Prozeßprotokoll
Material: papyrus
Place: Arsinoites
Categories: Protokoll
Prozeß
Schwestern Taesis und Herais mit Neilos gegen Erben des Atisios
Besitz
Land
Haus
Steuerflucht
Bauern
Zwangsbewirtschaftung
Zahlung
Pacht
Rückgabe
Zuweisung auch fremden Landes
Iongissimi temporis praescriptio
[ἀντίγραφον ὑπομνηματισμοῦ].[ ἐξ ὑπομ]νηματισμῶν .........μίωνος συν[δίκ][ Ἀρσ]. 
[ὑπατείας τῶν δεσποτῶν] ἡμῶν Κωνσταντίου τὸ β καὶ Κώνσταντος τὸ α Αὐγούστων, Παχὼν [κ]β. 
[παρόντων ]<gap/>..εως καὶ Χαιρήμονος Γεροντίου καὶ Γεροντίου Ἀμμωνίου καὶ Ἱερακαπόλλωνος βουλευτῶν 
[καὶ ]<gap/> κ[αὶ] Νείλου νειλομέτρου καὶ Ἀνουβίωνος ἀρχιυ[π]ηρέτου καὶ Ἠλία καὶ Σαμβᾶ δημοσίων συνδίκου 
[Ταῆσις καὶ Ἡραὶς ]<gap/>[ ἀπὸ κ]ώμης Καρανίδος πρὸς κληρονόμους Ἀτισίου διʼ ἐντολικαρίου Νείλου τοῦ παρόντος ἐντυχάνουσιν. 
[Θεόδωρος ῥ ἀνέγνω· ὑπατείας τῶ]ν δεσποτῶν ἡμῶν Κωνσταντί[ου] τὸ β καὶ Κώνσταντος τὸ α Αὐγούστων, Παχὼν ιε. 
[Αὐρηλία Ταῆσις ]<gap/>[ ἀπὸ] κώμης Καρανίδος τοῦ Ἀρσι νομοῦ τῷ ἀν[δ]ρὶ τῆς ἑτέρας ἀδελφῆς Ἡραείδο[ς]  Αὐρηλί[ῳ] 
[Νείλῳ ]<gap/>[ ἀπὸ τῆς μητροπόλε]ως χαίρειν· ἐπειδὴ δίκη ἡμῖν ἀνάκιται πρ[ὸ]ς κληρονόμους Ἀτισίου περὶ ὧν πρ....<gap/> 
<gap/> Ἀτισίου ἀλλοτρίων πανθάπασιν τυγχανόντων αὐτοῦ, ἐγὼ δὲ αὐτὴ ἀ[δ]υνατῶ .....<gap/> 
<gap/>[ ἐ]πὶ τ[ο]ῦ συνδίκου τοῦ δοθέντος [δ]ικαστοῦ κα[τὰ] κέλευσιν τῆς ἐπαρχικῆς ἐξο[υ]σίας 
<gap/>.εν, ἐντέλλομαί σοι καὶ ἐπιτρέπω  αὐτοτελῆ ἐξ[ου]σίαν δίδομι ὥστε δικάσασθαι πρὸς αὐτο[ὺς] 
<gap/>ικ. ἀκολούθως τοῖς προσοῦσιν ἡμῖν δικαίοις ὡς ἐμοῦ παρούσης. κυρία καὶ βεβαί[α] 
[ἡ ἐντολὴ πρὸς πάντα τὰ ἐκεῖ π]ραχθησόμενα. τὴν δὲ ἐντολὴν ταύτην μοναχήν σοι ἐξεδόμην, ἥτις κυρία ἐστὶ 
[πανταχοῦ ἐπιφερομένη].[ Αὐρη]λί[α] Ταῆσις ἡ προκιμένη ἐξεδόμην σοὶ τὴν ἐντολὴν ὡς πρόκιται. Αὐρήλιος Μωρίω 
[ἔγραψα ὑπὲρ αὐτῆς ἀγραμμάτου]. μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν Θεόδωρος ῥ εἶπ· οὐ δεόντως καὶ παρὰ τοὺς νόμους ἐνοχλούμενα[ι] 
[αἱ συνηγορούμεναι περὶ γῃδί]ων τῶν μὴ διαφερόντων αὐταις καταπεφεύγασιν διὰ λιβέλλων ἐπὶ τὸν κύριον τὸν λαμ
[πρότατον ἔπαρχον τῆς Αἰγύπτο]υ Φλ Φιλάγριον, καὶ ἅτινα προσέταξεν αὐτοῦ τὸ μεγαλῖον, συγχώρι μοι παραθέσθαι. 
