wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# ภาษาโปรตุเกสแบบบราซิล
ภาษาโปรตุเกสแบบบราซิล  เป็นชื่อเรียกโดยรวมของวิธภาษาต่าง ๆ ของภาษาโปรตุเกสที่ใช้กันในประเทศบราซิลซึ่งเป็นภาษาโปรตุเกสรูปแบบที่ทรงอิทธิพลที่สุดในโลกThe World's 10 most influential languages, George Werber, 1997, Language Today, retrieved on scribd.comBernard Comrie, Encarta Encyclopedia (1998); George Weber "Top Languages: The World's 10 Most Influential Languages" in Language Today (Vol. 2, Dec 1997) "Archived copy". Archived from the original on 2011-09-27. Retrieved 2011-09-28. ภาษาโปรตุเกสแบบบราซิลพูดโดยผู้อยู่อาศัยในบราซิลเกือบทั้งหมดประมาณ 203 ล้านคน และพูดกันอย่างแพร่หลายในหมู่ชาวบราซิลพลัดถิ่นซึ่งในปัจจุบันประกอบด้วยชาวบราซิลประมาณสองล้านคนที่อพยพไปยังประเทศอื่น

thumb|Freddie ผู้พูดภาษาโปรตุเกสแบบบราซิล

ภาษาโปรตุเกสแบบบราซิลมีความแตกต่างจากภาษาถิ่นต่าง ๆ ที่พูดในประเทศโปรตุเกสและประเทศที่พูดภาษาโปรตุเกสในแอฟริกา (โดยเฉพาะในด้านสัทวิทยาและสัทสัมพันธ์) ภาษาโปรตุเกสในประเทศกลุ่มหลังนี้มีแนวโน้มที่จะมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับภาษาโปรตุเกสแบบยุโรปร่วมสมัย ส่วนหนึ่งเป็นเพราะการปกครองระบบอาณานิคมของโปรตุเกสในประเทศเหล่านี้สิ้นสุดลงช้ากว่าในบราซิล แม้จะมีความแตกต่างกันมากระหว่างวิธภาษาพูด แต่ภาษาโปรตุเกสแบบบราซิลและแบบยุโรปก็มีความแตกต่างกันเพียงเล็กน้อยในภาษาเขียนที่เป็นทางการ (คล้ายคลึงกับความแตกต่างที่พบระหว่างภาษาอังกฤษแบบอเมริกันกับแบบบริติชในหลาย ๆ ด้าน) และยังสามารถเข้าใจซึ่งกันและกันได้

ใน ค.ศ. 1990 ประชาคมประเทศผู้ใช้ภาษาโปรตุเกส  ซึ่งรวมตัวแทนจากทุกประเทศที่ใช้ภาษาโปรตุเกสเป็นภาษาทางการได้บรรลุความตกลงว่าด้วยการปฏิรูปอักขรวิธีภาษาโปรตุเกสเพื่อรวมมาตรฐานที่ใช้ในบราซิลกับมาตรฐานที่ใช้ในประเทศอื่น ๆ เข้าเป็นหนึ่งเดียว การปฏิรูปอักขรวิธีนี้เริ่มมีผลบังคับในบราซิลตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2552 ส่วนในโปรตุเกส ประธานาธิบดีโปรตุเกสได้ลงนามร่างกฎหมายการปฏิรูปเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2551 โดยกำหนดให้มีระยะเวลาเปลี่ยนผ่านซึ่งในระหว่างนี้อักขรวิธีจากมาตรฐานทั้งสองจะปรากฏร่วมกัน ระยะเปลี่ยนผ่านในบราซิลสิ้นสุดลงในวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2558 ในขณะที่ระยะเปลี่ยนผ่านในโปรตุเกสได้สิ้นสุดลงก่อนหน้านั้นแล้วในปีเดียวกัน

ภาษาถิ่นต่าง ๆ ของภาษาโปรตุเกสแบบบราซิลอาจแตกต่างกันในด้านต่าง ๆ เช่น การออกเสียงสระ ทำนองเสียงพูด เป็นต้น แม้ว่าจะยังคงเข้าใจซึ่งกันและกันได้ก็ตาม The Portuguese Language
# ภาษาโปรตุเกสแบบยุโรป
ภาษาโปรตุเกสแบบยุโรป  หรือที่เรียกว่า ภาษาโปรตุเกสแบบโปรตุเกส , ภาษาโปรตุเกสคาบสมุทร  และ ภาษาโปรตุเกสแบบไอบีเรีย  เป็นชื่อเรียกโดยรวมของวิธภาษาต่าง ๆ ของภาษาโปรตุเกสที่ใช้ในประเทศโปรตุเกส

thumb|250px|ภาษาโปรตุเกสแบบยุโรป
ตามกฎหมายของสหภาพยุโรป ภาษาโปรตุเกสเป็นหนึ่งในภาษาทางการของสหภาพ (เป็นภาษาทำงานของรัฐสภายุโรป แต่ไม่ใช่ภาษาทำงานของคณะกรรมาธิการยุโรป) ดังนั้นในเอกสารระหว่างประเทศรวมทั้งในเว็บไซต์ทางการต่าง ๆ ของสหภาพจึงใช้ภาษาโปรตุเกสแบบยุโรป นอกจากนี้ยังมีการสอนภาษาโปรตุเกสแบบยุโรปในประเทศสเปน (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแคว้นเอซเตรมาดูรา)Espanha: Extremadura lança campanha para fomentar aprendizagem da língua portuguesa, in Público และทั่วโลกผ่านทางสถาบันกามอยช์ ประเทศและดินแดนอื่น ๆ ที่พูดภาษาโปรตุเกสเป็นภาษาหลัก (ยกเว้นประเทศบราซิล) ยังรับมาตรฐานภาษาโปรตุเกสแบบยุโรปไปใช้ด้วยเนื่องจากยังไม่มีมาตรฐานทางภาษาเป็นของตนเอง

