# ซอฟียา ออกูแน็วสกา
ซอฟียา อาตานาซิวนา ออกูแน็วสกา-มอราแช็วสกา (; 12 พฤษภาคม 1865 – 24 กุมภาพันธ์ 1926) เป็นแพทย์ นักการศึกษา นักวิชาการ และนักนิยมสิทธิสตรีชาวยูเครน เธอเป็นสตรีคนแรกจากกาลิเชียที่ได้รับประกาศนียบัตรเตรียมอุดมศึกษา (gymnasium diploma) และจบการศึกษาจากมหาวิทยาลัย เธอยังเป็นสตรีคนแรกที่จบการศึกษาในระดับแพทยศาสตรบัณฑิตและเป็นสตรีคนแรกที่เป็นแพทย์ในจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี เธอเป็นผู้ริเริ่มการใช้รังสีรักษาในโรคมะเร็งในกาลิเชียและออสเตรีย-ฮังการี เธอจัดสอนวิชาต่าง ๆ แก่ภคินีพยาบาลและหมอตำแย/นางพยาบาลผดุงครรภ์ รวมถึงยังเป็นผู้มีส่วนในการสนับสนุนการจัดตั้งสหภาพแพทย์แห่งแรก และเรียบเรียงพจนานุกรมศัพท์ทางการแพทย์เป็นภาษายูเครน นอกจากวิชาชีพในเมืองลวิวแล้ว เธอยังประกอบวิชาชีพทั้งในสวิตเซอร์แลนด์ เช็กเกีย และในค่ายชาวออสเตรียในสมัยสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

ออกูแน็วสกาเป็นนักเคลื่อนไหวสาธารณะและบุคคลสำคัญของขบวนการเรียกร้องสิทธิสตรีในกาลิเชียและออสเตรีย-ฮังการี เธอยังมีผลงานในแวดวงวรรณกรรมด้วยการตีพิมพ์กาลานุกรมสตรีฉบับแรก คือ พวงดอกไม้แรก  ในนั้นเธอตีพิมพ์เรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตในเมืองใหญ่ในชื่อ ทราย! ทราย!  รวมถึงชิ้นงาน พันธนาการทางครอบครัวของสตรีในบทเพลงและพิธีกรรมการสมรส  ช่วงบั้นปลายชีวิตของเธออยู่ในเมืองลวิวที่ซึ่งเธอเปิดคลินิกขนาดเล็ก เธอเสียชีวิตจากไส้ติ่งอักเสบเป็นหนองในโรงพยาบาล ร่างของเธอฝังอยู่ที่สุสานลือชากิวในลวิว

ชีวิตช่วงต้น
ออกูแน็วสกาเกิดเมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 1865 ในหมู่บ้านดอว์ฌันกา  ใกล้กับเมืองแตร์นอปิล บิดาชื่อ อาตานัส ดานีลอวึช ออกูแน็วสกึย  มารดาชื่อ การอลีนา ลูชากิวสกา  มารดาเสียชีวิตในปี 1870 นับจากนั้นผู้ที่รับหน้าที่เลี้ยงดูเธอก็คือ แตออฟีลียา ออกูแน็วสกา-ออซาร์แกวึช  ผู้เป็นป้า/อา ทำให้เธอได้รู้จักมักคุ้นกับลูกพี่ลูกน้องคนหนึ่งคือ นาตาลียา กอบรึนสกา ซึ่งต่อมากลายเป็นนักเขียนที่มีชื่อเสียง

ในปี 1884 เธอได้รับอนุญาตให้เข้าสอบเพื่อศึกษาต่อในระดับเตรียมอุดมศึกษา (gymnasium) และในปี 1885 เธอสอบผ่านที่โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาลวิว สร้างชื่อเสียงให้เธอไปทั่วทั้งกาลิเชีย  

เนื่องจากในจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีไม่อนุญาตให้สตรีศึกษาในระดับมหาวิทยาลัยจนกระทั่งปี 1900 ในปี 1887 เธอและนาตาลียา กอบรึนสกา ญาติของเธอ จึงเข้าศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยในสวิตเซอร์แลนด์ ญาติของเธอศึกษาวิชาเศรษฐศาสตร์ ส่วนเธอศึกษาที่คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยซือริช จบการศึกษาในเดือนมกราคม 1896 ถือเป็นแพทย์หญิงคนแรกในออสเตรีย-ฮังการี และถือเป็นสตรีชาวยูเครนคนแรกในกาลิเชียที่ได้รับประกาศนียบัตรแพทยศาสตรบัณฑิต

ในเดือนกุมภาพันธ์ 1896 หลังแต่งงานที่ซือริช เธอให้กำเนิดบุตรชื่อยูรีย์  ในปีเดียวกันนั้นเธอได้ตีพิมพ์วิทยานิพนธ์ว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงของเลือดจากอิทธิพลของภาวะเลือดจาง ซึ่งส่งผลให้เธอจบการศึกษาวุฒิบัตรแพทย์ แพทยศาสตรบัณฑิต จากมหาวิทยาลัยซือริช

 กิจกรรมเรียกร้องสิทธิสตรี 
ซอฟียาเป็นนักเปียโนที่มีความสามารถสูงโดดเด่น และเมื่อเธอพบกับออลฮา กอบือเลียนสกา น้องสาวของยูลีอัน กอบือเลียนสกึย ครูที่โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา เธอก็สร้างความประทับใจให้กับออลฮาอย่างมาก ทั้งสองกลายมาเป็นเพื่อนที่ดีต่อกันПерша лікарка Австро-Угорщини  // журнал «Український тиждень» 08.01.2017 

ซอฟียากับนาตาลียา กอบรึนสกา และออลฮา กอบือเลียนสกา มีบทบาทอย่างสม่ำเสมอในการพัฒนาขบวนการสตรีในกาลิเชียและบูโควีนา เธอเป็นผู้ชื่นชอบกิจกรรมเดินในธรรมชาตินาน ๆ การขี่ม้า การเล่นสกี การพิชิตยอดเขา และพยายามมีส่วนร่วมในกีฬาที่ในเวลานั้นมีแต่บุรุษเป็นผู้สนับสนุน ในปี 1887 เธอตีพิมพ์เรื่องเล่าเชิงจิตวิทยาสังคมเรื่อง ทราย! ทราย! และบทค้นคว้าเชิงวิทยาศาสตร์ พันธนาการทางครอบครัวของสตรีในบทเพลงและพิธีกรรมการสมรส ลงในกาลานุกรมสตรีฉบับแรกของกาลิเชียชื่อ พวงดอกไม้แรก โดยใช้นามปากกาว่า "แยรือนา"