# หน่วยยามฝั่ง
thumb|เรือหน่วยยามฝั่งรัสเซีย นัมเบอร์ 183 วอลกา
right|thumb|การฝึกซีเอช-149 คอร์มอแรนต์ กับเรือเร็วหน่วยยามฝั่งแคนาดา
thumb|เรือหน่วยยามฝั่งจีนเข้าร่วมการฝึกซ้อมระหว่างประเทศ
right|thumb|เรือเอนกประสงค์อาร์โคนา ของหน่วยยามฝั่งสหพันธรัฐเยอรมัน
thumb|เรือตรวจการณ์หน่วยควบคุมชายฝั่งแห่งชาติสาธารณรัฐโปรตุเกสประเภทแอลลิเวอิ

หน่วยยามฝั่ง (หรือ coastguard) เป็นองค์กรรักษาความปลอดภัยทางทะเลของประเทศใดประเทศหนึ่ง คำนี้ครอบคลุมความรับผิดชอบที่หลากหลายในประเทศต่าง ๆ ตั้งแต่การเป็นกองกำลังการทหารติดอาวุธหนักที่มีหน้าที่ด้านศุลกากรและความมั่นคง ไปจนถึงการเป็นองค์กรอาสาสมัครที่ได้รับมอบหมายให้ค้นหาและกู้ภัยโดยไม่มีอำนาจบังคับใช้กฎหมาย หน้าที่โดยทั่วไปของหน่วยยามฝั่งแตกต่างจากของกองทัพเรือ (การรับราชการทหาร) และตำรวจตรวจจับการขนส่ง (การเป็นตัวแทนการบังคับใช้กฎหมาย) ในขณะที่บางประเทศมีความคล้ายคลึงกันทั้งสองอย่าง

 ประวัติ 
left|thumb|สถานีหน่วยยามฝั่งสหราชอาณาจักรที่เกอร์แวน ไอร์ไชร์ ประเทศสกอตแลนด์

หน่วยที่เกิดก่อนหน่วยยามฝั่งสหราชอาณาจักรของสหราชอาณาจักรในปัจจุบันได้รับการก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1809 ในฐานะวอเตอร์การ์ด ซึ่งเดิมอุทิศให้กับการป้องกันการลักลอบโดยเป็นหน่วยงานของสำนักงานศุลกากรและสรรพสามิต เนื่องจากสหราชอาณาจักรมีการเก็บภาษีสุราในเวลานั้น เช่น บรั่นดี และยาสูบ เป็นต้น การลักลอบขนสินค้าจากสถานที่ต่าง ๆ เช่น ฝรั่งเศส, เบลเยียม และฮอลแลนด์เป็นปัญหาที่น่าสนใจสำหรับหลาย ๆ คน ถังบรั่นดีและของเถื่อนอื่น ๆ ถูกนำเข้าจากเรือบนชายหาดของอังกฤษในเวลากลางคืนจากเรือลำเล็ก และหลังจากนั้นได้ขายเพื่อทำกำไร ตามที่ปรากฏในหนังสือชุดดอกเตอร์ซีนโดยรัสเซล ธอร์นไดค์ หน่วยยามฝั่งยังรับผิดชอบในการให้ความช่วยเหลือแก่เรืออับปาง

สถานีวอเตอร์การ์ดแต่ละแห่งจะมีปืนครกแมนบี ซึ่งได้รับการประดิษฐ์โดยกัปตัน จอร์จ วิลเลียม แมนบี ใน ค.ศ. 1808 ปืนครกดังกล่าวใช้ยิงโดยมีสายติดจากฝั่งไปยังเรือที่อับปาง และถูกนำมาใช้เป็นเวลาหลายปี สิ่งนี้เริ่มต้นกระบวนการที่หน่วยยามฝั่งถือว่ามีบทบาทช่วยชีวิต ใน ค.ศ. 1821 คณะกรรมการสอบสวนได้แนะนำให้โอนความรับผิดชอบในการป้องกันทางน้ำไปยังคณะกรรมการศุลกากร โดยกระทรวงการคลังได้เห็นด้วยและ (ในบันทึกลงวันที่ 15 มกราคม ค.ศ. 1822) กำหนดให้ประจำการป้องกัน ซึ่งประกอบด้วยเจ้าหน้าที่ป้องกันทางน้ำ, เรือลาดตระเวน และเจ้าหน้าที่ขี่ม้ายามฝั่ง ที่ควรอยู่ภายใต้อำนาจของคณะกรรมการศุลกากร และในอนาคตควรตั้งชื่อเป็น "หน่วยยามฝั่ง" ซึ่งใน ค.ศ. 1842 หน่วยยามฝั่งได้อยู่ในสังกัดของกระทรวงกองทัพเรืออังกฤษ

