wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# หมุดคณะราษฎรหมุดที่ 2
หมุดคณะราษฎรหมุดที่ 2 หรือที่เรียกโดยทั่วไปว่า หมุดคณะราษฎร 2563 เป็นหมุดทองเหลือง ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางยาว 11.6 นิ้ว ฝังอยู่บนพื้นปูนซีเมนต์ในท้องสนามหลวง ฝั่งถนนหน้าพระลาน มีข้อความว่า "20 กันยายน 2563 SEP 20, 2020 เวลาย่ำรุ่ง ณ ที่นี้ ผองราษฎรได้แสดงเจตนารมณ์ ประเทศนี้เป็นของราษฎร ไม่ใช่สมบัติของกษัตริย์ตามที่เขาหลอกลวง" จัดทำขึ้นโดยกลุ่มแนวร่วมธรรมศาสตร์และการชุมนุม ในการชุมนุมประท้วง "#19กันยาทวงอำนาจคืนราษฎร" มีพิธีฝังหมุดเมื่อวันที่ 20 กันยายน 2563 โดยมีกลุ่มแกนนำผู้จัดกิจกรรมเป็นผู้ฝังหมุด

 ลักษณะ 
หมุดคณะราษฎรหมุดที่ 2 เป็นหมุดที่ทำจากทองเหลือง 100% มีเส้นผ่านศูนย์กลางยาว 11.6 นิ้ว ซึ่งมีความหมายถึง ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 116 และมีความหนา 2.563 นิ้ว ซึ่งหมายถึงปีพุทธศักราชที่ทำการฝังหมุดคือปี พ.ศ. 2563 บนหมุดนั้นประกอบด้วยภาพมือที่ชูสามนิ้ว และมีรัศมีเปล่งเป็นเส้นตรงจำนวน 10 เส้น ซึ่งหมายถึงข้อเรียกร้อง 10 ประการของกลุ่มแนวร่วมธรรมศาสตร์และการชุมนุม ที่เกี่ยวกับการแก้ไขพระราชอำนาจและกฎหมายความผิดต่อองค์พระมหากษัตริย์ไทย มีข้อความล้อมรอบเป็นวงกลมว่า "20 กันยายน 2563 SEP 20, 2020 เวลาย่ำรุ่ง ณ ที่นี้ ผองราษฎรได้แสดงเจตนารมณ์ ประเทศนี้เป็นของราษฎร ไม่ใช่สมบัติของกษัตริย์ตามที่เขาหลอกลวง" โดยฟอนต์ตัวอักษรที่นำมาออกแบบใช้เป็นฟอนต์ตัวอักษรบนหมุดคือฟอนต์ ซีที พอ (ZT Por) ซึ่งฟอนต์ดังกล่าวถูกออกแบบโดยธีรวัฒน์ พจน์วิบูลย์ศิริ โดยได้มีการซื้อฟอนต์ดังกล่าวจากธีรวัฒน์ไป แล้วจึงมีการนำมาใช้ออกแบบตัวอักษรบนหมุดนี้

 การฝังหมุด 
วันที่ 19 กันยายน 2563 เวลา 23.19 น. อานนท์ นำภา ได้ขึ้นปราศรัยบนเวทีชุมนุมของกลุ่มแนวร่วมธรรมศาสตร์ ในประเด็นปฏิรูปสถาบันพระมหากษัตริย์ และกล่าวว่าจะมีพิธีสำคัญของการชุมนุมในวันพรุ่งนี้เวลาย่ำรุ่ง ด้วยการฝังหมุดทองเหลืองที่จัดทำขึ้นใหม่ ซึ่งมีขนาด 11.6 นิ้วและใช้ชื่อว่า "หมุดคณะราษฎรหมุดที่ 2" แต่ยังไม่ได้มีการระบุถึงสถานที่และจุดบริเวณที่จะทำการฝังหมุด

วันที่ 20 กันยายน 2563 เวลาประมาณ 06.00 น. กลุ่มแกนนำผู้ชุมนุมทำการตั้งเตนท์หน้าเวทีการชุมนุมในสนามหลวง ฝั่งถนนหน้าพระลาน และเริ่มทำการเจาะพื้นซีเมนต์เพื่อทำการฝังหมุดคณะราษฎรหมุดที่ 2 ต่อมาในเวลา 06.39 น. กลุ่มแกนนำพร้อมด้วยผู้ชุมนุม ได้ร่วมกันทำพิธีฝังหมุดคณะราษฎร หมุดที่ 2 ลงในพื้นกลางสนามหลวง โดยมีการทำพิธีทางศาสนา เชิญดวงวิญญาณของคณะราษฎร และบุคคลสำคัญทางการเมืองที่เสียชีวิตไปแล้วในอดีตมาร่วมเป็นพยานในพิธี พร้อมสาปแช่งถึงผู้ที่จะรื้อถอนหมุดนี้ โดยมีเจ้าหน้าที่ทั้งในและนอกเครื่องแบบคอยสังเกตการณ์

การถอนหมุด
วันที่ 20 กันยายน 2563 เวลาประมาณ 22.00 น. เดอะสแตนดาร์ดรายงานว่ามีกองกำลังเจ้าหน้าที่เข้าไปปิดล้อมพื้นที่บริเวณจุดปักหมุดคณะราษฎร พร้อมทั้งสั่งให้ประชาชนออกจากพื้นที่ท้องสนามหลวง และห้ามเข้าสู่พื้นที่เด็ดขาด จนกระทั่งในเวลา 5.00 น. ของวันที่ 21 กันยายน มีการพบว่าหมุดถูกถอนออกไปเรียบร้อยแล้วในเวลาเพียงไม่ถึง 24 ชั่วโมงหลังจากการปักหมุด

