# ஈரானின் வரலாறு

## செவ்வியல் பண்டைக் காலம்

### சாசானியப் பேரரசு (224–651 பொ. ஊ.)

(குதிரையில் அமர்ந்திருப்பவர்) பிடிக்கும் கட்சியைச் சித்தரிக்கும் நக்ஸ்-இ ரோஸ்டமிலுள்ள பாறை புடைப்புச் சிற்பம்.]]  
சாசானியப் பேரரசின் முதல் ஷாவான முதலாம் அர்தசிர் நாட்டைப் பொருளாதார ரீதியாகவும், இராணுவ ரீதியாகவும் சீர்திருத்தத் தொடங்கினார். 400-க்கும் மேற்பட்ட ஆண்டு காலத்திற்குப் பிறகு இவர்களது அண்டை நாட்டு எதிரிகளான உரோமானிய மற்றும் பைசாந்தியப் பேரரசுகளுடன் சேர்த்து ஈரான் மீண்டும் ஒரு முறை உலகின் முன்னணி சக்திகளில் ஒன்றாக உருவானது. இப்பேரரசின் நிலப்பரப்பானது அதன் உச்சபட்ச பரபரப்பில் நவீன கால ஈரான், ஈராக்கு, அசர்பைசான், ஆர்மீனியா, சார்சியா, அப்காசியா, தாகெஸ்தான், லெபனான், யோர்தான், பாலத்தீனம், இசுரேல் ஆகியவற்றின் அனைத்துப் பகுதிகளையும், ஆப்கானித்தான், துருக்கி, சிரியா ஆகிய நாடுகளின் பகுதிகளையும், பாக்கித்தான், நடு ஆசியா, கிழக்கு அரேபியாவின் பகுதிகளையும், எகிப்தின் பகுதிகளையும் உள்ளடக்கியிருந்தது.  
சாசானியப் பேரரசின் காலத்தில் பெரும்பாலான காலமானது தொடர்ச்சியாக நடைபெற்ற பைசாந்திய-சாசானியப் போர்களில் மூழ்கியிருந்தது. உரோம-பார்த்தியப் போர்களின் மற்றும் அனைத்தையும் உள்ளடக்கியிருந்த உரோம-பாரசீகப் போர்களின் ஒரு தொடர்ச்சி இதுவாகும். கடைசியாகக் குறிப்பிடப்பட்ட போரானது மனித வரலாற்றில் மிக நீண்ட காலம் நீடித்திருந்த சண்டையாகத் திகழ்கிறது. தங்களுக்கு முன் ஆட்சியில் இருந்தவர்களான பார்த்தியர்களாலும், உரோமானியர்களாலும் சண்டையிடப்பட்ட இந்தப் போர் பொ. ஊ. மு. முதலாம் நூற்றாண்டில் தொடங்கியது. இந்தப் போரில் கடைசி உரோம-பாரசீகப் போரானது ஏழாம் நூற்றாண்டில் சண்டையிடப்பட்டது. 260-இல் எதேசா யுத்தத்தில் பாரசீகர்கல் உரோமானியர்களைத் தோற்கடித்தனர். பேரரசர் வலேரியன் தனது எஞ்சிய வாழ்நாள் முழுவதையும் பாரசீகர்களிடம் கைதியாகக் கழித்தார். இதற்கு முன்னர் கிழக்கு அரேபியாவானது வெல்லப்பட்டது. இரண்டாம் கோசுரோவின் ஆட்சிக் காலத்தில் (590-628) எகிப்து, யோர்தான், பாலத்தீனம் மற்றும் லெபனான் ஆகியவையும் இப்பேரரசுக்குள் இணைக்கப்பட்டன. சாசானியர்கள் தங்களது பேரரசை *எரான்ஷாஹர்* ("ஆரியர்களின் மேலாட்சி", அதாவது ஈரானியர்களுடைய மேலாட்சி) என்றழைத்தனர்.  
