Claudia Shienbaum

Claudia Sheinbaum Pardo (24-iyun 1962-yilda tugʻilgan) – meksikalik siyosatchi, olim va akademik, hozirda Meksikaning saylangan prezidenti. Claudia Sheinbaum bu lavozimga saylangan birinchi ayoldir. U chap qanot Milliy tiklanish harakatining (Morena) aʼzosi hisoblanadi.

Kasbi olim boʻlgan Sheinbaum Meksika milliy muxtor universitetida energetika muhandisligi boʻyicha falsafa doktori darajasini olgan. Sheinbaum energetika, atrof-muhit va barqaror rivojlanish boʻyicha 100 dan ortiq maqola va ikkita kitob muallifidir. Claudia Sheinbaum Pardo Iqlim oʻzgarishi boʻyicha hukumatlararo panelga oʻz hissasini qoʻshgan va 2018-yilda BBCning 100 Women roʻyxatiga kiritilgan.

2018-yilda u Mexiko shahri meri etib saylandi – yana bunday lavozimni egallagan birinchi ayol boʻldi, soʻng 2023-yil iyun oyida 2024-yilgi prezidentilik saylovlarida prezidentlikka nomzodini qoʻyish uchun isteʼfoga chiqdi. 2023-yil sentabrida u oʻzining eng yaqin raqibi, sobiq tashqi ishlar vaziri Marcelo Ebrard ustidan partiyaning nomzodini qoʻlga kiritdi. 2024-yil iyun oyida Sheinbaum Meksikadagi umumiy saylovlarda 59 foizdan koʻproq ovoz bilan gʻolib chiqdi. Sheinbaum lavozimga kirishgach, u Meksikaning birinchi ayol prezidenti va yahudiy millatiga mansub birinchi prezident boʻladi.

Yoshligi 
Claudia Sheinbaum Pardo 1962-yil 24-iyunda Mexiko shahrida dunyoviy yahudiy oilasida tugʻilgan. Uning otasi Ashkenazi, bobosi va buvisi 1920-yillarda Litvadan Mexiko shahriga koʻchib kelishgan. Uning onasi Sefard bobosi va buvisi Xolokostdan qochish uchun 1940-yillarning boshida Bolgariyaning Sofiya shahridan u yerga koʻchib ketishgan. Claudia Sheinbaum yahudiylarning asosiy bayramlarini bobosi va buvisining uylarida nishonlagan.

Uning ota-onasi ham olimlar: onasi  biolog va Meksika milliy muxtor universiteti Fanlar fakultetining faxriy professori, otasi  esa kimyo muhandisi boʻlgan. Uning akasi Julio fizik.

Ilmiy faoliyati 
Sheinbaum Meksika milliy muxtor universiteti (UNAM) fizika fakultetida tahsil olgan va 1989-yilda bakalavr darajasini olgan. 1994-yilda magistrlik, 1995-yilda esa energetika fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi.

Sheinbaum 1991–1994-yillarda Kaliforniyadagi Lawrence Berkeley milliy laboratoriyasida doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan. Sheinbaum laboratoriyada ishlayotganida, Meksika transport sektorida energiyadan foydalanishni tahlil qildi va Meksikada qurilish energiyasidan foydalanish tendentsiyalari boʻyicha tadqiqotlarni chop etdi.

1995-yilda Meksika milliy muxtor universiteti (UNAM) muhandislik instituti fakultetiga ishga kirdi. Sheinbaum Muhandislik instituti tadqiqotchisi boʻlgan va Sistema Nacional de Investigadores va Meksika Fanlar akademiyasining aʼzosi boʻlgan. 1999-yilda muhandislik va texnologik innovatsiyalar boʻyicha Meksika milliy muxtor universitetining „Eng yaxshi yosh tadqiqotchisi“ mukofotiga sazovor boʻldi.

2006-yilda Sheinbaum hukumatdagi bir muddat siyosiy faoliyatdan soʻng Meksika milliy muxtor universiteti (UNAM)ga qaytib keldi va ilmiy jurnallarda maqolalar chop eta boshladi.

2007-yilda Iqlim oʻzgarishi boʻyicha hukumatlararo panel 4ARning WG3 (yumshatish) hisobotining „Sanoat“ boʻlimiga hissa qoʻshgan muallif va 2013-yilda IPCC Beshinchi Baholash Hisoboti boʻlimining yetakchi muallifi boʻlgan.

Dastlabki siyosiy faoliyati 
Sheinbaum yoshligida Kolumbiya partizanlar harakati M19ning faol tarafdori sifatida qayd etilgan.

Meksika milliy muxtor universitetida talaba boʻlgan davrida Sheinbaum Demokratik inqilob partiyasining (PRD) taʼsischi yoshlar harakati boʻladigan Consejo Estudiantil Universitario (Universitet talabalar kengashi) talabalar guruhi aʼzosi boʻlgan.

Sheinbaum 2000-yilning 20-noyabrida Mexiko hukumati rahbari Andrés Manuel López Obradorning kabinetiga tayinlanganidan soʻng, 2000-yil 5-dekabrdan boshlab Mexiko shahri atrof-muhit boʻyicha kotibi lavozimida ishlagan. 2006-yil may oyida yakunlangan oʻz muddati davomida u Mexiko shahrida elektron transport vositalarini roʻyxatdan oʻtkazish markazining qurilishiga mas’ul edi. Shuningdek, u alohida yoʻlaklarga ega avtobus tezkor tranzit tizimi Metrobusning joriy etilishini va Mexiko shahrining halqa yoʻli Anillo Perifériconing ikkinchi qavati qurilishini nazorat qildi.

Izohlar

Manbalar

Havolalar 

 
 
 CIDOB tomonidan tarjimai holi