พ.ต.อ.วรศักดิ์ พิสิษฐบรรณกร ผู้กำกับการสถานีตำรวจนครบาลชนะสงครามระบุว่า กรมศิลปากร และกรุงเทพมหานคร เป็นผู้สั่งรื้อถอนหมุดออกจากท้องสนามหลวงด้วยการแจ้งความลงบันทึกประจำวัน พร้อมประสานงานเจ้าหน้าที่ตำรวจจากสถานีตำรวจนครบาลชนะสงครามเพื่อเข้าดำเนินการรื้อถอน โดยตัวหมุดถูกจัดเก็บไว้เป็นของกลางที่สถานีตำรวจนครบาลชนะสงคราม เพื่อใช้ประกอบสำนวนคดีฟ้องแกนนำกลุ่มแนวร่วมธรรมศาสตร์ในข้อหาร่วมกันบุกรุกทำลายโบราณสถาน
# พระภรต
พระภรต Mahabharata, Adi Parva, Sambhava ParvaMahabharata, Adi Parva, Sambhava Parva (in Sanskrit) เป็นบรรพบุรุษของทั้งฝ่ายเการพและปาณฑพ เรื่องราวของพระองค์ถูกเล่าอยู่ใน อาทิบรรพ ซึ่งเป็นบรรพแรกในคัมภีร์มหาภารตะ โดยเล่าถึงการกำเนิดของพระองค์ และเรื่องของ ท้าวทุษยันต์ และนางศกุนตลา.

ในมหากาพย์มหาภารตะ บรรพบุรุษของราชวงศ์กุรุนั้นเริ่มต้นจากพระองค์เป็นปฐม ในการครองราชย์ของพระองค์ และอาณาจักรของพระองค์ ทุกคนจึงเรียกว่า ภารตะJulius Lipner (2010) "Hindus: Their Religious Beliefs and Practices.", p.23National Council of Educational Research and Training, History Text Book, Part 1, India

ประวัติของพระองค์ในโลกวรรณกรรม

จากบันทึกใน มหาภารตะ (จับความจากตอน อาทิบรรพ) เล่าว่า พระองค์เป็นพระโอรสของ ท้าวทุษยันต์ กับนางศกุนตลา พระองค์เป็นรัชทายาทแห่ง จันทรวงศ์ แห่งวรรณะกษัตริย์ พระองค์มีพระนามเดิมว่า สรรวทมน์ สรรวทน์เติบโตขึ้นเป็นเด็กที่แข็งแรง อยู่ท่ามกลางเหล่าสัตว์ร้าย มักเล่นสนุกโดยการเปิดปากเสือหรือสิงโต แล้วนับจำนวนฟัน ต่อมาฤๅษีทุรวาสได้สาปให้ท้าวทุษยันต์ลืมนางศกุนตลา จนกว่าจะได้ทอดพระเนตรแหวนที่พระองค์ประทานให้นางศกุนตลา เมื่อท้าวทุษยันต์ทรงจำนางศกุนตลาได้แล้ว พระองค์ทรงยกราชบัลลังก์ให้แก่สรรวทมน์ และทรงตั้งชื่อให้ใหม่ว่าภรต 

พระภรตได้ครองบัลลังก์ตั้งแต่ทรงพระเยาว์ แต่ก็ทรงแผ่พระราชอำนาจไปทั่วชมพูทวีปในสมัยนั้น ชมพูทวีปจึงมีนามว่าภารตวรรษ แปลว่าดินแดนของภรต ในวิษณุปุราณะได้ระบุขอบเขตของดินแดนภารตวรรษว่า"วรรษที่ตั้งอยู่เหนือมหาสมุทรและทางใต้ของภูเขาหิมาลัยเรียกว่าภารตวรรษ" พระภรตเป็นกษัตริย์ที่ทรงคุณธรรม พระฤๅษีกัณวะเป็นราชปุโรหิตของพระองค์ พระองค์ได้ทรงประกอบพิธีอัศวเมธที่ริมฝั่งแม่น้ำยมุนา 100 ครั้ง ริมแม่น้ำสรัสวตี 300 ครั้ง ริมแม่น้ำคงคา 400 ครั้ง ทรงประกอบพิธีอัศวเมธอีกพันครั้ง อีกทั้งยังทรงประกอบพิธีราชสูยะ100ครั้ง และทรงทำพิธีอื่นๆอีกเช่นอัคนิโสม วิศวาชิต เป็นต้น พระภรตมีบุตรชื่อเภามันยุMahabharata, Adi Parva, Sambhava Parva - Bharat Vamsha in Detail   โดยกำเนิดของเภามันยุมี2ตำนานคือ

1)เป็นบุตรของพระภรตกับพระนางสุนันทา ธิดาของท้าวสรรวเสนา พระราชาแคว้นกาสี 

2)ประสูติจากพิธีกรรมของพระภรต
# พัชรพร จันทรประดิษฐ์
พัชรพร จันทรประดิษฐ์ (เกิดวันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2541; ชื่อเล่น: น้ำ หรือ น้ำฝน) เป็นนางงามชาวไทย ผู้ชนะการประกวดมิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2020 ภูมิลำเนาเป็นคนจังหวัดสงขลา เข้าร่วมประกวดมิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2020 ในฐานะตัวแทนจากจังหวัดระนอง ซึ่งเป็นผู้ชนะการประกวดมิสแกรนด์ไทยแลนด์คนที่ 8 นับตั้งแต่ที่มีจัดการประกวดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2556 โดยเป็นตัวแทนประเทศไทยเข้าร่วมประกวดมิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนล 2020 ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2564 ที่กรุงเทพมหานคร

