yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Chingiz Yakubov

Chingiz Fevziyevich Yakubov (, , 5-may 1972-yil, Toshkent) – ukraina va rus olimi, mashinasozlik sohasidagi mutaxassis. Qrim davlat muhandislik-pedagogika universiteti rektori (2016). Texnika fanlari nomzodi. Qrim Respublikasi Davlat kengashi deputati (2019). „Yedinaya Rossiya“ partiyasining aʼzosi.

60 dan ortiq ilmiy ishlar, 2 ta monografiya, 1 ta ixtiro va 6 ta deklarativ patentlar muallifi. Bitta texnika fanlari nomzodi tayyorlagan.

Biografiyasi 

Chingiz Yakubov 1972-yil 5-mayda Toshkent shahrida tavallud topgan. Otasi Fevzi Yoqubov (1937–2019) – Qrim davlat muhandislik-pedagogika universiteti rektori (1993-2016) va Ukraina Qahramoni (2004) boʻlgan.

Taʼlimi 
Chingiz Fevziyevich 1989–1994-yillarda Toshkent Davlat texnika universitetining mashinasozlik texnologiyasi yoʻnalishida tahsil olgab va „muhandis-mexanik“ sohasi boʻyicha malakasini oshirgan.

Aspiranturani 1998–2001-yillar oraligʻida Xarkov politexnika institutining kunduzgi taʼlimida oʻqigan.

Fevziyevich 2004-yilda KPIda „Yuqori tezlikda ishlaydigan asboblarning eskirishga chidamliligini ularning dastlabki xususiyatlarini maqsadli oʻzgartirish orqali oshirish“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Uning ilmiy rahbari texnika fanlari doktori, professor A. I. Grabchenko boʻlgan.

Yakubov 2007-yilda Qrim Oliy Kengashi Prezidiumining qarori bilan „Metalga ishlov berish jarayonlarida ekologik toza COTSni yetkazib berishni minimallashtirish usuli“ loyihasi uchun ilmiy grant olgan.

2012-yilda Magdeburg universitetida nemis tilida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, muhandislik fanlari doktori ilmiy darajasini olgan.

Ijtimoiy va siyosiy faoliyati 
Chingiz Fevziyevich 2018-yilda Qrim Respublikasi rahbari huzuridagi Qrim-tatar xalqi kengashiga aʼzo boʻldi.

2019-yil 8-sentyabrda „Yedinaya Rossiya“ partiyasi roʻyxati boʻyicha Qrim Respublikasi Davlat kengashi deputati etib saylandi.

Muhandislik fanlari doktori Yakubov 2020-yildan Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi Millatlararo munosabatlar boʻyicha kengash aʼzosi boʻldi.

Oilasi 
Chingiz oilali, toʻrt nafar farzandi bor.

Manbalar 

Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1972-yilda tugʻilganlar
5-mayda tugʻilganlar
Toshkent davlat texnika universiteti bitiruvchilari
Yashil

Yashil (forscha: ياشيل , Yāshīl deb ham romanizatsiya qilinadi, shuningdek, Yāshel va Bāshīl nomlari bilan ham keng tarqalgan) – Eronning Sharqiy Ozarbayjon ustonining Vorzikon shahristoniga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqning aholisi 218 nafarni tashkil etadi.

Manbalar 

Eron
Eron aholi punktlari
Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Viktor Orlovskiy

Viktor Orlovskiy (1974-yil 12-aprel, Toshkent) – rossiyalik investor va tadbirkor. Fort Ross Ventures kompaniyasi asoschisi.

Biografiya

Hayotning boshlangʻich davri 
Viktor Orlovskiy 1974-yil 12-aprelda Toshkentda tugʻilgan. 1996-yilda Toshkent aloqa elektrotexnika institutini „Avtomatik elektr aloqasi“ mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 2001- yilda esa Moskva davlat iqtisodiyot, statistika va informatika universitetini „Moliya va kredit“ mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Shuningdek uAngliyaning Uorvik universitetida MBA dasturi boʻyicha tahsil olgan.

Mehnat faoliyati 
U oʻz mehnat faoliyatini ABN AMRO Bankining Oʻzbekiston, Gollandiya va Rossiyadagi texnologiya boʻlimlarida boshlagan, u yerda bankning axborot texnologiyalari, korporativ, chakana va investitsiya biznesi sohasidagi transformatsiya dasturlariga rahbarlik qilgan.

2001-yildan 2004-yilgacha u Yevropaning eng ilgʻor banklaridan biri boʻlgan Alfa-Bankda katta vitse-prezident va raqamli transformatsiya dasturi boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan.

2006-yildan 2008-yilgacha u IBMning Rossiya/MDH davlatlaridagi filialida konsalting boʻlimida ishlagan.

2008-yildan 2015-yilgacha katta vitse-prezident va boshqaruv kengashi aʼzosi va IT bloki boshligʻi sifatida ishlagan. Dunyodagi eng yirik banklardan biri boʻlgan Sberbankning texnologik transformatsiyalar dasturini boshqargan. Bu lavozimda 90 milliondan ortiq jismoniy va 5 million yuridik mijozlar uchun oʻttizdan ortiq yuqori texnologiyali raqamli biznesni oʻz ichiga olgan noyob raqamli ekotizimni yaratdi. Shuningdek, noyob raqamli texnologiya infratuzilmasini joriy etishga erishgan.

2015-yilda Viktor Kaliforniyaga koʻchib oʻtdi. AQSh va Isroildagi startaplarga sarmoya kiritishga ixtisoslashgan Fort Ross Ventures fondiga asos soldi.

2013-yilda IT olamining eng yaxshi yetakchilaridan biri sifatida tan olingan (Oracle mukofoti).

U mualliflik qilgan „Ot nosoroga k edinorogu. Kak provesti kompaniyu cherez transformatsiyu v sifrovuyu epoxu i izbejat smertelnix lovushek“ kitobi PWC tomonidan „Rossiyada 2020-yil kitobi“ mukofotiga sazovor boʻldi. Kitob ingliz va xitoy tillarida ham chiqdi.

Manbalar 

Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1974-yilda tugʻilganlar
12-aprelda tugʻilganlar
Tadbirkorlar
Ashot Sarkisov

Ashot Arakelovich Sarkisov (1924-yil 30-yanvar – 2022-yil 17-oktyabr) – sovet va rus olimi, harbiy arbobi. Rossiya fanlar akademiyasining akademigi (1994-yil), vitse-admiral (1978-yil), „Global energiya“ xalqaro energetika mukofoti laureati (2014-yil), fan va texnologiya sohasidagi Rossiya hukumati mukofoti laureati (2013-yil). Akademik A. P. Aleksandrov nomidagi Rossiya fanlar akademiyasi oltin medali bilan taqdirlangan (2007-yil). Dengiz akademiyasining faxriy professori (Sankt-Peterburg), Dengiz muhandislik institutining faxriy professori (Sankt-Peterburg).

Hayoti 
Ashot Sarkisov 1924-yili 30-yanvarda Toshkent shahrida tugʻilgan. Uning otasi – arman Arakel Ovanesovich Sarkisov (1881–1959). Onasi – rossiyalik Yevgeniya Bogdanovna (1896–1987).

Faoliyati 
Ashot Sarkisov 1941-yilda Feliks Dzerjinskiy nomidagi Oliy dengiz muhandislik maktabiga oʻqishga kirgan. Soʻng, urush yillarida armiyada xizmat qilib, 1945-yilda oʻqishini davom ettiradi. 1948-yildan Leningrad davlat universitetida tahsil olgan.

