# การลอบสังหารเอบราแฮม ลิงคอล์น
เอบราแฮม ลิงคอล์น ประธานาธิบดีคนที่ 16 แห่งสหรัฐ ถูกจอห์น วิลค์ส บูธ นักแสดงบนเวที ลอบสังหารเมื่อวันที่ 14 เมษายน ค.ศ. 1865 ในตอนที่กำลังเล่นบท อาวเวอร์อเมริกันเคอเซิน (Our American Cousin) ที่โรงละครฟอร์ด (Ford's theatre) ในวอชิงตัน ดี.ซี. โดยเอบราแฮม ลิงคอล์นถูกยิงที่หัว แล้วเสียชีวิต ณ เวลา 7:22 น. ในวันต่อมาที่บ้านปีเตอร์เซน (Petersen House) ที่อยู่ตรงข้ามโรงละคร. เขาเป็นประธานาธิบดีสหรัฐคนแรกที่ถูกลอบสังหาร

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นตอนที่สงครามกลางเมืองอเมริกันเกือบสิ้นสุดลง การลอบสังหารเป็นส่วนหนึ่งของแผนสมคบคิดโดยบูธ เพื่อช่วยฟื้นฟูฝ่ายสมาพันธ์โดยการกำจัดเจ้าหน้าที่ที่สำคัญของรัฐบาลกลางสหรัฐทั้ง 3 คน

เลวิส โพเวลล์ และเดวิด เฮโรลด์ สองผู้สมรู้ร่วมคิด วางแผนฆ่าวิลเลียม เอช. ซูเวิร์ด รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ และจอร์จ แอตเซอรอดต์ (George Atzerodt) วางแผนฆ่าแอนดรูว์ จอห์นสัน รองประธานาธิบดีสหรัฐ

หลังจากลิงคอล์นเสียชีวิต แผนนั้นกลับล้มเหลว: ซูเวิร์ดเพียงบาดเจ็บ ส่วนจอห์นสันที่เกือบจะเป็นผู้โจมตีนั้น สูญเสียความกล้า (lost his nerve). หลังจากการหนีนั้น บูธถูกฆ่าในช่วงที่ถูกล่าใน 12 วัน ส่วนโพเวลล์, เฮโรลด์, แอตเซอรอดท์ และแมรี ซูรัตต์ถูกประหารชีวิตด้วยการแขวนคอ.

 เบื้องหลัง 
 เหตุจูงใจ 

มีหลายทฤษฎีที่เกี่ยวกับแรงจูงใจของบูธ. เช่นในจดหมายที่ส่งไปให้แม่ เขาอยากให้ฝ่ายใต้แก้แค้น ดอริส เคิร์นส กูดวิน (Doris Kearns Goodwin) กล่าวว่าเขาเป็นศัตรูกับเอ็ดวิน บูธ พี่ชายของเขา เนี่องจากเขาจงรักภักดีต่อสหภาพ

ในวันที่ 11 เมษายน บูธเข้าร่วมงานปราศัยของลิงคอล์นที่ทำเนียบขาว โดยที่ลิงคอล์นกำลังสนับสนุนสิทธิคนผิวดำ; บูธกล่าวว่า "นั่นหมายถึงสิทธิพลเมืองของพวกนิโกร... นี่จะเป็นคำพูดสุดท้ายที่เขาจะกล่าวถึงมัน."

 การเตรียมการ 
thumb|left|โรงละครฟอร์ด
ในขณะที่กำลังเยี่ยมชมโรงละครฟอร์ดช่วงตอนเที่ยง บูธรู้ว่าลิงคอล์นกับแกรนต์จะมาดู อาวเวอร์อเมริกันเคอเซิน ในคืนนั้น จึงเป็นโอกาสเหมาะที่จะโจมตีลิงคอล์น เขาไปที่หอพักของแมรี ซูร์รัตต์ในวอชิงตัน ดีซี และบอกให้เธอส่งพัสดุไปที่โรงเตี๊ยมในซูร์รัตต์สวิลล์, รัฐแมรีแลนด์ (Surrattsville, Maryland) และเขาก็บอกเธอว่าให้เธอบอกหลุยส์ เจ. ไวช์มันน์ (Louis J. Weichmann) ไว้ว่าให้เตรียมปืนและกระสุนด้วย

