Location: PATRAN, PATIALA, PUNJAB (7/2025)
Sector: AGRICULTURE | Category: Cereals | Crop: Paddy (Dhan)
Query type: 	Plant Protection	
Question: Information regarding bakanae/foot rot/fusarium blight disease in paddy?

Answer: 
ਝੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬਕਾਣੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ (ਪੈਰ ਸੜਨ) ਦਾ ਕੋਈ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਤ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁੱਟ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿਓ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਡੂੰਘੇ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਦੱਬ ਦਿਓ ਅਤੇ ਫਿਰ 500 ਗ੍ਰਾਮ ਕਾਰਬੈਂਡਾਜ਼ਿਮ ਦਵਾਈ ਨੂੰ 200 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੋਲ ਕੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰੋ। ..
* ਸਿਹਤਮੰਦ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਬੀਜ ਇਲਾਜ।
* ਬੀਜ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ, 10 ਗ੍ਰਾਮ ਕਾਰਬੈਂਡਾਜ਼ਿਮ (ਬਾਵਿਸਟਿਨ) ਜਾਂ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਐਮੀਸਨ ਜਾਂ 2.5 ਗ੍ਰਾਮ ਪੋਸੋਮਾਈਸਿਨ ਜਾਂ 1 ਗ੍ਰਾਮ ਸਟ੍ਰੈਪਟੋਸਾਈਕਲੀਨ ਨੂੰ 10 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੋਲੋ ਅਤੇ 10 ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਨੂੰ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਭਿਓ ਦਿਓ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੋਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬੀਜ ਕੱਢ ਕੇ ਇੱਕ ਠੋਸ ਫਰਸ਼ ਜਾਂ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਗਿੱਲੀ ਬੋਰੀ ਨਾਲ 24 ਤੋਂ 36 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਢੱਕ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਕੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲਾ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਉਗ ਆ ਸਕੇ।
* ਝੋਨੇ ਦੇ ਰਜਬਾਹੇ ਨੂੰ ਪੁੱਟਣ ਤੋਂ 7 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਾਰਬੈਂਡਾਜ਼ਿਮ ਨੂੰ 1 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਰੇਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ ਅਤੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਓ। ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਪਨੀਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਜ ਨੂੰ ਕਾਰਬੈਂਡਾਜ਼ਿਮ ਨਾਲ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
* ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਉਖਾੜ ਦਿਓ।
* ਰੋਗੀ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਨਾ ਕਰੋ।
* ਖੇਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਿਮਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰੋ।
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਬੀਜ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਕਰਮਿਤ ਪੌਦੇ ਹਲਕੇ ਪੀਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੌਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਕਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਪੌਦੇ ਆਮ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇਠਲੇ ਨੋਡਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਸਾਹਸੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇਠਲੇ ਪਰਤਾਂ 'ਤੇ ਉੱਲੀ ਦਾ ਗੁਲਾਬੀ ਵਾਧਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਓ:
• ਬਿਮਾਰੀ ਮੁਕਤ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ
• ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰੋ।
• ਨਰਸਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਕਰਮਿਤ ਪੌਦੇ ਕੱਢੋ ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰੋ।