Insayt

Insayt (), - uzoq davom etgan aqliy faoliyat natijasi boʻlgan muammoning yechimini toʻsatdan ongli ravishda topish (qarang: Evrika) . Psixoterapiyada idrok insonning oʻz ahvoli yoki muammosining sabablarini anglashini anglatadi, bu tushuncha va katarsis bilan birga keladi  .

Tafakkurning paydo boʻlishiga inson faoliyatining oʻzgarishi yordam beradi. Bundan tashqari, biznes oʻyinlari va aqliy hujum kabi maxsus texnologiyalar mavjud  . Shuningdek, psixodramada ham faol qoʻllanadi .

Psixologiyada insayt atamasi 
Insight tushunchasi gestalt psixologiyasining ajralmas qismidir . Ushbu atama birinchi marta 1925-yilda Volfgang Kohler tomonidan ishlatilgan. Kohlerning odamsimon maymunlar bilan oʻtkazgan tajribalarida, ularga faqat bilvosita hal qilinishi mumkin boʻlgan vazifalar taklif qilinganida, bir nechta muvaffaqiyatsiz sinovlardan soʻng, maymunlar faol harakatlarni toʻxtatib, shunchaki atrofdagi narsalarga qarashni boshlaganlari, shundan soʻng ular tezda oʻzlariga kelishlari mumkinligi koʻrsatilgan.

Keyinchalik bu kontseptsiya Karl Dunker va Maks Vertxaymer tomonidan inson tafakkurining mulki sifatida qoʻllangan boʻlib, unda qarorga batafsil tahlil natijasida emas, balki butunni spekulyativ tushunish orqali erishiladi.

Shu nuqtai nazaridan Ponomarev idrok intuitiv, ongsiz, yechim topishning qadimiy jarayonlari ishining natijasidir degan xulosaga keladi. .

Bundan tashqari, psixologlar ushbu atamadan odam xotiralar toifasi bilan koʻproq bogʻliq boʻlgan tushunchani boshdan kechiradigan hodisani tasvirlashda foydalanadilar, ammo ikkinchisidan nafaqat aqliy tasvir shakllantirilishi, balki turli xil hissiyotlar ham paydo boʻlishi bilan farqlanadi. Ushbu xotiraga xos boʻlgan modalliklardir .

Bundan tashqari, bu atama ekstralogik tushuncha maʼnosida ishlatilishi mumkin. Baʼzi meditatsiya amaliyotlarida, shuningdek, kuchli dori-darmonlarni qabul qilishda, odam u haqida ishonchli maʼlumot boʻlmasa, ob’ektlar yoki materiallarning xususiyatlariga oid baʼzi maʼlumotlarni olishi mumkin. .

Shuningdek, insayt tushunchasiga toʻgʻridan-toʻgʻri eksperimentlar oʻtkazildi , natijada „idrok mavjudligiga qarshi kuchli dalil sifatida eʼtirof etildi“  .

Psixoanalizda insayt tushunchasi 
Insayt atamasi psixoanalizda insonning oʻz xatti-harakatlarining motivlarini oʻzgartirish, oʻz psixodinamikasini tezda anglash va ramziy xatti-harakatlarning maʼnolarini tushunish qobiliyati sifatida tushuntiradi. 

Insayt — bu nafaqat amaliyot uchun, balki psixoanaliz nazariyasi uchun ham zarur boʻlgan shaxsning juda muhim qobiliyatidir. Koʻpincha hatto psixoanalitik davolanishning maqsadi ham „zarur tushunchaga ega boʻlish“ deb taʼriflanadi, garchi Freydning oʻzi aynan shu formuladan foydalanmagan boʻlsada.

Psixiatriyada insayt atamasi 
Psixiatrlarning tibbiy amaliyotida „insayt“ atamasi bemorning oʻz aql- zakovati va his-tuygʻularining buzilishi nafaqat sub’ektiv, balki ob’ektiv ekanligini aniq tushunish qobiliyatini anglatadi, yaʼni ular ruhiy kasallik faktini koʻrsatadi. .

Insayt — bu shaxsning xavfsizligidan dalolat beruvchi diagnostik xususiyatlardan biri. Shunday qilib, insaytning yoʻqolishi psixozga xosdir va uning mavjudligi nevrotik buzilishdan dalolat beradi   .

Manbalar

Adabiyot 

 
 Beskova I. A. Tvorcheskoe ozarenie // „Psixologiya i psixotexnika“, № 9 (24), 2010 — S. 36—47 — ISSN 2454-0722
 Kompanseva L. F. Slavyanskoe ozarenie i zapadniy insayt: ot religioznogo k nauchnomu diskursu // Xrestomatiya teolingvistiki. Sbornik statey — Ulyanovsk, 2019 — S. 316—328
 

Psixoanaliz
Psixologik tushunchalar
Geshtalt
Tafakkur