# พระราชรัตนโมลี (นคร เขมปาลี)
พระราชรัตนโมลี (นคร เขมปาลี) (29 พฤษภาคม พ.ศ. 2465-29 พฤษภาคม พ.ศ. 2551) เป็นอดีตผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวง วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร,อดีตอธิการบดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ระหว่าง พ.ศ. 2529 - 2540,เป็นมีผู้ส่วนสำคัญต่อการสนับสนุนให้เกิดการได้มาซึ่ง การตราพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พ.ศ. 2540 ราชกิจจานุเบกษา,  พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พ.ศ. 2540. เล่มที่ 114, ตอนที่ 51 ก, วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2540, หน้า 24  เคยต้องคดีข้อห้าอันเป็นคอมมิวนิสต์ ในสมัยจอมพล  สฤษดิ์ ธนะรัชต์  (16 มิถุนายน พ.ศ. 2451 – 8 ธันวาคม พ.ศ. 2506) นายกรัฐมนตรีไทยคนที่ 11 และต้องถูกจองจำถูกคุมขังในสันติปาลาราม เป็นเวลากว่า 4 ปี ระหว่าง พ.ศ. 2503-2507 และถูกปล่อยตัวโดยไม่มีการส่งฟ้องศาลแต่อย่างใดพระไทย 4 รูป คือ พระมหามนัส พวงลำเจียก, พระมหานคร พยุงญาติ, พระมหาโอภาส เวียงเหล็ก และพระมหาสังเวียร มีเผ่าพงษ์ ี้ร่วมงาน  International Buddhist Monks Delegation to China. ที่มา กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม. (2566). สังเวียร มีเผ่าพงษ์ สงฆ์ไทยไปจีนแดงสมัยสฤษดิ์ กลับมาเจอข้อหาภัยความมั่นคง. วันเสาร์ที่ 7 ตุลาคม พ.ศ.2566  https://www.silpa-mag.com/history/article_22045 

ในระหว่างถูกจองจำได้แปลหนังสือเรื่อง “Glimpses of World History”Jawaharlal Nehru. (1934). Glimpses of World History. Penguin Books https://en.wikipedia.org/wiki/Glimpses_of_World_History  ในชื่อภาษาไทยว่า โฉมหน้าประวัติศาสตร์สากล พระราชรัตนโมลี (นคร เขมปาลี) แปล. (2541). โฉมหน้าประวัติศาสตร์สากล = Glimpses of world history / ยวาหรลาล เนห์รู, เขียน ; พระราชรัตนโมลี (นคร เขมปาลี), กรุงเทพฯ: สภาเพื่อความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมแห่งประเทศอินเดีย และมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.และ “Letters from a Father to His Daughter” Jawaharlal Nehru. (1929). Letters from a Father to His Daughter. Allahabad Law Journal Press. https://en.wikipedia.org/wiki/Letters_from_a_Father_to_His_Daugh)ter  ในชื่อภาษาไทยว่า จดหมายจากพ่อถึงลูกสาวพระราชรัตนโมลี (ดร.นคร เขมปาลี). (2013). จดหมายจากพ่อถึงลูกสาว. ผู้เขียน ยวาหระลาล เนห์รู. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ศยาม. ของ “ยวาหรลาล เนห์รู” อดีตนายกรัฐมนตรีอินเดีย ภายใต้การแนะนำจาก “อาจารย์กรุณา กุศลาสัย” (10 พฤษภาคม พ.ศ. 2463 - 13 สิงหาคม พ.ศ. 2552) อดีตสามเณรใจสิงห์ ในโครงการ "พระภิกษุสามเณรใจสิงห์–Lion-hearted Bhikkhus and Samaneras"   ของ พระโลกนาถ (ซัลวาโตเล ซิโอฟฟี)  พระภิกษุชาวอิตาลี ที่นำพระภิกษุจากไทย พม่า ทีเดินธุดงค์ด้วยเท้าจากประเทศไทยไปศึกษาอบรมที่ประเทศอินเดีย เป็นนักเขียนบทความและสารคดี เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาฮินดี ภาษาสันสกฤต และภารตวิทยา กรุณาได้รับรางวัลศรีบูรพาปี พ.ศ. 2538, ที่ถูกคุมขังอยู่ด้วยกันในขณะนั้น  พร้อมทั้งได้เขียนบันทึกชีวิตไว้ในหนังสือ ชีวิตลิขิตของกรรม  พระราชรัตนโมลี (นคร เขมปาลี),(2551), ชีวิตลิขิตของกรรมกับจดหมายจากพ่อถึงลูกสาว, กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ที่มีความตอนหนึ่งที่เกี่ยวกับพระสงฆ์กับการเมืองที่ว่า “…นี่คือระบอบประชาธิปไตยแบบไทยที่มีอุณหภูมิไม่แน่นอน ครึ่งใบบ้าง ค่อนใบบ้าง เต็มใบบ้าง ตามวุฒิภาวะของผู้นำรัฐบาล แม้รัฐธรรมนูญก็สามารถเปลี่ยนใหม่ได้ตามพลังและอำนาจนิยม…”พระราชรัตนโมลี (นคร เขมปาลี),(2551), ชีวิตลิขิตของกรรมกับจดหมายจากพ่อถึงลูกสาว, กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย,   

