yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Banu (vizajist)

Banu Bashyam Tamil kinosida ishlaydigan hind vizajisti .

Hayot 
Banu Bashyam Mumbayda kosmetologlik darslarini tamomlagandan so‘ng, Brodvey vizajisti Bob Kelliga tegishli bo‘lgan institutda pardozlashni o‘rganish uchun Amerika Qoʻshma Shtatlariga uchib ketdi. Keyinchalik u Hindistonga qaytdi va reklamaga vizajist boʻlib saylandi.  U bir qancha yuqori darajadagi filmlarda ishlashni davom ettirdi, masalan Sivaji: Boss (2007), Vaaranam Aayiram (2008) va Enthiran (2010).

Mukofotlar ; Ananda Vikatan kino mukofotlari

 2007: Eng yaxshi vizajist – Sivaji: Boss 
 2008: Eng yaxshi vizajist – Dasavathaaram 
 2009: Eng yaxshi vizajist – Ayan 
 2010: Eng yaxshi vizajist – Enthiran 
 2011: Eng yaxshi vizajist – 7aum Arivu 
 2018: Eng yaxshi vizajist – 2.0 
 2019: Eng yaxshi vizajist – Asuran ; Vijay mukofotlari

 2008: Eng yaxshi vizajist – Vaaranam Aayiram 
 2010: Eng yaxshi vizajist – Enthiran

Maʼlumotnomalar 

Yashayotgan insonlar
Qurʼonda nomi kelgan Paygʻambarlar

Qur'onda 25 ta Payg'ambarlarning nomi keltirilgan.

 Odam allayhissalom - Qur'onda 25 marta zikr qilingan. Miloddan avvalgi 4004 yilda yerga tushirilgan va miloddan avvalgi 3074 yilda 930 yoshida vafot etgan. Makkada dafn etilgan
 Idris allayhissalom - Qur'onda 2 marta zikr qilingan . Idris allayhissalom mil. avv. 3382 - yil Iroqda tug'ilgan va mil. avv. 2517 - yil 856 yoshda vafot etgan .
 Nuh allayhissalom - 43 marta Qur'onda zikretilgan .Mil.avv. 2948-yil Iroqda tug'ilgan va 950 yoshidavafot etgan. 
 Hud allayhissalom - Qur'onda 7 marta zikr qilingan . Hud allayhissalom mil.avv. 2283-yil Iroqda tug'ilgan va 464 yoshida vafot etgan . Yamanda dafn etilgan .
 Ibrohim allayhissalom - 69 marta Qur'onda zikr etilgan . Mil.avv. 1996-yilIroqda tug'ilgan va 175 yoshlarida vafot etgan. Qabrlari Falastinda joylashgan .
 Solih allayhissalom - 9 marta Qur'onda zikr etilgan .Mil.avv. 2083-yil Saudiya Arabistonida tug'ilganlar .
 Lut allayhissalom - 27 mata Qur'onda zikr etilganlar. Lut allayhissalom mill.avv. 1980-yil Iroqda tug'ilganlar va 175 yoshlarida vafot etganlar . Qabrlari Falastinda joylashgan. 
 Ismoil allayhissalom - 12marta Qur'onda zirk etilganlar. Mill.avv. 1910-yil Falastinda tug'ilganlar va 136 yoshlarida vafot etganlar.Makkada dafn etilganlar.
 Ishoq allayhissalom - 17 marta Qur'onda zikr etilganlar. Ular mil.avv. 1896-yil Falastinda tug'ilganlar va 180 yoshlarida vafot etganlar . Falastinda dafn etilganlar .
 Yaqub allayhissalom - 16 marta Qur'onda zikr etilganlar . Yusuf allayhissalom mill.avv. 1836-ril tug'ilganlar va 147 yoshlrida vafot etganlar. Qabrlari Falastinda joylashgan.
 Yusuf allayhissalom- 27 marta Qur'onda zikr etilganlar . Mil.avv. 1747-yil Falastinda tug'ilganlar va mil. avv. 1637-yil 110 yoshlarida vafot etganlar . Falastinda dafn etilganlar.
 Ayyub allayhissalom - 4 marta Qur'onda zikr etilganlar. Mill.avv.  1630-yil Ummon davlatida tug'ilganlar va 93 yoshlarida vafot etganlar. Qabrlari Ummon davlatida.
 Shuayb allayhissalom - 11 marta Qur'onda zikr etlganlar . 15-asrda tu'ilganlar . Falastinda vafot etganlar.
 Xorun allayhissalom - 20 marta Qur'onda zikr etilganlar . Mil. avv. 1361-yil Misrda tug'ilganlar va 123 yoshlarida vafot etganlar .Qabrlari Iordaniyada joylashgan. 
 Muso allayhissalom- 136 marta Qur'onda zikretilganlar . Ular mil.avv. 1356-yil Misrda tug'ilganlar va 120 yoshlarida vafot etganlar. Qabrlari Falastinda joylashgan.

Manbalar 

Qurʼonda nomi kelgan paygʻambarlar
Islomda bashorat
Qurʼonda belgilar
Islom paygʻambarlari
Chili iqtisodi

Chili - mamlakat iqtisodiyotining asosini mis (eksportni 40%) va oltin qazilmalari eksporti, selluloza – tayyorlash eksporti, mevalar eksporti, sabzavotlar, vino, bahq mahsulotlari eksporti va turizm tashkil etadi. YIMning 56% – xizmat koʻrsatish sektoriga, 38% – sanoatga va qurilishga,   6% – qishloq, oʻrmon xoʻjaliklari va baliqchilikka toʻgʻri keladi. Mamlakat mis mdasi va selitra zaxiralari boʻyicha dunyoda 1-oʻrin, 2-oʻrin – molibden, 3-oʻrin – oltingugurt egallagan. Mamlakatda mis mdasi (dunyodagi ishlab chiqarilishi 42%), oltin, natriy selitrasi, oltingugurt, molibden, litiy, volfram, kobalt, kumush, temir mdasi, tabiiy gaz va koʻmir olinadi. Mamlakatda ignabargli turli yogʻochlar tayyorlanadi. Chili neft va tabiiy gazni katta qismini Argentinadan oladi. Elektrquwatni 47% – Issiqlik elektr stansiya, 52% – GES beradi. Sanoatning asosiy tarmoqlari: kimyo, yogʻochsozlik, selluloza-qogʻoz, toʻqimachilik, rangli va qora metallurgiya, neftni qayta ishlash, mashinsozlik (avtomobillar yigʻish, elektr-texnika, kemasozlik, vagonlami yasash) va boshqalar hisoblanadi. Mamlakat iqtisodiyoti uchun vinochilik sanoati katta ahamiyatga ega. Bu yerda kaberke, sovinoon, merlo, karmener, pino-nuar, likyorlar va desert vinolari ishlab chiqariladi. Aholi uzum, mevalar, piyoz, bugʻdoy, makkajoʻxori, arpa, spaija, dukaklilar, qand lavlagi, sarimsoq yetishtiradi. Bundan tashqari yirik shoxli mollami, qoʻylami, choʻchqalami, lamalarni, parrandalami, losos bahgʻini koʻpaytiradilar. Baliq va dengiz mahsulotlari ovlanadi (dimyoda 3-oʻrin). Mahalliy hunarmandchilikka: jun, ponchalar tayyorlash, alpak va lamalar junidan mahsulotlar, sambrerolar, xashak shlapalar, hayvonlaming keramik shakllarini tayyorlash, yogʻoch mahsulotlari, yopingʻichlar, gilamlar, kumush bezaklar, lazuritdan buyumlar yasash. Asosiy eksport mahsulotlari: mis, mevalar, baliq mahsulotlari, losos, selluloza, kimyoviy mahsulotlar, vino, qoʻyjuni.
Qishloq xoʻjaligining asosiy tarmogʻi dehqonchilik. Bugʻdoy, arpa, makkajoʻxori, kartoshka, dukkakli don ekinlari ekiladi. Bogdorchilik (olma, sitrus mevalar, shaftoli) va tokchilik rivojlangan. Qand lavlagi, zigir, tamaki, zaytun yetishtiriladi. Chorvachilikda qoramol, qoʻy, echki, choʻchqa, yilqi boqiladi. Yirik shaharlar atrofida sut chorvachiligi rivojlangan. Dengizdan baliq va dengiz jonivorlari ovlanadi. Oʻrmonda yogʻoch tayyorlanadi.

Manbalar 

 Janubiy Amerika mamlakatlari
Matvey Guyganov

Matvey Aleksandrovich Guyganov (; 1994-yil 28-iyul, Sevastopol) – ukrainalik va rossiyalik futbolchi, „Sevastopol“ klubi himoyachisi.

Faoliyati 
2017-yilda Guyganov Armanistonning „Urartu“ klubi bilan shartnoma imzoladi.

2018 yilda u Qrimdagi Sevastopol (Rossiya) bilan shartnoma imzoladi.

2019-yilda u Litvaning „Palanga“ klubi bilan shartnoma imzoladi.

2020-yilda Guyganov Moldovaning „Speranta“ klubi bilan shartnoma imzoladi.

Manbalar

Havolalar 

 

1994-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Erkak futbol himoyachilari
Ukrainalik erkak futbolchilar
Rossiyalik erkak futbolchilar
Dinamo Samarqand futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Alifbo boʻyicha sportchilar
Chalqar (shahar)

Chalqar shahri 1928-yilda Qozogʻistonning Oqtoʻbe viloyatida tashkil qilingan. Oqtoʻbedan 363 km janubi-sharqda joylashgan.</span></span>''

Tarixi

Inqilobdan oldingi davri 
Tarixiy maʼlumotlarga koʻra, Chalqar koʻli yaqinidagi zamonaviy shahar hududida birinchi koʻchmanchilar 1870-yilda paydo boʻlgan. Ular chorvachilik bilan shugʻullanib, birinchi uy-joylarni qurishgan. XX asr boshlariga kelib Chalqarda 150 ta jamoat uyi boʻlgan. Chalkar shahri Irgiz tumanidagi uchta yirik aholi punktidan biri boʻlgan.
1901-1903-yillarda Toshkent temir yoʻli qurilib, Chalqarda birinchi sanoat korxonasi – Chalqar lokomotiv deposi paydo boʻldi. 1905-yilda esa temir yoʻl maktabi ochildi. Vaqt oʻtishi bilan temir yoʻlning rivojlanishi shahar aholisining koʻpchiligi temir yoʻlchilar boʻla boshlashiga olib keldi.
1903-yilda Toshkent temir yoʻli boʻyidagi yaylov yerlarining Orenburg qozoqlari foydasiga musodara qilinishi munosabati bilan 800 nafar qozoq dehqonlari Mugodjari va Chalqar ish stansiyalarining norozilik harakatiga qoʻshildi.
1906-yil noyabr oyida Chalqar stansiyasining professional temir yoʻl uyushmasi professional-siyosiy birlashma bilan birlashtirildi. Toshkent va Oʻrta Osiyo temir yoʻlining boshqa stansiyalarida ham xuddi shunday qilingan edi.

Fuqarolar urushi 
Fuqarolar urushi davrida Chalqar Gʻarbiy Qozogʻistonda Sovet hokimiyati uchun kurashda tayanch bazalaridan biri boʻlgan. Guvohlarning eslashlariga koʻra, shaharda Sovet hokimiyati 1917-yilda Leonid Mulxauzen va Chikalkin tomonidan oʻrnatilgan.
1919-yil aprel oyida Dutov boshchiligidagi Orenburg armiyasi Oqtoʻbeni egallab, Orenburg-Toshkent temir yoʻl aloqasini uzib qoʻydi va shu bilan Turkiston qizillarini asosiy kuchlaridan uzdi va ularni Chalqarga chekinishga majbur qildi. 11-sentabrda Chalqar stansiyasi 1-Qizil Armiya tomonidan Aqtobe fronti bilan birgalikda Janubiy armiyadan qaytarib olingan.

Hozirgi holati va istiqbollari 
2012-yil iyul oyida uzunligi 988 km boʻlgan „Jezqazgʻan – Saksaulskaya – Shalkar – Beyneu“ yangi temir yoʻlining bir qismi boʻlgan „Shalkar – Beyneu“ yangi temir yoʻli (uzunligi 499 km) qurilishi boshlandi.
2013-yilda Chalqar shahrining sharqiy chekkasida temiryoʻlchilar uchun 10 gektar maydonda 190 oʻrinli bolalar bogʻchasi, 33 ta ikki xonadonli turar joy binosi, 18 oʻrinli 3 ta ikki qavatli yotoqxona qurildi. Barcha uylar shinam, markaziy kanalizatsiya, suv va gaz bor. Yangi kvartal Biekenova koʻchasining davomiga aylanadi.

Geografik xususiyatlari 

Shahar Gʻarbiy Qozogʻistonning Oqtoʻbe viloyatining janubi-sharqiy qismida Chalqar tumanida, chuchuk suvli Chalqar koʻli yonida joylashgan.
Chalqar UTC+05:00 vaqt zonasida joylashgan boʻlib, bu Ostona vaqtidan bir soat farq qiladi (UTC+06:00).

Dini 

Chalqarda asosiy diniy guruh sunniy musulmonlardir (98,8%). Jami aholining 1% xristianlar va 0,1% dinsizlar- ateistlar.

Taʼlim 
Chalqar shahrida jami sakkizta umumtaʼlim maktabi va gimnaziya mavjud. Shahardagi eng qadimgi taʼlim muassasasi hisoblangan 5-maktab binosi 1907-yilda qurilgan. 2008-yilda „100 maktab, 100 kasalxona“ aksiyasi doirasida shaharda umumiy maydoni 21056 m² boʻlgan 8-sonli maktab qurildi.

Manbalar 

Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Dmitriy Bashlay

Dmitriy Aleksandrovich Bashlay (; Kiyev) – ukrainalik futbolchi, himoyachi pozitsiyasida oʻynaydi. Futbolchi Andrey Bashlayning ukasi.

Biografiya 
Kiyev futboli tarbiyalanuvchisi. Yoshlik davrida Ukraina yoshlar chempionatida (DUFL) „Lokomotiv“, „Smena- Obolon“ va „Dinamo“ akademiyalarida taʼlim olgan. Dmitriy professional faoliyatini 2007-yilda Ukraina chempionatining birinchi ligasida oʻynagan „Neftyanik-Ukrneft“ futbol klubida boshlagan. 2014-yil 20-iyunda u Qozogʻistonning „Taraz“ klubi bilan shartnoma imzoladi. Dmitriyni jamoaga „Axtyrka“ klubining sobiq murabbiyi Yevgeniy Yarovenko taklif qildi. 2016-yilning yanvarida Yarovenko qozoq klubi bosh murabbiyligidan boʻshatilganidan soʻng ukrainaliklar Denis Vasilyev, Aleksandr Yarovenko va Dmitriy Bashlay ham jamoani tark etishdi.

2016-yilning fevral oyida Bashlay Donetskning Olimpik klubi bilan shartnoma imzoladi. 2018-yilgi mavsumda Muborakning „Mashʼal“ jamoasida oʻynagan.

Manbalar 

1990-yilda tugʻilganlar
25-aprelda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Ukraina futbolchilari
Mashʼal klubi futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Anton Baxurinskiy

Anton Petrovich Baxurinskiy (; 1986-yil 4-noyabr, Poltava, Ukraina SSR, SSSR) – ukrainalik va rus nafaqadagi futbolchisi.

Klub faoliyati 
U Poltavadagi „Fortuna“ maktabi va Dnepropetrovsk Uzoq Sharq jismoniy tarbiya universiteti talabasi. 2004-yilda u „Tavriya“ jamoasi tarkibiga kiritilgan, biroq tarkibdagi yuqori raqobat sababli hech qanday oʻyin oʻtkazmagan. U professional futboldagi debyutini Ikkinchi ligada oʻynagan Gialos klubida oʻtkazdi. Keyinchalik „IgroService“ klubida oʻynadi. 2008-yilda u Rossiyaning „Magnit“ havaskorlar klubida oʻynagan, keyinchalik esa Korosten shahrining „Korosten“ jamoasida oʻynagan. 2010-yilda Anton, Bastionda jamoasida oʻynadi. 2011-yilning yozida u Oʻzbekistonning „Qizilqum“ jamoasiga oʻtib, Oʻzbekiston Superligasida 9 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan. Mavsum yakunlangach, „Qizilqum“ni tark etdi. 2012-yilda u Ukrainaga qaytib, „UkrAgroKom“ da oʻynadi, olti oy oʻtgach, u Jemchujina Yaltaga koʻchib oʻtdi. 2013-yildan 2017-yilgacha turli havaskor klublarda oʻynagan.

