# เจอรีด
เจอรีด (หรือ jerreed, jerid, หรือ jerrid) คือกีฬาทีมขี่ม้าที่เล่นกลางแจ้งแบบดั้งเดิมของตุรกี ซึ่งวัตถุประสงค์คือการทำคะแนนโดยการขว้างหอกไม้ทื่อไปยังนักขี่ม้าของทีมตรงข้าม กีฬานี้เล่นโดยกลุ่มชนเตอร์กิกในเอเชียกลางและถือเป็นเกมกีฬาที่สำคัญและพิธีกรรม โดยถูกนำเข้าสูอนาโตเลียในช่วงการอพยพไปทางตะวันตกในช่วงต้นศตวรรษที่ 11

 ประวัติ  
thumb|right|250px|ทหารม้าออตโตมันกำลังฝึกซ้อมที่เมืองเจรีด,  ม้าเป็นสัตว์ที่สำคัญและมีความศักดิ์สิทธิ์สำหรับชาวเติร์กที่ใช้ชีวิตแบบชนเผ่านักล่าเร่ร่อนในทุ่งหญ้าของเอเชียกลาง ชาวเติร์กเกิด เติบโต อาศัยอยู่ ต่อสู้ และเสียชีวิตบนหลังม้า ดังนั้นเจอรีดจึงกลายเป็นเกมกีฬาและพิธีกรรมที่สำคัญที่สุดของชาวเติร์ก คำว่า "เจอรีด" เองเป็นคำภาษาอาหรับ (جريد) ที่หมายถึงหอกหรือต้นไม้ที่ทำจากใบปาล์มที่ปอกเปลือก

เจอรีดเข้ามาสู่อนาโตเลียกับชาวเติร์กเมื่อพวกเขาอพยพในปี 1071 จากบ้านเกิดในเอเชียกลาง ต่อมาในศตวรรษที่ 16 ชาวออตโตมันได้ยอมรับเจอรีดเป็นเกมสงคราม และเริ่มแพร่หลายตั้งแต่นั้น ในช่วงเวลาสงบ เจอรีดถูกเล่นเพื่อพัฒนาทักษะการโจมตีและการป้องกันของหน่วยม้า และในระหว่างการรบเพื่อกระตุ้นความกระตือรือร้นของพวกเขาสำหรับการต่อสู้ บางพระสันตปาปาจักรวรรดิออตโตมัน มีชื่อเสียงว่าเป็นนักเล่นเจอรีด และพระสันตปาปาในสมัยแรก ๆ เช่น สุลต่านบาเยซิดที่ 1 (1389–1402) และ สุลต่านเมห์เหม็ดที่ 1 (1413–1421) ได้ให้ความสำคัญกับเจอรีดในการฝึกซ้อมกองทัพของพวกเขา ขุนนางชั้นสูงของทหารม้าซึ่งรู้จักกันในชื่อ "cündi";"คุนดี" ถูกจัดตั้งขึ้นจากผู้ที่มีความสามารถในเจอรีด เกมนี้แพร่หลายไปยังอารเบียและประเทศที่พูดภาษาเยอรมันและฝรั่งเศสในศตวรรษที่ 17

ในศตวรรษที่ 19 เจอรีดได้รับความนิยมสูงสุดในฐานะกีฬาแสดงและเกมที่จัดขึ้นในพระราชวังและในดินแดนที่อยู่ภายใต้การปกครองของออตโตมัน อย่างไรก็ตาม เกมนี้ก็ไม่ปราศจากอันตราย และการบาดเจ็บหรือแม้กระทั่งการเสียชีวิตจากการตกม้าขณะพยายามจับไม้เจอรีดที่บินอยู่ทำให้มาห์หมุดที่ 2 (1808–1839) สั่งห้ามกีฬาในปี 1826 หลังจากเขายกเลิกกองทหารจารึก แม้ว่าเกมเจอรีดจะกลับมาเล่นได้อีกครั้งในไม่ช้า โดยเฉพาะในจังหวัด แต่ก็ไม่เคยฟื้นคืนความสำคัญในอดีต 

ปัจจุบัน เจอรีดไม่แพร่หลายเท่าในอดีต แต่ยังคงได้รับความนิยมเป็นกีฬาสำหรับผู้ชม โดยเฉพาะในเออร์ซูรัมและเบย์บูร์ต รวมถึงในจังหวัดตะวันออกอย่างอาร์ตวิน, เออร์ซินชาน, คาร์ส, ในจังหวัดตะวันตกอย่างอุชัก, บาลิกเซียร์, โซอิต และในจังหวัดตะวันออกเฉียงใต้เช่น จังหวัดดิยาร์บากีร์, ซิอิรต์ และในจังหวัดคอนย่าในอนาโตเลียกลาง สมาคมวัฒนธรรมพื้นบ้านกำลังพยายามรักษากีฬาดั้งเดิมนี้ไว้โดยการจัดการแข่งขันในระดับท้องถิ่น ประมาณ 50 สโมสรใน 9 จังหวัดในตุรกีจัดการแข่งขันเจอรีด

 เกมและกฎ  
เจอรีดเป็นวิธีการพัฒนาทักษะการขี่ม้า โดยมีผู้เล่นในแต่ละทีมสองทีมแต่ละทีมมีนักขี่ม้าที่ยืนอยู่บนม้า โดยทุกคนถือไม้ที่ทำจากไม้โอ๊กหรือป๊อปลาร์ที่แห้ง ไม้ที่มีปลายทู่และมียางที่ทับให้ไม่บาดเจ็บมีความยาว 70–100 เซนติเมตร และเส้นผ่าศูนย์กลาง 2–3 เซนติเมตร ดั้งเดิมไม้จะหนาและหนักกว่า แต่เพื่อความปลอดภัยในการเล่น ผู้เล่นจึงนิยมใช้ไม้ที่ทำจากไม้ป๊อปลาร์ซึ่งมีน้ำหนักเบาเมื่อแห้ง

ทีมจะประกอบไปด้วยนักกีฬา 6, 8 หรือ 12 คน ยืนอยู่คนละด้านของสนามซึ่งถูกทำเครื่องหมายเป็นสี่เหลี่ยมขนาด 70 ถึง 130 เมตร โดยมี "เขตสิ้นสุด" อยู่ 3 แห่งที่ลึกประมาณ 6 เมตรที่ปลายทั้งสองด้านของสนาม เป็นพื้นที่รอของทีมหนึ่ง ดังนั้นจึงมีพื้นที่ที่เป็นกลางและพื้นที่ที่ฝ่ายตรงข้ามโยนไม้ไปที่นั่นแต่ละทีมจะมีธงของตัวเอง ม้าต้องมีอายุมากกว่าขวบครึ่ง ข้ามต้องมีความสูงปานกลาง เพราะม้าที่สูงเกินไปจะไม่สะดวกในการบังคับและม้าพันธุ์ที่เหมาะสมที่สุดคือม้าอาหรับและม้าเตอร์โคมัน

เกมเจอรีดเริ่มต้นด้วยการแนะนำผู้เล่นต่อหน้าผู้ชมด้วยคำชื่นชม ตามด้วยการจับมือที่กลางสนามและขบวนพาเหรดของแต่ละทีมถือธงของตน ในระหว่างนี้มีการตีกรับและซูร์นา (ท่อไม้) เล่นดนตรีทหารออตโตมันและเพลงพื้นบ้านเคอโรอูก

นักขี่ม้าทดสอบสนามและม้าของพวกเขา จากนั้นกลับไปที่ส่วนของตน ผู้เล่นเจอรีดในชุดประจำภูมิภาคแบบดั้งเดิม ซึ่งเป็นการระลึกถึงซิพาฮิ (ทหารม้าออตโตมัน) ขึ้นม้าพันธุ์ท้องถิ่นที่ผ่านการฝึกฝนพิเศษสำหรับกีฬานี้ ทีมจะเรียงแถวหันหน้าเข้าหากันบนสนาม โดยแต่ละคนอยู่ห่างกันประมาณ 10 เมตร โดยใช้มือขวาถือเจอรีดไม้ที่จะแข่ง ในขณะที่มือซ้ายถือเจอรีดอื่น

ในช่วงเริ่มต้นของเกม ตามธรรมเนียมแล้วนักขี่ม้าที่อายุน้อยที่สุดจะเดินไปทางทีมตรงข้ามตะโกนชื่อผู้เล่นและในระยะห่าง 30 ถึง 40 เมตรจะโยนเจอรีดของเขาไปยังผู้เล่นนั้นเพื่อท้าทายให้เขาเข้าร่วมเกม จากนั้นเขาก็กลับไปที่ทีมของตน ขณะที่ผู้เล่นที่ถูกท้าทายจะไล่ตามเขาและโยนเจอรีดไปยังผู้เล่นที่หนีไป ผู้เล่นอีกคนจากทีมแรกจะออกมาเพื่อต้อนรับนักขี่ม้าที่ถอยกลับไป ผู้เล่นจากทีมที่สองเริ่มขี่ไปยังมุมของเขาและกลับไปที่ตำแหน่งเดิมในแถว ครั้งนี้คู่ต่อสู้จะไล่ตามเขาและโยนเจอรีดไปที่เขา เกมการไล่ล่าแบบรวดเร็วนี้ดำเนินไปในสองช่วงเวลาสิบห้านาที