உரோமைப் பேரரசுடனான தோராயமாக சுமார் 600 ஆண்டு கால சண்டைக்குப் பிறகு ஈரானிய வரலாற்றில் ஒரு பகுதி பின் வந்தது. இக்காலத்தின் போது அனத்தோலியா, மேற்கு காக்கேசியா (முதன்மையாக லசிகா மற்றும் ஐபீரிய இராச்சியம்; நவீன கால சார்சியா மற்றும் அப்காசியா), மெசொப்பொத்தேமியா, ஆர்மீனியா மற்றும் லெவண்ட் தாகிய பகுதிகளில் செல்வாக்கிற்காக சாசானிய மற்றும் உரோமானிய-பைசாந்திய இராணுவங்கள் சண்டையிட்டன. முதலாம் ஜஸ்டினியனின் ஆட்சியின் கீழ் சாசானியருக்குத் திறை செலுத்துவது என்ற ஒரு அசௌகரிய உணர்வுடைய அமைதியுடன் போர் முடிவுக்கு வந்தது. எனினும், பைசாந்தியப் பேரரசர் மௌரிசு பதவியிலிருந்து நீக்கப்பட்டதை ஒரு முறைமையாகக் கொண்டு சாசானியர்கள் பைசாந்தியப் பேரரசை மீண்டும் தாக்கினர். பல அனுகூலங்களைப் பெற்றதற்குப் பிறகு இசுசு, கான்ஸ்டான்டினோபில் மற்றும் இறுதியாக நினேவே ஆகிய இடங்களில் சாசானியர்கள் தோற்கடிக்கப்பட்டனர். இது அமைதிக்குக் காரணமானது. இறுதிப் போரான 602-628 ஆம் ஆண்டின் பைசாந்திய-சசானியப் போரின் மூலமாக 700 ஆண்டுகளுக்கும் மேலாக நீடித்திருந்த உரோம-பாரசீகப் போர்கள் முடிவுக்கு வந்தன. கடைசிப் போரானது பைசாந்திய தலைநகரான கான்ஸ்டான்டினோபிலே முற்றுகையிடப்படுவதையும் உள்ளடக்கியிருந்தது. இப்போரானது பாரசீகர்களைச் சோர்வடைய வைத்திருந்தது. பின்னர் படையெடுத்து வந்த முசுலிம் படைகளிடம் கில்லாவில் (தற்கால ஈராக்கு) நடந்த அல்-கதிசிய்யா யுத்தத்தில் (632) பாரசீகர்கள் தோல்வியடைந்தனர்.  
பிந்தைய பண்டைக் காலத்தின் நளம் முழுவதையும் உள்ளடக்கியிருந்த சாசானிய சகாப்தமானது ஈரானில் மிக முக்கியமான மற்றும் தாக்கத்தை ஏற்படுத்திய வரலாற்றுக் காலங்களில் ஒன்றாகக் கருதப்படுகிறது. உலகம் மீதும் ஒரு முதன்மையான தாக்கத்தை இது ஏற்படுத்தியது. பல வழிகளில், பாரசீக நாகரிகத்தின் மிக உயர்ந்த சாதனையை சாசானிய காலமானது கண்டது. இசுலாமைப் பின்பற்றுவதற்கு முன்னர் கடைசி மிகப் பெரிய ஈரானியப் பேரரசை இது உள்ளடக்கியிருந்தது. சாசானிய காலங்களின் போது உரோமானிய நாகரிகம் மீது பாரசீகம் குறிப்பிடத்தக்க அளவுக்கு தாக்கத்தை ஏற்படுத்தியது. சாசானியர்களின் பண்பாட்டுத் தாக்கமானது பேரரசின் நிலப்பரப்பு எல்லைகளைத் தாண்டியும் விரிவடைந்திருந்தது. மேற்கு ஐரோப்பா, ஆப்பிரிக்கா, சீனா மற்றும் இந்தியா ஆகிய பகுதிகளையும் அடைந்தது. ஐரோப்பிய மற்றும் ஆசிய நடுக்காலக் கலை ஆகிய இரு கலைகளின் உருவாக்கத்திலும் ஒரு முக்கியமான பங்கையும் இது ஆற்றியது.  
இந்தத் தாக்கமானது முசுலிம் உலகத்திற்குள்ளும் கொண்டு செல்லப்பட்டது. இந்த அரசமரபின் தனித்துவமான மற்றும் உயர்குடியினப் பண்பாடானது ஈரான் மீதான இசுலாமியப் படையெடுப்பு மற்றும் அழிவை ஒரு பாரசீக மறுமலர்ச்சியாக மாற்றமடையச் செய்தது.