wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# ยากูซ่าคิวามิ 2
ยากูซ่าคิวามิ 2  เป็นวิดีโอเกมแนวต่อสู้-ผจญภัยที่พัฒนาโดยเซก้า ตัวเกมเป็นเป็นการนำเกม ยากูซ่า 2 ซึ่งเป็นเกมภาคที่สองในซีรีส์เกม ยากูซ่า บนเครื่องเพลย์สเตชัน 2 ที่เคยวางจำหน่ายใน ค.ศ. 2006 นำมาทำใหม่ และเป็นเกมภาครีเมคภาคที่สองของชุดเกมหลังเกม ยากูซ่าคิวามิ ใน ค.ศ. 2016 โดยตัวเกมได้รับการพัฒนาโดยใช้ดรากอนเอนจินที่เคยใช้พัฒนาเกม ยากูซ่า 6 ตัวเกมวางจำหน่ายสำหรับเพลย์สเตชัน 4 ในประเทศญี่ปุ่นในวันที่ 7 ธันวาคม ค.ศ. 2017 และทั่วโลกในวันที่ 28 สิงหาคม ค.ศ. 2018 ตัวเกมเวอร์ชันพอร์ตลงไมโครซอฟท์ วินโดวส์ วางจำหน่ายในวันที่ 9 พฤษภาคม ค.ศ. 2019 และวางจำหน่ายบนเอกซ์บอกซ์วันในวันที่ 30 กรกฎาคม ค.ศ. 2020
# กับซะฮ์
กับซะฮ์ (kabsah) เป็นอาหารประเภทข้าวหมกที่มีต้นกำเนิดในประเทศซาอุดีอาระเบียและถือเป็นอาหารประจำชาติของหลายประเทศรอบอ่าวเปอร์เซีย กับซะฮ์ประกอบด้วยข้าวและเนื้อ นิยมรับประทานในประเทศต่าง ๆ ในภูมิภาคตะวันออกกลางได้แก่ซาอุดีอาระเบีย กาตาร์ คูเวต บาห์เรน เยเมน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และโอมาน เป็นต้น อาหารชนิดนี้มีอีกชื่อหนึ่งว่า มักบูส (makbūs) หรือ มัชบูส  ตามสำเนียงถิ่นของประเทศแถบอ่าวเปอร์เซีย

คำว่ากับซะฮ์มีที่มาจากคำว่า กับส์ (kbs) ซึ่งแปลว่ากดหรืออัด ซึ่งสื่อถึงวิธีการปรุงที่ส่วนผสมทุกอย่างอัดรวมกันในหม้อใบเดียว

 ส่วนประกอบ 
ส่วนประกอบหลักของกับซะฮ์ได้แก่ข้าว (ข้าวที่นิยมใช้มากที่สุดได้แก่บาสมาตี) เนื้อสัตว์ ผัก และเครื่องเทศชนิดต่าง ๆ รสชาติของกับซะฮ์จะมาจากเครื่องเทศที่ใช้ซึ่งแตกต่างกันไปตามความชอบของผู้ปรุงแต่ละคน แต่โดยทั่วไปแล้วจะประกอบด้วยกระวาน กานพลู อบเชย มะนาวแห้ง พริกแห้ง ยี่หร่า พริกไทยดำ และลูกผักชี นอกจากนี้ เครื่องเทศผสมสำเร็จรูปยังมีวางจำหน่ายทั่วไปเพื่อความสะดวกในการปรุงแม้ว่าอาจจะให้รสชาติที่ต่างจากต้นตำรับก็ตาม
# ฮนเด็ง
ฮนเด็ง  หรือชื่ออื่น ๆ คือ ชินเด็ง , โชเด็ง (ใช้เรียกของศาลเจ้าอิเซะ) หมายถึงอาคารที่ได้รับการเคาระสูงสุดในศาลเจ้าชินโต มีเป้าหมายเดียวเพื่อประดิษฐานคามิ ซึ่งมักตั้งกระจกหรือรูปเคารพเป็นสัญลักษณ์ถึงคามิที่สถิตในฮนเด็งนั้นJAANUSShinden, "Shinden" Encyclopædia Britannica โดยทั่วไปแล้ว ฮนเด็งเป็นอาคารที่ตั้งอยู่ด้านในสุดของศาลเจ้า และไม่เปิดให้สาธารณชนทั่วไปได้ชม ด้านหน้าของฮนเด็งมักเป็น “ไฮเด็ง” ซึ่งมักเชื่อมกับฮนเด็งโดยมี “เฮเด็ง” หรือโถงถวายเครื่องสักการะคั่นไว้Heiden, Encyclopedia of Shinto, accessed don November 17, 2009

ฮนเด็งถือเป็นอาคารหัวใจหลักของหมู่อาคารศาลเจ้า มักเชื่อมต่อกับอาคารหลังอื่น ๆ ในศาลเจ้า และมักยกพื้นให้สูงกว่าอาคารอื่น รั้วที่กั้นบริเวณฮนเด็งออกจากภายนอกเรียกว่า “ทามางากิ”  ตัวอาคารฮนเด็งมักมีขนาดเล็กและมักปิดประตูไว้ตลอดปี จะมีเปิดประตูเพียงตอนที่นักบวช (คันนูชิ) เข้าไปประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ในเทศกาลทางศาสนา (มัตซึริ) เท่านั้น ตัวพิธีกรรมเปิดประตูของฮนเด็งนี้ก็เป็นหนึ่งในหัวใจสำคัญของศาลเจ้าชินโตMori Mizue ภายในฮนเด็งนั้นประดิษฐาน โก-ชินไต  ซึ่งความหมายตรงตัวว่า “ชิ้นส่วนศักดิ์สิทธิ์ของคามิ” อย่างไรก็ตามไม่ได้ถือว่าโก-ชินไตเป็นเทพเจ้า แต่เป็นที่ตั้งประดิษฐานคามิเท่านั้นSmyers (1999:44)

