# ฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขา
ฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาชิงแชมป์แห่งชาติยุโรป 2017 นัดชิงชนะเลิศ (9 ตุลาคม 2017) ระหว่างตุรกี (แดง/ดำ) กับอังกฤษ (น้ำเงิน)
ฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขา  เป็นกีฬาฟุตบอลสำหรับผู้พิการโดยมีผู้เล่นฝ่ายละเจ็ดคน (ผู้เล่นในสนามหกคนและผู้รักษาประตูหนึ่งคน) โดยผู้เล่นในสนามเป็นผู้ถูกตัดขาส่วนล่างหนึ่งข้าง และผู้รักษาประตูเป็นผู้ถูกตัดแขนส่วนล่างหนึ่งข้าง ผู้เล่นในสนามจะใช้ไม้ค้ำยัน (สวมปลายแขน) และเล่นโดยไม่ใช้ขาเทียม

 ประวัติ 
เกมนี้ถูกสร้างโดยดอน เบ็นเนตต์ (Don Bennett) ชาวอเมริกันใน ค.ศ. 1982 ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากการเตะลูกบาสเก็ตบอลโดยไม่ได้ตั้งใจขณะที่เขาใช้ไม้ค้ำยัน ต่อมากีฬานี้ได้พัฒนาเป็นเกมระดับนานาชาติโดยได้รับความช่วยเหลือจากบิล แบร์รี ผู้ฝึกสอนทีมฟุตบอลในปี 1985

ใน ค.ศ. 2023 มาร์ชิน ออแลกซือ (Marcin Oleksy) ชาวโปแลนด์กลายเป็นนักฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาคนแรกที่ได้รับรางวัลปุชกาชของฟีฟ่า (FIFA Puskás Award) สำหรับ "ประตูที่สวยที่สุดแห่งปี" ในพิธีมอบรางวัลฟุตบอลยอดเยี่ยมของฟีฟ่า 2022

 ทั่วโลก 
มีสมาคมฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาหลายแห่งทั่วโลก ตัวอย่างเช่น สมาคมผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาแห่งอังกฤษและสมาคมฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาแห่งไอร์แลนด์ แต่ละองค์กรส่งเสริมความก้าวหน้าของกีฬาและเพิ่มการยอมรับของสังคม สมาคมฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาแห่งอังกฤษระบุอุดมการณ์หลักบนเว็บไซต์ของสมาคมว่า: "เป้าหมายของสมาคมฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาแห่งอังกฤษคือสนับสนุนผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาทุกคน รวมถึงผู้พิการขาขาดแต่กำเนิดและบุคคลที่สามารถใช้แขน-ขาได้จำกัด ได้มีโอกาสเล่นฟุตบอลในระดับท้องถิ่น, ระดับประเทศ จนถึงในระดับสากล"

 การแข่งขันหลัก 
 ฟุตบอลโลกผู้พิการถูกตัดแขนหรือขา 
ดูบทความหลักที่: 

 ค.ศ. เจ้าภาพ ผลการแข่งขัน ชนะเลิศ รองชนะเลิศ อันดับ 3 1998แมนเชสเตอร์ (อังกฤษ)     2000ซีแอตเทิล (สหรัฐ)     2001รีโอเดจาเนโร (บราซิล)     2002โซชี (รัสเซีย)     2003ทาชเคนต์ (อุซเบกิสถาน)     2005รีโอเดจาเนโร (บราซิล)     2007อันทัลยา (ตุรกี)     2010เกรสโป (อาร์เจนตินา)     2012คาลีนินกราด (รัสเซีย)     2014กูเลียกัน (เม็กซิโก)     2018ซานฮวนเดโลสลาโกส (เม็กซิโก)    2022อิสตันบูล (ตุรกี)

 ฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาชิงแชมป์แห่งชาติยุโรป 
ดูบทความหลักที่: 
 ค.ศ. เจ้าภาพ ผลการแข่งขัน ชนะเลิศ รองชนะเลิศ อันดับ 3 1999เคียฟ (ยูเครน)     2008อิสตันบูล (ตุรกี)     2017อิสตันบูล (ตุรกี)     2021กรากุฟ (โปแลนด์)    

