# ஈரானின் வரலாறு

## தொடக்க நவீன காலம்

### சபாவியப் பேரரசு (1501–1736)

சபாவிய அரசமரபானது ஈரானை ஆட்சி செய்த அரசமரபுகளிலேயே மிக முக்கியமான அரசமரபுகளில் ஒன்றாகும். இந்த அரசமரபின் ஆட்சிக் காலமே "பொதுவாக நவீன பாரசீக வரலாற்றின் தொடக்கமாகக் கருதப்படுகிறது". பாரசீகம் மீதான இசுலாமியப் படையெடுப்புக்குப் பிறகு மிகச் சிறந்த ஈரானியப் பேரரசுகளில் ஒன்றை இவர்கள் ஆட்சி செய்தனர். தங்களது பேரரசின் அதிகாரப்பூர்வ சமயமாக சியா இசுலாமின் பன்னிருவர் பிரிவை நிறுவினர். நடைமுறை ரீதியில் தனது கிசில்பாசு ஆதரவாளர்களால் வழிபடப்பட்ட இவர் தன்னுடைய தந்தை சய்க் அய்தரின் இறப்புக்குப் பழி வாங்குவதற்காக சிர்வான் மீது படையெடுத்தார். தாகெஸ்தானின் தெர்பெந்து மீதான அய்தரின் முற்றுகையின் போது அய்தர் கொல்லப்பட்டிருந்தார். இதற்குப் பிறகு வெற்றி கொள்ளும் படையெடுப்புகளை இவர் தொடங்கினார். சூலை 1501-இல் தப்ரீசுவைக் கைப்பற்றியதைத் தொடர்ந்து ஈரானின் ஷாவாக முடிசூட்டிக் கொண்டார். தன் பெயரில் நாணயங்களை அச்சிட்டார். தன்னுடைய ஆட்சிப் பரப்பின் அதிகாரப்பூர்வ சமயமாக சியா இசுலாமை அறிவித்தார். ஈரானிய சமூகத்தில் இந்த புதிய காக்கேசிய அடுக்குடன், சமூகமானது முழுமையாக தகுதியை அடிப்படையாகக் கொண்டதாக மாறுவதால் கிசில்பாசு பிரிவினரைக் (அண்டை நாடான உதுமானியப் பேரரசின் காசிகளை போல கிசில்பாசி செயல்பட்டனர் என்று குறிப்பிடப்படுகிறது) கேள்வி எழுப்ப முடியாத நிலை என்ற வலிமையானது கேள்விக்குட்படுத்தப்பட்டு, முழுமையாக முக்கியத்துவம் குறைக்கப்படும் என்று தமஸ்ப் நம்பினார்.  
உருவப்படம். ஓவியர் செகேல் சோதௌன், ஆண்டு .]]
தமஸ்ப்பால் தொடங்கி வைக்கப்பட்ட இந்தக் கொள்கை மற்றும் திட்டத்தை ஷா முதலாம் அப்பாசும், அவருக்குப் பின் வந்த ஆட்சியாளர்களும் குறிப்பிடத்தக்க அளவுக்கு விரிவாக்கினர். அப்பாசின் ஆட்சிக் காலத்தின் போது மட்டும் சுமார் 2 இலட்சம் சார்சியர்கள், 3 இலட்சம் ஆர்மீனியர்கள் மற்றும் 1 முதல் 1.50 இலட்சம் சிர்காசியர்கள் ஈரானுக்குக் கொண்டு வரப்பட்டனர். ஈரானிய சமூகத்தில் ஒரு புதிய அடுக்கின் அடித்தளத்தை முழுமைப்படுத்தினர். இது மற்றும் அப்பாசின் தனிநபர் ஆணைகளால் கிசில்பாசு முழுவதுமாக அமைப்பு ரீதியில் கலைக்கப்பட்டது ஆகியவற்றின் மூலம் அப்பாசு இறுதியாக கிசில்பாசு அதிகாரத்தை இடமாற்றம் செய்வதில் முழுமையாக வெற்றி கண்டார். கிசில்பாசுவுக்குப் பதிலாக காக்கேசிய குலாம்கள் நியமிக்கப்பட்டனர். இந்த புதிய காக்கேசிய ஆக்கக் கூறுகள் (*கில்மன்* / غِلْمَان / "*பணியாளர்கள்*") சியாவுக்கு மதம் மாறியதற்குப் பிறகு கிட்டத்தட்ட எப்போதுமே முழுமையான விசுவாசத்தை தங்களுக்கு கொடுக்கப்பட்ட பணியைப் பொறுத்து ஷாவை மட்டுமே சார்ந்திருந்தனர். கிசில்பாசுவிடமிருந்து இவ்வாறாக மாறுபட்டிருந்தனர். காக்கேசியர்களில் பிற பெரும்பாலானவர்கள் பேரரசில் கிடைக்கப் பெற்ற பிற அனைத்து சாத்தியமான செயல்பாடுகள் மற்றும் பதவிகளில் அமர்த்தப்பட்டனர். மேலும், அந்தப்புரம், வழக்கமான இராணுவம், கைவினைஞர்கள், விவசாயிகள் போன்றவர்களாக நியமிக்கப்பட்டனர். காக்கேசிய குடிமக்களைப் பெருமளவுக்கு பயன்படுத்திய இந்த அமைப்பானது கஜர் அரசமரபின் வீழ்ச்சி வரை தொடர்ந்து நீடித்திருந்தது.  
