Location: JALALABAD, FAZILKA, PUNJAB (1/2025)
Sector: AGRICULTURE | Category: Cereals | Crop: Wheat
Query type: Fertilizer Use and Availability
Question: information about Nano DAP spray in Wheat?
Answer: ਇਫਕੋ ਨੈਨੋ-ਡੀਏਪੀ (ਡਾਈ-ਅਮੋਨੀਅਮ ਫਾਸਫੇਟ) ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਖਾਦ ਸਹਿਕਾਰੀ ਲਿਮਿਟੇਡ (IFCO) ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਇੱਕ ਨੈਨੋ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਧਾਰਤ ਖੇਤੀ-ਇਨਪੁਟ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ (N) ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ (P2O5) ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਫਾਰਮੂਲੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ (8.0% N) ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ (16.0% P2O5) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਦਾਣੇਦਾਰ ਥੈਲੇ ਵਿੱਚ 18% ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ 46% ਫਾਸਫੋਰਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ (ਤਰਲ) ਦੇ ਸਤਹੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਇਤਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਕਣ ਦਾ ਆਕਾਰ 100 ਨੈਨੋਮੀਟਰ (ਐਨਐਮ) ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸਨੂੰ ਬੀਜ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਸਟੋਮਾਟਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਖੁੱਲਣ ਦੁਆਰਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਦੇ ਨੈਨੋ ਕਲੱਸਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਾਇਓ-ਪੌਲੀਮਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੈਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬੀਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਵਧੇਰੇ ਕਲੋਰੋਫਿਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਬਿਹਤਰ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਫਸਲ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਸਟੀਕ ਅਤੇ ਟਾਰਗੇਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।


ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਹਦਾਇਤਾਂ:-
ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਗੈਰ-ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੈ, ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ; ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਪਰ ਫਸਲਾਂ 'ਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਫੇਸ ਮਾਸਕ ਅਤੇ ਦਸਤਾਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੁੱਕੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰੋ। ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ।
ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਤਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾਓ
ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਛਿੜਕਾਅ ਲਈ ਫਲੈਟ ਪੱਖਾ ਜਾਂ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਨੋਜ਼ਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਤ੍ਰੇਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰੋ
ਜੇਕਰ ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਦੇ ਛਿੜਕਾਅ ਦੇ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ (ਤਰਲ) ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਇਓਸਟੀਮੂਲੈਂਟਸ, ਹੋਰ ਨੈਨੋ ਖਾਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੈਨੋ ਯੂਰੀਆ, 100% ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਜਾਰ ਟੈਸਟ’ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਵਧੀਆ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ 2 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਫਸਲਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ:-
ਬੀਜ ਦਾ ਇਲਾਜ- 3-5 ਮਿ.ਲੀ. ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਬੀਜ
ਜੜ੍ਹ/ਕੰਦ/ਸੈੱਟ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ- 3-5 ਮਿ.ਲੀ. ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ
ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸਪਰੇਅ - ਪੱਤੇ ਦੀ ਚੰਗੀ ਅਵਸਥਾ (ਜੜੀ/ਟਹਿਣੀ) 'ਤੇ 2-4 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ / ਦੇਰ ਨਾਲ ਟਿਲਰਿੰਗ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਦੂਜੀ ਸਪਰੇਅ ਕਰੋ।

ਟਿੱਪਣੀ
1. ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਬੋਤਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕੈਪ = 25 ਮਿ.ਲੀ
2. ਲੋੜੀਂਦੇ ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ (ਤਰਲ) ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਫਸਲ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਬੀਜ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਬੀਜ ਦੀ ਦਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।

ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ (ਤਰਲ) @ 250 ਮਿਲੀਲੀਟਰ - 500 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦੀ ਸਪਰੇਅ ਕਰੋ। ਛਿੜਕਾਅ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸਪਰੇਅ ਦੀ ਕਿਸਮ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਪਰੇਅਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਤਰਲ ਦੀ ਆਮ ਲੋੜ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ:
ਨੈਪਸੈਕ ਸਪਰੇਅਰ: 2-3 ਕੈਪਸ (50-75 ਮਿ.ਲੀ.) ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਤਰਲ ਪ੍ਰਤੀ 15-16 ਲਿਟਰ ਟੈਂਕ; 8-10 ਟੈਂਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1 ਏਕੜ ਫਸਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਬੂਮ / ਪਾਵਰ ਸਪਰੇਅਰ: 3-4 ਕੈਪਸ (75-100 ਮਿ.ਲੀ.) ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਪ੍ਰਤੀ 20-25 ਲਿਟਰ ਟੈਂਕ; 4-6 ਟੈਂਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1 ਏਕੜ ਫਸਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਡਰੋਨ: 1 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ 250-500 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਨੈਨੋ ਡੀਏਪੀ ਤਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਟੈਂਕ 10-20 ਲਿਟਰ ਵਾਲੀਅਮ।


ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਸੁਮੇਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੈਨੋ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਸੋਜ਼ਬੈਂਟਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਰਵਾਇਤੀ ਖਾਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਲੀਚਿੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।


ਨੈਨੋ ਖਾਦਾਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਲੀਚਿੰਗ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੈਨੋ ਖਾਦ ਅਬਾਇਓਟਿਕ ਤਣਾਅ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਨੁਕਸਾਨ ਲਾਗਤ ਹੈ.