Matsuyama qalʼasi (Iyo)

Yaponiyaning Exime prefekturasidagi Matsuyama shahrida, Katsuyama tog'ida 1603-yilda qurilgan "tekislik-tog'" uslubidagi yapon qal'asi. Qal'a o'n ikkita yapon qal'alaridan biri bo'lib, hali ham o'zining asl tenshusiga ega. Qal'a 1952 yildan beri milliy tarixiy obida sifatida himoyalangan. Uni Okayamadagi Bitchū Matsuyama qal'asidan ajratish uchun uni Iyo-Matsuyama qal'asi deb ham atashadi. Tsuyama qal'asi va Ximeji qal'asi ham xuddi shu davrda xuddi shunday uslubda qurilgan.

Tarix 
Muromachi davrida markaziy Iyo viloyatini Kono klani Yuzuki qal'asidagi qal'asidan boshqargan. Biroq, Sengoku davri boshlangandan so'ng, Kono urug'i ichki nizolar tufayli zaiflashdi va Mori urug'i yoki Chosokabe urug'i kabi kuchli qo'shni sarkardalarga bo'ysundi. Toyotomi Xideyoshi Shikokuni zabt etgandan so'ng, uning generali Kato Yoshiaki Shizugatake jangidagi xizmatlari uchun mukofotlandi va 1583 yilda 60 000 kokudan iborat kokudaka bilan Masaki xo'jayini etib tayinlandi. Xideyoshining o'limidan so'ng, Kato Sekigahara jangida Tokugava Ieyasu bilan qo'shildi va mukofot sifatida Tokugava syogunati ostida Iyo-Matsuyama domenining Daimyosi sifatida tasdiqlandi va uning kokudakasi 200 000 kokugacha ko'tarildi. 1602 yilda u o'z o'rnini Matsuyama qal'asiga ko'chirdi. Qal'a 1627 yilgacha qurib bitkazilmadi va qurilishi tugashidan bir oz oldin Kato Yoshiaki Aizu domeniga ko'chirildi va uning o'rniga Gamo Tadatomo qo'yildi. Gamō Tadatomo]] ostida katta besh qavatli tenshu qurib bitkazildi. Gamo Tadatomo 1634 yilda Matsuyama shahrida Ninomaru baileyni tugatgandan so'ng, merosxo'rlarsiz vafot etdi. Keyin syogunat Kuwana domenidan Matsudaira Sadayukini hududni boshqarish uchun tayinladi, uning hajmi 150 000 kokugacha qisqartirildi. Uning Matsudaira urug'i bo'limi, "Xisamatsu-Matsudaira" shinpan Daimyo urug'i bo'lib, hukmron Tokugava urug'i bilan chambarchas bog'liq hisoblangan va Matsuyamani Meiji qayta tiklash uchun boshqaradi. Matsudaira Sadayuki davrida tenshu 1642-yilda kichikroq miqyosda qayta qurilib, balandligi besh qavatdan uch qavatga qisqartirildi.

Domenning doimiy moliyaviy muammolariga qaramay, tenshu 1854 yilda 12-daymyo Matsudaira Katsuyoshi tomonidan qayta qurildi, garchi u 1784 yilda yetmish yil oldin chaqmoq bilan vayron qilingan bo'lsa ham.

Meiji restavratsiyasidan keyin , qal'a darvozalari, <i id="mwTw">yagura</i> qo'riqlash minoralari va boshqa tuzilmalarning ko'pchiligi yangi Meiji hukumati tomonidan buzib tashlangan va bo'shatilgan uchinchi beyli prefektura shtab-kvartirasi joyiga aylandi va ichki Beyli 1874-yilda jamoat parkiga aylandi. 1886-yildan boshlab ikkinchi beyley va uchinchi baileyning bir qismi garnizonga aylandi va Yaponiya imperatorlik armiyasining 12-piyoda polki uchun shtab-kvartiraga aylandi. Bu hudud 1945-yilgacha harbiy nazorat ostida edi.

