# อะบูฮะนีฟะฮ์
อะบูฮะนีฟะฮ์ อันนัวะอ์มาน อิบน์ ษาบิต อิบน์ ซูฏอ อิบน์ มัรซุบาน (– ค.ศ. 767) รู้จักกันในชื่อสั้น ๆ ว่า อะบูฮะนีฟะฮ์ หรือแบบให้ความเคารพตามซุนนีว่า อิหม่ามอะบูฮะนีฟะฮ์ABŪ ḤANĪFA, Encyclopædia Iranica เป็นนักเทววิทยาและนักกฎหมายซุนนีในคริสต์ศตวรรษที่ 8 ที่มีต้นกำเนิดเป็นชาวเปอร์เซียPakatchi, Ahmad and Umar, Suheyl, "Abū Ḥanīfa", in: Encyclopaedia Islamica, Editors-in-Chief: Wilferd Madelung and, Farhad Daftary. โดยเป็นผู้ก่อตั้งมัซฮับฮะนะฟี ซึ่งเป็นสำนักที่มีผู้นับถือกว้างขวางที่สุดในนิกายซุนนี และมีผู้นับถือส่วนใหญ่ในเอเชียกลาง, อัฟกานิสถาน, เปอร์เซีย (จนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 16), บอลข่าน, รัสเซีย, สาธารณรัฐเชเชน, ปากีสถาน, บังกลาเทศ, มุสลิมในประเทศอินเดีย, ตุรกี และโลกอาหรับบางส่วน

ผู้ติดตามซุนนีบางส่วนเรียกเขาว่า อัลอิมามุลอะอ์ซ็อม ("อิหม่ามที่ยิ่งใหญ่") และ ซิรอญุลอะอิมมะฮ์ ("ตะเกียงของเหล่าอิหม่าม")

อะบูฮะนีฟะฮ์เกิดในครอบครัวมุสลิมที่กูฟะฮ์ ในวัยหนุ่ม เขาเดินทางไปศึกษาที่มักกะฮ์และมะดีนะฮ์ในภูมิภาคฮิญาซในอาระเบีย เมื่ออาชีพนักเทววิทยาและนักนิติศาสตร์ของเขาพัฒนาขึ้น อะบูฮะนีฟะฮ์กลายเป็นที่รู้จักจากการใช้เหตุผลในคำวินิจฉัยทางกฎหมาย และแม้แต่หลักเทววิทยาของเขา มีผู้อ้างว่าสำนักอัลมาตุรีดียะฮ์ในหลักเทววิทยาซุนนีพัฒนามาจากสำนักเทววิทยาอะบูฮะนีฟะฮ์

 ชีวิต 

 พื้นฐานครอบครัว 
อะบูฮะนีฟะฮ์ เกิดที่กูฟะฮ์ ในปี ฮ.ศ. 80,   ฮ.ศ. 77,  ฮ.ศ. 70,  หรือ ฮ.ศ. 61,  ในรัชสมัยของรัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์ นักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่เลือกทัศนะล่าสุดคือ ฮ.ศ. 80 ตามหลักการเลือกวันที่มรณะล่าสุด ทั้งนี้ เพื่อความรอบคอบ 

บรรพบุรุษของเขาเป็นที่ยอมรับโดยทั่วไป มีต้นกำเนิดจากเปอร์เซีย ตามคำแนะนำของนิรุกติศาสตร์ของชื่อปู่ของเขา (ซูตา) และปู่ทวด (มะฮ์)  นักประวัติศาสตร์อัลกิตาบุลบัฆดีดา บันทึกคำกล่าวของอิสมาอีล อิบน์ ฮัมมาด หลานชายของอะบูฮะนีฟะฮ์ ผู้ซึ่งให้เชื้อสายของอะบูฮะนีฟะฮ์ว่า นุอ์มาน อิบน์ ษาบิต อิบน์ มัรซะบาน และอ้างว่ามีต้นกำเนิดจากเปอร์เซีย  [ การตรวจสอบล้มเหลว ]

