yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Kaiyuan Tongbao

Kaiyuan Tongbao (milliy Xitoy “Yangi davr ochilishidan aylanma xazina ” ), baʼzan “Kai Yuan Tong Bao” deb nomlanadi yoki arxaik Veyd-Gilesning Kai Yuan Tung Pao imlosidan foydalangan holda,  Tan sulolasining naqd tangasi boʻlib, u tangalardan ishlab chiqarilgan. 621 imperator Gaozu hukmronligi ostida va 907 yilgacha Tang sulolasining ko'p qismi uchun ishlab chiqarishda qoldi  Kaiyuan Tongbao, ayniqsa, Ban Liang, Vu Chju va boshqa ko'plab oldingilarda bo'lgani kabi, tanga og'irligiga asoslangan yozuvga ega bo'lishdan farqli o'laroq, tōng bǎo (bǎo) yozuvidan va davr nomidan foydalangan birinchi naqd tanga bo'ladi. Xitoy pul tangalarining turlari.  Kaiyuan Tongbao xattotligi va yozuvi keyingi Markaziy Osiyo, Yaponiya, Koreya, Ryukyuan va Vetnam naqd tangalarini ilhomlantirgan va 1940-yillarning boshlarigacha fransuz indochinalarida "káiyuan" yozuvini ishlatadigan so'nggi naqd tanga standart bo'lib qoladi. .

Ishlab chiqarish

Mum ona tangalari 
Sui va Tang sulolalari davrida ona tangalar oʻzining aniq shakliga yetib, ajdodlar tangalari oʻyib yozilgan qoliplarda ishlab chiqarilar edi, biroq oʻsha davrda Kaiyuan Tongbao naqd tangalarini quyish uchun “yoʻqolgan mum usuli” deb nomlangan quyish usuli qoʻllangan yani o'sha davrda metalldan emas, balki mumdan yasalgan ona tangalar ishlatilgan, bu ona tangalar juda arzon bo‘lgani uchun ko‘p miqdorda ishlab chiqarilgan. Metall ona tangalardan farqli o‘laroq bu mum ona tangalar loy qoliplarda qolar va qolip qizdirilgach, erib ketardi. Tangalarni hosil qilish uchun eritilgan metall quyilishi uchun bo'shliq qoldirilgan. Bu usul boshqa bronza buyumlarni quyishda ham qo'llanilgan, ammo u faqat Sui va Tang sulolalari davrida tanga zarb qilish uchun ishlatilgan va uning to'satdan to'xtatilishi tangalar kabi mayda buyumlarni ommaviy ishlab chiqarishda samarasiz ekanligini ko'rsatdi.

Loy qoliplari 
Tang sulolasi davridagi loy mog'orining dunyoda ma'lum bo'lgan yagona haqiqiy namunasi bo'lib ( ananaviy xitoy tilida:       Kaiyuan Tongbao naqd tangalarini quyishda foydalanilgan  ) 1992-yil 17- avgustda janob Ceng Jingyi , nafaqadagi o'qituvchi va tanga kolleksiyachisi.  Kaiyuan Tongbao gil qolipi Xitoyning " milliy boyligi " sifatida tasniflanadi ( traditional Chinese      ). 
Yozuv bo'yicha naqd tangalar
Xitoy numizmatikasi
Xitoy tangalari
Abul Barakot Hibatulloh ibn Malka al-Baladiy

Abul Barakot Hibatulloh ibn Malka al-Baladiy,Bagʻdodiy—faylasuf,
tabiatshunos, tabib. Bag‘dod xalifalari va saljuqiylar sultonlari saroyida tabiblik qilgan.1077-1164—yillarda yashagan.

Asarlari 

Bagʻdodiyning asosiy asari „al-Mu’tabar fil hikma“ bizgacha yetib kelgan. Bu asar sharq
peripatetizmi ruhida yozilgan bo‘lib uch qismni — mantiq,fizika va metafizikani o‘z ichiga
oladi. Ikkinchi bo‘limda (Ibn Sino fizikasiga nisbatan) muammoni toraytirib, asosiy
eʼtibor tabiiy-ilmiy masalalarni tadqiq etishning asosiy vositalari sifatida tajriba va
kuzatishga qaratiladi.Metafizikada, asosan, sharq peripatetiklari izidan borib Bagʻdodiy ularning
ayrim qoidalarini tanqid qiladi. Unga ko‘ra yagonalikdan faqat yagonalik kelib chiqadi,
abadiy o‘tkinchi hodisalarni (havodis) o‘ziga sig‘dira olmaydi, xudoning mohiyatidan
tashqari uning boshqa atributlari bo‘lishi mumkin emas hamda o‘nta fazoviy akdlar
mavjud deb tanqid qildi. Keyinchalik bu tanqid kalom bilan falsafani yaqinlashtirishga
zamin hozirlagan ar-Roziy tomonidan davom ettirildi.

Adabiyotlar 
 

Shaxsiyatlar
Shaxsiyatlar loyihasi maqolalari
Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
Glenn Uilan

Glenn Devid Uilan – irlandiyalik futbolchi, "Bristol Rovers" klubi yarim himoyachisi .

martaba 
U oʻzining professional faoliyatini 2003-yilda "Manchester Siti" da boshlagan va Beri bilan ijara asosida oʻtgan mavsumdan soʻng UEFA kubogi oʻyinida faqat bir marta bu jamoa libosini kiygan. Keyinchalik „Sheffild Uensdey“ ga oʻtgan futbolchi 2005- yilning may oyida ushbu jamoa bilan chempionatdan Premer-ligaga koʻtarilgan va 2008- yilning yanvarida „ Stok Siti“ ga kelgan va bu jamoa bilan yana Premer-ligaga koʻtarilgan.

Yutuqlar

Klub 

 Sheffild Uensdey

 EFL League One pley-offi: 2005 yil

 Stok Siti

 Angliya kubogi finalchisi: 2010-11

Individual 

 Sheffild Uensdey yilning eng yaxshi futbolchisi: 2007 yil

Manbalar 

Bristol Rovers F.C.

UEFA Yevro 2016 oʻyinchilari
UEFA Yevro 2012 oʻyinchilari
Futbol yarim himoyachilari
Angliyadagi muhojir futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1984-yilda tugʻilganlar
Pınarbaşı Gölü

Pınarbaşı Gölü Turkiyadagi arxeologik yodgorlik boʻlib, unda epipaleolit davriga oid ashyolar mavjud. Markaziy Anadoludagi Konya viloyatida joylashgan.

Bu yerda nayza uchlari, shuningdek, ilgak xanjar va tekis boltalar uchun blankalar topilgan. Ob'ektlarni xavfsiz sanab bo'lmaydi.

Manbalar 

Tarixdan oldingi Anadoluning arxeologik joylari
Hurriyet Daily News

Hurriyet Daily News, dastlab Hurriyet Daily News va Economic Review va Turkish Daily News deb atalgan, 1961- yilda tashkil etilgan Turkiyadagi eng qadimgi ingliz tilidagi kundalik gazeta hisoblanadi. Gazeta 2001-yilda Doğan Media Group tomonidan sotib olingan va 2006-yildan buyon media-guruhning  Hurriyet nomi ostida chop etiladi; ikkala qogʻoz 2018-yilda Demirören Holdingga sotilgan

Mafkurasi 
Hurriyet Daily News Turkiyaning asosiy ingliz tilidagi kundalik gazetasi, Rejep Tayyip Erdog'anning Adolat va Taraqqiyot partiyasi bilan chambarchas bog'liq bo'lgan Daily Sabahdan farqli o'laroq, aksariyat siyosiy masalalarda umuman dunyoviy hamda liberal yoki so'l qanot pozitsiyani egalladi. Yana bir konservativ raqib, Gulen harakati tomonidan boshqariladigan Today's Zaman 2016-yilda Turkiyada davlat to'ntarishiga urinish ortidan hukumat tomonidan yopilgan edi.

2018-yil may oyida Erdo‘g‘an yangi egalar, yangi muharrir va noshirni tayinladi va gazetani avvalgi dunyoviy yo‘nalishidan va Daily Sabahdan to‘g‘ridan-to‘g‘ri farqli ravishda mustaqil, xolis ovoz sifatida yuritish niyatida ekanliklarini bildirdilar.

