# ตำบลหว้านใหญ่
หว้านใหญ่ เป็นตำบลและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประเภทเทศบาลตำบล ในอำเภอหว้านใหญ่ จังหวัดมุกดาหาร เป็นที่ตั้งของศูนย์ราชการของอำเภอหว้านใหญ่ รวมทั้งวัดพระศรีมหาโพธิ์ ที่มีสิมพื้นบ้านอายุเก่าแก่ มีจิตรกรรมฝาผนังเรื่องพระเวสสันดรชาดก
thumb|275x275px|ที่ว่าการอำเภอหว้านใหญ่เก่า

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลหว้านใหญ่มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลป่งขาม
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับแขวงสุวรรณเขต (ประเทศลาว)
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลชะโนด
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลคำป่าหลาย อำเภอเมืองมุกดาหาร
thumb|275x275px|พื้นที่อำเภอเมืองมุกดาหารและอำเภอหว้านใหญ่ มุมมองจากหอแก้วมุกดาหาร

 ประวัติ 
ตำบลหว้านใหญ่เดิมอยู่ในเขตเมืองพาลุกากรภูมิ ตั้งขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ พ.ศ. 2409 ขึ้นเมืองมุกดาหาร ซึ่ง "พาลุกา" แปลว่า "ทรายชายโขง" ตามคำบอกเล่าของชาวข่า และชาวลาวที่อาศัยอยู่ในชุมชนบ้านพาลุกา เขตเมืองพาลุกากรภูมิทางเหนือตั้งแต่ลำน้ำก่ำ ทางใต้ถึงห้วยบางทราย และต่อมาเมืองพาลุกากรภูมิถูกยุบเป็นหมู่บ้านขึ้นกับตำบลบ้านหว้าน ในปี พ.ศ. 2442 สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขึ้นกับท้องที่อำเภอมุกดาหาร จังหวัดนครพนม ส่วนบ้านว่านใหญ่ ท้าวสีหานามและท้าวมหาคำ นำราษฏรจากเมืองมหาชัย ประเทศลาวอพยพมาตั้งถิ่นฐานในบริเวณที่เป็นสวนว่าน และตั้งบ้านเรือนขึ้นให้ชื่อเรียกว่า บ้านว่านใหญ่ ต่อมาได้เพี้ยนชื่อตามภาษาพูดเป็น "หว้านใหญ่" 

เมื่อปี พ.ศ. 2509 ตำบลหว้านใหญ่มีพื้นที่กว้างขวาง ทางราชการจึงแยกพื้นที่หมู่ 11 บ้านคำป่าหลายของตำบลหว้านใหญ่ รวมกับอีก 5 หมู่บ้านในตำบลเดียวกัน และแบ่งหมู่บ้านอีก 2 หมู่บ้านจากตำบลบ้านโคก รวมเป็น 7 หมู่บ้าน ตั้งเป็น ตำบลคำป่าหลาย วันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2528 ในปี พ.ศ. 2520 ได้มีโครงการจัดตั้งกิ่งอำเภอขึ้นที่ตำบลหว้านใหญ่ แต่พื้นที่มีเพียงตำบลเดียวซึ่งไม่เข้าเงื่อนไข จึงแยก 7 หมู่บ้านในเขตตำบลหว้านใหญ่ ตั้งเป็น ตำบลป่งขาม รวมทั้งนำบางส่วนของตำบลบางทรายใหญ่ มาตั้งเป็น ตำบลบางทรายน้อย วันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2520  

ภายในเดือนกันยายน พ.ศ. 2520 ตำบลหว้านใหญ่ ตำบลป่งขาม และตำบลบางทรายน้อย ดำเนินการจัดตั้งขึ้นเป็น กิ่งอำเภอหว้านใหญ่ วันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2520 แยกออกจากพื้นที่อำเภอมุกดาหาร ในปี พ.ศ. 2525 รัฐบาลได้ออกพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดมุกดาหาร ยกฐานะอำเภอมุกดาหารเป็นจังหวัด รวมกับอำเภอคำชะอี อำเภอดอนตาล อำเภอนิคมคำสร้อย กิ่งอำเภอดงหลวง กิ่งอำเภอหว้านใหญ่ ตั้งแต่วันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2525 กิ่งอำเภอหว้านใหญ่ จึงขึ้นกับอำเภอเมืองมุกดาหาร จังหวัดมุกดาหาร วันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2525 

ในปี พ.ศ. 2526 พื้นที่ 4 หมู่บ้านด้านทิศใต้ของตำบลหว้านใหญ่ ได้แก่ หมู่ 3,4 บ้านชะโนด และหมู่ 8,9 บ้านพาลุกา ขอแยกตั้งเป็น ตำบลชะโนด วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2526 ก่อนที่ปี พ.ศ. 2532 เขตหมู่ 9 บ้านนาแพง ตำบลคำป่าหลาย ของอำเภอเมืองมุกดาหารได้แจ้งแก่ทางราชการว่าไปติดต่อราชการกับกิ่งอำเภอหว้านใหญ่ซึ่งมีระยะทางเพียง 2.5 กิโลเมตร สะดวกกว่าไปติดต่อกับอำเภอนาแกที่มีระยะทางถึง 30 กิโลเมตร จึงแยกพื้นที่หมู่ 9 บ้านนาแพง ของตำบลคำป่าหลาย อำเภอเมืองมุกดาหาร มาขึ้นตำบลหว้านใหญ่ วันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2532  รวมทั้งเปลี่ยนแปลงเขตตำบลหว้านใหญ่กับตำบลคำป่าหลาย และกำหนดให้บ้านนาแพง เป็นหมู่ที่ 11 ของตำบลหว้านใหญ่ วันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2532 

