# เชื้อสายเจ้าโสมพะมิตร
เชื้อสายเจ้าโสมพะมิตร เป็นกลุ่มผู้ปกครองในระบบอาญาสี่ของหัวเมืองลาวอีสานในช่วงพุทธศตวรรษที่ 24–25 ที่สืบเชื้อสายมาจากพระยาชัยสุนทร (โสมพะมิตร) หลังจากการยกเลิกระบบอาญาสี่ ทายาทบางส่วนเข้ารับราชการต่อไปในระบบมณฑลเทศาภิบาล

 ข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับบรรพบุรุษ 

งานเขียนของทายาทอาญาสี่เมืองอุบลราชธานีระบุว่า พระยาชัยสุนทร (โสมพะมิตร) มีบิดาเป็นโอรสของพระเจ้านครเวียงจันทน์ และมีมารดาเป็นหลานสาวของเจ้าผ้าขาว การเผยแพร่โดยมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ระบุว่า พระยาชัยสุนทร (โสมพะมิตร) เป็นพระราชนัดดาในพระไชยเชษฐาธิราชที่ 2 และเจ้าผ้าขาวเป็นพระราชนัดดาในกษัตริย์แห่งล้านช้างเช่นกัน ดังนั้นเชื้อสายเจ้าโสมพะมิตรจึงสืบเชื้อสายมาจากราชวงศ์เวียงจันทน์

 การปกครองบ้านเมือง 
เชื้อสายเจ้าโสมพะมิตรได้ปกครองหัวเมืองต่างๆ เช่น เมืองผ้าขาว (บ้านผ้าขาวหรือบ้านปะขาว), เมืองพันนา (บ้านพันนา), เมืองกาฬสินธุ์, เมืองกมลาสัย (เมืองกมลาไสย), เมืองสหัสขันธ์, เมืองสกลนคร (บ้านธาตุเชียงชุม), บ้านกลางหมื่น เป็นต้น

 พงศาวลี 
แผนผังต่อไปนี้แสดงพงศาวลีตามการเผยแพร่ในพงศาวดารเมืองกาฬสินธุ์ และเมืองกมลาสัย ฉบับพระราษฎรบริหาร (ทอง)

 สายสกุลของทายาท 
 ณ กาฬสินธุ์ http://www.phyathaipalace.org/%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%AA%E0%B8%81%E0%B8%B8%E0%B8%A5%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%97%E0%B8%B2%E0%B8%99/nameH.htmlต้นสกุลคือ“พระไชยสุนทร(หมาสุ่ย)อุปฮาดเมืองกาฬสินธุ์”ซึ่งเป็นบุตรของพระยาไชยสุนทร (โสมพะมิตร) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 1 โดยมีบุตรผู้เป็นต้นเชื้อสายคือ พระยาไชยยสุนทร (หนูม้าว) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 8 สมรสกับ คุณหญิงบัวทอง ซึ่งมีบุตรด้วยกันคือ ท้าวงวด(ราชบุตรเมืองกาฬสินธุ์) สมรสกับ อัญญานางแข มีบุตร 4 คน คือ 1)ท้าวเก 2)นางบุหงา 3)นางบุนนาค 4)นางเบ้า เป็นต้น อาทิเช่น พระยาไชยสุนทร(เก)เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 11 สมรสกับ คุณหญิงมั่น มีบุตรด้วยกัน 8 คน ได้แก่ 1)นางโคมแก้ว 2)นายคำเคน 3)นายสัมฤทธิ์ 4)นางโสมนัส 5)นางทองคำ 6)นายเกษม 7)นายสินทร 8)นางรัศมี 9)นายทองดี(กับหม่อมอุ้ย)ส.ส.คนแรกของจังหวัดกาฬสินธุ์ 10)นางทับทิม(กับหม่อมทุม) 11)นายภูสินธ์(กับหม่อมทองนาค) เป็นต้นและท่านเหล่านี้คือผู้ใช้นามสกุล”ณ กาฬสินธุ์”รุ่นแรกโดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในตัวอำเภอเมืองของจังหวัดกาฬสินธุ์
 วงศ์กาฬสินธุ์ พิพิธภัณฑ์เมืองสกลนคร มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร,พงศาวดารเมืองสกลนคร ฉบับลายมือ อำมาตย์โท พระยาประจันตะประเทศธานี(โง่นคำ พรหมสาขา ณ สกลนคร),(สกลนคร:โรงพิมพ์สมศักดิ์การพิมพ์ กรุ๊ป, 2561)ต้นสกุลคือ“พระธานี(หมาป้อง)อุปฮาดเมืองสกลนคร” ซึ่งเป็นบุตรของพระยาไชยสุนทร (โสมพะมิตร) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 1 โดยมีบุตรผู้เป็นต้นเชื้อสายคือ พระยาไชยสุนทร(หล้า)เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 4  สมรสกับ อัญญานางคำแดง มีบุตร 7 คน ได้แก่ 1)นางขาว 2)พระยาไชยสุนทร(โคตร) 3)พระศรีวรวงศ์(สี) 4)พระไชยราช(ไชย) 5)พระอุปสิทธิ์(สีน) 6)พระโพธิสาร(คำ) 7)นางหมอก เป็นต้น อาทิเช่น พระยาไชยสุนทร(โคตร) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 9 สมรสกับ คุณหญิงพา บุตรีคนที่ 2 ของพระยาไชยสุนทร (กิ่ง) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 4 มีบุตร 10 คน คือ 1)ท้าวหนูแดง 2)พระสุริยมาตย์(สุรินทร์) ราชบุตรเมืองกาฬสินธุ์ 3)พระไชยแสง(ทองอินทร์) นายกองเมืองกาฬสินธุ์ 4)พระศรีธงไชย(คำตา) กรมการเมืองพิเศษสกลนคร 5)หลวงไชยสวัสดิ์(คำแสน) เสมียนตราเมืองกาฬสินธุ์ 6)ขุนไชยสาร(จารย์เฮ้า) 7)นางข่าง 8)นางคะ 9)นางบัวสา 10)ท้าวคำหวา เป็นต้นและท่านเหล่านี้คือผู้ใช้นามสกุล”วงศ์กาฬสินธุ์”รุ่นแรกโดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในตัวอำเภอเมืองของจังหวัดสกลนคร
 บริหาร สภาวัฒนธรรมอำเภอกมลาไสย,เมืองกมลาไสย(กาฬสินธุ์:กาฬสินธุ์การพิมพ์, 2547)ต้นสกุลคือ “พระยาไชยสุนทร (หมาแพง) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 2 ” ได้ขอท้าวเซียงโคตร มาเป็นบุตรบุญธรรม รับราชเป็นราชวงศ์เมืองกาฬสินธุ์ โดยมีบุตรผู้เป็นต้นเชื้อสายคือพระราษฎรบริหาร (เกษ) เจ้าเมืองกมลาไสย ลำดับที่ 1 (เดิมเป็นที่ราชวงษ์เมืองกาฬสินธุ์)  ได้สมรสกับอัญญานางแพงศรี มีบุตรด้วยกัน 5 คน ได้แก่ 1) พระราษฎรบริหาร (ทอง) เจ้าเมืองกมลาไสย ลำดับที่ 2  2)พระประชาชนบาล(บัว) เจ้าเมืองสหัสขันธ์  3)หลวงชาญวิไชยยุทธ(นวน) ราชวงศ์เมืองกมลาไสย 4)พระประชาชนบาล(ทะ) เจ้าเมืองสหัสขันธ์ 5)หลวงกมเรศ(ธรรม) ราชวงศ์เมืองกมลาไสย เป็นต้น โดย พระราษฎรบริหาร (ทอง) เจ้าเมืองกมลาไสย ลำดับที่ 2  สมรสกับอัญญานางอ่อน มีบุตร 5 คน คือ 1) นางเหลี่ยม ณ ร้อยเอ็ด 2) หลวงชาญวิชัยยุทธ (เหม็น เกษทอง) 3) นางเพชร พลวิจิตร 4) หลวงกมลาพิพัฒน์(เทศ บริหาร) 5)นางทองคำ(กับนางทรัพย์) ซึ่งต่อมาหลวงกมลาพิพัฒน์(เทศ บริหาร)ได้จัดตั้งนามสกุล“บริหาร”ขึ้น โดยมีบุตร 6 คน ได้แก่ 1)นางคำกอง(กับนางคำอา) 2)นายทองบ่อ(กับนางบุญนาค) 3)นายสมบูรณ์(กับนางบุญนาค) 4)นางเล็ก(กับนางอินทวา) 5)นายบุญเหลือ(กับนางอินทรา) 6)นายไว/เจริญ(กับนางจันทร์แดง) เป็นต้นและท่านเหล่านี้คือผู้ใช้นามสกุล”บริหาร”รุ่นแรกโดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในอำเภอกมลาไสยของจังหวัดกาฬสินธุ์
 เกษทอง สภาวัฒนธรรมอำเภอกมลาไสย,เมืองกมลาไสย(กาฬสินธุ์:กาฬสินธุ์การพิมพ์, 2547).หน้า28ต้นสกุลคือ “พระยาไชยสุนทร (หมาแพง) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 2” ได้ขอท้าวเซียงโคตร มาเป็นบุตรบุญธรรม รับราชเป็นราชวงศ์เมืองกาฬสินธุ์ โดยมีบุตรผู้เป็นต้นเชื้อสายคือพระราษฎรบริหาร (เกษ) เจ้าเมืองกมลาไสย ลำดับที่ 1 (เดิมเป็นที่ราชวงษ์เมืองกาฬสินธุ์) ได้สมรสกับอัญญานางแพงศรี มีบุตรด้วยกัน 5 คน ได้แก่ 1)พระราษฎรบริหาร (ทอง) เจ้าเมืองกมลาไสย ลำดับที่ 2 2)พระประชาชนบาล(บัว) เจ้าเมืองสหัสขันธ์ 3)หลวงชาญวิไชยยุทธ(นวน) ราชวงศ์เมืองกมลาไสย 4)พระประชาชนบาล(ทะ) เจ้าเมืองสหัสขันธ์ 5)หลวงกมเรศ(ธรรม) ราชวงศ์เมืองกมลาไสย เป็นต้น โดย พระราษฎรบริหาร (ทอง) เจ้าเมืองกมลาไสย ลำดับที่ 2 สมรสกับอัญญานางอ่อน มีบุตร 5 คน คือ 1) นางเหลี่ยม ณ ร้อยเอ็ด 2) หลวงชาญวิชัยยุทธ (เหม็น เกษทอง) 3) นางเพชร พลวิจิตร 4) หลวงกมลาพิพัฒน์(เทศ บริหาร) 5)นางทองคำ(กับนางทรัพย์) ซึ่งต่อมาหลวงชาญวิชัยยุทธ (เหม็น เกษทอง)จัดตั้งนามสกุล“เกษทอง”ขึ้น โดยมีบุตร 3 คนกับนางศักดิ์ ได้แก่ 1)นางมั่น 2)นางพัน 3)นางเกาะ และ มีบุตร 2 คนกับนางขวัญ ได้แก่ 4)นายธน 5)น.ส.ละมุด มีบุตร 1 คนกับนางจวง ได้แก่ 6)นางแก้ว ต่อมาหลวงชาญวิชัยยุทธ (เหม็น) อพยพพาภรรยาลำดับสุดท้าย คือนางขาว(บิดามารดาชื่อนายบุญและนางคำภา) พร้อมบุตรธิดาข้าทาสย้ายถิ่นฐานตั้งบ้านเรือนถาวรอยู่ ณ บ้านหนองขี้เบ้า หรือบ้านโคกเบ้า ตำบลโคกกะเทียม อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี และมีบุตรกับนางขาว 9 คน ได้แก่ 7) นางพิฆาตเศิกสงบ (ทองหล่อ โกมลจันทร์) (เดิมชื่อคำเบ้า เกษทอง) ภริยาพันตรี หลวงพิฆาตเศิกสงบ (เจิม โกมลจันทร์) 8) นางทองใบ สงวนชาติ ภริยานายโรเบิร์ต ชวิษฐ์ สงวนชาติ 