Muharrir 
Hozirgi bosh muharrir 2018-yil oktabr oyida Murat Yetkin o‘rniga tayinlangan Go‘kçe Aytulu hisoblanadi.

Ustun mualliflari 
Gazetada mahalliy, mintaqaviy va xalqaro yangiliklar, iqtisodiy va madaniy reportajlar, shuningdek , Mehmet Ali Birand,  Soner Chagaptay,  Nuray Mert,  kabi yetakchi turk jurnalistlari va mutafakkirlarining muntazam fikr-mulohazalari nashr etib boriladi. Mustafo Akyol,  İlhan Tanir, Burak Bekdil,  Sedat Ergin, Semih İdiz, va sobiq muharrir Devid Judson.

Manbalar 

Kundalik gazeta
Inglizcha gazeta
Kandilli zilzila muzeyi

Kandilli rasadxonasi va zilzila tadqiqot instituti muzeyi-Istanbuldagi tarixiy Kandilli rasadxonasida 2006-yildan beri xizmat koʻrsatgan muzey hisoblanadi.

Muzey 1934-yilda seysmografiya laboratoriyasi sifatida qurilgan va Kandilli rasadxonasining eng qadimgi binosida tashkil etilgan.Muzeyda astronomiya va boshqa fanlari bo'yicha mutaxasis olimlar tomonidan olib borilgan tadqiqotlarda qoʻllangan turli xil ilmiy asboblar namoyish etilgan.Kandilli qoʻlyozmalarining 581 jilddan 32 tasi,jumladan turk, arab va fors tillaridadir.Bugungi kungacha bu muzeydaastronomiya, munajjimlik, matematika va geografiyaga oid 1369-ta kitob namoyish etilgan ashyolar sirasiga kiradi.

Muzey oʻsha davr bosh vaziri Rajab Toyyib Erdo'g'anning buyrugʻi bilan tashkil etilgan.Muzeyning ochilishi 2006-yil 21-iyunda boʻlib o'tgan.

Manba
Rune Bratseth

Rune Bratseth (; 1961-yil 19-martda tugʻilgan) — norvegiyalik sobiq futbolchi, himoyachi sifatida oʻynagan.

Oʻzining tashqi koʻrinishi tufayli Elk laqabini olgan. Norvegiya terma jamoasi bilan 1994-yilgi Jahon chempionatida maydonga tushgan.

Klublardagi faoliyati 
Trondheimda tugʻilgan Bratseth oʻz faoliyatini mahalliy Rosenborg BK klubida boshlagan. 1987-yilning yanvarida Germaniyaning SV Werder Bremen klubi bilan bor-yoʻgʻi 93 000 yevro evaziga shartnoma imzoladi. Tez orada asosiy tarkibga kiritildi va qishki tanaffusdan keyin 21-fevralda klubdagi debyutini 1. FC Nürnbergga qarshi oʻyinda (1:5) oʻtkazdi.

Bratseth Werder bilan 1991—1992-yillarda Monacoga qarshi oʻyinda (2:0) UEFA Kubok egalari kubogini qoʻlga kiritgan. Musobaqa davomida toʻqqizta oʻyindan sakkiztasida maydonga tushdi va ikkita gol urdi (ikkalasi ham Ruminiyaning FCM Bacauga qarshi oʻyinida).

1993—1994-yillardagi UEFA Chempionlar Ligasida klub bilan RSC Anderlechtga qarshi oʻyinda (5:3) maydonga tushdi.

2003-yil noyabr oyida UEFA yubileyini nishonlash uchun Norvegiya futbol assotsiatsiyasi tomonidan Bratseth Norvegiyaning Oltin futbolchisi — soʻnggi 50 yildagi eng yaxshi norvegiyalik futbolchi deb topildi. Keyinchalik Rosenborgning boshligʻi va bosh murabbiyi boʻldi. Klub keyingi yillarda Norvegiya oliy divizionidagi ustunligini saqlab qoldi.

Bratseth aslida „Rosenborg“ga futbolchi sifatida oʻtgan edi. Klubning UEFA Chempionlar Ligasida roʻyxatdan oʻtish uchun asosiy tarkibida 25 nafar futbolchisi yoʻqligi sababli, zaxira oʻyinchisi boʻlgandi.

Xalqaro faoliyati 
Bratseth Norvegiya terma jamoasidagi debyutini 1986-yil 26-fevralda Grenadada o‘tkazilgan o‘rtoqlik uchrashuvida oʻtkazgan(2:1). Keyingi sakkiz yil ichida yana 59 ta oʻyin oʻtkazdi.

1994-yilgi FIFA Jahon chempionatida 33 yoshli Bratseth Norvegiya terma jamoasi sardori edi.

Faoliyat statistikasi

Klub

Yutuqlari 
Rosenborg

 1. divisjon: 1985-yil 

Werder Bremen

 Bundesliga: 1987—1988, 1992—1993 
 DFB-Pokal: 1990—1991, 1993—1994; ikkinchi oʻrin: 1988—1989, 1989—1990 
 Yevropa kubogi gʻoliblari kubogi: 1991—1992 

Individual

 kicker Bundesliganing mavsum jamoasi: 1987—1988, 1988—1989, 1992—1993
 Kniksen mukofoti: 1991, 1992, 1994-yil
 UEFA Norvegiya oltin oʻyinchisi : 2003-yil

Manbalar

Havolalar  

Erkak futbol himoyachilari
Norvegiyalik erkak futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1961-yilda tugʻilganlar
Buchaly

Buchaly () — Gʻarbiy Ukrainaning Lvov viloyati Lvov tumanidagi qishloq. U Ukrainaning hududiy bo'linmalaridan biri boʻlgan Horodok shahar hromadasiga tegishli . Qishloq aholisi 1300 kishidan iborat va mahalliy hukumat Buchalivska qishloq kengashi tomonidan boshqariladi .

Geografiyasi 
Qishloq  Komarnodan 4 km  Horodokdan 17 km va  Lvov viloyat markazidan 42 km uzoqda. Qishloq orqali Lvovdan Sambirga temir yo'l o'tadi.

Tarixi 
Qishloq  haqida birinchi marta tarixiy hujjatlarda XVI asr boshlarida yozilgan. Lekin qishloq tashkil topgan sana 1604-yil hisoblanadi.

2020-yil 18-iyulgacha Buchaly Gorodok tumaniga tegishli boʻlgan. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning ma'muriy islohoti natijasida bu tuman tugatilgan va Lvov viloyatining 7 ta tumanga qisqargan. Gorodok tumani hududi Lvov tumaniga birlashtirilgan.

Kult inshootlari va din 
Qishloqda ikkita diniy jamoa mavjud. Ular Ukraina yunon-katolik cherkovining diniy jamoasi va Ukraina avtokefal pravoslav cherkovining diniy hamjamiyati.</br> Diniy jamoalar ehtiyojlari uchun ikkita cherkov bor:

 Muqaddas Uch Birlik cherkovi (UGCC).
 Archangel Gabriel cherkovi (UAPC).

Tegishli suratlar

Manbalar

Havolalar 

 Buchaly qishlog'i
 weather.in.ua

Ukraina
Ukraina qishloqlari
Lozanna Olimpiya muzeyi

Bu Shveytsariyaning Lozanna shahridagi muzey boʻlib,u yerda Olimpiya o'yinlari haqidagi doimiy va vaqtinchalik koʻrgazmalar joylashgan.Koʻrgazmada 10 000 dan ortiq ashyolar mavjud boʻlib,muzey dunyodagi eng katta Olimpiada arxivi sifatida koʻrsatilgan.Bundan tashqari,muzey Lozanna shahriga sayyohlarni jalb qiluvchi muhim markaz hisoblanadi.Har yili Olimpiya muzeyiga 250 ming kishi tashrif buyuradi.Muzey 1993-yil 23-iyunda tashkil etilgan va 1995-yilda Yevropaning eng yaxshi muzeyi sifatida tanlangan.

Manbalar 

 Lozanna Olimpiya muzeyi  25 Ocak 2002 tarihinde     
Olimpiada oʻyinlari
Afrika san'ati muzeyi (Belgrad)

Afrika san'ati muzeyi (serb:Muzej Africhke Umetnosti/Muzej Afričke Umetnosti)-Serbiya poytaxti Belgradda joylashgan muzey  hisoblanadi.U 1977-yilda ochilgan muzey mamlakatdagi Afrikaga oid yagona muzey hisoblanadi.Uning to'plamining ko'pchiligi G'arbiy Afrika ob'ektlaridan olib kelingan narsalardan iborat.Bu muzey Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi davrida ko'p yillar davomida Afrikada elchi bo'lib ishlagan xorvat diplomati Zdravko Pečarning shaxsiy kolleksiyasi bilan tashkil etilgan.

