# จีอี แอโรสเปซ
บริษัท เจเนอรัล อิเล็กทริก (General Electric Company) ดำเนินธุรกิจภายใต้ชื่อทางการค้า จีอี แอโรสเปซ (GE Aerospace) เป็นบริษัทผู้ผลิตเครื่องยนต์อากาศยาน สัญชาติสหรัฐอเมริกา โดยมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่เมืองอีเวนเดล รัฐโอไฮโอ ใกล้เมืองซินซินแนติ บริษัทเป็นผู้สืบสิทธิ์ตามกฎหมาย (legal successor) ของเจเนอรัล อิเล็กทริกดั้งเดิม ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1892 ต่อมาเจเนอรัล อิเล็กทริก ได้แยกกิจการออกเป็น 3 บริษัทอิสระ ระหว่างเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2021 ถึงเมษายน ค.ศ. 2024 และเริ่มใช้ชื่อทางการค้าใหม่ว่า "จีอี แอโรสเปซ" หลังจากที่ได้แยกธุรกิจด้านสุขภาพและพลังงานออกไป

จีอี แอโรสเปซ ไม่เพียงแต่ผลิตเครื่องยนต์ภายใต้ชื่อของตนเองเท่านั้น แต่ยังร่วมมือกับผู้ผลิตรายอื่นเพื่อพัฒนาและผลิตเครื่องยนต์ร่วมกันด้วย หนึ่งในความร่วมมือที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดของจีอี คือ ซีเอฟเอ็ม อินเตอร์เนชันแนล ผู้จัดหาเครื่องยนต์อากาศยานรายใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งเป็นบริษัทร่วมทุนแบบถือหุ้นคนละครึ่งระหว่างจีอี แอโรสเปซ และซาฟราน แอร์คราฟต์ เอนจินส์ ของฝรั่งเศส

ในตลาดเครื่องยนต์อากาศยาน จีอี แอโรสเปซ มีคู่แข่งหลัก ได้แก่ แพรตต์ แอนด์ วิทนีย์ และ โรลส์-รอยซ์

 ความเป็นมา 

 ระยะแรกเริ่ม 
บริษัท เจเนอรัล อิเล็กทริก (General Electric) มีประวัติยาวนานในด้านการพัฒนากังหันไอน้ำ ย้อนหลังไปถึงช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยในปี ค.ศ. 1903 บริษัทได้ว่าจ้าง แซนฟอร์ด อเล็กซานเดอร์ มอสส์ ซึ่งเป็นผู้เริ่มต้นการพัฒนาระบบเทอร์โบชาร์จเจอร์ การพัฒนานี้นำไปสู่เที่ยวบินที่ทำลายสถิติหลายครั้งภายในสิบปีต่อมา แม้ในช่วงแรกการบินที่ระดับความสูงมากจะยังไม่ใช่สิ่งสำคัญ แต่ในช่วงเวลาก่อนสงครามโลกครั้งที่สองระบบซุปเปอร์ชาร์จเจอร์กลายเป็นอุปกรณ์มาตรฐานบนเครื่องบินทหารแทบทุกลำ ในเวลานั้นจีอีถือว่าเป็นผู้นำระดับโลกในเทคโนโลยีนี้ ขณะที่บริษัทอื่น ๆ ยังเน้นการใช้ซุปเปอร์ชาร์จเจอร์แบบกลไก ที่ขับเคลื่อนโดยตรงจากเครื่องยนต์ จีอีกลับลงทุนพัฒนาอย่างจริงจังในระบบเทอร์โบที่ขับด้วยไอเสียซึ่งให้สมรรถนะที่สูงกว่า

 จุดเริ่มต้นของเครื่องยนต์เจ็ต 
จากผลงานที่โดดเด่นนี้จีอีจึงกลายเป็นผู้นำหลักในอุตสาหกรรมการพัฒนาเครื่องยนต์เจ็ต เมื่อแฟรงก์ วิทเทิล แสดงต้นแบบเครื่องยนต์ดับบลิว.1 ต่อ พลเอกแฮป อาร์โนลด์ ในปี ค.ศ. 1941 จีอีจึงได้รับสิทธิ์การผลิตเครื่องยนต์ ดับบลิว.1 ในเดือนกันยายน และมีการจัดส่งต้นแบบเครื่องยนต์บางส่วนมายังสหรัฐอเมริกาเพื่อศึกษา ก่อนที่จะนำมาปรับปรุงให้เหมาะสมกับการผลิตในประเทศภายใต้ชื่อรุ่นว่า ไอ-เอ 

