முதலாவதாக கண்டறியப்பட்ட டைநைட்ரசன் அணைவுச் சேர்மம் அருகிலுள்ள படத்தில் காட்டப்பட்டுள்ள [Ru(NH3)5(N2)]2+ அணைவுச் சேர்மம் ஆகும். இதைத் தொடர்ந்து பல அணைவுச் சேர்மங்கள் கண்டறியப்பட்டன. இந்த அணைவுச் சேர்மங்களில் உள்ள நைட்ரசன் மூலக்கூறு குறைந்தபட்சம் ஒரு தனி இணை எலக்ட்ரான் சோடியையாவது மைய்ய உலோக நேர்மின் அயனிக்கு கொடையளிக்கிறது. நைட்ரசனேசில் உள்ள உலோகங்களுடன் N2 எவ்வாறு பிணைந்துள்ளது என்றும் ஏபர் செயல்முறையில் எவ்வாறு வினையூக்கியாகிறது என்றும் விவரிக்கப்படுகிறது. இச்செயல்முறைகளில் டைநைட்ரசனின் பங்களிப்பு உயிரியலிலும் உர உற்பத்தியிலும் மிகவும் முக்கியத்துவம் வாய்ந்ததாக கருதப்படுகிறது .  
ஐந்து வெவ்வேறு வழிகளில் உலோகங்களுடன் டைநைட்ரசன் ஒருங்கிணைகிறது. M←N≡N (η1) மற்றும் M←N≡N→M (μ, பிசு-η1) என்று முடியும் வழிகள் நன்கு வரையறுக்கப்பட்டவையாகும். இவ்வழிகளில் நைட்ரசன் அணுக்களின் மேலுள்ள தனி இணை எலக்ட்ரான்கள் உலோக நேர்மின் அயனிக்குக் கொடையளிக்கப்படுகின்றன. முற்றிலும் வரையறுக்கப்படாத வழிகளில் முப்பினைப்பில் இருந்து தனி இணை எலக்ட்ரான்கள் கொடையளிக்கப்படுகின்றன. இரண்டு உலோக நேர்மின் அயனிகளுடன் (μ, பிசு-η2) பாலம் அமைக்கும் ஈனிக்கு அல்லது ஒரேயொரு (η2) க்கு கொடையளித்த்து ஒருங்கிணைதல் என்பன மற்ற இரண்டு வழிகளாகும். பாலம் அமைக்கும் ஈனியாக மூன்று ஒருங்கிணைப்புகள் பங்கேற்பது தனித்துவம் பெற்ற ஐந்தாவது வழியாகும். இவ்வழிமுறையில் அனைத்து எலக்ட்ரான் இணைகளும் முப்பிணைப்பில் இருந்தே கொடையளிக்கப்படுகின்றன(μ3-N2). சில அணைவுச் சேர்மங்களில் பலமுனை N2 ஈனிகளும், சில அணைவுச் சேர்மங்களில் N2 வெவ்வேறு வழிகளால் பிணைக்கப்பட்டும் காணப்படுவதுண்டு. ஏனெனில் கார்பனோராக்சைடுடனும் (CO) அசிட்டிலீனுடனும் (C2H2) நைட்ரசன் ஒத்த எலக்ட்ரான் எண்ணிக்கையுடையதாக உள்ளது. மேலும்,கார்பனோராக்சைடைக் காட்டிலும் N2 ஒரு பலவீனமான σ- வழங்கி மற்றும் π- ஏற்பி என்றாலும் டைநைட்ரசன் அணைவுச் சேர்மங்களில் பிணைப்பு கார்பனைல் சேர்மங்களின் அணைவுடன் நெருங்கிய கூட்டணியைக் கொண்டுள்ளது. σ கொடையளிப்பது M–N பிணைப்பு உருவாக்கத்தை அணுமதிப்பதில் மிகமுக்கியமான ஒரு காரணியாகக் கருதப்படுகிறது. π- க்கு கொடையளிப்பது N–N பிணைப்பை பலவீனமாக்கும். பக்க (η2) கொடையளித்தலை விட இறுதி (η1) கொடையளித்தல் எளிமையாக நிறைவேற்றப்படுகிறது
:3 Ca + N<sub>2</sub> → Ca<sub>3</sub>N<sub>2</sub>
:3 Mg + 2 NH<sub>3</sub> → Mg<sub>3</sub>N<sub>2</sub> + 3 H<sub>2</sub> (at 900&nbsp;°C)
:3 Zn(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub> → Zn<sub>3</sub>N<sub>2</sub> + 4 NH<sub>3</sub>.  
