# ตำบลขามใหญ่
ตำบลขามใหญ่ เป็นตำบลในอำเภอเมืองฯ จังหวัดอุบลราชธานี ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของอำเภอเมืองอุบลราชธานี ห่างจากตัวเมืองอุบลราชธานีประมาณ 4 กิโลเมตร มีพื้นที่ 58 ตารางกิโลเมตร ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2462 ซึ่งมี 15 หมู่บ้านในขณะนั้น ปัจจุบัน ตำบลขามใหญ่มีประชากร 42,028 คน แบ่งการปกครองออกเป็น 22 หมู่บ้าน 26 ชุมชน (หมู่) พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ภายใต้การบริหารจัดการของเทศบาลตำบลขามใหญ่ โดยพื้นที่บางส่วนของชุมชนหมู่ที่ 3 บ้านก้านเหลือง, หมู่ที่ 11 บ้านหนองปลาปาก, หมู่ที่ 15 บ้านนาคำ และหมู่ที่ 18 บ้านดอนกลาง ที่อยู่ภายใต้การบริหารของเทศบาลตำบลอุบล

เมื่อปี พ.ศ. 2551 ประชาชนหมู่ที่ 15 บ้านนาคำ ที่อยู่ในเขตพื้นที่ของเทศบาลตำบลขามใหญ่มีความประสงค์ที่จะแยกพื้นที่ของชุมชนดังกล่าวไปรวมกับเทศบาลตำบลอุบล เนื่องจากพื้นที่บางส่วนของหมู่ที่ 15 บ้านนาคำนั้นอยู่ภายใต้การบริหารของเทศบาลตำบลอยู่ก่อนแล้ว ประกอบกับการเดินไปติดต่อราชการยังเทศบาลตำบลขามใหญ่นั้นใช้ระยะเวลาเดินทางนานกว่าการเดินทางไปยังเทศบาลตำบลอุบล ทำให้ประชาชนไม่สะดวกต่อการเดินทาง แต่ความต้องการในประเด็นดังกล่าวไม่ผ่านความเห็นชอบในการประชุมของคณะกรรมการพิจารณาร่างกฎหมายของกระทรวงมหาดไทย เช่นเดียวกันกับกรณีข้างต้น ในปี พ.ศ. 2554 ประชาชนในหมู่ที่ 23 บ้านวนารมย์มีความต้องการที่จะโอนย้ายพื้นที่ของชุมชนดังกล่าวให้ไปอยู่ภายในเขตปกครองของเทศบาลนครอุบลราชธานี แต่ไม่ผ่านการพิจารณา เนื่องจากมีข้อจำกัดทางกฎหมาย

ในปี พ.ศ. 2563 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยเพื่อเปลี่ยนแปลงเขตปกครองและยกฐานะของเทศบาลตำบลขามใหญ่เป็น เทศบาลนครขามใหญ่ โดยยุบเทศบาลตำบลปทุม เพื่อควบรวมเข้ากับองค์การบริหารส่วนตำบลไร่น้อยและเทศบาลตำบลขามใหญ่ อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี เพื่อจัดตั้งเป็นเทศบาลนครขามใหญ่ แต่ได้รับการคัดค้านจากประชาชนในพื้นที่ 
ประวัติ
ตำบลขามใหญ่ได้รับการจัดตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2462 ครอบคลุมพื้นที่ทางตอนเหนือของเมืองอุบลราชธานี ในช่วงราวปี พ.ศ. 2532 มีจำนวนหมู่บ้านในเขตปกครองทั้งสิ้น 15 หมู่บ้าน ได้แก่ 
 บ้านขามใหญ่ 
 บ้านหนองเค็ง 
 บ้านก้านเหลือง 
 บ้านด้ามพร้า 
 บ้านห้วยคุ้ม  บ้านดอนแค 
 บ้านหนองมะนาว 
 บ้านหัวคำ 
 บ้านหนองหว้า 
 บ้านขามลุ่ม (หมู่ที่ 10 บ้านขามใหญ่ในปัจจุบัน) บ้านหนองปลาปาก 
 บ้านดอนยูง 
 บ้านหนองบัว 
 บ้านหนองไผ่ 
 บ้านนาคำ
ทั้งนี้ พื้นที่ของตำบลขามใหญ่นั้นเป็นพื้นที่ที่รองรับการขยายตัวของตัวเมืองอุบลราชธานี ทำให้มีการตั้งถิ่นฐานของประชาชนเพิ่มขึ้นอย่างมาก จากข้อมูลทะเบียนราษฎร์ของกรมการปกครอง พบว่า ระหว่างปี พ.ศ. 2536 – 2550 ตำบลขามใหญ่มีประชากรเพิ่มมากขึ้นถึงร้อยละ 55 (21,193 คน และ 32,738 คน ในปี พ.ศ. 2536 และ 2550 ตามลำดับ) ผลจากการเพิ่มขึ้นของประชากรนี้ ทำให้มีการจัดตั้งหมู่บ้านใหม่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ได้แก่ บ้านนาดูนน้อย บ้านหนองมะเขือ และบ้านนาอุดม ในปี พ.ศ. 2533; บ้านดอนแค และบ้านหัวดูน ในปี พ.ศ. 2542; บ้านโชคเมือง ในปี พ.ศ. 2544; บ้านวนารมย์ และบ้านดงคำอ้อ ในปี พ.ศ. 2545

