# เลลลา ลอมบาร์ดี
มารีอา กราเซีย "เลลลา" ลอมบาร์ดี (เกิด 26 มีนาคม ค.ศ. 1941 – 3 มีนาคม ค.ศ. 1992) เป็นนักแข่งรถชาวอิตาลี เคยเข้าร่วมการแข่งขันฟอร์มูลาวันกรังด์ปรีซ์ด้วยกันทั้งสิ้น 17 รายการ ลอมบาร์ดีเป็นนักขับหญิงคนที่สองที่ผ่านเข้าร่วมฟอร์มูลาวัน ถัดจาก มารีอา เตเรซา เด ฟีลิปปิส และนักขับหญิงเพียงคนเดียวที่สะสมคะแนนได้ในฟอร์มูลาวัน ด้วยคะแนนครึ่งแต้มจากการแข่งขันสเปนิชกรังด์ปรีซ์ 1975 ลอมบาร์ดียังเป็นนักขับหญิงคนแรกที่ผ่านการคัดเลือกและแข่งขันในรายการเรซออฟแชมเปียนส์ที่สนามแบรนส์แฮตช์ และรายการแข่งขันรถสปอร์ต เธอชนะการแข่งขัน 6 ชั่วโมง ที่แปร์กูซา, วัลเลลุนกา และมูเจลโล

เรื่องราวของลอมบาร์ดีมีอิทธิพลต่อนักแข่งรถมาหลายชั่วรุ่น โดยประสบการณ์ของเธอได้ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้หญิงในกีฬาการแข่งความเร็ว และการรับรู้ของผู้คนที่มีต่อผู้หญิงในอุตสาหกรรมการแข่งความเร็วให้ดียิ่งขึ้น

 ชีวิตช่วงต้น 
ลอมบาร์ดีเกิดในวันที่ 26 มีนาคม ค.ศ. 1941 ที่เมืองเล็ก ๆ ชื่อฟรูกาโรโล ในแคว้นปีเยมอนเต ประเทศอิตาลี เธอเป็นบุตรคนสุดท้องในจำนวนสามคน บิดาของเธอเป็นคนขายเนื้อสัตว์ และให้เธอทำงานครั้งแรกเป็นพนักงานขับรถส่งของประจำร้านของครอบครัว ในตอนแรกบิดาของลอมบาร์ดีไม่เต็มใจที่จะยอมรับความชื่นชอบในกีฬาการแข่งความเร็วของเธอ แต่เขาก็โอบรับเมื่อเธอได้อันดับรองชนะเลิศจากการแข่งขันประจำฤดูกาล 1968

 อาชีพการแข่งความเร็ว 
 การแข่งขันช่วงต้น 
ลอมบาร์ดีมีประสบการณ์การแข่งรถคาร์ตในวัยเยาว์เป็นเวลาสั้น ๆ ก่อนที่เธอจะซื้อรถคันแรกใน ค.ศ. 1965 เพื่อแข่งขันในรายการฟอร์มูลามอนซา เธอเลื่อนขั้นมายังระดับฟอร์มูลาทรีใน ค.ศ. 1968 และชนะซีรีส์การแข่งขันอิตาเลียนฟอร์มูลา 850 ของฤดูกาล 1970 ลอมบาร์ดีเซ็นสัญญากับเชลล์สปอร์ต-ลักเซมเบิร์กเพื่อแข่งขันในรายการฟอร์มูลา 5000 ฤดูกาล 1974 ด้วยรถของโลลา และจบการแข่งขันในอันดับที่สี่

 ฟอร์มูลาวัน 
thumb|right|ลอมบาร์ดีขณะขับรถฟอร์มูลาวันรุ่น มาร์ช 751 ในรอบฝึกซ้อมของการแข่งขัน ดัตช์กรังด์ปรีซ์ 1975|alt=รถฟอร์มูลาวันรุ่น มาร์ช 751 ของลอมบาร์ดีในรอบฝึกซ้อมของการแข่งขันดัตช์กรังด์ปรีซ์ 1975 ที่สนามซันต์โฟร์ต

