# อาร์เอชเอ็น (รถดีเซลราง)
อาร์เอชเอ็น (RHN) หรือ รถดีเซลรางฮิตาชิ-นิปปอน ชาเรียวเป็นรถดีเซลรางของการรถไฟแห่งประเทศไทย ใช้สำหรับการทำขบวนรถโดยสาร และ ขบวนรถท้องถิ่น สั่งซื้อจากบริษัทฮิตาชิ และนิปปอน ชาเรียว, ประเทศญี่ปุ่น ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2513 - 2514การรถไฟแห่งประเทศไทย. รถจักรและรถพ่วงประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ : การรถไฟแห่งประเทศไทย. , พ.ศ.2533, หน้า 121.การรถไฟแห่งประเทศไทย. รถจักรและรถพ่วง การพัฒนาที่ยิ่งใหญ่ จากอดีตสู่ปัจจุบัน. กรุงเทพฯ : การรถไฟแห่งประเทศไทย.   , พ.ศ.2554, หน้า 77. . มีต้นแบบมาจาก รถดีเซลรางอาร์เอช (RH) ที่สั่งซื้อมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2510

 ประวัติ 
หลังจากการใช้งานรถดีเซลรางอาร์เอช (RH) ที่สั่งซื้อมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2510 มีผลเป็นที่น่าพอใจ การรถไฟแห่งประเทศไทยจึงมีการสั่งซื้อ อาร์เอชเอ็น (RHN) มาใช้งานเพิ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 2513 - 2514การรถไฟแห่งประเทศไทย. รถจักรและรถพ่วงประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ : การรถไฟแห่งประเทศไทย. , พ.ศ.2533, หน้า 114.  

เดิมการรถไฟแห่งประเทศไทยได้ใช้รถดีเซลรางทั้งสองรุ่นนี้ทำขบวนรถชานเมือง และ รถธรรมดา เนื่องจากมีความคล่องตัวในการใช้งานมากกว่าการใช้รถจักรลากตู้โดยสาร โดยประจำการที่โรงรถดีเซลรางกรุงเทพ แต่ภายหลังจากการสั่งซื้อ ทีเอชเอ็น (THN) และ เอ็นเคเอฟ (NKF) ช่วงปี พ.ศ.2526 - 2528 อาร์เอชเอ็น (RHN) ก็ได้ถูกลดบทบาทลง และมีการถยอยย้ายไปประจำการที่โรงรถจักรนครราชสีมา และ ทางรถไฟสายชานเมืองแม่กลอง 

โดยปัจจุบันอาร์เอชเอ็น (RHN) ได้ประจำการที่โรงรถจักรนครราชสีมา โดยทำขบวนรถท้องถิ่นสายตะวันออกเฉียงเหนือเป็นหลัก ทำขบวนร่วมกับ อาร์เอช (RH)  เช่น เส้นทาง นครราชสีมา-หนองคาย, นครราชสีมา-อุบลราชธานี, แก่งคอย-บัวใหญ่, แก่งคอย-ขอนแก่น และ มักจะมีการนำไปเสริมขบวนรถด่วนในช่วงเทศกาลโดยทำขบวนร่วมกับ ทีเอชเอ็น (THN) และ เอ็นเคเอฟ (NKF) 

 ข้อมูลทั่วไป 
thumb|รถดีเซลรางอาร์เอชเอ็น ลายสีเก่าในปี 2554
thumb|รถดีเซลรางอาร์เอชเอ็น ลายสีพิเศษสำหรับสายหนองคาย–ท่านาแล้ง
  ประเภท : รถดีเซลราง
  ชื่อรุ่น : RHN (Diesel-Railcar Hitachi-Nippon Sharyo)
 รุ่นเลขที่:
 พซข.21 - 48 (รถพ่วงดีเซลราง) จำนวน 28 คัน
 กซข.1021 - 1048 (รถกำลังดีเซลราง) จำนวน 28 คัน
เครื่องยนต์  : Cummins NHH 220 B1 (เดิม)Cummins N855-R2 (ปัจจุบัน)
กำลังขับเคลื่อน : 220 x 2 แรงม้า ที่ 2,100 รอบ/นาที (เดิม)235 x 2 แรงม้า ที่ 2,100 รอบ/นาที (ปัจจุบัน)
ระบบขับเคลื่อน : ใช้เครื่องถ่ายทอดกำลังแบบไฮดรอลิค (Hydraulic Torque Converter)
ความเร็วสูงสุด : 90 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
 น้ำหนักตัวรถ : 31.80 ตัน (รถพ่วง)38.45 ตัน (รถกำลัง)
 มีห้องขับ : 37.090 ตัน (น้ำหนักรถเปล่า) 38.906 ตัน (น้ำหนักขณะทำขบวน) 
 ไม่มีห้องขับ : 35.960 ตัน (น้ำหนักรถเปล่า) 37.730 ตัน (น้ำหนักขณะทำขบวน)
 น้ำหนักกดเพลา : 7.95ตัน (รถพ่วง)9.61 ตัน (รถกำลัง)
ประตูขึ้น-ลงรถ : ประตูอัตโนมัติ 4 ประตู ข้างละ 2 ประตู
จำนวนที่นั่ง : 80 ที่นั่ง/คัน (พซข.21 - 48)74 ที่นั่ง/คัน (กซข.1021 - 1048)
ผู้ผลิต :  Hitachi, Ltd. / Nippon Sharyo, Ltd. , ประเทศญี่ปุ่น
 ปีที่เข้าประจำการ: ตุลาคม 2513 - กุมภาพันธ์ 2514

