1967 ஆம் ஆண்டின் *நியூ காத்தலிக் என்சைக்ளோபீடியா* விலுள்ள வால்டர் ஜே. ஓங்ஸ்சின் "மனித நேயம்" கட்டுரை மறுமலர்ச்சி மனித நேயத்தின் மீதான ஒரு நன்கு தகவலடங்கிய ஆய்வினைக் கொடுக்கிறது. அது தன்னை விரிவாக நடுக்கால அறிவார்ந்த தர்க்க மற்றும் பேச்சு மொழியை விரும்பாததை விவரித்துள்ளது. மேலும் அதற்கு பதிலாக பழைய லத்தீன் பாணி மற்றும் இலக்கணத்தை, மொழி நூலை மற்றும் சொல்லாட்சிக் கலைகளை கற்க விரும்பயது. (ஓங்க்ஸ்சின் *ஃபைத் அண்ட் காண்டெக்ஸ்ட்* டின் மறு அச்சு(Scholars Press, 1999; 4: 69-91.))  
பழமையான சொல்லாட்சிக் கலையில் மறு பிறப்பு ஆர்வமுடைய ஒரு செல்வாக்கு மிகுந்த நபர் ஈராஸ்முஸ் ஆவார் (1466-1536). அவரது 1512 ஆம் ஆண்டு படைப்பான, *டெ டுப்ளிசி கோப்பியா வெர்போரம் எஃப் ரீரன்* ( *Copia: Foundations of the Abundant Style* ஆகவும் அறியப்பட்டது) பரவலாக பதிப்பிக்கப்பட்டது (அது ஐரோப்பா முழுதும் 150 பதிப்புக்களுக்கு அதிகமாகப் போனது) மற்றும் அப்பாடப்பிரிவில் அடிப்படை பள்ளி நூல்களில் ஒன்றாக ஆனது. பழமையானவற்றின் உன்னதமான படைப்புகளை விட அதன் சொல்லாட்சிகலையின் மீதான நடத்துவிதம் குறை முழுமையுடையது. ஆனால் மரபார்ந்த *ரெஸ்-வெர்பா* (பொருள் மற்றும் வடிவம்) நடத்தயை: அதன் பேச்சுத் திறனை, மானவர்கள் எவ்வாறு திட்டங்களையும் சொல்லணிகளையும் பயன்படுத்த வேண்டுமென்று முதல் புத்தகம் ஆராய்கிறது; இரண்டாம் புத்தகம் கண்டுபிடிப்புக்களை கொண்டிருக்கிறது. மாற்றத்தின் ஏராளமானவற்றின் மீது அதிகமான குறிப்பு உள்ளது (*கோபியா* என்றால் "ஏராளமான" அல்லது "செழிப்பான" கோபியஸ் அல்லது கார்ன்கோபியாவில் உள்ளது போல்), ஆக இரு புத்தகங்களும் அதிகபட்ச வேறுபாட்டை பேச்சில் அறிமுகப்படுத்தும் வழியில் கவனம் குவிக்கிறது. ஒரு உதாரணத்திற்கு, *டி கோபியா* வின் ஒரு பிரிவில், ஈராஸ்முஸ் "*செம்பர், டும் விவம், டுய் மெமெரினோ* எனும் வரியை இருநூறு வேற்றுமைகளில் அளிக்கிறார். அவரது மற்றொரு நூலில், அதிக பட்ச பிரபலமான தி பிரஸ் ஆஃப் ஃபோலி கூடவும் கணிசமான செல்வாக்கினை சொல்லாட்சிக் கலையின் போதனையின் மீது 16 ஆம் நூற்றாண்டில் கொண்டிருந்தது. அதன் தரம் பற்றிய உரையாடல்கள் குறிப்பாக பைத்தியம் போன்றதின் மீதானது எலிசிபெத்தியன் இலக்கணப் பள்ளிகளில் விரிவான ஒரு வகையான பயிற்சியை பிரபல்மாக்கியது, பின்னர் அது பயனற்ற பொருள்களை புகழ்ந்து எழுதும் கலை எனப்பட்டது, அது மாணவர்களை பயனற்ற்வை மீது புகழ்படிக்கும் பாராக்களை இயற்ற தேவைப்படுத்தியது.  