Shaxsiy hayot 
Otasi Pyotr Baxurinskiy va ukasi Yevgeniy ham professional futbolchilik faoliyatini olib borgan.

Manbalar

Havolalar 

 

1986-yilda tugʻilganlar
4-noyabrda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Rossiyalik erkak futbolchilar
Ukrainalik erkak futbolchilar
Qizilqum klubi futbolchilari
Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Mobil karnaval muzeyi

Mobil karnaval muzeyi — Alabama shtatining Mobile shahridagi 300 yildan ortiq  Karnaval va Mardi Gras xronikasini aks ettiruvchi tarix muzeyi. Muzey Mobile shahar markazidagi Hukumat koʻchasidagi tarixiy Bernshteyn-Bush saroyida joylashgan.

Muzeyda mahalliy bayramning dastlabki kunlaridan boshlab zamonaviy anʼanaga aylangani haqida hikoya qiluvchi koʻrgazmalar mavjud. Bu muzey Qirolicha galereyasida karnaval malikalari kiygan liboslar, poyezdlar va zargarlik buyumlari mavjud. Shuningdek, koʻrgazmada 1920-yillardagi qandil malikasining liboslari, shuningdek, taniqli parading jamiyatlarining bir nechta hazil-mutoyibalarining liboslari namoyish etiladi. Bu muzey inson uchun tarixiy atmosfera shuningdek Toʻplamlar,  original Mardi Gras sanʼati va turli hudud rassomlarining plakatlari, dublonlar, stol dizaynlari va toʻp taklifnomalarini oʻz ichiga oladi. Saroyning sobiq vagon uyi interaktiv eksponatlarni oʻz ichiga oladi, jumladan, tashrif buyuruvchilarga Karnaval suzuvchisidan dublonlar otish va "minish" imkonini beruvchi eksponatlar.

Qoʻshimcha maʼlumotlar 

 Mobilda Mardi Gras
 Mistik jamiyat

Manbalar 

Muzeylar
AQSh
Joensuu aeroporti

Joensuu aeroporti  Finlyandiyaning Liperi shahridagi aeroport,Joensuu shahar markazidan taxminan  shimoli-gʻarbda joylashgan.

Tarixi 
Aeroport 1937-yilda tashkil etilgan.

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar 
Quyidagi aviakompaniyalar Joensuu aeroportidan muntazam va charter reyslarini amalga oshiradi.Finnair har kuni Joensuudan Xelsinkiga 2 ta reysni amalga oshiradi, birinchisi ertalab va ikkinchisi tushdan keyin.

Statistika

Ob-havo stantsiyasi 
Aeroportda Finlyandiya meteorologiya institutining ob-havo stantsiyasi mavjud. Finlyandiyada qayd etilgan eng yuqori tabiiy harorat  ni tashkil etadi, u 2010-yil 29-iyulda aeroportda oʻlchangan.

Yer usti transporti

Avtobus 
Joensuu viloyati jamoat transporti tomonidan boshqariladigan 6-yoʻnalishdagi qatnov aeroport va shahar markazidagi parvozlar jadvaliga muvofiq tashkillashtiriladi.

Shuningdek yana 

 Shimoliy mamlakatlardagi eng yirik aeroportlar ro'yxati
 Joensuu temir yo'l stantsiyasi

Manbalar 

Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Shimoliy Kareliya munitsipalitetlari
Finlandiya aeroportlari
Marokashdagi zilzilalar ro'yxati

Bu epiksentrlari Marokashda boʻlgan yoki mamlakatda sezilarli ta'sir ko'rsata olgan muhim zilzilalar ro'yxati.

Marokashdagi seysmiklar 
Shimoliy Marokash Afrika plitasi va Yevrosiyo plitasi, Azor orollari-Gibraltar oʻzgarishi yorigʻi oʻrtasidagi chegaraga yaqin joylashgan. Bu o'ng qirrali siljish hududi o'zining sharqiy uchida katta yoriqlar paydo bo'lishi bilan transpressga oid bo'ladi . Gibraltar bo'g'ozidan sharqda, Alboran dengizida chegara to'qnashuv turiga aylanadi. Marokashdagi seysmiklikning aksariyati ushbu plastinka chegarasidagi harakatlar bilan bog'liq bo'lib, eng katta seysmik xavf mamlakat shimolida chegaraga yaqin joylaridada joylashgan.Asosan barcha sezilarli zil-zilalar yuqoridagi sabablardan hosil boladi.

Zilzilalar 
Zilzilalar ro'yxati

Zilzilalar
Marokash
Anastasiya Yermakova

Anastasiya Yevgeniyevna Yermakova ( 2000-yil 25-iyunda Yangierda tugʻilgan) — tayanib sakrash boʻyicha professional sportchi. Xalqaro maydonda qozogʻiston sharafini himoya qiladigan yengil atletikachi. 2018-yilgi yopiq inshootlardagi Osiyo chempioni. Qozog‘istonning uch karra chempioni (2017, 2021, 2022). Yopiq oʻyinlarda toʻrt karra Qozogʻiston chempioni (2018, 2021, 2022, 2023).

Biografiyasi 
2000-yil 25-iyunda O‘zbekiston Respublikasi, Sirdaryo viloyati, Yangier shahrida tug‘ilgan. Bolaligida oilasi bilan Qozogʻistonga koʻchib oʻtgan.

Anastasiya Viktor Nikolayevich Gorbunov rahbarligida iqtidorli bolalar uchun ixtisoslashtirilgan maktab-internatida yengil atletika boʻyicha mashq qilgan.

Al-Farobiy nomidagi Qozoq Milliy universiteti tibbiyot fakultetining “Jismoniy tarbiya va sport” ixtisosligi boʻyicha tahsil olib kelmoqda.

2017-yilda u Qozogʻistonning eng yosh chempioni unvonini qoʻlga kiritgan.

2022-yilda Gusman Kosanov memorialida boʻlib oʻtga musobaqalarda  Qozogʻiston rekordini takrorlagan - 4,20 m.

Asosiy natijalari

Xalqaro

Milliy

Manbalar 

Yangiyerda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
2000-yilda tugʻilganlar
25-iyunda tugʻilganlar
Hakodate

Hakodate (函館市) (ilgari Hakodadi nomi bilan yozilgan) – Yaponiyaning Xokkaydo prefekturasidagi Oshima subprefekturasida joylashgan shahar va port. Oshima subprefekturasining poytaxti. 2011-yil 31-iyul holatiga koʻra, shaharning taxminiy aholisi 279,851 kishidan iborat. 143,221 xonadon mavjud. Aholi zichligi esa 1 km2 ga 412,83 kishi toʻgʻri keladi. Umumiy maydoni 677,77 kvadrat kilometr. Shahar Sapporo va Asahikavadan keyin Xokkaidodagi uchinchi oʻrinda turadi.

Tarixi 
Hakodate Yaponiyaning tashqi savdo uchun ochilgan ilk shaharlaridan biridir. Shaharning porti 1854-yilda Kanagava konvensiyasi natijasida tashqi savdo uchun ochildi va Yaponiya shimolidagi eng muhim portlardan biriga aylandi. Hakodate 1934-yilgi Buyuk Hakodate yongʻinidan oldin Xokkaydodagi eng katta shahar bo'lgan.

Geografiyasi 
Hakodate togʻi dastlab million yillar oldin vulqon otilishi natijasida hosil boʻlgan orol edi. Tomboloning (orolni materikka tutashtirib turuvchi tor qumloq yoʻlak) namunasi boʻlgan bu yer miloddan avvalgi 1000-yillikda shakllangan. Tombolo sobiq Hakodate orolini shimoldagi asosiy orol Xokkaydo bilan bogʻlaydi. Hakodate shahrining asosiy markaziy hududi tombolo qumlogʻi ustida joylashgan.

