George Soros

Jorj Soros  HonFBA (1930-yil 12-avgustda Dyordji Shvarts tugʻilgan) — venger-amerikalik tadbirkor va xayriyachi. , uning sof boyligi 8,6 milliard AQSh dollariga teng. Ochiq jamiyat fondlariga 32 milliard dollardan ortiq xayriya qilgan, shundan 15 milliard dollar allaqachon taqsimlangan, bu uning dastlabki boyligining 64 foizini tashkil qiladi. Forbes Sorosni „eng saxovatli xayriyachi“ deb atadi (sof qiymati boʻyicha).  U hozirgi kunda Nyu-Yorkda istiqomat qiladi.

Budapeshtda yahudiy oilasida dunyoga kelgan Soros fashistlarning Vengriya bosqinidan omon qoldi va 1947-yilda Buyuk Britaniyaga koʻchib oʻtdi. U London Iqtisodiyot maktabida tahsil olgan va 1951-yilda falsafa boʻyicha bakalavr, 1954-yilda esa falsafa boʻyicha fanlar magistri unvoniga sazovor boʻlgan.

Soros oʻz faoliyatini Britaniya va Amerika savdo banklarida, 1969-yilda oʻzining birinchi „Double Eagle“ xedj fondini tashkil etishdan oldin boshlagan. Ushbu jamgʻarmadan olingan daromad 1970-yilda uning ikkinchi toʻsiq fondi boʻlgan Soros jamgʻarmasi boshqaruvi uchun asosiy mablagʻni taqdim etdi. Double Eagle nomi Quantum Fund deb oʻzgartirildi va Soros maslahat bergan asosiy firma edi. Taʼsis etilganda, Quantum Fund 12 million dollarlik aktivlarga ega edi va  u 25 milliard dollarga ega edi, bu Sorosning umumiy sof boyligining katta qismi.

Soros 1992-yilgi qora chorshanba kuni Buyuk Britaniyadagi valyuta inqirozi paytida 10 milliard dollarlik funt sterlingni qisqa muddatli sotishi natijasida „Angliya bankini buzgan odam“ nomi bilan tanilgan. Falsafadagi dastlabki tadqiqotlariga asoslanib, Soros aktivlar pufakchalari va qimmatli qogʻozlarning asosiy/bozor qiymati, shuningdek, aktsiyalarni qisqartirish va almashtirishda foydalaniladigan qiymat tafovutlar haqida tushuncha berish uchun kapital bozorlari uchun umumiy refleksivlik nazariyasini shakllantirdi.

Soros ilgʻor va liberal siyosiy sabablarni qoʻllab-quvvatlaydi, ularga Ochiq Jamiyat Jamgʻarmalari orqali xayr-ehsonlar tarqatadi. 1979-yildan 2011-yilgacha u 11 milliard dollardan ortiq turli xayriya maqsadlariga xayr-ehson qilgan. 2017-yilga kelib uning „qashshoqlikni kamaytirish va shaffoflikni oshirish boʻyicha fuqarolik tashabbuslari hamda butun dunyo boʻylab stipendiyalar va universitetlar uchun“ xayriyalari 12 milliard dollarni tashkil etdi. U 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida Sharqiy Yevropada kommunizmning qulashiga taʼsir koʻrsatdi va oʻzining Vengriya shahrida joylashgan Markaziy Yevropa universitetiga Yevropaning eng yirik oliy taʼlim muassasalaridan birini taqdim etdi.

Sorosning siyosiy sabablarga koʻra koʻp mablagʻ ajratgani uchun uni „Yevropalik millatchilarning bugabusi“ga aylantirdi. 2018-yilda The New York Times gazetasida „U haqidagi fitna nazariyalari Respublikachilar partiyasining deyarli barcha burchagida keng tarqalgan“, deb xabar berdi. Koʻplab oʻta oʻng nazariyotchilar Sorosni global fitnalar ortidagi xavfli „qoʻgʻirchoq oʻynatuvchi aktyor“ sifatida tavsiflovchi yolgʻon daʼvolarni ilgari surdilar. Asli yahudiy boʻlgan Sorosning tanqidlari koʻpincha antisemitizm deb ataladi.

Erta hayot va taʼlim 
Soros Vengriya Qirolligining Budapesht shahrida farovon yahudiy oilasida tugʻilgan, oʻsha davrdagi koʻplab oʻrta sinf venger yahudiylari kabi, oʻz ildizlaridan noqulay edi. Soros oʻz uyini yahudiylarning antisemitizm uyi, deb kinoya bilan taʼrifladi. Uning onasi Erzsebetning (shuningdek, Elizabeth nomi bilan ham tanilgan) oilasi muvaffaqiyatli ipak doʻkonini boshqargan. Uning otasi Tivadar (shuningdek, Teodoro Ŝvarc nomi bilan ham tanilgan) huquqshunos va taniqli esperanto yozuvchisi, Literatura Mondo esperanto adabiy jurnaliga muharrirlik qilgan va oʻgʻlini ushbu tilda gapiradigan qilib tarbiyalagan. Tivadar, shuningdek, Birinchi jahon urushi paytida va undan keyin Rossiyadan qochib, Budapeshtdagi oilasiga qaytguniga qadar harbiy asirda boʻlgan.. Ikkalasi 1924-yilda turmush qurishdi. 1936-yilda Sorosning oilasi oʻz nomini nemis-yahudiy „Shvarts“ dan „Soros“ ga oʻzgartirdi, bu tobora antisemitistik Vengriyada himoya kamuflyaji sifatida.   Tivadarga yangi nom yoqdi, chunki u palindrom va uning maʼnosi tufayli. Venger tilida Soros „navbatdagi“ yoki „belgilangan voris“ degan maʼnoni anglatadi; esperanto tilida „koʻtariladi“ degan maʼnoni anglatadi.   

1944-yil mart oyida fashistlar Germaniyasi Vengriyani bosib olganida Soros 13 yoshda edi. Millatchi natsistlar yahudiy bolalarning maktabga borishini taqiqlagan, Soros va boshqa maktab oʻquvchilari ishgʻol paytida tashkil etilgan Judenratga („Yahudiy Kengashi“) hisobot berishga majburlangan edi. Keyinchalik Soros bu vaqtni yozuvchi Maykl Lyuisga shunday taʼrifladi: "Yahudiy Kengashi kichik bolalardan deportatsiya bildirishnomalarini topshirishni soʻradi. Menga yahudiylar kengashiga borishni aytishdi va u yerda menga bu kichik qogʻoz varaqlarini berishdi … Men olib ketdim va bu qogʻozni otamga berdi. U darhol buning nima ekanligini bildi. Bu venger yahudiy advokatlarining roʻyxati edi. U „Siz qogʻoz varaqlarini yetkazib bering va odamlarga ayting, agar ular xabar qilsalar, deportatsiya qilinadilar“ dedi. Men emasman. Ularning gaz bilan oʻldirilishini qay darajada bilar ekan, men esa otamning aytganini qildim".

Investitsion martaba

Erta biznes tajribasi 
2006-yilda Los-Anjelesdagi Jahon Ishlari Kengashidagi muhokamada Los-Anjeles Tayms gazetasining sobiq xorijiy muharriri Alvin Shuster Sorosga shunday savol berdi: "Qanday qilib immigrantdan moliyachi sifatida shakllanish mumkun …? Qanday qilib katta pul ishlay olishingizni qachon tushundingiz ? Soros shunday javob berdi: „Xoʻsh, men turli ishlarda faoliyat olib bordim va oxir-oqibat dengiz qirgʻogʻida qimmatbaho buyumlar, yodgorlik doʻkonlarida buyumlar sotdim va oʻyladimki, men bu bilan shugʻullanishni istaydigan soha emas. Shunday qilib, men Londondagi har bir savdo bankining har bir boshqaruvchi direktoriga xat yozdim, bir yoki ikkita javob oldim va oxir-oqibat men savdo bankiga ishga joylashdim.“

Qoʻshiqchi va Fridlander 
1954-yilda Soros moliyaviy faoliyatini Londondagi Singer & Friedlander savdo bankida boshladi. U dastlab bankda kotib boʻlib ishlagan, keyinroq esa arbitraj boʻlimiga oʻtgan. Bir hamkasbi Robert Mayer unga otasining Nyu-Yorkdagi FM Mayer brokerlik uyiga murojaat qilishni taklif qildi.

FM Mayer 
1956-yilda Soros Nyu-York shahriga koʻchib oʻtdi va u yerda FM Mayerda arbitraj treyderi boʻlib ishladi (1956-1959). U keyinchalik Umumiy bozorga aylangan Koʻmir va Poʻlat Jamiyati tashkil etilgandan soʻng AQSH institutsional investorlari orasida mashhur boʻlib borayotgan Yevropa aktsiyalariga ixtisoslashgan.

Wertheim va Co. 
1959-yilda, FM Mayerda uch yil oʻtgach, Soros Wertheim &amp; Co kompaniyasiga koʻchib oʻtdi. U besh yil qolishni rejalashtirdi, bu 500 000 dollarni tejash uchun yetarli vaqt, shundan soʻng u falsafani oʻrganish uchun Angliyaga qaytish niyatida edi. U 1963-yilgacha Yevropa qimmatli qogʻozlari boʻyicha tahlilchi boʻlib ishlagan.

Arnhold va S. Bleichroeder 
1963-yildan 1973-yilgacha Sorosning Arnxold va S. Bleyxroderdagi vitse-prezidentlik tajribasi bu ishga unchalik ishtiyoq keltirmadi; Foizlarni tenglashtirish soligʻi joriy qilinganidan keyin biznes sustlashdi, bu esa Sorosning Yevropa savdosining hayotiyligiga putur etkazdi. U 1963-yildan 1966-yilgacha falsafa dissertatsiyasini qayta koʻrib chiqishga asosiy eʼtiborini qaratdi. 1966-yilda u oʻzining savdo strategiyalarini sinab koʻrish uchun firmaning 100 000 AQSh dollari miqdorida fond tashkil qildi.

Soros jamgʻarmasini boshqarish 
1970-yilda Soros Soros Fund Management kompaniyasiga asos soldi va uning raisi boʻldi. Turli vaqtlarda u yerda yuqori lavozimlarda ishlaganlar orasida Jim Rojers, Stenli Drukkenmiller, Mark Shvarts, Keyt Anderson va Sorosning ikki oʻgʻli bor edi.

1973-yilda ikki fondni boshqarish qobiliyatini cheklaydigan manfaatlar toʻqnashuvi tufayli Soros Double Eagle jamgʻarmasi boshqaruvidan isteʼfoga chiqdi. Keyin u Soros jamgʻarmasini tashkil etdi va „Double Eagle“ jamgʻarmasidagi investorlarga unga oʻtish yoki Arnhold va S. Bleichroeder bilan qolish variantini berdi.

Keyinchalik u kvant mexanikasining fizik nazariyasidan soʻng Kvant fondi deb oʻzgartirildi. Oʻsha paytga kelib fondning qiymati 12 million dollargacha oʻsdi, uning kichik bir qismi Sorosning oʻz pullari edi. U va Jim Rojers fonddan olgan daromadlarini, shuningdek, 20% ishlash toʻlovlarining katta qismini qayta investitsiya qilishdi va shu bilan oʻzlarining ulushlarini kengaytirdilar.

1981-yilga kelib, jamgʻarma 400 million dollarga oʻsdi, keyin esa oʻsha yili 22% yoʻqotish va baʼzi investorlar tomonidan sezilarli toʻlovlar uni 200 million dollarga qisqartirdi.

2011-yil iyul oyida Soros AQSh Qimmatli qogʻozlar va birjalar komissiyasining oshkor qilish qoidalaridagi oʻzgarishlar tufayli tashqi investorlarning mablagʻlarini (1 milliard dollarga baholangan) qaytarganini va buning oʻrniga uning investorlari oldidagi maxfiylik majburiyatlari tufayli oʻzining 24,5 milliard dollarlik oilaviy boyligidan mablagʻ kiritganini eʼlon qildi. Oʻsha paytda fond yiliga oʻrtacha 20% dan ortiq daromad keltirgan.

2013-yilda Quantum Fund 5,5 milliard dollar ishlab topdi va bu tarixdagi eng muvaffaqiyatli xedj fondiga aylandi. 1973-yilda tashkil etilganidan beri jamgʻarma 40 milliard dollar ishlab olgan edi. 

Fond 2015-yilda Argentina mehmonxonasi boʻlgan Fen Hotelsni kengaytirish moliyalasi uchun 300 million dollar ajratishini eʼlon qildi. Jamgʻarmalar kelgusi uch yil davomida turli Lotin Amerikasi mamlakatlarida 5000 xonani ishlab chiqadi.

1990-2000-yillardagi iqtisodiy inqiroz 

1992-yil 16-sentyabrga kelib, qora chorshanba kuni Soros fondi 10 milliard funt sterlingdan koʻproq pul sotdi, Buyuk Britaniya hukumatining oʻz foiz stavkalarini Yevropa valyuta kursi mexanizmining boshqa mamlakatlari bilan taqqoslanadigan darajaga koʻtarish yoki valyutasini almashtirishni istamasligidan foyda olishdi.

1999-yilda iqtisodchi Pol Krugman Sorosning moliyaviy bozorlarga taʼsirini tanqid qildi:Soʻnggi bir necha yil ichida biznes jurnalini oʻqigan hech kim bilmasligi mumkinki, bugungi kunda nafaqat valyuta inqirozini kutgan holda pul oʻtkazadigan, balki oʻyin-kulgi va foyda uchun bu inqirozni qoʻzgʻatish uchun qoʻllaridan kelganini qiladigan investorlar bor… Sahnadagi bu yangi aktyorlar hali standart nomga ega emas; Men taklif qilgan atama „Soroi“.

Société Générale insayder savdosi boʻyicha ayblov

Siyosiy ishtirok 
Soros Amerika taraqqiyoti markazining dastlabki moliyalashtiradigan inson boʻlgan va u Ochiq jamiyat fondlari orqali tashkilotni qoʻllab-quvvatlashda davom etmoqda.

2012-yil 27-sentabrda Soros Prezident Barack Obamaning qayta saylanishini qoʻllab-quvvatlovchi super PACga 1 million dollar xayriya qilishini eʼlon qildi. 2013-yil oktabr oyida Soros Super PAC milliy moliya qoʻmitasining hamraisi boʻlgan Hillari uchun tayyor boʻlishga 25 000 dollar xayriya qildi. 2015-yil iyun oyida u AQSh prezidentlik saylovi (2016) poygasida Hillari Klintonni qoʻllab-quvvatlagan Super PAC Priorities USA Action uchun 1 million dollar xayriya qildi. U 2015-yil dekabr oyida PACga 6 million dollar va 2016-yil avgust oyida 2,5 million dollar xayriya qildi. Soros 2020-yilgi saylov sikli uchun Demokratiya PAC deb nomlangan yangi super PACni ishga tushirdi. 2019-yilning iyuliga qadar u unga 5,1 million dollar xayriya qilgan.

2016-yildan beri Soros 1 million dollardan ortiq mablagʻni mahalliy okrug prokurorlari saylovlarida Xavfsizlik va adolat PAC orqali jinoiy odil sudlovning progressiv islohoti tarafdorlari kampaniyalariga xayriya qilib kelmoqda. Los-Anjeles Tayms gazetasiga koʻra, koʻplab tumanlarda bunday katta hissalar misli koʻrilmagan va saylov kampaniyasi strategiyasi qamoqqa olish, politsiyaning notoʻgʻri xatti-harakatlari va garov tizimiga eʼtibor qaratgan holda „oʻzgartirildi“.Larri Krasner 2017-yilda Soros tomonidan moliyalashtirilgan 1,5 million dollarlik reklama kampaniyasi yordamida Filadelfiya okrug prokurori etib saylangan. Soros 2020-yilda Los-Anjeles okrugi prokurori uchun Jorj Gaskonning kampaniyasini qoʻllab-quvvatlagan eng yirik donor boʻlib, Gaskon foydasiga superPAClarga 2,25 million dollar hissa qoʻshgan. Soros 2020-yilda Kuk okrugi shtat prokurori lavozimiga Kim Foksning kampaniyasini qoʻllab-quvvatlovchi PACga 2 million dollar berdi.

2020-yilning ikkinchi choragida Soros Demokratik partiyadan prezidentlikka taxminiy nomzod Jo Baydenga kamida 500 ming dollar berib, kampaniyaning eng yirik donorlaridan biriga aylandi.

2022-yilgi AQSh saylovlari uchun Soros mamlakatning eng yirik donori edi. U Demokratik partiyani saylov siklida qoʻllab-quvvatlash uchun 128,5 million dollar xayriya qildi.

Markaziy va Sharqiy Yevropa 

Sovet Ittifoqi qulaganidan beri Sorosning mablagʻlari mustaqillikka erishgan mamlakatlarda muhim rol oʻynadi. 2017-yilgi tadqiqot shuni koʻrsatdiki, Jorj Sorosning Sovet Ittifoqi tugashidan koʻp oʻtmay, sobiq Sovet respublikalarida 28 000 dan ortiq olimlarni moliyalashtirgan grant dasturi „mamlakatdada nashr etilgan adabiyotlarni ikki baravar koʻpaytirdi, olimlarni fan sohasida qolishga sezilarli darajada turtki qildi va uzoq muddatli [foydali] taʼsir koʻrsatdi“.  Uning Gruziyadagi demokratik dasturlarni moliyalashini gruzin millatchilari atirgul inqilobi muvaffaqiyati uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega deb bilishgan, garchi Soros uning roli „juda boʻrttirilgan“ligini aytib oʻtgan boʻsa ham.  Aleksandr Lomaia, Gruziya Xavfsizlik Kengashi kotibi va sobiq Taʼlim va fan vaziri, Ochiq Jamiyat Jorjiya Jamgʻarmasining (Soros Jamgʻarmasi) sobiq ijrochi direktori boʻlib, 50 kishidan iborat xodimlarni va 2,5 million dollarlik byudjetni boshqaradi.

Gruziyaning sobiq tashqi ishlar vaziri Salome Zurabichvilining yozishicha, Soros jamgʻarmasi kabi institutlar demokratlashtirish beshigi boʻlib, Soros jamgʻarmasi atrofida harakat qilgan barcha nodavlat tashkilotlar inqilobni inkor etib boʻlmaydi. Uning fikricha, inqilobdan keyin Soros jamgʻarmasi va nodavlat tashkilotlar keyinchalik hokimiyatga birlashgan.

Qozogʻiston va Turkmanistonda Soros tomonidan qoʻllab-quvvatlangan demokratiya tarafdori boʻlgan baʼzi tashabbuslar taqiqlangan. Turkiyadagi Ijtimoiy Shaffoflik Harakati Uyushmasi (TSHD) rahbari Erjis Kurtulush 2006-yilda bergan intervyusida „Soros Ukraina va Gruziyadagi irodasini ushbu nohukumat tashkilotlardan foydalangan holda amalga oshirdi … Oʻtgan yili Rossiya nodavlat notijorat tashkilotlarining oʻz ixtiyori bilan chet elliklardan pul olishni taqiqlovchi maxsus qonunni qabul qildi. Menimcha Turkiyada ham buni taqiqlash kerak“ . 1997-yilda Soros Belarusdagi fondini „soliq va valyuta qonunchiligini buzganliklari“ uchun hukumat tomonidan 3 million dollar jarimaga tortilganidan keyin yopdi. The New York Times gazetasining 1997-yilda yozishicha, Belarus prezidenti Aleksandr Lukashenko Gʻarb va Rossiyada Belarus Soros jamgʻarmasi va boshqa mustaqil nohukumat tashkilotlarni nazorat qilish, fuqarolik va inson huquqlarini bostirish harakatlari uchun qattiq tanqid qilingan. Soros jarimalarni „mustaqil jamiyatni yoʻq qilish“ kampaniyasining bir qismi deb atadi.

2009-yil iyun oyida Soros iqtisodiy inqirozning kambagʻallar, koʻngilli guruhlar va nodavlat tashkilotlarga taʼsiriga qarshi kurashish uchun Markaziy Yevropa va Sharqiy Yevropaga 100 million dollar xayriya qildi.

2012-yildan beri Vengriyada Fides hukumati Jorj Sorosni Yevropadagi qochqinlar inqirozidagi gumanitar va siyosiy ishtiroki tufayli davlatning dushmani deb atagan. Hukumat Jorj Soros tomonidan yaratilgan xalqaro fuqarolik jamiyatini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi „OSF“ga hujum qildi va Markaziy Yevropa universiteti (Budapesht) litsenziyasini bekor qilishga harkat qildi (asosan jamoatchilikning jiddiy noroziligi tufayli muvaffaqiyatsizlikka uchradi). Bunga javoban Soros Vengriya hukumatini „mafiya davlati“ deb atadi.

2017-yil yanvar oyida Makedoniyada „Stop Operation Soros“ (SOS) tashabbusi keng ravishda boshlandi. SOS „Sorosning butun dunyo boʻylab faoliyatiga oid savollar va javoblarni“ taqdim etishga intiladi va fuqarolarni tadqiqotga hissa qoʻshishga taklif qiladi. Oʻsha oyda boʻlib oʻtgan matbuot anjumanida tashabbus asoschilaridan biri Nenad Mircevski SOS Makedoniyani „de-Sorosdan chiqarish“ yoʻlida harakat qilishini aytdi.

2018-yil 16-may kuni Sorosning Ochiq Jamiyat jamgʻarmasi oʻz ofisini Budapeshtdan Berlinga koʻchirishini eʼlon qildi va bu harakatni Vengriyadagi „borgan sari repressiv“ muhitga aylanib borayotganligi bilan izohladi.

Afrika 
Janubiy Afrika uchun ochiq jamiyat tashabbusi Sorosga qarashli tashkilotdir.

Diplomatiya 
2005-yil noyabr oyida Soros: „Mening shaxsiy fikrimcha, Kosovoga mustaqillik berishdan boshqa iloji yoʻq“ dedi.

Dori siyosati islohoti 

2010-yil oktyabr oyida Soros Kaliforniyaning 19-sonli taklifini qoʻllab-quvvatlash uchun 1 million dollar xayriya qildi.

2009-yil oktyabr oyida bergan intervyusida soʻzlariga koʻra, Sorosning fikricha, marixuana kamroq qaramlik qiladi. lekin bolalar va talabalar foydalanishi uchun mos emas. Uning oʻzi ham koʻp yillar davomida marixuana ishlatmagan. Soros narkotik siyosati alyansining yirik moliyachisi boʻlgan — nashani qonuniylashtirishni targʻib qiluvchi tashkilot — taxminan 5 dollar. uning fondlaridan birining yillik badallari million.

Oʻlim va oʻlim 
1994-yildan 2003-yilgacha faol boʻlgan Amerikada oʻlim boʻyicha loyiha  Ochiq Jamiyat Institutining „oʻlim va marhumlik madaniyati va tajribasini tushunish va oʻzgartirishga“ qaratilgan loyihalaridan biri edi. 1994-yilda Soros oʻz joniga qasd qilish huquqini himoya qiluvchi Hemlock Society tashkiloti aʼzosi boʻlgan onasiga yordam berishni taklif qilgani haqida nutq soʻzladi. Xuddi shu nutqida u Oregon shtatidagi oʻlim toʻgʻrisidagi qonunni ham maʼqulladi, uning reklama kampaniyasini moliyalashtirishga yordam berish.

Fitna nazariyalari va tahdidlar

Siyosiy va iqtisodiy qarashlar

Reflektorlik, moliyaviy bozorlar va iqtisodiy nazariya 

 Refleksivlik investorlarning tarafkashligi kuchayib, investitsiya maydoni boʻylab tarqaladigan maxsus sharoitlarda yaxshi kuzatiladi. Bunday notoʻgʻrilikka sabab boʻlishi mumkin boʻlgan omillarga misollar (a) aktsiyalardan foydalanish yoki (b) chayqovchilarning tendentsiyaga rioya qilish odatlarini oʻz ichiga oladi.
 Refleksivlik vaqti-vaqti bilan paydo boʻladi, chunki u muayyan sharoitlarda namoyon boʻlishi mumkin; yaʼni muvozanat jarayonining xarakterini ehtimollar nuqtai nazaridan koʻrib chiqish yaxshidir.
 Investorlarning kapital bozorlarini kuzatishi va ishtiroki baʼzida baholar va asosiy shartlar yoki natijalarga taʼsir qilishi mumkin.

Siyosatdagi refleksivlik

Erkin bozor tizimidagi muammolarning koʻrinishi 
Sorosning taʼkidlashicha, hozirgi moliyaviy chayqovchilik tizimi koʻplab rivojlanmagan mamlakatlarda sogʻlom iqtisodiy rivojlanishga putur yetkazadi. U dunyoning koʻplab muammolarini bozor fundamentalizmi sifatida tavsiflagan narsaga xos boʻlgan muvaffaqiyatsizliklar bilan bogʻlaydi.

Bozor bashoratlari 

U oʻz muvaffaqiyatini uning bashoratlari notoʻgʻri ekanligini tan olish bilan bogʻlaydi.

Antisemitizm va Isroilga qarashlar

AQSh boʻyicha koʻrishlar

Yevropaga qarashlar Yevropa va Afrika oʻrtasidagi munosabatlarga qarashlar 
Afrikadan Yevropaga qochqinlar sonining yanada koʻpayishi ehtimolini hisobga olgan holda, Soros Yevropa Ittifoqiga emigratsiyani kamaytirish uchun Afrikada taʼlim va bandlikni taʼminlovchi „Afrika uchun Marshall rejasi“ni ishlab chiqishni taklif qiladi (Shuningdek qarang: Marshall rejasi).

Xitoyga qarashlar 

2019-yil yanvar oyida Soros Davosdagi Jahon iqtisodiy forumidagi yillik nutqida Xitoy Kommunistik partiyasi Bosh kotibi va Xitoy raisi Syi Jinpingni „ochiq jamiyatlarning eng xavfli raqibi“ deb belgilash uchun shunday degan edi: "Xitoy, bu dunyodagi yagona avtoritar rejim emas, balki u eng boy, kuchli va texnologik jihatdan eng ilgʻordir. U, shuningdek Amerika Qoʻshma Shtatlarini Xitoyning Huawei va ZTE texnologiya kompaniyalariga 5G telekommunikatsiya bozorida hukmronlik qilishiga yoʻl qoʻymaslikka chaqirdi, chunki bu „dunyoning qolgan qismi uchun qabul qilib boʻlmaydigan xavfsizlik xavfini“ keltirib chiqaradi. Soros, shuningdek, Xitoyning „Ijtimoiy kredit tizimi“ deb nomlangan „Buyuk birodar“ga oʻxshash ommaviy kuzatuv tizimining eng yangi shaklini tanqid qilib, bu Si Szinpinga Xitoy xalqi ustidan „toʻliq nazorat“ berishini aytdi. Bundan tashqari, Soros biznes sabablarga koʻra Xitoyning inson huquqlari buzilishiga eʼtibor bermagan Amerika kompaniyalarini juda tanqid qiladi, masalan, BlackRockning Xitoyga katta sarmoya kiritish qarorini butun dunyo demokratiyasi va AQSh milliy xavfsizligiga zarar yetkazadi deb qoralaydi.

Rossiya va Ukrainaga qarashlar 
2014-yil may oyida Soros CNN muxbiri Farid Zakariyaga shunday dedi: „Ukraina Rossiyadan mustaqil boʻlishidan oldin men Ukrainada jamgʻarma ochganman. Jamgʻarma oʻshandan beri faoliyat koʻrsatib kelmoqda va hozirda mamlakatdagi tadbirlarda asosiy ishni bajarmoqda“.

2015-yil yanvar oyida u „Yevropa uygʻonishi va Rossiya hujumi ostida ekanini tan olishi kerakligini“ aytdi va Gʻarb davlatlarini Ukraina sharqidagi separatistlarni qoʻllab-quvvatlagani uchun Rossiyaga qarshi iqtisodiy sanksiyalarni kengaytirishga chaqirdi.

2015-yilning yanvarida Soros Yevropa Ittifoqini 50 dollar berishga chaqirgan Ukrainaga milliardlab qutqaruv puli.

Boylik va xayriya 

Soros 1970-yillardan boshlab, u qora tanli talabalarga aparteid Janubiy Afrikadagi Keyptaun universitetida oʻqishga yordam berish uchun mablagʻ ajrata boshlagan va Temir parda ortidagi dissident harakatlarini moliyalashtira boshlagan davridan beri xayriyachi sifatida faol faoliyat olib bormoqda.

Sorosning xayriya mablagʻlari postkommunistik davlatlarda zoʻravonliksiz demokratlashtirishni rivojlantirishga qaratilgan saʼy-harakatlarni oʻz ichiga oladi. Ushbu saʼy-harakatlar, asosan, Markaziy va Sharqiy Yevropada, birinchi navbatda, Ochiq Jamiyat Jamgʻarmalari (aslida Ochiq Jamiyat Instituti yoki OSI) va baʼzan boshqa nomlar ostida (masalan, Polshadagi Stefan Batory jamgʻarmasi) milliy Soros jamgʻarmalari orqali amalga oshiriladi. 2003-yil holatiga koʻra, PBS u jami 4 milliard dollar xayriya qilganini taxmin qildi. OSI soʻnggi yillarda yiliga taxminan 500 mln dollar sarflaganini aytadi.

2003-yilda Federal rezervning sobiq raisi Pol Volker Sorosning „Moliya kimyosi“ kitobining soʻzboshisiga yozgan.:

2006-yil sentabr oyida Soros iqtisodchi Jeffri Saks boshchiligidagi Mingyillik vaʼdasiga asosan Afrikadagi qishloqlarga qashshoqlikka bardosh berish uchun taʼlim, qishloq xoʻjaligi va tibbiy yordam koʻrsatish uchun 50 million dollar vaʼda qildi. The New York Times bu tashabbusni Soros uchun „ketish“ deb atadi, uning xayriya maqsadi demokratiya va yaxshi hukumatni rivojlantirishga qaratilgan edi, biroq Sorosning taʼkidlashicha, qashshoqlikning aksariyati yomon boshqaruv natijasida yuzaga kelgan.

2011-yil may oyida Soros Bard kollejiga 60 million dollar xayriya qilib, Bard kollejining fuqarolik ishtiroki markazini tashkil qilinishida katta ishni bajardi.

Soros Vengriyadagi kommunizmdan demokratiyaga tinch yoʻl bilan oʻtishda (1984-1989) muhim rol oʻynadi va Budapeshtdagi Markaziy Yevropa universitetiga katta mablagʻ ajratdi. Ochiq Jamiyat Jamgʻarmalari dunyoning 60 dan ortiq mamlakatlarida faol dasturlarga ega boʻib, ularning umumiy xarajatlari hozirda yiliga oʻrtacha 600 million dollarni tashkil etadi.

2017-yil 17-oktabrda Soros Ochiq jamiyat fondlariga 18 milliard dollar oʻtkazgani maʼlum boʻldi.

2018-yil oktabr oyida Soros Wikimedia jamgʻarmasi dasturi orqali Wikimedia fondiga 2 million dollar miqdorida xayriya qildi.

2020-yil yanvar oyida Soros Jahon Iqtisodiy Forumida 1 milliard dollar xayriya qilishini eʼlon qildi va Bard kolleji va Markaziy Evropa universiteti bilan hamkorlikda Ochiq Jamiyat Universitetlari tarmogʻini taʼlim muassasalarining global tarmogʻini tashkil etdi. Bard kolleji prezidenti Leon Botshteyn Ochiq Jamiyat Universitetlar tarmogʻi rektori lavozimida ishlaydi.

2020-yil iyul oyida Soros oʻzining jamgʻarmalarida irqiy adolat guruhlari, jinoiy odil sudlovni isloh qilish va fuqarolik guruhlarining faolligi uchun 220 million dollar grant ajratishni rejalashtirayotganini maʼlum qildi.

2020-yil iyul oyida Soros Bard kollejiga 100 million dollar xayriya qildi, bunda Bardning Fuqarolik Faoliyati tashabbuslari markazi va Ochiq Jamiyat Universitetlari tarmogʻining asosiy hamkori sifatidagi yetakchilik rolini kuchaytirish va kengaytirish kabi vazifalaridan biri edi.

2021-yil aprel oyida Soros Bard kolleji fondiga 500 million dollar ajratishga vaʼda berdi. Xayriya Qoʻshma Shtatlardagi oliy taʼlim uchun qilingan eng yirik mablagʻlardan biri hisoblanadi. 500 million dollarlik xayriyadan soʻng Soros 2021-yil avgust oyida Bard kollejidagi Kuratorlik tadqiqotlari markaziga 25 million dollar, hamda 2022-yil sentabr oyida Bardga qoʻshimcha 25 million dollar xayriya qildi.

Shaxsiy hayot 
Soros uch marta uylangan va ikki marta ajrashgan. 1960-yilda u Annaliese Vitschak bilan turmush qurdi (1934-yil 3 yanvarda tugʻilgan). Annaliese etnik nemis muhojiri boʻlib, urush vaqtida yetim qolgan. Garchi u yahudiy boʻlmasa-da, Sorosning ota-onasi uni juda yaxshi koʻrar edi, chunki u Ikkinchi Jahon urushi olib kelgan oʻz uyidan mahrumlik va koʻchirilishni boshdan kechirgan edi. Ular 1983-yilda ajrashishdi. Ularning uchta farzandi bor edi:

 Robert Daniel Soros (1963-yilda tugʻilgan): Budapeshtdagi Markaziy Yevropa universiteti asoschisi, shuningdek, Sharqiy Yevropadagi fondlar tarmogʻi. 1992-yilda u Nyu-Yorkdagi Emanu-El ibodatxonasida Melissa Robin Shiffga turmushga chiqdi. Marosimni ravvin doktor Devid Pozner boshqardi.
 Andrea Soros Kolombel (1965-yil 11-iyunda tugʻilgan): 1993-yilda Xitoydagi Tibet jamoalarining madaniy uzluksizligi va barqaror rivojlanishini ragʻbatlantirish uchun tashkil etilgan Trace Foundation asoschisi va prezidenti. U, shuningdek, global qashshoqlik muammolarini hal qilishda tadbirkorlik yondashuvidan foydalanadigan Acumen Fund global venchur fondining asoschi hamkori va direktorlar kengashi aʼzosi. U Erik Kolombel bilan turmush qurgan (1963-yil 26-oktyabrda tugʻilgan).
 Jonatan Tivadar Soros (1970-yil 10 sentyabrda tugʻilgan): toʻsiq fondi menejeri va siyosiy donor. 2012 yilda u siyosatdagi pul taʼsirini kamaytirishga bagʻishlangan super PAC — Demokratiya Doʻstlari hammuassisi edi. 1997 yilda u Jennifer Enn Allanga uylandi (1969-yil 26 noyabrda tugʻilgan).

