Location: KHERA, FATEHGARH SAHIB, PUNJAB (7/2025)
Sector: AGRICULTURE | Category: Cereals | Crop: Paddy (Dhan)
Query type: Weed Management
Question: Information regarding weed control in paddy?
Answer: ਝੋਨੇ ਦੀ ਨਰਸਰੀ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ: ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਨਰਸਰੀ ਵਿੱਚ ਸਵੈਂਕ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਾਲਾਨਾ ਘਾਹ ਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਨਾਂ ਨੂੰ ਬੀਜ ਛਾਂਟਣ ਤੋਂ 7 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ 1200 ਮਿ.ਲੀ. ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਬੂਟਾਕਲੋਰ 50 ਈ.ਸੀ. ਨੂੰ 60 ਕਿਲੋ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜਾਂ 500 ਮਿ.ਲੀ. ਸੋਫਿਟ 37.5 ਈ.ਸੀ. (ਪ੍ਰੀਟੀਲਾਕਲੋਰ + ਸੇਫ਼ਨਰ ਰੈਡੀਮਿਕਸ) ਨੂੰ ਰੇਤ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਜੋਂ, ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ 3 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ 100 ਮਿ.ਲੀ. ਨੋਮੀਨੀ ਗੋਲਡ/ਤਾਰਕ/ਵਾਸ਼ ਆਊਟ/ਮਾਚੋ 10 ਐਸ.ਸੀ. (ਬਿਸਪੀਰੀਬੈਕ) ਨੂੰ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ 15-20 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ 150 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਪਰੇਅ ਵਜੋਂ ਪਾ ਕੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਰੋਪੇ ਗਏ ਝੋਨੇ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ:
ਪੈਡੀ ਵੀਡਰ ਨਾਲ ਇੰਟਰਕਲਚਰ, ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਰਨ ਤੋਂ 15 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇੱਕ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਬਾਅਦ। ਜਿੱਥੇ ਪੈਡੀ ਵੀਡਰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉੱਥੇ ਹੱਥੀਂ ਵੀਡਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਰਸਾਇਣਕ ਨਦੀਨਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ: ਨਦੀਨਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਨਦੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
1. ਉੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਉੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਦੀਨਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ: ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਉੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਦੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਵੈਂਕ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਨਾਂ ਦਾ ਦਰਮਿਆਨਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
i. ਉੱਭਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ (ਟਰਾਂਪਲਾਂਟ ਕਰਨ ਤੋਂ 2 ਤੋਂ 3 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ): ਕੋਈ ਵੀ ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਚੇਟ/ਡੇਲਕਲੋਰ/ਰਸਾਇਆਂਕਲੋਰ/ਐਕਸਾਕਲੋਰ/ਪੰਚ/ਹਿਲਟਾਕਲੋਰ/ਥੰਡਰ/ਟੀਅਰ/ਕੈਪਕਲੋਰ/ਟ੍ਰੈਪ/ਮਿਲਕਲੋਰ/ਨਰਮਦਾਕਲੋਰ/ਫਾਈਕਲੋਰ/ਐਰੋਕਲੋਰ/ਮੈਗਾਕਲੋਰ/ਬਿਊਟਾਕਲੋਰਸਨਬੀਮ /ਮਾਰਕਲੋਰ/ਪੈਕਲੋਰ/ਬੈਨਵੀਡ/ਬਿਊਟਾਸਿਡ/ਜੈਬੂਟਾਕਲੋਰ 50 ਈਸੀ (ਬਿਊਟਾਕਲੋਰ) @ 1200 ਐਮਐਲ ਜਾਂ ਫਾਸਟ-ਮਿਕਸ 50 ਈਡਬਲਯੂ (ਬਿਊਟਾਕਲੋਰ) @ 1200 ਐਮਐਲ ਜਾਂ ਅਰੋਜ਼ਿਨ 18 ਈਸੀ (ਐਨੀਲੋਫੋਸ) @ 850 ਐਮਐਲ ਜਾਂ ਅਰੋਜ਼ਿਨ/ਐਨੀਲੋਗਾਰਡ/ਲਿਬਰਾ/ਕੰਟਰੋਲ ਐਚ-30 /ਪੇਸਟੋਐਨੀਲੋਫੋਸ/ਮਾਰਕਨਿਲ/ਜੈਫੋਸ/ਹੈਰਾਗਰੋ-ਐਨੀਲੋਫੋਸ/ਪੈਡੀਗਾਰਡ 30 ਈਸੀ (ਐਨੀਲੋਫੋਸ) @ 500 ਐਮਐਲ ਜਾਂ ਸਟੌਪ 30 ਈਸੀ (ਪੈਂਡੀਮੇਥਾਲਿਨ) @ 1000 ML ਤੋਂ 1200 Ml ਜਾਂ Rifit/Eraze/Markpretila/Reveng/Mif Pretila/Sokusai 50 EC (pretilachlor) @ 600 ML ਜਾਂ Rifit Plus 37 EW (pretilachlor) @ 750 ML ਜਾਂ Sathi 10 WP (pyrazosulfuron ethyl) @ 60 g ਨੂੰ 60 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਰੇਤ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ 2 ਤੋਂ 3 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕ ਸਵੈਂਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਨਾਂ ਦਾ ਦਰਮਿਆਨਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ii. ਜਲਦੀ ਉੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਟਰਾਂਪਲਾਂਟ ਕਰਨ ਤੋਂ 10-12 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ): 150 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 10-12 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 40 ਮਿ.ਲੀ. ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ 240 ਐਸ.ਸੀ. (ਪੇਨੋਕਸਸੁਲਮ) ਦਾ ਸਪਰੇਅ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿਣਾ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕੀਤੇ ਚੌਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਦੇ ਨਦੀਨਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵੈਂਕ, ਪੈਡੀ ਮੋਥਾ ਅਤੇ ਚੌੜੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨਦੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਪਰੇਅ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਸਿੰਚਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
2. ਨਦੀਨਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ (ਰੋਪਣ ਤੋਂ 20-25 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ): ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਦੀਨਾਂ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਦੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੋਮੀਨੀ ਗੋਲਡ/ਵਾਸ਼ ਆਊਟ/ਮਾਚੋ/ਤਾਰਕ 10 ਐਸਸੀ (ਬਿਸਪੀਰੀਬੈਕ ਸੋਡੀਅਮ) @ 100 ਮਿ.ਲੀ. ਸਵੈਂਕ ਅਤੇ ਪੈਡੀ ਮੋਥਾਸ ਲਈ ਜਾਂ ਰਾਈਸਟਾਰ 6.7 ਈਸੀ (ਫੇਨੋਕਸਾਪਰੋਪ-ਪੀ-ਈਥਾਈਲ) @ 400 ਮਿ.ਲੀ. ਚੀਨੀ ਘਾਸ ਜਾਂ ਕਾਂਕੀ ਲਈ ਜਾਂ ਰਾਈਸਟਾਰ 6.7 ਈਸੀ (ਫੇਨੋਕਸਾਪਰੋਪ-ਪੀ-ਈਥਾਈਲ) @ 30 ਗ੍ਰਾਮ ਪੈਡੀ ਮੋਥਾਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਡਲੀਫ ਨਦੀਨ (ਘ੍ਰਿਲਾ, ਸੰਨੀ ਆਦਿ) ਜਾਂ ਸਨਰਾਈਸ 15 ਡਬਲਯੂਜੀ (ਐਥੋਕਸੀਸਲਫੂਰੋਨ) @ 50 ਗ੍ਰਾਮ ਪੈਡੀ ਮੋਥਾਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਡਲੀਫ ਨਦੀਨ (ਘ੍ਰਿਲਾ, ਸੰਨੀ ਆਦਿ) ਜਾਂ ਲੋਂਡੈਕਸ 60 ਡੀਐਫ (ਬੈਂਸਲਫੂਰੋਨ ਮਿਥਾਈਲ) @ 40 ਗ੍ਰਾਮ ਪੈਡੀ ਮੋਥਾਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਡਲੀਫ ਨਦੀਨ (ਘ੍ਰਿਲਾ, ਸੰਨੀ ਆਦਿ) ਜਾਂ ਝੋਨੇ ਦੇ ਮੋਥਾ, ਗੰਡੀ ਵਾਲਾ ਮੋਥਾ, ਚੌੜੇ ਪੱਤੇ ਵਾਲੇ ਨਦੀਨਾਂ ਲਈ ਐਲਮਿਕਸ 20 ਡਬਲਯੂ ਪੀ (ਮੈਟਸਲਫੂਰੋਨ ਮਿਥਾਈਲ 10% + ਕਲੋਰੀਮੂਰੋਨ ਈਥਾਈਲ 10%) @ 8 ਗ੍ਰਾਮ ਜਾਂ ਸਵੈਂਕ, ਝੋਨੇ ਦੇ ਮੋਥਾ (ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਮੋਥਾ, ਡੋਡੀਅਨ ਵਾਲਾ ਮੋਥਾ, ਘੁਈਨ), ਚੌੜੇ ਪੱਤੇ ਵਾਲੇ ਨਦੀਨਾਂ ਲਈ ਨੋਵਿਕਸਿਡ 3.25 ਓ ਡੀ (ਫਲੋਰਪਾਈਰਾਕਸੀਫੇਨ-ਬੈਂਜ਼ਾਈਲ 1.31% + ਪੇਨੋਕਸੁਲਮ 2.1%) @ 500 ਐਮ ਐਲ ਜਾਂ ਸਵੈਂਕ, ਝੋਨੇ ਦੇ ਮੋਥਾ, ਗੰਡੀ ਵਾਲਾ ਮੋਥਾ, ਚੌੜੇ ਪੱਤੇ ਵਾਲੇ ਨਦੀਨਾਂ ਲਈ ਏਕੇਤਸੂ 43 ਡਬਲਯੂ ਜੀ (ਬਿਸਪੀਰੀਬੈਕ ਸੋਡੀਅਮ 38% + ਕਲੋਰੀਮੂਰੋਨ ਈਥਾਈਲ 2.5% + ਮੈਟਸਲਫੂਰੋਨ ਮਿਥਾਈਲ 2.5%) @ 40 ਗ੍ਰਾਮ, ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟਿੰਗ ਤੋਂ 20-25 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 150 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੋਲ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਨਦੀਨ ਦੇ ਪੌਦੇ 2-4 ਪੱਤੇ ਵਾਲੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਦੀਨਨਾਸ਼ਕ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਸਿੰਚਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।