Kırşehir

Kırşehir- tarixda 'Mocissos' yoki Mokissos (qadimgi yunoncha: Μωκισσός) va qadimgi davrlarda Justinianopolis () deb atalgan Turkiyadagi shahar. Shahar Kırşehir viloyati va Kirşehirs tumanini markazi hisoblanadi. Uning aholisi 2022-yil holatiga koʻra 150,700 kishini tashkil etgan. Shaharning dengiz sathidan balandligi  ga teng. Kırşehirning hokimi Selahattin Ekicioğlu hisoblanadi.

Tarixi 

Kırşehir tarixi Xettlar davriga borib taqaladi. Xettlar davrida Kırşehir havzasi „Axeylar mamlakati“ degan maʼnoni anglatuvchi „Ahiyuva“ yurti deb tanilgan, yunonlar xettlarga maʼlum boʻlganidek. Bu hovuz Rim imperiyasi va Vizantiya imperiyasi davrida Kappadokiya degan nomni olgan.

Kırşehir bir vaqtlar Aquae Saravenae nomi bilan tanilgan. Saljuqiylar shaharni 1070-yillarda bosib olib, shaharga hozirgi nomini berishdi. Turk tilida „Kır Şehri“ soʻzi „dasht shahri“ yoki „choʻl shahri“ degan maʼnoni anglatadi. Bu shahar 1912-yilda aksariyati musulmon turklar boʻlgan, 8000 nafar aholi yashagan, Usmoniylarning Angora viloyatidagi sanjakining bosh shahri boʻldi.

XIX asrda Kırşehir Anqaradagi sanjakga biriktirildi. 1867-yildan 1922-yilgacha Kırşehir Angora viloyati tarkibiga kirgan. 1924-yilda Kirşehir yangi Kirşehr viloyatining poytaxti etib belgilandi. Mustafa Kemal Ataturk 1921 va 1931-yillarda shaharga tashrif buyurgan.

Tarixiy binolari va tuzilmalari

Kesikköprü 
Kesikköprü – Markaziy Onadoʻlida Saljuqiylar imperiyasi tomonidan qurilgan koʻpriklardan biri. U Kırşehir-Konya yoʻlida, Kırşeyirdan janubda taxminan  uzoqlikda va Kızılırmak daryosi boʻylab 13 qismdan iborat. Izmirdan kelgan va Tokatdan Sivas va Erzurumga yetib borishga harakat qilganlar Kesikköprüdan oʻtgan. XVII va XVIII asrlarda karvon yoʻllari qaroqchilar tomonidan kesib oʻtilgani uchun Kesikköprü nomini olgan.

Mesud I yoki Kilij Arslan II hukmronligi davrida qurilgan eski Saljuqiylar masjidi mavjud. Qishloqda Saljuqiylar yoki Usmoniylar davrida bir darvishning vayron qilingan qabri mavjud.

Koʻprikdagi yozuvga koʻra, u 646-yilda, Hijriy hisobga koʻra 1248-yilda nasroniylik davrida Kayxusravning oʻgʻli Kaykovus hukmronligi davrida Atabeg Izzu’d-Din Muhammed tomonidan qurilgan. Bu yozuv 1953-yilda daryoga botgan. Tosh poydevordagi uch satrli yozuvni qiyinchilik bilan oʻqish mumkin:

Ashik Paşa maqbarasi 
Aşık Pasha maqbarasi – XIV asrdagi 1332-yilda vafot etgan tasavvuf taʼlimoti shoiri Aşık Pashaning qabri.

Kırşehir qalʼasi 
Tepalikda joylashgan Kırşehir qalʼasi IV asrda qurilgan deb ishonishadi. Qal`a 10 akr maydonni oʻz ichiga oladi. Bu Vizantiya imperiyasi imperatori Yustinian I tomonidan qurilgan degan taxmin bor. Qal`adan hech narsa qolmagan.

Dunyoning geografik markazi 

Kırşehir tumanida joylashgan Seyfe qishlogʻi Yerning geografik markazi hisoblanadi, chunki u 39-shimoliy parallel va 34-shimoli meridian kesish nuqtasida joylashgan.

Diniy tarixi

Mocissusning metropoliten arxiyepiskopi 
Mocissus ham xristian yepiskopi edi va metropolisga aylandi, Prokopius (De ædif., V, iv) bizga xabar berganidek, Yustinian I Kappadokiyani uchta viloyatga boʻlib, Kapadokiya Tertia shimoli-gʻarbiy Kappadokiya metropolisidagi joyni mustahkamlab, unga Justinianopolis nomini berdi. Uning tarixi haqida boshqa hech narsa maʼlum emas va uning ismi ehtimol Mocessus deb yozilishi kerak. Moissus yoki Mocessusning joyida zamonaviy Kırşehir shahri joylashganligiga hech shubha yoʻq. U Notitiæ episcopatuumida XII-XIII asrlarga qadar mavjud edi.

Faqatgina bir nechta yepiskoplari maʼlum: eng qadimgisi, Peter, Beshinchi ekumenik kengashga (Konstantinopolning Ikkinchi Kengashida, 536) qatnashgan; oxirgisi, uning ismi nomaʼlum, katolik edi va XV asrning oʻrtalaridan keyin Florensiya katolik kengashidan Konstantinopol patriarxi Metrophan II tomonidan muqaddaslashtirilgan.

Titulga qarang 
Yeparxiya 1895-yilda eng yuqori darajadagi arxiyepiskop (metropolitan) sifatida tiklandi. Quyidagi amaldorlar boʻlganligi sababli u boʻsh:

Iqlimi 
Kırşehirda Oʻrta yer dengiz iqlimi (Köppen iqlimi klassifikatsiyasi: Csa) yoki kontinental iqlim (Trewartha iqlimi klassifikasiyasi: Dc) sovuq, qorli qishlari va issiq, quruq yozlari mavjud. Yil davomida yengil yomgʻir yogʻadi, faqat yoz oxirida deyarli yomgʻirlar yoʻq.

Kırşehirning mashhur odamlari 

 Ugur Mumcu, tergov jurnalisti
 Haşim Kiliç, Turkiyaning Konstitutsiyaviy sudining prezidenti 2007-yil 22-oktabrdan, 2015-yil 10-fevralgacha
 Mustafa Bumin, Turkiya Konstitutsiyaviy sudining prezidenti 2000-yil 31-maydan, 2005-yil 26-iyungacha
 Lütfi Müfit Özdeş, siyosatchi
 Osman Bölükbaşı, siyosatchi
  , siyosatchi
  , ijrochi rassom
 Muharrem Ertaş, xalq musiqachi
  , xalq musiqachi
 Neşet Ertaş, xalq shoiri
 Ahi Evren, vaʼzxon – Kırşehirda vafot etdi
  , siyosatchi
 , Sufiylik maʼnaviy rahbari, turk shoiri
 , XVIII asrdagi Usmoniylar buyuk vaziri
 Yasin Öztekin, futbolchi
 Nuri Shahin, futbolchi

Galereyasi

Manbalar

Havolalar 

 GigaCatholic bilan titular mavjud biografiya bogʻlari
 Kirsehir portasi 
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda