# ราชวงศ์ที่สิบหกแห่งอียิปต์
ราชวงศ์ที่สิบหกแห่งอียิปต์ (อังกฤษ: Sixteenth Dynasty of Egypt หรือ Dynasty XVI)Kuhrt 1995: 118 เป็นราชวงศ์ของเหล่าฟาโรห์แห่งอียิปต์โบราณที่ทรงปกครองในพื้นที่บริเวณธีบส์ในอียิปต์บนBourriau 2003: 191 เป็นระยะเวลา 70 ปีRyholt 1997: 305

ราชวงศ์นี้พร้อมกับราชวงศ์ที่สิบห้า และราชวงศ์ที่สิบเจ็ด ถูกจัดรวมกันในช่วงเวลาที่เรียกกันว่า สมัยช่วงระหว่างกลางครั้งที่สอง (ระหว่าง 1650 – 1550 ปีก่อนคริสตกาล) ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เห็นการแบ่งบริเวณอียิปต์บนและอียิปต์ล่างระหว่างฟาโรห์ที่ปกครองธีบส์และกษัตริย์ชาวฮิกซอส ซึ่งเป็นกษัตริย์จากราชวงศ์ที่สิบห้าแห่งอียิปต์ โดยมีศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่เมืองอวาริส

 การมีอยู่ของราชวงศ์ 
ในบรรดามุมมองหลักสองมุมมองจากแอจิปเทียกาของมาเนโธนั้น ราชวงศ์ที่สิบหกได้รับการอธิบายโดยBourriau 2003: 179 แอฟริกานัส (สนับสนุนโดยซิลเซลลัส)Cory 1876 ได้อธิบายในส่วนของ "เหล่ากษัตริย์ฮิกซอสผู้เลี้ยงแกะ" ส่วนฟาโรห์แห่งธีบส์ได้รับการอธิบายจากยูเซเบียส

คิม รีฮอล์ต (1997) ตามด้วยจานีน บูร์เรียว (2003) ในการตีความบันทึกพระนามแห่งตูรินใหม่นั้น ได้ตีความรายพระนามฟาโรห์ที่มีศูนย์การปกครองอยู่ในเมืองธีบส์ เพื่อประกอบเป็นราชวงศ์ที่สิบหกตามมาเนโธ ถึงแม้ว่านี่จะเป็นหนึ่งในข้อสรุปที่ "เป็นที่ถกเถียงและกว้างขว้างที่สุด" ของรีฮอล์ต ด้วยเหตุนี้นักวิชาการคนอื่นๆ จึงไม่ติดตามรีฮอล์ต และเห็นว่ามีเพียงหลักฐานไม่เพียงพอสำหรับการตีความให้ราชวงศ์ที่สิบหกเป็นราชวงศ์ที่มีศูนย์กลางที่เมืองธีบส์ได้see for example, Quirke, in Maree: The Second Intermediate Period (Thirteenth - Seventeenth Dynasties, Current Research, Future Prospects, Leuven 2011, Paris — Walpole, MA. , p. 56, n. 6

 ประวัติราชวงศ์ 
การทำสงครามอย่างต่อเนื่องกับราชวงศ์ที่สิบห้านั้นได้กินเวลาตลอดช่วงการปกครองอันสั้นของราชวงศ์ที่สิบหก กองทัพของราชวงศ์ที่สิบห้าได้รบชนะเมืองแล้วเมืองเล่าจากศัตรูทางใต้ของพวกเขา ซึ่งได้รุกล้ำอาณาเขตการปกครองของราชวงศ์ที่สิบหกอย่างต่อเนื่อง ในที่สุดกองทัพก็ได้รุกรนยและพิชิตเมืองธีบส์ได้ จากการศึกษาในสมัยช่วงระหว่างกลางครั้งที่สอง คิม รีฮอล์ต นักไอยคุปต์วิทยา ได้เสนอความเห็นว่า ฟาโรห์เดดูโมสที่ 1 ทรงโปรดให้ขอพักรบในช่วงปลายราชวงศ์ แต่ฟาโรห์เนบอิร์ริราวที่ 1 ซึ่งเป็นผู้ปกครองก่อนหน้า อาจจะทรงประสบความสำเร็จมากกว่าและดูเหมือนว่าจะปรากฏความสุขสงบขึ้นในรัชสมัยของพระองค์

ทุพภิกขภัยซึ่งระบาดในบริเวณอียิปต์บนในช่วงปลายราชวงศ์ที่สิบสาม และตลอดช่วงราชวงศ์ที่สิบสี่ ส่งผลให้ราชวงศ์ที่สิบหกก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน จะเห็นได้ชัดที่สุดในช่วงระหว่างและภายหลังจากรัชสมัยของฟาโรห์เนเฟอร์โฮเทปที่ 3

 เหล่าผู้ปกครอง 
นักวิชาการได้เสนอลำดับเหตุการณ์และรายพระนามของผู้ปกครองต่างๆ ที่เกี่ยวกับราชวงศ์นี้ รายพระนามเหล่านี้ถูกแบ่งออกเป็นสองส่วน คือ ส่วนของรายพระนามที่สันนิษฐานว่าเป็นราชวงศ์ที่สิบหกที่ประกอบไปด้วยข้าหลวงชาวฮิกซอส ซึ่งได้รับการสนับสนุนโดยเยือร์เกิน ฟอน เบ็คเคอราธ และวูล์ฟกัง เฮลก์ และส่วนของรายพระนามที่มีการสันนิษฐานว่าราชวงศ์ที่สิบหกเป็นราชอาณาจักรอิสระที่มีศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่เมืองธีบส์ตามที่คิม รีฮอล์ตได้เสนอเมื่อเร็ว ๆ นี้

 ข้าหลวงแห่งฮิกซอส 
รายพระนามผู้ปกครองแบบดั้งเดิมของราชวงศ์ที่สิบหกได้จัดกลุ่มกษัตริย์ที่เชื่อว่าเป็นข้าหลวงแห่งฮิกซอส ซึ่งบางพระองค์ก็ทรงมีพระนามเป็นภาษาเซมิติก เช่น เซมเกน และอนัต-เฮอร์ รายพระนามของผู้ปกครองจะแตกต่างกันไปตามแต่นักวิชาการ ซึ่งระบุไว้ในคู่มือพระนามแห่งอียิปต์ (Handbuch der ägyptischen Königsnamen) ในช่วงราชวงศ์ที่สิบห้า/สิบหกของเยือร์เกิน ฟอน เบ็คเคอราธJürgen von Beckerath: Handbuch der ägyptischen Königsnamen, Münchner ägyptologische Studien, Heft 49, Mainz : P. von Zabern, 1999,  วูล์ฟกัง เฮลก์ได้เชื่อว่าราชวงศ์ที่สิบหกเป็นรัฐบริวารของชาวฮิกซอส ซึ่งเสนอรายพระนามกษัตริย์ที่แตกต่างกันเล็กน้อยWolfgang Helck, Eberhard Otto, Wolfhart Westendorf, Stele - Zypresse: Volume 6 of Lexikon der Ägyptologie, Otto Harrassowitz Verlag, 1986, Page 1383 ผู้ปกครองหลายพระองค์ที่ระบุไว้ในราชวงศ์ที่สิบหกภายใต้การสมมติฐานที่ว่า เหล่าผู้ปกครองดังกล่าวเป็นข้าหลวงแห่งฮิกซอส ซึ่งจะถูกจัดให้อยู่ในราชวงศ์ที่สิบสี่ ในส่วนของข้อสมมติฐานที่ว่าราชวงศ์ที่สิบหกเป็นราชอาณาจักรอิสระที่มีศูนย์กลางการเมืองการปกครองอยู่ที่เมืองธีบส์ จะปรากฏลำดับเหตุการณ์ไม่แน่นอนเป็นส่วนใหญ่
+ราชวงศ์ที่สิบห้า/สิบหกแห่งอียิปต์ในฐานะของข้าหลวงแห่งฮิกซอสพระนามรัชสมัยคำอธิบายอาจเป็นเจ้าชายจากราชวงศ์ที่สิบห้า หรือหัวหน้าเผ่าชาวคานาอัน ซึ่งอยู่ร่วมสมัยกับราชวงศ์ที่สิบสองอาจจะอยู่ในช่วงต้นของราชวงศ์ที่สิบห้าอาจจะอยู่ในช่วงต้นของราชวงศ์ที่สิบห้าอาจจะอยู่ในช่วงต้นของราชวงศ์ที่สิบห้าอาจจะผู้ปกครองชาวฮิกซอสพระองค์เดียวกันกับอเปปิอาจจะอยู่ในช่วงต้นของราชวงศ์ที่สิบสี่อาจจะอยู่ในช่วงปลายของราชวงศ์ที่สิบสี่อาจจะอยู่ในราชวงศ์ที่สิบเจ็ดอาจจะผู้ปกครองชาวฮิกซอสพระองค์เดียวกันกับ'อัมมูยังเป็นที่ถกเถียงเกี่ยวข้องกับความเป็นกษัตริย์ยังเป็นที่ถกเถียงเกี่ยวข้องกับความเป็นกษัตริย์อาจจะอยู่ในราชวงศ์ที่สิบห้า ยืนยันจากเพียงแหล่งข้อมูลในภายหลังเท่านั้นอาจจะอยู่ในราชวงศ์ที่สิบสี่อาจจะเป็นฟาโรห์กาเรห์ อาจจะอยู่ในราชวงศ์ที่สิบสี่มีความเป็นไปได้ว่าเป็นพระนาม เชเนห์ มากกว่า เชเนส และอาจจะอยู่ในราชวงศ์ที่สิบสี่ไม่แน่ชัด

 ราชอาณาจักรอิสระแห่งธีบส์ 
จากการศึกษาในสมัยช่วงระหว่างกลางครั้งที่สองในปี ค.ศ. 1997 ของคิม รีฮอล์ต นักอียิปต์วิทยาชาวเดนมาร์กนั้น ได้เสนอความเห็นที่ว่า ราชวงศ์ที่สิบหกเป็นอาณาจักรที่เป็นอิสระ จากการตีความบันทึกพระนามแห่งตูรินใหม่ของรีฮอล์ต ซึ่งปรากฏฟาโรห์จำนวน 15 พระองค์ที่สามารถเชื่อมโยงกับราชวงศ์นี้ได้ โดยหลายพระองค์ได้รับการยืนยันจากแหล่งข้อมูลร่วมสมัย ถึงแม้ว่าผู้ปกครองส่วนใหญ่จะอยู่ในเมืองธีบส์ แต่บางคนอาจเป็นผู้ปกครองท้องถิ่นจากเมืองสำคัญอื่นๆ ของอียิปต์บน รวมทั้งอไบดอส อัล-คับ และเอ็ดฟู ในรัชสมัยของฟาโรห์เนบอิร์ริอาอูที่ 1 อาณาจักรที่ปกครองโดยราชวงศ์ที่สิบหกได้แผ่ขยายอาณาเขตออกไปอย่างน้อยที่สุดทางเหนือถึงเมืองฮูและทางใต้ถึงเมืองเอ็ดฟูDarrell D. Baker: The Encyclopedia of the Pharaohs: Volume I - Predynastic to the Twentieth Dynasty 3300–1069 BC, Stacey International, , 2008, pp. 256-257 และไม่ปรากฏพระนามของฟาโรห์เวปวาเวตเอมซาฟในบันทึกพระนามแห่งตูริน ซึ่งค้นพบจารึกศิลาที่เกี่ยวข้องกับพระองค์ที่อไบดอส และสันนิษฐานว่าพระองค์เป็นผู้ปกครองท้องถิ่นจากราชวงศ์อไบดอส

รีฮอล์ตได้เสนอรายพระนามฟาโรห์แห่งราชวงศ์ที่สิบหก ดังที่แสดงในตารางด้านล่าง ส่วนคนอื่น ๆ เช่น เฮลก์, แวนเดอร์สลีเยน, เบ็นเน็ตต์ ได้รวมผู้ปกครองเหล่านี้เข้ากับราชวงศ์ที่สิบเจ็ดแห่งอียิปต์Chris Bennet, A Genealogical Chronology of the Seventeenth Dynasty, Journal of the American Research Center in Egypt, Vol. 39 (2002), pp. 123-155 รายพระนามผู้ปกครองได้ระบุไว้ที่นี่ตามรีฮอล์ตและเรียงตามลำดับเวลา:
+ราชวงศ์ที่สิบหกแห่งอียิปต์ในฐานะราชอาณาจักรอิสระแห่งธีบส์Kim Ryholt: The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c. 1800 - 1550 BC, Copenhagen: Museum Tusculanum Press, , 1997.พระนามรัชสมัยคำอธิายพระนามสูญหายไปจากส่วนทที่เสียหายของบันทึกพระนามแห่งตูรินพระนามฟาโรห์จำนวนห้าพระองค์สูญหายไปจากส่วนทที่เสียหายของบันทึกพระนามแห่งตูริน
ส่วนฟาโรห์พระองค์อื่นๆ ที่ถูกจัดว่าเป็นฟาโรห์จากราชวงศ์นี้ตามข้อสันนิษฐานของรีฮอล์ต แต่ลำดับตำแหน่งไม่แน่นอน โดยฟาโรห์เหล่านี้อาจจะสอดคล้องกับฟาโรห์จำนวน 5 พระองค์ที่สูญหายไปในบันทึกพระนามแห่งตูริน:Kim Ryholt's 16th dynasty  on Digital Egypt for Universities
+ราชวงศ์ที่สิบหกแห่งอียิปต์ในฐานะราชอาณาจักรอิสระแห่งธีบส์ (ลำดับตำแหน่งไม่แน่นอน)พระนามรัชสมัยคำอธิบายอาจจะทรงพยายามยุติการสู้รบกับชาวฮิกซอส เพื่อความสันติภาพค้นพบรูปสลักขนาดมหึมาของพระองค์ที่คาร์นักGeorges Legrain: Statues et statuettes de rois et de particuliers, in Catalogue général des antiquités égyptiennes du Musée du Caire, Le Caire, 1906. I, 171 pp., 79 pls, available copyright-free online , published in 1906, see p. 18 and p. 109