Rojdestvo oroli uchun jang

Rojdestvo oroli uchun jang ( ) Yaponiya qurolli kuchlarining Rojdestvo orolini egallashga qaratilgan harbiy operatsiyasi boʻlib, Ikkinchi jahon urushi davrida 1942-yil 31-martdan 1-aprelgacha amalga oshirilgan.

Hindiston askarlari va ingliz zobitlari oʻrtasidagi toʻqnashuv tufayli yapon qoʻshinlari hech qanday qarshiliksiz qirgʻoqqa kelishgan, ammo atrofdagi Amerika suv osti kemasi boʻlib Yaponiyaning „Naka“ kreyseriga jiddiy zarar etkazgan.

Tarixi 

Rojdestvo oroli Britaniya imperiyasining mustamlakasi va Boʻgʻozlar turar-joylarining bir qismi edi. U Javadan 298 kilometr janubda joylashgan va Yaponiya imperiyasini ikki sababga koʻra qiziqtirgan: u Tinch okeanining janubiy qismidagi hududlarni nazorat qilish uchun yahshi post edi; Orolda Yaponiya sanoati uchun muhim boʻlgan fosfatlar koni boʻlgan. 1900-yilda kon qazib olish boshlandi, orolga xitoy va malay ishchilari olib kelindi va kichik bir guruh nazoratchilar, 100 nafar ayol va 200 nafar bola yashaydi .

Java qoʻlga kiritilgach, Imperial shtab-kvartirasi Rojdestvo orolini egallash uchun „X operatsiyasi“ rejasini ishlab chiqdi. Operatsiyani boshlash buyrugʻi 1942-yil 14-martda berilgan. Kontr-admiral Shoji Nishimura orolga hujum qilishi kerak boʻlgan guruh qomondoni etib tayinlandi. Yengil kreyseri „Naka“ (Sendai klassi) flagman edi, yana ikkita kreyser: Nagara, Natori bor edi (Nagara klassi) 8 esminet: Minegumo, Natsugumo, Amatsukaze, Xatsukaze, Satsuki, "Minazuki, " „ Fumizuki“, „Nagasuki“; „Akebono Maru“ tankeri va transport „Kimishimu Maru“ va Kumagava Maruni bortin ichida 850 piyoda va muhandis bolgan .

Yaponlarga qarshi turgan orol garnizoni anʼanaviy ravishda hindular boʻlgan Gonkong-Singapur artilleriya polkining 33 askaridan iborat edi. Kapitan Uilyams qoʻl ostida 4 britaniyalik serjant, Subedar Muzaffar Xon va yigirma etti panjoblik artilleriyachi edi. Ogʻir qurollar 1900-yilda ishlab chiqarilgan, 1940-yilda orolda joylashgan bitta 152 mm quroldan iborat edi.

Yaponiya armiyasi Hindistonni ingliz mustamlakachilaridan ozod qiladi, degan yapon propagandasiga ishongan panjobliklar isyon koʻtardilar. 11-mart kuni ular Uilyams va toʻrtta britaniyalik serjantni oʻldirib, jasadlarini dengizga tashladilar. Keyin ular okrug zobitini va orolning boshqa bir qancha oq tanli aholisini qatl qilmoqchi boʻlib qamab qoʻyishdi, ammo qatl aftidan yapon bosqini tufayli buzildi.

1942-yil 31-mart kuni tongda oʻnlab yapon bombardimonchilari orolga hujum qilib, radiostansiya binosini vayron qildi. Qoʻzgʻolonchilar oq bayroq koʻtardilar, shundan soʻng 850 nafar yapon piyodalari qirgʻoqqa tushdi. Yapon otryadi Flying Fish Cove ga toʻsiqsiz qoʻndi.

Oʻsha kuni ertalab Amerikaning „Seawolf“ suv osti kemasi „Naka“ kreyseriga toʻrtta torpeda otti, ammo zarba bera olmadi. Keyin suv osti kemasi „Natori“ kreyseriga uchta torpedani otdi, shundan soʻng u qochib ketti. Oʻsha kuni kechqurun suv osti kemasi torpedalarni 1000 metr masofadan otib, „Naka“ kreyserining oʻng tomoniga zarba berishga muvaffaq boʻldi . „Naka“ kreyseri jiddiy shikastlangan va uni taʼmirlash uchun Singapur portiga, keyin esa Yaponiyaga olib ketishga toʻgʻri kelgan. Yapon esminetslari chuqur zaryad bilan Amerika suv osti kemasiga zarar etkazishga muvaffaq boʻlishdi, ammo suv osti kemasi yana qochishga muvaffaq boʻldi.

1942-yil 3-aprelda „Natori“ Rojdestvo oroliga qaytib keldi va 20 kishilik garnizon qoʻshinidan tashqari barcha ishgʻol kuchlarini Indoneziyaning Banten koʻrfaziga olib chiqdi. Yaponlar transport kemalariga yuklangan fosfatlarni qazib olishni boshladilar.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Bertke D. A.; Smith G. ; Kindell D. World War II Sea War, Vol 7: The Allies Strike Back : [angl.]. – Dayton, Ohio : Bertke Publications, 2014. – ISBN 978-1-93747-011-1.
 Blair C. Silent Victory: The U. S. Submarine War Against Japan : [angl.]. – New York : Bantam, 1976. – ISBN 978-0-55301-050-3.
 Gill G. H. Volume II – Royal Australian Navy, 1942–1945 : [angl.]. – Canberra : Australian War Memorial, 1968. – (Australia in the War of 1939–1945).
 Hara T.[en]; Roger Pineau. Japanese Destroyer Captain : [angl.] / Fred Saito. – United States Naval Institute, 2013. – ISBN 978-1-61251-374-4.
 Woodmore F. P. Christmas Island Explorer’s Guide : [angl.]. – Christmas Island
 : Lone Island Publications, 1996. – ISBN 0-646-24998-3.

AQSH
Buyuk Britaniya
Yaponiya
Hindiston