yakhyo/uz-wiki huggingface dataset:
Mustafo III

Mustafo III (Usmonli turk tilida:مصطفى ثالث|lit=Muṣṭafā-yi sālis) (28 Yanvar 1717 – 24 Dekabr 1773) – Usmonlilar imperiyasining 1757-1773-yillardagi hukmdori. Ahmadning oʻgʻli (1703–30) va Abdulhamidning (1774–1789) ukasi.

Hayoti 
Mustafo sergʻayrat va uzoqni koʻra oladigan siyosatchi edi. Usmonli imperiyasi va Yevropa kuchlari, Rossiya oʻrtasidagi tafovutni kamaytirish uchun armiya va davlat apparatini modernizatsiya qilishga harakat qildi.

Biroq uning hukmronligi davrida asr boshlarida Usmonlilar imperiyasini qamrab olgan umumiy tanazzul davom etdi va modernizatsiyaga urinishlar uni toʻxtatish uchun yetarli boʻlmadi. Oʻrnatilgan maʼmuriy tartibni oʻzgartirishga qaratilgan har qanday islohotlar yoki rejalar konservativ yanicharlar va imomlarning qattiq qarshiliklariga duch keldi. Mustafo piyoda va artilleriya islohotlarini amalga oshirish uchun Gʻarb maslahatchilarining yordamini olishga majbur boʻldi. Bundan tashqari, Sulton matematika, dengiz va fanlar akademiyasini tashkil etishni buyurdi.

Harbiy kuchsizligini yaxshi bilgan Mustafo urushdan qochadi. Rossiyaning Polshadagi kampaniyasi, fransuz diplomatiyasining sezilarli taʼsiri baribir uni Rossiyaga urush eʼlon qilishga majbur qildi va bu urushda halokatli tarzda magʻlub etildi.

Joriyalari 
 Mihrishah (1745–1805)
 Adilshah (vaf. 1803-yil 19-dekabr)
 Fehime (vaf. 1760/1761)
 Aynulhayat (vaf. 1764/1765) 
 Gulnar
 Rifat

Farzandlari 
 Selim III (1761-yil 24-dekabr – 1808-yil 28-iyun; onasi – Mihrishah Sulton)
 Mehmed (1766-yil 13-iyul – 1767-yil 10-yanvar yoki 1767-yil 10-yanvar – 1771-yil 20-may)

Manbalar 

Usmonlilar imperiyasi hukmdorlari
Usmonli sulolasi
Poʻlat Bobojonov

Bobojonov Poʻlat Razzoqovich (1961-yil 1-yanvar, Bogʻot tumani, Xorazm viloyati) – oʻzbek huquqshunosi va davlat arbobi. 2017-yil 4-sentyabrdan Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vaziri. 2012—2017-yillarda Xorazm viloyati hokimi.

2023-yil 18-fevraldan Oʻzbekiston voleybol federatsiyasi raisi.

Biografiyasi

Taʼlim 
1977-1982 yy. – Toshkent davlat universiteti yuridik fakulteti talabasi.

Mehnat faoliyati 
1982-yilda Harbiy xizmat oʻtagan.

1982-1983-yillarda Gurlan tumani prokurorining yordamchisi vazifasida ish oʻrganuvchi.

1983-1985-yillarda Xorazm viloyati prokuraturasi umumiy nazorat boʻlimi prokurori.

1985-1991-yillarda Xorazm viloyati prokuraturasi umumiy nazorat boʻlimi boshligʻi.

1991-1992-yillarda Xorazm viloyati Gurlan tumani prokurori.

1992-1996-yillarda Xorazm viloyati Bogʻot tumani hokimining birinchi oʻrinbosari.

1996-1999-yillarda Xorazm viloyati hokimining oʻrinbosari – nazorat inspeksiyasi boshligʻi.

1999-2000-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonining tashkiliy-kadrlar siyosati masalalari boʻyicha davlat maslahatchisi xizmatining yetakchi konsultanti.

2000-yilda qisqa muddat Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining tashkiliy-kadrlar ishlari boʻyicha davlat maslahatchisi xizmatining hududiy organlar kadrlari bilan ishlash shoʻbasi bosh inspektori vazifasini bajaruvchi.

2000-2005-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori oʻrinbosari.

2005-2006-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamenti boshligʻi.

2006-2011-yillarda Jizzax viloyati prokurori.

2011-yil qisqa muddat Buxoro viloyati prokurori.

2011-2012-yillarda Xorazm viloyati hokimining birinchi oʻrinbosari.

2012-2017-yillarda Xorazm viloyati hokimi vazifalarida faoliyat olib borgan.

2017-yildan – Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vaziri lavozimida ishlamoqda.

2017-2018-yillarda Oʻzbekiston Futbol Federatsiyasi vitse-prezidenti.

2023-yil 18-fevraldan – Oʻzbekiston Voleybol Federatsiyasi raisi.

Vazir sifatidagi faoliyati 
Poʻlat Bobojonov Ichki ishlar vaziri sifatida Oʻzbekistonda aholiga yaqindan xizmat koʻrsatadigan tizim yaratilganligini maʼlum qilgan

2019-yilda Poʻlat Bobojonov Oʻzbekiston 24 telekanaliga bergan intervyusida Oʻzbekiston tarixida ilk marotaba Jasliq qamoqxonasidagi mahkumlar soni haqida aniq maʼlumot bergan. Vazirga koʻra, oʻsha vaqtda „Jasliq“ qamoqxonasida 395 nafar mahkum saqlangan.

2020-yil yakunlari boʻyicha hisobotida Poʻlat Bobojonov ichki ishlar tizimida jinoyatchilikka qarshi kurashda raqam ortidan quvish emas, jinoyatchilikning asl sabablarini bartaraf etish orqali fuqarolarning haq-huquqlarini himoya qilishga asosiy eʼtibor qaratilganligi haqida axborot bergan.

Tanqidlar 
Poʻlat Bobojonov 2016-yildan keyin tayinlangan vazirlar orasida OAVdan „uzoq“ vazir sifatida tanqid qilingan.

Mukofotlari 
2003-yil 28-avgustda Doʻstlik ordeni bilan mukofotlangan.

2024-yil 25-avgustda 1-darajali Shon-sharaf ordeni bilan mukofotlangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston generallari
Oʻzbekiston huquqshunoslari
Fayzulla Mullajonov

Fayzulla Maqsudjonovich Mullajonov (Файзулла Максуджонович Муллажонов; 02.01.1950 — 23.05.2017) — o'zbek iqtisodchisi va davlat arbobi. 1991—2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruv raisi boʻlgan.

Biografiyasi 
1950-yili Sirdaryo viloyatida tugʻilgan.

1971-yili Toshkent xalq xoʻjaligi instituti (hozirgi Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti)ni iqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

Mehnat faoliyatini davlat banki Sirdaryo viloyati boʻlimida kredit nazoratchisi vazifasidan boshladi. Keyinchalik ushbu viloyatda bank sohasida turli masʼul lavozimlarda xizmat qilgan.

1991—2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki raisi lavozimida ishlagan.

Oilasi 
Oʻgʻli — Abdumajid, Toshkent shahri Olmazor tumani ichki ishlar boshqarmasi boshligʻi, keyinchalik shu tuman hokimi boʻlgan. 2021-yil 19-iyulda vafot etgan.

Oʻgʻli — Abduqahhor, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasida boshqarma boshligʻi.

Vafoti 

Mullajonov 2017-yil 23-may kunining ikkinchi yarmida 67 yoshida xastaligi tufayli vafot etdi. U Toshkent shahrida joylashgan Yalongʻoch-2 qabristoniga dafn qilingan.

Manbalar 

Oʻzbekiston yetakchilari
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti bitiruvchilari
Chiapas zilzilasi (2017)

Chiapas zilzilasi —Meksikaning Chiapas shtatida 7-sentyabr 2017-yili, mahaliy soat bilan 23:49:21 boʻlgan zilzila. Zilzilaning magnitudasi 8.2 ball boʻlgan. Pijijiapan shahridan 96 kilometr janubi-sharqda yuz bergan. Zilzila oʻchogʻi 35 kilometrlik yer tubida joylashgani aytilmoqda. 8-sentyabr kuniga 33 kishi halok boʻlgani xabar qilingan. Bu zilzila yuzyillik ichida eng kuchli deb hisoblangan va 8,6 magnitudalik 1787-yilgi zilziladan eng kuchlisi deb hisoblangan. Hamda u 2017-yildagi zilzilalardan eng kuchlise deb hisoblangan.

Zilzila oqibati

Ayrim binolar va uylar Chiapada qulab tushgan va buzilgan. Kamida 60 kishi zilzila oqibatida halok boʻlgani xabar qilinmoqda, yaʼni 45 odam Oaksakada, 12 odam Chiapasda va 3 odam Tabaskoda. Maktablar 8-sentyabr kuni 11 shtatlarda yopildi, xafvsizlik ishlarini oborish uchun. Mamlakat 9-sentyabr kuni Katia dovulini kutayotganda zilzila yuz bergan.

Zilzila Meksikaning Mexiko shahrida boʻlgani haqida eʼlon qilgan va hamda 1,8 million odam elektr quatisiz qolgan.

Sunami 
Zilzila yuz bergandan soʻng sunami xavfi eʼlon qilindi va Tinch okean markazi sunami haqida eʼlon qiladigan tashkilot Markaziy Amerika qigʻoqlarini sunami kelayotganini xabar qilgan. Sunami 1 m toʻlqinlar bilan kelayotgani haqida xabar berilgan. Chiapasda 1,75 m sunami roʻyxatga olingan.

Aftershoklar 
USGS tomonidan bir soat ichida 12 aftershoklar roʻyxatga kiritildi. Servicio Sismológico Nacional esa 337ga yaqin aftershoklarni roʻyxatga kiritdi.

Manbalar 

Meksikadagi zilzilalar
Zilzilalar
2017-yilgi zilzilalar
Gvatemala zilzilasi
2017-yil voqealari
Jose dovuli

Jose dovuli — 4 xavf darajali kuchli tropik sikloni. U 5-sentyabr kuni 2017-yili Afrika mitaqasidan kuchli tropik toʻlqinlar chiqishidan soʻng paydo boʻlgan. Bu dovul 2017-yilda eng kuchli boʻlgan dovular mavsumida uchinchisidir. "Jose" dovuli Antil orollariga xavf solmoqda, u yerda dovul bir necha kundan keying oʻtishi kerak, "Irma" katastrofik dovulidan soʻng. 2010-yildab beri birinchi marotaba Atlantika okeanida jamida birdanidan uchta dovullar harakar qilmoqda: "Jose", "Katia", "Irma".

Barbuda hukumati 8-sentyabr kuni Jose dovuli kelayotgani saba, aholini evakuatsiya qilishi haqida eʼlon qildi. Bundan oldin koʻplab binolar orolda shikastlangan edi.

16-sentyabr kuni 1 darajaga tushdi va 25-sentyabr kuni u parchalandi.

"Jose" dovuli haqida hozirgi oxirgi maʼlumotlar 
Oxirgi rasmiy maʼlumotlarni olish uchun pasroq qarang.: 

Jose dovuli haqida oxirgi xabarlar - http://www.nhc.noaa.gov/text/refresh/MIATCPAT2+shtml

Yana qarang
Irma dovuli
Katia dovuli
Harvey dovuli
Maria dovuli

Manbalar 

2017-yil voqealari sentyabr voqealari Dovullar mavsumi
Sentabr 2017-yili Sentabr 2017-yil Atlantika dovul mavsumi
Irma dovuli

Irma dovuli — 5-darajali kuchli atlantik tropik sikloni. 2010-yilgi "Juliya" dovulidan soʻng, birinchi eng katta sharqiy Atlantik okeanida paydo boʻlgan dovul va 2017-yilgi Atlantik dovullar mavsumining ikkinchi yirik dovuli. Tarixdagi 5-darajali dovulardan eng koʻp davom etgani va atlantika dovularidan eng kuchlisi.

Irma — Afrika mintaqasida kuchli tropik toʻlqinlar chiqishida Kabo-Verde orollarida 30-avgust 2017-yili paydo boʻlgan. Qulay sharoitlar sababli 24 soat ichida Irma dovuli ikkinchi daraja xavfiga tushdi. 5-sentyabr kuni Irma juda yirik 5-darajali dovulga aylandi. Shamolning tezligi 295 km/s yetdi (shamolning kuchayishi 360 km/s yetdi), bu Irmani eng kuchli atlatik tropik sikloniga aylatirda, 2005-yilgi "Vilma" dovuli paytidan soʻng.

Irma dovuli Barbuda, Sen-Bartelemi, Sen-Marten, Angilya, Virginiya orollari, Terks va Kaykos va Bagama orollarining janubiy hududida juda ogʻir vayronalarga olib keldi. Barbuda va Sen-Martenda dovul 90% binolarni xonavayron qilgan, yarimidan koʻp odam uysiz qolgan. Sint-Martenda Juliana Malikasi Xalqaro Aeroporti barbod boʻlgan. Maʼlumotlarga koʻra 8-sentyabrda 23 kishi halok boʻlgan. 

8 va 9-sentyabr tuni dovul Kubaning shimoliy qirgʻoqlariga yetgan va orolning qirgʻoq chizigʻi tomon yoʻl olgan. Shimoliy sharq provinsiyalari ancha vayron boʻlgan. Etralab 10-sentyabr kuni u Floridaga yetib borishi kerak. Shtatning janubida 5,6 million odam evakuatsiya qilingan. Shu sabab Mayami dovul vaqtida sharpa-shaharga aynaldi.

Yana qarang
Jose dovuli
Katia dovuli
Harvey dovuli
Maria dovuli

Manbalar

2017-yil voqealari sentyabr voqealari Dovullar mavsumi Sentabr 2017-yili Sentabr 2017-yil Atlantika dovul mavsumi
Harvey dovuli

Harvey dovuli — tropik siklon, bu dovul janubiy-shaqr Texasda katastrofik suv toshqinlariga olib keldi. Bu AQSh qirgʻoqlari joyidan chiqgan birinchi eng kuchli dovul. Bundan tashqari, bu eng Meksika qoʻltigʻidaki eng kuchli dovuldir, 2005-yilgi Katrina dovulidan soʻng.

Oqibati

Harvey dovuli sababli 71 kishi halok boʻlgan. Toshqinlar sabab Hyustonda talovchilik holatlari boʻlgan, shu sababdan 29-avgustda komendant soati 22:00 dan 5:00 gacha boʻlgan. Prezident Donald Trump rasmiy tarizda 5,95 mlrd AQSh dollarini moliyalash haqida talabnoma berdi.

Texas gubernatori Greg Ebbot moliyaviy ziyon 150 dan 180 gacha milliard dollar boʻladiganini aytgan.

Yana qarang
Irma dovuli
Katia dovuli
Jose dovuli
Maria dovuli

Manbalar

2017-yil voqealari
Sentabr voqealari
Dovullar mavsumi
Sentabr 2017-yili
Sentabr
2017-yil Atlantika dovul mavsumi
Abdusalom Azizov

Azizov Abdusalom Abdumavlonovich (; 20.01.1960, Toshkent) — oʻzbek davlat arbobi, general-leytenant. 2019-yil 11-fevraldan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati raisi, 2019-yil 15-iyuldan Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi raisi.

Biografiyasi 
1981—1982 — Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasida navbatchilik qismi xodimi.

1982—1986 — Toshkent militsiya maktabi tinglovchisi.

1986—1989 — Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi tergov boʻlimi tergovchisi, katta tergovchisi.

1989—1997 — Oʻzbekiston ichki ishlar vazirligi tergov boshqarmasi katta tergovchisi, uslubiy-nazariy boʻlimi boshligʻi oʻrinbosari, tergov boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari.

1997—1998 — Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari.

1998—2001 — Toshkent shahar Mirobod tumani ichki ishlar boshqarmasi boshligʻi.

2001—2002 — Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi boshligʻi.

2002—2006 — „Oʻzbekneftgaz“ milliy xolding kompaniyasi raisi.

2006—2008 — „Oʻzneftmahsulot“ aksiyadorlik jamiyati raisi.

2008—2008 — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirining oʻrinbosari — jamoat xavfsizligi xizmati boshligʻi.

2008—2009 — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari — tezkor qidiruv xizmati boshligʻi.

2008—2009 — O'zbekiston Futbol Federatsiyasi vitse-prezidenti va „Mashʼal“ futbol klubi prezidenti.

2009—2017 — Jizzax viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshligʻi.

2017—2017 — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vaziri. 2017-yil 14-yanvarda general-mayor unvoni berilgan.

2017—2019 — Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vaziri. 2019-yil 14-yanvarda general-leytenant unvoni berilgan.

2019-yil 11-fevraldan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati raisi.

2019-yil 15-iyuldan Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi raisi.

Manbalar 

Maxsus xizmatlar rahbarlari
Oʻzbekiston yetakchilari
Oʻzbekiston siyosatchilari
Oʻzbekiston harbiy xizmatchilari
Oʻzbekiston generallari

Oʻzbekiston xavfsizlik xizmati rahbarlari
Nazar Matchonov

Nazar Matkarimovich Matchonov (1.1.1923 — 30.7.2010) — Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti Prezidiumi raisi (1970—1978).

Tarjimai hol 
Hunarmand oilasida tugʻilgan.

Taʼlim
1949-yildan Oʻzbekiston qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan. Veterinariya fanlari doktori (1969), professor (1971).

Mehnat faoliyati
1949-1959 yillarda tuman qishloq xoʻjaligi boʻlimi bosh veterinariya vrachi, viloyat qishloq xoʻjaligi boshqarmasi veterinariya boʻlimi boshligʻi, Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi vazirligi veterinariya boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan.
1959—1960-yillarda Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi vazirining oʻrinbosari, 1960—1961-yillarda Oʻzbekiston KP Buxoro viloyat qoʻmitasi kotibi, 1961-yilda Buxoro viloyat kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi, 1962—1965-yillarda Oʻzbekiston KP Buxoro viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi, 1961-1962 yillar-Oʻzbekiston SSR Vazirlar Kengashi raisining oʻrinbosari, 1965—1970-yillarda Oʻzbekiston KP Markaziy komiteti kotibi, 1970—1978-yillarda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi raisi, 1966—1978-yillarda Oʻzbekiston KP Markaziy komiteti byurosining aʼzosi. SSSR Oliy Kengashi 7-8 chaqiriq deputati vazifalarida ishlagan.
1978-yil dekabrdan nafaqaga chiqqan.
1978—1989-yillarda Oʻzbekiston SSR fanlar akademiyasi zoologiya va parazitologiya instituti direktori, 1989—1991-yillarda Oʻzbekiston SSR fanlar akademiyasi zoologiya va parazitologiya instituti gelmintologiya laboratoriyasi bosh ilmiy xodimi kabi ilmiy vazifalarda ham ishlagan.

Manbalar 

Toshkent davlat agrar universiteti bitiruvchilari
Ittifoq Kengashining Surxondaryo viloyatidan saylangan deputatlari
Oʻzbekistonlik veterinariya shifokorlari
Maria dovuli

Maria dovuli — 5-darajali kuchli atlantik tropik sikloni. 
Bu 2017-yilgi Atlantika dovullar mavsumining yettinchi dovuli va ikkinchi 5-darajali dovuldir. "Maria" dovuli 16-sentyabr 2017-yili tropik toʻlqinlardan yuzaga kelgan va ikki hafta ichida eng kuchli uchinchi dovul bolgan (Irma dovuli va Jose dovulidan soʻng).

19-sentyabr 2017-yili dovul Dominika orollarida katastrafik halokatlarni olib keldi, u episentri boʻlgan edi. 90% ortiq binolar orollarda shikaslangan yoki buzulgan edi. 20-sentyabr kuni dovul Puerto-Rikaga yetib borgan va uning havfi 4-darajaga tushgan. Bunga qaramasdan Maria dovuli 1928-yildan beri eng kuchli dovul boʻlgan (1928-yili Okeechobee dovuli boʻlgan). Puerto-Rikoning butun hududida elektr tarmogʻi oʻchgan va aloqa sistemasi shikaslangan. Orollarda dovul oʻtgandan soʻng uning havfi 2 darajaga tushgan, ammo keyinchalik 3-darajaga koʻtarilgan. 24-sentyabr kuni dovul ikkinchi daraga tushdi va 6-oktabrda dovul charpalandi.

1-oktabr maʼlumotlariga koʻra 78 kishi halok boʻlgan: 30 kishi Dominikada, 34 kishi Puerto-Rikada, 3 kishi Gaitida, 2 kishi Gvadelupada, 5 kishi Dominika Respublikasida, Amerika Virginiya orollarida 1 kishi va Kontinental shtatlarda 3 kishi.

Yana qarang
Jose dovuli
Katia dovuli
Harvey dovuli
Irma dovuli

Manbalar

2017-yil voqealari
Sentabr voqealari
Dovullar mavsumi
Sentabr 2017-yili
Sentabr
2017-yil Atlantika dovullar mavsumi
Puebla zilzilasi (2017)

7,1 magnitudalik zilzila Meksikaning markaziy qidmida 19-sentyabr 2017-yil soat 13:14 yuz berdi (23:14 Toshkent vaqti). Uning episentri 51 km chuqurligida joylashgan, Puebla de Zaragoza shahri janubidan 55 km va 120 km Mexikodan. Zilzila Mexiko zilzilasining 32-yilligi kunida yuz berdi, shu zilzilada 10 000 kishi halok boʻlgan edi.

Zilzila Puebla, Morelos shtatlarida va Mexiko shahrida kuchli vayronalarga olib keldi. 308 kishi halok boʻlgan va 2633 kishi jarohat olgan. 40 bino vayrona boʻlgan. 57 kishi qutqarishlar vaqtida vayronalardan qurqarildi. Atzitzihuacánda ibodat vaqtida cherkov qulab tushdi. 15 kishi halok boʻldi. Atsala munitsipalitetida rasm vaqtida XVII asr cherkovi qulab tushdi, vayronalar ostida 11 kishi halok boʻlgan, chaqaloqni qoʻshib hisoblaganda. 4,78 kishi elektr quvvatisiz qolgan, ammo bitta ham elektstansiyalar zarar koʻrmagan.  Mexiko Xalqaro Aeroporti 3 soatga oʻz ishini toʻxtatdi.

Yana qarang 
 Chiapas zilzilasi (2017)
 Zilzilalar roʻyxati (2017)

Manbalar  

19-sentyabr hodisalari
19-sentyabr voqealari
2017-yil Meksikada
Meksikada zilzila
2017-yil zilzilalari
Sentabr
Sentabr hodisalari
2017-yil voqealari
Sentabr voqealari
Meksika tarixi
Germaniya parlament saylovlari (2017)

Germaniya parlament saylovlari 24-sentyabr 2017-yili boʻlib oʻtdi. Unda 709 aʼzo 19-bundestagga saylanildi, Germaniya federal parlamenti.

Qatnashadigan partiyalar saylovda

Natijalar 

Qora: CDU/CSU
Qizil: SPD
Pushti: LINKE
Koʻk: AfD
Yashil: Grüne

2017-yil Germaniyada
2017
Sentabr voqealari
Sentabr hodisalari
Saylov
Saylovlar
Germaniya
2017-yilgi saylovlar
Iroq Kurdistoning mustaqilligi haqida referendum (2017)

Iroq Kurdistoning mustaqilligi boʻyicha referendum 25-sentyabr 2017-yili boʻlib oʻtgan. Oldin referendumni 2014-yili oʻtkazilishi rejalashtirilgan edi, ammo Kurdiston hududiy hukumati va Iroq federal hukumati qarama qarshiliklari boyis referendum keyinga qoldirildi (2014-yili rasmiy boʻlmagan referndum-soʻrovnoma oʻtkazilgan edi). Kurdlarning referendumni oʻtkazishiga Iroqning shimoliga IShID bostirishi ham xalal berdi, Iroq Harbiy kuchlarining askarlari ayrim tumanlarni tashlab ketdilar, keyinchalik Peshmer bosib olindi va asosan kurdlar kuchlari nazorat ostida boʻldi. Referendum Iroq Kurdistoni hududlarida oʻtkazildi va hamda Erbil tumanlari nazorat qilinyatgan hududlarida, xususan Kirkuk neft provinsiyasida. 

2014 — 2017 yillar davrida referendum bir necha marotaba bekor qilingan edi, sababi kurdlar harbiy kuchlari, Iroq markaziy hukumati bilan Mosulni ozod qilinishida hamkor qilgan edilar. 7-iyun 2017-yili Iroq Kurdistoni prezidenti Masud Barzani Kurdiston demokratik partiyasi, Kurdiston vatanparvarlar ittifoqi, Kurdiston Islom ittifoqi, Kurdiston Islom harakati, Kurdiston kummunistik partiyasi, Kurdiston mehnatkashlar partiyasi, Kurdiston mehnatkashlar va ishchilar partiyasi, Kurdiston rivojlanishi va islohotlanishi partiyasi, Erbil turkman roʻyxati, Iroq turkman fronti, Turkmaniston rivojlanishi partiyasi, Kurdiston parlamenti arman roʻyxati, Assiriya demokratik harakati va Assiriya-Haldey xalqaro kengashi vakillari bilan uchrashdi. Shu uchrashuvda Iroq Kurdistoni mustaqilligi boʻyicha referendum 25-sentyabr 2017-yilga rejalashtirilindi.

Ovoz berish 
Ovoz berish varaqasi kurd, turk, suriya va arab tillarida mavjud edi. Varaqada bunday yozilgan edi: "Siz Kurdiston hududi va Kurdiston tumanlari tashqarisidagi maʼmuriyat hududlari mustaqil boʻlishini istaysizmi?" (tasvir)

Partiyalar qarashlari

Referendum natijalari 
Oldindan hisoblangan referendum batijalari.

Manbalar 

Mustaqillik boʻyicha referendumlar
Sentabr voqealari
Saylovlar
2017-yil Iroqda
2017-yil Iroq Kurdistonida
Iroq tarixi
Iroq Kurdistoni tarixi
2017-yil voqealari
25-sentyabr voqealari
Iroq
Gipuzkoa

Gipuzkoa — Ispaniya provinsiyasi.

Ispaniya provinsiyalari
Katolik cherkovi

Katolik cherkovi yoki Rim katolik cherkovi  (lotincha Ekklesia Catholica Romana) — eng yirik xristian cherkovi. Butun dunyo boʻyicha 1,2 milliarddan oshiq ergashuvchilar bordir.

Yana qarang. 

 Katolitsizm
 Xristianlik

Manbalar
Osuna

Osuna Ispaniyaning Andalusiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Sevilla provinsiyasi tarkibiga kiradi.
Alifbo boʻyicha aholi punktlari  Ispaniya shaharlari
Letsie III

Letsie III (asl ismi David Mohato Bereng Seeiso; 17-iyul 1963) – Lesoto qiroli.

Biografiyasi 
1963-yil 17-iyulda Morija shahridagi Skott kasalxonasida tugʻilgan, Buyuk Britaniyada Ampleforth kollejida tahsil olgan. U yerdan Lesoto milliy universitetida oʻqishni davom ettirdi va huquqshunoslik boʻyicha bakalavriatni tamomladi. Keyinchalik Bristol universitetida, Wolfson kollejida, Kembrijda va Wye kollejida oʻqishni davom ettirdi. U oʻqishni 1989-yilda Lesotoga qaytib kelganida tugatgan.

1989-yil 16-dekabrda Matsiengning boshligʻi etib tayinlangan.

Uning toj kiyish marosimi 1997-yil 31-oktyabrda Setsoto stadionida boʻlib oʻtdi. Marosimda Uels shahzodasi Charles ishtirok etdi.

2016-yil 1-dekabrda Rimda Jose Graziano da Silva tomonidan Oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkilotining Oziq-ovqat boʻyicha maxsus elchisi etib tayinlandi.

Manbalar 

Lesoto monarxlari
Yashayotgan insonlar
Akihito

Akihito (; ; 23-dekabr 1933-yil) – Yaponiyaning 125-imperatori (1989–2019). Ushbu lavozimga otasi Hirohito vafotidan keyin 1989-yilda oʻtirgan, 1990-yil noyabrda toj kiydirilgan. 2019-yil 30-aprelda taxtdan voz kechdi. Taxtga unung oʻgʻli Naruhito oʻtirdi.

Mukofotlari 
  Xrizantema ordeni
  Pavlovniya gullari ordeni
  Xazina ordeni
  Madaniyat ordeni
  Yapon qizil xoch ordeni
  Yapon qizil xoch ordeni; Xorijiy ordenlar

Shajarasi

Manbalar

Havolalar 
 Their Majesties the and Empress Imperial Household Agency websiteʼda
 Press Conference on the occasion of His Majesty’s Birthday (2016)
 Complete transcript (U.S. English and Japanese) and audio mp3 and video of 'Do Not Lose Hopeʼ Address to the Nation

Yaponiya
Yashayotgan insonlar
Vajiralongkorn

Maha Vajiralongkorn Bodindradebayavarangkun (, 1952-yil 28-iyul) – Tailand qiroli.

U shoh Bhumibol Adulyadej va Qirolicha Sirikitning yagona oʻgʻli. 1972-yilda, 20 yoshida shahzoda boʻldi. Otasi 2016-yil 13-oktyabrda vafot etgandan keyin, 1-dekabr kuni taxtga oʻtirdi. Chakri dinastiyasining oʻninchi monarxi sifatida Rama X deb ham ataladi. Oʻsha paytda 64 yoshda boʻlgan Vajiralongkorn tailandning taxtiga chiqqan eng keksa monarx boʻldi. Dunyodagi eng boy monarx hisoblanadi, uning boyligi 30 milliard dollardan ortiq.

Hayoti 
Vajiralongkorn 1952-yil iyul kuni Bangkokdagi Dusit saroyida tugʻilgan. Tugʻilganidagi ismi Vajiralongkorn Boromchakrayadisorn Santatiwong Thewetthamrong Subhoribal Abhikkunupakornmahitaladulyadej Bhumibolnaretwarangkun Kittiskhatombunsawangwat Boromtiyarajakumarn boʻlgan.

1956-yilda Dusit saroyidagi Chitralada boshlangʻich maktabiga bordi. Buyuk Britaniyadagi xususiy maktablar: Kingʻs Mead, Seyford, Sussex, va keyinchalik Somerset Millfield maktabida oʻqigan. 1970-yil iyul oyida oʻrta taʼlimini tugatgan. 1970-yil avgust oyida Avstraliyaning Sidneyddagi Kingʻs maktabida besh haftalik harbiy oʻquv kursida ishtirok etdi.

1972-yilda Avstraliyaning Kanberra shahrida joylashgan Duntroon Royal harbiy bilim yurtiga oʻqishga kirdi. 1976-yilda leytenant unvoni bilan bitirgan. 1982-yilda Sukhothai Thammathirat universitetida bakalavr darajasini oldi.

Vajiralongkorn 1972-yil 28-dekabr kuni Ananta Samakhom Tahon zalida shahzoda etib tayinlandi va Chakri sulolasining uchinchi shahzodasi boʻldi.

Oʻqishni tugatgandan soʻng Tailand armiyasi ofitseri boʻldi. Harbiy faoliyatini Armiya maʼlumotlari boshqarmasida xodim sifatida boshladi. 1977-yilda Qoʻmondonlik akademiyasiga oʻqishga kirdi. 1978-yilda 1-piyoda polki komandiriga aylandi. 1992-yilda Qirollik xavfsizlik qoʻmondonligining komandiri boʻldi.

Boeing 737-400 havo kemasining malakali harbiy uchuvchisi. Shohlik marosimlarida va ommaviy uchrashuvlarda muhim oʻrinni egallagan. 2007-yilgi Osiyo oʻyinlarini rasmiy ravishda ochib bergan.

1977-yil 3-yanvarda Vajiralongkorn onasi tomonidan qarindosh boʻlgan Somassavali Kitiyakara (1957-yilda tugʻilgan) bilan nikohlandi. Ularning bir qizi bor. 1970-yillarning oxirida aktrisa Yuvadhida Polpraserth bilan yashashni boshladi va hozirda undan besh farzandi bor.