இச்செயல்முறை பல்வேறு வழிமுறைகளில் நடைபெறுகிறது. கார உலோகங்களும் காரமண் உலோகங்களும் மிகுந்த அயனிப்பண்புடைய நைட்ரைடுகளாகும். Li3N (Na, K, Rb, மற்றும் Cs தனிமங்களளும் M3N2 (M = Be, Mg, Ca, Sr, Ba) நிலையான நைட்ரைடுகளாக உருவாவதில்லை. மின்சுமை பகிர்வு நிறைவடையவில்லை என்றாலும் இவை N3− எதிமின் அயனியின் உப்புகளாகக் கருதப்படுகின்றன. எனினும், கார உலோக அசைடுகளும் KN3 யும் நேரியல் N3− எதிமின் அயனியின் உப்புகள் Sr(N3)2 மற்றும் Ba(N3)2 என்பது நன்கறிந்ததே ஆகும். அயனிப்பண்பு குறைந்த தொகுதி 11 முதல் 16 வரையிலான உலோகங்களின் அசைடுகள் சிக்கலான கட்டமைப்பைக் கொண்டுள்ளன. சிறு அதிர்ச்சிகளும் அவற்றை உடனடியாக வெடிக்கச் செய்கின்றன ]]  
நைட்ரசன் சேர்மமான அமோனியா (NH3) தொழில்ரீதியாக மிக முக்கியமான சேர்மம் ஆகும் வேறு சேர்மங்களைக் காட்டிலும் பெரிய அளவில் இச்சேர்மம் தயாரிக்கப்படுகிறது. ஏனெனில், அமோனியா உணவு மற்றும் உரங்களுக்கு வினையூக்கியாகவும் உலக உயிரினங்களின் சத்துணவில் குறிப்பிடத்தக்க பங்களிப்பையும் அளிக்கிறது. ஒரு நிறமற்ற கார வாயுவான இது காரச் சுவையைக் கொண்டுள்ளது. அமோனியாவின் கட்டமைப்பில் ஐதரசன் பிணைப்பு இருப்பதால். உயர் உருகுநிலை (−78 °செல்சியசு), உயர் கொதிநிலை (−33 °செல்சியசு) போன்ற குறிப்பிடத்தக்க சில விளைவுகளுக்கு உட்படுகிறது. ஒரு திரவமாக அமோனியா நல்லதொரு கரைப்பானாக விளங்குகிறது. குறைந்த பாகுத்தன்மை மற்றும் குறைந்த மின் கடத்து திறன் கொண்டு உயர் மின்கடத்தாப் பொருள் மாறிலி மதிப்பைக் கொண்டுள்ளது. நீரைவிட அடர்த்தி குறைவானதாக அமோனியா காணப்படுகிறது. எனினும், அமோனியாவிலுள்ள ஐதரசன் பிணைப்பு தண்ணீரிலுள்ள ஐதரசன் பிணைப்பைக் காட்டிலும் வலிமை குறைந்தது ஆகும். ஏனெனில் ஆக்சிசனுடன் ஒப்பிடும்போது நைட்ரசனின் எலக்ட்ரான் எதிர்மின் தன்மை குறைவாகும். மேலும், அமோனியாவில் ஒரேயொரு தனி இணை எலக்ட்ரான்கள் மட்டுமே உள்ளது. நீரில் இரண்டு தனி இனை எலக்ட்ரான்கள் உண்டு. நீர்த்த கரைசலில் அமோனியா வலிமை குறைந்த காரமாகச் (காடித்தன்மை எண் 4.74) செயல்படுகிறது. இதனுடைய இணை அமிலம் அமோனியம் ஆகும். மிகவும் வலிமை குறைந்த ஓர் அமிலமாகவும் அமோனியாவினால் செயலாற்ற முடியும். அமிலமாக ஒரு புரோட்டானை இழந்து அமைடு எதிர்மின் அயனியை உருவாக்குகிறது. இதனால் தண்ணிரைப் போலவே இதுவும் தன்பிரிகை அடைந்து அமோனியம் மற்றும் அமைடுகளை உருவாக்குகிறது. அமோனியா காற்றில் எரிந்து நைட்ரசன் வாயுவையும், புளோரினில் எரிந்து பசுமஞ்சள் நிறத்திலான நைட்ரசன் டிரைபுளோரைடையும் கொடுக்கிறது. பிற அலோகங்களுடன் அமோனியாவின் வினை சிக்கல்கள் நிறைந்ததாகும். எனினும் பல கலப்பு விளைபொருட்கள் உருவாகின்றன. உலோகங்களுடன் சேர்த்து அமோனியாவை சூடுபடுத்தினால் நைட்ரைடுகள் உருவாகின்றன.  
இரட்டை நைட்ரசன் ஐதரைடுகள் மேலும் பல அறியப்பட்டுள்ளன. ஆனால் ஐதரசீனும் (N2H4) ஐதரசன் அசைடும் (NH2OH) அவற்றில் முக்கியமானவைகளாகும். நைட்ரசன் ஐதரைடாக இல்லாவிட்டாலும் ஐதராக்சிலமைன் (NH2OH) நைட்ரசன் ஐதரைடின் பண்புகளைப் பெற்றுள்ளது. இதன் கட்டமைப்பும் அமோனியாவையும் ஐதரசீனையும் ஒத்துள்ளது. ஐதரசீன் ஒரு புகையும் நிறமற்ற நீர்மம் ஆகும். அமோனியாவின் மணம் கொண்ட இது இயற்பியல் பண்புகளில் நீரை ஒத்துள்ளது. (உருகுநிலை 2.0 ° செல்சியசு, கொதிநிலை 113.5 ° செல்சியசு, அடர்த்தி 1.00 கி•செ.மீ−3). வெப்பங்கொள் சேர்மமாக இருந்த போதிலும், இயக்கவியலின்படி நிலைப்புத்தன்மை கொண்டிருக்கிறது. காற்றில் விரைவாகவும் முற்றிலுமாகவும் எரிந்து வெப்ப உமிழ்வினை மூலம் நைட்ரசனையும் நீராவியையும் கொடுக்கிறது. பயனுள்ள ஒடுக்கும் முகவராகவும் அமோனியாவை விட பலவீனமான காரமாகவும் ஐதரசீன் பயன்படுத்தப்படுகிறது..
