# ศูนย์รับผู้อพยพบ้านวินัย
ศูนย์รับผู้อพยพบ้านวินัย  หรือ ค่ายผู้อพยพบ้านวินัย  เป็นค่ายผู้ลี้ภัยในประเทศไทยตั้งแต่ พ.ศ. 2518 จนถึง 2535 บ้านวินัยเป็นที่อยู่ของชาวภูเขาโดยเฉพาะชาวม้งที่หลบหนีการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวม้งในลาว บ้านวินัยมีประชากรสูงสุดประมาณ 45,000 คน ประกอบด้วยชาวม้งและชาวภูเขาอื่น ๆ จำนวนมาก ชาวลาวบนภูเขาได้ตั้งถิ่นฐานใหม่ในสหรัฐและประเทศอื่น ๆ ขณะที่อีกหลายคนอาศัยอยู่ในค่ายเป็นเวลาหลายปี ซึ่งมีลักษณะคล้ายหมู่บ้านม้งขนาดใหญ่ที่แออัด รัฐบาลไทยปิดค่ายนี้ในปี พ.ศ. 2535 โดยบังคับให้ชาวภูเขาบางส่วนกลับประเทศลาว และย้ายส่วนที่เหลือไปยังค่ายผู้ลี้ภัยอื่น

 จุดเริ่มต้น 
ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2518 ทหารของพรรคคอมมิวนิสต์ปะเทดลาวและกองทัพเวียดนามเหนือได้ยึดเมืองลองเตี๊ยง ซึ่งเป็นกองบัญชาการของนายพล วังเปา ซึ่งเป็นชาวม้ง และกองทัพที่ได้รับการสนับสนุนจากซีไอเอจำนวน 30,000 นาย ซึ่งต่อสู้กับคอมมิวนิสต์มานานเกือบ 15 ปี วังเปาและผู้นำชาวม้งคนอื่น ๆ ได้รับการอพยพมายังประเทศไทยโดย เจอร์รี แดเนียลส์ จากซีไอเอ และนักบินพลเรือนชาวอเมริกัน พวกเขาได้หลบภัยในค่ายทหารน้ำพอง วังเปาและคนอื่น ๆ อีกไม่กี่คนได้รับอนุญาตให้เดินทางมายังสหรัฐไม่นานหลังจากนั้น หลังจากการอพยพ ชาวม้งหลายหมื่นคน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นอดีตทหารและครอบครัวของพวกเขา ได้หลบหนีออกจากลาวด้วยการเดินเท้าในช่วงไม่กี่ปีต่อมา โดยข้ามแม่น้ำโขงเข้าสู่ประเทศไทย ในขณะที่ชะตากรรมของชาวม้งยังคงไม่แน่นอน ในวันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2518 พันเอก เซี๊ยะ ดัง เซียง (เสียชีวิตเมื่อวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2521) และอาสาสมัครอีก 80 คนของเขาได้รับมอบหมายจากกระทรวงมหาดไทยของไทยให้ไปถางป่าเล็ก ๆ ในอำเภอปากชม จังหวัดเลย เพื่อสร้างที่พักชั่วคราวสำหรับผู้ขอลี้ภัย ทีมงานตั้งชื่อพื้นที่นี้ว่า Vinai เพื่อแสดงถึงความภักดีและกิริยามารยาทของพวกเขา ในช่วงปลายเดือนตุลาคมมีผู้อยู่อาศัยประมาณ 4,000 คน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นครอบครัวของผู้ลี้ภัยกลุ่มแรก ถูกย้ายจากค่ายทหารน้ำพองไปยังบ้านวินัย บันทึกอย่างเป็นทางการระบุว่าบ้านวินัยก่อตั้งขึ้นในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2518 เพื่อรองรับผู้อพยพที่หลั่งไหลเข้ามา โดยรองรับผู้ลี้ภัยในช่วงแรกจำนวน 12,000 คน รายงานระบุว่า ซีไอเอได้บริจาคเงินหลายล้านดอลลาร์เพื่อสร้างและบริหารค่าย