สิ่งที่เรียกว่า "วิธภาษามาตรฐาน" ของภาษาโปรตุเกสแบบยุโรปนั้นแตกต่างกันไปตามความเห็นของนักวิชาการ บางคนถือว่าวิธภาษามาตรฐานของภาษานี้คือวิธภาษาภาคกลาง-ใต้ของผู้พูดที่มีการศึกษาในลิสบอน ในขณะที่บางคนถือว่าวิธภาษามาตรฐานของภาษานี้มาจาก "กลุ่มวิธภาษาของผู้มีการศึกษาในภูมิภาคลิสบอน–กูอิงบรา" อย่างไรก็ตาม "ภูมิภาคลิสบอน-กูอิงบรา" ไม่เคยมีปรากฏไม่ว่าจะเป็นในแง่ภูมิศาสตร์ ประชากรศาสตร์ สังคมวิทยา ภาษาศาสตร์ หรืออื่น ๆ บางคนจึงเห็นว่าการให้สถานะพิเศษแก่กูอิงบราในการเผยแพร่มาตรฐานทางภาษามาจากการที่เมืองดังกล่าวเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยสำคัญเท่านั้น ในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 อานีแซตู ดุช ไรช์ กงซัลวึช วียานา นักภาษาศาสตร์และผู้บุกเบิกวงการสัทศาสตร์โปรตุเกส แม้จะรับรู้ถึงการมีอยู่ของ "มาตรฐานกลาง" ใน "ภาคกลางของราชอาณาจักร ระหว่างกูอิงบรากับลิสบอน" แต่ก็เขียนตำราอธิบาย "การออกเสียงเชิงบรรทัดฐาน" ของภาษาโปรตุเกสแบบยุโรปโดยอิงจากวิธภาษาที่ใช้ในลิสบอนVIANNA, Aniceto dos Reis Gonçalves (1892): Exposição da pronuncia normal portuguesa para uso de nacionais e estrangeiros, Lisboa, Imprensa Nacional (Memória apresentada na 10ª Sessão do Congresso Internacional dos Orientalistas), reimpresso in Estudos de fonética portuguesa, Lisboa : Imprensa Nacional /Casa da Moeda, 1973, pp. 153 - 257; disponível online na Biblioteca Nacional Digital.

ปัจจุบัน หน่วยงานที่มีหน้าที่วางกฎเกณฑ์ต่าง ๆ เกี่ยวกับการใช้ภาษาโปรตุเกสแบบยุโรปคือ แผนกอักษรศาสตร์แห่งบัณฑิตยสถานวิทยาศาสตร์ลิสบอน
# ภาษาอัสตูเรียส-เลออน
ภาษาอัสตูเรียส-เลออน  เป็นภาษาโรมานซ์ที่พูดกันเป็นหลักในภาคตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศสเปน กล่าวคือ แคว้นอัสตูเรียส แคว้นกัสติยาและเลออนทางตะวันตกเฉียงเหนือ และแคว้นกันตาเบรีย ชื่อภาษา อัสตูเรียส-เลออน ไม่เป็นที่นิยมเรียกในหมู่เจ้าของภาษาเนื่องจากภาษานี้ประกอบขึ้นจากแนวต่อเนื่องของภาษาถิ่นหรือวิธภาษาต่าง ๆ ที่เข้าใจซึ่งกันและกันได้ ดังนั้นจึงมีชื่อเรียกแตกต่างกันไปตามภูมิภาคต่าง ๆ เช่น กันตาเบรีย, เลออน, อัสตูเรียส หรือ มีรังดา (ในประเทศโปรตุเกส) บางครั้งก็มีผู้นับว่าภาษาเอซเตรมาดูราอยู่ในแนวต่อเนื่องนี้ด้วยเช่นกัน

ภาษาอัสตูเรียส-เลออนเป็นภาษาหนึ่งในสาขาไอบีเรียตะวันตกที่ค่อย ๆ พัฒนามาจากภาษาละตินสามัญที่ใช้กันในราชอาณาจักรเลออน กลุ่มภาษาอัสตูเรียส-เลออนแบ่งออกเป็นวิธภาษาหลักสามวิธภาษา (ตะวันตก กลาง และตะวันออก) ซึ่งรวมกันเป็นภูมิภาคทางภาษาอัสตูเรียส-เลออนในแนวตั้งจากแคว้นอัสตูเรียส ผ่านภูมิภาคเลออน ไปจนถึงภาคเหนือของประเทศโปรตุเกสและแคว้นเอซเตรมาดูรา ภาษาถิ่นกันตาเบรียทางทิศตะวันออกและภาษาเอซเตรมาดูราทางทิศใต้เป็นรูปแปรของภาษาอัสตูเรียส-เลออนที่มีร่องรอยการเปลี่ยนผ่านทางภาษาไปสู่แวดวงภาษากัสติยา

ภาษาเลออน (มักใช้ชื่อนี้ปนกันกับชื่อ อัสตูเรียส-เลออน) เคยถูกมองว่าเป็นภาษาถิ่นไม่ทางการ (มูลภาษณ์) ที่มีวิวัฒนาการมาจากภาษากัสติยา แต่ใน ค.ศ. 1906 รามอน เมเนนเดซ ปิดัล นักนิรุกติศาสตร์สเปน ได้แสดงให้เห็นว่าภาษานี้มีวิวัฒนาการมาจากภาษาละตินอย่างเป็นเอกเทศโดยมีรูปแบบเด่นจำแนกแรกเริ่มสุดในสมัยราชอาณาจักรเลออนMenéndez Pidal, R (1906): "El dialecto Leonés", Revista de Archivos, Bibliotecas y Museos 2–3: 128–141.UNESCO Interactive Atlas of the World's Languages in Danger. Ethnologue report for Spain . อิเนส เฟร์นันเดซ-ออร์ดอญเญซ นักวิชาการชาวสเปนให้ข้อสังเกตว่า เมเนนเดซ ปิดัล ยืนหยัดอยู่เสมอว่าภาษาสเปน (หรือ ภาษาสเปนร่วม ตามที่เขาเรียกในบางครั้ง) มีวิวัฒนาการมาจากฐานภาษากัสติยาซึ่งต่อมาจะซึมซับหรือผสานเข้ากับภาษาเลออนและภาษาอารากอนFernández Ordóñez, "Menéndez Pidal and the beginnings of Ibero-Romance dialectology: a critical survey one century later". In: Ramón Menéndez Pidal after Forty Years: A Reassessment / ed. Juan Carlos Conde, 2010, pp. 113–145, 11–41. ในผลงาน อิสโตเรียเดลาเลงกัวเอสปัญโญลา ("ประวัติศาสตร์ภาษาสเปน") และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง เอลเอสปัญโญลเอนซุสปริเมโรสติเอมโปส ("ภาษาสเปนในยุคแรก") เมเนนเดซ ปิดัล อธิบายขั้นตอนต่าง ๆ ของกระบวนการนี้โดยคำนึงถึงอิทธิพลที่ภาษาเลออนและภาษาอารากอนมีต่อการเริ่มต้นของภาษาสเปนถิ่นกัสติยาสมัยใหม่

ภาษาอัสตูเรียส-เลออนได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการจากแคว้นกัสติยาและเลออนใน พ.ศ. 2549 ส่วนในแคว้นอัสตูเรียส ภาษานี้ได้รับการคุ้มครองภายใต้ธรรมนูญการปกครองตนเองของแคว้น ภาษานี้ยังเป็นวิชาเลือกวิชาหนึ่งในโรงเรียนที่ซึ่งมีการเรียนการสอนกันอย่างแพร่หลายEuromosaic report, Lexikon der romanitischen Linguistik 6.I:652-708

ในโปรตุเกส ภาษามีรังดาซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับภาษาอัสตูเรียส-เลออนได้รับการรับรองจากรัฐสภาโปรตุเกสให้เป็นภาษาทางการร่วมกับภาษาโปรตุเกสสำหรับกิจการท้องถิ่น และมีการเรียนการสอนในโรงเรียนรัฐบาลในพื้นที่ที่ใช้ภาษามีรังดาเป็นภาษาแม่ แต่เดิมเชื่อกันว่าภาษามีรังดาเป็นภาษาถิ่นไม่ทางการภาษาหนึ่งของภาษาโปรตุเกส แต่ฌูแซ ไลตึ ดึ วัชกงแซลุช นักชาติพันธุ์วรรณนาชาวโปรตุเกส ได้ศึกษาภาษานี้และสรุปว่าเป็นคนละภาษากัน
# ภาษามีรังดา
ภาษามีรังดา  เป็นภาษาหรือวิธภาษาหนึ่งของกลุ่มภาษาอัสตูเรียส-เลออน ใช้พูดกันอย่างประปรายในเขตเทศบาลมีรังดาดูโดรู, มูกาโดรู และวีมีโยซูทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศโปรตุเกส รัฐสภาโปรตุเกสรับรองภาษานี้ควบคู่ไปกับภาษาโปรตุเกสในกิจการท้องถิ่นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2541 ตามกฎหมายเลขที่ 7/99 ลงวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2542 ใน พ.ศ. 2544 ภาษามีรังดาได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการจากสำนักงานภาษาที่มีผู้ใช้น้อยแห่งยุโรป (European Bureau for Lesser-Used Languages) ซึ่งมีจุดมุ่งหมายที่จะส่งเสริมการอยู่รอดของบรรดาภาษายุโรปที่มีผู้พูดน้อยที่สุด

ภาษามีรังดาสืบเชื้อสายมาจากวิธภาษาอัสตูเรียส-เลออนที่พูดกันในอดีตราชอาณาจักรเลออนทางตอนเหนือของคาบสมุทรไอบีเรีย แต่มีระบบเสียง ระบบหน่วยคำ และวากยสัมพันธ์เป็นเอกเทศ และยังมีทั้งคำโบราณและคำใหม่ที่ทำให้ภาษานี้แตกต่างจากบรรดาวิธภาษาสมัยใหม่ของภาษาอัสตูเรียส-เลออนที่พูดในประเทศสเปน เนื่องจากความแตกต่างดังกล่าวและความโดดเดี่ยวทางการเมืองจากดินแดนอื่น ๆ ที่พูดภาษาอัสตูเรียส-เลออน ภาษามีรังดาจึงมีบรรทัดฐานการสะกดที่แตกต่างจากบรรทัดฐานสำหรับภาษาอัสตูเรียส-เลออนที่ใช้ในสเปน
# ภาษาเอซเตรมาดูรา
ภาษาเอซเตรมาดูรา  คือกลุ่มของภาษาโรมานซ์ท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับภาษาอัสตูเรียส-เลออน พูดกันในแคว้นเอซเตรมาดูราและพื้นที่ติดต่อกันในจังหวัดซาลามังกาของแคว้นกัสติยาและเลออน ประเทศสเปน