Hakodate Kameda yarim orolining markazida joylashgan. Shahar manzarasini Hakodate togʻi bezab turadi. Togʻ choʻqqisiga piyoda yoʻlakchasi, kanat yoki mashina orqali chiqish mumkin. Tashrif buyuruvchilar Hakodate togʻining choʻqqisiga sayohat avtobusi va/yoki toʻgʻridan-toʻgʻri JR Hakodate stantsiyasidan joʻnaydigan avtobusda borishlari mumkin. Hakodate togʻi dam olayotgan sigirga oʻxshagani sabab, mahalliy aholi tomonidan Gagyuzan (Sigir togʻi) deb ataladi.

Shaharda joylashgan sobiq Goryokaku qal’asi hozirda jamoat parki sifatida xizmat koʻrsatmoqda va Xokkaydoda hanami (sakura gulini tomosha qilish) uchun mashhur. 2006-yil aprel oyida parkda baland, oq Goryokaku minorasi qurilgan. Havo harakatini boshqarish minorasiga oʻxshab ketadigan inshootda parkni, ochiq kunlarda esa Tsugaru boʻgʻozi orqali Honshu orolini kuzatish imkonini taqdim etadi.

Manbalar 

Tarixiy mamlakatlar poytaxtlari
Eyler Venn diagrammasi

Eyler diagrammasi (Venn diagrammasi  ) – (, ) toʻplamlar va ularning munosabatlarini tasvirlashning diagrammatik vositasidir. Odatda Eyler diagrammasi doiralar bilan tasvirlanadi. Eyler tomonidan ixtiro qilingan. Matematika, mantiq, menejment va boshqa amaliy sohalarda qoʻllanadi.
„Euler diagrammasi“ dan birinchi marta foydalanish odatda shveytsariyalik matematik Leonhard Eyler (1707-1783) bilan bogʻliq. Qoʻshma Shtatlarda Venn va Eyler diagrammalari 1960-yillarning yangi matematik harakatining bir qismi sifatida toʻplamlar nazariyasi boʻyicha koʻrsatmalarning bir qismi sifatida kiritilgan . Oʻshandan beri ular oʻqish kabi boshqa oʻquv dasturlari, shuningdek, tashkilotlar va korxonalar tomonidan ham qabul qilingan.

Koʻrinishi 

Eyler diagrammasi ikki oʻlchovli tekislikdagi oddiy yopiq shakllardan iborat boʻlib, ularning har biri toʻplam yoki toifani tasvirlaydi. Bu shakllarning bir-biriga mos kelishi toʻplamlar orasidagi munosabatlarni koʻrsatadi. Har bir egri chiziq tekislikni ikkita mintaqaga yoki „zonalar“ ga ajratadi.

Toʻplamlarning kesishishi 

 Bir-birining ustiga chiqadigan ikkita egri chiziq kesishgan, umumiy elementlarga ega boʻlgan toʻplamlarni ifodalaydi(C, B); ikkala egri chiziq ichidagi zona (A) ikkala toʻplam uchun umumiy elementlar toʻplamini ifodalaydi (toʻplamlarning kesishishi).

Toʻplamlarning kesishmasligi  

 Bir-biriga mos kelmaydigan egri chiziqlar umumiy elementlarga ega boʻlmagan toʻplamlar.

Toʻplamlarning ichidagi toʻplam 

 Toʻliq boshqasining ichki qismidagi egri chiziq uning pastki toʻplamidir.

Eyler va Venn diagrammalari farqi 

Eyler va Venn diagrammalari o'rtasidagi farqni quyidagi misolda ko'rish mumkin.

Uchta to'plamni olingan:
 
 
 

Diagramasi

Venn diagrammasi uning n ta egri chizig'i orasidagi barcha 2n mantiqiy mumkin bo'lgan o'zaro bog'lanish zonalarini o'z ichiga olishi kerak, bu uning tarkibiy to'plamlarini kiritish/tashqariga chiqarishning barcha kombinatsiyalarini ifodalaydi. To'plamga kirmaydigan hududlar Eyler diagrammalaridan farqli o'laroq qora rangda ko'rsatilgan.

Yana qarang 

 Venn diagramasi
 Diagramma
 To'plam
 Eyler diagrammasi(eng)
 Venn diagrammasi(eng)

Manbalar 

Matematika
Toʻplamlar nazariyasi
Moliyaviy buxgalterlar instituti

Moliyaviy Buxgalterlar Instituti (IFA) professional sertifikatlashni taklif qiluvchi moliyaviy tahlilchilarning professional tashkilotidir. Institut dasturi bosh buxgalterlar, auditorlar, moliyaviy hisobot bo'limlari mutaxassislari, qimmatli qog'ozlar birjasi xodimlari, bank xodimlari, moliya direktorlari va kompaniya rahbarlari uchun mo'ljallangan. Har bir darajani muvaffaqiyatli yakunlash talabaning IFA professional hamjamiyatiga qo'shilishi va unga IFAda o'tgan darajaga mos keladigan malakani berishni o'z ichiga oladi. Moliyaviy buxgalterlar instituti 1916-yilda tashkil etilgan. Uning a`zolari kichik va o`rta korxonalar uchun ishlaydi.

Tarixi 
IFA 1916-yilda tashkil etilgan. 1973-yilda IFA Xalqaro buxgalterlar assotsatsiyasi asos soldi   , uning aʼzolari IFA xayriya fondiga   hissa qoʻshadilar.

Malaka darajalari 
IFA 3 darajada o'qitish va professional hamjamiyatga kirishni taklif qiladi. Ularning o`ziga xos metodikasi bor:

 1-daraja. Buxgalteriya bo'yicha texnik/moliyaviy menejment bo'yicha mutaxassis (4 imtihon):
 xalqaro moliyaviy hisob;
 Boshqaruv hisobi;
 soliqqa tortish;
 iqtisodchilar uchun to'g'ri.
 2-daraja. FA/moliyaviy menejer/moliyaviy tahlilchi assotsiatsiyasi (6 imtihon):
 Boshqaruv hisobi;
 moliyaviy hisob;
 moliyaviy boshqaruv;
 boshqaruvdagi axborot tizimlari;
 menejment va marketing;
 audit metodologiyasi.
 3-daraja. FA/CFO xodimi (5 imtihon):
 buxgalteriya hisobi nazariyasi va amaliyoti;
 boshqaruv hisobini nazorat qilish tizimlari;
 korporativ strategiya;
 moliyaviy hisob;
 UFRS .

Eslatmalar

Havolalar 

 Moliya sohasida professional sertifikatlar
 Rossiyadagi vakolatxonasi
 Sertifikatlash veb-sayti

Adabiyot 

 UFRS mutaxassislari uchun uslubiy jurnal “Korporativ moliyaviy hisobot. xalqaro standartlar"
Moliya Maktabi
Buxgalteriya
Moliya
Moliyachilar
Iqtisod
Iqtisod boʻyicha kitoblar
Iqtisodiy atamalar
Iqtisodiy huquq
Iqtisodiy muammolar
Iqtisodiy tizimlar
Iqlim o‘zgarishi siyosati
Pullman zarbasi

Pullman ish tashlashi 1894-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlarda kasaba uyushmalari va temir yoʻl kompaniyalari oʻrtasidagi umummilliy mojaro hisoblanadi. Amerika temiryoʻlchilar kampaniyasining munosib ish haqi ish tashlashi.

1893-yilda AQSHda jiddiy iqtisodiy inqiroz boshlanib, ishlab chiqarish va ish haqining qisqarishiga, ishsizlikning oshishiga olib keladi. 1894-yil 11-mayda Pullman vagon zavodining 3 mingga yaqin ishchisi Pullman ishchilar jamoasida yashovchi ishchilar ish haqining keskin kamayishi va kompaniya uylari uchun doimiy ravishda yuqori ijara haqiga javoban yovvoyi mushuklar ish tashlashiga chiqdilar.

