# ภัยแล้ง
ภัยแล้ง คือช่วงเวลาที่สภาพอากาศแห้งแล้งกว่าปกติDouville, H., K. Raghavan, J. Renwick, R.P. Allan, P.A. Arias, M. Barlow, R. Cerezo-Mota, A. Cherchi, T.Y. Gan, J. Gergis, D.  Jiang, A.  Khan, W.  Pokam Mba, D.  Rosenfeld, J. Tierney, and O.  Zolina, 2021: Water Cycle Changes . In Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I  to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 1055–1210, doi:10.1017/9781009157896.010. ภัยแล้งอาจเกิดขึ้นนานเป็นวัน เดือน หรือปี โดยมักมีผลกระทบอย่างมากต่อระบบนิเวศและเกษตรกรรมในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ และก่อให้เกิดความเสียหายต่อเศรษฐกิจในท้องถิ่นLiving With Drought Australian Drought and Climate Change , retrieved on June 7th 2007. ฤดูแล้งประจำปีในเขตร้อนทำให้โอกาสเกิดภัยแล้งสูงขึ้นอย่างมาก พร้อมทั้งเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดไฟป่าอีกด้วย คลื่นความร้อนสามารถทำให้สภาพภัยแล้งแย่ลงได้อย่างมากโดยการเพิ่มการคายน้ำและการระเหย สิ่งนี้ทำให้ป่าไม้และพืชพันธุ์อื่น ๆ แห้ง และเพิ่มเชื้อเพลิงสำหรับไฟป่า

ภัยแล้งเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นซ้ำในหลายพื้นที่ทั่วโลก และมีความรุนแรงมากขึ้นและคาดการณ์ได้ยากเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งการศึกษาวงแหวนต้นไม้แสดงให้เห็นว่าภัยแล้งเกิดขึ้นตั้งแต่ปี 1900 มีผลกระทบสามประเภทที่เกิดจากภัยแล้ง ได้แก่ ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคม ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมรวมถึงการทำให้พื้นที่ชุ่มน้ำแห้ง การเกิดไฟป่ามากขึ้น และการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ 

ผลกระทบทางเศรษฐกิจรวมถึงการหยุดชะงักของแหล่งน้ำสำหรับผู้คน การผลิตทางการเกษตรที่ลดลงทำให้การผลิตอาหารมีต้นทุนสูงขึ้น นอกจากนี้ยังมีปัญหาการขาดแคลนน้ำสำหรับชลประทานหรือพลังงานน้ำ ผลกระทบทางสังคมและสุขภาพรวมถึงผลกระทบต่อสุขภาพของผู้คนที่ต้องเผชิญกับปรากฏการณ์นี้โดยตรง เช่น คลื่นความร้อนที่รุนแรง ราคาข้าวของที่สูงขึ้น ความเครียดจากผลผลิตที่ล้มเหลว และการขาดแคลนน้ำ ภัยแล้งที่ยาวนานทำให้เกิดการอพยพครั้งใหญ่และวิกฤตด้านมนุษยธรรม

