wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# เบเนอร์อิบ
เบเนอร์อิบ เป็นพระมเหสีแห่งอียิปต์โบราณจากราชวงศ์ที่หนึ่ง พระนามของพระองค์แปลว่า "ความหวาน (เบเน) ของหัวใจ (อิบ)"

 พระราชประวัติ 
เบเนอร์อิบเป็นพระมเหสีของฟาโรห์ฮอร์-อฮาAidan Dodson & Dyan Hilton, The Complete Royal Families of Ancient Egypt, Thames & Hudson (2004), p.46 แต่พระองค์ไม่ใช่พระราชมารดาของฟาโรห์ดเจอร์ ผู้ทรงเป็นผู้สืบทอดพระราชบัลลังก์จากพระสวามี ซึ่งพระราชมารดาของฟาโรห์ดเจอร์มีพระนามว่า เคนต์ฮัป ผู้เป็นพระมเหสีอีกพระองค์ของฟาโรห์ฮอร์-อฮา เชื่อกันว่าพระนางเบเนอร์อิบเป็นพระมเหสีของฟาโรห์ฮอร์-อฮา เนื่องจากค้นพบกล่องงาช้างที่พบในหลุมฝังพระบรมศพของพระองค์ที่อไบดอส ซึ่งปรากฏพระนามของฟาโรห์ฮอร์-อฮาด้วยเช่นกัน ชิ้นส่วนของกล่องงาช้างที่ปรากฏพระนามของฟาโรห์ฮอร์-อฮาและพระนางเบเนอร์อิบที่ถูกพบในอไบดอสและปัจจุบันอยู่ในพิพิธภัณฑ์วิจิตรศิลป์บอสตันB. Porter and R.L.B. Moss. Topographical Bibliography of Ancient Egyptian Hieroglyphic Texts, Reliefs, and Paintings, V. Upper Egypt: Sites. Oxford, 1937, pg 88,89

จอห์น โรเมอร์ นักไอยคุปต์วิทยาได้โต้แย้งว่าพระนามของพระนางเบเนอร์อิบ ซึ่งสามารถแปลได้ว่า "คนรัก" หรือ "ผู้ที่มีความสุข" ที่อาจจะไม่ใช่พระนามเลยด้วยซ้ำ แต่เป็นพระนามหรือฉายาของบุคคลที่เพศยังไม่ได้รับการยืนยันโดยเพศ

ไม่ทราบตำแหน่งราชวงศ์ของพระองค์ และไม่ถึงพระบิดาและพระมารดาของพระองค์เช่นกัน

พระองค์ทรงถูกฝังพระศพที่อุมมุลเกาะอาบ ในหลุมฝังศพ บี 14B. Porter and R.L.B. Moss. Topographical Bibliography of Ancient Egyptian Hieroglyphic Texts, Reliefs, and Paintings, V. Upper Egypt: Sites. Oxford, 1937, pg 88,89
# เคนต์ฮัป
เคนต์ฮัป (หรือ เคเนต-ฮาปิ) สันนิษฐานว่าเป็นสมเด็จพระราชินีแห่งอียิปต์โบราณ ซึ่งกล่าวกันว่าพระองค์ทรงมีพระชนม์ชีพอยู่ในช่วงราชวงศ์ที่หนึ่งแห่งอียิปต์ ประวัติความเป็นมาของพระองค์นั้นคลุมเครือยังมาก เนื่องจากไม่ปรากฏแหล่งข้อมูลร่วมสมัยที่ปรากฏพระนามของพระองค์ โดยที่พระนามของพระองค์ปรากฏเพียงครั้งเดียวในจารึกในช่วงเวลาภายหลัง

 หลักฐาน 
นักไอยคุปต์วิทยาและนักประวัติศาสตร์ยังคงถกเถียงกันว่า พระนางเคนต์ฮัปทรงเป็นบุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์หรือไม่ โดยตราประทับจากสุสานของราชวงศ์ที่หนึ่งในอไบดอสไม่เคยกล่าวถึงพระองค์ โดยพระองค์ปรากฏเฉพาะในจารึกบนศิลาปาแลร์โมเท่านั้นSilke Roth: Die Königsmütter des Alten Ägypten: von der Frühzeit bis zum Ende der 12. Dynastie. Harrassowitz, Wiesbaden 2001, , p. 16–18. ซึ่งเป็นจารึกที่ทำจากหินชีสต์สีดำที่แสดงรายพระนามของผู้กครองตั้งแต่ฟาโรห์นาร์เมอร์ (ราชวงศ์ที่หนึ่ง) จนถึงฟาโรห์เนเฟอร์อิร์คาเร (ราชวงศ์ที่หก) นอกจากนี้ ในศิลาปาแลร์โมยังระบุพระราชมารดาของฟาโรห์แต่ละพระองค์อีกด้วยToby Wilkinson: Royal annals of ancient Egypt: the Palermo stone and its associated fragments. Kegan Paul International, London 2000, , p. 105. ซึ่งในจารึกปรากฏเพียงพระนามของพระองค์ แต่ไม่ได้บันทึกตำแหน่งใดๆ ของพระองค์ (ยกเว้นคำว่า "พระราชมารดา")Wolfram Grajetski: Ancient Egyptian Queens: a hieroglyphic dictionary. Golden House Publications, London 2005, , p. 2.

 พระราชประวัติ 
คำจารึกบนชิ้นส่วนศิลากรุงไคโรอธิบายว่าพระนางเคนต์ฮัปเป็นพระราชมารดาของฟาโรห์ดเจอร์Aidan Dodson & Dyan Hilton: The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson, London 2004, , p. 48. จอยซ์ ทิลเดสลีย์เชื่อว่า พระนางเคนต์ฮัปเป็นพระมเหสีของฟาโรห์ฮอร์-ฮอา และพระราชนัดดาของพระองค์คือฟาโรห์ดเจต เพราะเชื่อว่าฟาโรห์ดเจตเป็นพระราชโอรสของฟาโรห์ดเจอร์ (ผู้เป็นพระราชโอรสของฟาโรห์ฮอร์-ฮอา)Joyce A. Tyldesley: Chronicle of the Queens of Egypt. Thames & Hudson, London 2006, , p. 29. ส่วนซิลกี โรทกลับเชื่อว่า พระนางเคนต์ฮัปเป็นพระมเหสีของฟาโรห์เตติที่ 1 ซึ่งเป็นฟาโรห์ที่กล่าวถึงในบันทึกพระนามแห่งซักกอเราะฮ์และในบันทึกพระนามแห่งตูรินที่เขียนขึ้นในภายหลัง พระองค์ถูกอธิบายว่าทรงเป็นผู้ปกครองที่ครองบัลลังก์อียิปต์เพียง 1 ปี กับอีก 45 วัน

พระนามของพระองค์มีความหมายว่า "นักดนตรีแห่ง(เทพเจ้า)ฮาปิ" ซึ่งอาจจะบ่งบอกถึงบทบาททางศาสนาและลัทธิบูชาของพระองค์ในช่วงพระชนม์ชีพของพระองค์ พระนามของพระองค์ได้เชื่อมโยงกับเทพเจ้าและอาจจะเชื่อมโยงไปถึงตำแหน่งของผู้ปกครอง "โคแห่งพระราชมารดา"
# นัคต์นีอิท
นัคต์นีอิท เป็นพระมเหสีแห่งอียิปต์โบราณ พระองค์ทรงมีพระชนม์ชีพอยู่ในช่วงราชวงศ์ที่หนึ่งแห่งอียิปต์ พระนามของพระองค์แปลว่า "ความแข็งแกร่งคือ (เทพธิดา) นีอิท"

 พระราชประวัติ 
นัคต์นีอิท (Nḫt Nj.t) เป็นพระมเหสีของฟาโรห์ดเจอร์ พระองค์เป็นที่รู้จักจากจารึกที่พบในอไบดอส (จารึกหมายเลข 95)William Matthew Flinders Petrie: The royal tombs of the earliest dynasties: 1901. Part II (= Memoir of the Egypt Exploration Fund. Band 21). Egypt Exploration Fund u. a., London 1901 (link), Plate XXVII., Object 95. ซึ่งพระศพของพระองค์ถูกฝังไว้ใกล้กับพระสวามีของพระองค์Aidan Dodson & Dyan Hilton: The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson, 2004, Grajetski Ancient Egyptian Queens: a hieroglyphic dictionary Golden House Publications, pg. 3 บนจารึกพระองค์ทรงมีตำแหน่งว่า "ผู้ยิ่งใหญ่ในคทาเฮเทส" (Wr.t-ḥts)V. G. Callender, Reviewed Work(s): Die Königsmütter des Alten Ägypten, von der Frühzeit bis zum Ende der 12. Dynastie by Silke Roth, The Journal of Egyptian Archaeology, Vol. 91 (2005), pp. 208, JSTOR และ "พระนาง ผู้ทรงแบกฮอรัส" (Rmn- Ḥr.(w) ปัจจุบันจารึกดังกล่าวอยู่ในพิพิธภัณฑ์ไคโร (หมายเลข เจอี 35005) มีขนาดสูง 31.6 ซม. กว้าง 18.5 ซม.
# เฮอร์นีอิท
เฮอร์นีอิท เป็นพระมเหสีแห่งอียิปต์โบราณ พระองค์ทรงมีพระชนม์ชีพอยู่ในช่วงราชวงศ์ที่หนึ่งแห่งอียิปต์ พระนามของพระองค์แปลว่า "พระพักตร์แห่งเทพีนีอิท"

 ข้อมูลหลักฐาน 
ในหลุมฝังพระศพของพระองค์ที่ซักกอเราะฮ์ พระนามของพระองค์ถูกพบบนแจกัน ขณะที่ในอไบดอส พระนามของพระองค์ถูกเขียนร่วมกับพระนามของฟาโรห์ดเจอร์Emery: Great Tombs III , page 94 อย่างไรก็ตาม การตีความพระนามของทั้งสองพระองค์ที่เขียนร่วมกันยังคงเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ และไม่แน่ใจด้วยซ้ำว่า เฮอร์นีอิท หมายถึง ผู้หญิง หรือหมายถึง สมเด็จพระราชินี หรือไม่

 พระราชประวัติ 
ไม่ทราบว่าใครเป็นพระราชบิดาและพระราชมารดาของพระองค์ โดยเชื่อว่าพระองค์เป็นสมเด็จพระราชินีในฟาโรห์ดเจอร์ แต่ไม่ปรากฏหลักฐานที่แน่ชัด ทิลเดสลีย์ได้เสนอความเห็นว่า เฮอร์นีอิทว่าน่าจะทรงเป็นพระราชมารดาของฟาโรห์เดน แต่ส่วนใหญ๋เชื่อว่าพระนางเมอร์นีอิทเป็นพระราชมารดาของพระองค์มากกว่าJ. Tyldesley, Chronicle of the Queens of Egypt, 2006, Thames & HudsonAidan Dodson & Dyan Hilton: The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson, 2004, 

กราเจ็ตสกีได้กล่าวว่า ถึงแม้ว่าเฮอร์นีอิทจะทรงเป็นที่รู้จักจากหลุมฝังพระศพของพระองค์ในซักกอเราะฮ์ และพระนามของพระองค์ก็ถูกพบพร้อมกับสัญลักษณ์ที่อาจจะกล่าวถึงบทบาทของพระองค์ในฐานะสมเด็จพระราชินี แต่การตีความข้อมูลดังกล่าวอย่างมั่นใจนั้นพิสูจน์ได้ยาก หากการตีความถูกต้อง พระนางเฮอร์นีอิทอาจจะมีตำแหน่งเป็น "พระนาง ผู้เป็นพระองค์แรก" และ "พระมเหสีแห่งเจ้าทั้งสอง"W.Grajetzki, Ancient Egyptian Queens: a hieroglyphic dictionary Golden House Publications, pg. 2