[ὁ σύνδικος Θεοδώρῳ εἶπ· τὰ προσ]ταχθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου μου λαμπροτάτου ἐπάρχου τῆς Αἰγύπτου Φλ Φιλαγρίου ἀνάγνωθει. κα[ὶ] 
[εἶπ· ἀναγνώσομαι].[ καὶ ἀνέγνω· Φλ Φι]λάγριος συνδίκῳ Ἀ[ρσ]ινοίτου χαίρειν· τίνα ἠξίωσαν Ἡραεὶς καὶ Ταῆσις, ἐκ το ἀντιτύπου
τοῦ συνεζευγμέν[ο]υ λιβέλλου μαθεῖν δυνήσει. καὶ φρόντισον τῆς δημοσίας ἀπαιτήσεως κατὰ μηδένα τρόπον ἐμποδιζομένης 
τῆς ἀξιώσεως αὐτῶν τὴν δέουσαν πρόνοιαν κατὰ τ[ο]ὺς νόμους ποιήσασθαι. ἔρρωσο. μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν προσέθηκεν· ἀνα
γιγνώσκω καὶ τὸν λιβέλλον. καὶ ἀναγνοὺς προσέθηκεν· οὐκ ἁπλῶς οὐδʼ ὡς ἔτυχεν αἱ συνηγερούμεναι λιβέλλον ἀνέτιναν 
ἐπὶ τὴν ἐπαρχον ἐξουσίαν· καὶ ἑξῆς λέγοντος, Ἀλέξανδρος ῥ εἶπ· παραγράφομαι.  ὁ σύνδικος 
αὐτῷ εἶπ· εἰπὲ τὴν παραγραφήν. Ἀλέξανδρος εἶπ· 
εὐκταῖον μὲν ἦν τοι συνηγορουμένοις τὸν ἀγῶνα συστήσασθαι ἐπὶ τοῦ μίζονος δικαστηρίου πρὸς τὸ συκοφάντας φανείσας 
τὰς ἀντιδίκους τιμωρίαν ὑποστῆναι· πάντα γὰρ ἐσυκοφάντησαν διʼ οὗ ἀνήνεγκαν λιβέλλου ἐπὶ τὴν ἐπαρχον ἐξουσίαν. ἤδη γὰρ τὴν παραγρα
φὴν ἣν προυτινάμην τῷ σεμνῷ τούτῳ δικαστηρίῳ ἐννόμως παραθήσομαι πρὸς τὸ ἀναδιδάξαι τὴν σὴν καθαρότητα ὡς ὅτι ματέως 
ἀντίδικοι 
κεκινήκασιν πρὸς ἡμᾶς δικαστήριον. θείῳ τοίνυν καὶ προσκυνητῷ νόμῳ ἐπεριδόμενος τῶν δεσποτῶν ἡμῶν αἰωνίων Αὐγούστω 
ἕστηκα εἰς τὸ δικαστήριον ὅστις κελεύει τὸν ἐν νομῇ τυγχάνοντα πραγμάτων τεσσερακονταετῆ χρόνον μηδαμῶς ἀποκινῖσθαι 
παρʼ αὐτοῦ τὴν νομὴν μηδὲ παλαιὰν ζητῖσθαι ἀρχήν. ὁ τοίνυν πατὴρ τῶν διʼ ἐναντίας κέκτηται περὶ κώμην Καρανίδα ἀρούρας ἐκποιη
θείσας  ἢ παραχωρηθείσας αὐτῷ, οὐκ εἴσμεν· ὅστις τὴν καλλιεργίαν αὐτῶν ἐποιεῖτο καὶ τὰ περιγινόμενα ἀπʼ αὐτῶν εἰς τὸ ἴδιον 
ἀπεφέρετο, ὁμοίως καὶ τὰ ὑπὲρ αὐτῶν δημόσια τελέσματα εἰσέφερεν τῷ ἱερωτάτῳ ταμείῳ ἀντιλογίας οὐδεμιᾶς γιγνο
μένης ἐπὶ ὅλα τεσσεράκοντα πέντε  ἔτη ἐκίνου νεμομένου, λέγω δὴ τοῦ πατρὸς τῶν ἀντιδίκων, μηδεμίαν μέμψιν ποιησαμένου. 
