# รัฐบาลจีน
รัฐบาลสาธารณรัฐประชาชนจีน มีพื้นฐานอยู่บนระบบสภาประชาชนภายในกรอบของรัฐคอมมิวนิสต์เดี่ยว ซึ่งพรรคคอมมิวนิสต์จีนที่ปกครองประเทศอยู่นั้นดำเนินนโยบายของตนผ่านสภาประชาชน ระบบนี้ตั้งอยู่บนหลักการของอำนาจรัฐเอกภาพ โดยสภานิติบัญญัติ หรือสภาประชาชนแห่งชาติ ได้รับการบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญให้เป็น "องค์กรที่มีอำนาจสูงสุดของรัฐ" เนื่องจากระบบการเมืองของจีนไม่มีการแยกใช้อำนาจ จึงมีรัฐบาลเพียงสาขาเดียว และส่วนนั้นก็คือฝ่ายนิติบัญญัติ พรรคคอมมิวนิสต์จีนใช้อำนาจนำแบบเบ็ดเสร็จผ่านสภาประชาชนแห่งชาติ โดยกำหนดให้องค์กรของรัฐทั้งหมด ตั้งแต่ศาลประชาชนสูงสุดไปจนถึงประธานาธิบดีของจีน ต้องมาจากการเลือกตั้งของสภาฯ ต้องรับผิดชอบต่อสภาฯ และไม่มีอำนาจใด ๆ นอกเหนือจากที่สภาฯ กำหนดให้ ตามกฎหมาย การเลือกตั้งทั้งหมดในทุกระดับต้องปฏิบัติตามการนำของพรรคคอมมิวนิสต์จีน พรรคคอมมิวนิสต์จีนควบคุมการแต่งตั้งในองค์กรของรัฐทั้งหมดผ่านเสียงส่วนใหญ่สองในสามในสภาประชาชนแห่งชาติ ที่นั่งที่เหลืออยู่เป็นของผู้แทนโดยนาม และพรรคการเมืองเล็กอีกแปดพรรค ซึ่งไม่ได้เป็นฝ่ายค้านและสนับสนุนพรรคคอมมิวนิสต์จีน หน่วยงานภาครัฐและรัฐวิสาหกิจทั้งหมดมีคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนภายในที่เป็นผู้นำการตัดสินใจในสถาบันเหล่านั้น

สภาประชาชนแห่งชาติประชุมประจำปีประมาณสองสัปดาห์ในเดือนมีนาคมเพื่อทบทวนและอนุมัติทิศทางนโยบายใหม่ที่สำคัญ และในช่วงระหว่างการประชุมเหล่านั้น จะมอบอำนาจของตนให้กับสภานิติบัญญัติที่ปฏิบัติงานจริง ซึ่งก็คือคณะกรรมาธิการสามัญประจำสภาประชาชนแห่งชาติ (NPCSC) องค์กรนี้ทำหน้าที่รับรองกฎหมายระดับชาติส่วนใหญ่ ตีความรัฐธรรมนูญและกฎหมาย และดำเนินการตรวจสอบรัฐธรรมนูญ โดยมีประธาน หนึ่งในเจ้าหน้าที่ระดับสูงสุดของจีนเป็นหัวหน้า ประธานาธิบดีเป็นผู้แทนประเทศในต่างประเทศ แต่ตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1990 เป็นต้นมา ตำแหน่งประธานาธิบดีมักถูกดำรงโดยเลขาธิการใหญ่เสมอ รองประธานาธิบดีซึ่งได้รับการเลือกตั้งแยกต่างหากโดยสภาประชาชนแห่งชาติไม่มีอำนาจอื่นใดนอกเหนือจากที่ประธานาธิบดีมอบให้ แต่มีหน้าที่ช่วยเหลือประธานาธิบดี หัวหน้าคณะมนตรีรัฐกิจ องค์กรบริหารของสภาประชาชนแห่งชาติ คือนายกรัฐมนตรี เลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีนเป็นเจ้าหน้าที่ชั้นนำของจีน เนื่องจากพรรคคอมมิวนิสต์จีนมีหน้าที่กำหนดและวางนโยบายระดับชาติซึ่งรัฐมีหน้าที่รับผิดชอบในการนำไปปฏิบัติหลังจากที่สภาประชาชนแห่งชาติหรือองค์กรของรัฐที่เกี่ยวข้องรับรองแล้ว

คณะมนตรีรัฐกิจ หรือที่เรียกอีกชื่อหนึ่งว่ารัฐบาลประชาชนกลาง ประกอบด้วยนายกรัฐมนตรี รองนายกรัฐมนตรีจำนวนไม่แน่นอน มนตรีรัฐกิจ 5 คน (มีตำแหน่งเทียบเท่ารองนายกรัฐมนตรี แต่มีขอบเขตภารกิจแคบกว่า) เลขาธิการ และรัฐมนตรี 26 คนและหัวหน้าหน่วยงานระดับคณะรัฐมนตรีอื่น ๆ ประกอบด้วยกระทรวงและหน่วยงานที่มีขอบเขตความรับผิดชอบเฉพาะ โครงการริเริ่มส่วนใหญ่ที่คณะมนตรีรัฐกิจเสนอให้คณะกรรมาธิการสามัญประจำสภาประชาชนแห่งชาติพิจารณาจะต้องผ่านการเห็นชอบจากคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองของพรรคคอมมิวนิสต์จีนก่อน

