wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# สมเสร็จ
thumb|สมเสร็จ กับปฏิกิริยาอ้าปากสูดกลิ่น

สมเสร็จสมเสร็จ จากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 (, สัทอักษรสากล: ,) เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมกินพืชขนาดใหญ่ ในวงศ์ Tapiridae เป็นสัตว์มีหน้าตาประหลาด มีลักษณะของสัตว์หลายชนิดผสมอยู่ในตัวเดียวกัน มีจมูกที่ยื่นยาวออกมาคล้ายงวงของช้าง ลำตัวคล้ายหมูที่มีขายาว หางสั้นคล้ายหมีและมีกีบเท้าคล้ายแรด อาศัยในป่าทึบในแถบอเมริกาใต้, อเมริกากลาง, และ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีทั้งหมดสี่ชนิด คือ สมเสร็จอเมริกาใต้, สมเสร็จมลายู, สมเสร็จอเมริกากลาง และสมเสร็จภูเขา  ทั้งสี่ชนิดถูกจัดสถานะเป็นใกล้สูญพันธุ์หรือเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ สมเสร็จเป็นญาติใกล้ชิดกับสัตว์กีบคี่อื่น ได้แก่ ม้า และแรด

 การจำแนก 
สกุลที่ยังไม่สูญพันธ์ุ

 Tapirus

สกุลของสมเสร็จที่สูญพันธุ์ไปแล้วตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์
 † Colodon
 † Dilophodon
 † Heteraletes
 † Megatapirus
 † Miotapirus
 † Nexuotapirus
 † Palaeotapirus
 † Paratapirus
 † Plesiocolopirus
 † Plesiotapirus
 † Protapirus (ชื่อพ้อง Tanyops)
 † Selenolophodon
 † Tapiravus
 † Teleolophus

 ลักษณะ 
ขนาดขึ้นอยู่กับชนิด โดยมากยาวประมาณ 2 เมตร สูง 1 เมตร จรดหัวไหล่ หนัก 150-300 กิโลกรัม ขนสั้นมีสีน้ำตาลถึงเทาเกือบดำ ยกเว้นสมเสร็จมลายู ที่มีสีขาวพาดกลางลำตัว และสมเสร็จภูเขา ที่มีขนยาว สมเสร็จทุกชนิดมีหูรูปไข่ ปลายหูสีขาว มนกลม ก้นห้อย หางอวบ สั้น ขาหน้ามีกีบเท้า 4 กีบ ขาหลังมี 3 กีบ ช่วยให้สามารถเดินบนโคลนหรือพื้นที่อ่อนนุ่มได้ ลูกสมเสร็จมีขนลายทาง หรือลายจุดเพื่อพรางตัว เพศเมียมีเต้านมเต้าคู่เดียวGorog, A. 2001.  Tapirus terrestris, Animal Diversity Web. Retrieved June 19, 2006.

สมเสร็จมีฟันซึ่งสามารถเขียนเป็นสูตรได้ว่า  ทั้งหมด 42-44 ซี่ มีฟันเขี้ยวสั้น ๆ ซึ่งไม่เหมือนสัตว์กีบคู่อย่างอื่น เช่น แรดBallenger, L. and P. Myers. 2001. "Tapiridae" (On-line), Animal Diversity Web. Retrieved June 20, 2006.Huffman, Brent. Order Perissodactyla at Ultimate Ungulate

พฤติกรรมและความผูกพันกับมนุษย์
สมเสร็จ ทั้งหมดมีพฤติกรรมและความเป็นอยู่ใกล้เคียงกัน โดยเป็นสัตว์ที่หากินตามลำพังหรือเป็นคู่ในป่าดิบชื้น ที่มีความชุ่มชื้นหรือใกล้แหล่งน้ำ โดยจะใช้จมูกที่ยาวเหมือนงวงในการช่วยดมกลิ่นและดึงกิ่งไม้ในพุ่มไม้กินเป็นอาหาร ซึ่งสมเสร็จสามารถที่จะกินไม้ที่มีพิษบางชนิดได้ด้วย เป็นสัตว์ที่ชอบแช่น้ำหรือโคลน เมื่อยามพบกับศัตรูจะหนีลงไปในน้ำ ซึ่งบางครั้งอาจแช่ลงไปทั้งตัวโผล่มาแค่งวงเพื่อหายใจก็ได้ เป็นสัตว์ที่หากินในเวลากลางคืน ลูกอ่อนที่เกิดมาใหม่จะมีลวดลายตามตัวเหมือนแตงไทย คล้ายลูกหมูป่า

สมเสร็จ เป็นสัตว์ที่มีระบบสายตาที่ไม่ดี แต่มีระบบประสาทรับฟังทางหูและดมกลิ่นดีเยี่ยม ปกติเป็นสัตว์ที่มีอุปนิสัยเรียบร้อย ไม่ก้าวร้าว แต่เคยมีรายงานว่า สมเสร็จอเมริกากลางตัวหนึ่งในสวนสัตว์โจมตีด้วยกรามใส่ผู้ดูแลซึ่งเป็นผู้หญิง เมื่อปี ค.ศ. 1998 จนได้รับบาดเจ็บสาหัสถึงขั้นพิการแขนขาด"Woman's arm bitten off in zoo attack", Associated Press report by Jay Hughes, 20 Nov 1998 สมเสร็จเป็นสัตว์ที่อ้างอิงถึงในวัฒนธรรมและความเชื่อของญี่ปุ่น ด้วยการเป็นปีศาจตนหนึ่งที่กินความฝัน หรือฝันร้ายของผู้คนในนอนหลับเมื่อยามค่ำคืน เรียกว่า "บะกุ"  เป็นต้นแล็ฟคาดิโอ เฮิร์น แปลโดย ปาริฉัตร เสมอแข, ผุสดี นาวาวิจิต. เรื่องผีผี. กรุงเทพมหานคร : ผีเสื้อ, พ.ศ. 2543. ISBN 974-14-0143-4
# เซยูอะวอดส์ ครั้งที่ 17
พิธีมอบรางวัล เซยูอะวอดส์ (声優アワード) ครั้งที่ 17 จัดขึ้นเมื่อวันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2566 ที่ JOQR Media Plus Hall ในเขตมินาโตะ, โตเกียว โดยจะประกาศผลผู้ชนะรางวัล Merit Awards, Kei Tomiyama Award, Kazue Takahashi Award และ Synergy Award เมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2566 ผู้ชนะที่เหลือจะได้รับการประกาศในวันพิธี ตั้งแต่ปีนี้เป็นต้นไป "นักพากย์นำชายยอดเยี่ยม" "นักพากย์สมทบชายยอดเยี่ยม" และ "นักพากย์หน้าใหม่" จะไม่ถูกแยกตามเพศอีกต่อไป

