# ஈராக்கு


**ஈராக்கு** என்பது மேற்கு ஆசியாவில் உள்ள ஒரு நாடு ஆகும். இது அதிகாரப்பூர்வமாக **ஈராக்கு குடியரசு** என்று அறியப்படுகிறது. இந்நாட்டின் தெற்கே சவூதி அரேபியா, வடக்கே துருக்கி, கிழக்கே ஈரான், தென் கிழக்கே பாரசீக வளைகுடா மற்றும் குவைத்து, தென்மேற்கே யோர்தான் மற்றும் மேற்கே சிரியா ஆகியவை எல்லைகளாக அமைந்துள்ளன. இந்நாடு 4,38,317 சதுர கிலோமீட்டர் பரப்பளவைக் கொண்டுள்ளது. 4.60 கோடிக்கும் மேற்பட்ட மக்கள் தொகையைக் கொண்டுள்ளது. இது உலகிலேயே பரப்பளவின் அடிப்படையில் 58-ஆவது மிகப் பெரிய நாடாகவும், 31-ஆவது மிக அதிக மக்கள் தொகையையுடைய நாடாகவும் திகழ்கிறது. 80 இலட்சத்துக்கும் மேற்பட்ட மக்களுக்குத் தாயகமாக உள்ள பகுதாதுவானது ஈராக்கின் தலைநகரம் மற்றும் மிகப் பெரிய நகரமாக உள்ளது.  

மெசொப்பொத்தேமியா என்று குறிப்பிடப்படும் ஈராக்கின் டைகிரிசு மற்றும் புறாத்து ஆறுகளுக்கு இடையிலான செழிப்பான சமவெளிகள் பொ. ஊ. மு. 6-ஆம் ஆயிரம் ஆண்டில் தொடங்கி தொடக்க கால நகரங்கள், நாகரிங்கள் மற்றும், சுமேரியா, அக்காதியா, மற்றும் அசிரியா உள்ளிட்ட பேரரசுகளின் எழுச்சிக்கு ஆதரவாக விளங்கி வந்துள்ளன. நாகரிகத் தொட்டில் என்று அறியப்படும் மெசொப்பொத்தேமியாவானது எழுத்து முறைகள், கணிதங்கள், நீர் வழிப் பயணம், காலங்காட்டி, ஒரு நாட்காட்டி, வானியல், சக்கரம், பாய்மரக் கப்பல் மற்றும் ஒரு சட்டத் தொகுதி ஆகியவை உருவாக்கப்படுவதைக் கண்டது. பாரசீகம் மீதான இசுலாமியப் படையெடுப்புக்குப் பிறகு பகுதாதுவானது அப்பாசியக் கலீபகத்தின் தலைநகரமானது. இசுலாமியப் பொற்காலத்தின் போது ஓர் உலகளாவியப் பண்பாட்டு மற்றும் சிந்தனை சார் மையமாக உருவானது. ஞான வீடு போன்ற கல்வி நிலையங்களுக்குத் தாயகமாகத் திகழ்ந்தது. 1258-இல் மங்கோலியர்களால் பகுதாது அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து தொற்று நோய்கள் மற்றும் தொடர்ச்சியான பேரரசுகளின் காரணமாக இப்பகுதியானது நீடித்த வீழ்ச்சியை எதிர் கொண்டது. மேலும், கிறித்தவம், யூதம், யசீதியம் மற்றும் மந்தேயியம் ஆகிய சமயங்களில் முக்கியத்துவத்தை ஈராக்கு கொண்டுள்ளது. ஓர் ஆழ்ந்த விவிலிய வரலாற்றை இந்நாடு கொண்டுள்ளது.  

1932-இல் சுதந்திரம் அடைந்ததிலிருந்து நிலையற்ற தன்மை மற்றும் சண்டைகளின் காலங்களுடன் சேர்த்து குறிப்பிடத்தக்க பொருளாதார மற்றும் இராணுவ வளர்ச்சியின் காலங்களையும் ஈராக்கு கண்டுள்ளது. முதலாம் உலகப் போரின் முடிவு வரை ஈராக்கு உதுமானியப் பேரரசின் பகுதியாக இருந்தது. அதற்குப் பிறகு 1921-ஆம் ஆண்டில் பிரித்தானியர்களால் ஈராக்கு நிறுவப்பட்டது. 1932-இல் ஒரு சுதந்திரமான இராச்சியமாக இது மாற்றமடைந்தது. 1958-இல் ஓர் ஆட்சிக் கவிழ்ப்பைத் தொடர்ந்து ஈராக்கு ஒரு குடியரசாக உருவானது. முதலில் இதற்கு அப்துல் கரிம் காசிம் தலைமை தாங்கினார். அதற்குப் பிறகு அப்துல் சலாம் ஆரிப் மற்றும் அப்துல் இரகுமான் ஆரிப் ஆகியோர் தலைமை தாங்கினார். பாத் கட்சியானது 1968-ஆம் ஆண்டில் அதிகாரத்தைப் பெற்றது. முதலில் அகமது அசன் அல் பக்கர் மற்றும் பிறகு சதாம் உசேன் ஆகியோருக்குக் கீழ் ஒற்றைக் கட்சி அரசை நிறுவியது. 1980 முதல் 1988 வரை ஈரானுக்கு எதிராக மற்றும் பிறகு 1990-இல் குவைத்துக்கு எதிரான போர்களுக்குச் சதாம் உசேன் தலைமை தாங்கினார். 2003-ஆம் ஆண்டு ஐக்கிய அமெரிக்கா தலைமையிலான கூட்டுப் படையானது ஈராக்கு மீது படையெடுத்து ஆக்கிரமித்துக் கொண்டது. சதாம் உசேனைப் பதவியிலிருந்து நீக்கியது. கிளர்ச்சி மற்றும் பிரிவினை வன்முறைகளை இது தொடங்கி வைத்தது. ஈராக்கு போர் என்று அறியப்படும் இப்போரானது 2011-ஆம் ஆண்டு முடிவுக்கு வந்தது. 2013 முதல் 2017 வரை இசுலாமிய அரசின் உருவாக்கம் மற்றும் தோல்வியுடன் ஈராக்கு மற்றொரு போரை எதிர் கொண்டது. 2011 முதல் 2013 வரையிலான ஓர் இசுலாமியக் கிளர்ச்சியின் ஒரு விளைவாக இந்த அரசு உருவானது. தற்காலத்தில் போருக்குப் பிந்தைய சண்டைகளானவை குறைவான அளவிலேயே தொடர்கின்றன.  

ஒரு கூட்டாட்சி நாடாளுமன்றக் குடியரசாக ஈராக்கானது ஒரு வளர்ந்து வரும் நடுத்தர நிலை சக்தியாகக் கருதப்படுகிறது. ஒரு வேறுபட்ட மக்கள் தொகை, புவியியல் மற்றும் காட்டுயிர்களுக்கு இது தாயகமாக உள்ளது. பெரும்பாலான ஈராக்கியர் முசுலிம்கள் ஆவர். அதே நேரத்தில் கிறித்தவர், சரதுசர், மந்தேயியர், யசீதியர், யர்சனியர் மற்றும் யூதர்கள் உள்ளிட்ட குறிப்பிடத்தக்க அளவிலான சிறுபான்மையினருக்கும் இந்நாடு தாயகமாக உள்ளது. ஈராக்கியர் இன ரீதியாக வேறுபட்டவர்களாக உள்ளனர். இவர்களில் பெரும்பாலானவர்கள் அரேபியர் ஆவர். மேலும், குர்தியர், துருக்மென், யசீதியர், அசிரியர், ஆர்மீனியர், தோமுகர், பாரசீகர் மற்றும் சபாகியர் ஆகியோரும் காணப்படுகின்றனர். அரபியும், குர்தியும் ஈராக்கின் அதிகாரப்பூர்வ மொழிகளாக உள்ளன. அதே நேரத்தில், சுரேத், துருக்கியம் மற்றும் மந்தேயியம் ஆகியவை மாகாண அளவில் பேசப்படுகின்றன. உலகின் மிகப் பெரிய கச்சா எண்ணெய் வளங்களில் ஒன்றை ஈராக்கு கொண்டுள்ளது. இது ஒரு குறிப்பிடத்தக்க கச்சா எண்ணெய் மற்றும் இயற்கை எரிவாயு தொழில்துறையையும் கொண்டுள்ளது. இதன் வேளாண்மை மற்றும் சுற்றுலாவுக்காகவும் கூட இந்நாடு பிரபலமானதாக உள்ளது. தற்போது ஈராக்கு அயல் நாட்டு உதவியுடன் மீண்டும் கட்டமைக்கப்பட்டு வருகிறது.  

## பெயர்க் காரணம்
ஈராக்கு என்ற பெயருக்கான ஏராளமான வேர்ச் சொல் பரிந்துரைகள் உள்ளன. ஒரு பரிந்துரையானது சுமேரிய நகரமான உரூக்கைக் குறிப்பிடுகிறது, இவ்வாறாக இறுதியாக இப்பெயர் சுமேரியப் பூர்வீகத்தை உடையதாக உள்ளது. மற்றொரு சாத்தியமான பெயர்க் காரணமானது நடுப் பாரசீகச் சொல்லான *எராக்* (பொருள்: "தாழ்நிலங்கள்") என்பதிலிருந்து கிடைக்கப் பெறுகிறது. ஓர் அரபு நாட்டுப்புற பெயர்க் காரணமானது "ஆழமாக வேரூன்றிய, நன்றாக நீர் பெற்ற; செழிப்பான" என்ற பொருளைத் தருகிறது.  

நடுக் காலத்தின் போது '<nowiki/>*ஈராக் அரபி*<nowiki/>' ("அரேபிய ஈராக்கு") என்ற பெயரானது கீழ் மெசொப்பொத்தேமியாவையும், *'ஈராக் அசாமி*<nowiki/>' ("பாரசீக ஈராக்கு") என்ற பெயரானது தற்போதைய நடு மற்றும் மேற்கு ஈரானில் அமைந்திருந்த பகுதியைக் குறிக்கவும் பயன்படுத்தப்பட்டது. இச்சொல்லானது வரலாற்று ரீதியாக அம்ரின் மலைகளுக்குத் தெற்கே இருந்த சமவெளியை உள்ளடக்கியிருந்தது. ஆனால், நவீன கால ஈராக்கின் நிலப்பரப்பில் வடக்குக் கோடி மற்றும் மேற்குக் கோடிப் பகுதிகளை உள்ளடக்கியிருக்கவில்லை. 19-ஆம் நூற்றாண்டின் நடுப் பகுதிக்கு முன்னர் *எய்ரகா அரேபிகா* என்ற சொல்லானது ஈராக்கைக் குறிப்பதற்காகப் பொதுவாகப் பயன்படுத்தப்பட்டது.  

*சவத்* என்ற சொல்லும் கூட டைகிரிசு மற்றும் புறாத்து ஆறுகளின் வண்டல் சமவெளி பகுதியைக் குறிக்க தொடக்க கால இசுலாமிய காலங்களின் போது பயன்படுத்தப்பட்டது.  

ஓர் அரபிச் சொல்லாக *ஈராக்* என்ற சொல்லின் பொருளானது "ஓரம்", "கரை", அல்லது "விளிம்பு" என்று பொருள்படுகிறது. நாட்டுப்புற பெயர்க் காரணத்தின் படி இப்பெயரானது அல்-ஜசீரா பீடபூமியின் தெற்கு மற்றும் கிழக்கில் அமைந்துள்ள பகுதியைப் போல "செங்குத்தான சரிவு" என்று விளக்கம் பெறுகிறது. "அல்-ஈராக் அரபி" பகுதியின் வடக்கு மற்றும் மேற்கு விளிம்புகளை இப்பீடபூமியானது அமைக்கிறது.  

அரபி உச்சரிப்பானது [ʕiˈrɑːq] ஆகும். ஆங்கிலத்தில் இது (*ஆக்சுபோர்டு ஆங்கில அகராதியில்* பட்டியலிடப்பட்டுள்ள ஒரே ஒரு உச்சரிப்பாகவும், *மெரியம்-வெப்ஸ்டர் இணைய அகராதியில்* முதல் உச்சரிப்பாகவும் இது உள்ளது) அல்லது (*மக்கேரி அகராதி*, *அமெரிக்கப் பாரம்பரிய அகராதி* மற்றும் *ரேண்டம் ஹவுஸ் அகராதி* ஆகியவற்றில் இப்பெயர் முதலாவதாக உள்ளது) என்று உச்சரிக்கப்படுகிறது.  

பிரித்தானியர் 23 ஆகத்து 1921 அன்று அசேமிய மன்னராக ஈராக்கின் முதலாம் பைசலை அமர்த்திய போது இந்நாட்டின் அதிகாரப்பூர்வ ஆங்கிலப் பெயரானது *மெசொப்பொத்தேமியாவில்* இருந்து உள்நாட்டுப் பெயரான *ஈராக்குக்கு* மாற்றப்பட்டது. சனவரி 1992-இலிருந்து அரசுக்கான அதிகாரப்பூர்வ பெயர் "ஈராக்கு குடியரசு" (*சும்கூரியத் அல்-ஈராக்*) ஆகும். இது 2005-ஆம் ஆண்டு அரசியலமைப்பின் படி மீண்டும் உறுதிப்படுத்தப்பட்டுள்ளது.  

## வரலாறு

புதை படிவங்கள் கண்டெடுக்கப்பட்ட சானிதர் குகையின் உட்பகுதி.]]  
தொடக்க காலத்தில் அறியப்பட்ட நாகரிகமான சுமேரிய நாகரிகத்திற்குத் தாயகமாக இருந்ததால் நவீன ஈராக்கை உள்ளடக்கிய பகுதிக்கு "நாகரிகத்தின் தொட்டில்" என்ற பொதுவான பெயர் வழங்கப்படுகிறது. செப்புக் காலத்தில் (உபைதுகள் காலம்) தெற்கு ஈராக்கின் செழிப்பான டைகிரிசு-புறாத்து ஆற்றுப் பள்ளத்தாக்கில் சுமேரிய நாகரிகமானது உருவானது.  

இங்கு தான் பொ. ஊ. மு. 4-ஆவது ஆயிரம் ஆண்டின் பிற்பகுதியில் உலகின் முதல் அறியப்பட்ட எழுத்து முறையானது உருவானது. சக்கரத்தைப் பயன்படுத்தியதாக மற்றும் நகர அரசுகளை உருவாக்கியதாக முதன் முதலில் அறியப்பட்டவர்களாகவும் கூட சுமேரியர்கள் திகழ்ந்தனர். கணிதம், வானியல், சோதிடம், எழுதப்பட்ட சட்டம், மருத்துவம் மற்றும் அமைப்பு ரீதியிலான சமயம் ஆகியவை குறித்த முதன் முதலில் அறியப்பட்ட ஆதாரத்தை அவர்களது எழுத்துக்கள் பதிவு செய்துள்ளன. இப்பகுதியானது தோராயமாக பொ. ஊ. மு. 11,000-ஆம் ஆண்டிலிருந்து காலமிடப்படும் புதிய கற்காலத்துக்கு முந்தைய குறிப்பிட்ட எண்ணிக்கையிலான சமாதிகளுக்கும் அமைவிடமாக உள்ளது.  

