# หอดูดาวแห่งชาติ (ญี่ปุ่น)
หอดูดาวแห่งชาติ  (, NAOJ) ของประเทศญี่ปุ่น เป็นหน่วยงานสถาบันวิจัยที่ศึกษาทางดาราศาสตร์ทั้งในทฤษฎีและการสังเกตการณ์ เป็นส่วนหนึ่งของสถาบันวิทยาศาสตร์ธรรมชาติแห่งชาติ (NINS)

สำนักงานใหญ่ของหอดูดาวแห่งชาติตั้งอยู่ที่วิทยาเขตมิตากะ ในเมืองมิตากะ กรุงโตเกียว นอกจากนี้ยังมีหอดูดาวหรือศูนย์วิจัยหลายแห่งตั้งอยู่ทั่วประเทศญี่ปุ่น รวมถึงนอกประเทศ เช่น กล้องโทรทรรศน์ซูบารุที่เกาะฮาวายด้วย

 ภาพรวม 
right|thumb|320x320px| กล้องโทรทรรศน์ที่ใช้ในปี 1880 ปัจจุบันเป็นทรัพย์สินทางวัฒนธรรมที่สำคัญ จัดแสดงที่ พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติและวิทยาศาสตร์แห่งชาติトロートン天体望遠鏡 国立科学博物館
หอดูดาวแห่งชาติสมัยใหม่ในญี่ปุ่น มีจุดเริ่มต้นมาจากหอดูดาวที่ตั้งขึ้นในย่านอาซาบุได (ปัจจุบันอยู่ในเขตมินาโตะของโตเกียว) โดยสำนักอุทกศาสตร์ของกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่น

เมื่อมีการจัดตั้งภาควิชาวิทยาศาสตร์ดาราศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยหลวงโตเกียว (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยโตเกียว) หอดูดาวแห่งใหม่ได้จัดตั้งขึ้นที่อาซาบุมินามิอานะโจ ในฐานะสถาบันวิจัยในเครือ กลายเป็น หอดูดาวโตเกียว (東京天文台) อยู่ในสังกัดของมหาวิทยาลัย เนื่องจากการพัฒนาเขตเมืองของโตเกียว พื้นที่รอบ ๆ อาซาบุจึงเริ่มไม่เหมาะสมสำหรับการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์เนื่องจากแสงไฟที่รบกวนเพิ่มขึ้นในตอนกลางคืน ด้วยเหตุผลนี้จึงตัดสินใจย้ายที่ตั้งไปที่มิตากะ ซึ่งขณะนั้นเป็นหมู่บ้านเกษตรกรรมที่มีป่าไม้และทุ่งนากว้างขวาง แต่ในขณะเดียวกันก็มีการคมนาคมที่ดีขึ้นเนื่องจากการเปิดให้บริการโคบุเท็ตสึโด (ปัจจุบันคือสายหลักชูโอของ JR) โดยการก่อสร้างเริ่มขึ้นในปี 1914 เจ้าหน้าที่และครอบครัวซึ่งไม่เต็มใจที่จะออกจากเมืองในตอนแรกก็ได้ย้ายไปอยู่ที่บริเวณมิตากะหลังจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่คันโต (ปี 1923)【東京探Q】なぜ三鷹に国立天文台？昔は農村 暗闇が好適／貴重な施設 見学も可能『読売新聞』朝刊2018年10月29日（都民面）。

หอดูดาวดาราศาสตร์โตเกียวได้รับการถ่ายโอนและรวมเข้ากับสถาบันวิจัยของมหาวิทยาลัยนาโงยะ และกระทรวงศึกษาธิการ และกลายเป็นหอดูดาวแห่งชาติ ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยภายใต้การควบคุมโดยตรงของกระทรวงศึกษาธิการ เนื่องจากการปฏิรูปการบริหาร สถาบันวิจัยแห่งชาติ 4 แห่ง เช่น สถาบันวิทยาศาสตร์โมเลกุล จึงได้รับการบูรณาการ จัดระเบียบใหม่ และรวมเข้าด้วยกัน และกลายเป็นหอดูดาวแห่งชาติในสังกัดของสถาบันวิทยาศาสตร์ธรรมชาติแห่งชาติ

 ประวัติศาสตร์ 
right|thumb|240x240px| อาคารหลักเดิมของหอดูดาวที่จังหวัดอิวาเตะซึ่งสร้างเสร็จในปี 1921 ปัจจุบันคืออาคารยูงากุกังของหอดูดาว VLBI มิซึซาวะ
right|thumb|250x250px| โดมทรงกระบอกสำหรับกล้องโทรทรรศน์ซูบารุ

