மங்கோலியர்களைப் பற்றி நல்லவிதமாக எழுதாத ஜூஸ்ஜனி கூட மங்கோலிய இராணுவத்தின் கடும் கட்டுப்பாடுகளை ஒத்துக்கொள்கிறார். அவரது கூற்றுப்படி "தரையில் கிடைக்கும் குதிரை சாட்டை தன் சொந்த சாட்டையாக இல்லாத பட்சத்தில் அதை வீரர்கள் எடுக்கக் கூடாது. பொய் சொல்லவோ, திருடவோ கூடாது". சாதாரண மங்கோலிய வீரனின் குணமானது பண்டைய கால மனிதர்களைப் போல நேர்மை மற்றும் எளிமை ஆகும் என்று சாவோ காங் குறிப்பிட்டுள்ளார். இடி இடிக்கும் சத்தம் கேட்டால் மங்கோலிய வீரர்கள் பயப்படுவார்கள். காதைப் பொத்திக் கொண்டு உடலை சுருட்டியவாறு தரையில் படுத்துக் கொள்வார்கள். போருக்குச் செல்லும்போது தங்கள் பைகள், உடைகள், பணம், பொருட்கள் மற்றும் பிறவற்றை பாதுகாப்பதற்காக தங்கள் மனைவிகள் மற்றும் குழந்தைகளை தங்களுடன் அழைத்துச் செல்வார்கள். தற்போது நடு ஆசியாவில் விளையாடப்படும் இறந்த ஆட்டின் உடலை வைத்து விளையாடும் போலோ விளையாட்டை விளையாடும் பழக்கம் மங்கோலியர்களிடம் இருந்தது. அவர்கள் உணவுக்குச் சுவையூட்டப் பயன்படுத்திய ஒரே பொருள் உப்பு மட்டும் தான். பொய் கூறுபவர்களுக்கு மரண தண்டனை கொடுக்கப்பட்டது. வெல்லப்பட்ட இடங்களில் உள்ள வீடுகளில் உள்ள பொருட்களை எடுக்கும் முன் மங்கோலிய வீரன் அந்த வீட்டிற்கு முன் ஒரு அம்பைத் தரையில் குத்தி வைப்பான். அவனுக்குப் பின் அவ்வீட்டிற்குள் மற்ற மங்கோலிய வீரன் நுழையக்கூடாது. நுழைந்தால் நுழைந்தவனுக்கு மரண தண்டனை கொடுக்கப்படும். மங்கோலிய இராணுவத்தில் 15 அல்லது அதற்கு மேற்பட்ட வயதுடையவர்கள் போர்வீரர்களாக இருப்பர். மங்கோலிய இராணுவம் முழுவதும் குதிரைப்படை வீரர்களாலானது. மங்கோலிய இராணுவத்தில் காலாட்படை கிடையாது. இவர்கள் அம்பு நுனிக்கு எலும்புகளைப் பயன்படுத்தினர். இவர்களிடம் இரும்புப் பயன்பாடு இல்லை. ஆனால் மங்கோலியர்களை எதிர்த்துப் போர்புரிந்த சின் பேரரசு இரும்பையும், வெடி மருந்தையும் பயன்படுத்தியது. மங்கோலியர்களுக்கு இரும்பு கிடைக்கக் கூடாது என்பதற்காக தங்கள் எல்லைப்புற மாகாணங்களில் சமையல் பாத்திரங்களுக்குக் கூட இரும்பு பயன்படுத்துவதை சின் அரசமரபு தடை செய்திருந்தது. தங்கள் மீது ஒளிந்திருந்து திடீர்த் தாக்குதல் நடத்தப்படலாம் என்ற பயம் மங்கோலியர்களிடம் எப்போதுமே இருந்தது. அந்தி நேரத்திற்கு முன்னர் தங்கள் கூடாரத்தின் முன் நெருப்பை எரிய விடுவர். இதை "காட்சி நெருப்பு" என்றனர். இரவில் தங்கள் மீது தாக்குதல் நடப்பதைத் தவிர்க்க மற்றவர்கள் தங்களை பார்க்க முடியாத இடத்திற்கு இருட்டில் சென்றுவிடுவர். எனினும் காட்சி நெருப்பானது காலை வரை தொடர்ந்து எரிந்து கொண்டிருக்கும். இது எதிரிகளுக்கு மங்கோலியர்கள் கூடாரத்தில் தான் இருக்கின்றனர் என்ற தோற்றத்தை ஏற்படுத்தும். மங்கோலியர்களை இரவில் தாக்க முயற்சிப்பவர்கள் இதனால் இறுதியில் ஏமாந்து போவர். மங்கோலியர்கள் போர் செய்வதற்கு முன் மலை உச்சிக்குச் செல்வர். அங்கிருந்து போர் நடக்கப்போகும் நிலப்பரப்பை ஆய்வு செய்வர். போரில் எதிரிகள் குழப்பமடைந்தால் அச்சூழ்நிலையைப் பயன்படுத்திக் கொள்வர். தங்களது உத்திகள் தோல்வியடையும்போது எதிரிகளின் வியூகங்களை உடைப்பதற்காகக் கால்நடைகளை எதிரிப் படைகளுக்கு முன்னால் ஓட்டிவிடுவர் அல்லது காட்டுக் குதிரைகளை விரட்டிவிடுவர். மங்கோலியர்கள் தங்களது வீரர்களின் எண்ணிக்கை குறைவாக இருக்கும்போது மரக்கிளைகளைக் கொண்டு புழுதியைக் கிளப்புவர். இதனால் எதிரிகள் மங்கோலியர்கள் அதிக எண்ணிக்கையில் இருப்பதாகக் கருதுவர், அல்லது