FIFA Jahon chempionati 2010

Futbol boʻyicha 2010-yilgi jahon chempionati () — Futbol boʻyicha oʻn toʻqqizinchi Jahon chempionati.   Musobaqa 2010-yilning 11-iyunidan 11-iyuligacha Janubıy Afrıka Respublikasidada boʻlib oʻtgan. Musobaqa mezbonligi uchun faqat Afrika qitʼasida joylashgan davlatlar (Misr, Marokash va Janubiy Afrika Respublikasi) daʼvogarlik qilgan. 2004-yilda jahon chempionati mezboni sifatida Janubiy Afrika Respublikasi tanlanganligi eʼlon qilingan

Oʻyinlar JARning 9 ta shahrida joylashgan 9 ta shahridagi 10 ta stadionda oʻtkazilgan. Ochilish va final oʻyinlari Janubiy Afrikaning eng yirik shahri Yoxannesburgdagi Soccer City stadionida oʻtkazilgan. 2007-yil avgust oyida saralash bosqichi boshlangan. Saralash bosqichi yakuniga koʻra 32 ta jamoa tanlab olindi. Guruh bosqichida 53 ta terma jamoa 8 ta guruhga ajratildi. Har bir guruhdan 4 tadan terma jamoa oʻrin olgan. Guruhda 1- va 2-oʻrinni egallagan terma jamoalar pley-off bosqichiga yoʻl olishgan.

Finalda Ispaniya Gollandiyani qo‘shimcha bo‘limlardan so‘ng 1:0 hisobida mag‘lub etib, oʻz tarixida birinchi jahon chempionligini qo‘lga kiritgan. Ushbu gʻalaba sababli Ispaniya 2013-yilgi Konfederatsiyalar kubogida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritgan. Mezbon mamlakat Janubiy Afrika, Italiya va Fransiya kabi terma jamoalar guruh bosqichidan soʻng musobaqani tark etishgan. Yangi Zelandiya uchta durang bilan turnirda mag'lub bo'lmagan yagona boʻlgan. Ammo ular ham pley-off bosqichiga chiqa olishmagan.

Chempionat mezbonini aniqlash 
JAR chempionat mezboni sifatida tanlab olingan. 2010-yilgi jahon chempionatini o'tkazish uchun Afrikaning beshta davlati: Misr, Marokash, Janubiy Afrika va Liviya va Tunis birgalikda mezbonlik qilish taklifi bilan FIFAga murojaat qilgan.

FIFA Ijroiya qo‘mitasi tomonidan birgalikda mezbonlik qilish haqidagi taklif rad etilganidan soʻng, Tunis daʼvogarlar safini tark etgan. Qo'mita, shuningdek, Liviyaning taklifini ham ko'rib chiqmaslikka qaror qilgan. Sabab sifatida liviyaning taklifi mezbonlik uchun qoʻyilgan minimal talablarni bajarmasligi koʻrsatilgan.

2004-yil 15-mayda Syurixda bo'lib o'tgan matbuot anjumanida oʻsha paytdagi FIFA prezidenti Sepp Blatter mezbon mamlakat nomini eʼlon qilgan; ovoz berish jarayonida Janubiy Afrika 14, Marokash 10, Misr esa 0 ta ovoz toʻplagan. Natijada, Janubiy Afrikaga turnirga mezbonlik qilish huquqi berilgan. Ushbu gʻoliblikdan soʻng, Prezident Nelson Mandela jahon kubogini boshi uzra baland koʻtargan.

2006 va 2007-yillar davomida turli axborot vositalarida 2010-yilgi jahon chempionati boshqa davlatga ko'chirilishi mumkinligi haqida mish-mishlar tarqalgan. Franz Beckenbauer, Horst R. Schmidt vaFIFAning ba'zi rahbarlari Janubiy Afrikaning musobaqani tashkil etish va oʻtkazishga boʻlgan harakatidan (tayyorgarlik tempidan) havotirda ekanligini aytib oʻtishgan. Shunga qaramsdan FIFA rasmiylari bir necha bor mezbon sifatida Janubiy Afrikaga ishonch bildirib,  oldingi jahon chempionatlarida bo'lgani kabi musobaqani boshqa davlatga koʻchirish faqat tabiiy ofatlar sababligina amalga oshirilishi mumkinligini  ta'kidlashgan.

Korrupsiya 
2015-yil 28-may kuni FIFAning shu yilgi korrupsiya ishini yoritgan ommaviy axborot vositalari tomonidan Janubiy Afrika Respublikasidagi amaldorlar FIFAning o‘sha paytdagi vitse-prezidenti Jack Warner va ijroiya qoʻmitasining boshqa aʼzolariga 10 million AQSh dollari miqdorida pora berib, jahon chempionatini o‘tkazish huquqini qo‘lga kiritgani haqida xabar berilgan.

2015-yil 4-iyun kuni FIFA ijrochi direktori Chuck Blazer FQB va Shveysariya rasmiylari bilan hamkorlik qilib, oʻzi va FIFA ijroiya qoʻmitasining boshqa aʼzolari Janubiy Afrikaga 1998 va 2010-yilgi jahon chempionatlari mezbonligini berish uchun pora olinganini tasdiqlagan. Blazer: "Men va FIFA ijroiya qo'mitasi a'zolari 2010-yilgi jahon chempionatiga mezbon davlat sifatida Janubiy Afrikani tanlash evaziga pora olishga kelishib oldik" - deya taʼkidlagan.

2015-yil 6-iyun kuni The Daily Telegraph Marokash haqiqatan ham ovoz berishda g‘olib chiqqaniga qaramay turnir Janubiy Afrikaga topshirilganligini maʼlum qilgan.

Manbalar

Havolalar

2010 FIFA World Cup Official Site (Archived)
2010 FIFA World Cup South Africa , FIFA.com
The official 2010 host country website
Official Technical Report
RSSSF Archive of finals

FIFA Jahon chempionati turnirlari
FIFA Jahon chempionati 2010