# โครงการประเมินผลนักเรียนระหว่างประเทศ
โครงการประเมินผลนักเรียนระหว่างประเทศ  หรือ ปิซา (PISA) เป็นการทดสอบทางการศึกษาจัดโดยองค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ ให้แก่ทั้งประเทศสมาชิกและประเทศที่ไม่เป็นสมาชิก มุ่งเน้นวัดความสามารถทางด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และการอ่าน ในนักเรียนอายุ 15 ปี  จั้ดขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2543 ผลการทดสอบของโครงการฯ มุ่งเน้นให้ประเทศที่เข้าร่วมได้พัฒนานโยบายการศึกษาตลอดจนถึงผลลัพธ์

ประเทศไทย แม้ไม่ใช่สมาชิกขององค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ แต่ได้เข้าร่วมโครงการนี้โดยมีสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธิการ เป็นผู้รับผิดชอบในการจัดเตรียม การทดสอบ และการนำผลการทดสอบไปใช้

ในปี 2565 มีนักเรียนเข้าร่วมการประเมินประมาณ 690,000 คน จากนักเรียนอายุ 15 ปี ประมาณ 29 ล้านคนทั่วโลก โดยประเทศไทยมีนักเรียนกลุ่มตัวอย่างเข้าร่วมการประเมินจาก 279 โรงเรียน ในทุกสังกัดการศึกษา รวม 8,495 คน

 กระบวนการทดสอบ 
โครงการประเมินผลนักเรียนระหว่างประเทศ จะเลือกนักเรียนในระบบ (ไม่เลือกนักเรียนนอกระบบ เช่น นักศึกษาการศึกษานอกโรงเรียน) ซึ่งมีอายุระหว่าง 15 ปี 3 เดือน จนถึง 16 ปี 2 เดือน โดยไม่คำนึงถึงชั้นปีทางการศึกษา เป็นกลุ่มทดสอบ โดยแต่ละประเทศจะต้องเก็บตัวอย่างนักเรียนให้ได้อย่างน้อย 5,000 คน ทั้งนี้ในประเทศเล็ก ๆ เช่น ไอซ์แลนด์ และ ลักเซมเบิร์ก อาจจัดการทดสอบแก่นักเรียนทุกคน บางประเทศซึ่งมีขนาดใหญ่อาจจัดสอบให้นักเรียนมากกว่า 5,000 คนก็ได้ เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาระหว่างภูมิภาคได้

ในการทดสอบ จะใช้ข้อสอบปรนัย (เลือกตอบ) ผสมกับข้อสอบอัตนัย (เขียนตอบ) จำนวนทั้งหมด 6 ชั่วโมง 30 นาที แต่ใช้คอมพิวเตอร์เลือกมาทดสอบ 2 ชั่วโมง ต่อจากการทดสอบ นักเรียนที่เข้าสอบจะตอบคำถามเกี่ยวกับภูมิหลังของตนเอง เช่น นิสัยการเรียน แรงขับเคลื่อน และครอบครัว ผู้อำนวยการโรงเรียนจะตอบแบบสอบถามเกี่ยวกับข้อมูลทั่วไปของโรงเรียนประกอบด้วย ในปี พ.ศ. 2555 ข้อสอบมีการปรับปรุงให้ซับซ้อน และมีการทดสอบจำนวนมากขึ้นKeeley B. PISA, we have a problem…  OECD Insights, April 2014. Poddiakov, Alexander Complex Problem Solving at PISA 2012 and PISA 2015: Interaction with Complex Reality. // Translated from Russian. Reference to the original Russian text: Poddiakov, A. (2012.) Reshenie kompleksnykh problem v PISA-2012 i PISA-2015: vzaimodeistvie so slozhnoi real'nost'yu. Obrazovatel'naya Politika, 6, 34–53.

