Schlemm kanali

Schlemm kanali - skleral venoz sinus deb ham ataladi, koʻz ichidagi dumaloq limfatik tomirdir. U old kameradan suvsimon suyuqlikni toʻplaydi va uni episkleral qon tomirlariga yetkazib beradi.

Tuzilishi 
Schlemm kanallari endoteliy bilan qoplangan naysimon tuzilma boʻlib, limfa tomirlariga oʻxshaydi. Kanalning ichki qismi suvsimon suyuqlikka eng yaqin qismda trabekulyar toʻr bilan qoplanadi va ushbu toʻr sifatida oldingi kameraga ochiladi. Bu suvsimon suyuqlikni teskari harakatiga toʻsqinlik qiladi.

Taraqqiyoti 
Schlemm kanali aslida vena yoki skleral venoz sinus deb hisoblansa-da, kanal limfa tomirlariga oʻxshaydi. Fiziologik sharoitlarda kanal hech qachon qon bilan toʻlmaydi, chunki u arterial qon aylanishida ishtirok etmaydi. U koʻzning venoz endotelial hujayralarining limfatik endotelial hujayralarga oʻzgarishini oʻz ichiga olgan noyob mexanizm orqali rivojlanadi.

Kanalning bu rivojlanish morfogenezi limfangiogen oʻsish omillarining ingibirlanishiga sezgir. Kattalarda VEGFC (Vascular endothelial growth factor C) limfangiogen oʻsish omilini kiritilishi Schlemm kanalini kengaytirgan boʻlib, bu koʻz ichi bosimining pasayishi bilan bogʻliq.

Tajribada angiopoetin-1 va angiopoietin-2 ning birgalikda yoʻqligida Schlemm kanali va episkleral limfa tomirlari toʻliq rivojlana olmagan.

Funksiyasi 
Schlemm kanali old kameradan suvsimon suyuqlikni toʻplaydi. Uni kanalchalar orqali episkleral qon tomirlariga yetkazib beradi.

Klinik ahamiyati

Kanaloplastika 
Kanaloplastika — bu koʻz ichi bosimining barqaror pasayishini taʼminlash maqsadida koʻzning tabiiy drenaj tizimini tiklash uchun oʻtkaziladigan amaliyot. Bunda mikrokateterlar oddiy va minimal invaziv usulda qoʻllanadi. Jarroh Schlemm kanaliga kirish uchun kichik kesma hosil qiladi. Mikrokateter Schlemm kanalini rangdor parda atrofida aylanib, asosiy drenaj kanalini va uning kichikroq kollektor kanallarini viskoelastik deb ataladigan steril gelga oʻxshash materialni kiritish orqali kengaytiradi. Keyin kateter chiqariladi va kanal ichiga chok qoʻyiladi va mustahkamlanadi. Schlemm kanalini ochish orqali koʻz ichi bosimi kamayadi.

Lazerli trabekuloplastika 
Trabekuloplastika — bu trabekulyar toʻrning oʻzgartirilishi. Lazerli trabekuloplastika (LTP) — suyuqlikning chiqishini oshirish uchun rangdor parda ostiga yaqin joylashgan trabekulyar toʻrning joylarini kuydirish uchun lazer nurlarini qoʻllashni oʻz ichiga oladid. LTP turli xil ochiq burchakli glaukomalarni davolashda qoʻllanadi.

Lazerli trabekuloplastikaning ikki turi mavjud boʻlib, ular argon lazerli trabekuloplastika (ALT) va selektiv lazerli trabekuloplastika (SLT).

Nomidan maʼlumki, Argon lazerli trabekuloplastika trabekulyar toʻrda mayda kuyishlar hosil qilish uchun Argon lazeridan foydalanadi.

Selektiv lazerli trabekuloplastika — bu yangi texnologiya boʻlib, u lazer yordamida trabekulyar toʻr ichidagi maʼlum hujayralarni nishonga oladi va Argon lazerli trabekuloplastikaga qaraganda kamroq termal zarar keltiradi. SLT uzoq muddatli davo chorasi sifatida kafolatlanadi.

SLTda lazer trabekulyar tarmoqdagi melanotsitlarni tanlab nishonga olish uchun ishlatiladi. SLT funksiyalarining mexanizmi yaxshi tushunilmagan boʻlsa-da, u sinovlarda eski Argon lazerli trabekuloplastika kabi samarali ekanligi koʻrsatilgan. Biroq, SLT ancha past quvvatli lazer yordamida amalga oshirilganligi sababli, u trabekulyar toʻrning tuzilishiga (elektron mikroskopiya asosida) bir xil darajada taʼsir koʻrsatmaydi. Shuning uchun klinik tadqiqotlarda isbotlanmagan boʻlsa-da, dastlabki davolash effektlari yoʻqola boshlaganda, qayta davolash oʻtkazilishi mumkin.

Agar SLT muvaffaqiyatli boʻlsa, u trabekulyar tarmoqdagi pigmentli hujayralardagi metabolik oʻzgarishlarni stimullaydi. Bu immunitet reaksiyasini keltirib chiqaradi, bu esa oʻz navbatida hujayra qayta rivojlanishidan toʻr kanalini/drenajini tozalaydi. Bu oldingi kameradan Schlemm kanaliga koʻproq suvsimon suyuqlik oqib oʻtishiga imkon beradi, koʻz ichi bosimini pasaytiradi va shuning uchun glaukoma yoki koʻzning ortiqcha bosimi tufayli koʻruv nervining yanada shikastlanishi xavfini kamaytiradi .

Angiopoetin yetishmovchiligi 
Tajribalarda Schlemm kanali va episkleral limfa tomirlari angiopoietin 1 va angiopoietin 2 birgalikda yoʻqligida butunlay rivojlana olmadi. Bu buftalmos va glaukomani keltirib chiqaradi.

Glaukoma 
Glaukoma koʻzdan suvsimon suyuqlikning drenajlanishi bilan bogʻliq. Bu holat asosan Schlemm kanalining ichki yuzasida qarshilik yuzaga kelishi bilan bogʻliq.

Tarixi 
Schlemm kanali nemis anatomi Friedrich Schlemm (1795-1858) sharafiga nomlangan.

Qoʻshimcha rasmlar

Yana qarang 

 Koʻz ichi bosimi
 Koʻz gipertenziyasi

Manbalar

Havolalar 

 Diagram
 Diagram
Tibbiyot
Anatomiya
Oftalmologiya
Koʻz anatomiyasi