thumb|สถานีช่วยชีวิตเคปแฮตเทอแรส รัฐนอร์ทแคโรไลนา ในการใช้งานตั้งแต่กลางคริสต์ศตวรรษที่ 19

ใน ค.ศ. 1829 มีการเผยแพร่คำแนะนำของหน่วยยามฝั่งแห่งแรกของสหราชอาณาจักร และจัดการกับวินัย รวมถึงทิศทางในการปฏิบัติหน้าที่ป้องกัน พวกเขายังระบุด้วยว่า เมื่อเกิดการอับปาง หน่วยยามฝั่งมีหน้าที่รับผิดชอบในการดำเนินการทั้งหมดที่เป็นไปได้เพื่อช่วยชีวิต, ดูแลเรือ และปกป้องทรัพย์สิน  National Archives - Coastguard History (1992 Memorandum)

ในสหรัฐ หน่วยยามฝั่งสหรัฐได้รับการก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1915 โดยการรวมตัวของหน่วยงานของรัฐบาลกลางอีกสองแห่ง หน่วยงานแรกคือหน่วยเรือตรวจของหนีภาษีสหรัฐ ซึ่งเป็นหน่วยงานบังคับใช้ศุลกากรทางทะเลที่มีบทบาทสนับสนุนกองทัพเรือสหรัฐในช่วงสงคราม ส่วนหน่วยงานที่สองคือหน่วยช่วยชีวิตทางน้ำสหรัฐ ซึ่งก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1848 และประกอบด้วยทีมงานช่วยชีวิตประจำการตามจุดต่าง ๆ ตามชายฝั่งทะเลตะวันออก ซึ่งต่อมา หน่วยยามฝั่งได้ดูดกลืนหน่วยประภาคารสหรัฐ รวมถึงสำนักตรวจการเดินเรือและเรือจักรไอน้ำ

 บทบาท 
thumb|เจ้าหน้าที่หน่วยยามฝั่งสหรัฐและแคนาดากำลังทำงานร่วมกัน
thumb|สถานีหน่วยยามฝั่งในมารีเอฮัมน์ โอลันด์

ในบรรดาความรับผิดชอบที่อาจได้รับมอบหมายให้เป็นหน่วยยามฝั่ง ได้แก่:
 ค้นหาและกู้ภัย
 การบังคับใช้กฎหมายพาณิชย์นาวี
 ความปลอดภัยของเรือ
 การบำรุงรักษาเครื่องหมายการเดินเรือทะเล และ
 การควบคุมชายแดน

ในช่วงสงคราม องค์การหน่วยยามฝั่งแห่งชาติบางแห่งอาจมีบทบาทเป็นกำลังสำรองของกองทัพเรือที่มีหน้าที่รับผิดชอบในการป้องกันท่าเรือ, การรักษาความปลอดภัยท่าเรือ, การต่อต้านการข่าวกรองของกองทัพเรือ และการลาดตระเวนชายฝั่ง

หน่วยยามฝั่งอาจเป็นเหล่าการทหารของประเทศ, หน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย หรือหน่วยค้นหาและกู้ภัย ซึ่งแตกต่างกันไปตามเขตอำนาจศาล ตัวอย่างเช่น หน่วยยามฝั่งสหรัฐเป็นเหล่าทหารเฉพาะทางที่มีอำนาจบังคับใช้กฎหมาย ในขณะที่หน่วยยามฝั่งสหราชอาณาจักร (HMCG) ของสหราชอาณาจักรเป็นองค์การพลเรือนที่มีบทบาทหลักในการค้นหาและกู้ภัย หน่วยยามฝั่งส่วนใหญ่ใช้งานเรือกำปั่นและอากาศยาน รวมถึงเฮลิคอปเตอร์และเครื่องบินทะเลที่หน่วยงานเป็นเจ้าของหรือเช่า เพื่อที่จะทำหน้าที่ของตนให้สำเร็จ

