori natijalarga erishdi. Oʻyin Yaponiyada chiqarilishining birinchi haftasida 11 053 nusxada sotilgan.

Manbalar

Havolalar 

 Рецензия на сайте «Игры@Mail.Ru»
 Killzone: Mercenary Absolute Games saytida

Videooʻyinlar
Sony
PlayStation