Shahrikurd

Shahrikurd () Eronning Chahormahol va Baxtiyoriy ustoni Shahrikurd shahristonining Markaziy tumanidagi shahar. Ham uston, ham shahriston, ham tuman markazi vazifasini bajaradi. U ustonning eng yirik shahri va Eronning uchinchi eng yirik shahri, Isfahondan 90 km uzoqlikda joylashgan. Shahar aholisini forslar, lurlar va turkiylar tashkil qiladi.

2006-yilgi Milliy aholini roʻyxatga olish vaqtida shahar aholisi 31 977 xonadonda yashovchi 126 746 kishini tashkil qilgan. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda 44 081 ta xonadondan iborat 159 775 kishi bor edi. 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish vaqtida 55 492 ta xonadonga boʻlingan 190 441 kishi istiqomat qilgan.

Etimologiyasi 
Shahrikurd bir qarashda „Kurdlar shahri“ maʼnosini bildiradi. Qadimda bu joy „Dezh Gord“ (دژگرد) deb nomlangan boʻlib, bunda dezh (دژ) „qal’a“ va gord (گرد) „qahramon“ deb tarjima qilinadi. Musulmonlar Forsni fath etganidan keyin nom „Deh Kord“ ({{lang-fa|دهكرد) deb oʻzgartirilgan, arab alifbosida „g“ (گ) va „zh“ (ژ) harflari yoʻqligi sababli dezh „qishloq“ maʼnosini bildiruvchi deh (ده) shaklida talqin qilingan va gord kordga aylangan. Qisman arab tili taʼsirida nomlari oʻzgargan shaharlarning boshqa namunalariga Islom istilosidan oldin mos ravishda Chamgord, Borougord va Dejpol deb atalgan joylar mos ravishda Chamgordan, Boroujerd va Dezful misol boʻla oladi. 1935-yilda bu nom nihoyat hozirgi koʻrinishiga oʻzgartirildi va deh oʻrniga „shahar“ degan maʼnosini anglatuvchi shahr (شهر) qoʻyildi, bu Shahrikurdning oʻlchamini yaxshiroq aks ettiradi. Boshqa tomondan islom fathidan keyingi adabiyotda lurlar kurdlar sifatida tanilgan. Maykl M. Gunterning taʼkidlashicha, lurlar kurdlar bilan chambarchas bogʻliq, ammo ular „aftidan, kurdlardan 1000 yil oldin farqlana boshlaganlar“.

Tarixi 
Shahrikurddan Sosoniylar va Parfiya davriga oid tangalar topilgan.

Shahrikurdning taniqli shaxslari orasida rassom Argʻavon Xusraviy bor.

Tili 
Shaharning lingvistik tarkibi quyidagicha:

Geografiyasi 
Shahrikurd Isfahondan  va Tehrondan  janubi-gʻarbda joylashgan. Topografik jihatdan Zagros togʻlarining shimolida joylashgan. Dengiz sathidan  balandlikda joylashgan Shahrikurd Eronning tomi deb nomlanuvchi viloyatlar markazlari orasida eng balandi hisoblanadi.

Iqlimi 
Shahrikurd issiq-yoz Oʻrta yer dengizi kontinental iqlimiga ega (Köppen: Dsa, Trewartha: Dc), yozi kunduzi issiq, kechasi salqin, qishi kunduzi sovuq, kechasi muzlatadigan. Shahrikurdda yillik oʻrtacha harorat taxminan 11,4 °C (52,5 °F). Shaharda qayd etilgan mutlaq minimal harorat 2004-yil 29-dekabrda  ni tashkil etgan boʻlsa, hozirgacha qayd etilgan eng yuqori harorat 1977-yilda 15-iyulda  boʻlgan. Yanvar eng sovuq oy, iyul esa eng issiq oy. Qishda namlik darajasi oʻrtacha yoki yuqori boʻlsa-da, aprel va may oylaridan tashqari, ekin mavsumida yogʻingarchilik miqdori nolga yaqin.