ถึงฮนเด็งจะสำคัญมาก แต่ในบางครั้งก็อาจไม่มีฮนเด็งในศาลเจ้าเลยก็ได้ เช่นกรณีศาลเจ้าที่บูชาคามิประจำภูเขาศักดิ์สิทธิ์ตั้งอยู่บนภูเขาศักดิ์สิทธิ์ลูกนั้น ก็ไม่ต้องมีฮนเด็ง หรือกรณีที่ใช้เชือกศักดิ์สิทธิ์ล้อมบริเวณที่สถิตคามิไว้ (ฮิโมโรงิ), มีวัตถุตัวแทนอื่น (โยริชิโระ) ที่เชื่อมถึงคามิได้ชัดเจนกว่า ก็ไม่จำเป็นต้องสร้างฮนเด็ง ตัวอย่างเช่น ศาลเจ้าโอมิวะบนภูเขามิวะ ในเมืองนาระนั้นไม่มีทั้งฮนเด็งหรือรูปเคารพใด ๆ เพราะศาลเจ้านี้สร้างขึ้นเพื่อบูชาภูเขามิวะ สถานที่ตั้งของศาลเจ้าโดยตัวเองอยู่แล้วSee Ōmiwa Shrine siteTamura, page 21 ศาลเจ้าโอมิวะจึงมีเพียงไฮเด็ง แต่ไม่มีฮนเด็ง ซึ่งเป็นไปได้ว่าศาลเจ้าชินโตในยุคแรก ๆ ก็อาจมีรูปแบบนี้เช่นเดียวกัน
# สารก่อภูมิแพ้
สารก่อภูมิแพ้  เป็นแอนติเจนชนิดหนึ่งซึ่งสามารถกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายให้สร้างการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันอย่างรุนแรงผิดปกติ เนื่องจากเกิดการรับรู้ผิดว่ามีอันตรายต่อร่างกาย โดยที่แท้จริงแล้วสารนั้นไม่ได้มีอันตรายใดๆ เรียกปฏิกิริยาเช่นนี้ว่าภูมิแพ้
# ฟูโตชิ นิชิยะ
ฟูโตชิ นิชิยะ  เป็นแอนิเมเตอร์ ผู้กำกับแอนิเมชัน และนักออกแบบตัวละครชาวญี่ปุ่นสังกัดเกียวโตแอนิเมชัน

นิชิยะเกิดที่จังหวัดฮิโรชิมะ เขาเข้าทำงานที่เกียวโตแอนิเมชันหลังจบการศึกษาจากวิทยาลัยอาชีวศึกษาในจังหวัดโอซากะ งานแรกของนิชิยะในฐานะคีย์แอนิเมเตอร์ได้แก่ อินุยาฉะ เทพอสูรจิ้งจอกเงิน (ซึ่งรับงานมาจากซันไรส์อีกทอดหนึ่ง) ใน พ.ศ. 2549 เขาได้เป็นผู้กำกับแอนิเมชันครั้งแรกใน สึซึมิยะ ฮารุฮิ ตอนที่ 10 และเป็นหัวหน้าผู้กำกับแอนิเมชันใน สึซึมิยะ ฮารุฮิ ภาคถัดมาใน พ.ศ. 2552

ผลงานแรกที่นิชิยะออกแบบตัวละครได้แก่ซีรีส์อนิเมะ สามัญขยันรั่ว ใน พ.ศ. 2554 ผลงานออกแบบตัวละครที่สำคัญของนิชิยะนอกเหนือจากนี้ได้แก่ ปริศนาความทรงจำ (พ.ศ. 2552) ซึ่งเป็นนวนิยายและนิชิยะต้องออกแบบตัวละครใหม่โดยไม่มีต้นฉบับ และ รักไร้เสียง (พ.ศ. 2559)

นิชิยะเสียชีวิตในเหตุการณ์การลอบวางเพลิงเกียวโตแอนิเมชันในวันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2562 ด้วยวัย 37 ปี
# จักรวรรดิพาร์เธีย
จักรวรรดิพาร์เธีย  หรือ จักรวรรดิอาร์ซาซิยะห์ (Arsacid Empire) เป็นจักรวรรดิที่ดำรงอยู่ระหว่าง 247 ปีก่อนคริสตกาล – ค.ศ. 224 ตั้งอยู่ในดินแดนของประเทศอิหร่านในปัจจุบัน มีเมืองหลวงได้แก่ เทซีฟอน เอกแบตานา และซูซา จักรวรรดินี้สถาปนาโดยอาร์ซาซีสที่ 1 หลังพระองค์พิชิตภูมิภาคพาร์เธียได้ในศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล"roughly western Khurasan" . ก่อนจะเริ่มแผ่ขยายอำนาจในรัชสมัยมิทริเดทีสที่ 1 เมื่อพระองค์ยึดมีเดียและเมโสโปเตเมียจากจักรวรรดิซิลูซิด จักรวรรดิพาร์เธียในยุครุ่งเรืองถึงขีดสุดครอบครองพื้นที่ตั้งแต่ตะวันออกเฉียงใต้ของอานาโตเลีย เมโสโปเตเมีย บางส่วนของคาบสมุทรอาหรับ ที่ราบสูงอิหร่าน ไปจนจรดแม่น้ำสินธุ และเป็นศูนย์กลางทางการค้าและวัฒนธรรมเนื่องจากอยู่ในเส้นทางสายไหมที่เชื่อมระหว่างจักรวรรดิโรมันกับราชวงศ์ฮั่นของจีน

