# การควบคุมฝูงชน
thumb|right|300px|เจ้าหน้าที่การ์ด้า ชิโอชาน่า (Garda Síochána) ปฏิบัติหน้าที่ยามที่ถนนเคลียร์ในกรุงดับลิน ประเทศไอร์แลนด์ ในโอกาสประธานาธิบดีโอบามาเดินทางเยือนประเทศในปี 2554thumb|right|300px|เจ้าหน้าที่หน่วยตำรวจปราบจลาจลประจำจังหวัดเกียวโต ปฏิบัติหน้าที่ในช่วงเทศกาลกิออนมัตสึริ พ.ศ. 2551

การควบคุมฝูงชน  เป็นแนวปฏิบัติด้านความมั่นคงสาธารณะในการจัดการฝูงชนขนาดใหญ่ เพื่อป้องกันการเหตุการณ์วุ่นวายสับสนจากการเหยียบกัน, วิวาทกัน, การต่อสู้ที่เกิดมาจากผู้คนที่เมาสุราและไร้ระเบียบหรือการจลาจล โดยเฉพาะการเหยียบกันของฝูงชนซึ่งอาจจะทำให้เกิดผู้เสียชีวิตมากถึงหลายร้อยคน การจัดการฝูงชนอย่างมีประสิทธิภาพจะเกี่ยวข้องกับการจัดการฝูงชนเพื่อรับมือกับเหตุการณ์ที่อยู่ในการคาดการณ์และเหนือจากความคาดคิด การควบคุมฝูงชนอาจจะเกี่ยวข้องกับเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยเอกชนและเจ้าหน้าที่ตำรวจ การควบคุมฝูงชนมักจะถูกใช้งานในการชุมนุมสาธารณะขนาดใหญ่ เช่น งานสตรีทแฟร์, เทศกาลดนตรี, สนามกีฬา และการเดินขบวนในที่สาธารณะ ในบางเหตุการณ์ เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยและตำรวจจะใช้เครื่องตรวจจับโลหะและสุนัขตรวจจับเพื่อป้องกันการนำอาวุธและยาเสพติดเข้าไปในสถานที่จัดงาน

 ยุทโธปกรณ์ 
วัสดุต่าง ๆ เช่น เสากั้นทางเดิน (stanchion), แผงกั้นควบคุมฝูงชน (crowd control barrier), รั้ว และรูปลอกกำหนดเขตติดไว้บนพื้น สามารถใช้ในการควบคุมฝูงชนได้ วิธีทั่วไปที่ใช้ในการควบคุมฝูงชนคือการใช้รั้วที่สามารถมองเห็นได้จากระยะไกล เพื่อเปลี่ยนเส้นทางและควบคุมการสัญจรของคนเดินเท้าเพื่อความปลอดภัยเมื่อเกิดภัยคุกคามที่อาจก่อให้เกิดอันตราย การทำให้ฝูงชนรู้สึกปลอดภัยและผ่อนคลายก็ถือเป็นอีกสิ่งสำคัญ ทำให้บางครั้งมีการใช้งานผ้าใบบังแดด (awning), พัดลมระบายความร้อน (ในสภาพอากาศร้อน) และความบันเทิงเช่นกันในบางครั้ง ดังนั้น การใช้มาตรการที่เข้มงวดและการใช้กำลังอาจจะทำให้เกิดอันตรายต่อฝูงชนมากยิ่งขึ้น เช่น ในช่วงภัยพิบัติฮิลส์โบโร สำหรับการปราบจลาจลและการเดินขบวน ดูเพิ่มได้ที่การปราบจลาจล

ผลิตภัณฑ์เฉพาะทางที่ใช้ในการจัดการแถวและช่วยนำทางในที่สาธารณะในพื้นที่ที่มีการสัญจรหนาแน่น ได้แก่ เสากั้นทางเดินระบบเทปยืดหดได้ (รวมไปถึงเสากั้นทางเดิน และเทปยืดหดได้) และระบบยึดติดกับผนัง (รวมถึงเทปยืดหดได้แบบติดติดกับพื้นผิว) ระบบเสาและเชือก (post and rope system) ก็เป็นที่นิยมเช่นกัน โดยเฉพาะในธนาคารและภาพยนตร์

 ประวัติ 
ความเป็นมาของการควบคุมฝูงชนเริ่มต้นขึ้นในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1920 ซึ่งขณะนั้นยังไม่เกิดหน่วยควบคุมฝูงชนขึ้นอย่างเป็นทางการ จะมีเพียงเจ้าหน้าที่ 20 นายตั้งแถว ด้านหลังแถวแรกจะมีอีกแถวหนึ่งห่างออกไปประมาณ 20 ฟุต เจ้าหน้าที่จะติดอาวุธคือกระบองและด้ามขวาน หน้าที่ของพวกเขาคือการควบคุมให้ฝูงชนถอยกลับไปในแนวที่กำหนด ซึ่งท้ายที่สุดไม่สามารถควบคุมฝูงชนได้ และทำให้เจ้าหน้าที่ได้รับบาดเจ็บหลายคน

ต่อมาในคริสต์ทศวรรษ 1950 ได้เกิดชุดปราบจลาจลขึ้นเป็นชุดแรกที่มีโล่ปราบจลาจลและกระบอง โดยให้เจ้าหน้าที่ตั้งโล่ปราบจลาจลเรียงกันเป็นแถว เมื่อพวกเขาต้องปะทะกับฝูงชน เจ้าหน้าที่ที่มีกระบองจะช่วยสนับสนุนเจ้าหน้าที่ปราบจลาจล อย่างไรก็ตาม หากมีการใช้กำลังถึงชีวิตในการต่อต้านพวกเขา พวกเขาจะต้องดูแลตัวเอง เนื่องจากไม่มีการฝึกหรือขั้นตอนปฏิบัติที่ชัดเจนในการตอบโต้ต่อสถานการณ์เหล่านี้

คริสต์ทศวรรษ 1960 และ 1970 มีการประดิษฐสร้างและใช้แก๊สน้ำตากันอย่างแพร่หลาย อย่างไรก็ตาม จากนวัตกรรมใหม่นี้ ทำให้เจ้าหน้าที่ไม่คุ้นเคยกับการปฏิบัติการในสภาพแวดล้อมที่มีทัศนวิศัยที่จำกัด เนื่องจากชุดเกราะที่เจ้าหน้าที่สวมใส่ขณะนั้นทำให้ไม่คล่องตัว ส่งผลให้ชุดเกราะประเภทนี้ไม่ค่อยนิยมใช้งาน

เครื่องควบคุมฝูงชน (crowd controller) เป็นอีกชื่อหนึ่งของเบาน์เซอร์ (bouncer) หรือดอร์แมน (doorman)