yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Oʻzbekiston Xalq Harakati

"Oʻzbekiston Xalq Harakati" () — 2011-yilda Turkiyada istiqomat qiluvchi, ayni paytda "Erk" demokratik partiyasi yetakchisi boʻlgan taniqli oʻzbek muxolifatchisi va dissident Muhammad Solih tomonidan tashkil etilgan, roʻyxatdan oʻtmagan muxolifatdagi siyosiy harakat.

Tarix 
Harakat, baʼzi maʼlumotlarga koʻra, 2010-yil may oyida Berlinda, baʼzilariga koʻra, 2011-yil yozida Istanbulda dastlab „Erk“ demokratik partiyasi, „Andijon — adolat va taraqqiyot“ tashkiloti va „Tayanch“ (Yordam) guruhi koalitsiyasi sifatida tashkil etilgan. Harakat Istanbul, Praga, Varshava, Dusseldorf va Yevropaning boshqa shaharlarida oʻz qurultoylarini oʻtkazgan va oʻtkazmoqda. 2011-yil iyul oyida harakat AQShda ushbu mamlakatdagi aʼzolari va tarafdorlari uchun oʻz boʻlimini ochdi. 2011-yil 1-sentabrda, Oʻzbekiston mustaqilligining navbatdagi yilligi kunida harakat Istanbulda Oʻzbekiston hukumatiga qarshi norozilik namoyishlarini oʻtkazdi. 2012-yil mart oyida harakat Oʻzbekistondagi taksi haydovchilarini mobil guruhlarga birlashishga va butun mamlakat boʻylab norozilik namoyishlarini boshlashga chaqirdi.

28-avgust kuni Oʻzbekistonning sobiq prezidenti Islom Karimovning shoshilinch kasalxonaga yotqizilgani haqida xabarlar paydo boʻlgach, Oʻzbekiston Xalq harakatining rasmiy saytida Islom Karimov 26-avgust kuni Doʻrmon qarorgohida ziyofat va ziyofat uyushtirgani haqida maʼlumot eʼlon qilingan. 2016-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlarida oʻzbekistonlik sportchilarning misli koʻrilmagan koʻp medal qoʻlga kiritgani va yakuniy umumjamoa bahslarida Oʻzbekiston Qozogʻiston va Ukraina kabi davlatlarni ortda qoldirgan holda mamlakat tarixidagi rekord darajadagi 21-oʻrinni egallashi munosabati bilan ziyofat uyushtirilgani aytilgan. Xabarda aytilishicha, Prezident Islom Karimov oʻz qoʻl ostidagi xodimlarining ogohlantirishlariga ham quloq solmagan holda „aroq va boshqa spirtli ichimliklarni meʼyoridan ortiq ichish“ni boshlagani, shu sabab prezident kechki soat oʻnlarda hushini yoʻqotgan va ichkariga kelgan vaqtida shifokorlar yurak xuruji taxmin qilgab va ular kasalxonada tashxis tasdiqlangan.

2018-yil yanvar oyida harakat Islom Karimov davrida dissidentlarga qarshi kurashda qatnashgan Oʻzbekiston Milliy xavfsizlik xizmatining 700 dan ortiq xodimi roʻyxatini qoʻlga kiritganini eʼlon qildi. Harakatning ayrim aʼzolari Oʻzbekistonda turli muddatlarga qamoq jazosiga hukm qilingan.

Nafaqat Oʻzbekiston hukumati, balki ayrim oʻzbek muxolifatchilari va mustaqil ekspertlar orasida ham harakatni tanqid qiluvchilar koʻp. Harakatning rasmiy veb-saytiga bir necha xakerlik hujumlari uyushtirilgan va harakat har safar bunda Oʻzbekiston rasmiylarini ayblagan.

Havolalar 

 Oʻzbekiston Xalq Harakati sayti internet arxivida

Manbalar 

Oʻzbekistonda inson huquqlari
Oʻzbekiston siyosiy partiyalari
2010-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining sammiti

Markaziy Osiyo davlat rahbarlarining sammiti, rasmiy nomi Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining maslahat uchrashuvi (; ; ; ; ; ) Markaziy Osiyoning beshta postsovet respublikalari — Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston rahbarlarining (odatda prezidentlarining) sammiti shaklidagi yillik yigʻilishi.

Qoidaga koʻra, sammit navbatma-navbat shu besh shtatdan birida oʻtkaziladi. Sammitning faxriy raisi Qozogʻistonning birinchi prezidenti Nursulton Nazarboyev (barcha sammitlarda qatnashmaydi) va odatdagi raislik sammit mezboniga oʻtadi.

Tarix

Sammitlar

Reytinglar va fikrlar

Yana qarang 

 Markaziy Osiyo Ittifoqi

Manbalar

Havolalar 

Oʻzbekiston tashqi siyosati
Turkmanistonning tashqi siyosati
Tojikistonning tashqi siyosati
Qirgʻizistonning tashqi siyosati
Qozogʻistonning tashqi siyosati
Militokratiya

Militokratiya (,  militis — jangchi, askar va  — hukumat) — Harbiy kuch, harbiy diktatura, harbiylashtirilgan tuzilmalardan boʻlgan odamlar tomonidan boshqariladigan tuzilma.

Taʼrif va misollar
Militokratiya deganda harbiylar boshqaruvi tushuniladi, bunda hukmron qatlamning aylanishi asosan harbiy muhitdan amalga oshiriladi. Masalan, harbiy xuntalar Lotin Amerikasining ko‘plab davlatlari va mamlakatlarida hukmronlik qilgan, garchi ularning hammasi ham militokratiya bo‘lmagan.

Amaliy siyosat instituti direktori, Rossiya Fanlar akademiyasi Sotsiologiya institutining elitalarni o‘rganish sektori mudiri Olga Krishtanovskayaning so‘zlariga ko‘ra, hozirda Rossiyani militokratiya boshqaradi, chunki Rossiyada rahbarlik lavozimlarining yarmiga yaqini federal hukumat organlarini (2008-yil holatiga) xavfsizlik kuchlari xodimlari egallagan (1999-yilda bu ulush atigi 13% ni tashkil etgan).

Yana qarang
Boshqaruv shakllari, siyosiy rejimlar va tizimlar
Militarizm
Diktatura

Manbalar

Siyosatshunoslik
Boshqarish shakli
Yukarıçayırlı

Yukarıçayırlı - Turkiyaning Erzurum viloyati Olur tumanidagi mahalla. Aholisi 92 kishi (2022).

Manbalar 

Olur tumanidagi mahallalar
Guantanamo Bayda hibsga olingan oʻzbeklar roʻyxati

2006-yil 15-mayda Amerika Qoʻshma Shtatlari Mudofaa vazirligi Guantanamoda 7 nafar oʻzbekistonlik mahbus borligini tan oldi. Guantanamo qamoqxonalari 2002-yil 11-yanvarda Kubadagi Guantanamo harbiy-dengiz bazasida ochilgan. Bush maʼmuriyatining taʼkidlashicha, „terrorga qarshi global urushda“ olingan barcha mahbuslar ism-shariflarini oshkor qilmasdan, u yerda suddan tashqari hibsda saqlanishi mumkin. Mahbusning oila aʼzolari va doʻstlari bilishicha, ular gʻoyib boʻlishardi.

Biroq, Associated Press axborot erkinligi toʻgʻrisidagi qonunga koʻra barcha mahbuslarning ism-shariflarini soʻrab murojaat qilgan edi. Mudofaa vazirligi nima uchun ular Associated Press soʻragan maʼlumotni eʼlon qilishlari shart emasligini asoslab berdi. Ular maʼlumotni Amerika Qoʻshma Shtatlarining „milliy xavfsizligini“ himoya qilish uchun emas, balki faqat mahbusning shaxsiy hayotini himoya qilishdan manfaatdor boʻlgani uchun sir saqlashni oqladilar.

Mudofaa vazirligi ularning qonuniy murojaatlarini qabul qildi va sud qarori bilan Guantanamodagi barcha mahbuslarning shaxsini oshkor qilishga majbur boʻlgan.