247 ปีก่อนคริสตกาล อาร์ซาซีสที่ 1 ขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์แห่งชาวปาร์ไน ซึ่งเป็นชนชาวอิหร่านตะวันออกที่อาศัยอยู่แถบทะเลแคสเปียน ในปี 238 ปีก่อนคริสตกาล พระองค์รบชนะแอนดราโกรัส หนึ่งในเซแทร็ปของจักรวรรดิซิลูซิดและครอบครองพาร์เธีย แต่ต่อมาพาร์เธียถูกพระเจ้าแอนทิโอคัสมหาราชยึดคืน สงครามระหว่างซิลูซิดและพาร์เธียจบลงช่วงสั้น ๆ เมื่ออาร์ซาซีสที่ 2 ยอมสงบศึกและอยู่ใต้อำนาจพระเจ้าแอนทิโอคัส; ;  ต่อมาในปี 148–147 ปีก่อนคริสตกาล มิทริเดทีสที่ 1 แห่งพาร์เธียโจมตีภูมิภาคมีเดีย บาบิโลเนีย และเมโสโปเตเมียของซิลูซิดที่กำลังสั่นคลอนเพราะเกิดกบฏ; ;  ในช่วงเวลานี้จักรวรรดิพาร์เธียผูกมิตรกับราชวงศ์ฮั่น อาณาจักรอินโด-พาร์เธีย และจักรวรรดิกุษาณะเพื่อรักษาเขตแดนด้านตะวันออก ในขณะที่เขตแดนด้านตะวันตกเผชิญกับการเข้ามาของสาธารณรัฐโรมันที่กำลังทำสงครามกับพอนตัส ในสงครามมิทริเดทีสครั้งที่สาม ฟาร์อาเตสที่ 3 ช่วยเหลือปอมปีย์ กงสุลโรมันด้วยการบุกอาร์มีเนียของสมเด็จพระเจ้าไทกราเนสมหาราช แต่หลังจากนั้นเกิดความขัดแย้งระหว่างโอรสสองพระองค์ของฟาร์อาเตสคือ โอโรดีสที่ 2 กับมิทริเดทีสที่ 4 เมื่อมิทริเดทีสถูกสังหาร โรมันผู้เป็นพันธมิตรของมิทริเดทีสจึงยกทัพมาสู้กับโอโรดีสในยุทธการที่คาร์เรในปี 53 ปีก่อนคริสตกาล ยุทธการครั้งนี้เป็นการสู้รบครั้งแรก ๆ ในสงครามโรมัน–พาร์เธียที่กินเวลายาวนานเกือบ 200 ปี การสู้รบจบลงด้วยความพ่ายแพ้อย่างย่อยยับของฝ่ายโรมันและแม่ทัพมาร์กุส ลิกินิอุส กรัสซุสถูกสังหาร เนื่องจากกรัสซุสเป็นหนึ่งในคณะสามผู้นำที่หนึ่ง หรือพันธมิตรระหว่างผู้มีอำนาจสูงสุดในโรม 3 คน การเสียชีวิตของเขาจึงส่งผลให้คณะสามผู้นำที่เหลือคือ ปอมปีย์กับจูเลียส ซีซาร์หันมาต่อสู้กันเอง นำไปสู่สงครามกลางเมืองซีซาร์ที่เกิดขึ้นระหว่าง 49–45 ปีก่อนคริสตกาล

ราว 20 ปีก่อนคริสตกาล พาร์เธียและโรมันตกลงที่จะสงบศึก; see also  แต่หลังจากเกิดความขัดแย้งในการปกครองราชอาณาจักรอาร์มีเนียซึ่งเปรียบเสมือนเป็นรัฐกันชนระหว่างสองจักรวรรดิ พาร์เธียและโรมันก็ทำสงครามกันอีกหลายครั้ง การสงครามกับโรมันที่ยาวนาน บวกกับความขัดแย้งภายในและการอุบัติของจักรวรรดิแซสซานิด ทำให้จักรวรรดิพาร์เธียอ่อนแอลง ในปี ค.ศ. 224 จักรวรรดิพาร์เธียล่มสลายหลังอาร์ดาชีร์ที่ 1 นำทัพแซสซานิดรบชนะและสังหารอาร์ตาบานัสที่ 4 แห่งพาร์เธียในยุทธการฮอร์มอซด์กัน และขับไล่โวโลกาซีสที่ 6 กษัตริย์พาร์เธียอีกพระองค์ออกจากเมโสโปเตเมียได้สำเร็จ
# ความผิดปกติของพัฒนาการระบบอวัยวะเพศ
ความผิดปกติของพัฒนาการระบบอวัยวะเพศ  เป็นกลุ่มของโรคที่เกี่ยวกับระบบสืบพันธุ์ ถือเป็นความผิดปกติแต่กำเนิดอย่างหนึ่ง ทำให้เกิดความผิดปกติในการพัฒนาเพศทางกายภาพ ต่อมเพศ หรือโครโมโซม และเป็นสาเหตุหนึ่งของภาวะเพศกำกวม

ตัวอย่างของโรคในกลุ่มนี้ เช่น โครโมโซมผิดปกติ 48,XXXX, กลุ่มอาการไคลน์เฟลเตอร์, กลุ่มอาการต่อต้านแอนโดรเจน, คลิตอริสโตเกิน เป็นต้น
อ้างอิง
# บาตูลันจัง
บาตูลันจัง  หรือปรากฏในเอกสารไทยว่า ประตูลันจัง หรือ ปาลูจันตังนนทพร อยู่มั่งมี. ธรรมเนียมพระบรมศพและพระศพเจ้านาย. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ : มติชน, 2560, หน้า 67 เป็นย่านหนึ่งทางตะวันตกเฉียงใต้ของจอร์จทาวน์ รัฐปีนัง ประเทศมาเลเซีย ถูกขนาบด้วยย่านไอร์อีตัมทางตะวันตกและย่านเจอลูตงทางตะวันออก โดยชื่อ "บาตูลันจัง" เป็นคำมลายู แปลว่า "ถมอเรียง"

เดิมบาตูลันจังเป็นพื้นที่เกษตรกรรม ก่อนพัฒนาเป็นแหล่งอาศัยและเป็นส่วนหนึ่งของชานเมืองจอร์จทาวน์ที่มีอาคารสูงอยู่ประปราย โดยเฉพาะย่านกรีนเลน ทั้งนี้บาตูลันจังเป็นทางผ่านที่เชื่อมระหว่างจอร์จทาวน์กับย่านเกอลูโกร์

