# ชายแดนไทย–ลาว
ชายแดนไทย–ลาว เป็นพรมแดนระหว่างประเทศ กั้นระหว่างไทยและลาว พรมแดนมีความยาวประมาณ  ถึง  โดยมากกว่าครึ่งหนึ่งทอดยาวไปตามแม่น้ำโขง และลากจากสามเหลี่ยมทองคำติดกับพม่าทางตอนเหนือไปยังจุดสามเหลี่ยมมรกตติดกับกัมพูชาทางตอนใต้

 ความเป็นมา 
ตั้งแต่คริสต์ทศวรรษที่ 1860 ฝรั่งเศสเริ่มการใช้งานแผนที่ในภูมิภาคนี้ โดยเริ่มในกัมพูชาและเวียดนามสมัยใหม่ และอาณานิคมอินโดจีนของฝรั่งเศสก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2430 อาณาจักรลาวเป็นรัฐสาขาของราชอาณาจักรสยาม (ชื่อเดิมของประเทศไทย) อย่างไรก็ตาม พื้นที่ทั้งหมดทางตะวันออกของแม่น้ำโขงถูกผนวกเข้ากับอินโดจีนฝรั่งเศสในปี พ.ศ. 2436 หลังวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 ซึ่งกองทัพฝรั่งเศสได้ใช้กำลังทหารกดดันประเทศไทยด้วยการส่งกองกำลังจำนวน 1 กองพันไปยึดจันทบุรีด้วยข้ออ้างว่าป้องกันสยามไม่ทำตามข้อตกลง ซึ่งได้ลงนามในสนธิสัญญาเมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2436 ต่อมาในปี พ.ศ. 2445 สยามถูกบังคับให้ยกพื้นที่ทางตะวันตกของแม่น้ำโขงให้กับฝรั่งเศส ครอบคลุมแขวงไชยบุรีสมัยใหม่และอีกครึ่งหนึ่งของแขวงจำปาสักทางตะวันตก มีการสูญเสียที่ดินมากขึ้นในสนธิสัญญาอื่นในปี พ.ศ. 2447 และอีกครั้งในปี พ.ศ. 2449 เพื่อแลกเปลี่ยนจังหวัดตราด และอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย รวมไปถึงอำนาจศาล กับเมืองเสียมราฐ ศรีโสภณ และพระตะบอง อนุสัญญาในปี พ.ศ. 2469 ได้ขจัดปัญหาหลักเกี่ยวกับอธิปไตยเหนือเกาะเล็กเกาะน้อยในแม่น้ำโขง หลังจากการรุกรานอินโดจีนฝรั่งเศสของญี่ปุ่นในปี พ.ศ. 2483 พื้นที่ที่ถูกยึดทางตะวันตกของแม่น้ำโขงและลาวตะวันตกเฉียงใต้ก็ถูกส่งกลับคืนสู่ประเทศไทย อย่างไรก็ตาม ข้อตกลงนี้ถูกยกเลิกหลังจากความพ่ายแพ้ของญี่ปุ่นและชายแดนก่อนสงครามถูกกลับมาบังคับใช้กลับคืนสู่สภาพเดิม

ลาวได้รับเอกราชบางส่วนจากฝรั่งเศสในปี พ.ศ. 2492 และได้รับเอกราชโดยสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2496 จากนั้นเขตแดนก็กลายเป็นปัญหาระหว่างสองรัฐอธิปไตย ประเทศไทยอ้างสิทธิ์ในดินแดนที่ยกให้แก่ลาวเป็นครั้งคราวในยุคอาณานิคม โดยมีความตึงเครียดเพิ่มขึ้นหลังจากชัยชนะของคอมมิวนิสต์ปะเทดลาวในสงครามกลางเมืองลาวในปี พ.ศ. 2518 มีการลงนามสนธิสัญญามิตรภาพในปี พ.ศ. 2519 และ พ.ศ. 2522 เพื่อพยายามยุติความตึงเครียดโดยทั้งสองฝ่าย และตระหนักถึงบูรณภาพแห่งดินแดนของอีกฝ่าย อย่างไรก็ตาม การต่อสู้ปะทุขึ้นในปี พ.