yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
NGC 2101

NGC 2101 Pictor yulduz turkumidagi IBm/P tipli galaktikadir.

Ushbu obyektni John Herschel 1837-yilda kashf etgan.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 2101 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 2101 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 2101 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 2101 SIMBAD omborida 
 NGC 2101 Vizier omborida 
 NGC 2101 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 2101
Shahid

Shahid ( – guvoh) – 1) islomda din yoʻlida halok boʻlgan shaxs. Musulmonlar Hadislarga tayanib shahid oʻz iymonini kofirlarga qarshi urushda halok boʻlishi bilan tasdiqlaydi deb bilishadi. Musulmonlar shahidga qabr azobidan holi boʻlib jannatga tushish kafolatlangan deb ishonishadi. Shuning uchun shahidni dafn etilishidan oldin yuvishmaydi. Boshqa bir hadisda vabodan, ichki xastalik bilan, gʻarq boʻlib, tom bosib oʻlganlarni Shahid hukmida oʻlganlar deyiladi. Shahidlar dafn etilishidan oldin yuvilmaydi. Oʻzini oʻzi portlatish, oʻziga oʻzi oʻt qoʻyish, oʻzini oʻzi boshqa usullarda oʻldirish Shahid hukmida boʻlmaydi Dindorlar shahidning hayotligida qilgan barcha gunohlari kechiriladi, jannatda u Alloh huzurida baland martabaga erishadi deb bilishadi. Musulmonlar orasida vaqt oʻtishi bilan gʻayritabiiy oʻlim topgan (inson, hayvon tomonidan oʻldirilgan, tabiiy ofat, ogʻir yuqumli kasalliklar, zaharlanishdan oʻlganlar, haj paytida vafot etganlar va boshqalar) barcha kishilar Shahidlar deb hisoblangan. Yana Hadislarda aytilishicha, oʻz obroʻsi yo mol-mulki yoki joni yoxud dini, shuningdek, ahdu-oilasining himoyasi yoʻlvda qurbon boʻlganlar ham Shahiddir. Vabodan oʻlgan, ichki xastalik ila oʻlgan, gʻarq boʻlib oʻlgan, tom bosib oʻlganlarni ham Musulmonlar shahid hukmida oʻlganlar deyiladi. 2) Vatan urushi uchun yoki haqqoniyat yoʻlida qurbon boʻlgan, jonini fido qilgan odam.

Shahidlik xislatlari 
Musulmonlar boshqa bandalardan farqli oʻlaroq shahidlar uchun xos qilingan xislatlar ham bor ekan deb ishonishadi. Yetti xislat Alloh taoloning yoʻlida jihod qilib shahid boʻlganlargagana nasib boʻladi deb bilishadi.

Manbalar 

Islom
Diniy atamalar
Choryorlar

Choryorlar(forscha — toʻrt doʻst) — Muhammad vafotidan keyin arab xalifaligida hokimiyat tepasida turgan dastlabki 4 xalifa (Abu Bakr Siddiq Umar, Usmon, Ali). Bu xalifalarni Choryorlar deb atash Eron, Afgʻoniston va O’rta Osiyodagi oddiy dindorlar orasida rasm boʻlgan. Choryorlar arab tilidagi diniy manbalarda „xulafo ar-roshidin“ („toʻgʻri yoʻldan borgan xalifalar“) nomi bilan tilga olinadi. Choryorlar xalifalikni boshqarish va kengaytirish, koʻshni yerlarni fath etib islom bayrogʻi ostida birlashtirishga rahnamolik qilgan hukmdorlardir. Musulmonlar Choryorlarni „paygʻambar noiblari“ hisoblaydilar. Islom anʼanasvda Choryorlar hukmronlik davri islomning oltin asri deb yuritiladi. Bu davr 30 yil boʻlgan. Choryorlar zamonida Paygʻambar boshlab bergan futuhotlar oxiriga yetkazilgan, davlat wurilishi mukammal boʻlgan, islom yetib borgan oʻlkalarda barqarorlik oʻrnatilgan.

Choryorlar (fors—toʻrt doʻst) — Muhammad vafotidan keyin arab xalifaligida hokimiyat tepasida turgan dastlabki 4 xalifa (Abu Bakr, Umar, Usmon, Ali). Ularni Ch. deb atash Eron, Afgʻoniston va Oʻrta Osiyodagi oddiy dindorlar orasida rayem boʻlgan. Ch. arab tilidagi diniy manbalarda "xulafo arroshidin" ("toʻgʻri yoʻldan borgan xalifalar") nomi bilan tilga olinadi. Ch. xalifalikni boshqarish va kengaytirish, qoʻshni yerlarni fath etib islom bayrogʻi ostida birlashtirishga rahnamolik qilgan xukmdorlardir. Islomda Ch. "paygʻambar noiblari" hisoblanadilar. Islom anʼanasida Choryorlar hukmronlik davri islomning oltin asri deb yuritiladi. Bu davr 30 yil davom etgan. 

Islom
Ali Hamroyev

Ali Ergashevich Hamroyev (1937-yil, 19-may, Toshkent) — taniqli oʻzbek rejissori, ssenariychisi va aktyori. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1969). Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1971). Hamroyev 1960- va 1970-yillarda olgan filmlari bilan SSRIda shuhrat qozongan. Ali Hamroyev shu kungacha 30 dan oshiq hujjatli film va 20 dan oshiq badiiy film yaratgan.

Hamroyevning eng mashhur filmlari „Yor-Yor“ (1964), „Soqchi“ (1972) va „Vodilik kelin“ (1984) filmlaridir. Hamroyevning „Bo Ba Bu” (1998) filmi koʻplab Yevropa mamlakatlarida namoyish qilingan. 2010-yil Hamroyev oʻzining yangi filmida Jack Nicholson Amir Temur rolini oʻynashga rozi boʻlganini eʼlon qildi.

Hayoti 
Ali Hamroyev 1937-yil 19-mayda Toshkenda tugʻilgan. Otasi Ergash Hamroyev. Ali Hamroyev Moskvadagi Gerasimov nomli Kinematografiya Institudida (VGIK) tahsil olgan. VGIKni 1961-yil tugatgan.

Ijodi 
Hamroyev 1961-yildan „Oʻzbekfilm“da rejisssor boʻlib ishlay boshlagan. „Bolalar haqida kichik hikoyalar“ uning birinchi filmi. Ali Hamroyev „Yor-yor“, birinchi oʻzbek film-operasi „Dilorom“, „Laylak keldi, yoz boʻldi“, „Qizil qum“, „Favqulodda komissar“, „Shijoat“, „Yettinchi oʻq“, „Muxlis“, „Inson qushlar ortidan boradi“ (Dehli festivalida „Eng yaxshi rejissura uchun“ sovrinini olgan, 1977), „Mevazorlik ayol“ kabi filmlari bilan tanilgan. Shuningdek, „Salom, Bahor!“, „Turkiston“, „Oʻzbekiston“, „Toshkent jasorati“ va boshqa hujjatli filmlarga ham rejisorrlik qilgan.