 ประวัติ 
ในอดีตบาตูลันจังเป็นพื้นที่เกษตรกรรมรกครึ้ม มีชุมชนสยามเข้าไปตั้งถิ่นฐานมาช้านาน จนถึงขั้นก่อสร้างวัดชื่อวัดบาตูลันจัง ซึ่งขอพระราชทานวิสุงคามสีมาตั้งแต่ พ.ศ. 2337 ที่ต่อมาสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ได้ประทานนามใหม่ว่าวัดปิ่นบังอร โดยทรงตั้งตามความฝันของนางสาวสนาน อมาตยกุล ที่ฝันถึงมารดาหลังทำบุญแก่วัดดังกล่าว นอกจากนี้ยังมีวัดที่ตั้งอยู่ใกล้ ๆ กันแต่สร้างภายหลังคือวัดจันทาราม และวัดในหรือปิ่นบังอรใน

หลังการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 มีเจ้านายและข้าราชการจากสยามจำนวนมากลี้ภัยไปเกาะปีนัง ในจำนวนนี้มีผู้พำนักในย่านบาตูลันจังได้แก่ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ กับพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภาพรรณี รวมทั้งพระยามโนปกรณนิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์) นายกรัฐมนตรีคนแรกของสยาม ครั้นสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์สิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ. 2478 จึงมีการพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพอย่างอัตคัต ณ ลานข้างพระอุโบสถวัดปิ่นบังอร โดยมีสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรงออกแบบพระเมรุอย่างเรียบง่ายแต่สง่างาม และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพเป็นผู้พระราชทานเพลิงพระศพ หลายปีต่อมาพระยามโนปกรณนิติธาดาถึงแก่อสัญกรรมเมื่อ พ.ศ. 2491 จึงมีการบรรจุศพอย่างชั่วคราวที่ป่าช้าวัดปิ่นบังอร หกเดือนต่อมาจอมพล แปลก พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในขณะนั้นได้ส่งเรือหลวงไปรับร่างพระยามโนปกรณนิติธาดาเพื่อฌาปนกิจในไทย

ปัจจุบันยังหลงเหลือร่องรอยการอยู่อาศัยของคนสยามในอดีต เช่น หลุมศพของพระยามโนปกรณนิติธาดาที่วัดปิ่นบังอร รวมทั้งชื่อถนนมโน และซอยมโน ที่ตั้งขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่นายกรัฐมนตรีของสยามที่เคยพำนักในย่านดังกล่าว

จากการพัฒนาของเมือง ทำให้ย่านกรีนเลนแถบไอแลนด์พาร์ดและไอแลนด์เกลดส์กลายเป็นชานเมือง แล้วแพร่ขยายในรูปแบบคอนโดมิเนียมทั่วบาตูลันจัง
# ตันจุงบูงะฮ์
ตันจุงบูงะฮ์  หรือ ตันจงบูงะฮ์  ปรากฏในเอกสารไทยว่า ตันหยงบุหงา เป็นย่านหนึ่งทางตะวันตกเฉียงเหนือของจอร์จทาวน์ รัฐปีนัง ประเทศมาเลเซีย ตั้งอยู่บริเวณชายฝั่งทางเหนือของเกาะปีนัง โดยอยู่ระหว่างย่านบาตูเฟอร์ริงฆีกับย่านตันจุงโตกง และอยู่ห่างจากจอร์จทาวน์ 6.5 กิโลเมตร

ตันจุงบูงะฮ์มีชื่อเสียงด้านที่พัก โรงแรมและรีสอร์ตจำนวนมากเรียงรายอยู่รอบชายหาด แต่จากการพัฒนาในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา ทำให้ที่นี่เต็มไปด้วยที่อยู่อาศัย ค.ศ. 2010 มีประชากรต่างด้าวอาศัยในตันจุงบูงะฮ์อยู่ราวร้อยละ 5.7 ก่อนหน้านี้เคยมีกองทัพอากาศออสเตรเลียเข้ามาประจำการบนเกาะในคริสต์ทศวรรษ 1960 และ 1970
# แผ่นแยงซี
แผ่นแยงซี  หรือ เศษบล็อกจีนใต้  หรือ แผ่นย่อยจีนใต้  ประกอบด้วยส่วนใหญ่ของภาคใต้ของประเทศจีน ทางตะวันออกแยกเป็นแผ่นโอกินาวะโดยร่องแยกที่เกิดขึ้นเป็นร่องโอกินาวะซึ่งเป็นแอ่งโค้งด้านหลัง ทางใต้ติดกับแผ่นซุนดา และทางเหนือกับทางตะวันตกติดกับแผ่นยูเรเชีย โดยมีรอยเลื่อนหลงเหมินชานเป็นขอบทางด้านหลัง ซึ่งเป็นจุดเกิดของแผ่นดินไหวในมณฑลเสฉวน พ.ศ. 2551

