Aeroport (Moskva viloyati)

Aeroport — Moskvadagi xuddi shu nomdagi tuman va tegishli shaharlararo munitsipalitetdir. Tuman Shimoliy maʼmuriy okrug tarkibiga kiradi.

Ilgari bu hudud Frunzenskiy tumani tarkibiga kirgan.1991-yilda Aeroport munitsipal okrugi tashkil etilib, 1995-yilda tuman maqomini oldi. Munitsipalitet 2003-yilda tashkil etilgan.

Tuman chegaralari 
Tuman chegarasi quyidagicha joylashgan: Leningradskiy prospekti, Novaya Bashilovka, Verxnyaya Maslovka, 8-mart va Baltiyskaya koʻchalari, shuningdek, Moskva temir yoʻlining Riga yoʻnalishi boʻylab kesib oʻtadi.

Tarix 
Tuman oʻrnida Petrovskoe-Zykovo qishlogʻi va 19-asrda Moskvaning bir qismi boʻlgan Petrovskiy sayohat saroyi joylashgan.

Hududning arxitekturasi

Petrovskiy sayyohlik saroyi 
U 1776—1780 yillarda Yekaterina II buyrugʻi bilan 1768—1774-yillardagi Rossiya-Turkiya urushi muvaffaqiyatli yakunlangani sharafiga Sankt-Peterburgdan Moskvagacha boʻlgan uzoq yoʻldan keyin qolgan zodagonlar uchun qarorgoh sifatida qurilgan (shuning uchun uning nomi — „sayohat“) arxitektor Matvey Kazakov tomonidan ishlab chiqilgan.

1920-yilda Petrovskiy sayohat saroyi Harbiy-havo kuchlari muhandislik akademiyasiga oʻtkazildi. N. E. Jukovskiy tomonidan 1997-yildan beri — Moskva shahri maʼmuriyatining yurisdiktsiyasi ostida 1998-yildan beri saroyda restavratsiya ishlari olib borilmoqda edi. 2009-yil 5-martda saroy ichida elita mehmonxonasi ochildi.

"Dinamo" stadioni 
1928-yilda arxitektorlar oilasida tugʻilgan A.Y.Langman va L.V.Cherikover loyihasi boʻyicha qurilgan. U futbol maydonidan tashqari foydalanilmayotgan yugurish yoʻlaklari bilan oʻralgan. 1980-yilda Moskva Olimpiadasi paytida stadionda futbol musobaqasi boʻlib oʻtdi. Shimoliy stendga kiraverishda Lev Yashin haykali oʻrnatilgan. 2008-yilda stadion oʻzining 80 yilligini nishonlandi. 2008-yil 22-noyabrda stadionda xayrlashuv oʻyini boʻlib oʻtdi. Stadionni kapital taʼmirlash 2009-yilda boshlangan va 2018-yilda yakunlangan. Endi u "VTB Arena — Lev Yashin nomidagi „Dinamo“ markaziy stadioni" deb nomlanadi.

Ikkinchi bosqichdagi metro stantsiyalari 
„Sokol“, „Aeroport“ va „Dinamo“ metro bekatlari meʼmoriy yodgorlik hisoblanadi.

Rassomlar shahri 
Rassomlar yashab ijod qiladigan arxitektura majmuasi 1929-yildan 1957-yilgacha bir necha yillar davomida qurilgan. Arxitektorlar Y.N.Gerasimov, V.F.Krinskiy, L.M.Lisenko, A.M.Ruxlyadev, muhandis Y.Rubinshteynlar edi. Dastlabki reja boʻyicha toʻrtta bino qurilgan. Rassomlar shaharchasi madaniy meros obyektidir.

Talabalar shaharchasi 
U 1929—1935 yillarda meʼmorlar B.V.Gladkov, B.N.Bloxin va A.M.Zaltsmanning loyihasi boʻyicha qurilgan. Shaharchada 8 ta yotoqxona binosidan bor edi. Bugungi kunga qadar u yerda 4 ta bino va favvorali park qoldiqlari va Lenin haykali saqlanib qolgan.

