Weten wat je moet zeggen Weten wat je moet doen
Het is niet makkelijk om over de dood te praten, en veel mensen hebben daar dan ook moeite mee. Je zult je vriend echter geen dienst bewijzen als je het onderwerp probeert te vermijden omdat jij je daar niet bij je op gemak voelt. Je denkt misschien dat het een welkome afwisseling zal zijn om ergens anders over te praten, maar je rouwende vriend zal het echt niet makkelijk vinden om om grapjes te lachen, of om over willekeurige onderwerpen te praten. Je zult je vriend niet steunen als je het belangrijkste onderwerp in zijn/haar leven blijft negeren. Verzamel dus de moed om het onderwerp ter sprake te brengen. Het heeft geen zin om net te doen alsof er niets gebeurd is.   Wees niet bang om het woord "overleden" in de mond te nemen. Zeg niet, "Ik heb gehoord wat er gebeurd is." Zeg "Ik heb gehoord dat je grootmoeder is overleden." Als je zegt waar het op staat, hoe pijnlijk dat ook is, dan zul je laten zien dat jij bereid bent om over de moeilijke dingen in het leven te praten. Je vriend heeft iemand nodig die het begrijpt, en die in staat is om erover te praten. Noem de naam van de overleden persoon. Er zouden tranen over de wangen van je vriend kunnen biggelen als je die naam noemt, maar het zal hem/haar goed doen om te weten dat de overleden persoon ook voor anderen nog steeds belangrijk is. Vertel je vriend dat het je spijt dat een dierbare van hem/haar overleden is. Je vriend zal troost vinden in het feit dat jij je om hem/haar bekommert en van hem/haar houdt. Ook door je vriend een knuffel te geven of op de schouder aan te raken, kun je laten zien dat jij je om hem/haar bekommert. Betuig je innige deelneming.  Als jij de overledene gekend hebt, deel je herinneringen aan die persoon dan met je vriend. Benoem de goede eigenschappen van die persoon. Je vriend zou zich iets beter kunnen gaan voelen als jullie de goede kwaliteiten van de overleden persoon herdenken. Als jij en je vriend gelovig zijn, bied dan aan om voor hem/haar en zijn/haar familie te bidden. Als ze niet gelovig zijn, zeg dan dat je gedachten bij hen zijn en dat je meeleeft met hun verlies. Omdat de dood een moeilijk gespreksonderwerp is, kan het moeilijk zijn om je ware gevoelens aan je vriend te uiten. Al die clichés die het praten over de dood zogenaamd makkelijker zouden moeten maken, zijn in de praktijk helaas niet zo effectief. Als je je oprechte gevoelens deelt met je vriend, dan zul je een stuk oprechter overkomen. Voor je vriend wordt de drempel zo lager om op jou af te stappen als hij/zij een luisterend oor nodig heeft.  Zeg geen dingen als, “Waar hij nu is, heeft hij het beter” of “Ze zou willen dat je nu gelukkig was.” Dat weet je namelijk niet zeker, of wel soms? Deze lege beweringen zullen daarom niet helpen. Als je moeite hebt je gevoelens in woorden te uiten, dan is het oké om iets te zeggen in de trant van “Ik weet gewoon niet wat ik moet zeggen. Ik kan niet uitleggen hoe zeer het me spijt dit te horen." Je gaat er misschien van uit dat dit een standaard vraag zou zijn, maar vergis je niet. Veel mensen vinden het een beetje eng om te vragen, of willen niet met het antwoord te maken krijgen. Als je vriend op zijn/haar werk is of met kennissen, dan zal hij/zij waarschijnlijk net moeten doen alsof alles prima is. Dat is waarom jij, als vriend, hem/haar de gelegenheid moet geven om te praten. Hier kan hij/zij ontzettend veel baat bij hebben. Je moet bereid zijn om het antwoord van je vriend te accepteren, zelfs als het moeilijk om aan te horen is.   