Manba 

 

Muzeylar
San'at muzeyi
Afrika
Dokuztaş, Diyadin

Dokuztaş — Ağrı viloyati Diyadin tumaniga qarashli qishloq.

Tarixi 
Qishloqning eski nomi 1912-yil yozuvlarida Gevirgevrik yoki Gurgurik boʻlib, Kurmanchidagi “kevir gewrik” soʻzi “bozcatash” maʼnosini bildiradi.

Geografiyasi 
Qishloq  Ağrı shahar markazidan 102 km masofa uzoqlikda, Diyadin shahar markazidan esa 42 km uzoqlikda joylashgan.

Aholisi

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari  Turkiya qishloqlari
Abu Hafs Haddod

Abu Hafs Haddod (asl ismi Amr bin Salama) — “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Temirchilik qilgani uchun Haddod nomi bilan mashhur boʻlgan. Tasavvuf ilmini Abdulloh bin Mahdiy Bovardiy va Muhammad bin Mansur Tusiydan oʻrgangan. Abu Muhammad Haddod va Abu Usmon Hiriyning ustozi. Ahmad Xizravayh, Boyazid Bistomiy, Junayd Bagʻdodiy, Hamdun Qassor, Abu Jaʼfar Ahmad bin Hamdon, Abu Ali Saqafiy, Ibrohim Nozuvayh, Abdulloh bin Muhammad Murtaʼish bilan suhbatda boʻlgan. Tasavvuf tarbiyasida nafs tazkiyasi va goʻzal axloq bilan ziynatlanishga katta ahamiyat qaratgan. Navoiy “Nasoyim ul-muhab­bat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni qisqartirilgan holda kiritgan.

Abu Hafs Haddod 877-yilda Nishopurda vafot etgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik

Havolalar
Abu Hozim Makkiy

Abu Hozim Makkiy – “Nasoyim ul-muhabbat”da zikr etilgan tasavvuf shayxi. Tobeʼinlardan boʻlib, Anas bin Molik, Abu Hurayra kabi ulugʻ sahobalar suhbatiga musharraf boʻlgan. Tasavvuf sirlarini Hasan Basriydan oʻrgangan. Ummaviy xalifa Hishom ibn Abdulmalikning ehtiromiga sazovor ulamo sifatida tanilgan. Abu Tolib Makkiy “Qut ul-qulub” asarida Abu Hozim Makkiy haqida alohida fasl ajratib, taqvo, zuhd va ruhiy tarbiya haqidagi hikmatlaridan koʻp iqtibos keltirgan. Navoiy ushbu shayx haqidagi faslni Abutolib Makkiyning asari hamda Attorning “Tazkirat ul-avliyo”si asosida yozib, “Nasoyim ul-muhabbat”ga kiritgan.

Manbalar 
Navoiyshunoslik

Havolalar
Salomon Kalou

Salomon Kalou - Kot-d'Ivuar milliy futbolchisi. U 1985-yil 5-avgustda tug'ilgan).Gollandiya pasportiga ega.

Kalou, "Feyenoord" da Dirk Kuyt bilan hujumchi; boʻlgan. Keyinchalik u "Chelsi" ga o'tdi. 2006 yildan 2012 yilgacha ushbu jamoada o'ynagach, Fransiyaning "Lill" jamoasiga tekinga o'tdi.

2014- yilning yozida Germaniya Bundesligasi jamoalaridan biri «Gerta» bilan 3 yillik shartnoma imzoladi. Gerta Berlin jamoasi 2015/2016 yilgi mavsumda ligada atigi 14 ta gol urishga muvaffaq bo'ldi.

Klub 

 Chelsi

 Premer-liga : 2009-10
 Angliya kubogi : 2006-07, 2008-09, 2009-10
 EFL kubogi : 2006-07
 FA hamjamiyat qalqoni : 2009 yil
 UEFA Chempionlar Ligasi : 2011-12

Individual 

 Gollandiyalik yilning eng yaxshi futbolchisi: 2005 yil

Manba 

UEFA Chempionlar Ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar
Futbol assotsiatsiyasi hujumchilari
FIFA Jahon chempionati 2014 oʻyinchilari
FIFA Jahon chempionati 2010 oʻyinchilari
2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari futbolchilari
Fransiyadagi muhojir futbolchilar
Angliyadagi muhojir futbolchilar
Yashayotgan insonlar
1985-yilda tugʻilganlar
Christian Grindheim

Christian Grindheim (; 1983-yil 17-iyulda tugʻilgan) — norvegiyalik sobiq professional futbolchi, oxirgi marta Eliteserienning FK Haugesund klubida yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Yakkama yakka kurashdagi ustunligi va kuchli zarbalarga ega mehnatkash yarim himoyachi sifatida tanilgan. Norvegiya terma jamoasida 50 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan.

Klublardagi faoliyati 
Grindheim Haugesundda tugʻilgan va faoliyatini mahalliy Haugar klubida boshlagan. 17 yoshida Tippeligaenda asosiy jamoada debyut qilgan. Keyin Haugesundga qoʻshilgan. 2004-yilda Haugesund birinchi diviziondan tushib ketganidan soʻng, Grindheimga Tippeligaenning bir qancha klublari qiziqish bildirishdi.

Viking va Roy Hodgson Grindheimga taklif bildirdi, lekin yarim himoyachi Vålerengani tanladi. Vålerengada asosiy futbolchi boʻldi va klub bilan 2005-yilda ligada gʻolib chiqdi.

2008-yil 7-yanvarda Grindheim Heerenvenga qoʻshildi. Heerenven Vålerengaga 3 million yevro to‘ladi. 2008—2009-yilgi mavsumda klub bilan 86 ta oʻyin oʻtkazdi va Gollandiya kubogida gʻolib boʻldi.

2011-yilning 15 iyunida Grindheim 750 000 yevro evaziga 3 yillik shartnoma asosida Copenhagenga oʻtdi.

2013-yil fevralida Grindheim sotib olish opsiyasi bilan ijara asosida Vålerenga qaytib keldi, Vålerenga 2013-yilning iyul oyida Grindheim bilan uch yillik shartnoma imzoladi.

Xalqaro faoliyati 
2005-yilning 17-avgustida Shveysariyaga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvining ikkinchi boʻlimi boshlanishidan oldin Grindheim maydonga tushib Norvegiya terma jamoasidagi debyutini oʻtkazdi. Uchrashuvda Norvegiya 2:0 hisobida magʻlub boʻldi. Egil Olsenda boshchiligidagi Norvegiya terma jamoasi safida ikkinchi oʻyinida debyut golini 2009-yil 11-fevralda Germaniyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida kiritdi. Yarim himoyachining 50-oʻyini Angliyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida boʻlgan.

Faoliyat statistikasi 

; Eslatmalar

Xalqaro gollari 
: Manba:

Yutuqlari ; Vålerenga IF

 Norvegiya Premyer-ligasi : 2005-yil; SC Heerenveen

 KNVB kubogi: 2008—2009; Copenhagen FK

 Daniya kubogi: 2011—2012

Manbalar 

Norvegiya futbolchilari
Futbol yarim himoyachilari
Yashayotgan insonlar
1983-yilda tugʻilganlar
Berezivka tumani

Berezivka tumani () — Ukrainaning Odesa viloyatidagi tuman. Uning ma'muriy markazi - Berezivka shahri. Aholi soni: 106,490.

2020-yil 18-iyulda Ukrainaning maʼmuriy islohoti natijasida Odesa viloyati 7 ta tumanga qisqargan, Berezivka tumani hududi esa sezilarli darajada kengaygan. 2020-yil yanvar oyidagi hisob-kitoblarga koʻra, tuman aholisi soni 32,760 tani tashkil qilgan.

Ma'muriy bo'linishi

Hozirgi 
2020-yil iyul oyida oʻtkazilgan islohotdan keyin tuman 16 ta hromadadan iborat bo'lgan.