1950-yildan 1954-yilgacha Boltiq floti kemalarida torpedo qayiqlari brigadasining flagman mexanik muhandisi sifatida xizmat qilgan. 1954-yilda F. E. Dzerjinskiy nomidagi Oliy dengiz muhandislik bilim yurti aspiranturasiga oʻqishga kirib, nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2-darajali kapitan unvoni bilan Sevastopol oliy dengiz muhandislik maktabiga (SODMM) oʻqituvchi etib tayinlanib, u yerda jami 27 yil xizmat qilgan. „Kema atom elektr stansiyalari“ kursi boʻyicha maʼruzalar oʻqigan. 1959-yilda harbiy taʼlim muassasalari tizimidagi yadro reaktorlari va suv osti bugʻ generatorlari birinchi boʻlimi boshligʻi etib tayinlanadi.

1968-yilda texnologiya fanlari doktori unvonini olgan.

1983-yilda A. A. Grechko nomidagi Harbiy dengiz akademiyasining (Leningrad) ilmiy ishlar boʻyicha boshligʻining oʻrinbosari etib tayinlangan.

1985-yilda Harbiy dengiz floti Ilmiy-texnik qoʻmitasi raisi boʻlgan. 1989-yilda dengiz flotidan vitse-admiral sifatida isteʼfoga chiqqan.

1994-yildan beri Rossiya Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi boʻlib, 2007-yilda Aleksandrov oltin medalini oladi.

Ashot Sarkisov 2022-yil 17-oktyabrda vafot etgan. 2022-yil 20-oktyabrda Moskvadagi Troekurovskiy qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar 

Qizil Yulduz ordeni sohiblari
Hurmat ordeni sohiblari (Rossiya)
Vatan oldidagi xizmatlari uchun 4-darajali ordeni sohiblari
Vatan oldidagi xizmatlari uchun 3-darajali ordeni sohiblari
Vatan oldidagi xizmatlari uchun 2-darajali ordeni sohiblari
Toshkentlik harbiy xizmatchilar
2022-yilda vafot etganlar
1924-yilda tugʻilganlar
Baxtiyor Qosimov

Baxtiyor Qosimov (; 1-oktyabr, 1995-yil, Andijon) – oʻzbek futbolchisi,Oʻzbekiston Super ligasida ishtirokchisi, Olmaliqning „OKMK“ klubi yarim himoyachisi.

Faoliyati 
Baxtiyor futbolchilik faoliyatini Andijonning „Andijon“ jamoasida boshlagan. Faoliyati davomida „Paxtakor-79“ jamoasida ham ijara asosida oʻynagan. Qosimov Andijon jamoasi tarkibida 2022-yilgi mavumgach oʻynagan. 2022-yilgi mavsumda Termizning „Surxon“ klubi bilan shartnoma imzolagan. Termiz jamoasi tarkibida yarim mavsum davomida oʻynagan va samarali oʻyinlari sababli yozgi transfer oynasida Qatarning „Al-Xor SC“ klubi tarkibiga oʻtgan.

Qatar jamoasi tarkibida bir yil davomida toʻp surdi va jamoa bilan birgalikda Qatar ikkinchi ligasida ikkinchi oʻrinni oldi. 2023-yil yozgi transfer oynasida Qatar jamoasi bilan shartnomasi yakunlandi va sentyabr oyida Olmaliqning „OKMK“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi.

Yutuqlari 

 Oʻzbekiston Pro ligasi gʻolibi: 2018
 Qatar Ikkinchi ligasi ikkinchi oʻrin: 2022

Manbalar

Havolalar 

 Baxtiyor Qosimov Transfermarkt
 Baxtiyor Qosimov Soccerway
 Baxtiyor Qosimov

1-oktyabrda tugʻilganlar
1995-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Kishilar
Alifbo boʻyicha futbolchilar
Erkak futbol yarim himoyachilari
Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari
Andijon klubi futbolchilari
Surxon klubi futbolchilari
AGMK futbolchilari
Al-Khor SC futbolchilari
Qatardagi Oʻzbekistonlik muhojir sportchilar
Qatardagi chet ellik erkak futbolchilari
Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Paxtakor-79 futbolchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Eng qadimgi masjidlar roʻyxati

Dunyodagi eng qadimgi masjidlar eng eski, saqlanib qolgan masjid binosi boʻlishi mumkin. Masjid sifatida uzluksiz foydalanilayotgan eski masjid binolari bilan masjid sifatida boshqa foydalanilmayotgan binolar orasida ham farq bor.

Ushbu roʻyxatga kirish uchun quyidagilar kerak:

 mamlakatdagi eng qadimgi masjid, yirik shahar (eng yaxshi 50 ta) yoki uning turidagi eng qadimgi masjid (mazhab, meʼmoriy va hokazo) boʻlishi;
 yoʻnalishidagi (mazhab) eng qadimgi jamoat boʻlishi.

Afrika

Amerika

Osiyo

Manbalar
Anton Tsirin

Anton Vladimirovich Tsirin (1987-yil 10-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – Qozogʻistonlik futbolchi va darvozabon. Vladimir Tsirinning oʻgʻli.

Faoliyati

Klub 
Pavlodar futboli bitiruvchisi. Birinchi murabbiylari S. Abdualiev, E. Belov, V. Yaryshev, E. Chevelevlar boʻlgan.

2006-yildan Qozogʻistonning „Irtish“ klubining zaxira darvozaboni va oʻyinchisi boʻlgan. Anton oʻzining birinchi oʻyinini 2008-yilda, „Irtish“ Qozogʻiston chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan mavsumda oʻyinga tushgan. 2010-yilning yangi mavsumida birorta ham oʻyinda maydonga tushmadi. 2011-yilda jarohatdan soʻng, Loriya Tsirin asosiy jamoadan joy olib, 22 ta oʻyin oʻtkazadi. UEFA Evropa ligasi oʻyinlarida qatnashib, hatto Qozogʻiston terma jamoasida ham oʻynagan.

2012-yilning yanvarida oʻyin amaliyotini izlab, Tsirin ijara asosida „Ural Akjayk“ ga qabul qilinadi.

2013-yil yanvar oyida u Taldiqoʻrgʻonning „Jetisu“ klubi bilan shartnoma imzolaydi. Ural jamoasi bosh murabbiyi, litvalik Saulius Shirmelisdan ketganidan keyin qayta koʻchib oʻtadi.

Tsirin 2014-yilgi mavsumda Atirauda oʻynagan. Lekin, Vladimir Nikitenko jamoasida atigi 3 ta oʻyinda 5 ta gol oʻtkazib yuborgan. Noyabr oyida Tsirin yana oʻzining tugʻilgan „Irtish“ klubiga qaytib keladi.

Anton 2015-yil uchun Oqjetpesga ijaraga beriladi. 2016-yilgi mavsumda Tsirin oʻz klubiga qaytib,  8 ta oʻyinda maydonga tushgan. Jamoa bilan bronza medallarini qoʻlga kiritadi.

2017-yilda Anton Tsirin Qiziloʻrdaning „Qaysar“ klubiga erkin agent sifatida oʻtgan. Lekin, jamoaga moslasha olmay, „Qaysar M“ yoshlar jamoasida bir necha oʻyin oʻtkazgan. Keyin koʻp oʻtmay yana Pavlodarga qaytadi.

2018-yil yanvar oyida Tsirin Petropavlovskning „Qizil-Jar SK“ klubi bilan shartnoma imzolagan. Ammo, jamoa birinchi ligaga tushib ketgan.

2019-yil yanvar oyida Tsirinning „Irtish“ klubiga uchinchi marta qaytib keladi. Bosh murabbiy Dimitrov shov-shuvli tarzda ketganidan soʻng, uning tarafdorlari jamoasining yarmi Irtishni tark etadi. Shu jumladan, iyul oyida Tsirin ham klubdan ketadi.

Terma jamoada 
2011-yil 10-avgustda 24-yoshga toʻlgan kuni Qozogʻiston terma jamoasi safida Suriya termasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut qiladi. Chexiyalik murabbiy Miroslav Beranek ikkinchi boʻlimda Tsirinni 0:0 hisobida maydonga tushirgan. Oʻyin Astanada boʻlib oʻtib, 1:1 hisobidagi durang bilan yakunlanadi. Milliy terma jamoadagi ikkinchi oʻrtoqlik oʻyinini 2012-yilning 1-iyun kuni Olmaota shahrida Qirgʻiziston terma jamoasiga qarshi oʻtkazadi. Oʻyin 5:2 hisobidagi gʻalaba bilan yakunlanadi. ikkinchi boʻlimda yana Tsirin maydonga tushib, oʻz darvozasi daxlsizligini saqlab qolgan.