1893-yil 16-iyun kuni Yevgeniy Debs boshchiligidagi Amerika temir yoʻllari ittifoqi Pullman kompaniyasiga butun mamlakat boʻylab boykot eʼlon qildi. Avtobazalar ishchilari Pullman avtomobillarini liniyaga qoʻyib yuborishmadi, haydovchilar esa hali ham xizmat vagonlari boʻlgan poyezdlarni haydashdan bosh tortishdi. Eng yuqori choʻqqisida AQShning 27 shtatida ish tashlashda 250 mingga yaqin odam qatnashdi. Mamlakatning 2/3 qismida yoʻlovchi tashish toʻxtadi, Oʻrta Gʻarbdagi yirik shaharlarda ham yuk tashish keskin toʻxtab qoldi. Narxlarning tez oʻsishi boshlandi. Oʻz-oʻzidan paydo boʻlgan olomon temir yoʻl depolari va omborlarini parchalab tashladi, harakatlanuvchi tarkibni vayron qildi; Oklaxoma hududida koʻpriklarni portlatish boshlandi.

Prezident Stiven Klivlend federal qoʻshinlarni (USF) va harbiylashtirilgan politsiya guruhlarini Chikagoga ish tashlashni toʻxtatish buyrugʻi bilan yubordi, bu koʻplab oʻlim va ish tashlashchilarning jarohatlanishiga olib keldi va bu AQSh Konstitutsiyasiga rioya qilish boʻyicha munozaralarga sabab boʻldi.

Amerika temir yoʻllari ittifoqi rahbarlari hibsga olindi, 1890-yilgi Sherman qonunini buzganlikda aybdor deb topildi va turli xil qamoq jazolariga hukm qilindi.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Pulmanovskaya zabastovka // Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya : [v 35 t.] / gl. red. Yu. S. Osipov. – M. : Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2004—2017.
 The Pullman Strike and the crisis of the 1890s: essays on labor and politics / Ed. by R. Schneirov, Sh. Stromquist, N. Salvatore. Urbana, 1999.
 Krijanovskiy A. V., Pulmanovskaya zabastovka 1894 / A. V. Krijanovskiy // Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2015. – Moskva, 2015. – T. 27. – S. 741.

AQSh tarixi
Daan Shrijvers

Daan Shijvers (1941-yil 18-sentabr - 2018-yil 2-avgust) — gollandiyalik futbolchi, vatani Niderlandiyada himoyachi sifatida o‘ynagan. U Gollandiya terma jamoasi safida ham 22 marta maydonga tushgan.

Klubdagi karyerasi 
Breda shahrida tug'ilgan Shrijvers o'z faoliyatini tug'ilib o'sgan NAC klubida boshlagan va tugatgan, 1960 yilda debyut qilgan va klub uchun 169 o'yin o'tkazgan.  U, shuningdek, 1965 yilda PSVga qo'shilishdan oldin  ligada g'olib chiqqan DWS uchun o'ynagan. U 1970 yilda NACga qaytishdan oldin Eyndxovenarenliklar safida 134 ta o'yin o'tkazdi 

Shrijvers Gollandiya terma jamoasi safida 1962-yil sentabr oyida Gollandiya Antillariga qarshi o‘rtoqlik o‘yinida debyut qilgan va jami 22ta o‘yin o‘tkazib, bitta gol urgan. Uning so'nggi terma jamoasi 1966 yil sentyabr oyida Avstriyaga qarshi o'rtoqlik o'yini edi.  1964-yilda terma jamoa skipperi bo'ldi

Manbalar

Tashqi havolalar 

 

Erkak futbol himoyachilari
Niderlandiyalik erkak futbolchilar
2018-yilda vafot etganlar
1941-yilda tugʻilganlar
NAC Breda playersEredivisie players
Alifbo boʻyicha sportchilar
Oksigenator

Oksigenator (qonda gaz almashinuvi qurilmasi) qonni kislorod bilan toʻyintirish va undan karbonat angidridni olib ketib organizmdan chiqarish uchun moʻljallangan bir martalik gaz almashinuvi qurilmasi hisobalanadi. Oksigenator yurak jarrohligi paytida, yurak yoki oʻpka kasalliklari bilan kasallangan bemorlarning tanasida qon aylanishini yaxshilash uchun ishlatiladi, bunda qondagi kislorod miqdori sezilarli darajada pasayadi.

Hozirgi vaqtda pufakchali va membranali oksigenatorlar ishlab chiqarilmoqda. Membranali oksigenatorlar mikrogʻovak va haqiqiy membranali turlarga boʻlinadi. Mikrogʻovak membranada qondan-qonga oʻtadigan mikroporalar mavjud boʻlib undan gaz molekulalari oʻtishi mumkin. Haqiqiy membrana qonni gazlardan butunlay ajratib turadi va gazlar diffuziya orqali qonga kiradi (xuddi inson oʻpkasida boʻlgani kabi). Bunday membrana ega oksigenatorlar uzoq muddatli foydalanish uchun moʻljallangan boʻladi.

Oksigenatorlar yurak-oʻpka apparati yordamida ochiq yurak jarrohligi paytida bemorning tanasida qon aylanishini taʼminlaydigan nasoslar bilan birgalikda qoʻllanadi. Baʼzi modellarda, oksigenatorga oʻrnatilgan issiqlik almashtirgich tufayli, yurak jarrohligi paytida bemorning tana haroratini nazorat qilish ham mumkin.

Kattalar va bolalarda foydalanish uchun bir necha turdagi oksigenatorlar mavjud.

Manbalar

Adabiyotlar 

 Pisarevskiy A. A. Oksigenatori // Buyuk tibbiy ensiklopediya : 30 t. / ch. ed. B. V. Petrovskiy . – 3-nashr. – M. : Sovet Entsiklopediyasi, 1981 yil. – T. 17 : Nylandera – Namuna. – 512 Bilan. : kasal.
Kardiologiya
Tibbiy jihoz
Abdullah Atalar

Abdullah Atalar (1954-yil 11-aprelda Turkiyaning Gaziantep viloyatida tugʻilgan) – turk olimi va Bilkent universiteti rektori.

1970-yilda Anqara Fan Liseyini birinchi oʻrin bilan tamomlagan Atalar oʻsha yili universitetga kirish imtihonida ham beshinchi oʻrinni egalladi. Abdullah Atalar Yaqin Sharq Texnika Universitetining Elektr va elektronika muhandisligi boʻlimida bakalavr darajasini oldi. Yaqin Sharq Texnika Universitetida boʻlimda birinchi oʻrinni egallashga muvaffaq boʻlgan Atalar 1976-1978-yillarda Stenford universitetining elektr va elektronika muhandisligi boʻlimida magistratura va doktorlik darajasini oldi. Atalarning doktorlik dissertatsiyasi akustik mikroskopiya haqida boʻlgan.

1980-yilgacha Stenford universitetida talabalik va talabalikdan keyingi tadqiqotlar uchun qolgan Atalar , 1979-1980-yillar orasida HPda 8 oy ishlagan. Keyinchalik Atalar Turkiyaga qaytib keldi va 1980-yilda Yaqin Sharq Texnika Universitetining Elektr va elektronika muhandisligi boʻlimiga oʻqituvchi sifatida keldi. 1981-yilda dotsent lavozimiga koʻtarilgan Atalar 1982-1983-yillarda universitetdagi ishidan tanaffus olib, Gʻarbiy Germaniyadagi Leica kompaniyasida qisqa muddat ishladi. 1983-yilda Yaqin Sharq Texnika Universitetiga qaytgan Atalar 1986-yilgacha shu universitetda oʻz faoliyatini davom ettirdi.

U 1980-1987-yillarda Aselsan kompaniyasida maslahatchi boʻlib ham ishlagan. 1986-yilda tashkil etilishi bilan Bilkent universitetiga koʻchib oʻtgan Atalar, Bilkent universitetining elektr va elektronika muhandisligi boʻlimiga dotsent sifatida asos solgan va shu kafedra mudiri boʻlgan. 1990-yilda professor unvonini olgan Atalar 1995-yilgacha kafedra mudiri lavozimida ishlagan. 1995-1996-yillar oraligʻida Atalar vaqtincha Stenford universitetiga tashrif buyurib professor sifatida Ginzton Laboratoriasida ishlagan.