வாள் சண்டையிட்டுவிட்டுத் தோற்று ஓடுவர். தங்களது இராணுவப் பொருட்களை போட்டுவிட்டு ஓடுவர். எதிரிகளை நம்ப வைப்பார்கள். தங்கம் மற்றும் வெள்ளி போன்ற பொருட்களையும் போட்டுவிட்டு ஓடுவர். இதன் காரணமாக எதிரிகள் மங்கோலியர்களைத் துரத்துவர். தங்களைத் துரத்துபவர்களை மற்றொரு மங்கோலியப் படை ஓளிந்திருக்கும் இடத்திற்கு மங்கோலியர்கள் இவ்வாறாக வர வைப்பர். அப்படை துரத்தி வரும் எதிரிகளைத் தாக்கும். பண்டைய போர்முறையில் குறிப்பிடப்படாத உத்திகளை மங்கோலியர்கள் பின்பற்றினர். இவ்வாறாக வெற்றி பெற்ற பின்னர் மங்கோலியர்கள் யாரையும் தப்பிக்க விடமாட்டார்கள். கடைசி எதிரி கொல்லப்படும் வரை ஓயமாட்டார்கள். அதேநேரத்தில், மங்கோலியர்கள் தாங்கள் தோற்கடிக்கப்படும்போது நான்கு திசையிலும் சிதறி ஓடுவர். அவர்களைப் பிடிப்பது அவ்வளவு எளிதான காரியம் கிடையாது.  
ஜாக் வேதர்போர்டின் கூற்றுப்படி தோற்கடிக்கப்பட்டவர்களின் எண்ணிக்கை, இணைக்கப்பட்ட நாடுகளின் எண்ணிக்கை, அல்லது மொத்தப் பரப்பளவு என எதை எடுத்துக் கொண்டாலும் செங்கிஸ் கான் வரலாற்றில் வேறு எந்த மனிதனையும் விட இரு மடங்கு வென்றுள்ளார். 400 வருடங்களாக உரோமானியர்கள் கைப்பற்றியதைவிட அதிக நிலப்பகுதியையும், அதிக மக்களையும் இருபத்து ஐந்தே வருடங்களில் மங்கோலிய இராணுவம் கைப்பற்றியது. செங்கிஸ் கான் காலத்தில் மங்கோலியாவின் மொத்த மக்கட்தொகை வெறும் 7 இலட்சம் மட்டுமே. அந்த 7 இலட்சத்தில் இருந்து கிட்டத்தட்ட 1 இலட்சம் வீரர்களைத் தன் இராணுவத்தில் சேர்த்தார். போரில் வீரர்கள் மரணமடைந்தாலும் வெல்லப்பட்டதில் அவர்களுக்கு என்று ஒதுக்கப்பட்ட பொருட்களின் பங்கு குடும்பங்களைச் சென்றடைந்தது. மங்கோலியர்கள் பொதுவாகவே நல்ல வில்களை வைத்திருந்தபோதும், ஒவ்வொரு வீரனும் தன் வில்லிற்குப் பொறுப்பெற்றுக் கொண்டனர். ஒவ்வொரு வில்லின் தரமும் வெவ்வேறு அளவில் இருந்தது. அதேநேரம் அவர்கள் எதிர்த்துப் போர்புரிந்த நாகரிகங்களின் இராணுவங்கள் ஆயுதங்களை மொத்தமாகத் தயாரித்தன. செங்கிஸ் கானைப் பொறுத்தவரை விதிகளைப் பின்பற்றி போர்புரிபவர்களுக்கு வெற்றி கிடைப்பதில்லை. விதிகளை உருவாக்கி அதை மற்றவர்களைப் பின்பற்ற வைப்பவர்களுக்குத் தான் வெற்றி கிடைக்கும் என்று அறிந்திருந்தார். செங்கிஸ் கான் முகலி, செபே மற்றும் சுபுதை உள்ளிட்ட அவரது தளபதிகள் மேல் முழுமையான நம்பிக்கை வைத்திருந்தார். அவர்களை நெருக்கமான ஆலோசகர்களாகக் கருதினர். நெருங்கிய குடும்ப உறுப்பினர்களுக்குக் கொடுக்கப்பட்ட அதே சலுகைகளை அவர்களுக்கும் கொடுத்தார். நெருங்கிய குடும்ப உறுப்பினர்கள் மேல் வைத்த நம்பிக்கையை அவர்கள் மேலும் வைத்தார். மங்கோலியப் பேரரசின் தலைநகரமான கரகோரத்தில் இருந்து தொலைவில் அவர்கள் போர் புரியும்போது முடிவுகள் எடுக்க அவர்களுக்கு முழு சுதந்திரம் அளித்து இருந்தார். செங்கிஸ் கான் மத்திய ஆசியாவில் போர்புரிந்தபோது சின் வம்சத்துக்கு எதிரான மங்கோலியப் படைகளுக்குத் தலைமை தாங்கும் பொறுப்பு முகலி என்ற ஒரு நம்பகமான இராணுவ அதிகாரியிடம் வழங்கப்பட்டது. சுபுதை மற்றும் செபே, காக்கேசியா மற்றும் கீவ உருசியா மேல் புகழ்பெற்ற குதிரைப்படைப் படையெடுப்பு எடுக்க அனுமதிக்கப்பட்டனர். இது அவர்கள் தங்கள் சொந்த முயற்சியில் ககான் முன்வைத்த ஒரு யோசனையாகும். செங்கிஸ் கான் கட்டளைத் தீர்மானங்களை எடுப்பதில் தனது தளபதிகளுக்கு ஒரு தன்னாட்சி உரிமையை வழங்கிய அதே நேரத்தில் அவர்களிடமிருந்து நிகரில்லா விசுவாசத்தையும் எதிர்பார்த்தார்.  