แผ่นแยงซีเกิดจากการแยกตัวออกจากกัน (disaggregation) ของมหาทวีปโรดิเนียเมื่อ 750 ล้านปีก่อนในมหายุคนีโอโพรเทอโรโซอิก โดยภาคใต้ของประเทศจีนลอยออกจากมหาทวีปกอนด์วานาในยุคไซลูเรียน ในระหว่างการเกิดมหาทวีปแพนเจีย ภาคใต้ของประเทศจีนมีที่ขนาดเล็กกว่า ซึ่งแยกตัวอยู่นอกชายฝั่งทางตะวันออกของมหาทวีปได้เคลื่อนตัวโค้งขึ้นไปทางเหนือ ในยุคไทรแอสซิก แผ่นแยงซีได้ชนเข้ากับแผ่นจีนเหนือ ทำให้แผ่นแยงซีเชื่อมเข้ากับมหาทวีปแพนเจีย และเกิดเป็นแอ่งเสฉวนขึ้น ในมหายุคซีโนโซอิกแผ่นแยงซีได้รับอิทธิพลจากการชนกันของแผ่นอินเดียและแผ่นยูเรเชีย ทำให้เกิดการยกตัวขึ้นของภูเขาหลงเหมิน ส่วนการเคลื่อนตัวทางใต้นั้นถูกปรับเข้าไปตามแนวของรอยเลื่อนแม่น้ำแดง
# แผ่นทะเลฟิลิปปิน
แผ่นทะเลฟิลิปปิน  หรือ แผ่นฟิลิปปิน  เป็นแผ่นธรณีสมุทรแปรสัณฐานประกอบด้วยแผ่นเปลือกโลกภาคพื้นสมุทรที่วางตัวอยู่ใต้ทะเลฟิลิปปิน ทางตะวันออกของประเทศฟิลิปปินส์ ส่วนใหญ่ของประเทศฟิลิปปินส์ ประกอบด้วย ตอนเหนือของเกาะลูซอน แผ่นทะเลฟิลิปปินเป็นส่วนหนึ่งของบริเวณพัฒนาการของแนวเคลื่อนไหวฟิลิปปิน ซึ่งเป็นการแยกทางธรณีวิทยาและการแปรสัณฐานธรณีออกจากแผ่นทะเลฟิลิปปิน โดยแผ่นทะเลฟิลิปปินมีขอบเขตส่วนใหญ่เป็นแผ่นเปลือกโลกลู่เข้าหากันSmoczyk, G.M., Hayes, G.P., Hamburger, M.W., Benz, H.M., Villaseñor, Antonio, and Furlong, K.P., 2013, Seismicity of the Earth 1900–2012 Philippine Sea Plate and vicinity: U.S. Geological Survey Open-File Report 2010–1083-M, scale 1:10,000,000, https://dx.doi.org/10.3133/ofr20101083m.

โดยขอบเขตทางเหนือของแผ่นทะเลฟิลิปปินนั้นติดกับแผ่นโอค็อตสค์ที่ร่องนันไก โดยแผ่นทะเลฟิลิปปิน แผ่นอามูร์ และแผ่นโอค็อตสค์พบกันที่ภูเขาฟูจิในประเทศญี่ปุ่น โดยแผ่นเปลือกโลกหนาของโค้งการชนกันอิซุ-โบนิน-มาเรียนากับประเทศญี่ปุ่นถือเป็นเขตการชนกันอิซุ

ทางตะวันออก แผ่นทะเลฟิลิปปินติดกับแผ่นแปซิฟิก บริเวณการมุดตัวที่ร่องลึกอิซุ-โองาซาวาระ ทางตะวันออกของแผ่นประกอบด้วย หมู่เกาะอิซุ-หมู่เกาะโองาซาวาระ (โบนิน) และหมู่เกาะมาเรียนา เกิดเป็นระบบโค้งอิซุ–โบนิน–มาเรียนา นอกจากนี้ยังมีแผ่นเปลือกโลกแยกตัวระหว่างแผ่นทะเลฟิลิปปินและแผ่นมาเรียนาที่มีขนาดเล็กกว่า ซึ่งมีหมู่เกาะมาเรียนาอยู่

ทางใต้ แผ่นทะเลฟิลิปปินติดกับแผ่นแคโรไลน์และแผ่นเบิร์ดเฮด

ทางตะวันตก แผ่นทะเลฟิลิปปินส์มุดตัวลงใต้บริเวณพัฒนาการของแนวเคลื่อนไหวฟิลิปปินที่ร่องลึกฟิลิปปินส์และร่องลึกลูซอนตะวันออก

ทางตะวันตกเฉียงเหนือ แผ่นทะเลฟิลิปปินส์ติดอยู่กับประเทศไต้หวันและหมู่เกาะนันเซบนแผ่นโอกินาวะ และทางใต้ของประเทศญี่ปุ่นบนแผ่นอามูร์
# เซอเบอรังเปอไร
เซอเบอรังเปอไร  หรือ พรอวินซ์เวลส์ลีย์  ปรากฏในเอกสารไทยว่า สมารังไพร ภาษาไทยถิ่นใต้ว่า แปไหรอุดมสมบัติ (จัน), หลวง. จดหมายหลวงอุดมสมบัติ. พระนคร : ศิวพร. 2505, หน้า 136 เป็นพื้นที่ขนาดแคบบนคาบสมุทรมลายู ตั้งอยู่ตรงข้ามกับเกาะปีนัง และขึ้นอยู่กับรัฐปีนัง ดินแดนเซอเบอรังเปอไรถูกล้อมด้วยรัฐเกอดะฮ์ทางเหนือและทางตะวันตก ส่วนทางทิศใต้ติดกับรัฐเประ มีเมืองสำคัญคือเมืองบัตเตอร์เวิร์ท ส่วนที่ตั้งของสภานครอันเป็นศูนย์กลางการปกครองตั้งอยู่ใกล้เมืองบูกิตเมอร์ตาจัม เมื่อ ค.ศ. 2010 เซอเบอรังเปอไรมีประชากร 815,767 คน ทำให้ที่นี่เป็นเขตการปกครองท้องถิ่นที่มีประชากรมากเป็นอันดับสองของประเทศมาเลเซีย

เดิมเซอเบอรังเปอไรเป็นส่วนหนึ่งของรัฐเกอดะฮ์ ที่ถูกยกให้เป็นของบริษัทอินเดียตะวันออกของบริเตนช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 ก่อนเปลี่ยนชื่อเป็น พรอวินซ์เวลส์ลีย์ ตามชื่อนายทหารสหราชอาณาจักร เพื่อสร้างประโยชน์เชิงเกษตรกรรมรวมทั้งเป็นปราการป้องกันการบุกรุกผ่านช่องแคบจากแผ่นดินใหญ่ ที่ต่อมาได้ผนวกเซอเบอรังเปอไรเข้ากับเกาะปีนังในฐานะอาณานิคมของสหราชอาณาจักรใน ค.ศ. 1867