தோராயமாக பொ. ஊ. மு. 10,000-ஆம் ஆண்டிலிருந்து வளமான பிறை பிரதேசத்தின் ஒரு பெரிய பகுதியுடன் சேர்த்து ஈராக்கானது மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலம் (அ) என்று அறியப்படும் ஒரு புதிய கற்காலப் பண்பாட்டுக்கான ஒரு மையமாகத் திகழ்ந்தது. இப்பகுதியில் வேளாண்மையும், கால்நடை வளர்ப்பும் முதல் முறையாகத் தோன்றின. ஈராக்கில் இக்காலகட்டமானது மிலேபாத் மற்றும் நெம்ரிக் 9 போன்ற தளங்களில் அகழ்வாய்வு செய்யப்பட்டுள்ளது. இதைத் தொடர்ந்து வந்த புதிய கற்கால காலகட்டமான மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலம் (ஆ) செவ்வக வடிவ வீடுகளால் பிரநிதித்துவப்படுத்தப்படுகிறது. மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்கால காலகட்டத்தில் கல், ஜிப்சம் மற்றும் எரிக்கப்பட்ட சுண்ணாம்புக் கல் ஆகியவற்றால் உருவாக்கப்பட்ட கொள்கலன்களை மக்கள் பயன்படுத்தினர். அனத்தோலியாவிலிருந்து கிடைக்கப் பெறும் ஒபிசிதிய கருவிகளின் கண்டுபிடிப்பானது இப்பகுதியில் தொடக்க கால வணிக உறவு முறைகளுக்கு ஆதாரமாக விளங்குகிறது.  

மனித குல வளர்ச்சியின் மேற்கொண்ட முக்கியமான தளங்கள் சர்மோவில் (அண். பொ. ஊ. மு. 7,100) அமைந்துள்ளன. வேளாண்மை, கருவிகள் தயாரித்தல் மற்றும் கட்டடக்கலை ஆகியவற்றில் எப்போதுமே அதிகரித்து வந்த மேம்பாட்டு நிலைகளை முறையே இக்காலகட்டங்கள் காட்டுகின்றன.  

### வெண்கலக் காலம்
பொ. ஊ. மு. 26-ஆம் நூற்றாண்டில் லகாசுவின் என்னதும் என்ற மன்னன் குறுகிய காலத்திற்கு நீடித்திருந்த பேரரசை உருவாக்கினார். பிறகு உம்மாவைச் சேர்ந்த பூசாரி மன்னனான லூகால்-சேச்-சி இப்பகுதியில் லகாசு அரசமரபின் முதன்மை நிலையைப் பதவியிலிருந்து தூக்கி எறிந்தார். பிறகு உரூக்கைக் கைப்பற்றினார். அதைத் தன்னுடைய தலைநகரமாக்கினார். பாரசீக வளைகுடாவிலிருந்து நடுநிலக் கடல் வரை விரிவடைந்திருந்த ஒரு பேரரசை தான் அமைத்துள்ளதாகக் குறிப்பிட்டார். இக்காலகட்டத்தின் போது இருந்து தான் கில்கமெஷ் காப்பியமானது தோன்றுகிறது. இக்காப்பியத்தில் ஊழிவெள்ளம் குறித்த ஒரு கதையும் உள்ளடங்கியுள்ளது. அக்காதின் தோற்றம் மற்றும் அமைவிடமானது இன்னும் தெளிவாக அறியப்படாததாக உள்ளது. அந்த அரசின் மக்கள் கிழக்கு செமித்திய மொழிகளில் ஒன்றான அக்காதிய மொழியைப் பேசினர். 29-ஆம் மற்றும் 24-ஆம் நூற்றாண்டுகளுக்கு இடையில் அசிரியா, எகல்லதும், இசின் மற்றும் லார்சா உள்ளிட்ட அக்காதிய மொழி பேசிய அரசமரபுகளை ஈராக்குக்குள் இருந்த குறிப்பிட்ட எண்ணிக்கையிலான இராச்சியங்களும், நகர அரசுகளும் பெறத் தொடங்கின. சேர்ந்த ஓர் அக்காதிய ஆட்சியாளரின் வெண்கலத்தால் செய்யப்பட்ட தலைப்பகுதி. சர்கோன் அல்லது சர்கோனின் பேரனான நரம்-சின் ஆகியோரில் ஒருவரை இது சித்தரிப்பதாக ஊகிக்கப்படுகிறது.]]  
எனினும், சுமேரியர்கள் தொடர்ந்து பொதுவாக ஆதிக்கம் மிகுந்தவர்களாக நடு ஈராக்கின் அக்காத் நகரத்தை அடிப்படையாகக் கொண்ட அக்காதியப் பேரரசு (2335 - 2124 பொ. ஊ. மு.) தோன்றும் வரை நீடித்திருந்தனர். அக்காதியப் பேரரசை சர்கோன் நிறுவினார். தெற்கு மற்றும் நடு ஈராக்கிலிருந்த அனைத்து நகர அரசுகளையும் வென்றார். அசிரியாவின் மன்னர்களை அடி பணிய வைத்தார். இவ்வாறாக சுமேரியர்களையும், அக்காதியர்களையும் ஒரே அரசில் ஒன்றிணைத்தார். நீண்ட காலம் நீடித்திருந்த சுமேரிய நாகரிகத்திற்குப் பிறகு மெசொப்பொத்தேமியாவில் தோன்றிய முதல் பண்டைக்காலப் பேரரசாக அக்காதியப் பேரரசு திகழ்ந்தது. நவீன கால ஈரானின் குதியம் மற்றும் ஈலாம் ஆகிய பகுதிகளை வென்றதற்குப் பிறகு, மற்றும் லெவண்டின் அமோரிய மக்கள் மற்றும் எப்லா இராச்சியத்தவர் ஆகியோருக்கு எதிரான ஒரு முழுமையான வெற்றியாக அமைந்திராத வெற்றிகளைப் பெற்றதற்குப் பிறகு தன்னுடைய பேரரசை விரிவாக்க இவர் தொடங்கினார். அக்காதியப் பேரரசானது அநேகமாக பொ. ஊ. மு. 22-ஆம் நூற்றாண்டில் வீழ்ந்தது என்று கருதப்படுகிறது. இப்பேரரசு அமைக்கப்பட்டு 180 ஆண்டுகளுக்குள்ளாகவே இது வீழ்ச்சியடைந்தது. மூன்றாவது ஊர் வம்சம் ஆட்சிக்கு வரும் வரை எந்த ஒரு முக்கியமான ஏகாதிபத்திய அதிகார அமைப்பும் இல்லாதால் ஓர் "இருண்ட காலமானது" தொடங்கியதாகக் குறிப்பிடப்படுகிறது. இப்பகுதியின் அரசியல் அமைப்பானது நகர அரசுகளால் நிர்வகிக்கப்பட்ட முந்தைய அரசியல் அமைப்பிற்குப் பின் சென்றிருக்கலாம் என்று கருதப்படுகிறது.  

பொ. ஊ. மு. 22-ஆம் நூற்றாண்டின் பிந்தைய பகுதியில் அக்காதியப் பேரரசின் வீழ்ச்சிக்குப் பிறகு ஈராக்கின் தெற்குப் பகுதியை குதியர்கள் சில தசாப்தங்களுக்கு ஆக்கிரமித்திருந்தனர். அதே நேரத்தில், அசிரியா வடக்கில் அதன் சுதந்திரத்தை மீண்டும் நிலைநாட்டியது. பெரும்பாலான தெற்கு மெசொப்பொத்தேமியாவானது மீண்டும் ஒற்றை ஆட்சியாளருக்குக் கீழ் ஒன்றிணைக்கப்பட்டது. இது மூன்றாவது ஊர் அரசமரபின் காலத்தின் போது ஒன்றிணைக்கப்பட்டது. குறிப்பாக ஏராளமான கட்டமைப்புப் பணிகளைச் செய்த மன்னனான சுல்கியின் ஆட்சியின் போது இவ்வாறு ஒன்றிணைக்கப்பட்டது. இவரது தந்தை ஊர்-நம்முவால் தொடங்கப்பட்ட ஊரின் தொல் பூசைமுகட்டின் கட்டமைப்பை முடித்து வைத்தது உள்ளிட்டவை இவரின் சாதனைகளில் சிலவாகும்.  

பொ. ஊ. மு. 1792-ஆம் ஆண்டில் ஓர் அமோரிய ஆட்சியாளரான அம்முராபி ஆட்சிக்கு வந்தார். பாபிலோனை ஒரு முதன்மையான நகரமாகக் கட்டமைக்கும் பணியை உடனடியாகத் தொடங்கினார். அதன் மன்னனாகத் தன்னைத் தானே அறிவித்தார். அம்முராபி தெற்கு மற்றும் நடு ஈராக்கு, மேலும் கிழக்கே ஈலாம் வரையிலும், மேற்கே மரி வரையிலும் இருந்த பகுதிகளை வென்றார். இப்பகுதி மீதான ஆதிக்கத்திற்காக அசிரிய மன்னனான இசுமே-தகனுடன் எதிர்பார்த்ததைவிட நீண்ட காலம் நீடித்த ஒரு போரில் பிறகு ஈடுபட்டார். குறுகிய காலம் நீடித்திருந்த பாபிலோனியப் பேரரசை உருவாக்கினார். இறுதியாக இசுமே-தகனுக்குப் பின் ஆட்சிக்கு வந்த மன்னனை இவர் வென்றார். அசிரியா மற்றும் அதன் அனத்தோலியக் குடியேற்றங்களைத் தன் ஆட்சிக்குட்பட்டதாக்கினார். பொ. ஊ. மு. 18-ஆம் நூற்றாண்டின் நடுப்பகுதி வாக்கில் சுமேரியர்கள் தங்களது பண்பாட்டு அடையாளத்தை இழந்தனர். ஒரு தனித்துவமான மக்களாக அவர்களது நிலையானது முடிவுக்கு வந்தது. அம்முராபியின் காலத்திலிருந்து தான் தெற்கு ஈராக்கானது பாபிலோனியா என்று அறியப்படத் தொடங்கியது. அதே நேரத்தில், ஈராக்கின் வடக்குப் பகுதியானது ஏற்கனவே நூற்றுக்கணக்கான ஆண்டுகளுக்கு முன்னராகவே அசிரியாவாக ஒன்றிணைந்திருந்தது. எனினும், அம்முராபியின் பேரரசானது குறுகிய காலமே நீடித்திருந்தது. அவரது இறப்பிற்குப் பிறகு சீக்கிரமே வீழ்ச்சியடைந்தது. அசிரியா மற்றும் தெற்கு ஈராக்கு ஆகிய இரு பகுதிகளும் சீலந்து அரசமரபு என்ற அரசமரபின் வடிவத்தில் உள்நாட்டு அக்காதியர்களின் கைகளுக்குள் மீண்டும் வந்தது.  

மறு கட்டமைப்பிலிருந்து பெறப்பட்ட ஒரு புடைப்புச் சிற்பத்தின் நுட்பமான விளக்கங்கள். பாபிலோனியக் கடவுளான மர்துக்கின் சின்னங்களை இது காட்டுகிறது.]]  
இதற்குப் பிறகு மற்றுமொரு அயல்நாட்டு மக்களான, ஒரு தனி மொழி பேசிய மக்களாகிய காசியர் பாபிலோனியாவின் கட்டுப்பாட்டை பறித்தனர். ஈராக்கானது இக்காலகட்டத்திலிருந்து மூன்று அரசியலமைப்புகளாகப் பிரிந்தது. வடக்கே அசிரியா, தெற்கு நடுப் பகுதியில் காசியரின் பாபிலோனியா மற்றும் தொலைதூரத் தெற்கில் சீலந்து அரசமரபு என்று பிரிந்திருந்தது. சீலந்து அரசமரபானது அண். பொ. ஊ. மு. 1380-ஆம் ஆண்டில் காசிய பாபிலோனியாவால் இறுதியாக வெல்லப்பட்டது. காசியர் எவ்வாறு தோன்றினர் என்பது இன்று வரை தெளிவாகத் தெரியவில்லை.  

மத்திய கால அசிரியப் பேரரசானது (1365–1020 பொ. ஊ. மு.) அறியப்பட்ட உலகத்திலேயே மிக சக்தி வாய்ந்த நாடாக அசிரியா வளர்ச்சியடைவதைக் கண்டது. முதலாம் அசூர்-உபைல்லித்தின் படையெடுப்புகளுடன் தொடங்கி அசிரியாவானது எதிரி குர்ரிய-மித்தானிப் பேரரசை அழித்தது, இட்டைட்டு பேரரசின் பெருமளவிலான நிலப்பரப்புகளைத் தனக்கென இணைத்துக் கொண்டது, காசியரிடமிருந்து வடக்கு பாபிலோனியாவை இணைத்துக் கொண்டது, இப்பகுதியிலிருந்து எகிப்தியப் பேரரசை வெளியேறச் செய்தது, ஈலாம், பிரிசியர், கானானியர், போனீசியர், சிலிசியர், குதியர், தில்முனியர் மற்றும் அரமேயர் ஆகியோரைத் தோற்கடித்தது. இதன் உச்சபட்ச அளவில் மத்திய கால அசிரியப் பேரரசானது காக்கேசியா முதல் தில்முன் (நவீன பகுரைன்) வரையிலும், போனீசியாவின் நடுநிலக் கடல் கடற்கரைகளிலிருந்து ஈரானின் சக்ரோசு மலைத்தொடர் வரையிலும் பரவியிருந்தது. பொ. ஊ. மு. 1235-இல் அசிரியாவின் முதலாம் துகுல்தி-நினுர்த்தா பாபிலோனின் அரியணையைக் கைப்பற்றினார்.  

வெண்கலக்கால வீழ்ச்சியின் (1200–900 பொ. ஊ. மு.) போது பாபிலோனியா குழப்பத்தில் மூழ்கியிருந்தது. அசிரியா மற்றும் ஈலாமால் நீண்ட காலத்திற்கு ஆதிக்கத்திற்கு உட்பட்டிருந்தது. அசிரியா மற்றும் ஈலாமால் காசியர்கள் அதிகாரத்திலிருந்து துரத்தப்பட்டனர். முதல் முறையாக பாபிலோனியாவானது உள்ளூர் தெற்கு மெசொப்பொத்தேமிய மன்னர்கள் ஆள்வதற்கு இது அனுமதியளித்தது. பொதுவாக அசிரியர் அல்லது ஈலாமிய ஆட்சியாளர்களுக்கு அடிபணிந்தவர்களாக இம்மன்னர்கள் இருந்தாலும் இவ்வாறான நிலை இருந்தது. எனினும், இந்த அக்காதிய மன்னர்களால் தெற்கு ஈராக்குக்குள் நுழைந்த இந்த மேற்கு செமித்திய மொழிகளைப் பேசிய புலம் பெயர்ந்தவர்களின் புதிய அலைகளைத் தடுக்க இயலவில்லை. பொ. ஊ. மு. 11-ஆம் நூற்றாண்டின் போது லெவண்டிலிருந்து பாபிலோனியாவிற்குள் அரமேயர்களும், சுதீயர்களும் நுழைந்தனர். இதைத் தொடர்ந்து பொ. ஊ. மு. 10-ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதி முதல் 9-ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கப் பகுதி வரை சால்தியர்கள் நுழைந்தனர். எனினும், சால்தியர்கள் உள்ளூர் மக்கள் தொகைக்குள் உள்ளிழுத்து கொள்ளப்பட்டனர். பாபிலோனியாவின் பூர்வீக மக்கள் தொகையுடன் இணைந்தனர்.  

