# นกกวัก
นกกวัก  เป็นนกน้ำในวงศ์นกอัญชัน (Rallidae) ที่อยู่กระจายไปทั่วเอเชียใต้และเอเชียอาคเนย์ มีสีเทาเข้มเหมือนกระดานชนวน ลำตัวสั้น มีใบหน้า อก และท้องขาว ขาและนิ้วยาว อาศัยอยู่ตามหนองน้ำ ระวังตัวน้อยกว่านกอัญชันชนิดอื่น ๆ จึงมักเห็นก้าวเท้าอย่างช้า ๆ ยกหางตรง ไปในหนองน้ำโล่งหรือแม้แต่ที่ระบายน้ำใกล้ ๆ ถนนที่มีรถวิ่ง มักออกหากินในช่วงฟ้าสางหรือพลบค่ำ เดินหากินบนใบพืชน้ำ เช่น บัว จอก แหน ในฤดูผสมพันธ์คือฤดูฝนหลังเริ่มฝนตก ก็จะร้องเสียงดัง "กวัก ๆ" เป็นเสียงต่ำซ้ำ ๆ
ในประเทศไทย เป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าพุทธศักราช 2535 จึงห้ามล่า พยายามล่า ห้ามค้า ห้ามนำเข้าหรือส่งออก ห้ามครอบครอง ห้ามเพาะพันธุ์ ห้ามเก็บหรือทำอันตรายรัง การห้ามการครอบครองและการค้ามีผลไปถึงไข่และซาก

 รายละเอียด 
thumb|left|Amaurornis phoenicurus
นกกวักที่โตแล้วโดยมากมีสีเทาเข้มด้านบนและข้าง ๆ มีหน้า คอ อก และท้องขาว
ท้องด้านล่าง ๆ และใต้หางมีสีน้ำตาลเหลือง
ข้าง ๆ ตัวจะเรียบเพื่อให้เดินผ่านต้นอ้อ ต้นกก หญ้า และพุ่มไม้ไปง่าย ๆ 
มีขาและนิ้วยาว หางสั้น ปากและขาเหลือง
ตัวผู้ตัวเมียคล้าย ๆ กัน ตัวเมียเล็กกว่าเล็กน้อย
ลูกนกมีสีจางกว่า
ลูกนกที่ขนยังปุยมีสีดำเหมือนกับนกอัญชันทั้งหมด

นกจัดเป็นสปีชีส์ย่อยหลายสปีชีส์ตามที่อยู่ซึ่งกระจายไปอย่างกว้างขวาง
สปีชีส์ย่อยต้นแบบ (nominate) มาจากประเทศศรีลังกาแต่มักใช้ครอบคลุมสปีชีส์ย่อย chinensis ในอินเดียแผ่นดินใหญ่และเขตรอบ ๆ โดยทางทิศตะวันตกไปจนถึงคาบสมุทรอาหรับ และทางทิศตะวันออกจนเกือบถึงญี่ปุ่น
สปีชีส์ย่อยที่เหลือมาจากเกาะต่าง ๆ รวมทั้งสปีชีส์ย่อย insularis ในหมู่เกาะอันดามันและหมู่เกาะนิโคบาร์, สปีชีส์ย่อย midnicobaricus ในหมู่เกาะนิโคบาร์ส่วนกลาง, leucocephala ในเกาะคาร์นิโคบาร์ (ในหมู่เกาะนิโคบาร์), maldivus ในหมู่เกาะมัลดีฟส์, javanicus ในเกาะชวา และ leucomelanus ในเกาะซูลาเวซีและหมู่เกาะซุนดาน้อย

 ที่อยู่และการกระจายตัว 
ที่อยู่ของนกก็คือหนองน้ำทั่วเอเชียเขตร้อนตั้งแต่ปากีสถานไปจนถึงอินโดนีเซีย
มักจะอยู่ในที่ราบแต่ก็พบในเขตภูเขา เช่น ในเมืองพักร้อนไนนีตาล (नैनीताल)  รัฐอุตตราขัณฑ์ และในเทือกเขา High Range (ഹൈറേഞ്ച്)  รัฐเกรละ ประเทศอินเดีย
นกอัญชันขนาดใหญ่ยาว  นี้เป็นนกอยู่ประจำในเขตที่อยู่ของมันทั้งหมด
มันอาจจะอพยพไปตั้งรกรากใหม่ในที่ใกล้ ๆ 
เช่น ดังที่พบในเกาะภูเขาไฟรากาตา (Rakata) ในประเทศอินโดนีเซีย
แม้โดยมากจะพบใกล้น้ำจืด แต่ก็พบใกล้น้ำกร่อยหรือแม้แต่ที่ฝั่งทะเลเมื่อไม่มีน้ำจืด เช่น ใน (Barren Island) ของหมู่เกาะอันดามัน