சபாவிய முடியரசர்களிலேயே மிகச் சிறந்தவரான பேரரசர் அப்பாசு (1587–1629) 1587-ஆம் ஆண்டு தனது 16-ஆம் வயதில் ஆட்சிக்கு வந்தார். முதலாம் அப்பாசு முதலில் உசுபெக் இனத்தவர்களுக்கு எதிராகச் சண்டையிட்டார். 1598-இல் ஹெறாத் மற்றும் மஸ்சாத் ஆகிய நகரங்களை மீண்டும் கைப்பற்றினார். உதுமானிய-சபாவியப் போரால் (1578-1590) இவருக்கு முன்னிருந்த ஆட்சியாளரான மொகம்மது கோதாபந்தாவால் இவை இழக்கப்பட்டிருந்தன. பிறகு அப்பாசு சபாவியரின் முதன்மையான எதிரிகளான உதுமானியர்களுக்கு எதிராகத் திரும்பினார். பகுதாது, கிழக்கு ஈராக்கு, காக்கேசிய மாகாணங்கள் மற்றும் அதைத் தாண்டிய பகுதிகள் ஆகியவற்றை மீண்டும் 1618 வாக்கில் மீண்டும் கைப்பற்றினார். 1616 மற்றும் 1618 க்கு இடையில் தனக்கு மிகுந்த விசுவாசமுடைய சார்சிய அடிபணிந்தவர்களான முதலாம் தெய்முரசு மற்றும் இரண்டாம் லுவார்சப் ஆகியோரின் கீழ்ப்படியாமையைத் தொடர்ந்து சார்சியாவில் இருந்த தனது நிலப்பரப்புகளில் ஒரு தண்டனை கொடுக்கும் படையெடுப்பை அப்பாசு நடத்தினார். ககேதி மற்றும் திபிலீசி ஆகிய பகுதிகளை அழிவுக்கு உட்படுத்தினார். 1.30 முதல் 2 இலட்சம் வரையிலான சார்சிய கைதிகளை முதன்மையான ஈரானுக்குப் பிடித்துச் சென்றார். ஐரோப்பாவுக்கான முதலாவது தூதுக்குழுவைத் தொடர்ந்து இராபர்ட் சிர்லே மற்றும் அவரது சகோதரர்களின் வருகையால் பெருமளவுக்கு மேம்படுத்தப்பட்டிருந்த இவரது புதிய இராணுவமானது மேலே குறிப்பிட்ட 1603-1618-ஆம் ஆண்டுப் போரில் சபாவியரின் முதன்மையான எதிரிகளான உதுமானியர்களுக்கு எதிரான போரில் அவர்களை நொறுக்கி வெற்றி பெற்றனர். இவரது இராணுவமானது வலிமையில் உதுமானியர்களை முந்தியது. பாரசீக வளைகுடாவில் ஆங்கிலேயக் கடற்படையின் உதவியுடன் பகுரைன் (1602) மற்றும் ஓர்முசுவிலிருந்து (1622) போர்த்துகேயரை வெளியேற்ற இவரது புதிய படையானது பயன்படுத்தப்பட்டது.  
இவர் இடச்சுக் கிழக்கிந்திய நிறுவனத்துடன் வணிகத் தொடர்புகளை விரிவாக்கினார். ஐரோப்பிய அரச குடும்பங்களுடன் ஒரு விரிவான தொடர்புகளை நிறுவினார். இந்த உறவு முறைகளானவை முதலாம் இசுமாயிலால் ஆப்சுபர்க்கு-பாரசீகக் கூட்டணி மூலம் முன்னர் தொடங்கி வைக்கப்பட்டிருந்தன. இவ்வாறாக இராணுவ வலிமைக்காக கிசில்பாசைச் சார்ந்திருப்பதை முதலாம் அப்பாசால் உடைக்க முடிந்தது. எனவே, மையப்படுத்தப்பட்ட கட்டுப்பாட்டை அவரால் பெற முடிந்தது. சபாவிய அரசமரபானது ஷா முதலாம் இசுமாயிலின் காலத்தின் போதே ஏற்கனவே தன்னைத் தானே நிறுவிக் கொண்டிருந்தது. ஆனால், முதலாம் அப்பாசுக்குக் கீழ் இதன் முதன்மையான எதிரியான உதுமானியப் பேரரசுடன் சேர்த்து உலகின் ஒரு முதன்மையான சக்தியாக இது உண்மையிலேயே உருவானது. உதுமானியப் பேரரசுக்கு எதிராக சமமான அளவுக்கு இப்பேரரசால் போட்டியிட முடிந்தது. ஈரானில் சுற்றுலாத் துறையை ஊக்குவிப்பதையும் கூட இப்பேரரசு தொடங்கியது. இவர்களின் ஆட்சிக் காலத்தின் போது பாரசீகக் கட்டடக் கலையானது மீண்டும் செழித்தோங்கியது. பல ஈரானிய நகரங்களில் பல புதிய நினைவுச் சின்னங்கள் கட்டப்படுவதை இவர்களது ஆட்சிக் காலமானது கண்டது. இதில் இசுபகான் மிகக் குறிப்பிடத்தக்க எடுத்துக்காட்டாக உள்ளது.  
