# กากถั่วเหลือง
กากถั่วเหลือง จัดเป็นกากพืชน้ำมันชนิดหนึ่ง โดยทั่วไปเป็นผลพลอยได้จากการผลิตน้ำมันถั่วเหลืองโดยการบดอัดและ/หรือการสกัด ในถั่วเหลือง 100 ส่วน ให้น้ำมันถั่วเหลืองประมาณร้อยละ 20 และกากถั่วเหลืองร้อยละ 80 กากถั่วเหลืองที่ผ่านการบดอัดและสกัดน้ำมันออกแล้วส่วนใหญ่ใช้ในอาหารทั้งอาหารมนุษย์และอาหารสัตว์ โดยหลักการใช้เป็นอาหารเสริมโปรตีนในการเป็นแหล่งพลังงานที่ใช้ในการเผาผลาญของร่างกาย 

กากถั่วเหลืองที่นำมาใช้เป็นอาหารโดยเฉพาะในการขุนสัตว์มักผ่านความร้อนในระหว่างการผลิตก่อนใช้เป็นอาหาร เพื่อทำลายสารยับยั้งฮอร์โมนทริปซิน (trypsin inhibitors) ในถั่วเหลือง ซึ่งสารนี้เป็นตัวรบกวนการย่อยและดูดซับโปรตีนStein, H. H., L. L. Berger, J. K. Drackley, G. C. Fahey Jr, D. C. Hernot and C. M. Parsons. 2008.  Nutritional properties and feeding values of soybeans and their coproducts. Soybeans chemistry, production, processing, and utilization. AOCS Press, Urbana, IL.  pp. 613-660.Soybean Feed Industry Guide. 2010. 1st Ed.  https://cigi.ca/wp-content/uploads/2011/12/2010-Soybean-Feed-Industry-Guide.pdf 

 ชนิด 
กากถั่วเหลือง เป็นผลิตผลพลอยได้จากอุตสาหกรรมการผลิตน้ำมันถั่วเหลือง โดยปริมาณโปรตีนของกากถั่วเหลืองจะขึ้นอยู่กับวิธีการสกัด น้ำมัน และขนาดของเมล็ด แบ่งได้ 2-3 ชนิดคือ

 กากถั่วเหลืองไม่มีเปลือกผสม มีแต่เนื้อในล้วน หรือที่เรียกกันในทางการค้าว่า กากถั่วเหลือง 49% จากการวิเคราะห์พบว่ามีโปรตีนหยาบสูง (crude protein) อย่างน้อยร้อยละ 47.5–49 (คำนวณที่ค่าความชื้นขณะใช้ให้อาหารทั่วไปที่ร้อยละ 12) และหากเป็นวัตถุดิบแห้งมีโปรตีนหยาบ ถึงร้อยละ 51.5–54National Research Council. 2000. Nutrient requirements of beef cattle.  National Academies Press, Washington.  232 pp. ส่วนเยื่อใย (crude fiber) ต่ำกว่าชนิดที่เปลือกผสมคือ มีประมาณร้อยละ 4.9 มีความเข้มข้นของพลังงานที่เผาผลาญได้ปานกลาง ประมาณ 3.38  เมกะแคลอรี (คือ 14.1 เมกะจูล) ต่อวัตถุดิบแห้ง 1 กิโลกรัม ผลิตภัณฑ์นี้มักให้อาหารสุกร ไก่เนื้อ และไก่ไข่
 
 กากถั่วเหลืองมีเปลือกถั่วเหลืองผสม หรือที่เรียกกันในทางการค้าว่า กากถั่วเหลือง 44% จากการวิเคราะห์พบว่ามีโปรตีนสูงอย่างน้อยร้อยละ 44 (คำนวณที่ค่าความชื้นขณะใช้ให้อาหารทั่วไปที่ร้อยละ 12) และหากเป็นวัตถุดิบแห้งมีโปรตีนหยาบ ถึงร้อยละ 47.6–49 เยื่อใยประมาณร้อยละ 6.6 มีความเข้มข้นของพลังงานที่เผาผลาญได้ในวัตถุดิบนี้อยู่ที่ประมาณ 3.0 เมกะแคลอรี (คือ 12.5 เมกะจูล) ต่อวัตถุดิบแห้ง 1 กิโลกรัม เหมาะเป็นอาหารสัตว์โดยเฉพาะสัตว์เคี้ยวเอื้องAnderson, S. J., J. K. Merrill, M. L. McDonnell, and T. J. Klopfenstein.  1988.  Digestibility and utilization of mechanically processed soybean hulls by lambs and steers. J.. Animal Sci. 66:  2965-2976.National Research Council.  2007.  Nutrient requirements of small ruminants.  National Academies Press, Washington.  362 pp.

 นอกจากนี้ในต่างประเทศยังแบ่งออกเป็นอีกชนิดคือ กากถั่วเหลืองไขมันเต็ม หรือ ถั่วเหลืองเอ็กซ์ทรูด ทำจากถั่วเหลืองทั้งเมล็ดไม่สกัดไขมัน มีความเข้มข้นของพลังงานที่เผาผลาญได้สูง (คือ มีพลังงานที่เผาผลาญได้ในวัตถุดิบนี้อยู่ที่ประมาณ 3.69 เมกะแคลอรี (เช่น 15.4 MJ) ต่อวัตถุแห้ง 1 กิโลกรัม) ความเข้มข้นของโปรตีนดิบอยู่ที่ประมาณร้อยละ 38 (เมื่อให้อาหาร) วัตถุดิบชนิดนี้ใช้ให้กับปศุสัตว์หลากประเภท

 ส่วนประกอบทางเคมี 
คุณค่าทางโภชนาการของมวลสดต่อ 1,000 กรัมGruber Tabelle zur Fütterung in der Rindermast. LfL - Information, 2014. ของกากถั่วเหลือง 44%กากถั่วเหลือง 49%เส้นใยดิบ60 กรัม35 กรัมวัตถุแห้ง880 กรัม880 กรัมโปรตีนดิบ440 กรัม480 กรัมโปรตีนดิบที่ใช้ได้256 กรัม270 กรัมพลังงานสุทธิ7.61 เมกะจูล7.72 เมกะจูลพลังงานแปลงสภาพ12.11 เมกะจูล12.28 เมกะจูลแป้งและน้ำตาล157 กรัม162 กรัมแป้งทน12 กรัม12 กรัมไขมันดิบ12 กรัม12 กรัมโปรตีนต้านทานโรคกระเพาะร้อยละ 30 ร้อยละ 30แคลเซียม (Ca)2.7 กรัม2.8 กรัมฟอสฟอรัส (P)6.2 กรัม6.7 กรัมแมกนีเซียม (Mg)2.6 กรัม2.4 กรัมโซเดียม (Na)0.2 กรัม0.3 กรัมโพแทสเซียม (K)19 กรัม20 กรัมไลซีน26.4 กรัม

 การใช้ในอาหารสัตว์ 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Soybean_Meal_(10058736324).jpg|thumb|กากถั่วเหลืองในอาหารสุกร
จากข้อมูลทั่วโลก กากถั่วเหลืองประมาณร้อยละ 98 ถูกใช้เป็นอาหารสัตว์Soy facts.   

จากการเก็บข้อมูลการผลิตถั่วเหลืองของสหรัฐฯ ตั้งแต่ค.ศ. 2010 ถึง 2012 ประมาณร้อยละ 44 ของการส่งออกวัตถุดิบถั่วเหลืองเป็นเมล็ดถั่วเหลืองดิบ และร้อยละ 53 เป็นถั่วเหลืองบดอัด ในจำนวนถั่วเหลืองบดอัดนี้ถูกสกัดได้น้ำมันถั่วเหลืองร้อยละ 19 ส่วนที่เหลือ (มากกว่าร้อยละ 80) เป็นกากถั่วเหลือง (ที่สกัดน้ำมันแล้ว) และจากปริมาณกากถั่วเหลืองที่ผลิตได้ทั้งหมดของสหรัฐฯ ประมาณร้อยละ 35 ถูกส่งให้เป็นอาหารเลี้ยงปศุสัตว์และสัตว์ปีกในประเทศ ที่เหลือส่วนใหญ่ถูกส่งออกUnited States Department of Agriculture, National Agricultural Statistics Service.  Agricultural Statistics 2013.  มีการประมาณการว่ากากถั่วเหลืองที่เลี้ยงสัตว์ในสหรัฐอเมริกา ร้อยละ 48 เป็นอาหารสัตว์ปีก, ร้อยละ 26 สำหรับสุกร, ร้อยละ 12 สำหรับโคเนื้อ, ร้อยละ 9 สำหรับโคนม, ร้อยละ 3 ใช้เป็นอาหารปลาและประมาณร้อยละ 2 ในอาหารสัตว์เลี้ยงCromwell, G. L. 2012.  Soybean meal: An exceptional protein source. Soybean Meal InfoCenter; Ankeny, IA.  https://www.soymeal.org/soybean-meal-technical-resource/soybean-meal-an-exceptional-protein-source/ นอกจากนี้กากถั่วเหลืองยังถูกใช้เป็นอาหารสัตว์ชนิดอื่น ๆ แต่มีปริมาณที่น้อยมากและไม่มีนัยสำคัญ เช่น เป็นอาหารเสริมที่สำคัญสำหรับการขุนลูกแกะที่ขาดสารอาหารให้เติบโตอย่างรวดเร็วWahlberg, M.  Alternative feeds for sheep. http://www.apsc.vt.edu/extension/sheep/programs/shepherds-symposium/2002/12_alternative_feeds.pdf  และเนื่องจากความน่ากิน กากถั่วเหลืองบางส่วนจึงมักใช้ในอาหารเริ่มต้นสำหรับลูกแกะที่เพิ่งคลอดEssential nutrient requirements of sheep.  New Mexico State University.  http://aces.nmsu.edu/sheep/sheep_nutrition/essential_nutrition.html Greiner, S.  1999.  Sheep update:  creep feeding lambs.  Virginia Tech, Virginia State University, Virginia Cooperative Extension. http://www.sites.ext.vt.edu/newsletter-archive/livestock/aps-99_03/aps-0037.html