พ.ศ. 2535 ทางราชการพิจารณากิ่งอำเภอหว้านใหญ่มี 5 ตำบล 43 หมู่บ้าน ประชากร 18,010 คน มีความเจริญ เป็นที่ตั้งของสถานีตำรวจ ไปรษณีย์โทรเลข วันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2529 รวมทั้งศูนย์ราชการ เป็นที่ประชุมชนมากขึ้น จึงมีพระราชกฤษฎีกาฯ ยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอหว้านใหญ่ วันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2535 เป็นอำเภอลำดับที่ 6 ของจังหวัดมุกดาหาร โดยมีตำบลหว้านใหญ่เป็นศูนย์กลางของอำเภอ และในปี พ.ศ. 2543 กระทรวงสาธารณสุขขอใช้ที่ดินว่างเปล่าในพื้นที่หมู่ 9 บ้านโคกน้ำสร้าง ตั้งโรงพยาบาลหว้านใหญ่ วันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2543 ขึ้น 
 การแบ่งเขตการปกครอง 

 การปกครองส่วนภูมิภาค 
ตำบลหว้านใหญ่แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 11 หมู่บ้าน ได้แก่
หมู่ 1บ้านหว้านใหญ่(Ban Wan Yai)หมู่ 2บ้านหว้านน้อย(Ban Wan Noi)หมู่ 3บ้านหว้านใหญ่(Ban Wan Yai)หมู่ 4บ้านหว้านใหญ่เหนือ(Ban Wan Yai Nuea)หมู่ 5บ้านนาหนองบก(Ban Na Nong Bok)หมู่ 6บ้านหนองผือ(Ban Nong Phue)หมู่ 7บ้านดอนม่วง(Ban Don Muang)หมู่ 8บ้านหนองแสง(Ban Nong Saeng)หมู่ 9บ้านโคกน้ำสร้าง(Ban Khok Nam Sang)หมู่ 10บ้านโนนสว่าง(Ban Non Sawang)หมู่ 11บ้านนาแพง(Ban Na Phaeng)

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่ตำบลหว้านใหญ่มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พียงแห่งเดียว คือ เทศบาลตำบลหว้านใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหว้านใหญ่ทั้งหมด ซึ่งเป็นสภาตำบลหว้านใหญ่ที่จัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2516 วันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2516 และยกฐานะขึ้นเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลหว้านใหญ่ในวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2539 วันที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2539 

เมื่อองค์การบริหารส่วนตำบลหว้านใหญ่ จังหวัดมุกดาหาร มีความเจริญก้าวหน้ามากขึ้น องค์การบริหารส่วนตำบลหว้านใหญ่ได้ยกฐานะขึ้นเป็น เทศบาลตำบลหว้านใหญ่ วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2552 ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2552 และมีผลในวันเดียวกัน

 ประชากร 
พื้นที่ตำบลหว้านใหญ่ประกอบด้วยหมู่บ้านทั้งสิ้นจำนวน 11 หมู่บ้าน มีจำนวนประชากร 4,877 คน แบ่งเป็นชาย 2,472 คน หญิง 2,405 คน (เดือนธันวาคม 2566)กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2564." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:  2565. สืบค้น 24 มกราคม 2565. เป็นตำบลที่มีจำนวนประชากรมากเป็นลำดับที่ 2 ในอำเภอหว้านใหญ่

 
 
 

* ปี พ.ศ. 2558 มีการรวมผู้ที่ไม่ได้สัญชาติไทยในทะเบียนราษฎร ส่งผลให้ข้อมูลจำนวนประชากรปีดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก
หมู่บ้านพ.ศ. 2566พ.ศ. 2565 กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2563." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:  2564. สืบค้น 18 มีนาคม 2564.พ.ศ. 2564กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2562." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:  2563. สืบค้น 10 มกราคม 2563.พ.ศ. 2563กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2561." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2562/E/036/T_0032.PDF 2562. สืบค้น 12 กุมภาพันธ์ 2562.พ.ศ. 2562กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/E/041/22.PDF 2561. สืบค้น 26 กุมภาพันธ์ 2561.พ.ศ. 2561กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat59.htm 2560. สืบค้น 3 มีนาคม 2560.พ.ศ. 2560กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2558." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat58.htm 2558. สืบค้น 16 กุมภาพันธ์ 2559.หว้านน้อย647648635638631628626หนองผือ533521522528525516523ดอนม่วง491486490487482482473หนองแสง485477474459458449445นาหนองบก475477471459447445445หว้านใหญ่ (หมู่ที่ 1)468474480490493489490หว้านใหญ่เหนือ467458457466459457455โคกน้ำสร้าง421422426420411402396นาแพง324320323317310313318โนนสว่าง293290294294291293299หว้านใหญ่ (หมู่ที่ 3)273277279283284288286ทะเบียนบ้านกลาง - - - -939393รวม4,8774,8504,8514,8414,8844,8554,849