ศ. 2527 เหนือหมู่บ้านที่เป็นข้อพิพาทซึ่งอยู่ติดกับชายแดนในแขวงไชยบุรี/จังหวัดอุตรดิตถ์ และอีกครั้งในปี พ.ศ. 2530-2531 ในพื้นที่ใกล้เคียง คณะกรรมการร่วมก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2534 โดยมีเป้าหมายเพื่อแก้ไขข้อพิพาทอย่างสันติ อย่างไรก็ตาม การอภิปรายดำเนินไปตลอดทศวรรษ คณะกรรมการเขตแดนร่วมก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2540 อย่างไรก็ตาม งานของคณะกรรมการถูกระงับในปี พ.ศ. 2541 หลังเกิดวิกฤตการเงินในเอเชีย ซึ่งปัจจุบันการปักปันเขตแดนแดนยังคงอยู่ในระหว่างการดำเนินอยู่ ทั้งทางบกและทางน้ำ ซึ่งฝั่งประเทศไทยดำเนินการโดยกรมแผนที่ทหาร กองบัญชาการกองทัพไทย และกองเขตแดน กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย กระทรวงการต่างประเทศ

 แนวพรมแดน 
พรมแดนเริ่มต้นทางเหนือที่สามเหลี่ยมทองคำติดกับพม่าที่จุดบรรจบของน้ำแม่กกและแม่น้ำโขง ตามแม่น้ำโขงไปทางตะวันออกเฉียงใต้ จากนั้นแยกออกจากแม่น้ำและเคลื่อนตัวไปทางทิศใต้ไปตามสันเขาต่าง ๆ ลงสู่แม่น้ำเหือง จากนั้นจะไปตามแม่น้ำสายนี้ไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือจนถึงจุดบรรจบกับแม่น้ำโขง จากนั้นยึดตามร่องน้ำลึกแม่น้ำโขงต่อไปซึ่งถือเป็นส่วนใหญ่ของความยาวพรมแดน จนกระทั่งถึงทางตะวันตกเฉียงเหนือของปากเซ เส้นพรมแดนจะแยกออกจากแม่น้ำโขงแล้วไปต่อตามสันทิวเขาพนมดงรักไปทางใต้จนบรรจบสามเหลี่ยมมรกตติดกับกัมพูชา

 สนธิสัญญาที่เกี่ยวข้อง 
สนธิสัญญาที่เกี่ยวข้องกับการปักปันเขตแดนไทย–ลาว ประกอบไปด้วย

 อนุสัญญาสยาม-ฝรั่งเศส ฉบับลงวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2446 (ค.ศ. 1904)
 ความตกลงสยาม-ฝรั่งเศส ฉบับลงวันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2446 (ค.ศ. 1904)
 สนธิสัญญาสยาม-ฝรั่งเศส ฉบับลงวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2449 (ค.ศ. 1907) และพิธีสารแนบท้าย
 อนุสัญญาสยาม-ฝรั่งเศส ฉบับลงวันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2469 (ค.ศ. 1926)

 เขตการปกครองที่ติดพรมแดน 
thumb|หลักเขตแดนในพื้นที่อุทยานแห่งชาติภูสอยดาวเมื่อปี พ.ศ. 2545
ประเทศพม่าแขวงบ่อแก้วแขวงไชยบุรีแขวงเวียงจันทน์นครหลวงเวียงจันทน์แขวงบอลิคำไซแขวงคำม่วนแขวงสุวรรณเขตแขวงสาละวันแขวงจำปาศักดิ์ประเทศกัมพูชา

 จุดผ่านแดน 
ข้อมูลเมื่อ ปี พ.ศ. 2563 มีจุดผ่านแดนถาวร 20 จุด และจุดผ่อนปรนการค้า 29 จุด

 จุดผ่านแดนถาวร 