ผู้ชนะบริษัทนักพากย์นำยอดเยี่ยมชิกะ อันไซAvex Pictures ทากูยะ เองูจิ81 Produce  อัตสึมิ ทาเนซากิ Haikyō นักพากย์สมทบยอดเยี่ยมชูอิจิ อิเกดะHaikyōเรียวตาโร โอกิอายุอาโอนิโปรดักชัน อัตสึมิ ทาเนซากิ Haikyō นักพากย์หน้าใหม่ยอดเยี่ยมชูอิจิโร อูเมดะKen Productionฮินะ ซูกูตะAnimo Produceอันนะ นางาเซะ81 Produceมินามิ ฮินาตะAxl Oneชิอง วากายามะคณะละครฮิมาวาริรางวัลนักร้องยอดเยี่ยมผู้ชนะบริษัทชมรมสคูลไอดอลนิจิกะซากิ Bandai Namco Music Live

Merit Awardผู้ชนะบริษัทชิกาโกะ อากิโมโตะ	Ritrovoยูซากุ ยาระ	อาโอนิโปรดักชันKei Tomiyama Memorial Awardผู้ชนะบริษัทจุนอิจิ ซูวาเบะHaikyōKazue Takahashi Memorial Awardผู้ชนะบริษัทมาริอะ คาวามูระFreelanceSynergy Awardผู้ชนะมหาเวทย์ผนึกมารSpecial Honor Awardผู้ชนะวัยฝันปั้นแก้วมัครางวัลขวัญใจเด็กและครอบครัวผู้ชนะบริษัทอิกูเอะ โอตานิMausu Promotionริกะ มัตสึโมโตะMatsuricaรางวัลภาพยนตร์/ซีรีส์ต่างประเทศผู้ชนะบริษัทชิโฮริ คันจิยะAsia Business Partnersโทชิยูกิ โมริกาวะAxl-Oneรางวัลผู้มีอิทธิพลผู้ชนะบริษัทนัตสึกิ ฮานาเอะAcross Entertainmentรางวัลนักพากย์ที่ทรงคุณค่าที่สุดผู้ชนะบริษัททากูยะ เองูจิ81 Produce

 ไม่มีการมอบรางวัล 
ไม่มีการมอบรางวัลเหล่านี้และระบุเป็น N/A บนเว็บไซต์
 Personality Award
 รางวัลเกม
อ้างอิง

 แหล่งข้อมูลอื่น 
  at เซยูอะวอดส์
# ความขัดแย้งอิสราเอล–อิหร่าน พ.ศ. 2567
สงครามอิสราเอล–อิหร่าน พ.ศ. 2567 เริ่มต้นอย่างเป็นทางการวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2567 ตามเวลาท้องถิ่นโดยมีจุดเริ่มจากการที่ประเทศอิหร่านยิงขีปนาวุธจำนวนกว่า 300 ลูกเข้าไปยังประเทศอิสราเอล เพื่อตอบโต้เหตุการณ์ เมื่อวันที่ 1 เมษายน ที่ประเทศอิสราเอลทิ้งระเบิดบริเวณสถานกงสุลอิหร่านในกรุงดามัสกัสส่งผลให้เจ้าหน้าที่อาวุโสของอิหร่านเสียชีวิตไปหลายคน 

การโจมตีส่งผลให้มีผู้บาดเจ็บ 12 ราย โดยมีเด็กหญิงอายุ 7 ขวบบาดเจ็บสาหัสหนึ่งรายฐานทัพอากาศได้รับความเสียหาย ต่อมาประเทศอิสราเอลได้เปิดฉากยิงอาวุธสงครามเข้าไปในประเทศอิหร่านในวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2567
# เซยูอะวอดส์ ครั้งที่ 18
พิธีมอบรางวัล เซยูอะวอดส์ (声優アワード) ครั้งที่ 18 จัดขึ้นเมื่อวันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2567 ที่ JOQR Media Plus Hall ในเขตมินาโตะ, โตเกียว โดยประกาศผลผู้ชนะรางวัล Merit Awards, Kei Tomiyama Award, Kazue Takahashi Award และ Synergy Award เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2567 ผู้ชนะที่เหลือจะได้รับการประกาศในวันพิธี

ผู้ชนะบริษัทนักพากย์นำยอดเยี่ยมคานะ อิจิโนเซะSigma Sevenคาซูกิ อูระVIMSนักพากย์สมทบยอดเยี่ยมโยเฮ อาซากามิอาโอนิโปรดักชันมานากะ อิวามิแรคคูนด็อก มามิโกะ โนโตะสำนักงานโอซาวะนักพากย์หน้าใหม่ยอดเยี่ยมยูริเอะ อิโงมะ81 Produceยูกิ ซากากิฮาระ81 Produceคิคุโนะสุเกะ โทยะSony Music Artistsนาโนกะ ฮาระTristone Entertainmentฮินะ โยมิยะอาโอนิโปรดักชันรางวัลนักร้องยอดเยี่ยมผู้ชนะค่ายเพลงวงสายรัด(โกโต ฮิโตริ, อิจิจิ นิจิกะ, ยามาดะ เรียว, คิตะ อิคุโยะ)Stray Beat

Merit Awardผู้ชนะบริษัทโทชิโอะ ฟูรุกาวะ	อาโอนิโปรดักชันเอโกะ ยามาดะ 81 ProduceKei Tomiyama Memorial Awardผู้ชนะบริษัทโนโซมุ ซาซากิInspireKazue Takahashi Memorial Awardผู้ชนะบริษัทอาเกมิ โอกามูระMausu Promotionรางวัลเกมผู้ชนะบริษัทยูยะ อูจิดะHaikyōSynergy Awardผู้ชนะเดอะ เฟิสต์ สแลมดังก์รางวัลขวัญใจเด็กและครอบครัวผู้ชนะนักแสดงจาก เดอะ ซูเปอร์มาริโอบราเธอร์ส มูฟวี่รางวัลภาพยนตร์/ซีรีส์ต่างประเทศผู้ชนะบริษัทมิตสึกิ ทากาฮาตะHoriproคุนิโอะ มุราอิTom Projectรางวัลผู้มีอิทธิพลผู้ชนะบริษัทซูมิเระ อูเอซากะVoice Kitรางวัลนักพากย์ที่ทรงคุณค่าที่สุดผู้ชนะบริษัทยูอิจิ นากามูระINTENTION