### இரும்புக் காலம்
அசிரியாவில் ஒப்பீட்டளவில் வீழ்ச்சிக் காலத்திற்குப் பிறகு புது அசிரியப் பேரரசின் (935–605 பொ. ஊ. மு.) வளர்ச்சியுடன் அசிரியாவானது மீண்டும் ஒரு முறை விரிவடையத் தொடங்கியது. உலக ஆதிக்கத்தை அடிப்படையாகக் கொண்ட இதன் புவிசார் அரசியல் ஆதிக்கம் மற்றும் சித்தாந்தத்தின் காரணமாக புது அசிரியப் பேரரசானது முதல் உலகப் பேரரசாகத் திகழ்ந்ததாக பல ஆராய்ச்சியாளர்களால் கருதப்படுகிறது. தன் உச்ச பட்ச அளவில் இப்பேரரசானது உலகின் மிக வலிமையான இராணுவ சக்தியாகத் திகழ்ந்தது. கிழக்கே ஈரான், பார்த்தியா மற்றும் ஈலாமிலிருந்து மேற்கே சைப்பிரசு மற்றும் அந்தியோக்கியா வரையிலும், வடக்கே காக்கேசியாவிலிருந்து தெற்கே எகிப்து, நூபியா மற்றும் அறபுத் தீபகற்பம் வரையிலும் விரிவடைந்திருந்த ஒரு பேரரசுக்கு மையமாக ஈராக்கு உருவானது. இக்காலகட்டத்தின் போது தான் கிழக்கு அரமேய மொழியின் அக்காதிய தாக்கம் பெற்ற வடிவமானது அசிரியர்களால் அவர்களது இணைப்பு மொழியாகப் பின்பற்றப்படத் தொடங்கியது. அசிரியா மற்றும் பாபிலோனியா ஆகிய இரு பகுதிகளின் பொது மக்களின் மொழியாக அக்காதிய மொழியை மெசொப்பொத்தேமிய அரமேயமானது இடமாற்றத் தொடங்கியது. இந்த மொழியின் வழி வந்த பேச்சு வழக்குகளானவை தெற்கு ஈராக்கின் மாந்தேயியர் மற்றும் வடக்கு ஈராக்கின் அசிரியர்கள் ஆகியோர் மத்தியில் இன்றும் எஞ்சியுள்ளது. அரேபியர்களும், சால்தியர்களும் எழுதப்பட்ட வரலாற்றிலேயே முதல் முறையாக (அண். 850 பொ. ஊ. மு.) மூன்றாம் சல்மனேசரின் ஆண்டுத் தொகுப்பேடுகளில் குறிப்பிடப்பட்டனர்.  
ஈராக்கு அருங்காட்சியகத்தில் அசிரியர் காட்சியகத்தில் உள்ள லம்மசு எனும் காவல் தெய்வத்தின் சிற்பங்கள்]]  
புது அசிரியப் பேரரசானது பெரும் பண்பாட்டு முக்கியத்துவத்தின் ஒரு மரபை விட்டுச் சென்றுள்ளது. இதற்குப் பிறகு வந்த பிந்தைய பேரரசுகளுக்கு ஒரு முன் மாதிரியாக புது அசிரியப் பேரரசால் நிறுவப்பட்ட அரசியல் அமைப்புகளானவை உருவாயின. பிந்தைய பேரரசுகளில் உலக ஆதிக்கத்திற்கான உரிமைகள் என்ற இதே போன்ற யோசனைகளுக்கு அகத்தூண்டுதலாக புது அசிரிய மன்னர்களால் அறிவிக்கப்பட்ட பிரபஞ்ச ஆட்சி என்ற சித்தாந்தமானது திகழ்ந்தது. வடக்கு மெசொப்பொத்தேமியாவில் பிந்தைய நாட்டுப்புறக் கதைகள் மற்றும் இலக்கியப் பாரம்பரியங்களில் ஒரு முக்கியப் பகுதியாக புது அசிரியப் பேரரசானது உருவானது. யூதம் மற்றும் அதிலிருந்து கிறித்தவம் மற்றும் இசுலாம் ஆகிய சமயங்களும் புது அசிரியப் பேரரசின் ஆட்சிக் காலத்தால் பெருமளவுக்கு தாக்கம் பெற்றுள்ளன. ஏராளமான விவிலியக் கதைகளானவை முந்தைய அசிரியத் தொன்மக் கதைகள் மற்றும் வரலாற்றிலிருந்து எடுக்கப்பட்டவையாகத் தோன்றுகிறது. தொடக்க கால யூத இறையியல் மீதான அசிரியத் தாக்கமானது அதிகமானதாக இருந்தது. புது அசிரியப் பேரரசானது தற்காலத்தில் புது அசிரிய இராணுவத்தின் மட்டு மீறிய மிருகத்தன்மை என்ற ஊகத்திற்கு முதன்மையாக நினைவுபடுத்தப்பட்டாலும் பிற நாகரிகங்களுடன் ஒப்பிடும் போது அசிரியர்கள் மட்டு மீறிய மிருகத் தன்மையுடன் நடந்து கொள்ளவில்லை.  

பொ. ஊ. மு. 7-ஆம் நூற்றாண்டில் இந்தப் பகுதியில் ஒரு தொடர்ச்சியான மிருகத்தனமான உள்நாட்டுப் போர்களின் காரணமாக அசிரியப் பேரரசானது தன்னைத் தானே பிரித்துக் கொண்டது. இதன் முந்தைய அடிபணிந்த பகுதிகளான பாபிலோனியா, சால்தியர், மீடியர், பாரசீகர்கள், பார்த்தியர்கள், சிதியர்கள் மற்றும் சிம்மெரியர்களின் ஒரு கூட்டணியானது அசிரியாவைத் தாக்கும் அளவுக்குத் தனக்கு தானே பலவீனமடைந்த நிலைக்குச் சென்று விட்டது. பொ. ஊ. மு. 605-இல் இதன் பேரரசானது இறுதியாக வீழ்த்தப்பட்டது. அசிரியாவுக்குப் பிறகு குறுகிய காலமே நீடித்திருந்த புது பாபிலோனியப் பேரரசானது (620–539 பொ. ஊ. மு.) ஆட்சிக்கு வந்தது. இது தனக்கு முன்னிருந்த பேரரசின் அளவு, சக்தி அல்லது நீண்ட ஆயுட்காலத்தை அடைவதில் தோல்வியடைந்தது. எனினும், லெவண்ட், கானான், அரேபியா, இசுரேல் மற்றும் யூதேயா ஆகிய பகுதிகள் மீது இது ஆதிக்கம் செலுத்தியது. எகிப்தைத் தோற்கடித்து. தொடக்கத்தில் பாபிலோனானது சால்தியர்களால் ஆட்சி செய்யப்பட்டது. பொ. ஊ. மு. 10-ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில் அல்லது 9-ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கப் பகுதியில் இப்பகுதிக்கு புலம் பெயர்ந்த இந்த சால்தியர்களின் மிகச் சிறந்த மன்னனான இரண்டாம் நெபுகாத்நேசர் பாபிலோனின் மிகச் சிறந்த மன்னனாக அம்முராபியுடன் போட்டியிடும் நிலைக்கு ஆட்சி செய்தார். எனினும், பொ. ஊ. மு. 556 வாக்கில் சால்தியர்கள் அசிரியராகப் பிறந்த நபோனிதிசு மற்றும் அவரது மகன் மற்றும் குழந்தை மன்னன் பெல்சசாரால் பதவியிலிருந்து நீக்கப்பட்டனர்.  

சிதிலங்களின் ஒரு பகுதியின் காட்சி]]  
பாபிலோனுக்குப் பேரரசு மாற்றப்பட்டதானது முதல் முறையாக, பொதுவாக தெற்கு மெசொப்பொத்தேமியாவானது முதல் முறையாக அம்முராபியின் பழைய பாபிலோனியப் பேரரசு வீழ்ச்சியடைந்த காலத்திலிருந்து பண்டைய அண்மைக் கிழக்கை ஆதிக்கம் செலுத்தும் அளவுக்கு இந்நகரமானது வளர்ச்சியடைந்ததைக் கண்டது. புது பாபிலோனிய ஆட்சிக் காலமானது அதற்கு முன்னர் இருந்திராத அளவுக்குப் பொருளாதார மற்றும் மக்கள் தொகை வளர்ச்சி மற்றும், பண்பாடு மற்றும் கலை வேலைப்பாடுகளின் ஒரு மறுமலர்ச்சியைக் கண்டது. நெபுலேசருக்குப் பிறகு இரண்டாம் நெபுகாத்நேசர் பொ. ஊ. மு. 605-ஆம் ஆண்டு பதவிக்கு வந்தார். நெபுகாத்நேசர் பெற்ற பேரரசானது உலகிலேயே மிக சக்தி வாய்ந்த பேரரசுகளில் ஒன்றாகத் திகழ்ந்தது. சியாக்சரேசுவின் மகள் அல்லது பேத்தியான அமிதிசுவைத் திருமணம் செய்ததன் மூலம் மீடியர்களுடனான தன்னுடைய தந்தையின் கூட்டணியை இவர் சீக்கிரமே மீண்டும் வலுப்படுத்தினார். பண்டைய ஏழு உலக அதிசயங்களில் ஒன்றான புகழ்பெற்ற பாபிலோனின் தொங்கும் தோட்டமானது நெபுகாத்நேசரால் அவரது மனைவிக்காக கட்டப்பட்டது என சில ஆதாரங்கள் பரிந்துரைக்கின்றன (இந்தத் தோட்டங்கள் உண்மையிலேயே அமைந்திருந்தனவா என்பது விவாதத்திற்குரியதாக உள்ளது). நெபுகாத்நேசரின் 43 ஆண்டு கால ஆட்சியானது பாபிலோனுக்கு ஒரு பொற்காலத்தைக் கொண்டு வந்தது. மத்திய கிழக்கில் மிக சக்தி வாய்ந்த இராச்சியமாக இது உருவானது.  

### பண்டைக் காலம்
பொ. ஊ. மு. 6-ஆம் நூற்றாண்டில் அண்டை நாடான பாரசீகத்தின் மன்னனான பேரரசர் சைரசு ஒபிசு யுத்தத்தில் புது பாபிலோனியப் பேரரசைத் தோற்கடித்தார். மெசொப்பொத்தேமியாவானது அகாமனிசியப் பேரரசுக்குள் உள்ளிழுத்துக் கொள்ளப்பட்டது. அகாமனிசியர்கள் பாபிலோனைத் தங்களது முதன்மையான தலைநகரமாக உருவாக்கினார். இதே காலகட்டத்தின் வாக்கில் சால்தியர்கள் மறைந்து விட்டனர். அசிரியா மற்றும் பாபிலோனியா ஆகிய இரு அரசுகளுமே அகாமனிசிய ஆட்சியின் கீழ் நீடித்து, செழித்திருந்தாலும் இவ்வாறாக அவர்கள் மறைந்தனர். அகாமனிசிய மன்னர்கள் அசிரிய ஏகாதிபத்திய அரமேயத்தை தம் பேரரசின் மொழியாகத் தக்க வைத்துக் கொண்டனர். இதனுடன் சேர்த்து அசிரிய ஏகாதிபத்தியக் கட்டடக்கலை, மற்றும் கலை மற்றும் கட்டடக்கலையின் ஓர் அசிரியப் பாணி ஆகியவற்றையும் தக்க வைத்துக் கொண்டனர்.  

பொ. ஊ. மு. 4-ஆம் நூற்றாண்டின் பிந்தைய பகுதியில் பேரரசர் அலெக்சாந்தர் இப்பகுதியை வென்றார். 200 ஆண்டுகளுக்கும் மேற்பட்ட காலத்திற்கு இப்பகுதியை எலனிய செலூக்கிய ஆட்சியின் கீழ் கொண்டு வந்தார். பார்த்தியாவின் முதலாம் மித்ரிததேசுவின் ஆட்சிக் காலத்தின் போது (ஆ. 171–138 பொ. ஊ. மு.) பாரசீகத்தைச் சேர்ந்த பார்த்தியர்கள் (247 பொ. ஊ. மு. – 224 பொ. ஊ.) இப்பகுதியை வென்றனர். வடமேற்கு மெசொப்பொத்தேமியாவிலிருந்து உரோமானியர்கள் இப்பகுதியின் மேற்குப் பகுதிகள் மீது பல முறை படையெடுத்தனர். நான்கு நூற்றாண்டுகளுக்கும் மேற்பட்ட காலத்திற்கு இதன் பகுதிகளை ஆட்சி செய்தனர். மெசொப்பொத்தேமியா மாகாணத்திற்குள் இப்பகுதிகள் இணைக்கப்பட்டிருந்தன. இந்நிலை 7-ஆம் நூற்றாண்டில் முசுலிம்களால் இப்பகுதி வெல்லப்படும் வரை நீடித்திருந்தது. ஒரு குறுகிய காலத்திற்கு உரோமானியர்கள் அசிரியாவையும் ஆட்சி செய்தனர். அசிரியாவானது *அசிரியா புராவின்சியா* எனும் உரோமானிய மாகாணத்திற்குள் இணைத்துக் கொள்ளப்பட்டது.  

1-ஆம் மற்றும் 3-ஆம் நூற்றாண்டுகளுக்கு இடையில் கிறித்தவமானது ஈராக்கில் (குறிப்பாக அசிரியாவில்) வேரூன்றத் தொடங்கியது. சிரியாக் கிறித்தவம், கிழக்கு திருச்சபை மற்றும் சிரியாக் இலக்கியத்தின் ஒரு மையமாக அசிரியா உருவானது. பார்த்திய சகாப்தத்தின் போது வடக்கில் அதியாபின், அசூர், ஒசுரோன் மற்றும் அத்ரா போன்ற ஒரு குறிப்பிட்ட எண்ணிக்கையிலான சுதந்திரமான அரசுகள் பரிணாமம் அடையத் தொடங்கின. முதலாம் அர்தசிர் தலைமையிலான பாரசீகத்தைச் சேர்ந்த சாசானியர்கள் பார்த்தியப் பேரரசை அழித்தனர். பொ. ஊ. 224-ஆம் ஆண்டில் இப்பகுதியை வென்றனர். பொ. ஊ. 240கள் மற்றும் 250கள் ஆகிய காலகட்டத்தின் போது சாசானியர்கள் இப்பகுதியில் இருந்த சுதந்திரமான அரசுகளைப் படிப்படியாக வென்றனர். பொ. ஊ. 256-இல் அசூர் வெல்லப்படுவதில் இந்தச் செயல்பாடுகள் உச்சநிலையை அடைந்தன. சாசானியப் பேரரசு மற்றும் பைசாந்தியப் பேரரசுக்கு இடையிலான எல்லைப் பகுதி மற்றும் யுத்த களமாக இப்பகுதி உருவானது.  