ตัวอย่างของภูมิภาคที่มีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นในการเกิดภัยแล้ง ได้แก่ ลุ่มน้ำอเมซอน ออสเตรเลีย ภูมิภาคซาเฮล และอินเดีย ตัวอย่างเช่น ในปี 2005 บางส่วนของลุ่มน้ำอเมซอนประสบกับภัยแล้งที่เลวร้ายที่สุดในรอบ 100 ปีDrought Threatens Amazon Basin – Extreme conditions felt for second year running  ออสเตรเลียอาจประสบภัยแล้งที่รุนแรงมากขึ้นและมีแนวโน้มที่จะเกิดบ่อยขึ้นในอนาคต รายงานที่รัฐบาลมอบหมายให้จัดทำกล่าวเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2008Australia faces worse, more frequent droughts: study , Reuters ภัยแล้งในออสเตรเลีย ที่ยาวนานในออสเตรเลียสิ้นสุดลงในปี 2010 ภัยแล้งในแอฟริกาตะวันออก ระหว่างปี 2020–2022 นั้นเลวร้ายยิ่งกว่าภัยแล้งในปี 2010–2011 ทั้งในแง่ของระยะเวลาและความรุนแรง อินเดียมีพื้นที่กว่า 150 อำเภอในอินเดียมีความเสี่ยงต่อภัยแล้ง โดยส่วนใหญ่กระจุกอยู่ในรัฐราชสถาน, คุชราต, มัธยประเทศและชุมชนที่ติดกับรัฐชัชติสครห์, อุตตรประเทศ, คาร์นาตากาตะวันตกเฉียงเหนือ และรัฐมหาราษฏระที่อยู่ติดกันNandy, S.N. (2021) Analysis of drought vulnerability indices of Indian districts using Fuzzy logic approach. International Water Resources Association Journal (IWRA – India), 10(2): 11–17. https://www.indianjournals.com/ijor.aspx?target=ijor:iwra&volume=10&issue=2&article=002

ตลอดประวัติศาสตร์ มนุษย์มักมองว่าภัยแล้งเป็นภัยพิบัติเนื่องจากผลกระทบต่อความพร้อมของอาหารและต่อสังคมโดยรวม ผู้คนมักมองว่าภัยแล้งเป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติหรือเป็นสิ่งที่ได้รับอิทธิพลจากกิจกรรมของมนุษย์ หรือเป็นผลมาจากพลังเหนือธรรมชาติ

 คำจำกัดความ 
thumb|upright=1.6|right|ทุ่งนานอก เบนัมบรา, ออสเตรเลีย ที่ประสบภัยแล้งในปี 2006

IPCC Sixth Assessment Report (รายงานการประเมินผลครั้งที่หกของ IPCC) นิยามภัยแล้งว่าเป็น "สภาพที่แห้งกว่าปกติ"  ซึ่งหมายความว่าภัยแล้งคือ "การขาดน้ำเปรียบเทียบกับความสามารถในการจัดหาน้ำเฉลี่ยที่สถานที่และฤดูกาลที่กำหนด" 

ตามที่ National Integrated Drought Information System (ระบบข้อมูลภัยแล้งรวมหลายหน่วยงาน) ระบุ ภัยแล้งมักจะถูกนิยามว่าเป็น "การขาดการตกตะกอนในระยะเวลานาน (มักจะเป็นฤดูกาลหรือมากกว่า) ส่งผลให้เกิดการขาดแคลนน้ำ" สำนักงานบริการสภาพอากาศแห่งชาติของ องค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติ (NOAA) นิยามภัยแล้งว่าเป็น "การขาดความชื้นที่ส่งผลให้เกิดผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ต่อผู้คน, สัตว์, หรือพืชในพื้นที่ขนาดใหญ่" 

ภัยแล้งเป็นปรากฏการณ์ที่ซับซ้อน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการขาดน้ำ และเป็นสิ่งที่ยากต่อการติดตามและนิยาม  ในช่วงต้นทศวรรษ 1980 มีการเผยแพร่คำนิยามของ "ภัยแล้ง" มากกว่า 150 รายการแล้ว  ความหลากหลายของนิยามสะท้อนถึงความแตกต่างในพื้นที่, ความต้องการ, และวิธีการทางวิชาการ