Shajarasi

Manbalar

Havolalar 
 
 

Tailand monarxlari
Yashayotgan insonlar
George Paget Thomson

George Paget Thomson () (1892.3.5 Kembrij — 1975.10.9) — ingliz fizigi, London qirollik jamiyati aʼzosi (1930-yildan). Kembrij universitetni tugatgan (1914). Ilmiy ishlari atom va yadro fizikasi, kvant mexanika, aerodinamika va boshqalarga oid. Elektronlar difraksiyasi hodisasini kashf etib (1926—27; amerikalik fizik L.Jermer (1896—1971) va K.J.Devissontn mustaqil ravishda), ularning toʻlqin tabiatga ega ekanligini amalda isbot qilgan. Nobel mukofoti laureati (1937; K.J.Devisson bilan hamkorlikda).

Manbalar 

Olimlar
Fiziklar
1892-yilda tugʻilganlar
1975-yilda vafot etganlar
3-mayda tugʻilganlar
10-sentabrda vafot etganlar
Britaniyalik Nobel mukofoti laureatlari
William Lawrence Bragg

William Lawrence Braggs () (1890—1971), Kavendish laboratoriya (1938—53) va Kembrijdagi Qirollik instituti (1954—60) direktori. Bregg — Vulf shartini tadqiq qilgan; rentgenstrukturaviy tahlil asoschisi. Qator kristallarning atom tuzilishlarini rentgen nurlari difraksiyalari yordamida birinchi boʻlib tushuntirib bergan (1913). Nobel mukofoti laureati (William Henry Bragg bilan birga, 1915).

Manbalar 

Britaniyalik Nobel mukofoti laureatlari
Olimlar
Fiziklar
31-martda tugʻilganlar
1890-yilda tugʻilganlar
1971-yilda vafot etganlar
1-iyulda vafot etganlar
William Henry Bragg

William Henry Bragg () (1862-1942) - London qirollik jamiyati aʼzosi (1806) va prezidenti (1935—40) Qator kristallarning atom tuzilishlarini rentgen nurlari difraksiyalari yordamida birinchi boʻlib tushuntirib bergan (1913). Nobel mukofoti laureati (William Lawrence Bragg bilan birga, 1915).

Manbalar 

Olimlar
Fiziklar
1862-yilda tugʻilganlar
1942-yilda vafot etganlar
2-iyulda tugʻilganlar
12-martda vafot etganlar
	

Britaniyalik Nobel mukofoti laureatlari
Richard Thaler

Richard Thaler ( – Taler; 1945-yil 12-sentyabr, Sharqiy Orange, Nyu-Jersi, AQSh) – amerikalik iqtisodchi. Xulq-atvor iqtisodiyoti sohasiga qoʻshgan hissasi uchun 2017-yilgi iqtisodiyot boʻyicha Alfred Nobel mukofoti laureati.

Chikago universiteti biznes maktabining  boʻyicha faxriy professori.

Biografiyasi 
East Orange shahrida (Esseks okrugi, Nyu-Jersi) yahudiy oilasida tugʻilgan, uchta oʻgʻildan biri edi. Uning otasi Alan Mauris Taler (1917, Toronto – 2004, Skotsdeyl) aktuariy boʻlgan va oʻz karyerasining oxiriga kelib, „Prudential“ sugʻurta kompaniyasining katta vitse-prezidenti boʻlgan. 1970-yilda  hamkor boʻlgan. Onasi – Rozlin Melnikov (1921, Bruklin – 2008, Skotsdeyl) – maktab oʻqituvchisi edi. U oʻrta maʼlumotni xususiy , Keys-Vest rezerv universitetida bakalavr (Klivlend, 1967-1970) va PhD darajasini (Shervin Rozen rahbarligida, 1974) Rochester universitetida olgan.

Rochester, Kornell va Chikago universitetlarida dars bergan. Samuelson mukofoti sovrindori (2005). Nobel mukofoti laureati Daniel Kahneman va Amos Tverskiy bilan qilgan ishlari orqali moliyaviy-iqtisodiy xulq-atvor sohasida nazariyotchi sifatida tanilgan. „Nudge nazariyasi“ (nazorat qilinadigan tanlov) muallifi.

AQSh prezidenti Barak Obamaning maslahatchilaridan biri edi.

2015-yilda Taler 2008-yilgi global moliyaviy inqirozning xabarchisi – AQSh ipoteka bozorining qulashi haqida hikoya qiluvchi „The Big Short“ filmida rol oʻynadi. Iqtisodchi kameoda paydo boʻladi, Selena Gomes bilan birgalikda koʻplab qimor muxlislari ishonadigan „omadli qoʻl“ (muvaffaqiyatli garovlar seriyasi) fenomenining aldamchiligini tushuntiradi. Unga koʻra, "agar baʼzi bir voqelik ketma-ket bir necha marta sodir boʻlsa, keyingi safar uning sodir boʻlishi ehtimoli koʻproq boʻladi.

Richard Taler iqtisodiy qarorlar qabul qilish tahliliga real evolyutsion va qiymatga asoslangan psixologik taxminlarni kiritdi. U odamlarga xos kognitiv tarafkashliklarning tizimli oqibatlarini, chegaralangan ratsionallik, ijtimoiy imtiyozlar va oʻz-oʻzini nazorat qilmaslik kabi insoniy xususiyatlarni va ularning individual qarorlar qabul qilishiga, shuningdek, bozorlar faoliyatiga taʼsirini aniqladi. Taler, shuningdek, odamlarni oqilona xulq-atvordan chetga surib qoʻyadigan kognitiv cheklovlarning moliyaviy bozorlar faoliyatiga taʼsirini oʻrganadigan xatti-harakatlar moliyasi sohasining asoschilaridan biridir.

Manbalar 

Iqtisodchilar
Yashayotgan insonlar
Amerikalik Nobel mukofoti laureatlari
Nurdinjon Ismoilov

Nuriddin Moʻydinxonovich Ismoilov (; 1959-yil, Namangan viloyati) — Oliy Majlis Qonunchilik palatasi spikeri (2015-yildan).

Biografiyasi 
Nuriddin Moʻydinxonovich Ismoilov 1959-yilda Namangan viloyatida tavallud topgan. 1980-yilda Toshkent Davlat Universitetning yuridik fakultetini tugatgan. 1995-yildan Oliy Majlis deputati, 1995–2015-yillarda qonunchilik va sud-huquq masalalari qoʻmitasi raisi sifatida faoliyat yuritgan. 2001–2015-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonida turli lavozimlarda ishlagan. 2015-yil 12-yanvarda Qonunchilik palatasi spikeri etib saylangan.

Manbalar 

Oʻzbekiston yetakchilari
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi a’zolari
Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Narmaxonmadi Xudoyberdiyev

Narmaxonmadi (Normuhammad) Joʻrayevich Xudoyberdiyev (10-fevral 1928 – 27-noyabr 2011) – OʻzSSR Ministrlar soveti raisi (1971—1984).

Biografiyasi 
Qishloq xoʻjaligi institutini tugatgan (1949). Institut yoshlar tashkiloti kotibi lavozimida ishlagan.

1954—1955 yy. – OʻzSSR kompartiyasi kotibi yordamchisi.

1955 y. – Buxoro viloyati ijroiya qoʻmitasi kotibi oʻrinbosari.

1955—1957 yy. – Buxoro viloyati ijroiya qoʻmitasi kotibi.

1957—1959 yy. – OʻzSSR Qishloq xoʻjaligi kotibi.

1959—1960 yy. – Buxoro viloyati ijroiya qoʻmitasi kotibi oʻrinbosari.

1960—1961 yy. – OʻzSSR Ministrlar soveti raisining oʻrinbosari.

1961—1962 yy. – Surxondaryo viloyati ijroiya qoʻmitasi kotibi.

1962—1965 yy. – OʻzSSR Kompartiyasi kotibi.

1965—1970 yy. – OʻzSSR Qishloq xoʻjaligi vaziri.

1970—1971 yy. – Sirdaryo viloyati ijroiya qoʻmitasi kotibi.

25-fevral 1971 – 19-noyabr 1984 yy. – OʻzSSR Ministrlar soveti raisi.

1986-yil 27-iyulda „Paxta ishi“ doirasida partiyadan boʻshatilgan.

23-fevral 1987-yilda pora olganlikda ayblanib, qamoqqa olingan. 9 yilga qamoq jazosiga hukm qilingan.

Oʻzbekiston Prezidenti Islom Karimov qaroriga muvofiq, 1991-yilda ozod etilgan. Barcha mukofot va unvonlari qaytarib berilgan.

