wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# ท่าอากาศยานนานาชาติฟูนาฟูตี
ท่าอากาศยานนานาชาติฟูนาฟูตี  เป็นท่าอากาศยานแห่งเดียวของประเทศ ตั้งอยู่ในฟูนาฟูตี เมืองหลวงของประเทศตูวาลู โดยมีฟีจีแอร์เวส์ (ในนามของฟีจีลิงก์) เป็นผู้ให้บริการเส้นทางระหว่างซูวากับฟูนาฟูตี ส่วนแอร์คิริบาสเป็นผู้ให้บริการเส้นทางระหว่างตาราวากับฟูนาฟูตีจำนวน 1 เที่ยวบินต่อสัปดาห์

ประวัติ
thumb|left|300px|อาคารผู้โดยสารขาออก
ท่าอากาศยานนานาชาติฟูนาฟูตีสร้างโดยกองทัพสหรัฐใน ค.ศ. 1943 ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 สนามบินทางทหารแห่งนี้ประกอบด้วยทางขึ้นลงของเครื่องบิน หอบังคับการและสิ่งอำนวยความสะดวกอื่น โดยมีการต่อสายเคเบิลเพื่อเชื่อมต่อระหว่างสนามบินกับสถานีวิทยุที่เตปูกา อาคารบัญชาการและบังเกอร์ปัจจุบันตั้งอยู่ที่บ้านของเตอาไง อาเปลู

ในช่วงกลาง ต.ศ. 1944 การสู้รบขยับไปทางพื้นที่ตอนเหนือมุ่งสู่ญี่ปุ่น ดังนั้นกองทัพสหรัฐเริ่มถอนตัว ในช่วงที่สงครามแปซิฟิกจบลงใน ค.ศ. 1945 กองกำลังและอุปกรณ์ได้ออกจากพื้นที่เกือบทั้งหมดMaurer, Maurer (1983). Air Force Combat Units Of World War II. Maxwell AFB, Alabama: Office of Air Force History. .www.pacificwrecks.com หลังสงครามสนามบินทางการทหารจึงได้รับการพัฒนาให้เป็นสนามบินพาณิชย์

สิ่งปลูกสร้าง
ท่าอากาศยานตั้งอยู่  เหนือระดับน้ำทะเลปานกลาง โดยมีรันเวย์จำนวน 1 ที่ ซึ่งมีความยาวเท่ากับ  เนื่องจากไม่มีแสงไฟที่รันเวย์ มีระบบวิทยุ VHF และอุปกรณ์นำทางทางอากาศในระดับต่ำ จึงทำให้การใช้งานจำกัดเพียงแค่ตอนกลางวันเท่านั้น

แต่เดิมรันเวย์สร้างด้วยหินปะการังบด กรวดปะการังและวางพื้นผิวด้วยยางมะตอย จากนั้นใน ค.ศ. 1992 จึงมีการถมพื้นผิวเพิ่มเติม เพื่อให้รองรับเครื่องบินที่บินลงหนัก 50 ตันได้ อย่างไรก็ตามสภาพพื้นผิวและฐานรันเวย์เสื่อมสภาพลงจากน้ำและการขาดการซ่อมบำรุง อย่างไรก็ตามมีการวางพื้นผิวใหม่อีกครั้งใน ค.ศ. 2015

การเสื่อมสภาพของรันเวย์เครื่องบินมีสาเหตุจากระดับความสูงที่ต่ำของอะทอลล์ และสภาพพื้นที่ที่เคยเป็นพื้นที่ชายเลนมาก่อน รวมไปถึงหินปะการังที่เป็นฐานมักถูกน้ำทะเลซึมผ่านได้ ซึ่งนั่นทำให้น้ำทะเลเข้าท่วมรันเวย์ในช่วงที่น้ำเกิดได้

ใน ค.ศ. 2011 ธนาคารโลกและรัฐบาลตูวาลูตกลงที่จะเริ่มโครงการลงทุนการบินตูวาลู (Tuvalu Aviation Investment Project, TvAIP) เพื่อพัฒนามาตรการความปลอดภัยและกำกับดูแลการขนส่งทางอากาศนานาชาติ รวมถึงโครงสร้างที่จำเป็นสำหรับท่าอากาศยานนานาชาติฟูนาฟูตี ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2013 ธนาคารโลกได้อนุมัติเงินจำนวน $6.06 ล้านสำหรับ TvAIP นอกจากนี้ธนาคารโลกยังจัดสรรเงินเพิ่มเติมให้ใน ค.ศ. 2017 อีกด้วย TvAIP เป็นโครงการที่มีเป้าหมายจะพัฒนารันเวย์ให้ผ่านเกณฑ์ขั้นต่ำ PCN (pavement classification number) 18 เพื่อให้สามารถรองรับเที่ยวบินฉุกเฉิน นอกจากนี้ TvAIP ยังมีส่วนเกี่ยวข้องในการพัฒนาเครื่องช่วยนำทางและการรักษาความปลอดภัยต่าง ๆ เพื่อให้ผ่านเกณฑ์ขององค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ

ท่าอาศยานนี้มีความแปลกกว่าที่อื่น ชาวตูวาลูจะใช้พื้นที่ท่าอากาศยานทำกิจกรรมทางกีฬาและสังคมเมื่อไม่มีเครื่องบินเข้า เนื่องด้วยพื้นที่บนเกาะมีอยู่จำกัด เมื่อมีเครื่องบินลงจอด จะมีเสียงไซเรนแจ้งเตือนเพื่อให้ประชาชนออกจากพื้นที่ ด้วยเหตุนี้จึงมีข้อเสนอให้ติดตั้งรั้วเพื่อเพิ่มความปลอดภัยให้กับท่าอากาศยาน
# ภาษาศาสตร์สังคม
ภาษาศาสตร์สังคม  คือการศึกษาเชิงพรรณนาเกี่ยวกับผลกระทบของแง่มุมใด ๆ ทั้งหมดของสังคม (รวมถึงบรรทัดฐาน ความคาดหวัง และบริบททางวัฒนธรรม) ต่อวิธีการใช้ภาษา และผลกระทบของสังคมต่อภาษา ภาษาศาสตร์สังคมแตกต่างจากสังคมวิทยาภาษาซึ่งมุ่งเน้นไปที่ผลกระทบของภาษาต่อสังคม ภาษาศาสตร์สังคมมีเนื้อหาซ้อนเหลื่อมกับวัจนปฏิบัติศาสตร์มาก และยังมีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับมานุษยวิทยาภาษาศาสตร์ บางคนตั้งคำถามถึงความแตกต่างระหว่างสาขาทั้งสองโดยเน้นย้ำความสัมพันธ์ต่อกันและกันในอดีต

ภาษาศาสตร์สังคมยังศึกษาว่าวิธภาษาระหว่างกลุ่มบุคคลที่แยกจากกันโดยตัวแปรทางสังคมบางอย่าง (เช่น ชาติพันธุ์ ศาสนา สถานภาพ สถานะเพศ ระดับการศึกษา อายุ ฯลฯ) มีความแตกต่างกันอย่างไร และการสร้างและความยึดมั่นในเกณฑ์เหล่านี้ถูกใช้ในการจัดจำแนกบุคคลในชั้นสังคมหรือชั้นเศรษฐกิจและสังคมได้อย่างไร เนื่องจากการใช้ภาษานั้นแตกต่างกันไปในแต่ละสถานที่ การใช้ภาษาจึงแตกต่างกันไปตามชั้นสังคมด้วย และสังคมภาษณ์  เหล่านี้คือสิ่งที่ภาษาศาสตร์สังคมสนใจศึกษา

แง่มุมทางสังคมของภาษาได้รับการค้นคว้าตามแบบสมัยใหม่โดยนักภาษาศาสตร์ชาวอินเดียและชาวญี่ปุ่นในคริสต์ทศวรรษ 1930 และโดยหลุยส์ โกชา นักภาษาศาสตร์ชาวสวิส ในต้นคริสต์ทศวรรษ 1900 แต่ยังไม่ได้รับความสนใจมากนักในซีกโลกตะวันตกจนกระทั่งในเวลาต่อมา ในทางกลับกัน การศึกษาเหตุจูงใจทางสังคมของการเปลี่ยนแปลงภาษามีรากฐานมาจากแบบจำลองคลื่นของปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 การใช้ศัพท์ ภาษาศาสตร์สังคม เป็นครั้งแรก (ที่ได้รับการยืนยัน) ปรากฏในชื่อบทความ  ของทอมัส คัลลัน ฮอดสัน ที่ตีพิมพ์ในวารสาร  ใน ค.ศ. 1939Paulston, Christine Bratt and G. Richard Tucker, eds. Sociolinguistics: The Essential Readings. Malden, Ma.: Wiley-Blackwell, 2003.T. C. Hodson and the Origins of British Socio-linguistics by John E. Joseph  Sociolinguistics Symposium 15, Newcastle-upon-Tyne, April 2004 ภาษาศาสตร์สังคมปรากฏครั้งแรกในซีกโลกตะวันตกในคริสต์ทศวรรษ 1960 และได้รับการบุกเบิกโดยนักภาษาศาสตร์เช่นวิลเลียม ลาโบฟ ในสหรัฐ และบาซิล เบิร์นสไตน์ ในสหราชอาณาจักร ในคริสต์ทศวรรษ 1960 วิลเลียม อเล็กซานเดอร์ สจวร์ต และไฮนทซ์ โคลส ได้นำเสนอแนวคิดพื้นฐานสำหรับทฤษฎีภาษาศาสตร์สังคมของภาษาพหุศูนย์ ซึ่งอธิบายว่าวิธภาษามาตรฐานมีความแตกต่างกันอย่างไรในแต่ละชาติ (เช่น ภาษาอังกฤษแบบบริติช/อเมริกัน/แคนาดา/ออสเตรเลีย; ภาษาเยอรมันแบบเยอรมัน/ออสเตรีย/สวิส; ภาษาบอสเนีย-โครเอเชีย-มอนเตเนโกร-เซอร์เบียแบบบอสเนีย/โครเอเชีย/มอนเตเนโกร/เซอร์เบีย เป็นต้น)
# ตำบลบึงคอไห
บึงคอไห เป็นตำบลหนึ่งของอำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี สภาพพื้นที่เป็นที่ราบลุ่ม มีคลองขุดชลประทานหลายสายไหลผ่าน ได้แก่ คลองสิบเอ็ด คลองสิบสอง คลองสิบสาม คลองสิบสี่ รวมทั้งคลองแอนหรือคลองกลางต่าง ๆ ที่คั่นระหว่างคลองทั้งสี่ ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ได้แก่ ทำนา ทำไร่หญ้า และทำสวนองค์การบริหารส่วนตำบลบึงคอไห. "ลักษณะเศรษฐกิจ." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://bkh.go.th/public/economy/data/index/menu/26 [ม.ป.ป.]. สืบค้น 3 กันยายน 2563.