ஜூவான் லூயிஸ் வைவ்ஸ் (1492-1540) கூட இங்கிலாந்தில் சொல்லாட்சிக் கலைப் படிப்பினை வடிவாக்க உதவினார். ஒரு ஸ்பானிய நாட்டவரான அவர் 1523 ஆம் ஆண்டு ஆக்ஸ்போர்ட்டில் சொல்லாட்சிக் கலையில் விரிவுறையாளராக மத குரு வோல்சேயினால் நியமிக்கப்பட்டார். மெரியின் போதனையாளர்களில் ஒருவராக எட்டாம் ஹென்றியினால் பொறுப்பளிக்கப்பட்டார். வைவ்ஸ் எட்டாம் ஹென்றி அராகான்னின் காத்ரீனை மணமுறிவு செய்தப்போது விரும்பத்தகாதவர்களில் சேர்ந்தார் மேலும் 1528 ஆம் ஆண்டு இங்கிலாந்தை விட்டு வெளியேறினார். அவரது நன்கறியப்பட்டப் புத்தகம் கல்வியியைப் பற்றியது, *டி டிசிப்பிளின்ஸ் * எனும் அது 1531 ஆம் ஆண்டு பதிப்பிக்கப்பட்டது, மேலும் அவரது சொல்லாட்சிக் கலை மீதான படைப்புக்கள் *Rhetoricae, sive De Ratione Dicendi, Libri Tres * (1533), *De Consultatione * (1533), மற்றும் கடிதம் எழுதுதலின் சொல்லாட்சிக் கலையான *De Conscribendis Epistolas * (1536) ஆகியவற்றைக் கொண்டது.  
பல ஆங்கில எழுத்தாளர்கள் ஈராஸ்முஸ் மற்றும் வைவ்ஸ் ஆகியோரது படைப்புக்களுக்கு அவர்களது பள்ளிகளில் வெளிக்காட்டப்பட்டனர் (அதேப் போல உன்னதமான சொல்லாட்சிக் கலைஞர்கள்) அது லத்தீனில் (ஆங்கிலத்தில் அல்ல) நடத்தப்பட்டது மேலும் பலமுறை கிரேக்கத்தின் சில படிப்புகளில் உள்ளடக்கப்பட்டது, மேலும் சொல்லாட்சிக் கலை மீது கணிசமான முக்கியத்துவத்தைக் வைத்தது. See, for example, T.W. Baldwin's *William Shakspere's Small Latine and Lesse Greeke* , 2 vols. (இல்லினாய்ஸ் பல்கலை அச்சகம், 1944).  
1500களின் மத்திய காலம் பன்மொழி சொல்லாட்சிக் கலைகளின் எழுச்சியைக் கண்டது - உன்னதமான மொழிகளைக் காட்டிலும் ஆங்கிலத்தில் எழுதப்பட்டவை மிகுந்திருந்தன. ஆங்கிலத்தில் படைப்புக்களை தழுவது மெதுவாக நடைபெற்றது, இருப்பினும் லத்தீன் மற்றும் கிரேக்கத்தின் வலுவான கீழையியலின் காரணமாக நிகழ்ந்தது. லியானோர்ட் காக்ஸ்சின் *தி ஆர்ட் ஆர் கிராஃபே ஆஃப் ரெட்டொரிக்கே* (சிர்க்கா. 1524-1530; இரண்டாம் பதிப்பு 1532 ஆம் ஆண்டில் பதிப்பிக்கப்பட்டது) மட்டுமே ஆங்கிலத்தில் எழுதப்பட்ட முந்தைய சொல்லாட்சிக் கலை மீதான நூலாக கருதப்பட்டது. அது பெரும் பகுதியில், ஒரு பிலிப் மெலாஞ்டன்னின் படைப்பின் மொழியாக்கமாகும். வெற்றிகரமான முற்காலத்திய நூல் தாமஸ் வில்சன்னின் *தி ஆர்ட்டெ ஆஃப் ரெட்டோரிகே* (1553), அது சொல்லாட்சிக் கலையின் மீதான நடவடிக்கையை அளிக்கிறது. ஒரு உதாரணத்திற்கு வில்சன் சொல்லாட்சிக் கலையின் ஐந்து விதிகளை அளிக்கிறார் (கண்டுபிடிப்பு, வெளியிடுதல், பேச்சுத் திறன், நினைவுத் திறன் மற்றும் உச்சரித்தல் அல்லது ஆக்டியோ). இதரப் படைப்புக்களில் உள்ளிட்டவை ஆஞ்செல் டேவின் *The English Secretorie* (1586, 1592), ஜார்ஜ் புட்டனம்மின் *The Arte of English Poesie* (1589), and ரிச்சர்ட் ரெயின்ஹோல்ட்டின் *Foundacion of Rhetorike* (1563).  