Mukofotlari 
 „Irtish“
 Bronza medali sovrindori (Qozog‘iston chempionati 2008, 2010, 2016).

Manbalar 

FC Kiziljar futbolchilari
FC Kaisar jamoasi futbolchilari
Oqjetpes klubi futbolchilari
FC Atirau futbolchilari
Jetisu klubi futbolchilari
Qozogʻiston futbolchilari
Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1987-yilda tugʻilganlar
10-avgustda tugʻilganlar
Toshkentlik futbolchilar
Dmitriy Yun

Dmitriy Dya-Girovich Yun (1993-yil 16-oktyabr, Gʻazalkent, Toshkent viloyati, OʻzSSR) – rossiyalik professional bokschi, Rossiya sport ustasi. Rossiya chempionatining uch karra gʻolibi (2007, 2009, 2010). 2009-yilda Rossiya talabalari spartakiadasi gʻolibi. 2012-yil Talabalar oʻrtasida jahon chempionati finalchisi, 2007- yil Yevropa chempionati bronza medali sovrindori. Koʻplab milliy va xalqaro turnirlar gʻolibi.

Tarjimai holi 
Dmitriy Dya-Girovich Yun Toshkent viloyatining Gʻazalkent shahrida tugʻilgan. 1996-yilda oilasi Rossiyaga koʻchib oʻtgan. Boksga 2000-yilda kelgan. 16 yoshida u Rossiya sport ustasi talablarini bajargan. Dmitriyning birinchi murabbiyi – Rossiyada xizmat koʻrsatgan murabbiy A. P. Orlov. Ayni paytda Dmitriy Rossiyada xizmat koʻrsatgan murabbiy Vladimir Roshchenko qoʻl ostida mashgʻulot oʻtkazmoqda.

Havaskor bokschi sifatida karyerasi 
U Chelyabinsk viloyati sharafini himoya qilgan. 2007-yilda yoshlar oʻrtasidagi boks boʻyicha Rossiya chempionati gʻolibi, keyin oʻsha yili kattalar oʻrtasidagi boks boʻyicha Rossiya chempionati gʻolibi boʻldi. 2009-yilda boks boʻyicha Rossiya chempionati gʻolibi. 2009-yil „AIBA faxriy prezidenti N. A. Nikiforov-Denisov xotirasiga bagʻishlangan kubok“ Butunrossiya musobaqasi gʻolibi. 2010-yilda Rossiya yoshlar chempionati gʻolibi. 2012-yilgi Talabalar oʻrtasida jahon chempionati finalchisi. 2007, 2009, 2010, 2012, 2013, 2014-yillarda boks boʻyicha Rossiya terma jamoasi aʼzosi.

Professional karyerasi 
Dmitriy professional boksdagi faoliyatini 2019-yil 28-iyun kuni AQShda meksikalik bokschi Xose Antonio Mezani (6:3) magʻlubiyatga uchratgan holda boshlagan. Ikkinchi professional jang ham AQShda boʻlib oʻtgan, uning raqibi amerikalik Xaver Martines edi; Dmitriy bir ovozdan gʻalaba qozongan.

Professional janglar statistikasi

Yutuqlari

Titullar

Havaskor boksda 

 2007-yil. Yoshlar oʻrtasidagi Rossiya chempionati gʻolibi
 2007-yil. Katta yoshlar oʻrtasidagi Rossiya chempionati gʻolibi
 2007-yil. Angliyadagi Yevropa chempionati sovrindori
 2008-yil. „Qahrabo qoʻlqop“ xalqaro turniri gʻolibi
 2009-yil. Rossiya chempionati gʻolibi
 2009-yil. „AIBA faxriy prezidenti N. A. Nikiforov-Denisov xotirasiga bagʻishlangan kubok“ Butunrossiya musobaqasi gʻolibi.
 2010-yil. Oʻsmirlar oʻrtasidagi Rossiya chempionati gʻolibi
 2012-yil. Oʻsmirlar oʻrtasidagi Rossiya chempionati sovrindori
 2012-yil. Talabalar oʻrtasidagi jahon chempionati finalchisi
 2013-yil. 19—22 yoshli oʻsmirlar oʻrtasidagi Rossiya chempionati finalchisi
 2013-yil. Qirgʻizistonda oʻtkazilgan xalqaro turnir sovrindori
 2014-yil. Vengriyadagi xalqaro turnir sovrindori
 2015-yil. Qirgʻizistonda oʻtkazilgan xalqaro turnir sovrindori
 2015-yil. 19—22 yoshli oʻsmirlar oʻrtasidagi Rossiya chempionati sovrindori

Unvonlari 

 2010-yil Rossiya sport ustasi

Manbalar

Havolalar 

 Yun Dmitriy – rusboxing.ru saytidagi sahifasi
 „Mirovaya Nadejda chelyabinskogo Boksa“.  chelsport.ru, 2021-yil 28-aprel.

Rossiya sport ustalari
Gʻazalkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1993-yilda tugʻilganlar
16-oktyabrda tugʻilganlar
Toshkent viloyatida tugʻilganlar
Rossiya bokschilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Xelsinki deklaratsiyasi

Xelsinki deklaratsiyasi (),  tomonidan ishlab chiqilgan,  oid tibbiy hamjamiyat uchun axloqiy tamoyillar toʻplami hisoblanadi. Uning birinchi nashri 1964-yil iyun oyida Finlyandiyaning Xelsinki shahrida qabul qilingan, shundan soʻng unga toʻqqiz marta qayta oʻzgartirish kiritilgan, oxirgi marta 2013-yilda oʻzgartirish kiritilgan. Deklaratsiya Nyurnberg kodeksida birinchi boʻlib ifodalangan va bu gʻoyalarni bevosita klinik tadqiqot ishlariga qoʻllaydi.

Deklaratsiya klinik tadqiqot faoliyatini olib borishga qaratilgan va terapevtik maqsadli tadqiqot va terapevtik tarkibiy qismga ega boʻlmagan tadqiqotlar oʻrtasidagi farqni koʻrsatdi. Biroq, bu boʻlinish deklaratsiyaning keyingi oʻzgarishlarida olib tashlandi. Nyurnberg kodeksi singari, Xelsinki deklaratsiyasi ham maʼlumotli rozilikni axloqiy tadqiqotning markaziy hujjatiga aylantiriladi, ammo  vakilining roziligini olishga imkon beradi. Agar u muomalaga layoqatsiz shaxs, xususan, voyaga yetmagan yoki jismoniy yoki aqliy nogironligi boʻlgan shaxs boʻlsa, rozilik uning yaqin qarindoshlari tomonidan olinadi.