ตําบลบึงคอไหทั้งตำบลอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลบึงคอไหซึ่งได้รับการยกฐานะจากเดิมที่เป็นสภาตำบลบึงคอไหเมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2538

 ที่มาของชื่อ 
บริเวณตำบลบึงคอไหเดิมมีสภาพเป็นทุ่งกว้าง มีลำบึงใหญ่อยู่แห่งหนึ่ง ชาวบ้านอาศัยอยู่ไม่มากนัก สมัยก่อนชาวบ้านต้มเหล้ากันเองโดยจะเก็บไว้ในที่มืดและเย็น จึงนิยมนำเหล้าใส่ไหไปฝังไว้ที่ริมบึง ลักษณะการฝังจะฝังตัวไหไว้ในดิน เหลือไว้เพียงส่วนที่เป็นคอไห บริเวณริมบึงจึงมีคอไหโผล่ให้เห็นเป็นจำนวนมาก จนชาวบ้านต่างพากันเรียกว่า "บึงคอไห"สารสนเทศตำบลต้นแบบเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต ตำบลบึงคอไห อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี. "สภาพทั่วไปของตำบลบึงคอไห." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: https://sites.google.com/site/buengkhohai/2  [ม.ป.ป.]. สืบค้น 3 กันยายน 2563. เมื่อมีการจัดตั้งตำบลก็เรียกท้องที่อันเป็นที่ตั้งลำบึงแห่งนั้นว่า ตำบลบึงคอไห

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลบึงคอไหตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของอำเภอลำลูกกา ห่างจากตัวอำเภอเป็นระยะทางประมาณ 20 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับตำบลข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลบึงน้ำรักษ์ (อำเภอธัญบุรี)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลบึงศาล (อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก)
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลพืชอุดมและตำบลลำไทร (อำเภอลำลูกกา)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลบึงทองหลาง (อำเภอลำลูกกา)

 การแบ่งเขตการปกครอง 
ตำบลบึงคอไหแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 12 หมู่บ้าน ได้แก่องค์การบริหารส่วนตำบลบึงคอไห. "ประวัติและตราสัญลักษณ์." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://bkh.go.th/public/history/data/index/menu/22 [ม.ป.ป.]. สืบค้น 3 กันยายน 2563.
 หมู่ที่ 1 บ้านคลองสิบสี่
 หมู่ที่ 2 บ้านคลองสิบสี่
 หมู่ที่ 3 บ้านคลองสิบสี่
 หมู่ที่ 4 บ้านคลองสิบสาม
 หมู่ที่ 5 บ้านคลองสิบสาม
 หมู่ที่ 6 บ้านคลองสิบสาม
 หมู่ที่ 7 บ้านคลองสิบสอง
 หมู่ที่ 8 บ้านคลองสิบสอง
 หมู่ที่ 9 บ้านคลองสิบสอง
 หมู่ที่ 10 บ้านคลองสิบสอง
 หมู่ที่ 11 บ้านคลองสิบเอ็ด
 หมู่ที่ 12 บ้านคลองสิบเอ็ด

 การคมนาคม 
เส้นทางสายสำคัญที่ใช้สัญจรภายในพื้นที่ตำบลบึงคอไหและเชื่อมต่อกับตำบลอื่น ๆ ได้แก่
 ทางหลวงชนบท ปท.3011 สายแยกทางหลวงหมายเลข 305 (กม.ที่ 34+000) – บ้านคลองสิบสี่หกวา
 ทางหลวงชนบท ปท.3012 สายแยกทางหลวงหมายเลข 305 (กม.ที่ 30+950) – บ้านหนองจอก
 ทางหลวงชนบท ปท.3015 สายแยกทางหลวงหมายเลข 305 (กม.ที่ 29+200) – บ้านคลองสิบสองสายกลาง
 ทางหลวงชนบท ปท.3035 สายแยกทางหลวงหมายเลข 305 (กม.ที่ 31+800) – คลองแสนแสบ
 ทางหลวงท้องถิ่น ปท.ถ 49-005 สายเลียบคลองส่งน้ำที่ 12 ฝั่งตะวันตก
 ถนนเลียบคลองส่งน้ำที่ 11 ฝั่งตะวันออก
# ตำบลพืชอุดม
พืชอุดม เป็นตำบลหนึ่งของอำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี ตั้งอยู่บริเวณเขตแดนระหว่างจังหวัดปทุมธานีกับจังหวัดนครนายก จังหวัดฉะเชิงเทรา และกรุงเทพมหานคร สภาพพื้นที่เป็นที่ราบลุ่ม มีคลองขุดชลประทานหลายสายไหลผ่าน ได้แก่ คลองสิบสาม คลองสิบสี่ และคลองหกวาสายล่าง ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม (เช่น ทำนา ทำสวน ทำไร่อ้อยและไร่หญ้า) ประมง (เช่น เลี้ยงปลา เลี้ยงกุ้ง) ค้าขาย และทำงานในโรงงานอุตสาหกรรมหรือสถานประกอบการของเอกชน

 ประวัติ 
เดิมพื้นที่ตําบลพืชอุดมเป็นส่วนหนึ่งของตำบลลำไทร จนกระทั่งในวันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2532 กระทรวงมหาดไทยได้ออกประกาศตั้งและกำหนดเขตตำบลในอำเภอลำลูกกา โดยแยกพื้นที่หมู่บ้าน 9 หมู่บ้านทางด้านตะวันออกของตำบลลำไทรออกมาจัดตั้งเป็น ตำบลพืชอุดม และให้มีผลตั้งแต่วันที่ 10 สิงหาคม ปีเดียวกัน ตำบลใหม่นี้ได้ชื่อมาจากชื่อวัดพืชอุดมซึ่งตั้งอยู่ในหมู่ที่ 9 เดิมวัดนี้มีชื่อว่า "วัดราษฎร์ศรัทธาราม" ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น "วัดพืชอุดม" เนื่องจากบริเวณวัดและพื้นที่ใกล้เคียงมีไม้ผล ไม้ดอก และพืชพรรณธัญญาหารต่าง ๆ ขึ้นอยู่อย่างอุดมสมบูรณ์คมชัดลึก. "'วัดพืชอุดม' บอกบุญซื้อที่ดินขยายวัด." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: https://www.komchadluek.net/news/lifestyle/146360 [ม.ป.ป.]. สืบค้น 3 กันยายน 2563.

ตําบลพืชอุดมทั้งตำบลอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลพืชอุดมซึ่งได้รับการยกฐานะจากเดิมที่เป็นสภาตำบลพืชอุดมเมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2539

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลพืชอุดมตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกสุดของอำเภอลำลูกกา ห่างจากตัวอำเภอเป็นระยะทางประมาณ 18 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับตำบลข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลบึงคอไห (อำเภอลำลูกกา)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลบึงศาล ตำบลชุมพล (อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก) และตำบลบึงน้ำรักษ์ (อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา)
 ทิศใต้ ติดต่อกับแขวงคลองสิบสอง (เขตหนองจอก กรุงเทพมหานคร)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลลำไทร (อำเภอลำลูกกา)

 การแบ่งเขตการปกครอง 
ตำบลพืชอุดมแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 9 หมู่บ้าน ได้แก่
 หมู่ที่ 1 บ้านธนารัตน์หรือบ้านคลองสิบสี่
 หมู่ที่ 2 บ้านอุดมสุขหรือบ้านคลองสิบสี่
 หมู่ที่ 3 บ้านศิริพัฒนาหรือบ้านคลองสิบสี่
 หมู่ที่ 4 บ้านอุดมพัฒนาหรือบ้านพืชอุดม
 หมู่ที่ 5 บ้านคลองสิบสาม
 หมู่ที่ 6 บ้านนิเทศพัฒนาหรือบ้านคลองสิบสาม
 หมู่ที่ 7 บ้านคลองสิบสามพัฒนาหรือบ้านคลองสิบสาม
 หมู่ที่ 8 บ้านสมบูรณ์พัฒนาหรือบ้านพืชอุดม
 หมู่ที่ 9 บ้านพืชอุดม

 การคมนาคม 
เส้นทางสายสำคัญที่ใช้สัญจรภายในพื้นที่ตำบลพืชอุดมและเชื่อมต่อกับตำบลอื่น ๆ ได้แก่
 ถนนลำลูกกา (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3312 สายสนามกีฬาธูปะเตมีย์–คลอง 16)
 ทางหลวงชนบท ปท.3012 สายแยกทางหลวงหมายเลข 305 (กม.ที่ 30+950) – บ้านหนองจอก
 ทางหลวงชนบท ปท.3035 สายแยกทางหลวงหมายเลข 305 (กม.ที่ 31+800) – คลองแสนแสบ
 ทางหลวงชนบท ปท.3011 สายแยกทางหลวงหมายเลข 305 (กม.ที่ 34+000) – บ้านคลองสิบสี่หกวา
 ทางหลวงท้องถิ่น ปท.ถ 55-001 สายแยกทางหลวงหมายเลข 3312 – บ้านคลองสิบสาม ตอนที่ 2
 ทางหลวงท้องถิ่น ปท.ถ 55-002 สายแยกทางหลวงหมายเลข 3312 – บ้านคลองสิบสาม ตอนที่ 1
 ทางหลวงท้องถิ่น ปท.ถ 55-003 สายแยกทางหลวงหมายเลข 3312 – หนองจอก
# ยุทธการที่สแตมฟอร์ดบริดจ์
ยุทธการที่สแตมฟอร์ดบริดจ์  เกิดขึ้นที่หมู่บ้านสแตมฟอร์ดบริดจ์, อีสต์ไรดิ้งออฟยอร์กเชอร์ ในอังกฤษเมื่อวันที่ 25 กันยายน 1066 ระหว่างกองทัพอังกฤษภายใต้พระเจ้าฮาโรลด์ กอดวินสัน และกองกำลังรุกรานที่นำโดยพระเจ้าฮาโรลด์ที่ 3 แห่งนอร์เวย์ และทอสติก กอดวินสัน น้องชายของกษัตริย์อังกฤษ หลังจากการต่อสู้นองเลือด ทั้งฮาโรลด์และทอสติกพร้อมกับทหารชาวนอร์เวย์ส่วนใหญ่ถูกสังหาร แม้ว่าแฮโรลด์ กอดวินสันสามารถขับไล่ผู้รุกรานชาวนอร์เวย์ แต่กองทัพของเขาก็พ่ายแพ้ต่อชาวนอร์มันที่เฮสติงส์น้อยกว่าสามสัปดาห์ต่อมา ยุทธการครั้งนี้เป็นสัญลักษณ์ของการสิ้นสุดของยุคไวกิ้งตามธรรมเนียม
# พายุไต้ฝุ่นนีนา (พ.ศ. 2518)
พายุไต้ฝุ่นนีนา  หรือที่รู้จักในฟิลิปปินส์ว่า พายุไต้ฝุ่นเบเบง  พายุไต้ฝุ่นกินเวลาประมาณ 9 วันนับจากการก่อตัวในวันที่ 30 กรกฎาคม จนกระทั่งสลายตัวในวันที่ 8 สิงหาคม พายุไต้ฝุ่นนีนาทำให้เกิดฝนตกหนักในมณฑลเหอหนานและส่วนอื่น ๆ ของจีนซึ่งนำไปสู่การพังทลายของเขื่อนบ่านเฉียว ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตประมาณ 229,000 คน ทำให้พายุไต้ฝุ่นนีนาเป็นพายุหมุนเขตร้อนที่ร้ายแรงอันดับสองในแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ รองจากพายุไต้ฝุ่นที่ไฮฟองในปี พ.ศ. 2424 และเป็นพายุหมุนเขตร้อนที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุดเป็นอันดับ 4 เท่าที่ได้รับการยอมรับ
# เทโลเมียร์
เทโลเมียร์ หรือ ทีโลเมียร์ (telomere;  หรือ) เป็นพื้นที่ที่มีลำดับนิวคลีโอไทด์ซ้ำตรงปลายของแต่ละโครโมโซม ซึ่งช่วยป้องกันไม่ให้ปลายของโครโมโซมชำรุดลงหรือไม่ให้ไปผสมเข้ากับโครโมโซมข้างเคียง เทโลเมียร์มาจากภาษากรีก เทลอส (telos; τέλος) "ปลาย" และ เมรอส (merοs; μέρος, รากศัพท์: μερ-) "ส่วน" ในสัตว์มีกระดูกสันหลังลำดับนิวคลีโอไทด์ในเทโลเมียร์คือ 5′-TTAGGG-3′Biochemistry, Lippincott's Illustrated Reviews, 6th edition, Richard Harvey, 2014, page 407. โดยมีสายดีเอ็นเอคู่เป็น 3′-AATCCC-5′ และ โอเวอร์แฮงก์ TTAGGG สำหรับในมนุษย์มีลำดับเบส TTAGGG นี้จะซ้ำประมาณ 2,500 ครั้งSadava, D., Hillis, D., Heller, C., & Berenbaum, M. (2011). Life: The science of biology (9th ed.), Sunderland, MA: Sinauer Associates Inc. ในมนุษย์มีความยาวของเทโลเมียร์ลดลงจากประมาณ 11 กิโลเบส ตั้งแต่เกิด เป็นน้อยกว่า 4 กิโลเบสในผู้สูงอายุ โดยมีอัตราการลดลงในผู้ชายสูงกว่าผู้หญิง