 หมวดหมู่ 
ภัยแล้งมีสามหมวดหมู่หลักตามที่การขาดความชื้นเกิดขึ้นในวงจรน้ำ: ภัยแล้งจากสภาพอากาศ, ภัยแล้งจากน้ำ, และภัยแล้งทางการเกษตรหรือภัยแล้งทางนิเวศวิทยา  ภัยแล้งจากสภาพอากาศเกิดจากการขาด การตกตะกอน ภัยแล้งจากน้ำเกี่ยวข้องกับการมีน้ำไหลบ่าต่ำ, กระแสน้ำในลำธาร, และการเก็บน้ำในอ่างเก็บน้ำที่ต่ำ ภัยแล้งทางการเกษตรหรือภัยแล้งทางนิเวศวิทยาทำให้พืชเกิดความเครียดจากการรวมกันของการระเหยและ ความชื้นในดิน ที่ต่ำ  บางองค์กรเพิ่มหมวดหมู่อีกหนึ่งหมวดหมู่: ภัยแล้งทางสังคมเศรษฐกิจเกิดขึ้นเมื่อความต้องการสินค้าทางเศรษฐกิจมากกว่าปริมาณที่มีอยู่เนื่องจากการขาดแคลนน้ำที่เกี่ยวข้องกับสภาพอากาศ  ภัยแล้งทางสังคมเศรษฐกิจเป็นแนวคิดที่คล้ายกับ การขาดแคลนน้ำ

หมวดหมู่ของภัยแล้งแต่ละประเภทมีสาเหตุที่แตกต่างกันแต่มีผลกระทบที่คล้ายกัน:
 ภัยแล้งจาก สภาพอากาศ เกิดขึ้นเมื่อมีช่วงเวลายาวนานที่มีการตกตะกอนต่ำกว่าค่าเฉลี่ย ภัยแล้งจากสภาพอากาศมักจะเกิดก่อนภัยแล้งประเภทอื่น ๆ เมื่อภัยแล้งดำเนินต่อไป สภาพแวดล้อมรอบๆ จะค่อยๆ เลวร้ายลงและผลกระทบต่อประชากรในท้องถิ่นจะเพิ่มขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป
 ภัยแล้งจาก น้ำ เกิดขึ้นเมื่อการสำรองน้ำในแหล่งน้ำเช่น น้ำบาดาล, ทะเลสาบ และ อ่างเก็บน้ำ ลดต่ำลงกว่าขีดจำกัดที่สำคัญในท้องถิ่น ภัยแล้งจากน้ำมักจะแสดงออกช้ากว่าเพราะเกี่ยวข้องกับน้ำที่เก็บไว้ที่ถูกใช้ออกไปแต่ไม่ได้รับการเติมเต็ม เช่นเดียวกับภัยแล้งทางการเกษตร ภัยแล้งจากน้ำสามารถเกิดขึ้นจากสาเหตุที่มากกว่าการสูญเสียฝน ตัวอย่างเช่น ในปี 2007 คาซัคสถาน ได้รับเงินจำนวนมากจาก ธนาคารโลก เพื่อฟื้นฟูน้ำที่ถูกเบี่ยงเบนไปยังประเทศอื่นจาก ทะเลอารัล ภายใต้การปกครองของ สหภาพโซเวียต สถานการณ์คล้ายกันยังทำให้ทะเลสาบใหญ่ที่สุดของพวกเขา บอลคาช เสี่ยงต่อการแห้งสนิท
 ภัยแล้งทาง การเกษตร หรือภัยแล้งทางนิเวศวิทยาจะส่งผลกระทบต่อการผลิตพืชผลหรือ นิเวศวิทยา โดยทั่วไป สภาพนี้ยังสามารถเกิดขึ้นได้อย่างอิสระจากการเปลี่ยนแปลงระดับการตกตะกอนเมื่อทั้งการเพิ่มขึ้นของ การชลประทาน หรือสภาพดินและการกัดเซาะที่เกิดจากกิจกรรมทางการเกษตรที่วางแผนไม่ดีทำให้เกิดการขาดแคลนน้ำที่มีให้กับพืช

 ดัชนีและการติดตาม 
มีการกำหนดดัชนีหลายชนิดเพื่อวัดและติดตามภัยแล้งในระดับพื้นที่และเวลาแตกต่างกัน คุณสมบัติสำคัญของดัชนีภัยแล้งคือความสามารถในการเปรียบเทียบพื้นที่ และต้องมีความแข็งแกร่งทางสถิติ 50px Text was copied from this source, which is available under a Creative Commons Attribution 4.0 International License ดัชนีภัยแล้งรวมถึง:

 ดัชนีภัยแล้งของพาลเมอร์ (บางครั้งเรียกว่า Palmer drought severity index (PDSI)): ดัชนีภัยแล้งในระดับภูมิภาคที่ใช้กันทั่วไปในการติดตามเหตุการณ์ภัยแล้งและศึกษาขอบเขตและความรุนแรงของช่วงภัยแล้ง ดัชนีนี้ใช้ข้อมูลการตกตะกอนและอุณหภูมิในการศึกษาการจัดหาน้ำและความต้องการโดยใช้โมเดลสมดุลน้ำพื้นฐาน
 ดัชนีภัยแล้ง คีทช์-ไบรัม: ดัชนีที่คำนวณจากปริมาณน้ำฝน, อุณหภูมิอากาศ, และปัจจัย สภาพอากาศ อื่น ๆ
 ดัชนีการตกตะกอนมาตรฐาน (SPI): คำนวณจากปริมาณน้ำฝน ซึ่งทำให้เป็นตัวชี้วัดที่เรียบง่ายและใช้งานง่ายในการติดตามและคาดการณ์ภัยแล้งในพื้นที่ต่างๆ ทั่วโลก องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก แนะนำดัชนีนี้สำหรับการระบุและติดตามภัยแล้งทางอุตุนิยมวิทยาในสภาพอากาศและช่วงเวลาที่แตกต่างกัน 
 ดัชนีการคายระเหยของปริมาณน้ำฝนมาตรฐาน (SPEI): ดัชนีภัยแล้งหลายระดับที่อิงจากข้อมูลสภาพอากาศ SPEI ยังพิจารณาถึงบทบาทของ ความต้องการการระเหย ที่เพิ่มขึ้นต่อความรุนแรงของภัยแล้ง  ความต้องการการระเหยมีความโดดเด่นโดยเฉพาะในช่วงขาดแคลนการตกตะกอน การคำนวณ SPEI ต้องการข้อมูลการตกตะกอนและความต้องการการระเหยทางบรรยากาศที่มีคุณภาพสูงและระยะยาว ซึ่งสามารถได้รับจากสถานีพื้นดินหรือข้อมูลที่จัดทำจากการวิเคราะห์ซ้ำรวมถึงข้อมูลจากดาวเทียมและแหล่งข้อมูลหลายแหล่ง 
 ดัชนีที่เกี่ยวข้องกับพืช: ความชื้นในดินที่ราก, ดัชนีสภาพพืช (VDI) และดัชนีสุขภาพพืช (VHI) VCI และ VHI คำนวณจากดัชนีพืชเช่น ดัชนีพืชที่แตกต่างตามมาตรฐาน (NDVI) และชุดข้อมูลอุณหภูมิ 
 ดัชนีเดซิเลส 
 ดัชนีการไหลน้ำที่มาตรฐาน

ข้อมูลภัยแล้งความละเอียดสูงช่วยในการประเมินการเปลี่ยนแปลงและความแปรปรวนในระยะเวลาและพื้นที่ของภัยแล้งที่มีความละเอียดสูงขึ้น ซึ่งสนับสนุนการพัฒนามาตรการการปรับตัวเฉพาะที่ 

การใช้ดัชนีหลายประเภทด้วยชุดข้อมูลที่แตกต่างกันช่วยในการจัดการและติดตามภัยแล้งได้ดีกว่าการใช้ชุดข้อมูลเพียงชุดเดียว โดยเฉพาะในพื้นที่ของโลกที่ไม่มีข้อมูลเพียงพอ เช่น แอฟริกาและอเมริกาใต้ การใช้ชุดข้อมูลเดียวอาจมีข้อจำกัด เนื่องจากอาจไม่สามารถจับภาพลักษณะและผลกระทบของภัยแล้งได้อย่างครบถ้วน 

การติดตามระดับความชื้นอย่างรอบคอบยังช่วยในการคาดการณ์ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นสำหรับไฟป่าได้ด้วย