Filmografiyasi

Rejissor 
 Ruscha: «Маленькие истории о детях, которые...» (1961)
 Ruscha:  «Любит - не любит?/Первое признание» (1964)
 „Yor-Yor” (Ruscha: «Где ты, моя Зульфия?») (1964)
 Ruscha: «Белые, белые аисты» (1966)
 „Dilorom” (1967)
 Ruscha: «Бабушка, пяти тысяч внуков» (1967)
 Ruscha: «Красные пески» (1968)
 Ruscha: «Чрезвычайный комиссар» (1970)
 Ruscha: «Без страха» (1971)
 Ruscha: «Седьмая пуля» (1972)
 Ruscha: «Поклонник» (киноальманах) (1973)
 Ruscha: «Человек уходит за птицами» (1975)
 Ruscha: «Годы братства и испытаний. Узбекистан 1941-1945» (1976)
 Ruscha: «Триптих» (1978)
 Ruscha: «Телохранитель» (1979)
 Ruscha: «Жаркое лето в Кабуле» (1983)
 „Vuodillik kelin” (Ruscha: «Невеста из Вуадиля») (1984)
 Ruscha: «Я тебя помню» (1985)
 Ruscha: «Сад желаний» (1988)
 „Kim jinni?” (Ruscha: «Кто сумасшедший?») (1992)
 Ruscha:  «Место под солнцем/Казино "Надежда"» (2004)
 Ruscha: «Артисты» (2007)

Ssenariy muallifi 
 Ruscha: «Белые, белые аисты» (1966)
 „Dilorom” (1967)
 Ruscha: «Чрезвычайный комиссар» (1970)
 Ruscha: «Без страха» (1971)
 Ruscha: «Эшмат - добрый ангел» (1979) (qisqa film)
 Ruscha: «Телохранитель» (1979)
 Ruscha: «Стрелять сгоряча не стоит» (1983)
 „Vuodillik kelin” (Ruscha: «Невеста из Вуадиля») (1984)
 Ruscha: «Я тебя помню» (1985)
 „Kim jinni?” (Ruscha: «Кто сумасшедший?») (1992)
 „Bo Ba Bu” (1998)

Aktyor 
 „Kira” (2003)
 Ruscha:  «Место под солнцем/Казино "Надежда"» (2004)

Manbalar

Havolalar 
 Ali Hamroyev IMDbda

Oʻzbek rejissyorlari
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Rejissyorlar
Oʻzbekistonlik rejissyorlar
Muzlatkich

Muzlatkich maishiy texnika vositasi boʻlib, oʻz ichidagi mahsulotlarni tashqi sharoit va haroratdan saqlaydi. Muzlatkich termoizolatsiyalangan javon va mexanik, elektr yoki kimyoviy issiqlik nasosidan iborat. Nasos javondan issiqlikni tashqariga siqib chiqaradi, natijada javon ichi atrof-muhitdan sovuqroq ushlab turiladi. Sovutish oziq-ovqatni uzoq saqlash va unda bakteriyalar koʻpayishining oldini olish uchun zarur.

Muzlatkich javoni ikki qismga ajratiladi. Yuqoridagi qism muzxona deyiladi, u yerda harorat −10 °C (kuchli muzlatgichlarda −30 °C) dan 0 °C gacha ushlanadi. Muzxona ostidagi boʻlimda esa harorat suv muzlash nuqtasidan ozgina yuqori harorat saqlanadi. Aksariyat taom mahsulotlarini saqlash uchun optimal harorat +3 dan +5 °C gachadi.

Muzlatkich nisbatan zamonaviy ixtirodir. Muzlatkich yaratilganiga qadar oziq-ovqat mahsulotlari zax yertoʻlalarda saqlanardi.

Manbalar

Havolalar 
 Muzlatkichlar tarixi
Ergash Karimov

Ergash Karimov (26-oktabr, 1935—4-avgust, 2009) — oʻzbek kino aktyori va qiziqchisi. Oʻzbek SSRda Ergash Karimovni „oʻzbek komediyasining qiroli“ deb atashgan. Karimovga 1990-yil Oʻzbekiston xalq artisti unvoni berilgan. Aktyor 1999-yil „El-yurt hurmati“ ordeni bilan mukofotlangan. 1970-yillar Ergash Karimov ishtirokida olingan filmlar oʻzbek sovet komediyasining klassik namunalari hisoblanadi. Hayoti davomida Karimov bir nechta TV programmalarda ham ishtirok etgan.

Hayoti 
Ergash Karimov 1934-yil 26-oktabrda Toshkentda tugʻilgan. 1958-yil Toshkentdagi sanʼat institutini tugatgan.

Sovet davrida katta shuhrat qozongan boʻlsa ham, SSSR parchalanganidan keyin Ergash Karimov ishsiz qoldi. Doʻsti Ali Hamroyevning aytishicha, Karimov umrining soʻnggi yillarini oz maosh olib Toshkentda kechirgan. Ergash Karimov 2009-yil 4-avgustda 74 yoshda vafot etdi.

Ijodi 
Karimov 1958-1959-yillar Surxondaryo teatrida ishlagan. 1959-yildan Oʻzbekiston teleradiokompaniyasining „Yoshlik“ telestudiyasida teleminiatura teatrida rejissor assistenti, 1965-yildan rejassori, 1997-yildan badiiy rahbari boʻlgan.

Karimov sanʼati oʻtkir satira va koʻtarinki ruh bilan sugʻorilgan boʻlib, plastik, mimik harakatlar ustasi sifatida tanilgan. U baʼzan bir spektaklda bir nechta rollarda chiqqan. Topqirlik, mubolagʻa bilan boʻrttirib koʻrsatish, ijrodagi tabiiylik, hazil ohangidagi soddalik Karimov ijodining asosini tashkil etadi.

Karimovning eng mashhur rollariga quyidagilar kiradi: Sovchi (Said Ahmad, „Oliq-soliq“), Gʻizgʻizon (Alp Jamol, „Gʻizgʻizon“), Sinovchi-ichuvchi (Said Ahmad, „Sinovchi-ichuvchi“), direktor (Said Axmad, „Lampashisha“), Muqimjon (Said Ahmad, „Birinchi muhabbat“), Ishqiboz (Alp Jamol, „Paxtakor yutganda va yutqizganda“), talaba (E. Musayev, „H2O“), Qiyomov (Alp Jamol, „Toʻzgʻigan pat“), Sottivoy (Alp Jamol, „Yozaman“), mudir (Alp Jamol, „Noshud mudir“), Koyilxoʻjayev (Alp Jamol, „Xurrak“), telemuxbir (Said Ahmad, „Qizlar brigadasi“), Chol (Said Ahmad, „Qirchillama chol“), er (E. Usmanov, „Tushingni suvga ayt“), Sudya (E. Raimov, „Quyoshxon“), Ota (E. Usmanov, „Gudbay“) va boshqalar.

Karimov oʻynagan eng mashhur film 1972-yil olingan „Uchrashuv“ deb nomlangan teleminiaturalar toʻplamidir. Bu filmda Karimov suvning formulasini tushuntirib bera olmagan sodda talaba rolini oʻynagan. Talaba suvda atom yoʻqligini, atom bomba yasash uchun qoʻllanilishini aytadi. Ergash Karimov yana „Shum Bola“ filmida qoʻli egri domla rolini oʻynagan.