ระหว่างการเรพลิเคทดีเอ็นเอ เอนไซม์ที่ใช้คัดลอก (duplicate) ดีเอ็นเอไม่สามารถดำเนินการคัดลอกไปได้จนจบปลายโครโมโซม ดังนั้นในทุกการคัดลอกส่งผลให้ปลายของโครโมโซมสั้นลง (เนื่องด้วยการสังเคราะห์ชิ้นส่วนโอคะซะกิ จำเป็นต้องใช้อาร์เอ็นเอไพรเมอร์บนสายแล็ก; lagging strand) เทโลเมียร์เป็นตัวบัฟเฟอร์ที่ทิ้งได้ (disposable buffers) อยู่ที่ปลายของโครโมโซม ซึ่งจะกุดลงไปตามการแบ่งเซลล์ การมีอยู่ของมันจึงช่วยให้ยีนบนโครโมโซมได้รับการปกป้อง

ทุกครั้งที่มีการแบ่งเซลล์เกิดขึ้น ปลายของเทโลเมียร์จะสั้นลงPassarge, Eberhard.  Color atlas of genetics, 2007. เทโลเมียร์สามารถสร้างขึ้นใหม่ด้วยเทโลเมียร์รีเวอร์สทรานสคริปเตส

ลำดับ
ลำดับนิวคลีโอไทด์ของเทโลเมียร์มีการระบุไว้บนเว็บไซต์ Telomerase Database  และมีการอัปเดตตลอดเวลา

+ ลำดับนิวคลีโอไทด์บนเทโลเมียร์ของสิ่งมีชีวิตบางชนิดที่มีการค้นพบแล้ว กลุ่ม สิ่งมีชีวิต ลำดับเทโลเมียร์ที่ซ้ำ (5' ไป 3' ไปทางปลาย) สัตว์มีกระดูกสันหลัง มนุษย์, หนู, เซนอปัส TTAGGG ฟังไจชนิดฟิลาเมนตัส (Filamentous fungi) Neurospora crassa TTAGGG ราเมือก Physarum, Didymium TTAGGG Dictyostelium AG(1-8) โปรโตซัวคิเนโทพลาสทิด Trypanosoma, Crithidia TTAGGG โปโตซัวซีลีเอท Tetrahymena, Glaucoma TTGGGG พารามีเซียม TTGGG(T/G) Oxytricha, Stylonychia, Euplotes TTTTGGGG โปโตซัวอะพิคอมเพลกซา Plasmodium TTAGGG(T/C)  พืชชั้นสูง Arabidopsis thaliana TTTAGGG Cestrum elegans TTTTTTAGGG Allium CTCGGTTATGGG Zostera marina TTAGGG สาหร่ายสีเขียว Chlamydomonas TTTTAGGG แมลง Bombyx mori TTAGG หนอนตัวกลม Ascaris lumbricoides TTAGGC ฟิชชั่นยีสต์ Schizosaccharomyces pombe TTAC(A)(C)G(1-8) บัดดิงยีสต์ Saccharomyces cerevisiae TGTGGGTGTGGTG (จาก RNA template) or G(2-3)(TG)(1-6)T (ค่าร่วมหลักกลาง) Saccharomyces castellii TCTGGGTG Candida glabrata GGGGTCTGGGTGCTG Candida albicans GGTGTACGGATGTCTAACTTCTT Candida tropicalis GGTGTA[C/A]GGATGTCACGATCATT Candida maltosa GGTGTACGGATGCAGACTCGCTT Candida guillermondii GGTGTAC Candida pseudotropicalis GGTGTACGGATTTGATTAGTTATGT Kluyveromyces lactis GGTGTACGGATTTGATTAGGTATGT
# โมโตโรลา ไดนาแท็ค
ไดนาแท็ค  เป็นโทรศัพท์มือถือที่ผลิตและจัดจำหน่ายโดยโมโตโรลา ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1983 ถึง ค.ศ. 1994 โมโตโรลา ไดนาแท็ค รุ่น 8000X เป็นโทรศัพท์มือถือแบบพกพาเครื่องแรกของโลก ที่ได้รับการรับรองจากคณะกรรมการกลางกำกับดูแลกิจการสื่อสารของสหรัฐ (FCC) เมื่อวันที่ 21 กันยายน ค.ศ. 1983 โดยทำงานในมาตรฐาน 1 จี คือใช้สำหรับโทรเข้า-ออก ใช้เวลาชาร์จแบตเตอรี่จนเต็มถึงประมาณ 10 ชั่วโมง มีเวลาสนทนา 30 นาที"The History of Mobile Phone Technology". RedOrbit. นอกจากนี้ยังมีจอแสดงผลแอลอีดีสำหรับโทรออกหรือวางสาย 1 ใน 30 หมายเลขโทรศัพท์ ราคาอยู่ที่ 3,995 ดอลลาร์สหรัฐในปี ค.ศ. 1984 ซึ่งเป็นปีที่วางจำหน่ายเชิงพาณิชย์ เทียบเท่ากับ 9,831 ดอลลาร์สหรัฐในปี ค.ศ. 2019 ไดนาแท็คย่อมาจาก "Dynamic Adaptive Total Area Coverage" แปลว่า "การปรับแบบไดนามิกให้ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด"