Deklaratsiya nafaqat maʼlum va oʻrganilgan davolash usullarining maqbulligini, balki bemorni muqobil usullar bilan davolash tamoyillarini belgilaydi, masalan, 32-band „tasdiqlangan profilaktika, diagnostika yoki davolash usuli mavjud boʻlmagan holatlarni tartibga solish uchun moʻljallangan. Mavjud usullar samarasiz boʻlgan taqdirda, shifokor bemorning xabardor qilingan roziligini olgan holda, agar uning fikricha, hayotni saqlab qolish, sogʻligʻini tiklash yoki sogʻligʻini tiklashga umid qilsa, sinovdan oʻtmagan yoki yangi profilaktika, diagnostika va davolash choralarini qoʻllash huquqiga ega boʻlishi nazarda tutiladi. Azob-uqubatlarni yengillashtirishi mumkin boʻlsa, bunday choralar xavfsizligi va samaradorligini tekshirish kerak boʻladi. Har holda, barcha yangi maʼlumotlar yozib olinishi va kerak boʻlganda eʼlon qilinishi kerak.“

Yana qarang 

 
 Nyurnberg kodeksi

Manbalar

Havolalar 

 Jahon tibbiyot assotsiatsiyasi veb-saytida ingliz tilida Xelsinki deklaratsiyasi
 Klinik tadqiqot tashkilotlari uyushmasi veb-saytida rus tilida Xelsinki deklaratsiyasi

Tibbiyot
Sharqiy Quddus

Sharqiy Quddus (, ;  mְִַ , ) – Quddusning 1948-yildagi Arab-Isroil urushi paytida Iordaniya tomonidan bosib olingan sektori, shaharning gʻarbiy sektori Gʻarbiy Quddusdan farqli ravishda Isroil tomonidan bosib olingan. Xalqaro huquqqa koʻra, Sharqiy Quddus Gʻarbiy Sohilning bir qismi va shuning uchun Falastin hududlari tarkibiga kiradi. Bir qator davlatlar Sharqiy Quddusni Falastin Davlatining poytaxti sifatida tan oladilar (masalan, Argentina, Braziliya, Xitoy, Rossiya va Islom hamkorlik tashkilotining barcha 57 aʼzosi), boshqa davlatlar (Avstraliya, Finlandiya , Fransiya va boshqalar) esa Sharqiy Quddus " Falastinning poytaxti " boʻlishini taʼkidlab, uni bosib olingan hudud deb atashadi. 2020-yilda Sharqiy Quddusda 595 000 aholi istiqomat qiladi, ulardan 361 700 (61%) falastinlik arablar va 234 000 (39%) isroillik yahudiylardir . Xalqaro hamjamiyat Isroilning Sharqiy Quddusdagi turar-joylarini Xalqaro huquqqa muvofiq noqonuniy deb biladi. Quddus 1947-yilda Birlashgan Millatlar Tashkilotining boʻlinish rejasiga binoan alohida xalqaro shahar sifatida koʻzda tutilgan. Biroq, Isroil mustaqillik eʼlon qilganidan keyin 1948-yilgi urush tufayli boʻlindi. 1949-yilgi sulh bitimlari natijasida shaharning gʻarbiy yarmi Isroil nazorati ostiga oʻtdi, mashhur Eski shaharni oʻz ichiga olgan sharqiy qismi esa Iordaniya nazoratiga oʻtdi. Isroil 1967-yilgi Olti kunlik urush paytida Sharqiy Quddusni bosib oldi shundan beri butun shahar Isroil nazorati ostida.

Manbalar 

Quddus okrugi
Quddus gubernatorligi
Sharqiy Quddus
Quddusdagi Isroil-Falastin mojarosi
Boʻlingan shaharlar
Qosim ogʻa masjidi

Qosim ogʻa masjidi (; shuningdek, Qosim Bey Mescidi, bu yerda mescit turkcha soʻz boʻlib, kichik masjid degan maʼnoni anglatadi) – Turkiyaning Istanbul shahrida Usmonlilar imperiyasi tomonidan masjidga aylantirilgan Vizantiya binosi. Oxirgi restavratsiya davridagi tadqiqotlar ham, oʻrta asr manbalari ham binoning qachon va kimga atab qurilganligi toʻgʻrisida qoniqarli javob topishga imkon bermagan. Kichik masjid Vizantiya monastirining bir qismi boʻlishi mumkin, aosiy cherkov binosi Usmonlilar imperiyasi davrida Odalar masjidi sifatida tanilgan, biroq uning ham kimga atab qurilganligi nomaʼlum. Bino Konstantinopoldagi Vizantiya arxitekturasining kichik namunalaridan biri hisoblanadi.

Manzili 
Masjid Istanbulning Fotih tumani, Salmatomruk mahallasi, Edirnekapidan (qadimiy Charisius darvozasi) uncha uzoq boʻlmagan joyda, Kariye masjidi va Fethiye masjidi oʻrtasida, Odalar masjidi qoldiqlaridan taxminan  janubi-gʻarbda joylashgan.

Tarixi 

Qosim ogʻa masjidi Konstantinopolning oltinchi tepaligida Usmonlilar davrida Boĝdan Saray nomi bilan ataluvchi nomaʼlum Vizantiya binosi bilan chegaralangan hududda qurilgan. Vizantiya davridagi bino haqida hech qanday maʼlumot mavjud emas. Ushbu majmua uchun suv taʼminoti, shubhasiz, yaqin atrofdagi Ipek sardobasidan olingan. 1453-yilda Konstantinopolning fathi paytida bino allaqachon vayronaga aylantirib yuborilgan edi.

Konstantinopol zabt etilgandan soʻng, bino atrofidagi mahallaga, asosan, nasroniy aholi joylashib olgan. Shunga qaramay, 1506-yilda Sulton Boyazid II hukmronligi davrida Qosim Bey ibn Abdulloh bino vayronalari ustiga kichik masjid qurdirgan. Masjidga yaqin atrofda bir qancha doʻkonlar va yer uchastkalari vaqf qilingan. Kichkina masjid 1894-yil Istanbulda sodir boʻlgan zilzila va 1919-yil 2-iyuldagi Salmatomruk yongʻinidan katta zarar koʻrgan, natijada faqatgina tashqi devorlar va minora poydevori saqlanib qolgan. Keyinchalik, XX asrning oʻrtalarida tashlab ketilgan masjid tashlandiq bino sifatida foydalanilgan (), lekin 1970-yillarga kelib toʻliq qayta tiklangan va hozirgi kunga qadar faoliyatini davom ettirmoqda.

Tavsifi 

Binoning qurilish rejasi shimoli-sharqiy va janubi-gʻarbiy tomonga yoʻnaltirilgan kvadrat shaklga ega. Maydoni nisbatan kichikroq boʻlganligi sababdan binoni cherkov deb atash biroz qiyin, shu sababli, bino monastirga tegishli kichik bino boʻlishi mumkin degan taxminlar mavjud. Inshootni qayta tiklash davrida olib borilgan bir qancha tekshiruv ishlari davomida qurilishda foydalanilgan gʻishtlar binoning turli davrlarda qurilgan boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi, shuningdek, masjid poydevori va saqlanib qolgan devorlari gʻisht va toshdan yasalganligi aniqlangan. Bundan tashqari, tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, 1506-yilda cherkov masjidga aylantirilganda mehrobning atriumi va devori qayta tiklanishi kerak boʻlgan. Ayni vaqtda binoning shimoli-sharqiy tomonida ulkan minora mavjud.

Manbalar

Adabiyotlar 

 
 
 

 
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Masjidlar
Turkiyadagi masjidlar
Istanbuldagi masjidlar
Aliabad

Aliabad (forscha: علی‌آباد, Alīābād deb ham romanizatsiya qilinadi va odatda Alinabad va Lazgi Bulāq nomi bilan ham ataladi) – Eronning Sharqiy Ozarbayjon ustonining Ozomdel-e Jonubi shahristoniga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqning aholisi 285 nafar va 56 oiladan iboratligi keltirilgan.

Manbalar 

Eron
Eron aholi punktlari
Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Nozim Toʻlaxoʻjayev

Nozim Toʻlaxoʻjayev (1951-yil 4-yanvar, Toshkent) – sovet va oʻzbek kinorejissyori, aktyor va ssenariynavis.

Bolaligi 
Nozim Toʻlaxoʻjayev 1951-yil 4-yanvar Toshkent shahrida ziyolilar oilasida tavallud topgan. Otasi – Oʻzbekiston xalq shoiri Turob Toʻla. Onasi Tamara Xachaturova esa shifokor singlisi esa aktrisa boʻlgan. Nozim bolaligidan turli filmlarda epizodik rollarda oʻynagan.

Taʻlim  

Toʻraboyevich 1970-yilda maktabni tugatgach, Moskvadagi Lunacharskiy nomidagi teatr sanʼati institutining rejissyorlik boʻlimiga oʻqishga kirgan. Oʻqishni tamomlagach, harbiy xizmat oʻtagan.

