Deen Dayal Upadhyay

Pandit Deendayal Upadhyay (1916-yil 25-sentyabr  1968-yil 11-fevralda tug'ilgan ) - Rashtriya Swayamsevak Sanghning mutafakkiri va tashkilotchisi. U,shuningdek, Bharatiya Jana Sangh prezidenti edi. Hindistonning Sanatan mafkurasini zamonaviy shaklda taqdim etib, u mamlakatga Integral Gumanizm deb nomlangan mafkurani berdi. U kuchli va kuchli Hindistonni istagan inklyuziv mafkura tarafdori edi. Siyosatdan tashqari adabiyotga ham qiziqardi. U hind va ingliz tillarida koʻplab maqolalar yozgan, ular turli jurnallarda chop etilgan.

Hayoti 
Pandit Deendayal Upadhyay 1916-yil 25-sentyabrda Mathura tumanidagi "Nagla Chandrabhan" qishlog'ida tug'ilgan.Uning otasining ismi Bhagvati Prasad Upadxyay edi,zu Nagla Chandrabxan (Fara, Mathura) shahrida yashovchi edi. Onasining ismi Rampyari edi, u dindor edi.Otam temir yo'ldagi Jalesar yo'l stansiyasida stansiya boshlig'ining yordamchisi bo'lgan.Otasi temir yo‘lda ishlagani uchun ko‘proq vaqtini tashqarida o‘tkazardi.Ba’zan ta’tilga chiqqandan keyingina uyga kelardi.

Ikki yil o'tgach,Shivdayal ismli Deendayalning akasi tug'ildi.Ota Bhagvati Prasad bolalarni Nanihalga yubordi.O'sha paytda Upadhyayjining onasi tomonidan bobosi Chunnilal Shukla Dhankya shahrida (Jaypur,Raj stantsiya boshlig'i edi.Nananing oilasi juda katta edi. Deendayyal amakivachchalari bilan katta bo'lgan. Nananing qishlog'i Agra tumanidagi Fatehpur Sikri yaqinidagi "Gur ki Mandxai" edi.

Otasi vafot etganida Deendayyal 3 yoshda ham emas edi.Erining o'limi bilan ona Rampyarining hayoti qorong'i bo'lib tuyuldi.U asosan kasal bo'lib qoldi. U sil kasaliga chalingan . U 1924-yil 8-avgustda ham vafot etdi.O'sha paytda Deendayyal 7 yoshda edi. 1926-yilda hatto Nana Chunnilal ham yo'q edi. Farzand xolasi 1931-yilda vafot etdi. 1934-yil 18-noyabrda Anuj Shivdayal ham Upadhyayji kompaniyasini abadiy tark etdi va dunyoni tark etdi. 1935-yilda Snehmayi Nani ham vafot etdi. 19 yoshida Upadhyayaji o'limni ko'rish bilan chuqur suhbatlashdi.

8-standart imtihondan o'tgandan so'ng,Upadhyay Rajasthan,Sikar,Kalyan o'rta maktabidan 10-standart imtihonda kengashda birinchi o'rinni egalladi. 1937-yilda oraliq imtihonda Pilani yana kengashda birinchi o'rinni egalladi. 1939-yilda Kanpur shahridagi Sanatan Dharma kollejining birinchi bo'limida bakalavr imtihonini topshirdi. Magistraturaga kirish uchun Agradagi Sent-Jon kollejiga qabul qilindi va birinchi yarmida birinchi sinfdan o'tdi. Ikkinchisi buni qila olmadi, chunki u kasal singlisi Ramadeviyni parvarish qilish bilan shug'ullangan. Opasining o‘limi uni larzaga soldi. Mamajining talabi bilan u ma'muriy imtihon topshirdi, uni ham topshirdi, lekin Britaniya hukumatiga ishga kirmadi. 1941-yilda Prayag shahridan BT imtihonini topshirdi.

1937-yilda u Kanpur shahrida bakalavr darajasini olayotganda, sinfdoshi Baluji Mahashabdening ilhomi bilan Rashtriya Swayamsevak Sangh bilan aloqaga chiqdi. Sangh asoschisi doktor Xedjvar kompaniyasini faqat Kanpurda topdim.O'qishni tugatgandan so'ng,Upadhyay ikki yillik Sangh ta'limini tugatdi va Sanghning bir umrlik targ'ibotchisi bo'ldi.U umrbod Sangh targ‘ibotchisi bo‘lgan.

