# กองพลที่ 1 รักษาพระองค์
กองพลที่ 1 รักษาพระองค์ เป็นหน่วยทหารราบของกองทัพบกไทย ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของกองทัพภาคที่ 1 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวก่อตั้งกองพลที่ 1 เมื่อ พ.ศ. 2448 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ กำหนดให้กองพลนี้เป็นหน่วยทหารรักษาพระองค์ เมื่อ พ.ศ. 2516

กองพลที่ 1 รักษาพระองค์ ประกอบด้วย 1 กรมทหารราบ คือ กรมทหารราบที่ 31 รักษาพระองค์ โดยกรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว และกรมทหารราบที่ 11 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ถูกโอนย้ายไปสังกัดหน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์

 ประวัติ 
thumb|left|200px|จอมพล พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช องค์ผู้กราบบังคับทูลขอพระบรมราชานุญาต
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระบรมราชโองการจัดตั้งกองพลที่ 1 เมื่อ พ.ศ. 2448 ตามคำแนะนำของพระราชโอรส คือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช ผู้บัญชาการกรมยุทธนาธิการ (เทียบเท่าตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบก) กระทรวงกลาโหม พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดชมีพระประสงค์จะจัดโครงสร้างของกองทัพสยามตามแบบยุโรป ประกอบด้วย 10 กองพลเป็นอย่างน้อย เมื่อถึง พ.ศ. 2449 กองพลที่ 1 ได้เข้าประจำการโดยมีฐานที่มั่นอยู่ในกรุงเทพฯ ในปี พ.ศ. 2451 ได้มีการจัดระเบียบกองทัพอีกครั้ง โดยกองพลที่ 1 ประกอบด้วย 5 หน่วย (กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ กรมทหารราบที่ 2 มหาดเล็กรักษาพระองค์ (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นกรมทหารราบที่ 11) กรมทหารม้าที่ 1 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 1 และกรมทหารช่างที่ 1) กองพลที่ 1 ได้รับหน้าที่ถวายความปลอดภัยพระมหากษัตริย์ ดูแลความสงบเรียบร้อยทั้งพระบรมมหาราชวัง พระนคร และลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาโดยรอบ

 หน่วยขึ้นตรง 
 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (โอนย้าย) ตั้งกองบังคับการที่แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพมหานคร
 กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งกองบังคับการที่แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพมหานคร
 กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งกองบังคับการที่แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพมหานคร
 กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งกองบังคับการที่แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
 กองพันทหารราบที่ 4 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งกองบังคับการที่แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพมหานคร
 กรมทหารราบที่ 11 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (โอนย้าย) ตั้งกองบังคับการที่แขวงอนุสาวรีย์ เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร
 กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 11 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งกองบังคับการที่แขวงอนุสาวรีย์ เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร
 กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 11 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งกองบังคับการที่แขวงอนุสาวรีย์ เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร
 กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 11 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งกองบังคับการที่แขวงอนุสาวรีย์ เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร
 กรมทหารราบที่ 31 รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ตั้งกองบังคับการที่ตำบลถนนใหญ่ อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
 กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 31 รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ตั้งกองบังคับการที่ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
 กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 31 รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ตั้งกองบังคับการที่ตำบลถนนใหญ่ อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
 กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 31 รักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ตั้งกองบังคับการที่ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 1 รักษาพระองค์ ตั้งกองบังคับการที่แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
 กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 1 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 1 รักษาพระองค์ ตั้งกองบังคับการที่แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
 กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 11 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 1 รักษาพระองค์ ตั้งกองบังคับการที่ตำบลท่าแค อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
 กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 31 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 1 รักษาพระองค์ ตั้งกองบังคับการที่ค่ายพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ตำบลเขาพระงาม อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
 กองพันทหารม้าที่ 4 รักษาพระองค์ กองพลที่ 1 รักษาพระองค์ ตั้งกองบังคับการที่แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร
 กองพันทหารช่างที่ 1 กองพลที่ 1 รักษาพระองค์ ตั้งกองบังคับการที่แขวงอนุสาวรีย์ เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร
 กองพันทหารสื่อสารที่ 1 กองพลที่ 1 รักษาพระองค์ ตั้งกองบังคับการที่ถนนนางลิ้นจี่ แขวงทุ่งมหาเมฆ เขตสาทร กรุงเทพมหานคร
 กองพันเสนารักษ์ที่ 1 กองพลที่ 1 รักษาพระองค์ ตั้งกองบังคับการที่ตำบลเขาสามยอด อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
 กองสรรพาวุธเบาที่ 1 กองพลที่ 1 รักษาพระองค์ ตั้งกองบังคับการที่แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพมหานคร
 กองทหารพลาธิการที่ 1 กองพลที่ 1 รักษาพระองค์ ตั้งกองบังคับการที่แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพมหานคร

 รายพระนามและรายนามผู้บัญชาการ 
 รายพระนามและรายนามผู้บัญชาการ   ลำดับ  พระนามและนาม  วาระการดำรงตำแหน่ง  หมายเหตุ 1 พลตรี พระยาสุรเสนา (กลิ่น แสง-ชูโต) พ.ศ. 2450 - 2452   2 พลตรี พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นกำแพงเพ็ชร์อรรคโยธิน  พ.ศ. 2452 - 2454  3 พลตรี พระยาเสนาภิมุข (เล็ก ปาณิกบุตร)  พ.ศ. 2454 - 2456  4 พลตรี พระยารามกำแหง (ทองอยู่ ภีมะโยธิน)  พ.ศ. 2456 - 2460  5 พลตรี พระยารามรณรงค์ (หม่อมหลวงช่วย ฉัตรกุล)  พ.ศ. 2460- 2463  6 พลตรี สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ กรมหลวงนครราชสีมา  พ.ศ. 2463 - 2466  7 พลตรี พระยาพิชัยรณรงค์สงคราม (ทองดี จารุทัต)  พ.ศ. 2466 - 2472  8 พลตรี พระยาประเสริฐสงคราม (เทียบ คมกฤส)  พ.ศ. 2472 - 2473  9 พลตรี พระยาเสนาสงคราม (หม่อมราชวงศ์อี๋ นพวงศ์)  พ.ศ. 2473 - 2475  10 พลตรี ขุนปลดปรปักษ์ (ปลด ปลดปรปักษ์)  พ.ศ. 2485 - 2487  11 พลตรี หลวงวีรวัฒน์โยธิน (วีรวัฒน์ วีรวัฒนโยธิน)  พ.ศ 2487 - 2491  12 พลตรี สฤษดิ์ ธนะรัชต์  พ.ศ. 2491 - 2493  13 พลตรี ถนอม กิตติขจร  พ.ศ. 2493 - 2495  14 พลตรี ประภาส จารุเสถียร  พ.ศ. 2495 - 2500  15 พลตรี กฤษณ์ สีวะรา  พ.ศ. 2500 - 2504  16 พลตรี ประยูร หนุนภักดี  พ.ศ. 2504 - 2505  17 พลตรี เกรียงไกร อัตตะนันทน์ พ.ศ. 2505 - 2508  18 พลตรี ประเสริฐ ธรรมศิริ  พ.ศ. 2508 - 2515  19 พลตรี เอื้อม จิรพงศ์ พ.ศ. 2515 - 2518  20 พลตรี อรุณ ทวาทศิน พ.ศ. 2518 - 2520  21 พลตรี พัฒน์ อุไรเลิศ  พ.ศ. 2520 - 2522  22 พลตรี อาทิตย์ กำลังเอก  พ.ศ. 2522 - 2523  23 พลตรี สุจินต์ อารยะกุล  พ.ศ. 2523 - 2524  24 พลตรี พิจิตร กุลละวณิชย์  พ.ศ. 2524 - 2527  25 พลตรี อิสระพงศ์ หนุนภักดี  พ.ศ. 2527 - 2528  26 พลตรี วิมล วงศ์วานิช  พ.ศ. 2528 - 2529  27 พลตรี ศัลย์ ศรีเพ็ญ  พ.ศ. 2529 - 2531   28 พลตรี มงคล อัมพรพิสิฏฐ์  พ.ศ. 2531 - 2532  29 พลตรี วัฒนา สรรพานิช พ.ศ. 2532 - 2533  30 พลตรี ชัยณรงค์ หนุนภักดี  พ.ศ. 2533 - 2534  31 พลตรี ธิติพงษ์ เจนนุวัตร  พ.ศ. 2534 - 2535  32 พลตรี สมภพ อัตตะนันทน์  พ.ศ. 2535 - 2539  33 พลตรี อาชวินทร์ เศวตเศรณี  พ.ศ. 2539 - 2541  34 พลตรี นพดล อินทปัญญา พ.ศ. 2541 - 2542  35 พลตรี วันชัย ทองสุขุม  พ.ศ. 2542 - 2543  36 พลตรี ไพศาล กตัญญู  พ.ศ. 2543 - 2545  37 พลตรี จิรสิทธิ เกษะโกมล  พ.ศ. 2545 - 2546  38 พลตรี อนุพงษ์ เผ่าจินดา  พ.ศ. 2546 - 2547  39 พลตรี พฤณท์ สุวรรณทัต  พ.ศ. 2547 - 2549  40 พลตรี ดาว์พงษ์ รัตนสุวรรณ  พ.ศ. 2549 - 2550  41 พลตรี ไพบูลย์ คุ้มฉายา  พ.ศ. 2550 - 2552  42 พลตรี กัมปนาท รุดดิษฐ์  พ.ศ. 2552 - 2554  43 พลตรี พิสิทธิ์ สิทธิสาร  พ.ศ. 2554 - 2555  44 พลตรี วราห์ บุญญะสิทธิ์  พ.ศ. 2555 - 2557  45 พลตรี อภิรัชต์ คงสมพงษ์  พ.ศ. 2557 - 2557  46 พลตรี พงษ์สวัสดิ์ พรรณจิตต์ พ.ศ. 2557 - 2558  47 พลตรี ณรงค์พันธ์ จิตต์แก้วแท้  พ.ศ. 2558 - 2561  48 พลตรี ทรงวิทย์ หนุนภักดี  พ.ศ. 2561 - 2562  49 พลตรี ทรงพล สาดเสาเงิน  พ.ศ. 2562 - 2564  50 พลตรี วรยส เหลืองสุวรรณ  พ.ศ. 2564 - 2565  51 พลตรี ณัฐเดช จันทรางศุ  พ.ศ. 2565 - 2566  52 พลตรี สิทธิพร จุลปานะ  พ.ศ. 2566 - พ.ศ. 2567  53 พลตรี กิตติ ประพิตรไพศาลประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ให้นายทหารรับราชการ ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 141 ตอนพิเศษ 262 ง 21 กันยายน พ.ศ. 2567  พ.ศ. 2567 - ปัจจุบัน 

หมายเหตุ ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งตามประกาศสํานักนายกรัฐมนตรี