 Andrievo-Ivanivka Xromada
 Berezivka shahar ma'muriyati bilan Berezivka shahar kromasi Berezivka tumanidan saqlangan;
 Chohodarivka Xromada
 Ivanivka Xromada
 Konopliane Xromada
 Kurisove Xromada
 Mykolaivka Xromada
 Novokalcheve qishloq xo'jaligi ma'muriyati bilan Novokalcheve selosuda, Berezivka tumanidan saqlangan;
 Petrovirivka Xromada
 Rauxivka posyolkasi Xromada ma'muriyati bilan Berezivka tumanidan olingan shahar tipidagi Rauxivka posyolkasida ;
 Rozkvit qishloq xo'jaligi ma'muriyati bilan Berezivka tumanidan olingan Rozkvit selosi;
 Stari Mayaky Xromada
 Shyriaeve aholi punkti hromada
 Striukove Xromada
 Velyky Buyalyk Xromada
 Znamianka Xromada

2020-yilgacha 

2020-yilgi islohotdan oldin tuman 4 ta hududuiy bo'linmadan iborat bo'lgan.

 Berezivka shahar hromada, Berezivkadagi ma'muriyati bilan;
 Novokalcheve qishloq hromada Novokalcheve ma'muriyati bilan;
 Raukhivka posyolkasi hromada Rauxivka ma'muriyati bilan;
 Rozkvitdagi ma'muriyat bilan Rozkvit qishloq hromadasi.

Manbalar 

Ukraina
Ukraina hududiy bo'linishi
Abar Xabo

Abar Xabo (inglizcha: Eat Again ) - bu G'arbiy Bengaliyadagi shirinlik bo'lib, pista, kaju, mayiz va kheerni o'z ichiga olgan ikkita konsentrik shardan iborat.

Tarix 
Abar xabo Nobin Chandra Das tomonidan Kossimbazarlik Maharani Swarnamoyee Devi tomonidan yangi shirinlik turini yaratish iltimosiga binoan ixtiro qilingan. Maharani abar khaboni iste'mol qilgandan so'ng, uning nomini "abar Khabo" (abar Khabo) deb xitob qildi.

Gupta Brothers va Bhim Chandra Nagning Kolkatadagi shirinlik do'konlari abar xabo tayyorlash bilan mashhur.

Yana qarang 

 Rasgulla

Manbalar
Obnus

Obnoʻs soʻzi fors-tojik tilidan eski oʻzbek tiliga oʻtib oʻzlashgan boʻlib, qora rangli, yogʻochi mustahkam va juda ogʻir, uni kuydirganda yoqimli hid tarqatuvchi daraxt turlaridan birining nomi. Qadimgi turkiy yozma manbalarda qayd etilmagan.Alisher Navoiy asarlarida obinus shaklida qoʻllangan:

Tararda tob urar, turrai parishoning,
Ki obinus tarogʻuylardurki mujgoning.
(Navodir ush-shabob, 346)

Alisher Navoiyning bu baytidagi obinus soʻzi tarogʻ soʻzining aniqlovchisi boʻlib, uning qaysi tur yogʻochdan ishlanganligini koʻrsatadi.

Eski tojik tilida 
Eski tojik tilida obnoʻs soʻzi daraxtning turi, koʻchma maʼnoda qora, tiyra, ogʻirlik maʼnolarini anglatgan .

Hozirgi eroniy tillarda 
Hozirgi eroniy tillarda:tojik tilida obnus, fors tilida annus, afgʻon tilida abnus, kurd tilida abanos va abnus.

Hozirgi turkiy tillarda 
Hozirgi turkiy tillarda:oʻzbek tilida obnus kabi koʻrinishlarda qoʻllanadi.

Morfemik tahlili va maʼnosi 
Obnus yasama soʻz boʻlib, u ikki mustaqil soʻz — komponentdan tashkil topgan. Uning birinchi kompoenti fors-tojik tilida tarixida qoʻllanuvchi ob — suv soʻzidir. Ikkinchi komponent -nus, -noʻs ning etimoni haqida ikki hil taxmin qilamiz: 1) -noʻs soʻzi eski tojik tilidagi noʻsa, noʻs — kamalak, oʻq-yoy maʼnosidagi soʻz boʻlib, obnoʻs soʻzi tarkibida rangli, rang-barang, rangdor maʼnolari bilan keladi. Chunki obnus yogʻochidan qimmatbaxo uy-roʻzgʻor asboblari tayyorlanardiki, ular xilma-xil koʻrinish, jilo berardi va gulli boʻlardi.2) -noʻs,-nus komponenti fors-tojik tilidagi poʻs-poʻst-pust soʻzining fonetik oʻzgargan varianti boʻlishi mumkin. Obnoʻs soʻzi tarkibida shu maʼnoda kelganida, daraxtning poʻstlogʻi suvli, suvdor, sersuv kabi asosiy belgilari bilan ajratib nomlaydi.

Manbalar
Alburz ustoni

Alburz ustoni (, Ostân-e Alborz) Eronning oʻttiz bir ustinidan biri boʻlib, markazi Karaj shahrida hisoblanadi. Alburz aholisining koʻpchiligini etnik forslar tashkil etadi.

Tehronning shimoli-gʻarbida joylashgan Alburz ustonida 7 ta okrug bor: Karaj okrugi, Savojbolog okrugi, Taleqan okrugi, Eshtehard okrugi, Fardis okrugi, Nazarobod okrugi va Chahorbogʻ okrugi. Karaj ustonning markazi hisoblanadi. Alburz Tehrondan 35km gʻarbda joylashgan. Alburz ustoni Alburz togʻlari etagida joylashgan va Eronning hududdagi eng kichik ustonidir.

Aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2016-yilda Alburz aholisi 2 712 400 kishini tashkil etgan, ularning 92,6 foizi shaharlarda istiqomat qiladi.

Shaharlar 

 Toleqon
 Nazarobod
 Hashtgerd
 Eshtehard
 Kuhsar
 Golsar
 Kamol Shahr
 Karaj
 Garmdarreh
 Fardis
 Meshkin Dasht
 Muhammad Shahr
 Mahdasht
 Safadasht
 Malard

Transporti 

 Metro — Tehron metrosi Karaj bilan 5-liniya (toʻq yashil) orqali ulanadi. ustonda 3 ta metro bekati bor: Karaj, Muhammadshahr va Golshahr. Golshahrdan Hashtgerdgacha boʻlgan boshqa yoʻnalish 25 kilometr uzunlikda boʻlib, kuniga 250 ming yoʻlovchini tashish imkoniyatiga ega.
 Poyezd — Tehronni Eronning gʻarbiy qismlari bilan bogʻlaydigan va Turkiyaga ketadigan barcha poezdlar Karaj orqali oʻtadi va ularning aksariyati Karaj temir yoʻl stantsiyasida toʻxtaydi.
 Avtobus — Karaj, Tehron va Tabrizni bogʻlaydigan 2-erkin yoʻlda qatnaydi.
 Umumiy taksi — Bir nechta umumiy taksi (savari) stantsiyalari Tehrondan Alburz ustonining turli qismlariga kelish imkoniyatini beradi. Stansiyalar Vanak, Tajrish, Enghelab va Azadida joylashgan. Ularning narxi yoʻnalishlariga qarab qarab 40 000 dan 50 000 rialgacha oʻzgarib turadi.

Manbalar 
 ↑ 
 ↑  says, Farzad (2019-03-19). 
Eron ustonlari
Ambarella

Ambarella – bu oʻsimlikning Lotin Amerikasi nomi; u „Cythera olmasi“ sifatida ham tanilgan.

Ambarella gulli oʻsimliklarning eng ibtidoiy zamonaviy vakillaridan biri boʻlgan Yangi Kaledoniyadagi oʻsimlik Amborella bilan aralashmaslik kerak.

Ambarella – balandligi 18 m gacha boʻlgan bargli daraxt, barglari uzunligi 20-60 sm. Gullar oq yoki krem, uzunligi 35 sm gacha boʻlgan panikulalarda toʻplangan. Mevalar ovalsimon, uzunligi 6 dan 9 sm gacha, ingichka qattiq teriga ega, toʻplarda yigʻilgan. Ichkarida shirali suvli xushboʻy oltin-sariq goʻsht va 1-5 yassi urugʻli katta qattiq tosh mavjud boʻlib, koʻp sonli ingichka kavisli tikanlar bilan qoplangan, baʼzan bir santimetrdan oshadi.

