Xosiyat Rustamova

Xosiyat Rustam (toʻliq ismi: Xosiyat Rustamova; 1971-yil 19-mart, Chust tumani, Oʻzbekiston SSR) – shoira, tarjimon, bir necha ssenariylar muallifi. „Shuhrat“ medali hamda „Oltin qalam“ milliy mukofoti, Rossiya Yozuvchilar uyushmasining nufuzli „Oltin Ritsar“ kabi mukofotlar bilan taqdirlangan. Hozirda „Kitob dunyosi“ gazetasi bosh muharriri. 2022-yildan Kolumbiyaning The World Poet Movement (Jahon sheʼriyati harakati)ning Oʻzbekistondagi kordinatori. 2015-yil 18-noyabr kuni Londonda Hertfordshire Press Awards adabiy mukofotini topshirish marosimida Xosiyat Rustamovaning „Rangli koʻz yoshlar“ sheʼriy toʻplami „TCritics’ Choice Award“ nominatsiyasi boʻyicha gʻolib deb topilgan. Xosiyat Rustamova ayni paytda Oʻzbekiston hamda Ozarbayjon yozuvchilari uyushmasining aʼzosidir. Uning sheʼrlari bugunga qadar dunyoning koʻplab tillariga tarjima qilingan. Jumladan, ingliz, rus, turk, ozarbayjon, arab, alban, vetnam, venger va boshqalar. Ayni paytda shoira Oʻzbekiston Milliy universiteti Jurnalistika fakultetining mustaqil tadqiqotchisi.

Tarjimai holi 
1971-yil Namangan viloyati, Chust tumani, Olmos qishlogʻida tugʻilgan. 1993-yil Toshkent Davlat universiteti (hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti)ning Jurnalistika fakultetini tamomlagan.

2003-yil Oʻzbekiston Milliy universitetining Oʻzbek filologiyasi fakulteti qoshidagi Oliy Adabiyot kursida tahsil olgan.
2021-yil Amerikaning Ayova universiteti Xalqaro yozuvchilar dasturi rezidentidir.

Mukofotlari 
Xosiyat Rustam 2004-yil Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tarafidan „Shuhrat“ medali va 2016-yil „Oʻzbekiston Mustaqilligiga 25 yil“ esdalik nishoni bilan taqdirlangan.
Bir necha xalqaro sheʼriyat festivallarida ishtirok etgan va
2012-yil Turkiyaning Bursa shahrida oʻtkazilgan xalqaro konkursning sheʼriyat yoʻnalishi boʻyicha gʻolibi boʻlgan.
2015-yil Ozarboyjonning Mikoil Mushfiq mukofoti,
2020-yil Nurangiz GUN Xalqaro shoir mukofoti va
2021-yili Rasul Rizo nomidagi xalqaro mukofoti bilan taqdirlangan.

2017-yili AMEA Nizomiy Ganjaviy nomidagi Adabiyot Institutining „Ozarboyjon va Oʻzbekiston oʻrtasidagi ilmiy va adabiy aloqalar faoliyati uchun“ Faxriy Farmoni berilgan.
2018-yilda esa Tailandda boʻlib oʻtgan xalqaro adabiyot festivalida nazm yoʻnalishi boʻyicha eng oliy mukofotni qoʻlga kiritgan.
2003-yil Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi va 2019-yildan Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

2021-yili Naji Naaman nomidagi xalqaro mukofot sovrindori.

2021-yili Rossiya Yozuvchilar uyushmasining nufuzli „Oltin Ritsar“ mukofoti bilan taqdirlangan.

2022-yil Livanda joylashgan Naji Naaman nomidagi Madaniyat jamgʻarmasi (FGC) Xalqaro tashkiloti Xosiyat Rustamning Madaniyatning favqulodda elchisi, deb eʼlon qildi. Londondagi Yunus Emre Institutida Hertfordshire Press nashriyoti tomonidan oʻtkazilgan adabiy mukofotlarni topshirish marosimida shoiraning „Rangin koʻz yoshlar“ toʻplami Alegerea Criticului (Tanqidchi tanlovi) nominatsiyasi boʻyicha gʻolib deb topilgan.