ผู้สมรู้ร่วมคิดมาพบกันในเวลา 19:00 น. โดยบูธสั่งให้เลวิส โพเวลล์ให้ฆ่าวิลเลียม เอช. ซูเวิร์ด รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐที่บ้านของเขา, จอร์จ แอตเซอโรดต์ (George Atzerodt) ให้ฆ่าแอนดรูว์ จอห์นสัน รองประธานาธิบดีสหรัฐที่โรงแรมเคิร์กวูด และเดวิด อี. เฮโรลด์ (David E. Herold) ให้นำโพเวลล์ (ผู้ที่ไม่รู้จักเมืองวอชิงตัน) ไปที่บ้านของซูเวิร์ด แล้วค่อยนัดพบกับบูธที่แมรีแลนด์

 การลอบสังหาร 
 ลิงคอล์นมาที่โรงละคร 
ลิงคอล์นนั่งที่เก้าอี้ที่จองไว้สำหรับเขาโดยเฉพาะ จนถึงเวลาหนึ่ง แมรี ลิงคอล์น ได้กระซิบกับลิงคอล์นว่า "มิสแฮร์ริสจะคิดเกี่ยวกับการเดินออกมาเที่ยวของเราอย่างไร?" ลิงคอล์นตอบว่า "เธอคงไม่คิดอย่างนั้น"

 บูธยิงลิงคอล์น 
thumb|150px|ภาพบูธยิงใส่ลิงคอล์นในป้ายปีค.ศ. 1865 ซึ่งแรธโบนลุกขึ้นหลังจากที่บูธยิง; ตามความจริงแล้ว แรธโบนไม่รู้สึกตัวจนกระทั่งเขาได้ยินเสียงปืน

บูธจำบทละครจนขึ้นใจ และรอเวลาที่จะยิงพร้อมกับเสียงหัวเราะในโรงละคร และลิงคอล์นกำลังหัวเราะในตอนที่เขาถูกยิง.

บูธเปิดประตู เดินไปข้างหน้า แล้วยิงลิงคอล์นด้วยปืนเดอริงเกอร์. กระสุนปืนเข้าไปที่กระโหลกฝั่งซ้ายด้านหลังหูซ้ายของลิงคอล์น ทะลุสมอง และหยุดที่บริเวณใกล้หน้ากระโหลกตรงส่วนกระดูกหน้าผาก.ลิงคอล์นทรุดบนเก้าอี้แล้วล้มลง บูธตะโกนคำหนึ่ง ซึ่งแรธโบนคิดว่าเสียงพูดเหมือนกับคำว่า "อิสรภาพ!"

 บูธหลบหนี 
แรธโบนลุกจากที่นั่งและต่อสู้กับบูธ ที่ทิ้งปืนและชักมีดออกมา และแทงแรธโบนที่ปลายแขนซ้าย แล้วแรธโบนก็จับบูธในตอนที่เขากำลังจะกระโดดจากกล่องไปที่เวที ซึ่งสูง 12 ฟุตLincoln Assassination, History Channel ซึ่งทำให้เขาลงเซด้วยเท้าซ้าย ในตอนที่เขาเดินข้ามเวที ผู้ชมคิดว่ามันเป็นส่วนหนึ่งของการแสดง.

บูธถือดาบอาบเลือดแล้วจ่อที่หัวของเขา แล้วตะโกนบางอย่างให้ผู้รับชม. ส่วนใหญ่กล่าวว่าเขาตะโกนคำขวัญของรัฐเวอร์จิเนียว่า ซิกเซมเปอร์ไทรันนิส! ("Sic semper tyrannis; Thus always to tyrants") ในตอนที่อยู่บนกล่องรับชมหรือบนเวที พยานมีข้อโต้แย้ง ส่วนใหญ่ได้ยินเขาพูดว่า ซิกเซมเปอร์ไทรันนิส! แต่อีกกลุ่มซึ่งรวมไปถึงตัวเขาเองกล่าวว่าเขากล่าวแค่ ซิกเซมเปอร์!

บูธวิ่งข้ามเวทีแล้วออกทางประตูที่อยู่ด้านข้าง

 ลิงคอล์นเสียชีวิต 
thumb|left|100px|นักผ่าตัดชาลส์ เลลี

ชาลส์ เลลี (Charles Leale) ทหารผ่าตัดวัยหนุ่ม แทรกผ่านผู้คนเข้าไปที่กล่องของลิงคอล์น แต่ประตูยังไม่เปิด. แรธโบนที่อยู่ในกล่องจึงนำกำแพงไม้ที่บูธใช้ปิดประตูออก 

เลลีเข้าไปในกล่องแล้วพบลิงคอล์นนั่งโดยที่หัวเอียงไปทางขวา ในขณะที่แมรีกอดเขาและร้องไห้ เลลีคิดว่าเขาถูกแทง จึงทำการย้ายเขาไปวางบนพื้น.ในขณะเดียวกัน ชาลส์ แซบิน ทาฟต์ (Charles Sabin Taft) แพทย์อีกคน ได้ลงจากเวทีไปที่กล่องของลิงคอล์น