Ambarellaning vatani – Jamiyat orollari.

Mevali daraxtlar
Mevalar
Meva
Dayko'n

Daykoʻn „katta ildiz“. Ildiz hosili, turpdan farqli oʻlaroq, xantal moylarini oʻz ichiga olmaydi; turpdan farqli oʻlaroq, u juda yumshoq taʼmga ega.

Biologik tavsif 
Oʻsimlikning ildiz ekinlari uzunligi 60 sm dan oshadi, vazni odatda 500 grammdan oshadi, baʼzi navlarda – bir necha kilogramm.

Turlari 
Yapon turining koʻp navlari mavjud. Yaponiyada eng keng tarqalgan nav „Aokubi“ uzunligi taxminan 20-35 sm va diametri 5-10 sm boʻlgan ulkan sabzi shaklida.

Rossiyada maʼlum boʻlgan boshqa navlar: „Minovasi“, „Tokinashi“, „Tsezar“, „Terminator“, „Imperator“, „Ajdaho“, „Katta buqa“, „Dubinushka“, „Yapon oq uzun“.

Daikoʻn dalada

Zararkunandalar 
Asosiy zararkunanda xochga mixlangan burgalar (Phyllotreta cruciferae), oʻsimlikning yosh novdalarini yuqtirgan yer burgalari (Alticini), barg qoʻngʻizlar oilasiga mansub (Chrysomelidae) dan kichik sakrash qoʻngʻizlaridir.

Ilova 
Oʻsimlik yaponlarning kundalik ratsioniga kiritilgan va Yaponiyada sabzavot ekinlari orasida ekish maydoni boʻyicha birinchi oʻrinda turadi. Yaponiyadan tashqari, u Janubi-Sharqiy Osiyo, Evropa va Amerikaning koʻplab boshqa mamlakatlarida etishtiriladi. Shuningdek, u Rossiyada havaskor bogʻbonlar tomonidan etishtiriladi.

Daikon yapon oshxonasining muhim tarkibiy qismidir. Daikon sirkada marinadlangan boʻlishi mumkin, salatlarda xom ashyo va sashimi uchun garnitür sifatida xizmat qiladi. Grated daikon koʻpincha qovurilgan baliq, natto va soba uchun garnitür sifatida ishlatiladi. Pishirilgan daikon koʻpincha miso shoʻrvasiga qoʻshiladi yoki güveç bilan xizmat qiladi.

Yosh daikon barglari qutulish mumkin va bargli sabzavot sifatida qaralishi mumkin. Biroq, daikon barglari saqlash va tashish qiyinchiliklari tufayli doʻkonlarda sotilmaydi, ular tezda sargʻayadi va odatda doʻkonga joʻnatilishdan oldin ildiz ekinlaridan chiqariladi. Daikonning yangi kurtaklari (kaivare) salatlar va sushi uchun mashhur garnitürdir. Yapon qishloqlarida daikon barglari va kurtaklari kesiladi va guruch bilan bugʻlanadi yoki karam kabi nordon va shoʻrva va salatlarda ishlatiladi.
Martin Andresen

Martin Andresen (; 1977-yil 2-fevralda tugʻilgan) — norvegiyalik sobiq professional futbolchi va murabbiy, markaziy yarim himoyachi sifatida oʻynagan.

Klublardagi faoliyati

Ilk faoliyati 
Andresen Kråkstad shahrida tugʻilgan. 1995-yildan 1999-yilgacha Moss, Viking va Stabæk Fotball klublarida oʻyngan.

1999-yilgi mavsumdan soʻng Andresen Premyer-liganing Wimbledon klubiga 1 million funt sterling evaziga qoʻshildi. „Wimbledon“da birinchi va yagona golini Liverpool darvozasiga kiritdi, oʻyin 2:1 hisobida Liverpool foydasiga hal boʻldi.

Stabækga qaytish 
Andresen 2001-yilda „Stabek“ga qaytdi va Norvegiyadagi eng yaxshi markaziy yarim himoyachilardan biri ekanligini isbotladi.

2003-yilgi muvaffaqiyatli mavsumdan soʻng, klub bilan Stabaek Norvegiya Premyer-ligasida 3-oʻrinni oldi. Andresen 2004-yilning fevralidan avgustigacha Premyer-liganing Blackburn Rovers klubiga olti oyga ijaraga berildi. 2001-yilda Norvegiya Premer-ligasidan tushib ketgan Stabæk klubiga qaytdi.

Brann 
Andresen 15.000.000 NOK (£1.310.000) bilan Brann tarixidagi eng qimmat futbolchiga aylandi. Jarohatlar tufayli birinchi mavsumda oʻzini koʻrsata olmadi. Andresen 2006-yilda „jangga yaroqli“ boʻlishini aniq aytdi. Mavsum oldidan Brann sardori etib tayinlandi. 2007-yilda Andresen klub bilan Norvegiya ligasida gʻolib chiqdi. Koʻplab norvegiyalik ekspertlar tomonidan eng qimmat futbolchi sifatida taʼriflandi. Shuningdek, yilning eng yaxshi jamoasi nomiga ham sazovor boʻldi.

Vålerenga 
Andresen 2007-yil 6-noyabrda Vålerenganing yangi bosh murabbiyi boʻldi, Vålerenga bilan futbolchi-murabbiy sifatida uch yillik shartnoma imzoladi. Andresen 2002-yilda Kjetil Rekdaldan keyingi (Vålerenga bilan birga) Norvegiya oliy divizionida (Tippeligaen) birinchi futbolchi-murabbiy boʻldi.

2010-yilgi mavsum oldidan oʻyinchi sifatida isteʼfoga chiqdi, ammo Norvegiya ikkinchi divizionida oʻrinbosarlar jamoasi safida bir nechta oʻyinlarda oʻynashda davom etdi. 2011-yilda shu diviziondagi Follo FKda oʻynadi va sakkizta oʻyinda maydonga tushdi.

2012-yil 15-oktyabrda Andresen „Vålerenga“ bosh murabbiyligidan ozod etildi.

Stabækga qaytish 
2013-yilgi mavsum oldidan Tippeligaendan tushib ketgan Stabækga qoʻshildi.

Sandefjord 
Andresen 2015-yil 18-avgustda ikkinchi marta nafaqaga chiqdi. 2015-yilgi Tippeligaen mavsumida Sandefjord Fotballga qoʻshildi.

Xalqaro faoliyati 
Andresen Norvegiya terma jamoasidagi debyutini 2001-yilning 15-avgustida Turkiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida oʻtkazgan. Jami 43 ta oʻyin oʻtkazib, 3 ta gol urgan.

Faoliyat statistikasi

Klubda

Terma jamoada

Yutuqlari 
Stabæk

 Norvegiya kubogi: 1998-yil

Brann

 Norvegiya Premyer-ligasi: 2007-yil

Vålerenga

 Norvegiya kubogi: 2008-yil

Individual

 Kniksen mukofoti: 2003-yilda-yilning eng yaxshi yarim himoyachisi
 Norvegiya futbol assotsiatsiyasining oltin soati

Manbalar 

CS1 Norwegian-language sources (no)
Angliyadagi muhojir futbolchilar
Futbol yarim himoyachilari
Norvegiya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1977-yilda tugʻilganlar
Angliya Premyer-ligasi futbolchilari
Gao Fenghan

Gao Fenghan (Xitoy mashqi xingjīn, 1683-yil, Jiaozjou, Shandun viloyati – 1749-yil, Shandun) – xitoylik rassom, xattot, muhr oʻymakorligi va shoir.

Biografiya 
 Gao Fenghan 1683 yilda Shandun provinsiyasida kichik amaldorning oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. Sanʼat va adabiyot sohasidagi isteʼdodlarga ega boʻlib, u 1727 yilda Shandundagi mahalliy amaldorlardan rasmiy lavozimga tavsiyanoma oladi. 1729 yildan keyin Gao Fenghan Xi va Tsixi tumanlarida (ikkalasi ham Anxuy provinsiyasida) sudya sifatida muvaffaqiyatli xizmat qildi, keyinroq Yangjou yaqinidagi suv nazorati boshligʻi boʻldi.