เป็นการยากที่จะกำหนดขอบเขตที่แน่นอนระหว่างภาษาเอซเตรมาดูรากับวิธภาษาสเปนที่พูดกันในพื้นที่ส่วนใหญ่ของแคว้นเอซเตรมาดูรา วิธภาษาของภาษาเอซเตรมาดูรามักได้รับการจัดอยู่ในสามสาขาหลัก ได้แก่ เอซเตรมาดูราสูง  เอซเตรมาดูรากลาง  และเอซเตรมาดูราต่ำ  โดยทั่วไปถือว่าวิธภาษาสูงซึ่งใช้ในภาคเหนือของแคว้นเอซเตรมาดูราและในจังหวัดซาลามังกาเป็นภาษาเอซเตรมาดูราแท้ ส่วนวิธภาษากลางและวิธภาษาต่ำซึ่งใช้ในพื้นที่ส่วนอื่นของแคว้นเอซเตรมาดูรานั้นไม่มีลักษณะแตกต่างจากภาษาสเปนมาตรฐานมากพอที่จะถือว่าเป็นอะไรอย่างอื่นนอกจากภาษาถิ่นของภาษาสเปน อย่างน้อยก็ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 18 เป็นต้นมา
# ภาษาลีกูเรีย
ภาษาลีกูเรีย  หรือ ภาษาเจนัว  เป็นภาษากลุ่มแกลโล-อิตาลิกภาษาหนึ่งที่ใช้กันเป็นหลักในดินแดนของสาธารณรัฐเจนัวในอดีต ซึ่งปัจจุบันประกอบด้วยแคว้นลีกูเรียทางภาคเหนือของประเทศอิตาลี, บางส่วนของพื้นที่ชายฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียนของประเทศฝรั่งเศส, ประเทศโมนาโก (ซึ่งเรียกว่า ภาษาถิ่นโมนาโก), หมู่บ้านบอนีฟาซีโยบนเกาะคอร์ซิกา รวมทั้งในหมู่บ้านคาร์โลฟอร์เตบนเกาะซันปีเยโตรและหมู่บ้านคาลาเซตตาบนเกาะซันตันตีโยโคนอกชายฝั่งตะวันตกเฉียงใต้ของเกาะซาร์ดิเนีย ภาษาลีกูเรียเป็นส่วนหนึ่งของแนวต่อเนื่องภาษาถิ่นแกลโล-อิตาลิกและโรมานซ์ตะวันตก แม้ว่าจะเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มแกลโล-อิตาลิก แต่ก็มีลักษณะหลายประการของภาษาในกลุ่มอิตาลี-แดลเมเชียทางภาคกลางและภาคใต้ของประเทศอิตาลี ภาษาลีกูเรียถิ่นเจนัวซึ่งพูดกันในเจนัว เมืองหลักของแคว้นลีกูเรีย เป็นภาษาถิ่นที่มีเกียรติภูมิและมาตรฐานทางภาษามีพื้นฐานมาจากภาษาถิ่นนี้
# ภาษาถิ่นเลออน
ภาษาถิ่นเลออน หรือ ภาษาเลออน (เลออน:) เป็นศัพท์ที่ใช้เรียกกลุ่มวิธภาษาท้องถิ่นของภาษาอัสตูเรียส-เลออนที่พูดกันในจังหวัดเลออนและจังหวัดซาโมราของแคว้นกัสติยาและเลออน ประเทศสเปน และในพื้นที่ที่ติดต่อกันบางแห่งทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศโปรตุเกส

หลังจากที่รามอน เมเนนเดซ ปิดัล นักนิรุกติศาสตร์ชาวสเปน ตีพิมพ์งานค้นคว้าเรื่อง โซเบรเอลเดียเลกโตเลโอเนส ("ว่าด้วยภาษาถิ่นเลออน") เมื่อ ค.ศ. 1906 นั้น นักวิชาการบางคนก็เริ่มใช้ชื่อ เลออน เพื่อเรียกภาษาท้องถิ่นโดยรวมซึ่งมีขอบเขตการใช้ดั้งเดิมตั้งแต่แคว้นกันตาเบรียลงไปจนถึงแคว้นเอซเตรมาดูรา แม้ว่าปัจจุบันประชากรในแคว้นทั้งสองจะพูดภาษาถิ่นที่อยู่ในแนวต่อเนื่องที่เปลี่ยนผ่านไปสู่ภาษากัสติยาก็ตาม (เช่นเดียวกับที่เกิดกับวิธภาษาพูดดั้งเดิมในจังหวัดซาลามังกาของแคว้นกัสติยาและเลออน) ในอีกด้านหนึ่ง เนื่องจากการเรียกภาษากลุ่มนี้ว่า "ภาษาเลออน" ในแคว้นอัสตูเรียส และการเรียกภาษากลุ่มนี้ว่า "ภาษาอัสตูเรียส" ในแคว้นกัสติยาและเลออนนั้นไม่เป็นที่ยอมรับทางสังคมและการเมืองมากนัก’’Es problemático incluir el asturiano en el dominio lingüístico leonés como lo hacía Menéndez Pidal. El leonés es, en cuanto a su origen, el dialecto secundario o colonial del asturiano, al igual que el catalán de los valencianos es un dialecto colonial del catalán del Principado’’. “Las variedades contactuales y el asturiano” Jens Lüdtke. Lletres asturianes nº 72. Ed: ALLA. 1999. ทุกวันนี้ นักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญจำนวนมากจึงเรียกภาษากลุ่มนี้โดยรวมว่า "ภาษาอัสตูเรียส-เลออน" แม้ว่าอีกส่วนหนึ่งยังคงเรียกภาษากลุ่มนี้ตามชื่อภูมิภาคหรือท้องถิ่นต่อไป เช่น ภาษาอัสตูเรียส ภาษา(ถิ่น)เลออน ภาษามีรังดา เป็นต้น

ภาษา(อัสตูเรียส-)เลออนเป็นภาษาหนึ่งที่สืบเชื้อสายมาจากภาษาละติน ได้รับการปลูกฝังเรื่อยมาในฐานะภาษาที่ใช้ทั้งในที่สาธารณะและในที่รโหฐานในดินแดนของราชอาณาจักรเลออน จนกระทั่งถูกแทนที่ด้วยภาษากัสติยาในการใช้งานสาธารณะหลังการรวมกันระหว่างราชอาณาจักรเลออนกับราชอาณาจักรกัสติยา จากนั้นขอบเขตการใช้งานภาษาเลออนก็ลดน้อยลงจนเหลือเพียงภาษาพูดที่ซึ่งภาษากัสติยาก็เข้ามามีบทบาทสำคัญเช่นกัน

หลังจากที่ถูกลดทอนความสำคัญลงไปเป็นเวลาหลายศตวรรษ การฟื้นฟูภาษาถิ่นเลออนก็เริ่มขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 19 และมาเป็นปึกแผ่นในคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยนักเขียนอย่างเอบา กอนซาเลซ เฟร์นันเดซ เป็นต้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 21 โดยบรรดานักเขียนรุ่นใหม่ร่วมด้วยงานศึกษาวิจัยทางภาษาศาสตร์สังคมต่าง ๆ ในเวลาเดียวกันกับที่สมาคมและสถาบันทางวัฒนธรรมหลายแห่งส่งเสริมการใช้และการแพร่กระจายภาษานี้ อย่างไรก็ตาม ในขณะที่ภาษาอัสตูเรียสได้รับการส่งเสริมจากฝ่ายบริหารและบทกฎหมายท้องถิ่นของแคว้นอัสตูเรียสและมีหน่วยงานวางระเบียบการใช้ภาษา (คือ บัณฑิตยสถานภาษาอัสตูเรียส) ภาษาถิ่นเลออนกลับยังไม่ได้รับการส่งเสริมหรือมีหน่วยงานวางระเบียบการใช้ภาษาอย่างเป็นทางการ
# ภาษาลาดิน
ภาษาลาดิน  เป็นภาษากลุ่มโรมานซ์ภาษาหนึ่งในกลุ่มโรมานซ์ไรติอา ส่วนใหญ่ใช้พูดกันในหมู่ชาวลาดินซึ่งอาศัยอยู่บริเวณทิวเขาโดโลไมต์ในจังหวัดทีโรลใต้, จังหวัดเตรนโต และจังหวัดเบลลูโนทางตอนเหนือของประเทศอิตาลี ภาษานี้มีลักษณะคล้ายคลึงกับภาษารูมันช์ในสวิตเซอร์แลนด์และภาษาฟรียูลี

ขอบเขตพื้นที่ที่มีการพูดภาษาลาดินเป็นประเด็นในการถกเถียงทางวิชาการ นิยามที่แคบกว่านับเฉพาะบรรดาภาษาถิ่นแถบหุบเขารอบ ๆ หมู่เขาสูงเซลลา ในขณะที่นิยามที่กว้างกว่ายังรวมบรรดาภาษาถิ่นแถบหุบเขาที่อยู่ติดกันในจังหวัดเบลลูโนและแม้กระทั่งบรรดาภาษาถิ่นที่พูดกันทางตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัดเตรนโตอีกด้วยGiovan Battista Pellegrini: Ladinisch: Interne Sprachgeschichte II. Lexik. In: Lexikon der Romanistischen Linguistik, III. Tübingen, Niemeyer 1989, , p. 667: Johannes Kramer: Ladinisch: Grammatikographie und Lexikographie. In: Lexikon der Romanistischen Linguistik, III. Tübingen, Niemeyer 1989, , p. 757: 

วิธภาษาเขียนลาดินมาตรฐานวิธภาษาหนึ่ง  ได้รับการพัฒนาโดยสำนักงานวางแผนภาษาลาดินเพื่อให้เป็นเครื่องมือสื่อสารกลางในภูมิภาคที่พูดภาษาลาดิน แต่ไม่เป็นที่นิยมในหมู่ผู้พูดภาษานี้

ภาษาลาดินเป็นคนละภาษากับภาษาลาดิโน (ซึ่งมีอีกชื่อหนึ่งว่าภาษายิว-สเปน) ซึ่งแม้ว่าจะเป็นภาษากลุ่มโรมานซ์เหมือนกัน แต่ภาษาลาดิโนมีวิวัฒนาการมาจากภาษาสเปนเก่า
# ภาษาเวเนโต
ภาษาเวเนโต  เป็นภาษากลุ่มโรมานซ์ภาษาหนึ่งที่ใช้พูดกันเป็นภาษาแม่ในหมู่ชาวเวเนโตเกือบสี่ล้านคนทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอิตาลีEthnologue ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในแคว้นเวเนโตที่ซึ่งประชากรส่วนใหญ่เข้าใจภาษานี้ โดยมีศูนย์กลางอยู่ทั้งในและรอบ ๆ เมืองเวนิสซึ่งใช้ภาษาถิ่นที่มีเกียรติภูมิของภาษาเวเนโต บางครั้งยังมีการสื่อสารด้วยภาษานี้นอกแคว้นเวเนโต กล่าวคือ ในจังหวัดเตรนตีโน ภูมิภาคฟรียูลี ภูมิภาคเวเน็ตเซียจูเลีย คาบสมุทรอิสเตรีย และบางเมืองของสโลวีเนียและแดลเมเชีย (โครเอเชีย) โดยชาวเวเนโตพื้นเพดั้งเดิมที่ยังมีชีวิตอยู่ และในบราซิล อาร์เจนตินา และเม็กซิโกโดยชาวเวเนโตพลัดถิ่น

