# ஆந்திரப் பிரதேச வரலாறு

## பருந்துப் பார்வை <span id="Historical Overview"></span>

பொ.ஊ.மு. ஆறாம் நூற்றாண்டில், அஸ்மகம் இந்தியாவின் பதினாறு நாடுகளில் ஒன்றாக இருந்தது. இது சாதவாகணர்களால் (பொ.ஊ.மு. 230 -பொ.ஊ. 220), வெற்றி கொள்ளப்பட்டது. இவர்கள் உருவாக்கிய தலை நகரம் அமராவதி ஆகும். இந்தப் பேரரசு சாதகரனி காலத்தில் உச்சம் பெற்றது. பேரரசின் இறுதிக் காலத்தில், பேரரசுக்கு உட்பட்டிருந்த தெலுங்கு பிராந்தியச் சிற்றரசுகள் தன்னுரிமை பெற்று தனியரசாயினர். இரண்டாம் நூற்றாண்டின் பிற்காலத்தில், ஆந்திர இச்வாகு மரபினர் கிருஷ்ணா ஆற்றின் கிழக்குப் பகுதி நெடுக்கிலும் ஆட்சி செலுத்தினர்.  
நான்காம் நூற்றாண்டில், பல்லவர்கள் தங்கள் ஆட்சிப்பகுதியை தெற்கு ஆந்திரத்திலிருந்து தமிழகத்திற்கு விரிவாக்கி, தங்கள் தலை நகராக காஞ்சிபுரத்தை நிர்மாணித்தனர். இவர்களின் ஆற்றல் முதலாம் மகேந்திரவர்மன் (571–630) மற்றும் முதலாம் நரசிம்மவர்மன் (630–668) ஆகியோர் காலத்தில் உயர்ந்திருந்தது. பல்லவர்கள் ஒன்பதாம் நூற்றாண்டுவரை தெலுங்கர்களின் தெற்குப் பகுதிகளிலும், தமிழகத்திலும் ஆதிக்கம் செலுத்தினர்.  
பொ.ஊ. 624 முதல் 1323 வரையிலான காலகட்டத்தில் காக்கதிய மரபினர் ஒன்றுபட்ட ஆட்சியின் கீழ் தெலுங்கு பிராந்தியங்களைக் கொண்டுவந்தனர். இந்தக் காலகட்டத்தில், தெலுங்கு மொழியில் நன்னயா எழுதிய இலக்கியங்கள் தோன்றின.  
பொ.ஊ. 1323 இல் தில்லி சுல்தான் கசியத் அல்-தின் துக்ளக், தெலுங்கு பிராந்தியங்களை வெற்றி கொள்ள உலுக் கான் (பின்னர் முகமது பின் துக்லக் என்ற பெயரில், தில்லி சுல்தானாக ஆனவன்) தலைமையில் ஒரு பெரிய இராணுவத்தை அனுப்பி, வாரங்கல்லை முற்றுகை யிட்டனர். இதனால் காகத்திய வம்சம் வீழ்ச்சியுற்று தில்லி துருக்கிய அரசாட்சியிடம் இருந்து போராடும் நிலைக்கு வழிவகுத்தது, சாளுக்கியச் சோழர் மரபுடன் (பொ.ஊ. 1070-1279) தெற்கிலும், நடு இந்தியாவில் பாரசீக தாஜிக் சுல்தான் ஆட்சியாளர்களிடமும் ஆந்திரப் பிராந்தியத்தினர் போராட வேண்டி இருந்தது. இறுதியில் துருக்கிய தில்லி சுல்தான்களை எதிர்து முசுனரி நாயக்கர்களின் வெற்றியில் முடிவடைந்தது.  
தெலுங்குப் பகுதிகள் விஜயநகர பேரரசின் (பொ.ஊ. 1336-1646) கிருஷ்ணதேவராயரின் கீழ் விடுதலைப் பெற்றது. பிற்காலத்தில் பாமினி சுத்லானியப் பேரரசின் குதுப் ஷாஹி மரபினர் பேரரசை வெற்றி கொண்டார்.  
ஐரோப்பியர் வருகைக்குப் பின் (பிரஞ்சுக்காரர்கள் மார்க்விஸ் டெ புஸ்சி- கேஸ்ட்டங்னோ கீழும் மற்றும் ஆங்கிலேயர்கள் ராபர்ட் கிளைவ்வின் கீழும்) குதுப் ஷாஹி மரபினரன் ஆட்சி 1765 இல் முடிவுக்கு வந்தது, முகலாய மன்னர் ஷா அலமாம் அவர்களிடம் இருந்து கிளைவ் விசாகப்பட்டினத்தைப் பெற்றார். மேலும் அவர்கள் 1792 இல் விஜயநகரம் மகாராஜா விஜய ராம கஜபதி ராஜுவைத் தோற்கடித்து பிரித்தானிய மேலாதிக்கத்தை ஏற்படுத்தினர்.  
நவீன ஆந்திராவாவுக்கான அடித்தளத்தை காந்தியின் கீழ் நடந்த இந்திய சுதந்திரப் போராட்டம் ஏற்படுத்தியது. சென்னை மாகாணத்தைப் பிரித்து ஆந்திரப் பிரதேசத்தை உருவாக்க வேண்டுமென்று பொட்டி சிறீராமுலு, தங்குதுரி பிரகாசம் பந்துலு மற்றும் கந்துகுலி வீரசேலிங்கத்தின் சமூக சீர்திருத்த இயக்கங்களும் பரப்புரையைத் துவக்கி போராடியதின் விளைவாக ஆந்திரப் பிரதேசம் கர்நூலை தலைநகராகக் கொண்டு உருவாக்கப்பட்டது. அதன் முதல் முதலமைச்சராக விடுலைப் போராட்ட வீரர் பந்துலு பொறுப்பேற்றார். இதன்பின் ஆந்திரத்திர அரசியலில் காங்கிரஸ் மற்றும் தெலுங்கு தேசம் ஆகிய இரண்டு நிலையான அரசியல் கட்சிகளுடன் ஜனநாயக சமுதாயத்தில், நவீன பொருளாதாரத்தின், என். டி. ராமா ராவ் முதலமைச்சராக ஆனார்.  
இந்தியா விடுதலையின் பெற்ற 1947 க்குப் பின்னர். முஸ்லீம் ஐதராபாத் நிசாம் இந்தியாவுடன் இணையாமல் தனி நாடாக இருக்க விரும்பினர், ஆனால் இந்தியா போலோ நடவடிக்கை என்ற இராணுவ நடவடிக்கையின் வழியாக இந்திய ஒன்றியத்தில் 1948 ஆண்டு ஐதரபாத் ராஜ்ஜியத்தை தன்னுடைய ஆட்சிப்பகுதிக்குள் இணைத்துக் கொண்டது. ஆந்திரவேஇந்தியாவில் மொழிவாரியாக பிரிக்கப்பட்ட முதல் மாநிலமாகும், இது 1953 இல் சென்னை மாகாணத்தில் இருந்து பிரித்து உருவாக்கப்பட்டது. 1956, ஆந்திரப் பிரதேசத்துடன் ஐதராபாத் இராஜ்ஜியத்தில் உள்ள தெலுங்கு பேசும் பகுதிகளை இணைக்கப்பட்டது. பின்னர் ஆந்திராவில் இருந்து தெலங்கானா பகுதியை பிரித்து தனிமாநிலமாக்க வேண்டும் என போராட்டம் எழுந்ததன் காரணமாக இந்திய மக்களவை<nowiki/>யில் தெலங்கானா மாநிலத்தை ஆந்திராவின் பத்து மாவட்டங்களை பிரித்து உருவாக்க 2014 பெப்ரவரி 18 அன்று ஒப்புதல் அளிக்கப்பட்டு மாநிலம் இரண்டாகப் பிரிக்கப்பட்டது.