ต่อมาจีอีได้เริ่มผลิตเครื่องยนต์รุ่นปรับปรุงใหม่อย่างรวดเร็ว ได้แก่รุ่นไอ-16 (ต่อมาเรียกว่ารุ่นเจ31) ซึ่งเริ่มผลิตในปริมาณจำกัดเมื่อปี ค.ศ. 1942 และรุ่น ไอ-40 (ต่อมาเรียกว่ารุ่น เจ33) ซึ่งทรงพลังกว่าเดิมมาก และเริ่มผลิตในปี 1944 ซึ่งเครื่องยนต์รุ่นเจ33 นี้เองที่กลายเป็นเครื่องยนต์หลักของเครื่องบินขับไล่เจ็ตแบบแรกของสหรัฐฯ ที่พร้อมรบจริง ได้แก่ พี-80 ชูตติงสตาร์

 โครงสร้างการผลิตในยุคแรก 
ในช่วงแรกการพัฒนาเครื่องยนต์เจ็ตของจีอีกระจายอยู่ในสองโรงงานคือ เมืองซีราคิวส์ รัฐนิวยอร์ก ซึ่งเคยใช้ผลิตกังหันไอน้ำ และเมืองลินน์ รัฐแมสซาชูเซตส์ ซึ่งเดิมใช้พัฒนาซุปเปอร์ชาร์จเจอร์ แต่ในเวลาต่อมางานด้านเครื่องยนต์เจ็ตถูกย้ายมารวมศูนย์ที่โรงงานลินน์ เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม ค.ศ. 1945 โรงงานลินน์ได้รับการตั้งชื่อใหม่ว่า "ฝ่ายเครื่องยนต์กังหันแก๊สอากาศยาน (Aircraft Gas Turbine Division)" 

อย่างไรก็ตามจีอีก็ไม่สามารถผลิตเครื่องยนต์ได้เพียงพอกับความต้องการของกองทัพบกและกองทัพเรือในช่วงสงคราม จึงมีการมอบหมายให้อัลลิสันเอนจินส์ ผลิตเครื่องยนต์ ไอ-40 (เจ33) เพิ่มเติมในปี 1944 หลังสงครามสิ้นสุดลงกองทัพบกได้ยกเลิกคำสั่งซื้อเครื่องยนต์ เจ33 ที่ผลิตโดยจีอีและโอนสายการผลิตทั้งหมดไปให้ อัลลิสัน ขณะเดียวกันโรงงานที่ซีราคิวส์ก็ถูกสั่งปิดลง

 การเติบโตของธุรกิจด้านทหารและพลเรือน 
การเปลี่ยนแปลงทางธุรกิจดังกล่าวทำให้เกิดข้อถกเถียงภายในบริษัท ว่าควรจะดำเนินธุรกิจเครื่องยนต์อากาศยานต่อไปหรือไม่ อย่างไรก็ตามวิศวกรที่โรงงานเมือง ลินน์ยังคงเดินหน้าพัฒนาเครื่องยนต์รุ่นใหม่ คือ ทีจี-180 ซึ่งได้รับรหัสจากกองทัพสหรัฐฯว่า เจ35

ต่อมาในปี ค.ศ. 1946 รัฐบาลได้จัดสรรงบประมาณเพิ่มเติมเพื่อพัฒนาเวอร์ชันที่มีกำลังสูงขึ้น จากพื้นฐานเดิมของ ทีจี-180 โดยใช้รหัสว่า ทีจี-190 เครื่องยนต์รุ่นนี้พัฒนาไปสู่รุ่นที่มีชื่อเสียงอย่างมากในเวลาต่อมา คือ รุ่น เจ47 ซึ่งมีความต้องการสูงจากหลายโครงการของเครื่องบินทหารเพื่อรองรับการผลิตที่เพิ่มขึ้น จีอีจึงได้เปิด โรงงานผลิตแห่งที่สองที่เมืองอีเวนเดล รัฐโอไฮโอ ใกล้เมืองซินซินแนติ ยอดการผลิตของรุ่น เจ47 มีมากถึง 30,000 เครื่อง ก่อนที่สายการผลิตจะยุติลงในปี ค.ศ. 1956

การพัฒนาเครื่องยนต์รุ่น เจ47 ต่อมาได้พัฒนาเป็นรุ่น เจ73 และจากนั้นก็กลายเป็นรุ่นที่มีกำลังมากยิ่งขึ้นอย่างรุ่น เจ79 ซึ่งกลายเป็น “ความสำเร็จครั้งที่สอง” ของจีอี โดยเครื่องยนต์รุ่น เจ79 ถูกผลิตมากถึง 17,000 เครื่องในหลายประเทศทั่วโลก ทีมวิศวกรของจีอีและล็อคฮีดร่วมกันพัฒนาเครื่องยนต์ เจ79 และเครื่องบินขับไล่ความเร็วเหนือเสียง เอฟ-104 (มัค 2) ได้รับรางวัล Collier Trophy ปี 1958 สำหรับความสำเร็จด้านเทคนิคอันยอดเยี่ยมในวงการการบิน หลังจากนั้นจีอียังมีความสำเร็จอื่นๆตามมาอีกมากมาย เช่น เครื่องยนต์เทอร์โบชาฟต์ ที58 และ ที64 เครื่องยนต์เทอร์โบเจ็ตขนาดเล็ก เจ85 และเครื่องยนต์เทอร์โบแฟนรุ่นประสิทธิภาพสูง เอฟ404