ประวัติ
นํ้าเกิดเมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2541 ที่จังหวัดสงขลา ประเทศไทย จบการศึกษาจากคณะศิลปศาสตร์และวิทยาการจัดการ สาขาวิชาภาษาอังกฤษเพื่อการสื่อสารทางธุรกิจ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี ด้วยเกียรตินิยมอันดับ 1

ชีวิตส่วนตัว
พัชรพร เป็นที่รู้จักจากการสนับสนุนการประท้วงในประเทศไทย พ.ศ. 2563–2564 น้ำ พัชรพร มิสแกรนด์ไทยแลนด์ เปิดใจดราม่าชังชาติ แค่คนไทยที่อยากแสดงออก และเป็นที่รู้จักจากการวิพากษ์วิจารณ์การทำงานของรัฐบาลประยุทธ์ จันทร์โอชา ในระหว่างการระบาดทั่วของโควิด-19 ในประเทศไทย และประเด็นอื่น ๆ อย่างเผ็ดร้อน น้ำ มิสแกรนด์ ฟาดแรงหลังมีดราม่าพิมรี่พาย อย่าดีแต่ด่า หัดเลียนแบบบ้างไม่แผ่ว! "น้ำ มิสแกรนด์" ฟาดอีก ตอนโพสต์อย่างมั่น ขอโทษอย่างหมา ที่ถามอย่าเงียบน้ำ พัชรพร มิสแกรนด์ วิจารณ์การแก้ปัญหาโควิดของรัฐน้ำ มิสแกรนด์ ยันไม่รับสารภาพ หลังประธาน คตส. แจ้งความหมิ่นประมาท

พัชรพรได้เข้าร่วมพิธีสมรสกับกับเจโรม เลาติเมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2566

การประกวด
 มิสแกรนด์สุราษฎร์ธานี 2019 
ในปี พ.ศ. 2562 พัชรพรได้รับการคัดเลือกให้เป็นผู้เข้าประกวด 14 คนสุดท้ายจากกองประกวดมิสแกรนด์สุราษฎร์ธานี 2019 ซึ่งในการประกวดครั้งนั้น กษมา ซื่อตรง เป็นผู้ได้รับตำแหน่งมิสแกรนด์สุราษฎร์ธานี 2019 ส่วนพัชรพรได้รับรางวัล Smart Lady แต่ไม่ผ่านเข้ารอบ 5 คนสุดท้าย

 มิสแกรนด์ระนอง – ชุมพร 2019 
ในปี พ.ศ. 2562 พัชรพรได้รับการคัดเลือกให้เป็นผู้เข้าประกวด 8 คนสุดท้ายจากกองประกวดมิสแกรนด์ระนอง – ชุมพร 2019 ซึ่งในการประกวดครั้งนั้น จุฑามาศ เมฆเสรี เป็นผู้ได้รับตำแหน่งมิสแกรนด์ชุมพร 2019 และณัฐธิดา พึ่งนุ่ม ได้รับตำแหน่งมิสแกรนด์ระนอง 2019 ส่วนพัชรพรได้รับรางวัล First Impression แต่ไม่ผ่านเข้ารอบ 4 คนสุดท้าย

 มิสแกรนด์สุราษฎร์ธานี – ระนอง 2020 
ในปี พ.ศ. 2563 พัชรพรได้รับการคัดเลือกให้เป็นผู้เข้าประกวด 11 คนสุดท้ายจากกองประกวดมิสแกรนด์สุราษฎร์ธานี – ระนอง 2020 ซึ่งในการประกวดครั้งนั้นชนะการประกวด เป็นผู้ได้รับตำแหน่งมิสแกรนด์ระนอง 2020 และสิมิลัน เหมทานนท์ ได้รับตำแหน่งมิสแกรนด์สุราษฎร์ธานี 2020 เพื่อเข้าร่วมประกวดมิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2020

มิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2020
หลังจากได้รับตำแหน่ง มิสแกรนด์ระนอง 2020 จากการประกวดมิสแกรนด์สุราษฎร์ธานี – ระนอง 2020 ทำให้พัชรพรได้รับสิทธิ์ในการเป็นตัวแทนของจังหวัดระนองในการเข้าร่วมการประกวดมิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2020 ที่กรุงเทพมหานคร และในการประกวดรอบสุดท้าย พัชรพรได้รับเลือกให้เป็น 1 ใน 5 คนสุดท้ายจากโควต้าบอสชอยส์ (boss choice) และสามารถคว้ารางวัลชนะเลิศไปได้ในที่สุด

 มิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนล 2020 
นํ้าเป็นตัวแทนประเทศไทยในการเข้าร่วมประกวดมิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนล 2020 ที่กรุงเทพมหานครในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2564 และได้ผ่านเข้ารอบ 10 คนสุดท้าย พร้อมกับได้รับรางวัลชุดประจำชาติยอดเยี่ยมร่วมกับประเทศกัวเตมาลาและประเทศญี่ปุ่น

 รางวัลที่ได้รับ 
 ปี รางวัล สาขา เสนอชื่อเข้าชิง ผล2563ตาชั่งทองสาขาบุคคลสงเคราะห์ดีเด่นแห่งปี จากรางวัลเกียรติยศพัชรพร จันทรประดิษฐ์
อ้างอิง