ลำดับ ประเทศไทย ประเทศลาวเวลาทำการ (น.)หมายเหตุถนนจุดผ่านแดนถนนจุดผ่านแดน1 ทล.1020จุดผ่านแดนถาวรบ้านเชียงของ, อ.เชียงของ จ.เชียงรายด่านสากลห้วยทราย, ห้วยทราย, แขวงบ่อแก้ว08.00 – 18.00 จุดผ่านแดนทางเรือข้ามฟากและ  แพขนานยนต์2 ทล.1356จุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 (เชียงของ–ห้วยทราย), อ.เชียงของ จ.เชียงราย ท.3ด่านสากลบ้านดอน, ห้วยทราย, แขวงบ่อแก้ว06.00 – 22.00จุดผ่านแดนทางสะพานมิตรภาพไทย–ลาว แห่งที่ 43 ทล.1129จุดผ่านแดนถาวรบ้านเชียงแสน, อ.เชียงแสน จ.เชียงรายด่านท้องถิ่นต้นผึ้ง, ต้นผึ้ง, แขวงบ่อแก้ว08.00 – 18.00 จุดผ่านแดนทางเรือข้ามฟาก 4 ทล.1290จุดผ่านแดนถาวรสามเหลี่ยมทองคำ, อ.เชียงของ จ.เชียงรายด่านสามเหลี่ยมทองคำ, ต้นผึ้ง, แขวงบ่อแก้ว06.00 – 20.00 จุดผ่านแดนทางเรือข้ามฟาก5 ทล.1093จุดผ่านแดนถาวรบ้านฮวก, อ.ภูซาง จ.พะเยาด่านปางมอน, เชียงฮ่อน, แขวงไชยบุรี06.00 – 18.006 ทล.101จุดผ่านแดนถาวรบ้านห้วยโก๋น, อ.เฉลิมพระเกียรติ จ.น่านด่านสากลบ้านน้ำเงิน, เงิน, แขวงไชยบุรี08.00 – 20.007 ทล.1268จุดผ่านแดนถาวรภูดู่, อ.บ้านโคก จ.อุตรดิตถ์ด่านท้องถิ่นผาแก้ว, ปากลาย, แขวงไชยบุรี06.00 – 20.008 ทล.2480จุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพแม่น้ำเหืองไทย - ลาว (บ้านนากระเซ็ง), อ.ท่าลี่ จ.เลย ท.4ด่านน้ำเหือง, แก่นท้าว, แขวงไชยบุรี07.00 – 18.00จุดผ่านแดนทางสะพานมิตรภาพน้ำเหือง9จุดผ่านแดนถาวรบ้านปากห้วย, อ.ท่าลี่ จ.เลยด่านท้องถิ่นแก่นท้าว, แก่นท้าว, แขวงไชยบุรี08.00 – 18.00 จุดผ่านแดนทางเรือข้ามฟาก 10 ทล.211จุดผ่านแดนถาวรบ้านเชียงคาน, อ.เชียงคาน จ.เลยด่านท้องถิ่นสานะคาม, สานะคาม, แขวงเวียงจันทน์08.00 – 18.00 จุดผ่านแดนทางเรือข้ามฟาก11 ทล.211จุดผ่านแดนถาวรบ้านคกไผ่, อ.ปากชม จ.เลยด่านท้องถิ่นบ้านวัง, สานะคาม, แขวงเวียงจันทน์08.00 – 16.00 จุดผ่านแดนทางเรือข้ามฟาก12ซ.หายโศกจุดผ่านแดนถาวรท่าเสด็จ, อ.เมืองหนองคาย จ.หนองคายด่านท้องถิ่นท่าเดื่อ, หาดซายฟอง, นครหลวงเวียงจันทน์08.00 – 18.00 จุดผ่านแดนทางเรือข้ามฟาก13  ถ.มิตรภาพจุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพไทย–ลาว, อ.เมืองหนองคาย จ.หนองคายด่านสากลมิตรภาพ (บ้านดงพูลี), หาดซายฟอง, นครหลวงเวียงจันทน์06.00 – 22.00จุดผ่านแดนทางถนนและทางรถไฟ ผ่านสะพานมิตรภาพไทย–ลาว 1 (หนองคาย–เวียงจันทน์) การให้บริการรถไฟระหว่างสถานีรถไฟหนองคาย–ท่านาแล้งและสถานีกรุงเทพอภิวัฒน์–เวียงจันทน์ (คำสะหวาด)14 ทล.212จุดผ่านแดนถาวรบึงกาฬ, อ.เมืองบึงกาฬ จ.บึงกาฬด่านสากลปากซัน, ปากซัน, แขวงบอลิคำไซ08.00 – 18.00 จุดผ่านแดนทางเรือข้ามฟากและ  แพขนานยนต์15ถ.สุนทรวิจิตรจุดผ่านแดนถาวรนครพนม, อ.เมืองนครพนม จ.นครพนมด่านท่าแขก, ท่าแขก, แขวงคำม่วน06.00 – 18.00 จุดผ่านแดนทางเรือข้ามฟาก16  ทล.295จุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 3 (นครพนม–คำม่วน), จ.นครพนม ท.13ด่านสากลมิตรภาพ 3, ท่าแขก, แขวงคำม่วน06.00 – 22.00จุดผ่านแดนทางสะพานมิตรภาพไทย–ลาว แห่งที่ 317จุดผ่านแดนถาวรมุกดาหาร, อ.เมืองมุกดาหาร จ.มุกดาหารด่านไซยะภูมิ, ไกสอนพมวิหาร, แขวงสุวรรณเขต06.00 – 18.00 จุดผ่านแดนทางเรือข้ามฟาก18  ทล.239จุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 2 (มุกดาหาร–สะหวันนะเขต), อ.เมืองมุกดาหาร จ.มุกดาหารด่านสากลมิตรภาพ 2, ไกสอนพมวิหาร, แขวงสุวรรณเขต06.00 – 22.00จุดผ่านแดนทางสะพานมิตรภาพไทย–ลาว แห่งที่ 219จุดผ่านแดนถาวรบ้านปากแซง, อ.นาตาล จ.อุบลราชธานีด่านท้องถิ่นบ้านปากตะพาน, ละคอนเพ็ง, แขวงสาละวัน08.00 – 18.00 จุดผ่านแดนทางเรือข้ามฟาก20จุดผ่านแดนถาวรช่องเม็ก, อ.สิรินธร จ.อุบลราชธานีด่านสากลวังเต่า, โพนทอง, แขวงจำปาศักดิ์06.00 – 20.00
 จุดผ่อนปรนการค้า 
การข้ามพรมแดนนี้เปิดให้เฉพาะการค้าข้ามพรมแดนในท้องถิ่นเท่านั้น มีจุดผ่อนปรนการค้าจำนวน 29 จุด ซึ่งกระทรวงมหาดไทยรับรองอย่างเป็นทางการตั้งอยู่ในจังหวัดต่าง ๆ การเข้าประเทศตรงข้ามนอกเหนือจากจุดตรวจเหล่านี้และตลาดอื่น ๆ ถือเป็นสิ่งผิดกฎหมาย
ลำดับ ประเทศไทย ประเทศลาวเวลาทำการ (น.)หมายเหตุจังหวัดจุดผ่านแดนแขวงจุดผ่านแดน1จุดผ่อนปรนการค้าบ้านสวนดอก, อ.เชียงแสนบ่อแก้วบ้านสีเมืองงาม, ต้นผึ้ง08.00 – 18.002จุดผ่อนปรนการค้าบ้านแจมป๋อง, อ.เวียงแก่นบ้านด่าน, ห้วยทราย08.00 – 18.003จุดผ่อนปรนการค้าบ้านหาดบ้าย, อ.เชียงของบ้านดอยแตง, ต้นผึ้ง06.00 – 18.004จุดผ่อนปรนการค้าบ้านร่มโพธิ์ทอง, อ.เทิงไชยบุรีบ้านปางไฮ, คอบ08.00 – 18.005จุดผ่อนปรนการค้าบ้านห้วยลึก, อ.เวียงแก่นบ้านครกหลวง - บ้านปากตีน, ห้วยทราย06.00 – 18.006จุดผ่อนปรนการค้าบ้านห้วยสะแตง, อ.ทุ่งช้างบ้านป่าหว้าน, เชียงฮ่อน09.00 – 16.00ทุกวันที่ 15, 30ของทุกเดือนยกเว้นการรักษาพยาบาลฉุกเฉินเข้าออกได้ตลอดเวลา7จุดผ่อนปรนการค้าบ้านใหม่ชายแดน, อ.สองแควบ้านเตสอง, เชียงฮ่อน08.00 – 16.00ทุกวันที่ 5, 10, 15,20, 25, 30 ของทุกเดือน8จุดผ่อนปรนการค้าบ้านห้วยต่าง, อ.บ้านโคกบ้านขอนแก่น, บ่อแตนทุกวันอังคารและพุธเวลากลางวัน9จุดผ่อนปรนการค้าบ้านเหมืองแพร่, อ.นาแห้วบ้านเหมืองแพร่, บ่อแตน08.00 – 18.00เฉพาะวันพระ10จุดผ่อนปรนการค้าบ้านนาข่า, อ.