Biznes va sanoati 
 Barfab Company bugʻlantiruvchi sovutgich, gaz / kerosin / elektr suv isitgichlari, gazli isitish moslamalari, muzlatgich — sovutgich va ikki vannali kir yuvish mashinalari kabi maishiy texnika ishlan chiqaradi. 1400 kishini ish bilan taʼminlagan Barfab ustondagi eng yirik xususiy kompaniya hisoblanadi.
 Shahrekordcement.com/AboutUsenglish.php Shahrekord (Zagros) cement Co Zagros togʻ tizmasi markazida, Shahrikurddan (Zagros) 35 km uzoqlikda joylashgan.
 Shahr-e Kord (Zagros) Zagros Steel Company choʻyan ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi.
 Farokh Shahr Steel Industries tunuka ishlab chiqaradi. U Shahrikurd shahridan 10 km uzoqlikda joylashgan.
 Shahrekord (Zagros) Carbon Dioxde Corp.  Erondagi eng yirik CO2 va quruq muz ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi.
 Shahrekord (Zagros) Textile Industries Co 1991-yil Shahrikurdda tashkil etilgan boʻlib, kiyim-kechak matolari, poliester viskoza va qora Chadorga ixtisoslashgan chakana mato sotuvchi hisoblanadi.
 PAK PAY CO  1991-yil Shahrikurdda tashkil etilgan boʻlib, pasterizatsiyalangan sut, xushboʻy sut, pishloq va yogurt ishlab chiqaradigan sut zavodidir. 1996-yilda Pak Dairy Co kompaniya aksiyalarining taxminan 99% ni sotib oldi.
 Photonic and Optoelectronic Research Group 2014-yil Shahrikurdda tashkil etilgan. Bu tadqiqot guruhi ushbu tadqiqot sohasidagi taniqli tadqiqotchilaridan biri doktor Hamid Sagʻoiy tomonidan boshqariladi. Bu tadqiqot guruhi mikro va nano-fotonik qurilmalarni, shu jumladan fotonik kristall tolalar va toʻlqin oʻtkazgichlar, optolyuktik yondashuvga asoslangan fotonik chiplar va boshqalarni loyihalash va ishlab chiqarishga eʼtibor qaratdi. Bu tadqiqot guruhi Islom Ozod universiteti Shahrikurd filiali (shahardagi 6 ta universitet ichida eng yaxshisi) tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.
 Energy Research Center, tadqiqot guruhi Energetika va atrof-muhit, shu jumladan qurilishda qoʻllaniladigan qayta tiklanadigan energiya va boshqalarga eʼtibor qaratdi. Bu tadqiqot guruhi Islom Ozod universiteti Shahrikurd filiali tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi, https://shahrekord.iau.ir/energy/fa

Transporti 
Shahrikurd avtobus tashkilotining parkida 150 ta avtobus mavjud boʻlib, ular shahar boʻylab turli yoʻnalishlarda ishlaydi.

Shahrikurd aeroporti shaharning janubida joylashgan mahalliy aeroportdir. Hozirda u ikki shaharga: Tehron va Mashhadga parvozlarni amalga oshiradi.

Taʼlimi 

Shahrikurdda uchta universitet bor. 5713 talabasi bor Shahrikurd universiteti davlat universitetidir. 1690 talabasi bor Shahrikurd tibbiyot fanlari universiteti (SKUMS) va 7400 talabasi bor Islom Ozod universiteti Shahrikurd filiali ham shahardagi OTM hisoblanadi.

Qardosh shaharlari 
  Dushanbe, Tojikiston

Eslatmalar

Manbalar

Havolalar 

 Hokimyatning rasmiy veb-sayti
 Shahrikurd (Zagros) universiteti veb-sayti

Shahrikurd shahristoni aholi punktlari
Chahormahol va Baxtiyoriy ustoni shaharlari
Eron ustonlari markazlari