Parklar va maydonlar 
Tumanda bir nechta yashil hududlar mavjud — Petrovskiy bogʻi, Dinamo sport bogʻi, Golovanovskiy milliy bogʻi, shuningdek, poliklinika hovuzi va Chernyaxovskiy koʻchasi atrofidagi hududlar.

Petrovskiy bogʻi 
1827-yilda Petrovskiy sayyohlik saroyida yaratilgan, meʼmor A.A.Menelas tomonidan yaratilgan. Qurilishga general A.A.Bashilov rahbarlik qilgan. Bogʻda 65 gektardan ortiq maydonni egallagan katta yozgi Petrovskiy teatri (shuning uchun xiyobonlardan birining nomi — Teatralnaya), kontsertlar va raqslar uchun „vokal“ yogʻoch binosi va „belanchak“ joylashgan. Pavilyonlar, soyali xiyobonlar va odamlarning dam olishlari uchun pardalar 1830-yillardan boshlab bogʻ dam olish maskaniga aylandi va Neskuchny bogʻi bilan mashhurlik uchun raqobatlashdi. Parkda zamonaviy Moskva restoranlari joylashgan, jumladan Yar va Strelna Petrovskiy bogʻi oʻz landshaftini saqlab qolgan.Yashil koʻchatlarda joʻka, lichinka, terak, eman, chinor ustunlik qiladi, kamdan-kam uchraydigan eski namunalar mavjud.U otliq yodgorlik sifatida himoyalangan.

= "Dinamo" jismoniy tarbiya va sport bogʻi 
Taxminan 8 gektar maydonni egallagan park „Dinamo“ stadioni atrofida, Moskva prospektida, Leningrad prospektiga parallel ravishda joylashgan. Park 1934-yilda meʼmor Lazar Cherikover tomonidan qurilgan. Rejaga koʻra, sport maydonchalari boʻlgan yashil zona stadionning davomi boʻlishi kerak edi — bu yerda moskvaliklar ochiq havoda jismoniy tarbiya bilan shugʻullanishgan. 1957-yildagi Yoshlar va talabalar festivali, keyinroq 1980-yilgi Moskva Olimpiadasi uchun bogʻda tobora koʻproq sport inshootlari jihozlandi. Biroq keyinchalik jismoniy tarbiya mashgʻulotlari sport majmuasi binolarida tez-tez oʻtkazila boshlandi va yashil zona endi toʻlaqonli sport inshooti sifatida foydalanilmay, mahalliy aholi uchun „Dinamo“ga yoʻlda tranzit hududga aylandi.

2013-yilda, bu yerda nafaqat zamonaviy infratuzilmani yaratish, balki mavjud qadriyatlarni oʻrganish va saqlashga ham eʼtibor qaratib, bogʻni obodonlashtirishga qaror qilindi. Ish davomida mutaxassislar tomonidan hududda tarixiy-dendrologik tadqiqotlar olib borildi — bogʻda qari daraxtlar, saqlanib qolgan haykallar, favvora qoldiqlari va boshqa qimmatbaho qoyalarning meʼmoriy elementlari topildi.

2020-yilda park rekonstruksiyadan soʻng ochildi. Stadion hududida barcha mushak guruhlari uchun mashq jihozlari bilan jihozlangan universal sport maydonchasi, turniki, basketbol, ​​voleybol va futbol maydonlari, skeyt parki, shuningdek, shahar maydonchasi mavjud. Bogʻning markaziy qismida favvorali xiyobon, janubi-sharqida esa qush uyalari koʻrinishidagi bolalar maydonchasi mavjud.

Leningradskiy prospektidan park hududiga kiraverishda darvozabon Lev Yashinning bronza yodgorligi joylashgan. U haykaltarosh Aleksandr Rukavishnikov tomonidan ishlab chiqilgan va 1999-yilda futbolchining 70 yilligi munosabati bilan „Dinamo“ stadionining shimoliy stendiga oʻrnatilgan. 2010-yilda sport majmuasini rekonstruksiya qilish munosabati bilan yodgorlik bogʻning kirish qismiga koʻchirildi.