### நடுக் காலம்
படையெடுத்து வந்த அரேபிய-முசுலிம் படைகள் மற்றும் மெசொப்பொத்தேமியாவிலிருந்த ஆக்கிரமித்திருந்த சாசானிய நிலப்பரப்புகள் ஆகியவற்றுக்கு இடையிலான முதல் அமைப்பு ரீதியிலான சண்டையானது 634-ஆம் ஆண்டு நடைபெற்றதாகத் தோன்றுகிறது. அந்த ஆண்டு அரேபியர்கள் பால யுத்தத்தில் தோற்கடிக்கப்பட்டனர். இதைத் தொடர்ந்து கலீத் இப்னு அல்-வாலித்தின் வெற்றிகரமான படையெடுப்பு நடைபெற்றது. இப்படையெடுப்பானது ஓராண்டுக்குள்ளாகவே ஒட்டு மொத்த ஈராக்கும் அரேபிய ஆட்சியின் கீழ் வந்ததைக் கண்டது. இதில் ஒரே ஒரு விதிவிலக்கு சாசானியப் பேரரசின் தலைநகரமான சிதேசிபோன் ஆகும். 638-ஆம் ஆண்டின் முடிவு வாக்கில் முசுலிம்கள் மேற்கு சாசானிய மாகாணங்களில் அனைத்தையும் (நவீன ஈராக்கு உட்பட்ட) வென்றனர். கடைசி சாசானியப் பேரரசரான மூன்றாம் யசுதகெர்து முதலில் நடு பாரசீகத்திற்கும், பிறகு வடக்கு பாரசீகத்திற்கும் தப்பியோடினார். வடக்கு பாரசீகத்தில் 651-ஆம் ஆண்டு அவர் கொல்லப்பட்டார்.  

வரலாற்றில் நடைபெற்ற மிகப் பெரிய செமித்திய விரிவாக்கங்களில் ஒரு பகுதியாக இசுலாமிய விரிவாக்கங்கள் அமைந்தன. இந்த புதியவர்கள் பாபிலோனுக்கு அருகில் கூபா மற்றும் தெற்கில் பசுரா ஆகிய இரு இடங்களில் இரு புதிய கோட்டை காவல் நகரங்களை நிறுவினர். இந்நகரங்களில் இசுலாமை நிறுவினர். அதே நேரத்தில் இந்நாட்டின் வடக்குப் பகுதியானது தொடர்ந்து பெரும்பாலும் இயல்பில் அசிரிய மற்றும் கிறித்தவப் பண்புகளைக் கொண்டிருந்தது. அப்பாசியக் கலீபகமானது 8-ஆம் நூற்றாண்டில் டைகிரிசு ஆற்றின் அருகில் பகுதாது நகரத்தைத் தன் தலை நகரமாகக் கட்டமைத்தது. அரேபிய மற்றும் முசுலிம் உலகத்தின் முன்னணி பெரு நகரமாக இந்நகரம் உருவானது. நடுக்காலத்தின் மிகப் பெரிய பல்லினப் பண்பாடுடைய நகரமாகப் பகுதாது திகழ்ந்தது. ஒரு கட்டத்தில் இந்நகரத்தில் 10 இலட்சத்துக்கும் மேற்பட்ட மக்கள் வாழ்ந்து வந்தனர்.இசுலாமியப் பொற்காலத்தின் போது கற்றல் மையமாக இது திகழ்ந்தது. 13-ஆம் நூற்றாண்டில் பகுதாது முற்றுகையின் போது மங்கோலியர்கள் இந்நகரத்தை அழித்தனர். இதன் நூலகத்தை எரித்தனர். 1257-இல் குலாகு கான் பகுதாதுவை முற்றுகையிட்டார். நகரத்தைச் சூறையாடினார். இந்நகரத்தின் மக்களில் பலரை படுகொலை செய்தார். இதனால் இறந்தவர்களின் எண்ணிக்கை 2 இலட்சம் முதல் 10 இலட்சம் வரை இருக்கலாம் என்று மதிப்பிடப்பட்டுள்ளது.  
]]மங்கோலியர்கள் அப்பாசியக் கலீபகத்தையும், ஞான வீடு நூலகத்தையும் அழித்தனர். பண்பாடு மற்றும் செல்வாக்கின் ஒரு முதன்மையான மையமாக இந்நகரமானது இதன் முந்தைய முக்கியத்துவத்தை என்றுமே மீண்டும் பெறவில்லை. பல்லாயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக மெசொப்பொத்தேமியாவைச் செழிப்படைய வைத்திருந்த நீர்ப்பாசன உட்கட்டமைப்புகளில் பெரும்பாலானவற்றை மங்கோலியப் படையெடுப்பானது அழித்தது என சில வரலாற்றாளர்கள் நம்புகின்றனர். பிற வரலாற்றாளர்கள் வேளாண்மை வீழ்ச்சியடைந்ததற்கான காரணமாக மண் உப்புத்தன்மையாதலைக் குறிப்பிடுகின்றனர்.  
14-ஆம் நூற்றாண்டின் நடுப்பகுதியில் பரவிய கறுப்புச் சாவானது பெரும்பாலான இசுலாமிய உலகத்திற்கு மிகுந்த சேதத்தை ஏற்படுத்தியது. இந்நோய் குறித்து மத்திய கிழக்கிற்கான மிகச் சரியான மதிப்பீடாக தோராயமாக மூன்றில் ஒருவர் இறந்தார் என்ற இறப்பு வீதமானது குறிப்பிடப்படுகிறது. 1401-இல் மங்கோலியர்களின் வழி வந்த ஒரு போர்ப் பிரபுவான தைமூர் ஈராக்கு மீது படையெடுத்தார். பகுதாதுவைக் கைப்பற்றியதற்குப் பிறகு இந்நகரத்தின் 20,000 மக்கள் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். பூர்வீக அசிரிய கிறித்தவ மக்களையும் கூட தைமூர் படுகொலை செய்தார். அந்நேரம் வரை வடக்கு மெசொப்பொத்தேமியாவில் பெரும்பான்மை மக்களாக இவர்கள் இருந்து வந்தனர். இந்த நேரத்தில் தான் பண்டைக் கால அசிரிய நகரமான அசூர் இறுதியாகக் கைவிடப்பட்டது.  

### தொடக்க நவீன காலம்
14-ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதி மற்றும் 15-ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கப் பகுதி ஆகிய காலத்தின் போது தற்போது ஈராக்கு என்று அறியப்படும் பகுதியை கறுப்பு செம்மறியாடு துருக்குமேனியர் ஆட்சி செய்தனர். 1466-இல் வெள்ளை செம்மறியாடு துருக்குமேனியர் இப்பகுதியின் கட்டுப்பாட்டைப் பெற்றனர். 1508 முதல் முந்தைய வெள்ளை செம்மறியாடு துருக்குமேனியரின் அனைத்து நிலப்பரப்புகளையும் போலவே ஈராக்கும் ஈரானிய சபாவியர்களின் கைகளில் வீழ்ந்தது. 1639-இல் சுகப் ஒப்பந்தத்துடன் அண்டை எதிரி நாடான சபாவிய ஈரானுடனான போர்களின் ஒரு விளைவாக தற்கால ஈராக்கின் பெரும்பாலான நிலப்பரப்பானது பகுதாது ஐயாலத்து என்ற பெயருடன் உதுமானியப் பேரரசின் கட்டுப்பாட்டின் கீழ் வந்தது. உதுமானிய ஆட்சிக் காலத்தின் (1533–1918) பெரும்பாலான காலம் முழுவதும் தற்கால ஈராக்கின் நிலப்பரப்பானது எதிரி பிராந்தியப் பேரரசுகள் மற்றும் பழங்குடியினக் கூட்டணிகளுக்கு இடையிலான ஒரு யுத்த களமாகத் திகழ்ந்தது.  
பாதுகாப்புப் பகுதி. இதில் 1624-ஆம் ஆண்டின் பாரசீக-போர்த்துக்கேயப் போர் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.]]  
1523-இல் போர்த்துகேய மன்னருக்காக உள்ளூர் பிரபுக்களுடன் கூட்டணிகளை ஏற்படுத்தும் முயற்சியாக அந்தோனியோ தென்ரெயிரோ தலைமையிலான போர்த்துக்கேயர்கள் அலெப்போவைக் கடந்து பசுராவுக்கு வருகை புரிந்தனர். 1550-இல் உள்ளூர் இராச்சியமான பசுரா மற்றும் பழங்குடியின ஆட்சியாளர்கள் போர்த்துக்கேயர்களைச் சார்ந்திருந்தனர். இதற்குப் பிறகு ஒரு படையெடுப்பைத் தொடங்கி பசுராவைக் கைப்பற்றுவோம் என பல முறை போர்த்துக்கேயர்கள் மிரட்டல் விடுத்தனர். 1595 முதல் பசுராவின் இராணுவப் பாதுகாப்பாளர்களாகப் போர்த்துக்கேயர்கள் செயல்பட்டனர். 1624-இல் ஒரு பாரசீகப் படையெடுப்பை முறியடிப்பதற்காக பசுராவின் உதுமானிய பாசாவுக்கு அவர்கள் உதவி புரிந்தனர். சுங்க வருவாயில் ஒரு பங்கும், வரி விதிப்பிலிருந்து விலக்கும் போர்த்துக்கேயர்களுக்கு அளிக்கப்பட்டது.  

தோரயமாக 1625 முதல் 1668 வரை பகுதாதுவிலிருந்த உதுமானிய நிர்வாகத்திடமிருந்து சுதந்திரமாகச் செயல்பட்ட உள்ளூர்த் தலைவர்களின் கைகளில் பசுராவும், வண்டல் சதுப்பு நிலங்களும் இருந்தன.  

1747-1831 ஆகிய ஆண்டுகளின் போது சியார்சிய பூர்வீகத்தையுடைய ஒரு மம்லூக் அரசமரபால் ஈராக்கானது ஆளப்பட்டது. உதுமானிய அரசவையிடமிருந்து தன்னாட்சியைப் பெறுவதில் இவர்கள் வெற்றியடைந்தனர். பழங்குடியினக் கிளர்ச்சிகளை ஒடுக்கினர். உதுமானிய சுல்தானின் பாதுகாவலர்களாக இருந்த சானிசரி எனும் ஒரு வகை காலாட்படையினரின் சக்தியை மட்டுப்படுத்தினர். ஒழுங்கை மீண்டும் நிலை நாட்டினர். பொருளாதார மற்றும் இராணுவத்தை நவீனமயமாக்கும் ஒரு திட்டத்தை அறிமுகப்படுத்தினர். 1831-இல் நஜத்தைச் சேர்ந்த வகாபிகள் ஈராக்கிலிருந்த கர்பலாவைத் தாக்கினர். 5,000 பேர் வரையிலானவர்களைக் கொன்றனர். ஒரு புனித சன்னிதியைச் சூறையாடினர். 1831-இல் முறையாகத் தேர்ந்தெடுக்கப்படாத மம்லூக் ஆட்சியை உதுமானியர்கள் பதவியிலிருந்து தூக்கி எறிவதில் வெற்றியடைந்தனர். ஈராக்கு மீது தங்களுடைய நேரடிக் கட்டுப்பாட்டைச் செலுத்தத் தொடங்கினர். பொ. ஊ. 800-ஆம் ஆண்டில் 3 கோடி என மதிப்பிடப்பட்டிருந்த ஈராக்கின் மக்கள் தொகையானது 20-ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்தின் போது வெறும் 50 இலட்சமாக இருந்தது.  

19-ஆம் நூற்றாண்டி வாக்கில் யூத கற்றலுக்கான ஒரு முன்னணி மையமாகப் பகுதாதுவானது வளர்ச்சியடையத் தொடங்கியது. 1876 மற்றும் 1908-ஆம் ஆண்டின் அரசியலமைப்புகள் அமல்படுத்தப்பட்டது உள்ளிட்ட 19-ஆம் நூற்றாண்டின் உதுமானியச் சீர்திருத்தங்களின் சாதனைகளானவை மக்களுக்கு அனுகூலமானவையாகத் திகழ்ந்தன. நவீன அரசியலமைப்புச் சிந்தனைக்கு அடித்தளத்தை இவை அமைத்தன. இந்த சீர்திருத்தங்களின் போது சவால்கள் எதிர் கொள்ளப்பட்டாலும், சீர்திருத்தத்தின் ஒரு நுட்பமான வெளிப்பாடாக இவை அமைந்தன. தேசிய-அரசு, குடியுரிமை, பிரதிநிதித்துவம், வாக்களித்தல், குடிசார் சுதந்திரங்கள், அதிகாரங்கள் பிரித்து வைக்கப்படுதல் மற்றும் பொறுப்புடைமை போன்ற புதிய கருத்துக்களை அறிமுகப்படுத்தியதன் மூலம் சமூகத்தை நவீனமயமாக்க இச்சீர்திருத்தங்கள் முயற்சித்தன. மீண்டும் ஒருங்கிணைந்த பிரித்தானியப் படைகள் 1917-இல் பகுதாதுவைக் கைப்பற்றின. 1918-இல் ஒரு போர் நிறுத்த ஒப்பந்தமானது கையொப்பமிடப்பட்டது.  

### வேத்தியல் சகாப்தம்

ஈராக்கின் நவீன வரலாறானது முதலாம் உலகப் போருடன் தொடங்கிய போது தொடங்கியது. உதுமானியப் பேரரசின் வீழ்ச்சியிலிருந்து இப்பகுதி தோன்றியது. சுதந்திரத்திற்கான வாக்குறுதியால் அகத்தூண்டுதல் பெற்ற அரேபியப் படைகள் மத்திய கிழக்கு மீதான உதுமானியப் பிடிப்பை வலுவிழக்கச் செய்ய உதவின. எனினும், ஒன்றிணைந்த, இறையாண்மையுள்ள அரேபிய நாட்டுக்கான கனவானது சீக்கிரவே இல்லை என்றானது. 28 அக்டோபர் 1936 அன்று குர்து தளபதி பக்கீர் சித்திக்கால் தலமை தாங்கப்பட்ட ஓர் இராணுவ ஆட்சிக் கவிழ்ப்பானது யாசின் அல்-அசீமியின் அரசாங்கத்தைப் பதவியிலிருந்து தூக்கி எறிந்தது. அதிகாரத்திலிருந்து சித்திக்கி நீக்கப்பட்டதற்குப் பிறகு 1941-ஆம் ஆண்டு வரை ஈராக்கு அரசியல் நிலையற்ற தன்மையைக் அலை போல் கண்டது. மேற்கொண்டு ஆறு அரசியல் ஆட்சிக் கவிழ்ப்புகளைக் கண்டது.  

1939-இல் ஒரு வாகன விபத்தில் காசி இறந்தார். தன்னுடைய இளம் மகன் இரண்டாவது பைசலிடம் அரியணையை விட்டுச் சென்றார். இரண்டாம் பைசல் வெறும் மூன்று வயதாக இருக்கும் பொழுது அரியணைக்கு வந்தார்.  

### குடியரசும், பாத்தியமும்
14 சூலை புரட்சி என்று அறியப்படும் ஒரு முறைமையற்ற ஆட்சி மாற்றமானது 1958-ஆம் ஆண்டு பிரிகேடியர் செனரலும், தேசியவாதியுமான அப்த் அல்-கரீம் காசிமால் தலைமை தாங்கப்பட்டது. அரசாங்கப் படைகளால் இக்கிளர்ச்சி நொறுக்கப்பட்டது. 1961-இல் குவைத்துக்கு விடுதலை கிடைத்த போது காசிம் குவைத்தை ஈராக்கின் ஒரு பகுதி என்று உரிமை கோரினார். ஈராக்கு-குவைத்து எல்லையில் ஐக்கிய இராச்சியம் தனது துருப்புக்களை நிலை நிறுத்தியது. இது காசிமைப் பின் வாங்கும் நிலைக்குத் தள்ளியது.  