แม้ว่าผู้พูดภาษาเวเนโตบางคนและผู้พูดภาษาอื่น ๆ ในอิตาลีมักมองว่าภาษานี้เป็นเพียงภาษาถิ่นภาษาหนึ่งของภาษาอิตาลี แต่ภาษาเวเนโตก็เป็นภาษาต่างหากที่มีวิธภาษาท้องถิ่นหลายวิธภาษา ตำแหน่งที่แน่ชัดของภาษาเวเนโตภายในกลุ่มภาษาโรมานซ์ยังคงเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ อย่างไรก็ตาม ทั้งเอ็ทนอล็อกและกลอตโตล็อกต่างจัดให้ภาษานี้อยู่ในสาขาแกลโล-อิตาลิก
# ภาษารูมันช์
ภาษารูมันช์  เป็นภาษา (หรือกลุ่มของภาษา) โรมานซ์ที่ใช้พูดกันอย่างแพร่หลายในรัฐเกราบึนเดินทางภาคตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ภาษารูมันช์ได้รับการรับรองให้เป็นภาษาประจำชาติของสวิตเซอร์แลนด์ตั้งแต่ ค.ศ. 1938 และเป็นภาษาทางการในการติดต่อกับประชาชนที่พูดภาษารูมันช์ตั้งแต่ ค.ศ. 1996 ร่วมกับภาษาเยอรมัน ภาษาฝรั่งเศส และภาษาอิตาลี นอกจากนี้ยังมีสถานะทางการร่วมกับภาษาเยอรมันและภาษาอิตาลีในรัฐเกราบึนเดิน และใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนในโรงเรียนในพื้นที่ที่พูดภาษารูมันช์

ภาษารูมันช์เป็นหนึ่งในภาษาที่สืบเชื้อสายมาจากภาษาละตินสามัญของจักรวรรดิโรมันซึ่งเมื่อถึงคริสต์ศตวรรษที่ 5 ได้เข้ามาแทนที่ภาษากลุ่มเคลต์และไรติอาที่ใช้พูดกันก่อนหน้านี้ในพื้นที่ ภาษารูมันช์ยังคงรักษาคำศัพท์จำนวนไม่มากนักจากภาษาเหล่านี้ โดยได้รับอิทธิพลอย่างมากจากภาษาเยอรมันในด้านวงศัพท์และไวยากรณ์ งานเขียนที่เก่าแก่ที่สุดที่ได้รับการระบุว่าเป็นภาษารูมันช์มีอายุย้อนไปได้ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 10 หรือ 11 แต่งานชิ้นสำคัญยังไม่ปรากฏจนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 16 เมื่อวิธภาษาเขียนระดับภูมิภาคต่าง ๆ เริ่มพัฒนาขึ้น อย่างไรก็ตาม ขอบเขตการใช้ภาษารูมันช์ค่อย ๆ ถอยร่นสู่พื้นที่ปัจจุบันตลอดหลายศตวรรษที่ผ่านมา โดยถูกแทนที่ด้วยภาษาถิ่นกลุ่มอะเลมันนีและไบเอิร์นในพื้นที่อื่น

จากสำมะโนประชากรของสวิตเซอร์แลนด์ใน ค.ศ. 2000 มีชาวสวิส 35,095 คน (27,038 คนในจำนวนนี้อาศัยอยู่ในรัฐเกราบึนเดิน) ระบุว่าภาษารูมันช์เป็นภาษาที่ตนเอง "ใช้การได้ดีที่สุด" และมีชาวสวิส 61,815 คนระบุว่าภาษารูมันช์เป็นภาษาที่ตนเอง "พูดเป็นประจำ" ใน ค.ศ. 2010 สวิตเซอร์แลนด์เปลี่ยนมาใช้ระบบการประเมินรายปีซึ่งนำทะเบียนราษฎรรายเทศบาลมารวมกับการสำรวจในจำนวนจำกัดSwiss Federal Statistical Office – Die neue Volkszählung – Das System   accessed 14 August 2014 ณ ค.ศ. 2017 มีผู้พูดภาษารูมันช์จำนวน 44,354 คนในสวิตเซอร์แลนด์ หรือร้อยละ 0.85 ของประชากรสวิสทั้งหมด และมีผู้พูดภาษานี้จำนวน 28,698 คนในรัฐเกราบึนเดิน หรือร้อยละ 14.7 ของประชากรรัฐเกราบึนเดินทั้งหมด

ภาษารูมันช์ประกอบด้วยภาษาถิ่นหลัก 5 ภาษา ได้แก่ ซูร์เซลวา, ซุตซิลวัน, ซูร์เมย์รา, ปูเตร์ และวาลาแดร์ แต่ละภาษาถิ่นมีภาษาเขียนที่ได้รับการวางมาตรฐานเป็นของตัวเอง นอกจากนี้ยังมีการเสนอภาษาเขียนเพื่อให้เป็นมาตรฐานกลางที่มีชื่อว่า ภาษารูมันช์แบบเกราบึนเดิน  ใน ค.ศ. 1982 แต่ไม่เป็นที่ยอมรับเท่าไรนักในหมู่ผู้พูดภาษารูมันช์
# ภาษาคอร์ซิกา
ภาษาคอร์ซิกา  เป็นภาษากลุ่มโรมานซ์ภาษาหนึ่งจากสาขาอิตาลี-แดลเมเชียที่ใช้พูดกันเป็นหลักบนเกาะคอร์ซิกาในทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ภาษาคอร์ซิกามีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับวิธภาษาตอสคานาต่าง ๆ จากคาบสมุทรอิตาลี ดังนั้นจึงมีความเกี่ยวข้องกับภาษาอิตาลีมาตรฐานซึ่งมีพื้นฐานมาจากภาษาถิ่นฟลอเรนซ์