9) นางทองดี พัดทอง 10) นายทองอินทร์ เกษทอง 11) นายสุบิน เกษทอง (อดีตผู้ว่าราชการจังหวัดลำปาง) 12) นางประหยัด จันทรเกษม 13) นางประยูร ตุลเตมีย์ ภริยานายจำลอง ตุลเตมีย์ อดีตรองวิศวกรรถไฟไทย 14) นางมณี จันทรเกษม 15) นางผะอบ วัจนะพุกกะ ภริยานายสัตวแพทย์จินดา วัจนะพุกกะ เป็นต้น ทายาทที่เกิดจากภรรยาแรกๆบางท่านยังใช้นามสกุล”บริหาร”โดยยังอาศัยอยู่ในอำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์ ในส่วนของทายาทที่ใช้นามสกุล”เกษทอง”หลายท่านอาศัยอยู่จังหวัดลพบุรี
 ฟองกำแหง หม่อมอมรวงษ์วิจิตร (หม่อมราชวงศ์ปฐม คเนจร), (2458) "พงษาวดารหัวเมืองมณฑลอิสาณ หม่อมอมรวงษ์วิจิตร (ม.ร.ว.ปฐม คเนจร) เรียบเรียง ภาคที่ 1: คัดจากประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 4  พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้านางโสฬศนารี ณ จำปาศักดิ์ สารโสภณ(นางอักษรการวิจิตร) ณ วัดทุ่งศรีเมือง จังหวัดอุบลราชธานี เมื่อวันอาทิตย์ที่ ๒๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๓๙", พงษาวดารหัวเมืองมณฑลอิสาณ: หม่อมอมรวงษ์วิจิตร (หม่อมราชวงศ์ปฐม คเนจร).หน้า17ต้นสกุลคือ“พระยากำแหงมหึมา(หมาฟอง) เจ้าเมืองกบินทร์บุรี ลำดับที่ 1” ซึ่งเป็นบุตรของพระยาไชยสุนทร (โสมพะมิตร) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 1 โดยมีบุตรคือ พระกำแหงมหึมา(หลง) เจ้าเมืองกบินทร์บุรี ลำดับที่ 2 ซึ่งต่อมีบุตรคือ หลวงกำแหงมหึมา(เขียน) (นายอำเภอเมืองกบินทร์บุรี) สมรสกับใครสืบไม่ได้ มีบุตร 3 คน ได้แก่ 1)นายโชติ 2)นางถมยา 3)นายพัด เป็นต้นและต่อมาทายาทได้จัดตั้งนามสกุลขึ้นและทายาทผู้ใช้นามสกุล”ฟองกำแหง“เหล่านี้ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในอำเภอกบินทร์บุรีของจังหวัดปราจีนบุรี
 กำแหงมิตร ต้นสกุลคือ“พระยากำแหงมหึมา(หมาฟอง) เจ้าเมืองกบินทร์บุรี ลำดับที่ 1” ซึ่งเป็นบุตรของพระยาไชยสุนทร (โสมพะมิตร) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 1 โดยมีบุตรคือ พระกำแหงมหึมา(พลัด) เจ้าเมืองกบินทร์บุรี ลำดับที่ 3 ซึ่งต่อมีบุตรคือ หลวงฤทธิ์กำแหง(เกตุ) (ปลัดเมืองกบินทร์บุรี) สมรสกับใครสืบไม่ได้ มีบุตร 3 คน ได้แก่ 1)นายต่วน 2)นายเทศ 3)เป็นหญิงไม่ทราบนาม เป็นต้นและต่อมาทายาทได้จัดตั้งนามสกุลขึ้นและทายาทผู้ใช้นามสกุล”กำแหงมิตร”เหล่านี้ส่วนใหญ่ได้อพยพมาจากอำเภอกบินทร์บุรีของจังหวัดปราจีนบุรีมาอาศัยอยู่ในอำเภอเมืองของจังหวัดกาฬสินธุ์
