Abedi Pele

Abedi Ayew (  ; 1964-yil 5-noyabrda tugʻilgan), professional nomi bilan Abedi Pele sifatida tanilgan, ganalik sobiq professional futbolchi, hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynagan va Gana terma jamoasi sardori sifatida ishlagan. U barcha davrlarning eng buyuk afrikalik futbolchilaridan biri sifatida qabul qilinadi. U Yevropaning bir nechta klublarida o'ynagan va Fransiya 1-ligasida "Lill" va "Marsel" bilan shuhrat qozongan. U o'z avlodining eng zo'r o'yinchilaridan biri sifatida e'tirof etilgan.

Yoshlik 
Abedi Ayew Kibi shahridagi oilada tug'ilgan va Accra shahrining shimoliy chekkasidagi Dome shahrida o'sgan.

U Tamale shahridagi Gana o'rta maktabida o'qigan. Futboldagi qobiliyati tufayli unga "Pelé" laqabi berildi, bu esa braziliyalik sportchi Pele bilan taqqoslangan.

Jamoalardagi faoliyati 
U yevropa klublari futboliga ta'sir o'tkazgan birinchi afrikalik futbolchilardan biri edi. Abedi Pelening ko'chmanchi faoliyati 1978-yilda Gananing "Real Tamale Yunayted" jamoasida boshlangan. U 1982-yilgi Afrika Millatlar Kubogidan so'ng Ganani tark etib, Qatardagi "Al Sadd"ga 1000 dollar evaziga qo'shildi.Kotoko va Hearts of Oak bilan shartnoma imzolay olmaganidan so'ng, Beninning AS Dragons FC de l'Ouémé jamoasiga qo'shildi. Keyinchalik u Ganaga qaytib, "Real Tamale Yunayted"da bir mavsum o'ynaydi. U Yevropadagi faoliyatini Fransiyaning “Chamois Niort” jamoasida boshlagan, keyin “Marsel”ga kelib, ijara asosida “Lill”ga oʻtgan.

Klublar darajasida u "Marsel"ning Fransiya ligasida ustunligida muhim shaxs bo'lgan, natijada to'rtta liga chempionligi va ikki marta Yevropa kubogi finalida ishtirok etgan. Marselda u Jean-Pyer Papin va Cris Waddle bilan birga jamoaning "Sehrli trio" a'zosi bo'lib, 1990-yillar boshlarida, Yevropaning eng kuchli liga jamoasiga 1991-yilda Yevropa kubogi finalida mag'lubiyatga uchragan.

Keyinchalik u «Lill»da ijarada o'ynaganidan so'ng « Lion »ga o'tdi. U Italiyaning "Torino" jamoasida ham o'ynadi va Yevropadagi faoliyatini 1860-yilda Myunxen bilan yakunladi.

Abedi Pele Birlashgan Arab Amirliklarining “Al Ayn” klubi bilan ikki yillik shartnoma imzoladi va BAA chempionatida oʻynash uchun eng yaxshi xorijlik futbolchilardan biriga nomzod boʻldi.

O'yin uslubi 
Oýinchi sifatida Pele o'zining tezligi, yaqin nazorati va dribling qobiliyati, shuningdek, to'p uzatish va gol urish qobiliyati bilan mashhur edi. Odatda hujumkor yarim himoyachi yoki hujumchi sifatida o'ynagan. Unga "Maestro" va "Afrikalik Maradona" laqablari ham berilgan.

Shaxsiy hayoti 
Abedi Kwame va Sola Ayewning ukasi. Uning o'g'illari Ibrohim, Andre va Jordan ham Gana terma jamoasi safida bo'lishdi. Andre va Rahim 2010-yilda Janubiy Afrikada bo'lib o'tgan FIFA Jahon chempionatida, Jordan va Andre esa Braziliyada bo'lib o'tgan FIFA 2014 Jahon chempionatida Gana terma jamoasini himoya qilishgan.

Yutuqlari 
Marsel

 Fransiya 1-divizioni : 1990–91, 1991–92
 UEFA Chempionlar Ligasi : 1992–93 ; ikkinchi o'rin: 1990–91

Al-Ayn

 Pro-liga : 1999–2000
 BAA Prezidenti kubogi : 1999-yil

Gana

 Afrika Millatlar Kubogi : 1982 ; ikkinchi o'rin: 1992-yil
 G'arbiy Afrika Millatlar Kubogi : 1982, 1983, 1984

Individual

 Gana SWAG Eng yaxshi Colts (yosh) futbolchisi: 1978-yil
 BBC Afrikada yilning eng yaxshi futbolchisi : 1991-yil
 Afrikada yilning eng yaxshi futbolchisi : 1991, 1992, 1993
 Afrika Millatlar kubogi "Oltin to'p": 1992-yil
 FIFA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi : 9-1992, Nominatsiya 1991
 Gananing eng yaxshi futbolchisi : 1993-yil
 FIFA yulduzlari hujumchisi: 1996 (zaxira), 1997 (zahira), 1999
 2004-yil 26-martda u "(WAFUNIF) Tinchlik va taraqqiyot bo'yicha 4-maxsus elchi" etib tayinlandi
 FIFA 100
 So'nggi 50 yildagi eng yaxshi 30 ta afrikalik futbolchi: 5-o'rin
 Golden Foot Legends mukofoti : 2011
 IFFHS All-time Africa Men's Dream Team: 2021

Havolalar 

FIFA 100
Gana futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1964-yilda tugʻilganlar
Erkak futbolchilar