நைட்ரோசில் ஆலைடுகள் (XNO) மற்றும் நைட்ரைல் ஆலைடுகள் (XNO2) என்ற இரண்டு வரிசைகளில் நைட்ரசன் ஆக்சோஆலைடுகள் அறியப்படுகின்றன. நைட்ரசு ஆக்சைடை நேரடியாக ஆலசனேற்றம் செய்வதன் மூலம் வினைத்திறன் மிக்க நைட்ரோசில் ஆலைடுகளை தயாரிக்கிறார்கள். நைட்ரோசில் புளோரைடு (NOF) நிறமற்றதாகவும் ஒரு தீவிர புளோரினேற்றும் முகவராகவும் காணப்படுகிறது. நைட்ரோசில் குளோரைடும் (NOCl) இதே பண்புகளைக் கொண்டு ஒரு கரைப்பானாகப் பயன்படுத்தப்படுகிறது. நைட்ரோசில் புரோமைடு (NOBr) சிவப்பு நிறத்திலுள்ள ஒரு சேர்மமாகும். நைட்ரைல் ஆலைடுகளின் வேதியியல் வினைகள் யாவும் ஒரே மாதிரியானவையாகும். நைட்ரைல் புளோரைடும் (FNO2), நைட்ரைல் குளோரைடும் ClNO2) வினைத்திறன் மிக்க வாயுக்களாகவும் தீவிர ஆலசனேற்ற முகவர்களாகவும் உள்ளன , மற்றும் N(NO2)3 (டிரைநைட்ரமைடு) . முதலிய ஒன்பது வகையான மூலக்கூற்று ஆக்சைடுகளாக நைட்ரசன் உருவாகிறது. வெப்பவியல் ரீதியாக இவை அனைத்தும் நிலைப்புத்தன்மை அற்றவையாக உள்ளன. சாத்தியமுள்ளதாக அறியப்படும் ஆக்சாடெட்ரசோல் என்ற அரோமாட்டிக் வளைய ஆக்சைடு (N4O) இதுவரையில் தயாரிக்கப்படவில்லை. அமோனியாவை ஒரு வினையூக்கியின் முன்னிலையில் ஆக்சிசனேற்றம் செய்தால் நைட்ரிக் ஆக்சைடு உருவாகிறது. இணைகாந்த வளிமமான இச்சேர்மம் நிறமற்றும் வெப்பவியல் ரீதியாக நிலைத்தன்மை அற்றும் காணப்படுகிறது. 1100–1200 ° செல்சியசு வெப்பநிலையில் நைட்ரசன் மற்றும் ஆக்சிசனாக இச்சேர்மம் சிதைவடைகிறது. நைட்ரசனில் உள்ளது போலவே பிணைப்பு இருந்தாலும் ஒரு கூடுதல் எலக்ட்ரான் π* பிணைப்பெதிர் ஆர்பிட்டாலுடன் இணைகிறது. இதனால் பிணைப்பு நிலை தோராயமாக 2.5 குறைகிறது.  
நீல டைநைட்ரசன் டிரையாக்சைடு (N2O3) திண்மநிலையில் மட்டுமே கிடைக்கிறது. ஏனெனில் இதனுடைய உருகு நிலைக்கு மேலான வெப்பநிலைகளில் உடனடியாகச் பிரிகை அடைந்து நைட்ரிக் ஆக்சைடு, நைட்ரசன் டை ஆக்சைடு (NO2) மற்றும் டைநைட்ரசன் டெட்ராக்சைடு (N2O4) ஆகியவற்றைக் கொடுக்கிறது. நைட்ரசன் டை ஆக்சைடு மற்றும் டைநைட்ரசன் டெட்ராக்சைடு இரண்டுக்கும் இடையே நிலவும் சமநிலை காரணமாக இவற்றை தனித்தனியே ஆய்வு செய்வது கடினமாகும். சிலநேரங்களில் டைநைட்ரசன் டெட்ராக்சைடு சேர்மம் ஓர் ஊடகத்தில் உயர் மின்கடத்தா மாறிலி அளவுடன் சமமற்ற பிளவு வினையினால் நைட்ரசோனியம் மற்றும் நைட்ரேட்டுகளைக் கொடுக்கிறது. விரும்பத்தகாத கார மணத்துடன் பழுப்பு நிறங்கொண்டு அரிக்கும் பண்பு கொண்ட வளிமமாக நைட்ரசன் டையாக்சைடு காணப்படுகிறது. உலர் உலோக நைட்ரேட்டை சிதைவு வினைக்கு உட்படுத்துவதன் மூலம் இவ்விரண்டு சேர்மங்களையும் எளிமையாகத் தயாரிக்க முடியும். இரண்டும் தண்ணீருட வினைபுரிந்து நைட்ரிக் அமிலத்தைக் கொடுக்கின்றன. நீரற்ற உலோக நைட்ரேட்டுகளையும் நைட்ரேட்டோ அணைவுச் சேர்மங்களையும் தயாரிப்பதற்கு டைநைட்ரசன் டெட்ராக்சைடு மிகவும் பயனுள்ளதாக உள்ளது. 1950 களில் அமெரிக்கா மற்றும் உருசியாவில் பல இராக்கெட்டுகளுக்கான ஆக்சிசனேற்றியாக தேர்வு செய்யப்பட்டு சேமித்து வைக்கபட்டது. ஏனெனில் அறை வெப்பநிலையில் இது நீர்மமாகக் காணப்படுகிறது. உடனடி தீப்பற்று எரிபொருளான இதை ஐதரசீனுடன் சேர்த்து இராக்கெட் எரிபொருளாக சேமிக்க இயலும்  
:ArNH<sub>2</sub> + HNO<sub>2</sub> → [ArNN]Cl + 2 H<sub>2</sub>O.  