วุฒิการศึกษา 
Doctor of Philosophy (Ph.D.) สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก สาขาปรัชญา นวนาลันทามหาวิหาร มหาวิทยาลัยมคธ ประเทศอินเดีย

สอบไล่ได้นักธรรมชั้นเอก สำนักศาสนศึกษา วัดนางในฮัมมิการาม อำเภอวิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง สำนักเรียนคณะจังหวัดอ่างทอง

สอนได้เปรียญธรรม 6 ประโยค สำนักเรียนวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

ศาสนกิจ 
งานปกครองคณะสงฆ์ 
 พ.ศ. 2515 - 2518 ได้รับพระบัญชาแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็น เจ้าอาวาสวัดไทยนาลันทา ประเทศอินเดีย 

 ได้รับพระบัญชาแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็น ผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวง วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

 ได้รับแต่งตั้งจากเจ้าอาวาสวัด ให้ดำรงตำแหน่งเป็น เจ้าคณะ 3 อารามวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ กรุงเทพมหานคร

 ผู้อำนวยการมหาธาตุวิทยาลัย

 งานด้านการศึกษา 
 
 พ.ศ. 2492 ได้รับแต่งตั้งเป็นครูสอนพระปริยัติธรรม สำนักเรียนวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

 พ.ศ. 2493 ได้รับแต่งตั้งเป็นครูสอนโรงเรียนบาลีมัธยมศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

 พ.ศ. 2501 เป็นผู้กำกับโรงเรียนบาลีมัธยมศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

 พ.ศ. 2518 ผู้อำนวยการแผนกสำนักธรรมวิจัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

 พ.ศ. 2521 เลขาธิการ มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์

 พ.ศ. 2529–2540 อธิการบดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

สมณศักดิ์
 เป็นพระเปรียญธรรม 6 ประโยค มหาเถรสมาคมจัดลำดับชั้นพัดยศสมณศักดิ์ ที่พระมหานคร เขมปาลี ป.ธ.6
 5 ธันวาคม พ.ศ. 2531 เป็น พระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญ ในราชทินนามที่ พระอมรเมธาจารย์ (สป.) ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่องพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 105, ตอนที่ 207 ง, 9 ธันวาคม พ.ศ. 2531, หน้า 6 
 10 มิถุนายน พ.ศ. 2539 เป็น พระราชาคณะชั้นราช ในราชทินนามที่ พระราชรัตนโมลี ศรีสิกขกิจวโรปการ มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี  ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่องพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 113, ตอนที่ 10 ข, 7 มิถุนายน พ.ศ. 2539, หน้า 11

การต้องอธิกรณ์
ถูกกล่าวหาว่าเป็นคอมมิวนิสต์และถูกจองจำจำคุกในสันติปาลารามข้อมูลจากในหนังสือที่บันทึกด้วยตัวท่านเอง ชีวิตลิขิตของกรรม  พระราชรัตนโมลี (นคร เขมปาลี),(2551), ชีวิตลิขิตของกรรมกับจดหมายจากพ่อถึงลูกสาว, กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย,

-
  คืนวันหนึ่งในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2503 เวลาประมาณ 17.00 น. ก็พบ พ.ต.อ.ชลอ ขุทภาสน์ พร้อมด้วยตำรวจสันติบาลจำนวนหนึ่งมานั่งรอข้าพเจ้าอยู่แล้ว แสดงตัวเข้าจับกุมข้าพเจ้าในข้อกล่าวหาว่า มีการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์ พร้อมกับพระมหามนัส จิตฺตทโม (พวงลำเจียก) และได้ทำการค้นห้องพักยึดเอาหนังสือที่ได้รับมอบถวายมาจากประเทศจีนเป็นแดงจำนวนหนึ่งและพาไปควบคุมไว้ที่สโมสรกรมตำรวจปทุมวัน  เวลา 3 วัน ก็พาเราทั้งสองไป บังคับเอาผ้าเหลืองผ้าจีวรออก และใช้ผ้าแต่งกายคฤหัสถ์แทนต่อหน้าพระเทพเวที (ฟื้น ชุตินฺธโร) เจ้าอาวาสวัดสามพระยา และเจ้าคณะกรุงเทพมหานคร แล้วนำไปควบคุมไว้ที่ห้องขังที่อาคารหลังหนึ่ง ใกล้กับสโมสรกรมตำรวจนั้นพระปลัดระพิน พุทธิสาโร,(2566), เขมปาลีศึกษา ว่าด้วยพระสงฆ์กับการเมืองและถูกคุมขัง : บันทึกไว้ในโอกาส 100 ปีชาตกาล พระราชรัตนโมลี (นคร เขมปาลี). วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ.ปีที่ 6 ฉบับที่ 4 กรกฎาคม - สิงหาคม 2566. หน้า 157-167.  [TCI-THAIJO] https://so06.tci-thaijo.org/index.php/bim/article/view/262688 [Ebook] https://online.anyflip.com/mgfva/bvta/mobile/index.html