1736 yilda asossiz ayblov bilan u qamoqxonaga tushdi, u yerda kasallik va yomon sharoitlar tufayli oʻng qoʻli harakatsiz qoldi va chap tomoni bilan chizishdan boshqa iloji qolmadi. 1741 yilda, ellik sakkiz yoshida rassom Shandundagi ona yurtiga qaytib keldi.

Yaratilish 
 Rassom sifatida Gao Fenghan shanshui („togʻlar va suvlar“) va huangyao („gullar va qushlar“) janrlarini afzal koʻrgan, ammo qoʻshimcha ravishda u xattotlik va epigrafiya sanʼatini yaxshi bilgan. Yomon emas, unga va barmoq rasmiga berildi.

Gao Feng-xan, shuningdek, toshdan yasalgan siyoh qozonlarini oʻyib yasashni yaxshi koʻrardi, u bu haqda maxsus insho bagʻishlagan. U oʻzidan oldingilarning mingdan ortiq mahsulotidan iborat boʻlgan siyoh idishlari kollektsiyasini yigʻdi. Uning muhrlar toʻplami (10 mingdan ortiq) yanada taʼsirchan edi, faqat Shanxay lugʻatida (1987) Gao Fenghan muhrlarining 190 ta namunasi mavjud.

Yangzhouning boshqa ustalari (masalan, Van Shishen va Xua Yan) bilan turmush tarzi va ijodiy pozitsiyasiga mos keladigan Gao Fenghan baʼzi tadqiqotchilar edi, masalan, S. N. Sokolov-Remizov, Yangzhou ba guay („Yangzhoudan sakkiz ekssentrik“) ustalari doirasiga kiritilgan, ammo u uzoq vaqt Yangzhouda yashamaganligi sababli, koʻplab tarixchilar uni „Sakkiz eksantrik“ ga bogʻlamaydilar.

Manbalar

Adabiyotlar 
M. L. Titarenko, A. I. Kobzev, S. A. Toroptsev, V. E. Eremeev, S. M. Anikeeva, M. A. Neglinskaya, A. E. Lukyanov. Xitoyning maʼnaviy madaniyati. Art. – Moskva: „Sharq adabiyoti“ RAS, 2010. – 1031 b.

turkum:
1683 yilda tug'ilgan
1749-yilda vafot etganlar
Shaxslar alifbo tartibida
Fun Dip

Fun Dip – bu Ferrara Candy kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan konfet. Konfet 1940-yillardan beri Qoʻshma Shtatlar va Kanadada bozorda  boʻlgan va dastlab Lik-M-Aid deb nomlangan. Bu dastlab Fruzola tomonidan ishlab chiqarilgan va keyinchalik Sunline Inc., ularning Sunmark Brands boʻlimi orqali. U Nestlé tomonidan 1989 yil yanvar oyida sotib olingan. Fun Dip boshqa Wonka Candy brendlari bilan birga 2018 yilda Ferrara Candy kompaniyasiga sotilgan. Ukonfet tayoqchalari bilan turli xil taʼmlarda keladi.

Fun Dip boshqa Wonka mahsuloti Pixy Stixga oʻxshaydi, lekin qogʻoz yoki plastmassa somonda emas, balki kichik sumkalarda sotiladi. Lik-M-Aid deb atalganda, u 4 ta paketli xushboʻy va rangli shakardan iborat edi. 1970-yillarda Fun Dip nomi bilan qayta brendlanganida, „Lik-A-Stix“ deb nomlangan ikkita qutulish mumkin boʻlgan konfet tayoqchalari qoʻshildi. Asl lazzatlar ohak, olcha va uzumdan iborat boʻlsa ham, eng keng tarqalgan taʼmlar gilos, uzum va malina / olma kombinatsiyasi boʻlib, ular tupurik yoki suv bilan namlanganda quruqdan yashil rangga aylanadi. Shuningdek, u nordon taʼmlarda, jumladan nordon tarvuz, nordon olma va nordon limonadda boʻladi. Bundan tashqari, apelsin taʼmiga ega Fun Dip ham mavjud. Bitta tayoq va ikkita taʼmli paketlar bir vaqtlar standart boʻlgan va faqat bitta yoki ikkita taʼmli paketlar hali ham mavjud boʻlgan uchta taʼmli paketga qaraganda kamroq mashhur.

Galereya

Yana qarang 

 Double Dip (qandolat mahsulotlari), Buyuk Britaniyada sotilgan shunga oʻxshash mahsulot
 Qandolat mahsulotlari brendlari roʻyxati

Manbalar
Guava

Guava — Mirtlilar oilasiga mansub mayda doim yashil daraxtlar va butalar turkumiga mansub tropik oʻsimliklar turi.

Guava mevalari (4 dan 12 sm gacha) shakli boʻyicha olma shakliga oʻxshaydi, yupqa qobigʻi bilan qoplangan va pishgan goʻshti qizil rangga, aniq yoqimli hidga va ananas va qulupnayni eslatuvchi shirin yoki nordon taʼmga ega.

Bu tropik meva juda koʻp vitaminlarni oʻz ichiga oladi — A, B va ayniqsa C, tsitrus mevalaridan 10 baravar koʻp (100 gramm uchun 240 mg), shuning uchun ular immunitetni mustahkamlash, tez tiklanish uchun bolalarga tavsiya etiladi.

Guava mevalari ovqatlanishda (jele, murabbo, sharbatlar) keng qoʻllanadi.

Oʻsish joyi: Braziliya, Kolumbiya, Meksika, AQSh, Karib dengizi mamlakatlari, Hindiston, Pokiston, Misr va Janubiy Afrika.

Pazandachilik xususiyatlari: Guavalar ajoyib murabbo va jele, shuningdek, sharbatlar, siroplar, pyurelar va behiga oʻxshash pastalarni tayyorlaydi.  Mevali salatlar uchun juda yaxshi.  Guava saqlanishi mumkin, ziravorlar, sariyog ', murabbo, pirog, ketchup yoki chutney qilish mumkin.
Ilk o'rta asrlarda Vyetnam



Ilk oʻrta asrlarda Vetnam davlati shimolda Xitoy, shimoli-g‘arbda Tay davlati, gʻarbda Laos qabilalari, janubi-gʻarbda va janubda kxmerlarning Kambujadesha imperiyasi va Tyampa davlati bilan chegaradosh bo'lgan. Vetnarnliklar qadimiy ziroatkor xalq bo'lib, asosan sholi, sabzavot yetishtirgan,ho'‘kiz boqib, ipakchilik bilan shugʻullangan, marvarid eksport qilingan. Eksport qilinadigan turli ziravorlar, dori-vor oʻsimliklar, kamyob qushlam ing patlari X itoydajuda qadrlangan. Shimoliy Vetnam tog'arida mis, temir, ruh, oltin qazilgan. Fil suyagi, karkidon shoxi katta foyda keltirgan. Poholdan toʻqilgan buyumlar Uzoq Sharqda mashhur bo'lgan. Vetnam Hindiston, Xitoy va hatto O 'rta dengiz davlatlari bilan savdo qilgan. Laungben,  kabi shaharlar yirik madaniy markazlar hisoblangan. Bu davrda qol mehnatidan uncha keng foydalanilmagan. Hukmron tabaqa merosiy zodagonlar va feodaldan iborat bolgan. VI asr boshlarida Vetnam Xitoyga tobe boʻlgan. Xitoyning o 'z hokimiyatini yanada mustahkamlashga qaratilgan harakati ochiqdan ochiq kurashga turtki bergan. 541-yildagi umumxalq qoʻzgʻoloni oqibatida mamlakat mustaqilligi tan qilingan. yoʻlboshchisi, yirik amaldor Li Bon imperator deb e'lon qilingan. U Ilk Li sulolasiga asos solgan (541-603 y) Vetnam xalqining barcha tabaqalari ishtirok etgan urush uzoq davom etgan. Shimolda Xitoyga, janubda Tyampa davlatiga qarshi kurash olib borilgan. Tashqi siyosiy vaziyat mustahkamlangach. Bon mamlakat ichki ahvoli bilan mashgʻul bolgan. 541— yilda davlat „Vansuan imperiyasi“ (Oʻn ming bahor imperiyasi) deb nomlangan. Davlat boshqaruviga Li Bon safdoshlari kiritilgan. Mahalliy maʼmuriy boshqartmaga asosan yerli aholi vakillari olingan. 545 — yilda harbiy harakatlar qayta boshlanib, mag'lub bo'gan Li Bon Laos qabilalaridan yordam olish umidida kichik bir harbiy guruh bilan shimoliy gʻarbga qochgan. U 546-yilda mamlakat markazida jang boshlashga uringan. mag'lub boʻlgach, tog'ga chekingan. 546—547-yillarda xitoyliklarga qarshi lashkarboshi Chieu Kuang Fuk harakat qilib, 548-yilda Li Bon o'limidan soʻng amalda hukmdorga aylangan. 551 -yiIda mag'ub bo'lgan Xitoy qoʻshini Vetnamni tark etgan. Tashqi urush tugagach, imperator va qo ‘shin qoʻmondonlari o‘rtasida boshlangan ichki urush, 559-yilda mamlakatning vaqtincha ikkiga boʻlinishiga olib kelgan. Gʻarbda Ozyuyen shahrini poytaxt qilib olgan Chieu Kuang Fuk, sharqda qirol oilasi vakili Li Fat Ti hukmronlik qilgan. U rasman butun mamlakat imperatori hisoblangan, Li urug‘ a ’zolari davlatda asosiy mansablarni egallagan. 602-vilda Xitoy feodallari Vetnamga qarshi yana urush boshlab, janubga katta qoʻshin joʻnatgan. Vetnam yana Xitoy vassaliga aylangan. Li Fat Ti asir sifatida Xitoyga olib ketilgan. Ilk Li sulolasi tugagach, Vetnamda Xitoy maʼmuriy tizimi tiklangan. 622-yildan Vetnam Xitoy manbalarida „Appat“ {Annan — Boʻysundirilgan janub) deb atala boshlagan. Muhim strategik nuqtalarda Xitoy garnizonlari turgan. Lekin, amalda mamlakatni vetnamliklar boshqargan.