Mehnat faoliyati 

Harbiy xizmatdan soʻng „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasida ish boshlagan. Birinchi muvaffaqiyatli asarlaridan biri Rey Bradburyning xuddi shu nomdagi hikoyasiga asoslangan apokaliptik syujetli „Budet laskoviy dojd“ multfilmi edi. Keyinchalik Bradburydan ilhomlanib, „Veld“ toʻliqmetrajli filmini suratga olgan.

Toʻlaxoʻjayev „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasida ishlagan davrida ssenariy muallifi va rejissyor sifatida koʻplab multfilmlar suratga olgan hamda bir qancha xalqaro tanlovlarda sovrinli oʻrinlarni egallagan.

Nozim aktyor sifatida koʻplab filmlar va teleseriallarda rol oʻynagan. 2020-yillardan boshlab aktyor va rejissyor sifatida ishlashda davom etmoqda.

Mukofoti 

Nozim Toʻlaxoʻjayev Toʻraboyevich „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi“ unvoni bilan taqdirlangan.

Oilasi 

Rejissyor kech oila qurgan. Taxminan 50 yoshida uylangan va juftlikning nikohi 10 yil davom etgan.

Filmografiyasi 
Nozim 1976-yilda „Mening akam“ dramasidagi Ravshan rolidan keyin keng shuhrat qozongan. Syujet avtohalokatga uchragach, mashinani boshqarayotgan xotinining aybini oʻz zimmasiga olgan erkakning hikoyasiga bagʻishlangan.

Toʻlaxoʻjayev 1989-yilda „Shoqollar“ kriminal trillerida „Kalamush“ rolini oʻynagan. Hikoyada demobilizatsiya qilingan uchta „afgʻon“ Markaziy Osiyo shaharlaridan biriga keladi. Aeroportda ular va mahalliy neofashistik tashkilot oʻrtasida kurash boshlanadi.

Manbalar 

Oʻzbekistonlik ssenariychilar
SSSR ssenariychilari
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari
Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1951-yilda tugʻilganlar
4-yanvarda tugʻilganlar
O‘zbekiston kinorejissyorlari
Naum Samoylov

Naum Aleksandrovich Samoylov (1941-yil 9-dekabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) – sovet va rus olimi, texnika fanlari doktori (1995-yildan), USPTU texnologiya fakulteti neft kimyosi va kimyo texnologiyasi kafedrasi professori (2001-yildan). Shuningdek, USPTUning „Kimyoviy texnologiyalar jarayonlari va apparatlari“ ixtisosligi boʻyicha dissertatsiya kengashi aʼzosi, Boshqirdiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan ixtirochi. Rossiya Federatsiyasi Oliy kasbiy taʼlimning faxriy xodimi (2002).

Professor N. A. Samoylovning 774 ta ilmiy ishlar, jumladan, 4 ta monografiya, 55 ta patent, 400 dan ortiq maqola va 30 dan ortiq oʻquv-metodik ishlari nashr etilgan.

Hayoti 
Naum Samoylov 1941-yil 9-dekabrda Toshkent shahrida tugʻilgan. Toshkent shahri 1941–1945-yillardagi dahshatli urush yillarida eng yirik evakuatsiya markazi boʻlgan. Millionga yaqin sovet fuqarolari va 200 mingdan ortiq bolalarni ochlikdan qutqarib qolgan. Otasi – Aleksandr Izrailyevich Samoylov, onasi – Fanya Naumovna Samoylova (yani Reznik).

Taʼlimi 
Naum Samoylov 1958-yili Ufa shahridagi 62-maktabni kumush medal bilan tamomlagan. Bolaligi, yoshligi – uning butun hayoti Ufa shahrining eng shimoliy sanoat tumani Chernikovka bilan bogʻliq boʻlgan. Urushdan keyingi yillarda Chernikovka (1944–1956-yillarda Chernikovsk shahri) sanoat korxonalari tomonidan qurilgan.

1958—1963-yillarda Ufa neft institutida tahsil olgan. Keyin seolitlar bilan quritishni oʻrganish boʻyicha bitiruv loyihasini himoya qilgan. Institutni imtiyozli diplom bilan tugatib, Kimyoviy texnologiya jarayonlari va apparatlari kafedrasida assistent lavozimida ishlagan. U yerda katta oʻqituvchi va dotsent boʻladi. Doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgandan soʻng, UNI (1999-yildan USPTU) neft kimyosi va kimyo texnologiyasi kafedrasi professori boʻlib ishlaydi.
N. A. Samoylov 2021-yilga kelib 2 nafar fan doktori va 5 nafar fan nomzodini tayyorlagan. Hozirda 2 nafar aspirantga ilmiy rahbarlik qilmoqda.

Manbalar 

Toshkentda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
1941-yilda tugʻilganlar
9-dekabrda tugʻilganlar
Konstantin Semyonov

Konstantin Semyonov ( 1969-yil 20-noyabr) – sovet, belarus va isroil yengil atletikachisi, tayanib sakrash boʻyicha mutaxassis. U 1990-yillarda yengil atletika boʻyicha MDH, Belarus va Isroil terma jamoalari sharafini himoya qilgan, yopiq inshootlardagi Yevropa chempionati bronza medali sovrindori, milliy chempionatlar gʻolibi va medallar sovrindori, Atlantadagi yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.

Hayoti 
Konstantin Semyonov 1969-yil 20-noyabrda tugʻilgan.

U 1992-yilgi mavsumda O‘zbekiston SSR terma jamoasi aʼzosi sifatida Moskvada boʻlib oʻtgan MDH qishki chempionatida tayanib sakrash boʻyicha 5,70 metr natija bilan kumush medalini qoʻlga kiritgan. Ushbu musobaqadagi natijasi bilan sobiq ittifoq respublikalari sportchilaridan yigʻilgan terma jamoa tarkibiga kirgan va Genuyadagi yopiq inshootlardagi Yevropa chempionatida qatnashib, bronza medalini qoʻlga kiritgan.

Semyonov Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin Belarus terma jamoasi tarkibida yirik xalqaro musobaqalarda qatnashishda davom etgan. 1993-yilda tayanib sakrash boʻyicha Belarus chempioni boʻlgan.

Keyinchalik u Isroil fuqaroligini qabul qilgan va Isroil terma jamoasiga qoʻshilgan. 1995-yilda Gyoteburgda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Isroil sharafini himoya qilgan, ammo oʻzining uchta urinishida ham muvaffaqiyatsizlikka uchragan.

1996-yilda Stokgolmda boʻlib oʻtgan yopiq inshootlardagi Yevropa chempionatida sakkizinchi oʻrinni olgan, Tel-Avivdagi musobaqada esa 5,76 metr natija koʻrsatgan. Bir qator muvaffaqiyatli chiqishlari tufayli u Atlantadagi yozgi Olimpiya oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqini qoʻlga kiritgan. Tayanib sakrash dasturida dastlabki saralash bosqichida 5,40 metr natija koʻrsatib, saralashdan oʻta olmagan.

1997-yilda Parijda boʻlib oʻtgan yopiq inshootlardagi jahon chempionatida ishtirok etgan, ammo u yerda hech qanday natija koʻrsata olmagan va uchta urinishda ham muvaffaqiyatsizlikka uchradi.

1998-yilda Valensiyada boʻlib oʻtgan yopiq inshootlardagi Yevropa chempionatida ishtirok etgan va u yerda ham yaxshi natija koʻrsatmagan.

Konstantin Semyonov 2000-yilgi mavsum oxirida sportdagi faoliyatini yakunlagan.

