# หมายเลขประจำตัวรถ
thumb|VIN บนรถพอร์เชอ 993 จีที2 ปี 1996
thumb|VIN มองเห็นได้จากกระจกหน้ารถ
thumb|VIN ที่บันทึกไว้ในใบอนุญาตยานยนต์ของจีน

หมายเลขประจำตัวรถ  (เรียกอีกอย่างว่า หมายเลขตัวถัง หรือ หมายเลขเฟรม) เป็นรหัสเฉพาะซึ่งรวมถึงหมายเลขประจำเครื่องที่อุตสาหกรรมยานยนต์ใช้เพื่อระบุยานยนต์แต่ละคัน, รถลากจูง, รถจักรยานยนต์, สกู๊ตเตอร์ และโมเพด ตามที่กำหนดโดยองค์กรระหว่างประเทศว่าด้วยการมาตรฐานในมาตรฐาน ISO 3779 (เนื้อหาและโครงสร้าง) และ ISO 4030 (ตำแหน่งและเอกสารแนบ)

VIN ถูกใช้ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2497 ในสหรัฐ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2497 ถึง 2524 ไม่มีมาตรฐานที่ยอมรับสำหรับตัวเลขเหล่านี้ ดังนั้นผู้ผลิตหลายรายจึงใช้รูปแบบที่แตกต่างกัน

ในปี พ.ศ. 2497 ตามคำร้องขอของรัฐบาลสหรัฐ ผู้ผลิตรถยนต์ในสหรัฐและสมาคมผู้ผลิตยานยนต์ได้มีส่วนร่วมในการสร้างระบบหมายเลขประจำตัวรถที่เป็นมาตรฐานใหม่ซึ่งมีชื่อว่า Vehicle Identification Number  (VIN) โดยมีการตกลงกันตามลำดับตัวเลขและตัวถังแบบปกปิดของเครื่องหมาย VIN นี้ จนถึงเวลานั้น รัฐใช้หมายเลขเครื่องยนต์ในการลงทะเบียนและตั้งชื่อรถยนต์และรถบรรทุกซึ่งกลายเป็นปัญหาหากมีการเปลี่ยนเครื่องยนต์ซึ่งเป็นเรื่องธรรมดาในเวลานั้น

ในปี พ.ศ. 2524 องค์การบริหารความปลอดภัยการจราจรบนทางหลวงแห่งชาติของสหรัฐได้กำหนดรูปแบบมาตรฐาน จำเป็นต้องใช้รถที่ขายบนถนนทั้งหมดต้องมี VIN 17 ตัวอักษรซึ่งไม่มีตัวอักษร O (o), I (i) และ Q (q) (เพื่อหลีกเลี่ยงความสับสนกับตัวเลข 0, 1 และ 9)

มีบริการตรวจสอบประวัติรถยนต์ในหลายประเทศที่ช่วยให้ผู้ที่ต้องการซื้อรถสามารถใช้ VIN เพื่อตรวจสอบว่ารถคันนั้นมีตำหนิหรือถูกตัดบัญชีหรือไม่

 ประวัติ 
หมายเลข VIN ถูกใช้ครั้งแรกในปี 1954 ในสหรัฐอเมริกา ในช่วงปี 1954 ถึง 1981 ไม่มีมาตรฐานที่เป็นที่ยอมรับสำหรับหมายเลขเหล่านี้ ทำให้ผู้ผลิตแต่ละรายและแม้แต่แผนกภายในผู้ผลิตเองใช้รูปแบบที่แตกต่างกันออกไป ภายในปี 1966 บริษัท GM ได้ใช้หมายเลข VIN แบบ 13 หลัก และในปี 1972 ได้มาตรฐานรูปแบบ VIN ทั่วทั้งบริษัท