Sangh orqali Upadxyay siyosatga kirdi. 1951-yil 21-oktyabrda doktor Shyamaprasad Mukherji raisligida "Bharatiya Jana Sangh" tashkil etildi. Guruji (Golwalkar) ning ilhomi bunga kiritilgan. Uning birinchi sessiyasi 1952-yilda Kanpurda bo'lib o'tdi. Upadhyayji bu partiyaning Bosh kotibi bo'ldi. Ushbu konventsiyada qabul qilingan 15 ta rezolyutsiyadan 7 tasi Upadxyay tomonidan taqdim etilgan. Uning samaradorligi va qobiliyatidan hayratda qolgan doktor Mukerji shunday dedi -  "Agar men ikkita Deendayal olsam,Hindiston siyosati xaritasini o'zgartirishim mumkin.

1967-yilgacha Upadhyay Bharatiya Jana Sanginng amaldagi Bosh kotibi bo'lib qoldi. 1967-yilda Upadxyaya Kalikut sessiyasida Bharatiya Jana Sangh prezidenti etib saylandi. U atigi 43 kun Jansangh prezidenti bo'ldi. U 1968-yil 10-fevraldan 11-fevralga o'tar kechasi Mug'alsaroy stantsiyasida o'ldirilgan. 11-fevral kuni ertalab soat 4 dan 4 ga qadar stansiya ustasi yordamchisiga 1276-sonli ustun yonidagi tosh ustida yotgan jasad haqida xabar keldi.Jasad platformaga qo'yilganda, odamlar olomon orasidan baqirishdi: "Hey, bu Jana Sangh prezidenti Din Dayal Upadxyay. Mamlakat boʻylab motam toʻlqini tarqaldi.

Bir qarashda 

 Matrikulyatsiya va oraliq imtihonlarda birinchi bo'lim.
 Kanpur universitetida bakalavr darajasida siyosatni boshlagan.
 Shuningdek, ma'muriy imtihondan o'tgan.
 1937 yilda Rashtriya Swayamsevak Sanghga qo'shildi.
 1942 yildan Rashtriya Swayamsevak Sangh uchun to'liq ishlay boshladi.
 Rashtradharma, Panchjanya va Swadesh kabi gazeta va jurnallar chiqara boshladi.
 1951 yilda Syama Prasad Mukherji Jana Sangh tashkil etilgan paytda Uttar Pradeshning bosh kotibi etib tayinlangan.
 Yaqinda Uttar-Pradesh hukumati Mug'alsaray Junction nomini Deen Dayal Upadhyay stantsiyasi deb o'zgartirdi.
 Kandla portining nomi Deen Dayal Upadhyay portiga o'zgartirildi.

Ijodlari 
Deendayal Upadhyay Jana Sanxning milliy hayot falsafasining yaratuvchisi hisoblanadi. Uning maqsadi mustaqillikni tiklash harakatlari uchun sof hind falsafasini taqdim etish edi.Hindistonning abadiy mafkurasini zamonaviy shaklda taqdim etib,u yaxlit insonparvarlik mafkurasini berdi.U Jana Sanxning iqtisodiy siyosatining yaratuvchisi hisoblanadi.U iqtisodiy taraqqiyotning asosiy maqsadi oddiy inson baxtidir,degan fikrda edi.

Madaniy sodiqlik Upadxyay ji tomonidan yaratilgan siyosiy hayot falsafasining birinchi formulasi hisoblanadi. Uning so'zlarida :“Hindistonda yashovchi va unga mehr-muhabbat tuyg'usi bor insonlar guruhi - xalq. Ularning turmush tarzi, san’ati, adabiyoti,falsafasi hammasi hind madaniyati.Shuning uchun ham bu madaniyat hind millatchiligining asosidir.Hindiston bu madaniyatda sodiqlik bo'lsagina birdam bo'lib qoladi.

Adabiyotla 
"संग्रहीत प्रति". मूल से 20 मार्च 2012 को पुरालेखित. अभिगमन तिथि 25 दिसंबर 2012.

Yana qarang 

 Integral gumanizm (Hindiston)
 qotillik siyosati

Havolalar 

 Deendayal Sansar - Deendayal Upadhyay hayoti, fikrlari va ishlariga bag'ishlangan veb-sayt
 Deendayal Upadhyayning ilhomlantiruvchi hikoyalari (Google Kitoblar)
 Kollektiv hayot - Pandit Deendayal Upadhyay
 Assassin siyosati - Wikisource
1968-yilda vafot etganlar
1916-yilda tugʻilganlar
Jurnalistlar
Yozuvchilar
Hindistonlik siyosatchilar
Shaxsiy hayot