หลังมาเลเซียได้รับเอกราช เซอเบอรังเปอไรเป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ มีการย้ายนิคมอุตสาหกรรมขนาดใหญ่จากท่าเรือปีนังมาประจำที่เมืองบัตเตอร์เวิร์ทเมื่อ ค.ศ. 1974 ยังประโยชน์ด้านเศรษฐกิจแก่เซอเบอรังเปอไร ทั้งยังมีการปรับปรุงการเชื่อมต่อและการขนส่งให้สะดวกสบายยิ่งขึ้น เช่น ทางด่วนเหนือ–ใต้ สายเหนือ, สะพานปีนัง, สะพานสุลต่านอับดุลฮาลิมมูอัดซัมชะฮ์ ปัจจุบันเซอเบอรังเปอไรเป็นส่วนหนึ่งของเขตเมืองขยายปีนัง ซึ่งมีขนาดใหญ่เป็นอันดับสองของมาเลเซีย

เซอเบอรังเปอไรแบ่งการปกครองออกเป็นสามอำเภอ ได้แก่ 
 อำเภอเซอเบอรังเปอไรอูตารา  มีศูนย์กลางที่เมืองเกอปาลาบาตัซ 
 อำเภอเซอเบอรังเปอไรเตองะฮ์  มีศูนย์กลางที่เมืองบูกิตเมอร์ตาจัม 
 อำเภอเซอเบอรังเปอไรเซอลาตัน  มีศูนย์กลางที่เมืองซูไงจาวี
# การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดขอนแก่น เขต 7 แทนตำแหน่งที่ว่าง พ.ศ. 2562
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดขอนแก่น เขต 7 แทนตำแหน่งที่ว่าง พ.ศ. 2562 เป็นการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดขอนแก่นแทนที่นายนวัธ เตาะเจริญสุข ที่พ้นสภาพการเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเนื่องจากถูกจำคุกระหว่างการดำรงตำแหน่งด่วน ศาลรัฐธรรมนูญอ่านคำวินิจฉัย “นวัธ เตาะเจริญสุข” พ้นสมาชิกภาพ ส.ส. โดยกำหนดวันเลือกตั้งในวันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2562ประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้ง เรื่อง กำหนดวันเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดขอนแก่น เขตเลือกตั้งที่ ๗ แทนตำแหน่งที่ว่าง และวันรับสมัครเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดขอนแก่น เขตที่ ๗ แทนตำแหน่งที่ว่างประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้ง เรื่อง การรับสมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดขอนแก่น เขตเลือกตั้งที่ ๗ แทนตำแหน่งที่ว่าง

 ที่มา 
วันที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2562 ศาลรัฐธรรมนูญออกนั่งเพื่ออ่านคำวินิจฉัย เรื่อง คณะกรรมการการเลือกตั้ง ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญมาตรา 82 ว่า สมาชิกภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของ นายนวัธ เตาะเจริญสุข สิ้นสุดลงตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 101 (6) ประกอบมาตรา 98 (6) หรือไม่ 

ผลการพิจารณา ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าสมาชิกภาพ ส.ส.ของ นายนวัธ สิ้นสุดลงตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 101 (6) ประกอบมาตรา 98 (6) นับแต่ศาลรัฐธรรมนูญมีคำสั่งให้หยุดปฏิบัติหน้าที่ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 82 วรรคสอง คือ วันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2562คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ คำวินิจฉัยที่ ๑๒/๒๕๖๒ เรื่อง คณะกรรมการการเลือกตั้งขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๘๒ ว่า สมาชิกภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของ นายนวัธ เตาะเจริญสุข สิ้นสุดลงตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๑๐๑ (๖) ประกอบมาตรา ๙๘ (๖) หรือไม่ (ระหว่าง คณะกรรมการการเลือกตั้ง ผู้ร้อง นายนวัธ เตาะเจริญสุข ผู้ถูกร้อง)

 ผู้สมัคร 
คณะกรรมการการเลือกตั้ง ได้มติกำหนดวันรับสมัครคือวันที่ 28 พฤศจิกายน – 2 ธันวาคม พ.ศ. 2562 และกำหนดวันเลือกตั้งคือวันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2562กกต. เคาะวันเลือกตั้งซ่อม ส.ส.เขต 7 ขอนแก่น หย่อนบัตร 22 ธ.ค.นี้วันแรกคึกคัก! 'เพื่อไทย-พลังประชารัฐ'ส่งผู้สมัครเลือกตั้งซ่อมขอนแก่นสมัครวันสุดท้ายเลือกซ่อมเขต 7 ขอนแก่น 2 พรรคเล็กฮึดส่งคนลงชิงเก้าอี้

  พรรค  ผู้สมัคร หมายเลข   เพื่อไทย  ธนิก มาสีพิทักษ์  <center>1<center>   พลังประชารัฐ  สมศักดิ์ คุณเงิน  <center>2<center>   เสรีรวมไทย  พันตำรวจเอก กิตติกูร กาญจนสกุล  <center>3<center>   พัฒนาชาติ  สุทัศน์ ผลบุญ  <center>4<center> 

 ผลการเลือกตั้ง 

ทั้งนี้ หลังจากที่ผู้ได้รับเลือกตั้ง นายสมศักดิ์ คุณเงิน ถูกขับออกจากพรรคพลังประชารัฐ เมื่อวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2565 ได้ย้ายเข้าสังกัดพรรคเศรษฐกิจไทยในเวลาต่อมา"พรรคเศรษฐกิจไทย" แจ้ง "สภาฯ" 18 สส. ที่ถูก "พปชร." ขับ ย้ายเข้าสังกัดแล้ว  และคาดว่าถูกขับออกจากพรรคหลังจากพบว่ากลับมาเป็นสมาชิกพรรคพลังประชารัฐอีกครั้งหนึ่ง'ธรรมนัส' หนีบ 11 สส.เศรษฐกิจไทยย่องเงียบสมัคร 'พรรคพลังประชารัฐ' แล้ว https://www.thaipost.net/hi-light/320199/
# ซุนแด
ซุนแด  เป็นอาหารเกาหลีประเภทไส้กรอก ซุนแดเป็นอาหารริมทางที่นิยมทั้งในเกาหลีเหนือและเกาหลีใต้ โดยทั่วไปแล้ว ส่วนผสมไส้กรอกจะบรรจุในไส้วัวหรือหมูแล้วนำไปนึ่ง