ἀλλʼ ἔδοξεν, ἵνα μὴ πολλὰ λέγω, τελευτῆσαι τὸν πατέρα τῶν ἀντιδίκων ἐπὶ κληρονόμοις ταῖς θυγατράσιν, λέγω δὴ ταῖς ἀντιδίκαις αἵτιναις 
ἀντέχειν μὴ δυνηθεῖσαι πρὸς τὰ ζητούμενα τελέσματα τῶν αὐτῶν ἀρουρῶν φυγῇ ἐχρήσατο. καὶ τί ἠδύνατο ποιεῖν ὁ πραιπόσιτος 
τοῦ πάγου; τῆς ἀσφαλείας ἑαυτοῦ προνοούμενος ὁμοῦ τε καὶ τῶν δημοσίων εἰσφορῶν παραγενόμενος ἐπὶ τῆς κώμης, 
ἐκδέδωκεν ταύτας τοῖς ἀγροίκοις πρὸς γεωργίαν. ἡ δὲ μία  τῶν ἀντιδίκων συνελθοῦσα ἀνδρεὶ Νείλῳ τούτῳ τῷ παρόντι εἰς τὸ 
δικαστήριον, μετῆλθεν τοὺς ἀπὸ τῆς κώμης, ἐπειδὴ κατὰ τὸν πέρυσι ἐνιαυτὸν ἐγεώργησαν τὰ γῄδια, τῶν φόρων ἕνεκεν 
καὶ ἀπῄτησεν καὶ εἰς τὸ ἴδιον ἀπηνέγκατο ὡς δεσπότης τυγχανων τῶν γῶν. ἐπὶ τοίνυν παρελογίσαντο τὴν μίζονα ἐξουσίαν,
ἀξιῶ συνχωρηθῆναί μοι ἀναγνῶναι τὸν θεῖον καὶ προσκυνητὸν νόμον τῶν δεσποτῶν ἡμῶν αἰωνίων Αὐγούσ[τ]ων ὃς κελεύει εἰ παρέλθοιεν 
τεσσερακονταετὴς χρόνος νεμομένου τινὸς πράγματα μηδαμῶς ἐπιβένιν τινὰ τοῖς πράγμασιν ἢ παραλύειν τὴν πολυχρόνιον νομήν. 
 ὁ σύνδικος αὐτῷ εἶπ· ὃν φῇς ἔχειν μετὰ χεῖρας θεῖον καὶ προσκυνητὸν νόμον ἀνάγνωθει. καὶ ἀνέγνω οὕτως· οἱ 
δεσπότε ἡμῶν Κωνσταντῖνος Σεβαστὸς 
καὶ Κωνσταντῖνος καὶ Κωνστάντι[ο]ς ἐπιφανέστατοι Καίσαραις Ἀγριππίνῳ βουλ· καὶ παλαιᾶς νομῆς εἰς τοσοῦτον ἤρεσεν ἔχεσθαι τὸν λογισμὸν ἵνα 
ἀπʼ ἐκίνων εἰ συνέστηκεν τὸ ..... περὶ οὗ ἐστιν ἡ ζήτησις τεσσεράκοντα   ἔτεσιν νενεμῆσθαι μηδὲ τὸν κανόνα τῆς νομῆς ζητῖσθαι. ἤρε
σεν καὶ δικαίου κανόνος ....ρ.κοντος τῇ τῆς δεκ[α]ετίας ἢ εἰκοσαετίας παραγραφῇ τὴν κάτοχον βοηθεῖσθαι καὶ τὰ ἑξῆς. μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν 
 ὁ σύνδικος Ἀλεξάνδρῳ [ε]ἶπ· ὀφίλεις καὶ τὴν γεγενημένην εἰς αὐτοὺς παραχώρησιν ἀναγνῶναι ἵνʼ εἰδο͂μεν τὸ διάστημα τοῦ χρόνου καὶ τὰ ἀκό
λουθα τῷ θείῳ νόμῳ πραχθῆναι δυνηθῇ. Ἀλέξανδρος εἶπ· εἴται ἐξεποιήθησαν εἴται παρεχωρήθησαν οὐκ εἴσμεν· παλαιὸς γάρ ἐστιν ὁ χρόνος. 
 ὁ σύνδικος τῷ ῥ [Θ]εο[δώ]ρῳ εἶπ· πόσος ἐστὶν χρόνος ἀφʼ οὗ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἐτελεύτησεν; Θεόδωρος εἶπ· οὐκ ἔστιν 
πολὺς χρόνος. Ἀλέξανδρος εἶπ· 
παρελήλυθεν τεσσερακονταετὴς χρόνος καὶ πρός, αὐτῶν νεμομένων ταύτας τὰς ἀρούρας.  ὁ σύνδικος αὐτῷ εἶπ· πόσα δέ ἐστιν 
ἔτη ἀπὸ τῆς καταπατήσεως Σαβίνου τοῦ κηνσιτορεύσαντος; Θεόδωρος εἶπ· μάλα μόλεις τριάκοντα καὶ τρία . 