องค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจอนุญาตให้แต่ละประเทศผสานการทดสอบขององค์การฯ และการทดสอบของประเทศตนเองเข้าด้วยกันได้ เช่นเยอรมนี หลังจากการทดสอบตามโครงการฯ แล้ว จะจัดการทดสอบในลักษณะเดียวกันเป็นการทดสอบระดับชาติ เรียกว่า PISA-E (E คือ Ergänzung แอร์เกนซุง แปลว่า เสริม) โดยที่นักเรียนจำนวน 5,000 คนจะเข้าสอบทั้งระหว่างชาติและระดับชาติ ในขณะที่นักเรียนอีก 45,000 คนจะเข้าสอบเฉพาะระดับชาติอย่างเดียว เพื่อให้ได้ตัวอย่างที่มากขึ้นสำหรับการทดสอบทางการศึกษาระหว่างรัฐ อย่างไรก็ตามในปี พ.ศ. 2549 เกิดความขัดแย้งในการตีความผลการทดสอบสองแบบ เป็นเหตุให้องค์การฯ สั่งเตือนประเทศเยอรมนีให้เลิกใช้ PISA ในการทดสอบระดับชาติ
C. Füller: Pisa hat einen kleinen, fröhlichen Bruder. taz, 5.12.2007 

ผลการทดสอบเมื่อได้คะแนนดิบออกมาแล้วย่อมจะแตกต่างกัน เพราะนักเรียนแต่ละคนจะทำข้อสอบคนละชุดกัน ดังนั้นในชั้นแรกจึงต้องนำคะแนนไปปรับให้ค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 500 และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานอยู่ที่ 100 ต่อมาได้มีการนำแบบจำลองทางคณิตศาสตร์มาใช้ในการปรับคะแนน

การทดสอบของโครงการฯ มีค่าใช้จ่าย โดยประเทศที่เข้าร่วมเป็นผู้ชำระ 

ผลการทดสอบ

 ผลการทดสอบประจำปี 2565 
คณิตศาสตร์วิทยาศาสตร์การอ่านOECD (2023), "How did countries perform in PISA 2022? Chapter 2 figures and tables", in PISA 2022 Results (Volume I): The State of Learning and Equity in Education, PISA, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/a0ccb72d-en.1575255235474540553665277510850894971049311492124891248912489124891648716487164871948520484214832248223479244752447526474274732747329472คะแนนเฉลี่ย (OECD)472304713146932468334663446535464364633745938458394534044241 441424404343144430454284642546425484184941750414504145241253409534095540656 3975739558394593916039061389613896338564383653796637867377683686936669366713657236473361743577535575355773447834379339803388133615612547354345375528652675208515951110507115041150413503145001450016499164991849819494194941949422492234912349125488264872748628485คะแนนเฉลี่ย (OECD)485 2948429484314833247833477344763547236466374653846239 4504044740447424464344444441454354643246432484284942350421514175241653412544115441154411574105840959408604066140361403614036439065388663846738368 3806838070376713757237372373743697536876365773607835779356803558134715432516251645154515651175108507950410501115001249813494144901548915489154891848719483204822148021480234792447724477คะแนนเฉลี่ย (OECD)476264752647528474284742847431473324723346934462354593645637448384473944540440414384243643430444294542845 4284741948417494154941551411524105241054409554085640557404584015939260388613866238363381643796537866374663746837369 365693657135971359733587435175349763477734277342793398033681329

 ผลการทดสอบปี 2546 - 2558 
 คณิตศาสตร์ ประเทศ 2558 2555 2552 2549 2546 คะแนน อันดับ คะแนน อันดับ คะแนน อันดับ คะแนน อันดับ คะแนน อันดับค่าเฉลี่ยระหว่างประเทศ (OECD)490—494—495—494—499—413573945437753————36072————————40958————————49425504175141352012524104972050616496225051750618 B-S-J-G5316————————507155151351512520115297377683895538651370503563944147439434284141343—— CABA4564341849——————516105181152785277532642350423474214441144——5424560354345491——39064376583815237049——4006240753——————46441471384603846734——43748————————4922849922493255101551612511125002050317513145141432873————————520952195121551513——5111351910541554825442493264952349720496225111537169————————40460————————5061651414513145041950319454444534046637459374453254825612555254735501477374773749027491264902548831493255071650616515133866637560371553914736037504185011848730501215032047039466394473944238——49030485304833346236466315325536652975239534538067386573875038448——460424324540548————5247554454635474542336271————————482344912648234486304832739663————————47836479354773548629——48633490274892849027493235443538552510525852784464542148——————47935————————408594135041946406453853642052————————41854410514034939946——51211523852695315538449521500215191152210523115021948928498194902849522387653686136557————5041751812495234952449024492294872948731466354663040261376593685631852——44446445424274241542——4942348232468364763246829564157315621————475384823349721492254982151014501195011850418——4863248431483324803148526494244783649424502205091652185317534653065279415564274641945417414173541755——41447————367703885637154365513593842051448414454042440423334274943444——————4922749424492264952350817470404813448729474334832841853409524274342739422344952251115——————