แรกเริ่มนั้นลอมบาร์ดีพยายามเข้ารับการคัดเลือกเพื่อแข่งฟอร์มูลาวัน ฤดูกาล  ในฐานะนักแข่งอิสระของแบร็บบัมด้วยการสนับสนุนจากสโมสรยานยนต์แห่งอิตาลี แต่ยังไม่ผ่านเข้ารอบ ในช่วงฤดูหนาวของปีนั้น เธอพบกับ เคานต์ วิตโตรีโอ ซานอน ผู้ซึ่งสนับสนุนทางการเงินในการเข้าร่วมฟอร์มูลาวันของเธอ ลอมบาร์ดีถูกชักชวนให้แข่งขันในฤดูกาล  ร่วมกับ วิตโตรีโอ บรัมบิลลา และ ฮันส์-โยอาคิม ชตุค ให้แก่มาร์ช โดยเธอแข่งขันเป็นเวลาหนึ่งฤดูกาลเต็ม พร้อมกับการสนับสนุนจากบริษัทผลิตกาแฟลาวัซซาของซานอนในขณะนั้น ลอมบาร์ดีกลายเป็นนักขับหญิงคนแรกถัดจาก มารีอา เตเรซา เด ฟีลิปปิส ในฤดูกาล  ที่ผ่านรอบคัดเลือกในการแข่งขันกรังด์ปรีซ์รายการแรกของของเธอที่แอฟริกาใต้ แต่เธอต้องถอนตัวระหว่างการแข่งขันด้วยปัญหาในระบบเชื้อเพลิง เธอสะสมคะแนนชิงแชมป์ได้ครึ่งแต้มจากการแข่งขันสเปนิชกรังด์ปรีซ์ 1975 เนื่องจากนักขับหลายคนถอนตัวในช่วงแรกของการแข่งขัน และเกิดอุบัติเหตุร้ายแรงจากการที่รถของ ร็อล์ฟ ชโตมเมเลิน พุ่งชนและลอยข้ามกำแพงกั้นจนเป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตสี่คน การแข่งขันดำเนินต่อไปอีกเพียงแค่สี่รอบ ส่งผลให้ลอมบาร์ดีจบการแข่งขันในอันดับที่หก และเนื่องจากการแข่งขันสิ้นสุดลงก่อนถึงสามในห้าของระยะทางที่กำหนด คะแนนทั้งหมดจึงถูกมอบให้เพียงครึ่งเดียว ลอมบาร์ดียังมีผลงานการแข่งขันกรังด์ปรีซ์รายการอื่นในฤดูกาลที่ประสบความสำเร็จ รวมถึงการแข่งขันที่สนามเนือร์บวร์คริง ซึ่งเธอจบการแข่งขันในอันดับที่เจ็ด เธอได้มีโอกาสแข่งขันให้แก่วิลเลียมส์ครั้งหนึ่งสำหรับการแข่งขันยูไนเต็ดสเตตส์กรังด์ปรีซ์ที่สนามวัตกินส์เกลน แต่อย่างไรก็ตามเธอไม่ได้ออกตัวเนื่องจากปัญหาในระบบจุดระเบิดของเครื่องยนต์

ลอมบาร์ดีแข่งขันต่อให้แก่มาร์ชในฤดูกาล  ร่วมกับบรัมบิลลาและชตุคดังเดิม และจบการแข่งขันรายการแรกของฤดูกาลที่บราซิลด้วยอันดับที่สิบสี่ ก่อนที่ทีมจะตัดสินใจแทนที่เธอด้วย ร็อนนี เพ็ตเตอช็อน ในการแข่งขันรายการถัดมา หลังจากนั้นลอมบาร์ดีย้ายไปแข่งให้แก่อาร์เอเอ็มในการแข่งขันไม่กี่รายการ โดยผลงานดีที่สุดของเธอคืออันดับที่สิบสองในการแข่งขันออสเตรียนกรังด์ปรีซ์

 เรซออฟแชมเปียนส์ 
ลอมบาร์ดีเป็นนักขับหญิงคนแรกที่ผ่านการคัดเลือกและแข่งขันในรายการเรซออฟแชมเปียนส์ประจำปี 1974 ที่สนามแบรนส์แฮตช์ เธอแข่งขันด้วยรถของโลลา-เชฟโรเลตและจบการแข่งขันในอันดับที่สิบสี่ เธอผ่านการคัดเลือกและแข่งขันอีกครั้งในปี 1975 กับมาร์ช-ฟอร์ด โดยเธอถอนตัวหลังจากแข่งขันไปได้ 20 รอบ

 การแข่งขันรถสปอร์ต 
thumb|right|รถสปอร์ตรุ่น ลันชา สตราตอส ของลอมบาร์ดีในการแข่งขัน 24 ชั่วโมง เลอม็อง 1976|alt=รถสปอร์ตรุ่น ลันชา สตราตอส ของลอมบาร์ดีในการแข่งขัน 24 ชั่วโมง เลอม็อง 1976