 แหล่งข้อมูลอื่น 
Miss Grand Thailand Official website
# การระบาดทั่วของโควิด-19 ในประเทศเอธิโอเปีย
การระบาดทั่วของไวรัสโคโรนา พ.ศ. 2562–2563 โดยได้รับการยืนยันว่าเริ่มต้นขึ้นที่ประเทศเอธิโอเปีย เมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2563 รัฐบาลแห่งชาตินำนายกรัฐมนตรีอาบีย์ อาห์เม็ด ประกาศภาวะฉุกเฉินเป็นเวลา 5 เดือนในเดือนเมษายนปี พ.ศ. 2563 แต่อนุญาตให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจดำเนินต่อไปได้ในช่วงวิกฤตสาธารณสุขEthiopia’s unconventional COVID-19 response Arkebe Oqubay, World Economic Forum, 5 June 2020
อ้างอิง
# วิราฏบรรพ
วิราฏบรรพ  แปลว่า "บรรพแห่งท้าววิราฏ" เป็นหนังสือบรรพที่ 4 ของ มหาภารตะvan Buitenen, J.A.B. (1978) The Mahabharata: Book 4: The Book of the Virata; Book 5: The Book of the Effort. Chicago, IL: University of Chicago Press ซึ่งในเรื่องนี้ประกอบด้วย 4 บรรพย่อย รวมทั้งสิ้น 72 ตอนGanguli, K.M. (1883-1896) "Virata Parva" in The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa (12 Volumes). CalcuttaDutt, M.N. (1896) The Mahabharata (Volume 4): Virata Parva. Calcutta: Elysium Pressvan Buitenen, J.A.B. (1973) The Mahabharata: Book 1: The Book of the Beginning. Chicago, IL: University of Chicago Press, p 476Debroy, B. (2010) The Mahabharata, Volume 1. Gurgaon: Penguin Books India, pp xxiii - xxvi เป็นเนื้อหาต่อเนื่องมาจาก วนบรรพ เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับช่วงที่เหล่าปาณฑพพำนักในราชสำนักของท้าววิราฏในปีที่ 13 แห่งการเนรเทศ บรรพนี้มีเนื้อหาต่อเนื่องมาจาก วนบรรพ ส่วนบรรพต่อไปจากนี้คือ อุทโยคบรรพ

เนื้อเรื่อง และบรรพย่อย
ในบรรพใหญ่นี้มี 4 บรรพย่อย รวมทั้งสิ้น 72 ตอน ดังนี้
 ปาณฑพประเวศบรรพ (ตอนที่ 1 - 13)
 กิชกะวาตบรรพ (ตอนที่ 14 - 24)Virata Parva Mahabharata, Translated by Kisari Mohan Ganguli, Published by P.C. Roy (1884)
 โกหรานะบรรพ (ตอนที่ 25 - 69)Monier Williams (1868), Indian Epic Poetry, University of Oxford, Williams & Norgate - London, page 105-107
 ไววหิกะบรรพ (ตอนที่ 70 - 72)

บรรพนี้กล่าวถึงเหตุการณ์เรื่องการลี้ภัยในป่าเป็นเวลาสิบสองปีของพี่น้องปาณฑพ ในที่สุดก็ครบกำหนด แต่ว่าตามเงื่อนไขที่ตกลงกันไว้ พวกปาณฑพจะต้องซ่อนตัวไม่ให้ใครจำได้อีกเป็นเวลาสิบสองเดือนถึงจะถือว่าทำครบถ้วนตามสัญญา

พวกปาณฑพเดินทางออกจากป่ามุ่งไปยังแคว้นมัสยะ แต่ก่อนจะถึงแคว้นมัสยะ ทั้งหมดได้เก็บซ่อนอาวุธไว้ในสุสานนอกเมือง และเข้าไปในแคว้นมัสยะเพื่อทำงานในราชสำนักของท้าววิราฎ โดยยุธิษฐิระทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาของท้าววิราฎ ภีมะเป็นคนทำครัว อรชุนเป็นครูสอนเต้นระบำ ส่วนนกุลไปเป็นคนเลี้ยงม้า ในขณะที่สหเทพเป็นคนเลี้ยงวัว สำหรับพระนางเทราปตีไปเป็นนางกำนัลให้กับพระมเหสีของท้าววิราฎ

ในระหว่างที่อยู่ในราชสำนักเกิดเรื่องสำคัญเรื่องหนึ่ง เมื่อน้องชายของพระมเหสีท้าววิราฎมาล่วงเกินพระนางเทราปตี เดือดร้อนถึงภีมะซึ่งเป็นนักมวยปล้ำต้องเข้ามาช่วยสังหารน้องชายของพระมเหสีท้าววิราฎจนตายไป แต่ถึงกระนั้น การปลอมตัวของพวกปาณฑพในราชสำนักแคว้นมัสยะก็ยังไม่เป็นที่รู้กัน จนกระทั่งเกิดสงครามระหว่างแคว้นมัสยะกับแคว้นกุรุ พวกพี่น้องปาณฑพได้เข้าร่วมรบทำสงครามจนมีชัยชนะต่อกองทัพจากแคว้นตรีครรตะและแคว้นกุรุ ซึ่งมีทุรโยธน์พี่ชายคนโตของพี่น้องเการพนำทัพมาด้วยตนเอง เหตุการณ์นี้เป็นเหตุให้พวกปาณฑพต้องเปิดเผยตัวเอง เพราะเข้าร่วมทำสงคราม และบังเอิญว่าเกิดขึ้นในช่วงเกือบจะสิ้นปีที่สิบสามอันเป็นปีสุดท้ายของการซ่อนตัวอย่างยาวนาน ทำให้เกิดปมประเด็นปัญหาว่าได้ทำตามสัญญาครบถ้วนหรือเปล่า