நைட்ரைட்டு ஒரு பொதுவான ஈனியாகும். இது ஐந்து வகையான ஒருங்கிணைவுகளைக் கொடுக்கிறது. நைட்ரசனில் இருந்து பிணைக்கப்படும் நைட்ரோ ஒருங்கினைப்பு, ஆக்சிசனில் இருந்து பிணைக்கப்படும் நைட்ரிட்டோ ஒருங்கிணைப்பு இரண்டும் மிகப்பொதுவானவையாகும். நைட்ரோ-நைட்ரிட்டோ மாற்றியமும் பொதுவானதாகும். இங்கு நைட்ரிட்டோ வடிவம் வழக்கமாக நிலைப்புத்தன்மை குறைவானதாகும் . ஒரு வேதிப்பொருளில் உள்ள நைட்ரசனின் அளவை யோகன் குசுதாவ் உருவாக்கிய ஒரு முறையில் கணடறியலாம் . உட்கரு அமிலங்களிலும், புரதங்களிலும், அமினோ அமிலங்களிலும் அடினோசின் முப்பாசுப்பேட்டிலும் நைட்ரசன் முக்கியப்பகுதிப் பொருளாக காணப்படுகிறது .  
நைட்ரசன் சேர்மங்கள் தொடர்ந்து வளிமண்டலத்திற்கும் உயிரினங்களுக்கும் இடையில் பரிமாறிக்கொள்ளப்படுகின்றன. வளி மண்டலத்தில் உள்ள நைட்ரசனை தாவரங்கள் பயன்படுத்திக் கொள்ளும் வகையில் அதாவது அமோனியாவாக முதலில் நிலை நிறுத்தப்படவேண்டும். மின்னல் போன்ற இயற்கைச் செயல்முறைகளால் நைட்ரசன் ஆக்சைடுகள் உருவாக்கப்பட்டு சிறிதளவு நைட்ரசன் நிலைநிறுத்தப்படுகிறது. ஆனால் பெரும்பாலான நைட்ரசன், நைட்ரோசனேசுகள் எனப்படும் நொதிகளின் உதவியுடன் நிலைநிறுத்தும் பாக்டீரியாக்களால் நிலைநிறுத்தப்படுகின்றன. நிலைநிறுத்தப்பட்ட அமோனியாவை தாவரங்கள் எடுத்துக் கொண்டவுடன் அவை புரோட்டீன் தயாரிப்பில் ஈடுபடுகின்றன. இத்தாவரங்களை உண்ணும் விலங்குகளில் இவை செரிக்கப்பட்டு நைட்ரசன் கொண்ட கழிவுகளாக வெளியேற்றப்படுகின்றன. இறுதியாக இவ்வுயிரினங்களும் மடிந்து மண்னில் புதைந்து சிதைவடைகின்றன. பாக்டீரியாக்களாலும் வளிமண்டல ஆக்சிசனேற்ற வினைகளாலும் இவற்றிலிருந்து நைட்ரசன் நீக்கவினை நிகழ்கிறது. நைட்ரசன் மீண்டும் வளிமண்டலத்தில் விடப்படுகிறது.
ஏபர் செயல்முறை மூலம் தொழில்துறையில் நைட்ரசன் நிலைப்படுத்தப்படுகிறது. பெரும்பாலும் இந்நைட்ரசன் உரமாக பயன்படுத்தப்படுகிறது. தூயநீரில் சேரும் நைட்ரசன் தாங்கிய கழிவுப்பொருட்களால் ஆக்சிசன் குறைபாடு தோன்றி உயர் உயிரினங்கள் இறக்கின்றன. நைட்ரசன் நீக்கத்தின் போது உருவாகும் நைட்ரசு ஆக்சைடு வளிமண்டல ஓசோன் அடுக்குகளைத் தாக்குகிறது . விலங்கினங்களில் அமினோ அமிலங்களில் இருந்து வருவிக்கப்படும் தனி உறுப்பு நைட்ரிக் ஆக்சைடு சுழற்சியை முறைப்படுத்தும் ஒரு முக்கியமான மூலக்கூறு ஆகும் .  
நைட்ரிக் ஆக்சைடு தண்ணீருடன் புரியும் விரைவு வினை விலங்குகளில் வளர்சிதை மாற்ற நைட்ரைட்டை உற்பத்தி செய்வதில் முடிகிறது.  
புரோட்டீன்களில் உள்ள நைட்ரசன் விலங்குளில் நிகழும் வளர்சிதை மாற்றத்தால், பொதுவாக, யூரியாவாக வெளியேறுகிறது. அதே நேரத்தில் நியூக்ளிக் அமிலங்கள் விலங்கு வளர்சிதை மாற்றத்தில் யூரியா மற்றும் யூரிக் அமிலமாக வெளியேறுகின்றன. விலங்குகளின் மாமிச சிதைவின் குணாதிசயமான துர்நாற்றம், புட்ரோரெசின் மற்றும் காடவெரைன் போன்ற நீண்ட சங்கிலி, நைட்ரசனைக் கொண்ட அமீன்கள் உற்பத்தி செய்யப்படுவதால் உண்டாகிறது, இந்நீண்ட சங்கிலி அமீன்கள் முறையே ஆர்னிதைன் மற்றும் லைசின் போன்ற அமினோ அமிலங்கள் சிதைவதால் விளைகின்றன .