ปี ค.ศ. 1961 จีอีได้เริ่มต้นโครงการวิจัยและพัฒนาที่สำคัญที่สุดโครงการหนึ่งของบริษัทนั่นคือเครื่องยนต์ จีอี1 (ในชื่อเดิมคือ X101) ซึ่งเป็นเครื่องต้นแบบของแก๊สเจเนอเรเตอร์พื้นฐาน (basic gas generator) ซึ่งประกอบด้วยคอมเพรสเซอร์ ห้องเผาไหม้ และกังหัน โดยออกแบบมาเพื่อให้สามารถต่อเติมด้วยชิ้นส่วนอื่นๆในภายหลัง เช่น พัดลม ระบบหัวเผาเสริมแรง หรืออุปกรณ์ควบคุมทิศทางแรงขับ 

โครงการนี้นำเทคโนโลยีล้ำสมัยหลายอย่างมาใช้ เช่น คอมเพรสเซอร์ขนาดเล็กที่สามารถปรับองศาครีบคงที่ได้ ห้องเผาไหม้แบบวงแหวน การพัฒนาระบบระบายความร้อนของกังหัน และวัสดุขั้นสูงสำหรับใช้ในโครงการวิจัยของรัฐบาลสหรัฐฯ รัฐบาลสหรัฐฯ ได้ให้การสนับสนุนในช่วงเริ่มต้นเพื่อใช้ จีอี1 ในการผลิตเครื่องยนต์ เจ97

การออกแบบและเทคโนโลยีจาก จีอี1 มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเครื่องยนต์หลายรุ่นต่อมา ได้แก่ จีอี1/6 ต่อยอดเป็นเครื่องยนต์ ทีเอฟ39 หรือ จีอี4 สำหรับเครื่องบินโดยสารเหนือเสียง โบอิง 2707 และ จีอี9 สำหรับโครงการเครื่องบินทิ้งระเบิดพิสัยไกลของกองทัพอากาศสหรัฐฯ (Advanced Manned Strategic Aircraft) ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นเครื่องยนต์ เอฟ101 สำหรับเครื่องบินทิ้งระเบิด บี-1

เครื่องยนต์รุ่น เอฟ101 ในภายหลังได้รับการพัฒนาต่อยอดเป็นรุ่น เอฟ110 ใช้ในเครื่องบินขับไล่หลากหลายรุ่น เช่น เอฟ-16, เอฟ-15 และร่วมมือกับฝรั่งเศสพัฒนาเป็นเครื่องยนต์พลเรือนรุ่นสำคัญคือ ซีเอฟเอ็ม อินเตอร์เนชันแนล ซีเอฟเอ็ม56 ซึ่งใช้อย่างแพร่หลายในเครื่องบินโดยสารทั่วโลก

เครื่องยนต์รุ่น ทีเอฟ39 เป็นเครื่องยนต์เทอร์โบแฟนแบบบายพาสสูง (high-bypass) รุ่นแรกที่เข้าสู่สายการผลิตจริง เครื่องยนต์รุ่นนี้ถูกส่งเข้าประกวดในโครงการพัฒนาเครื่องบิน ซี-5 กาแลคซี ในปี ค.ศ. 1964 สุดท้ายในปี 1965 ข้อเสนอของจีอีก็ได้รับการคัดเลือกเป็นผู้ชนะในรอบสุดท้าย ความสำเร็จนี้นำไปสู่การพัฒนาเครื่องยนต์พลเรือนรุ่นหนึ่งคือซีเอฟ6 ซึ่งถูกเสนอให้ใช้ในโครงการของล็อกฮีด แอล-1011 และ แมคดอนเนลล์ดักลาส ดีซี-10 แม้ว่าล็อคฮีดจะภายหลังเปลี่ยนมาใช้เครื่องยนต์ Rolls-Royce RB211 แต่ ดีซี-10 ยังคงเลือกใช้รุ่น ซีเอฟ6 และประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก จากจุดนั้นเอง ซีเอฟ6 จึงกลายเป็นเครื่องยนต์ยอดนิยมในอากาศยานขนาดใหญ่หลายรุ่น รวมถึง โบอิง 747

