Turkiyada moliyaviy taʼlim

Anqara Mulk  bazasida tashkil etilgan Moliya fakulteti 1981 yildan keyin oliy taʼlim qayta tuzilgandan soʻng boshqa iqtisodiy fakultetlarda ochilgan boʻlib, uning qiziqish doirasi davlat sektori iqtisodiyotidir.

Respublika davrida Istanbul universiteti Iqtisodiyot fakulteti  va Iqtisodiyot va tijorat fanlari akademiyasi  Turkiyada moliya boʻlimlarining paydo boʻlishiga hissa qoʻshgan.

Moliya bo'yicha bakalavriat ta'limi Turkiya va dunyoning bir qancha uzoq sharq mamlakatlarida beriladi. G‘arb davlatlarida “Moliya” nomi ostida bakalavr dasturi yo‘q. G'arb mamlakatlarida magistratura va doktorantura ta'lim asosan moliyaviy masalalarda "Davlat iqtisodiyoti" nomi ostida beriladi.

Moliya fani 
Moliyaviy fan, bir tomondan iqtisodga, bir tomondan huquqqa qadar bo'lgan fanlararo sohadir. Moliya fanining qiziqish sohasi iqtisod fanining qiziqish sohasining alohida qismi bo'lgani uchun u iqtisod asosida ko'tariladigan fandir. Moliya - moliyaviy hodisalar va davlat va jamiyat o'rtasidagi munosabatlarni o'rganadigan fan.

Moliya atamasining inglizcha ekvivalenti “Public Finance”, fransuzcha ekvivalenti esa “Finance Publique”dir. Bu fanning barcha davlat muassasalari, xususan, davlat tomonidan jamoat mahsulotini ishlab chiqarish uchun qilgan xarajatlari, bu xarajatlarni amalga oshirish uchun zarur bo'lgan daromadlar, shuningdek, daromadlar va xarajatlar o'rtasidagi muvozanatni o'rganadigan fan sohasidir.

Turkiyada fanning kichik tarmoqlari quyidagicha tashkil etilgan.

 Moliya nazariyasi: Mikrodavlat iqtisodiyoti
 Moliyaviy iqtisodiyot: Makro davlat iqtisodiyoti
 Fiskal huquq: davlat xo‘jaligining huquqiy o‘lchovi
 Byudjet va fiskal rejalashtirish: davlat iqtisodiyoti amaliyoti
 Moliyaviy tarix: davlat iqtisodiyotining tarixiy o'lchovi
 Moliyaviy menejment: davlat xo'jaligining ma'muriy va funktsional o'lchovlari

Bo'limning maqsadi 
Moliya bo'limlari birinchi navbatda davlatning moliyaviy kadrlar va mutaxassislarga bo'lgan ehtiyojlarini qondirish uchun tashkil etilgan. Kafedraning maqsadi talabalarga ichki va jahon iqtisodiyotining ishlash qoidalarini o'rgatish va ularni davlat sektori ehtiyojlariga mos ravishda tayyorlashdir. Bundan tashqari, u xususiy sektorda faoliyat yurituvchi moliya institutlarining ehtiyojlarini ham qondiradi.

Talabalar moliyaning asosiy kurslaridan tashqari iqtisod va menejment sohalarida nazariy va amaliy kurslar hamda huquq va siyosatshunoslik kabi kurslarni oladilar. Statistika va matematika kabi kurslar ham yordamchi kurslar sifatida kiritilgan.

Kafedra bitiruvchilari ko‘plab vazirliklarda, xususan, G‘aznachilik va moliya, Savdo, Ichki ishlar, Soliq nazorati va hokazolarda ishlagan. Ular Prezidentlik qoshidagi Strategiya va Byudjet boshqarmasi, Turkiya boylik jamg'armasi kabi muassasalarda, shuningdek, ko'plab moliyaviy maslahat, maslahat, buxgalteriya va audit firmalari kabi xususiy sektor muassasalarida ishlaydi.

Bakalavr ta'limini taklif qiluvchi universitetlar 

 Rasmiy ta'lim beruvchi universitetlar;

 Masofaviy yoki ochiq ta'limni taklif qiluvchi universitetlar;

 Sakarya universiteti
 Istanbul universiteti
 Anatoliya universiteti

Oliy o'quv yurtidan keyingi ta'limni taklif qiluvchi universitetlar

Moliyaviy simpozium 
1985 yildan beri har yili may oyida Turkiyadagi barcha Moliya bo'limlari ishtirokida simpozium o'tkaziladi. 1985 yilda Anadolu universiteti rahbarligida boshlangan. 1996 yilda va 2020 yilda koronavirus pandemiyasi sababli o'tkazilmadi.

Asosiy darslar

Infratuzilmani qurish bo'yicha darslar 

 Mikroiqtisodiyot
 Ma'muriy huquq
 Majburiyatlar qonuni
 konstitutsiyaviy huquq
 Asosiy qonun
 fuqarolik huquqi
 Sotsiologiya
 Makroiqtisodiyot
 ekonometriya
 Xalqaro iqtisodiyot
 Iqtisodiy tafakkur tarixi
 Turkiya iqtisodiyoti

iqtisodiy kurslar 
Mikro

 Davlat iqtisodiyoti
 Moliya faniga kirish
 Davlat moliyasi yoki moliya nazariyasi
 Soliq nazariyasi
 Moliyaviy rag'batlantirish tizimlari
 Mahalliy ma'muriyatlar moliyasi
 Infratuzilma iqtisodiyoti
 Ta'lim iqtisodiyoti
 Sog'liqni saqlash iqtisodiyoti
 Parafiskal majburiyatlar
 Xalqaro moliya

Makro

 Fiskal siyosat
 Davlat qarzlari
 G'aznachilik operatsiyalari

Huquqiy darslar 

 Moliyaviy qonun
 Soliq qonuni
 Soliq yurisdiksiyasi qonuni
 Soliq jinoiy qonuni
 Soliq qonunchiligi
 Xarajatlar qonuni
 Turkiya soliq tizimi
 Xalqaro moliya huquqi

Byudjet darslari 

 Davlat byudjeti yoki byudjet nazariyasi
 Davlat siyosati
 Xarajat siyosati
 Ijtimoiy siyosat
 Soliq siyosati
 Davlat qarzi
 Davlat moliyasini boshqarish
 Davlat hisobi nazariyasi

Boshqa soha kurslari 

 Moliya tarixi
 Moliyaviy sotsiologiya
 Moliyaviy psixologiya

Amaliy darslar 

 Soliq tekshiruvi
 Soliq ma'muriyati
 Soliq uchun arizalar
 Davlat hisobi

Manba

Ichki havolalar 

 Moliya

Havolalar 

 TR Moliya vazirligi  10 Mayıs 2020 tarihinde     
 TR Moliya vazirligi Davlat hisoblari bosh boshqarmasi  10 Kasım 2006 tarihinde     
 TR Moliya vazirligi Byudjet va fiskal nazorat Bosh boshqarmasi 3 Kasım 2006 tarihinde     
 Anadolu universiteti FEAS - Moliya bo'limi
 Anadolu universiteti IQTISODIYOT FAKULTETI - Moliya fakulteti

Turkiya
Taʼlim