มีหลายรุ่นตามมาโดยเริ่มตั้งแต่ปี ค.ศ. 1985 กับยุค 8000X และดำเนินการต่อด้วยการอัปเดตความถี่ที่เพิ่มขึ้นเป็นระยะจนถึงคลาสสิกทู (Classic II) ในปี ค.ศ. 1993 บทบาทส่วนใหญ่ของไดนาแท็คถูกแทนที่ด้วย โมโตโรลา ไมโครแท็ค ที่มีขนาดเล็กกว่ามาก เมื่อเปิดตัวครั้งแรกในปี ค.ศ. 1989 และเมื่อถึงเวลาที่ โมโตโรลา สตาร์แท็ค เปิดตัวในปี ค.ศ. 1996 ไดนาแท็คก็ล้าสมัย

 คำอธิบาย 
มีการสร้างผลิตภัณฑ์ต้นแบบหลายชิ้นระหว่างปี ค.ศ. 1973 ถึง ค.ศ. 1983 แต่ผลิตภัณฑ์ที่ FCC ยอมรับมีน้ำหนัก 28 ออนซ์ (790 กรัม) และสูง 10 นิ้ว (25 เซนติเมตร) ไม่รวมสายอากาศยางชนิด "เป็ดยาง" ที่สามารถยืดหยุ่นได้ นอกเหนือจากปุ่มกดโทรศัพท์ 12 ปุ่มทั่วไปแล้วยังมีปุ่มพิเศษเพิ่มเติมอีก 9 ปุ่ม ดังนี้
 Rcl (recall วางสาย)
 Clr (clear เคลียร์)
 Snd (send ส่ง)
 Sto (store ร้านค้า)
 Fcn (function ฟังก์ชัน)
 End (ปิด)
 Pwr (power เปิด)
 Lock (ล็อก)
 Vol (volume ปรับเสียง)
โดยใช้เทคโนโลยีบางอย่างที่เคยใช้ในระบบอะโลฮาเน็ต ซึ่งรวมถึงตัวรับส่งสัญญาณโลหะ-ออกไซด์-เซมิคอนดักเตอร์ (MOS) และเทคโนโลยีโมเด็ม

ไดนาแท็ค 8 ซีรีส์, คลาสสิก, คลาสสิกทู, อัลตราคลาสสิก และอัลตราคลาสสิกทู มีจอแสดงผลแอลอีดี พร้อมไดโอดเปล่งแสงสีแดง ไดนาแท็คอินเตอร์เนชันแนลซีรีส์ มีไดโอดเปล่งแสงสีเขียว และไดนาแท็ค 6000XL ใช้จอแสดงผลเรืองแสงสูญญากาศ จอแสดงผลเหล่านี้ถูกจำกัดอย่างมากในข้อมูลที่สามารถแสดงได้ แบตเตอรี่อนุญาตให้โทรได้นานถึง 1 ชั่วโมง หลังจากนั้นจำเป็นต้องชาร์จโทรศัพท์นานถึง 10 ชั่วโมงในเครื่องชาร์จแบบหยด หรือ 1 ชั่วโมงในเครื่องชาร์จแบบเร็วซึ่งเป็นอุปกรณ์เสริมแยกต่างหาก ในขณะที่ยังคงรักษาชื่อไดนาแท็คไว้ แต่ 6000XL นั้นไม่เกี่ยวข้องกับไดนาแท็ค 8000 ซีรีส์โดยสิ้นเชิง เนื่องจากเป็นโทรศัพท์แบบพกพาที่มีไว้สำหรับติดตั้งในยานพาหนะ

ไดนาแท็คถูกแทนที่โดยไมโครแท็คในปี ค.ศ. 1989
# แผ่นดินไหวในถังชาน พ.ศ. 2519
แผ่นดินไหวในถังชาน พ.ศ. 2519  เป็นภัยธรรมชาติที่เกิดจากแผ่นดินไหวขนาด 7.6 ที่พัดถล่มพื้นที่รอบ ๆ ถังชาน มณฑลเหอเป่ย์ สาธารณรัฐประชาชนจีน เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2519 เวลา 03:42 น. ภายในไม่กี่นาที ร้อยละแปดสิบห้าของอาคารในถังชานพังทลายหรือไม่สามารถใช้งานได้ บริการทั้งหมดล้มเหลว และสะพานทางหลวงและทางรถไฟส่วนใหญ่พังทลาย หรือได้รับความเสียหายอย่างหนัก. มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 242,000 คน ทำให้แผ่นดินไหวครั้งนี้เป็นแผ่นดินที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุดเป็นอันดับที่สามในประวัติศาสตร์ที่บันทึกไว้
# โทนีฮอกส์โปรสเกตเตอร์ 1 + 2
โทนีฮอกส์โปรสเกตเตอร์ 1 + 2  เป็นวิดีโอเกมแนวจำลองการเล่นสเกตบอร์ด พัฒนาโดย Vicarious Visions และจัดจำหน่ายโดยแอ็กทิวิชัน ตัวเกมเป็นการรีเมค สองเกมแรกในแฟรนไชส์ โทนี ฮอกส์ คือ โทนีฮอกส์โปรสเกตเตอร์ (ค.ศ. 1999) และเกม โทนีฮอกส์โปรสเกตเตอร์ 2 (ค.ศ. 2000) ซึ่งพัฒนาโดยเนเวอร์ซอฟต์ เป็นเกมหลักครั้งแรกในขุดเกมนับตั้งแต่เกม โทนีฮอกส์โปรสเกตเตอร์ 5 ที่วางจำหน่ายใน ค.ศ. 2015 ตัวเกมวางจำหน่ายทั่วโลกสำหรับเครื่องเพลย์สเตชัน 4, ไมโครซอฟท์ วินโดวส์ และ เอกซ์บอกซ์วัน ในวันที่ 4 กันยายน ค.ศ. 2020 เพลย์สเตชัน 5 และ เอกซ์บอกซ์ซีรีส์เอกซ์และซีรีส์เอสในวันที่ 26 มีนาคม ค.ศ. 2021 และนินเท็นโด สวิตช์ในวันที่ 25 มิถุนายน ค.ศ. 2021 

