Henry Fonda

Henry Jaynes Fonda (talaffuzi: „Genri Jeyns Fonda“, 1905-yil 16-may - 1982-yil 12-avgust) amerikalik kino va sahna aktyori boʻlib, Brodveyda va Gollivudda oʻn besh yil davomida ishlagan. Fonda klassik deb hisoblangan bir nechta filmlarda oddiy rollarni ijro etgan.

Fonda Brodvey aktyori sifatida o'z nomini qoldirdi va 1935-yilda Gollivud filmidagi debyutini qildi. U Isabel (1938), Jesse James (1939) va Young Mr. Lincoln (1939) kabi filmlardagi chiqishlari bilan kino yulduzi darajasiga ko'tarildi. Uning faoliyati „The Grapes of Wrath“ (1940) filmidagi Tom Joad obrazi bilan yanada rivojlandi va eng yaxshi aktyor uchun Akademiya mukofotiga nomzod bo'ldi.

Oila tarixi va erta hayot 

1905-yil 16-mayda Nebraska shtatining Grand Island shahrida tug'ilgan Henry Jaynes Fonda matbaachi William Brace Fonda va uning rafiqasi Gerbertaning (Janes) o'g'li edi. Oila 1906-yilda Nebraska shtatining Omaxa shahriga ko'chib o'tdi.

Fonda 15-asrda Gollandiyaga koʻchib kelgan Italiyaning Genuya shahridan boʻlgan ajdodlardan kelib chiqqan. 1642-yilda Fonda oilasining aʼzolari Shimoliy Amerikaning Sharqiy qirgʻogʻidagi Gollandiyaning Yangi Niderlandiya koloniyasiga koʻchib oʻtdi. Ular Nyu-York shtatining Nyu-York shtatidagi Fonda shahriga asos solgan birinchi golland aholisidan biri edi. 1888-yilga kelib, ularning koʻp avlodlari Nebraskaga koʻchib ketishdi.

Karyera 
20 yoshida Fonda oʻzining aktyorlik faoliyatini Omaha jamoat teatrida boshladi, onasining dugonasi Dodie Brando (Marlon Brandoning onasi) unga Ricky rolini oʻynagan „You and I“ filmida voyaga etmaganlar uchun rol oʻynashni tavsiya qildi. U sahnaga mahliyo bo‘lib, sahna ko‘rinishini qurishdan tortib, sahna ko‘rinishigacha o‘rgandi, aktyorlik qobiliyatidan xijolat tortdi. „Merton of the Movies“ filmida bosh rolni olganida, u kasb sifatida aktyorlik go‘zalligini anglab yetdi, chunki bu unga o‘z tiliga bog‘liq bo‘lgan shaxsdan eʼtiborni chalg‘itib, birovning ssenariysi asosida sahna qahramonlarini yaratishga imkon berdi. Fonda oʻz boyligini izlash uchun 1928-yilda ishini tashlab, sharqqa ketishga qaror qildi.

Shaxsiy hayoti 
Fonda besh marta uylangan va uchta farzandi bor edi, ulardan biri asrab olingan. 1931-yilda uning Margaret Sullavan bilan nikohi tez orada ajralish bilan yakunlandi. 1935-yilning koʻp qismida Fonda aktrisa/qoʻshiqchi Shirley Ross bilan uchrashishni boshladi. Yil oxiriga kelib, oʻsha paytdagi sindikat muallifi Ed Sullivan tomonidan er-xotin unashtirilgani va toʻy rejalari amalga oshirilayotgani haqida koʻp xabar berilgan edi. Hisobotlarga qaramay, ikkala tomon ham oʻylab koʻrishdi va 1936-yil yanvar oyida Fonda endi aktrisa Virginiya Bruce bilan uchrashayotgani xabar qilindi.

Oʻlim 
Fonda 1982-yil 12-avgustda Los-Anjelesdagi uyida yurak xastaligidan vafot etdi. Oʻsha kuni Fondaning rafiqasi Shirley, qizi Jane va oʻgʻli Peter uning yonida edi. U prostata saratoni bilan ogʻrigan, ammo bu uning oʻlimiga bevosita sabab boʻlmagan va faqat oʻlim guvohnomasida bir vaqtning oʻzida kasallik sifatida qayd etilgan.

Fonda dafn marosimi oʻtkazilmasligini soʻradi va uning jasadi kuydirildi. Prezident Ronald Reagan, oʻzi sobiq aktyor, Fondani „oʻz hunarida mukammallikka bagʻishlangan haqiqiy professional“ deb olqishladi. U ekranni samimiylik va aniqlik bilan bezatdi, bu esa uni afsonaga aylantirdi.

Mukofotlar va nominatsiyalar

Manbalar 

Grammy mukofoti sovrindorlari
Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
1982-yilda vafot etganlar
1905-yilda tugʻilganlar