Atalar 1996-yilda Bilkent universitetiga qaytib, oʻquv ishlari boʻyicha prorektor etib tayinlandi. 2001-yilda Bilkent Holding direktorlar kengashi aʼzosi boʻlgan Atalar 2004-yilda ushbu kompaniya raisi oʻrinbosari va ijrochi direktori lavozimiga koʻtarilgan. Atalar 2004-2011-yillarda TÜBİTAK Ilmiy Kengashi aʼzosi boʻlib ishlagan. Atalar 2007-yilda IEEE tomonidan stipendiyaga ega boʻlgan. 2010-yil 1-mart Ali Doğramaji Bilkent universitetidagi ishini tark etgach, universitet tomonidan Oliy Taʼlim Kengashiga yangi rektor nomzodi sifatida koʻrsatildi va Oliy Taʼlim Kengashi bu taklifni maqulladi. Shu tariqa Abdullah Atalar 2010-yil 4-mart kuni Bilkent universitetiga rektor etib tayinlangan. Uning rektorlik muddati 2022-yil 24-mayda tugadi. Oilali va uch farzandning otasi Abdullah Atalar ingliz va nemis tillarini biladi.

Manbalar 

Shaxsiyatlar
Shaxsiyatlar loyihasi maqolalari
Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
Yuliya Kaplina

Yuliya Vladimirovna Kaplina (   ; 1993 yil 11-mayda tug'ilgan) - rossiyalik alpinist, tez ko'tarilish bo'yicha ko'plab musobaqalarda g'olib chiqqan va ko'plab jahon rekordlarini o'rnatgan U 2021-yil 6-avgustgacha ayollar oʻrtasida tezlikka koʻtarilish boʻyicha jahon rekordchisi boʻlib, 2020-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida (6,964) rekord oʻrnatgan edi.

Uning Jahon chempionatidagi birinchi ishtiroki 2012-yilda Chamonixda bo'lib, u yerda 18-o'rinni egalladi. Uning IFSC Combined Qualifier Toulouse 2019-musobaqasidagi chiqishi unga 2020-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlari yo‘llanmasini taqdim etdi. U yerda u ikkinchi urinishda devor tepasidagi tugmani bosa olmagach, finalga chiqa olmadi va yakunda uning dastlabki vaqti 7,65 bilan qolgan, bu esa birinchi o'ntalikka kirish uchun yetarli emas edi. saralash yakunlandi, chunki u etakchi va bouldering musobaqalarida etarlicha yaxshi natijalarni ko'rsatmadi. Sport-Ekspressga bergan intervyusida u rossiyaliklar haqiqiy saralashdan oldin sinov ko'tarilish imkoniyati haqida bilishmaganini aytdi; tashkilotchilar saralash bosqichida tez alpinistlar uchun sinov ko'tarilishini taqiqladi.  U sinov ko'tarilishlari ushlagichlarning ishqalanishi va atrofdagi iqlimni tushunish uchun muhim ekanligini tushuntirdi.

Reytinglar

Toqqa chiqish bo'yicha Jahon kubogi

Toqqa chiqish bo'yicha jahon chempionati 
Yoshlar

Voyaga etgan

Toqqa chiqish bo'yicha Jahon kubogidagi medallar soni

Tezlik

Ma'lumotnomalar

Tashqi havolalar 

 Iuliia Kaplina at the World Games 
 Iuliia Kaplina at Olympics.com
 
 

1993-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Ahat Andijan

Abdul Ahat Andijan 1951-yil 1-aprelda Afgʻonistonda tugʻilgan turk shifokori, siyosatchi va yozuvchisi .

Hayoti 
U 1951-yilda Afgʻonistonning Qunduz shahrida oʻzbekistonlik muhojir oilasida tugʻilgan. Otasining ismi Xoji Yoʻldosh, onasining ismi Bibi Hacire. Andijan hozirda oilali va ikki farzandi bor. 1953-yilda oilasi bilan Turkiyaga koʻchib keladi va Akshehir shahriga joylashadi.  Akshehirda boshlangʻich va oʻrta taʼlimni tamomlaydi. 1968-yilda Cerrahpasha tibbiyot fakultetiga oʻqishga kirgan, 1974-yilda oʻqishni tamomlaydi. Harbiy xizmatni tugatib, Cerrahpasha tibbiyot fakulteti umumiy jarrohlik boʻlimiga assistent sifatida ishga joylashadi. Ilmiy faoliyatini 1980-yilda umumiy jarrohlik mutaxassisi, 1984-yilda dotsent va 1991-yilda professor lavozimlarida davom ettirdi. Xuddi shu fakultetda umumiy jarrohlik yoʻnalishi boʻyicha ixtisoslikni tamomlaydi. Ahat Andijon va uning doʻstlari faoliyat olib borgan 1984-yil 12-sentyabrdagi toʻntarishdan keyin yopilgan Turkiston Madaniyat va Ijtimoiy Yordam Jamiyati qayta tashkil etildi va Ahat Andijon uyushma prezidenti etib saylandi . Istanbul universiteti Cerrahpasha tibbiyot fakultetida umumiy jarrohlik kafedrasi mudiri va oʻqituvchisi boʻlib faoliyat yuritadi. U 2003-2016-yillarda Okan universitetida Vasiylik kengashi aʼzosi boʻlib ishlagan .

2015-yil iyun oyida Turkiyada boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda MHPning Istanbul 2-okrugi deputatligiga nomzod boʻlgan, ammo saylana olmagan. Shundan soʻng IYİ partiyasiga qoʻshildi. 2018-yil 24-iyun kuni boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda Istanbul deputati etib saylandi. 2018-yil 8-iyulda Turkiya Buyuk Millat Majlisi IYI partiyasi Guruh raisi etib saylangan va 2018-yil 8-noyabrda guruh raisi lavozimidan ozod etilgan. Istanbulning Boshakshehir shahrida uning nomi bilan atalgan oʻrta maktab qurilgan. U 2023-yil 12-iyunda IYİ partiyasidan isteʼfoga chiqadi.

Kitoblar 

 „Turk dunyosi oʻzgarish jarayonida“ 
 „Turkistonning jadidchilikdan mustaqillik sari kurashi“ 
 „Amir Temur-Tarix, siyosat, meros“ 
 „Turkiya va Markaziy Osiyo Usmonlilar imperiyasidan to hozirgi kungacha“

Manbalar 

1951-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Schomburgk kiyigi

Schomburgk kiyiklari () kiyiklar oilasining yoʻqolib ketgan turi. Markaziy Tailandda yashagan Schomburgk kiyigi 1863-yilda Edward Blyth tomonidan tasvirlangan va 1857-yildan 1864-yilgacha Bangkokdagi Britaniya konsuli vazifasida faoliyat yuritgan ser Robert Herman Schomburgk sharafiga nomlangan. Schomburgk kiyiklari 1938-yilga kelib yoʻq boʻlib ketgan deb ishoniladi, ammo bu tur hali ham mavjudligi haqida taxminlar bor.

Tashqi koʻrinishi va tuzilishi 
Bu goʻzal kiyik edi, tashqi koʻrinishi barasingaga oʻxshagan. Uning terisi quyuq jigarrang, qorin sohasi och rangda boʻlgan. Quyruqning pastki qismi oq tusli edi. Erkaklarining shoxlari savatsimon boʻlib, yagona asosidan shoxlangan. Urgʻochilarida shoxlari boʻlmagan.

Yashash hududlari 
Schomburgk kiyiklari Tailandning markaziy qismida, ayniqsa Bangkok yaqinidagi Chao Praya daryosi vodiysida baland oʻt, qamish va butalar bilan qoplangan botqoqli tekisliklarda yashagan. Kiyik oʻsimliklar zich oʻsgan joylardan oʻzini olib qochgan. Ushbu turning bir podasida bitta katta yoshli erkak, bir nechta urgʻochi va ularning bolalari yashagan. Biroq, musson mavsumida sodir boʻlgan suv toshqini paytida, podalar bu davrda orollarga aylanishi mumkin boʻlgan balandroq joylarda toʻplanishga majbur boʻladi. Bu Schomburgk kiyiklarini ovchilar uchun oson oʻljaga aylantirgan.