Manbalar 

Vyetnam
G'o'ra

Gʻoʻra soʻzi fors tojik-tilidan eski oʻzbek tiliga oʻtib oʻzlashgan. Qadimgi turkiy yozma manbalar — Oʻrxun-Yenisey, Mahmud Qoshgʻariy asarida bu soʻz uchramaydi. Alisher Navoiy asarlarida:

Taammul bila kom paydo bolur,
Tahammul bila gʻura halvo bolur.
(Saddi Iskandariy , 1485)

Boshqa tillarda 
Eroniy tillar:tojik tilida gʻura-gʻoʻra, fors tilida gure, turkiy tillarda:ozarbayjon tilida gora, oʻzbek tilida gʻura, lugʻatlarda: gure (Budagov, I , 1869, 776), uygʻur tilida gʻora qoʻllanadi.Biz yuqorida qayd etgan turkiy tillardan boshqalarida shu formada qoʻllanmaydi.

Qoʻllanilishi 
Bundan tashqari, ayrim tillarda faqat uzumning pishib yetilmagan paytidagi holatini atashda qoʻllansa, baʼzi tillarda olma, oʻrik, yongʻoq va boshqa pishib yetilmagan mevalar uchun ham qoʻllanaveradi. Fors tilida ham, tojik klassik adabiyoti tilida ham, eski oʻzbek tilida, uygʻur tilida va dialektlarida xilma-xil mevalarning yetilmaganini ataydi.

Xalq ogʻzaki ijodida 
Oʻzbek xalq ogʻzaki adabiyotida „sabr qilsang gʻoʻradan xalvo bitar“ maqoli ham bor. Alisher Navoiy ijodida manashu maqoldan ijodiy foydalanilgan.

Etimoni 
Koʻpgina manbalarda gʻoʻra soʻzi fors leksikasi deb korsatiladi. Ammo mazkur soʻzni yunon tili leksikasi deb korsatish oʻrinli boʻlsa kerak. Chunki gʻoʻra soʻzi eroniy tillar leksikasi boʻlganida, unda barcha eroniy tillarda isteʼmolda boʻlgan boʻlardi.
Gʻoʻra soʻzi eski oʻzbek tiliga fors-tojik tili vositasida oʻzlashgan boʻlib, keyinchalik bu soʻzning maʼnosi kengaygan. Faqat uzumning pishmagani emas, boshqa ayrim mevalarning pishib yetilmagani, yana soʻzning boshqa varianti gʻoʻr insonlarning xususiyatini taʼriflashda ham qoʻllana boshlagan.

Manbalar 

Mevalar
Soʻz va iboralar
Kiwano

Kiwa‌no – Cucurbitaceae oilasiga mansub oʻtli tok.

uzunligi uch metrga boradi. Afrikada osadigan daraxt. U tikanli kichik oval qovunga oʻxshagan, yeyiladigan mevalari uchun oʻstiriladi.

Markaziy Amerika, Yangi Zelandiya, Isroilda eng keng tarqalgan. Oʻsimliklar salbiy haroratga toqat qilmaydi.

Kiwano mevasi sariq, toʻq sariq yoki qizil rangga ega boʻlib, yumshoq tikanlar bilan qoplangan, yeyilmaydigan qattiq terisi bor. Meva uzunligi – 15 sm gacha. Urugʻlari oq, koʻp, uzunligi 1 sm gacha.

Mevaning taʼmi bodring va bananga oʻxshaydi. U shirin va shoʻr shaklda ishlatilishi mumkin. Limon sharbatida tuz va qalampir bilan tuzli salatlarda ishlatiladi. Shuningdek, meva, sutli kokteyllar va mevali ichimliklar uchun ishlatiladi. U ozgina kaloriyani oʻz ichiga oladi, shuning uchun u koʻpincha parhez ovqatlanishida va stressni kamaytirish uchun ishlatiladi.
Marun Abbud

Marun Abbud (arab. مارون عبود‎ ; 1886—1962) - Arab livanlik shoir, yozuvchi, jurnalist va adabiyotshunos.

Biografiya 
1886 yil 9 fevralda Ayn-Kfaa (араб. عين كفاع‎) yaqinida Jebeyl o'sha paytda Usmonli imperiyasiga tegishli bo'lgan tog'li Livanda. U bir qator Livan maktablarida Arab, Suriya va fransuz tillarini o'rgangan. Ota o'g'lining ruhoniy bo'lishini orzu qilar edi, lekin u uning xohishlariga ergashmadi. 1900 yilda u Sent-jon Maron maktabiga o'qishga kirdi va 4 yil davomida "Ar-Rauda"gazetasida ko'plab she'rlarini nashr etdi.

Bayrutdagi huquq institutini tamomlagan. Avliyo Jozef universitetida Arab adabiyoti professori bo'ldi.

1962 yil 2 iyunda vafot etdi.

Ijodkorlik 
Birinchi nasriy asar "Marikning bevasi" qissasi 1935 yilda nashr etilgan. "Qizil Amir" (1954) tarixiy hikoyasida, Amir Bashirni feodal parchalanishini tugatishga intilgan buyuk islohotchi sifatida tasvirlaydigan rasmiy tarixshunoslikdan farqli o'laroq, Abbud uni despot sifatida ko'rsatadi. O'tmishdagi Arab yozuvchilari haqida bir qator adabiy monografiyalar yozgan.

Bibliografiya 

 "Marikning bevasi" (1935)
 "Sahifalar va hikoyalar" (1945)
 "Mitti qahramonlar" (1948)
 "Xaltadan" (1953)
 "Qizil Amir" (1954)

Rus tilida

 To'plam Livan yozuvchilarining hikoyalari, M., 1958: hikoyalar
 To'plam zamonaviy Arab Nasri, M.-L., 1961: Marikning bevasi
 To'plam zamonaviy Arab romani, M., 1963: qadamlar
 To'plam mening shahrimda yomg'ir yog'moqda, M., 1966: ota Stefanning va'zi

Havolalar 

 Abbud Marun 
 BSE
FIFA erkaklar oʻrtasidagi jahon reytingi

FIFA Erkaklar Jahon reytingi — bu Braziliya boshchiligidagi futbol boʻyicha erkaklar terma jamoalari uchun reyting tizimi. Jahon futboli boshqaruv organi boʻlmish FIFAga aʼzo boʻlgan erkaklar terma jamoalari oʻyin natijalariga koʻra, eng muvaffaqiyatli jamoalar esa eng yuqori oʻrinlarni egallagan holda reyting tuziladi. Reyting 1992-yil dekabr oyida joriy etilgan va sakkizta jamoa (Argentina, Belgiya, Braziliya, Fransiya, Germaniya, Italiya, Gollandiya va Ispaniya) eng yuqori pogʻonani egallab turishgan. Braziliya eng uzoq vaqt birinchi oʻrinni egallagan.