ภายใต้อิทธิพลอันยาวนานเหนือเกาะคอร์ซิกาของสาธารณรัฐปิซาและสาธารณรัฐเจนัว ภาษาคอร์ซิกาเคยมีบทบาทเป็นภาษาท้องถิ่นร่วมกับภาษาอิตาลีซึ่งเป็นภาษาราชการของเกาะ เมื่อ ค.ศ. 1859 ภาษาอิตาลีถูกแทนที่ด้วยภาษาฝรั่งเศสเนื่องจากฝรั่งเศสเข้าครอบครองสาธารณรัฐเจนัวเมื่อ ค.ศ. 1768 ในอีกสองศตวรรษต่อมา การใช้ภาษาฝรั่งเศสแทนภาษาอิตาลีเพิ่มขึ้นจนถึงระดับที่ชาวเกาะทั้งหมดมีความรู้ภาษาฝรั่งเศสในระดับทำงานเมื่อฝรั่งเศสได้รับการปลดปล่อยเมื่อ ค.ศ. 1945 ในคริสต์ศตวรรษที่ 20 ชาวเกาะได้เปลี่ยนแนวทางการใช้ภาษาจนกระทั่งไม่เหลือผู้รู้ภาษาคอร์ซิกาเพียงภาษาเดียวเมื่อถึงคริสต์ทศวรรษ 1960 เมื่อถึง ค.ศ. 1995 ชาวเกาะประมาณร้อยละ 65 มีความเชี่ยวชาญในภาษาคอร์ซิกาในระดับหนึ่ง และส่วนน้อยประมาณร้อยละ 10 ใช้ภาษาคอร์ซิกาเป็นภาษาที่หนึ่ง

บนเกาะซาร์ดิเนียของอิตาลียังมีการพูดและการเขียนภาษาบางภาษาที่มีต้นกำเนิดจากภาษาคอร์ซิกา แต่ได้รับอิทธิพลอย่างมากจากภาษาซาร์ดิเนียและในปัจจุบันถือว่าเป็นภาษาต่างหาก
# ภาษาซาร์ดิเนีย
ภาษาซาร์ดิเนีย  เป็นภาษากลุ่มโรมานซ์ภาษาหนึ่งที่ชาวซาร์ดิเนียใช้พูดบนเกาะซาร์ดิเนียในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนตะวันตก

นักภาษาศาสตร์ภาษากลุ่มโรมานซ์หลายคนเห็นว่าภาษาซาร์ดิเนีย (และภาษาอิตาลี) เป็นภาษาที่มีความใกล้ชิดกับภาษาละตินมากที่สุดในบรรดาภาษาที่สืบเชื้อสายมาจากภาษาละติน L'Aventure des langues en Occident, Henriette Walter, Le Livre de poche, Paris, 1994, p. 174 อย่างไรก็ตาม ภาษานี้ยังได้รับอิทธิพลจากภาษาพื้นเดิม (substratum) ก่อนภาษาละตินอย่างภาษาซาร์ดิเนียดั้งเดิมและภาษาพิวนิกMele, Antonio. Termini prelatini della lingua sarda tuttora vivi nell'uso. Edizioni Ilienses, Olzai รวมทั้งจากภาษาเหนือกว่า (superstratum) อย่างภาษากรีกไบแซนไทน์ ภาษากาตาลา ภาษาสเปน และภาษาอิตาลี องค์ประกอบจากภาษาเหล่านี้เป็นผลมาจากประวัติศาสตร์การเมืองของเกาะซาร์ดิเนีย กล่าวคือ เกาะนี้อยู่ภายใต้การครอบครองของจักรวรรดิไบแซนไทน์อยู่ช่วงหนึ่งก่อนสมัยกลาง ต่อมาหลังจากพ้นสมัยแห่งการปกครองตนเองก็ตกอยู่ในเขตอิทธิพลของอาณาจักรจากคาบสมุทรไอบีเรียในสมัยกลางตอนปลาย และตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 18 เป็นต้นมาก็อยู่ภายใต้การปกครองของอิตาลี

ใน พ.ศ. 2540 ภาษาซาร์ดิเนียและภาษาอื่น ๆ ที่มีผู้พูดบนเกาะซาร์ดิเนียได้รับการรับรองจากกฎหมายระดับแคว้นว่าเป็นภาษาทางการของแคว้นซาร์ดิเนีย และใน พ.ศ. 2542 ภาษาซาร์ดิเนียและภาษาชนกลุ่มน้อยทางประวัติศาสตร์  อีกสิบเอ็ดภาษาได้รับการยอมรับในทำนองเดียวกันจากกฎหมายระดับประเทศ (กล่าวคือ กฎหมายเลขที่ 482/1999) ในบรรดาภาษาเหล่านี้ ภาษาซาร์ดิเนียมีความโดดเด่นเนื่องจากมีจำนวนผู้พูดมากที่สุด<<Nel 1948 la Sardegna diventa, anche per le sue peculiarità linguistiche, Regione Autonoma a statuto speciale. Tuttavia a livello politico, ufficiale, non cambia molto per la minoranza linguistica sarda, che, con circa 1,2 milioni di parlanti, è la più numerosa tra tutte le comunità alloglotte esistenti sul territorio italiano...>>. De Concini, Wolftraud (2003). Gli altri d'Italia : minoranze linguistiche allo specchio, Pergine Valsugana : Comune, p.196.