 ศรีกาฬสินธุ์และพลเยี่ยม(เดิมเขียนว่า”พรมเยี่ยมกับพรหมเยี่ยม)อนุสรณ์ในงานฌาปนกิจศพคุณแม่ทิพคลี ศรีกาฬสินธุ์(นางสรรพบรรณกิจ) ณ เมรุวัดโสมนัสวรวิหาร วันอาทิตย์ที่ ๑๘ มีนาคาม พ.ศ.๒๕๑๕(กรุงเทพฯ:สหมิตรการค้า,2515) ต้นสกุลคือ“ท้าวสุวรรณสาร(โสน้อย)” กำนันคนแรกตำบลบ้านแวง สมรสกับ นางหลอด บุตรี พระยาไชยสุนทร (เจียม) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 3 มีบุตร 1 คนคือ ท้าวมหาโคตรแก้ว สมรสกับใครสืบไม่ได้ มีบุตร 9 คน ได้แก่ 1)นางพัน 2)ท้าวจันฑกุมาร 3)ท้าวสุริยะวงศา(ฝ่าย)(อดีตกำนันตำบ้านแวง อ.โพนทอง จ.ร้อยเอ็ดและเป็นผู้ตั้งนามสกุล“พลเยี่ยม”)4)นางทองศรี 5)นางสีดา 6)ท้าวบุญมา 7)หลวงสุนทรวุฒิรักษ์(มี) (อดีตข้าราชการกระทรวงคมนาคม แขวงเมืองกาฬสินธุ์) 8)นางหลอด 9)ท้าวคำตา เป็นต้น ต่อมาหลวงสุนทรวุฒิรักษ์(มี)ได้จัดตั้งนามสกุล“ศรีกาฬสินธุ์”และสมรสกับ นางเบ้า ณ กาฬสินธุ์ (บุตรี ท้าวงวด ราชบุตรเมืองกาฬสินธุ์ กับอัญญานางแขและเป็นน้องสาวของพระยาไชยสุนทร(เก) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 11) มีบุตร 10 คน ได้แก่ 1)ท้าวหวาด 2)นางอ่อง 3)นางทอง 4)รองอำมาตย์ตรีผลมัย 5)ขุนสรรพบรรณกิจ(สายทอง)(อดีตหัวหน้างานสรรพกรจังหวัดสกลนครและนครพนม)6)ท้าวอัมพร 7)นางทองดำ 8)นางทองใบ 9)นางมะละ 10)นางมาลัย เป็นต้น ลูกหลานท่านเหล่านี้คือผู้ใช้นามสกุล”ศรีกาฬสินธุ์และพลเยี่ยม”รุ่นแรกโดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในตัวอำเภอโพนทองของจังหวัดร้อยเอ็ดและบางส่วนของจังหวัดกาฬสินธุ์
 ทองเยี่ยม ต้นสกุลคือ“พระยาไชยสุนทร (เจียม) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 3 “ซึ่งเป็นบุตร พระธานี(หมาป้อง)อุปฮาดเมืองสกลนคร” และเป็นบุตรของพระยาไชยสุนทร (โสมพะมิตร) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 1 โดยมีผู้เป็นต้นเชื้อสายคือ พระไชยสุนทร(หนูหมี) อุปฮาดเมืองกาฬสินธุ์ เมื่อปี พ.ศ.2426-2433 บุตรคนที่ 3 ของพระยาไชยสุนทร(ทอง) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 5  สมรสมกับ นางขำ บุตรีคนที่ 4 พระยาไชยสุนทร (กิ่ง) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 4 มีบุตร 6 คน ได้แก่ 1)นางเสริม 2)นางบู่ทอง 3)ท้าวทับ (ผู้ตั้งนามสกุล“ทองเยี่ยม”) 4)ท้าวตัน 5)นางเสริม 6)นางทิพคลี(ประคีย์) ลูกหลานท่านเหล่านี้คือผู้ใช้นามสกุล”ทองเยี่ยม”รุ่นแรกโดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในตัวอำเภอเมืองของจังหวัดกาฬสินธุ์