 การใช้งาน 
อาร์เอชเอ็น (RHN) เป็นรถดีเซลรางที่มีรูปแบบการใช้งานเป็นชุด โดยใน 1 ชุดจะมีรถ 2 คัน เป็นรถกำลังดีเซลรางแบบมี2เครื่องยนต์ และ รถพ่วงดีเซลรางแบบไม่มีเครื่องยนต์ ใช้วิธีฉุดลากและดันกลับ โดยมีห้องขับควบคุมทั้ง 2 คัน

thumb|center|รถดีเซลรางRHN 1 ชุด

 รถกำลังดีเซลรางมีห้องขับ  
 รุ่นเลขที่ กซข.1021 – 1048
มีเครื่องยนต์ในตัว 2 เครื่องยนต์ ความจุผู้โดยสาร 74 ที่นั่ง ไม่มีห้องน้ำในตัวรถ

 รถพ่วงดีเซลรางมีห้องขับ  
 รุ่นเลขที่ พซข.21 – 48
ไม่มีเครื่องยนต์ แต่มีถังน้ำในตัว ความจุผู้โดยสาร 80 ที่นั่ง มีห้องน้ำในตัวรถ 

thumb|center|รถดีเซลรางRHN 1 ชุด

 ด้านการใช้งาน 
โดยทั่วไปจะสามารถใช้งานร่วมกับ รถดีเซลรางอาร์เอช (RH) เนื่องจากใช้ระบบเดียวกัน แต่ก็ได้มีการดัดแปลงระบบให้สามารถใช้ร่วมกับ ทีเอชเอ็น (THN), เอ็นเคเอฟ (NKF)  และ เอทีอาร์ (ATR) ได้อีกด้วย

 ติดเครื่องปรับอากาศ 
ช่วงปี พ.ศ.2555 - 2556 การรถไฟแห่งประเทศไทย ได้ทดลองนำ  พซข.21 และ พซข.25 นำมาติดตั้งเครื่องปรับอากาศ เปลี่ยนเบาะที่นั่งใหม่และได้ทดสอบหลายครั้ง แต่ติดปัญหาทางวิศวกรรม ปัจจุบันไม่มีการนำออกมาใช้งาน

 สายแม่กลอง 
อาร์เอชเอ็น (RHN) เคยถูกนำไปใช้ในทางรถไฟสายชานเมืองแม่กลองในช่วงสั้น ๆ ช่วงปี พ.ศ.2531 ถึงช่วงปี พ.ศ.2540 โดยใช้ร่วมกับ รถดีเซลรางอาร์เอช (RH)
 พซข.30, กซข.1030, กซข.1044 สายบ้านแหลม-แม่กลอง 
 พซข.27, กซข.1025 สายวงเวียนใหญ่-มหาชัย
thumb|center|พซข.27 ที่เคยใช้ในสายวงเวียนใหญ่-มหาชัย

 บริจาคให้กัมพูชา 
22 เมษายน พ.ศ.2562 การรถไฟแห่งประเทศไทยได้มอบ อาร์เอชเอ็น (RHN) ให้กับกัมพูชาที่สถานีรถไฟด่านพรมแดนบ้านคลองลึก
โดยได้มอบจำนวน 2 ชุด รวม 4 คัน ได้แก่ พซข.40, พซข.45, กซข.1035  และ กซข.1038

 ขบวนรถที่ให้บริการ 
ปัจจุบัน
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 417/416 นครราชสีมา - อุดรธานี - นครราชสีมา
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 419/420 นครราชสีมา - อุบลราชธานี - ลำชี
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 421/422 นครราชสีมา - อุบลราชธานี - ลำชี
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 423/424 ลำชี - สำโรงทาบ - นครราชสีมา
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 425/426 ลำชี - อุบลราชธานี - นครราชสีมา
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 427/428 นครราชสีมา - อุบลราชธานี - นครราชสีมา
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 429/430 นครราชสีมา - ชุมทางบัวใหญ่ - นครราชสีมา
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 431/432 ชุมทางแก่งคอย - ขอนแก่น - ชุมทางแก่งคอย
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 433/434 ชุมทางแก่งคอย - ชุมทางบัวใหญ่ - ชุมทางแก่งคอย
 ขบวนรถท้องถิ่นที่ 439/440 ชุมทางแก่งคอย - ชุมทางบัวใหญ่ - ชุมทางแก่งคอย
 ขบวนรถด่วนที่ 71/72 กรุงเทพอภิวัฒน์ - อุบลราชธานี - กรุงเทพอภิวัฒน์ (เสริมเฉพาะช่วงเทศกาล)
 ขบวนรถด่วนที่ 75/76 กรุงเทพอภิวัฒน์ - หนองคาย - กรุงเทพอภิวัฒน์ (เสริมเฉพาะช่วงเทศกาล)

  อ้างอิง