หลังจากทาฟ และเลย์ลีเปิดเสื้อของอินคอล์น แล้วไม่พบแผลที่ถูกแทง เขาพบว่าลูกกระสุนอยู่ลึกเกินไปที่จะถอนออกมา แต่ยังคงเอาก้อนกระสุนออกได้ ซึ่งทำให้ลิงคอล์นหายใจสะดวกขึ้น

เลย์ลี, ทาฟ และอัลเบิร์ท คิง หมออีกคน ตัดสินใจว่า ควรย้ายลิงคอล์น การขี่รถม้าไปทำเนียบขาวนั้นอันตรายเกินไป หลังพิจารณาว่าซาลูนของปีเตอร์ ทัลทาวุลล์ (Peter Taltavulls) พวกเขาจึงพาลิงคอล์นไปบ้านที่อยู่แถวนั้น  โดยมีชายคนหนึ่งแนะนำให้ไปบ้านปีเตอร์เซน.

ลิงคอล์น เสียชีวิต ณ เวลา 7:22 น. ในวันที่ 15 เมษายน

 การตอบสนอง 

thumb|right|upright=0.65|ลิงคอล์นขึ้นสวรรค์ โดยที่จอร์จ วอชิงตันให้มงกุฎที่มีพวงมาลัย. ไม่ทราบชื่อศิลปิน
มีการไว้อาลัยทั้งฝ่ายเหนือ ฝ่ายใต้ และทั่วโลก รัฐบาลหลายประเทศได้ประกาศไว้อาลัยในวันที่ 15 เมษายน

วอลต์ วิทแมน (Walt Whitman) นักกวี ได้แต่งกวีเรื่อง "เวนไลเลคส์ลาสอินเดอะดอร์ยาร์ดบลูมด์" (When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd), "โอกัปตัน! มายกัปตัน!" (O Captain! My Captain!) และอีกสองกวีเพื่อสรรเสริญลิงคอล์น

จอห์น รัสเซลล์ เอิร์ลรัสเซลล์ที่ 1 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศและเครือจักรภพ ได้กล่าวว่าการเสียชีวิตของลิงคอล์นนั้นเป็น "ความสูญเสียอย่างยิ่ง." (sad calamity)  ส่วนอี้ซิน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของจีนกล่าวว่าตนเอง "ช็อคและตกใจอย่างอธิบายไม่ได้".

 การจับผู้สมรู้ร่วมคิด 
thumb|left|200px|เส้นทางหนีของบูธ

 บูธกับเฮโรลด์ 
thumb|right|150px|ป้ายประกาศจับจอห์น เฮช. เซอร์รัตต์, จอห์น วิลค์ส บูธ และเดวิด อี. เฮโรลด์
หลังออกจากโรงละครฟอร์ดในครึ่งชั่วโมง บูธข้ามสะพานเนวียาร์ดไปที่รัฐแมรีแลนด์. ทหารถามว่าเขาจะไปไหน; บูธกล่าวว่าเขาจะกลับบ้านไปที่ใกล้ ๆ ตัวเมืองชาลส์ (town of Charles) ถึงแม้ว่าเป็นเรื่องต้องห้ามที่จะให้ประชาชนข้ามสะพานตอนหลัง 21:00 น. ทหารก็อนุญาตให้เขาผ่านได้ เดวิด เฮโรลด์ข้ามสะพานเดียวกันภายในเวลาครึ่งชั่วโมงต่อมา และร่วมเดินทางกับบูธ.หลังจากเอาอาวุธและพัสดุที่เก็บไว้ที่ซูรัตส์วิลล์แล้ว ทั้งเฮโรลด์และบูธก็ไปที่บ้านของซามูเอล เอ. มัดด์ หมอประจำท้องถิ่นที่ใส่เฝือกที่ขาและทำไม้ค้ำให้บูธ

หลังจากอยู่ที่บ้านของมัดด์ไปหนึ่งวัน บูธกับเฮโรลด์ได้จ้ายชายคนหนึ่งเพื่อนำพาพวกเขาไปที่บ้านของซามูเอล คอกซ์ หลังจากนั้น คอกซ์จึงพาพวกเขาไปกับโทมัส โจนส์ ไปซ่อนที่บึงเซคิอาฮ์ (Zekiah Swamp) เป็นเวลาห้าวัน จนกว่าพวกเขาจะข้ามแม่น้ำโพโตแมค (Potomac River) 