Manbalar 

Yengil atletikachilar
Oʻzbekiston SSSR sportchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Elvira Tkachenko

Elvira Revovna Tkachenko (1963-yil 25-fevral, Moskva) – sovet yengil atletikachisi va qisqa masofaga yugurish boʻyicha mutaxassis. U 1980-yillarda SSSR yengil atletika terma jamoasi sharafini himoya qilib, Moskvada oʻtkazilgan yaxshi niyat oʻyinlarining kumush va ikki marta bronza medali sovrindori, Butunittifoq chempionatlari gʻolibi, 4×100 metrga estafetada SSSR rekordchisi boʻlgan. Keyinchalik u tibbiyot universitetida akusherlik va ginekologiya oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Professor. Tibbiyot fanlari doktori.

Hayoti 
Elvira Revovna Tkachenko 1963-yil 25-fevralda Moskvada tugʻilgan. U Moskva va Toshkentda yengil atletika bilan shugʻullangan hamda „Spartak“ va „Burevestnik“ sport klublari aʼzosi boʻlgan.

U 1983-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan SSSR xalqlarining VIII yozgi Spartakiadasi doirasidagi 4×100 metrga estafeta dasturida bronza medali sovrindori boʻlgan.

1984-yilda Donetskda boʻlib oʻtgan SSSR chempionatida 100 metrga yugurishda bronza medali sohibi boʻldi. Oʻzbekiston SSR terma jamoasi bilan esa 4×100 metrga estafetada kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Elvira Revovna Tkachenko 1985-yilda Leningradda boʻlib oʻtgan SSSR chempionatida 200 metrga yugurish va 4×100 metrga estafetada gʻolib chiqdi. Sovet terma jamoasiga qoʻshilgandan soʻng, Moskvadagi Yevropa kubogida ham qatnashdi va u yerda xuddi shu yoʻnalishlar boʻyicha ikkinchi oʻrinni egalladi hamda estafeta poygasida oʻz vatandoshlari bilan birgalikda Butunittifoq rekordini oʻrnatdi. Keyinroq u Tokiodagi AQSh terma jamoasi bilan oʻyin doirasidagi estafetada gʻalaba qozondi, Kanberradagi jahon chempionatida esa yana ikkinchi boʻldi.

Bir qator muvaffaqiyatli chiqishlari tufayli 1986-yilda u Moskvada boʻlib oʻtgan birinchi yaxshi niyat oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqiga ega boʻldi. Musobaqada 100 va 200 metrga yugurish boʻyicha bronza medalini qoʻlga kiritdi, 4×100 metrga estafetada esa AQSh terma jamoasidan keyin ikkinchi oʻrinni egallashdi. Uning 200 metrga yugurishda koʻrsatgan 22.27 soniya natijasi hozir ham Oʻzbekiston rekordi boʻlib turibdi.

Sportdagi karyerasini tugatgandan soʻng u oʻzini tibbiyot sohasida sinab koʻrdi. Moskva davlat tibbiyot va stomatologiya universiteti professori boʻldi. Tibbiyot fanlari doktori ilmiy darajasini oldi.

U taniqli rus biatlonchisi Yekaterina Yurlova-Perxtning qarindoshi hisoblanadi.

Manbalar 

Moskvada tugʻilganlar
Yengil atletikachilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Viktor Rijenkov

Viktor Anatolevich Rijenkov (1966-yil 25-avgust, Toshkent shahri) – sovet yengil atletikachisi, tayanib sakrash boʻyicha mutaxassis. U 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida yengil atletika boʻyicha SSSR terma jamoasi aʼzosi, yopiq inshootlardagi jahon chempionati kumush medali sovrindori, mamlakat va butunittifoq chempionatlari gʻolibi. Xalqaro toifadagi SSSR sport ustasi.

Hayoti 
Viktor Anatolevich Rijenkov 1966-yil 25-avgustda O‘zbekiston SSRning Toshkent shahrida tugʻilgan.

U 1980-yildan yengil atletika bilan shugʻullana boshlagan, murabbiy V.Kogan rahbarligida mashgʻulot oʻtkazgan. U Qurolli Kuchlar safida xizmat qilgan.

U tayanib sakrashda ilk bor 1984-yilgi mavsumda Toshkentdagi musobaqada 5,30 metr natija koʻrsatgan.

1989-yilda Gomelda boʻlib oʻtgan SSSR qishki chempionatida 5,65 metr natija bilan bronza medalini qoʻlga kiritgan.

U 1990-yilda Germaniyaning Rostok shahrida boʻlib oʻtgan turnirda ochiq stadionda tayanib sakrash bahslarida oʻzining shaxsiy rekordini oʻrnatdi (5,80 metr). Kiyevdagi SSSR chempionatida esa bronza medali sohibiga aylandi.

Viktor Anatolevich Rijenkov 1991-yilda Volgograddagi SSSR qishki chempionatida va Sevilyadagi yopiq inshootlardagi jahon chempionatida kumush medallarni qoʻlga kiritdi (ikkala musobaqada ham hozirgi jahon rekordchisi boʻlgan vatandoshi Sergey Bubkaga yutqazdi). Biroz vaqt oʻtgach, San-Sebastyandagi musobaqada 5,91 metr balandlikda shaxsiy rekord oʻrnatdi.

U oxirgi marta 1992-yilgi mavsumda Madriddagi musobaqada 5,81 metrga sakrab xalqaro maydonda sezilarli natija koʻrsatgan edi.

Viktor Anatolevich Rijenkov sportdagi katta yutuqlari uchun „Xalqaro toifadagi SSSR sport ustasi“ faxriy unvoni bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Yengil atletikachilar
Sovet sportchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Tatyana Gridneva

Tatyana Gridneva (1958-yil 23-may) – sovet yengil atletikachisi, uzoq masofalarga yugurish va marafon boʻyicha mutaxassis. Marafon boʻyicha jahon kubogi gʻolibi, Moskvada oʻtkazilgan Yaxshi niyat oʻyinlarida bronza medali sovrindori, Butunittifoq musobaqalari sovrindori, bir qator yirik xalqaro musobaqalar ishtirokchisi. Xalqaro toifadagi SSSR sport ustasi.

Hayoti 
Tatyana Gridneva 1958-yil 23-mayda tugʻilgan. U Taganrogdagi „Trud“ sport klubida yengil atletika bilan shugʻullangan hamda RSFSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy Aleksandr Aleksandrovich Lebedinskiyning shogirdi boʻlgan. Keyinchalik Boku, Toshkent va Olmaota shaharlarida yashab, mos ravishda Ozarbayjon SSR, Oʻzbekiston SSR va Qozogʻiston SSR terma jamoalari sharafini himoya qilgan.

U birinchi marta 1981-yilning may oyida Kishinyovda boʻlib oʻtgan Butunittifoq musobaqalarida 3000 metrga yugurish boʻyicha gʻoliblikni qoʻlga kiritib, oʻzining shaxsiy rekordini oʻrnatgan (9:11.6). Shuningdek, oʻsha mavsumda Ujgorodda marafon yugurish boʻyicha SSSR kubogida 15-oʻrinni egalladi (2:58:24).

1982-yilda u Podolskdagi musobaqada 5000 metrga yugurishda 4-oʻrinni oldi.

1983-yilda Moskvadagi SSSR xalqlarining VIII yozgi Spartakiadasi dasturida marafon boʻyicha SSSR chempionatida 11-oʻrinni egalladi (2:41:30), Ujgoroddagi marafonda esa 9-oʻrinni oldi(2:41:30).

1985-yilda Mogilevda boʻlib oʻtgan SSSR marafon chempionatida 12-natijani koʻrsatdi (2:38:47). Leningraddagi SSSR chempionatida 5000 metrga yugurishda ham 12-oʻrinni oldi.

Tatyana Gridneva 1986-yilda Karl-Marks-Shtadtdagi marafonda ikkinchi oʻrinni egalladi (2:45:03) hamda Leningraddagi musoboqada 10 000 metrga yugurishda kuchli oʻnlikka kirdi. U Moskvada oʻtkazilgan Yaxshi niyat oʻyinlarida Sovet Ittifoqi sharafini himoya qilib, 2:34:40 natijasi bilan vatandoshlari Nadejda Gumerova va Irina Bogachevagalardan ortda qoligan holda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Keyinchalik, Kiyevdagi Qurolli Kuchlar chempionatida 32:29:39 natija bilan 10000 metrga yugurish boʻyicha kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2:32:06 natija bilan esa Ujgoroddagi marafon gʻolibi boʻldi.