1983-yilda Jorj Soros Syuzan Veberga uylandi. Ular 2005-yilda ajrashishdi. Ularning ikkita farzandi bor:

 Aleksandr Soros (1985-yilda tugʻilgan): Aleksandr oʻzining xayriya saʼy-harakatlarini „keng miqyosda qoʻllab-quvvatlanmasligi mumkin boʻlgan progressiv sabablarga“ qaratib, ijtimoiy va siyosiy sabablarga koʻra xayriyalari tufayli mashhur boʻldi. Aleksandr 2010-yilgi saylovlarda talabalar siyosiy donorlari roʻyxatini boshqargan.
 Gregori Jeyms Soros (1988-yilda tugʻilgan), rassom.

Bolaligida Soros xudo boʻlishni orzu qilgan. U oʻzining "Demokratiyani himoya qilish" kitobida shunday deb yozgan edi: „Agar haqiqat maʼlum boʻlsa, men bolaligimdanoq oʻzim bilan juda kuchli messian fantaziyalarini olib yurganman, ularni nazorat qilishim kerakligini his qildim, aks holda ular meni muammoga duchor qilishlari mumkin“. Keyinchalik u intervyusida ushbu parchani batafsil bayon qildi: „Agar siz oʻzingizni qandaydir xudo, hamma narsaning yaratuvchisi deb hisoblasangiz, bu qandaydir kasallikdir, lekin men buni yashay boshlaganimdan beri oʻzimni qulay his qilaman“.

1998-yilda CBS News telekanaliga bergan intervyusida Soros dindor emasligini va Xudoga ishonmasligini aytdi.

2008-yilda Soros Tamiko Bolton bilan uchrashdi; ular 2013-yil 21-sentabrda oila qurdilar. Uning katta akasi Pol Soros, xususiy investor va xayriyachi, 2013-yil 15-iyun kuni vafot etdi. 2022 yil holatiga koʻra, Soros Manxettendagi Beshinchi avenyuda, Long-Aylenddagi Xemptonsda va Vestchester okrugidagi Katonada (Nyu-York) uylarga ega edi.

Yutuqlar va mukofotlar 
Soros Nyu-York ijtimoiy tadqiqotlar maktabi, 1980-yilda Oxford universiteti, 1991-yilda Budapeshtdagi Korvinus universiteti va Yel universitetining faxriy doktorlik unvoniga sazovor boʻlgan. 1995-yilda Boloniya universitetining iqtisod boʻyicha faxriy unvonini olgan..

2005-yilda Soros „Vashington Nationals“ beysbol jamoasini sotib olishga uringan guruhda ozchilik sherigi edi. Baʼzi respublikachi qonunchilar, agar Soros jamoani sotib olgan boʻlsa, Beysbol Oliy Ligasining monopoliyaga qarshi imtiyozlarini bekor qilishga harakat qilishlarini taklif qilishdi. 2008-yilda Sorosning nomi Italiyaning "Roma" futbol jamoasi bilan bogʻlangan, ammo klub sotilmagan. Soros Major League Soccer ligasi 1995-yilda tashkil etilganida, DC United jamoasining operatsion huquqlariga ega boʻlgan Washington Soccer LPning moliyaviy qoʻllab-quvvatlovchisi boʻlgan, ammo 2000-yilda guruh bu huquqlardan mahrum boʻlgan. 2012-yil 21-avgustda BBC SEC arizalarida Soros klubning A toifasidagi 3,1 million aktsiyalarini sotib olish orqali Angliyaning "Manchester Yunayted" futbol klubining taxminan 1,9 foiz ulushini qoʻlga kiritgani haqida xabar berdi.

2008-yilda Soros Alfred Jons, Bryus Kovner, Devid Svensen, Jek Nash, Jeyms Simons, Julian Roberston, Kennet Griffin, Leond Levi, Lui Bekon, Maykl Tyuxar, Jons, Set Klarman va Stiven A. Koen kabilar bilan birga Institutsional Investors Alpha fondi menejeri shon-shuhrat zaliga kiritildi.

2014-yil yanvar oyida Soros LCH Investments roʻyxatiga koʻra 1973-yilda oʻzining Kvant jamgʻarma fondi ishga tushirilgandan beri deyarli 42 milliard dollardan ziyodroq daromad olgan 20 ta eng yaxshi menejerlar roʻyxatida 1-oʻrinni egalladi.

2017-yil iyul oyida Soros Buyuk Britaniyaning gumanitar va ijtimoiy fanlar milliy Britaniya Akademiyasining (HonFBA) faxriy aʼzosi etib saylandi.

Soros Financial Times jurnalida 2018-yilning eng yaxshi odami boʻldi, FT uni „liberal demokratiyaning standart bogʻlovchisi, populistlar qamalidagi gʻoya“ sifatida taʼrifladi.

2019-yil aprel oyida Soros Jasorat uchun Ridenhour mukofoti bilan taqdirlandi. Soros oʻzining qabul murojaatida shunday dedi: "Mening ona yurtim boʻlgan Vengriyada Viktor Orban (Bosh vazir) hukumati meni venger millatining nasroniylik oʻziga xosligini yoʻq qilishga qaratilgan fitnaning oʻta yovuz odamiga aylantirdi… [Men] ushbu mukofot bilan bogʻliq boʻlgan mukofot pullarini Vengriya siyosatiga oid kundalik yangilanishlarni taqdim etuvchi ingliz tilidagi onlayn nashr boʻlgan „Vungarian Spectrum“ ga xayriya qilaman. Bu Bosh vazir Viktor Orbanning oʻz xalqiga [vengriya tilida] aytganlarini dunyoga [ingliz tilida] oshkor qilish orqali muhim xizmat qiladi. U [ Vengriya spektri ] koʻproq tan olinishi va qoʻllab-quvvatlanishiga loyiqdir.".

Nashrlar va stipendiyalar

Muallif yoki hammuallif boʻlgan kitoblar

Mashhur maqolalar 

 Yevropa Ittifoqi fojiasi: parchalanishmi yoki tiklanishmi? (PublicFairs, 2014). .
 Evropa va Qoʻshma Shtatlardagi moliyaviy tartibsizliklar: insholar (PublicAffairs, 2012).ISBN 978-1-61039-161-0 .
 Markaziy Yevropa universitetida Soros maʼruzalari (PublicAffairs, 2010) .
 Moliyaviy bozorlar uchun yangi paradigma: 2008 yilgi kredit inqirozi va bu nimani anglatadi (PublicAffairs, 2008).ISBN 978-1-58648-683-9 .
 Xatolik davri: Terrorga qarshi urushning oqibatlari (Public Affairs, 2006) .
 Demokratiyani taʼminlash: Sovetlar va Sharqiy Evropada erkin tadbirkorlikni va demokratik islohotlarni ragʻbatlantirish (Erkin matbuot, 1991) (qogʻoz muqovali; PublicAffairs, 2004;).
 Jorj Soros globallashuv boʻyicha (Public Affairs, 2002) (qogʻoz muqovali; PublicAffairs, 2005;).
 Amerika ustunligi pufakchasi: Amerika kuchidan notoʻgʻri foydalanishni tuzatish (PublicAffairs, 2003) (qogʻoz muqovali; PublicAffairs, 2004;).
 Ochiq jamiyat: global kapitalizmni isloh qilish (PublicAffairs, 2001) .
 Mark Amadeus Notturno bilan, Fan va ochiq jamiyat: Karl Popper falsafasining kelajagi (Markaziy Yevropa universiteti nashriyoti, 2000) (qogʻoz muqovali: Markaziy Yevropa universiteti nashriyoti, 2000;).
 Global kapitalizm inqirozi: ochiq jamiyat xavf ostida (PublicAffairs, 1998) .
 Soros Soros haqida: Egri chiziqdan oldinda qolish (Jon Uayli, 1995) (qogʻoz; Wiley, 1995;).
 Sovet tizimining ochilishi (Vaydenfeld va Nikolson, 1990) (qogʻoz muqovali: Perseus Books, 1996;).
 Moliya kimyosi (Simon va Shuster, 1988) (qogʻoz muqovali: Wiley, 2003;).

Televizion 

 Sorosning yarim soatlik "Opinions" televizion maʼruzasi 1993-yil 1-avgustda 4-kanal tomonidan uzatildi va ertasi kuni The Times gazetasida „Nega tinchlantirish uchun boshqa imkoniyat boʻlmasligi kerak“ deb eʼlon qilindi.

Yana qarang 
 Forbes 400
 Alexander Soros
 Jonathan Soros
 Open Society Foundations
 Quincy Institute for Responsible Statecraft
 Scott Bessent, former chief investment officer of Soros Fund Management
 Tides Foundation

Tushuntirish eslatmalari

Manbalar

Qoʻshimcha oʻqish

Biografiyalar 

 Jorj Soros, " Nega men qonuniy marixuanani qoʻllab-quvvatlayman ", The Wall Street Journal, 2010 yil 26 oktyabr.
 Jorj Soros, „Inqiroz va evro“, The New York Review of Books, 19-avgust, 2010 yil.
 Jorj Soros,Financial Times . 2008 yil 24 sentyabr. 2008 yil 26 sentyabrda asl nusxadan . 2012-yil 3-mayda olindi ., Financial Times, 2008 yil 24 sentyabr.
 Jorj Soros, „Isroil, Amerika va AIPAC haqida“, The New York Review of Books, 2007 yil 12 aprel.
 Jorj Soros, „Amerika ustunligi pufakchasi“, Atlantika, 2003 yil dekabr, shuningdek, Assistive Media orqali ushbu maqolaning audio yozuvi, Grover Gardner tomonidan oʻqilgan, 18 daqiqa.
 Jorj Soros, „Soros Braziliya haqida“, Financial Times, 2002 yil 13 avgust.
 Jorj Soros, „Rossiyadagi imon bilan achchiq fikrlar“, "Moskovskiye Novosti " (Moskva yangiliklari), rus tilidan Olga Kryazheva tomonidan tarjima qilingan, 2000 yil 27 fevral.
 Jorj Soros, „Kapitalistik tahdid“, The Atlantic Monthly, 1997 yil fevral.

Jurnalistika 
 

 Soros: Messianik milliarderning hayoti va vaqtlari, Maykl T. Kaufman (Alfred A. Knopf, 2002)
 Soros: dunyodagi eng nufuzli investor Robert Slater (McGraw-Hill Professional, 2009)

Ilmiy qarashlar 

 
 Laura Blumenfeld, MSNBC. Archived from the original on November 27, 2005. Retrieved April 7, 2004., The Washington Post, November 11, 2003
 Connie Bruck, Abstract of The New Yorker profile of Soros „The World According to Soros“, The New Yorker, January 23, 1995.
 Malcolm Gladwell, gladwell.com „Blowing Up“, The New Yorker, April 22 & 29, 2002.
 Matt Welch, Open Season on 'Open Society': Why an anti-communist „Holocaust survivor is being demonized as a Socialist, Self-hating Jew“. Reason, December 8, 2003
 „Timeʼs 25 Most Influential Americans“  Archived July 10, 2010, at the Wayback Machine, Time, April 21, 1997. Retrieved May 21, 2007.
 „The Time 100: The Power Givers: George Soros“  Archived December 5, 2010, at the Wayback Machine, Time, May 14, 2007, Retrieved May 21, 2007.
 Nahum Barnea, Why they hate George Soros, Ynetnews, April 25, 2018.

Havolalar 

 
 George Soros Information on the website of Open Society Foundations
 Column archives at Project Syndicate
 Column archives at The New York Review of Books
 Appearances on C-SPAN
 George Soros on Charlie Rose
 George Soros collected news and commentary at The Guardian
 George Soros collected news and commentary at The New York Times
 Forbes.com: George Soros
 NYTimes: George Soros
 Membership at the Council on Foreign Relations

1930-yilda tugʻilganlar
Yashayotgan insonlar
Amerikalik filantroplar
Amerikalik ateistlar
AQSh milliarderlari