การเปิดเผยตัวของพวกปาณฑพ ก็ทำให้ท้าววิราฎยินดีเป็นอย่างยิ่งที่ได้คบหากับพวกปาณฑพ เพราะนอกเหนือจากมีส่วนร่วมช่วยรบจนสามารถป้องกันจากการโจมตีของข้าศึกได้ ถึงขนาดยกลูกสาวคือ เจ้าหญิงอุตตระ ให้แต่งงานกับเจ้าชายอภิมันยุซึ่งเป็นลูกชายของอรชุนด้วย
# ภีษมบรรพ
ภีษมบรรพ  แปลว่า "บรรพแห่งภีษมะ" เป็นหนังสือบรรพที่ 6 ของ มหาภารตะ ประกอบไปด้วยบรรพย่อย 4 บรรพ รวมทั้งสิ้น 122 ตอนGanguli, K.M. (1883-1896) "Bishma Parva" in The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa (12 Volumes). Calcuttavan Buitenen, J.A.B. (1973) The Mahabharata: Book 1: The Book of the Beginning. Chicago, IL: University of Chicago Press, p 477Debroy, B. (2010) The Mahabharata, Volume 1. Gurgaon: Penguin Books India, pp xxiii - xxvi เป็นเนื้อหาต่อเนื่องมาจาก อุทโยคบรรพ เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับช่วงแรกของมหาสงคราม มีภีษมะเป็นแม่ทัพฝ่ายเการพ ซึ่งในที่สุดแล้วภีษมะก็ต้องธนูของอรชุนจำนวนมากจนบาดเจ็บสาหัส ไม่อาจบัญชาการรบต่อไปได้ ส่วนบรรพต่อไปจากนี้คือ โทรณบรรพ

เนื้อเรื่อง
การต่อสู้ซึ่งดำเนินไปเป็นเวลา 10 วัน โดยมีนักรบวีรชนคนกล้าของฝ่ายต่างรบกันอย่างเอาเป็นเอาตาย ดำเนินไปจนถึงค่ำในวันที่ 9 ของสงครามเมื่อพวกพี่น้องปาณฑพแอบเข้าไปพบกับท้าวภีษมะ เพื่อขอแนะนำ และได้รับการบอกกล่าวจากท้าวภีษมะว่าตนจะยุติการสู้รบวางอาวุธด้วยเหตุเดียวคือเมื่อเผชิญหน้ากับ "ศิขัณฑิณ" สำหรับศิขัณฑิณนั้นเป็นลูกของท้าวทรุปัท ซึ่งตอนเกิดเป็นเด็กหญิง แต่ในภายหลังกลับแปรเปลี่ยนเป็นผู้ชาย แต่ภีษมะไม่สนใจการแปลงเพศของศิขัณฑิณและยังถือว่าเป็นผู้หญิงตามเดิม เพราะฉะนั้นภีษมะจึงปฏิเสธที่จะสู้กับศิขัณฑิณ สงครามจึงยุติไม่ได้

พวกปาณฑพอาศัยคำแนะนำของภีษมะดังกล่าว โดยพวกเขาดำเนินการให้ศิขัณฑิณเผชิญหน้ากับภีษมะโดยมีอรชุนซ่อนตัวอยู่เบื้องหลังศิขัณฑิณ และฉวยโอกาสยิงธนูเพื่อสังหารภีษมะในจังหวะที่วางอาวุธไม่ยอมสู้รบ ภีษมะถูกลูกธนูของอรชุนได้รับบาดเจ็บสาหัสและล้มลงนอนบนเตียงที่ทำจากลูกศรที่อรชุนยิงถล่มเข้าใส่ทั่วร่างกายนั่นเอง เรื่องราวมาจบลงตรงที่นักรบฝ่ายปาณฑพและเการพต่างไปชุมนุมเพื่อแสดงความรพต่อท้าวภีษมะที่นอนรอความตายอยู่บนเตียงลูกศรกลางสมรภูมิ
# ศัลยบรรพ
ศัลยบรรพ (,) แปลว่า "บรรพแห่งท้าวศัลยะ" เป็นหนังสือบรรพที่ 9 ของ มหาภารตะ ประกอบไปด้วย 4 บรรพย่อย รวมทั้งหมด 65 ตอนGanguli, K.M. (1883-1896) "Shalya Parva" in The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa (12 Volumes). CalcuttaDutt, M.N. (1901) The Mahabharata (Volume 9): Shalya Parva. Calcutta: Elysium Pressvan Buitenen, J.A.B. (1973) The Mahabharata: Book 1: The Book of the Beginning. Chicago, IL: University of Chicago Press, p 477Debroy, B. (2010) The Mahabharata, Volume 1. Gurgaon: Penguin Books India, pp xxiii - xxvi เป็นเนื้อหาต่อเนื่องมาจาก กรรณบรรพ เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับสงครามที่ดำเนินมาถึงวันสุดท้าย ท้าวศัลยะ เจ้าเมืองมัทรเทศ เป็นผู้บัญชาการสูงสุดของฝ่ายเการพแทนกรรณะ ทุรโยธน์ดวลกระบองกับภีมะที่ริมแม่น้ำสรัสวดีและจบลงด้วยความพ่ายแพ้ กองทัพฝ่ายเการพพ่ายแพ้และพินาศสิ้นJohn Murdoch (1898) The Mahabharata - An English Abridgment. London: Christian Literature Society for India, pp 96-101 ส่วนบรรพต่อไปจากนี้คือ เสาปติกบรรพ