 พฤติกรรมและนิเวศวิทยา 
thumb|left|ลูกนกมีสีขาวเพียงเล็กน้อยที่ด้านหน้า
นกมักจะเห็นเดี่ยว ๆ หรือเป็นคู่เมื่อค่อย ๆ หากินบนพื้นตามริมหนองน้ำแต่ก็อาจปีนป่ายขึ้นไปบนไม้เตี้ย ๆ เหมือนกัน
หางมักจะยกกระตุกไปมาเมื่อเดิน
ใช้ปากไซ้ตามโคลนหรือน้ำตื้น ๆ และใช้ตาเพื่องับเอาอาหาร
โดยหลักกินแมลง (มีรายงานว่ากินด้วงเป็นจำนวนมาก)
ปลาเล็ก (ซึ่งมักล้างอย่างระมัดระวังในน้ำ) สัตว์น้ำที่ไม่มีกระดูกสันหลัง เมล็ดพืช เช่น Pithecolobium dulce ในสกุลมะขามเทศ
บางครั้งก็หากินในน้ำที่ลึกกว่าด้วย

ฤดูผสมพันธุ์/ทำรังโดยหลักอยู่ระหว่างเดือนมิถุนายนจนถึงตุลาคม แต่ก็ต่างกันเฉพาะที่ ๆ ด้วย
นกทำรังในที่แห้งบนพื้นระหว่างไม้ของหนองน้ำแล้ววางไข่ 
นกจีบกันด้วยการโค้งตัว ถูปาก และงับเบา ๆ 
ไข่ฟักภายในประมาณ 
ทั้งตัวผู้ตัวเมียฟักไข่และดูแลลูกนก
ลูกนกมักดำลงใต้น้ำเพื่อหนีสัตว์ล่า
มีรายงานว่า นกที่โตแล้วจะสร้างรังเพื่อพักอยู่หรือเพื่อฟักไข่ เป็นที่ ๆ ทั้งลูกนกและพ่อแม่จะมาพัก
thumb|สิงคโปร์ ตุลาคม 1994
นกอัญชันมักจะซ่อนตัว แต่นกกวักกลับมักเห็นในที่โล่ง
อาจส่งเสียงดังโดยเฉพาะช่วงฟ้าสางหรือพลบค่ำโดยร้องเสียงต่ำ ๆ 
มีรายงานว่า สปีชีส์ย่อย insularis ในหมู่เกาะอันดามันร้องเหมือนเป็ด

 วัฒนธรรม 
ชื่อพื้นเมืองของนกนี้มักจะตั้งตามเสียงร้อง เช่น  ในภาษามลายู และ korawakka  ในภาษาสิงหล
แม้ชื่อที่ตั้งโดยวิธีอื่นก็สามัญเช่นกัน เช่น Dahuk  ในภาษาเบงกอล (ใช้ในบังกลาเทศและอินเดียในเขตที่พูดเบงกอล) และ Dauk  ในภาษาอัสสัม
ส่วนในรัฐโอฑิศา ถูกเรียกว่า Daahuka  ในภาษาโอเดีย

นักเขียนแนวธรรมชาตินิยมชาวสกอตแลนด์ เอ็ดวาร์ด แฮมิลตัน เอตเก็น พรรณนาเสียงนกอย่างขำ ๆ ว่า 

 คัมภีร์ศาสนาพุทธ 
คัมภีร์พุทธศาสนากล่าวถึงนกกวักไว้หลายที่รวมทั้ง
 เมื่อสนทนากับชูชก อัจจุตฤๅษีได้พรรณนาถึงป่าที่พระเวสสันดรทรงอาศัยอยู่ในเวสสันดรชาดก มหาวนวัณณนา ไว้ว่า
 
 พระสารีบุตรได้พรรณนาอาศรมที่ตนสร้างไว้ในชาติที่เป็นฤๅษี ได้รับพยากรณ์จากพระอโนมทัสสีพุทธเจ้าว่าอีกหนึ่งอสงไขยยิ่งด้วยแสนมหากัป จะแทงตลอดอัครสาวกบารมีญาณเป็นอัครสาวกเบื้องขวาของพระโคตมพุทธเจ้า
 

 เชิงอรรถและอ้างอิง