 ปัจจุบัน 
thumb|เครื่องยนต์จีอีเอนเอ็กซ์ ติดตั้งกับ โบอิง 787-9 ดรีมไลเนอร์
จีอีและคู่แข่งอย่างโรลส์-รอยซ์ ได้รับการคัดเลือกจากโบอิง ให้เป็นผู้จัดหาเครื่องยนต์สำหรับ เครื่องบินโดยสารรุ่นใหม่ 787 โดยข้อเสนอของฝั่งจีอี คือเครื่องยนต์จีอีเอนเอ็กซ์ (GEnx) ซึ่งเป็นการพัฒนาต่อยอดจากรุ่น จีอี90 นอกจากนี้จีอีเอนเอ็กซ์ยังเป็นเครื่องยนต์เพียงรุ่นเดียวที่ใช้กับ โบอิง 747-8 อีกด้วย

วันที่ 18 กรกฎาคม ค.ศ. 2022 จีอีได้ประกาศเปลี่ยนชื่อเป็น"จีอี แอโรสเปซ" พร้อมทั้งระบุว่าบริษัทจะกลายเป็นผู้สืบสิทธิ์โดยตรงของบริษัทจีอี หลังจากการแยกตัวของบริษัทย่อยทั้งหมดเสร็จสิ้น ตามแผนดังกล่าว จีอี แอโรสเปซ จะถือครองเครื่องหมายการค้าและโลโก้ของจีอีและจะทำหน้าที่ให้สิทธิการใช้แบรนด์จีอีแก่บริษัทอื่น ได้แก่ จีอีเฮลท์แคร์ และ จีอีเวอร์โนวา

 ผลิตภัณฑ์ 

 เครื่องยนต์เทอร์โบเจ็ต 
thumb|เจเนอรัล อิเล็กทริก เจ79
รุ่นแรงขับเจเนอรัล อิเล็กทริก ไอ-เอเจเนอรัล อิเล็กทริก เจ31เจเนอรัล อิเล็กทริก เจ33เจเนอรัล อิเล็กทริก เจ35เจเนอรัล อิเล็กทริก เจ47เจเนอรัล อิเล็กทริก เจ79เจเนอรัล อิเล็กทริก ซีเจ805เจเนอรัล อิเล็กทริก เจ85เจเนอรัล อิเล็กทริก ซีเจ610

 เครื่องยนต์เทอร์โบแฟน 
thumb|เจเนอรัล อิเล็กทริก เอฟ110
thumb|CFM International CFM56, พัฒนาร่วมกับ Safran Aircraft Engines
thumb|เจเนอรัล อิเล็กทริก จีอี90
รุ่นแรงขับเจเนอรัล อิเล็กทริก ซีเจ805-23เจเนอรัล อิเล็กทริก ซีเอฟ700เจเนอรัล อิเล็กทริก ทีเอฟ39เจเนอรัล อิเล็กทริก ซีเอฟ6เจเนอรัล อิเล็กทริก เอฟ101เจเนอรัล อิเล็กทริก ทีเอฟ34เจเนอรัล อิเล็กทริก ซีเอฟ34เจเนอรัล อิเล็กทริก เอฟ404CFM International CFM56เจเนอรัล อิเล็กทริก เอฟ110เจเนอรัล อิเล็กทริก เอฟ118เจเนอรัล อิเล็กทริก วายเอฟ120CFE CFE738เจเนอรัล อิเล็กทริก จีอี90เจเนอรัล อิเล็กทริก เอฟ414จีอี ฮอนดะ เอชเอฟ120General Electric/Rolls-Royce F136Engine Alliance GP7200เจเนอรัล อิเล็กทริก จีอีเอนเอ็กซ์CFM International LEAPGeneral Electric Passportเจเนอรัล อิเล็กทริก จีอี9เอ็กซ์General Electric Affinity

 เครื่องยนต์เทอร์โบพร็อพ 
thumb|เจเนอรัล อิเล็กทริก ที31
thumb|เจเนอรัล อิเล็กทริก จีอี36
รุ่นกำลังเจเนอรัล อิเล็กทริก ที31เจเนอรัล อิเล็กทริก ที700เจเนอรัล อิเล็กทริก เอช80General Electric Catalyst

 เครื่องยนต์พร็อพแฟน 
รุ่นแรงขับเจเนอรัล อิเล็กทริก จีอี36

 เครื่องยนต์เทอร์โบชาฟต์ 
thumb|เจเนอรัล อิเล็กทริก ที700
รุ่นกำลังเจเนอรัล อิเล็กทริก ที58เจเนอรัล อิเล็กทริก ที64เจเนอรัล อิเล็กทริก ที700เจเนอรัล อิเล็กทริก จีอี38

 กังหันสำหรับอุตสาหกรรมและทางทะเล 
thumb|เจเนอรัล อิเล็กทริก แอลเอ็ม6000
รุ่นกำลังGeneral Electric LM500General Electric LM1500General Electric LM1600General Electric LM2500General Electric LM5000General Electric LM6000General Electric LM9000General Electric LMS100