 ὁ σύνδικος αὐτῷ εἶπ· καὶ τίς κατὰ τὸν πέρυσι ἐνι
αυτὸν συνε[κο]μίσατο; Θεόδωρο[ς] εἶπ· οἱ ἀπὸ τῆς κώμης. Νεῖλος ἐντολικάριος εἶπ· οἱ ἀπὸ τῆς κώμης. Θεόδωρος εἶπ· φυγῇ χρησαμένων τῶν πρὸς ἐμοῦ βοη
θουμένων ἔτεσιν πέντε  καὶ πρός, καὶ ἐπὶ τῆς ἀλλοδαπῆς διατριβόντων, οἱ ἀπὸ τῆς κώμης ἐπειδήπερ εἰς αὐτοὺς διέβενεν τὰ ὑπὲρ τῶν ἀρουρῶν τελούμενα 
ἐγεώργησαν τὴν γῆν· εἶτα τῶν βοηθουμένων ἐπανελθόντων ἐπὶ τὴν θρεψαμένην, παραδέδωκαν μὲν αὐταῖς τὰς ἀρούρας, παραδέδωκαν δὲ καὶ τὰ 
ἀπὸ ὀνόματος Ἀτισίου ων ἀλλοτρίαις πανθάπασιν καθεστηκιείαις τῶν δεσποτῶν ἑστηκότων. τούτου ἕνεκεν καταπεφεύγασιν ἐπὶ τὸν κύρι[ό]ν μου 
τὸν λαμπρότατ[ο]ν ἔπαρχον τῆς Αἰγύπτου Φλ Φιλάγριον ἀξιοῦσαι μηδαμῶς ἐνοχλεῖσθαι προφάσι τῶν αὐτῶν 
γῃδίων, ἀλλʼ ἕκαστον τὰ ἑαυτοῦ γῄδια ἔχειν καὶ μὴ 
ὑπέραλλα κετέχεσθαι. ἐπὶ τοίνυν πάρισιν καὶ οἱ ἀπὸ τῆς κώμης οἱ δυνάμενοι καταθέσθαι τίνων 
εἴη τὰ γῄδια καὶ τίς τὴν κατασπορὰν πεποίηται τούτων, ἀξιῶ 
πυσμα σε αὐτο[ὺς] προσαγαγῖν.  ὁ σύνδικος Γερμανῷ εἶπ· τί λέγει ὁ παρὼν Γερμανός; κατὰ ποίαν πρόφασιν ταύτην τὴν γῆν ὑμεῖς κατεσπίρατε; διʼ Ἀνουβίωνος 
ἑρμηνεύοντος εἶπ· εὐλαβῶς ἔχοντες μὴ εἰς ἡμᾶς τὰ τελέσματα 
‡2 ἔλθῃ κατεσπίραμεν ταύτας.  ὁ σύνδικος εἶπ· καὶ πόσος ἐστὶν χρόνος ἀφʼ οὗ αὐτὰς κατεσπί
ραται; διὰ τοῦ αὐ[τ]οῦ ἑρμ ἀπεκρ· μίαν  μόνην ἰνδικτίονα κατεσπίραμεν αὐτά.  ὁ σύνδικος αὐτῷ εἶπ· καὶ πῶς σήμερον τοῖς περὶ Νεῖλον αὐτὰς παρεσ[χήκ]ατε; διὰ τοῦ 
αὐτοῦ ἑρμ ἀπεκρ· ὁμοῦ λέγοντες ὅτι αὐτῶν ἐστιν.  ὁ σύνδικος αὐτῷ εἶπ· ὑπὸ σπορὰν αὐτοῖς παρεδόκατε τὴν γῆν; διὰ τοῦ αὐτοῦ ἑρμηναίος
ἀπεκρ· αὖ ἀλλὰ παρεσχήκαμεν ὑπὲρ ἑκάστης ἀρούρης σίτου ἀρτάβας τρῖς . Θεόδωρος ῥ εἶπ· ψεύδεται· οὐδὲν εἴληφαν ἀλλὰ ἠναγκά[σ]θη μ..... παραδέξασθαι ....ε.. 