 การแข่งขันชิงแชมป์แห่งชาติรายการอื่น 
ค.ศ.รายการแข่งขันเจ้าภาพวันที่ชนะเลิศรองชนะเลิศอันดับ 32006 Volgograd Open Championships วอลโกกราด 24–30 กันยายน  2007 1st All-Africa Amputee Soccer Tournament ฟรีทาวน์ กุมภาพันธ์  2017 6th Amp Futbol Cup วอร์ซอ 24–25 มิถุนายน  

 กติกา 
กติกาอย่างเป็นทางการของฟีฟ่าคือ:

 ผู้พิการหมายถึงบุคคลที่ 'ถูกตัด' ที่หรือใกล้กับบริเวณข้อเท้าหรือข้อมือ
 ผู้เล่นในสนามอาจมีสองมือแต่มีขาเดียว ในขณะที่ผู้รักษาประตูอาจมีสองเท้าแต่มีมือเดียว
 เกมนี้เล่นโดยใช้ไม้ค้ำโลหะและไม่ใส่ขาเทียม ข้อยกเว้นเพียงอย่างเดียวคือผู้พิการขาขาดทั้งสองข้างอาจเล่นโดยใส่ขาเทียมข้างหนึ่งได้
 ผู้เล่นไม่สามารถใช้ไม้ค้ำเพื่อเคลื่อนไปข้างหน้า ควบคุม หรือปิดกั้นลูกบอล การกระทำดังกล่าวจะถูกลงโทษในลักษณะเดียวกับการทำ อย่างไรก็ตาม การสัมผัสโดยไม่ตั้งใจระหว่างไม้ค้ำกับลูกบอลสามารถทำได้
 ผู้เล่นต้องไม่ใช้แขนขาที่เหลืออยู่ของข้างที่พิการเพื่อเล่น ควบคุม หรือปิดกั้นลูกบอลโดยสมัครใจ การกระทำดังกล่าวจะถูกลงโทษในลักษณะเดียวกับการทำแฮนด์บอล อย่างไรก็ตาม สามารถสัมผัสโดยบังเอิญระหว่างส่วนปลายแขนขาข้างที่ขาดและลูกบอลได้
 ต้องใส่สนับแข้ง
 การใช้ไม้ค้ำกระทำกับผู้เล่นฝ่ายตรงข้ามจะถูกไล่ออกจากเกมและให้เป็นลูกโทษสำหรับทีมตรงข้าม
 ขนาดของสนามแข่งขันสูงสุดคือ 70 x 60 เมตร
 ขนาดของประตูสูงสุดคือ สูง 2.2 เมตร x กว้าง 5 เมตร x ลึก 1 เมตร
 ใช้ลูกฟุตบอลมาตรฐานฟีฟ่า
 เกมประกอบด้วยสองครึ่งเวลา ครึ่งละ 25 นาที (แปรผันตามทัวร์นาเมนต์) โดยมีช่วงพักระหว่างกลาง 10 นาที
 ทั้งสองทีมสามารถขอเวลานอกได้ 2 นาทีต่อเกม
 กฎการล้ำหน้าใช้ไม่ได้กับฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขา
 กติกาสากลกำหนดให้ทีมประกอบด้วยผู้เล่นในสนามหกคนและผู้รักษาประตูหนึ่งคน อย่างไรก็ตามบางทัวร์นาเมนต์ต้องการทีมที่มีผู้เล่นในสนามสี่คน และผู้รักษาประตูหนึ่งคน เช่นกรณีในประเทศเซียร์ราลีโอน
 ผู้รักษาประตูไม่ได้รับอนุญาตให้ออกจากพื้นที่ของตน หากกรณีนี้เกิดขึ้นโดยจงใจ ผู้รักษาประตูจะถูกไล่ออกจากเกมและทีมตรงข้ามได้เตะลูกโทษ
 สามารถเปลี่ยนตัวได้ไม่จำกัดจำนวน ณ เวลาใดก็ได้ระหว่างเกม