เนื้อเรื่อง และบรรพย่อย
ศัลยบรรพ ประกอบไปด้วย 4 บรรพย่อย รวมทั้งหมด 65 ตอนShalya Parva The Mahabharata, Translated by Manmatha Nath Dutt (1897) ดังนี้

 ศัลยวาทบรรพ (ตอนที่ 1-22)
 ศัลยบรรพ (ตอนที่ 23-27)
 หราทประเวศบรรพ (ตอนที่ 28-29)
 กธายุทธบรรพ (ตอนที่ 30-65)

ท้าวศัลยะถูกฆ่าตายด้วยน้ำมือของยุธิษฐิระในการสู้กันแบบตัวต่อตัว ส่วนสหเทพก็สามารถสังหารท้าวศกุนิได้สำเร็จ มาถึงบัดนี้ ฅความพ่ายแพ้บังเกิดกับฝ่ายเการพของทุรโยธน์ ทหารฝ่ายเการพตายหมดยกเว้นทุรโยธน์กับนักรบอีกสามคนคือ "อัศวถามา" "กฤปาจารย์" และ "กฤตวรมัน" รวมเป็นสี่คนเท่านั้น ทุรโยธน์หลบไปอาศัยอยู่ใต้หนองน้ำ และใช้อำนาจวิเศษกบดาลอยู่ใต้สระน้ำเพื่อนซ่อนตัว แต่ในที่สุดพวกปาณฑพก็ตามหาจนพบ และท้าทายให้ทุรโยธน์ขึ้นมารบเพื่อให้รู้แพ้รู้ชนะ ซึ่งก็เป็นภีมะเองที่เป็นคนท้าทุรโยธน์ให้มาสู้ตัวต่อตัวกันด้วยอาวุธที่สองคนถนัดเป็นพิเศษนั่นก็คือคทา ภีมะกับทุรโยธรน์สู้กันแบบตัวต่อตัวโดยมีนักรบคนอื่น ๆ ยืนดูอยู่ ภีมะอาศัยการแนะนำของกฤษณะใช้คทาฟาดไปที่หน้าขาของทุรโยธน์ และเตะด้วยเท้าซ้าย ทุรโยธน์ไม่สามารถเดินไปไหนได้นอกจากคลานและนอนรอความตายที่สระน้ำที่ซ่อนตัวนั่นเอง พวกปาณฑพทั้งหมดจึงทิ้งให้ทุรโยธน์นอนรอความตายอยู่ตรงนั้น

ทุรโยธน์ประณามพระกฤษณะที่ใช้เล่ห์เหลี่ยมบอกใบ้ให้ภีมะทำร้ายตน ด้วยความเคียดแค้น ในขณะที่พวกปาณฑพได้ส่งพระกฤษณะให้เดินทางไปปลอบโยนท้าวธฤตราษฎร์ และพระนางคานธารีให้คลายความโศกเศร้าจากการต้องสูญเสียทุรโยธน์ แต่ทุรโยธน์ยังไม่ตายและอาศัยช่วงเวลาในการมีชีวิตช่วงสุดท้ายแต่งตั้งอัศวถามาเป็นผู้บัญชาการรบฝ่ายเการพ แม้จะมีทหารเหลือยู่เพียงสามคนก็ตามทีและอัศวถามาก็รับปากจะช่วยแก้แค้นให้กับทุรโยธน์ให้จงได้
# โทรณบรรพ
โทรณบรรพ (,) แปลว่า "บรรพแห่งความพยายาม" เป็นหนังสือบรรพที่ 7 ของ มหาภารตะ ประกอบไปด้วย 8 บรรพย่อย รวมทั้งหมด 204 ตอนGanguli, K.M. (1883-1896) "Drona Parva" in The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa (12 Volumes). CalcuttaDutt, M.N. (1897) The Mahabharata (Volume 7): Drona Parva. Calcutta: Elysium Pressvan Buitenen, J.A.B. (1973) The Mahabharata: Book 1: The Book of the Beginning. Chicago, IL: University of Chicago Press, p 477Debroy, B. (2010) The Mahabharata, Volume 1. Gurgaon: Penguin Books India, pp xxiii - xxvi เป็นเนื้อหาต่อเนื่องมาจาก ภีษมบรรพ เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับโทรณาจารย์ที่ได้รับเลือกให้เป็นแม่ทัพฝ่ายเการพแทนภีษมะ กระทั่งถูกธฤษฏะทยุมันจบชีวิตด้วยการตัดศีรษะ ในบรรพนี้ทั้งสองฝ่ายต่างสูญเสียทหารและแม่ทัพนายกองเกือบทั้งหมด ส่วนบรรพต่อไปจากนี้คือ กรรณบรรพ

เนื้อเรื่อง และบรรพย่อย
โทรณบรรพ ประกอบไปด้วย 8 บรรพย่อย รวมทั้งหมด 204 ตอนDrona Parva The Mahabharata, Translated by Manmatha Nath Dutt (1897), Page 375ดังนี้

1. โทรณภิเษกบรรพ (บทที่ 1–16)
2. สัมสปตกบาทบรรพ (บทที่ 17–32)
3. อภิมันยุวาทบรรพ (บทที่ 33–71)
4. ประติชนบรรพ (บทที่ 72–84)
5. ชัยตราทะ วาทบรรพ (บทที่ 85–152)
6. ฆโตฎ์กัจวาทบรรพ (บทที่ 153–184)
7. โทรณวาทบรรพ (บทที่ 185–193)
8. นารายณัสตระ-โมกษณบรรพ (บทที่ 194–204)

บรรพนี้เล่าถึงเหตุการณ์เมื่อโทรณาจารย์รับช่วงต่อจากท้าวภีษมะเป็นผู้บัญชาการรบฝ่ายเการพ ในการทำศึกตอนหนึ่งท้าวชยัทรัถ ซึ่งเป็นน้องเขยของทุรโยธน์สามารถแยกเจ้าชายอภิมันยุลูกชายของอรชุนออกจากกองทัพฝ่ายปาณฑพทั้งหมดได้ และสามารถสังหารเจ้าชายอภิมันยุได้สำเร็จ ทำให้อรชุนโกรธและประกาศจะล้างแค้นด้วยการสังหารท้าวชยัทรัถให้ตกตายตามกัน ในขณะที่กรรณะได้ใช้หอกวิเศษที่พระอินทร์ประทานให้สังหารลูกชายภีษมะคือ ฆโตฏ์กัจ ทำให้กรรณะไม่มีอำนาจวิเศษเหลือที่จะสังหารพี่น้องปาณฑพคนใดคนหนึ่งได้อีกต่อไป

ในการสู้รบโทรณาจารย์สังหารท้าวทรุปัท และท้าววิราฏได้สำเร็จ ในขณะที่กฤษณะใช้กลล่อลวงโทรณาจารย์โดยให้ภีมะสังหารช้างที่ชื่ออัศวถามา ซึ่งเป็นชื่อเดียวกันกับชื่อของลูกชายโทรณาจารย์เพื่อหลอกว่าอัศวถามา ตายแล้ว ยุธิษฐิระซึ่งได้ชื่อว่าเป็นคนถือคำสัตย์เป็นสำคัญถูกกฤษณะเกลี้ยกล่อมให้โกหกโทรณาจารย์ด้วยคำพูดว่าอัศวถามาตายแล้ว และเมื่อโทรณาจารย์หลงผิดคิดว่าอัศวถามาตายแล้วจริง ๆ เพราะคิดว่ายุธิษฐิระไม่มีวันโหก ก็เสียขวัญหมดกำลังใจวางอาวุธและบำเพ็ญตบะโยคะเพื่อละสังขารไปจากโลกนี้ เป็นจังหวะให้ธฤตทยุมน์เข้าไปตัดหัวโทรณาจารย์แล้วโยนเข้าไปในกองทัพฝ่ายเการพได้ ซึ่งเหตุการณ์สงครามที่ทุ่งกุรุเกษตรที่ได้กล่าวมานี้ ดำเนินมาจนถึงวันที่ 15 แล้ว

thumb|อภิมันยุนำกองทัพรบกับฝ่ายเการพ
# กรรณบรรพ
กรรณบรรพ (,) แปลว่า "บรรพแห่งกรรณะ" เป็นหนังสือบรรพที่ 8 ของ มหาภารตะ มีเนื้อหารวมทั้งหมด 96 ตอนGanguli, K.M. (1883-1896) "Karna Parva" in The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa (12 Volumes). CalcuttaDutt, M.N. (1901) The Mahabharata (Volume 8): Karna Parva. Calcutta: Elysium Pressvan Buitenen, J.A.B. (1973) The Mahabharata: Book 1: The Book of the Beginning. Chicago, IL: University of Chicago Press, p 477Debroy, B. (2010) The Mahabharata, Volume 1. Gurgaon: Penguin Books India, pp xxiii - xxvi เป็นเนื้อหาต่อเนื่องมาจาก โทรณบรรพ เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับกรรณะที่ดำรงตำแหน่งแม่ทัพฝ่ายเการพต่อจากโทรณาจารย์จนกระทั่งถูกอรชุนสังหาร และทุหศาสันถูกภีมะฆ่าตายBibek Debroy (2013), The Mahabharata, Volume 7, Penguin, , Section 73 - Karna ParvaKarna Parva The Mahabharata, Translated by Manmatha Nath Dutt ส่วนบรรพต่อไปจากนี้คือ ศัลยบรรพ

เนื้อเรื่องในบรรพนี้
กรรณะได้เข้ามาทำหน้าที่เป็นผู้บัชาการการรบฝ่ายเการพสืบต่อจากโทรณาจารย์ ในการทำศึกครั้งนี้ภายใต้การบัญชาการรบของกรรณะ กรรณะได้ขอให้ทุรโยธน์ไปขอร้องให้ท้าวศัลยะ ให้ทำหน้าที่เป็นสารถีรถม้าศึกของตน ในตอนนี้เองที่ภีมะสามารถล้างแค้นตามคำสาบานที่เคยให้ไว้ได้ ด้วยการจับทุหศาสันน้องทุรโยธน์ทุ่มลงจากรถม้าศึกและฉีกอกดื่มเลือดสด ๆ เพื่อล้างอายให้กับพระนางเทราปทีที่เคยถูกทุหศาสันย่ำยี หนำซ้ำยังใช้มือรองเลือดไปให้นางเทราปตีล้างมลทินบนเรือนร่างของพระนางด้วย การสู้รบดำเนินต่อไปและยุธิษฐิระได้รับบาดเจ็บจากการทำศึก ร้อนถึงอรชุนต้องไปเยี่ยมให้กำลังใจก่อนจะกลับสู่สนามรบและท้าให้กรรณะออกมาสู้กันแบบตัวต่อตัว