 ไม่มีการมอบรางวัล 
ไม่มีการมอบรางวัลเหล่านี้และระบุเป็น N/A ในขณะที่รางวัลอื่น ๆ บนเว็บไซต์เป็นรางวัลให้เกียรติแก่นักพากย์ที่เพิ่งเสียชีวิต
 Personality Award
 Special Honor Award
# อันดับสัตว์กีบคู่
อันดับสัตว์กีบคู่ เป็นอันดับของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอันดับหนึ่ง ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Artiodactyla (/อา-ทิ-โอ-แดค-ทิ-ล่า/)

มีลักษณะเด่น คือ มีนิ้วเท้าที่เป็นกีบที่เป็นคู่ แตกต่างไปจากสัตว์ที่อยู่ในอันดับสัตว์กีบคี่ (Perissodactyla) ซึ่งมีกีบนิ้วเท้าเป็นจำนวนคี่

ทั้งสองอันดับล้วนแต่เป็นสัตว์กินพืช ที่จะกินพืชลักษณะแตกต่างกันออกไปตามสกุลและวงศ์ หรือชนิด กระจายพันธุ์ออกไปในทุกทวีปทั่วโลก ยกเว้นโอเชียเนีย

ปัจจุบัน แบ่งออกเป็น 10 วงศ์จาก itis.gov  ราว 270 ชนิด 

โดยแบ่งออกได้เป็น 4 อันดับย่อย โดยแบ่งตามลักษณะของกระเพาะอาหาร โดยแบ่งออกเป็นห้อง ๆ หรือส่วน คือ

Suina 
เป็นสัตว์ที่มีห้องกระเพาะห้องเดียว มีด้วยกัน 3 วงศ์ คือ
Suidae ได้แก่ หมูป่า หมู
Tayassuidae ได้แก่ แพคคารี ซึ่งเป็นสัตว์ที่คล้ายกับหมูป่า
Sanitheriidae ได้แก่ Sanitherium
Whippomorpha
 วงศ์ †Raoellidae
 วงศ์ใหญ่ Dichobunoidea
 วงศ์ †Dichobunidae
 วงศ์ †Helohyidae
 วงศ์ †Choeropotamidae
 วงศ์ †Cebochoeridae
 วงศ์ †Mixtotheriidae
 อันดับฐาน Ancodonta
 วงศ์ †Anthracotheriidae – 
Hippopotamidae ได้แก่ ฮิปโปโปเตมัส
 อันดับฐาน Cetacea (ประมาณ 90 ชนิด)
Tylopoda
เป็นสัตว์ที่ห้องกระเพาะ 3 ห้อง มีการหมักอาหารเกิดขึ้นในนั้น
Camelidae ได้แก่ อูฐ ยามา กัวนาโก อัลปากา บิกุญญา

Ruminantia
เป็นสัตว์ที่มีห้องกระเพาะ 4 ห้อง มีการหมักอาหารเกิดขึ้นในนั้น มีการขย้อนอาหารที่กินลงไปแล้วออกมาเคี้ยวใหม่ เรียกว่า "เคี้ยวเอื้อง"
Tragulidae ได้แก่ กระจง
Cervidae ได้แก่ กวาง, เก้ง
Moschidae ได้แก่ กวางชะมด
Giraffidae ได้แก่ ยีราฟ, โอคาปิ
Antilocapridae ได้แก่ พรองฮอร์น
Bovidae ได้แก่ วัว, ควาย, แพะ, แกะ, เลียงผา

เป็นสัตว์ที่มีความแตกต่างกันทางรูปร่างอย่างมาก โดยชนิดที่ใหญ่ที่สุดและถือเป็นสัตว์ที่สูงที่สุดบนบกด้วย คือ ยีราฟที่มีความสูงกว่า 5 เมตร และกระจง ที่ถือได้ว่าเป็นสัตว์กีบที่มีขนาดเล็กที่สุดในโลก ด้วยมีความสูงราว 1 ฟุตเท่านั้นMichael et al., 2004. Grzimek’s Animal Life Encyclopedia 2nd ed. V. 16 : MammalsV 

ดูเพิ่ม
อันดับสัตว์กีบคี่
# เซี่ยฟูเหริน
เซี่ยฟูเหริน  มาจากตระกูลที่มีชื่อเสียงในเมืองห้อยเข เป็นภรรยาคนแรกของซุนกวนจักรพรรดิผู้ก่อตั้งรัฐง่อก๊กในยุคสามก๊กของจีน แม้ว่าเซี่ยฟูเหรินจะเสียความโปรดปรานจากซุนกวนและเสียชีวิตก่อนวัยอันควร แต่ครอบครัวของเซี่ยฟูเหรินยังคงเจริญรุ่งเรืองในราชสำนักง่อก๊ก

 ประวัติ 
เซี่ยฟูเหรินเป็นชาวอำเภอชานอิน (山陰縣 ชานอินเซี่ยน) เมืองห้อยเข ซึึ่งอยู่ในนครเช่าซิง มณฑลเจ้อเจียงในปัจจุบัน เซี่ยฟูเหรินมาเป็นภรรยาของซุนกวนตามการแนะนำของงอฮูหยินมาดารของซุนกวนเพื่อผูกสัมพันธ์ระหว่างตระกูลซุนกับตระกูลที่มีชื่อเสียงทางใต้ เซี่ยฟูเหรินเป็นที่โปรดปรานของซุนกวน แต่ภายหลังซุนกวนต้องการรับลูกพี่ลูกน้องของตนคือซีฮูหยินบุตรสาวของสฺวี คุน (徐琨) มาเป็นภรรยาคนใหม่ ซุนกวนจึงบอกเซี่ยฟูเหรินให้ถ่อมตนลงเพื่อต้อนรับซีฮูหยินที่จะเข้ามาใหม่ แต่เซี่ยฟูเหรินปฏิเสธที่จะทำตามคำของซุนกวน เป็นผลทำให้เซี่ยฟูเหรินสูญเสียความโปรดปรานจากซุนกวน เซี่ยฟูเหรินเสียชีวิตในเวลาไม่นานหลังจากนั้นขณะอายุยังค่อนข้างน้อย คาดว่ามีสาเหตุจากความโศกเศร้า(吳主權謝夫人，會稽山陰人也。 ... 權母吳，為權聘以為妃，愛幸有寵。後權納姑孫徐氏，欲令謝下之，謝不肯，由是失志，早卒。) จดหมายเหตุสามก๊ก เล่มที่ 50.
# ซุน ลฺวี่
ซุน ลฺวี่ (ค.ศ. 213 – กุมภาพันธ์หรือมีนาคม ค.ศ. 232) ชื่อรอง จื่อจื้อ  เป็นเจ้าชายและขุนพลของรัฐง่อก๊กในยุคสามก๊กของจีน เป็นพระโอรสองค์ที่ 2 ของซุนกวนจักรพรรดิผู้ก่อตั้งรัฐง่อก๊ก