 รายละเอียด 
ที่ตั้งของบ้านวินัยตั้งอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยในอำเภอปากชม จังหวัดเลย ประมาณ  จากทางใต้ของแม่น้ำโขงและชายแดนลาว ค่ายนี้ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ  และเต็มไปด้วยกระท่อมชั่วคราวที่สร้างโดยผู้ลี้ภัยเอง รวมถึงอาคารบริหาร หอพัก โกดัง ศูนย์ดูแลสุขภาพ และสิ่งอำนวยความสะดวกอื่นๆ บ้านวินัยมีลักษณะเหมือนหมู่บ้านชาวม้งที่รกร้าง แม้ว่าจะมีผู้คนพลุกพล่านหนาแน่น"Hmong Children: A Changing World in Ban Vinai", Cultural Survival, 10:4 (Winter 1986) ; "The Hmong: An Introduction to their History and Culture" (June 2004), Country Profile No. 18, Center for Applied Linguistics, Washington, D.C.. pp. 20-21left|thumb|ถังกักเก็บน้ำภายในศูนย์รับผู้อพยพบ้านวินัยประชากรของบ้านวินัยมีอยู่ประมาณ 12,000 คนจนกระทั่งปี พ.ศ. 2522 ประชากรเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วอันเป็นผลจากการไหลบ่าเข้ามาของชาวม้งจากลาวที่เพิ่มขึ้น ในปี พ.ศ. 2528 จำนวนประชากรเพิ่มขึ้นถึงจุดสูงสุดประมาณ 45,000 คน เก้าสิบห้าเปอร์เซ็นต์เป็นชาวม้ง แต่กลุ่มชาติพันธุ์อื่นๆ ที่เป็นตัวแทน ได้แก่ ทิน (ชาวไผ่), เย้า (เมี่ยน), ไทลื้อ, ขมุ, ลาวเทิง, ไทดำ, มูเซอ (ลาหู่), ฮอว์ (ฮานี) และลาวที่ราบลุ่ม
ผู้บัญชาการค่ายเป็นคนไทยที่ได้รับเลือกจากผู้ว่าราชการจังหวัดและกระทรวงมหาดไทยของไทยซึ่งดูแลค่าย เดิมที (ระหว่างปี พ.ศ. 2519 และ พ.ศ. 2522) ค่ายนี้แบ่งออกเป็น 5 ส่วน โดยแต่ละส่วนมีผู้นำผู้ลี้ภัยที่ร่วมกันจัดตั้งคณะกรรมการผู้ลี้ภัย กระทั่งในปี พ.ศ. 2522 เมื่อรัฐบาลไทยปิดศูนย์รับผู้อพยพที่หนองคาย ผู้ลี้ภัยจากศูนย์ฯ หนองคายจึงกลายมาเป็นประชากรในส่วนที่ 6, 7 และ 8 เพื่อให้มีพื้นที่มากขึ้นสำหรับผู้ลี้ภัยที่มาจากค่ายหนองคาย ส่วน 9 เป็นที่รู้จักกันในบ้านวินัยว่าเป็นส่วนที่ไม่มีวันสิ้นสุดสำหรับผู้เสียชีวิตในค่าย หรือส่วนของสุสาน ต่อมาในช่วงกลางคริสต์ทศวรรษ 1980 เมื่อศูนย์รับผู้อพยพบ้านน้ำยาวถูกปิดลง จึงได้จัดตั้งส่วน 9 ขึ้นโดยสร้างทับบนที่ฝังร่างของผู้เสียชีวิต ซึ่งสำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (UNHCR) ร่วมกับเงินบริจาคจากสหรัฐและประเทศอื่น ๆ เป็นผู้ให้ทุนช่วยเหลือผู้ลี้ภัยส่วนใหญ่ รวมถึงอาหาร ที่อยู่อาศัย การศึกษา และสุขภาพ องค์กรการกุศลระหว่างประเทศที่ไม่ใช่ภาครัฐมากกว่าสิบแห่งทำงานในค่ายเพื่อดำเนินโครงการและดำเนินการสิ่งอำนวยความสะดวกในนามของ UNHCR ในนามผู้บริจาครายอื่นและผู้ลี้ภัย
 การย้ายถิ่นฐาน การส่งตัวกลับประเทศ และการปิดศูนย์ 
thumb|บริการสาธารณสุขในศูนย์รับผู้อพยพบ้านวินัยในตอนแรก ผู้ลี้ภัยทั้งหมดในบ้านวินัยได้รับอนุญาตให้ลี้ภัยชั่วคราวในประเทศไทย โดยหวังว่าพวกเขาจะสามารถกลับไปยังลาวได้ในไม่ช้า หรืออาจจะย้ายไปตั้งถิ่นฐานใหม่ในประเทศที่สาม เพราะประเทศไทยปฏิเสธที่จะให้สิทธิแก่ชาวม้งในการพำนักอยู่ในประเทศไทยอย่างถาวร อย่างไรก็ตาม ในช่วงครีสต์ทศวรรษ 1980 ผู้ลี้ภัยจำนวนมากปฏิเสธที่จะกลับไปลาวและไม่ขอตั้งถิ่นฐานใหม่ในสหรัฐอเมริกาหรือประเทศอื่น พวกเขาเรียกร้องให้รัฐบาลลาวรับรองความปลอดภัยในการกลับลาวและการปกครองตนเองแทน ความไม่เต็มใจของชาวม้งบางส่วนในการตั้งถิ่นฐานใหม่เกิดจากความกลัวต่อความท้าทายในการย้ายไปอยู่ในสังคมอุตสาหกรรม ในบ้านวินัย ชาวม้งสามารถรักษาวัฒนธรรมและสังคมดั้งเดิมเอาไว้ได้ ความไม่เต็มใจดังกล่าวยังเกิดจากอิทธิพลของนายพล วังเปา และผู้นำคนอื่น ๆ ที่เรียกร้องให้พวกเขาอยู่ในประเทศไทยเพื่อเป็นการปูทางไปสู่การกลับลาวและการโค่นล้มรัฐบาลคอมมิวนิสต์ ชาวม้งบางส่วนใช้บ้านวินัยเป็นฐานในการต่อต้านรัฐบาลลาว ความลังเลใจในการตั้งถิ่นฐานใหม่เริ่มเปลี่ยนไปในปี พ.ศ. 2528 ชาวม้งรุ่นใหม่เต็มใจที่จะรับเอาประเพณีและวิถีชีวิตใหม่ และรัฐบาลไทยกดดันให้ผู้ลี้ภัยยอมรับการตั้งถิ่นฐานใหม่หรือส่งตัวกลับประเทศลาวโดยบังคับภายในปี พ.ศ. 2529 ระยะเวลาเฉลี่ยที่ผู้อยู่อาศัยอาศัยอยู่ในค่ายคือเกือบเจ็ดปี