Faoliyati 
Xosiyat Rustam sheʼriyatdan tashqari yozuvchi, dramaturg sifatida ham bir qancha hikoyalar, pyesalar, kinossenariylar yozgan.
2015-yilda „Osmonga sigʻmagan qush“ nomli pyesasi Oʻzbekistondagi yirik teatrlardan biri boʻlgan Muqimiy nomidagi akademik musiqali drama teatrida Oʻzbekiston Xalq artisti Mirza Azizov rejissyorligida sahnalashtirilgan. Bosh rol 2016-yil „Yilning eng yaxshi“ teatr aktrisasi deb topilgan Dilorom Abduvaliyeva tomonidan ijro etilgan. Xosiyat Rustam ijodi namunalari „Oʻzbek sheʼriyati antologiyasi“da oʻrin egallagan boʻlib, antalogiya „Ladomir nashriyoti“ tomonidan rus tilida nashr etilgan.

Ijodi 
Xosiyat Rustam modern sheʼriyat vakilasi sifatida tan olingan. Uning ijodida asosan vatan, sevgi, ayol qismati, urush va XXI asr mojorolari bosh mavzu sifatida koʻtarilgan. 2024-yil Xosiyat Rustam dunyo yozuvchilari va shoirlariga „Yer butun insoniyatning uyidir!“ nomli chaqiriq bilan chiqqan. Asli alban amerikalik shoir Vangjush Ziko shoira sheʼriyatining asosiy mavzulari sifatida sevgi-muhabbat, xudo, hayot va oʻlimni sanab oʻtgan. Chaqiriq oʻzbek, ingliz, ozarbayjon, turk, hind, serb tillariga tarjima qilingan. Unda yer sayyorasiga tahlika solayotgan muammolarga bagʻishlangan asarlar yaratish va ularni „Kitob dunyosi“ gazetasida chop etilishi nazarda tutilgan. Ijodida qadriyatlar muhimligiga urgʻu beradigan Xosiyat Rustam dunyoning materialistlar uchun oʻyinchoq boʻlib, XXI asrda globalistlarning taʼsiri kuchayotganini aytgan. Xosiyat Rustamning 2024-yil „Kitob dunyosi“ gazetasida butun dunyo shoir va yozuvchilariga murojaat bilan chiqqan „Yer shari butun insoniyatning vatani“ nomli maqolasi chiqarilganiga hali 3-4 kun oʻtmasdanoq 18 ta: italyan, ingliz, turk, ozarboyjon, qirgʻiz, qozoq, alban, ispan, portugal, hind, neypal, serb va boshqa tillariga tarjima qilindi hamda butun dunyoga mashhur boʻldi. 2022-yil noyabr oyida Xosiyat Rustamning Londonda nashr etilgan "Rangin koʻzoynaklar " kitobi „Tanqidchilar nigohida“ bosh mukofoitiga loyiq deb topilgan edi. Shundan soʻng bu kitob adabiyotshunoslar, shoir-tarjimonlar, keng jamoatchilikda katta qiziqish uygʻotdi va kitob doʻkonlarda qolmay sotilib ketdi. Oqibatda amazon.comda kitob narxi keskin oshdi.

Tarjimalari 
Tarjimon sifatida Marina Svetayeva, Yevgeniy Yevtushenko, Anna Axmatova, Boris Pasternak, Ramiz Rövşən, Nigor Refibeyli, Rizo Halil, Fozil Kisakurak, Xusnu Dogʻlarja va boshqa koʻplab jahon shoirlarining sheʼrlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. 2015-yildan buyon eng nufuzli „Kitob dunyosi“ gazetasining Bosh muharriri.
Xosiyat Rustamning sheʼrlari dunyoning 30 dan ortiq tillariga tarjima qilingan va kitoblari bir necha Xorijiy mamlakatlarda chop etilgan.

Ssenariylari 
2016-yili „Gilam“ nomli hikoyasi asosida „Ajal jodusi“ nomli kinossenariy yozgan va rejissyor Hilol Nasimov tomonidan ekranlashtirilgan.

Eʼtirof va tanqidlar 
Oʻzbekiston xalq shoiri, drama turg Usmon Azim Xosiyat Rustam ijodiga quyidagicha taʼrif bergan:

Alban-amerikalik taniqli shoir, tarjimon Gjekë Marinaj Xosiyat Rustam ijodini quyidagi fikrlari bilan ifoda etgan:

Ozarbayjonlik shoir, tarjimon Ramiz Asker shoiraning ijodiga quyidagicha toʻxtaladi:

Madaniy aloqalar 

Uning tashabbusi bilan 2020-yil oktyabr oyida dunyoning bir guruh taniqli shoir, yozuvchi va adabiyotshunoslari Ozarbayjon va Armaniston oʻrtasida boʻlib oʻtgan Qorabogʻ mojarosi tufayli Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyevga birdamlik maktubi yoʻllashadi. Ushbu mojarolar paytida shoira qorabogʻliklar dardini oʻzida ifoda etgan „Adı Lalə idi o qızın“ („Ismi Lola edi u qizning“) nomli poemasini yozgan va u 2020-yilning oktyabr oyidayoq kitob holida nashrdan chiqqan. Poemada Qorabogʻ urushi yillarida ota-bobolar yurtidan koʻchirilgan Lolaning achchiq hayoti, oilasi, boshidan kechirgan iztirob va qaygʻulari, bolalik xotirasi haqida hikoya qilinadi. Bundan tashqari, Xosiyat Rustamning Armaniston va Ozarbayjon oʻrtasida boʻlib oʻtgan 44 kunlik urushga atab yozgan „44 kun“ kitobi Ozarbayjonda nashr qilingan.

Xosiyat Rustamova „Kitob dunyosi“ gazetasida dunyoning taniqli adabiyotshunos, yozuvchi va shoirlari bilan uyushtirilgan suhbatlar, ularning ijodini oʻzbek tiliga tarjima qilinib, oʻzbek gazetxonlariga yetib borishida oʻz hissasini qoʻshib kelmoqda. Shu bilan birga ularning ayrimlarini – alban-amerikalik shoir, protonizm nazariyasi asoschisi Gjekë Marinaj hamda ozarbayjonlik siyosatchi, jurnalist Ganira Pashayeva va boshqalarni Oʻzbekistonga taklif qilgan. Xosiyat Rustam haqida mashhur shoirlar, yozuvchilar va adabiyotshunoslar yozgan maqolalar va esselar asosida tayyorlangan „XOSIYAT“ nomli kitob oʻzbek tilida Oʻzbekistonda va „KHOSIAT“ ingliz tilidagi nashri esa Londonning „EGG London“ nashriyotida nashrga tayyorlangan. 2022-yil Xosiyat Rustam hayoti va ijodi haqida Ozarboyjon TV va Oʻzbekiston TV hamkorlikda ikki qismli film suratga olish rejalashtirilgan.

2024-yil 25-yanvar kuni Turk dunyosi yosh yozuvchilari uyushmasi tashabbusi bilan Xosiyat Rustamovaning ozarbayjon tiliga tarjima qilingan asarlari taqdimoti boʻlib oʻtgan. Ozarbayjon adabiy muhitiga yaqinligi bilan bilingan shoira har yili oʻtkaziladigan „Xoʻjali qirgʻini“ni xotirlash tadbirlarida ishtirok etib keladi.

Oʻzbekistonda chop etilgan kitoblari

Xorijda chop etilgan kitoblari

Manbalar 

Shoirlar
Oʻzbekistonlik shoirlar

Havolalar 
 Özbək şairəsi Xasiyyət Rüstəm: „Elə bilirdim, Şuşanın hər daşını, hər yerini, hər ağacını tanıyıram“
 Sheʼr sehri. Xosiyat Rustamova | Sheʼr sehri. Xosiyat Rustamova
 Surayyo Mansurova va Xosiyat Rustamova Hayot va Xayol yoʻllarida
 „Doʻstlar davrasida“ | Oʻzbekistonning eng yosh yozuvchilaridan biri, shoira Xosiyat Rustamova 05.02.2022
 Xosiyat Rustamova. Oʻzimni qancha koʻp ehtiyot qilmay, Sening sogʻinchingni yuqtirib oldim…
 Ijodiy uchrashuv | Oʻzbekistonning eng yosh yozuvchilaridan biri, shoira Xosiyat Rustamova 21.01.2021
 Xosiyat Rustamova, poet, Uzbekistan
 Khosiyat Rustamova
 Hayot va xayol yoʻllari | Shoira Xosiyat Rustamova 14.03.2021
 Oʻzbekistonda Xosiyat Rustamovaga bagʻishlangan „Xosiyat“ hujjatli filmi taqdimoti boʻlib oʻtdi
 Oʻzbekiston, adabiyot: …Hayotning qoʻrqinchli joyiga etib kelganday…- BBC Uzbek
 Hertfordshire press award 2022
 Oʻzbek shoirasining kitobi Londonda nashr etildi
 উজবেকিস্তানের কবির রবীন্দ্র প্রেম
 Azərbaycanın özbək qızı! Xasiyyat Rüstəmovanın „44 gün“ kitabının təqdimatı oldu – REPORTAJ
 XASİYYƏT RÜSTƏM _44 GÜN