 ประวัติ 
ซุน ลฺวี่เป็นบุตรชายคนที่ 2 ของซุนกวน(孫慮字子智，登弟也。) จดหมายเหตุสามก๊ก เล่มที่ 59. ขุนศึกในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออกผู้ขึ้นเป็นจักรพรรดิผู้ก่อตั้งรัฐง่อก๊กในยุคสามก๊ก ซุน ลฺวี่ในวัยเด็กเป็นผู้เฉลียวฉลาดและมีความสามารถหลายด้าน ซุนกวนจึงเอ็นดูซุน ลฺวี่เป็นพิเศษ(少敏惠有才藝，權器愛之。) จดหมายเหตุสามก๊ก เล่มที่ 59. ในเดือนเมษายนหรือพฤษภาคม ค.ศ. 228([黃武]七年春三月，封子慮為建昌侯。) จดหมายเหตุสามก๊ก เล่มที่ 47. ซุน ลฺวี่ที่ขณะนั้นมีอายุ 15 ปีได้รับบรรดาศักดิ์เป็นเจี้ยนชางโหว (建昌侯) พร้อมเขตศักดินาในอำเภอเจี้ยนชาง (建昌縣 เจี้ยนชางเซี่ยน; อยู่ทางตะวันตกของอำเภอเฟิ่งซินและอำเภอเจี้ยนชางในปัจจุบัน)(黃武七年，封建昌侯。) จดหมายเหตุสามก๊ก เล่มที่ 59. ซุน ลฺวี่ได้สมรสกับบุตรสาวของพัวโยย([潘]濬女配建昌侯孫慮。) จดหมายเหตุสามก๊ก เล่มที่ 61.

ซุน ลฺวี่สิ้นพระชนม์ในเดือนกุมภาพันธ์หรือมีนาคม ค.ศ. 232 ขณะพระชนมายุ 20 พรรษา (ตามการนับอาบุแบบเอเชียตะวันออก) โดยไม่มีพระโอรสที่จะสืบทอดบรรดาศักดิ์ เขตศักดินาของซุน ลฺวี่จึงถูกยกเลิกไปและเปลี่ยนสถานะกลับไปเป็นอำเภอ (年二十，嘉禾元年卒。無子，國除。) จดหมายเหตุสามก๊ก เล่มที่ 59.(嘉禾元年春正月，建昌侯慮卒。) จดหมายเหตุสามก๊ก เล่มที่ 47. เดือนนี้เทียบได้กับช่วงเวลาระหว่างวันที่ 9 กุมภาพันธ์ถึง 8 มีนาคม ค.ศ. 232 ในปฏิทินจูเลียน
# ตำรวจกาลเวลา
ตำรวจกาลเวลา  เป็นซีรีส์มังงะญี่ปุ่นที่เขียนและวาดภาพโดยฟูจิโกะ ฟูจิโอะ ได้รับการตีพิมพ์ต่อเนื่องในนิตยสาร Monthly Shonen World ของสำนักพิมพ์Ushio Publishing และMonthly Comic Tom ตั้งแต่ปี 1978 ถึง 1986 

ซีรีส์ทีวีอนิเมะตอนพิเศษที่ผลิตโดยสตูดิโอGallop ออกอากาศทาง นิปปงทีวีในเดือนตุลาคม 1989  
ซีรีส์แอนิเมชันต้นฉบับ(โอเอ็นเอ) หนึ่งในโปรเจกต์เฉลิมฉลองครบรอบ 90 ปี ผลงานของ ฟูจิโกะ ฟูจิโอะ ดัดแปลงโดยสตูดิโอโบนส์ มีกำหนดฉายในเดือนพฤษภาคม 2024 ทั่วโลกเน็ตฟลิกซ์ โดยจะเริ่มฉายPart 1 วันพฤหัสบดีที่ 2 พฤษภาคม 2024 และตามด้วยPart 2 วันพุธที่ 17 กรกฎาคม 2024

 เรื่องย่อ 
บอกเล่าเรื่องราว นามิฮิระ บอน หนุ่มน้อยที่กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของทีมตำรวจกาลเวลาที่ได้รับมอบหมายให้ช่วยชีวิตผู้คนในช่วงเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ที่เกิดขึ้นในยุคและสถานที่ต่าง ๆ ทั่วโลก

ตัวละคร

ตัวละครหลัก

 สื่อ 
 มังงะ 
เขียนและวาดภาพโดย ฟูจิโกะ ฟูจิโอะ ตำรวจกาลเวลา ได้รับการตีพิมพ์ในนิตยสารMonthly Shōnen World (ฉบับแรก) และMonthly Comic Tom (ฉบับที่สองและสาม) ฉบับแรกได้รับการต่อเนื่องตั้งแต่เดือนสิงหาคม 1978 ถึงฉบับเดือนกันยายน 1979 ฉบับที่สองตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 1980 ถึงเดือนมิถุนายน 1983 และฉบับที่สามตั้งแต่เดือนมิถุนายน 1984 ถึงเดือนกรกฎาคม 1986 ของสำนักพิมพ์ สำนักพิมพ์Ushio Publishing เผยแพร่ เล่ม (ทังโกบง)5 เล่มตั้งแต่เดือนกันยายนถึงเดือนสิงหาคม 1985ของสำนักพิมพ์  มังงะได้รับการตีพิมพ์ซ้ำโดย Chūōkōron-sha 5 เล่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 1988 ถึง มกราคม 1991 และ 3 เล่ม รวมทั้งหมด 8 เล่มในเดือนมิถุนายน1995 สำนักพิมพ์Ushio Publishing ตีพิมพ์ซ้ำซีรีส์นี้ทั้งหมด 3 เล่มตั้งแต่เดือนกันยายนถึงพฤศจิกายน  2008 ได้รับการตีพิมพ์ซ้ำอีกครั้งโดยสำนักพิมพ์โชงากูกัง ทั้งหมด 3 เล่มตั้งแต่เดือนกันยายน  2011 ถึงมีนาคม 2012

