# ประวัติศาสตร์วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต
ลำดับเวลาของประวัติศาสตร์วิวัฒนาการของชีวิตนี้แสดงให้เห็นถึงทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ในปัจจุบันซึ่งสรุปเหตุการณ์สำคัญในระหว่างการพัฒนาชีวิตบนโลก. ในทางชีววิทยา "การวิวัฒนาการ" หมายถึงการเปลี่ยนแปลงใด ๆ ที่เกิดผ่านชั่วรุ่นต่อเนื่องกันไปในลักษณะที่สืบทอดกันได้ของประชากรชีวภาพ. กระบวนการวิวัฒนาการก่อให้เกิดความหลากหลายในทุกระดับขององค์กรทางชีวภาพตั้งแต่อาณาจักรไปจนถึงสปีชีส์ สิ่งมีชีวิตและโมเลกุลแต่ละชนิด เช่น DNA และโปรตีน ความคล้ายคลึงกันระหว่างสิ่งมีชีวิตในปัจจุบันบ่งบอกถึงการมีอยู่ของบรรพบุรุษร่วมกันของสิ่งมีชีวิตเหล่านั้น ทั้งที่ยังมีชีวิตอยู่และสูญพันธุ์ไปแล้ว ซึ่งได้พัฒนาแยกจากกันผ่านกระบวนการวิวัฒนาการ. นับแต่บรรพกาลมาจนปัจจุบัน มากกว่าร้อยละ 99 ของสิ่งมีชีวิตทั้งหมด (ซึ่งมีจำนวนกว่าห้าพันล้านสปีชีส์)  ที่ที่เคยอาศัยอยู่บนโลกได้สูญพันธุ์ไปแล้ว. สำหรับจำนวนสายพันธุ์ปัจจุบันของโลก ถูกประมาณการว่ามีอยู่ราว 10 ล้านถึง 14 ล้านสายพันธุ์, [4] ซึ่งได้รับการบันทึกไว้เพียงแค่ประมาณ 1.2 ล้านสายพันธุ์ และกว่าร้อยละ 86 ยังไม่ได้รับการศึกษาบันทึกไว้  อย่างไรก็ตามรายงานทางวิทยาศาสตร์เมื่อเดือนพฤษภาคม 2559 เสนอข้อสันนิษฐานใหม่ว่าขณะนี้จำนวนสายพันธ์บนโลกอาจมีถึง 1 ล้านล้านสปีชีส์ ทำให้มีเพียงแค่หนึ่งในพันของหนึ่งเปอร์เซ็นต์ที่ได้รับการจำแนกจัดหมวดหมู่

ลำดับการสูญพันธุ์
thumb|right|240px|Visual representation of the history of life on Earth as a spiral
การสูญพันธุ์ของสปีชี่ส์หรือสายพันธุ์ของสิ่งมีชีวิต เป็นปรากฏการณ์ปกติในธรรมชาติ โดยการสูญพันธุ์เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องจากเหตุปัจจัยต่าง ๆ เช่น เมื่อสภาพแวดล้อมเปลี่ยนแปลงไป, เมื่อสิ่งมีชีวิตต่อสู้กันเพื่อแย่งชิงสิ่งแวดล้อม, และเมื่อการกลายพันธุ์ทางพันธุกรรมนำไปสู่การเกิดขึ้นของสายพันธุ์ใหม่ที่จะมาแทนที่สายพันธุ์เก่า. การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่เกิดขึ้นเป็นครั้งคราว และส่งผลกระทบอย่างฉับพลันต่อความหลากหลายทางชีวภาพบนโลก ซึ่งในระหว่างเหตุการณ์สูญพันธุ์ครั้งใหญ่ อัตราการสูญพันธุ์จะมีสูงกว่าในเวลาปกติมาก แม้การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่จะเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาสั้น ๆ 

การสูญพันธุ์ครั้งแรกที่รู้จักกันในประวัติศาสตร์ของโลกคือ การเพิ่มขึ้นของออกซิเจนในบรรยากาศโลกครั้งใหญ่ (Great Oxidation Event) เมื่อ 2.4 พันล้านปีก่อน เหตุการณ์นั้นนำไปสู่การสูญเสียส่วนใหญ่ของจุลชีพ Obligate anaerobe. นักวิจัยได้ระบุเหตุการณ์การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ห้าครั้งในประวัติศาสตร์โลกตั้งแต่: 

ในตอนท้ายของยุคออร์โดวิเชียน: 440 ล้านปีก่อน 86% ของสิ่งมีชีวิตทั้งหมดที่สูญหายรวมถึงแกรฟโตไลต์
ยุคดีโวเนียน ตอนปลาย: 375 ล้านปีก่อน 75% ของสิ่งมีชีวิตหายไปรวมถึงไทรโลไบต์ส่วนใหญ่
จุดจบของยุคเพอร์เมียน "การล้มตายครั้งใหญ่": 251 ล้านปีก่อน, 96% ของสิ่งมีชีวิตสูญสิ้นไป รวมถึงปะการังแผ่น (tabulate coral) และต้นไม้ส่วนใหญ่ที่ยังหลงเหลืออยู่
จุดจบของยุคไทรแอสซิก: เมื่อ 200 ล้านปีก่อน 80% ของสายพันธุ์สิ่งมีชีวิตหายไปรวมถึง โคโนดอนต์ (สัตว์ฟันรูปกรวย) ทั้งหมด
จุดจบของยุคครีเทเชียส: 66 ล้านปีก่อน 76% ของสายพันธุ์สิ่งมีชีวิตสูญหายไป รวมถึงแอมโมไนต์ทั้งหมด, โมซาซอร์, อิกทิโอซอรัส (วงศ์อิกทิโอซอร์), เพลสิโอซอร์, เทอโรซอร์ และไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่พวกสายพันธุ์นก (non-avian)
(วันที่และเปอร์เซ็นต์แสดงถึงการประมาณ)

เหตุการณ์การสูญพันธุ์ขนาดเล็กเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ในช่วงเวลาระหว่างการสูญพันธุ์ครั้งใหญ่กว่า โดยมีบางเหตุการณ์อยู่ที่จุดการคลี่คลายของข้อต่อช่วงเวลา และยุคที่นักวิทยาศาสตร์ได้รับการยอมรับในเวลาทางธรณีวิทยา เหตุการณ์การสูญพันธุ์โฮโลซีนกำลังดำเนินอยู่ในปัจจุบัน

ปัจจัยในการสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ ได้แก่ การเคลื่อนตัวของทวีปการเปลี่ยนแปลงทางเคมีในชั้นบรรยากาศและทางทะเลภูเขาไฟและลักษณะอื่น ๆ ของการก่อตัวของภูเขาการเปลี่ยนแปลงของความเย็นการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำทะเล

รายละเอียดลำดับเวลา
ในไทม์ไลน์นี้ Ma (สำหรับ megaannum) หมายถึง "ล้านปีก่อน" ka (สำหรับ kiloannum) หมายถึง "พันปีก่อน" และ ya แปลว่า "หลายปีก่อน"