รัฐบาลไทยได้ริเริ่มโครงการที่เรียกว่า "การป้องปรามอย่างมีมนุษยธรรม" เพื่อทำให้ชีวิตของผู้ลี้ภัยยากขึ้นและเพื่อป้องกันไม่ให้มีผู้ลี้ภัยเพิ่มเติมเข้ามาในประเทศไทย ในปี พ.ศ. 2526 ประเทศไทยได้ปิดบ้านวินัยสำหรับผู้มาใหม่ แม้ว่าชาวม้งหลายพันคนจะสามารถหลบเข้าไปในค่ายได้ในช่วงหลายปีถัดมา ในปี พ.ศ. 2528 รัฐบาลไทยได้เริ่ม "ผลักดัน" ชาวม้งและชาวลาวอื่น ๆ ที่พยายามข้ามพรมแดนเข้ามาในประเทศไทย และเริ่มส่งชาวม้งกลับประเทศลาวโดยใช้กำลังจากบ้านวินัยRobinson, Court (1998), Terms or Refuge: The Indochinese Exoduds and the International Response, London: Zed books, pp. 116-119 องค์กรสิทธิมนุษยชนคัดค้านการส่งกลับโดยบังคับและอ้างหลักฐานในปี พ.ศ. 2530 ว่าผู้ที่ถูกผลักดันกลับมาถูกจับกุมเมื่อพวกเขากลับมายังลาว เพื่อปลอบใจรัฐบาลไทยซึ่งเป็นเจ้าของพื้นที่และลดการผลักดันชาวม้งกลับประเทศโดยบังคับ รัฐบาลสหรัฐได้เพิ่มโควตาการตั้งถิ่นฐานใหม่ให้กับชาวลาว รวมทั้งชาวม้ง เป็นสองเท่า จาก 4,000 คนเป็น 8,000 คนต่อปีในต้นปี พ.ศ. 2531Robinson, p. 120

หลังจากที่ชาวม้งอพยพไปตั้งถิ่นฐานในต่างประเทศมากขึ้นเป็นเวลาหลายปี จำนวนผู้ลี้ภัยในศูนย์เริ่มลดลง และการส่งตัวกลับประเทศลาว ประเทศไทยได้ปิดศูนย์รับผู้อพยพบ้านวินัยเมื่อปลายปี พ.ศ. 2535 ผู้ลี้ภัยชาวม้งและลาวที่เหลือในประเทศไทยถูกกระจายไปยังค่ายและศูนย์รับผู้อพยพอื่น ๆ โดยเฉพาะวัดถ้ำกระบอก"The Hmong: An Introduction to their History and Culture" (June 2004), Country Profile No. 18, Center for Applied Linguistics, Washington, D.C., p. 21

 สถานะปัจจุบัน 
หลังจากการยุบปิดศูนย์รับผู้อพยพบ้านวินัยไปแล้ว รัฐบาลไทยได้จัดตั้งพื้นที่ดังกล่าวเป็นหมู่บ้านวินัย ตามระเบียบของกระทรวงมหาดไทยในปี พ.ศ. 2538 ตั้งอยู่ในหมู่ที่ 11 ตำบลปากชม อำเภอแกชม จังหวัดเลย มีนายสมพงษ์ สีคะปัสสะ เป็นประธานหมู่บ้านอาสารักษาดินแดน และมีผู้ใหญ่บ้านคนแรกคือ นายสมาน ประสมทรัพย์ ปัจจุบันมีหมู่บ้านอยู่ประมาณ 49 ครัวเรือน มีพื้นที่ของหมู่บ้านทั้งหมดประมาณ 2,085 ไร่

 หมายเหตุ