ஊன்பசை அல்லது பசையின் முன்னிலையில் அமோனியாவுடன் கார சோடியம் ஐப்போகுளோரைடை வினைபுரியச் செய்து பொதுவாக ஐதரசீன் தயாரிக்கப்படுகிறது:
:NH<sub>3</sub> + OCl<sup>−</sup> → NH<sub>2</sub>Cl + OH<sup>−</sup>
:NH<sub>2</sub>Cl + NH<sub>3</sub> → + Cl<sup>−</sup> (slow)
: + OH<sup>−</sup> → N<sub>2</sub>H<sub>4</sub> + H<sub>2</sub>O (fast).  
Cu2+ போன்ற உலோக அயனிகளை நீக்கும் என்பதால் ஊன்பசை சேர்க்கப்படுகிறது. Cu2+ உலோக அயனி வினையூக்கியாகச் செயல்பட்டு ஐதரசீனை சிதைக்கிறது, குளோரமீனுடன் (NH2Cl) வினைபுரிந்து அமோனியம் குளோரைடையும் நைட்ரசனையும் உற்பத்தி செய்கிறது.  
1890 ஆம் ஆண்டு நீரிய ஐதரசீனை நைட்ரசு அமிலம் மூலமாக ஆக்சிசனேற்றம் செய்து முதன்முதலில் ஐதரசன் அசைடு தயாரிக்கப்பட்டது. இது வெடிக்கும் தன்மை கொண்ட சேர்மமாகும். நீர்த்த நிலையில் கூட இச்சேர்மம் அபாயகரமானது. தாங்க முடியாத எரிச்சலூட்டும் மணமும் கொல்லும் நச்சுத்தன்மையும் இதன் குணங்களாகும். அசைடு எதிர்மின் அயனியின் இணை அமிலமாக கருதப்படும் ஐதரசன் அசைடு, ஐதரோ ஆலிக் அமிலத்துடன் ஒப்புமை கொண்டுள்ளது .  
நைட்ரசன் டிரைகுளோரைடு (NCl3) என்பது ஒரு அடர்த்தியான, ஆவியாகக்கூடிய, ஒரு வெடிக்கும் திரவமாகும், இதன் இயற்பியற் பண்புகள் கார்பன் டெட்ராகுளோரைடு|கார்பன் டெட்ராகுளோரைடின்]] பண்புகளை ஒத்திருக்கிறது. இவ்விரண்டுக்கும் இடையிலான ஒரே ஒரு வித்தியாசம் NCl3 சேர்மமானது நீர் மூலம் எளிமையாக நீராற்பகுக்கப்படுகிறது. ஆனால் CCl4 நீராற்பகுக்கப்பு அடைவதில்லை. பியர்ரி இலூயிசு டியுலாங்கு என்பவரால் இது முதலில் தொகுக்கப்பட்டது. இவ்வினையின்போது இச்சேர்மத்தின் வெடிக்கும் இயல்பால் டியுலாங்கு தன்னுடைய மூன்று விரல்களையும் ஒரு கண்ணையும் இழந்தார். நீர்த்தநிலை வாயுவாக இதுவொரு அபாயமற்ற சேர்மம் ஆகும். வெளுப்பானாகவும் நுண்ணுயிரகற்றியாகவும் இதைப் பயன்படுத்துகிறார்கள். நைட்ரசன் முப்புரோமைடு முதலில் 1975 இல் ஆழ்ந்த சிவப்பு நிறத்தில் வெப்பநிலை உணரியாக ஆவியாகும் திண்மமாக கண்டறியப்பட்டது. −100 °செல்சியசு வெப்பநிலையில் கூட இது வெடிக்கும் இயல்புடையது ஆகும். நிலைப்புத்தன்மையற்ற நைட்ரசன் டிரை அயோடைடு 1990 இல் கண்டறியப்பட்டது. சிறகு, காற்றோட்டம், ஆல்பா துகள்கள் போன்ற சிறு அதிர்ச்சிகளையும் உணரவல்ல ஓர் உணரியான, அமோனியாவுடனான இதன் கூட்டுப்பொருள் முன்னரே அறியப்பட்டது. இக்காரணத்தால் மந்திர வேதியியல் என்ற நோக்கத்தில், சிலசமயங்களில் சிறிதளவு நைட்ரசன் டிரை அயோடைடு பள்ளிகளின் வகுப்பறைகளில் தயாரிக்கப்படுவதுண்டு .