Manbalar 

1928-yilda tugʻilganlar
10-fevralda tugʻilganlar
Jizzax viloyatida tugʻilganlar
27-noyabrda vafot etganlar
2011-yilda vafot etganlar
Oʻzbekistonda vafot etganlar
Toshkent davlat agrar universiteti bitiruvchilari
“Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan” medali sohiblari
Ulugʻ Vatan urushidagi gʻalabaning 30 yilligi medali sohiblari
Mehnat faxriysi medali sohiblari
Oʻzbekiston SSR hukumat rahbarlari
Oʻzbekistonda paxta ishi
Oʻzbekiston Kompartiyasi Surxondaryo viloyat qoʻmitasi birinchi kotiblari
Oʻzbekiston Kompartiyasi Sirdaryo viloyat qoʻmitasining birinchi kotiblari
Oʻzbekiston SSR hukumati boshligʻining oʻrinbosarlari
Oʻzbekiston Kompartiyasi Buxoro viloyat qo‘mitasining ikkinchi kotibi
Rahmonqul Qurbonov

Rahmonqul Qurbonov (25-iyul 1912-yil – 9-iyun 2012-yil) – SSSR davlat arbobi (1961—1971).

Biografiyasi 
Buxoro amirligida tugʻilgan. 1937-yilda Buxoro davlat pedagogika institutini tugatgan.

1938—1942 yy. – pedagogik faoliyat.

1942 – 1943-yil fevralgacha – Termiz ijroiya komiteti birinchi kotibi.

1943 – Qashqadaryo viloyati ijroiya komiteti birinchi kotibi.

1943—1946 yy. – Qashqadaryo viloyati ijroiya komiteti kotibi.

1946—1949 yy. – Partiya maktabi tinglovchisi.

1949—1951 yy. – Chinobod tumani ijroiya komiteti birinchi kotibi.

1951—1952 yy. – Izboskan tumani ijroiya komiteti birinchi kotibi.

1952—1956 yy. – Qashqadaryo viloyati ijroiya komiteti birinchi kotibi.

1956—1961 yy. – Andijon viloyati ijroiya komiteti birinchi kotibi.

1961-1971 – OʻzSSR Ministrlar soveti raisi.

1971—1975 – OʻzSSR sovxoz ministri oʻrinbosari.

1975-yil may oyida hibsga olindi va 1976-yilda poraxoʻrlik, mansab vakolatini suiisteʼmol qilish aybi bilan 8 yilga ozodlikdan mahrum qilindi.

1978-yilda KPSS Markaziy Komiteti qarori bilan partiyadan chiqarilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1977-yil 13-oktyabrdagi farmoni bilan u jazoni oʻtashdan ozod qilindi. 1979-yil 30-iyulda Oʻzbekiston SSR Oliy sudi qarori bilan toʻliq reabilitatsiya qilingan.

1979-yildan – Qarshiqurilish boshqarmasi Qarshitsellinxlopok tresti direktorining 1-oʻrinbosari.

SSSR Oliy Kengashining 4-8-chaqiriqlar deputati (1954—1978).

Manbalar
Mansur Mirzaahmedov

Mansur Ziyayevich Mirzaahmedov (Мансур Зияевич Мирзаахмедов) — SSRI davlat arbobi.

Hayoti 
1931—1934-yillarda — Toshkentdagi KPSS madaniy markazi boshlig’i.

1934—1937-yillarda — Toshkent tumani ijroiya komiteti birinchi kotibi.

1937—1938-yillarda — Yaltadagi “Oʻzbekiston” sanatoriyasi mudiri.

1938—1940-yillarda — Toshkent kinostudiyasi direktori.

1940—1941-yillarda — Toshkent shahar ijroiya komiteti kotibi.

1941—1943-yillarda — OʻzSSR KP MK sanoat bo’yicha kotibi.

1943—1949-yillarda — OʻzSSR KP MK kadrlar kotibi.

1949—1956-yillarda — Andijon viloyati ijroiya komiteti birinchi kotibi.

1956—1957-yillarda — OʻzSSR Ministrlar soveti raisining birinchi o’rinbosari.

1957-yil 30-dekabrdan  - 1959-yil 16-martgacha  — OʻzSSR Ministrlar soveti raisi.

1959—1961-yillarda - Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi vazirining birinchi oʻrinbosari.

1961-yildan 1966-yil iyulgacha - O‘zbekiston SSR kommunal xo‘jaligi vaziri.

1966-yil iyuldan - O'zbekiston SSR Vazirlar Soveti Raisining o'rinbosari.

1971-yilda vafot etgan. Toshkentdagi Chigʻatoy qabristoniga dafn etilgan.

Manbalar

Havolalar  
 Mansur Mirzaahmedovga taʼziyanoma
Gʻayrat Qodirov

Gʻayrat Hamidullayevich Qodirov (Ғайрат Ҳамидуллаевич Қодиров) — OʻzSSR Ministrlar soveti raisi (1984-1989).

Hayoti 
1962-yilda Oʻrta Osiyo politexnika institutini tugatgan.

1962—1970 – Chirchiq transformator zavodida turli lavozimlarda.

1970—1973 – OʻzSSR KP MK sanoat boʻlimi instruktori.

1973—1975 – Partiya maktabi tinglovchisi.

1975—1979 – Chirchiq shahar ijroiya komiteti kotibi.

1979—1984 – OʻzSSR KP MK sanoat boʻlimi mudiri.

1984—1989 – OʻzSSR Ministrlar soveti raisi.

1989—1991 – SSRI elektrotexnika vazirining oʻrinbosari.

Manbalar 

Toshkent davlat texnika universiteti bitiruvchilari
Oʻzbekiston SSR hukumat rahbarlari
Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti Byuro a’zolari
Oʻzbekiston Kompartiyasi Chirchiq shahar qoʻmitasining birinchi kotiblari
Shukrullo Mirsaidov

Shukrullo Rahmatovich Mirsaidov (14-fevral 1939, Xoʻjand, SSRI – 2-noyabr 2012, Toshkent, Oʻzbekiston) – SSRI davlat arbobi, OʻzSSR Ministrlar soveti raisi (1990) .

Hayoti 
1959—1963 – Toshkent viloyati plan komitetida iqtisodchi, katta iqtisodchi, sektor mudiri.

1963—1964 – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti kaferda assistenti.

1964—1971 – Toshkent viloyati ijroiya komiteti plan boʻlimi boshligʻi.

1971—1981 – Toshkent shahri ijroiya komiteti plan boʻlimi boshligʻi.

1981—1984 – OʻzSSR davlat plan komiteti raisining oʻrinbosari.

1984—1985 – OʻzSSR statistika markazi raisi.

1985—1988 – Toshkent shahri ijroiya komiteti birinchi kotibi.

1988—1989 – OʻzSSR KP MK iqtisodiy-ijtimoiy masalalar kotibi.

1989—1990 – OʻzSSR Ministrlar soveti raisining oʻrinbosari – Davlat plan komiteti raisi.

1990-yilda – OʻzSSR Ministrlar soveti raisi.

1990—1991 – OʻzSSR Vitse-prezidenti.

1991-1992 – Oʻzbekiston Prezidenti huzuridagi davlat kotibi.

1992—1993 – Investitsiya va xorijiy kapitalni jalb etish fondi raisi.

1993-yilda Oʻzbekiston Oliy sudi uni mansab vakolatini suiisteʼmol qilishda aybdor deb topib, hukm chiqargan. Sud hukmiga koʻra, u Oʻzbekiston vitse-prezidenti sifatida „chet el fuqarosi – xorijiy kompaniyalardan birining vakili bilan shubhali munosabatda boʻlgan“ va oʻz qoʻl ostidagilariga paxta yetkazib berish boʻyicha respublika iqtisodiyotiga foyda keltirmaydigan shartnomalar tuzish boʻyicha koʻrsatmalar bergan. Davlatga yetkazilgan iqtisodiy zarar 5,6 million dollarga baholandi. Siyosatchi mol-mulki musodara qilingan holda, uch yil muddatga umumiy tartibdagi qamoq jazosiga hukm qilindi, biroq Oʻzbekiston Prezidentining respublika mustaqilligi eʼlon qilinganining bir yilligi munosabati bilan amnistiya toʻgʻrisidagi farmoni tufayli jazoni oʻtashdan ozod etildi.