 อนิเมะ 
1989 special
ซีรีส์อนิเมะทางโทรทัศน์ตอนพิเศษ ดัดแปลงเป็นแอนิเมชันโดยสตูดิโอGallopออกอากาศทางนิปปงทีวีเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 1989
2024 ONA
ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2566 มีการประกาศว่ามังงะเรื่องนี้จะถูกดัดแปลงเป็นซีรีส์ออริจินัลเน็ตแอนิเมชัน (ONA) เป็นแอนิเมชั่นโดยBonesและมีกำหนดฉายสองซีซั่นบนเน็ตฟลิกซ์โดยฉายครั้งแรกในวันที่ 2 พฤษภาคม 2024 และรอบปฐมทัศน์ครั้งที่สองในวันที่ 17 กรกฎาคม ธีมเปิดเรื่อง "Bon Bon Bon" ดำเนินการโดยRyan Brahms และธีมปิดเรื่อง "Tears in the Sky" ดำเนินการโดยLena Leon

รายชื่อตอน

หมายเหตุ
# ชนภัช บัวพันธ์
ชนภัช บัวพันธ์  (22 มีนาคม พ.ศ. 2547 –) เป็นนักฟุตบอลระดับอาชีพชาวไทย ปัจจุบันทำหน้าที่เป็นเซ็นเตอร์แบ็กให้แก่สโมสรฟุตบอลบีจี ปทุม ยูไนเต็ด ในศึกไทยลีก

 อาชีพสโมสร 
ชนภัชมาจากทีมเยาวชนบีจี ปทุม ยูไนเต็ด และถูกยืมตัวไปที่สโมสรกีฬาราชประชาตั้งแต่ฤดูกาล 2564–2565 โดยเป็นสโมสรจากกรุงเทพมหานครเมืองหลวงของไทยที่แข่งในไทยลีก 2 อันเป็นดิวิชัน 2 ของประเทศ ชนภัชประเดิมสนามที่นั่นในวันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2564 (นัดแรก) ในเกมเยือนกับสโมสรฟุตบอลชัยนาท ฮอร์นบิล โดยเป็นกองหลังอยู่ใน 11 ตัวจริง และลงเล่นเต็ม 90 นาที ด้วยเสมอกัน 1 ประตูต่อ 1 โดยรวมแล้ว เขาลงแข่งในลีก 16 เกมในขณะที่ถูกยืมตัว และอีกหนึ่งเกมในไทยลีกคัพ ส่วนฤดูกาล 2565–2566 เขาถูกยืมตัวไปสโมสรฟุตบอลลำพูน วอร์ริเออร์ ของดิวิชันหนึ่งที่เพิ่งเลื่อนชั้น เขาลงแข่งดิวิชันหนึ่งจำนวน 4 เกมให้แก่สโมสรดังกล่าวจากจังหวัดลำพูน หลังจากยืมตัว เขากลับมาที่บีจี ปทุม ยูไนเต็ด เมื่อปลายเดือนธันวาคม พ.ศ. 2565

 อาชีพระดับนานาชาติ 
เมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2565 ชนภัชได้ลงแข่งนัดแรกให้แก่ทีมชาติไทยชุดอายุไม่เกิน 23 ปี ในระหว่างการแข่งฟุตบอลอาเซียนชิงแชมป์เยาวชนอายุไม่เกิน 23 ปี 2022 ที่ประเทศกัมพูชา ด้วยการแข่งตัดเลือกนี้เขาแพ้ในรอบสุดท้ายแก่ทีมชาติเวียดนาม 0 ประตูต่อ 1 และสามารถคว้าอันดับสอง

 การทำประตูระดับนานาชาติ 

 รุ่นอายุไม่เกิน 23 ปี 
 ลําดับ  วันที่  สถานที่  คู่แข่ง  คะแนน  ผล  การแข่ง1  14 พฤษภาคม พ.ศ. 2565 สนามกีฬาเทียนเจือง นามดิ่ญ ประเทศเวียดนาม   1–0 5–0 ซีเกมส์ 2021

 รุ่นอายุไม่เกิน 19 ปี 
 ลําดับ  วันที่  สถานที่  คู่แข่ง  คะแนน  ผล  การแข่ง1  14 กันยายน พ.ศ. 2565 สนามกีฬาอัสซอดะฮ์ เศาะลาละฮ์ ประเทศโอมาน   1–0 3–0 ฟุตบอลชิงแชมป์เอเชีย รุ่นอายุไม่เกิน 20 ปี 2023 รอบคัดเลือก

 รุ่นอายุไม่เกิน 16 ปี 
 ลําดับ  วันที่  สถานที่  คู่แข่ง  คะแนน  ผล  การแข่ง1  1 สิงหาคม พ.ศ. 2562 สนามกีฬามหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ วิทยาเขตชลบุรี เทศบาลเมืองชลบุรี ประเทศไทย   4–0 4–0 ฟุตบอลอาเซียนชิงแชมป์เยาวชนอายุไม่เกิน 15 ปี 2019

 เกียรติประวัติ 

 ระดับนานาชาติ 
ร่วมกับทีมชาติไทยรุ่นอายุไม่เกิน 23 ปี
  เหรียญเงินซีเกมส์: พ.ศ. 2564