สุสานขนาดใหญ่ในซักกอเราะฮ์ (สุสานหมายเลข เอส 3507) เชื่อกันว่าเป็นของพระนางเฮอร์นีอิท คำจารึกบนแจกันที่พบในหลุมฝังพระศพกล่าวถึงฟาโรห์ดเจอร์, ฟาโรห์เดน และฟาโรห์กา'อา หลุมฝังพระศพของพระองค์เป็นมาสตาบาก่อด้วยอิฐโคลน อย่างไรก็ตามพบเนินดินคล้ายพีระมิดอยู่ภายในโครงสร้างซึ่งปูด้วยอิฐ การรวมกันของมาสตาบาและเนินหลุมฝังพระศพดังกล่าวแสดงถึงการผสมผสานระหว่างสถาปัตยกรรมทางตอนเหนือ (มาสตาบา) และทางตอนใต้ (เนินหลุมฝังศพ)

 วรรณกรรม 
 Walter B. Emery: Great Tombs of the First Dynasty III. London 1958, S. 73–97.
# เพเนบวี
เพเนบวี เป็นสมเด็จพระราชินีแห่งอียิปต์โบราณในช่วงสมัยราชวงศ์ตอนต้นและเป็นไปได้มากว่าเป็นพระมเหสีของฟาโรห์ดเจอร์จากราชวงศ์ที่หนึ่ง พระนามของพระองค์ถูกสลักอยู่บนแผ่นสลักงาช้างหลายแผ่น

 การระบุตัวตน 
มีแผ่นสลักงาช้างอย่างน้อยสามแผ่นที่ปรากฏพระนางเพเนบวี โดยพบสองแผ่นในสุสานของฟาโรห์ดเจอร์ที่อไบดอส และอีกหนึ่งแผ่น (เสียหายค่อนข้างมาก) ที่ซักกอเราะฮ์ในสุสานปริศนา แผ่นสลักหรือที่เรียกว่าตารางรายปีได้แสดงภาพพระราชพิธีหลายอย่างเช่น การบูชายัญมนุษย์ และวัตถุทางศาสนาหลายอย่าง ตรงกลางสลักเป็นรูปสมเด็จพระราชินีสองพระองค์ที่สวรรคตไปแล้ว ซึ่งแสดงเป็นรูปร่างของรูปสลักครึ่งตัวที่มีศีรษะของผู้หญิงและทรงผมวางอยู่บนแท่นที่ตกแต่งอย่างหรูหรา มีเลือดไหลออกมาจากหน้าผากของทั้งสองพระองค์ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความตายของผู้หญิง ในสมัยก่อน น้ำพุโลหิตดังกล่าวถูกตีความอย่างผิด ๆ ว่าเป็นเครื่องประดับดอกไม้หรือมงกุฎงู ชื่อผู้หญิงทั้งสองได้รับการเขียนด้วยอักษรอียิปต์โบราณที่หายากซึ่งคล้ายกับเครื่องหมายในภายหลังของ "อุจจาระ" ซึ่งเครื่องหมายบนแผ่นสลักหมายถึง "ตาย" หรือ "ความตาย" โดยภาพแรกสามารถระบุได้ว่าเป็นสมเด็จพระราชินีเพเนบวี ซึ่งพระนามดังกล่าวแปลว่า "ที่ประทับของเจ้าทั้งสอง" พระนามของพระองค์ยังนำหน้าด้วยตำแหน่ง เวเรต-เฮเทส ซึ่งแปลว่า "ผู้ยิ่งใหญ่ในคทาแห่งเฮเทส" ซึ่งระบุว่าพระองค์เป็นคู่ครองของเชื้อพระวงศ์ ส่วนสตรีอีกคนที่อยู่บนแผ่นสลักก็จะต้องเป็นสมเด็จพระราชินีเช่นกัน แต่มีพระยศต่ำกว่า ตำแหน่งของพระองค์คือ มา'อา-เฮอร์อู ซึ่งแปลว่า "พระนาง ผู้ทรงเห็นเทพฮอรัส" แต่เป็นที่น่าเสียดายที่พระนามของพะรองค์อ่านยากมาก ซึ่งอาจจะเขียนด้วยสัญลักษณ์รูปปลาสามตัวWolfgang Helck: Untersuchungen zur Thinitenzeit (= Ägyptologische Abhandlungen. Bd. 45). Harrassowitz, Wiesbaden 1987, , p. 119 & 154.Wolfram Grajetzki: Ancient Egyptian Queens A Hieroglyphic Dictionary. Golden House Publications, London 2005, , p. 65.

การสวรรคตของพระนางเพเนบวีดูเหมือนจะถูกบันทึกไว้บนศิลาปาแลร์โมที่มีชื่อเสียงในปีที่ 4 ของฟาโรห์ดเจอร์ โดยว็อล์ฟกัง เฮ็ลท์คสงสัยว่าสมเด็จพระราชินีเพเนบวีสวรรคตอย่างรุนแรงเนื่องจากการตัดพระเศียร เนื่องจากสัญลักษณ์ของสตรีผู้ล่วงลับในส่วนปีที่บันทึกดังกล่าวได้ถูกเขียนด้วยอักษรอียิปต์โบราณรูปนกที่ถูกตัดหัว
# เธรดส์
เธรดส์  เป็นบริการเครือข่ายสังคม ในลักษณะไมโครบล็อกกิง พัฒนาโดยเมตา ซึ่งต้องใช้บัญชีอินสตาแกรมในการเข้าสู่ระบบ เพื่อโพสต์ข้อความ, รูปภาพ และวิดีโอ รวมถึงตอบกลับและอ้างอิงโพสต์ของผู้ใช้รายอื่น

เธรดส์เปิดตัวเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม ค.ศ. 2023 โดยเป็นแอพพลิเคชันในระบบปฏิบัติการไอโอเอส และแอนดรอยด์ ทั้งนี้ในช่วงเปิดตัว จะจำกัดการโพสต์ได้ไม่เกิน 500 ตัวอักษร, รูปภาพไม่เกิน 10 รูป, วิดีโอความยาวไม่เกิน 5 นาที และยังไม่รองรับแฮชแท็กรวมถึงการแก้ไขโพสต์ อย่างไรก็ตาม เธรดส์ก็มีการเติบโตอย่างรวดเร็ว โดยมีผู้ใช้งานครบ 100 ล้านคน หลังเปิดตัวเพียง 5 วัน

