# ยฺหวิดเพ็ง
ยฺหวิดเพ็ง (Jyutping) เป็นระบบการถอดเป็นอักษรโรมันสำหรับภาษากวางตุ้ง พัฒนาโดยสมาคมภาษาศาสตร์ฮ่องกง (LSHK) ซึ่งเป็นกลุ่มวิชาการในปี 1993 ระบบนี้มีชื่อทางการคือ แบบแผนการถอดภาษากวางตุ้งด้วยอักษรโรมันสมาคมภาษาศาสตร์ฮ่องกง โดยทางสมาคมได้สนับสนุนและส่งเสริมการใช้ระบบการถอดเป็นอักษรโรมันระบบนี้

คำว่า Jyutping (มาจากการถอดอักษรจีน  เป็นอักษรโรมันแบบยฺหวิดเพ็งเอง) เป็นคำที่ย่อมาจาก 2 คำ ประกอบด้วย Jyut6jyu5 ยฺหวิดยฺหวี (หมายถึง "ภาษาเยฺว่") และ ping3jam1 เพ็งยั้ม (หมายถึง "สะกดเสียง" ซึ่งคำนี้ในภาษาจีนกลางออกเสียงว่า "พินอิน")

แม้จะเป็นระบบการถอดเป็นอักษรโรมันเพื่อแสดงวิธีการออกเสียง แต่ก็มีผู้ที่สนใจบางคนใช้ยฺหวิดเพ็งเพื่อหยั่งเสียงการเขียนภาษากวางตุ้งให้เป็นภาษาที่อ่านตามตัวอักษร (alphabetic language) โดยจะยกระดับจากตัวเขียนเพื่อช่วยการออกเสียงไปเป็นภาษาเขียนที่มีผลใช้บังคับจริง

 ประวัติ 
ระบบยฺหวิดเพ็งถือเป็นระบบที่ปลีกแยกจากระบบการถอดภาษากวางตุ้งด้วยอักษรโรมันแบบก่อนหน้านี้ทั้งหมด (ประมาณ 12 ระบบ เช่น งานริเริ่มของโรเบิร์ต มอร์ริสันในปี 1828 และการถอดเป็นอักษรโรมันแบบมาตรฐาน รวมถึงระบบที่ใช้กันแพร่หลายอย่าง ระบบเยล และระบบซิดนีย์ เหล่า) โดยนำอักษร z และ c มาใช้ในต้นพยางค์ และ eo และ oe ในท้ายพยางค์ รวมถึงการแทนที่อักษรต้นพยางค์ y ซึ่งใช้ในระบบก่อนหน้าทั้งหมดด้วยอักษร j

ในปี 2018 ระบบยฺหวิดเพ็งได้รับการปรับปรุงโดยเพิ่มอักษรท้ายพยางค์ -a และ -oet เพื่อสะท้อนว่าเป็นพยางค์ที่ได้รับการยอมรับว่าเป็นส่วนหนึ่งของระบบเสียงภาษากวางตุ้งในปี 1997 โดยกลุ่มงานยฺหวิดเพ็งของสมาคมภาษาศาสตร์ฮ่องกง

 ต้นพยางค์ 
bpmfdtnlgknghgwkwwzcsj

 ท้ายพยางค์ 

aaaaiaauaamaanaangaapaataakaaiauamanangapatakeeieuem engep eki iuiminingipitikooiou onong otokuui  unung utuk eoi  eon  eot oe    oeng oetoekyu   yun  yut    m ng   
 เฉพาะอักษรท้ายพยางค์ m และ ng เท่านั้นที่สามารถเขียนโดด ๆ ได้ ในฐานะพยางค์เสียงนาสิก
 เป็นการออกเสียงคำเหล่านี้ในแบบภาษาพูดที่ไม่เป็นทางการ
 ใช้ละเสียงในภาษาพูดที่ไม่เป็นทางการ เช่น a6 ใน 四十四 (sei3a6 sei3) ซึ่งมาจาก sei3 sap6 sei3
 ใช้เป็นคำเลียนเสียงธรรมชาติ เช่น oet6 เสียงเรอ หรือ goet4 เสียงกรน

 วรรณยุกต์ 
ภาษาจีนกวางตุ้งมีวรรณยุกต์ 9 เสียง วรรณยุกต์เปลี่ยนระดับ 6 เสียง (contour tone) อย่างไรก็ตาม มี 3 ใน 9 เสียงที่เป็น entering tone  ซึ่งปรากฏเฉพาะในพยางค์ที่ลงท้ายด้วย p, t, และ k เท่านั้น โดยไม่มีหมายเลขเพื่อบ่งบอกเสียงวรรณยุกต์เหล่านี้แยกต่างหาก (แต่มีในพินอินกวางตุ้ง ซึ่งจะแสดงในวงเล็บในตารางด้านล่าง) ประโยคช่วยจำ คือ  อ่านว่า ฟงเสยโตวสี่หงอเต่ย์ปิ๊ดดาด หมายถึง “เมื่อฮวงจุ้ยมาเราจะเจริญรุ่งเรือง”
ชื่อวรรณยุกต์ยั้มผิ่งjam1ping4ยั้มเสิงjam1soeng5ยั้มโฮยjam1heoi3เหยิ่งผิ่งjoeng4ping4เหยิ่งเสิงjoeng4soeng5เหยิ่งโฮยjoeng4heoi3โก๊วยั้มหยับgou1jam1jap6ไต๊ยั้มหยับdai1jam1jap6เหยิ่งหยับjoeng4jap6หมายเลขวรรณยุกต์1234561 (7)3 (8)6 (9)ระดับเสียงสูงเรียบ หรือ สูงตกกลางยกกลางเรียบ(ตรงกับเสียงสามัญในภาษาไทย)ต่ำตกต่ำยกต่ำเรียบสูงเรียบ พยางค์หยุดกลางเรียบ พยางค์หยุดต่ำเรียบ พยางค์หยุดIPAMatthews, S.; Yip, V. Cantonese: A Comprehensive Grammar; London: Routledge, 1994 55 /  53 35 33 21 /  11 13 22 5 3 2ตัวอย่างอักษร            ตัวอย่าง  fan1／si1fan2／si2 fan3／si3  fan4／si4 fan5／si5 fan6／si6  fat1/7／sik1/7 faat3/8／sek3/8 fat6/9／sik6/9

 ตัวอย่าง 
จีนตัวเต็มจีนตัวย่อถอดเป็นอักษรโรมันGwong2 zau1 waa2Jyut6 jyu5nei5 hou2

ตัวอย่างการถอดเป็นอักษรโรมันแบบยฺหวิดเพ็งจากความตอนหนึ่งในบทกวีสมัยถัง 300 บท

   Ceon1 Hiu2Maang6 Hou6 Jin4   Ceon1 min4 bat1 gok3 hiu2,   cyu3 cyu3 man4 tai4 niu5.   Je6 loi4 fung1 jyu5 sing1,   faa1 lok6 zi1 do1 siu2?