ในปี 1981 หน่วยงานบริหารความปลอดภัยบนทางหลวงแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา ได้ทำให้รูปแบบของ VIN เป็นมาตรฐาน โดยกำหนดให้ยานพาหนะทุกชนิดที่วิ่งบนถนนในสหรัฐฯ ที่ขายต้องมีหมายเลข VIN 17 หลัก ซึ่งไม่รวมตัวอักษร O (o), I (i) และ Q (q) เพื่อหลีกเลี่ยงความสับสนกับตัวเลข 0, 1 และ 9

หลังจากที่มีการแนะนำมาตรฐาน ISO ผู้ผลิตที่ผลิตยานพาหนะสำหรับตลาดอเมริกาก็ได้ปรับใช้มาตรฐานนี้อย่างรวดเร็ว โดย ISO ได้แนะนำแนวทางในการใช้มาตรฐาน VIN และโครงสร้างของมัน และหมายเลข VIN ยังถูกใช้ในยุโรปด้วยเช่นกัน อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่ถูกบรรจุใน VIN ได้รับการแนะนำอย่างค่อยเป็นค่อยไป ตัวอย่างเช่น Volkswagen เริ่มเข้ารหัสข้อมูลจำนวนมากขึ้นในช่วงปี 1995–1997 และเริ่มใช้ตัวเลขควบคุม (Control Digit) ในช่วงปี 2009–2015 สำหรับรุ่นที่ถูกเลือกในกลุ่ม ในยานพาหนะของยุโรปสามารถพบตัวเลขควบคุม VIN ได้ใน Audi A1 เป็นต้น

 ประเภท 
มีมาตรฐานอย่างน้อยสี่มาตรฐานที่แข่งขันกันในการคำนวณหมายเลข VIN

 FMVSS 115, ส่วนที่ 565: ใช้ในสหรัฐอเมริกาและแคนาดา

 ISO 3779: ใช้ในยุโรปและอีกหลายส่วนของโลก

 SAE J853: คล้ายกับมาตรฐาน ISO อย่างมาก

 ADR 61/2: ใช้ในออสเตรเลีย โดยอ้างอิงถึง ISO 3779 และ 3780

 องค์ประกอบ 
หมายเลข VIN สมัยใหม่อ้างอิงจากสองมาตรฐานที่เกี่ยวข้องซึ่งออกโดย องค์การระหว่างประเทศว่าด้วยการมาตรฐาน (ISO) ในปี 1979 และ 1980 ได้แก่ ISO 3779ISO 3779:2009 Road vehicles—Vehicle identification number (VIN) —Content and structure และ ISO 3780,ISO 3780:2009 Road vehicles—World manufacturer identifier (WMI) code โดยมีการปรับใช้มาตรฐาน ISO เหล่านี้ให้เข้ากันใน สหภาพยุโรป และ สหรัฐอเมริกา ในรูปแบบที่แตกต่างกันเล็กน้อย

หมายเลข VIN ประกอบด้วยส่วนต่าง ๆ ดังนี้:
{|class="wikitable" style="text-align:center" |- !มาตรฐาน |style="width:5%"| 1 |style="width:5%"| 2 |style="width:5%"| 3 |style="width:5%"| 4 |style="width:5%"| 5 |style="width:5%"| 6 |style="width:5%"| 7 |style="width:5%"| 8 |style="width:5%"| 9 |style="width:5%"|10 |style="width:5%"|11 |style="width:5%"|12 |style="width:5%"|13 |style="width:5%"|14 |style="width:5%"|15 |style="width:5%"|16 |style="width:5%"|17 |- !ISO 3779 |colspan=3|รหัสผู้ผลิต |colspan=6|รายละเอียดเกี่ยวกับรถ |colspan=8|รหัสประจำตัวรถ |- !สหภาพยุโรป มากกว่า 500 คัน/ปี |colspan=3|รหัสผู้ผลิต |colspan=6|ระบุ "ลักษณะทั่วไปของรถ" |colspan=8|ระบุ "ข้อมูลระบุเฉพาะของรถคันนั้น ๆ" |- !สหภาพยุโรป 500 คันหรือน้อยกว่า/ปี |colspan=2|รหัสผู้ผลิต | 9 |colspan=6|ระบุ "ลักษณะทั่วไปของรถ" |colspan=3|รหัสผู้ผลิต |colspan=5|ระบุ "ข้อมูลระบุเฉพาะของรถคันนั้น ๆ" |- !อเมริกาเหนือ มากกว่า 2,000 คัน/ปี |colspan=3|รหัสผู้ผลิต |colspan=5|คุณสมบัติของรถ |เลขตรวจสอบ |ปีรุ่น |รหัสโรงงาน |colspan=8|หมายเลขลำดับ |- !อเมริกาเหนือ 2,000 คันหรือน้อยกว่า/ปี |colspan=2|รหัสผู้ผลิต | 9 |colspan=5|คุณสมบัติของรถ |เลขตรวจสอบ |ปีรุ่น |รหัสโรงงาน |colspan=3|รหัสผู้ผลิต |colspan=3|หมายเลขลำดับ |} thumb|หมายเลข VIN ในโครงสร้างของรถแพลตฟอร์ม GM-T ข้างที่นั่งผู้โดยสาร

 รหัสผู้ผลิต (World manufacturer identifier) 
สามอักขระแรกจะระบุผู้ผลิตรถยนต์โดยเฉพาะผ่านทางรหัสผู้ผลิต (World Manufacturer Identifier หรือ WMI) ผู้ผลิตที่ผลิตรถน้อยกว่า 1,000 คันต่อปีจะใช้หมายเลข 9 ในตำแหน่งที่สาม และใช้ตำแหน่งที่ 12, 13 และ 14 ของ VIN เพื่อระบุตัวรถเพิ่มเติม บางผู้ผลิตใช้ตัวอักษรที่สามเป็นรหัสสำหรับหมวดหมู่ของรถ (เช่น รถบัสหรือรถบรรทุก) หรือเป็นการแบ่งแยกภายในบริษัทผู้ผลิต ตัวอย่างเช่น ใน  (ที่ถูกกำหนดให้ General Motors ในสหรัฐอเมริกา),  แทนรถยนต์โดยสารของ Chevrolet;  แทนรถยนต์โดยสารของ Pontiac; และ  แทนรถบรรทุกของ Chevrolet

รหัส WMI จัดสรรให้โดย Society of Automotive Engineers (SAE) ในสหรัฐอเมริกา

อักขระตัวแรกของ WMI โดยทั่วไปจะระบุภูมิภาคที่ผู้ผลิตตั้งอยู่ อย่างไรก็ตามก็มีข้อยกเว้นบางประการ เช่น รหัส WMI 7SA ถูกจัดสรรให้ Tesla Inc. ในสหรัฐอเมริกาในปี 2021 ในการปฏิบัติ รหัสนี้จะแบ่งแยกตามประเทศที่ผลิตรถ ถึงแม้ในยุโรปจะเป็นประเทศที่มีสำนักงานภูมิภาคเป็นผู้จัดสรรรหัสให้กับรถทุกคันที่ผลิตในภูมิภาคนั้น (ตัวอย่าง: รถ Opel/Vauxhall ไม่ว่าจะผลิตในเยอรมนี สเปน สหราชอาณาจักร หรือโปแลนด์ จะมีรหัส WMI เป็น  เนื่องจาก Adam Opel AG ตั้งอยู่ที่เมือง Rüsselsheim ประเทศเยอรมนี)

ในโนเมนคลาทัวร์ด้านล่าง ให้สมมติว่าตัวอักษรมาก่อนตัวเลข และเลขศูนย์เป็นตัวเลขสุดท้าย ตัวอย่างเช่น 8X–82 แทนช่วง 8X, 8Y, 8Z, 81, 82 ยกเว้น 80

 การคำนวณหลักตรวจสอบ 

 การสแกน VIN 

 รายการรหัสผู้ผลิตโลก