เธรดส์ถูกจับตามองว่าเป็นคู่แข่งโดยตรงของเอ็กซ์ ทั้งนี้ ทวิตเตอร์ได้เตรียมดำเนินคดีกับเมตาผู้พัฒนาเธรดส์ในข้อหาละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา ด้านเมตาปฏิเสธข้อกล่าวหานี้ และยังระบุว่าไม่มีอดีตพนักงานของทวิตเตอร์ในทีมวิศวกรรมของแอพดังกล่าว
# แป็สแก็นนิอุส นิแกร์
กาอิอุส แป็สแก็นนิอุส นิแกร์ (ค.ศ. 135–194) เป็นผู้แย่งชิงตำแหน่งจักรพรรดิชาวโรมันที่ปกครองตั้งแต่ ค.ศ. 193 ถึง ค.ศ. 194 ในช่วงปีแห่งห้าจักรพรรดิ โดยที่อ้างสิทธิ์ในพระราชบัลลังก์ของจักรพรรดิ เพื่อตอบโต้การสังหารจักรพรรดิแปร์ตินักส์และการขึ้นมามีอำนาจของจักรพรรดิดีดิอุส ยูลิอานุส แต่ก็พ่ายแพ้ให้กับจักรพรรดิแซ็ปติมิอุส แซเวรุส ซึ่งเป็นผู้อ้างสิทธิ์ในจักรพรรดิที่เป็นคู่แข่งทางการเมืองเช่นกัน และถูกสังหารขณะพยายามหนีจากเมืองแอนติออก

ตามที่บันทึกไว้ใน ฮิสตอริอาเอากุสตา บิดาและมารดาของนิแกร์คือ อันนิอุส ฟุสกุส และลัมปริดิอา นอกจากนี้ยังบันทึกไว้ว่าปู่ของนิแกร์เป็นผู้บังคับบัญชาของอะกวินุง นิแกร์อาจจะมีพี่ชายนามว่า ปูบลิอุส แป็สแก็นนิอุส นิแกร์ ซึ่งบันทึกไว้ในบันทึกว่าเป็นสมาชิกของอาร์วัล เบรเธรน ใน ค.ศ. 183 ในรัชสมัยของจักรพรรดิก็อมมอดุสhttp://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+06%2C+02099&r_sortierung=BelegstellePIR, vol. III, p. 24.
# เล่งทอง (ลั่ว ถ่ง)
เล่งทอง (ค.ศ. 193–228) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า ลั่ว ถ่ง   ชื่อรอง กงซฺวี่  เป็นขุนนางผู้รับใช้ขุนศึกซุนกวนในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออกและต้นยุคสามก๊กของจีน

 ประวัติ 
เล่งทองเป็นชาวอำเภออูชาง (烏傷縣 อูชางเซี่ยน) เมืองห้อยเข (會稽 ไคว่จี) ซึ่งอยู่บริเวณนครอี้อู มณฑลเจ้อเจียงในปัจจุบัน บิดาของเล่งทองคือลั่ว จฺวิ้น (駱俊) ผู้รับราชการในฐานะปลัดราชรัฐเฉิน (陳相 เฉินเซียง) ภายใต้หลิว ฉ่ง (劉寵) ผู้เป็นอ๋องแห่งราชรัฐเฉิน (陳王 เฉินหวาง) ภายหลังลั่ว จฺวิ้นถูกสังหารโดยขุนศึกอ้วนสุด(駱統字公緒，會稽烏傷人也。父俊，官至陳相，為袁術所害。) จดหมายเหตุสามก๊ก เล่มที่ 57. มารดาของเล่งทองแต่งงานใหม่หลังสามีเสียชีวิต และกลายเป็นภรรยาน้อยของขุนนางฮัวหิม เล่งทองซึ่งเวลานั้นอายุ 7 ปีกลับมายังเมืองห้อยเขพร้อมกับเหล่าเพื่อนสนิท ก่อนที่เล่งทองจะจากไป มารดามองส่งเขาทั้งน้ำตา แต่เล่งทองไม่ได้หันกลับมาขณะขึ้นรถม้า เมื่อสารถีผู้ขับรถม้าบอกว่ามารดาของเล่งทองอยู่ด้านหลังเขา เล่งทองตอบว่า "ข้าไม่อยากให้มารดาคิดถึงข้าไปมากกว่านี้ นั่นคือเหตุผลที่ข้าไม่เห็นหลังกลับไปมอง" เล่งทองยังมีชื่อเสียงในเรื่องความกตัญญูต่อแม่เลี้ยงของตน (ภรรยาหลวงของฮัวหิม)(統母改適，為華歆小妻，統時八歲，遂與親客歸會稽。其母送之，拜辭上車，面而不顧，其母泣涕於後。御者曰：「夫人猶在也。」統曰：「不欲增母思，故不顧耳。」事適母甚謹。) จดหมายเหตุสามก๊ก เล่มที่ 57.

 ลั่ว จฺวิ้น 

 คำวิจารณ์ 

 ในนิยายสามก๊ก 
ในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ในศตวรรษที่ 14 เรื่องสามก๊กโดยล่อกวนตง เล่งทองมีบทบาทในตอนที่ 43 ในเหตุการณ์ที่จูกัดเหลียงโต้วาทีกับเหล่าขุนนางบัณฑิตของซุนกวน เล่งทองพร้อมด้วยเตียวอุ๋นต้องการออกไปโต้วาทีกับจูกัดเหลียง แต่ขุนพลอุยกายเข้ามาขัดจังหวะเสียก่อน
# มากริอานุส มินอร์
ติตุส ฟูลวิอุส ยูนิอุส มากริอานุส (เสียชีวิตเมื่อ ค.ศ. 261) หรือที่รู้จักกันในนาม มากริอานุส มินอร์ เป็นผู้แย่งชิงตำแหน่งจักรพรรดิชาวโรมัน มากริอานุสเป็นบุตรชายของฟูลวิอุส มากริอานุส หรือที่เรียกว่า มากริอานุส มายอร์Jones, pg. 528