τῶν αὐτῶν γῃδίων.  ὁ σύνδικος εἶπ· καὶ ἐχρῆν σε πάραυτα ἀναγκασθέντα μέμψασθαι διʼ ἐνγράφων καὶ μηδὲ φόρον παραδέξασθαι. Νεῖλος διʼ ἑρμ εἶπ· πάραυτα ἦλθον τῷ 
πραιποσίτῳ καὶ εἶπέν μοι· ἀνένεγκον λιβέλλον ἐπὶ τὸν ἔπαρχον. Ἀλέξανδρος εἶπ· ἵνα τοίν[υ]ν ἐντελέστερον ἀναδιδάξω τὴν σὴν ἐμμέλιαν, ἔστιν καὶ οἰκόπεδον τοῦ 
αὐτοῦ ὀνόματος ἐπὶ τῆσδε τῆς πόλεως διακατεχόμενον ὑπὸ τῶν ἀντιδίκων ἀπὸ πατρῴας αὐτῶν διαδοχῆς.  ὁ σύνδικος Νεῖλῳ 
ἐντολικαρίῳ εἶπ· ἀκήκοας αὐτοῦ  διαδικοῦντο[ς] 
μέρους φήσαντος διακατέχειν σε καὶ οἰκόπεδον τοῦ αὐτοῦ ὀνόματος τῶν γῃδίων καὶ ὀφίλεις καταθέσθαι εἰ ἐν νομῇ τυγχάνις τοῦ οἰκοπέδ[ο]υ ἢ μέρου[ς] εἲ μή. Νεῖλος δι Ἀνου
βίωνος ἀρχιυπηρ ἑρμ εἶπ· οὐκ οἶδα εἰ ἔνι οἰκία.  ὁ σύνδικος αὐτῷ εἶπ· τίς τοίνυν τὰ στεγανόμια κομίζεται; διὰ τοῦ αὐτ[οῦ] ἑρμ ἀπεκρ· οὐδείς. κατέπεσεν γάρ.  ὁ σύ[ν]δικος αὐτῷ εἶπ· 
πῶς τοίνυν κατὰ τὴν ἀρχὴν ἔξαρνος ἐγίνου μὴ εἶναι οἰκόπεδον τούτου ὀνόματος, νυνὶ δὲ ὁμολογεῖς εἶναι μέν, καταπεπτωκέναι δέ; Νεῖλος διὰ τοῦ αὐτοῦ ἑρμ ἀπεκρ ὅτι 
οὐδὲν οἶδα οὐδὲ ἐνοίκια εἴληφον.  ὁ σύνδικος εἶπ· θείου καὶ προσκυνητοῦ νόμου τῶν δεσποτῶν ἡμῶν αἰωνίων βασιλαίων παρατεθέντος ἐπὶ τῶν ὑπο
μνημάτων τῆς ἐ[μ]ῆς μετριότητος διαρρήδην προσταττος εἰ τεσσερακονταετὴς παρέλθοιεν νομομένου τινὸς πράγματα μηδὲ 
δικαίαν ἀρχὴν ζητῖσθαι, ἐπὶ τοίνυν καὶ Γερμανὸς ἀπὸ κώμης Καρανίδος κατέθετο ὡς τῶν περὶ Ἡρωείδα καὶ Ταῆσιν ἐν νομῇ οὐσῶν τοῦ ὀνόματος 
Ἀτισίου, διὰ δὲ τὸ ἐν φυγῇ αὐτὰς τὸ πρὶν εἶναι κατεσπάρθαι ὑπὸ τῶν ἀπὸ τῆς κώμης, κατέθετο δὲ καὶ ὁ ἀποσυστ[α]θεὶς ὑπὸ αὐ[τ]ῶν ἐντολικάριος ἀνὴρ τῆς 
Ἡρωεί[δ]ος γιγνώσκειν καὶ τὸ οἰκόπεδον τοῦ ὀνόματος τῶν αὐτῶν ἀρουρῶν, ὅθεν ἀκόλουθόν ἐστιν αὐτῷ τῷ θείῳ καὶ [π]ροσκυνη[τ]ῷ νόμῳ καὶ τῇ πο
λυχρονίῳ νομῇ ἀκολούθως καὶ τῇ φωνῇ Γερμανοῦ τοῦ μίζονος κώμης Καρανίδος ἔχεσθαι Ἡρωείδα καὶ Ταῆσιν τῶν αὐτῶν γῃδίων καὶ τελεῖν 
τὰ ὑπὲρ αὐτῶ[ν] εὐσ[ε]βῆ τελέσματα καθὰ καὶ ἐτέλουν ἐχόντων αὐτῶν καὶ τὸ οἰκόπεδον καὶ πᾶσαν τὴν εὐπορία[ν] τοῦ αὐτοῦ ὀνόματος. οὐ γάρ ἐστιν 
τῆς ἐμῆς μετριότητος θείου παρατεθέντος νόμου πολυχρόνιον παρασαλεύειν νομήν. Νεῖλος εἶπ· ἐκκαλοῦμαι.  ὁ σύνδικος αὐτῷ εἶπ· εἰς βιβλία.