 ชีวิตในวัยเด็กและการศึกษา 
มีข้อมูลชีวประวัติเกี่ยวกับอะบูฮะนีฟะฮ์ ไม่เพียงพอ เป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปว่าเขาทำงานเป็นผู้ผลิตและจำหน่าย "ค็อซ" ซึ่งเป็นวัสดุประเภทเสื้อผ้าไหม เขาเข้าร่วมการรายงานเกี่ยวกับหลักนิติศาสตร์โดยนักวิชาการชาวกูฟะฮ์คือ ฮัมมาด อิบน์ อะบีสุลัยมาน (เสียชีวิต 737) นอกจากนี้เขายังอาจเรียนรู้หลักนิติศาสตร์ (ฟิกฮ์) โดยนักวิชาการชาวมักกะฮ์คือ อะฏออ์ อิบน์ อะบีเราะบาฮ์ (เสียชีวิต 733) ขณะประกอบ พิธีฮัจญ์

อะบูฮะนีฟะฮ์ สืบต่อจากฮัมมาด เมื่อคนหลังเสียชีวิตในฐานะผู้มีอำนาจหลักในกฎหมายอิสลามในกูฟะฮ์ และหัวหน้าตัวแทนของสำนักกูฟะฮ์ด้านนิติศาสตร์ อะบูฮะนีฟะฮ์ ค่อยๆ ได้รับอิทธิพลในฐานะผู้มีอำนาจในคำถามทางกฎหมาย โดยก่อตั้งโรงเรียนสอนฟิกฮ์ ที่มีเหตุผลในระดับปานกลางซึ่งได้รับการตั้งชื่อตามเขา

 ความเป็นผู้ใหญ่และความตาย 
thumb|มัสยิดอะบูฮะนีฟะฮ์ ในกรุงแบกแดด ประเทศอิรัก

ในปี ค.ศ. 763 อัลมันศูร เคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์ ได้เสนอให้อะบูฮะนีฟะฮ์ ดำรงตำแหน่งกอฎี อัลกุดาต (หัวหน้าผู้พิพากษาของรัฐ) แต่เขาปฏิเสธข้อเสนอดังกล่าว โดยเลือกที่จะเป็นอิสระ อะบูยูซุฟ ลูกศิษย์ของเขาได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งโดย เคาะลีฟะฮ์ ฮารูน อัรเราะชีด 

ในการตอบกลับอัลมันศูร อะบูฮะนีฟะฮ์ กล่าวว่าเขาไม่เหมาะสมกับตำแหน่งนี้ อัลมันศูร ซึ่งมีแนวคิดและเหตุผลของตัวเองในการเสนอโพสต์ เสียอารมณ์และกล่าวหาว่าอะบูฮะนีฟะฮ์โกหก

“ถ้าข้าโกหก” อะบูฮะนีฟะฮ์ กล่าวว่า “คำพูดของข้าก็ถูกต้องเป็นทวีคูณ ท่านจะแต่งตั้งคนโกหกให้ดำรงตำแหน่งหัวหน้ากอฎี (ผู้พิพากษา) อันสูงส่งได้อย่างไร"

ด้วยความโกรธเคืองจากคำตอบนี้ ผู้ปกครองจึงให้อะบูฮะนีฟะฮ์ ถูกจับกุม คุมขังและทรมาน เขาไม่เคยได้รับอาหารหรือการดูแลYa'qubi, vol. III, p.86; Muruj al-dhahab, vol. III, pp. 268–270.  แม้ที่นั่น นักกฎหมายยังคงสอนผู้ที่ได้รับอนุญาตให้มาหาเขา

เมื่อวันที่ 15 เราะญับ ฮ.ศ. 150,  (15 สิงหาคม ค.ศ.767) อะบูฮะนีฟะฮ์ เสียชีวิตในคุก สาเหตุการเสียชีวิตของเขาไม่ชัดเจน เนื่องจากบางคนบอกว่า อะบูฮะนีฟะฮ์ออกความเห็นทางกฎหมายในการถืออาวุธต่อต้าน อัลมันศูร และคนก็วางยาพิษให้เขาNajeebabadi, Akbar S. (2001). The History of Islam. vol, 2. Darussalam Press. pp. 287. . ว่ากันว่ามีผู้คนมากมายมาร่วมละหมาดญะนาซะฮฺของเขาจนมีพิธีศพซ้ำถึง 6 ครั้งสำหรับผู้คนมากกว่า 50,000 คนที่มารวมกันก่อนที่เขาจะฝังจริง หลังจากนั้นหลายปีมัสยิดอะบูฮะนีฟะฮ์ ก็ถูกสร้างขึ้นในย่านอัลอะซอมียะฮ์ ของกรุงแบกแดด 
 นักเรียน 
ยูซุฟ อิบน์ อับดิรเราะห์มาน อัลมิซซี ระบุรายชื่อนักวิชาการหะดีษ 97 คนซึ่งเป็นลูกศิษย์ของเขา ส่วนใหญ่เป็นนักวิชาการหะดีษที่มีชื่อเสียง และหะดีษที่รายงานโดยพวกเขาถูกรวบรวมไว้ในเศาะฮีฮ์ อัลบุคอรี, เศาะฮีฮ์ มุสลิม และหนังสือหะดีษที่มีชื่อเสียงอื่นๆ  อิมามบัดรุดดีน อัลอัยนี รวมนักเรียนอีก 260 คนที่ศึกษาหะดีษ และ ฟิกฮ์ กับอะบูฮะนีฟะฮ์