 วิทยาศาสตร์ ประเทศ 2558 2555 2552 2549 คะแนน อันดับ คะแนน อันดับ คะแนน อันดับ คะแนน อันดับค่าเฉลียระหว่างประเทศ (OECD)493—501—501—498—427543975839154——37672——————43252——————51014521145279527849526506214942851117 B-S-J-G51810——————502205052250719510184016640255405493904944646446434394243440 CABA4753842549————528752595297534344745445444474143839532452311520115324416603995640250388504205842947————4753749132486354932543351——————493295082050022513145022149825499244962333273——————534354155288531553155454554156314952749924498254952438470——————41163——————50916524105201251612455444674047038473375239555154925422477354943050320504204733947837496264912640365382603835539348503195221350818508194674047039455394543848134494314893347535538254735394531640964409544154742243456434254840053——51611538653855221037871——————4903150223494294902738668——————475364962849131488314833349133484364863352965211551116511164434742050————46541——————4166141552416464104742853——————41162410534015141246509175221252210525951312516165326530749824495295002348732397673736136957——501225268508174982250123489344933047436418593845937956349524355043946428434184548732486354783747934556155125423——46142471384903248829513135141851215519114933049627488344883049328485364952750321506185151751713512154215744445425454214442556——41048——38669398574015238651425554634145440424424374844842————50915514195141451513496254972650221489284354941651427444284152585287————

 การอ่าน ประเทศ 2558 2555 2552 2549 2546 2543 คะแนน อันดับ คะแนน อันดับ คะแนน อันดับ คะแนน อันดับ คะแนน อันดับ คะแนน อันดับค่าเฉลียระหว่างประเทศ (OECD)493—496—493—489—494—493—405633945838555————3493935071——————————42556——————————50316512125158513752545284485334902647037490214912249219 B-S-J-G49427——————————49920509165061050111507115071140762407524124939347403363963643249436474294240243——43032 CABA4753842948————————52735237524552745283534245942441434494144237——410354972352384952149615————42557403544134838549————4275244145————————48731485334763447729————44345——————————48730493244783248325489244922050018496234952249418492194971635869——————————5196516105011250112————52645245536254725431546149919505194962048822496175051435270————————3733740165——————————509115081849718495174912148422467414773848330460354723047425527254515333536351095256470404882849424482264822548023482354833550015484234922050712397673965740253393463823837138521552364961951765156527547937486324743543939——452294853449025486274693247629487215168538352074981449814522940861399554055140144————427543935939054——————51775364539155615342525734772——————————48829489274842847927491234582834773——————————47239477374683847031————4813648830472364792847927441305091250915487264922049815——4315039856————————44744——————————42358424494254441042400374223441659——————————42755422504085039248————50315511135089507105138‡‡5091051211521652155225529351395042050311484245001250513398663846137057————32740506135189500145088497164792449821488314892547230478284702640264388603725631251————43447438464244539645——42833495264754045940440384423246227535154225264——————4534346341477334663346931——50514481364832949419————496254882948131461344812649318500174833449717507951475161049228509145011349913499134941740960441444214641740420354313142753——41647——————3616840453404523805037539——4285147539464394473644133——4344844242————————49822499214942349516507105238497244982250016——49518504154374641151426434134143434——4873250817————————