Golovanovskiy xalq bogʻi 
Xalq bogʻi Golovanovskogo koʻchasi boʻylab turar-joy maydoni va 1930-yillarda qurilgan All Saints Hostelning sobiq yotoqxonalari oʻrtasida joylashgan. Ilgari bu kampus maydoni boʻlib, ulardan faqat Vladimir Leninning yodgorligi saqlanib qolgan. Yashil zona obodonlashtirilib, 2014-yilda xalq sayilgohi maqomi berildi. Bugungi kunda oʻyin maydonchasi, stol tennisi stollari va skameykalar va gulzorlar bilan yoʻlakchalar mavjud.

Chernyaxovskiy koʻchasidagi maydon 
Taxminan 3 gektar maydonni egallagan sayt tumanning markaziy koʻchalaridan biri — Chernyaxovskiy koʻchasida joylashgan. U „Aeroport“ metro bekatidan va Chernyaxovskiy koʻchasi boʻylab 1211-sonli dizayn oʻtish joyidan 17-koʻchadan 1-koʻchagacha choʻzilgan. 2016-yilda 1211-yildan beri qirgʻoqqa kiraverishda Ulugʻ Vatan urushi qahramoni, qoʻmondon Ivan Danilovich Chernyaxovskiy sharafiga byust oʻrnatildi.

Maydon 2019-yilda Aeroport metro bekatiga piyodalar kirishini yaxshilash doirasida yangilangan. Chernyaxovskiy koʻchasi, 1-bino (Federal taʼlimni rivojlantirish instituti oʻquv markazi) yaqinida stol tennisi stoli va itlar yurishi boʻlgan oʻyin maydonchasi mavjud boʻlib, u yerda zamonaviy oʻquv jihozlari baland panjaraga oʻrnatilgan. Tumandagi piyodalar xiyobonida oʻrindiqlar, katta belanchaklar oʻrnatilgan bir qancha dam olish maskanlari mavjud. Obodonlashtirish doirasida hudud qoʻshimcha ravishda obodonlashtirildi — bu yerga qaragʻay va togʻ gullari ekildi.

Ambulatoriya hovuzi yaqinidagi maydon 

Taxminan 2,7 gektar maydonga ega maydon Ambulatoriya hovuzi atrofida, Boku kinoteatri yonida joylashgan: Suv ombori 19-asrda bu yerdan oqib oʻtgan Tarakanovka daryosining uchastkasini toʻsib qoʻyish natijasida paydo boʻlgan. Hovuz bugungi kunda Samad Vurgʻun koʻchasining bir qismi boʻlgan yaqin atrofdagi ambulatoriya va ambulatoriya koʻchasi sharafiga nomlangan. Boku kinoteatrini viloyat markaziga aylantirish doirasida 2021-yilda bogʻda obodonlashtirish ishlari olib borildi. Hovuz atrofida chiroqlar, skameykalar va quyoshli suzgichlar oʻrnatilgan qirgʻoq yotqizilgan va hovuzning oʻzida yorugʻlik dinamik suzuvchi favvoralar oʻrnatilgan. Bogʻning shimoliy qismida belanchak oʻrindiqlar, yoritgichli Yak samolyoti turbinalari koʻrinishidagi dumaloq oʻrindiqlar, treninglar va panna futbol maydoni mavjud. Bogʻning gʻarbiy qismida ikkita oʻyin maydonchasi mavjud — biri bolalar uchun, ikkinchisi esa katta yoshdagi bolalar uchun.

Ijtimoiy soha 
Tumanda quyidagi ijtimoiy tashkilotlar faoliyat yuritadi:

 Ijtimoiy xizmatlarning kompleks markazi.
 Shimoliy maʼmuriy okrug aholisini ijtimoiy himoya qilish boshqarmasi Moskva.