ด่านซ้ายบ้านนาข่า, บ่อแตน08.00 – 18.00ทุกวันอังคารและพฤหัสบดี11จุดผ่อนปรนการค้าบ้านนากระเซ็ง, ท่าลี่บ้านเมืองหมอ, แก่นท้าว07.00 – 18.00ทุก 1 ค่ำและ 9 ค่ำ12จุดผ่อนปรนการค้าบ้านหนองผือ, อ.ท่าลี่บอลิคำไซบ้านเมืองแก่นท้าว, แก่นท้าว07.00 – 18.00ทุก 3 ค่ำและ 8 ค่ำ13จุดผ่อนปรนการค้าบ้านอาฮี, อ.ท่าลี่บ้านนาแก่งม้า, แก่นท้าว07.00 – 18.00ทุก 7 ค่ำและ 15 ค่ำ14จุดผ่อนปรนการค้าบ้านเปงจาน, อ.รัตนวาปีบ้านทวย, ท่าพระบาท08.00 – 18.00ทุกวันอาทิตย์และพุธ15จุดผ่อนปรนการค้าบ้านม่วง, อ.สังคมบ้านโคกแห่, สักทอง08.00 – 16.00ทุกวันพุธและเสาร์16จุดผ่อนปรนการค้าหมู่ 1 ตำบลจุมพล, อ.โพนพิสัยนครหลวงเวียงจันทน์บ้านโดนใต้, ปากงึม08.00 – 16.00ทุกวันอังคารและเสาร์17จุดผ่อนปรนการค้าบ้านหม้อ, อ.ศรีเชียงใหม่บ้านด่านดำ, สีโคดตะบอง08.00 – 17.00ทุกวันอังคารและเสาร์18จุดผ่อนปรนการค้าบ้านบุ่งคล้า, อ.บุ่งคล้าบอลิคำไซบ้านปากกระดิ่ง, ปากกระดิ่ง08.00 – 18.00ทุกวันอังคารและศุกร์19จุดผ่อนปรนการค้าบ้านห้วยคาด, ต.ปากคาดบ้านทวย, ท่าพระบาท08.00 – 16.00ทุกวันจันทร์และพฤหัสบดี20จุดผ่อนปรนการค้าหนาดท่า, อ.เมืองนครพนมบ้านปากเป่ง, ท่าแขก08.00 – 14.00ทุกวันอังคารและพุธ21จุดผ่อนปรนการค้าบ้านดอนแพง, อ.บ้านแพงบ้านบุ่งกวาง, ปากกระดิ่ง09.00 – 16.00
09.00 – 13.00ทุกวันจันทร์
ทุกวันอังคาร, พุธ, ศุกร์22จุดผ่อนปรนการค้าบ้านธาตุพนมสามัคคี, อ.ธาตุพนมคำม่วน
สุวรรณเขตบ้านด่าน, หนองบก
บ้านปากเซบั้งไฟ, ปากกระดิ่ง07.00 – 14.00ทุกวันจันทร์และพฤหัสบดี23จุดผ่อนปรนการค้าบ้านท่าอุเทน, อ.ท่าอุเทนคำม่วนบ้านหินบูน, หินบูน08.00 – 16.00 น.เปิดทุกวันจันทร์และพฤหัสบดี24จุดผ่อนปรนการค้าบ้านยักษ์คุ, อ.ชานุมานสุวรรณเขตบ้านเหล่ามะหูด, ไซพูทอง06.00 – 18.00เปิดทุกวันพุธและอาทิตย์25จุดผ่อนปรนการค้าหน้าที่ว่าการอำเภอเขมราฐ, อ.เขมราฐบ้านนาปากซัน, สองคอน08.00 – 15.00เปิดทุกวันจันทร์ถึงศุกร์26จุดผ่อนปรนการค้าบ้านสองคอน, อ.โพธิ์ไทรสาละวันบ้านหนองแสง, ละครเพ็ง09.00 – 15.00เปิดทุกวันพฤหัสบดี27จุดผ่อนปรนการค้าบ้านคันท่าเกวียน, อ.โขงเจียมบ้านคันทุงไซ, คงเซโดน28จุดผ่อนปรนการค้าบ้านด่านเก่า, อ.โขงเจียมจำปาศักดิ์บ้านสิงสัมพัน, ชะนะสมบูน09.00 – 15.00เปิดทุกวันพฤหัสบดี, เสาร์29จุดผ่อนปรนการค้าบ้านหนองแสง (ช่องตาอู), อ.บุณฑริกบ้านเหียง, สุขุมา08.00 – 15.00เปิดทุกวันจันทร์, พุธ, ศุกร์
thumb|สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 1 (หนองคาย–เวียงจันทน์)