பெப்பிரவரி 1963 ஆட்சிக் கவிழ்ப்பில் காசிம் பதவியிலிருந்து தூக்கியெறியப்பட்டார். பாத் கட்சியானது அதிகாரத்துக்கு வந்தது. எனினும், இக்கட்சியின் பிரிவுகளுக்குள்ளான உட்சண்டையானது நவம்பரில் மற்றொரு ஆட்சிக் கவிழ்ப்புக்குக் காரணமானது. இந்த மாற்றமானது கர்னல் அப்துல் சலாம் ஆரிப்பை அதிகாரத்திற்குக் கொண்டு வந்தது. பாத் கட்சியானது மீண்டும் அதிகாரத்திற்கு வந்தது. ஈராக்கின் அதிபராக அகமது அசன் அல்-பக்கீர் பதவியேற்றார். ஈராக்கின் அசிரிய, யூத சமூகங்களுடன் இணக்கமாகச் செல்லும் முயற்சியையும் இவரது அரசாங்கம் மேற்கொண்டது. 1970-களில் அசிரியர்களின் பண்பாட்டு உரிமைகளை அரசாங்கம் அங்கீகரித்தது. அவர்களுக்கு ஆதரவு வழங்கியது. புலம் பெயர்ந்திருந்த ஈராக்கிய யூதர்களுக்கும் அரசாங்கம் மீண்டும் ஈராக்கிற்கு வருமாறு 1975-இல் அழைப்பு விடுத்தது. ஈராக்கிற்கு இலவசக் கல்வி மற்றும் மருத்துவத்தை வழங்கிய தேசிய அளவிலான திட்டத்தை சதாம் முன்னெடுத்தார். 1974-இல் இரண்டாவது ஈராக்கு-குர்து போரானது தொடங்கியது. சாட் அல் அராப் ஆற்றில் ஈரானுடன் எல்லைப்புறச் சண்டைகள் ஏற்பட்டன. குர்து போராளிகளுக்கு ஈரான் ஆதரவளித்தது. 1975-இல் முகம்மது ரிசா சா பகலவி மற்றும் சதாமுக்கு இடையில் அல்சியர்சு ஒப்பந்தமானது செய்யப்பட்டது. இது இந்தச் சண்டையைத் தீர்த்து வைத்தது. குர்து மக்களுக்கான ஆதரவை ஈரான் விலக்கிக் கொண்டது. இப்போரில் அவர்கள் தோல்வியடைவதற்கு இது காரணமானது. 16 சூலை 1979 அன்று சதாம் அதிபரானார். புரட்சிகர ஆணை மன்றத்தின் தலைவராக சூலை 1979-இல் பதவியேற்றார். அப்போது ஈராக்கின் உச்சபட்ச செயல்பாட்டு அமைப்பாக இது திகழ்ந்தது. ஆனால், இரு ஆண்டுகளுக்குள்ளாக இழந்த நிலப்பரப்புகளில் அனைத்தையும் ஈரான் மீண்டும் கைப்பற்றியது. அடுத்த ஆறு ஆண்டுகளுக்கு ஈரான் தாக்குதலில் இறங்கியது.<sup>[*page needed*]</sup> 1981-இல் ஈராக்கில் ஓர் அணு ஆயுத உலையை இசுரேல் அழித்தது. அசிரிய கிளர்ச்சியின் தலைவர்கள் பிடிக்கப்பட்டு பகுதாதுவில் மரண தண்டனைக்கு உட்படுத்தப்பட்டனர். 2 ஆகத்து 1990 அன்று ஈராக்கியப் படைகள் குவைத்து மீது படையெடுத்தன. ஈராக்கின் 19-ஆவது ஆளுநராகமாகக் குவைத்தை இணைத்துக் கொண்டன. இது வளைகுடாப் போரைத் தொடங்கி வைத்தது. இதன் விளைவாக குர்துகளுக்குத் தன்னாட்சி வழங்கப்பட்டது. சதாமின் கட்டுப்பாட்டிலிருந்து இப்பகுதி வெளியேறியது. 2002-இல் ஈராக்கிற்கு எதிராக ஐக்கிய அமெரிக்க இராணுவத்தைப் பயன்படுத்த அதிகாரமளிக்க ஐக்கிய அமெரிக்க பேரவையில் இரு கட்சிகளும் ஓர் இணைந்த தீர்மானத்தை நிறைவேற்றின. ஐ நா பாதுகாப்பு அவையும் தீர்மானம் 1441-ஐ நிறைவேற்றியது. 20 மார்ச்சு 2003 அன்று ஐக்கிய அமெரிக்காவால் ஒருங்கிணைக்கப்பட்ட அதன் கூட்டணி நாடுகளின் அணியானது ஈராக்கு மீது படையெடுத்தது. தன் பேரழிவு ஆயுதங்கள் தயாரிக்கும் திட்டத்தைக் கைவிடுவதில் ஈராக்கு தோல்வியடைந்தது என்ற காரணத்தைக் கூறிப் படையெடுத்தது. 9 ஏப்பிரல் அன்று கூட்டணிப் படைகள் பகுதாதுவைக் கைப்பற்றின. ஈராக்கின் கட்டுப்பாட்டைப் பெற்றன. சதாமைப் பதவியிலிருந்து நீக்கின. இப்படையெடுப்பைத் தொடர்ந்து ஈராக்கை ஆள்வதற்கு கூட்டணியின் தற்காலிக அதிகார அமைப்பை ஐக்கிய அமெரிக்கா நிறுவியது. மே 2003-இல் இதன் தலைமை செயலதிகாரியான எல். பால் பிரேமர் புதிய ஈராக்கிய அரசாங்கத்திலிருந்து பாத் கட்சியின் உறுப்பினர்களை வெளியேற்றவும், ஈராக்கிய இராணுவத்தைக் கலைக்கவும் ஆணைகளை வெளியிட்டார். பெரும்பாலும் சன்னி பிரிவு ஈராக்கியர்களைக் கொண்டிருந்த இராணுவத்தை இந்த முடிவானது கலைத்தது. நாட்டின் முந்தைய அரசாங்க அதிகாரிகளில் பலரை இது ஒதுக்கியது. இதில் 40,000 பள்ளி ஆசிரியர்களும் அடங்குவர். இவர்கள் தங்களது பணியைப் பாதுகாக்க வேண்டும் என்ற காரணத்திற்காக வெறுமனே இணைந்திருந்தனர். ஓர் அதிகார வெற்றிடமும், படையெடுப்புக்குப் பிந்தைய அமளியான சூழ்நிலை ஏற்படுவதற்கும் இது காரணமானது. 2003-ஆம் ஆண்டின் இலையுதிர் காலத்தில் சிகாதியக் குழுக்கள் கூட்டணிப் படைகளை இலக்காக்கித் தாக்கத் தொடங்கின. ஈராக்கின் அபு கிரைப் சிறைச் சாலையில் ஐக்கிய அமெரிக்கப் படைகளால் கைதிகள் சித்திரவதை செய்யப்பட்டது போன்ற அதிர்ச்சியளிக்க கூடிய நிகழ்வுகள் பிந்தைய 2003-ஆம் ஆண்டில் வெளியுலகுக்குத் தெரிய ஆரம்பித்தன. ஆகத்து 2003-இல் நசப் நகரில் மொகம்மது பக்கீர் அல்-அக்கீம் அரசியல் கொலை செய்யப்பட்டார். முக்ததா அல்-சதரால் 2003-ஆம் ஆண்டின் கோடை காலத்தில் உருவாக்கப்பட்ட ஒரு போராளிக் குழுவான மகதி இராணுவமானது ஏப்பிரல் 2004-இல் கூட்டணிப் படைகளை எதிர்த்து சண்டையிடத் தொடங்கியது. 2004-ஆம் ஆண்டானது போராளிகள் ஒருவருக்கு ஒருவர் எதிராகவும், சூன் 2004-இல் அமைக்கப்பட்ட புதிய ஈராக்கிய இடைக்கால அரசாங்கத்துக்கு எதிராகவும், மற்றும் கூட்டணிப் படைகளுக்கு எதிராகவும், மேலும் ஏப்பிரல் மற்றும் நவம்பரில் முறையே முதலாம் மற்றும் இரண்டாம் பல்லுயா யுத்தத்தில் சண்டையிடுவதையும் கண்டது.  

2005-ஆம் ஆண்டில் ஆட்சிக்கு எதிரான தாக்குதல்கள் அதிகரிக்கத் தொடங்கின. 2006 வாக்கில் சண்டையானது தொடர்ந்தது. அதன் மிக உயர்ந்த வன்முறைகளின் நிலைகளை அடைந்தது. ஐக்கிய அமெரிக்க இராணுவத்தால் நடத்தப்பட்ட அதிர்ச்சியளிக்கக் கூடிய, மேலும் பல போர்க் குற்றங்கள் பொது மக்களுக்குத் தெரிய வந்தன. துசைல் படுகொலைக்குக் காரணமானவர் என்று கூறி மானுடத்துக்கு எதிரான குற்றங்களைச் செய்ததாகக் கூறி சதாம் உசேன் தூக்கிலிடப்பட்டார். சமய மற்றும் இன சிறுபான்மையினரான கிறித்தவர்கள், மந்தேயியர், யசீதியர் மற்றும் யூதர்கள் ஆகியோர் தாக்குதலுக்குள்ளாயினர். தப்பியோடத் தொடங்கினர். தேவாலயங்கள் தாக்குதலுக்கு இலக்காயின. 2007-ஆம் ஆண்டின் கோடை காலத்தில் ஈராக்கில் வன்முறையானது குறையத் தொடங்கியது. குர்திசுதான் தொழிலாளர் கட்சியின் செயல்பாடுகளுக்கு எதிராக வடக்கு ஈராக்கிற்குள் துருக்கி ஊடுருவியது. 2008-இல் சண்டை தொடர்ந்தது. ஈராக்கின் புதிதாகப் பயிற்றுவிக்கப்பட்ட ஆயுதப் படைகள் போராளிகளுக்கு எதிராகத் தாக்குதல்களைத் தொடங்கின. 2009-ஆம் ஆண்டின் நடுப்பகுதியில் நகரங்களிலிருந்து ஐக்கிய அமெரிக்கா பின் வாங்கியதைத் தொடர்ந்து வந்த மாதங்களில் குற்றங்களும், வன்முறைகளும் தொடக்கத்தில் அதிகரிக்கத் தொடங்கின. ஆனால், தொடக்கத்தில் வன்முறை அதிகரித்த போதும், நவம்பர் 2009-இல் உள்துறை அமைச்சகத்தின் அதிகாரிகள் 2003-ஆம் ஆண்டின் படையெடுப்பிலிருந்து ஈராக்கில் குடிமக்களின் இறப்பு எண்ணிக்கையானது அதன் மிகக் குறைந்த அளவை அடைந்துள்ளதாக அறிவித்தனர்.  

ஆகத்து 31, 2010 அன்று ஈராக்கில் தங்களது சண்டையிடும் நடவடிக்கையை ஐக்கிய அமெரிக்கப் படைகள் முடிவுக்குக் கொண்டு வந்தன. திசம்பர் 15, 2011 அன்று போரானது அதிகாரப்பூர்வமாக முடிவுக்கு வந்தது. ஈராக்கு மீதான பொருளாதாரத் தடைகளானவை தற்போது நீக்கப்பட்டன. பேரழிவு ஆயுதங்களை ஈராக்கு கொண்டிருந்தது மற்றும் அல் கொய்தா இயக்கத்துடன் சதாம் உசேனுக்குத் தொடர்புகள் இருந்தன ஆகிய குற்றச்சாட்டுகள் நடுவண் ஒற்று முகமை மற்றும் பிரித்தானிய அரசாங்கத்தால் கொடுக்கப்பட்ட ஆவணங்களை அடிப்படையாகக் கொண்டு சாட்டப்பட்டன. இவை பின்னாட்களில் நம்பிக்கைக்குரியவை அல்ல என்று நிரூபிக்கப்பட்டது. உண்மையில் ஐக்கிய அமெரிக்காவானது தன் அதிகாரத்திற்குட்பட்ட பகுதிகளை விரிவாக்கும் தேசிய விருப்பங்களை தான் இப்போரில் பின்பற்றியது என்று வாதிடப்பட்டது. ஈராக்கு அமைதியான காலத்திலிருந்த சதாம் உசேனின் சகாப்தம் குறித்து ஈராக்கியர்கள் மத்தியில் நேர் மறையான மரபு மற்றும் பழமையான நினைவுகளை இது அதிகரித்தது. ஈராக்கில் நடைபெற்ற போரானது 1.50 இலட்சம் முதல் 12 இலட்சம் வரையிலான ஈராக்கியர்கள் கொல்லப்படுவதற்கும், 92 இலட்சம் மக்கள் இடம் பெயருவதற்கும், மற்றும் 47 இலட்சத்துக்கும் மேற்பட்ட மக்கள் மிதமான அல்லது கடுமையான உணவுக்குப் பாதுகாப்பற்ற நிலையை அடைவதற்கும் காரணமாகியது. உலகளவில் இப்போரானது பெரும் தாக்கத்தை ஏற்படுத்தியது. உலகம் முழுவதும் இப்போரானது கடுமையான விமர்சனத்துக்குள்ளானது.  

ஐக்கிய அமெரிக்க துருப்புகள் திரும்பப் பெறப்பட்டதற்குப் பிறகு ஆட்சிக்கு எதிரான சண்டையானது தொடர்ந்தது. ஈராக்கு அரசியல் நிலையற்ற தன்மை காரணமாக பாதிப்புக்குள்ளானது. 2011-ஆம் ஆண்டின் பிந்தைய பகுதி மற்றும் 2012-ஆம் ஆண்டின் தொடக்கப் பகுதியில் பல வாரங்களுக்கு ஈராக்கிய தேசிய இயக்கமானது நாடாளுமன்றத்தைப் புறக்கணித்தது. 2012 மற்றும் 2013-இல் வன்முறையின் அளவுகளானவை அதிகரித்தன. சிரிய உள்நாட்டுப் போரை அதிகரித்து வந்த நிலையாக மேலோட்டமான காரணமாகக் கூறி ஈராக்குக்குள் இருந்த ஆயுதமேந்திய குழுக்கள் சண்டையிட்டன. சிரியாவில் சண்டையிட ஈராக்கியர்கள் எல்லை தாண்டிச் சென்றனர்.  
2014-இல் திக்ரித், ரமாதி மற்றும் பல்லுயா உள்ளிட்ட நகரங்களில் பெரும் எண்ணிக்கையிலான நிலங்களின் கட்டுப்பாட்டை இசுலாமிய அரசு குழுவானது கைப்பற்றியது. உள்நாட்டு அளவில் இலட்சக்கணக்கான நபர்கள் இடம் பெயர்ந்ததை இவை கண்டன. 4 சூன் 2011 அன்று மோசுலைக் கைப்பற்ற தங்களது முயற்சிகளை இசுலாமிய அரசினர் தொடங்கினர். ஆறு நாட்கள் சண்டை மற்றும் பெருமளவு இராணுவ வீரர்கள் சண்டையிலிருந்து வெளியேறியதற்குப் பிறகு பின் வாங்கும் ஆணைகள் ஈராக்கிய இராணுவத்தினருக்கு கொடுக்கப்பட்டது. இசுலாமிய அரசின் கட்டுப்பாட்டின் கீழ் மோசுல் நகரம் வீழ்ந்தது. 5 இலட்சம் குடிமக்கள் நகரத்திலிருந்து வெளியேறினர் என்று மதிப்பிடப்பட்டது. சூன் மாதத்தின் பிந்தைய பாதி வாக்கில் யோர்தான் மற்றும் சிரியா ஆகிய இரு நாடுகளுடனான தனது எல்லைகளின் கட்டுப்பாட்டை ஈராக்கிய அரசாங்கமானது இழந்தது. இந்த சூழ்நிலையானது ஈராக்கில் ஓர் உள்நாட்டுப் போராக மாறியது. சதாம் உசேனின் அரசாங்கத்தில் முன்னர் பணியாற்றிய இசாத் இப்ராகிம் அல்-தௌரி போன்றோர் இதில் பங்கேற்றிருந்தனர் என்று குறிப்பிடப்பட்டது.  