Oʻsha yilning avgust oyida unga suiqasd uyushtirildi. Uning mashinasi portlatilgan, ammo tasodifan tirik qolgan. Tez orada Rossiya Federatsiyasiga koʻchib ketdi. 1996-yilda hokimiyat unga ijtimoiy va siyosiy faoliyat bilan shugʻullanishga ruxsat berdi. 1996-yil oktabr oyida „Birlik“, „Erk“, „Erkin yoshlar ittifoqi“ va boshqa baʼzi tashkilotlarni oʻz ichiga olgan Oʻzbekiston muxolifat kuchlarini muvofiqlashtirish markaziga rahbarlik qildi.

Oʻz intervyularidan birida „mustaqillikdan keyin sodir boʻlgan jamlangan makroiqtisodiy oʻzgarishlar umuman talabga javob bermaganini“ taʼkidladi. Shuningdek, xalqni ish bilan taʼminlash, intellektual salohiyatni boshqarish Oʻzbekistonning eng ustuvor vazifasi deb aytdi.

2012-yilda Toshkent shahrida vafot etdi.

Manbalar 

Oʻzbekiston Vitse-prezidentlari
Xoʻjand kishilari
Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi hukumat rahbarlari
Har 1000 kishiga toʻgʻri keladigan kompyuterlar soni boʻyicha davlatlar roʻyxati

Har 1000 kishiga toʻgʻri keladigan kompyuterlar soni boʻyicha davlatlar roʻyxati — Xalqaro elektroaloqa ittifoqi (International Telecommunications Union) tomonidan taqdim etilgan statistik maʼlumotlar.

Statistika 
AQSH mamlakatdagi kompyuterlarning umumiy soni boʻyicha yetakchi boʻlsa-da, aholi jon boshiga kompyuterlar soni boʻyicha San-Marinodan keyin ikkinchi oʻrinda turadi (1000 kishiga 727 ta kompyuter). AQSHda 1000 kishiga atigi 554 ta kompyuter toʻgʻri keladi. Maʼlumotlar 2004-yilda berilgan.

Manbalar 

Kompyuter
Smashburger

Smashburger IP Holder LLC, Smashburger nomi bilan faoliyat yurituvchi (SmasHBURGER) Amerikada joylashgan hamburger restoranlar tarmogʻidir. Kolorado shtati Denver shahrida asos solingan. 2022-yil holatiga koʻra, AQShning 35 shtatlarida, Kolumbiya okrugi va Kanadaning 2 viloyatida 227 dan ortiq korporativ va franchayzing restoranlariga ega.

Manbalar
Talha ibn Ubaydulloh

Talha ibn Ubaydulloh ibn Usmon ibn Amr ibn Kaʻb al Quroyshiy (595-656) — Islom payg’ambari Muhammadning ilk safdoshlaridan biri. Jannat hushxabari berilgan sahobalardan.

Biografiyasi 
Arablarning Quraysh qabilasidagi Toim ibn Murra sulolasidan kelib chiqqan. Abu Bakr Siddiqning qarindoshi hisoblanadi. Abu Bakrning va do’stlarining tavsiyasi bilan Islomni qabul qilgan. Uhud jangida Muhammadni himoya qilgan va Jannat bashoratini olgan. Muhammadning o’limidan so’ng xalifalikka Abu Bakr nomzodiga ovoz bergan. Xalifa Usmon ibn Affonning o’limidan ko’p o’tmay, Tuya jangida halok bo’lgan. O’g’li Muhammad ibn Talha ham shu jangda o’lgan. Yana bir o’g’li Muso ibn Talha esa uning merosiga ega bo’lgan. Qizi Oysha binti Talha esa, arablarning nufuzli ayollaridan biri edi.

Manbalar 

Sahobalar
Abu Ubayda ibn Jarroh

Amir ibn Abdulloh ibn Jarroh al Quroyshiy, yoki Abu Ubayda ibn Jarroh (; 583—638) — Muhammad sahobalridan biri. Jannat hushxabari berilgan sahobalardan.

Biografiyasi 

Sahobalar bilan Efiopiyaga, keyin Madinaga hijrat qilgan. Madinada musulmon davlatining qurilishiga xizmat qilgan. Badr jangida u o’z otasiga qarshi jang qilgan. Qurʼonning Mujodala surasi 22 oyati Abu Ubayda va boshqa sahobalar haqidadir.  Allohga va oxirat kuniga imon keltiradigan qavmning Alloh va Uning payg'ambariga muxoliflik qiluvchilar bilan - garchi ular o'zlarining otalari, yoki o'g'illari, yoki og'a-inilari, yoki qarindoshlari bo'lsalar-da - do'stlashayotganlarini topmassiz. Aynan o'shalarning dillariga (Alloh) imonni bitib qo'ygandir va ularni o'z (tomon)idan bo'lmish ruh bilan quvvatlantirgandir. U ularni ostidan anhorlar oqib turadigan, ular mangu qoladigan jannatlarga kiritur. Alloh ulardan rozi bo'lur va ular ham (Allohdan) rozi bo'lurlar. Aynan o'shalar Allohning hizbidirlar. Ogoh bo'lingizkim, albatta, Allohning hizbigina najot topuvchilardir!
Arab xalifaligining Forslar va Vizantiya bilan janglarida qatnashdi. 634—638 yillarda Suriya va Falastinning bosib olinishida faollik ko’rsatdi. Yarmuk jangida markaz qo’mondoni bo’lgan.
Suriyada tarqalgan vabodan halok bo'ldi.

Manbalar 

Sahobalar
583-yilda tugʻilganlar
638-yilda vafot etganlar
Saʼd ibn Abu Vaqqos

Saʼd ibn Abu Vaqqos, baʼzi manbalarda Saʼd ibn Molik () – Islom paygʻambari Muhammad sollallohu alayhi va sallamning sahobalaridan biri, Sosoniylar davlati – Forsning harbiy fathchisi va Kufaning asoschisi. Saʼd oʻn yetti yoshida Islomni qabul qilgan yettinchi erkin voyaga yetgan erkak kishi edi. Saʼd Madinada boʻlganlarida Muhammad sollallohu alayhi va sallam qoʻl ostidagi barcha janglarda qatnashgan.

Saʼd ibn Abu Vaqqos Qodisiya jangida, 636-yilda Sosoniylar imperiyasining poytaxtini zabt etishda va 651-yilda Xitoyga hali bahsli diplomatik muhojirlar boʻlganligi haqidagi daʼvolari bilan mashhur boʻlgan. 637-yilda Ktesifon qamalida, Saʼd Xuziston viloyatini zabt etgan Iroqdagi Roshidun qoʻshinining oliy qoʻmondoni boʻlib xizmat qilgan va Saʼdning xatti-harakati haqidagi shov-shuvli xabar tufayli uning oʻrniga xalifa Umar tayinlanishidan oldin Kufa shahrini qurishga koʻrsatma bergan. Kufada, Birinchi fitna paytida Saʼd Muhammad sollallohu alayhi va sallamning koʻp sahobalari va ularning shogirdlarini oʻz ichiga olgan betaraf firqani boshqarganligi bilan mashhur edi.

Uning tarjimai holini yozgan sunniy musulmon tarixchilari va olimlari Saʼdni Muhammad sollallohu alayhi va sallam bilan hamrohligi, jannat vaʼda qilingan sahobalar qatoriga qoʻshgani va Badr jangidagi ishtiroki tufayli Islomning sharafli avliyolaridan, deb hisoblashgan.

Manbalar 

Sahobalar
583-yilda tugʻilganlar
641-yilda vafot etganlar
Badr jangida ishtirok etgan sahobalar
Xalifalar
Said ibn Zayd

Said ibn Zayd ibn Amr ibn Nufayl ibn Abduluzzo ibn Zioh ibn Abdulloh ibn Kurd ibn Rizoh ibn A’diy ibn Ka’b ibn Luvay (; 593—671) — Muhammad sahobalaridan biri. Jannat hushxabari berilgan sahobalardan.

Biografiyasi 
Saidning ibn Zayd islomni 613-yilda birinchilardan bo’lib qabul qilgan. Umar ibn Xattobning singlisi Fotimaga uylangan. Badr jangidan tashqari musulmonlarning barcha yurishlarida qatnashgan. Damashq bosib olingandan keyin, Abu Ubayda ibn Jarroh tomonidan bu yerning noibi etib tayinlangan.