1987-yil may oyida Olmaotada boʻlib oʻtgan musobaqada 20 000 metrga yugurishda Qozogʻiston rekordini oʻrnatdi (1:09:34,10).

1988-yilda Tallindagi SSSR marafon chempionatida 17-oʻrinni (2:46:52) va Chikago marafonida (2:37:36) 12-oʻrinni egalladi.

1989-yilda u Bila Tserkva shahrida boʻlib oʻtgan SSSR marafon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi (2:34:13). Gonolulu marafonida esa 9-oʻrinni egalladi (2:51:52).

Sportdagi katta yutuqlari uchun Tatyana Gridnevaga „Xalqaro toifadagi SSSR sport ustasi“ faxriy unvoni berildi.

Manbalar 

Yengil atletikachilar
Sovet sportchilari
Alifbo boʻyicha sportchilar
Allahlu

Allahlu (forscha: لله لو, Allahlū deb ham romanizatsiya qilinadi, shuningdek, ‘Alavī, Alyali, Lalahlū, Lalallū, Laleh Loo, va Lalehlū nomlari bilan ham keng tarqalgan)  – Eronning Sharqiy Ozarbayjon ustonining Ozomdel-e Jonubi shahristoniga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqning aholisi 820 nafarni tashkil etadi.

Manbalar 

Eron
Eron aholi punktlari
Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Mixail Shchenikov

Mixail Vasilyevich Shchenikov (1913-yil 14-sentyabr Vladimir viloyati, Chernij qishlogʻi, 1994-yil 4-noyabr Toshkent) – Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni, mayor.

Biografiya 
1913-yil 14-sentyabrda Chernij qishlogʻida rus dehqon oilasida tugʻilgan.1942-yildan KPSS aʼzosi. Oʻrta maktabning 6-sinfni tamomlagan. Moskvadagi „Krasnaya Zarya“ zavodida ishlagan.

1934-yilda Qizil Armiya saflariga qoʻshilgan. 1937-yilda Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi nomidagi Harbiy maktabni tamomlagan. 1941-yil iyul oyidan boshlab Ikkinchi jahon urushi frontlariga qoʻshilgan. 1942-yilda M. V. Frunze nomidagi harbiy akademiyaning tezlashtirilgan kursini tamomlagan.

Gvardiya pulemyotchilarining motorli bataloni komandiri mayor Mixail Shchenikov fashistlar Germaniyasining poytaxti Berlin chekkasidagi janglarda qatnashgan. 1945-yil 2-aprelda yashirincha Barut shahrining chekkasida batalonni toʻpladi, kutilmaganda shahar markaziga yoʻl oldi va shu kuni shahar dushmandan butunlay tozalandi. M. V. Shchenikov Germaniyaning bir qator boshqa aholi punktlarini bosib olishda ishtirok etgan.

Urushdan keyin SSSR Qurolli Kuchlarida xizmat qilishni davom ettirdi. 1954-yildan keyin podpolkovnik unvoni bilan nafaqaga chiqdi. Oʻzbekiston poytaxti Toshkentda yashagan. Koʻchma mexanizatsiyalashgan kolonnaning kadrlar boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan. 1994-yil 4-noyabrda vafot etgan.

1968-yilda Shchenikovga „Rossoshi shahrini fashist bosqinchilaridan ozod qilgani uchun“ „ Rossoshi shahrining faxriy fuqarosi“ unvoni berildi.

Mukofotlar 
SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1945-yil 27-iyundagi farmoni bilan fashist bosqinchilariga qarshi kurashda qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini namunali bajargani, batalyonni mohirlik bilan boshqarganligi hamda jasorat koʻrsatgani uchun mayor Mixail Vasilyevich Shchenikov Lenin ordeni va „Oltin Yulduz“ medali bilan mukofotlangan.

Bundan tashqari, Qizil Bayroq ordeni, ikkita 1-darajali Vatan urushi ordeni, 2-darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan.

Manbalar 

Harbiy qabristonga dafn etilganlar (Toshkent)
M. V. Frunze nomidagi nomidagi Harbiy akademiya bitiruvchilari
Toshkentda vafot etganlar
1994-yilda vafot etganlar
4-noyabrda vafot etganlar
1913-yilda tugʻilganlar
14-sentyabrda tugʻilganlar
„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
Jangovar xizmatlari uchun medali sohiblari
Qizil Yulduz ordeni sohiblari
Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari
1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Lenin ordeni sohiblari
Sovet Ittifoqi Qahramonlari
1-Toshkent ayollar gimnaziyasi

1-Toshkent ayollar gimnaziyasi – Toshkent shahridagi ayollar gimnaziyasi .

Tarix 

1876-yil 1-oktyabrda Toshkentda ayollar oʻquv markazi ochildi. 1877-yilda oʻquv muassasasi etti yillik qizlar gimnaziyasiga aylantirildi. Dastlab, gimnaziya shaxsiy kvartirada, 1879-yil 7-oktyabrdan esa Konstantinovskiy maydoniga (Kaufman maydoni) qaragan holda, u uchun qurilgan hukumat binosida joylashgan. 1879-yildan 1883-yilgacha gimnaziya binolari qurilishi muhandis E. P. Dubrovin, harbiy muhandis Yanchevskiy tomonidan ishlab chiqilgan. Kapitan Beloxa qurilishni boshqargan.

Binolarni qurish uchun jami 230 ming rubl sarf qilingan. 1876-yilning noyabridan 1877-yilning martigacha talaba qizlar uchun yotoqxona qurishga 1200 rubl sarflandi. 1877-yil mart oyidan boshlab yotoqxonani Zaxarjevskaya va Zavikhoisko-Lyatskaya xonimlar boshqargan, 1883-yil avgustda yotoqxona gimnaziya binosida joylashgan va gimnaziya maʼmuriyati tasarrufida edi. 1906-yilda gimnaziya binosida joy yoʻqligi sababli yotoqxona xususiy sektorga koʻchirilgan, lekin talabalar uchun toʻlovlar yetarli emasligi va gʻaznadan subsidiyalar rad etilganligi sababli talabalar yotoqxonasi 1907-yilda yopildi. Toshkent markazidagi taʼlim muassasalarida Shafoat cherkovi faoliyat koʻrsatgan va uning rektori protoyestr Grigoriy Britskiy uzoq vaqt davomida oʻrta maktab oʻquvchilari uchun dindan saboq bergan.

1877-yilda talabalar soni 108 ta, 1912-yilda esa 700 taga yetdi (jumladan 7% yahudiylar, 1% ga yaqin musulmonlar va 0,5% armanlar), sinflar soni 16 ta edi.

Gimnaziya gʻazna mablagʻlari (4753 rubl), zemstvo soʻmi (23350 rubl) va gimnaziyaning maxsus mablagʻlari (33014 rubl) hisobidan taʼmirlangan. Asosiy kutubxonada 10 ming dona kitob saqlangan.

Direktorlar 

 Pyotr Morel Karlovixv (1886—1891)
 Vasiliy Oshanin (1891—1906)
 Dyankonov Mixail Fyodorovich (1906 – ?)

Bitiruvchilar 
Gimnaziyaning taniqli bitiruvchilari orasida birinchi qozoq ayol shifokori Gulsum Asfendiarova, SSSRda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi va Moskvadagi 684-sonli maktab direktori Mila Malkova, kinoaktrisa E. A. Kuzmina bor.

Manbalar 

Toshkent tarixi
Toshkent shahridagi tugatilgan taʼlim muassasalari
Toshkent o‘qituvchilar seminariyasi

Toshkent oʻqituvchilar seminariyasi 1879-yilda Toshkentda ochilgan va dastlab Turkiston oʻqituvchilar seminariyasi deb nomlangan. Seminariyaning asosiy vazifasi maktablar, shu jumladan rus tilidagi maktablar uchun oʻqituvchilar tayyorlash boʻlgan.

Bu yerda asosan Turkistonda istiqomat qilgan rus koʻchmanchilarining farzandlari oʻqigan, oʻlkaning mahalliy tub aholisidan oʻquvchilar soni kam edi. Masalan, 1886-yilda 61 oʻquvchidan atigi 9 nafari mahalliy millat vakillari, 1883–1904-yil, seminariyani bitirgan 254 nafar talabadan 39 nafari mahalliy aholiga mansub edi.

1918-yilgi inqilobdan keyin bu yerda sovet oʻzbek maktablari uchun oʻqituvchilar tayyorlash boshlandi. 1920-yilda viloyat erkaklar taʼlimi institutiga aylantirildi.

Taʼlim 
Seminariyada: Xudo qonuni, pedagogika, rus tili, arifmetika, algebra, geometriya, fizika, tabiatshunoslik, umumiy tarix, geografiya, chizmachilik, xattotlik, qoʻshiqchilik, musiqa, tikuvchilik, gimnastika, qozoq va fors tillari oʻrgatilgsn. 1884-yildan boshlab V. P. Nalivkin tashabbusi bilan qozoq tili oʻrniga oʻzbek tilini oʻqitish joriy etildi. U oʻzbek va fors tillari boʻyicha antologiyalar, lugʻatlar, grammatika va darsliklar tuzgan.

Manzil 
Dastlab, seminariya polkovnik Tartakovskiyning uyida joylashgan boʻlib, A. L. Benois (1881-1887) loyihasi boʻyicha qayta qurilgan. 1887-yilda Konstantinovskiy maydoni yonida yangi bino qurildi.

Uy cherkovi 
1898-yilda E. P. Dubrovin, A. L. Benois loyihasiga koʻra, seminariya binosining gʻarbiy qismiga knyaz Aleksandr Nevskiy nomidagi besh gumbazli uy cherkovini qoʻshib qoʻyildi. Cherkov XX asrning 30-yillarida yopilgan, gumbazlari buzib tashlangan. Binoning oʻzidan turli maqsadlarda foydalanish davom etirildi. SSSR parchalanganidan keyin u xususiy mulkka aylandi va ofis binosi sifatida foydalanilishga topshirildi.

Sobiq cherkov meʼmoriy yodgorlik boʻlib, himoyalangan maqomga ega edi. Shunga qaramay, 2009-yil 18-21-noyabr dam olish kunlari shahar hokimiyatining qarori bilan yangi qurilishiga yoʻl ochish uchun buzib tashlandi.

Galereya

Manbalar 

Toshkent tarixi
Oʻzbekistonda buzilgan bino va inshootlar
Oʻzbekiston pedagogika taʼlim muassasalari
Toshkent shahridagi tugatilgan taʼlim muassasalari
Tunca, Ardeşen

Tunka  — Turkiyaning Rize viloyati Ardeşen tumani shahar Uning aholisi 4237 kishi (2021). Dutxe Formulaz festivali bilan mashhur.

Adabiyotlar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkiyadagi shaharlar
Igor Doljenkov

Igor Pavlovich Doljenkov (1914–1980) – muhandis-polkovnik (28.03.1957). Sovet Armiyasi, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi va Sovet Ittifoqi Qahramoni (1943).

Hayoti 
Igor Doljenkov 1914-yil 14-aprelda Toshkentda xodim oilasida tugʻilgan. Butunittifoq Moliya-iqtisod sirtqi institutining uchta kursini tamomlagan. Moskvada yashab, turli qurilish tashkilotlarida ishlagan. 1936—1938-yillarda Ishchi va dehqon Qizil Armiyasi safida xizmat qilgan. 1942-yil dekabrda uni qaytadan armiyaga chaqirishib olishgan. U 1943-yilda kichik leytenantlar kurslarini tugatadi. Oʻsha yilning iyul oyidan – Ulugʻ Vatan urushi frontida xizmatda boʻlgan.

Faoliyati 
1943-yil oktyabrga kelib, katta leytenant Igor Doljenkov Janubiy frontning 51-armiyasining 8-tankga qarshi artilleriya brigadasining 492-tankga qarshi artilleriya polkining batareyasiga qoʻmondonlik qiladi. U Melitopolni ozod qilishda ajralib turgan.

1943-yil 17-oktyabrda nemislarning qarshi hujumini qaytarish paytida uchta dushman tankini nokautga uchratgan. Butun batareyada faqat bitta qurol ishlaganda, Doljenkovning oʻzi unga qarshi turgan va boshqa tankni nokaut qiladi. Tez orada batareya oʻrab olingan edi. Doljenkov omon qolgan artilleriyachilarni yigʻib, ularni hujumga koʻtaradi. Jang natijasida dushmanning 40 dan ortiq askar va ofitserlari halok boʻlgan. Sovet boʻlinmalarining hududdagi magʻlubiyati xavfi bartaraf etiladi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1943-yil 1-noyabrdagi farmoni bilan katta leytenant Igor Doljenkov jangda koʻrsatgan jasorati va mardligi uchun Sovet Ittifoqi qahramoni yuksak unvoniga sazovor boʻlgan. Shuningdek, Lenin ordeni va 2810-sonli „Oltin yulduz“ medali unvoni bilan taqdirlanadi.

Doljenkov urush tugaganidan keyin Sovet Armiyasida xizmat qilishni davom ettiradi. 1952-yilda F. E. Dzerjinskiy nomidagi Harbiy akademiyani tamomlagan. 1970-yilda polkovnik unvoni bilan zaxiraga oʻtkazilgan. Moskvada yashab, ilmiy-tadqiqot institutida ishlagan. 1980-yil 8-avgustda vafot etgan.

Shu bilan birga, Igor Doljenkov Qizil Bayroq, Aleksandr Nevskiy, 1 va 2-darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz ordenlari va bir qator medallar bilan taqdirlangan.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Geroi Sovetskogo Soyuza: Kratkiy biograficheskiy slovar / Pred. red. kollegii I. N. Shkadov. – M.: Voenizdat, 1987. – T. 1 /Abaev – Lyubichev/. – 911 s. – 100 000 ekz. – ISBN ots., Reg. № v RKP 87-95382.
Toshkentda tugʻilganlar
Moskvada vafot etganlar
Alpı, Ulus

Alpı — Turkiyaning Bartın viloyati, Ulus tumanidagi qishloq. Qishloq  aholisi 2021-yilda 78 kishini tashkil etgan.

Manbalar 

Ulus tumanidagi qishloqlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkiyadagi qishloqlar
Kozanlı, Ulus

YOʻNALTIRISH Kozanlı (Ulus)
Köklü, Ulus

YOʻNALTIRISH Köklü (Ulus)
Kadıköy, Ulus

Kadıköy — Turkiyaning Bartın viloyati, Ulus tumanidagi qishloq. Mazkur hudud aholisi 2021-yilda  201 kishini tashkil etgan.

Manbalar 

Ulus tumanidagi qishloqlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Eski Chechkab

Eski Chechkabi () – Rossiyaning Tatariston Respublikasidagi Qaybitsky tumanidagi qishloq.

Tarixi 
Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, qishloq XVII asrning ikkinchi yarmida tashkil etilgan.

Taniqli kishilari 
 Shayxulla Alkin – jamoat arbobi.
 Sibgatulloh Alkin – taniqli diniy arbob.
 Abdullatif Alkin – taniqli diniy arbob.
 Qosim Gilyazov – shoir.
 Agzam Timershin – shoir.
 Qodirgan Galimov – tarixchi.
 Rais Burganov – olim.
 Zuxra Axtyamova – kimyo fanlari nomzodi.

Rasmlar

Manbalari 

Tatariston aholi punktlari