ในการสู้รบของสองคนนี้พระอินทร์เข้าข้างอรชุน ส่วนพระอาทิตย์เข้าข้างกรรณะ และเมื่อล้อรถม้าศึกของกรรณะจมลงไปในหล่มโคลน (เพราะก่อนหน้านี้ในคืนวันที่ 16 ของสงครามได้เกิดฝนตกลงมาอย่างหนัก) อรชุนไม่ยอมเสียโอกาสในการสังหารกรรณะ แม้ว่ากรรณะจะขอเวลาเพื่อรถม้าศึกที่ติดหล่มของตัวเองเสียก่อนก็ตามทีJohann Becker, Mahabharata, in Deutsche, Berlin, Germany, pages 130-147
อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
 Karna Parva, English translation by Kisari Mohan Ganguli
 Karna Parva, English translation by Manmatha Nath Dutt
 Le Mahabharata, Translation in French, by H. Fauche (Paris, 1868)
 Karna Parva in Sanskrit by Vyasadeva and commentary by Nilakantha (Editor: Kinjawadekar, 1929)
 Karna
# เสาปติกบรรพ
เสาปติกบรรพ (,) แปลว่า "บรรพแห่งการหลับใหล" เป็นหนังสือบรรพที่ 10 ของ มหาภารตะ ประกอบไปด้วย 2 บรรพย่อย รวมทั้งหมด 18 ตอนGanguli, K.M. (1883-1896) "Sauptika Parva" in The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa (12 Volumes). CalcuttaDutt, M.N. (1902) The Mahabharata (Volume 10): Sauptika Parva. Calcutta: Elysium Pressvan Buitenen, J.A.B. (1973) The Mahabharata: Book 1: The Book of the Beginning. Chicago, IL: University of Chicago Press, p 477Debroy, B. (2010) The Mahabharata, Volume 1. Gurgaon: Penguin Books India, pp xxiii - xxvi เป็นเรื่องราวก่อนทุรโยชน์จะเสียชีวิต อัศวัตถามา กฤปาจารย์ และกฤตวรมัน กองกำลัง 3 คนสุดท้ายของฝ่ายเการพที่เหลืออยู่ ลอบทำลายกองทัพปาณฑพขณะกำลังนอนหลับ (เสาปติก แปลว่า การหลับใหล) ฝ่ายปาณฑพรอดชีวิตเพียง 7 คนเท่านั้น บรรพนี้มีเนื้อหาต่อเนื่องมาจาก ศัลยบรรพ ส่วนบรรพต่อไปจากนี้คือ สตรีบรรพ

เนื้อเรื่อง และบรรพย่อย
เสาปติกบรรพ  ประกอบไปด้วย 2 บรรพย่อย รวมทั้งหมด 18 ตอนSauptika Parva The Mahabharata, Translated by Manmatha Nath Dutt (1897) ดังนี้

 เสาปติกบรรพ
 อิสิกบรรพ

นักรบฝ่ายเการพที่เหลืออยู่ 3 คน ลักลอบเข้าไปโจมตีพวกปาณฑพที่เหลืออยู่ในตอนกลางคืน มีเพียงพระกฤษณะและพี่น้องปาณฑพ 5 คนกับ "สาตยกี" เท่านั้นที่ไม่ได้นอนอยู่ค่ายที่พัก อัศวถามาสังหารธฤตทยุมันเพื่อแก้แค้นให้พ่อก่อนเป็นคนแรก และหลังจากนั้นก็เดินไปตามที่นอนของนักรบแต่ละคนเพื่อสังหารและฆ่าทหารทุกคนที่นอนหลับอยู่ในค่ายพักรวมทั้งศิขัณฑิณ และลูกชายทั้ง 5 คนของพระนางเทราปตี กับพี่น้องปาณฑพด้วย

พวกอสูรได้เข้ามาร่วมเฉลิมฉลองชัยชนะด้วยการกินเนื้อสด ๆ ของนักรบฝ่ายปาณฑพที่ถูกอัศวถามาฆ่าตายอย่างสยดสยอง แล้วอัศวถามาจึงกลับไปเล่าเรื่องให้ทุรโยธน์ที่นอนรอความตายฟังว่าได้ล้างแค้นให้แล้ว

ในขณะที่พระนางเทราปตีเสียใจจนแทบจะเป็นบ้า เพราะลูกชายถูกฆ่าตายทั้งหมดทั้ง 5 คนและนางได้เรียกร้องให้พี่น้องปาณฑพผู้เป็นสามีจัดการกับอัศวถามาเพื่อล้างแค้นให้ตนให้จงได้

บัดนี้สงครามที่ทุ่งเกษตรได้จบสิ้นลงแล้ว ด้วยความพ่ายแพ้ของฝ่ายเการพอย่างสิ้นเชิง ผู้ที่รอดตายในสงครามครั้งนี้ในฝ่ายเการพมีเพียงสามคนคือ "กฤปาจารย์" "อัศวถามา" และ "กฤตวรมัน" ส่วนทางฝ่ายปาณฑพเองก็รอดตายเพียงแค่ พี่น้องปาณฑพห้าคน คือ ยุธิษฐิระ ภีมะ อรชุน นกุล และสหเทพ รวมทั้งพระกฤษณะและสาตยกีเท่านั้นรวมกันเป็นเจ็ดคน ส่วนคนอื่นที่เหลือตายในสนามรบกันหมดทุกคน นี่คือสงครามล้างผลาญชีวิตผู้คนขนานใหญ่อย่างไม่เคยปรากฏมาก่อนในตำนานเรื่องใด