DoD Guantanamoda saqlanayotganini tan olgan oʻzbekistonliklar roʻyxati 

2009-yil 26-sentyabrda Adliya vazirligi Guantanamodan uch kishi koʻchirilganligini eʼlon qildi. Ulardan biri yamanlik mahbus Alla Ali Bin Ali Ahmad boʻlib, u Yamanga qaytarildi. Yana ikki kishi Irlandiyaga koʻchirildi. Ularning ismlari sir tutildi. Reuters xabariga koʻra, Irlandiya ilgari ikki oʻzbekistonlik mahbusni olib ketishni soʻragan.

2009-yil 27-sentyabrda Associated Press ikki kishidan biri „31 yoshli Oybek Jabborov“ekanligini xabar qildi. Adliya vaziriDermot Ahern jurnalistlardan erkaklarning shaxsiy hayotini hurmat qilishni soʻradi.

Shveysariya 2010-yil 26-yanvarda oʻzbekistonlik sobiq mahbusni qabul qildi. Uning ismi yashirildi.

Yana qarang 

 Furkat Qosimovich Yusupov

Manbalar 

Oʻzbekiston-AQSh munosabatlari
Qoʻshma Shtatlardagi oʻzbekistonlik suddan tashqaridagi mahbuslar
Susanne Abbuehl

Syuzan Abbuehl (1970-yil 30-iyul) — shveytsariyalik/gollandiyalik jazz qoʻshiqchisi va bastakor.

Abbuehl yoshligida jazz va klassik musiqani eshittib katta bo'lgan, chunki uning ota-onasi musiqa ishqibozlari bo'lgan va uni tez-tez konsertlarga olib borishgan .Bolaligida u barokko musiqasini chalib, klavesinda (fartepyanaga o'xshagan asbob) saboq olgan. U 17 yoshida Los-Anjelesga ko'chib kelganidan so'ng pianino darslarini olishni boshlagan . U o'rta maktabda o'qib yurgan kezlarida AQSh va Kanadaga  ansambl tarkibida gastrolga borgan  edi. U Gaaga Qirollik konservatoriyasida tahsil oldi , Niderlandiya Janna Li  va Reychel Gould bilan birga ijrochilik va pedagogika boʻyicha magistrlik darajasiga erishdi. U Mumbaylik hind klassik qo‘shiqchisi Prabha Atre  ga shogirdi qildi. Abbuehl golland bastakori Diderik Vagenardan kompozitsiyani o'rgangan. Ijodining dastlabki davrida Abbuehl pianinochi Volfert Brederode, barabanchi Samuel Rorer va klarnetchi Kristof Mey bilan, keyinroq flugelhornchi Matti Mishel va perkussiyachi Olavi Louxivuori bilan ishlagan. U Kassandra Uilson, Shirli Xorn va Xelen Merrillni  ta'sirida musiqa olamiga kirib keldi .

Uning Aprel albomi ( ECM, 2001)  EE Kammingsning she'rlariga vokallarni o'z ichiga oladi . Albom Edison mukofotiga sazovor bo'ldi, Grammyning Gollandiya versiyasi. O'zining "Sovg'a" albomi uchun u Emili Bronte, Emili Dikkinson, Sara Teasdeyl va Uolles Stivensning so'zlaridan ilhomlanib  musiqa bastalagan.

U   boshqa jazz musiqachilari va guruhi  bilan Evropa, Shimoliy Amerika va Afrika mamlakatlarida gastrollarda bo'ldi, Monreal, Maputo, Keyptaun, Rim, Parij, Tsyurix, Oslo va boshqa Evropa shaharlarida konsert berdi.

2006-yil may oyida uning Compass albomi ECM( Mishel Portal bilan) tomonidan chiqarildi . 2013-yilda uning Der Gaukler Tag radio spektakli Prix Marulic mukofotiga nomzod etib ko'satildi. Uning ijodida mumtoz musiqa ta'sirini sezilardi. Uning badiiy o'ziga xosligi minimal asboblar va aranjirovkalar bilan ajralib turadi va uni  jazzning maxsus usuli deb ta'riflash mumkin.

Abbuehl Luzern amaliy fanlar va san'at universiteti, shuningdek, HEMU Lozannada jazz ovozi va ansambli professori darajasiga ega. 2020-yildan 2022-yilgacha   Qirollik  o'quv dargohida konservatoriyasining jazz bo'limi boshlig'i bo'lganidan so'ng, u Hochschule für Musik Bazelda jazz bo'limiga rahbarlik qildi. U butun Evropada mahorat darslarini  tashkil etdi.

Albomlari 

 Men atirgulman (Evoke, 1997)
 Aprel (ECM, 2001)
 Ida Lupino (Radio Nederland, 2002)
 Kompas (ECM, 2006)
 Sovg'a (ECM, 2013)

Tashqi havolalar 

 Official site
 Susanne Abbuehl's discography on Discogs
 announcement as head of Jazz departement at Basel University of Applied Sciences and Arts (Hochschule für Musik Basel)

Yashayotgan insonlar
1970-yilda tugʻilganlar
Shvetsariya qo'shiqchisi
Shvetsariya
Glenshesk daryosi

Glenshesk - Shimoliy Irlandiyaning Antrim okrugida joylashgan daryo. U Antrim vodiylaridan biri bo'lgan, Glenshesk vodiysidan o'tib Ballycastle dengiziga quyiladi.

Manbalar 

 http://ballycastleanglingclub.com/Glenshesk.html

Glenshesk
Shimoliy Irlandiya
Ballycastle
Zomin aeroporti

Zomin aeroporti  — Jizzax viloyatining Zomin tumanidagi aeroport. Aeroport 2023-yilning 1-sentabr kuni ochilgan. Aeroportning umumiy maydoni 60 gektarni tashkil etadi. Bu yerda 200 dan ortiq xodim ishlaydi. „Tres 001“ qurilish tashkiloti tomonidan aeroport bunyod etilgan boʻlib, uning terminali 30 yoʻlovchiga xizmat qilish uchun moʻljalangan. Aeroport majmuasi uzunligi 1,2 kilometr boʻlgan asfalt uchish-qoʻnish yoʻlagi, ikkita samolyot saqlash uchun maxsus joy, kuzatuv minorasi va toʻgʻridan-toʻgʻri aeroport binosi bilan jihozlangan boʻlib, u yerda yerusti xizmatlari (umumiy ovqatlanish, transport, suvenirlar, restoranlar, kafelar) joylashgan boʻlib, katta zal yoʻlovchilarga parvozlarni bemalol kutish imkoniyatini beradi. Ilik parvozni Zomin aeroportida LET L-410 samolyoti boshlab berdi. Chexiyada ishlab chiqarilgan LET L-410 samolyoti 19 nafar yoʻlovchini tashish quvvatiga ega. 1-sentyabr kuni u Toshkent mahalliy aeroportidan uchgan LET L-410 samolyoti Zominga ilk reysini amalga oshirdi. Parvoz vaqti 35 daqiqani tashkil etdi. Oʻsha kuni Uzbekistan Airways aviakompaniyasiga tegishli Pilatus PC-24 biznes-jeti samolyoti ham Yangi Zomin aeroportiga uchib keldi. 1-sentyabr kungi ochilish marosimida, viloyat, tuman, Uzbekistan Airways milliy aviakompaniyasi rahbarlari, shuningdek, tuman jamoatchiligi vakillari ishtirok etdi. Zomin aeroprtining ochilish marosimida viloyat hokimi Ergash Saliyev qatnashdi va tantanaliy marosimni ochib berdi. Viloyat hokimi Ergash Saliyev ochilish marosimda soʻzga chiqdi va quydagilarni takidladi:

Manbalar 

Zomin tumani
Umborne Brook

Umborne arig'i - Angliyaning Devon shahrida joylashgan suv oqimi. Janubi-sharqiy Upotterida ko'tarilib, Vidvorti va Uilmington qishloqlarining yonidan oqib o'tib, Kolitonda joylashgan Koli daryosiga quyiladi. Coly Seaton va Axmouth o'rtasida Ingliz kanaliga quyiladigan Axe daryosiga qo'shiladi.