รางวัลส่วนบุคคล
 ทีมออฟเดอะทัวร์นาเมนต์ฟุตบอลอาเซียนชิงแชมป์เยาวชนอายุไม่เกิน 23 ปี: พ.ศ. 2565
# นี่หรือชีวิต
นี่หรือชีวิต เป็นภาพยนตร์ไทยแนวดราม่า โรแมนติก ขนาด 70 มม. พากย์เสียงในฟิล์ม ปี 2516 ที่สร้างโดยปริทรรศน์ฟิล์ม จากการกำกับของ ชุติมา สุวรรณรัต นำแสดงโดยสมบัติ เมทะนี และทัศน์วรรณ เสนีย์วงศ์ ณ อยุธยา เข้าฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2516 ที่โรงภาพยนตร์โคลีเซี่ยมนี่หรือชีวิต (2516) ภาพยนตร์เรื่องนี้นับเป็นภาพยนตร์ไทยเรื่องแรกที่ถ่ายทำด้วยฟิล์มขนาด 70 มม. และเป็นภาพยนตร์เรื่องแรกในชีวิตการแสดงของปิยะ ตระกูลราษฎร์ อดีตพระเอกชื่อดังผู้ล่วงลับ ในฐานะนักแสดงตัวประกอบในบทบุรุษพยาบาลเข็นศพ
# ศิลาจารึกกั๋วชาน
ศิลาจารึกกั๋วชาน  เป็นศิลาจารึกที่ตั้งอยู่เชิงเขาด้านตะวันตกของเขากั๋วชานในเมืองจางจู่ (張渚) นครอี๋ซิง (宜興) มณฑลเจียงซูในประเทศจีน ศิลาจารึกนี้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่ได้รับการคุ้มครองในระดับชาติในกลุ่มที่ 5

เขากั๋วชานเดิมเรียกว่าเขาหลีมั่วชาน (离墨山) ในศักราชเทียนสี่ (天璽) ปีที่ 1 (ค.ศ. 276) ในรัชสมัยของจักรพรรดิซุนโฮ (孫皓 ซุน เฮ่า) ในยุคสามก๊ก หลังเกิดเหตุแผ่นดินไหว ได้ปรากฏช่องศิลาที่ลึกมากกว่า 10 กว่าจ้าง (丈) หรือมากกว่า 100 ฟุต ภายในช่องมีศิลาขนาดใหญ่ตั้งอยู่ ซุนโฮทรงเห็นว่าเหตุการณ์นี้เป็นนิมิตมงคล จึงส่งเสนาบดีตังเตียว (董朝 ต่ง เฉา) และโจว ฉู่ (周處) มายังภูเขาแห่งนี้เพื่อบวงสรวงแก่ฟ้าดิน และจารึกข้อความบนศิลาขึ้นซึ่งภายหลังเรียกด้วยชื่อว่าศิลาจารึกกั๋วชาน ศิลาจารึกมีลักษณะเป็นรูปทรงกระบอกความสูง 2.35 เมตร จารึกสลักโดยขุนพลซู เจี้ยน (苏建) ด้วยตัวอักษรแบบตราหรือจฺว้านชู (篆書) รวมทั้งหมดมี 43 บรรทัด บรรทัดละ 25 คำ ในศักราชเฉียนหลงปีที่ 29 (ค.ศ. 1764) นายอำเภอถาง จ้งเหมี่ยน (唐仲冕) ได้ให้สร้างศาลาศิลาที่นี่ซึ่งภายหลังได้รับการบูรณะโดยฉู่ เฉียงหนาน (储强南) จากสาธารณรัฐจีน ปัจจุบันพื้นที่บริเวณศาลาได้ขยายไปเป็นสวนสาธารณะศิลาจารึกกั๋วชาน
# ทรงวุฒิ ใคร่ครวญ
ทรงวุฒิ ใคร่ครวญ  (6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2544 –) เป็นนักฟุตบอลระดับอาชีพชาวไทย"ทรงวุฒิ" วางเป้า 3 แต้มบุกโปลิศ ยันพร้อมเสมอถ้าโค้ชเลือกใช้งาน ปัจจุบันทำหน้าที่ในตำแหน่งเซ็นเตอร์แบ็กให้แก่สโมสรฟุตบอลเมืองทอง ยูไนเต็ด ในศึกไทยลีก
# อุทกภัยในอ่าวเปอร์เซีย พ.ศ. 2567
อุทกภัยในอ่าวเปอร์เซีย พ.ศ. 2567 เป็นอุทกภัยรุนแรงที่ส่งผลกระทบต่อประเทศในบริเวณอ่าวเปอร์เซีย ในบางประเทศมีรายงานปริมาณฝนตกในช่วงนี้ใกล้เคียงกับที่ตกในหนึ่งปี อุทกภัยในครั้งนี้ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญทั่วทั้งภูมิภาค โดยเฉพาะในโอมานและสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ จนส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 24 คนในสามประเทศ

 สาเหตุ 
พื้นที่อ่าวเปอร์เซียขึ้นชื่อเรื่องสภาพอากาศที่ร้อนและแห้งแล้ง แม้ว่าในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาฝนที่ตกหนักอย่างสม่ำเสมอจะทำให้เกิดน้ำท่วมมากขึ้น นักอุตุนิยมวิทยาจากมหาวิทยาลัยเรดดิง ที่พัฒนากระบวนการทำฝนเทียมให้กับสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ระบุว่าฝนตกหนักในครั้งนี้มีสาเหตุมาจากพายุฝนฟ้าคะนองขนาดใหญ่ นักวิจารณ์หลายท่านเชื่อมโยงสภาพอากาศที่ไม่ปกตินี้กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ก่อนหน้านี้พื้นที่นี้ได้รับผลกระทบจากคลื่นความร้อนและพายุไซโคลนในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา และด้วยอุณหภูมิและความชื้นที่สูงขึ้น นักวิจัยคาดว่าจะความเสี่ยงการเกิดน้ำท่วมในพื้นที่อ่าวเพิ่มขึ้น

 ข้อกล่าวหาเรื่องการทำฝนเทียม 
หลังเหตุการณ์น้ำท่วม สำนักข่าวบางแห่งได้อ้างคำพูดของนักอุตุนิยมวิทยา อะห์มัด ฮาบิบ ผู้เชี่ยวชาญที่เชื่อมโยงฝนที่ตกลงมาอย่างหนักกับโครงการฝนเทียมของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เนื่องจากสภาพอากาศในทะเลทรายที่แห้งแล้งและอุณหภูมิสูง จึงมีการทำการเพาะเมฆในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ำ

โอมาร์ อัล ยาซีดี รองอธิบดีศูนย์อุตุนิยมวิทยาแห่งชาติของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กล่าวถึงข้อกล่าวหาดังกล่าวว่า ไม่ได้ดำเนินการเพาะเมฆใดๆ ในระหว่างเหตุการณ์นี้ นักวิจารณ์ข่าวคนอื่นๆ ยังได้ปฏิเสธความเชื่อมโยงกับกระบวนการเพาะเมฆ โดยระบุว่าเทคโนโลยีดังกล่าวเพิ่มปริมาณน้ำฝนได้เพียงเล็กน้อย และในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์จะมีการเพาะเมฆเฉพาะในพื้นที่ทางตะวันออกของประเทศเท่านั้น ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากเขตเมืองใหญ่ที่มีประชากรหนาแน่น ผู้เชี่ยวชาญคนอื่นๆ ระบุว่าการเพาะเมฆจะมีผลกระทบเพียงเล็กน้อยเท่านั้น โดยมีระบุว่าการกล่าวหาและการนำเสนอข้อมูลที่เน้นไปที่กระบวนการการเพาะเมฆนั้นจะทำให้เข้าใจผิด

นักอุตุนิยมวิทยาจากมหาวิทยาลัยเรดดิง ที่พัฒนากระบวนการทำฝนเทียมให้กับสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ปฏิเสธข้อกล่าวหาและกล่าวว่ากระบวนการเพาะเมฆเป็นสาเหตุหลักของเหตุการณ์นี้ โดยให้เหตุผลว่ามีการพยากรณ์รูปแบบสภาพอากาศขนาดใหญ่ไว้ล่วงหน้าแล้ว และมีขนาดใหญ่เกินกว่าที่จะได้รับอิทธิพลจากการเพาะเมฆ อีกทั้งยังเสริมว่าผลกระทบของการเพาะเมฆมักเกิดขึ้นเพียงระยะสั้น และคงอยู่เพียงไม่กี่ชั่วโมง

 ปฏิกิริยา 
เมื่อวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2567 มกุฎราชกุมารและนายกรัฐมนตรีบาห์เรน ซัลมาน บินฮะมัด บินอีซา อัลเคาะลีฟะฮ์ ได้ประกาศแผนการที่จะประเมินและชดเชยความเสียหายต่อบ้านเรือนของพวกเขาที่เกี่ยวข้อง ในช่วงที่ฝนตกหนัก ได้มีการจัดตั้งกองกำลังร่วมฉุกเฉินทั่วประเทศระหว่างกระทรวงโยธาธิการและสภาเทศบาลทั้งสี่แห่งของบาห์เรน เพื่อประสานงานในการบรรเทาน้ำท่วม รวมถึงการกำจัดน้ำฝนออกจากถนนที่ถูกน้ำท่วมและสูบไปยังทะเลสาบอัล-ลูซี 

ตำรวจโอมานดำเนินการปฏิบัติการ 152 ครั้งในการเข้าช่วยเหลือประชาชน 1,630 คนที่ติดค้างจากน้ำท่วมทั่วประเทศ

ฮุสเซน อิบราฮิม ทาฮา เลขาธิการองค์การความร่วมมืออิสลามแสดงความเสียใจต่อผู้ประสบอุทกภัย
# พลเอก มณีกร เจนเซ่น
พลเอก มณีกร เจนเซ่น  (30 พฤษภาคม พ.ศ. 2546 –) เป็นนักฟุตบอลระดับอาชีพ ปัจจุบันทำหน้าที่ในตำแหน่งแบ็กซ้ายให้แก่สโมสรฟุตบอลพีที ประจวบ ในศึกไทยลีก โดยพลเอกเกิดที่ประเทศเดนมาร์ก และทำหน้าที่ให้แก่ทีมชาติไทยในระดับนานาชาติ5 นักเตะลูกครึ่งไทยในต่างแดน คัดแล้วว่าเด็ดOFFICIAL : อิมพอร์ตจากเดนมาร์ก! สุพรรณฯ เปิดตัว 4 แข้งใหม่หนีตายเลกสอง

 เกียรติประวัติ 

 ร่วมกับสโมสร 
พัทยา ดอลฟินส์ ยูไนเต็ด
 ชนะเลิศไทยลีก 3 โซนภาคตะวันออก: ฤดูกาล 2565–2566
# วัฒนธรรมเอ้อร์หลี่โถว
วัฒนธรรมเอ้อร์หลี่โถว  เป็นสังคมและวัฒนธรรมทางโบราณคดียุคสัมฤทธิ์ตอนต้น ปรากฏที่หุบเขาแม่น้ำหวงเมื่อประมาณ 1900 ถึง 1500 ปีก่อน ค.ศ. (งานวิจัยการหาอายุจากคาร์บอนกัมมันตรังสีใน ค.ศ. 2007 ได้เสนอช่วงปีที่แคบกว่าคือระหว่าง 1750 ถึง 1530 ปีก่อน ค.ศ.) วัฒนธรรมนี้ตั้งชื่อตามเอ้อร์หลี่โถว ซึ่งเป็นแหล่งโบราณคดีในเหยี่ยนชื่อ มณฑลเหอหนาน วัฒนธรรมนี้แพร่กระจายไปทั่วมณฑลเหอหนานและมณฑลชานซี และต่อมาก็พบว่ามีอยู่ในมณฑลฉ่านซีและมณฑลหูเป่ย์ด้วย นักโบราณคดีส่วนใหญ่พิจารณาให้เอ้อร์หลี่โถวเป็นสังคมระดับรัฐแห่งแรกในจีน ส่วนนักโบราณคดีชาวจีนโดยทั่วไปจัดให้วัฒนธรรมเอ้อร์หลี่โถวอยู่ในสมัยราชวงศ์เซี่ย แต่ไม่มีหลักฐานที่แน่ชัดอาทิเช่นงานเขียน เพื่อนำมายืนยันความเชื่อมโยงดังกล่าว เนื่องจากหลักฐานงานเขียนภาษาจีนแรกสุดสืบไปได้ถึงแค่สมัยชางตอนปลาย
# ลำนำโศกอสูรฆาต
เป็นซีรีส์ไลต์โนเวลจินตนิมิตอิงประวัติศาสตร์ของญี่ปุ่น เขียนโดยโมโตโอะ นาคานิชิ และวาดภาพโดยทามากิ เผยแพร่ต่อเนื่องออนไลน์ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2556 ถึงพฤษภาคม พ.ศ. 2559 บนเว็บไซต์อาร์คาเดีย และต่อมาได้ย้ายไปที่เว็บไซต์โชเซ็ตสึกะ นิ นาโร ซึ่งเผยแพร่ระหว่างเดือนธันวาคม พ.ศ. 2558 จนถึงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2556 ต่อมาฟูตาบะชะได้นำไปตีพิมพ์และได้ตีพิมพ์เป็นจำนวน 14 เล่มตั้งแต่เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2562 จนถึงเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2566 การดัดแปลงเป็นมังงะที่วาดโดยยู ซาโตมิ ตีพิมพ์โดยฟูตาบะชะ ตั้งแต่เดือนกันยายน พ.ศ. 2564 และได้รวบรวมตีพิมพ์เป็นเล่ม(ทังโกบง)ไว้จำนวน 6 เล่ม ได้รับการแปลเป็นภาษาไทยและตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์รักพิมพ์ อนิเมะซีรีส์โทรทัศน์ที่ดัดแปลงโดยสตูดิโอโยโกฮามะแอนิเมชันแลบอราโทรี เริ่มออกอากาศในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2568

 ตัวละคร 

 สื่อ 
 ไลต์โนเวล 

 มังงะ 

 อนิเมะ 
ฟุตาบะฉะได้ประกาศการดัดแปลงเป็นอนิเมะเมื่อวันที่ 9 กันยายน พ.ศ. 2564 ต่อมาได้รับการเปิดเผยในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2567 ว่าเป็นซีรีส์ทางโทรทัศน์ที่ผลิตโดยสตูดิโอโยโกฮามะแอนิเมชันแลบอราโทรี และกำกับโดยคาซึยะ ไออุระ โดยมีเดโกะ อาคาโอะเป็นผู้ดูแลบทซีรีส์ ทาโร่ อิเคกามิเป็นผู้ออกแบบตัวละคร และริวอิจิ ทาคาดะ, เคอิอิจิ ฮิโรคาวะ และคุนิยูกิ ทากาฮาชิเป็นผู้แต่งเพลง เดิมมีกำหนดออกอากาศในวันที่ 27 มิถุนายน พ.ศ. 2567 แต่ต่อมาเกิดความล่าช้าเนื่องจากความล่าช้าในการผลิต มีกำหนดออกอากาศใหม่ในวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2568 ทางช่องโตเกียวเอ็มเอ็กซ์และเครือข่ายอื่น ๆ และจะออกอากาศเป็นเวลา 2 ช่วงต่อเนื่อง เพลงเปิดเรื่องคือ "Continue" ขับร้องโดย NEE ในขณะที่เพลงปิดของเรื่องคือ "Sen-ya Ichi-ya" ร้องโดย Hilcrhyme ร่วมกับอิซึมิ นากาโซเนะ จากวง HY เมเดียลิงก์เป็นผู้ถือลิขสิทธิ์ซีรีส์นี้ในเอเชียใต้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และโอเชียเนีย (ยกเว้นออสเตรเลียและนิวซีแลนด์) และสตรีมบนช่องยูทูบ Ani-One Asia

 รายชื่อตอน 

 หมายเหตุ
# วันคูลกรุปลิมิเต็ด
วันคูลกรุปลิมิเต็ด  เป็นบริษัทในฮ่องกงก่อตั้งโดยกู่ เทียนเล่อ นักแสดงและโปรดิวเซอร์ภาพยนตร์ชื่อดังในปี 2013 วันคูลกรุปดำเนินธุรกิจเกี่ยวกับภาพยนตร์ เช่น การจัดหาเงินทุน การผลิต หลังการผลิต การจัดจำหน่าย และการโปรโมท รวมถึงธุรกิจการบริหารจัดการศิลปิน และบริการให้เช่าอุปกรณ์ถ่ายทำภาพยนตร์
# ระบบเตือนภัยล่วงหน้าและควบคุมทางอากาศ
thumb|300px|เครื่องบินเตือนภัยล่วงหน้าทางอากาศ Saab 340 ของกองทัพอากาศไทย
ระบบเตือนภัยล่วงหน้าและควบคุมทางอากาศ  หรือย่อเป็น AEW&C คือระบบเตือนภัยล่วงหน้าทางอากาศด้วยเรดาร์ ถูกออกแบบให้ตรวจจับและติดตามอากาศยาน, เรือ, ยวดยาน, มิสไซล์ หรือวัตถุอื่นใดที่เคลื่อนที่แบบโพรเจกไทล์เข้าใกล้จากระยะไกลมาก และสามารถพิสูจน์ฝ่ายของอากาศยานว่าเป็นมิตรหรือข้าศึกแบบเรียลไทม์ นอกจากนี้ยังมีความสามารถควบคุมบังคับบัญชาพื้นที่การรบในการปะทะทางอากาศ ด้วยการแจ้งเตือนการมีอยู่ของข้าศึกและชี้ตำแหน่งข้าศึกให้แก่ระบบของเครื่องบินขับไล่และเครื่องบินโจมตีของฝ่ายตนแบบเรียลไทม์ โดยไม่ต้องผ่านกองบัญชาการบนภาคพื้นดินNeufeld 1997, p. 276.

AEW&C คือระบบเรดาร์ลอยฟ้าซึ่งมีพิสัยตรวจจับหลายร้อยกิโลเมตร ซึ่งไกลกว่าเรดาร์ของเครื่องบินขับไล่และเรดาร์เคลื่อนที่ทางบก จึงช่วยให้ฝ่ายตนสามารถมองเห็นภัยคุกคามล่วงหน้าเป็นระยะเวลาหลายนาที ทำให้ฝ่ายตนมีเวลาดำเนินมาตรการรับมือภัยคุกคาม เปิดโอกาสให้ฝ่ายตนชิงโจมตีก่อนโดยที่ข้าศึกยังมองไม่เห็นสิ่งใดในเรดาร์  ไม่เท่านั้น เครื่องบินเตือนภัยล่วงหน้าบางลำยังมีขีดความสามารถทำสงครามอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งสามารถปล่อยสัญญาณวิทยุความเข้มสูงก่อกวนระบบอาวุธและการสื่อสารของข้าศึก 

กองทัพอากาศไทยมีการประจำการเครื่องบิน AEW&C ซึ่งใช้ระบบเรดาร์ Erieye ของสวีเดน สามารถตรวจจับเครื่องบินรบของประเทศเพื่อนบ้านได้จากระยะห่าง 280 ถึง 500 กิโลเมตร ซึ่งในทางปฏิบัติจะตรวจจับได้จริงที่ระยะเท่าใดนั้น ขึ้นอยู่กับรุ่นเครื่องบิน ท่าทางการบิน และการเปิดใช้งานระบบอิเล็กทรอนิกส์ของเป้าหมาย
อ้างอิง