อย่างไรก็ตาม จำนวนผู้พูดภาษาซาร์ดิเนียเป็นภาษาแม่ได้ลดลงอย่างต่อเนื่อง ถือเป็นการคุกคามความมีชีวิตชีวาของประชาคมผู้พูดภาษาซาร์ดิเนียLubello, Sergio (2016). Manuale Di Linguistica Italiana, De Gruyter, Manuals of Romance linguistics, p.499 แม้จะมีการประมาณใน พ.ศ. 2550 ว่าประชากรซาร์ดิเนียร้อยละ 68.4 สามารถพูดสื่อสารเป็นภาษาซาร์ดิเนียได้ดี แต่ผู้พูดเหล่านั้นส่วนใหญ่มีอายุพ้นวัยเกษียณแล้ว มีรายงานว่ามีผู้พูดวัยเด็กเพียงร้อยละ 13 ที่รู้ภาษาซาร์ดิเนียถึงระดับดังกล่าวLa Nuova Sardegna, 04/11/10, Per salvare i segni dell'identità – di Paolo Coretti โดยภาษาซาร์ดิเนียได้กลายเป็นภาษามรดก To access the data, click on List by languages, Sardinian, then scroll to "Sardinian language use survey". ยูเนสโกได้จัดให้ภาษาซาร์ดิเนียอยู่ในกลุ่มภาษาใกล้สูญอย่างแน่นอน (definitely endangered)"Atlas of the World's Languages in Danger", UNESCO
# เหตุแผ่นดินถล่มในแยร์ดรึม พ.ศ. 2563
เหตุแผ่นดินถล่มที่แยร์ดรึม พ.ศ. 2563 เป็นเหตุแผ่นดินถล่มจากโคลนอย่างฉับพลัน เกิดขึ้นในช่วงเช้าตรู่ของวันที่ 30 ธันวาคม 2020 ที่อัสค์ ศูนย์กลางการปกครองของเทศบาลแยร์ดรึม (Gjerdrum) ประเทศนอร์เวย์ กินพื้นที่  ส่งผลให้อาคารจำนวนมากพังเสียหาย ส่วนใหญ่เป็นที่อยู่อาศัยและคอนโดมีเนียม ข้อมูลจากวันที่ 3 มกราคม 2021 ยืนยันผู้เสียชีวิต 7 ราย และมีอีก 3 รายที่ยังสูญหาย

รายงานแผ่นดินถล่มชุดแรกมีรายงานเมื่อเวลา 3:51 นาฬิกาตอนเช้า เวลาท้องถิ่น วันที่ 30 ธันวาคม 2020 มีผู้ได้รับบาดเจ็บสิบราย และมีผู้สูญหายแรกเริ่มยี่สิบหกราย ก่อนที่จะลดจำนวนลงเหลือเพียงสิบรายNorway landslide: Houses buried in Gjerdrum village near Oslo 31 December 2020 www.bbc.com accessed 2 January 2021

 ปฏิบัติการกู้ภัย 
ในวันขึ้นปีใหม่ รัฐบาลได้ขอความช่วยเหลือจากประเทศสวีเดน และได้รับเจ้าหน้าที่ 14 รายเพื่อการค้นหาและกู้ชีพ จากสวีเดน พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่สมทบจากนอร์เวย์เองอักจำนวนหนึ่งที่มาสมทบในช่วงเย็น

ในวันที่ 1 มกราคม 2021 ตำรวจได้เผยแพร่ข้อมูลของผู้สูญหายสิบราย และมีรายงานผู้เสียชีวิตรายแรกในวันเดียวกัน ในเช้าวันที่ 2 มกราคม 2021 พบร่างผู้เสียชีวิตรายที่สอง และในวันเดียวกันก็พบร่างผู้เสียชีวิตเพิ่มอีกสองร่างNorway landslide: Second body found as rescuers search Gjerdrum site www.bbc.com accessed 2 January 2021 ในวันที่ 3 มกราคม พบร่างผู้เสียชีวิตอีกสามร่าง ยอดผู้เสียชีวิตรวมอยู่ที่เจ็ดราย สูญหายสามราย การค้นหายังคงดำเนินไปอยู่https://www.lifeinnorway.net/shocking-landslide-near-oslo-destroys-homes/
# ภาษากัสกอญ
ภาษากัสกอญ (ฝรั่งเศสและกัสกอญ:) เป็นภาษากลุ่มโรมานซ์ภาษาหนึ่งที่พูดกันในภาคตะวันตกเฉียงใต้ของฝรั่งเศส แม้ว่าภาษากัสกอญมักถูกจัดให้เป็นภาษาถิ่นภาษาหนึ่งของภาษาอุตซิตา แต่นักวิชาการหลายคนก็ถือว่าภาษานี้เป็นภาษาแยกต่างหากโดยสิ้นเชิงCf. Rohlfs, Gerhard. 1970. Le Gascon. Études de philologie pyrénéenne, 2e éd. Tubingen, Max Niemeyer, & Pau, Marrimpouey jeune.Stephan Koppelberg, El lèxic hereditari caracteristic de l'occità i del gascó i la seva relació amb el del català (conclusions d'un analisi estadística), Actes del vuitè Col·loqui Internacional de Llengua i Literatura Catalana, Volume 1 (1988). Antoni M. Badia Margarit & Michel Camprubi ed. (in Catalan)

ภาษากัสกอญส่วนใหญ่ใช้พูดกันในภูมิภาคกัสกอญและเบอาร์นทางภาคตะวันตกเฉียงใต้ของฝรั่งเศส (สอดคล้องกับพื้นที่บางส่วนของจังหวัดปีเรเน-อัตล็องติก, ล็องด์, ฌีรงด์, ลอเตการอน, แฌร์, โอต-ปีเรเน, โอต-การอน และอาเรียฌ) และในหุบเขาอารันทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของสเปน

ภาษาถิ่นอารันซึ่งเป็นวิธภาษาตะวันออกเฉียงใต้ของภาษากัสกอญมีผู้พูดในแคว้นกาตาลุญญาของสเปนและได้รับอิทธิพลอย่างมากจากภาษากาตาลาและภาษาสเปนในสมัยหลังมานี้ อิทธิพลจากภาษาทั้งสองมีแนวโน้มที่จะทำให้ภาษาถิ่นอารันแตกต่างจากภาษากัสกอญถิ่นอื่น ๆ ที่พูดกันในฝรั่งเศสมากขึ้นเรื่อย ๆ นับตั้งแต่ที่แคว้นกาตาลุญญาใช้ธรรมนูญปกครองตนเองฉบับใหม่ใน พ.ศ. 2549 ภาษาถิ่นอารันก็มีฐานะเป็นภาษาทางการร่วมกับภาษากาตาลาและภาษาสเปนในแคว้นนี้ (ก่อนหน้านี้ฐานะนี้มีผลสมบูรณ์เฉพาะในหุบเขาอารันเท่านั้น)