Ispaniyaning maʼmuriy boʻlinishi

Ispaniya hukumati — 3 ta maʼmuriy boʻlinmaga yoki darajaga boʻlingan boʻlib, bular quyidagilar hisoblanadi: davlatning oʻzi, mintaqalar (provinsiyalar) va avtonom hududiy birliklar, mahalliy tuzilmalar yaʼni munitsipalitet (shuningdek, munitsipalitetlar guruhi).

Ushbu uch boʻlinma oʻzaro iyerarxik yaʼni biri ikkinchisiga boʻysunuvchi shaklda emas, balki teng huquqiy darajaga ega holda tashkil etilgan va ular oʻzlarining yuridik vakolatlari bilan alohida oʻrinlarga ega ().

Ikkinchi maʼmuriy boʻlinma yaʼni mintaqalar va avtonom hududiy birliklar (NUTS va :OECD maʼlumotlari asosida; FIPS, CIA World Factbook va ISO 3166-2 maʼlumotlariga koʻra esa birinchi maʼmuriy boʻlinma deb keltirilgan) umumiy 17 ta avtonom birlik va 2 ta avtonom shahar (Melilya va Seuta) dan iborat.

Uchinchi boʻlinma, mahalliy boshqaruv tuzilmalari Ispaniyaning uchta funksiyalariga koʻra turli boʻlgan boʻlinmalarini oʻz ichiga olib, ular siyosiy (kengash), saylov (okrug), yoki maʼmuriy (davlatning markazlashtirilmagan xizmatlarini amalga oshiruvchi) va quyida tavsiflangan boshqa funksiyalari mavjud. Shunga koʻra Ispaniya hududiy jihatdan quyidagicha boʻlinishga ega:

 oʻzining siyosiy, maʼmuriy huquqlariga va saylov okrugiga ega boʻlgan 8131 ta munitsipalitet va 3683 ta submunitsipalitet.
 465 ta komarka, ulardan 83 tasi maʼmuriy-siyosiy funksiyaga ega.
 50 ta provinsiya, 9 tasi maʼmuriy-siyosiy funksiyalarga ega emas ammo barcha provinsiyalar Parlamentning ikkala palatasi uchun ham saylov okrugiga ega.
Amalda eng katta hokimiyat boshqaruvi imkoniyatlari munitsipalitetlarga tegishli. Provinsiya kengashlari esa kichik munitsipalitetlarni qoʻllab-quvvatlash bilangina cheklanadi. Shunga qaramay NUTS va OECD maʼlumotlarida 50 ta provinsiya (9 tasida maʼmuriy funksiya yoʻqligini hisobga olgan holda), 7 ta orol va 2 ta avtonom shahar Ispaniyaning uchinchi maʼmuriy-siyosiy boʻlinmasi sifatida qayd etilgan. Komarkalar esa ushbu roʻyxatning hech biriga kiritilmagan.

Qonun bo‘yicha munitsipalitetlar provinsiya chegaralarini kesib o‘tmaslikni talab qilsa-da, komarkalarda bunday cheklov yo‘q. Shuning uchun viloyatlarni komarkalarga mukammal bo‘linishi mavjud emas. Ular turli munitsipalitetlardan tashkil topgan alohida bo‘lingan bo‘linmalardir. Masalan, Tierra de Pinares komarkasi ikki viloyatga, Cerdanya komarkasi esa Fransiya va Ispaniyaga tegishli.

Provinsiyalar ham, kommunatlar ham munitsipalitetlar guruhidir. Mintaqaviy qonunchilik bilan belgilangan ma’muriy funksiyalarga ega bo‘lgan munitsipalitetlarning boshqa guruhlari ham mavjud. Ammo ular umuman Ispaniyaning hududiy yoki ma’muriy bo‘linmasi emas.

Provinsiyalarga taalluqli Ispaniyaning yana bir hududiy bo‘linishi mavjud bo‘lib, ular viloyat kengashlarini saylash uchun saylov okruglari bo‘lgan 431 ta sud okrugiga bo‘lingan.

Har bir darajaning nisbiy hajmi bo‘yicha 2002-yilda markaziy hukumat davlat xarajatlarining 48,7 foizini, viloyat hokimiyati 35,5 foizini va mahalliy hokimiyat 15,8 foizini tashkil etadi.

Markazlashtirishni cheklash modeli 
Muzokaralar olib borilayotganda hal etilmagan bahs-munozaralar va siyosiy keskinliklar tufayli, hududiy boʻlinish modeli Konstitutsiyaning eng noaniq va ataylab noaniq qilingan sohasi ekanligi aytilgan.

Manbalar

Adabiyotlar 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ispaniya
Ispaniya bo‘linmalari
Ispaniya siyosatiga aloqador ro‘yxatlar