Yoʻqolib ketishi 
Tailandda XIX asrning oxirida guruch eksporti boshlangan, bu Schomburgk kiyiklari yashaydigan deyarli barcha yaylov va botqoqli hududlarni guruch plantatsiyalariga aylantirishga olib kelgan. XIX—XX asrlar boshi intensiv ov turlarini qoʻllagan holda kiyiklar ovlay boshlangan. Bu holat toki turning butunlay yoʻq boʻlib ketginiga qadar davom etgan.

Kiyiklar goʻshti va shoxlari uchun ovlangan, ular anʼanaviy xitoy tibbiyotida qoʻllangan.

Schomburgk kiyiklarining yovvoyi populyatsiyasi 1932-yilda haddan tashqari ovlanish tufayli yoʻqolib ketgan va bu oxirgi kiyik 1938-yilda oʻldirilgan, deb ishoniladi. Bu tur 2006-yilgi IUCN Qizil roʻyxatida yoʻq boʻlib ketish xavfi ostida turgan turlar roʻyxatiga kiritilgan . Ammo baʼzi olimlar bu tur bugungi kunda ham mavjud boʻlishi mumkinligiga ishonishadi. Ayni paytda Parijdagi Milliy tabiiy tarix muzeyida yagona Schomburgk kiyigi tulumi mavjud. Tulum 1868-yilgacha Parijdagi hayvonot bogʻida yashagan kiyikdan qilingan.

1991-yilda Laosdagi anʼanaviy xitoy tibbiyoti doʻkonida gʻayrioddiy kiyik shoxlari topilgan. Birlashgan Millatlar Tashkilotida ishlaydigan agronom Loran Chaze fotosuratlardagi shoxlarni Schomburgk kiyiklariga tegishli ekanligini aniqlagan.

Manbalar

Havolalar  

Kiyiklar
Janubiy-Sharqiy Osiyo
Məmmədtağı Bağırov

Bagirov Mamedtagi Abbos oʻgʻli (, 1890-yil 5-avgust – 1961-yil 16-aprel) – ozarbayjon-sovet opera baritoni, Ozarbayjon Davlat opera va balet teatrining solisti, Ozarbayjon SSR xalq artisti (1938).

Tarjimai holi 
Mamedtagi Bagirov 1890-yilda Bokuda tugʻilgan. Ikki yil mullaxonada (musulmon ruhoniy maktabida) tahsil olgan, besh yil ilgʻor rus-tatar maktabida oʻqigan. Ilk bor 1909-yilda „Nicat“ teatr truppasida ijro etilgan Uzeyir Hojibeyovning Layli va Majnun operasida xor tarkibida sahnaga chiqqan, bundan tashqari dramatik va komediya spektakllarida epizodik rollarni ijro etgan. Xonanda 1914-yildan beri yakkaxon ijrochi sifatida faoliyat yuritgan.

1914—1919-yillarda Mamedtagi Bagirov Huseyngulu Sarabskiy yaratgan „Safo“, „Musulmon opera artistlari“, „Aka-uka Zulfugar Bey va Uzeyir Bey Hojibeyovlar boshqaruvi“ teatr truppalarida chiqish qilgan. Oʻsmirlik yillaridanoq „Aragi“ laqabini oldi. Baʼzi dastur plakatlarida uning taxallusi „Iroqlik“ deb berilgan.

Mamedtagi Bagirov 1920-yildan Ozarbayjon drama teatrining opera truppasida ishlagan. 1925-yilda jamoa Ozarbayjon drama teatrini tark etib, rus operasiga oʻtgandan soʻng, Mamedtagi Bagirov yangi teatr truppasiga qoʻshilgan.

Mamedtagi Bagirov 1934-yilda Glierning „Shohsanam“ operasida Shohvalad rolini, keyinchalik Muslim Magomayevning „Nargiz“ operasida Ogʻalarbey obrazini, shuningdek, 1937-yilda Uzeyir Hojibeyovning „Koʻrogʻli“ operasida Hasanxon rolini ijro etgan.

1938-yilda Bagirovga Ozarbayjon SSR xalq artisti unvoni beriladi. Mamedtagi Bagirov 1959-yilgacha Ozarbayjon opera va balet teatri sahnasida chiqishlar qilgan.

1938-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan Ozarbayjon sanʼati va adabiyotining oʻn kunlik festivalida M. T. Bagirov muvaffaqiyatli ishtirok etgan. Oʻn kunlik festivaldan soʻng Rossinining „Sevilya sartaroshi“ operasida Don Bazilio, „Arshin mal alan“ operettasida Sulton Bey obrazini va boshqa rollarni ijro etgan.

Mukofotlari 
 Ozarbayjon SSR xizmat koʻrsatgan artist – 1934-yil 25-may
 Mehnat Qizil Bayroq ordeni – 1938-yil 17-aprel
 Ozarbayjon SSR xalq artisti – 1938-yil 4-dekabr
 „Kavkaz mudofaasi uchun“ medali
 „1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali
 „Hurmat Belgisi“ ordeni

Manbalar 

Ozarbayjon qoʻshiqchilari
Opera
Opera bastakorlari
Narashino

– Yaponiyaning Chiba prefekturasida joylashgan shahardir.

Geografiyasi 
Narashino Chiba prefekturasining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, janubi-gʻarbda Tokio koʻrfazi va sharqda Chiba prefekturasi poytaxti bilan chegaradosh. Tokio markazidan taxminan 20-30 kilometr uzoqlikda joylashgan.

Shahar Shimōsa Plateauda joylashgan.

Atrofdagi munitsipalitetlar 
Chiba prefekturasi

 Chiba
 Funabashi
 Yachiyo

Iqlimi 
Narashino nam subtropik iqlimga ega (Köppen Cfa), yozi issiq, qishi salqin va qor yogʻmaydi. Narashinoda oʻrtacha yillik harorat 15,4 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1410 mm, eng yomgʻirli oy sentyabr oyidir. Avgustda eng yuqori harorat 26,9 atrofida °C, eng pasti esa yanvarda, 4,9 atrofida °C boʻladi.

Demografiyasi 
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Narashino aholisi 1950-yil va 1990-yillar orasida tez oʻsgan.

Tarixi 
Meiji qayta tiklanishidan soʻng, 1889-yil 1-aprelda Chiba okrugida umumiy aholisi 4500 kishi boʻlgan beshta kichik qishloqni birlashtirib,  tashkil etilgan. Hudud faqat temir yoʻlning kelishi bilan rivojlana boshlagan va Tsudanuma 1903-yil 3-martda 6000 aholiga ega shahar maqomiga koʻtarildi.

Hukumati 
Narashino toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 30 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shakliga ega. Narashino Chiba prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzosini qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Chiba 2-okrugiga kiradi.

Iqtisodiyoti 
Sohilboʻyi hududi, asosan, qayta tiklangan yerlarda joylashgan Keiyō sanoat zonasining bir qismi boʻlib, koʻplab ogʻir sanoat, ayniqsa kimyoviy ishlov berish bilan bogʻliq.

Manbalar 

Yaponiyaning qirgʻoqboʻyi aholi punktlari
Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Chiba prefekturasidagi shaharchalar
Yelena Valbe

Yelena Valeryevna Valbe ( ; 1968-yil 20-aprelda tugʻilgan) rossiyalik sobiq changʻi sport turi ustasi edi. U changʻi sport turi boʻyicha Jahon chempionati doirasida rekord darajadagi 14ta oltin medalni qoʻlga kiritgan.

2010-yildan beri Rossiya Changʻi sporti Assotsiatsiyasining Rossiyadagi prezidenti, 2012-yildan esa Rossiya Milliy jamoasi menejeri lavozimida ishlab kelgan. 2020–2021- yillarda Valbe haqidagi ''Oq qor'' biografik sport dramasi omma eʼtiboriga taqdim etilgan.

U 2021-yilda Xalqaro changʻi sporti Federatsiyasi Kengashi uchun saylangan, ammo u 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishini qoʻllab-quvvatlaganidan soʻng, bir nechta Yevropa Changʻi sporti Federatsiyalari uning 2022-yilgi saylovda ishtirok etishiga qarshilik bildirishdi. Finlyandiya, Shvetsiya, Polsha kabi davlat vakillari Valbening nomzodiga qarshi chiqishdi. Natijada, eng kam ovoz toʻplagani sababli, u lavozimidan chetlashtirildi.