Filmografiyasi 
 „Tohir va Zuhra“ (1945)
 Ruscha: «Круг» (1966)
 Ruscha: «Без страха» (1971)
 „Yettinchi oʻq“ (Ruscha: «Седьмая пуля») (1972)
 „Abu Rahyon Beruniy“ (1974)
 „Shum Bola“ (Ruscha: Озорник«») (1977)
 Ruscha: «Наедине» (1984)
 „Vodiylik kelin“ (Ruscha: «Невеста из Вуадиля») (1984)
. “Kim jinni” (1991)

Unvon va mukofotlari 
 Fidokorona xizmatlari uchun ordeni (2021-yil);

Manbalar

Havolalar 
 
 Ergash Karimovning filmografiyasi 

Oʻzbekistonlik erkak aktyorlar
Sovet erkak aktyorlari
Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari
Toshkentlik aktyorlar
Oʻzbekistonlik komediyachilar
Oʻzbekistonlik erkak kino aktyorlari
Oʻzbekiston rejissyorlari
Sura

Sura ( — tizma, qator, qoʻrgʻon, manzil va sharaf maʼnosida) — faqat Qurʼonga xos tushuncha, uning boʻlimlari Sura deyiladi, uni shartli ravishda bob bilan taqqoslash mumkin. Islom Ulamolari istilohida esa, Sura — Qurʼon oyatlarining boshlanish va tugashi belgilangan mustaqil toifasidir. Boshqacha qilib aytganda, Qurʼon oyatlarining qoʻrgʻon ila oʻralgandek bir toifasiga sura, deyiladi. Qurʼon suralardan iboratdir, sura Qurʼonning bir boʻlagi boʻlib, uch yoki undan koʻp oyatni oʻz ichiga oladi.

Qurʼonda 114 ta sura boʻlib, ulardan har birining oʻz nomi bor. Baʼzi suralarning ismi suraning avvalidagi soʻzdan olingan. Baʼzilariniki esa, oʻsha surada zikri koʻproq kelgan narsalarning nomiga qoʻyilgan. Qurʼoni karimdagi eng qisqa Sura Kavsar surasi boʻlib, uch oyatdan, eng uzun sura Baqara surasi boʻlib, 286 oyatdan iboratdir. Qurʼon suralari ikki qismga boʻlinadi: 1. Hijratdan oldin tushgan suralar — „Makka suralari“ ((yoki Makkiy suralar) Makkada tushgan) deyiladi. 2. Hijratdan keyin tushgan suralar — „Madina suralari“ ((yoki Madaniy suralar) Madinada tushgan) deyiladi.

Havolalar 
 HolyQuranAcademy

Manbalar 

Qurʼon
Gunoh

Gunoh – (fors – jinoyat, ayb; asli shu maʼnodagi arab. „junoh“ soʻzidan olingan) diniy axloqiy tushuncha. Diniy aqidalarga xilof ish yoki xatti-harakatni bildiradi. Gunoh tushunchasi qadimda turli taqiqlarni buzuvchi, axloqsiz odamning harakati maʼnosida qoʻllangan. Gunoh tushunchasi barcha dinlarga xos. Ularning hammasida gunoh ishlar qoralanadi.

Islomda 
Islom dinida shirk, yaʼni Allohni butunlay inkor etish yoki unga teng keladigan boshqa ilohiy kuchlar bor deb eʼtiqod qilish eng katta gunoh hisoblanadi. Shirkni Alloh kechirmaydi. Ammo undan boshqa katta va kichik gunohlarni xohlaganicha kechirishi yoki maʼlum meʼyorda jazolashi mumkin. Katta gunohlarning adadi toʻgʻrisida islom manbalarida turlicha fikrlar aytilgan. Ota-ona qargʻishini olish, sehr-jodu bilan shugʻullanish, qotillik, zino, yolgʻon guvoxlik berish, oʻgʻrilik, chaqimchilik, qimorbozlik, riyokorlik, firibgarlik, harom qilingan narsalarni isteʼmol qilish, dilozorlik va hokazo katta Gunoh hisoblanadi. Baʼzi islom ulamolari katta gunohlar sonini 300 tagacha sanab oʻtishgan. Kichik gunohlar esa behisobdir.

Manbalar 

Islom
Boygʻonin (tuman)

Boygʻonin tumani — Oqtoʻba viloyatining janubi-gʻarbiy qismidagi maʼmuriy hudud. Yer maydoni 61,000 km2. Aholisi 22,6 ming kishi, oʻrtacha zichligi 1 km2-ga 0,4 kishidan toʻgʻri keladi (2012). Tuman markazi — Qoravulkeldi qishlogʻi.

Tarix 
1928-yil Aday okrugi tarkibidagi Tabin tumani nomi bilan tashkil topdi. 1929-yili tuman Aktyubinsk okrugiga tarkibiga qoʻshildi. 1940-yilda tumanga xalq shoiri Nurpeyis Boygʻonin nomi deb oʻzgartirildi. 1963-yil yanvar oyida tuman parchalandi va 1964-yil dekabr oyida qaytadan tashkillashtirildi.

Iqlimi 
Iqlimi keskin kontinental, qishi ancha sovuq, yozi issiq va qurgʻoq. Yanvar oyining oʻrtacha yillik harorati –10 °С, iyul oyining yillik oʻrtacha harorati 25°С. Yogʻingarchilikning oʻrtacha yillik miqdori janubiy hududlarida 150 mm, shimolida 250 mm.

Madaniyat 
Tumanda 20 kutubxona, 15 klub mahkamlari, 2 xalq hunar jamaosi xizmat koʻrsatadi. Tuman markazida muzey ham ochilgan.

Manbalar 

Oqtoʻba viloyati
Qozogʻiston tumanlari
Abu Lahab

Abu Lahab () – „oʻtda kuyuvchi“, „alangalanuvchi“; asl ismi Abd al-Uzzo ibn Abdulmuttalib (VI asr oʻrtalari – 624) – Muhammad sollallohu alayhi vasallamning amakilari va yovuz dushmani. Abu Lahabning Ataba va Utayba ismli ikki oʻgʻli paygʻambarning qiziga uylangan. Abu Tolib oʻlimidan soʻng (619-yili) u bani Hoshim qabilasining boshligʻi boʻlgan. Dastlab Abu Tolib kabi Muhammad sollallohu alayhi vasallamga homiylik qilgan. Ammo Muhammad sollallohu alayhi vasallam Makka ahli sigʻingan uch maʼbudni tan olishdan bosh tortganlaridan soʻng, qaynogʻasi Abu Sufyon taʼsirida Muhammad sollallohu alayhi vasallamni himoya qilishdan bosh tortganlar. Paygʻambarni masxaralab, xotini bilan birgalikda u zotga qarshi har xil makrlar ishlatgan. Muhammad sallallohu alayhi vasallamning dushmanlari ichida Qurʼonda ismi keltirilgan yagona shaxsdir. Qurʼonning 111-surasida Abu Lahab laʼnatlanadi. Bu sura Masad surasidir.

Oilasi 
Makkada tugʻilgan. 549, Abdul Muttalibning oʻgʻli, Hoshim urugʻining boshligʻi va Muhammad sollallohu alayhi vasallamning amakisi. Shunday qilib, u Muhammad sallallohu alayhi vasallamning otalari Abdullohning oʻgay ukasi edi. Uning onasi Lubna binti Hajar. Xuzoa qabilasidan edi. Qurayshlar ajdodlari Qusay ibn Kilab orqali mas’uliyatni oʻz zimmalariga olishlaridan oldin, Xuzoa qabilasidan boʻlgan odamlar bir necha asrlar davomida Kaʼbaning qoʻriqchisi boʻlgan. Abu Lahab ham Muhammad alayhissalomga tugʻma amaki sifatida qarindosh edi, chunki Muhammad sollallohu alayhi vasallamning buvisi Banu Maxzum qabilasidan Fotima binti Amr edi.

Uning asl ismi Abduluzzo edi, lekin otasi qizargan (yalligʻlangan) yonoqlari tufayli uni „oʻzining goʻzalligi va jozibasi uchun“ Abu Lahab („Olov otasi“) deb atagan. U „ikki oʻrim sochli“va „juda saxiy“deb taʼriflanadi.

U Abu Sufyonning (Saxr) singlisi Arvo Ummu Jamil binti Harbga uylandi, uning otasi Harb Umayya qabilasining boshligʻi edi. Ularning farzandlari: Utba, Muattab,Durra (Faxita), Uzzo va Xolida. Abu Lahabning Durra ismli yana bir oʻgʻli bor edi, u boshqa ayoldan tugʻilgan boʻlishi mumkin. U oʻzining quli Tuvaybadan tugʻilgan Masruhning otasi boʻlishi mumkin.

Qizi Durra islomni qabul qilib, hadis roviyi boʻldi. Ulardan biri Ahmadning „Musnad“ida boʻlib, u yerda bir kishi oʻrnidan turib Islom paygʻambari Muhammad sollallohu alayhi vasallamdan: „Odamlarning eng yaxshisi kim?“ deb soʻragani haqida xabar beradi. U zot: „Odamlarning eng yaxshisi ilmlisi, eng taqvodori, yaxshilikka buyuruvchisi, yomonlikdan qaytaruvchisi va qarindosh-urugʻiga qoʻshilishidir“, deb javob berdilar.

Utba ham Makka fath qilinganidan keyin Islomni qabul qildi va Muhammad sollallohu alayhi vasallamga bay’at qildi.

Manbalar 

Muhammad alayhis-salom dushmanlari
Muhammadning muxoliflari
Shaʼbon

Shaʼbon () (Hindiston va Pokistonda — shabi barot) — musulmon qamariy taqvimidagi 8-oy. Islomga qadar shaʼbon — 4 muqaddas oydan biri (Qurʼon, 9:36), chunki qadshpsh arab taqvimiga koʻra, yozgi tengkunlik Shaʼbonga toʻgʻri kelgan. Shaʼbonda qoʻshimcha roʻza tutish (va boshqa solih amallar qilish) keng tarqalgan, Shaʼbonning 15-kuni esa (u johiliyat davrida ham eʼzozlangan), islomda eng ommaviy xalq bayrami — laylat al-baroʻa („yaratish kechasi“, odatda „xalos boʻlish kechasi“ deb tushuntiradilar, yaʼni gunoxlarni kechirish) xuddi laylat al-qadr kabi qadimgi yangi yil bayrami belgilarini saqpab qolgan. Shu kechada Alloh „eng pastki osmon“ga tushib, gunohlarini afv etishni soʻraganlarning iltijosini ijobatga olar ekan. Laylat al-baroʼada Yosin surasi oʻqiladi, oʻlganlar yodga olinib, ular ruhiga duolar qilinadi. Hindiston va Pokistonda qashshoqlarga taom tarqatiladi, shirinliklar tanovul qilinadi, bayram charogʻbonligi oʻtkaziladi. Shaʼbonning 13-15-kunlari „Oq tunlar“ (kunlar) deb atalib, bir qator mamlakatlarda bu kunlarda roʻza tutiladi. Shaʼbon oyining 3-kunida Rasululloh (sav)ning nabiralari Husayn tugʻilgan, 5-kuni — boshqa nabiralari Hasan tugʻilgan boʻlishi mumkin deb hisoblangan sanalardan biri deb aytiladi. Shaʼbonning 15-kuni — qibla Quddusdan Makkaga oʻzgartirilgan kun deb hisoblanadi. Oy nomiga al-muʻazzam — „izzatli“ sifatini qoʻshish bilan islomda Shaʼbonning ahamiyati uqtirib koʻrsatiladi.

Shaʼbon (arab.) — qamariy yil hisobida (Oy taqvimida), shuningdek, musulmonlarning hijriyqamariy yil hisobida sakkizinchi oy; 29 kunga teng.

Havolalar 
 Shaʼbon oyi  

Islom taqvimi
Yil oylari
Islomiy taqvim oylari

tt:Şäğbän
Muazzin

Muazzin (arabcha — eʼlon etuvchi, chaqiruvchi) — masjidda azon aytib, namozga chorlovchi shaxs; xalq tilida soʻfi deb ham ataladi.

Tarixi 
Muazzin uchta asosiy vazifani ado etadi: namozxonlarni toʻplaydi, imomni chaqiradi va namoz boshlanganligini eʻlon qiladi. Ushbu uch majburiyat vaqt oʻtishi bilan maʻlum oʻzgarishlarga uchragan. Dastlab Muazzin musulmonlar yashaydigan uylarni aylanib chiqib ularni shu tariqa namozga toʻplashi lozim boʻlgan. Minora paydo boʻlishi bilan Muazzin azonni uning tepasiga chiqib aytadigan boʻlgan. Ilk islom davrida shaharning jome masjidida namoz paytida hokimning oʻzi imomlik vazifasini bajargani tufayli Muazzinning zimmasiga namozxonlar toʻplanganlaridan soʻng hokimni chaqirish ham yuklatilgan. Bu tajriba 8-asr oʻrtalarigacha davom etgan. Ibodat boshlanganligani eʻlon qilish uchun maxsus chaqirish - iqoma xizmat qilgan, u orqali dastlabki vaqtlarda masjidga hokim kelgani bildirilgan. Muazzin ilk islom davrida hokimning xizmatkori va yordamchisi hisoblangan. Davr oʻtishi bilan azon aytish murakkablashgan, oʻz tarkibiga kalimai shahodatni kiritgan va ibodatning oʻziga xos turiga aylangan. Shunga muvofiq Muazzinlik ham yangacha talqinga ega boʻlgan. Uning faoliyat doirasi kengaygan. 7-asr oxiridayoq Misrda Muazzin zimmasiga tunda qoʻshimcha namozlarni oʻqish yuklatilgan. Bundan tashqari 9-asrning ikkinchi yarmida Muazzinning maxsus xonasida namozxonlar tunda Qurʼondan sura, oyatlarni tilovat qilishlari lozim boʻlgan, 12-asrning ikkinchi yarmida, Salohiddin davrida Muazzin kechki azon paytida aqida oʻqiy boshlagan, 14-asr boshidan esa, juma kunlari ertalab minorada zikr tushilgan. 
Muhammad (sav) huzurlarida ikki Muazzin - habash choʻri oʻgʻli Bilol ibn Raboh va Abu Bakr ra)ning mavlosi Ibn Umm Maktum boʻlishgan. Shuning uchun masjidlarda ikki Muazzin boʻlishi maqtovga sazovor deb bilingan. Biroq kichik masjidlarda Muazzinning vazifasini koʻpincha imomning oʻzi bajargan va bajarmoqda. Muazzinlik vazifasi koʻpincha merosiy boʻlgan. Xalifa Usmon (ra) davrida (644-656) Muazzinlar maosh oladigan boʻlishgan. 
Oʻrta asrlarda Muazzinlar tashkilot (korporatsiya)ga birlashganlar, uning tepasida rais al-Muazzinin turgan. Muazzin vazifasini tahoratsiz, mast, aqli noraso kishilar va ayollar bajarishi mumkin emas. Minoralar paydo boʻlishi bilan nazariy jihatdan Muazzinni balandlikdan turib masjid atrofidagi uylarning haramiga va ichkari qismiga koʻz tashlamasligi uchun koʻzi koʻr boʻlishi afzal deb bilingan. Hozirgi paytda musulmon mamlakatlarida Muazzinlar ovoz-kuchaytirish moslamalaridan foydalanadilar.