 ปี 1872 - สำนักอุทกศาสตร์กองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่นได้จัดตั้งหอดูดาวขึ้นที่อาซาบุได
 ปี 1878 - ก่อตั้งหอดูดาวของภาควิชาดาราศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยโตเกียว (ปัจจุบันคือที่ย่านฮงโง เขตบุงเกียว ในโตเกียว)
 ปี 1888 - มีการควบรวมหอดูดาวมหาวิทยาลัยโตเกียว หอดูดาว กระทรวงกองทัพเรือ และ สำนักภูมิศาสตร์ของกระทรวงกิจการภายใน  และได้มีการตั้งหอดูดาวโตเกียวขึ้น สังกัดอยู่กับมหาวิทยาลัยหลวง หลังจากนั้น การสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์และการจัดทำปฏิทินซึ่งเคยอยู่ภายใต้อำนาจของสำนักงานภูมิศาสตร์ของกระทรวงมหาดไทยก็ได้มาอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการและได้โอนไปยังหอดูดาวโตเกียวอย่างเป็นทางการ
 ปี 1894 - มีอาคารหลังหนึ่งได้รับความเสียหายอย่างมากในแผ่นดินไหวโตเกียวยุคเมจิ แต่เป็นช่วงเวลาที่สงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่หนึ่งเริ่มต้นขึ้น จึงได้แค่ทำการซ่อมแซมแบบชั่วคราว
 ปี 1899 - ก่อตั้งหอดูดาวละติจูดชั่วคราวในเมืองมิซึซาวะ อำเภออิซาวะ จังหวัดอิวาเตะ (ปัจจุบันคือเมืองโอชู)
 ปี 1909 - เนื่องจากการขยายตัวพื้นที่เมืองโดยรอบที่ตั้งของหอดูดาว จึงเริ่มวางแผนย้ายออกจากบริเวณเดิม โดยได้ซื้อที่ดินในหมู่บ้านมิตากะ
 ปี 1914 - เริ่มงานก่อสร้างในมิตากะ
 ปี 1923 - หอดูดาวได้รับความเสียหายจากแผ่นดินไหวครั้งใหญ่คันโต
 ปี 1924 - เนื่องจากความเสียหายที่เกิดจากแผ่นดินไหว หอดูดาวโตเกียวจึงถูกย้ายจากเขตอาซาบุกลางเมืองโตเกียว ไปยังที่ตั้งปัจจุบันในหมู่บ้านมิตากะ (ปัจจุบันคือเมืองมิตากะ) 
 ปี 1925 - เริ่มจัดทำสิ่งพิมพ์ ลำดับเหตุการณ์ทางวิทยาศาสตร์ (理科年表)
 ปี 1943 - เนื่องจากภาวะเศรษฐกิจที่ถูกจำกัดในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง กระดาษและวัสดุอื่น ๆ ขาดตลาดจึงหยุดการตีพิมพ์
 กุมภาพันธ์ 1945 - ไฟไหม้ทำให้เอกสารบางส่วนเสียหาย
 19 ตุลาคม 1960 - เปิดหอดูดาวโอกายามะ
 ปี 1997 - เปิดหอดูดาวที่เกาะฮาวาย ซึ่งถือเป็นศูนย์วิจัยในต่างประเทศแห่งแรกของญี่ปุ่น
 ปี 1999 เริ่มแสงแรกของกล้องโทรทรรศน์ซูบารุขนาด 8.2 เมตร
 ปี 2002 ติดตั้งกล้องโทรทรรศน์ ASTE ซึ่งเป็นศูนย์สังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ในต่างประเทศในทะเลทรายอาตากามาของประเทศชิลี
 ปี 2005 - เปิดหอดูดาวเกาะอิชิงากิจิมะ ซึ่งเป็นหอดดูดาวสาธารณะในเมืองอิชิงากิ จังหวัดโอกินาวะ
 ปี 2011 - เริ่มการสังเกตการณ์ทางวิทยาศาสตร์ด้วยกล้อง ALMA ร่วมกับนานาชาติ
 ปี 2019 - กล้องโทรทรรศน์คลื่นความโน้มถ่วง KAGRA สร้างเสร็จ「大型低温重力波望遠鏡KAGRAが完成、重力波望遠鏡3者による研究協定を締結」国立天文台 2019年10月4日