 ประวัติ 
ประวัติของซุนแดสืบย้อนไปได้ถึงราชวงศ์โครยอ โดยในสมัยนั้นนิยมใช้หมูป่าเนื่องจากมีมากในคาบสมุทรเกาหลีในช่วงเวลานั้น สูตรการทำซุนแดพบได้ในตำราอาหารเกาหลีหลายฉบับในคริสต์ศตวรรษที่ 19 เช่น คยูฮับชงซอ และ ซีอึยจ็อนซอ เป็นต้น

ซุนแดแบบดั้งเดิมจะใช้ไส้วัวหรือไส้หมู โดยส่วนผสมที่เป็นไส้ในนั้นประกอบด้วยเลือด (ซ็อนจี) เนื้อบด ข้าว และผัก และมักจะรับประทานในโอกาสพิเศษหรืองานเลี้ยงในครอบครัว อย่างไรก็ตาม หลังสิ้นสุดสงครามเกาหลีเกิดสภาวะเศรษฐกิจตกต่ำทั่วคาบสมุทรเกาหลี ทำให้เนื้อสัตว์หาได้ยาก ซุนแดในเกาหลีใต้จึงเปลี่ยนมาใช้วุ้นเส้น (ทังมย็อน) แทนเนื้อ ซุนแดกลายมาเป็นอาหารข้างถนนที่หาได้ตามร้านขายอาหารว่าง (พุนชิกจิบ) แผงลอย (โพจังมาชา) หรือตามตลาดทั่วไป

 ซุนแดชนิดอื่น ๆ 
thumb|ซุนแดนึ่ง
ไส้ของซุนแดสูตรของชาวเกาหลีเหนือ ชาวเกาหลีในเครือรัฐเอกราช (โครยอ-ซารัมและชาวเกาหลีซาฮาลิน) และชาวเกาหลีในประเทศจีนจะประกอบด้วยเลือด เนื้อบด ข้าว และผักตามธรรมเนียมดั้งเดิม ในขณะที่สูตรของชาวเกาหลีใต้ในปัจจุบันจะใช้วุ้นเส้นเป็นไส้แทน ส่วนประกอบอื่น ๆ ที่อาจผสมลงไปด้วยได้แก่ใบแกนิบ (คล้ายกับใบชิโซะของญี่ปุ่น) ต้นหอม ทเว็นจัง (ถั่วเหลืองหมัก) กิมจิ และถั่วงอกหัวโต (ถั่วเหลืองงอก)

ซุนแดสูตรอื่นในภูมิภาคได้แก่อาบาอีซุนแดจากฮัมกย็องและพย็องอัน แคซ็องซุนแด  จากแคซ็อง แพกัมซุนแด  จากยงอิน เชจูซุนแด  จากเกาะเชจู พย็องช็อนซุนแด  จากชุงช็อง และอัมปงซุนแด  จากช็อลลา

ซุนแดบางชนิดยังใช้อาหารทะเลเป็นส่วนไส้บรรจุแทนไส้หมูหรือไส้วัว โอจินกอซุนแด  จากคังว็อนใช้หมึกสดเป็นส่วนกรอก ในขณะที่ มารึนโอจินกอซุนแด  ในคังว็อนและคย็องกีใช้หมึกแห้ง มย็องแทซุนแด  จากคังว็อนและฮัมกย็องใช้ตัวปลาพอลล็อกอลาสกา และ ออ-กยอซุนแด  ทำจากกระเพาะปลาจวด

 เครื่องเคียง 
ซุนแดในเกาหลีใต้จะนึ่งรวมกับเครื่องในเช่นตับหรือปอด เครื่องในดังกล่าวจะเสิร์ฟพร้อมกันเป็นเครื่องเคียง ซุนแดที่หั่นเป็นแว่นและเครื่องเคียงจะรับประทานคู่กับเครื่องจิ้มซึ่งจะแตกต่างกันไปตามภูมิภาค ในโซลจะใช้เกลือผสมพริกไทย ในโฮนัมจะใช้โคชูจังผสมน้ำส้มสายชู ในย็องนัมจะใช้ทเว็นจัง และในเกาะเชจูนิยมใช้ซีอิ๊ว ซุนแดที่ขายในร้านของว่าง (พุนชิกจิบ) จะขายร่วมกับต็อกโปกีและทวีกิม (เท็มปูระแบบเกาหลี) ฉะนั้น ซุนแดก็นิยมรับประทานโดยจิ้มในซอสต็อกโปกีเช่นกัน นอกจากนี้ พุนชิกจิบหลายแห่งยังมีอาหารชุด ต็อก-ทวี-ซุน ซึ่งมีทั้งต็อกโปกี ทวีกิม และซุนแด

 อาหารที่มีซุนแดเป็นส่วนประกอบ 
 ซุนแดกุก  – ซุป (กุก) ทำจากซุนแด เครื่องใน และเนื้อ
 ซุนแดบกอึม  – ซุนแด ผัก และโคชูจัง ผัด (บกอึม) รวมกัน
 แพ็กซุนแดบกอึม  – ซุนแดบกอึม ที่ไม่ใส่โคชูจัง
# เออิจิ เนงิชิ
เออิจิ เนงิชิ (, 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2478 – 6 มิถุนายน พ.ศ. 2564) เป็นนักเคมีชาวญี่ปุ่นที่เกิดในประเทศแมนจู เขาดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ที่มหาวิทยาลัยเพอร์ดู ผลงานที่สำคัญที่สุดของเนงิชิคือการค้นพบปฏิกิริยาควบแน่นเนงิชิ เขาได้รับรางวัลโนเบลสาขาเคมี "สำหรับปฏิกิริยาคู่ควบแบบไขว้ในเคมีอินทรีย์ที่มีแพลเลเดียมเร่งปฏิกิริยา" ร่วมกับริชาร์ด เฮ็กและอากิระ ซูซูกิPress release, Great art in a test tube, Royal Swedish Academy of Sciences. Accessed 6 October 2010.