โทนีฮอกส์โปรสเกตเตอร์ 1 + 2 ได้รับการวิจารณ์เชิงบวกอย่างมากจากนักวิจารณ์โดยชื่นชมกราฟิก รายชื่อผู้เล่นที่หลากหลาย เพลงประกอบที่ชวนคิดถึง และรูปแบบการเล่น แม้ว่าบางคนจะวิพากษ์วิจารณ์โหมดผู้เล่นหลายคนและจำนวนเลเวลที่จำกัดก็ตาม ตัวเกมกลายเป็นเกมที่ขายเร็วที่สุดในแฟรนไชส์ โดยขายได้หนึ่งล้านชุดภายในสองสัปดาห์แรก ภาคต่อที่พัฒนาโดย Iron Galaxy ที่รู้จักกันในชื่อ โทนีฮอกส์โปรสเกตเตอร์ 3 + 4 มีกำหนดวางจำหน่ายในวันที่ 11 กรกฎาคม ค.ศ. 2025

 หมายเหตุ
# กาบรีแยล ดุส ซังตุส มากัลไยส์
กาบรีแยล ดุส ซังตุส มากัลไยส์ (เกิด 19 ธันวาคม ค.ศ. 1997) รู้จักกันในชื่อ กาบรีแยล เป็นนักฟุตบอลชาวบราซิล ปัจจุบันเล่นในตำแหน่งกองหลังให้กับอาร์เซนอลและทีมชาติบราซิล

สโมสรอาชีพ
อาวาอี
กาบรีแยลเกิดที่เขตปีรีตูบา ของรัฐเซาเปาลู ตอนอายุ 13 ปี กาบรีแยลนั่งรถบัส 12 ชั่วโมงไปยังเมืองโฟลรียานอโปลิชเพื่อเริ่มต้นอาชีพที่อาวาอี แต่หลังจากนั้นหนึ่งสัปดาห์ เขาเดินทางกลับเซาเปาลูเนื่องจากคิดถึงบ้าน ต่อมา กาบรีแยลพิจารณาการตัดสินใจของเขาอีกครั้ง และเดินทางกลับไปที่อาวาอีหลังจากนั้นสองสัปดาห์ ในที่สุดก็จะได้รับสัญญาอาชีพครั้งแรกเมื่ออายุ 16 ปี เขายังคงเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้ทีมได้เลื่อนชั้นสู่บราซีเลย์รูแซรียีอาในฤดูกาล 2017

ลีล
เมื่อ 31 มกราคม ค.ศ. 2017 กาบรีแยลเซ็นสัญญากับลีล สโมสรในลีกเอิง เป็นเวลาสี่ปีครึ่ง เมื่อเขามาถึงเขาก็เรียนภาษาฝรั่งเศสด้วยตนเอง และสัมภาษณ์โดยใช้ภาษาฝรั่งเศส ภายใต้การจัดการทีมของมาร์เซโล บิเอลซา หลังจากลงเล่นหลายนัดให้กับลีล เบ เขาถูกปล่อยยืมไปทรัว สโมสรในลีกลีกเอิง ก่อนที่จะเซ็นสัญญาผ่านการยืมกับดีนาโมซาเกร็บจากโครเอเชีย ซึ่งเขาลงเล่นให้กับทีมชุดใหญ่เพียงนัดเดียว กาบรีแยลกลับมาที่ลีลใน ค.ศ. 2018 เขาลงเล่นครั้งแรกเมื่อ 10 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2019 ในเกมที่เอาชนะแก็งก็อง ด้วยคะแนน 2–0 เขาลงสนามตลอดฤดูกาลไป 14 นัด และยิงประตูครั้งแรกให้กับลีลเมื่อ 14 เมษายน ค.ศ. 2019 ในเกมที่เอาชนะปารีแซ็ง-แฌร์แม็ง ด้วยคะแนน 5–1 

ฤดูกาลต่อมา กาบรีแยลลงเล่นอย่างสม่ำเสมอมากขึ้น โดยเล่นในตำแหน่งเซ็นเตอร์แบ็กคู่กับฌูแซ ฟงตึ กาบรีแยลเป็นผู้เล่นตัวจริงให้กับลีลทั้งหกนัดในแชมเปียนส์ลีกรอบแบ่งกลุ่ม คริสต็อฟ กาลตีเย ผู้จัดการลีล กล่าวถึงกองหลังคนนี้ว่า "ผมเห็นว่าเขามีศักยภาพที่ดีและเขาสามารถคว้าโอกาสแรกที่ได้รับ เขามีความหิวกระหายที่จะลงเล่น เขาเป็นตัวอย่างที่ดีของเยาวชน ทุกวันนี้คุณเห็นผู้เล่นที่ไม่ตั้งใจซ้อมบ่อยแค่ไหนหากพวกเขาไม่ได้อยู่ในทีม?"