หน่วยยามฝั่งบางแห่ง เช่น หน่วยยามฝั่งไอริช มีบทบาทในการบังคับใช้กฎหมายที่จำกัด ซึ่งโดยปกติในการบังคับใช้กฎหมายความปลอดภัยทางทะเล เช่น โดยการตรวจสอบเรือที่จอดอยู่ในเขตอำนาจของตน ในกรณีที่หน่วยยามฝั่งเกี่ยวข้องกับการประสานงานเป็นหลักมากกว่าการดำเนินการกู้ภัย เรือช่วยชีวิตมักจะได้รับการจัดหาโดยองค์การอาสาสมัครพลเรือน เช่น สถาบันเรือช่วยชีวิตแห่งชาติในสหราชอาณาจักร ในขณะที่กองกำลังติดอาวุธของประเทศต่าง ๆ อาจจัดหาอากาศยาน เช่น การค้นหาและกู้ภัยของซีคิง ที่ปฏิบัติการโดยกองทัพอากาศสหราชอาณาจักรและราชนาวี นอกเหนือจากเฮลิคอปเตอร์ของหน่วยยามฝั่งสหราชอาณาจักรเอง

 ประเภทและบทบาทแบ่งตามประเทศ 
รายการต่อไปนี้แสดงจำนวนหน่วยยามฝั่งที่ได้รับการคัดเลือกทั่วโลก โดยแสดงให้เห็นถึงบทบาทที่หลากหลายที่พวกเขาแสดงในรัฐบาลที่เกี่ยวข้องและประเทศที่พวกเขาปฏิบัติงาน:

 ประเทศอาร์เจนตินา 
หน่วยยามฝั่งอาร์เจนตินา ในภาษาสเปนคือเปรเฟกตูรานาบัลอาร์เฆตินา Prefectura Naval Argentina หรือเปเอเนอา (PNA) เป็นราชการของกระทรวงความมั่นคงของสาธารณรัฐอาร์เจนตินาที่มีหน้าที่ปกป้องแม่น้ำ, ทะเลสาบ และอาณาเขตทางทะเลของประเทศ มันจึงเติมเต็มหน้าที่จากหน่วยยามฝั่งของประเทศอื่น ๆ และยังทำหน้าที่เป็นกองกำลังกองทัพสารวัตรทหารรักษาการณ์แม่น้ำและทะเลสาบที่เดินเรือได้ พวกเขาเป็นสมาชิกของกระทรวงกลาโหมจนถึงคริสต์ทศวรรษ 1980 และข้าราชการสูงสุดของเหล่าคือพลเรือตรี พวกเขาได้ย้ายไปอยู่กระทรวงมหาดไทย และล่าสุดไปยังกระทรวงความมั่นคงที่ก่อให้เกิดขึ้นใหม่ อย่างไรก็ตาม ในกรณีของการขัดกันทางอาวุธ พวกเขาสามารถอยู่ภายใต้คำสั่งของกองทัพเรือ

 ประเทศออสเตรเลีย 

ความรับผิดชอบสำหรับหน้าที่ของหน่วยยามชายฝั่งแบบดั้งเดิมในออสเตรเลียนั้นกระจายไปตามหน่วยงานอาสาสมัครของรัฐบาลกลาง, รัฐ และชุมชนต่าง ๆ

 รัฐบาลกลาง 
 กองบัญชาการป้องกันชายแดนทางทะเลเครือรัฐออสเตรเลีย เป็นหน่วยยามฝั่งโดยพฤตินัยของประเทศออสเตรเลีย ซึ่งกองบัญชาการป้องกันชายแดนทางทะเลเครือรัฐออสเตรเลียเป็นหน่วยร่วมของกองทัพออสเตรเลีย (กองลาดตระเวนกองทัพเรือออสเตรเลีย และกองเฝ้าระวังและตอบโต้ กองทัพอากาศออสเตรเลีย) รวมถึงกองกำลังรักษาชายแดนออสเตรเลีย (หน่วยน้ำ และอากาศยานหน่วยเฝ้าตรวจชายฝั่งออสเตรเลีย) โดยมีหน้าที่รับผิดชอบในการปกป้องชายแดนในเขตเศรษฐกิจจำเพาะของออสเตรเลียและแนวชายฝั่งยาว 19,650 กิโลเมตร และปัญหาต่าง ๆ เช่น การประมงและการแสวงประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติที่ผิดกฎหมาย, การก่อการร้ายทางทะเลและการกระทำอันเป็นโจรสลัด, ภัยคุกคามด้านความปลอดภัยทางชีวภาพ และมลพิษทางทะเล
 องค์การความปลอดภัยทางทะเลออสเตรเลีย มีหน้าที่รับผิดชอบด้านความปลอดภัยทางทะเล และความเหมาะสมในการเดินเรือของเรือออสเตรเลีย ตลอดจนเรือต่างประเทศในน่านน้ำของออสเตรเลีย ซึ่งรวมถึงการนำร่องภาคบังคับ ความช่วยเหลือในการเดินเรือ, ศูนย์ประสานงานความปลอดภัยทางทะเลออสเตรเลีย ตลอดจนการประสานงานของการปฏิบัติการค้นหาและกู้ภัย รวมถึงการจัดการภาระผูกพันทางทะเลระหว่างประเทศของออสเตรเลีย
 กรมประมงเครือรัฐออสเตรเลีย มีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดการและการใช้ทรัพยากรประมงอย่างยั่งยืน รวมถึงเพื่อต่อสู้กับกิจกรรมการทำประมงที่ผิดกฎหมายในเขตประมงของประเทศออสเตรเลีย
 สำนักงานตำรวจสหพันธ์ออสเตรเลีย สนับสนุนกองบัญชาการป้องกันชายแดนทางทะเลเครือรัฐออสเตรเลีย และโดยเฉพาะอย่างยิ่งกองกำลังรักษาชายแดนออสเตรเลียด้วยการสอบสวนทางอาญา, การบังคับใช้กฎหมาย และเรื่องความมั่นคงของชาติ
 สำนักงานความปลอดภัยการขนส่ง มีหน้าที่รับผิดชอบด้านความมั่นคงทางทะเลหลายประการ

 รัฐ 
รัฐบาลแต่ละรัฐยังมีหน่วยงานหน่วยยามฝั่ง ตัวอย่างเช่น ในรัฐควีนส์แลนด์ หน่วยงานความปลอดภัยทางทะเลควีนส์แลนด์มีหน้าที่รับผิดชอบด้านความปลอดภัยทางทะเล และตำรวจประจำการควีนส์แลนด์มีหน่วยตำรวจน้ำสำหรับการบังคับใช้กฎหมายตามแนวชายฝั่ง, ทางน้ำ และสำหรับหมู่เกาะรัฐควีนส์แลนด์

 ชุมชน 
นอกจากนี้ ยังมีองค์การอาสาสมัครหน่วยยามฝั่งเอกชนหลายแห่ง ซึ่งองค์การที่ใหญ่ที่สุดสองแห่งคือหน่วยลาดตระเวนชายฝั่งอาสาสมัครออสเตรเลีย (ก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1937) และหน่วยยามฝั่งอาสามัครออสเตรเลีย (ก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1961) องค์การอาสาสมัครเหล่านี้ไม่มีอำนาจบังคับใช้กฎหมาย และเป็นบริการค้นหาและกู้ภัยโดยพื้นฐาน ส่วนในรัฐนิวเซาท์เวลส์ ทั้งสององค์การได้เข้าร่วมเป็นหน่วยกู้ภัยทางทะเลเมื่อ ค.ศ. 2009

 ประเทศบังกลาเทศ 

หน่วยยามฝั่งบังกลาเทศ (การถอดอักษร; แปลจากภาษาอังกฤษ বাংলাদেশ উপকূল রক্ষক; หรือ บีซีจี  เป็นหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายทางทะเลของประเทศบังกลาเทศ ซึ่งเป็นกองกำลังกึ่งทหารซึ่งอยู่ภายใต้เขตอำนาจของกระทรวงมหาดไทย โดยผู้ปฏิบัติงานได้รับการโยกย้ายจากกองทัพเรือบังกลาเทศ ทั้งนี้ หน่วยยามฝั่งบังกลาเทศยังปฏิบัติหน้าที่รักษาความปลอดภัยชายแดนทางทะเลของประเทศบังกลาเทศ โดยมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในธากา ประเทศบังกลาเทศ ปัจจุบันหน่วยยามฝั่งดังกล่าวมีกำลังพล 3,339 นาย

 ประเทศบาร์เบโดส 

 ประเทศเบลีซ 

ภารกิจของหน่วยยามฝั่งเบลีซ (BCG) ประกอบด้วยความปลอดภัยทางทะเล, ความมั่นคงทางทะเล, การปกป้องทรัพยากรทางทะเล, การรักษาอธิปไตยเหนือพื้นที่ทางทะเลของเบลีซ และการป้องกันทางทะเลของเบลีซ

หน่วยยามฝั่งชายและหญิงถูกส่งไปตรวจตราน่านน้ำภายในและทะเลอาณาเขตตลอดเวลา โดยที่ชายแดนทางเหนือ ฐานปฏิบัติการร่วมของพวกเขาที่หมู่บ้านคอนเซโจปกป้องเศรษฐกิจท้องถิ่นจากผลกระทบด้านลบของสินค้าเถื่อน และทำหน้าที่เป็นด่านสกัดการค้ายาเสพติดทางภาคเหนือ ส่วนที่เขตแดนทางใต้ พวกเขายืนคุ้มกันที่แม่น้ำซาร์สตูนเพื่อรับประกันอำนาจอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนของเบลีซ ซึ่งพวกเขาพร้อมสำหรับทุกสิ่ง (Utrinque Paratus)

หน่วยยามฝั่งดังกล่าวประสานงานกิจกรรมกับกองทัพเบลีซ และกรมตำรวจเบลีซ

 ประเทศบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา 
thumb|เรือตรวจการณ์กรานิชนาโปลิเซียของบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา (หน่วย พี4)

ประเทศบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนามีแนวชายฝั่งเพียง 18 กิโลเมตร จึงไม่มีกองกำลังที่อุทิศตนเพื่อปกป้องชายฝั่ง หน้าที่ในการลาดตระเวนชายฝั่งตกเป็นของกรานิชนาโปลิเซีย 

 ประเทศบราซิล 
thumb|330x330px|เรือของบราซิลใช้เพื่อป้องกันพรมแดนของประเทศบราซิล

นอกเหนือจากบทบาทของกองทัพเรือแบบดั้งเดิมแล้ว กองทัพเรือบราซิลยังมีบทบาทในการจัดระเบียบกองทัพเรือพาณิชย์และภารกิจด้านความปลอดภัยในปฏิบัติการอื่น ๆ ที่ดำเนินการโดยหน่วยยามฝั่ง ส่วนบทบาทอื่น ๆ ได้แก่: ดำเนินนโยบายการเดินเรือแห่งชาติ, ดำเนินการและบังคับใช้กฎหมาย ตลอดจนข้อบังคับเกี่ยวกับทะเลและน่านน้ำภายในประเทศ

 ประเทศแคนาดา 

หน่วยยามฝั่งแคนาดา (CCG) เป็นหน่วยงานพลเรือนภายใต้กรมประมงและมหาสมุทร ซึ่งรับผิดชอบในการลาดตระเวนแนวชายฝั่งที่ยาวที่สุดในโลกที่ 243,042 กม. (ราว 151,000 ไมล์)