Sommige mensen willen liever niet gevraagd worden hoe het met ze gaat. Als jouw vriend er niet over lijkt te willen praten, dring er dan niet op aan. Als je vriend besluit zich bloot te geven, moedig hem/haar dan aan om zo lang te praten als hij/zij wil. Probeer niet van gespreksonderwerp te veranderen, en probeer ook niet om het gesprek wat luchtiger te maken. Laat de persoon zo expressief zijn als hij/zij wil, en laat hem/haar alle emoties uiten die hij/zij anders voor zich moet houden. Laat de persoon zichzelf zijn, wat dat ook precies betekent. Iedereen reageert anders op het verlies van een dierbare, en er is geen goed of fout. Het is belangrijk om de persoon toe te staan zijn/haar gevoelens te laten uiten, zonder dat je daar een oordeel over velt—zelfs als de persoon op een andere manier reageert dan jij zou doen.  Wees erop voorbereid om je vriend op een dieper niveau te leren kennen. Misschien zul je hem/haar zich zien gedragen op manieren die je niet van hem/haar gewend bent. Verdriet en verontrusting kunnen zich op allerlei verschillende manieren uiten. Misschien ontkent je vriend het overlijden, misschien is hij/zij boos of gevoelloos—bij het verlies van een dierbare kunnen miljoenen emoties komen kijken. De tijd kan de aanvankelijke pijn wegnemen, maar met het overlijden van een dierbare zal het leven voor altijd anders zijn. Het idee dat de tijd alle wonden heelt, doet het net lijken alsof er een deadline is, en dat de persoon in kwestie zich weer “normaal” zou moeten gaan voelen na het verstrijken van die deadline. Voor sommige mensen zal dat echter nooit gebeuren. In plaats van te proberen je vriend “over” zijn/haar verdriet te helpen, dien je te proberen een bron van steun en vreugde te zijn. Zet je vriend niet onder druk om sneller te rouwen.  Vergeet de “vijf fasen van rouw”. Iedereen gaat op een andere manier met rouw om, en er is daarom ook geen tijdschema aan te koppelen. Hoewel het voor sommige mensen handig kan zijn om de rouw als een reeks fasen te beschouwen, is het systeem op veel mensen gewoon niet van toepassing. Leg je vriend geen tijdschema op. Dit veelgehoorde sentiment klinkt wellicht zorgzaam, maar kan ervoor zorgen dat de rouwende persoon zich nog slechter gaat voelen. Dat komt namelijk omdat je, wanneer je iemand vertelt dat hij/zij dapper is, dat je ervan uitgaat dat hij/zijn haar zijn/haar mannetje zal staan, zelfs als hij/zij het moeilijk heeft. Als iemand een dierbare verloren is, dan mag hij/zij best moeite mee hebben. Als goede vriend mag jij er niet van uitgaan dat hij/zij continu staande blijft houden als de grond onder zijn/haar voeten wegzakt. Mensen zijn ontzettend kwetsbaar als ze huilen. Jouw reactie op zijn/haar tranen kunnen ofwel zeer behulpzaam zijn, danwel extreem schadelijk. Spring liefdevol en begripvol om met tranen; niet met ongemakkelijkheid of walging. Weet dat je vriend zo nu en dan zal huilen, en wees ertoe bereid om die tranen op een positieve, behulpzame manier te ontvangen. Het heeft geen enkele zin om ervoor te zorgen dat hij/zij zich nog slechter gaat voelen.   Denk van tevoren vast na over hoe jij zult reageren als je vriend in tranen uit zou barsten. Bereid je voor om hem/haar een knuffel te geven, oogcontact te blijven maken, en zo lang als nodig bij hem/haar te blijven. De kamer verlaten, wegkijken, grapjes maken, of het gesprek afkappen, kan ervoor zorgen dat je vriend zich gaat schamen omdat hij/zij gehuild heeft. Als je vriend het verlies van een dierbare te verduren krijgt, dan is het belangrijker dan ooit om betrouwbaar en bereikbaar te zijn. Je vriend moet op je kunnen bouwen. Het is dan ook ontzettend belangrijk om de telefoon op te nemen en berichtjes te beantwoorden. Zorg er tijdens het rouwproces voor dat je altijd reageert op de telefoontjes en berichtjes die je krijgt. Als je dit normaal gesproken een beetje links laat liggen, doe dan nu extra je best om er voor je