Muazzinni vazifasi

Manbalar

Manbalar 

Diniy atamalar
Bilol ibn Raboh

Bilol ibn Raboh () – toʻliq ismi Abu Abdullo Bilol ibn Raboh al-Habashiy (? – 641) – islom tarixidagi birinchi muazzin. Baland, shirali, taʼsirli ovozga ega boʻlgan. Asli habashistonlik, Makkada islomni birinchilardan boʻlib qabul qilgan qullardan. Xojasi Umayya ibn Halaf islomdan voz kechishni talab etib, Bilolga toqat qilib boʻlmas azoblarni bergan. Abu Bakr Siddiq Bilolni Umayyadan sotib olib, ozodlikka chiqargan. Muhammad bilan Madinaga hijrat qilgan. 622-yil Madinada ommaviy azon aytish joriy etilganda u birinchi boʻlib baland ovozi bilan musulmonlarni namozga chorlagan va bir necha yil davomida Muhammad s.a.v.ga muazzinlik qilgan. Paygʻambar vafotidan soʻng Shomda yashagan va hazrat Husaynning iltimosiga koʻra Madinaga kelganida bir bor bomdod namozi azonini aytgan, degan rivoyat bor. Qabri Suriya davlatining Damashq shahrida joylashgan

Bilolga qadar namozga chorlov namoz vaqti, namoz vaqti deya chaqiriq boʻlgan bu hayqiriqni Abdulloh ibn Zayd amalga oshirganlar. Bir muncha vaqtdan soʻng Azon soʻzlari Abdulloh ibn Zaydning tushlarida ayon boʻlgan. Shundan soʻng ovozlari shirali va baland boʻlgani uchun Bilolga azon aytish masuliyati yuklatilgan. Bilol tahajjud vaqtida ham azon aytganlar.

Manbalar 

Badr jangida ishtirok etgan sahobalar
Moʻmin

Moʻmin - (arab. - eʻtiqod qiluvchi, dinga ishonuvchi) - ilk islom davrida Madina jamoasi (Umma) aʻzosi. Sharʻiy amallarni toʻkis bajaruvchi shaxs esa, muslim deb atalgan. Moʻmin va muslim lugʻaviy jihatdan bir-biridan tafovut qilngan. Keyinchalik ular bir mazmunda tushuniladigan boʻlgan. Qurʼonda Moʻmin soʻzi Allohning sifati va dindor eʻtiqodining ichki, axloqiy tomonini aks ettiruvchi alohida tushuncha sifatida besh joyda qoʻllangan. 
Ulamolar kimni Moʻmin qatoriga kiritish haqida turli fikrlarni bildirganlar. Chunonchi, axli 

Moʻmin (arab. — eʼtiqod qiluvchi, dinga ishonuvchi) — ilk islom davrida Madina jamosi (qarang Umma) aʼzosi. Sharʼiy amallarni toʻkis bajaruvchi shaxs esa muslim deb atalgan. M. va muslim lugʻaviy jihatdan bir-biridan tafovut qilingan. Keyinchalik ular bir mazmunda tushuniladigan boʻlgan. Qurʼ-onda M. soʻzi Allohning sifati va dindor eʼtiqodining ichki, axloqiy tomonini aks ettiruvchi alohida tushuncha sifatida qoʻllangan. M. — oddiy xalq tilida yuvosh, muloyim odam degan maʼnoni ham bildiradi. 

sunna va jamoa "qalban ishongan" (akd bi-l-qalb), oʻz imonini ochiq, barchaga eʻlon qilib 
(iqror), chin niyat bilan yaxshi, solih amallarni qiluvchini Moʻmin deb hisoblaydi. Murjiʻiylar 
boʻlsa, qalban ishongan va oʻz imonini ochiq, barchaga eʻlon qilgan kishi (solih amal 
qilmasa ham) Moʻmindir, deydilar. Moʻminning mana shu ikki asosiy mohiyati haqidagi fikr boshqa 
tariqat va oqimlar tomonidan eʻtirof qilingan. Moʻmin -oddiy xalq tilida yuvosh, muloyim 
odam degan maʻnoni ham bildiradi.

Manbalar
Mariya Sharapova

Mariya Yuryevna Sharapova (; (1987-yil 19-aprelda tugʻilgan) — rossiyalik tennischi, xizmat koʻrsatgan sport ustasi. 2012-yil 11-iyun maʼlumoti boʻyicha, jahonning 1-raqamli raketkasi. 2004-yil Uimbldon, 2006-yil AQSh ochiq chempionati, 2008-yil Avstraliya ochiq chempionati va 2012- va 2014-yil Fransiya ochiq chempionatlari gʻolibi.

Mariya Sharapova 1987-yil 19-aprelda Rossiyaning Nyagan shahrida tugʻilgan. Tennischi boʻlishga boʻlgan qiziqishi 4 yoshidan boshlanib, u 6 yoshida Moskvada tennischi treneri Yuriy Yudkin bilan mashqlarni boshladi. 2001-yilda, 14 yoshida, u AQShga koʻchib oʻtdi va tennis boʻyicha xalqaro tajriba orttirishni davom ettirdi.

Sharapova professional tennischi sifatida 2001-yilda WTA turiga qoʻshildi va 2004-yilda Wimbledon turnirining finalida gʻolib boʻldi, bu uning birinchi Grand Slam gʻalabasi edi. Keyingi yillarda, u US Open, Australian Open, va French Open turnirlarida gʻolib boʻldi. Sharapova 2005-yilda 1-oʻrinni egalladi va oʻzining kuchli xizmatlari va agressiv oʻyin uslubi bilan tanildi.

Mariya Sharapovaning karyerasida bir nechta jarohatlar boʻldi. 2016-yilda, u doping sinovida taqiqlangan modda topilganligi sababli ikki yillik taqiqqa uchradi. Taqiq muddati 2017-yilda tugadi va u sportga qaytishga muvaffaq boʻldi. 2018-yilda u oʻzining karyerasidagi eng yaxshi oʻyinchilaridan biri sifatida qayta tanildi.

Sharapova oʻzining sportdagi muvaffaqiyatlari bilan bir qatorda, modellik va biznes sohalarida ham faoliyat yuritadi. U oʻzining brendi "Sugarpova" shirinliklari bilan mashhur. Shuningdek, u xayriya ishlari bilan shugʻullanadi, jumladan, oʻzining ta'lim muassasalari va tibbiy tashkilotlariga yordam beradi.

Katta dubulgʻa

Yakkalik bahslar: 1 (1 ta titul)

Manbalar

Havolalar 
 Rasmiy veb-sayti
 
 

Yashayotgan insonlar
Rossiyalik tennischilar
NGC 2555

NGC 2555 Gidra yulduz turkumidagi SBab tipli galaktika.

Ushbu obyektni William Herschel  1784-yilda kashf etgan.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 2555 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 2555 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 2555 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 2555 SIMBAD omborida 
 NGC 2555 Vizier omborida 
 NGC 2555 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 2555
NGC 2666

NGC 2666 Silovsin yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasterdir.

Ushbu obyektni John Herschel 1828-yilda kashf etgan.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 2666 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 2666 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 2666 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 2666 SIMBAD omborida 
 NGC 2666 Vizier omborida 
 NGC 2666 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 2666
NGC 3036

NGC 3036 Kil yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasteri.

Ushbu obyektni John Herschel  1837-yilda kashf etgan.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 3036 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 3036 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 3036 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 3036 SIMBAD omborida 
 NGC 3036 Vizier omborida 
 NGC 3036 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 3036
NGC 3106

NGC 3106 Kichik Arslon yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.

Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 3106 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 3106 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 3106 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 3106 SIMBAD omborida 
 NGC 3106 Vizier omborida 
 NGC 3106 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 3106
NGC 3211

NGC 3211 – Kil yulduz turkumidagi PN (sayyoraviy tumanlik) tipli sayyoraviy tumanlikdir.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 3211 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 3211 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 3211 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 3211 SIMBAD omborida 
 NGC 3211 Vizier omborida 
 NGC 3211 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 3211
NGC 3683

NGC 3683 Katta Ayiq yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.

Ushbu obyektni William Herschel 1790-yilda kashf etgan.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 3683 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 3683 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 3683 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 3683 SIMBAD omborida 
 NGC 3683 Vizier omborida 
 NGC 3683 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 3683
Zubayr ibn Avvom

Zubayr ibn Avvom roziallohu anhu – toʻliq ismi Abu Abdullo az-Zubayr ibn al-Avvom ibn Xuvaylid al-Asadiy al-Qurayshiy (? −656) – sahoba, makkalik ilk musulmonlardan. Asharai Mubashsharadan. Quraysh qabilasidan, Xadicha kabi bani Asad urugʻidan. Muhammad (sav)ga xolavachcha, Xadichaga esa, akaning oʻgʻli. Oishaning singlisi Asmoga uylanganligi uchun Rasuli Akramga boja hisoblanadi. 12 yoshida islomga kirgan. Oldin Habashistonga, soʻngra Madinaga koʻchgan(hijrat qilgan)lardan. Muhammad(sav)ning barcha gʻazotlarida qatnashgan. Badr jangida dushmanga birinchi boʻlib qilich solib hamla qilgan. Umar (ra) davrida Yarmuk jangida qatnashib, ikki joyidan yaralangan. Misrni fath etishda qatnashgan. Zubayr ibn Avvom roziallohu anhu badavlat boʻlib, uning bir quli, hisobsiz moli, yer va bir necha uyi boʻlgan; u xayr-ehson qilishni sevar, mol dunyosini Alloh yoʻlida sarflagan. Savdogarlik bilan shugʻullangan. Xalifa Umar (ra)ning xalifalik uchun ajratgan 6 kishilik maslahat ashobidan edi. Usmon roziallohu anhu xalifaligi davrida chiqqan ixtiloflarga qoʻshilgan. Jamal jangida Ali roziallohu anhuga qarshi chiqqan, soʻngra afsus chekib, orqaga qaytgan. Biroq qaytishda bir daraxt tagida uxlab yotganida oʻldirilgan. Qotil Ibn Jurmuz Zubayr roziallohu anhuning boshini Aliroziallohu anhuga olib borgan. Mukofot kutgan qotilga Ali roziallohu anhu paygʻambarimizning „Zubayr qotiliga jahannamga kirishini xabar beringiz“, mazmunidagi hadislarini oʻqib bergan. Zubayr ibn Avvom roziallohu anhu paygʻambarimizdan 38 hadis rivoyat qilgan.

Manbalar 

Sahobalar
Badr jangida ishtirok etgan sahobalar
Zayd ibn Horisa

Zayd ibn Horisa (arabcha  ) 581–629 yillar oralig'ida yashab o'tgan — ozod qilingan qul va Muhammadning asrandi oʻgʻli. U Qur'onda ismi zikr qilingan yagona sahobadir. (Ahzob surasi, 33:37).

Biografiyasi 
U Yamanda tug'ilgan. Sakkiz yoshida u oilasidan o'g'irlab ketilgan va Makkaga olib ketilgan va u yerda qul sifatida sotilgan. Hakim ibn Hizom uni olib, xolasi Hadichaga hadya qildi. Xadicha Muhammadga uylanganidan keyin uni Muhammadning o'g'liga aylandi.

Oradan yillar o‘tib, uning izlarini topgan Zayd bin Horisaning oilasi uni qaytarib olmoqchi bo‘ldi. Muhammad unga ketish yoki qolish taklifini beradi. Zayd Muhammadning yonidan ketishni istamaydi. Shunda Muhammad uni asrab olganini va endi uning merosxo'ri ekanligini e'lon qildi. Shundan so‘ng, Qur’onda tug‘ilish va o‘gay farzandlar bir xil emasligi haqidagi oyat aytilgunga qadar Zayd ibn Horisa Zayd ibn Muhammad (Muhammad o‘g‘li Zayd) deb atalgan.

Islomni qabul qilgan birinchi to‘rt kishidan biri bo‘lgan Zayd bin Horisa 622 yili hijratda qatnashib Makkadan Madinaga hijrat qilgan. Islom dinini yetkazish uchun Muhammad bilan birga Toifga boradi. Toif ahli ularni haydab, toshbo‘ron qildi. Mish-mishlarga ko‘ra, Zayd bin Horisa Muhammadni toshlardan himoya qilish uchun o‘zini qalqon qilgan.

Muhammad asrandi o‘g‘li Zaydni enagasi Ummu Aymanga uylantirgan bo‘lsa-da, bu ayolning qariganligi va ba’zi sabablarga ko‘ra Zaydni xolasining qizi Zaynab binti Jahshga uylantirgan edi. Biroq bu nikoh ko‘ngildagidek bo‘lmadi va Zayd va Zaynab bilan ajrashdi. Darhol Muhammad alayhissalom o‘zining ajrashgan kelini Zaynabga “Allohning amri bilan” uylandi (Ahzob surasi 33:37), bu islom tarixida, ayniqsa, sharqshunos olimlar tomonidan eng bahsli voqealardan biri bo‘ldi.

Zayd Muhammaddan olgan amrga binoan Banu Fezor qabilasiga yuborilganda, bu qabila boshlig‘i Ummu Kirfaning ikki oyog‘iga ikkita alohida arqon bog‘langan, oyoqlari esa ikkita tuyaga, so‘ngra tuyalarga bog‘langan. Ayol ikki qismga bo'linmaguncha haydalgan. Qatldan keyin Ummu Kirfaning boshi kesilgan va keyin Madina ko'chalari bo'ylab yurishgan.

Zayd Badr, Uhud va Xandaq janglarida qatnashgan. U Vizantiya qo'shini bilan Mu'ta urushida Islom armiyasining qo'mondoni etib tayinlangan. Muhammad alayhissalomning bu topshiriq haqida rivoyat qilgan hadislari quyidagicha:

 Zayd ibn Horisani qo‘mondon qilib tayinladim. Agar Zayd ibn Horisa shahid bo‘lsa, uning o‘rniga Ja’far ibn Abu Tolib o‘tirsin. Jafar ibn Abu Tolib shahid bo‘lsa, Abdulloh ibn Ravoha o‘tishi kerak. Agar Abdulloh ibn Ravoha ham shahid bo‘lsa, musulmonlar o‘zlaridan munosib kishini tanlab, o‘zlariga qo‘mondon qilishlari kerak.

U Mu'ta urushida halok bo'lgan. Aytishlaricha, Muhammad alayhissalom sahobalarga o‘limini aytib, ko‘z yoshlari bilan: “Allohim, Zaydni kechir! Allohim, Zaydni kechir! Allohim, Zaydni kechir! Allohim, Jafarni kechir, ey Allohim, Abdulloh ibn Ravohani kechir” - deganligi aytiladi.