மோசுல் மீதான தாக்குதலைத் தொடர்ந்து 10 சூன் அன்று தேசிய அளவிலான ஓர் அவசர நிலையை மாலிக்கி பிரகடனப்படுத்த அழைப்பு விடுத்தார். ஏப்பிரல் 2014-இல் நடைபெற்ற, யாரும் பெரும்பான்மை பெறாத ஒரு தேர்தலுக்குப் பிறகு மாலிக்கி பொறுப்புப் பிரதமராகப் பணியாற்றினார். 11 ஆகத்து அன்று ஈராக்கின் உச்சநீதிமன்றமானது மாலிக்கியின் அணியானது நாடாளுமன்றத்தில் மிகப் பெரியது என்று தீர்ப்பு வழங்கியது. இதன் பொருள் பிரதமராக மாலிக்கி தொடரலாம் என்பதாகும். 8 செப்டெம்பர் 2014 அன்று ஐதர் அல்-அபாதி பிரதமரானார். ஊழலை ஒழிக்கவும், சமயப் பிரிவுகளுக்கிடையிலான பதட்டங்களைத் தணிக்கவும் அபாதி உறுதியளித்தார். நாட்டின் பல பிரிவினருக்கு இடையே விட்டு விட்டு நடைபெற்ற சண்டைகளானவை ஈராக்கை மூன்று தன்னாட்சியுடைய மாகாணங்களாகப் பிரிக்கலாம் என்ற விவாதமானது அதிகரித்து வந்த நிலையாக ஏற்படுவதற்குக் காரணமானது. விவாதிக்கப்பட்ட அந்த மூன்று மாகாணங்களானவை வட கிழக்கில் குர்திசுதான், மேற்கில் ஓர் அரசு மற்றும் தென்கிழக்கில் ஓர் அரசு ஆகியவையாகும்.  

2014-ஆம் ஆண்டின் தொடக்கத்தில் இசுலாமிய அரசால் பெறப்பட்ட துரிதமான நிலப்பரப்பு விரிவாக்கங்களுக்குப் பதிலாகவும், இசுலாமிய அரசின் உலகம் முழுவதும் கண்டிக்கப்பட்ட மரண தண்டனைகள் மற்றும் அறிவிக்கப்பட்ட மனித உரிமை மீறல்களுக்குப் பதிலாகவும் பல நாடுகள் அதற்கு எதிராகப் போரில் தலையிடத் தொடங்கின என்று குறிப்பிடப்பட்டது. இசுலாமிய அரசுடன் தொடர்புடைய வன்முறையில் ஈராக்கில் தசம ஆயிரக்கணக்கான குடிமக்கள் கொல்லப்பட்டனர். இசுலாமிய அரசால் நடத்தப்பட்ட யசீதிகளுக்கு எதிரான இனப்படுகொலையானது யசீதிகள் வெளியேறுவது, தப்பியோடுவது மற்றும் செயல்பாட்டு முறையில் நாடு கடந்து வாழ்வது ஆகியவற்றுக்குக் காரணமானது. மோசுல் மற்றும் பகுதாதுவில் இறப்பை ஏற்படுத்திய தாக்குதல்கள் மற்றும் குண்டுவெடிப்புகளானவை பல கோடி மக்கள் கொல்லப்படுவதற்குக் காரணமானது. சூன் 13, 2014 அன்று ஒட்டு மொத்த எதிர்ப்புக்கு அலி அல்-சிசுதானி ஓர் அறிவிப்பை வெளியிட்டார். இது ஈராக்கிய நிலங்களையும், ஈராக்கின் புனிதத் தலங்களையும் தற்காப்பதற்கு என குறிப்பிட்டார். சூன் 15, 2014 அன்று அரசாங்கத்தின் அழைப்புப் பதிலாக பிரபல ஒருங்கிணைப்புப் படைகளானவை அமைக்கப்பட்டன. தொடக்கத்தில் குறிப்பிட்ட பிரிவினர் மட்டுமே இருந்த இந்தப் படைகளின் தலைமைக் குழுவில் பின்வந்த மாதங்களில் பய்லி குர்துகள், கிறித்தவர்கள் மற்றும் துருக்குமேனியர்களும் இணைந்தனர். 2017-ஆம் ஆண்டின் மேற்கு ஈராக்கு படையெடுப்பைத் தொடர்ந்து திசம்பர் 2017 வாக்கில் இசுலாமிய அரசுக்கு ஈராக்கில் நிலப்பரப்பு என்று எதுவும் இல்லாமல் இருந்தது. 9 திசம்பர் 2017 அன்று அப்போதைய பிரதமரான அல்-அபாதி இசுலாமிய அரசுக்கு எதிராக வெற்றி பெற்றதாக அறிவித்தார். சிரியாவுடனான எல்லைகள் முழுவதுமாக இசுலாமிய அரசினரிடமிருந்து விடுவிக்கப்பட்டதாக அறிவித்தார்.  

### போருக்கு பின்: 2017-தற்காலம்
செப்டெம்பர் 2017-இல் ஈராக்கில் குர்து மக்களின் சுதந்திரம் தொடர்பாக ஒரு பொது வாக்கெடுப்பு நடத்தப்பட்டது. ஈராக்கிய குர்து மக்களில் 92% பேர் ஈராக்கில் இருந்து பிரிந்து சுதந்திர நாடாக மாறுவதற்கு வாக்களித்தனர். கூட்டாட்சி அரசாங்கத்தால் இந்த பொது வாக்கெடுப்பானது சட்டத்திற்குப் புறம்பானதாகக் கருதப்பட்டது. மார்ச்சு 2018-இல் ஈராக்கின் தொலைதூர வடக்கில் செயல்பாட்டிலிருந்த குர்து பிரிவினைவாத சண்டையாளர்களை ஒழிப்பதற்காக துருக்கி இராணுவ நடவடிக்கைகளைத் தொடங்கியது. சூலை 2018-இல் பகுதாது மற்றும் நசப்பில் தொடங்கிய கடுமையான குடிசார் அமைதியின்மையானது நாட்டை உலுக்கியது. ஊழல், வேலைவாய்ப்பின்மை மற்றும் பொது நலச்சேவைகள் தோல்வி அடைந்தது ஆகியவற்றை எதிர்ப்பதற்காகத் தொடங்கிய போராட்டங்களானவை செப்டெம்பரில் பிற மாகாணங்களுக்கும் பரவியது. வன்முறையாக மாறியது. 1 அக்டோபர் 2019 அன்று போராட்டங்கள் மீண்டும் தொடங்கின. இவை ஊழல், வேலைவாய்ப்பின்மை மற்றும் செயல் திறன் குன்றிய பொதுநலச் சேவைகளுக்கு எதிராக நடத்தப்பட்டன. அரசு நிர்வாகத்தைப் பதவியிலிருந்து தூக்கியெறியவும், ஈரான் தலையிடுவதை நிறுத்த வேண்டும் என்று கூறுவதற்கான அழைப்புகளாக இவை அதிகரித்ததாகக் கூறப்படுகிறது. இப்போராட்டங்களுக்கு எதிராக அரசாங்கமானது சில நேரங்களில் கடுமையாக நடந்து கொண்டது. 12 திசம்பர் 2019 வாக்கில் 500-க்கும் மேற்பட்டோர் இறப்பதற்கு இது காரணமானது.  

27 திசம்பர் 2019 அன்று ஐக்கிய அமெரிக்காவின் கே-ஒன்று விமான தளமானது 30-க்கும் மேற்பட்ட ஏவூர்திகளைக் கொண்டு தாக்கப்பட்டது. ஓர் ஐக்கிய அமெரிக்க குடிசார் ஒப்பந்ததாரர் இதில் கொல்லப்பட்டார். பிறர் காயமடைந்தனர். இந்தத் தாக்குதலுக்குக் காரணம் என ஈரானின் ஆதரவு பெற்ற கதைப் இசுபுல்லா போராளிக் குழு மீது ஐக்கிய அமெரிக்கா குற்றம் சாட்டியது. அந்த மாதத்தில் பிறகு ஈராக்கு மற்றும் சிரியாவில் இருந்த ஐந்து கதைப் இசுபுல்லா போராளிகளின் நிலைகள் மீது ஐக்கிய அமெரிக்கா குண்டு வீசியது. 31 திசம்பர் அன்று தசம எண்ணிக்கையிலான ஈராக்கியப் போராளிகளும், அவர்களது ஆதரவாளர்களும் பகுதாதுவின் பச்சைப் பகுதியை நோக்கி அணி வகுத்தனர். ஐக்கிய அமெரிக்க தூதரகத்தைச் சுற்றி வளைத்தனர். மூன்று நாட்கள் கழித்து ஐக்கிய அமெரிக்கா மற்றும் ஈரானுக்கு இடையிலான அதிகரித்து வந்த பதட்டங்களுக்கு மத்தியில் பகுதாது விமான நிலையத்திற்கு அருகில் பயணித்து கொண்டிருந்த ஒரு வாகனக் குழு மீது ஐக்கிய அமெரிக்கா ஆளில்லா விமானத்தைக் கொண்டு குண்டு வீசித் தாக்கியதில் ஈரானியத் தளபதியும், இசுலாமிய புரட்சிகர பாதுகாப்புப் படைகள் மற்றும் குத்ஸ் படைகளின் தளபதியும், ஈரானின் இரண்டாவது மிக அதிக சக்தி வாய்ந்த நபருமான காசிம் சுலைமானி கொல்லப்பட்டார். ஈராக்கின் பிரபல ஒருங்கிணைப்புப் படைகளின் துணைத் தளபதியான அபு மகதி அல்-முகாந்திசு, நான்கு மூத்த ஈரானிய அதிகாரிகள் மற்றும் நான்கு ஈராக்கிய அதிகாரிகளும் இதில் கொல்லப்பட்டனர். 9 ஏப்பிரல் 2020 அன்று அதிபர் பர்கம் சலீயால் இவர் பிரதமர் பதவிக்குரியவர் என்று பெயரிடப்பட்டார். 30 நவம்பர் 2021 அன்று சியா பிரிவுத் தலைவரான முக்ததா அல்-சதரால் தலைமை தாங்கப்பட்ட அரசியல் கூட்டணியானது அக்டோபர் தேர்தலில் வெற்றி பெற்றதாக உறுதி செய்யப்பட்டது. அரசியல் குழப்பம் மற்றும் கிட்டத்தட்ட 11 மாதங்கள் இழுபறி நிலையின் காலமானது இதற்குப் பிறகு வந்தது. 27 சூலை 2022 அன்று ஒரே வாரத்தில் இரண்டாவது முறையாக நாடாளுமன்றக் கட்டடத்துக்குள் போராட்டக்காரர்கள் புகுந்தனர்.  

அரசாங்கத்தின் அனைத்து நிலைகளிலும் லஞ்ச, ஊழலானது தொடர்ந்து பரவலானதாக உள்ளது. அதே நேரத்தில், ஐக்கிய அமெரிக்காவால் ஆதரவளிக்கப்பட்ட சமயப் பிரிவு அரசியலமைப்பானது வன்முறையான தீவிரவாதத்தின் அதிகரித்த நிலைகளையும், ஈராக்கிற்குள் சமயப் பிரிவு சண்டைகளுக்கும் காரணமாகியுள்ளது. காலநிலை மாற்றமானது நாடு முழுவதும் பரவலான அளவிலான வறட்சிகளுக்குக் காரணமாகியுள்ளது. அதே நேரத்தில், நீர்க் கையிருப்புகளானவை வேகமாகக் குறைந்து வருகின்றன. 2020-இலிருந்து இந்நாடானது நீடித்த வறட்சியால் பாதிக்கப்பட்டுள்ளது. கடந்த நான்கு தசாப்தங்களில் இதன் இரண்டாவது வறட்சியான காலத்தை 2021-ஆம் ஆண்டு இந்நாடு கண்டது. டைகிரிசு மற்றும் புறாத்து ஆறுகளில் நீர்ப் போக்கானது 30% முதல் 40% வரையிலான அளவுக்கு வீழ்ச்சி அடைந்துள்ளது. ஈராக்கின் பண்ணை நிலங்களில் பாதி நிலங்கள் பாலைவனமாகும் அச்சுறுத்தலுக்கு உள்ளாகியுள்ளன. ஈராக்கின் கிட்டத்தட்ட 40% பகுதியானது "ஒவ்வொரு ஆண்டும் பயிரிடும் நிலங்களில் தசம ஆயிரக்கணக்கான ஏக்கர்களைப் பாதிப்புக்குள்ளாக்கும் பாலைவனப் புயல்களால் பாதிக்கப்பட்டுள்ளது".  

## புவியியல்
ஈராக்கு 29° மற்றும் 38° வடக்கு அட்சரேகைகளுக்குள்ளும், 39° மட்டும் 49° கிழக்கு தீர்க்க ரேகைகளுக்குள்ளும் (ஒரு சிறிய பகுதியானது 39° கிழக்குக்கு மேற்கே அமைந்துள்ளது) அமைந்துள்ளது. 4,37,072 சதுர கிலோ மீட்டர் பரவியுள்ள இந்நாடு பரப்பளவின் அடிப்படையில் உலகிலேயே 58-ஆவது மிகப் பெரிய நாடாகும். இந்நாட்டுக்கு வடக்கே துருக்கியும், தெற்கே சவூதி அரேபியாவும், கிழக்கே ஈரானும், மேற்கே சிரியாவும், தென்கிழக்கே பாரசீக வளைகுடா மற்றும் குவைத்தும், தென்மேற்கே யோர்தானும் எல்லைகளாக அமைந்துள்ளன.  

58 கிலோமீட்டர் நீளமுள்ள கடற்கரையை இந்நாடு வடக்கு பாரசீக வளைகுடாவில் கொண்டுள்ளது. மேலும் வடக்கே, ஆனால் முதன்மையான ஆறு உற்பத்தியாகும் (ஈரானியரால் இது *அர்வன்ட்ருட்*: اروندرود என்று அறியப்படுகிறது) இடத்திற்குக் கீழே இந்நாடானது எளிதாக மெசொப்பொத்தேமிய வண்டல் சமவெளியை உள்ளடக்கியுள்ளது. இரு முதன்மையான ஆறுகளான டைகிரிசு மற்றும் புறாத்து ஆறுகள் ஈராக்கு வழியாக தெற்கே பாய்ந்து சாட் அல் அராப் ஆறாக மாறுகின்றன. பிறகு இந்த ஆறானது பாரசீக வளைகுடாவில் கடலில் கலக்கிறது. இந்த கழிமுகத்தை பரந்த அளவில் சுற்றி வளைத்துள்ளவையாக சதுப்பு நிலங்களும், பகுதியளவு வேளாண்மை செய்யப்படும் பகுதிகளும் உள்ளன. ஆண்டு தோறும் சுமார் 6 கோடி கன மீட்டர் அளவுள்ள கரம்பையை இந்த ஆறுகள் கொண்டு வந்து சேர்ப்பதால் இந்த இரு ஆறுகளைச் சுற்றியும், இரு ஆறுகளுக்கு இடைப்பட்ட பகுதிகளும் செழிப்பான வண்டல் சமவெளிகளாக உள்ளன.  