Tristram Risdon1620-yilda bu kichik daryo oqimini Womborne deb atagan, keyinchalik esa, Richard Polwhele 1797-yilda uni Omber yoki Wombern deb atagan. Bu nom Dorsetdagi Wimborne bilan bir xil kelib chiqqan bo'lib, qadimgi inglizcha wimm so'zidan olingan bo'lib, "o'tloq" degan ma'noni anglatadi. Oqim o'z nomini Kotli cherkovidagi yo'qolgan joyda joylashgan Vomberfordga beradi.

Manbalar 

 Ingliziston daryolari ro'yxati

Havolalar 

Angliya
Devon
Piz Sena

Piz Sena (shuningdek, Vetta Sperella nomi bilan ham tanilgan)- Livigno Alps tog'laridagi tog'dir. Daryo Italiya va Shveysariya chegarasida joylashgan. Shveysariya g'arbiy tomonida Poschiavo ga qaraydi.

Manbalar

Tashqi havolalar 

 Hikrdagi Piz Sena

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Pizzo Centrale

Pizzo Centrale - bu Lepontin Alplaridagi tog' , Uri va Tisin kantonlari o'rtasidagi chegara bo'ylab joylashgan. Dengiz sathidan 2 999 metr balandlikda, u Sharqdan Gotthard dovonidan ko'rinadigan eng baland tepalikdir. Lago della Sella uning janubiy tomonida joylashgan.Uning shimoliy tomonidan ober Schatzfirn nomli muzlik joylashgan

Manbalar 
Switsstopo topografik xaritalaridan olingan.Key col Unteralppass g'arbidan 2548 metr balandlikda joylashgan

Tashqi havolalar 

 Hikr.org-da Pizzo Centrale

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Tog'lar
Muzliklar
Dengiz sath
Topografik
Sharq
Lepontin
Unteralppass
Altmann (tosh)

Altmann - Appenzell Alp tog' tizmasida joylashgan tog 'bo'lib Appenzell Innerrhoden va Sankt-Gallen kantonlarining o'rtasidagi chegarada joylashgan. U Vildxauzdan (Sankt-Gallen) shimoldagi Alpshteyn massivida, Santisdan bir necha kilometr uzoqlikda joylashgan.

Altmann - Alpshteyn tog' vodiylari ustidan taxminan 1000 metr balandlikka ko'tarilgan tik ohaktosh minorasi. Uning yo'nalishi shimoli-g'arbiy Rotshteynpassdan (2120 metr) boshlanadi va bu qulay ko'tarilish hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 

 Altmann summitpostda
 Altmann Hikrda
 Altmann sferik panorama

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Appenzel
Alpshteyn
Santis
Vodiy
Ohaktosh minorasi
Kanton
Ko'tarilish
Dima Qayum

Dima Qayum (asl ismi Dilshod Boltaboyev; 3-avgust 1983-yil, Rishton, Fargʻona viloyati) — bloger, tadbirkor, hunarmand, “Menkim, Dima Qayum” nomli kitob muallifi.

Hayoti 
Dilshod Abdullayevich Boltaboyev 1983-yil 3-avgustda Fargʻona viloyati Rishton tumanida tugʻilgan. 1990–2000-yillar davomida Rishton tumani 2-sonli umumy oʻrta taʼlim maktabida tahsil olgan.

Otasi maktabda rus tili fani oʻqituvchisi va onasi bolalar bogʻchasida tarbiyachi boʻlib faoliyat yuritgan. 2 nafar farzandi bor.

Uning taxallusi abbreviatura shaklida yaʼni “DIMA — Dilimga Iymon Marhamatingni Ayamagin”; Abduqayum oʻrniga esa qisqa qilib “Qayum” soʻzi olingan. 2017-yilda uning Facebookdagi shaxsiy sahifasida eʼlon qilingan hazil-hangomalaridan tarkib topgan “Menkim, Dima Qayum” nomli kitobi nashrdan chiqqan. 2019-yilda Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasiga aʼzo bo‘lib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputatligiga o‘z nomzodini qo‘ymoqchi boʻlgan, lekin niyati amalga oshmagan. 2020-yilda Xalqaro Islomiy xayriya tashkiloti bilan hamkorlikda xayriya tadbirini uyushtirgan.

Kutubxona buzilishi mojarosi 
Dima Qayum oʻz tashabbusi bilan 2017-yilda Rishton markazidagi dehqon bozorida xalqdan tushgan xayriya hisobiga “Roshidoniy” nomli xalq kutubxonasi ochgan. 2018-yilda yangi binoda ochilish marosimi boʻlgan. Ushbu kutubxonaga sogʻliqni saqlash vaziri Alisher Shodmonov tibbiyotga oid kitoblar sovg‘a qilgan.

2018-yilda Rishton tuman hokimiligi tarafidan kutubxonani buzish kerakligi aytilgan. Shu yili Rishton tumani markazida olib borilayotgan buzilish va qurilish ishlari oqibatida ushbu kutubxonani buzib tashlash uchun “Dehqon bozori” MCHJ boshqaruvi raisi I.Oripjonovdan ogohlantirish xati olgan. Dima Qayum oʻzi ochgan kutubxonani saqlab qolish uchun prezident Shavkat Mirziyoyevdan va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi direktori vazifasini bajaruvchi Komil Allamjonovdan yordam soʻragan. Bundan tashqari ziyoli odamlar bu voqeani Farg‘ona viloyati hokimiga yetkazishgan va hokim esa kutubxona buzilmasligini hamda zarur hujjatlar taxlab berilishini aytgan.

2019-yilda unga xalq kutubxonasi bunyod etilishi uchun yangi qurilayotgan bozor hududidan joy berilgan. Bundan soʻng esa Dima Qayum 5 nafar bozorchi ayollar hujimiga uchragan va ularni sudga bergan. Bu hujum emas, tadbirkorlarning tushunmovchili boʻlgan degan manbalar ham bor. Sud bu ayollarga nisbatan eng kam ish haqining 22 barobarida jarima to‘lashga qaror qilgan. Boʻlib oʻtgan voqealardan so‘ng Farg‘ona viloyati hokimi Shuhrat G‘aniyev Rishtonga borib Dima Qayum bilan uchrashgan va kutubxona qurilishiga o‘zi kafil bo‘lishini aytgan. Komil Allamjonov esa kutubxona qurilishi uchun mablag‘ ajratilishini ma’lum qilgan.

Havolalar 

 Dima Qayumning Facebook sahifasi
 Farg'ona: Rishton bozori/Dima Qayum kutubxonasi

Manbalar 



1983-yilda tugʻilganlar
3-avgustda tugʻilganlar
Rishtonda tugʻilganlar
Blogerlar
Oʻzbekistonlik blogerlar
Rishton tumani kishilari
Rishton tumanida tugʻilganlar
Bürglen (Albis)

Burglen (915 m) - Albisdagi  eng baland tog'. Shvetsariyaning Syurix kantonida joylashgan Tsyurix ko'lidan g'arbga tomon cho'zilgan o'rmonli tizma. U Hausen am Albis va Sihl vodiysi o'rtasida joylashgan.

Tog'ni butun cho'qqi bo'ylab o'tadigan iz kesib o'tadi. Burglenning janubiy qismida Albishornning biroz pastroq cho'qqisi (909 m) joylashgan bo'lib, u yerda panoramali restoran joylashgan.

Manbalar

Havolalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Altmann (tog'i)

Altmann - Appenzell Alp tog' tizmasida joylashgan tog 'bo'lib Appenzell Innerrhoden va Sankt-Gallen kantonlarining o'rtasidagi chegarada joylashgan. U Vildxauzdan (Sankt-Gallen) shimoldagi Alpshteyn massivida, Santisdan bir necha kilometr uzoqlikda joylashgan.

Altmann -  tog'ning ohaktosh qismi Alpshteyn tog' vodiylari ustidan taxminan 1000 metr balandlikka ko'tarilgandan so'ng boshlanadi. Uning yo'nalishi Rotshteynpassning shimoli-g'arbiy qismidan (2120 metr) boshlanadi va bu qulay ko'tarilish hisoblanadi.