กระบวนการไล่ตามและหนี โดยพยายามตีคู่ต่อสู้ด้วยไม้ เป็นแก่นของเกมซึ่งต้องการทั้งทักษะและความมีน้ำใจนักกีฬา การตีม้าแทนที่จะตีผู้ขี่ซึ่งถือว่าเป็นการขาดประสบการณ์ ถือเป็นการผิดกฎและทำให้ผู้กระทำผิดถูกไล่ออกจากสนาม

ผู้ตัดสินซึ่งเป็นผู้เล่นเจอรีดที่มีชื่อเสียงในชุมชนจะนับจำนวนการตีและประกาศทีมผู้ชนะเมื่อจบเกม ผู้เล่นเจอรีดที่มีประสบการณ์มักจะไม่พลาดในการตีคู่ต่อสู้และมีความสามารถในการหลีกเลี่ยงการถูกตีเองโดยการทำการเล่นแบบผาดโผนบนหลังม้า ส่วนหนึ่งของทักษะขึ้นอยู่กับการฝึกม้าเพื่อให้มีบทบาทสำคัญในผลลัพธ์ของเกม การจัดทีมมีมารยาทที่เป็นแบบฉบับ ต้องระวังไม่ให้ผู้เล่นที่มีความสัมพันธ์ไม่ดีกันอยู่ในทีมตรงข้ามกัน และผู้เล่นที่แสดงพฤติกรรมเป็นศัตรูในระหว่างการแข่งขันจะถูกแบน

ผู้เล่นจะได้รับคะแนนเมื่อเขาสามารถตีคู่ต่อสู้ด้วยไม้ หรือตีคู่ต่อสู้จนตกจากม้า หรือจับเจอรีดที่เข้ามาในอากาศ เขาจะได้รับคะแนนติดลบสำหรับการกระทำที่อาจทำให้เกิดอันตรายกับม้า เช่น การขี่ออกนอกขอบเขตหรือตีม้าโดยเจตนา ตกจากม้า โยนไม้จากพื้นที่เป็นกลาง หรือโยนจากระยะที่ใกล้กว่า 5 เมตรในระหว่างการไล่ตาม ผู้ตัดสินซึ่งอยู่ที่เส้นกลางและที่ปลายทั้งสองข้างของสนามจะมอบทั้งคะแนนบวกและลบด้วยธงของพวกเขา

ผู้เล่นทำหลายกลวิธีในการป้องกันตัวเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกตีโดยการโน้มตัวไปข้างหนึ่งของม้า ใต้ท้องม้า หรือแม้กระทั่งที่คอของมัน บางคนทำคะแนนได้มากขึ้นโดยการตีคู่ต่อสู้สามหรือสี่ครั้งก่อนที่ผู้เล่นนั้นจะสามารถหลบหนีและกลับไปที่ตำแหน่งในแถวของเขา เด็ก ๆ ในเจอรีดจะวิ่งข้ามสนามเพื่อเก็บไม้ที่โยนผิดและส่งไปยังเขตสิ้นสุดของทั้งสองข้าง แม้ว่าตอนนี้ปลายไม้เจอรีดจะมีรูปร่างกลมและเบา แต่ผู้เล่นบางคนอาจได้รับบาดเจ็บหากโดนที่ศีรษะ ตา หรือหู แม้ว่าจะมีไม้ในปัจจุบันก็ยังเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ แต่ก็อาจถึงขั้นเสียชีวิตได้ หากผู้เล่นเสียชีวิตในสนาม จะถือว่าเขาสูญเสียชีวิตในสนามรบในฐานะมาร์ตี้ และญาติของเขาจะไม่ฟ้องร้องผู้เล่นคนอื่น ยกเว้นว่ามีการฟ้องร้องสาธารณะโดยศาลและมีการพิจารณาคดีทางกฎหมายเกิดขึ้น ดังนั้นหากมีความขัดแย้งที่ทราบกันระหว่างผู้เล่น พวกเขาสามารถถูกตัดสิทธิ์จากการแข่งขันหรืออยู่ในทีมเดียวกันได้โดยผู้สูงอายุในพื้นที่ หรือผู้ตัดสิน ก่อนเริ่มเกม

เมื่อจบเกม ผู้ชนะจะได้รับการประกาศโดยคณะกรรมการของผู้เล่นเจอรีดที่มีประสบการณ์ขึ้นอยู่กับคะแนนที่ได้รับจากทั้งสองทีม ผู้จัดงานจะมอบรางวัลให้กับทีมที่ชนะและมีงานเลี้ยงจัดขึ้น

 ศัพท์เฉพาะ