# เทศบาลเมืองหนองบัว
เทศบาลเมืองหนองบัว เป็นเทศบาลเมืองแห่งหนึ่งในอำเภอหนองบัว จังหวัดนครสวรรค์ มีขอบเขตการบริหารครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหนองบัวและตำบลหนองกลับ ตามสถิติประชากรของกรมการปกครองระบุว่า เทศบาลเมืองหนองบัวมีประชากรทั้งสิ้น 11,253 คน หรือเป็นอันดับที่ 3 ของเทศบาลทั้งหมดในจังหวัด (รองจากเทศบาลนครนครสวรรค์และเทศบาลเมืองตาคลี) เขตเมืองตั้งอยู่บริเวณที่ราบทางตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด โดยมีทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 225 พาดผ่าน ซึ่งเป็นทางหลวงสายหลักที่เชื่อมต่อไปยังภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

มีการสันนิษฐานว่า บริเวณหนองกลับ–หนองบัวเริ่มมีผู้คนเข้ามาตั้งถิ่นฐานตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยใช้พื้นที่แห่งนี้เป็นค่ายตั้งรับศึกกับเจ้าอนุวงศ์แห่งเวียงจันทน์ ต่อมาเมื่อประชากรเพิ่มจำนวนมากขึ้น กอปรกับพื้นที่มีความเจริญมากขึ้นตามลำดับ ทางราชการจึงได้จัดตั้งสุขาภิบาลหนองบัวเมื่อ พ.ศ. 2499 โดยครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหนองบัวและตำบลหนองกลับ

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
เทศบาลเมืองหนองบัวมีที่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัดนครสวรรค์ อยู่ห่างจากตัวเมืองนครสวรรค์ 71 กิโลเมตร และห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 230 กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณ 6.25 ตารางกิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่ข้างเคียง ดังนี้

 ทิศเหนือ ติดต่อกับหมู่ที่ 4, 9, 12, และ 13 ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลหนองกลับ
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับหมู่ที่ 3 และ 12 ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลหนองกลับ และหมู่ที่ 1 ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลหมู่ที่ 1, 2, 3, 7, 8, และ 14 ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับหมู่ที่ 1 ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลหนองกลับ และหมู่ที่ 7 และ 14 ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว

 ประวัติ 
พื้นที่เทศบาลเมืองหนองบัวในปัจจุบันปรากฎหลักฐานการตั้งถิ่นฐานของผู้คนมาตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยเทียบเคียงจากการก่อสร้างวัดหนองกลับ ซึ่งเป็นช่วงเวลาเดียวกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) จากนั้นพื้นที่หนองกลับ–หนองบัวกลายเป็นที่ตั้งของค่ายเพื่อเตรียมรับศึกของเจ้าอนุวงศ์ที่ทรงกรีธาทัพจากเวียงจันทน์เข้ารุกรานสยาม ต่อมาเริ่มมีผู้คนอพยพมายังพื้นที่ตำบลหนองบัวและตำบลหนองกลับมากขึ้นเรื่อย ๆ ทั้งชาวลาวจากเวียงจันทน์ ชาวไทยทรงดำ ชาวไทยสยามจากจังหวัดข้างเคียง รวมถึงชาวไทยเชื้อสายจีน

เดิมทีแล้วตำบลหนองบัวและตำบลหนองกลับไม่ได้อยู่ในเขตจังหวัดเดียวกัน โดยตำบลหนองบัวขึ้นกับอำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์ ส่วนตำบลหนองกลับขึ้นกับอำเภอบางมูลนาก จังหวัดพิจิตร อย่างไรก็ตาม เมื่อ พ.ศ. 2493 ทางราชการได้โอนพื้นที่ตำบลหนองกลับมาขึ้นกับกิ่งอำเภอหนองบัว อำเภอชุมแสง และมีการจัดตั้งสุขาภิบาลหนองบัวเมื่อวันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2499 ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองบัวและตำบลหนองกลับ เขตสุขาภิบาลในช่วงแรกครอบคลุมพื้นที่ชุมชนหนาแน่นตรงบริเวณหนองกลับ–หนองบัวเพียงเท่านั้น ต่อมาเมื่อชุมชนขยายตัวมากขึ้น จึงมีการเปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลใน พ.ศ. 2502 ทำให้สุขาภิบาลหนองบัวมีพื้นที่ 6.25 ตารางกิโลเมตร สุขาภิบาลหนองบัวได้รับการยกฐานะเป็นเทศบาลตำบลเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 ตามพระราชบัญญัติเปลี่ยนแปลงฐานะของสุขาภิบาลเป็นเทศบาล และในวันที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2568 ได้ยกฐานะจากเทศบาลตำบลเป็นเทศบาลเมือง

 หมู่บ้านและประชากร 
ท้องที่เทศบาลเมืองหนองบัวมีประชากรทั้งหมด 11,253 คน แบ่งเป็นประชากรชายทั้งหมด 5,322 คน และประชากรหญิงทั้งหมด 5,931 คน (เดือนธันวาคม 2567) เทศบาลเมืองหนองบัวแบ่งการปกครองออกเป็น 15 ชุมชน ดังนี้

+ ประชากรในเทศบาลเมืองหนองบัวจำแนกตามหมู่บ้าน ตำบลหนองบัว ชื่อหมู่บ้าน  ประชากรชาย  ประชากรหญิง  รวม หมู่ที่ 1 บ้านเนินน้ำเย็น  840  927  1,767 หมู่ที่ 2 บ้านเนินน้ำเย็น  370  422  792 หมู่ที่ 3 บ้านกุฏิฤๅษี  508  548  1,056 หมู่ที่ 7 บ้านเนินใหญ่  409  445  854 หมู่ที่ 8 บ้านโคกมะตูม  428  477  905 หมู่ที่ 9 บ้านคลองมะรื่น  252  287  539 หมู่ที่ 14 บ้านทุ่งท้ายเนิน  173  174  347รวม  2,980  3,280  6,260 ตำบลหนองกลับ ชื่อหมู่บ้าน  ประชากรชาย  ประชากรหญิง  รวม หมู่ที่ 0 บ้านหนองกลับ  4  8  12 หมู่ที่ 1 บ้านไร่โพธิ์ทอง  367  403  770 หมู่ที่ 2 บ้านหนองกลับ  187  219  406 หมู่ที่ 3 บ้านเนินขี้เหล็ก  574  669  1,234 หมู่ที่ 4 บ้านเนินพวง  437  471  908 หมู่ที่ 9 บ้านเนินตาเกิด  234  248  482 หมู่ที่ 12 บ้านเนินขี้เหล็ก  392  479  862 หมู่ที่ 13 บ้านเนินสาร  147  172  319รวม  2,342  2,651  4,993รวมทั้งหมด  5,322  5,931  11,253

 โครงสร้างพื้นฐาน 
 การคมนาคม 
  ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 225 เป็นทางหลวงแผ่นดินสายหลักที่เชื่อมไปยังจังหวัดเพชรบูรณ์และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
  ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1411 เป็นทางหลวงแผ่นดินที่เชื่อมระหว่างเขตเทศบาลเมืองหนองบัวกับตำบลธารทหาร