Keyingi faoliyati 
Valbe 2010-yilda Rossiya davlati mamlkatlararo Shangʻi sporti Uyushmasining prezidenti qilib saylanadi. 2010-yil 29-iyun maqolasi 2010-yilning 30-iyunida kiritilgan. 2012-yilning oxirlarida, Sochi shahrida boʻlib oʻtadigan 2014-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida Rossiya mamlakatlararo jamoasining menejeri lavozimini qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻladi. Shuningdek, 2006-yil Turin shahrida tashkillashtirilgan Qishki Olimpiya oʻyinlari paytida, Rossiya terma jamoasining menejeri sifatida oʻz faoliyatini olib borgan edi.

Shaxsiy hayoti 
Oldin estoniyalik chanigʻi uchuvchisi Urmas Valbega turmushga chiqqan. Ularning Frans ismli farzandi boʻlgan. Keyinchalik Maksim Dovolnovga turmushga chiqadi va Polina va Varvarani dunyoga keltiradi. Hozirda u Moskva viloyatida yashaydi.

Manbalar 

Yashayotgan insonlar
1968-yilda tugʻilganlar
Kristof Morgeli

Kristof Morgeli (  1960-yil 16-iyulda tugʻilgan) — shveytsariyalik tibbiyot tarixchisi, jurnalist va sobiq siyosatchi. U 1999 yildan 2015 yilgacha Shveysariya Xalq partiyasi Milliy kengashi (Shveysariya) aʼzosi boʻlib ishlagan. U ilgari 1997-1999-yillarda Tsyurix kanton kengashi aʼzosi boʻlib ishlagan. Mörgeli 2019-yilgi Shveysariya federal saylovlarida yana oʻz nomzodini qoʻyishini eʼlon qildi, biroq qayta saylanmadi.

Yoshlik yillari va ta'lim
Morgeli 1960-yilning 16-iyulida Shveysariyaning Stafa shahrida, Syurix ko‘li bo‘yidagi kichik qishloqda Adolf va Marta (née Koller) Morgeli oilasida tug‘ilgan.Uning bitta akasi va singlisi bor. Uning ota-onasi Shtafadagi mahalliy maktabda o'qituvchilar edi. Uning jiyani Rafael Morgeli Shveysariya Sotsial-demokratik partiyasi a'zosi va 2022 yilda Meilen saylov okrugi bo'yicha Syurix kanton kengashi a'zosi etib saylangan.

U 1979 yilda Matura Typus A ni tamomlagandan so'ng Vetzikon kantonal maktabida o'qigan. Morgeli keyin Syurix universitetida tarix, siyosatshunoslik va nemis adabiyoti va tilshunosligini o'rgangan va 1985 yilda litsenziya (magistr darajasiga teng) bilan tamomlagan. 1986 yilda professor Piter Stadler qoshida Yoxannes Xegetshvayler haqidagi dissertatsiya ustida doktorlik darajasini oldi.

Karyera
Keyinchalik, o'qishni tugatgandan so'ng, u Syurix universiteti Tibbiyot tarixi institutida doimiy ilmiy yordamchi, shuningdek, Tibbiyot tarixi muzeyi kuratori bo'lib ishladi. U "Causa Morgeli"   dan keyin ishdan bo'shatilgunga qadar,  o'z talabalariga doktorlik dissertatsiyalarini nusxalash uchun ruxsat bergani oshkor bo'lgach, institut va Tibbiyot tarixi muzeyida qoldi . Uning asosiy tadqiqoti "o'liklar raqsi" tarixiga bag'ishlangan.

2016 yildan boshlab u o'zining Research Morgeli GmbH kompaniyasi bilan tarixchi sifatida mustaqil faoliyat bilan shug'ullanadi, birinchi navbatda tibbiy tarix tadqiqotlari sohasida ish olib boradi.

Siyosat
1986 yilda Morgeli o'zining siyosiy faoliyatini Stafa cherkov komissiyasi a'zosi sifatida boshladi. U 1997 yilda Shveysariya Xalq partiyasidan Syurix kanton kengashiga saylangan va 1999 yilgacha a'zo bo'lgan edi . 1999 yilgi Shveysariya federal saylovlarida Milliy Kengashga (Shveysariya) saylangan. 2015 yilgi Shveysariya federal saylovlarida u qayta saylanmadi va davlat lavozimidan iste'foga chiqdi.

Shaxsiy hayoti
Morgeli Ivonne Jenniga uylangan , undan ikki farzandi bor: Moris (1998-yilda tug'ilgan) va Mishel (2000-yilda tug'ilgan). 2014 yildan beri u Andrea Giger (1985-yil) bilan munosabatda
.

U Syurix shahrining yaxshi tashkil etilgan Guild zur Schmiden(Zunft zur Schmiden) a'zosi. Morgeli Stafada istiqomat qiladi.

Mukofotlari
Konrad Ferdinand Meyer mukofoti, 1996 yil
Yilning eng yaxshi sharhlovchisi (2007 yilda Schweizer jurnalisti)
Arosa Humorschaufel, Arosa hazil festivali, 2012 (nomzod)

Manbalar

Yashayotgan insonlar
1960-yilda tugʻilganlar
Simvolik tizimlar yo'nalishi

Symbolic systems major, yaʼni simvolik tizimlar yo'nalishi— Stanford universitetidagi axborotni ifodalovchi, qayta ishlovchi tabiiy va sunʼiy tizimlar oʻrtasidagi munosabatlarga qaratilgan fanlararo dastur.

 Dastur vazifasi 
Dasturning vazifasi til, maʼlumot va aql, inson va mashina haqidagi savollarni tadqiq qilish uchun zarur boʻlgan lug'at, nazariy maʼlumot va texnik koʻnikmalarga ega mutaxassisliklarni tayyorlashdir. Oʻquv dasturi ushbu savollarga anʼanaviy gumanistik yondashuvlarning kombinatsiyasini, shuningdek, oʻqitish va hisoblash fanlari va texnologiyasidagi zamonaviy oʻzgarishlar bilan tanishishni taklif qiladi. Mutaxassislik talabalari kognitiv fan, kompyuter dasturlash, hisoblash nazariyasi, ehtimollik, kognitiv psixologiya, tilshunoslik va sunʼiy intellekt boʻyicha kurslarni oladilar. Dastur talabalarni korporativ va xususiy sektorlarda ish oʻrinlari, shuningdek aspiranturada keyingi oʻqish uchun tayyorlaydi.

Odamlar ham, kompyuterlar ham ramzlarni boshqarishi mumkinligi haqidagi kuzatish maʼlumotni ifodalovchi, qayta ishlaydigan va harakat qiladigan tabiiy va sunʼiy tizimlar oʻrtasidagi munosabatlarga qaratilgan fanlararo dastur boʻlgan Symbolic Systems dasturining markazida joylashgan. Kompyuter dasturlari, tabiiy tillar, inson ongi va Internet oʻrganishi „Symbolic Systems“ oʻquv dasturining asosiy qismini tashkil etuvchi tushunchalarni oʻzida mujassam etadi. Masalan, hisoblash, tasvirlash, aloqa va razvedka. Ushbu tushunchalar atrofida falsafa, informatika, tilshunoslik, psixologiya, statistika, neyrobiologiya va aloqa kabi fanlardan bilim va nazariyalar toʻplami ishlab chiqilgan. Kompyuterlar ixtiro qilinganidan beri tadqiqotchilar ushbu fanlar boʻylab quyidagi savollarni oʻrganish uchun ishlamoqdalar: kompyuterlar va kompyuter tillari qanday yoʻllar bilan odamlar va ularning tillari bilan o'xshashi mumkin; odamlar va kompyuterlar oʻrtasidagi oʻzaro aloqani qanday osonlashtirish va foydaliroq qilish mumkin kabi savollar.

 Ilmiy darajalar 
 BS
 Coterm

 Havolalar 
 Symbolic Systems Major in Stanford Bulletin
School of Humanities & Sciences

 Manbalar 

Tizimlar