 ประวัติ 
แม้ว่าบิดาของมากริอานุสจะมาจากครอบครัวนักขี่ม้า แต่มารดาของมากริอานุส มินอร์นั้นมีชาติกำเนิดอันสูงส่งและนามของนาง คือ ยูเนีย ตามฮิสตอเรีย เอากุสตุส ซึ่งเป็นเอกสารที่ไม่น่าเชื่อถือบ่อยครั้ง เขาได้ทำหน้าที่เป็นผู้ควบคุมทหารในช่วงรัชสมัยของจักรพรรดิวาแลริอานุส

มากริอานุส ผู้เป็นบิดา และกวีเอตุส ผู้เป็นพี่ชายอยู่ในบริเวณเมโสโปเตเมียในปี ค.ศ. 260 เพื่อการทำสงครามกับจักรวรรดิซาเซเนียนของจักรพรรดิวาแลริอานุส เมื่อกองทัพโรมันพ่ายแพ้และจักรพรรดิถูกจับพระองค์Körner, http://www.roman-emperors.org/galusurp.htm#Note%202 ด้วยความช่วยเหลือจากบิดาของเขา ซึ่งเป็นผู้ดูแลสมบัติของจักรพรรดิ และด้วยอิทธิพลของบาลิสตา ซึ่งเป็นไปรเฟกตุสของจักรพรรดิวาแลริอานุส ทำให้มากริอานุสได้รับตำแหน่งจักรพรรดิพร้อมกับพี่ชายนามว่า กวีเอตุส ผ่านการเลือกตั้งโดยกองทัพ ตรงกันข้ามกับจักรพรรดิกัลลิเอนุสที่ชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งเป็นพระราชโอรสและเป็นจักรพรรดิร่วมกับจักรพรรดิวาแลริอานุส ซึ่งอยู่ไกลออกไปทางตะวันตก จักรพรรดิสองพี่น้องเป็นที่รู้จักในภาคตะวันออกของจักรวรรดิ โดยมีฐานที่มั่นในอียิปต์ ซึ่งเป็นจังหวัดที่จัดหาธัญพืชให้กับกรุงโรม

หลังจากรักษาชายแดนเปอร์เซียได้ชั่วคราว มากริอานุส มายอร์และมากริอานุส มินอร์ก็ย้ายไปทางตะวันตกเพื่อโจมตีและกำจัดจักรพรรดิกัลลิเอนุส อย่างไรก็ตาม ทั้งสองก็พ่ายแพ้ในฤดูใบไม้ร่วงปี ค.ศ. 261 โดยเอาเรออลุส และต่อมาถูกสังหารโดยทหารของพวกเขาเองที่คำขอของบิดา
# ลิณธิภรณ์ วริณวัชรโรจน์
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ลิณธิภรณ์ วริณวัชรโรจน์ (เกิด 31 มกราคม พ.ศ. 2521)  เป็นนักการเมืองสตรีชาวไทย ปัจจุบันดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ในรัฐบาลแพทองธาร ชินวัตร รองเลขาธิการพรรคเพื่อไทย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แบบบัญชีรายชื่อ และกรรมการในคณะกรรมการประสานงานสภาผู้แทนราษฎรไทย (รัฐบาลแพทองธาร ชินวัตร) อดีตโฆษกพรรคเพื่อไทย อดีตอาจารย์มหาวิทยาลัย และอดีตนักวิเคราะห์ข่าวการเมือง

 ประวัติ 
ลิณธิภรณ์ ชื่อเดิม อรุณี กาสยานนท์สายฟาด จาก เดลินิวส์ออนไลน์ เกิดเมื่อวันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2521 ที่จังหวัดพิษณุโลก 

สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนเฉลิมขวัญสตรี จังหวัดพิษณุโลก ระดับปริญญาตรีและปริญญาโท จากคณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และระดับปริญญาเอก จากคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง

 การทำงาน 
ลิณธิภรณ์ เคยเป็นผู้ช่วยศาสตราจารย์ประจำคณะวิทยาการจัดการมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม จังหวัดพิษณุโลก และเป็นอาจารย์พิเศษ มหาวิทยาลัยนเรศวร

ลิณธิภรณ์ เคยร่วมงานการเมืองกับพรรคไทยรักษาชาติเปิดวาร์ป !!  3 เลือดใหม่ “ไทยรักษาชาติ” ต่อมาเป็นนักวิเคราะห์ข่าวการเมืองทางสถานีโทรทัศน์วอยซ์ทีวีพิธีกร ’วอยซ์ ทีวี’ โพสต์อำลา ‘ดร.หญิง’ ล่วงหน้า หลังมีชื่อนั่งโฆษกพรรคเพื่อไทยคนใหม่ ก่อนจะเข้าร่วมงานกับพรรคเพื่อไทย และได้รับแต่งตั้งเป็นโฆษกพรรคเพื่อไทยเจาะใจ เจาะฝัน เจาะเบื้องหลัง ‘อรุณี กาสยานนท์’ โฆษกพรรคเพื่อไทย สืบแทนอนุสรณ์ เอี่ยมสะอาด เธอมีบทบาทในการตอบโต้ทางการเมืองบ่อยครั้ง‘ลิณธิภรณ์’ ฟาด ก้าวไกล ใช้กระแสกดดัน ปม ‘ประธานสภา’ ลั่น พท.ถอยจนสุดแล้ว"อรุณี" ซัดพรรคร่วมรบ. "เขียนด้วยมือลบด้วยเท้า" หวงอำนาจทำลายรัฐธรรมนูญ เธอได้รับแต่งตั้งเป็นรองเลขาธิการพรรคเพื่อไทย แต่ภายหลังการลาออกจากตำแหน่งโฆษกพรรคของธีรรัตน์ สำเร็จวาณิชย์ เธอจึงเข้ามาทำหน้าที่รักษาการโฆษกพรรคเพื่อไทย

ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2566 เธอได้ลงสมัครรับเลือกตั้ง สส.แบบบัญชีรายชื่อ ลำดับที่ 29 และได้รับเลือกตั้งเป็น สส. สมัยแรก

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสายสะพาย ประจำปี ๒๕๖๗, เล่ม ๑๔๑ ตอนพิเศษ ๑ ข หน้า ๕, ๑๓ สิงหาคม ๒๕๖๗
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ประจำปี ๒๕๖๓, เล่ม ๑๓๘ ตอนพิเศษ ๑ ข หน้า ๑๗, ๒๒ มกราคม ๒๕๖๔
# กวิเอตุส
ติตุส ฟุลวิอุส ยูนิอุส กวิเอตุส (เสียชีวิตเมื่อ ค.ศ. 261) เป็นผู้แย่งชิงตำแหน่งจักรพรรดิแห่งโรมันในช่วงรัชสมัยของจักรพรรดิกัลลิเอนุส

 ประวัติ 
กวิเอตุสเป็นบุตรชายของฟุลวิอุส มากริอานุสJones, pg. 757 กับสตรีชั้นสูงคนหนึ่ง ตามฮิสตอเรีย เอากุสตา กวิเอตุสได้มีตำแหน่งเป็นผู้ควบคุมทหารในช่วงรัชสมัยของจักรพรรดิวาแลริอานุสHistoria Augusta, Tyranni Triginta, 12:10  แต่ข้อมูลดังกล่าวถูกปัดตกโดยนักประวัติศาสตร์

กวิเอตุสได้รับตำแหน่งจักรพรรดิพร้อมกับพี่ชายนามว่า มากริอานุส มินอร์ หลังจากการจับตัวของจักรพรรดิวาแลริอานุสในสงครามกับจักรวรรดิซาเซเนียนในปี ค.ศ. 260Jones, pg. 758 ด้วยทายาทที่ถูกต้องตามกฎหมายอย่างจักรพรรดืกัลลิเอนุส ซึ่งอยู่ไกลออกไปทางตะวันตก ทหารได้เลือกจักรพรรดิทั้งสอง การสนับสนุนจากบิดาของเขา ซึ่งเป็นผู้ควบคุมสมบัติของจักรวรรดิ และอิทธิพลของบาลิสตา ซึ่งเป็นขุนนางไปรตอเรียนของจักรพรรดิวาแลริอานุส ผู้สวรรคตไปแล้วKörner, www.roman-emperors.org/galusurp.htm#Note%202

กวิเอตุสและมากิรอานุส ผู้เป็นกงสุลที่ได้รับเลือกKörner, www.roman-emperors.org/galusurp.htm#Note%202 ในช่วงเวลาดังกล่าวต้องเผชิญกับจักรพรรดิกัลลิเอนุสในทางตะวันตก ส่วนกวิเอตุสและบาลิสตาอยู่ในมณฑลทางตะวันออก ขณะที่พี่ชายและบิดายกทัพไปยุโรปเพื่อยึดอำนาจการปกครองของจักรวรรดิโรมัน หลังจากความพ่ายแพ้และการเสียชีวิตของพี่ชายและพ่อของเขาในเทรซในปี ค.ศ. 261 กวิเอตุสก็ได้สูญเสียการควบคุมของมณฑลในการสนับสนุนโดยแซ็ปติมุส ออไดนาตัสแห่งพัลมีรา กษัตริย์ที่ภักดีของชาวโรมัน ผู้ซึ่งช่วยผลักดันชาวเปอร์เซียออกจากจังหวัดทางตะวันออกและฟื้นฟูมณฑลเมโสโปเตเมียแห่งโรมันใน ค.ศ. 260 กวิเอตุสถูกบังคับให้หนีไปยังเมืองเอเมซาJones, pg. 757 ซึ่งกวิเอตุสถูกปิดล้อมที่นั่นโดยออไดนาตัส ในระหว่างที่กวิเอตุสถูกสังหารโดยชาวเมือง ซึ่งเป็นไปได้ว่าเป็นการที่บาลิสตายุยง(Zonaras xii.24)
# ลูกิอุส มุสซิอุส ไอมิลิอานุส
ลูกิอุส มุสซิอุส ไอมิลิอานุส (เสียชีวิตในปี ค.ศ. 261 หรือ ค.ศ. 262) ซึ่งดำรงตำแหน่งทางทหารและพลเรือนหลายตำแหน่งในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่สาม และเป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดีในฐานะผู้แย่งชิงตำแหน่งจักรพรรดิแห่งโรมันในรัชสมัยของจักรพรรดิกัลลิเอนุส

 การแย่งชิงตำแหน่งจักรพรรดิ 
มุสซิอุส ไอมิลิอานุสได้สนับสนุนการกบฏของกลุ่มมากริอานิต่อจักรพรรดิกัลลิเอนุส (ค.ศ. 260 - ค.ศ. 261) และเมื่อกลุ่มมากริอานิพ่ายแพ้ มุสซิอุส ไอมิลิอานุสก็ประกาศตนเป็นจักรพรรดิ

จักรพรรดิกัลลิเอนุสได้ส่งนายพลออเรลิอุส ธีโอโดตุสไปยังอียิปต์เพื่อจัดการกับไอมิลิอานุส หลังจากการต่อสู้ไม่นานไอมิลิอานุสก็พ่ายแพ้ (ก่อนวันที่ 30 มีนาคม ค.ศ. 262) โดยถูกจับและถูกรัดคอในคุกในเวลาต่อมา ต่อมาเมมอร์ ซึ่งเป็นไปได้ที่จะเป็นผู้สนับสนุนแช่งชิงก็ถูกประหารชีวิต
# แมนอินเลิฟ
แมนอินเลิฟ  เป็นภาพยนตร์ดราม่าโรแมนติกของเกาหลีใต้ปี 2014 เกี่ยวกับนักเลงป่วยระยะสุดท้ายที่ตกหลุมรักเป็นครั้งแรกและครั้งสุดท้าย นำแสดงโดยฮวัง จอง-มิน และฮัน ฮเย-จิน ถูกนำกลับมาสร้างใหม่ในไต้หวันโดยใช้ชื่อเดียวกันในปี 2021 และนำมาสร้างใหม่อีกครั้งในประเทศไทยในชื่อเธอ ฟอร์ แคช สินเชื่อ..รักแลกเงินBRIGHT搭檔YAYA！泰版《當男人戀愛時》能否超越韓版的催淚、台版的大火?
# วัดบรรพตคีรี (จังหวัดมุกดาหาร)
วัดบรรพตคีรี เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายธรรมยุติกนิกาย ตั้งอยู่บนภูก้อจ้อในตำบลหนองสูงใต้ อำเภอหนองสูง จังหวัดมุกดาหาร

วัดบรรพตคีรี หรือ วัดภูจ้อก้อ  ตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2475 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2528 เริ่มแรกพระอาจารย์ขาวได้ธุดงค์มาปฏิบัติธรรมอยู่ที่ถ้ำภูก้อจ้อแห่งนี้ แล้วชักชวนให้ชาวบ้านแวงพากันสร้างพระพุทธรูปปูนขาวไว้หน้าถ้ำ จากนั้นก็มีพระกรรมฐานเวียนมาจำพรรษาหลายรูป จนกระทั่งเมื่อ พ.ศ. 2500 ชาวบ้านแวงได้นิมนต์หลวงปู่หล้า เขมปัตโต ซึ่งขณะนั้นจำพรรษาอยู่ที่ภูเก้า พร้อมด้วยพระตาล ชาวบ้านแวงที่เป็นพระบวชใหม่ ให้มาพำนักที่ถ้ำภูก้อจ้อแห่งนี้ ชาวบ้านได้ร่วมกันสร้างกุฏิขึ้นบนที่ราบหลังถ้ำ หลวงปู่หล้าได้พัฒนาวัดเรื่อยมาตามลำดับ

แต่เดิมเคยเป็นที่พำนักของหลวงปู่หล้า เขมปัตโต ภายหลังหลวงปู่หล้า ละสังขาร ได้มีการจัดสร้าง เขมปัตตเจดีย์ บรรจุอัฐิ สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2542 เป็นเจดีย์ทรงระฆังคว่ำ สูงกว่า 22 เมตร ที่ประดับด้วยกระเบื้องจากประเทศอิตาลี ชั้นบนเป็นพิพิธภัณฑ์แสดงประวัติ ผลงาน และเครื่องอัฐบริขารส่วนตัว ประดิษฐานหุ่นขี้ผึ้งจำลองของหลวงปู่หล้า เขมปัตโต
# สรุปเหรียญรางวัลยูโรเปียนเกมส์ตลอดกาล
สรุปเหรียญยูโรเปียนเกมส์ เป็นการสรุปเหรียญรางวัลรวมการแข่งขันยูโรเปียนเกมส์ นับตั้งแต่ยูโรเปียนเกมส์ครั้งแรกที่กรุงบากู ประเทศอาเซอร์ไบจาน จนถึง ยูโรเปียนเกมส์ครั้งที่ 3 ที่จัดขึ้น ณ เมืองกรากุฟ ประเทศโปแลนด์

 ตารางสรุปเหรียญ
# มุมกวาดจริง
ในทางดาราศาสตร์และกลศาสตร์ท้องฟ้า มุมกวาดจริง (true anomaly) คือตัวแปรหนึ่งที่ใช้แสดงถึงตำแหน่งของวัตถุท้องฟ้า ณ ช่วงเวลาหนึ่ง ๆ ซึ่งมีการเคลื่อนที่ไปในวงโคจรตามกฎการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ของเค็พเพลอร์

มุมกวาดจริงถูกกำหนดให้เป็นมุมระหว่างเส้นที่ลากจากศูนย์กลางมวลไปยังจุดใกล้ที่สุดในวงโคจร (เรียกว่าเวกเตอร์รุงเงอ–เลนทซ์) กับเส้นที่ลากจากศูนย์กลางมวลมายังวัตถุ กล่าวคือ ในรูปด้านขวา เมื่อ p คือตำแหน่งของวัตถุ z คือจุดใกล้ที่สุด และ s คือโฟกัส (ตำแหน่งของศูนย์กลางมวล หรือ ดาวฤกษ์หลัก) แล้วมุม  ก็คือมุมกวาดจริง ดังนั้น ระยะทาง r ระหว่างดาวฤกษ์หลักกับวัตถุท้องฟ้าสามารถเขียนในรูปของมุมกวาดจริง  ได้เป็น天文学辞典 » 離心近点角
 

โดยที่  คือ กึ่งแกนเอก และ  คือ ความเยื้องศูนย์กลางของวงโคจร

 ความสัมพันธ์กับค่ามุมอื่น 
ในการคำนวณบางอย่าง เป็นการสะดวกกว่าที่จะใช้มุมกวาดเยื้องศูนย์กลาง  ความสัมพันธ์ระหว่างมุมกวาดจริงกับมุมกวาดเยื้องศูนย์กลางคือ
 

ถ้าแทน
 

จะเขียนใหม่ได้ในรูปอนุกรมได้เป็นBrouwer & Clemence, Methods of Celestial Mechanics, Academic Press, New York and London, 1961, . pp. 62-63.
 

จากการใช้สูตรคำนวณนี้ หากได้ค่ามุมกวาดเยื้องศูนย์กลาง  ของวัตถุท้องฟ้าแล้ว ก็จะสามารถคำนวณมุมกวาดจริง  ได้

อีกทางหนึ่ง ความสัมพันธ์ระหว่างมุมกวาดเยื้องศูนย์กลาง  และ มุมกวาดเฉลี่ย  สามารถหาได้จากการแก้สมการเค็พเพลอร์ ซึ่งสามารถเขียนใหม่เป็นอนุกรมฟูรีเยสำหรับหาค่ามุมกวาดจริง  จากมุมกวาดเฉลี่ย  ได้เป็นBrouwer & Clemence, Methods of Celestial Mechanics, Academic Press, New York and London, 1961, . pp. 77.
# โซลาร์เซล
โซลาร์เซล อาจหมายถึง
 ใบเรือสุริยะ (solar sail)
 เซลล์แสงอาทิตย์ (solar cell)
# ประเทศเวเนซุเอลาในโอลิมปิกฤดูร้อน 2024
ประเทศเวเนซุเอลา มีกำหนดจะแข่งขันในโอลิมปิกฤดูร้อน 2024 ที่ปารีส ตั้งแต่วันที่ 26 กรกฎาคม ถึง 11 สิงหาคม พ.ศ. 2567 จะเป็นการปรากฏตัวครั้งที่ 20 ติดต่อกันของประเทศใน โอลิมปิกฤดูร้อน นับตั้งแต่เปิดตัวอย่างเป็นทางการในโอลิมปิกฤดูร้อน 1948