Manbalar

Havolalar 

 Altmann summitpostda
 Altmann Hikrda
 Altmann sferik panorama
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Appenzel
Alpshteyn
Santis
Vodiy
Ohaktosh minorasi
Kanton
Ko'tarilish
Abu Rayhon Beruniy sharafiga nomlangan joylar

Beruniy ko'chasalari
Xobart masjidi

Xobart masjidi — Avstraliyaning Tasmaniya shtatidagi Xobart shahridagi masjid.

Tarixi 
Masjid 1985-yilda Tasmaniyadagi birinchi masjid sifatida tashkil etilgan. Hozirda Lonsston va Burni hududlarida ham masjidlar mavjud.

Arxitekturasi 
Masjid 300 nafar namozxonga moʻljallangan.

Yana qarang 

 Avstraliyada Islom
 Okeaniyadagi masjidlar roʻyxati

Manbalar

Havolalar 

 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Avstraliyadagi masjidlar
1985-yilda qurilgan masjidlar
Hünkâr Mahfili

Hunkar Mahfili — masjid namozxonasi ichidagi inshoot boʻlib, sulton, qirol oilasi va yuqori martabali davlat amaldorlari tomonidan ibodat qilish uchun foydalaniladi. U Turkiyaning Usmonli masjidida paydo bo'lgan. Ko'pincha yuqoriroqdan turib nomozxonlarni kuzatish, maxfiylikni saqlash va bo'lajak qotillardan himoya qilish vazifasini bajargan. Ko'pincha Hünkar Kasriga biriktiriladi.

Yana qarang 
 Maqsura

Manbalar

Havolalar 
 
Masjidlar
Muhammad VI masjidi

Muhammad VI Sivilizatsiyalar muloqoti markazi () — Chilining Coquimbo shahridagi masjid. Tuzilma Marokashdagi Kutubiyya masjidining nusxasi hisoblanadi. U Marokash Qirolligi va Coquimbo munitsipaliteti tomonidan moliyalashtirilgan, Marokash qiroli Muhammad VI sharafiga nomlangan. Masjid har yili 25 ming kishini qabul qiladi.

Qurilish marokashlik arxitektor Faissal Cherradi boshchiligida 2004-yilda boshlangan va 2007-yilda yakunlangan. Binoni oʻsha paytdagi Coquimbo meri Oscar Pereira va Marokash delegatlari ochib bergan.

Majmuada madaniyat markazi, kutubxona va muzey ham mavjud. Coquimbo munitsipaliteti va Marokashning Chilidagi elchixonasi tomonidan moliyalashtirilgan, rekonstruksiya loyihasi 2019-yilda boshlangan.

Yana qarang 

 Chilida Islom
 Mezquita As-Salom

Manbalar

Havolalar 

 Muhammad VI Sivilizatsiyalar muloqoti markazi

Chilidagi masjidlar
2007-yilda qurilgan bino va inshootlar
2007-yilda qurilgan masjidlar
Bahman

Bahman () — Eron va Afgʻonistonning rasmiy hijriy yil taqvimi oʻn birinchi oyi. Bahman oyi oʻttiz kundan iborat boʻlib, Grigoriy taqvimi boʻyicha yanvar oyida boshlanadi va fevralda yakunlanadi. Ushbu oy muchal yil hisobi boʻyicha Qovgʻa burjiga toʻgʻri keladi.

Bahman qish faslining ikkinchi oyi boʻlib, undan keyingi oy Esfand hisoblanadi.

Zamonaviy fors tilida „bahman“ soʻzi „qor koʻchkisi“ degan maʼnoni anglatadi. Bahman, shuningdek, Vohu Manahning zamonaviy shakli deb hisoblanadi. „Vôhü Manö“ soʻzi ikki qismdan iborat boʻlib, „Vôhü“ vah oʻzagidan kelib chiqqan va proto-hind-yevropacha tilda ves — hurmat qilmoq, hayratda qolmoq, „Manö“ soʻzi esa ehtiros, qatʼiyat, ruh, aql kuchi degan maʼnolarni bildiradi. Vohu Manah, shuningdek, zardushtiylikda sof aql, ruh yoki mutlaq ong degan tushunchaga ham ega.

Bu oydagi muhim voqealar 

 1302-yil Bahman oyining 4-kuni — 1924 yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarining ochilish marosimi Fransiyaning Chamonix shahrida boʻlib oʻtgan.
 1279-yil Bahman oyining 8-kuni — Beysbol Oliy Ligasini tashkil etuvchi ikki liganing kichigi, sobiq mintaqaviy kichik liga — Amerika Ligasi Gʻarbiy ligani oʻz ichiga olgan jamoalar asosida rasman tashkil etilgan.
 1252-yil Bahman oyining 13-kuni — Beysbol Oliy Ligasini tashkil etuvchi ikki liganing eng kattasi boʻlgan Milliy ligaga asos solingan.
 1323-yil Bahman oyining 13-kuni — Manila jangi (1945) boshlangan.
 1326-yil Bahman oyining 14-kuni — dastlab Shri Lanka, soʻngra Seylon davlatlari hamdoʻstlik doirasida toʻliq Dominion maqomiga ega boʻlgan mustaqil davlatga aylangan.
 1357-yil Bahman oyining 22-kuni — Eron inqilobi yakunlangan.
 1394-yil Bahman oyining 15-kuni — Bangladesh bankida oʻgʻirlik sodir etilgan kun.

Bu oyda tugʻilgan shaxslar 

 1297-yil Bahman oyining 10-kuni — Zamonaviy Beysbol Oliy Ligasining birinchi afro-amerikalik oʻyinchisi Jackie Robinson vafot etgan.
 1364-yil Bahman oyining 24-kuni — Nyu-York Mets professional beysbolchisi, Jeff Fraizerning ukasi, Olimpiada kumush medali sovrindori Todd Fraizer vafot etgan.

Kuzatuvlar 

 Bahman oyining birinchi va uchinchi haftalari — Xitoy Yangi yili.
 Bahman oyining uchinchi yoki toʻrtinchi yakshanbasi — Super Bowl Sunday kuni.
 Baxman oyining oxirgi dushanbasi — AQShda Prezident kuni.
 Bahman oyining 2-kuni — Zardushtiylikning Bahmanagan bayrami nishonlanadigan kun.
 Bahman oyining 6-7-kunlari -Hindistonda Respublika kuni va Avstraliya kuni.
 Bahman oyining 10-kuni — Sadeh nomli () Eron olov festivali kuni.
 Baxman oyining 16-kuni — Shri-Lanka milliy kuni.
 Bahman oyining 22-kuni — Islom inqilobi kuni.
 Bahman oyining 25-26-kunlari — Avliyo Valentin kuni.

Manbalar 

Eron kalendari oylari
Keizerstraat masjidi

Ahmadiya Anjuman Ishoat Islom masjidi yoki Keizerstraat masjidi — Surinamdagi Paramaribo shahridagi Lahor Ahmadiya Harakatining bosh qarorgohi, Surinam Islom Uyushmasi (SIV) tarkibiga kiradi. Masjid Neve Shalom ibodatxonasiga tutash Keizerstraat hududida joylashgan.

Tarixi 
Paramaribo musulmon jamiyati 1929-yilda tashkil topgan. Uning birinchi masjidi, minorali yogʻoch toʻrtburchak binosi 1932-yilda qurib bitkazilgan. 1979-yilda boks afsonasi Muhammad Ali masjidga tashrif buyurgan.

Hozirgi masjid 1984-yilda qurib bitkazilgan.

Yana qarang 

 Surinamda Islom

Manbalar

Havolalar 

 Paramaribo shahri, Keizerstraat 88

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Pokiston diasporasi
1984-yilda qurilgan masjidlar
Surinamdagi Ahmadiya masjidlari
Penshurst masjidi

Penshurst masjidi Sidney janubidagi Penshurst shahri chekkasidagi George koʻchasida joylashgan masjiddir. Masjid Avstraliya Islom jamiyati Bosniya va Gersegovina tomonidan nazorat qilinadi.

Penshurst masjidi 1986-yilda Bosniya jamoasi tomonidan Penshurstdagi 445-447 Forest Road manzilida sotib olingan. Masjid 30 yildan ortiq vaqtdan buyon bagʻrikenglik tarixiga ega boʻlgan musulmon jamoasining ehtiyojlariga xizmat qilmoqda.