 อาร์เซนอล 
เมื่อ 1 กันยายน ค.ศ. 2020 อาร์เซนอลประกาศว่าพวกเขาเซ็นสัญญาระยะยาวกับกาบรีแยล

ทีมชาติ
กาบรีแยลเป็นตัวแทนของบราซิลรุ่นอายุไม่เกิน 20 ปีในการแข่งขัน ฟุตบอลชิงแชมป์ทวีปอเมริกาใต้รุ่นอายุไม่เกิน 20 ปี 2017 กราบีแยลถูกกำหนดให้เป็นส่วนหนึ่งของบราซิลรุ่นอายุไม่เกิน 23 ปีในการแข่งขัน โอลิมปิกฤดูร้อน 2020 อย่างไรก็ตาม การแข่งขันดังกล่าวถูกเลื่อนออกไปเป็นปี 2021 เนื่องจากผลกระทบของการระบาดทั่วของโควิด-19

สถิติอาชีพ

 ณ วันที่ 28 สิงหาคม ค.ศ. 2020
+ จำนวนการลงเล่นและประตูแยกตามสโมสร ฤดูกาล และการแข่งขันสโมสรฤดูกาลดิวิชันลีกถ้วยลีกคัพทวีปอื่น ๆรวมลงเล่นประตูลงเล่นประตูลงเล่นประตูลงเล่นประตูลงเล่นประตูลงเล่นประตูอาวาอี2016แซรียีเบ21140——141392ลีล2016–17ลีกเอิง1000000000102018–19141201000001712019–2024110306000341รวม39230406000521ทรัว 2017–18ลีกเอิง102010—0040ดีนาโมซาเกร็บ2017–18เพอร์วา ฮาเอนเอล1000——0010อาร์เซนอล2020–21พรีเมียร์ลีก0000สถิติรวม623905060141964
# องค์การสนธิสัญญาความมั่นคงร่วมกัน
องค์การสนธิสัญญาความมั่นคงร่วมกัน  เป็นพันธมิตรทางทหารระหว่างรัฐบาล ก่อตั้งเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม ค.ศ. 1992 ปัจจุบันมีสมาชิก 6 ประเทศ

 รัฐสมาชิก 
รัฐสมาชิกองค์การสนธิสัญญาความมั่นคงร่วมกัน:
ประเทศสถานะสมาชิกปีที่เข้าสมาชิกเต็ม1994สมาชิกเต็ม1994สมาชิกเต็ม1994สมาชิกเต็ม1994สมาชิกเต็ม1994สมาชิกเต็ม1994

รัฐสังเกตการณ์องค์การสนธิสัญญาความมั่นคงร่วมกัน:
ประเทศสถานะสมาชิกปีที่เข้าไม่ใช่สมาชิก รัฐสังเกตการณ์2013ไม่ใช่สมาชิก รัฐสังเกตการณ์2013

อดีตรัฐสมาชิกองค์การสนธิสัญญาความมั่นคงร่วมกัน:
ประเทศสถานะสมาชิกปีที่เข้าปีที่ออกอดีตรัฐสมาชิก19941999อดีตรัฐสมาชิก19941999อดีตรัฐสมาชิก1994 (ครั้งแรก)
2006 (ครั้งที่สอง)1999 (ครั้งแรก)
2012 (ครั้งที่สอง)

 ผู้นำประเทศในองค์การสนธิสัญญาความมั่นคงร่วมกัน 
left|thumb|การประชุมในองค์การสนธิสัญญาความมั่นคงร่วมกันในเดือนพฤศจิกายน 2561
# พอล แบรนดรัม
พอล แบรนดรัม  เกิดเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2491 เป็นพระโอรสเพียงคนเดียวใน เจ้าหญิงแคทเธอรีนแห่งกรีซและเดนมาร์ก และ ริชาร์ด แบรนดรัม พระมารดา เป็นพระราชธิดาใน พระเจ้าคอนสแตนตินที่ 1 แห่งกรีซ และยังเป็นพระญาติใน เจ้าชายฟิลิป ดยุกแห่งเอดินบะระ

พอล แบรนดรัม สมรสกับ เจนนิเฟอร์ ไดแอน สตีล เมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2518 ก่อนจะหย่าร้างกันในปี 2536 มีบุตรดังนี้
โซฟี แบรนดรัม
นิโคลัส แบรนดรัม
อเล็กซียา แบรนดรัม
 อ้างอิง 

 Eilers, Marlene A., Queen Victoria’s Descendants, Rosvall Royal Books, Falköping, 1997, 2nd Edition.
 Eilers, Marlene A., Queen Victoria’s Descendants: Companion Volume, Rosvall Royal Books, Falköping, 2004.
 Obituary, The Daily Telegraph, 4 October 2007 
  Obituary, The Times, 4 October 2007 
 Obituary, The Scotsman, 10 October 2007
# กลุ่มภาษาเตอร์กิกทั่วไป
เตอร์กิกทั่วไป  หรือ ชาซเตอร์กิก (Shaz Turkic) คือประเภทของการจัดหมวดหมู่บางอันของกลุ่มภาษาเตอร์กิกที่รวมทุกกลุ่มยกเว้นกลุ่มภาษาโอคูร์

 การจัดหมวดหมู่ 
ลาร์ส โยฮันสัน (Lars Johanson) ได้แบ่งเป็นหมวดหมู่ดังนี้:Lars Johanson (1998) The History of Turkic. In Lars Johanson & Éva Ágnes Csató (eds) The Turkic Languages. London, New York: Routledge, 81–125.   

 เตอร์กิกทั่วไปตะวันตกเฉียงใต้ (โอคุซ)
เตอร์กิกทั่วไปตะวันตกเฉียงเหนือ (เคียปชัก)
 เตอร์กิกทั่วไปตะวันออกเฉียงใต้ (การ์ลุก)
 เตอร์กิกทั่วไปตะวันออกเฉียงเหนือ (ไซบีเรีย)
เตอร์กิกทั่วไปอาร์ฆู (คาลาซ)