 พิมพะนิตย์ ต้นสกุลคือท้าวธิดิษา สมรสกับนางเงินยวง มีบุตรคือ ท้าวขัตติยะ(เฟือง) ราชวงศ์เมืองกาฬสินธุ์ เมื่อปี พ.ศ. 2435 สมรสกับ นางเจียงคำ มีบุตร 4 คน ได้แก่ 1)ท้าวพู 2)หลวงโพธิษา(อยู่) 4)ท้าวพุก 5)ท้าวพิม เป็นต้น อาทิเช่น ท้าวพู สมรสกับ นางเต้า ไชยสิทธิ์ บุตรีคนที่ 3 พระยาไชยสุนทร(พั้ว) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 10 กับคุณหญิงพลูเงิน มีบุตร 7 คน ได้แก่ 1)นายจวง 2)นายใจ(อดีตปลัดขวาเมืองกาฬสินธุ์และผู้ตั้งนามสกุล“พิมพะนิตย์”) 3)นายมาย 4)นางกอง 5)นางแสง 6)นายดี 7)นายทอง เป็นต้น ลูกหลานท่านเหล่านี้คือผู้ใช้นามสกุล”พิมพะนิตย์”รุ่นแรกโดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในตัวอำเภอเมืองของจังหวัดกาฬสินธุ์
 ไชยสิทธิ์ ต้นสกุลคือ“พระยาไชยสุนทร(พั้ว) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 10“สมรสกับ คุณหญิงพลูเงิน  มีบุตร 8 คน ได้แก่ 1)นางสิงห์ 2)ขุนไชยสิทธิ์(เบ้า) (ผู้ตั้งนามสกุล“ไชยสิทธิ์”)3)นางเต้า 4)ท้าวเฮือง 5)นางเชือง 6)นางเคือง 7)นางเหลื่อม 8)นางหล้า เป็นต้น อาทิเช่น  2)ขุนไชยสิทธิ์(เบ้า ไชยสิทธิ์)สมรสกับ นางตั่น บุตรีพระประชาชนบาล(ทะ) เจ้าเมืองสหัสขันธ์ ลำดับที่ 4 มีบุตร 3 คน ได้แก่ 1)นายเฉลิม(อดีตผู้พิพากษาหัวหน้าศาลจังหวัดอุดรธานี) 2)นายโก๊ก 3)นางผัด ต่อมาสมรสกับนางสุกัณ ปราบภัย มีบุตร 1 คน ได้แก่ 4)นางมณีจันทร์ เป็นต้น ลูกหลานท่านเหล่านี้คือผู้ใช้นามสกุล”ไชยสิทธิ์”รุ่นแรกโดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในตัวอำเภอเมืองของจังหวัดกาฬสินธุ์
 อาษาไชยและทองทวี ต้นสกุลคือ“พระยาไชยสุนทร (เจียม) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 3“ซึ่งเป็นบุตร พระธานี(หมาป้อง)อุปฮาดเมืองสกลนคร” และเป็นบุตรของพระยาไชยสุนทร (โสมพะมิตร) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 1 โดยมีผู้เป็นต้นเชื้อสายคือ พระอินทิสาร(ขี่) ราชบุตรเมืองสกลนครและราชวงศ์เมืองกาฬสินธุ์ บุตรคนที่ 1 ของพระยาไชยสุนทร(ทอง) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 5 และสมรสกับใครสืบไม่ได้ มีบุตรด้วยกัน 5 คน ได้แก่ 1)นางเกษี 2)นางแก้ว 3)นางเหนี่ยว 4)นางเจียง 5)นางกระแต 6)ท้าวอินที(ใช้นามสกุล“วงศ์กาฬสินธุ์”) 7)ท้าวทา(ผู้ตั้งนามสกุล“อาษาไชย”) 8)ท้าวเปลี่ยน(ผู้ตั้งนามสกุล“ทองทวี”) ลูกหลานท่านเหล่านี้คือผู้ใช้นามสกุล”อาษาไชยและทองทวี”รุ่นแรกโดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในตัวอำเภอเมืองของจังหวัดกาฬสินธุ์