Taʼlim 
Aeroport hududi yashash va oʻqish uchun hudud sifatida ishlab chiqilgan, shuning uchun bir nechta universitetlar va talabalar yotoqxonalari mavjud. Oliy taʼlim muassasalariga quyidagilar kiradi:

Moskva davlat avtomobil va yoʻl qurilish texnika universiteti (MADI), Rossiya Federatsiyasi hukumati huzuridagi moliya universiteti, Oliy iqtisodiyot maktabi (HSE), Moskva tadbirkorlik akademiyasi

Sogʻliqni saqlash

Madaniyat 
Tumanda 5 ta kutubxona, „Boku“ kinoteatri, Markaziy aviatsiya va kosmonavtika uyi, Petrovskiy turizm saroyi va 22 gektar maydondagi Petrovskiy bogʻi mavjud.

Sport

Din

Pravoslav cherkovlari 

Mintaqada uchta faol pravoslav cherkovi mavjud:

 Petrovskiy bogʻidagi eng muqaddas Theotokos eʼlonlari cherkovi (Krasnoarmeyskaya koʻchasi, 2-bino, 2-bino „d“).
 Pravoslav Avliyo Sofiya bolalar uyidagi Sarov Serafim cherkovi (Samed Vurgun koʻchasi, 3).
 Petrovskiy bogʻidagi Muqaddas shahid Vladimir Medvedyuk va Rossiyaning yangi shahidlari va konfessorlari cherkovi (Krasnoarmeyskaya koʻchasi, 2-bino, 5-bino).

Iqtisodiyot 
Viloyatdagi 23-sonli yirik temir-beton zavodi barcha binolarni buzib, hududni kompleks rivojlantirish uchun boʻshatishi kutilmoqda. Zavod oʻrnida 71 ming kvadrat metr uy-joy qurish rejalashtirilgan.

Transport

Yer osti 
Tuman ichida Leningradskiy prospekti boʻylab Zamoskvoretskaya metro liniyasining Dinamo, Aeroport, Sokol metro stantsiyalari, shuningdek Katta doira metro liniyasining Petrovskiy bogʻi mavjud.

Temir yoʻl transporti 
Tuman ichida Riga yoʻnalishidagi MZD liniyasining Krasny Baltiets-2 MCD temir yoʻl platformasi mavjud.

Avtobus 
m1, n1, n12, t29, t42, t65, t70, t82, t86, 22, 84, 105, 105k, 110, 207, 318, 456, 456k, 6792, 81 yoʻnalishli avtobuslari mavjud.

Tramvay 
1999-yilgacha 27-raqamli tramvay 8-mart va Verxnyaya Maslovka koʻchalari boʻylab harakatlanar edi.Shuningdek, 2004-yilgacha 23-marshrut Leningradskiy prospekti boʻylab harakatlangan.

Avtomobil yoʻllari 
Viloyatdagi avtomobil yoʻllari va avtomobil yoʻllari maydoni 86,5 gektarni (hududning 27 %) tashkil etadi.

Asosiy avtomobil yoʻllari — uchinchi transport halqasining bir qismi boʻlgan Leningradskiy prospekti, Novaya Bashilovka va Nijnyaya Maslovka koʻchalaridir.

Moskvadagi eng yirik avtomobil yoʻllaridan biri tuman chegarasi boʻylab oʻtadi — Baltiyskaya koʻchasini oʻz ichiga olgan Shimoliy-Gʻarbiy Chord, shuningdek, Moskva metrosining Sokolskaya va Zamoskvoretskaya liniyalari kesishmasida qurilgan Alabyano-Baltiyskiy tunnel. Falcon Interchange oʻzi noyob muhandislik tuzilmasi boʻlib, quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

 Leningrad tunneli, 660 m (1961-yildan beri ishlaydi);
 Volokolamsk tunneli, 1730 m (2009-yildan beri ishlaydi);
 Volokolamsk yoʻl oʻtkazgichi ;
 Alabyano-Boltiq tuneli.

Video 
Aeroport hududida Gʻalaba kuni, 2009-yil

Manbalar

Havolalar 

 Viloyat rasmiy veb-sayti
 Aeroport tumani hokimligi
 Shimoliy maʼmuriy okrug aeroportining veb-sayti  Moskva 
 LiveJournal-da aeroportlar jamoasi
Moskva