செங்கிஸ் கானுக்கு விதிகளை மீறுவது பிடிக்காது. சரணடைந்தவர்களை மங்கோலியர்கள் எதுவும் செய்ய மாட்டார்கள். ஒரு முறை சரணடைந்த ஒரு நகரை அவரது மருமகன் ஒருவர் கொள்ளையடித்தார். இதனால் கோபம் கொண்ட செங்கிஸ் கான் அவரைத் தளபதி பொறுப்பிலிருந்து நீக்கி சாதாரண படைவீரனாக்கினார். அடுத்த போரில் படையின் முதல் ஆளாகச் செல்லுமாறு கட்டளையிட்டார். ஆனால் போர் முடிவில் அந்த மருமகன் உயிரோடு திரும்பவில்லை.  
மங்கோலியப் படையானது முற்றுகைப் போரிலும் சிறந்து விளங்கியது. தாக்குதலுக்குட்பட்ட நகரங்களுக்கு செல்லும் அனைத்து பொருட்கள், நீர் மற்றும் உணவு போன்றவை முடக்கப்பட்டன. ஆறுகள் அவற்றின் பாதையிலிருந்து நகரங்களுக்குள் திருப்பிவிடப்பட்டன. எதிரிக் கைதிகள் மங்கோலிய இராணுவத்திற்கு முன்னால் கேடயமாகப் பயன்படுத்தப்பட்டனர். புதிய யோசனைகள், நுட்பங்கள் மற்றும் கருவிகள் ஆகியவற்றை வெல்லப்பட்ட மக்களிடமிருந்து பெற்றனர். முக்கியமாக முஸ்லிம் மற்றும் சீன முற்றுகை இயந்திரங்கள் மற்றும் பொறியாளர்கள் நகரங்களைக் கைப்பற்றுவதில் மங்கோலியக் குதிரைப்படைக்குத் துணை நின்றனர். மங்கோலிய இராணுவத்தின் மற்றொரு நிலையான தந்திரோபாயமானது தோல்வியடைந்து ஓடுவது போல் நடிப்பதாகும். இவை எதிரிப் படையின் அமைப்புக்களை உடைக்கப் பயன்பட்டன. இதன் மூலம் பெரும்பகுதி படையில் இருந்து சிறு படைகள் கவர்ந்திழுக்கப்பட்டன. அவர்கள் மங்கோலியர்களைத் துரத்திக் கொண்டு ஓடுவர். மங்கோலியர்கள் ஏற்கனவே ஓர் இடத்தில் தங்கள் படையை மறைத்து வைத்திருப்பர். துரத்தும் எதிரிகள் அவ்விடத்திற்குக் கொண்டுவரப்படுவர். பின் திடீர் தாக்குதல் நடத்தப்படும். எதிரிகள் கொல்லப்படுவர்.  
*யாம்* வழித்தடங்கள் தொலைதொடர்புக்கும், பொருட்களைக் கொண்டு செல்லவும் பேரரசு முழுவதும் ஏற்படுத்தப்பட்டன. இது முந்தைய சீன மாதிரிகளைத் தழுவி ஏற்படுத்தப்பட்டது. இராணுவப் புலனாய்வு மற்றும் அதிகாரப்பூர்வ தகவல்தொடர்புகளைச் சேகரிப்பதற்காக விரைவாகச் செயல்பட செங்கிஸ் கான் இவ்வழித்தடங்கள் மேல் சிறப்பு கவனம் செலுத்தினார். இதற்காக சாம்ராச்சியம் முழுவதும் யாம் வழி நிலையங்கள் நிறுவப்பட்டன.