# นกแก้วทิมเนห์
นกแก้วทิมเนห์ (อังกฤษ: Timneh parrot, Timneh grey parrot, Timneh African grey parrot; ชื่อวิทยาศาสตร์: Psittacus timneh) หรือที่รู้จักในชื่อ นกแก้วเทาทิมเนห์ หรือ นกแก้วเทาแอฟริกาทิมเนห์ เป็นนกแก้วจากแอฟริกาตะวันตก เดิมทีถูกจัดว่าเป็นชนิดย่อยของนกแก้วแอฟริกันเกรย์ (Psittacus erithacus timneh) แต่ปัจจุบันจัดเป็นสายพันธุ์เต็มของ Psittacus timneh ในการเลี้ยงนก มักมักเรียกนกแก้วชนิดนี้ด้วยอักษรย่อ TAG และมักถูกเลี้ยงเป็นนกแก้วคู่ใจ

 อนุกรมวิธาน 
นกแก้วทิมเนห์ถูกอธิบายอย่างเป็นทางการครั้งแรกในปี 1844 โดยนักสัตววิทยาและนักสะสมชาวอังกฤษ หลุยส์ เฟรเซอร์ ซึ่งตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Psittacus timneh และระบุถิ่นกำเนิดว่า "ดินแดนทิมเนห์, เซียร์ราลีโอน" ชาวเท็มเน เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ใน จังหวัดเหนือ ของเซียร์ราลีโอน นกแก้วทิมเนห์เคยถูกจัดประเภทเป็นชนิดย่อยของนกแก้วแอฟริกันเกรย์ แต่ปัจจุบันถูกจัดให้เป็นชนิดแยกต่างหาก อ้างอิงจากผลการศึกษาเกี่ยวกับพันธุกรรมและสัณฐานวิทยาที่ตีพิมพ์ในปี 2007

มีการยอมรับชนิดย่อย 2 ชนิด:

P. t. timneh Fraser, 1844 – ทางตอนใต้ของกินีถึงเซียร์ราลีโอน ไลบีเรีย มาลี และไอวอรีโคสต์ตะวันตก

P. t. princeps Alexander, 1909 – ปรินซิปี เกาะที่อยู่ใกล้ชายฝั่งตะวันตกของแอฟริกา

 ลักษณะ 
thumb|left|แสดงหางสีแดงเข้มหม่น นกแก้วทิมเนห์มีขนาดยาวประมาณ  และน้ำหนักประมาณ  จัดเป็นนกแก้วขนาดกลาง ขนของมันส่วนใหญ่เป็นสีเทาปนกัน พร้อมด้วยใบหน้าสีขาวและดวงตาสีเหลืองซีด เมื่อเทียบกับนกแก้วแอฟริกันเกรย์ชนิดอื่นที่ได้รับการยอมรับ คือ นกแก้วแอฟริกันเกรย์ (P. erithacus) นกทิมเนห์มีขนาดเล็กกว่าและสีเข้มกว่า โดยมีหางสีแดงเข้มหม่น (แทนที่จะเป็นสีแดงสด) และมีแถบสีขาวที่ปลายปากบนBirdLife International. (2012). Species factsheet: Psittacus timneh. Downloaded from http://www.birdlife.org on 2012-06-27. เช่นเดียวกับนกแก้วแอฟริกันเกรย์ นกทิมเนห์มีความฉลาดและมีความสามารถในการเลียนเสียงอย่างยอดเยี่ยม นอกจากนี้ นกทิมเนห์อาจมีลักษณะตื่นกลัวน้อยกว่าและมีความเป็นมิตรกับมนุษย์มากกว่า อีกทั้งสามารถเรียนรู้การพูดได้ตั้งแต่อายุน้อยกว่านกแก้วแอฟริกันเกรย์ 