Manbalar 

Sahobalar
593-yilda tugʻilganlar
671-yilda vafot etganlar
Abu Said al-Xudriy

Toʻliq ismi Saʼd ibn Molik ibn Sinon ibn Ubayd, kunyasi Abu Said al Xudriy. Od Adiy ibn Najjor qabilasidan. Otasi Molik Madinada Islom yoyila boshlagan pallalarda musulmon boʻlgan edi. Abu Said Madinadagi Masjidi al-Nabaviy qurilishida qatnashdi. Badr jangi safariga bormagan boʻlsa-da, oʻn uch yoshida Uhud jangida otasi bilan ishtirok etdi. Otasi Molik oʻldi. Shundan keyin oilani boqish Abu Saidning zimmasiga tushdi. Abu Said Bani Mustaʼliq va Xandaq jangida, Hudaybiya, Xaybar, Makka fathi, Tabuk muhorabasida – jami oʻn ikki gʻazotda ishtirok etdi. Umar va Usmon davrlarida Madinada fatvo beruvchilardan biri boʻldi, hazrat Ali davrida boʻlgan Nahravon jangida qatnashdi. Abu Said Xudriy har qaysisi mingdan ortiq hadis rivoyat qilgan Abu Hurayra, Abdulloh ibn Umar, Anas ibn Molik, hazrat Oysha, Abdulloh ibn Abbos, Jobir ibn Abdulloh Ansoriy bilan birga „muksirun“ (eng koʻp hadis rivoyat qilgan) nomi berilgan yetti sahobiyning biridir. Ular aytgan hadislar oʻn olti mingdan ziyod boʻlib, shundan bir ming bir yuz yetmishtasini Abu Said rivoyat qilgan. Bulardan qirq uchtasi Imom Buxoriy va Imom Muslimda, yigirma oltitasi faqat Buxoriyda, elliktasi faqat Muslimda, qolganlari boshqa hadis kitoblarida keltirilgan. Bu sahobiyning rivoyatlarini Zayd ibn Sobit, Abdulloh ibn Abbos, Anas ibn Molik, Ibn Umar, Abu Qatoda, Abu Tufayl, Said ibn Musayyab, Toriq ibn Shihob, Ato, Mujohid naql qilishgan. Abu Said eshitganlarini faqat ehtiyoj boʻlganida, sunnat yanglish tatbiq etilayotganini koʻrganidagina rivoyat qilar edi. Abu Said Xudriy kambagʻallarga, beva-bechoralarga yordam qilar, ularni uyiga olib kelib, boshpana berar va tarbiya qilardi. Lays, Sulaymon ibn Amr shular jumlasidandir. Abu Saidning Abdurahmon, Hamza va Said ismli farzandlari boʻlgan. Abu Said Xudriy hijriy 74-yili sakson bir yoshda vafot etdi.

Manbalar
Aeroflot

Aeroflot—Rossiyalik havoyoʻllari (Ruscha: Аэрофлот—Российские авиалинии) Rossiyaning 1932-yilda asos solingan davlat (51%) aviakompaniyasidir. 1923-yilda tashkil etilgan Aeroflot eng qadimgi aviakompaniyalardan biridir. Sovet davrida milliy aviakompaniya dunyodagi eng yirik aviakompaniyadir.

Samolyotlar 

2017-yil Noyabr oyi maʼlumotlariga koʻra kompaniya tarkibida 220 ta samolyot mavjud.Samolyotlarning Aerofloti

Manbalar 

Rossiya aviakompaniyalari
Toshkent trolleybuslari

Toshkent trolleybuslari — Toshkentda deyarli 63 yil davomida aholiga xizmat qilgan jamoat transporti tizimi. 1947-yil 5-noyabrda tashkil etilgan va 2010-yil 1-mayda bekor qilingan.

Tarixi 
Birinchi trolleybus yoʻnalishi 1947-yilda ochilgan, shaharning shimoliy vokzali bilan Chorsu maydonini bogʻlagan. Deposi Taras Shevchenko koʻchasi, 28-uyda joylashgan. Ikkinchi yoʻnalish 1948-yilda ochilgan, Chorsu maydonini va Beshyogʻoch maydonini bogʻlagan. Uchinchi yoʻnalishi Beshyogʻochdan temiryoʻl vokzaligacha, toʻrtinchisi vokzaldan tekstil kombinatigacha, beshinchi yoʻnalish tekstil kombinatidan Chuqursoy dahasigacha boʻlgan. 1950-yillarda Arnasoy koʻchasi, 4-uyda 2-deposi ochilgan. 2010-yil 1-mayda harakatdan olib tashlangan.

Galereya

Manbalar 

Oʻzbekiston trolleybuslari
1947-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Toshkent shahridagi jamoat transporti
Oʻzbekiston trolleybus tizimlari
Xalqaro biznes maktab

Xalqaro Biznes Maktab'' – Pekin Xorijiy Bilimlar Universiteti qoshidagi Xalqaro Biznes Maktabi 2001 – yilda asos topgan. Gʻarbiy kampusda joylashgan boʻlib, Xalqaro Biznes Maktabi Pekin Xorijiy Bilimlar Universitetining oʻqitish miqyosidagi eng katta maktabi hisoblanadi. PXBU qoshidagi XBM menedjment va iqtisodiyot yoʻnalishlari boʻyicha bakalavr, xalqaro biznes magistranti kabi turli xil oʻquv dasturlarini taklif qiladi va shu jumlada darajasiz oʻqitish dasturlari ham bor. 2017 – yilga kelib, XBM talabalarining soni 2000 ga yetdi va ulardan 400 nafari 60 xil davlatlardan kelgan xalqaro talabalrdir.Oʻquv dasturlar:Bakalavr: Xalqaro Biznes, Xalqaro Moliya, Xalqarol Marketing, Xitoy Biznes Bilimlari, Xalqaro Iqtisodiyot va SavdoMagistratura: Xalqaro Biznes, MoliyaQisqa muddatli taʼlim: Xitoy Biznes Bilimlarining sertifikati, Xalqaro AsosXBM Tadbirlari'''

2017 – yil may oyida, XBM Ipak Yo;lidagi Biznes Maktablari birlashmasini tashkil qildi
2015 – yil sentabr oyida, doktorantura darajasi uchun ikkinchi tartibli yangi yoʻnalish ochildi – „Xalqaro tijorat va mahalliy boshqaruv“
2015 – yil iyun oyida, XBM Ispaniyaning Barselona universiteti bilan va Fransiyaning Yevropa Menedjmenti maktabi bilan aloqalar oʻrnatdi.
2015 – yil aprel oyida, XBM innovatisya va tadbirkorlik markazini tashkil qildi
2013 – yilda, XBM Tijorat Vazirligi bilan kelishuvga qoʻl qoʻydi. Kelishuvning maqsadi – Xitoy va butun dunyo orasidagi iqtisodiy va sarmoya almashtirishni rivojlantirish va chet eldagi sarmoyalarning nazorat qilish yoʻllarini kuchaytirish.
2012 – yilda, XBM Malaya Universiteti, Malayziya Janubiy Kolledji, Myunix Biznes Maktabi, Dortmund Xalqaro Menedjment Instituti kabi koʻplab xorijiy institutlar va universitetlar bilan kelishuvlar bitdi.
2012 – yilda, XBM ning G20 nomli tadqiqot markazi Moliya Vazirligining xalqaro boʻlim tomonidan 3 ketma-ket yil uchun 1 million pul miqdori bilan taʼminlandi.
2012 – yilda, PXBU ning milllatlararo iqtisodiy menedjment oʻqitish markazi, Taʼlim Vazirligi tomonidan milliy tajriba oʻtkazish oʻquv markazi deb baxo berildi.
2010 – yilda, XBM Chikagodagi Illinois Universiteti, Virginia Universiteti, San-Fransisko Universiteti, Britaniyadagi Lankaster Universiteti, Avstraliyadagi Edit Kovan Universiteti, Vyetnam Milliy Universiteti, Vyetnam Iqtisodiyot va savdo Universiteti, Tailanddagi Khon Kaen Universiteti, Janubiy Afrikadagi Shimol-Gʻarb Universiteti, Rossiyadagi Plexanov Iqtisodiyot Universiteti bilan doʻstona aloqalar oʻrnatdi.