Tarixi 
Penshurst masjidining dastlabki qurilishi 1970-yillarning oxirida bosniyalik muhojirlar tomonidan tashkil etilgan Avstraliya Bosniya Islom Jamiyatining tashkil etilishiga borib taqaladi.

Yana qarang 

 Avstraliyada Islom
 Okeaniyadagi masjidlar roʻyxati

Manbalar 

Sidneydagi masjidlar
1983-yilda qurilgan masjidlar
Dubay katta masjidi

Dubay katta masjidi () — Birlashgan Arab Amirliklari Dubay amirligiDubay shahridagi masjid. Toʻqimachilik bozori va Dubay muzeyi oʻrtasida, Bur Dubay hududidagi kichik ariq yaqinida joylashgan. Dastlab 1900-yilda qurilgan. Keyin buzib tashlangan va 1960-yilda qayta qurilgan. Keyin 1998-yilda (hozirgi) qayta tiklangan. Hozirda 1200 tagacha namozxonni sigʻdira oladi. Musulmon boʻlmaganlarga har kuni yakshanbadan payshanbagacha ertalab soat 9 dan 11:30 gacha bepul sayohatlar uchun masjidga kirishga ruxsat berilgan. Masjid Dubayning diniy va madaniy hayotining markazi hisoblanadi.

Tarixi 
Masjid dastlab Qur’onni oʻrganishga bagʻishlangan maktab boʻlib, maktabxona nomi bilan mashhur. 1900-yilda Qur’onni yodlashni oʻrganuvchilar uchun birinchi talabalarini qabul qilgan. Bu bino 1960-yilda xuddi shu joyda yangi masjid bilan almashtirilgan, bu esa oʻz navbatida 1900-yildagi asl nusxaga yaqinroq uslubda 1998-yilda qayta qurilgan. Ushbu masjid Dubaydagi eng katta masjidlardan biri boʻlib, eski shaharda hukmron bino hisoblanadi.

Arxitekturasi 
Masjid minorasi . Dubaydagi eng baland minoradir. Mayoqqa oʻxshaydi. Qumli-kulrang devorlar odatda bezaksiz, lekin kirish fasadining beshta ustuni tepasida katta Qur’on yozuvi boʻlib, ular olti pogʻonali qisqa masofaning tepasida joylashgan. Baland minorali 45 ta kichik va toʻqqizta kattaroq gumbazlar mavjud. Yogʻoch derazalar qoʻlda yasalgan vitraylar bilan jihozlangan va eski Bur Dubay shahri bilan yaxshi uygʻunlashgan va minorasi Onadoʻli meʼmorchiligi uslubida yaratilgan. Masjidga tashrif buyuruvchilarga konservativ tarzda kiyinish tavsiya etiladi. Masjid 1200 nafargacha namozxonga moʻljallangan. Eng yaqin metro bekati Al Fahidi.

Yana qarang 

 Jumeirah masjidi
 Birlashgan Arab Amirliklarida Islom

Manbalar 

Gumbazli masjidlar
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Katta masjidlar
1900-yilda qurib bitkazilgan masjidlar
1998-yilda qurib bitkazilgan masjidlar
Dubaydagi masjidlar
Boliviyada Islom

Boliviya asosan nasroniylar mamlakati boʻlib, musulmonlar juda ozchilikni tashkil qiladi. Boliviya konstitutsiyasiga koʻra, mamlakat dunyoviy davlat. Shu sababli musulmonlar mamlakatda diniy targʻibot qilish va ibodatxonalar qurishda erkindir. Boliviyada islom boʻyicha statistik maʼlumotlarga koʻra, musulmonlar soni ikki ming atrofida boʻlib, 11.220.000 aholining 0,017 foizini tashkil qiladi.

2004-yilda birinchi rasmiy sunniy masjidi Yebel An Nur masjidi La-Pasda tashkil etilgan. Yebel An Nur masjidi Santa Kruzdagi sunniy Boliviya islom markazi bilan yaqin aloqada bo'lib, o'zini o'zi moliyalashtiradi.

Yana qarang 

 Lotin Amerikasi musulmonlari
 Lotin musulmonlari
 Mamlakat boʻyicha islom

Manbalar

Havolalar 

 Boliviyada islom
 Boliviyadagi sunniylar

Davlatlarga koʻra Islom
Janubiy Amerikadagi Islom
Boliviyada islom
Dey (oy)

Dey () — Eron va Afgʻonistonning rasmiy hijriy yil taqvimi oʻninchi oyi. Ushbu oy oʻttiz kundan iborat, Grigoriy taqvimi boʻyicha dekabr oyida boshlanib, yanvar oyida tugaydi. Dey oyi muchal yil hisobiga koʻra togʻ echkisi burjiga toʻgʻri keladi.

Oy nomi „Dadushō“ soʻzidan olingan boʻlib, „yaratuvchi“ (yaʼni Axura Mazda) degan maʼnoni anglatadi.

Muhim voqealar 

 1363-yil Dey oyining 10-kuni — Bandar-Seri-Begavandagi ommaviy marosimda Bruney sultoni Hassanal Bolkiah Bruneyni suveren, mustaqil davlat deb eʼlon qilgan.
 1370-yil Dey oyining 5-kuni — Sovet Ittifoqining parchalangan kun.
 1388-yil Dey oyining 9-kuni — 2009-2010-yillardagi Eron saylovlaridagi norozilik namoyishlari paytida konservativ qarshi namoyishlar oʻtkazilgan.
 1345-yil Dey oyining 27-kuni — Milliy futbol ligasi va Amerika futbol ligasi oʻrtasida Los-Anjelesdagi (Kaliforniya shtati) Los-Anjeles memorial kolizeyida superkubok oʻyinlari oʻtkazilgan.

Bu oyda vafot etganlar 

 1351-yil Dey oyining 5-kuni — AQShning 33-prezidenti Harry S. Truman vafot etgan.
 1385-yil Dey oyining 5-kuni — AQShning 38-prezidenti Gerald Ford vafot etgan.
 1311-yil Dey oyining 15-kuni — AQShning 30-prezidenti Calvin Coolidge vafot etgan.
 1297-yil Dey oyining 15-kuni — AQShning 26-prezidenti Theodore Roosevelt vafot etgan.

Kuzatuvlar 

 Dey oyining 1-kuni — Axura Mazda bayrami.
 Dey oyining 3 yoki 4-kuni — Rojdestvo arafasi.
 Dey oyining 4 yoki 5-kuni — Grigoriy taqvimidan foydalanuvchi Eron nasroniylari tomonidan Rojdestvo kuni nishonlanadi (Grigoriy taqvimi boʻyicha 25-dekabr).
 Dey oyining 5 yoki 6-kuni — Boks kuni.
 Dey oyining 10 yoki 15-kuni — Yangi yil kuni (Grigoriy taqvimi boʻyicha).
 Dey oyining 11-kuni — Zartosht No-Diso kuni (zardushtiylar bayrami, zardushtiylikning eng muqaddas kunlaridan biri)
 Dey oyining 16 yoki 17-kuni — Anʼanaviy Epifaniya va Arman Rojdestvosi kuni.
 Dey oyining 17 yoki 18-kuni — Efiopiya Rojdestvosi kuni.
 Dey oyining 29 yoki 30-kuni — Anʼanaviy Epifaniya (Yulian taqvimi) nishonlanadigan kuni.

Yangi yildan keyingi yanvar oyining birinchi yakshanbasida Epifaniya bayramini nishonlaydigan mamlakatlar uchun ushbu kun Dey oyining uchinchi yakshanbasiga toʻgʻri keladi.

