# ยุทธการที่ซีหลิง
ยุทธการที่ซีหลิง  เป็นการรบระหว่างรัฐจิ้นตะวันตกและง่อก๊กตั้งแต่เดือนตุลาคม ค.ศ. 272 ถึงกุมภาพันธ์ ค.ศ. 273 ในยุคสามก๊กของจีน ยุทธการสิ้นสุดด้วยชัยชนะของง่อก๊ก 

 ภูมิหลัง 
ในยุคสามก๊ก เมืองซีหลิง (西陵; ปัจจุบันคือเขตซีหลิง นครอี๋ชาง มณฑลหูเปย์) ถือครองโดยง่อก๊ก และตั้งอยู่ใกล้ชายแดนระหว่างง่อก๊กและจ๊กก๊กที่เป็นรัฐพันธมิตร ในปี ค.ศ. 229 เปาจิด (步騭 ปู้ จื้อ) ได้รับการแต่งตั้งเป็นแม่ทัพของเมืองซีหลิง เปาจิดดำรงตำแหน่งที่ซีหลิงจนกระทั่งเสียชีวิตในปี ค.ศ. 247 หลังเปาจิดเสียชีวิต ปู้ ฉ่าน (步闡) บุตรชายของเปาจิดสืบทอดตำแหน่งของบิดาในซีหลิง รัฐวุยก๊กพิชิตจ๊กก๊กได้ในปี ค.ศ. 263 ต่อมาในปี ค.ศ. 266 วุยก๊กถูกแทนที่ด้วยราชวงศ์จิ้นตะวันตก ในปี ค.ศ. 272 ซุนโฮจักรพรรดิง่อก๊กทรงเรียกตัวปู้ ฉ่านมายังนครหลวงเพื่อให้มารับตำแหน่งเป็นแม่ทัพล้อมกระโจม (เร่าจ้างตู) แต่เนื่องจากตระกูลปู้ (เปา) อยู่ในซีหลิงเป็นเวลาหลายปี ปู้ ฉ่านจึงกลัวว่าตนจะถูกกล่าวหาว่าไม่ปฏิบัติหน้าที่ให้ดีและกำลังถูกเรียกตัวมาเพื่อจะลงโทษ ปู้ ฉ่านจึงแปรพักตร์เข้าด้วยราชวงศ์จิ้น ยอมมอบเมืองซีหลิงให้ และส่งปู้ เสฺวียน (步璿) ผู้เป็นหลานชายไปยังลกเอี๋ยง (洛陽 ลั่วหยาง) นครหลวงของราชวงศ์จิ้น(恊弟闡，繼業為西陵督，加昭武將軍，封西亭侯。鳳皇元年，召為繞帳督。闡累世在西陵，卒被徵命，自以失職，又懼有讒禍，於是據城降晉。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 52.

 ยุทธการ 
 ช่วงต้น 
เมื่อลกข้อง (陸抗 ลู่ ค่าง) ผู้เป็นมหาขุนพลพิทักษ์ทัพ (鎮軍大將軍 เจิ้นจฺวินต้าเจียงจฺวิน) ได้ข่าวการก่อกบฏ จึงสั่งให้ผํู้ใต้บังคับบัญชา ได้แก่ จั่ว อี้ (左奕), อู๋ เยี่ยน (吾彥), ไช่ ก้ง (蔡貢) และคนอื่น ๆ ให้นำทัพแยกกันมุ่งหน้าไปยังซีหลิง ลกข้องยังสั่งทหารให้สร้างแนวป้องกันจากชื่อซี (赤谿) ไปยังกู้ชื่อ (故市) เพื่อสร้างวงล้อมรอบที่มั่นของปู้ ฉ่าน ขณะเดียวกันก็เป็นการป้องกันพื้นที่จากการโจมตีของทัพราชวงศ์จิ้น เมื่อราชวงศ์จิ้นได้ข่าวว่าลกข้องกำลังเข้าใกล้ซีหลิง ราชวงศ์จิ้นจึงส่งเอียวเก๋า (羊祜 หยาง ฮู่) ผู้เป็นแม่ทัพใหญ่ของมณฑลเกงจิ๋วไปช่วยเหลือปู้ ฉ่าน(鳳皇元年，西陵督步闡據城以叛，遣使降晉。抗聞之，日部分諸軍，令將軍左弈、吾彥、蔡貢等徑赴西陵，勑軍營更築嚴圍，自赤谿至故市，內以圍闡，外以禦寇，晝夜催切，如敵以至，衆甚苦之。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 58.