หน่วยยามฝั่งแคนาดามีหน้าที่รับผิดชอบในการค้นหาและช่วยเหลือทางทะเลทั้งหมดทั่วทั้งประเทศแคนาดา หน่วยยามฝั่งแคนาดาประสานงานการปฏิบัติการค้นหาและกู้ภัยร่วมกับกองทัพแคนาดา, ตำรวจม้าแห่งชาติแคนาดา และองค์กรอื่น ๆ ซึ่งหน่วยยามฝั่งแคนาดาดูแลรักษาและปฏิบัติการบริเวณรอยต่อ, สถานีไฟชายฝั่ง, บริการจราจรทางเรือ, บริการขจัดมลพิษทางทะเล, ระบบการสื่อสารทางทะเล และให้บริการตัดน้ำแข็ง นอกจากนี้ หน่วยยามฝั่งแคนาดายังดำเนินการวิจัยทางวิทยาศาสตร์ของรัฐบาลกลางและเรือสำรวจอุทกศาสตร์ทั้งหมด เพื่อให้ภารกิจเหล่านี้สำเร็จ หน่วยยามฝั่งแคนาดามีกองเรือและเครื่องบินขนาดใหญ่ ซึ่งทั้งหมดให้บริการจากฐานต่าง ๆ และสถานีเล็ก ๆ ที่ตั้งอยู่บนชายฝั่งสามแห่ง (ได้แก่ แอตแลนติก, อาร์กติก, แปซิฟิก) รวมถึงเกรตเลกส์ และแม่น้ำเซนต์ลอว์เรนซ์

ส่วนวิทยาลัยหน่วยยามฝั่งแคนาดาตั้งอยู่ใกล้กับซิดนีย์ รัฐโนวาสโกเชีย

 ประเทศจีน 

หน่วยยามฝั่งจีน (CCG)  ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานประสานงานในการค้นหาและกู้ภัยทางทะเลในน่านน้ำอาณาเขตของสาธารณรัฐประชาชนจีน ซึ่งได้รับการก่อตั้งขึ้นเมื่อ ค.ศ. 2013 โดยเป็นการรวมตัวกันของสี่หน่วยงาน ได้แก่: กองกำลังรักษาความมั่นคงสาธารณะชายแดนภายใต้กระทรวงพิทักษ์สันติราษฎร์, สำนักงานบริหารความปลอดภัยทางทะเลสาธารณรัฐประชาชนจีน, หน่วยเรือตรวจการณ์ทางทะเลสาธารณรัฐประชาชนจีน และหน่วยเรือตรวจประมงสาธารณรัฐประชาชนจีนDefense News ครั้นในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2018 ได้อยู่ภายใต้การนำของกองกำลังตำรวจติดอาวุธประชาชนจีน ซึ่งอยู่ภายใต้การบังคับบัญชาโดยตรงของคณะกรรมาธิการการทหารส่วนกลาง (CMC)

 ฮ่องกง 
ในฮ่องกง หน้าที่บังคับใช้กฎหมายดำเนินการโดยตำรวจน้ำของกองกำลังตำรวจฮ่องกง รวมถึงกรมศุลกากรและสรรพสามิต (กองบัญชาการท่าเรือและการเดินเรือของสาขาแนวพรมแดนและท่าเรือ) ส่วนศูนย์ประสานงานกู้ภัยทางทะเลฮ่องกง (HKMRCC) ประสานงานเรือค้นหาและกู้ภัย, อากาศยาน ตลอดจนทรัพยากรอื่น ๆ ของหน่วยบริการดับเพลิง, บริการด้านการบินของรัฐบาล, กรมเจ้าท่า และตำรวจน้ำ

 มาเก๊า 
ในมาเก๊า ความรับผิดชอบของหน่วยยามฝั่งจะอยู่ภายใต้ขอบเขตอำนาจหน้าที่ของกรมศุลกากรมาเก๊า ซึ่งทำหน้าที่รับผิดชอบด้านการปฏิบัติหน้าที่ด้านหน่วยยามฝั่ง

ส่วนสำนักงานการเดินเรือและน่านน้ำ ซึ่งอยู่ภายใต้สำนักงานเลขานุการกรมการขนส่งและโยธาธิการ (มาเก๊า) ช่วยในการประสานงานการปฏิบัติการค้นหาและกู้ภัยในภูมิภาคนี้ โดยดำเนินการผ่านศูนย์ประสานงานค้นหาและกู้ภัย ซึ่งจัดตั้งขึ้นภายใต้ศูนย์ควบคุมการจราจรทางเรือแห่งมาเก๊า (มาเก๊าวีทีเอส)