# อับดุลลอฮ์ อิบน์ ซะบะอ์
อับดุลลอฮ์ อิบน์ ซะบะอ์ อัลฮิมยะรี  บางครั้งเรียกเป็น อิบน์ ซะบาอ์, อิบน์ อัสเซาดาอ์ หรือ อิบน์ วะฮ์บ เป็นบุคคลในประวัติศาสตร์อิสลามเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 7 ที่มีความเกี่ยวข้องกับกลุ่มผู้ติดตามที่มีชื่อว่า ซะบะอียะฮ์ Abd Allah b. Saba, M.G.S. Hodgson, The Encyclopaedia of Islam, Vol. I, ed. H. A. R. Gibb, J. H. Kramers, E. Levi-Provencal, J. Schacht, (Brill, 1986), 51.

รายงานจากธรรมเนียมซุนนีและชีอะฮ์ อับดุลลอฮ์ อิบน์ ซะบะอ์เป็นชาวเยเมนเชื้อสายยิวจากชาวอาหรับ เผ่าฮิมยัรที่เข้ารีตเป็นอิสลามในสมัยอุษมาน เนื่องจากการยกย่องอะลีอย่างเกินเหตุ ทำให้ตามธรรมเนียมถือให้เขาเป็นฆุลาตคนแรก ในบันทึกที่รวบรวมโดยซัยฟ์ อิบน์ อุมัร กล่าวกันว่าอิบน์ ซะบะอ์และซะบะอียะฮ์ ผู้ติดตามของเขา เป็นหนึ่งในกลุ่มที่หลอกล่อชาวอียิปต์ให้ต่อต้านอุษมาน และเป็นผู้รับผิดชอบต่อการทำลายใกล้ถิ่นฐานในสงครามอูฐ

นักประวัติศาสตร์สมัยใหม่มีความเห็นในเรื่องความเป็นประวัติศาสตร์ของอิบน์ ซะบะอ์แตกต่างกัน บางคนเชื่อว่าอับดุลลอฮ์ อิบน์ ซะบะอ์และอิบน์ อัสเซาดาอ์เป็นคนละคน (ฮอดจ์สัน) บางคนกล่าวว่าเขาเป็นบุคคลกึ่งตำนานหรือเป็นตำนาน (ฏอฮา ฮุซัยน์, เบอร์นาร์ด ลิวอิส, วิลเฟรด มาเดอลุง, Leone Caetani และนักประวัติศาสตร์ชีอะฮ์) ส่วนบางคนอย่างอิสราเอล ฟรีดแลนเดอร์, ซาบาติโน มอสกาตี และนักประวัติศาสตร์ซุนนียืนยันการมีตัวตน ต้นกำเนิดชาวยิวของเขาก็เป็นประเด็นถกเถียง นักประวัติศาสตร์สมัยใหม่บางส่วนยืนยันว่าซัยฟ์ อิบน์ อุมัรแต่งเรื่องเกี่ยวกับการสังหารอุษมานเพื่อ "ให้ชาวมะดีนะฮ์พ้นผิดจากการมีส่วนร่วมในการสังหารเคาะลีฟะฮ์" และการเคลื่อนไหวเพื่อสนับสนุนอะลีให้เป็นผู้สืบทอดตำแหน่งต่อจากมุฮัมมัดไม่ปรากฏในสมัยอุษมาน นักเขียนซุนนีสมัยใหม่ส่วนใหญ่ยืนยันการมีตัวตนของอิบน์ ซะบะอ์ ยกเว้นฏอฮา ฮุซัยน์

 ความเป็นประวัติศาสตร์ 
ข้อมูลตามธรรมเนียมซุนนีและชีอะฮ์รายงานว่า อับดุลลอฮ์ อิบน์ ซะบะอ์เป็นชาวเยเมนเชื้อสายยิวที่เข้ารีตเป็นอิสลาม แต่นักประวัติศาสตร์สมัยใหม่มีความเห็นที่แตกต่างกันเกี่ยวกับความเป็นประวัติศาสตร์ของอิบน์ ซะบะอ์ เอ็ม.จี.เอส. ฮอดจ์สันสงสัยว่าอิบน์ ซะบะอ์เป็นยิวหรือไม่ และเสนอแนะว่าอิบน์ ซะบะอ์และอิบน์ อัสเซาดาอ์เป็นสองคนที่แตกต่างกันRobert L. Canfield, Turko-Persia in Historical Perspective, ''Cambridge University Press, 2002, Page 159,  Leone Caetani รายงานว่า ต้นตอของอิบน์ ซะบะอ์เป็นเพียงผู้สนับสนุนทางการเมืองของอะลี โดยเฉพาะ "คนรุ่นหลังที่จินตนาการถึงแผนการสมคบคิดทางศาสนาเช่นเดียวกับของราชวงศ์อับบาซียะฮ์" ฏอฮา ฮุซัยน์และอะลี อัลวัรดียังคงยืนกรานว่าอิบน์ ซะบะอ์เป็นสิ่งที่สร้างจากโฆษณาชวนเชื่อของอุมัยยะฮ์

อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์บางส่วนยืนยันการมีตัวตนของอิบน์ ซะบะอ์หรือผู้ติดตามของเขา อิสราเอล ฟรีดแลนเดอร์สรุปว่าอิบน์ ซะบะอ์และซะบะอียะฮ์มีตัวตนจริง ผลงานของเขาได้รับการรับรองโดย Sabatino Moscati. Linda D. Lau และ A. R. Armush ก็ยอมรับรายงานและบทบาทของซะบะอียะฮ์ในสงครามอูฐของซัยฟ์ อิบน์ อุมัร

ในด้านเกี่ยวกับความเชื่อทางศาสนาของอิบน์ ซะบะอ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งความเชื่อของพวกซะบะอียะฮ์ ดับเบิลยู. เอฟ. ทักเกอร์ ตั้งข้อสังเกตว่าความเชื่อดังกล่าวมีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้นและบันทึกไว้ได้ดีกว่าในแหล่งข้อมูลที่อุทิศให้กับการนอกรีต Matti Musa ชี้ให้เห็นว่าซะบะอียะฮ์ที่เป็นลัทธิฆุลาตมีอยู่จริง โดยสังเกตว่ามุมมองของพวกเขาได้รับการพิจารณาอย่างจริงจังโดยนักวิชาการด้านการนอกรีตทั้งนิกายซุนนีและชีอะฮ์ ฮอดจ์สันระบุว่ามีข้อขัดแย้งในทัศนคติทางศาสนาที่มีต่อตัวเขาและผู้ติดตาม แต่เราสามารถสรุปได้ว่าเขาเป็นผู้ก่อตั้งหรือวีรบุรุษของนิกายหนึ่งนิกายหรือมากกว่าที่เรียกว่าซะบะอียะฮ์ ซึ่งสรรเสริญตำแหน่งของอะลี