ลอมบาร์ดีเข้าร่วมการแข่งขันรถสปอร์ตในเวลาต่อมา เธอชนะการแข่งขันด้วยรถของโอเซลลา-บีเอ็มดับเบิลยูหลายรายการ ได้แก่ การแข่งขัน 6 ชั่วโมง แปร์กูซา ประจำปี 1979 ร่วมกับ เอนรีโก กรีมัลดี, การแข่งขัน 6 ชั่วโมง วัลเลลุนกา ประจำปี 1979 ร่วมกับ จอร์โจ ฟรันชา และการแข่งขัน 6 ชั่วโมง มูเจลโล ประจำปี 1981 ร่วมกับฟรันชาบันทึกการแข่งขัน 6 ชั่วโมง ที่แปร์กูซา, วัลเลลุนกา และมูเจลโล:
 
 
  เธอแข่งขันในรายการ 24 ชั่วโมง เลอม็อง ถึงสี่ครั้ง โดยเธอได้อันดับที่ยี่สิบในการแข่งขันประจำปี 1976 ด้วยรถสปอร์ตรุ่น  เธอยังได้อันดับบนโพเดียมจากการแข่งขันทดสอบความทนทานหลายรายการในยุโรป ดังนี้ อันดับที่สามในการแข่งขันอินเตอร์ซีรีย์ที่กาซาเล, 1974; อันดับที่สามในการแข่งขัน 250 กิโลเมตร อีโมลา, 1977; อันดับที่สองในการแข่งขันอินเตอร์ซีรีย์ที่วุนส์ทอร์ฟและอุล์ม, 1979; อันดับที่สองในการแข่งขัน 1000 กิโลเมตร มอนซา, 1981; อันดับที่สองในการแข่งขัน 6 ชั่วโมง แปร์กูซา, 1981; และอันดับที่สามในการแข่งขัน 500 กิโลเมตร ดอนิงตัน, 1981

ลอมบาร์ดียังแข่งขันในรายการไฟร์แคร็กเกอร์ 400 ของนาสคาร์ ประจำปี 1977 ที่สนามเดย์โทนาอินเตอร์เนชันแนลสปีดเวย์ ซึ่งมีนักขับหญิงอีกสองคนในการแข่งขันด้วย ได้แก่ เจเน็ต กัทรี นักขับชาวอเมริกา และ คริสทีเนอ เบ็คเคิร์ส นักขับชาวเบลเยียม ลอมบาร์ดีจบการแข่งขันในอันดับที่สามสิบเอ็ด

ลอมบาร์ดีประกาศยุติการแข่งขันความเร็วใน ค.ศ. 1988 ก่อนที่จะก่อตั้งทีมแข่งของเธอเองใน ค.ศ. 1989 ภายใต้ชื่อ ลอมบาร์ดีออโตสปอร์ต

 ชีวิตส่วนตัวและการเสียชีวิต 
นักหนังสือพิมพ์ ฟิล แพช รายงานมุมมองของลอมบาร์ดีต่อการแข่งความเร็วว่าเป็นกีฬาของผู้ชาย ซึ่งเธอประความสำเร็จมาได้เพราะเธอมี "จิตวิญญาณแห่งการแข่งขัน" NYT Archived copy ลอมบาร์ดีเป็นหนึ่งในนักขับหญิงคนแรก ๆ ที่มีความสัมพันธ์เพศเดียวกันอย่างเปิดเผย ลอมบาร์ดีเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งเต้านมในวันที่ 3 มีนาคม ค.ศ. 1992 ที่มิลาน สิริอายุได้ 50 ปี โดยเธอใช้ชีวิตบั้นปลายกับคนรักของเธอ ฟีโอเรนซา ร่างของเธอถูกฝังที่บ้านเกิดของเธอเองคือเมืองฟรูกาโรโล โดยมีรูปปั้นที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์ให้แก่เธอภายในเมือง

 มรดกตกทอด 
อาชีพการแข่งขันความเร็วของลอมบาร์ดีได้มีอิทธิพลต่อการรับรู้ต่อกีฬาการแข่งขันความเร็วของผู้หญิงในหลายชั่วรุ่น โดยเธอได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ทำให้ฟอร์มูลาวันเข้าถึงได้สำหรับผู้หญิง ลอมบาร์ดีถือเป็นผู้บุกเบิกในฟอร์มูลาวัน หลักจากผลักดันให้ผู้หญิงเข้าร่วมฟอร์มูลาวันมากขึ้นในหลายบทบาทหน้าที่นอกเหนือจากนักแข่งรถ เช่น นักขับทดสอบและพัฒนา วิศวกร และนักยุทธศาสตร์ นอกจากนี้เธอยังถือเป็นหนึ่งในบุคคลอ้างอิงเมื่อกล่างถึงผู้หญิงในการแข่งขันความเร็ว ลอมบาร์ดีและเด ฟีลิปปิสเป็นนักขับหญิงเพียงสองคนที่ได้เริ่มต้นแข่งขันในการแข่งขันกรังด์ปรีซ์ชิงแชมป์โลก โดยลอมบาร์ดีเป็นคนเดียวที่สะสมคะแนนได้จากการแข่งขัน