ระหว่างการสร้างแนวป้องกัน นายทหารของลกข้องหลายนายโน้มน้าวลกข้องหลายครั้งให้เข้าโจมตีซีหลิง แต่ลกข้องปฏิเสธเพราะเห็นว่าซีหลิงมีการป้องกันเป็นอย่างดี ลกข้องต้องการพิสูจน์ว่าตนพูดถูกจึงยอมให้มีการเข้าจู่โจมซีหลิง ซึ่งก็ไม่สามารถยึดซีหลิงได้ตามที่ลกข้องคาดการณ์ไว้ เหล่านายทหารจึงยอมทิ้งความคิดที่จะโจมตีซีหลิงและปฏิบัติตามคำสั่งของลกข้องในการก่อสร้างแนวป้องกัน(諸將咸諫曰：「今及三軍之銳，亟以攻闡，比晉救至，闡必可拔。何事於圍，而以弊士民之力乎？」抗曰：「此城處勢旣固，糧穀又足，且所繕脩備禦之具，皆抗所宿規。今反身攻之，旣非可卒克，且北救必至，至而無備，表裏受難，何以禦之？」諸將咸欲攻闡，抗每不許。宜都太守雷譚言至懇切，抗欲服衆，聽令一攻。攻果無利，圍備始合。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 58.

 การทำลายเขื่อนกั้นน้ำใกล้กังเหลง 
เมื่อทัพราชวงศ์จิ้นนำโดยเอียวเก๋ากำลังยกเข้าใกล้อำเภอกังเหลง (江陵縣 เจียงหลิงเซี่ยน) เหล่านายทหารง่อก๊กแนะนำให้ลกข้องไม่ให้ทอดทิ้งกังเหลงเพื่อโจมตีซีหลิง แต่ลกข้องมั่นใจว่ากังเหลงสามารถตั้งมั่นไว้ได้ และถึงแม้ว่าทัพราชวงศ์จิ้นจะยึดกังเหลงได้แต่ก็ไม่สามารถยึดครองได้เป็นเวลานาน ลกข้องกังวลมากกว่าว่าหากเสียซีหลิง เหล่าชนเผ่าที่อาศัยบริเวณเนินเขาทางใต้จะก่อจลาจลขึ้นและก่อปัญหาให้ง่อก๊ก(晉車騎將軍羊祜率師向江陵，諸將咸以抗不宜上，抗曰：「江陵城固兵足，無所憂患。假令敵沒江陵，必不能守，所損者小。如使西陵槃結，則南山羣夷皆當擾動，則所憂慮，難可竟言也。吾寧棄江陵而赴西陵，況江陵牢固乎？」) สามก๊กจี่ เล่มที่ 58.

กังเหลงตั้งอยู่บนพื้นที่ราบและสามารถเข้าถึงได้ง่าย แต่ภายหลังลกข้องสั่งจาง เสียน (張咸) ให้กำกับดูแลการก่อสร้างเขื่อนขนาดใหญ่เพื่อปิดกั้นการไหลของแม่น้ำและกำหนดทิศทางการไหลของน้ำให้เข้าท่วมที่ราบ เพื่อสร้างแหล่งน้ำขนาดใหญ่รอบกังเหลงสำหรับเป็นแนวป้องกันผู้รุกราน เมื่อเอียวเก๋ามาถึงก็วางแผนจะใช้แหล่งน้ำที่เป็นแนวป้องกันนี้ในการขนส่งเสบียงทางเรือ แต่ก็แพร่ข่าวลือไปว่าตนตั้งใจจะทำลายเขื่อนเพื่อเปิดทางให้กำลังทหารราบสามารถผ่านไปได้ เมื่อลกข้องทราบข่าว ก็มองแผนการของเอียวเก๋าออกและสั่งจาง เสียนให้ทำลายเขื่อน เมื่อเอียวเก๋ามาถึงตงหยง (當陽 ตางหยาง; ทางตะวันตกเฉียงใต้ของนครจิงเหมิน มณฑลหูเป่ย์ในปัจจุบัน), ก็ตกตะลึงที่ได้ยินข่าวว่าเขื่อนถูกทำลาย เอียวเก๋าไม่มีทางเลือก จำต้องใช้การลำเลียงเสบียงทางบก ส่งผลทำให้เสียเวลาและสิ้นเปลืองแรงงานไปเปล่า ๆ(初，江陵平衍，道路通利，抗勑江陵督張咸作大堰遏水，漸漬平中，以絕寇叛。祜欲因所遏水，浮船運糧，揚聲將破堰以通步車。抗聞，使咸亟破之。諸將皆惑，屢諫不聽。祜至當陽，聞堰敗，乃改船以車運，大費損功力。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 58.

 ช่วงปลาย 
สฺวี อิ้น (徐胤) แม่ทัพของกองทหารรักษาการณ์ที่เมืองปาตง (巴東郡 ปาตงจฺวิ้น; อยู่บริเวณอำเภอเฟิ่งเจี๋ย นครฉงชิ่งในปัจจุบัน) นำทัพเรือไปยังเจี้ยนผิง (建平; อยู่บริเวณอำเภอจื่อกุย มณฑลหูเป่ย์ในปัจจุบัน) ส่วนหยาง เจ้า (楊肇) ข้าหลวงมณฑลของมณฑลเกงจิ๋ว (ซึ่งอยู่ในอาณาเขตของราชวงศ์จิ้นเช่นกัน) นำกำลังพลไปยังซีหลิง

ลกข้องออกคำสั่งให้จาง เสียนไปเสริมกำลังป้องกันให้กังเหลง สั่งให้ซุน จุน (孫遵) แม่ทัพของอำเภอกังอั๋น (公安縣 กงอานเซี่ยน) ลาดตระเวนฝั่งใต้ของแม่น้ำและต้านการบุกของเอียวเก๋า สั่งให้หลิว ลฺวี่ (留慮) และจู หว่าน (朱琬) คอยเฝ้าระวังการโจมตีของสฺวี อิ้น ตัวลกข้องนำทัพสามสายไปสกัดกั้นหยาง เจ้าโดยได้รับการเสริมจากแนวป้องกันที่สร้างไว้ก่อนหน้านี้ แต่ผู้ใต้บังคับบัญชาของลกข้องได้แก่จู เฉียว (朱喬) และยฺหวี จ้าน (俞贊) แปรพักตร์เข้าด้วยหยาง เจ้า ลกข้องรู้ว่ายฺหวี จ้านรับรู้เรื่องที่มีทหารชนเผ่าที่ก่อความวุ่นวายในทัพของลกข้องและอาจจะแจ้งจุดอ่อนนี้ให้หยาง เจ้าทราบ ดังนั้นในคืนนั้น ลกข้องจึงเปลี่ยนให้ทหารผ่านศึกคนอื่น ๆ ที่ตนไว้วางใจมากกว่ามาแทนที่ทหารชนเผ่าในทันที ในวันถัดมา หยาง เจ้ามุ่งเข้าโจมตีหน่วยทหารในทัพลกข้องที่เคยประกอบด้วยทหารชนเผ่าโดยไม่รู้ว่ามีการสับเปลี่ยนทหารแล้ว เป็นไปตามที่ลกข้องคาดการณ์ไว้ ลกข้องสั่งให้ทหารมือเกาทัณฑ์ตอบโต้ ยิงเกาทัณฑ์ใส่ข้าศึกและสร้างความเสียหายแก่ข้าศึกอย่างหนัก(晉巴東監軍徐胤率水軍詣建平，荊州刺史楊肇至西陵。抗令張咸固守其城；公安督孫遵巡南岸禦祜；水軍督留慮、鎮西將軍朱琬拒胤；身率三軍，憑圍對肇。將軍朱喬、營都督俞贊亡詣肇。抗曰：「贊軍中舊吏，知吾虛實者，吾常慮夷兵素不簡練，若敵攻圍，必先此處。」即夜易夷民，皆以舊將充之。明日，肇果攻故夷兵處，抗命旋軍擊之，矢石雨下，肇衆傷死者相屬。) สามกีกจี่ เล่มที่ 58.