 การกระจายพันธุ์และถิ่นที่อยู่ 
นกแก้วทิมเนห์เป็นสัตว์เฉพาะถิ่นของป่าฝนชื้นในส่วนตะวันตกของป่า กินีบน และบริเวณใกล้เคียงที่เป็น ทุ่งหญ้าสะวันนา ของ แอฟริกาตะวันตก ตั้งแต่ กินี-บิสเซา เซียร์ราลีโอน และทางตอนใต้ของ มาลี ไปทางทิศตะวันออกจนถึงอย่างน้อย 70 กิโลเมตรทางตะวันออกของ แม่น้ำบันดามา ใน ไอวอรีโคสต์ โดยไม่มีการซ้อนทับกันตามธรรมชาติของนกแก้วแอฟริกันเกรย์ (Grey parrot) แม้ว่าทั้งสองชนิดจะพบได้ทั่วไปใน การเลี้ยงนก เมื่อมีนกหลุดหนีไป อาจเกิดการ ผสมพันธุ์ ระหว่างนกสีเทากับทิมเนห์ได้ ซึ่งพบเห็นในนกที่ถูกเลี้ยง นกแก้วเหล่านี้มักอาศัยอยู่ในป่าทึบ แต่ก็สามารถพบได้ตามขอบป่าและในที่โล่ง รวมถึงป่า ริมน้ำ ที่อยู่ตามลำน้ำ ทุ่งสะวันนาที่มีต้นไม้ และป่าชายเลน บางครั้งยังพบในพื้นที่เพาะปลูกและสวน แม้ว่าไม่ชัดเจนว่าถิ่นที่อยู่เหล่านี้จะมีประชากรนกที่ยั่งยืนหรือไม่ นกเหล่านี้อาจมีการเคลื่อนย้ายตามฤดูกาล ออกจากพื้นที่ที่แห้งแล้งที่สุดในช่วงฤดูแล้ง

 สถานภาพ ภัยคุกคาม และการอนุรักษ์ 
จากการประมาณจำนวนประชากรทั้งหมด 120,000–259,000 ตัว นกจำนวนมากที่สุดพบในไอวอรีโคสต์ (54,000–130,000 ตัว) และไลบีเรีย (50,000–100,000 ตัว) ในประเทศอื่น ๆ ที่อยู่ในเขตการกระจายพันธุ์ ประมาณตัวเลขได้ดังนี้ เซียร์ราลีโอน (11,000–18,000 ตัว) กินี (5,000–10,000 ตัว) และกินี-บิสเซา (100–1,000 ตัว) ในขณะที่จำนวนในตอนใต้ของมาลีนั้นมีไม่มาก การสำรวจพบว่าสปีชีส์นี้ได้หายไปจากป่ารอบ ๆ เขตสงวนธรรมชาติเขานิมบา และใน เทศมณฑลนิมบา ไลบีเรีย

นกแก้วทิมเนห์กำลังประสบกับการลดลงของประชากรเนื่องจากการสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยในป่าและการดักจับเพื่อการค้าสัตว์ป่าในระดับสากล การกระจายตัวและการสูญเสียพื้นที่ป่า รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ ได้กลายเป็นปัจจัยหลักที่ส่งผลต่อความพร้อมของอาหารสำหรับนกแก้ว ความสามารถของสปีชีส์ในการติดตามหาอาหาร (เช่น พืชและส่วนต่าง ๆ ของพืช รวมถึงผลไม้ เมล็ดพืช ดอกตูม ใบอ่อน และยางไม้) และการเปลี่ยนแปลงอาหารมีความสำคัญต่อการปรับตัวของสปีชีส์กับการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลให้จำนวนประชากรของนกแก้วทิมเนห์ลดลง ร่วมกับนกแก้วแอฟริกันเกรย์คองโกซึ่งมีความใกล้เคียงกัน นกแก้วทิมเนห์เป็นหนึ่งในนกสัตว์เลี้ยงที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในสหรัฐอเมริกา ยุโรป และตะวันออกกลาง เนื่องจากมีอายุยืนยาวและความสามารถในการเลียนเสียงมนุษย์

ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2007 คณะกรรมการสัตว์ของ CITES ได้สั่งห้ามส่งออกนกแก้วทิมเนห์จากเซียร์ราลีโอน ไลบีเรีย ไอวอรีโคสต์ และกินีเป็นเวลา 2 ปี ขณะที่การนำเข้านกที่ถูกจับในป่ามายัง สหภาพยุโรป (EU) ก็ถูกห้ามในปีเดียวกัน แม้จะมีการห้าม แต่ในปี 2009 กินีก็ยังส่งออกนก 720 ตัว การค้าถูกกฎหมายซึ่งถูกติดตามโดย CITES อาจเป็นเพียงส่วนเล็ก ๆ ของจำนวนที่ถูกจับจากป่าทั้งหมดBirdLife International. 2012. Psittacus Timneh. In: IUCN 2012. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.1. www.iucnredlist.org. Downloaded on 27 June 2012.

ในปี 2012 BirdLife International ได้จัดให้สถานะของนกแก้วทิมเนห์เป็นสปีชีส์เต็มรูปแบบตามความแตกต่างทางพันธุกรรม รูปร่าง ขน และเสียง และจัดให้นกชนิดนี้เป็นสัตว์ที่ ใกล้สูญพันธุ์ ในปี 2016