องค์กรตุลาการของจีนเป็นองค์กรทางการเมืองที่ทำหน้าที่ในการฟ้องร้องและทำหน้าที่ในศาล ด้วยลักษณะทางการเมืองของจีน จึงไม่มีความเป็นอิสระทางตุลาการ ศาลของจีนอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของศาลประชาชนสูงสุด ซึ่งขึ้นตรงต่อสภาประชาชนแห่งชาติ สำนักงานอัยการประชาชนสูงสุด (SPP) มีหน้าที่รับผิดชอบการดำเนินคดีและกำกับดูแลสำนักงานอัยการในระดับมณฑล จังหวัด และอำเภอ ในระดับการบริหารเทียบเท่ากับศาลประชาชนสูงสุดและสำนักงานอัยการประชาชนสูงสุด คณะกรรมการกำกับดูแลแห่งชาติ (NSC) ถูกก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 2018 เพื่อตรวจสอบการทุจริตภายในพรรคคอมมิวนิสต์จีนและหน่วยงานของรัฐ ศาลทั้งหมดและบุคลากรของศาลอยู่ภายใต้การควบคุมอย่างมีประสิทธิผลของคณะกรรมการการเมืองและกฎหมายส่วนกลางของพรรคคอมมิวนิสต์จีน

 ความสัมพันธ์กับพรรคคอมมิวนิสต์จีน 

ธรรมนูญพรรคคอมมิวนิสต์จีนระบุว่าพรรคเป็นพลังสูงสุดในการนำทางการเมือง สถาบันของพรรคซ้อนทับกับสถาบันของรัฐ และพรรคมีอำนาจเหนือการตัดสินใจของรัฐทั้งในระดับท้องถิ่นและส่วนกลาง ข้าราชการระดับสูงทั่วประเทศได้รับการแต่งตั้งโดยพรรคคอมมิวนิสต์จีน และส่วนใหญ่เป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์จีน ทุกหน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ และสถาบันมหาชนมีคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างการบริหาร ตั้งแต่ระดับท้องถิ่นจนถึงระดับชาติ คณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนในหน่วยงานรัฐบาลมีหน้าที่กำกับดูแลและสั่งการหน่วยงานเหล่านั้น โดยคณะมนตรีรัฐกิจมีข้อกำหนดทางกฎหมายให้ต้องปฏิบัติตามนโยบายของพรรค ดังที่ระบุไว้ในธรรมนูญพรรคคอมมิวนิสต์จีน "รัฐบาล กองทัพ สังคม และโรงเรียน ทิศเหนือ ใต้ ออก และตก – พรรคเป็นผู้นำทั้งหมด"

ในสมัยเติ้ง เสี่ยวผิง มีการเสนอให้แยกใช้อำนาจระหว่างรัฐกับพรรคให้ชัดเจนขึ้น โดยเฉพาะข้อเสนอที่ได้รับการผลักดันจากเจ้าหน้าที่สายเสรีนิยมอย่างจ้าว จื่อหยาง ข้อเสนอเหล่านั้นรวมถึงการยกเลิกคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนจากหน่วยงานภาครัฐบางแห่ง การเพิ่มอิทธิพลของคณะมนตรีรัฐกิจ และการให้ผู้บริหารมืออาชีพเป็นผู้นำรัฐวิสาหกิจแทนคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีน ข้อเสนอเหล่านี้ถูกยกเลิกหลังการประท้วงและการสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมินใน ค.ศ. 1989

เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาลและพรรคคอมมิวนิสต์จีน เจมส์ พาล์เมอร์ เขียนไว้ในนิตยสาร Foreign Policy ว่า "รัฐบาลจีนโดยพื้นฐานแล้วเป็นเงาของพรรคคอมมิวนิสต์ เคลื่อนไหวตามที่พรรคเคลื่อนไหว และด้วยเหตุนี้ บทบาทของรัฐบาลจึงมีความสำคัญน้อยกว่าบทบาทของพรรคมาก" ตามที่ The Economist กล่าวไว้ว่า "โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อพบปะชาวต่างชาติ เจ้าหน้าที่อาจยื่นนามบัตรที่มีตำแหน่งในรัฐบาล แต่จะไม่พูดถึงตำแหน่งในพรรค ซึ่งอาจมีหรือไม่ก็ได้ที่ตำแหน่งในพรรคจะสูงกว่าตำแหน่งในรัฐของพวกเขา" ตามที่รัช โดชิ นักวิชาการ กล่าวไว้ว่า "[พรรค] นั่งอยู่เหนือรัฐ ดำเนินงานขนานกับรัฐ และแทรกซึมอยู่ในทุกระดับของรัฐ 

การบูรณาการของพรรคคอมมิวนิสต์จีนและรัฐเร่งตัวขึ้นภายใต้การนำของสี จิ้นผิง โดยเขาดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมการพรรคแปดคณะที่ควบคุมหน่วยงานรัฐบาล ภายใต้การนำของสี หน่วยงานรัฐบาลและพรรคหลายแห่งได้ถูกควบรวม โดยองค์กรพรรคมีชื่อรัฐบาลภายนอกภายใต้ระบบหนึ่งสถาบันสองชื่อ ซึ่งเป็นการบูรณาการพรรคและรัฐให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น