Manbalar 

Eron kalendari oylari
Kaçar

Kaçar — turkcha familiya. Familiya bilan boʻgliq taniqli odamlarga quyidagilar kiradi:

 Betul Kaçar — turk-amerikalik astrobiolog
 Giray Kaçar (1985-yilda tugʻilgan), turk futbolchisi
 Hasan Hüseyin Kaçar (1988-yilda tugʻilgan), turkiyalik parasportchi oʻrta va uzoq masofalarga yuguruvchi

Familiyalar
Esfand

Esfand () — Eron va Afgʻonistonning rasmiy hijriy yil taqvimi oʻn ikkinchi va oxirgi oyi. Ushbu oy yigirma toʻqqiz kundan, kabisa yilida esa oʻttiz kundan iborat. Esfand Grigoriy taqvimi boʻyicha fevral oyida boshlanib, mart oyida tugaydi. Ushbu oy dariy tilida Hut, pushtu tilida Kab deb nomlanadi.

Esfand oyi qish faslining uchinchi va oxirgi oyi hisoblanib, undan keyin Farvardin oyi keladi.

Voqealar 

 1292-yil Esfand oyining 28-kuni — xokkey tarixidagi birinchi Stanley kubogi finalida Toronto xokkey klubi Milliy xokkey assotsiatsiyasi (NHA) chempion jamoasi Tinch okeani sohilidagi xokkey assotsiatsiyasi (PCHA) chempioni Viktoriya Aristokratlariga qarshi oʻyinda gʻalaba qozongan.
 1316-yil Esfand oyining 26-kuni — Germaniyaning Avstriyani oʻziga qoʻshib olish maqsadida Anshlyuss siyosati amalga oshirilgan.
 1328-yil Esfand oyining 13-kuni — Hindistonning Nyu-Dehli shahrida 1951-yilgi Osiyo oʻyinlarining ochilish marosimi boʻlib oʻtgan, ushbu musobaqa sport tarixidagi ilk Osiyo oʻyinlari hisoblanadi.
 1366-yil Esfand oyining 3-kuni — SSSRda Askeran gʻalayonlari — Qorabogʻ mojarosi boshlangan.
 1373-yil Esfand oyining 29-kuni — Tokio metrosiga sarin hujumi amalga oshirilgan.
 1384-yil Esfand oyining 12-kuni — Jahon beysbol klassikasining ilk oʻyinlari — 2006-yilgi zamonaviy xalqaro beysbol turniri ochib berilgan.
 1389-yil Esfand oyining 20-kuni — Yaponiyaning Fukusima shahrida kuchli zilzila sodir boʻlgan.
 1400-yil Esfand oyining 5-kuni — 2022-yilda Rossiya Ukrainaga bostirib kirgan.

Kuzatuvlar 

 Esfandning 5-kuni — Sepandārmazgān, yaʼni qadimgi Eronda ayollar kuni.
 Esfandning 5-6-kunlari — Vatan himoyachilari kuni, Bruney milliy kuni.
 Esfandning 6-7-kunlari — Estoniyada Mustaqillik kuni.
 Esfandning 12-13-kunlari — Bolgariyada Ozodlik kuni.
 Esfandning 15-kuni — Eronda daraxtzorlar kuni. Odatda, 5-mart sanasidan boshlanadigan daraxtzorlar kuni Qayta ishlanadigan tabiiy resurslar haftaligidan boshlanadi va 12-martda tugaydi.
 Esfandning 17-18-kunlari — Xalqaro xotin-qizlar kuni.
 Esfand oyining 26-27-kunlari — Avliyo Patrick kuni.
 Esfand oyining 28-29-kunlari — Avliyo Jozeph kuni.
 Esfand oyining oxirgi seshanbasi — Eronning Chaharshanbe Suri festivali (ushbu bayram Navroʻz yaʼni Eron Yangi yilining ilk festivali hisoblanadi) nishonlanadigan kun.

Marosimlar va bayramlar 

 Fonuslar bayrami — Xitoy Yangi yilidan keyin 15 kun davomida oʻtkaziladi, ushbu bayram kunlari shu oyning birinchi yoki ikkinchi haftasiga toʻgʻri keladi.
 Frawardigan — Zardushtiylarning oʻliklarni xotirlash davri, ushbu davr odatiy yillarda Esfand oyining 19-29-kunlariga, kabisa yilida 20-30-kunlariga toʻgʻri keladi.

Vafot etganlar 

 1391-yil Esfandning 16-kuni — 1999-yildan to 2013-yil (oʻlimiga qadar) Venesuela prezidenti Hugo Chávez vafot etgan.
 1308-yil Esfandning 17-kuni — Bosh sudya va AQShning 27-prezidenti William Howard Taft vafot etgan.
 1390-yil Esfandning 18-kuni — akademik, yozuvchi, tarjimon Simin Daneshvar vafot etgan.

Manbalar 

Eron kalendari oylari
Tovačov

Tovačov ()—Chexiyaning Olomuk viloyatining Přerov tumanidagi shahar. Unda 2500 ga yaqin aholi istiqomat qiladi. Tarixiy shahar markazi yaxshi saqlanib qolgan va shahar yodgorliklari hududi sifatida ro'yxatga olingan.

Ma'muriy qismlari 

Annín qishlog'i Tovačovning ma'muriy qismi hisoblanadi.

Joylashuvi 
Tovačov Přerovdan taxminan   g'arbda va  Prostejovdan  sharqda, Yuqori Morava vodiysida joylashgan. Morava va Bečva daryolarining deltasida joylashgan. Moravaning irmoqlaridan biri bo'lgan Mlynsky náhon shahar bo'ylab oqib o'tadi.

Hudud suv havzalariga boy. Mlynsky náhonda to'rtta baliq hovuzlari tizimi mavjud. Hradecky hovuzi Tovačovdagi eng katta suv havzasidir. Delta yaqinida 1950-yillarda shag'al qazib olingandan keyin hosil bo'lgan to'rtta sun'iy ko'l mavjud. Ular birgalikda dan ortiq maydonni egallaydi.

Tarixi 
Tovačov nomi 1203-yilga tegishli yozma manbalarda uchraydi. Tashkil etilganidan ko'p o'tmay, daryolar bo'ylab olib boradigan savdo yo'llarining muhim chorrahasiga aylandi. Tovačov mulklarining eng mashhur egalari Cimburk oilasi (1349-1502), Pernštejn oilasi (1503-1597), Salm oilasi (1600-1715) va Küenburg oilasi (1763-1887) edi.

Birinchi hovuzlar 1464-yilda Cimburklik Yan Tovačovskiy tomonidan tashkil etilgan. Pernshteynlar hukmronligi davrida yana bir hovuzga asos solingan. Hovuzlar O'ttiz yillik urushda shikastlangan va 18-asrda yo'q qilingan. Ikkinchi jahon urushidan keyin ular qisman yangilangan.

Tovačov - Avstriya-Prussiya urushidagi kichik to'qnashuvlar sodir bo'lgan hudud hisoblanadi. 1866-yil 16-iyulda Tobitschau jangida prussiyaliklar avstriyaliklarni mag‘lub etishgan.

Demografiyasi 
2021-yil holatiga ko'ra shaharchada 2 421 nafar aholi istiqomat qiladi

Diqqatga sazovor joylari 

Shaharni mamlakatdagi eng qadimgi Uyg'onish davri shahri sifatida tavsiflash mumkin. Shahar maydoni 1475-yilda tashkil etilgan. Eng qimmat yodgorliklar orasida Uyg'onish davri portali joylashgan shahar hokimiyati bor. Shahar maydonidagi favvora 1692-yilga  qurilgan.

Asosiy diqqatga sazovor joy - Tovačov qal'asi. Qal'a dastlab 11-asrning ikkinchi yarmida qurilgan, keyinchalik 15-asrda Cimburk oilasi tomonidan qayta qurilgan. Qal'a minorasi 1492-yilda qurib bitkazilgan va uning balandligi  ni tashkil etadi. Uning shu yildagi Uyg'onish davri portali Alp tog'larining shimolidagi eng qadimgi Uyg'onish  davri yodgorligi hisoblanadi.

Chexiya Respublikasining eng qadimgi ibodatxonasi XV asrdagi ibodatxona va yahudiy qabristonlaridir. Bugungi kunda sobiq ibodatxona Chexoslovakiya husitlar cherkovi sifatida xizmat qiladi.

Hradecký hovuzining yaqinida Tobitschav jangining yodgorligi mavjud.

Taniqli odamlari 

 Sidonie Grünvald-Zerkovitz (1852-1907), avstriyalik yozuvchi, shoir va modelyer
 Hugo Kauder (1888-1972), avstriyalik bastakor va pedagog
 Klement Slavicki (1910-1999), bastakor
 Rudolf Bereza (1942–2014), dissident

Manbalar

Havolalar 

 

Chexiya shaharlari
Chexiya
Alifbo boʻyicha aholi punktlari  Chex Respublikasidagi qishloqlar
Olsen (familiya)

Bu yerda Olsen familiyasi bogʻliq insonlar roʻyxati berilgan:
 Aase Olesen (1934-2013), Daniya siyosatchisi
 Andrea Olsen (Xitoyda tugʻilgan 1961) — amerikalik siyosatchi
 Angel Olsen (Xalqaro) (1987) — amerikalik qoʻshiqchi.
 Anton Olsen (AQSh dengiz kuchi) (1873-1924), Ispaniya-Amerika urushida faxriy medal sohibi
 Ben Olsen (1977), amerikalik futbolchi
 Bjørk Herup Olsen (Xalqaro) (1991-yil tugʻilgan), Feroy sportchisi
 Bjørnar Olsen (Xitoyda 1958-yilda tugʻilgan), norvegiyalik arxeolog
 Brian Olsen (dunyo 1975) — amerikalik aralash jangchi
 Karsten Olsen (1891-1974), Daniyalik oʻsimlik ekolog va fiziolog
 Charlz Olsen (1910-1970) — provokativ uslubi va katta asarlari bilan mashhur amerikalik shoir
 Dorothy Olsen (1916-2019), Amerikalik samolyot uchuvchisi va Xotin-qizlar havo kuchlari xizmati uchuvchilari (WASPs) aʼzosi
 Elizabet Olsen (tugʻilgan 1989), amerikalik aktrisa
 Erik Christian Olsen (dunyoda 1977 yilda tugʻilgan), amerikalik aktyor
 Frans Olsen (1945-yilda tugʻilgan), UCLA-da amerikalik huquq professori, feminist huquqshunos
 GʻGeri Olsen (1957-2000), ingliz aktyori
 Harold Olsen (1895-1953), amerikalik kollej sport murabbiyi
 Jimmy Olsen, DC Komiksning „Superman“ hikoyalarida paydo boʻlgan fiksiyaviy shaxs
 Tulip Olsen, animatsiya antologiya seriyasining Infinity Train birinchi kitobida asosiy shaxsBechora poezd

Yana qarang 

 Olson (oʻz familiyasi)
 Olsson

Manbalar 

Familiyalar
Annacloy daryosi

Annacloy daryosi- Shimoliy Irlandiyadagi County Down shahrida joylashgan daryo bo'lib, Dromara tepaligi va Strangford Lough orqali oqib o'tadi.

Avvalgi 
Ballynahinchning sharqiy qismidan oqib o'tadigan, Ballynahinch daryosi va Krossgarning  janubidan oqib o'tadigan, Karson to'g'on daryolari Kilmorda qo'shiladi. Bu birlashgan oqimga Annakloy daryosi deb ataladi. Oqim Quoile daryosidan pastga tushib, Strangford Lofning janubi-g'arbiy qismiga qo'shilib ketadi. Downpatrick .

Annacloy daryosini Stranford Loughgacha bo'lgan, qismining nomi Annacloy daryosidan, Quoile daryosi nomiga o'zgartirildi.

Manbalar 

 Irlandiya daryolari
 Shimoliy Irlandiyada tarkibidagi daryolar ro'yxati

Havolalar 

Shimoliy Irlandiya
Daryolar
Gyote nomidagi 60-sonli IDUM

{
    "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {
        "marker-color": "#000000",
        "marker-size": "medium",
        "marker-symbol": "school"
      },
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
         69.278447,
          41.296017
        ]
      }
    }
  ]
}
Gyote nomidagi 60-sonli IDUM — Toshkent shahridagi nemis tilini chuqurlashtirgan holda oʻqitishga ixtisoslashgan davlat maktab muassasasi. 2019-yildan maktab nemis yozuvchisi Iogann Volfgang fon Gyote nomi bilan ataladi. Ushbu maktab Oʻzbekistondagi eng yaxshi 10 ta davlat taʼlim muassasalari qatoriga kiradi.

Tarixi 
1917-yilda Gogol koʻchasida (hozir Istiqbol koʻchasi) ixtisoslashtirilgan temir yoʻl maktabi ochildi. 1920-yilda maktab 60-sonli ixtisoslashtirilgan maktab deb oʻzgartirildi va V. A. Shumilov direktor etib tayinlandi. 1962-yilda 60-maktab nemis tilini chuqur oʻrganadigan ixtisoslashtirilgan maktabga aylantirildi. 1985-yilda maktab binosi Chexov koʻchasi, 23-uyga koʻchirildi. Eski binoda hozirda Fransiyaning Oʻzbekistondagi elchixonasi joylashgan. 1991-yilda Tatyana Nekrasova 60-sonli maktab direktori boʻldi. 2019-yildan maktab nemis yozuvchisi Iogann Volfgang fon Gyote nomi bilan ataladi. 2022-yilda maktab binosida kapital taʼmirlash ishlari yakunlanib, ikkinchi binosi qurildi. 2022-yil 1-noyabr kuni Germaniya tashqi ishlar vaziri Annalena Berbok maktabga tashrif buyurib, oʻquvchilarning bilim darajasini yuqori baholadi.

Faoliyat 
Gyote nomidagi 60-sonli IDUM oʻquvchilarni Germaniya universitetlarida oʻqish uchun zarur boʻlgan xalqaro til diplomini (DSD) olishga tayyorlash markazidir. 1996-yildan beri maktab Germaniyaning Xorijdagi maktablar markaziy idorasi (Zentralstelle für das Auslandsschulwesen, ZfA) bilan hamkorlik qiladi.

2020-yildan beri Vikipediyada maqolalar yozish uchun tashkil etilgan „Wikischool“ klubi oʻz faoliyatini yuritib kelmoqda. 2023-yilda maktab oʻquvchisi Yaroslav Galiyev „Viki Yerni Sevadi Oʻzbekiston 2023“ foto tanlovida, Azizbek Karimov va Azimxon Abbosxonov esa WikiStipendiya II doirasidagi „Tarjima marafonida“ sovrindor boʻlishgan.

Taniqli bitiruvchilar 
 Irina Semenova — oʻzbekistonlik shaxmatchi, xalqaro FIDE hakami.
 Maksim Shin — tennis boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi.
 Sardor Abdukarimbekov — qilichbozlik boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasida Jahon chempioni.
 Viktoriya Nikiforova — badiiy gimnastika boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasida Osiyo chempioni.

Galereya

Manbalar 

Oʻzbekistondagi maktablar
Blefaroxalaz

Blefaroxalaz  — ko'z qovogʻining yallig'lanishi boʻlib, u koʻz qovoqlarining shish kuchayishi bilan tavsiflanadi, bu esa choʻzilish va keyinchalik  koʻz toʻqimasi asrining atrofiyasi, bu esa chekka qopqogʻida ortiqcha burmalar hosil boʻlishiga olib keladi. Odatda faqat yuqori koʻz qovoqlariga taʼsir qiladi va bir tomonlama yoki ikki tomonlama boʻlishi mumkin.

Patofiziologiya 
Blefaroxalaz — har biri bir necha kun davom etadigan koʻz qovogʻining ogʻriqsiz shishishi davriy xurujlari natijasidir. Bu mahalliylashtirilgan
angioedemaning bir shakli ekanligiga ishoniladi, yaʼni toʻqimalarda suyuqlikning tez toʻplanishi. Davriy epizodlar terining noziklashishi va atrofiyasiga olib keladi. Levator superioris mushaklarining shikastlanishi yuqori koʻz qovogʻining ptozisi ​​yoki koʻz qovogʻining tushishiga olib keladi, bu yerda mushaklar endi koʻz qopqogʻini ushlab turolmaydi.

Sabablari 
Blefaroxalaz koʻp hollarda idiopatikdir, yaʼni sabab nomaʼlum. Blefarokalaz bilan bogʻliq tizimli holatlar buyrak agenezi, vertebral buzilishlari va tug'ma yurak nuqsonlaridir.