 การใช้เป็นอาหารมนุษย์ 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Global_Soybean_Meal_Consumption_(11717587375).jpg|thumb|การบริโภคกากถั่วเหลืองทั่วโลกสำหรับปี 2012–2013 ข้อมูลจากคณะกรรมการถั่วเหลืองสหรัฐ (the United Soybean Board)
จากข้อมูลทั่วโลก กากถั่วเหลืองประมาณร้อยละ 2 ใช้ในรูปแป้งถั่วเหลืองและโภคภัณฑ์อื่น ๆ ของมนุษย์Soy facts.   แป้งถั่วเหลืองนี้มักใช้ทำน้ำเต้าหู้และเป็นผลิตภัณฑ์โปรตีนเกษตร ซึ่งมีจำหน่ายในรูปแบบไขมันเต็ม ไขมันต่ำ รีดไขมัน และแบบมีเลซิติน

 ไฟโตเอสโตรเจน 
ไฟโตเอสโตรเจน เป็นสารพฤกษเคมีที่พบมากในถั่วเหลือง

การศึกษาส่วนใหญ่เกี่ยวกับไฟโตเอสโตรเจนในถั่วเหลืองระบุว่า ถั่วเหลืองมี ไอโซฟลาโวน จีนิสทีน และเดดซีน ซึ่งเป็นสารไฟโตเอสโตรเจนหลัก จากตัวอย่างแป้งถั่วเหลืองหลายตัวอย่างที่วิเคราะห์โดยนักวิจัยต่าง ๆ โดยใช้วิธีโครมาโทกราฟีของเหลวสมรรถนะสูง (HPLC) ปริมาณเดดซีนอยู่ระหว่าง 226 ถึง 2,100 ไมโครกรัมต่อกรัม และปริมาณจีนิสทีนอยู่ระหว่าง 478 ถึง 1,123 ไมโครกรัมต่อกรัม ในการวิเคราะห์กากถั่วเหลืองสกัดไขมันแล้ว ความเข้มข้นของเดดซีนและจีนิสทีนเท่ากับ 616 และ 753 ไมโครกรัมต่อกรัมตามลำดับ ในการวิเคราะห์กากถั่วเหลืองที่มีเปลือกผสม ความเข้มข้นของเดดซีนและจีนิสทีนเท่ากับ 706 และ 1,000 ไมโครกรัมต่อกรัมตามลำดับReinli, K. และ G. Block พ.ศ. 2539 ปริมาณไฟโตเอสโตรเจนในอาหาร—บทสรุปของคุณค่าทางวรรณกรรม โภชนาการกับมะเร็ง 26: 123-148

แม้ว่าสรีรวิทยาการสืบพันธุ์ของแกะจะไวต่อไฟโตเอสโตรเจนเป็นพิเศษAdams, N. R. 1995 การตรวจหาผลกระทบของไฟโตเอสโตรเจนต่อแกะและโค เจ. สัตว์วิทย์. 73: 1509-1515 ในการศึกษาบางชิ้นการเสริมกากถั่วเหลืองให้ลูกแกะตัวเมียหรือแกะไล่ทุ่งตัวเมีย พบว่าไม่มีผลเสียต่อประสิทธิภาพการสืบพันธุ์Yoder, R. A., R. E. Hudgens, T.W. Perry, K. D. Johnson และ M.A. Diekman 1990. การเจริญเติบโตและสมรรถภาพการสืบพันธุ์ของลูกแกะตัวเมียที่เลี้ยงด้วยข้าวโพดหรือกากถั่วเหลืองขณะเล็มหญ้าในทุ่งหญ้า เจ. สัตว์วิทย์. 68: 21-27Molle, G., S. Landau, A. Branca, M. Sitzia, N. Fois, S. Ligios และ S. Casu พ.ศ. 2540 การชะล้างด้วยกากถั่วเหลืองสามารถปรับปรุงสมรรถภาพการสืบพันธุ์ในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ซาร์ดาบนทุ่งหญ้าที่โตเต็มที่ งานวิจัยสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็ก 24: 157-165.