இந்நாட்டின் தெற்குப் பகுதியின் நடுப் பகுதியானது பிற நாடுகளை நோக்கி மெதுவாக தாழ்ந்துள்ளது. இப்பகுதி நெல் வயல்களுடன் கலந்த இயற்கையான தாவரங்களையுடைய சதுப்பு நிலமாக உள்ளது. எஞ்சிய சமவெளிகளுடன் ஒப்பிடும் போது இப்பகுதி ஈரப்பதமுடையதாக உள்ளது. சக்ரோசு மலைத் தொடரின் வடமேற்கு முடிவையும், சிரிய பாலைவனத்தின் கிழக்குப் பகுதியையும் ஈராக்கு கொண்டுள்ளது. கர்பலா நகரத்தைச் சுற்றியுள்ள பகுதியானது பனை மரங்களைக் கொண்ட உலகிலேயே மிகப் பெரிய பாலைவனச் சோலைக்குத் தாயகமாக உள்ளது. 2023-இல் சவூதி அரேபியாவின் அல்-அக்சாவை இப்பகுதி அளவில் முந்தியது.  

### காலநிலை
அயன அயல் மண்டலத்தின் தாக்கமுடைய சூடான வறண்ட காலநிலையை ஈராக்கின் பெரும்பாலான பகுதிகள் கொண்டுள்ளன. இந்நாட்டின் பெரும்பாலான பகுதிகளில் கோடைக் கால வெப்பநிலைகளானவை சராசரியாக 40°C-க்கும் அதிகமாக உள்ளன. அடிக்கடி 48°C-ஐ விட அதிகமான அளவுகளுக்குச் செல்கின்றன. கோடை கால வெப்பநிலைகளானவை விட்டு விட்டு 15°C-ஐ விட அதிகமாக உள்ளன. அதிகபட்ச வெப்பநிலையானது தோராயமாக 5°C - 10°C-ஆகவும், இரவு நேர குறைந்தபட்ச வெப்பநிலைகளானவை 1°C - 5°C-ஆகவும் உள்ளன. பொதுவாக இந்நாட்டில் மழைப் பொழிவானது குறைவாகவே உள்ளது. நாட்டின் பெரும்பாலான பகுதிகள் ஆண்டு தோறும் 250 மில்லி மீட்டருக்கும் குறைவான மழைப் பொழிவையே பெறுகின்றன. இந்நாட்டில் அதிகபட்ச மழையானது குளிர் கால மாதங்களின் போது பொழிகிறது. கோடை காலத்தில் மழையானது என்பது அரிதாகவே பொழிகிறது. இதில் விதிவிலக்கு இந்நாட்டின் வடக்குப் பகுதிகளாகும்.  

அவ்வப்போது கடுமையான பனிப்பொழிவுடன் வடக்கில் உள்ள மலைப்பாங்கான பகுதிகளானவை குளிரான குளிர் காலங்களைக் கொண்டுள்ளன. சில நேரங்களில் இவை விரிவான வெள்ளப்பெருக்கிற்கு காரணமாக இப்பனிப்பொழிவுகள் அமைகின்றன. காலநிலை மாற்றத்தால் அதிகளவு பாதிக்கப்பட வாய்ப்புள்ளதாக ஈராக்கு திகழ்கிறது. உயர்ந்து வரும் வெப்ப நிலைகள் மற்றும் குறைந்து வரும் மழைப் பொழிய ஆகிய நிலைகளுக்கு இந்நாடு உள்ளாகியுள்ளது. 1890 - 2010 ஆகிய ஆண்டுகளுக்கு இடையில் 10 மடங்காக அதிகரித்த இந்நாட்டின் மக்கள் தொகையானது இன்னும் தொடர்ந்து அதிகரித்துக் கொண்டிருக்கிறது. இம்மக்கள் அதிகரித்து வரும் தண்ணீர்ப் பற்றாக்குறையால் பாதிக்கப்பட்டுள்ளனர்.  

இந்நாட்டின் மின் பகிர்மான அமைப்பானது காலநிலை மாற்றம், எரிபொருள் பற்றாக்குறைகள் மற்றும் தேவை அதிகரிப்பு ஆகியவற்றின் காரணமாக அமைப்பு ரீதியிலான அழுத்தங்களை எதிர் கொண்டுள்ளது. எனினும், 2023-இல் மொகம்மெது சியா அல்-சூடாணி அரசாங்கமானது "காலநிலைச் செயல்பாட்டுக்கான ஒரு பரந்த ஈராக்கிய தொலைநோக்கு திட்டத்தைத்" தீட்டி வருவதாக அறிவித்தார். தூய்மையான மற்றும் புதுப்பிக்கத்தக்க ஆற்றலை ஊக்குவிப்பது, புதிய நீர்ப்பாசன மற்றும் நீர் சுத்திகரிக்கும் திட்டங்கள், குறைக்கப்பட்ட தொழில்துறை எரிவாயு எரிப்பு ஆகியவற்றை ஊக்குவித்தல் உள்ளிட்டவற்றை இந்தத் திட்டமானது கொண்டிருக்கும் என்று அவர் அறிவித்தார். "2030-ஆம் ஆண்டு வாக்கில் நம் மின்சாரத் தேவையில் மூன்றில் ஒரு பங்கை வழங்கும் புதுப்பிக்கத்தக்க எரிசக்தி நிலையங்களை அமைப்பதற்கான ஒப்பந்தங்களை முடிவு செய்வதை நோக்கி" ஈராக்கு முன்னேறுவதாக சூடானி குறிப்பிட்டார். மேலும், நாடு முழுவதும் ஈராக்கு 50 இலட்சம் மரங்களை நடும் என்றும் குறிப்பிட்டார். பாலைவன தூசிப் புயலுக்கு எதிராக காற்றுத் தடுப்பாண்களாகச் செயல்படவும், மரங்கள் நடப்பட்டு உருவாக்கப்படும் பசுமைப் பட்டைகளை நகரங்களைச் சுற்றி உருவாக்கும் என்றும் குறிப்பிட்டார்.  

அதே ஆண்டில் ஈராக்கும், டோட்டல் எனர்ஜி நிறுவனமும் 2,700 கோடி அமெரிக்க டாலர்கள் மதிப்புள்ள ஓர் எரி சக்தி ஒப்பந்தத்தில் கையொப்பமிட்டன. கச்சா எண்ணெய் உற்பத்தியை அதிகரிப்பதையும், நான்கு கச்சா எண்ணெய், எரிவாயு மற்றும் புதுப்பிக்கத்தக்க எரிசக்தி ஆற்றல் திட்டங்களுடன் இந்நாட்டின் எரிசக்தி உற்பத்தி செய்யும் கொள்ளளவை அதிகரிப்பதையும் இது குறிக்கோளாகக் கொண்டிருந்தது என குறிப்பிடப்பட்டது.  

### உயிரினப் பல்வகைமை
ஒரு முதன்மையான சின்னமாக தொடர்ந்து இருந்து வந்துள்ளது]]ஈராக்கின் காட்டுயிர்களானவை அதன் தாவரவளம் மற்றும் விலங்கு வளத்தையும், அந்த உயிர்களின் இயற்கையான வாழிடங்களையும் உள்ளடக்கியதாக உள்ளது. வடக்கில் உள்ள மலைப்பாங்கான பகுதியில் இருந்து புறாத்து மற்றும் டைகிரிசு ஆறுகளுக்கு நெடுகிலுள்ள ஈரமான சதுப்பு நிலங்கள் வரையிலும் உள்ள வேறுபட்ட பகுதிகளை உள்ளடக்கிய பல மற்றும் வேறுபட்ட உயிர்மங்களை ஈராக்கு கொண்டுள்ளது. அதே நேரத்தில், இந்நாட்டின் மேற்குப் பகுதியானது பெரும்பாலும் பாலைவனமாகவும், சில பகுதியளவு-வறண்ட பகுதிகளையும் கொண்டுள்ளது. ஈராக்கின் பறவை இனங்களில் பல அருகிய இனங்களாக உள்ளன. இதில் ஈராக்கின் ஏழு பாலூட்டி இனங்கள் மற்றும் 12 பறவை இனங்கள் அடங்கும். இந்நாட்டின் நடு மற்றும் தெற்குப் பகுதியிலுள்ள மெசொப்பொத்தேமிய சதுப்பு நிலங்களானவை தோராயமாக 50 பறவை இனங்களுக்கும், அரிதான மீன் இனங்களுக்கும் தாயகமாக உள்ளது.  

தற்காலத்தில் இப்பகுதியில் அற்றுவிட்ட உயிரினமான ஆசியச் சிங்கமானது வரலாறு முழுவதும் இந்நாட்டின் ஒரு முக்கியமான சின்னமாகத் தொடர்ந்து இருந்து வந்துள்ளது. சதாம் அரசாங்கத்தின் காலத்தின் போது மெசொப்பொத்தேமிய சதுப்பு நிலங்கள் நீரை இழந்ததானது உயிரினங்கள் எண்ணிக்கையில் ஒரு பெரும் அளவுக்கு குறையக் காரணமானது என்று குறிப்பிடப்படுகிறது. இப்பகுதியில் கடல் நீரானது 14-34°C வரையிலான வெப்பத்தைக் கொண்டுள்ளதால் ஈராக்கியப் பளிங்குப் பாறைகளானவை மிகவும் மட்டு மீறிய வெப்பத்தைத் தாங்கும் பளிங்குப் பாறைகளில் சிலவாக உள்ளன. இந்தப் பளிங்குப் பாறைகளிலும், அதைச் சுற்றியும் நீர்வாழ் மற்றும் பகுதியளவு நீர்வாழ் காட்டுயிர்கள் காணப்படுகின்றன. இந்நாட்டின் முதன்மையான ஏரிகளாக அப்பனியா, மில், கதீசியா மற்றும் தர்தார் ஆகிய ஏரிகள் உள்ளன.  

## அரசாங்கமும், அரசியலும்

தற்போதைய அரசியலமைப்பின் கீழ் ஈராக்கின் கூட்டாட்சி அரசாங்கமானது ஒரு சனநாயக, கூட்டாட்சி நாடாளுமன்றக் குடியரசு என வரையறுக்கப்பட்டுள்ளது. கூட்டாட்சி அரசாங்கத்தின் அதிகார இருப்பிடமாக பகுதாது உள்ளது. பகுதாதுவின் பச்சைப் பகுதியில் அமைந்துள்ள இந்த அரசாங்கமானது அரசாங்கத்தின் தலைமையகம் மற்றும் இராணுவத்தை உள்ளடக்கியுள்ளது. அமெரிக்கத் தூதரகத்தின் தலைமையகம், பிற நாடுகளின் அயல்நாட்டு அமைப்புகள் மற்றும் முகமைகளின் தலைமையகம் ஆகியவையும் இந்த பச்சைப் பகுதியில் தான் அமைந்துள்ளன. நாட்டின் தொகுதிகளில் நான்கில் ஒரு பங்கு பெண்களுக்கு என ஒதுக்கப்பட்டுள்ளன. மொத்தம் உள்ள 329 தொகுதிகளில் ஒன்பது தொகுதிகள் சமய மற்றும் இன சிறுபான்மையினருக்கு என ஒதுக்கப்பட்டுள்ளன. ஐந்து தொகுதிகள் கிறித்தவர்களுக்காகவும், சபேயர், சபாக்கியர், யசீதியர் மற்றும் பெய்லி குர்துகள் ஆகியோருக்கு தலா ஒரு தொகுதி ஒதுக்கப்பட்டுள்ளது. மேற்கொண்டு யூதர் போன்ற அங்கீகரிக்கப்பட்ட குழுக்களும் அரசாங்கத்திற்கு தங்களது பிரதிநிதிகளைத் தேர்ந்தெடுக்கலாம்.  

தேசிய கூட்டணியானது முதன்மையான நாடாளுமன்றக் கூட்டணியாக உள்ளது. முன்னாள் பிரதமர் நூரி மாலிக்கியின் சட்டத்தின் நாடு கூட்டமைப்பு மற்றும் ஈராக்கிய தேசியக் கூட்டணி ஆகியவை இணைக்கப்பட்டதன் ஒரு விளைவாக இந்த கூட்டணி நிறுவப்பட்டது. ஈராக்கிய தேசிய இயக்கமானது இயாத் அல்லாவியால் தலைமை தாங்கப்பட்டுள்ளது. சியா பிரிவைச் சேர்ந்த மதச் சார்பற்ற கொள்கையுடைய இவருக்கு சன்னி பிரிவினரும் பரவலாக ஆதரவு அளிக்கின்றனர். சதாம் உசேனின் கீழ் அரசாங்கமானது 10 இலட்சத்துக்கும் மேற்பட்ட பணியாளர்களை வேலைக்கு அமர்த்தியிருந்தது. ஆனால், 2016-இல் இந்த எண்ணிக்கையானது சுமார் 70 இலட்சமாக அதிகரிக்கப்பட்டது. 2016-ஆம் ஆண்டின் நிலவரப்படி அரசாங்கத்தின் வரவு செலவு பற்றாக்குறையானது மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தியில் கிட்டத்தட்ட 25%-ஆக உள்ளது. இதற்கு ஒரு பங்கு காரணம் கச்சா எண்ணெய் விலை குறைந்ததும் ஆகும்.  

### சட்டம்
அக்டோபர் 2005-இல் நடந்த ஒரு பொது வாக்கெடுப்பில் ஒட்டு மொத்தமாக 78% பெரும்பான்மையுடன் ஈராக்குக்கான புதிய அரசியலமைப்புக்கு ஒப்புதல் அளிக்கப்பட்டது. இந்நாட்டின் நிலப்பரப்புகளுக்கு இடையே இதற்கான ஆதரவு சதவீதமானது பரவலாக வேறுபட்டிருந்தாலும் ஒப்புதல் அளிக்கப்பட்டது. புதிய அரசியலமைப்பானது சியா மற்றும் குர்து சமூகங்களால் ஆதரவளிக்கப்பட்டது. ஆனால், அரேபிய சன்னி பிரிவினரால் நிராகரிக்கப்பட்டது. இந்த அரசியலமைப்பின் பிரிவுகளின் கீழ் 15 திசம்பர் 2005 அன்று நாடானது தேசிய அளவிலான புதிய நாடாளுமன்றத் தேர்தல்களை நடத்தியது. ஈராக்கின் அனைத்து மூன்று முதன்மையான இனக் குழுக்களும் இனம் சார்ந்து வாக்களித்தன. அசிரிய மற்றும் துருக்மேனிய சிறுபான்மையினரும் இவ்வாறே வாக்களித்தனர். 1959-ஆம் ஆண்டின் சட்ட எண். 198 (தனிநபர் நிலை சட்டம்)-ஆனது ஒருவர் பலரைத் திருமணம் செய்து கொள்வதை மிகவும் கடினமாக்கியது. விவாகரத்து பெறும் நிலை வரும் போது குழந்தையின் பொறுப்பைத் தாயிடம் ஒப்படைத்தது. மனைவியை விட்டு கணவன் விலகிச் செல்வதை தடை செய்தது. 16 வயதுக்கும் கீழானவரைத் திருமணம் செய்வது தடை செய்யப்பட்டது. குடிசார் சட்டத்தின் பகுதி 1-ஆனது இசுலாமிய சட்டத்தை அலுவல் பூர்வமான ஆதாரமென அடையாளம் காண்கிறது. ஈராக்கில் ஷரியா நீதிமன்றங்கள் கிடையாது. ஆனால், குடிசார் நீதிமன்றங்கள் திருமணம் மற்றும் விவாகரத்து உள்ளிட்ட தனி நபர் நிலை சார்ந்த விவகாரங்களுக்கு ஷரியாவைப் பயன்படுத்துகின்றன. 1995-இல் சில வகை குற்ற தண்டனைகளுக்கு ஷரியா தண்டனையை ஈராக்கு அறிமுகப்படுத்தியது. இந்நாட்டின் சட்டமானது பிரெஞ்சு குடிசார் சட்டத்தை அடிப்படையாகவும், மேலும் ஷரியாவின் சன்னி மற்றும் ஜப்பாரி (சியா) விளக்கங்களை அடிப்படையாகக் கொண்டதாகவும் உள்ளது.  