หลังจากผ่านไปประมาณหนึ่งเดือน หยาง เจ้าไม่สามารถเอาชนะลกข้องได้ จึงถอนทัพไปในคืนหนึ่ง ลกข้องต้องการไล่ตามตีข้าศึกแต่ก็กังวลว่าปู้ ฉ่าน (ซึ่งยังอยู่ในซีหลิง) อาจใช้โอกาสนี้โจมตีตลบหลัง และลกข้องก็ไม่มีกำลังพลเพียงพอที่จะรับศึกสองด้าน ลกข้องจึงสั่งทหารให้ตีกลองและแสร้งทำเป็นโจมตีทัพของหยาง เจ้าที่กำลังล่าถอย เมื่อทหารของหยาง เจ้าเห็นดังนั้นก็แตกตื่นถึงขั้นทิ้งเสื้อเกราะและอาวุธหนีไป ลกข้องส่งทหารถืออาวุธเบากลุ่มเล็ก ๆ ไล่ตามตีหยาง เจ้าและตีทัพข้าศึกแตกพ่ายยับเยิน เอียวเก๋าและขุนนางราชวงศ์จิ้นคนอื่น ๆ ก็ถอยทัพไปหลังได้รับข่าวความพ่ายแพ้ของหยาง เจ้า จากนั้นลกข้องจึงเข้าตีและยึดซีหลิงมาได้ ปู้ ฉ่านพร้อมกับครอบครัวและเหล่านายทหารระดับสูงถูกประหารชีวิตในข้อหากบฏ ส่วนคนอื่น ๆ จำนวนมากกว่า 10,0000 คนได้รับนิรโทษกรรมหลังลกข้องร้องขอต่อราชสำนักง่อก๊ก จากนั้นลกข้องจึงให้ซ่อมแซมป้อมปราการของซีหลิงก่อนจะกลับไปเล่อเซียง (樂鄉; ทางตะวันออกของนครซงจือ มณฑลหูเป่ย์ในปัจจุบัน) ทางตะวันออก(肇至經月，計屈夜遁。抗欲追之，而慮闡畜力項領，伺視間隙，兵不足分，於是但鳴鼓戒衆，若將追者。肇衆兇懼，悉解甲挺走，抗使輕兵躡之，肇大破敗，祜等皆引軍還。抗遂陷西陵城，誅夷闡族及其大將吏，自此以下，所請赦者數萬口。脩治城圍，東還樂鄉，貌無矜色，謙沖如常，故得將士歡心。) สามกีกจี่ เล่มที่ 58.

 ผลสืบเนื่อง 
หลังลกข้องกลับไปยังเล่อเซียง ก็ได้รับการเลื่อนตำแหน่งเป็นผู้พิทักษ์นครหลวง (都護 ตูฮู่) ในขณะเดียวกัน เอียวเก๋าถูกลดขั้นลงเป็นขุนพลสงบภาคใต้ (平南將軍 ผิงหนานเจียงจฺวิน) ส่วนหยาง เจ้าถูกปลดจากตำแหน่งกลายเป็นสามัญชน ในช่วงอีกไม่กี่ปีต่อมา เอียวเก๋าเปลี่ยนมาเน้นการเอาชนะใจง่อก๊กโดยตัวเอียวเก๋าเองและทหารใต้บังคับบัญชาได้ปฏิบัติต่อข้าศึกอย่างให้เกียรติมากขึ้น บันทึกทางประวัติศาสตร์เล่าถึงมิตรภาพอันแปลกประหลาดระหว่างเอียวเก๋าและลกข้องหลังยุทธการที่ซีหลิง ภายหลังลกข้องเสียชีวิตเมื่อ ค.ศ. 274 เอียวเก๋าก็เริ่มสนับสุนนอย่างหนักแน่นให้ราชวงศ์จิ้นพิชิตง่อก๊ก ซึ่งเริ่มดำเนินการในภายหลังอีก 5 ต่อมาเมื่อ ค.ศ. 279 

 ในนวนิยายสามก๊ก 
ในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก (三國演義 ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 ตอนที่ 120 เอียวเก๋าเคยกล่าวอ้างถึงยุทธการที่ซีหลิงอย่างสั้น ๆ(祜笑曰：「汝眾人小覷陸抗耶？此人足智多謀，日前吳主命之攻拔西陵，斬了步闡及其將士數十人，吾救之無及。此人為將，我等只可自守；候其內有變，方可圖取。若不審時勢而輕進，此取敗之道也。」)สามก๊ก ตอนที่ 120.)

 หมายเหตุ