ขนาดและที่ตั้ง
ตำบลขามใหญ่ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของอำเภอเมืองอุบลราชธานี ระยะทางห่างจากเมืองอุบลราชธานี ประมาณ 3 กิโลเมตร การคมนาคมผ่านถนนสายหลักทางหลวงหมายเลข 212 (ถนนชยางกรู) และ 2050 (อุบลราชธานี – เขมราฐ) มีขนาดพื้นที่  58  ตารางกิโลเมตร และมีอาณาเขตติดต่อกับองค์การปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น ดังนี้
ทิศเหนือ มีอาณาเขตติดต่อกับตำบลหนองขอน และตำบลขี้เหล็ก  อำเภอเมืองอุบลราชธานี
ทิศใต้ มีอาณาเขตติดต่อกับตำบลในเมือง อำเภอเมืองอุบลราชธานี
ทิศตะวันออก มีอาณาเขตติดต่อกับตำบลไร่น้อย อำเภอเมืองอุบลราชธานี
ทิศตะวันตก มีอาณาเขตติดต่อกับตำบลแจระแม และตำบลหนองขอน อำเภอเมืองอุบลราชธานี

ชุมชนและประชากร
ตำบลขามใหญ่ประกอบด้วยหมู่บ้านทั้งสิ้น 22 หมู่บ้าน แบ่งเป็น 26 ชุมชน ประชากร 42,028 คน มีจำนวนครัวเรือนทั้งสิ้น 21,407 ครัวเรือน จำนวนประชากรแยกรายหมู่บ้านและชุมชนย้อนหลัง 10 ปี ดังแสดงในรายการต่อไปนี้
สถิติประชากรตามทะเบียนราษฎร  ตำบลขามใหญ่  ปี (พ.ศ.)  ประชากร  ±% 2536 21,193 2539  24,117+13.80% 2542  25,689+6.52% 2545  27,352+6.48% 2547  29,374+7.40% 2549  31,622+7.65% 2551  33,934+7.31% 2553  35,569+4.82% 2555  36,764+3.36% 2557  38,284+4.14% 2559  40,159+4.90% 2560  40,735+1.44% 2562  42,028+3.18%