ஷா முதலாம் அப்பாசு, ஷா முதலாம் இசுமாயில், ஷா முதலாம் தமஸ்ப் மற்றும் ஷா இரண்டாம் அப்பாசு ஆகியோரைத் தவிர்த்து சபாவிய ஆட்சியாளர்களில் பலர் திறன் வாய்ந்தவர்களாக இல்லை. தங்களது மாது, மது மற்றும் பிற கழிப்புச் செயல்பாடுகளில் பொதுவாக அதிக ஆர்வமுடையவர்களாக இருந்தனர். 1666-இல் இரண்டாம் அப்பாசின் ஆட்சிக் காலம் முடிவுக்கு வந்ததானது சபாவிய அரசமரபு முடிவுக்கு வந்ததின் தொடக்கத்தைக் குறித்தது. வருவாய் வீழ்ச்சியடைந்தது மற்றும் இராணுவ அச்சுறுத்தல்கள் இருந்த போதிலும் பிந்தைய ஷாக்களில் பலர் ஆடம்பர வாழ்க்கை முறைகளைப் பின்பற்றினர். குறிப்பாக, ஷா சொல்தான் கொசைன் (1694–1722) மதுவுக்கான தனது விருப்பம் மற்றும் அரசை நிர்வகிப்பதில் ஈடுபாடற்ற தன்மை ஆகியவற்றிற்காக அறியப்படுகிறார்.  
வீழ்ச்சியடைந்து கொண்டிருந்த நாடானது இதன் எல்லைப் புறங்களில் தொடர்ச்சியாக ஊடுருவல்களுக்கு உள்ளானது. இறுதியாக கல்சி பசுதூன் தலைவரான மிர் வைசு கான் காந்தாரத்தில் ஒரு கிளர்ச்சியைத் தொடங்கினார். அப்பகுதியின் ஈரானிய சார்சிய ஆளுநரான குர்கின் கானின் கீழான சபாவிய இராணுவத்தைத் தோற்கடித்தார். 1722-இல் அண்டை நாடான உருசியப் பேரரசின் மன்னரான முதலாம் பேதுரு உருசிய-பாரசீகப் போரைத் (1722-1723) தொடங்கினார். தெர்பெந்து, சகி, பக்கூ, ஆனால் மேலும் கிலான், மாசாந்தரான் மற்றும் அசுதிராபாத் உள்ளிட்ட ஈரானின் காக்கேசியா நிலப்பரப்புகளில் பலவற்றைக் கைப்பற்றினார். இந்த அமைதியின்மைக்கு நடுவில் அதே 1722-ஆம் ஆண்டு மிர் வைசுவின் மகனான மகுமூதுவால் தலைமை தாங்கப்பட்ட ஓர் ஆப்கான் இராணுவமானது கிழக்கு ஈரான் வழியாக அணி வகுத்து வந்தது. இசுபகானை முற்றுகையிட்டுக் கைப்பற்றியது. மகுமூது பாரசீகத்தின் 'ஷாவாக' தன்னைத் தானே அறிவித்துக் கொண்டார். இடைப்பட்ட வேளையில், பாரசீகத்தின் ஏகாதிபத்திய எதிரிகளான உதுமானியர்களும், உருசியர்களும் இந்நாட்டின் அமைதியின்மையைத் தங்களுக்கு மேற்கொண்ட நிலப்பரப்புகளைக் கைப்பற்றிக் கொள்ள தக்க தருணமாகப் பயன்படுத்திக் கொண்டனர். இந்த நிகழ்வுகளின் காரணமாக சபாவிய அரசமரபானது ஆற்றல் வாய்ந்த முறையில் முடிவுக்குக் கொண்டு வரப்பட்டது. 1724-இல் கான்சுடாண்டினோபிள் ஒப்பந்தத்திற்கு ஏற்றவாறு உதுமானியர்களும், உருசியர்களும் ஈரானில் புதிதாக தங்களால் வெல்லப்பட்ட நிலப்பரப்புகளைத் தங்களுக்குள் பிரித்துக் கொள்ள ஒப்புக் கொண்டனர்.