 นักกีฬา 
รายการต่อไปนี้เป็นจำนวนผู้เข้าแข่งขันในครั้งนี้

 กีฬาชายหญิงรวมกรีฑา 0  1  1 รวม  0  1  1

 กรีฑา 

ผลการแข่งขันดังนี้

รายการลาน
นักกีฬารายการรอบคัดเลือกชิงชนะเลิศผลอันดับผลอันดับยูลิมาร์ โรจาสเขย่งก้าวกระโดดหญิง
# ปวยร์โตรีโกในโอลิมปิกฤดูร้อน 2024
ปวยร์โตรีโก มีกำหนดจะแข่งขันในโอลิมปิกฤดูร้อน 2024 ที่ปารีส ตั้งแต่วันที่ 26 กรกฎาคม ถึง 11 สิงหาคม พ.ศ. 2567 จะเป็นการปรากฏตัวครั้งที่ 20 ติดต่อกันของดินแดนในโอลิมปิกฤดูร้อน

 นักกีฬา 
รายการต่อไปนี้เป็นจำนวนผู้เข้าแข่งขันในครั้งนี้

 กีฬาชายหญิงรวมกรีฑา 0  1  1 รวม  0  1  1

 กรีฑา 

ผลการแข่งขันดังนี้

รายการลู่และถนน
นักกีฬารายการฮีตรอบรองฯชิงชนะเลิศผลอันดับผลอันดับผลอันดับจัสมิน คามาโช-ควินน์วิ่งข้ามรั้ว 100 ม. หญิง
# ริอา
thumb|ริอาในอ่าวไมซูรุ จังหวัดเกียวโต
ริอา  เป็นช่องเว้าชายฝั่งที่เกิดจากการจมน้ำของหุบเขา เรียกว่า "แม่น้ำหุบเขา" ซึ่งจะเปิดออกสู่ทะเล 『新版 地学事典』1996年10月20日発行、編集：地学団体研究会、新版地学事典編集委員会、発行：平凡社,ISBN 4-582-11506-3 『オックスフォード地球科学辞典』2004年5月30日、発行：朝倉書店,ISBN 4-254-16043-7

 การก่อตัว 
เวิ้งน้ำที่เกิดจากการทรุดตัวของหุบเขาเรียกว่า "หุบเขาจมน้ำ" ริอาเป็นภูมิประเทศที่แต่เดิมทอดยาวในแนวตั้งฉากกับแนวชายฝั่ง แต่ต่อมาถูกแม่น้ำกัดเซาะกลายเป็นหุบเขาที่จมน้ำ มีลักษณะยาวต่อกันและแตกสาขาเหมือนกิ่งไม้ มีลักษณะของชายฝั่งแบบแดลเมเชียที่พบได้ในประเทศโครเอเชียเกิดจากหุบเขาขนานกับแนวชายฝั่งที่จมอยู่ใต้น้ำ แต่เมื่อภูมิประเทศสูงชันตั้งฉากกับแนวชายฝั่งที่จมน้ำลักษณะแบบนี้คือริอา แต่ถ้าจมลึกไปอีกจะกลายเป็นหมู่เกาะ ในอดีตมีทฤษฎีที่ว่าริอาเกิดจากการทรุดตัวรอบ ๆ หุบเขา แต่เมื่อมีการวิจัยเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และปัจจัยอื่น ๆ แสดงให้เห็นว่าริอาเกิดจากการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเลจากสมัยไพลสโตซีน

เวิ้งอ่าวที่สลับซับซ้อนของชสยฝั่งเรียถูกใช้เป็นท่าเรือมาตั้งแต่สมัยโบราณ เพราะมีคลื่นทะเลไม่สูงและน้ำลึกจึงสะดวกในการส้รางท่าเรือ นอกจากนี้ยังมีสภาพแวดล้อมที่เป็นน้ำกร่อยทำให้เกิดการประมงและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเป็นส่วนใหญ่ 

แต่ด้วยลักษณะแผ่นดินที่มีภูเขาสูงชันใกล้ชายฝั่งที่เป็นที่ราบเล็ก ๆ ทำให้ยากต่อการคมนาคมทางบก ด้วยเหตุนี้บางแห่งจึงมีการคมนาคมทางเรือเพียงอย่างเดียว 

 คำศัพท์ 
คำว่าริอา  มาจากภาษากาลิเซียซึ่งมีความเกี่ยวเนื่องกับภาษาสเปนและภาษาโปรตุเกส เนื่องจากแนวริอามีอยู่ตลอดตามแนวชายฝั่งแคว้นกาลิเซียของประเทศสเปน คำนี้จำกัดเฉพาะหุบเขาที่ถูกกัดเซาะจากแม่น้ำขนาดกับแนวผาหินที่ทำมุมฉากกับแนวชายฝั่ง 

ในช่วงเวลาหนึ่งนักธรณีสัณฐานวิทยาชาวยุโรป ได้ใช้คำว่า "ริอา" เป็นคำนิยามปากแม่น้ำที่มีขนาดใหญ่ และมีการเรียกฟยอร์ดว่าริอาด้วย เวิ้งน้ำเหล่านี้มีทั้งแคบยาว มีหน้าผาสูงชัน เกิดขึ้นจากภูเขาที่ถูกธารน้ำแข็งกัดเซาะ แต่ในศตวรรษที่ 21 นักธรณีวิทยาและนักธรณีสัณฐานนิยมใช้คำว่า "ริอา" กับหุบเขาที่ถูกแม่น้ำกัดเซาะเท่านั้นดังนั้นจึงไม่รวมฟยอร์ดตามคําจํากัดความก่อนหน้า เพราะฟยอร์ดเกิดจากภูเขาที่ถูกธารน้ำแข็งกัดเซาะGoudie, A. (2004) Encyclopedia of Geomorphology. Routledge. London, England.Bird, E.C.F. (2008) Coastal Geomorphology: An Introduction, 2nd ed. John Wiley and Sons Ltd. West Sussex, England.