2014-இல் கூட்டணியின் தற்காலிக அதிகார அமைப்பின் தலைமை செயல் அதிகாரியான எல். பால் பிரேமர் சட்டத்தின் முதன்மையான அடிப்படையாக ஷரியாவைக் குறிப்பிடும் எந்த ஓர் அரசியல் அமைப்பு முன் வரைவையும் தான் வெட்டதிகாரத்தைப் பயன்படுத்தித் தடை செய்வேன் என்று குறிப்பிட்டார். இந்த அறிவிப்பானது பல உள்ளூர் சியா தலைவர்களுக்குக் கோபத்தை ஏற்படுத்தியது. 2005 வாக்கில் ஐக்கிய அமெரிக்கா இசைவளித்தது. அரசியலமைப்பு முன்வரைவு மீதான இக்கட்டை முடிவுக்குக் கொண்டு வர உதவுவதற்காக அரசியலமைப்பில் ஷரியா பங்காற்ற அனுமதி அளித்தார். ஈராக்கின் இயற்றப்பட்ட சட்டமாக ஈராக்கிய பீனல் கோடு உள்ளது.  

### இராணுவம்

உள்துறை மற்றும் பாதுகாப்பு அமைச்சகத்தின் கீழ் பணியாற்றும் படைகளை உள்ளடக்கியதாக ஈராக்கிய பாதுகாப்புப் படைகள் உள்ளன. மேலும், ஈராக்கிய தீவிரவாத எதிர்ப்பு அமைப்பின் கீழானவர்களையும் இவை உள்ளடக்கியுள்ளன. ஈராக்கிய தீவிரவாத எதிர்ப்பு அமைப்பானது ஈராக்கிய சிறப்பு நடவடிக்கைப் படையினர் மற்றும் பிரபல ஒருங்கிணைப்புக் குழுவினர் ஆகியோரை நிர்வகிக்கிறது. பாதுகாப்பு அமைச்சகமானது ஓர் இணைந்த பணியாளர் கல்லூரியையும் நடத்துகிறது. கடற்படை மற்றும் விமானப்படை அதிகாரிகளுக்குப் பயிற்சி அளிக்கிறது. ஈராக்கில் உள்ள நேட்டோ பயிற்சிக் குழுவின் ஆதரவுடன் இது நடத்தப்படுகிறது. இந்த மையமானது இளைய பணியாளர் மற்றும் மூத்த பணியாளர் அதிகாரிகளுக்கு துணை அதிகாரி முதல் மேஜர் வரையிலான பதவிகளுக்காக பாடங்களை நடத்துகிறது. கண்காணிப்பு, புல ஆய்வு மற்றும் துருப்புகளைக் கொண்டு செல்வது ஆகியவற்றுடன் விமானப் படையானது தரைப் படைகளுக்கு ஆதரவளிப்பதற்க்கு என வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளது.  

பெப்பிரவரி 2011 நிலவரப்படி கடற்படையானது 800 ஈருடகப் படை பிரிவினர் உட்பட தோராயமாக 5,000 மாலுமிகளைக் கொண்டுள்ளது.  

17 நவம்பர் 2008 அன்று ஐக்கிய அமெரிக்காவும், ஈராக்கும் படைகளின் நிலை ஒப்பந்தத்துக்கு ஒப்புக் கொண்டன. பரந்த உத்தி ரீதியிலான உருவரைச் சட்ட ஒப்பந்தத்தின் ஒரு பகுதி இதுவாகும். 5 சனவரி 2020 ஆன்று ஈராக்கில் இருந்து ஐக்கிய அமெரிக்கத் துருப்புகளை வெளியேற்றப் பணியாற்றுமாறு அரசாங்கத்திடம் குறிப்பிட்ட ஒரு தீர்மானத்திற்கு ஈராக்கிய நாடாளுமன்றமானது வாக்களித்தது. குத்ஸ் படைகளின் தளபதியான காசிம் சுலைமானியைக் கொன்ற ஐக்கிய அமெரிக்க ஆளில்லா விமானத் தாக்குதல் நடைபெற்று இரண்டு நாட்கள் கழித்து இந்தத் தீர்மானமானது நிறைவேற்றப்பட்டது. சுலைமானி கொல்லப்பட்டதற்குப் பிறகு பழிவாங்குவோம் என்று ஈரான் குறிப்பிட்ட நிலையில் ஈராக்கில் துருப்புகளை வாசிங்டன் நிறுத்தும் ஓர் ஒப்பந்தத்தை முடிவுக்குக் கொண்டு வருவதற்கும் இந்தத் தீர்மானமானது முக்கியத்துவம் அளித்தது. பகுதாதுவில் இருந்த அமெரிக்கத் தூதரகம் மீது ஈரானிய ஆதரவு பெற்ற போராளிகள் ஏவுகணைகளை ஏவியதன் ஒரு விளைவாக 28 செப்டெம்பர் 2020 அன்று ஈராக்கிலிருந்து தூதரக அதிகாரிகளை திரும்பப் பெற்றுக் கொள்ள வாசிங்டன் ஆயத்தமானது. இசுலாமிய அரசு தோற்கடிக்கப்பட்டதற்குப் பிறகு ஈராக்கில் தனது இராணுவ இருப்பைப் பெருமளவுக்கு ஐக்கிய அமெரிக்கா குறைத்தது. முடியாட்சியின் கீழ் இது மேற்குலகத்துக்கு ஆதரவான நிலைப்பாட்டைக் கொண்டிருந்தது. பகுதாது ஒப்பந்தத்தின் ஓர் அங்கமாக இந்நாடு திகழ்ந்தது. பனிப் போரின் போது சோவியத்து ஒன்றியத்துக்கு எதிரான ஒரு கூட்டணியாக பகுதாது ஒப்பந்தம் திகழ்ந்தது. துருக்கி, ஈரான் மற்றும் ஆப்கானித்தானுடனான சாதபாத் ஒப்பந்தத்தின் ஓர் உறுப்பினராகவும் ஈராக்கு இருந்து வந்தது. அப்துல் கரீம் காசிமின் காலத்தின் போது ஈராக்கு பகுதாது ஒப்பந்தத்தில் இருந்து விலகியது. சோவியத் ஒன்றிய செல்வாக்கின் கீழான கிழக்குக் குழுவுடன் நெருக்கமான உறவு முறைகளை அமைத்தது. குவைத்தை ஈராக்கின் ஒரு பகுதியாக உரிமை கோரியது. ஆனால், பின்னர் வந்த அரசுகள் குவைத்தின் சுதந்திரத்தை அங்கீகரித்தன. சோவியத் ஆதரவு நாடுகளுடன் இது உறவுமுறைகளைப் பேணியது. சீனா, இந்தியா, பிரான்சு மற்றும் யோர்தான் ஆகிய நாடுகளுடன் நெருக்கமான வணிக உறவு முறைகளைக் கொண்டிருந்தது. இசுரேலுக்கு எதிரான பாலத்தீனப் போராளிகளுக்கு ஆதரவு அளித்தது. இது ஈராக்கு மீது படையெடுப்பதற்குக் காரணமாகக் குறிப்பிடப்பட்டது. இந்தப் படையெடுப்புக்கு பிரான்சு, செருமனி, பெலருஸ், உருசியா மற்றும் சீனா ஆகிய நாடுகள் எதிர்ப்புத் தெரிவித்தன. அதே நேரத்தில், சவூதி அரேபியாவும், துருக்கியும் இந்தப் படையெடுப்புக்கு ஆதரவு அளிக்க மறுத்தன. உயர்மட்ட அளவிலான பரற்பர வருகை புரிதல்களுக்குப் பிறகு 2005-ஆம் ஆண்டில் இருந்து ஈரானுடனான இந்நாட்டின் உறவு முறைகளானவை செழித்துள்ளன. அக்டோபர் 2011-இல் ஈராக்குக்குள் எல்லை தாண்டி கிளர்ச்சியாளர்களைப் பின் தொடரும் ஆற்றலை துருக்கியப் படைகளுக்கு வழங்கிய ஒரு சட்டத்தை துருக்கி நாடாளுமன்றமானது மீண்டும் புதுப்பித்தது. துருக்கியின் "பெரும் அனத்தோலியத் திட்டமானது" ஈராக்கின் குடிநீர் வழங்குதலைக் குறைத்துள்ளது, வேளாண்மையை பாதித்துள்ளது. ஒத்துழைப்பை விரிவாக்கும் முயற்சியாக சிரியாவுடனான உறவுமுறைகளைப் புதுப்பிக்கவும் ஈராக்கு முயன்று வருகிறது. 2022-இல் தனது படையெடுப்புக்காக குவைத்துக்கு இழப்பீடுகளை வழங்கத் தொடங்கியதை ஈராக்கு முழுவதுமாக வழங்கி முடித்தது. எல்லையை வரையறுக்கும் ஒரு தீர்க்கமான ஒப்பந்தத்தை தாங்கள் உருவாக்கி வருவதாக சமீபத்தில் ஈராக்கு மற்றும் குவைத்தின் வெளியுறவு அமைச்சர்கள் அறிவித்தனர்.  

ஈராக்கு ஒரு வளர்ந்து வரும் நடுத்தர அளவு சக்தியாகும். பல பிராந்திய பிரச்சனைகளில் இடையீட்டாளரின் ஒரு பங்கை இது ஆற்றி வருகிறது. 2021-இல் ஈரான் மற்றும் சவூதி அரேபியாவுக்கு இடையிலான நேரடி சமாதான பேச்சுவார்த்தைகள் பகுதாதுவில் நடத்தப்பட்டன. 2015-ஆம் ஆண்டின் முக்கியமான ஈரானிய அணுசக்தி ஒப்பந்தத்திலிருந்து டோனால்ட் டிரம்ப் நிர்வாகமானது விலகியதைத் தொடர்ந்து ஐக்கிய அமெரிக்கா மற்றும் ஈரானுக்கு இடையில் ஒரு இடையீட்டாளராகச் செயல்பட ஈராக்கு 2019-ஆம் ஆண்டிலிருந்து முயற்சித்து வருகிறது. முன்னர் ஒபாமா நிர்வாகத்தின் கீழ் 2012-இல் ஈரான்-ஐக்கிய அமெரிக்க அணுசக்தி ஒப்பந்ததிற்கான பேச்சுவார்த்தைகள் பகுதாதுவில் நடத்தப்பட்டன. துருக்கி மற்றும் சிரியாவுக்கு இடையிலும் இடையீட்டாளராகச் செயல்பட ஈராக்கு முயற்சித்துள்ளது. மேலும், சிரியாவில் உள்நாட்டுப் போரின் போது பசார் அல்-அசாத்தின் அரசாங்கம், எதிர்ப்புக் குழுக்கள் மற்றும் அரபு நாடுகள் கூட்டமைப்பு ஆகியவற்றுக்கு இடையிலும் இடையீட்டாளராகச் செயல்பட முயற்சித்துள்ளது. 2025-இல் உக்குரைன் மற்றும் உருசியாவுக்கு இடையில் ஓர் இடையீட்டாளராகச் செயல்பட தனது விருப்பத்தை ஈராக்கு வெளிப்படுத்தியது. ஈரான் மற்றும் வளைகுடா நாடுகளுக்கு இடையில் பேச்சுவார்த்தைகள் நடைபெறுவதற்கும் ஈராக்கு உதவி வருகிறது.  

பிராந்திய பொருளாதார ஒத்துழைப்பை ஈராக்கு வலிமைப்படுத்தியுள்ளது. வளைகுடா ஒத்துழைப்பு மன்ற நாடுகளுடன் இதன் உறவுமுறைகளை வலிமையாக்கவும் ஈராக்கு விரும்புகிறது. சவூதி அரேபியா மற்றும் கத்தார் போன்ற வளைகுடா ஒத்துழைப்பு மன்ற நாடுகள் மற்றும் சீனா ஆகிய நாடுகள் ஈராக்கில் பல்வேறு திட்டங்களில் முதலீடு செய்துள்ளன. 2021-இல் பிராந்திய பாதுகாப்பு உச்சி மாநாடானது பகுதாதுவில் நடத்தப்பட்டது. இதில், ஈரான், சிரியா, சவூதி அரேபியா, யோர்தான், குவைத்து, கத்தார், பிரான்சு, ஐக்கிய அரபு அமீரகம், எகிப்து மற்றும் ஐரோப்பிய ஒன்றியம் ஆகியவை பங்ககெடுத்தன. 2023-இல் பொருளாதார இணைப்பு மற்றும் பிராந்திய நிலைத் தன்மைக்காக ஒரு பொருளாதார மாநாட்டையும் இந்நாடு நடத்தியது. ஈராக்கிடமிருந்து கச்சா எண்ணெயை மிகப் பெரிய அளவில் வாங்கும் நாடுகளாக இந்தியாவும், சீனாவும் திகழ்கின்றன. 12 பெப்பிரவரி 2009 அன்று வேதி ஆயுத உடன்படிக்கையில் 186-ஆகச் சேரும் நாடாக ஈராக்கு அலுவல் பூர்வமாக உருவானது. எனினும், ஈராக்கின் இந்த முற்போக்கான தூதரக உறவு முறைகளானவை ஈராக்கின் அரசியல் தளத்தில் ஐக்கிய அமெரிக்கா மற்றும் ஈரானின் அதிகரித்து வரும் செல்வாக்கு, போருக்குப் பிந்தைய தாக்கம் மற்றும் அமைதியின்மை, மற்றும் ஈராக்கின் பல் வகைமையுடைய மக்கள் மத்தியில் அடையாளப் பிரச்சனை உள்ளிட்ட சவால்களை எதிர் கொண்டுள்ளன.  

## பொருளியல் நிலை
.|alt=Graph of Iraqi GNP, showing highest GNP in 1980]]  

ஈராக்கின் பொருளியலில் எண்ணெய்த்துறை பெரும்பங்கு வகிக்கிறது; அன்னியச்செலாவணி வருமானத்தில் ஏறத்தாழ 95% இதிலிருந்து கிடைக்கின்றது. மற்ற துறைகள் வளர்ச்சியடையாததால் வேலையின்மை 18%–30% ஆகவும் தனிநபர் மொத்த தேசிய உற்பத்தி $4,000க்கு குறைந்தும் உள்ளது. 2011ஆம் ஆண்டில் முழுநேரப் பணிகளில் கிட்டத்தட்ட 60% பொதுத்துறையில் இருந்தன. பொருளியலில் முதன்மை வகிக்கும் எண்ணெய் ஏற்றுமதித் தொழில், மிகக் குறைந்தளவே வேலைவாய்ப்புகளை உருவாக்குகின்றது. 2003இல் அமெரிக்கப் படையெடுப்பிற்குப் பிறகு கூட்டணி தற்காலிக அரசு பொருளியலை தனியார்மயமாக்கும் ஆணைகளை இட்டு அன்னிய நேரடி முதலீட்டிற்கு வழிவகுத்தது.