ลูกศิษย์ที่มีชื่อเสียงที่สุดของเขา ได้แก่ อิมาม อะบูยูซุฟ ซึ่งดำรงตำแหน่งหัวหน้าผู้พิพากษาคนแรกในโลกมุสลิม และอิมาม มุฮัมมัด อัชชัยบานี ซึ่งเป็นอาจารย์ของผู้ก่อตั้งมัซฮับชาฟิอี แห่งนิติศาสตร์ของอิมาม อัชชาฟิอี นักเรียนคนอื่นๆ ของเขา ได้แก่:

 อับดุลลอฮ์ อิบน์ มุบาร็อก
 อะบูนุอัยม์ ฟัฎล์ อิบน์ ดูกัยน์
 มาลิก อิบน์ มิฆวาล
 ดาวูด ฏออี
 มันดีล อิบน์ อะลี
 กอซิม อิบน์ มะอ์น
 ฮัยยาจญ์ อิบน์ บิสตาม
 ฮุชัยม์ อิบน์ บะชีร สุลามีย์
 ฟุฎ็อยล์ อิบน์ อิยาฎ
 อะลี อิบน์ ติบยาน
 วะกีอ์ บิน ญัรเราะฮ์
 อัมร์ บิน มัยมูน
 อะบูอิสมาฮ์
 ซุฮัยร์ บิน มูอาวียะฮ์
 อาฟียะฮ์ อิบน์ ยะซีด
 ต่อต้านการเบี่ยงเบนในความเชื่อ 
อิหม่ามอะบูฮะนีฟะฮ์ อ้างว่า ญะฮ์มิ อิบน์ ศ็อฟวาน (ปี 128/745) ดำเนินไปไกลในการปฏิเสธมานุษยวิทยา (ตัชบิฮ์) ถึงกับประกาศว่า 'อัลลอฮ์ไม่เป็นสิ่งใด (อัลลอฮ์ ลัยสะบิชัยอ์)' และความคลั่งไคล้ของมุกอติล อิบน์ สุลัยมาน (ปี 150/767) ในอีกด้านหนึ่งเปรียบพระเจ้ากับสิ่งมีชีวิตของพระองค์

อัลเคาฏีบ อัลบัฆดาดี รายงานในตารีคบัฆดาด (ประวัติของแบกแดด) ของเขาว่า อิหม่ามอะบูฮะนีฟะฮ์ กล่าวว่า: 
 ผลงาน 
+งานวิชาการโดย อะบูฮะนีฟะฮ์ชื่อคำอธิบายอัลฟิกฮุลอักบัรหลักศรัทธาของศาสนาอิสลามอัลฟิกฮุลอับซัฏอัลวาซียะฮ์มุสนัด อะบูฮะนีฟะฮ์ หนังสือที่รวบรวมหะดีษ 500 หะดีษ และ ถูกรวบรวมและเขียนเป็นเล่ม

 ความสับสนเกี่ยวกับอัลฟิกฮุลอักบัร 
นักวิชาการคนอื่นๆ ยืนยันว่า อะบูฮะนีฟะฮ์ เป็นผู้เขียนเช่น มุฮัมมัด ซาฮิด อัลเกาะษะรี, อัลบัซดะวี และ อับดุลอะซีซ อัลบุคอรี

นักวิชาการในอดีตคือ อิบน์ อะบีลอิซ อัลฮะนะฟี ปฏิเสธหนังสือเล่มนี้ว่าไม่ใช่ของอะบูฮะนีฟะฮ์ รวมถึงหนังสือเล่มอืนๆ ซึ่งชัยค์มุกบิล อิบน์ ฮาดี อัลวาฎิอี นักวิชาการสะละฟีย์ก็เห็นด้วย