 
หมู่บ้าน ชุมชน ประชากร (คน) พ.ศ. 2562  พ.ศ. 2561  พ.ศ. 2560  พ.ศ. 2559  พ.ศ. 2558 พ.ศ. 2557 พ.ศ. 2556 พ.ศ. 2555 พ.ศ. 2554 พ.ศ. 2553 ทะเบียนบ้านกลาง  1251191191101049696101112108บ้านขามใหญ่ หมู่ที่ 1 1,4101,3931,3921,3631,3351,3141,3011,2691,2671,306 หมู่ที่ 10 2,5812,4672,3012,1151,9651,8421,7971,7981,7981,747 colspan=2 3,9913,8603,6933,4783,3003,1563,0983,0673,0653,053 บ้านหนองเค็ง หมู่ที่ 2 1,0971,0751,0551,0511,0421,027997979 959946 บ้านก้านเหลือง หมู่ที่ 3‡ 2,1552,1132,1032,0922,0772,0362,0042,0011,9581,892 บ้านด้ามพร้า หมู่ที่ 41,9601,9421,8751,8441,8051,8081,7901,7621,7251,703บ้านห้วยคุ้ม หมู่ที่ 5 2,6442,5642,5152,3601,9601,7091,6251,3201,3121,269 หมู่ที่ 26 626593587593593586570557549539 colspan=2 3,2703,1573,1022,9532,5532,2952,1951,8771,8611,808บ้านดอนแค หมู่ที่ 6 2,7152,6872,6682,6352,5322,4392,2702,0661,9781,886 หมู่ที่ 20 1,005947919893848830837812808790 colspan=2 3,7203,6343,5873,5283,3803,2693,1072,8782,7862,676 บ้านหนองมะนาว หมู่ที่ 71,2171,2061,1711,1731,1681,1661,1491,1301,1371,118 บ้านหัวคำ หมู่ที่ 81,2651,2611,2581,2491,2441,2341,2201,2081,201 1,213 บ้านหนองหว้า หมู่ที่ 91,2231,2141,1751,1731,1571,1591,1671,1611,1211,118 บ้านหนองปลาปาก หมู่ที่ 11‡2,8192,8602,7872,7842,8282,782 2,8292,7962,7652,797 บ้านดอนยูง หมู่ที่ 122,3602,3372,3102,2922,2972,2582,2462,2322,2042,173 บ้านหนองบัว หมู่ที่ 13654637634632621611595573568553 บ้านหนองไผ่ หมู่ที่ 14874859851831824824806820805780 บ้านนาคำ หมู่ที่ 15‡2,3872,3992,3952,4162,3852,3802,3842,3632,3712,333 บ้านนาดูนน้อย หมู่ที่ 16628574549529531518517515508509 บ้านหนองมะเขือ หมู่ที่ 17983979963950927916909878851843บ้านดอนกลาง หมู่ที่ 18‡4,4694,4774,4814,4244,3634,2654,2024,1284,0774,073 หมู่ที่ 25 1,4911,5091,4891,5091,4771,4951,4991,5161,4841,419 colspan=2 5,9605,9865,9705,9335,8405,7605,7015,6445,5615,492 บ้านนาอุดม หมู่ที่ 19889863861846815787782771727690 บ้านหัวดูน หมู่ที่ 21638624613619617582580565547532 บ้านโชคเมือง หมู่ที่ 22320322306301298304300302310305 บ้านวนารมย์ หมู่ที่ 232,6752,6312,5872,6042,6192,5842,4972,3972,2762,233 บ้านดงคำอ้อ หมู่ที่ 24818813771771772732748744708694 colspan=2 42,02841,46540,73540,15939,20438,28437,71736,76436,12635,569

สถานที่สำคัญ
 สวนสัตว์อุบลราชธานี อยู่ภายใต้การกำกับดูแลขององค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ สังกัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตั้งอยู่ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติดงฟ้าห่วน เปิดให้บริการอย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. 2556 มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นศูนย์วิจัยและขยายพันธุ์สัตว์ป่าหายากและการฟื้นฟูระบบนิเวศน์
 แหล่งโบราณคดีบ้านก้านเหลือง ค้นพบเมื่อ พ.ศ. 2534 เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่มีหลักฐานพฤติกรรมของมนุษย์ในอดีตสมัยก่อนที่จะมีตัวหนังสือใช้ในแถบนี้ มีอายุประมาณ 1,500-2,500 ปี โดยมีสำรวจพบโบราณวัตถุเศษภาชนะดินเผาจำนวนมากกระจัดกระจายบนเนินดินด้านทิศตะวันออกของวัดบ้านก้านเหลือง ปัจจุบันอยู่ในความดูแลของสำนักงานโบราณคดี และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ 8 อุบลราชธานี ซึ่งได้ทำการสำรวจขุดค้นทางโบราณคดีและศึกษาหลักฐานต่าง ๆ พร้อมกับมีการจัดตั้งพิพิธภัณฑสถานประจำแหล่งโบราณคดีเพื่อจัดแสดงโบราณวัตถุและเผยแพร่ข้อมูลต่างๆที่เกี่ยวเนื่อง
 สวนพฤกษศาสตร์ดงฟ้าห่วน เป็นสวนพฤกษศาสตร์ลำดับที่ 5 ของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2532 สำหรับเป็นแหล่งเรียนรู้ เพาะพันธุ์ และแจกจ่ายพันธุ์ไม้แก่ประชาชนและหน่วยงานต่างๆ

ดูเพิ่ม
 เทศบาลตำบลอุบล
 เทศบาลตำบลขามใหญ่