vriend te zijn. Vraag je vriend hoe je hem/haar kunt helpen. Blijf dit de eerste paar maanden na het overlijden van de dierbare doen. Zeg niet alleen “Laat het me maar weten als er iets is dat ik voor je kan doen.” Veel mensen spreken die woorden wel uit, maar hebben over het algemeen niet de intentie om dat echt te doen. Als jij echt een verschil wilt maken, vraag dan of er concrete dingen zijn die je kunt doen om zijn/haar leven een beetje makkelijker te maken. Hier zijn wat dingen die je zou kunnen doen:   Bereid maaltijden voor je vriend en/of zijn/haar familie. Als je geen keukenprins(es) bent, kun je een lekkere afhaalmaaltijd meenemen. Bied aan om mensen te vervoeren. Doe huishoudelijke klusjes. Zorg voor zijn/haar huisdieren. Maak aantekeningen voor hem/haar, en houd het huiswerk bij. Bel mensen om hen te informeren over het overlijden van de persoon in kwestie. Een goede manier om je steun voor je vriend kenbaar te maken, is door hem/haar te laten zien dat je aan hem/haar denkt. Ga een stapje verder, en wees iets vaker attent dan je normaal bent. De kleine manieren waarop je je vriend kunnen laten zien dat je om hem/haar geeft, kunnen net zoveel betekenen als een groot, openhartig gesprek. Probeer het volgende te doen:   Bak koekjes of een taart. Neem hem/haar mee naar de film, of maak een wandeling door het park. Stuur een attente brief per post. Stuur hem/haar wat vaker een e-mail. Geef de persoon zo nu en dan een cadeautje. Betrek hem/haar bij meer sociale activiteiten. Het zou zomaar kunnen dat je vriend een tijdje niet dezelfde persoon is als hij/zij eerst was. Hij/zij kan ongelukkig of verdrietig lijken, afgeleid, of minder energiek. Dit kan een paar maanden, zelfs wel een jaar duren. Een goede vriend houdt de vriendschap in stand, zelfs als iemand grote veranderingen doormaakt. Als je van je vriend houdt, dan zul je niet van hem/haar verwachten dat hij/zij binnen no-time weer de oude is—je zult hem/haar steunen in deze moeilijke tijd.   Zet je vriend niet onder druk om dingen te gaan doen die hij/zij niet meer leuk vindt. Weet dat je vriend met serieuze problemen te maken kan krijgen na het verlies van een dierbare. Sommige mensen krijgen als gevolg van hun verdriet en last van ernstige depressie; anderen vertonen wellicht verslavingsgedrag. Als je bang bent dat je vriend zichzelf pijn zou kunnen gaan doen, help je vriend dan hulp te zoeken. Na een paar maanden zullen de meeste mensen zich weer in hun eigen drukke leven storten, en zullen ze niet meer denken aan het verlies van hun vriend. Maar je vriend heeft de steun van zijn/haar omgeving langer nodig dan slechts een paar maanden. Zorg dat je er voor je vriend bent, net zo lang als hij/zij een beetje extra zorg en steun nodig heeft.   Neem contact met je vriend op als er een jaar verstreken is sinds het overlijden van zijn/haar dierbare. Vraag je vriend hoe het met hem/haar gaat. Het allerbeste dat je voor je vriend kunt doen, is er gewoon voor hem/haar te zijn. Als hij/zij belt, praat dan met hem/haar. Maak plannen met hem/haar. Als hij/zij niet belt, stuur dan een kaartje waarin je zegt aan hem/haar te denken. Het is beste om hem/haar te laten rouwen, en tegelijkertijd je steun en liefde aan te bieden.
Erken wat er gebeurd is. Uit je bezorgdheid. Wees oprecht. Vraag de persoon hoe hij/zij zich voelt. Vel geen oordeel. Zeg niet dat “de tijd heelt”. Zeg niet “je bent zo dapper”. Ga elegant met tranen om. Beantwoord je berichtjes. Help een handje. Wees attent. Wees geduldig en begripvol. Zorg dat je er voor hem/haar bent.
https://www.wikihow.com/Help-Someone-Overcome-the-Loss-of-a-Relative https://www.wikihow.com/Help-Someone-Overcome-the-Loss-of-a-Relative
Knowing What to Say Knowing What to Do