Ballar tizimi barcha FIFA tomonidan tan olingan toʻliq xalqaro oʻyinlar natijalariga koʻra beriladi. Reyting tizimi bir necha bor qayta koʻrib chiqiladi. Odatda hisoblash usuli milliy jamoalarning nisbiy kuchli tomonlarini samarali aks ettira olmagani haqidagi tanqidlarga javoban 2018-yil 16-avgustdan boshlab reyting tizimi shaxmatda qoʻllaniladigan Elo reyting tizimini qabul qildi.

Reytingga Coca-Cola homiylik qiladi. Shuning uchun „FIFA/Coca-Cola World Ranking“ nomi ham ishlatiladi. Coca-Cola, shuningdek, ayollar FIFA reytingiga ham homiylik qiladi.

Tarix 
1992-yil dekabr oyida FIFA bu jamoalarning nisbiy kuchli tomonlarini taqqoslash asosli boʻlishi uchun birinchi marta oʻzining erkaklar assotsiatsiyalari reytingini eʼlon qildi. Keyingi avgust oyidan boshlab bu roʻyxat tez-tez yangilanadi.  1999-yil yanvar oyida va yana 2006-yil iyul oyida tizim tanqidiga munosabat sifatida muhim oʻzgarishlar amalga oshirildi.  Reytingning tarixiy natijalari, masalan FIFA.com saytida keltirilgan. Oʻsha paytda qoʻllangan hisoblash usulini aks ettiradi. Chunki joriy usul 2006-yil iyulidan oldin reytingga retrospektiv tarzda qoʻllanilmagan. Reyting boshlangandan beri FIFA aʼzolari soni 167 tadan 211 taga koʻpaydi. Ayni paytda reytingga 211 nafar aʼzo kiritilgan. Kuk orollari 2015-yil 4-sentabrdan 2022-yil 17-martgacha hech qanday oʻyin oʻtkazmagani uchun 2019-yil sentabridan 2022-yil fevraligacha boʻlgan davrda vaqtinchalik reytingdan olib tashlandi .FIFA Jahon erkaklar reytingi yetakchilari

Maxsus nashrlar 
FIFA Jahon chempionati saralashi kabi baʼzi holatlarda jamoalar qatorini aniqlash uchun FIFA maʼlum bir konfederatsiyalar reyting roʻyxatini chiqaradi. Jumladan, OFK saralash bosqichining uchinchi bosqichiga qur’a tashlash marosimi FIFA tomonidan 2021-yil 18-iyundagi OFK uchun Jahon reytingining maxsus nashri asosida tuzilgan edi .

Manbalar 

FIFA
Abdelhamid Benxeduga

Abdelhamid (Abd Al-Hamid) Benxeduga  (араб. عبد الحميد بن هدوقة ‎; yil 9-yanvar, Mansura, fransuz Jazoir — 1996-yil 21-oktyabr, Jazoir) — taniqli Jazoir yozuvchisi, dramaturg, jurnalist. Arab tilida yozgan.

Biografiya 
Jazoir Arabining o'g'li va barbariya onasi. Arab va fransuz tillarida ta'lim Konstantin universiteti va Tunisdagi az-Zituna ilohiyot universitetida olingan.

Jazoir mustaqillik urushi paytida qurolli to'qnashuv ishtirokchisi. Millatchi. Politsiya tomonidan qidirilgan, 1955 yilda Fransiyada yashiringan . 1958 yilda u Tunisdagi Jazoir Milliy ozodlik frontiga qo'shildi va u yerda "La Voix de l'algérie"radiosi bilan hamkorlik qildi.

1957-1962 yillarda u Parij, Tunisdagi bir qator stantsiyalarda, 1962-1977 yillarda Jazoirda madaniy dasturlarning radio jurnalisti bo'lib ishlagan.

Milliy madaniyat kengashi prezidenti (1990) va milliy maslahat kengashi vitse-prezidenti (1992).

Ijodkorlik 
U o'z davrining Arab tilidagi eng muhim Jazoir yozuvchilaridan biri hisoblanadi.

U 1951 yilda debyut qilgan.

1957-1974 yillarda u bi-bi-si Arab xizmati, Tunis radiosi va télédiffusion d'algérie uchun o'nlab teatr asarlari va spektakllarini yozgan.

Arab tilida o'n beshdan ortiq roman va bir qator hikoyalar yaratdi. Asarlar muallifi:" etti nur "(1960)," Jazoir soyalari "(1960)," yozuvchi va boshqa hikoyalar "(1972)," janubdan shamol " (1971). Qurilayotgan jamiyatning muammolari uning "kecha oxiri" (1974), "tongning tug'ilishi" (1980), "Jaziya va darvish" (1983) romanlarida tasvirlangan.

Uning Jazoirdagi agrar masalaga bag'ishlangan "Le vent du sud" romani Arab tilidagi birinchi Jazoir romani hisoblanadi. "Le vent du sud" romani suratga olingan.

Uning ko'plab kitoblari fransuz, golland, nemis va ispan tillariga tarjima qilingan.

Tanlangan asarlar 

 Al Djazair Bayn elamsi wal yawmi (L’Algérie entre hier et aujourd’hui), recueil d’articles, 1958;
 Dhilalun Djazaïria (Ombres Algériennes), nouvelles, Beyrouth, 1960;
 Al‑Ashiaa As‑Sabâa (Les Sept Rayons), 10 nouvelles, Tunis, 1962;
 Al‑Arwah Ash‑Shaghira (Âmes Vacantes), poèmes, Alger, Sned, 1967, 100 p.;
 Rih al Djanoub, roman, Alger, Sned, 1971; traduit en français par Marcel Bois, Le Vent du Sud, Alger, SNED, 1978;
 Nihayatou al Ams, roman, Sned, 1974, 251 p.; traduit en français par Marcel Bois, La Fin d’hier, Alger, SNED, 1980;
 Al Kateb wa Qissas Okhra (L'Écrivain et autres nouvelles), Alger, SNED, 1974;
 Banae As‑Soubh, roman, Alger, Sned, 1981, 309 p.; traduit en français par Marcel Bois, La Mise à nu, Alger, SNED, 1981;
 Al-Djāziyyaẗ wa al-darāwīch, roman, Alger, SNED, 1983; traduit en français par Marcel Bois, El-Djazia et les derviches, Alger, ENAL, 1992.
 Wa Ghadan yaoum Djadid, roman, éd. Al Andalous, 1992. 332 p; traduit en français par Marcel Bois, Je rêve d’un monde, Paris, Marsa (Algérie Littérature-Action), 1997.

Havolalar 

 Abdelhamid ben Hadouga
 Benxeduga Abd Al-Hamid

Yozuvchilar
Dramaturgiya
Jurnalistlar
Adabiyot
Longan

Longan – Sapindaceae oilasiga mansub doimiy yashil daraxt, ayniqsa Tailandda keng tarqalgan. Daraxtning mevalari diametri 1-3 sm, och jigarrang rangli zich teriga ega. Ular koʻpincha uzum bilan taqqoslanadi. Longan oʻzining qarindoshiga oʻxshaydi – lychee (Xitoy olxoʻri), ammo taʼmi biroz boshqacha – u qovunga oʻxshaydi.

Longan tarkibida temir, magniy, fosfor va kaliy kabi turli xil vitaminlar va minerallar mavjud. S vitaminining yuqori miqdori meva beriberi kasalligini oldini olish va immunitet tizimini mustahkamlash uchun foydalanishga imkon beradi va uning kuchli antioksidant xususiyatlari kemoterapi dorilarining salbiy taʼsirini kamaytirishi va jigarni himoya qilishi mumkin. Baʼzi ekspertlar mevani oshqozon-ichak traktining kompleks davolashiga kiritadilar.

Anʼanaviy xitoy tabobatida longan asosan charchoq, bosh aylanishi, yurak urishi bartaraf etish uchun tonik sifatida ishlatiladi. Meva, shuningdek, uyquni normallashtirish, asossiz hayajonni kamaytirish, diqqatni tinchlantirish
uchun ishlatiladi.