Epidemiologiya 
Keksa odamlarga qaraganda yoshlarda tez-tez uchraydi.

Murakkabliklar 
Blefarokalazning asoratlari konʼyunktival giperemiya, kimoz, entropion, ektropion va ptozisni oʻz ichiga olishi mumkin.

Differentsial diagnostika 
Dermatoxalaz baʼzan blefaroxalaz bilan chalkashib ketadi, lekin ular ikki xil muammodir.

Davolash / Jarrohlik 
Maxsus oʻqitilgan jarroh, masalan, plastik jarroh yoki oftalmolog, tegishli jarrohlik amaliyotini hal qilish va amalga oshirish uchun talab qilinadi. Blefarokalaz uchun quyidagi muolajalar koʻrsatiladi:* Burmaning tashqi levator aponevrozi
 Blefaroplastika* Yanal kantoplastika
 Sebumni olib tashlash Ular sindrom tugagandan soʻng blefarokalaz bilan atrofiyalangan toʻqimalarni tuzatish uchun ishlatiladi.

Manbalar

Havolalar 
 Blefarokalaz boʻyicha Optometriya qoʻllanmasi maqolasini koʻrib chiqish
 Blefarokalaz bilan ogʻrigan bemorning surati* BJO maqolasining qisqacha mazmuni Blefarokalaz

Oftalmologiya
Koʻz kasalliklari
Koʻz qovoqlarining eversiyasi

Koʻz qovoqlarining eversiyasi (sinonimi: koʻz qovoqlarining ektropioni) — bir yoki ikkala koʻz qovogʻining holatining oʻzgarishi, bunda koʻz qovogʻining cheti koʻz olmasining orqasida qolishi yoki pastga burilishi, buning natijasida shilliq qavat tashqariga buriladi. Spastik, paralitik, qarilik va sikatrik inversiyalar mavjud.

Etiologiyasi va patogenezi 
Tsikatrisli eversiya teri koʻz qovogʻi yaralar, kuyishlarlardan keyin, tizimli lupus eritematosus, ixtioz (Arlekin ixtiozi, lamellar ixtioz, ehtimol ixtioz mavjud boʻlgan sindromlar bilan) va boshqa patologik jarayonlar. Spastik eversiya orbital qismning orbicularis oculi mushak qisqarishi natijasida yuzaga keladi. Keksalik bu mushakning zaifligining natijasidir Paralitik eversiya faqat pastki qovoqda paydo boʻladi va yuz nervi falaj boʻlganda paydo boʻladi.
Koʻz qovoqlarining inversiyasi (qaytariladigan) konʼyunktivni tekshirish paytida yoki jarrohlik aralashuvlar paytida diagnostik protsedura sifatida ham amalga oshiriladi.

Klinikasi 
Koʻz qovogʻining cheti ko'zdan orqada qoladi yoki pastga buriladi, buning natijasida shilliq qavat tashqariga buriladi. U asta-sekin quriydi va hajmini oshiradi. Koʻz qopqogʻi bilan birga lakrimal punktum koʻzdan chiqib ketadi, bu esa terining lakrimatsiya va maseratsiyasiga olib keladi. Palpebral yoriqning yopilmasligi natijasida keratit rivojlanishi mumkin, keyin esa shox parda xiralashishiga olib keladi.

Diagnostika 
Koʻz qovoqlari kasalliklarini tashxislash oddiy va nafaqat shifokor, balki bemorning oʻzi uchun ham ochiqdir. Tashqi tekshiruv vaqtida koʻz qovoqlarida oʻzgarishlar aniqlanishi mumkin. Yon yoritish yordamida batafsilroq tekshirish bilan koʻz qovoqlarida yanada nozik oʻzgarishlarni aniqlash mumkin.

Davolash 
Spastik eversiya uchun — uning sababini bartaraf etishga qaratilgan terapiya. Koʻz qovogʻining inversiyasining boshqa turlari uchun jarrohlik koʻrsatiladi. koʻrish uchun prognoz qulay. Kosmetik nuqson va lakrimal drenajning tiklanishi eversiyaning turi va darajasiga, shuningdek, operatsiyaning oʻz vaqtida va toʻgʻriligiga bogʻliq.

Manbalar

Adabiyot 
 Oftalmologiya boʻyicha qoʻllanma. ostida. E. S. Avetisov tomonidan tahrirlangan. Moskva: Tibbiyot, 1978 yil

Koʻz kasalliklari
Dame Mary Cook

Dame Mary Cook (24-sentyabr 1950-yilda tugʻilgan) Avstraliya Bosh vazir Sir Joseph Cookning rafiqasi.

Tarjimai holi

Bolalik yillari 
1885-yilda Mary Turner 22 yoshligida Joseph Cook turmush quradi. Mary shu kungacha sakkiz yil maktabda oʻqituvchi boʻlgan. Oʻz ishini Chesterton qizlar maktabi oʻqituvchisi lavozimida ish boshlandi, 1885-yilga kelib boshqaruvchi yordamchisi boʻldi. Mary, Cook kabi, Staffordshire konchilar oilasidan edi. Oʻzining aka-ukalari va eriga yozishni va oʻqishni oʻrgatgan. Lithgowda Cook kechqurun dars olar edi va shu bilan birga kitob oʻqish bilan shugʻullanar edi.

Koʻchish davri 
1891-yilga kelib, ular turmush qurib, Avstraliyaga koʻchib ketgandan olti yil oʻtgach, juftlikning uch nafar oʻgʻli farzandli boʻllishadi va Joseph Cook Yangi Janubiy Wels parlamentiga oʻtirgan edi. 1901-yilga kelib ular olti nafar farzandli boʻlishdi. Mary Cook Sidneydagi katta uy-joyga egalik qilgan va 1886-yildan 1906-yilgacha farzandlari soni sakkiz nafarga yetdi. Cook 1917-yilda Billy Hughe hukumatida davrida dengiz kuchlari vaziri boʻldi. Mary Cook oʻsha paytgacha Avstraliya Qizil xoch jamiyati „Yangi Janubiy Wels“da va Cookning Parramatta saylovchiligida juda faol edi. Erining 1918-yildan boshlab Mary Lady Cook nomi bilan chaqirila boshlandi va yetti yil oʻtgunga qadar shu lavozimida qoldi.

Londonda 

Eri Oliy Komisar sifatida ishlagan davrida Mary Cook Avstraliya Qizil Xoch jamiyati uchun muhim rol oʻynadi.

Oʻlimi 
Janob Joseph Cook 1947-yilda vafot etdi, Mary Cook esa 24-sentabr 1950-yilda, 87 yoshida, Bellevue Hill shahrida vafot etdi. Mary erining yoniga koʻmilgan.

Manbalar 

1950-yilda vafot etganlar
Tavallud joylariga koʻra kishilar
Riley Reid

Riley Reid (1991-yil 9-iyulda tug'ilgan) amerikalik pornografik aktrisa. U 45 dan ortiq mukofotlarni qo‘lga kiritgan, jumladan 2014 yil XBIZ Award yilning eng yaxshi ayol ijrochisi uchun va 2016 yilda Yilning eng yaxshi ayol ijrochisi uchun AVN mukofoti.

koryerasi
Rid 2010 yilda pornografik film sanoatiga kirishdan oldin striptor boʻlib ishlagan  Performing since the age of 19, she used the stage name Paige Riley at first.. 2013 yilda LA Weekly uni “Keyingi Jenna Jeymson bo'lishi mumkin bo'lgan 10 ta porno yulduzlar ro'yxatida sakkizinchi o'rinni egalladi  She was also placed on CNBC's list of "The Dirty Dozen: Porn's Most Popular Stars" in 2014, 2015, and 2016.

Rid 2013-yilda “Eng yaxshi yangi yulduz” va 2014-yilda “Yilning eng yaxshi ayol ijrochisi” nominatsiyasida XBIZ Awards mukofotini qoʻlga kiritdi va bu uni ketma-ket mukofotlarni qoʻlga kiritgan birinchi ijrochiga aylantirdi. She was inducted into the XRCO Hall of Fame in 2021.

mukofotlar