இதே காலகட்டத்தில், ஓர் இயக்கம் துவக்கப்பட்டு பிரொட்டஸ்டண்ட்டு மற்றும் குறிப்பாக தூய்மை வட்டாரங்களின் பள்ளி பாடத்திட்டத்தின் அமைப்பை மாற்றத்துவங்கியது சொல்லாட்சிக் கலையின் மையத்தை இழக்கச் செய்வதில் வழிவிட்டது. ஒரு பிரெஞ்சு அறிஞர், பியரெ டெ லா ராமே, லத்தீனில் பீட்ருஸ் ராமுஸ்(1515-1572) அவர் கண்ட முக்கலையின் மாறாநிலையுடைய அதிக அகன்றத் தன்மையில் அதிருப்தியடைந்தவர், புதிய பாடத்திட்டத்தை பரிந்துரைத்தார். அவரது திட்ட அம்சங்களில் பொதுவான தலைப்புக்களில் அடங்கிய சொல்லாட்சிக் கலையின் ஐந்து சொல்லாட்சிக் கலைக் கூறுகள் இருக்கவில்லை. மாற்றாக, கண்டுபிடிப்பு மற்றும் ஏற்பாடு பேச்சு வழக்கின் தலைப்பின் கீழ் தனித்து விடப்பட்டது; அதேப்போல பாணி, வெளிக்காட்டல் மற்றும் நினைவு ஆகியவை சொல்லாட்சிக் கலையின் கீழ் நிலைத்தது. காண்க வால்டர் ஜே. ஓங், *ராமுஸ், மெத்தட், அண்ட் தி டீகே ஆஃப் டயலாக்: பிரம் தி ஆர்ட் ஆஃப் டிஸ்கோர்ஸ் டு தி ஆர்ட் ஆஃப் ரீசன்* (ஹார்வர்ட் பல்கலை அச்சகம், 1958, மறு பதிப்பு சிகாகோ பல்கலை அச்சகம் 2004, அட்ரியான் ஜான்ஸ்சின் புதிய முன்னுரையுடன்). ராமுஸ், பொருத்தமாய் ஓர்பால் புணர்ச்சி மற்றும் நாத்திகத்தன்மைக்கு தவறுதலாய் கற்பிக்கப்பட்டார், பிரெஞ்சு மதப் போர்களின் போது தியாகியானார். அவரது போதனைகள், கத்தோலிக்கத்திற்கு பகையானவராக காணப்பட்டது பிரான்ஸ்சில் குறைந்தக் காலமே வாழ்ந்தது ஆனால் நெதர்லாந்து, ஜெர்மனி மற்றும் இங்கிலாந்தில் வளமான களத்தினைக் கண்டது.  
ராமுசின் பிரஞ்சு ஆதராவளர்களில் ஒருவரான ஆடோமாருஸ் டாலேயூஸ் (ஓமர் டாலோன்) அவடது சொல்லாட்சிக் கலையான , Institutiones Oratoriae ஐ 1544 ஆம் ஆண்டு பதிப்பித்தார். இந்தப் படைப்பு சொல்லட்சிக் கலையை எளிமையாகக் கொடுத்து அதன் முக்கியத்துவத்தை பாணி நடத்தையை வலியுறுத்தியது அது ஜான் பிரின்ஸ்லேவின் (1612) *Ludus literarius; or The Grammar Schoole* இல் "சிறந்த பள்ளிகளில் பெரும்பாலும் பயன்பட்டது" என்று கூறியது. பல பிற ராமிய சொல்லாட்சிக் கலைகள் அடுத்த அரை-நூற்றாண்டிலும், 1600 ஆம் ஆண்டுகளிலும் பின்பற்றப்பட்டது, அவர்களின் அணுகுமுறை சொல்லாட்சிக் கலையை பிரோடொஸ்டண்ட் மற்றும் குறிப்பாக தூய்மை வாத வட்டாரங்களில் கற்பிக்கும் முதன்மை வழியாக ஆனது. காண்க வால்டர் ஜே ஓங், *ராமுஸ் அண்ட் டாலோன் இன்வெண்டரி* (ஹார்வார்ட் பல்கலை அச்சகம், 1958);, *Philosophy and ஜோசப்.எஸ். ப்ரீட்மேன் பிலாசபி அண்ட் தி ஆர்ட் ஈரோப், 1500-1700: டீச்சிங் அண்ட் டெக்ஸ்ட்ச் அட் ஸ்கூல்ஸ் அண்ட் யுனிவெர்சிட்டீஸ்* (ஆஷ்கேட், 1999). ஜான் மில்டன் (1608–1674) ராமுவின் படைப்பை அடிப்படையாகக் கொண்டு லத்தீன் மொழியில் தர்க்க அல்லது பேச்சு மொழி நூலை எழுதினார். அது ஆங்கிலத்தில் வால்டேர் ஜே. ஓங் மற்றும் சார்லஸ் ஜே. எர்மாடிங்கரால் {1தி கம்பீளீட் ஒர்க்ஸ் ஆஃப் ஜான் மில்டன்{/1} (யேல் பல்கலை அச்சகம், 1982; 8: 206-407), அதில் ஓங்கின் நீண்ட அறிமுகமிருந்தது(144-205). அறிமுகம் ஓங்கின் *ஃபெயித் அண்ட் காண்டெக்ஸ்ட்* (ஸ்காலர்ஸ் அச்சகம், 1999; 4: 111-41) மறு பதிப்பு செய்யப்பட்டது.