การล่าผู้สมรู้ร่วมคิดกลายเป็นการล่าครั้งใหญ่ที่สุดของประวัติศาสตร์สหรัฐ ซึ่งมีเอ็ดวิน เอ็ม. สแตนตันเป็นผู้ดำเนินปฏิบัติการนี้ โดยตั้งค่าบูธไว้ที่ 50,000 ดอลลาร์สหรัฐ และ 25,000 ดอลลาร์สหรัฐสำหรับเฮโรลด์และจอห์น ซูรัตต์

บูธกับเฮโรลด์กำลังหลับอยู่ในฟาร์มของแกรเรตต์ (Garrett's farm) ในวันที่ 26 เมษายน ในขณะที่ทหารจาก กองทหารม้านิวยอร์กที่ 16ได้มาล้อมยุ้งฉาง แล้วขู่ที่จะเผาทีนี่ เฮโรลด์ยอมแพ้ แต่บูธพูดว่า "ัผมจะไม่ให้พวกนายจับเป็นหรอก!" พวกทหารจึงจุดไฟเผายุ้งฉาง และบูธคลานไปข้างหลัง

นายตำรวจบอสตัน คอร์เบตต์ คลานเข้าไปข้างหลังยุ้งฉาง แล้วยิงบูธ (Quoting Lieutenant Edward Doherty, officer in charge of the soldiers who captured Booth)  ซึ่งทำให้ไขสันหลังขาด บูธถูกขนออกมา และทหารให้น้ำที่ปากของเขา โดยเขาคายออกเพราะกลืนไม่ได้. บูธบอกับทหารว่า "บอกแม่ผมด้วยว่าผมตายเพื่อประเทศ" ในตอนแรก คอร์เบตต์ถูกจับเพราะไม่เชื่อฟังเจ้าหน้าที่ แต่หลังจากนั้นจึงได้รับการปล่อยตัวแล้วยกย่องเป็นวีรบุรุษ

 การสอบสวนและประหารชีวิต 
thumb|left|200px|การประหารชีวิตแมรี ซูร์รัตต์, เลวิส โพเวลล์, เดวิด เฮโรลด์ และจอร์จ แอตเซอรอดต์ในวันที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ. 1865 ที่ฟอร์ดแมคแนร์ในวอชิงตัน ดี.ซี.
มีหลายคนถูกจับ ซึ่งรวมไปถึงผู้สมรู้ร่วมคิดกับใครก็ตามที่มีการติดต่อกับบูธหรือเฮโรลด์ในตอนที่พวกเขากำลังหนี โดยรายชื่อได้รวมไปถึงหลุยส์ เจ. ไวช์มันน์ คนพักที่บ้านของคุณนายซูร์รัตต์; จูเนียส พี่หรือน้องชายของบูธ; จอห์น ที. ฟอร์ด เจ้าของโรงละคร; เจมส์ พัมฟรีย์ ชายที่บูธจ้างม้าของเขา; จอห์น เอ็ม. ลอยด์ (John M. Lloyd) เจ้าของโรงเตี๊ยม และซามูเอล คอกซ์ กับ โทมัส เอ. โจนส์ ที่ช่วยบูธกับเฮโรลด์ข้ามเดอะโพโตแมค

ทุกคนได้รับการปล่อยตัว ยกเว้น:

ในการสืบสวนเจ็ดสัปดาห์ที่รวมพยานทั้ง 366 คน. ผู้ต้องหาทั้งหมดถูกตัดสินให้มีความผิดในวันที่ 30 มิถุนายน. แมรี ซูร์รัตต์, เลวิส โพเวลล์, เดวิด เฮโรลด์ และจอร์จ แอตเซอรอดต์ ถูกตัดสินประหารชีวิตด้วยการแขวนคอ ส่วนซามูเอล มัดด์, ซามูเอล อาร์โนลด์ และไมเคิล โอเลาเลน ถูกตัดสินให้จำคุกตลอดชีวิต เอ็ดมัน สแปนเลอร์ ถูกตัดสินจำคุกเป็นเวลา 6 ปี

แมรี ซูรัตต์, โพเวลล์, เฮโรลด์ และแอตเซอรอดด์ถูกแขวนคอที่Old Arsenal Penitentiary ในวันที่ 7 กรกฎาคม  แมรี ซูรัตต์ เป็นผู้หญิงคนแรกที่ถูกประหารชีวิตโดยรัฐบาลสหรัฐLinder, D: "Biography of Mary Surratt, Lincoln Assassination Conspirator ", University of Missouri–Kansas City. Retrieved December 10, 2006. โอเลาเลนเสียชีวิตในคุกเมื่อปีค.ศ. 1867 ส่วนมัดด์, อาร์โนลด์ และสแปงเลอร์ได้รับการอภัยโทษจากจอห์นสันเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1869

 หมายเหตุ