ภายหลังการเข้าร่วมครั้งแรกของลอมบาร์ดี มีนักขับหญิงอีกสามคนที่ได้แข่งขันในฟอร์มูลาวันตามมา ได้แก่ ดิวินา กาลิซา (ระหว่างฤดูกาล 1976 ซึ่งเป็นฤดูกาลที่สามและสุดท้ายของลอมบาร์ดี) เดซีเรีย เวิลซอน (ฤดูกาล) และ โจวันนา อามาตี (ฤดูกาล)

 ภาพยนตร์ 
ภาพยนตร์ บียอนด์ดริฟเวน กำกับโดย รียานา ฮาร์ตลีย์ และ วินเซนต์ เจิ่น และออกฉายใน ค.ศ. 2020 นำเสนอเรื่องราวสำคัญในชีวิตของลอมบาร์ดีในรูปแบบสารคดีชีวประวัติเชิงละคร ภาพยนตร์ประกอบด้วย ปาตรีเซีย ลอมบาร์ดี หลานสาวของลอมบาร์ดี และนักแข่งรถหญิงจำนวนมาก ได้แก่ ตาเตียนา กัลเดรอน, อามินะ อัลกุบัยซี, วิกกี ปีเรีย, อลิซ พาวล์, โจวันนา อามาตี, การ์เมน ฆอร์ดา และ เบตสเกอ ฟิสเซอร์

 สถิติการแข่งรถ 
 ผลการแข่งขันฟอร์มูลาวันชิงแชมป์โลก 
(คำสำคัญ) (การแข่งขันที่กำหนดเป็น ตัวหนา หมายถึงนักขับได้ตำแหน่งโพล; การแข่งขันที่กำหนดเป็น ตัวเอียง หมายถึงนักขับทำรอบได้เร็วที่สุด)
 ฤดูกาล ผู้เข้าแข่งขัน แชสซี เครื่องยนต์ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  คะแนน  แอลไลด์พอลิเมอร์กรุป แบร็บบัม บีที42 ฟอร์ด-คอสเวิร์ท ดีเอฟวี 3.0 วี8 ARG BRA RSA ESP BEL MON SWE NED FRA GBR GER AUT CAN ITA USA  0  เบตาทีมมาร์ช มาร์ช 741 ฟอร์ด-คอสเวิร์ท ดีเอฟวี 3.0 วี8 ARG BRA RSA 21 0.5 ลาวัซซามาร์ช มาร์ช 751 ESP MON BEL SWE NED FRA GBR GER AUT ITA แฟรงก์ วิลเลียมส์เรซซิงคาส์ วิลเลียมส์ เอฟดับเบิลยู04 USA  ลาวัซซามาร์ช มาร์ช 761 ฟอร์ด-คอสเวิร์ท ดีเอฟวี 3.0 วี8 BRA RSA USW ESP BEL MON SWE FRA  0 อาร์เอเอ็มเรซซิงวิทลาวัซซา แบร็บบัม บีที44บี GBR GER AUT NED ITA CAN USA JPN แหล่งที่มา:

 ผลการแข่งขันฟอร์มูลาวันแบบไม่ชิงแชมป์ 
(คำสำคัญ) (การแข่งขันที่กำหนดเป็น ตัวหนา หมายถึงนักขับได้ตำแหน่งโพล; การแข่งขันที่กำหนดเป็น ตัวเอียง หมายถึงนักขับทำรอบได้เร็วที่สุด)
 ฤดูกาล ผู้เข้าแข่งขัน แชสซี เครื่องยนต์ 1 2 3  เชลล์สปอร์ตลักเซมเบิร์ก โลลา ที330 เชฟโรเลต 5.0 วี8 PRE ROC INT  ลาวัซซามาร์ช มาร์ช 751 ฟอร์ด-คอสเวิร์ท ดีเอฟวี 3.0 วี8 ROC INT SUI แหล่งที่มา: