Futzal boʻyicha 2024-yilgi jahon chempionati

Futzal boʻyicha 2024-yilgi jahon chempionati (Футзал бўйича 2024–йилги жаҳон чемпионати) — FIFAga aʼzo erkaklar terma jamoalari oʻrtasida toʻrt yilda bir marta oʻtkaziladigan futzal boʻyicha jahon chempionatining oʻninchi turi. Turnir Oʻzbekistonning 3 ta shahrida boʻlib oʻtadi. Bu Oʻzbekiston mezbonlik qiladigan birinchi FIFA turniri, Markaziy Osiyoda oʻtkaziladigan birinchi FIFA turniri va Osiyoda oʻtkaziladigan toʻrtinchi futzal Jahon chempionati boʻladi. Qolganlari 1992-yilda Hong Kongda, 2004-yilda Tayvanda va 2012-yilda Tailandda. Oldingi turnir COVID-19 pandemiyasi sababli 2021-yilga qoldirilganidan keyin turnir odatdagi toʻrt yillik tsikliga qaytadi.

2021-yilgi turnir Portugaliya finalida Argentinani 2:1 hisobida magʻlub etib, chempion boʻldi. Fransiya va Yangi Zelandiya terma jamoalari FIFA futzal boʻyicha jahon chempionatida debyut turnirlarini oʻtkazadi.

Mezbon tanlash 
Oʻzbekiston 2023-yil 23-iyun kuni mezbon sifatida tanlangan. Mezbonlikka nomzodlar ichida Oʻzbekistondan tashqari yana 5 ta davlat nomzodi bor edi:
 
 
 
 
 
 
2023-yil aprel oyida Marokashga mezbonlik huquqi berilgani xabar qilingandi, chunki ular FIFAga taqdim etilgan yagona taklif boʻlgan. Biroq Oʻzbekiston 2023-yil 23-iyun kuni mezbon sifatida tanlangan. Oʻzbekistonning tanlovga mezbonlik qilishdagi ishtiyoqi va taʼsirchan natijalari Oʻzbekistonning tanlanishiga sabab sifatida koʻrildi. Bu FIFA turniri Markaziy Osiyoda birinchi marta oʻtkazilayotgani hisoblanadi. Avvalroq Oʻzbekiston 2012-yilgi FIFA U-20 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatiga mezbonlik qilishi kerak edi, biroq bir qator moddiy-texnik va iqtisodiy muammolar tufayli mezbonlik huquqidan mahrum qilingan edi.

Saralash bosqichi 

Final turniriga jami 24 ta terma jamoa final bosqichiga yoʻl oladi, faqat Oʻzbekiston avtomatik tarzda mezbon davlat sifatida finalga yoʻl oladi, qolgan 23 jamoa esa oltita alohida qitʼa musobaqalarida qatnashadi.

24 ta saralangan jamoadan uchtasi musoboqada debyut qiladi: Fransiya, Yangi Zelandiya va Tojikiston. Tojikistonning Eron va mezbon Oʻzbekiston bilan birga saralash bosqichidan oʻtishi, birinchi marta Markaziy Osiyodan 3 ta davlat Jahon chempionatiga yoʻllanma olganini anglatadi. Bu, shuningdek, Tojikistonning kattalar oʻrtasidagi birinchi FIFA turniri boʻladi. Tojikiston terma jamoalari avval ikki marta FIFA U-17 Jahon chempionatida ishtirok etgan.

Musoboqada avval ishtirok etgan jamoalar orasida Yevropaning Xorvatiya va Niderlandiya jamolari ham 24 yillik tanaffusdan keyin musoboqaga yoʻllanma olgan. Liviya 2012-yildagi musoboqadan soʻng, Kuba va Ukraina esa soʻnggi 2021-yilgi turnirni oʻtkazib yuborganidan keyin saralashdan muvaffaqiyat oʻtdi.

Eʼtiborga molik jihatlar orasida Rossiya ham bor. Rossiya davlati Ukrainaga bostirib kirishi sababli UEFA tomonidan saralashdan chetlashtirilgan. Futzal boʻyicha Osiyo Kubogi-2022 chempioni Yaponiya terma jamoasi oʻz tarixida ilk bor futzal boʻyicha Osiyo kubogi guruh bosqichidan chiqa olmadi. Afrikadan Misr 2024-yilgi futzal boʻyicha Afrika Millatlar Kubogida Liviyaga qarshi uchinchi oʻrinni yutqazib, 1992-yildan beri ilk marta saralash bosqichidan oʻta olmadi.

Chexiya, Serbiya va Qoʻshma Shtatlar 2021-yilgi musoboqadan keyin navbatdagi turinirga saralashdan oʻta olmadilar.

Joylar va stadionlar 
Musoboqa Oʻzbekistonga topshirilgacha, FIFA Oʻzbekistonning Toshkent, Buxoro, Andijon va Fargʻona shaharlaridagi arenalarni oʻrganish uchun joʻnab ketdi.

2024-yil 19-aprelda Toshkent, Buxoro va Andijon uchta mezbon shahar sifatida tasdiqlangan.

Qur’a tashlash 

Qura tashlash marosimi 2024-yil 26-may kuni Samarqand shahridagi Registon maydonida boʻlib oʻtadi. Oʻzbekistonlik sobiq futbolchi, Osiyoning ikki karra enga futbolchisi Server Jeparov, „Manchester Yunayted“ va Fransiya terma jamoasining sobiq hujumchisi Louis Saha va ispaniyalik sobiq futzalchi Kikelar mehmon boʻlishdi va qur’a tashlash marosimida yordam berishdi.

Savatlarga ajratish 
24 ta jamoa toʻrtta jamoadan iborat oltita guruhga boʻlinadi, mezbon Oʻzbekiston avtomatik tarzda 1-pogʻonaga joylashadi va „A“ guruhida birinchi oʻrinni egallaydi. Jamoalarni savatlarga ajratish FIFA futzal boʻyicha jahon reytingining 2024-yil 6-maydagi xolatiga koʻra koʻrsatilgan.

Qur’a A1 mezbonidan boshlanadi, birinchi boʻlib 1-savatdagi jamoalar qur’a tashlanadi, 2, 3 va 4-savatlardagi jamoalar jugʻrofiy toʻqnashuvga yoʻl qoʻymaslik uchun guruhlarni oʻtkazib yuborishlari kerak va bitta konfederatsiyadan 2 ta jamoa boʻlmaydi, keyin qura 4-savatdagi jamoalar bilan yakunlanadi.

Qur’a

Guruh bosqichi 
Hamma vaqt mahalliy, UZT (UTC+5). Jadval qur’a tashlash marosimidan so‘ng e’lon qilingan.

A guruhi

B guruhi

C guruhi

D guruhi

E guruhi

F guruhi

Uchinchi oʻrinni egallagan jamoalar reytingi 
Oltita guruhdan uchinchi oʻrinni egallagan eng yaxshi toʻrtta jamoa, oltita guruh gʻolibi va oltita ikkinchi oʻrin sohibi bilan birga pley-off bosqichiga yoʻl oladi.

Pley off bosqichi 
Pley-off bosqichida, agar oʻyin normal oʻyin vaqti oxirida teng boʻlsa, qoʻshimcha vaqt (har biri besh daqiqadan ikki davr) oʻynaladi va kerak boʻlsa, gʻolibni aniqlash uchun penaltilar seriyasi orqali oʻtkaziladi. Biroq, uchinchi oʻrin uchun oʻyin uchun, agar u toʻgʻridan-toʻgʻri final oldidan oʻtkazilsa, qoʻshimcha vaqt oʻtkazilmaydi va gʻolib penaltilar seriyasida aniqlanadi..

Bosqichlar 

16-turdagi oʻyinlar kombinatsiyasi
Uchinchi oʻrinni egallagan jamoalar ishtirokidagi oʻziga xos oʻyinlar 1/8 finalga uchinchi oʻrinni egallagan toʻrtta jamoa yoʻllanma olganiga bogʻliq:

Gol mualliflari

Homiylar 

 Adidas

Marketing 
2024-yil 20-mayda logotip FIFA tomonidan taqdim etildi. Logotipda anʼanaviy oʻzbek oshxonasida tez-tez ishlatib kelinadigan qalampirning tasviri boʻlishi kerak.

Manbalar 

FIFA Futzal Jahon chempionati
Oʻzbekiston mezbonlik qiladigan xalqaro futbol musobaqalari
Oʻzbekiston mezbonlik qiladigan xalqaro futzal musobaqalari
FIFA futzal Jahon chempionati 2024
2024-yilda Oʻzbekiston futboli
Toshkentdagi sport musobaqalari
Andijondagi sport musobaqalari
Buxorodagi sport musobaqalari
2024-yilda futzal
Rejalashtirilgan futbol musobaqalari
2024-yil sentyabr oyida Osiyodagi sport tadbirlari
2024-yil oktyabr oyida Osiyodagi sport tadbirlari