# ศาสนามิถรา
ศาสนามิถรา  เป็นศาสนาหรือความเชื่อลึกลับรูปแบบหนึ่งของชาวโรมัน เชื่อว่ามีพระเจ้าเพียงองค์เดียวคือมิทรัส  ซึ่งได้รับอิทธิพลจากเทพมิถรา  ซึ่งเป็นเพียงเทพเจ้าองค์หนึ่งในศาสนาโซโรอัสเตอร์ของชาวเปอร์เซียโดยรับผ่านชาวกรีก แต่เมื่อมาสู่ดินแดนยุโรป มิถราได้กลายเป็นเทพที่โดดเด่นและได้รับการนับถือเป็นการจำเพาะ แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างเปอร์เซียและกรีก-โรมัน ศาสนามิถราเป็นที่นิยมในหมู่ทหารโรมันช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 1 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 4

ผู้ที่เพิ่งเข้ารับศาสนามิถราจะต้องผ่านพิธีกรรมซับซ้อนเจ็ดขั้นตอนและมีพิธีกรรมรับประทานอาหารร่วมกัน ผู้รับเชื่อใหม่จะเรียกตนเองว่า ซินเดซีออย  แปลว่า "รวมกันด้วยการจับมือ"M. Clauss, The Roman cult of Mithras, p. 42: "That the hand-shaken might make their vows joyfully forever" พวกเขาจะพบปะกันในศาสนสถานที่อยู่ในใต้ดินเรียกว่า มิเทรียเอีย  ปัจจุบันศาสนสถานเหล่านี้ยังหลงเหลืออยู่หลายแห่ง คาดว่าศูนย์กลางทางศาสนาตั้งอยู่ในโรมLewis M. Hopfe, "Archaeological indications on the origins of Roman Mithraism", in Lewis M. Hopfe (ed). Uncovering ancient stones: essays in memory of H. Neil Richardson, Eisenbrauns (1994), pp. 147-158. p. 156: "Beyond these three Mithraea [in Syria and Palestine], there are only a handful of objects from Syria that may be identified with Mithraism. Archaeological evidence of Mithraism in Syria is therefore in marked contrast to the abundance of Mithraea and materials that have been located in the rest of the Roman Empire. Both the frequency and the quality of Mithraic materials is greater in the rest of the empire. Even on the western frontier in Britain, archaeology has produced rich Mithraic materials, such as those found at Walbrook.

If one accepts Cumont’s theory that Mithraism began in Iran, moved west through Babylon to Asia Minor, and then to Rome, one would expect that the cult left its traces in those locations. Instead, archaeology indicates that Roman Mithraism had its epicenter in Rome. Wherever its ultimate place of origin may have been, the fully developed religion known as Mithraism seems to have begun in Rome and been carried to Syria by soldiers and merchants. None of the Mithraic materials or temples in Roman Syria except the Commagene sculpture bears any date earlier than the late first or early second century. [footnote in cited text: 30. Mithras, identified with a Phrygian cap and the nimbus about his head, is depicted in colossal statuary erected by King Antiochus I of Commagene, 69-34 BCE. (see Vermaseren, CIMRM 1.53-56). However, there are no other literary or archaeological evidences to indicate that the religion of Mithras as it was known among the Romans in the second to fourth centuries AD was practiced in Commagene]. While little can be proved from silence, it seems that the relative lack of archaeological evidence from Roman Syria would argue against the traditional theories for the origins of Mithraism." ศาสนามิถราแพร่หลายมากทางฝั่งตะวันตกของจักรวรรดิ ใต้สุดที่โรมันแอฟริกาและนูมีเดีย ตะวันตกสุดที่โรมันบริเตนClauss, M., The Roman cult of Mithras, pages 26 and 27. และตะวันออกสุดที่โรมันซีเรีย

ศาสนามิถราถือเป็นศาสนาคู่แข่งกับศาสนาคริสต์ในยุคต้น ทว่าคริสต์ศตวรรษที่ 4 ผู้ที่นับถือศาสนามิถราเผชิญกับการประหารโดยคริสต์ศาสนิกชน ที่สุดศาสนามิถราก็ถูกปราบปรามและถูกกำจัดออกไปจากจักรวรรดิในช่วงท้ายของศตวรรษดังกล่าว