Qal'aning hozirgi holati 
Tenshu, oltita yagura qo'riqchi minoralari va bir nechta darvozalar asl qal'adan qolgan, shuningdek, bir nechta rekonstruksiya qilingan binolar mavjud. 1935-yilda tenshu va 34 ta boshqa tuzilmalar Muhim madaniy ob'ektlar sifatida belgilandi; ammo, Ikkinchi jahon urushida Matsuyama havo hujumida 11 ta bino (jumladan, Tenjin yagura ) vayron qilingan. 1949-yilda Tsutsu darvozasi va uning sharqiy va g'arbiy yaguralari o't qo'yish natijasida vayron qilingan. 1989 yilda Matsuyama qal'asi bog'i Yaponiyaning "Eng yaxshi 100 ta olcha gullari joylari" dan biri sifatida tanlandi.

Matsuyama qal'asi 2006-yilda Yaponiya qal'asi jamg'armasi tomonidan Yaponiyaning eng yaxshi 100 ta qal'asi ro'yxatiga kiritilgan .2019-yilda qo'shimcha to'qqizta tuzilma Ro'yxatga olingan moddiy madaniy ob'ektlar nomini oldi.

Qal'a JR Shikoku Matsuyama stantsiyasidan 20 daqiqalik yo'lda(piyoda) joylashgan.

Qal'a arxitekturasi 

Matsuyama qal'asi uzunligi taxminan 400 metr va kengligi 100 metr bo'lgan tekis tepalik maydoniga tarqalgan Xonmaru (asosiy muhofaza), Ninomaru (ikkilamchi korpus) va Sannomaru (uchinchi darajali qo'riqxona) dan iborat. Bu hudud janubiy, shimoli-g'arbiy va shimoli-sharqda uchta masugata uslubidagi darvozalarga ega. Honmaru ichki kvadrat markaziy hudud bo'lib, uchta burchakli yagura tenshuni o'rab turgan kazarma darvozalari bilan bog'langan. Markaziy hududning janubiy va g'arbiy chekkalari tabiiy himoyaning bir qismi sifatida qoyadan foydalangan holda qurilgan egri tosh devorlar bilan himoyalangan. Ninomaruda Daimyo qarorgohi va bog'i mavjud bo'lib, uzunligi taxminan 200 metr kvadratni tashkil etadi. Bu ikkinchi darajali hududga kirish baland tosh devorlar va suv xandaklar bilan himoyalangan. Sannomaru 500 metr uzunlikdagi kvadrat bo'lib, baland loy devorlari va eni 50 metrli suv xandaqlaridan iborat edi. Endi u katta parkga aylandi..

Matsuyama qal'asida Eshiksiz darvoza ( Tonashimon ) bor va u orqali o'tgan odamlar Tonashimonning tomi bilan mustahkam mustahkamlangan Tsutsuimonga duch kelishadi. Tsutsuimon yonida kutilmagan hujumlar uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan yashirin darvoza ( Kakuremon ) mavjud.

Shimoliy burchak minorasi (chap tomoni) va janubiy burchak minorasi (o'ng tomoni) bir-biri bilan yo'laklar orqali bog'langan. Janub-burchak minorasi ( Minami-sumi-yagura ) va shimoliy-burchak minorasi ( Kita-sumi-yagura ) mavjud.

Tonashimonga qaragan Taka-ishigaki tosh devorlarida toshli derazalari bo'lgan baraban minorasi ( Taiko-yagura ) joylashgan. Qal'aning ichki muhofazasiga yaqinlashib kelayotgan dushmanlar haqida ogohlantirish uchun Taiko barabanlari o'rnatildi.

Madaniy xususiyatlar

Milliy muhim madaniy ob'ektlar 

 ,  rebuilt in 1854, but in its original style with black-colored wooden walls. It has three floors and one basement, and its interior is quite simple compared with the towers built at earlier period. It was designated an Important Cultural Property (ICP) in 1935.

Ro'yxatga olingan moddiy madaniy boyliklar.

Fotogalereya

Adabiyot

Manbalar

Tashqi havolalar 

 Matsuyama qal'asi (Matsuyama shahrining rasmiy sayti)
 Matsuyama qal'asi (rasmiy sayt) 
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Yaponiya Geografiyasi
Yaponiya Imperatorlari