 วัยเด็กและการศึกษา 
เนงิชิเกิดที่ซินกิง เมืองหลวงของประเทศแมนจู (หรือในปัจจุบันคือนครฉางชุน มณฑลจี๋หลิน สาธารณรัฐประชาชนจีน) เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2478 สองปีถัดมา บิดาของเขาถูกย้ายไปทำงานให้กับการรถไฟแมนจูเรียใต้ ครอบครัวของเขาจึงต้องย้ายไปอยู่ที่ฮาร์บินจนถึง พ.ศ. 2486 เมื่อเขาอายุได้ 9 ขวบ ครอบครัวของเขาก็ย้ายที่อยู่อีกครั้งไปยังเกาหลี พวกเขาอาศัยอยู่ที่อินช็อนก่อนจะย้ายไปยังคย็องซ็อง (หรือกรุงโซลในปัจจุบัน) ในปีถัดมา สามเดือนหลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สองในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2488 ครอบครัวเนงิชิย้ายกลับไปที่ญี่ปุ่น เนงิชิจบการศึกษาจากมหาวิทยาลัยโตเกียวเมื่อ พ.ศ. 2501 และฝึกงานที่บริษัทเทจินอยู่ระยะหนึ่งก่อนจะเดินทางไปสหรัฐอเมริกาเพื่อศึกษาที่มหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนียจนจบปริญญาเอกใน พ.ศ. 2506 โดยมีศาสตราจารย์อัลลัน อาร์ เดย์ เป็นที่ปรึกษา

 งานวิชาการ 
250px|thumb|(จากซ้าย) ซูซูกิ เนงิชิ และเฮ็ก

หลังจบปริญญาเอก เนงิชิตั้งใจจะกลับมาเป็นนักวิจัยในสถาบันการศึกษาที่ประเทศญี่ปุ่น แต่ไม่มีตำแหน่งงานว่าง（私の履歴書）根岸英一（10） 帝人に復帰 大学で「優」連発、自信に 新製品阻まれ学会へ転進、日本経済新聞、2012年10月10日ノーベル化学賞：根岸さんうっすら涙「来るものが来た」 、毎日新聞（電子版）、2010年10月7日 จึงยังคงทำงานต่อที่เทจินจนถึง พ.ศ. 2509 ก่อนจะลาออกไปทำงานวิจัยหลังปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยเพอร์ดูกับเฮอร์เบิร์ต ชาลส์ บราวน์ (เช่นเดียวกับอากิระ ซูซูกิที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาเคมีในปีเดียวกัน บราวน์ได้รับรางวัลโนเบลสาขาเคมีเช่นกันใน พ.ศ. 2522) เขาสอนหนังสือที่เพอร์ดูระหว่าง พ.ศ. 2511 และ 2515 ก่อนจะย้ายไปเป็นผู้ช่วยศาสตราจารย์มหาวิทยาลัยซีราคิวส์และเลื่อนชั้นขึ้นเป็นรองศาสตราจารย์ใน พ.ศ. 2522 และกลับไปเป็นศาสตราจารย์ที่เพอร์ดูในปีเดียวกัน

เขาค้นพบปฏิกิริยาควบแน่นเนงิชิซึ่งควบแน่นสารประกอบอินทรีย์ของสังกะสีและสารประกอบเฮไลด์อินทรีย์โดยใช้แพลเลเดียมหรือนิกเกิลเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาเพื่อสร้างพันธะคาร์บอน–คาร์บอน ซึ่งเป็นผลงานที่ทำให้เขาได้รับรางวัลโนเบลสาขาเคมีใน พ.ศ. 2553 นอกจากนี้ เขายังค้นพบด้วยว่าสารประกอบอินทรีย์ของอลูมิเนียมและเซอร์โคเนียมก็ใช้ในปฏิกิริยาควบแน่นแบบไขว้ได้เช่นกัน เนงิชิเลือกที่จะไม่จดสิทธิบัตรปฏิกิริยาของเขาเช่นเดียวกับอากิระ ซูซูกิ โดยให้เหตุผลว่าเพื่อให้ทุกคนมีสิทธิใช้ปฏิกิริยานี้สังเคราะห์สารประกอบได้
สารประกอบ Zr(CH) ซึ่งเตรียมจากการรีดิวซ์เซอร์โคโนซีนไดคลอไรด์ยังมีชื่อเรียกว่า เนงิชิรีเอเจนต์ และใช้ในการสังเคราะห์เบนซีนที่มีหมู่แทนที่หลายหมู่ เซอร์โคโนซีนไดคลอไรด์เป็นสารประกอบในกลุ่มเมทัลโลซีน (Metallocene) เช่นเดียวกับเฟอร์โรซีน
# ปฏิทิน (แอปเปิล)
ปฏิทิน เป็นโปรแกรมปฏิทินส่วนบุคคลซึ่งพัฒนาโดยแอปเปิล ซึ่งใช้ได้ทั้งบนแมคโอเอสซึ่งเป็นระบบปฏิบัติการเดสก์ท็อปและบนไอโอเอสซึ่งเป็นระบบปฏิบัติการมือถือ โดยมีคุณลักษณะการสำรองข้อมูลผ่านระบบคลาวด์ออนไลน์โดยใช้ไอคลาวด์ หรือประสานข้อมูลกับบริการปฏิทินอื่น เช่น กูเกิล ปฏิทิน หรือ ไมโครซอฟต์ เอ็กซ์เชนจ์ เซิร์ฟเวอร์
# วอตช์โอเอส
วอตช์โอเอส  เป็นระบบปฏิบัติการสำหรับแอปเปิลวอตช์ที่พัฒนาโดยแอปเปิล ซึ่งพัฒนามาจากไอโอเอสและมีคุณสมบัติที่คล้ายกันหลายประการ โดยเปิดตัวเวอร์ชันแรกเมื่อวันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2558 โดยใช้เอพีไอที่ชื่อว่า วอตช์คิต (WatchKit)