 ศิริกุล ต้นสกุลคือ“พระยาไชยสุนทร(จารย์ละ) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 6” ซึ่งเป็นบุตรพระธานี(หมาป้อง)อุปฮาดเมืองสกลนคร” และเป็นบุตรของพระยาไชยสุนทร (โสมพะมิตร) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 1 โดยมีผู้เป็นต้นเชื้อสายคือ ท้าวบัว สมรสกับใครสืบไม่ได้ มีบุตรคือ ท้าวโง่น สมรสกับใครสืบไม่ได้มีบุตรคือ ขุนแก้วไกรสร(เทพสอน) สมรสกับนางจันที มีบุตร 5 คน ได้แก่ 1)นายสุมา 2)นายจันทร์ 3)นายพัน 4)นายสุวิช(หนู)(อดีตนายอำเภอวานรนิวาส จ.สกลนคร)5)นายต่วน เป็นต้น และลูกหลานท่านเหล่านี้คือผู้ใช้นามสกุล”ศิริกุล”รุ่นแรกโดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในตัวอำเภอเมืองของจังหวัดกาฬสินธุ์
 พูลวัฒน์และอักขราสา ต้นสกุลคือ“ท้าวพรหมจักร”มีบุตรคือ 1)ท้าวกอ 2)ท้าวโพธิสาร เป็นต้น โดยมีผู้เป็นต้นเชื้อสายสกุล”พูลวัฒน์“คือ ท้าวกอ มีบุตรคือ ท้าวอาน(ผู้ตั้งนามสกุล“พูลวัฒน์”) สมรสกับใครสืบไม่ได้ มีบุตร 8 คน ได้แก่ 1)นางทองคำ 2)นางแพงศรี 3)นางบุญมี 4)นางแก้ว 5)นายคำ 6)นายอนุกูล 7)นางระเบียบ 8)นางระพีพรรณ เป็นต้น ส่วนผู้เป็นต้นเชื้อสายสกุล“อักขราสา”คือ ท้าวโพธิสาร มีบุตรคือ ขุนอักษรสุริยันต์(สิงห์) (ผู้ตั้งนามสกุล“อักขราสา”) สมรสกับนางเคื่อง ไชยสิทธิ์ บุตรี 6 คนที่ พระยาไชยสุนทร(พั้ว) เจ้าเมืองกาฬสินธุ์ ลำดับที่ 10 กับคุณหญิงพลู มีบุตร 5 คน ได้แก่ 1)นายเจื่อง(อดีตปลัดอำเมืองกาฬสินธุ์) 2)นางเปรื่อง 3)นายเนื่อง 4)นางฟุ้ง 5)พ.ต.ต.หอมสิน เป็นต้น ลูกหลานท่านเหล่านี้คือผู้ใช้นามสกุล”พูลวัฒน์และอักขราสา”รุ่นแรกโดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในตัวอำเภอเมืองของจังหวัดกาฬสินธุ์
 วงศ์กมลาไสยและวงษ์กาไสย(เดิม) ต้นสกุลคือ“ท้าวปุย” มีบุตรคือ ท้าวจันทร์ สมรสกับ นางเทียม มีบุตร 1 คน คือ ขุนอาจเอาธุระ(เลื่อม) (อดีตนายอำเภอมหาชนะชัย จังหวัดยโสธรและผู้ตั้งนามสกุล“วงษ์กาไสย”) สมรสครั้งแรกกับนางสอน ประทุมทิพย์ มีบุตร 1 คนได้แก่ 1)นายเกตุ(ส.ส.จังหวัดมหาสารคาม) ต่อมาสมรสครั้งที่ 2 กับนางคำกอง บริหาร บุตรี หลวงกมลาพิพัฒน์(เทศ บริหาร)กับนางคำอา มีบุตร 4 คน ได้แก่ 2)นางตลับทอง 3)นางลำไย 4)นายอุทัย 5)นายอุทร เป็นต้น ลูกหลานท่านเหล่านี้คือผู้ใช้นามสกุล”วงศ์กมลาไสยและวงษ์กาไสย(เดิม)”รุ่นแรกโดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในจังหวัดยโสธรและจังหวัดกาฬสินธุ์