Eslatmalar 

Sahobalar
Saʻy

Saʻy — Safo va Marva tepaliklari orasida chopish, umra va haj marosimlari shartlaridan biri. Saʻy tavofdan soʻng bajariladi.

Tarixi 
Saʻy taxminlarga koʻra, Safo va Marva tepaliklarida turgan Isofa va Noʻila maʻbudlariga sajda qilishning mustaqil marosimi boʻlgan. Musulmon anʻanasida saʻyning kelib chiqishi haqida bir necha fikrlar bor. Shulardan biriga koʻra, nomi zikr etilgan tepaliklar Odamato va Momo Havvoning dam olish joylari boʻlgan ekan, shuning xotirasi sharafiga saʻy bajo etiladi. Boshqa bir fikrga binoan Ibrohim paygʻambar saʻyni bajo etib Allohga ibodat qilish marosimini ado etgan. Uning yoʻliga Iblis turib olgan va Ibrohim paygʻambar qochishga majbur boʻlgan. Hojar va uning oʻgʻli Ismoil paygʻambarning azob-uqubatlari haqidagi fikr eng koʻp tarqalgan. Chanqoqlikdan nobud boʻlayotgan Ismoil paygʻambarni qutqarish uchun Hojar suv izlab yetti marta Safo va Marva oraligʻida chopgan. Tavof qilgach, ziyoratchi al-Masjid al-Haromdan chiqib chap oyogʻi bilan qadam bosishni boshlab safo tepaligiga koʻtariladi, yuzini kaʻbaga oʻgiradi, Allohga iltijo qilib, oʻziga shafqat qilishni va balo-qazolardan saqlashni soʻraydi, soʻngra tepalik etagiga oʻrnatilgan ustun (mil)gacha pastga tushadi, u yerdan Marva etagidagi boshqa bir ustungacha chopadi, shundan keyin shu tepalikka koʻtariladi. U yerda Kaʻbaga qarab duo oʻqiydi va Safoga qaytadi.

Bajarilishi 
Saʻy yetti marta bajariladi. Agarda ziyoratchi „kichik haj“ (umra)ni ado etayotgan boʻlsa, unda saʻydan soʻng ehrom holatidan chiqadi. Agar umradan soʻng haj qilinadigan boʻlsa, ziyoratchi haj tugaguncha ehrom holatida qoladi. Saʻy haj marosimining muhim sharti (rukn al-haj) hisoblanadi, uni bajarish vojibdir. Biroq saʻyni bajarmaslik hajni bekor qilmaydi, kaforat uchun qurbonlik qilinsa bas.  

Islom
NGC 4016

NGC 4016 —Veronika Sochlari yulduz turkumidagi SBd tipli galaktika.

Ushbu obyektni William Parsons 1854-yilda kashf etgan.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 4016 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 4016 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 4016 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 4016 SIMBAD omborida 
 NGC 4016 Vizier omborida 
 NGC 4016 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 4016
NGC 4079

NGC 4079 Sunbula yulduz turkumidagi Sbc tipli galaktikadir.

Ushbu obyektni John Herschel 1828-yilda kashf etgan.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 4079 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 4079 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 4079 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 4079 SIMBAD omborida 
 NGC 4079 Vizier omborida 
 NGC 4079 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 4079
Yulduz turkumlari
Gallaktikalar
NGC 4435

NGC 4435 Sunbula yulduz turkumidagi SB0 tipli galaktika.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 4435 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 4435 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 4435 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 4435 SIMBAD omborida 
 NGC 4435 Vizier omborida 
 NGC 4435 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 4435
NGC 4622

NGC 4622 Kentavr yulduz turkumidagi Sa tipli galaktikadir.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Guruh va klaster 
AM Garsiyaning so'zlariga ko'ra, NGC 4622 kamida 42 ta galaktikadan iborat boʻlgan NGC 4709 guruhining a'zosi bo'lib, NGC 4616, NGC 4622B (PGC 42852 deb ham ataladi), NGC 4679 va NGC 4709.

NGC 4709 guruhi Centaurus klasterining bir qismidir.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 4622 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 4622 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 4622 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 4622 SIMBAD omborida 
 NGC 4622 Vizier omborida 
 NGC 4622 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 4622
NGC 4864

NGC 4864 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi E6 tipli galaktika.

Ushbu obyektni John Herschel 1831-yilda kashf etgan.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 4864 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 4864 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 4864 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 4864 SIMBAD omborida 
 NGC 4864 Vizier omborida 
 NGC 4864 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 4864
NGC 4993

NGC 4993 Gidra yulduz turkumidagi E/SB0 tipli galaktikadir.

Ushbu obyektni William Herschel 1789-yilda kashf etgan.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Yana qarang 

 Simbad

Manbalar

Havolalar 
 NGC 4993 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 4993 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 4993 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 4993 SIMBAD omborida 
 NGC 4993 Vizier omborida 
 NGC 4993 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 4993
NGC 5347

NGC 5347 Canes Venatici yulduz turkumidagi SBab tipli galaktikadir.

Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.

Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.

Qo'shimcha ma'lumotlar

NGC 5434 — Virgo yulduz turkumida joylashgan spiral galaktika. U Yerdan taxminan 31 million yorug'lik yili uzoqlikda joylashgan. NGC 5434 nisbatan kichik galaktika boʻlib, diametri taxminan 30 000 yorugʻlik yiliga teng. Biroq, bu juda yorqin galaktika bo'lib, u Virgo klasteridagi eng yorqin galaktikalardan biridir.NGC 5434 - Seyfert galaktikasi, ya'ni u juda yorqin va faol galaktik yadroga ega. Galaktika yadrosi gaz va changdan iborat qalin to'planish diski bilan o'ralgan o'ta massiv qora tuynuk tomonidan quvvatlanadi. Akkretsiya diski radio va rentgen to'lqin uzunliklarida ko'rish mumkin boʻlgan kuchli nurlanish oqimini chiqaradi.
NGC 5434 ham yulduz hosil qiluvchi galaktika hisoblanadi. Galaktikaning diskida ko'p sonli yosh yulduzlar joylashgan bo'lib, ular galaktikaning yorqin ko'k rangi uchun javobgardir. NGC 5434, shuningdek, yulduzlar paydo bo'lishining qizg'in hududlari boʻlgan bir qator yulduz hosil qiluvchi mintaqalarga ega.NGC 5434 Yerdan 50 million yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan yirik galaktikalar klasteri boʻlgan Virjiniya klasterining aʼzosi hisoblanadi. Bokira klasteri koinotdagi eng massiv va zich galaktikalar klasterlaridan biridir.Galaktikaning massasi taxminan 100 milliard quyosh massasiga ega.Galaktikaning yoshi taxminan 10 milliard yil.Galaktikada 100 milliardga yaqin yulduzlar joylashgan.Galaktika Yerdan sekundiga taxminan 1000 kilometr tezlikda uzoqlashmoqda.NGC 5434 go'zal va maftunkor galaktika bo'lib, u koinotning qudrati va ulug'vorligidan dalolat beradi. Bu havaskor astronomlar uchun mashhur nishon, shuningdek, ilmiy tadqiqotning mashhur mavzusidir.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 5347 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 5347 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 5347 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 5347 SIMBAD omborida 
 NGC 5347 Vizier omborida 
 NGC 5347 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 5347
NGC 5673

NGC 5673 Choʻpon yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.

Manbalar

Havolalar 
 NGC 5673 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 5673 Yangi umumiy katalog asl nashrida 
 NGC 5673 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot 
 NGC 5673 SIMBAD omborida 
 NGC 5673 Vizier omborida 
 NGC 5673 NASA Extragalactic Database omborida 
 NGC/IC obyektlari ombori 

NGC 5673
Ajam

Ajam (arab. عَجَم – arab emas) – arablardan boshqa Sharq xalqlarining umumiy nomi. Shuningdek, arablar yashaydigan Sharq mamlakatlari, xususan, Turon, Eron ham „Mulki ajam“ deb yuritilgan. Bu yerlardan yetishib chiqqan olimlar „ajamiy“ deb atalgan. Keyinchalik ajam nomi faqat eronliklarga nisbatan qoʻllangan, Eronni esa, Ajam yoxud Ajamiston deb ataganlar. 2) Oʻrta asr „oʻn ikki maqom“ tizimidagi shuba. Musiqa risolalarida ajam Rahoviy maqomi, Bayoti Ajam – Navo maqomi, Navroʻzi Ajam – Hijoz maqomi shu’balari sifatida qayd etilgani maʼlum. 3) Oʻzbek, tojik, uygʻur va boshqa Sharq xalqlari mumtoz musiqa merosida mavjud cholgʻu va ashula asarlari. Jumladan, Shashmaqom turkumining Segoh maqomi cholgʻu boʻlimida Muhammasi Ajam qismi, ashula boʻlimida Navroʻzi Ajam shu’basi, Xorazm maqomlari turkumining Segoh maqomi ashula boʻlimida Nasri Ajam shu’basi, shuningdek Toshkent – Fargʻona maqom yoʻllari qatorida Navroʻzi Ajam kuyi, toʻrt qismli Ajam va uning taronalari cholgʻu turkumi va boshqa .

Manbalar 

Chala maqolalar
Etnomadaniy belgilar
Eksonimlar
Mujodala surasi

Mujodala surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
Mujodala surasi 
madinada nozil boʻlgan, 22 oyatdan iborat.
Mehribon va rahmli Allohning nomi ila boshlayman.
1. Albatta, Alloh sen bilan o'z eri haqida tortishayotgan va Allohga shikoyat qilayotgan(ayol)ning so'zini eshitdi. Ha, Alloh ikkovingizning gaplashuvingizni eshitmoqda. Albatta, Alloh eshituvchi va ko'ruvchidir.
2. Ichlaringizda o'z xotinlaridan zihor qiladiganlar (bilib qo'ysinlarki), ular alarning onalari emas. Tuqqan onalaridan o'zga hech kim ularga ona emaslar. Va, albatta, ular inkor qilingan va g'irt yolg'on so'zlarni ayturlar. Va, albatta, Alloh kechiruvchi va mag'firat qiluvchidir.
3. Xotinlardan zihor qilganlar o'z ayganlaridan qaytsalar, qo'shilmaslaridan avval bir qul ozod qilsinlar. Bu va'zlanishingiz uchundir. Alloh qilayotgan ishlaringizdan xabardordir.
4. Kim (qul) topmasa, bas qo'shilmasdan avval ikki oy ketma-ket ro'za tutsin. Kim (ro'za tutishga) qodir bo'lmasa, oltmish miskinni to'yg'azsin. Bu (hukm) Allohga va uning rasuliga iymon keltirishingiz uchundir. Va bular allohning chegaralaridir. Va kofirlarga alamli azob bor.

Manbalar
Qalam surasi

Qalam surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
'Mavzusi 3 qismga bo'linadi
1 Payg'ambarlik masalasi va Makka kofirlarining Payg'ambarimiz da'vatiga boʻlgan shubhalari
2 Bog' egalari qissasi
3 Payg'ambarimizni Haqiqiy Elchi ekanliklarini Isbotlash masalasi

Manbalar 

QALAM SURASI
Muzzammil surasi

Иш

Muzzammil surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

MUZZAMMIL SURASI
Kavsar surasi

Kavsar surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan. Bu suraning boshqa suralardan ajoyibligi shundaki unda  „م“ (mim) harfi bor birorta soʻz ishtirok etmagan.

Tafsir 
“Kavsar” - Muxammad (a.s.)ga atab yaratilgan jannatdagi bir ajib daryo yoki hovuzning nomi. Uning suvi asaldan totli, qor va sutdan oq, Undan ichgan kishi abadiy  chanqoqlik ko'rmaydi. 1-oyat. Kavsar so'zining daryo va hovuzdan boshqa ma'nolari ham mavjud.

Masalan, Kavsar - bu kasir so'zining mubolaga siyg'asi, ya'ni juda koʻp (yaxshi) narsalar, yaxshiliklarni ato etdik, degan ma'noni ham anglatadi. 3-oyat. Sura oxirida Paygambar dushmanlarini ta'riflab, Alloh taolo ular - abtar, deydi. “Abtar” so'zining ham bir necha tafsirlari mavjud. Masalan abtar - barcha yaxshiliklardan mahrum; nomi o'chadigan; nasl-nasabi quriydigan; sulolasi qirqilgan va hokazo. Paygambar (a.s.)ga nisbatan mushriklar bu so'zni qo'lab, undan o'g'il farzand qo'lmadi, demak uning nomi ham, zurriyoti xam qirqildi, deb ta'na qilganlarida, Alloh taolo shu qisqa sura orqali ularga raddiya bergan.

Manbalar 

Fotima
Moun surasi

Moun surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy ma'nosi

Manbalar
Abasa surasi

Abasa (arab, abasa — qoshini chimirdi, yuzini burishtirdi) — Qurʼonning 80-surasi nomi. 42 oyatdan iborat. Makkada nozil bo‘lgan. Rivoyat qilinishicha, Muhammad (as) Qurayshzodagonlaridan bir guruhini islomga daʼvat qilib turganida Abdulloh ibn Ummi Maktum ismli ikki ko‘zi ko‘r bir sahoba kelib: "Yo rasululloh, menga Alloh sizga bildirgan narsalardan taʼlim bering", deb so‘raydi. Payg‘ambarning boshqalar bilan band ekanligini sezmagan sahoba yuqoridagi gapini baland ovoz bilan bir necha bor takrorlaydi. Shunda payg‘ambar achchig‘lanib, qovoq soldi va u kishidan yuz o‘girib Quraysh kattalari bilan so‘zlashda davom etdi. Abasa surasi ko‘zi ojiz bir kishiga ro‘yxush bermagan payg‘ambarga tanbeh berish bilan boshlanadi (shuning uchun ham bu sura "Abasa" deb nomlangan) va u zotga zimmalaridagi vazifalari yana bir bor uqtirilib, Qurʼon oyatlari Alloh tomonidan pand-nasihat oladigan bandalar uchun yuborilgan bir eslatma ekanligi taʼkidlanadi. Bu surada Alloh o‘z habibi va so‘nggi payg‘ambariga bergan tanbehi do‘stning do‘stga qiladigan beg‘araz muomalasi sifatida talqin etilgan.

Asosiy mavzusi

Manbalar 

ABASA SURASI 

Muhammadning hayoti
Asr surasi

Asr surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi.  suralardan biri,  oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.

Asosiy mavzusi 
Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan (boshlayman).

1. Asr (vaqti)ga qasamki,

2. (Har bir) inson ziyon(baxtsizlik)dadir.

3. Faqat iymon keltirgan va solih amallar qilgan, bir-birlarini Haq(yo'li)ni tavsiya etgan va bir-birlariga (man shu Haq yo'lida) sabr qilishni tavsiya etgan zotlargina (bundan mustasnodirlar).

Manbalar